content,title,labels,label_vector,num_labels,original_category,content_length,resource,date
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАдвокаты тикшерү изоляторында тотылу дәверендә аның сәламәтлеге сизелерлек какшады дигән. Чаллы мәхкәмәсе элекке вице-премьер, Татарстанның элекке мәгариф һәм фән министры һәм Актаныш районының элекке башлыгы Энгель Фәттәховны 21 сентябрьгә кадәр сак астында калдырган. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Адвокаты Руслан Сафин әйтүенчә, тикшерү изоляторында утыру дәверендә Фәттаховның сәламәтлеге сизелерлек какшаган. Хатыны да төрле чирләрдән азаплана дип әйткән. Яклавы элекке мәгариф министрын йорт сагына күчерүне сораган. Әмма тикшерүче Фәттахов шаһитләргә йогынты ясарга мөмкин дигән. ""Мине сак астында тоту өчен бернинди нигезләр дә юк дип саныйм"", дигән Энгель Фәттахов һәм качарга, яшеренергә ниятләре булмавын әйткән. Мәхкәмәгә тагын бер тапкыр ришвәт алмадым дип белдергән. ""Мин ришвәтчегә охшаган мени? "", дигән. Тикшерүмәгълүматынча, 2018 елда, Фәттахов Актанышта район башлыгы булып эшләгән чакта туган авылы Чишмәдә йортын төзекләндерә башлаган. Әлеге эшне бер төзелеш оешмасы ришвәт буларак башкарган диелә. Төзекләндерү эшләре 2020 елда тәмамамланган һәм 21 млн 804 меңгә төшкән. Акча кулдан кулга бирелмәгән. Әлеге сумма ришвәт бирүче авызыннан чыккандыр, аны тикшерүчеләр әле расламаган дип язды ""Реальное время"". Басма үз чыганакларына сылтанып язуынча, сүз ""ПСК ""Спецстрой"" турында бара. ""Бизнес "" мәгълүматынча, әлеге оешма үзе бер ел элек Тикшерү комитеты һәм икътисади инаятьләрне тикшерү идарәсе күзенә эләккән: эшкуарның бер фирмасын Актанышта яшьләр үзәген төзекләндергәндә акча белән хәрәмләшүләрдә шикләнәләр. Эш кушучы эшне кабул иткән, әмма белгечләр төзелешкә кимендә 10 млн сум кертелми калган дип саный. инаять эше кузгатылганчы куәт оешмаларына мөрәәгать итүе исә бу төзелеш оешмасы итәкчесен инаять аваплылыгыннан коткаруга нигез була ала дип яза ""Реальное время"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мәхкәмә элекке мәгариф министры Энгель Фәттаховны сак астында тоту вакытын озайткан,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1951,https://www.azatliq.org/a/mahkama-elekke-magarif-ministri-engel-fattahovni-sak-astinda-totu-vakitin-ozaytkan/33041391.html,2024-07-18T15:07:51+03:00
". Уларҙың йәшлеге минең күҙ алдымда  үтте. Икеһе лә сибәр, килмәгән яҡтары юҡ. Ҡыҙҙың исеме  Ләйлә. Шуға микән, Саматына ла Мәжнүн ҡушаматы тағылды ла ҡуйҙы. Бер-береһенә булған мөхәббәттәре лә Ләйлә менән Мәжнүндекенән һис кәм булмағандыр. Урамдан икәү атлап үткәнен бөтәһе һоҡланып ҡарап ҡала төҫлө була торғайны. Ә парлашып бейеүҙәре һуң! .. Клубта гармун тауышы ишетелеү менән Самат ағай  төшөп тә китә, шунда уҡ ҡаршыһына  күбәләк һымаҡ осоп Ләйлә апай килеп баҫа. Был ваҡытта башҡа берәү ҙә бейемәй. Баҙнат итмәйҙәр. Мәктәп йәшенән дуҫлашып йөрөгән йәштәр, уҡыуҙы тамалағас, икеһе лә һөнәр алырға баш ҡалаға юлланды. Самат ағай урман хужалығы техникумын һайланы. Йәше еткәс,  әрме сафына алдылар.  Һөйгәне күҙ йәштәрен түгеп оҙатып ҡалды. Йәштәр мәңге бергә булырға вәғәҙәләр бирешеп, айырылды. Ләйлә апай тегенсе һөнәрен алып, алыҫ райондарҙың береһенә практика үтергә китте. Уны  яңғыҙ ғына йәшәгән бер әбейгә фатирға урынлаштырҙылар.  Һылыу ҡыҙҙы урындағы егеттәр ҙә шунда уҡ шәйләп алды. Үҙҙәренә нисек ҡаратырға белмәнеләр. Ләкин Ләйлә апай береһенә лә иғтибар итмәне. Клубҡа ла сыҡманы. Бергә эшләгән ҡыҙҙары саҡырып килһә лә, ризалашманы. Өҙөлөп Саматынан хаттар көттө, аҙаҡ төндәр буйы  яуап яҙҙы.  Һағыныуы ла етте. Сит ерҙәрҙә бигерәк ҡыйын икән ул. Үҙ яғында,  дуҫ-иштәре янында еңелерәк булыр ине лә бит. Нимә тип шул тиклем йәһәннәм тишегенә сығып китмәк кәрәк булғандыр? Өфөлә лә ҡалырлығы бар ине бит. Ҡыҙҙың күҙҙәренә йәштәр тығылды. Бәлә аяҡ аҫтында ята, тип юҡҡа әйтмәйҙәр икән. Бер көндө әбейе район үҙәгендә йәшәгән улдарына ҡунаҡҡа китте бит. Ләйлә бер үҙе йоҡларға  ҡурҡып, әхирәтен саҡырҙы. Уныһы ҡыҙға күптән күҙе төшөп йөрөгән ағаһын да эйәртеп килгән. Ләйләгә был оҡшаманы, әлбиттә. – Әхирәтең менән таныштыр, тип ҡолаҡ итемде ҡалдырманы бит. Ярай, күреп һөйләшһен инде, тинем дә ризалаштым. Хәҙер ҡайтып китә ул, – тип аҡланды ҡыҙ. Икенсе көндө егет көтмәгәндә бер үҙе генә килеп инде. –Һеңлем бөгөн килә алмай. Сирләберәк тора, – тине ул. – Әллә әҙерәк ҡыҙмасараҡ та инде.   Һүҙгә бөткән Әхәт сутырлығы сығып, хәбәрен ойотто ғына. Ләйлә инде ваҡыттың һуң булыуы, иртәгә эшкә барырға кәрәклеге тураһында ишаралағас та  урынынан ҡуҙғалырға ашыҡманы.  Уның бер ҡайҙа ла киткеһе килмәй ине. Һушы китеп, ҡыҙҙан күҙен ала алмай ултырыуын дауам итте. Ҡайһылай рәхәт уның янында. Мин һине бер кемгә лә бирмәйәсәкмен,  тип хәл итеп тә ҡуйҙы эстән. Ләйләнән башҡа тормошон күҙ алдына ла килтермәне.  Ниңә, ул да бөткән егет түгел дә инде.  Ана, эргәһендә бөтөрөлөп йөрөгән ҡыҙҙар күпме.  Ә һин барыбер минеке буласаҡһың, – тип уйлап, Ләйләгә өтөрҙәй итеп бер ҡараны ла: – Берәй сынаяҡ сәй ҙә эсермәй сығараһыңмы ни, әхирәтеңдең ағаһын, тип әйтеп ҡуйҙы. Ҡыҙ теләр-теләмәҫ кенә электр самауырҙы ҡабыҙып ебәрҙе. Үҙенең йөрәге атылырҙай булып сыҡты. Уф-ф, ниңә китмәй икән ул? Ни әбейе һаман ҡайтмай. Сәй янына ултырғас, Әхәт ҡайҙандыр вино ла килтереп сығарҙы. Уның һүҙен йыҡмайым, тип Ләйлә лә тәмләп-тәмләп ултырҙы. Ҡыҙмаса булып алған Әхәт үҙен тыйып тоторлоҡ хәлдә түгел ине. Ана шунда,  төҙәлмәҫлек хата эшләнә лә инде. .Ауырға ҡалғанын белгәс, сараһыҙҙан яратмаған кешеһенә кейәүгә сығырға риза була Ләйлә. Саматы ғәфү итмәҫ, тип ныҡ яңылыша. Заманалар  башҡа ине шул ул саҡта. Кейәүгә сыҡмайынса ауырға ҡалыу ҡот осҡос хәл булып күренә ине. Шулай армиянан килгән  хаттар яуапһыҙ ҡала килде. Ут йотоп һалдат һөйгәненән хәбәр көттө. Нимә уйларға ла белмәне. Ауылдағы дуҫтары ла ҡыуандырырлыҡ һүҙҙәр  әйтмәне. Бер ҙә ҡайтҡаны юҡ.   Иң яҡын әхирәте Динә лә бер нәмә белмәй.  Үҙебеҙ аптырайбыҙ. Әсәһе  лә һөйләшеүҙән ҡаса, – тип  уның былай ҙа янған йөрәгенә  ут ҡына һалдылар. Ләйләнең ире алама кеше түгел ине. Уның өсөн өҙөлөп торҙо. Хатта Саматтан килгән хаттарҙы үҙе  ҡулына килтереп тоттороп,  йәндәй күргән кешеһенең  күҙҙәренә мөлдөрәп кенә  ҡарап торор ине. Ысынлап та ярата, үлеп ярата ине шул. Ҡатыны ни теләй, шуны эшләне. Уның ғәфү итерен күпме кәрәк булһа, шунса көтөргә риза ине. Тик ташлап ҡына китмәһен. Ләйлә апай. Һин нимәләр кисерҙең икән был ваҡытта. Ғәфү итә алдыңмы уны? Итмәй ҡайҙа бараһың инде. Яратмаһаң да йәшәй-йәшәй кеше бер-береһенә өйрәнә, барыһына ла күнә. Аҙаҡ, балалар тыуғас, шуларға әүрәйһең. Ләйлә апай ҙа шулай иткәндер инде. .Бер ваҡыт магазинға китеп барһам, күпергә етәрәк, ҡаршыма  йәш кенә ир менән ҡатын килгәнен күреп ҡалдым.  Беҙҙең ауыл кешеләренә һис оҡшамағандар. Ҡатыны бигерәк сибәр күренә, нәзәкәтле итеп кейенгән. Һомғол буй-һыны, матур баҫып атлап килеүе әллә ҡайҙан иғтибарҙы йәлеп итә. Беҙҙең ара яҡынлашҡандан-яҡынлаша.  Эргәгә килеп етер саҡта ғына таныш йөҙҙө шәйләп ҡалдым.  Ләйлә апай бит! Тегеһе ирелер инде.  Мине күргәс тә танып ҡалып, Ләйлә апай ҡаршыма йүгереп килде лә ҡосаҡлап өйрөлтә башланы. – Эй, туғанҡайым, һине лә күрер көндәр бар икән. Әйҙә, беҙҙең менән. Тауға менеп, ауылды өҫтән бер ҡарайыҡ әле. Шул тиклем һағындырған, – тигәйне эйәреп киткәнемде  һиҙмәй ҙә ҡалдым. Яҡын кеше булды  ул беҙҙең өсөн. Яратҡан апайыбыҙ менән бер туғандар кеүек булдыҡ шул. Әсәйемдәр  эш менән ҡайҙалыр китһә, гел  күҙ-ҡолаҡ булырһың, тип уны ҡалдыра торғайнылар.  Әлегеләй хәтеремдә, мал-тыуарҙы ҡараштырып,  тәмле итеп ашарға бешерә торғайны. Аҙаҡ Самат ағай килеп етә. Бергәләп киске аш ашайбыҙ ҙа, улар клубҡа сығып китә. Хәтирәләргә бирелеп килә торғас, Ләйлә апайҙың ҡапыл ғына туҡтап ҡалыуына терт итеп ҡалдым. Алға ҡараһам, Самат ағай тора. Бағана кеүек бер урында ҡатҡан да ҡалған. Икеһе лә  бер-береһенә ҡарап тик торалар. Минең йөрәк дөп-дөп тибә башланы. Хәҙер нимә булыр икән? Ләйлә апайҙың ире лә эштең ниҙә икәнлеген һиҙеп, алғараҡ атланы. Уны шул тиклем ныҡ күрә алмаһам да, аҡыллы кеше икән, тип уйлап ҡуйҙым. Былар шулай күпме торғандыр?  Аңына башлап Самат ағай килде.  Ул ҡапыл боролдо ла магазинға инеп китте. Исмаһам, иҫәнләшмәне лә.  Ләйлә апайҙың күҙҙәренән субырлап йәш аға. Тауышланмай, шым ғына илай.  Яйлап баҫып тауға үрмәләйбеҙ. Мин уның ҡулынан етәкләп алдым.  Тауҙың түбәһенә етәрәк: – Ләйлә, бына күпме сәскәләр йыйҙым үҙеңә, – тип  ап-аҡ тештәрен йылтыратып, ҡаршыбыҙға ире йүгереп килеп тә етте. Рәхмәт, тип гөлләмәне алды ла Ләйлә апай атлауын дауам итте. Ана шунда ул  барыһын да һөйләне лә инде. Мин дә бәләкәй бала түгел инем инде,  медицина училищеһының икенсе курс студенткаһы. Әллә ниндәй кәңәш бирә алмаһам да, кешене тыңлай беләм. Ә ул күңеле булғансы һөйләне лә һөйләне. Кискеһен клубҡа сыҡтым.  Йәштәр вальс әйләнә. Бер ваҡыт гармунсы бейеү көйөнә күсте. Ни ғәләмәт, Самат ағай килеп төшмәһенме? Ҡатынын, бәләкәй балаһын ҡалдырып килгәненә аптырап киттем.  Артабан нимә булды тиһегеҙме? Ҡаршыһына әллә ҡайҙан  Ләйлә апай килеп сыҡты. Ҡайҙа торған һуң ул? Ни эшләп   күрмәнем икән? Алдан һөйләшкәндәр, тиерһең. Ныҡ бейене улар. Нәҡ йәш ваҡыттарындағы кеүек. Бер заман Ләйлә апай ҡапыл ғына туҡтап, Самат ағайҙың ҡаршыһына баҫып, күҙҙәренә туп-тура ҡараны ла атылып ишектән сығып йүгерҙе.  Самат ағай тағы ла  таш бағаналай ҡатты ла ҡалды. Мәжнүн. Ә минең ныҡ итеп илағым килде. Хәҙер улар өлкән кешеләр инде. Тик бергә генә була алманылар. Ләкин ғүмер буйы бер-береһен юҡһынып, мөхәббәт хистәрен һүндермәй йәшәнеләр. Ләйлә апай ауылға һирәк ҡайтты. Ә «Мәжнүн»е уның иң яҡын әхирәте Динәгә өйләнде. Бының үҙенә күрә сәбәбе лә бар ине. Йәшлек дуҫы янына бер булмаһа, барыбер бер килер, тигән өмөттә йәшәне ул. Килде ҡәҙерле кешеһе уларға, Саматтың янында ғына баҫып торҙо. Ниңә ул аҙымға барҙың инде. Мин әллә нимә булһа ла һине ташламаҫ инем. Йүләркәйем минең. Һинең менән нисек бәхетле булыр инек, – тип әйткеһе килде. Тик бер ни ҙә ҡылып булмай  шул. Ләйләнең дә нимәлер  һөйләгеһе килгәне күренеп тора. Их, хәҙер рәхәтләнеп бер ултырып һөйләшеп тә булмай шул. Бер-береһен өҙөлөп яратҡан парҙар бергә була алмай, тип әйтеүҙәре дөрөҫтөр, ахырыһы. Үкенесле, ә шулай ҙа ҡайҙалыр үҙеңде йәнендәй күреп яратҡан, һинең турала уйлап йөрөгән кешеңдең барлығын бөтә йөрәгең менән тойоп йәшәү ҙә оло бәхеттер, тим. Ул да һәр кемгә тәтемәй. Был донъяға бер тапҡыр ғына килгәнбеҙ, үкенестә ҡалмаһын, тип улар бергә лә була алыр ине, ләкин был аҙымға барманылар. Балаларын етем иткеләре килмәне. Уның ҡарауы, бер-береһенә булған яҡты хистәрен ғүмер буйы тап төшөрмәйенсә һаҡлай алдылар. Саф мөхәббәт бар бит ул! Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА.",Саф мөхәббәт бар бит ул. Хикәйә. Тәскирә Даянова,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1],7,Хикәйә,8145,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-11-03/saf-m-h-bb-t-bar-bit-ul-hik-y-t-skir-dayanova-3015841,2022-11-03T20:38:00+00:00
"«Салауат Юлаев» клубы һөжүмсе Шелдон Ремпалдың беҙгә кире ҡайтыуы хаҡында хәбәр итте. 30 йәшлек хоккейсы миҙгел башынан «Вашингтон Кэпиталз» составында 4 кенә уйын уҙғарып өлгөрҙө. Хәҙер беҙҙең команда менән килешеүен яңыртҡан. Уның боҙға 5 ноябрь сығыуы көтөлә. Үткән миҙгелдә Ремпал көйәрмәндәр хәтерендә яҡшы яҡтан ғына уйылып ҡалды. Даими чемпионатта 68 уйында 61 мәрәй йыйҙы, ә плей-оффта 19 матчта 21 гол индерҙе. Ошо рәүешле ул иң мәргән уйынсылар исемлегендә 4-се баҫҡысҡа күтәрелеүгә өлгәште. Гагарин кубогы өсөн көрәштә иң яҡшы күрһәткес тә – Шелдондыҡы. Буласаҡ хоккейсы Канаданың Калгари ҡалаһында тыуған. «Лос-Анджелес Кингз», «Каролина Харрикейнз», «Ванкувер Кэнакс», «Вегас Голден Найтс» командалары өсөн уйнаған. Быйыл да ул юлаевсылар составында үҙен яҡшы яҡтан ғына күрһәтер, тип ышанабыҙ.","Ура, Ремпал беҙгә ҡайтты!",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,807,https://yanshishma.com/articles/khokkey/2025-10-31/ura-rempal-be-g-aytty-4449061,2025-10-31T12:06:00+00:00
"Показы спектакля, кроме Уфы, со 2 по 10 ноября пройдут также в городах Саранск, Ярославль, Тверь, Боровичи и Мурманск. - Идея воссоздания единой гастрольной системы получила невероятный отклик у творческих коллективов по всей стране. Программы «Большие гастроли» и «Мы – Россия» всероссийского гастрольно-концертного плана с каждым годом привлекают все больше участников. Сотни артистов получают возможность отправиться на гастроли в разные уголки нашей Родины, приобрести уникальный профессиональный опыт и заряд творческой энергии, а жители крупных и малых российских городов – увидеть лучшие спектакли и концерты, – отмечает министр культуры Российской Федерации Ольга Любимова. В основу постановки «Я наю праду! » легли материалы книги «Война в Донбассе: народная летопись», изданной в июле 2017 года. В ней собраны воспоминания тех, кто пережил события на фоне боевых действий 2014–2017 годов. В спектакль включены также собранные режиссером Аллой Ульяновой истории жителей освобождённых населённых пунктов. Главные герои произведения — реальные люди, жители Донецкой Республики, представители самых разных профессий: медики, водители, журналисты, учителя, воспитатели детских садов, которые рассказывают без прикрас свои личные истории. В спектакле заняты: народная артистка ДНР, заслуженная артистка Украины Алла Ульянова, заслуженная артистка РФ, заслуженная артистка ДНР Мария Марченко, Елена Перелыгина, Владимир Быковский, Игорь Рыбчинский, Мария Молодова, Евгений Попов. Гастроли организованы Росконцертом согласно всероссийскому гастрольно-концертному плану министерства культуры Российской Федерации.",Өфөгә Донецк музыка-драма театры килә,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1],5,Яңылыҡтар,1614,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-10-25/f-g-donetsk-muzyka-drama-teatry-kil-3493097,2023-10-25T15:56:00+00:00
"Резолюцияне яклап 65 ил тавыш бирде, 23 ил каршы чыкты, 83 ил тавыш бирүдән тыелып калды. Документка каршы чыгучы илләр арасында Русия, Белорусия, Әрмәнстан, Кытай, Венесуэла, Сүрия, Иран бар. Резолюциянең төп нигезләмәләре: Элегрәк Украина эчке эшләр министрлыгы аннексияләнгән Кырымда украиннар һәм Кырым татарларының хокуклары ""даими рәвештә бозыла"" дип белдерде. Русия тышкы эшләр министры Сергей Лавровмоны ""уйдырма"" дип атады. Сентябрдә БМО баш сәркатибенең Кырымда кеше хокукларыбозылу хакында беренчехисабынхалыкка чыгарды. Хисапта, аерым алганда, ярымутрау халкының ватандашлык һәм сәяси хокуклары бозылуның төп аспектлары чагылдырылган иде.",БМО Гомум ыены Кырымда кеше хокукларын яклау турында резолюция кабул итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,650,https://www.azatliq.org/a/30333450.html,2019-12-19T07:01:11+00:00
"""Владимир Путин менән йыл йомғаҡтары"" программаһы иртәгә, йәғни 19 декабрҙә була. Унда халыҡ төрлө ысул менән һорау ебәрә.",Президентҡа ике миллиондан ашыу мөрәжәғәт килгән,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-18/prezident-a-ike-milliondan-ashyu-m-r-zh-t-kilg-n-4512937,2025-12-18T15:00:00+00:00
"Нәғимовты ерләгәндең өсөнсө көнөндә атайымдың белеше Дмитрий ҡайҙалыр китеп барышлай беҙгә фатирға төштө. Уның ниндәй маҡсат менән йөрөүен әле булһа ла төшөнә алманым. Ҡунағын оҙатҡас, атайымдың: «Рәсәй батшаһын дөмөктөргән бәлшәүник белешем ана шул инде! Хәҙер бик тә оло урында ултырыуына ҡарамаҫтан, мине онотмаған. Үҙенә тиң күреп, көнө буйы минең менән һөйләшеп ултырҙы, кәңәшләште, ауыл кешеләренең тормошо тураһында һорашты», – тип ғорурлыҡ менән һөйләне. Атайымдың Дмитрий исемле белеше менән маҡтаныу сәбәбенә әсәйем төшөнмәне. Ҡунағы һорауы буйынса сусҡа ите бешерелгән сөгөн көршәгебеҙҙе көл һелтеһе менән ышҡып йыуа-йыуа, сирҡанышынан йөҙөн сирылтып, өҙлөкһөҙ уҡшыны. – И, Хоҙайым, сусҡа ла булдымы мал? ! Сусҡа итен бешереп биреп гонаһ шомло ғына булдым бит! Уның еҫенә сыҙамай, фәрештәләр ҡасып киткәндәрҙер инде өйөбөҙҙән. Һауыт-һаба ла бысранды. Уларҙы нисек таҙартырға инде? – Митрий белеш көн дә килеп йонсотмай. Ҡыйынһынһаң да, сыҙа, юҡ өсөн һуҡранма, – тине атайым, асыуланып. – Улайтып зарланғансы, көршәгеңде берәй сүплеккә апарып бырағыт! – Көршәгемде сүплеккә бырағытһам, өйрәне нимәлә бешерермен аҙаҡ? – Берәй әмәлен табырһың әле. Үҙ алдына ниҙер һөйләнә-һөйләнә, сөгөн көршәген көл һелтеһе менән ышҡыуын белде әсәйем. Гонаһлы булыуынан ҡурҡып, шунда ла тыныслана алмағас, көршәген тышҡа сығарып ҡуйҙы. Үҙ ғүмеремдә белмәгән, бер тапҡыр ҙа күрмәгән сусҡа донъяла иң хәшәрәт, иң әшәке, әкиәттәрҙәге аждаһалар менән дейеү пәрейҙәре кеүек ҡот осҡос ҙур һәм оло мәхлүк һымаҡ булып тойолдо миңә. Сусҡаның уҫал һәм көслө булыуы хаҡында, ул хатта үҙ балаларын бүреләрҙән һаҡлап алып ҡала, имеш, тигән хәбәрҙе атайымдан күп тапҡырҙар ишеткәнлектән, ундай мәхлүккә ҡарата кире мөнәсәбәтем икеләтә артты. Ошо хайуан тураһында бар белгәндәремде, уның итен ашаған кеше иманынан яҙыуы, мәңге ожмахҡа инмәй, тамуҡ утында яна икән тигән ҡурҡыныслы һүҙҙәрҙе үҙемдән ике-өс йәшкә генә оло Фәйзулла исемле малайға ла әйттем. Мин һөйләгәндәргә ул саҡ ҡына ла аптыраманы. – Юҡ, сусҡа улай яман түгел, – тине Фәйзулла. – Ҡайҙан беләһең? – тип һораным. – Күргәнем бар. – Алдашма! – Мин уға ышанманым. – Ниңә алдашайым, ти? – Фәйзулланың хәтере ҡалды. – Күмер яндырған мейестәр араһында йөрөгәндәрен күрҙем. – Улар һине баҫтырманымы? – Юҡ. – Уларға күренмәй ҡастыңмы? – Күрендем. – Теймәнеләрме? – Мин яҡын барманым. Теләһәң, әйҙә, бергә барып күрәйек. – Ҡурҡам. – Улай шөрҙәмә сусҡаларҙан, – тип тынысландырҙы Фәйзулла. – Бер-бер яман хәл булһа, беҙҙе әрсәләрҙәй кеше бар унда. – Кем? – Хөпөтдин еҙнәм күмер яндырыу мейесендә эшләй. Сусҡалар беҙҙе баҫтыра башлаһа, уға ҡысҡырырбыҙ! Бик ныҡ ҡурҡһам да, сусҡаларҙы үҙ күҙем менән күрергә теләүем өҫтөнлөк алды. Фәйзуллаға эйәреп, үҙебеҙҙең урам осона табан ыңғайланым. Тумарлы һаҙлыҡта кәкре-бөкрө, ергә ҡуша тапалып үҫкән зәғиф сауҡалар араһынан уҙғас, тау итәгендәге күмер яндырыу мейестәре төҫмөрләнде. Уларҙың оҙон ағас торбаларынан сыҡҡан ҡуйы төтөн күккә ағыла. – Был мейестәрҙә яндырылған ағас күмеренең нимәгә кәрәк икәнлеген беләһеңме? – тип һораны Фәйзулла, аҙым һайын тиерлек туҡтала-туҡтала. – Иҙелбашындағы суйын ҡойоу зауыты тураһында ишеткәнең бармы? Был күмерҙәр ана шул зауыт өсөн әҙерләнә. – Ул зауыт бынан алыҫмы? – Бик алыҫ, ти әсәйем. – Ә күмерҙәрҙе нисек апаралар шунда? – Ялан ыстансаһына тиклем күрепкә тейәп апаралар. Унда еткәс, күрептәге ағас күмерҙәрҙе вагундарға ауҙаралар ҙа сөгөн юлы буйлап Иҙелбашындағы зауытҡа оҙаталар. – Ҡайҙан беләһең? – Хөпөтдин еҙнәм һөйләне. Ул Ялан ыстансаһында күп мәртәбә булған. Ике рәт Иҙелбашына лы барып ҡайтҡан. – Аҙашмағанмы унда? – Аҙашмаған. Хөпөтдин еҙнәм аҙаша торғандарҙан түгел, – тип маҡтанды Фәйзулла. Ул тағы ла әллә нимәләр тураһында бик күп һөйләне. Ләкин мин, сусҡалар тураһында уйлап, Фәйзулланы артабан тыңламаным. Мейестәрҙең юғарғы яғында тау-тау булып өйөлөп ятҡан ағас күмерҙәрен күргәс, Фәйзулла туҡталды. – Уларҙы ошо тирәлә осратҡайным. Беҙ аҙым һайын тиерлек төрлө яҡҡа ҡарана-ҡарана, һағайып ҡына алға атланыҡ. Ҡайын әрҙәнәләр өйөмөнә еткәс, Фәйзулла шып туҡталды һәм ҡысҡырып ебәрҙе: – Ана! – Нимә? – Сусҡалар! .. – Ҡа-ҡайҙа? – Ҡотом алынып, мин тирә-яғыма ҡарандым, тубыҡтар ҡалтыранды. – Ул яҡта түгел. Был яҡта, әрҙәнәләр өйөмө аръяғындағы асыҡ урынға ҡара, – тип Фәйзулла күлдәгемдән тартты. Хорхолдаша-хорхолдаша, йәмһеҙ томшоҡтары менән йәшел сиҙәмде аҡтарып, тыныс ҡына йөрөгән бәп-бәләкәс мәхлүктәрҙе күргәс, аптырап ҡалдым. – Беҙҙең Аҡтырнаҡтан да бәләкәйҙәр ҙә улар! – Былары бала сусҡалар. Ололары ана тегендә, уларҙан арыраҡ. – Улары ла өлкән түгел бит. – Уларҙан да өлкәнерәк сусҡалар булмай, – тине Фәйзулла. – Шулай булһалар ҙа ташланалармы кешегә? – Балаларына тейһәң, ташланалар. Әйҙә, яҡыныраҡ барып ҡарайыҡ. Мин, ҡурҡыуымдан йөрәгем алынып, баҫҡан урынымда тапандым. Фәйзулла, киреһенсә, үҙенең батырлығын күрһәтергә тырышып, ашыҡмай ғына алға табан ыңғайланы. Өлкән сусҡалар ҙа уға ташланманы. Улар, беҙгә иғтибар итмәйенсә, йәм-йәшел кәҫте томшоҡтары менән аҡтара-аҡтара, бер тирәлә аҙапланды. Ләкин мин, атайым менән әсәйем сусҡалар тураһында яман фекерҙә булыуҙарын иҫләп, һаҡлығымды юғалтманым. – Был сусҡалар йыуаш. Ҡурҡма, яҡынараҡ кил. Улар эргәһенән уҙабыҙ ҙа, тегендә эшләгән Хөпөтдин еҙнәмә етеп ҡайтырбыҙ, – тип Фәйзулла мине үҙе торған ергә саҡырҙы. Байтаҡ ваҡыт икеләнеп торғас, сусҡаларҙан күҙҙәремде алмайынса, Фәйзуллаға яҡынлаштым. Ҡорһағы батҡаҡҡа буялған оло инә сусҡа, хорх-хорх итеп, нимәнелер сәйнәүҙән туҡталмайынса, күҙҙәрен миңә бәзрәйтте. Ул яман, бик яман һымаҡ булып күренде миңә. Тәүәккәлләнеп, тағы ла бер нисә аҙым алға атлағайным, оло сусҡа ауыҙын шапылдатып сәйнәүенән тыйылды. Бәләкәй күҙҙәрен ялтлатып, йәлпәк томшоғон тағы ла йәлпәкләндереп хорхолдай-хорхолдай, мине күҙәтте. Был мәхлүк мине ашарға уйлайҙыр, ахырыһы, тип, артым менән сигенә генә башлағайным, аяғым ағасҡа эләгеп, ергә йығылдым. – А-а-ай! .. – Нимә булды? – Бер нисә һикереүҙә Фәйзулла минең эргәмә килеп етте. – Сусҡа мине ашай! – тип ҡысҡырҙым. – Ашамаҫ, – тине лә оло күҫәк менән ҡоралланған дуҫым сусҡаларҙы баҫтырып алып китте. Кире килгәс, сыйылған балтырымды хәстәрлек менән һыйпаны. – Ауырттымы? Сусҡаларҙы баҫтырып ебәргән Фәйзулланың абруйы минең күҙ алдымда үҫте. Уның изгелеклеге, ярҙамлашырға әҙер тороуы, уға ҡарата ниндәйҙер ышаныс, йылы тойғо уятты. Шул хис бер-беребеҙгә яҡынайышыуға, ҡыйынлыҡтарға осрағанда бер-беребеҙгә ярҙамлашырға һәм артабан дуҫлашыу өсөн этәргес көскә әүерелде. – Еҙнәм эшләгән ерҙе лә барып күрәйекме? – тип һораны Фәйзулла. – Барайыҡ, – тип ризалаштым мин. Күмер яндырыусы эшселәрҙең төшкө тамаҡтарын туйҙырған ваҡытҡа барғанбыҙ икән. Биттәре ҡараға буялған ирҙәр менән тамаҡ туйҙырып ултырған Хөпөтдин, беҙҙе күргәс, үҙе эргәһенә саҡырҙы: – Әй, ҡәйнеш, кил бында! Беҙ яҡынлашҡас, оло икмәк киҫәген умырып тешләп, һыңар ҡулындағы бер шешә һөттө һемерә-һемерә: – Ниңә килдегеҙ? Әллә йомош менән ебәрҙеме апайың? – тип һораны. – Күмер яндырған ерҙе ҡарарға килдек, – тип яуап ҡайтарҙы Фәйзулла. – Ә быныһы кем малайы? – Минең кем икәнлегемде Фәйзулла әйткәс, йәш эшселәр, бер-береһенә ҡарашып, көлөштө. – Ә, ул ҡарттың малайы икән! – Ҡарт булһа ла, бисәһен көнләшеп маташа, тиҙәр әле. Уларҙы тыңлауы миңә ҡыйын һәм оят ине. Беҙҙән өс өй аша ғына йәшәгән Хөпөтдин дә атайымдың яманатын сығарыу буйынса башҡаларҙан ҡалышманы: булмаған, күрмәгән, ишетмәгән нәмәләрҙе лә үҙенән сығарып һөйләне-һөйләне лә ашағандан ҡалған икмәген Фәйзуллаға һондо: – Мә, ҡәйнеш, һин дә тамаҡ ялғап ал! – Икмәкте бүлешеп ашайыҡ, – тип Фәйзулла миңә һонғайны, уны еҙнәһе тыйҙы: – Улай килешмәй, ҡәйнеш. Дуҫың тәүҙә бер ергә барып килһен, – тип миңә йомош ҡушты: – Эй, малай – арты ҡалай, ысталауайға барып, бутҡа ашарға ҡалаҡ алып кил! – Кемдән әпкилергә? – тип һораным. – Унда бер һары сәсле мәрйә эшләй. Шунан һора. – Мин урыҫса белмәйем. – Өйрәтермен, – тип, көлә-көлә, Хөпөтдин ҡалаҡтың исемен урыҫса нисек әйтергә икәнлеген аңлатты. – Ул әйткән ике генә һүҙҙе мин отоп алырға тырыштым. Хөпөтдин күрһәткән бер ҡатлы ағас өйгә ингәс, өҫтәлдәге тимер тәрилкәләрҙе йыйған аҡ халатлы йәп-йәш ҡатын минең яҡҡа боролоп ҡараны ла ниҙер әйтте. Уның һүҙен аңламайынса, йомошомдо әйттем. Йәш ҡатын, күкһел күҙҙәрен сырт-сырт йомғолап, миңә уҡталды: – Чего, чего? .. Ҡатындың бер ни төшөнмәүенә асыуым килеп, Хөпөтдин ағай өйрәткән һүҙҙе тағы ла бер нисә тапҡыр ҡабатлағайным, теге аптырап ҡалды. Шунан, ҡапыл ҡыҙарынып, елкәмдән умырып тотто ла, мин белмәгән әллә ниндәй һүҙҙәрҙе әйтеп әрләй-әрләй, асыҡ ишектән тышҡа алып сыҡҡас, осама типте. Минең илай-илай килеүемде күргәс, Хөпөтдин ҡысҡырып һораны: – Мәрйә бирмәйме? – Бирмә-ә-әй! .. – тип яуап ҡайтарҙым. Күмер яндырыусы ауылдаштарым барыһы бер ыңғай һаһылдашып көлөшә башланы. Олораҡ ағай асыуланды. – Сабыйҙы шулай ҡыландырыу егетлекме? Оят һүҙ өйрәткәнсе, малайҙың киләсәге хаҡында хәстәрлек күрер инегеҙ! .. Уның яҡлашыуына күңелем тулыуҙан әсенеп иларға тотондом. Йәп-йәш йөрәгемә ағайҙар мәңге уңалмаҫлыҡ яра һалыуҙарын Фәйзулла ла аңланы. Минең менән бүлешергә һаҡлаған икмәк киҫәген еҙнәһенә бирҙе лә: –  Һеҙ аламалар, – тип ҡысҡырҙы ла беләгемдән тотто: – Әйҙә, киттек! Мине етәкләп бер аҙ барғас, Фәйзулла артҡа әйләнеп ҡараны ла ололарға йоҙроҡ күрһәтте. – Мына һеҙгә! ..",Яныбай Хамматов Автобиографик повесть Хәсрәтле бала саҡ (7),['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1],6,Әҙәбиәт,9113,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-05-01/yanybay-hammatov-avtobiografik-povest-h-sr-tle-bala-sa-7-4221165,2025-05-01T14:00:00+00:00
"Акцияның төп маҡсаты – тирә-яҡ мөхиткә һәм тәбиғәткә яуаплы мөнәсәбәт булдырыу. Был тирә-яҡты таҙартыу сараһын башҡарып ҡуйыу ғына түгел, ә һәр ваҡыт  тәбиғәткә  һаҡсыл һәм таҙа тотоу ғәҙәтен булдырыу тора. Шулай итеп, киләсәктә уҡыусылар был сара эшен  көндәлек ғәҙәт итеп алыр, тип ышанабыҙ.",Аҡморонда — «Рәсәй һыуы» акцияһы,['Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Тәбиғәт,293,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-11-25/a-moronda-r-s-y-yuy-aktsiya-y-4480808,2025-11-25T12:45:00+00:00
"2018 елда Марат Рамазанов Казандагы Хәтер көнендә чыгыш ясадыфикерләрАның вафаты турында Уфадагы татар активистлар хәбәр итте. Аңа 85 яшь иде. Марат Рамазанов белән хушлашу мәрасиме шимбә көнне Уфаның математика институты бинасында узачак. Мәрхүм галим Уфада ирләнәчәк. Марат Рамазанов — математик, физика-математика фәннәре докторы, профессор, БАССРның атказанган фән иясе. Ул Уфада 1939 елның 28 апрелендә туа. 1961 елда Мәскәү университеты тәмамлый, Фәннәр академиясендә эшли, Башкорт дәүләт университетында дифференциаль тигезләмә кафедарасын итәкли, аннары Уфа фәнни үзәктә математика интституында эшли.1989 елның 14 гыйнварында Уфада Татар итимагый үзәге төзелде. Ул шушы үзәкнең беренче рәисе булып сайланды. 1989 елдан 1991 ел башына кадәр оешманы Марат Рамазанов итәкләде. Марат Рамазанов татар теле, татар мәдәнияте өчен көрәште. Ул татар теленең дәүләт статусы турында мәсьәләсен даими күтәреп торучы әмәгать эшлеклесе булды. Галим дөнья һәм Русия төбәкләре мисалында тел статусы мәсьәләсе хакында даими сөйләде. Татарларны Русия төзүче милләт дип атап, татар теленә илдә икенче дәүләт теле бирү кирәклеген күтәрде. Ул Казанда оештырылган Хәтер көненә ел саен килде, Уфа татарлары исеменнән чыгыш ясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада Татар итимагый үзәгенең беренче рәисе Марат Рамазанов вафат,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1312,https://www.azatliq.org/a/33081068.html,2024-08-16T07:36:36+00:00
"Боксер ҡыҙ Сәлимә! Тай боксы менән шөғөлләнгән 11 йәшлек Өфө ҡыҙы Сәлимә Иҫәнғәлина Тайландан еңеү менән ҡайтты! Сәлимә Иҫәнғәлинаға 11 йәш кенә булһа ла, спортта ҙур уңыштарға өлгәшеүсе ҡыҙ. Ул әле Өфөнөң 58-се лицейында 5-се синыфта уңышлы ғына уҡып йөрөй. Бейеү түңәрәгендә шөғөлләнә. Өс балалы татыу ғаиләлә иң өлкәне. Морат менән Шамил ҡустыларына үрнәк булып торған апай ул. Бер-береңә хөрмәт менән баҡҡан, берҙәм, татыу ғаиләлә балалар ҙа дуҫ-татыу. Сәлимә һигеҙ йәшендә үҙе теләп, тай боксын һайлай. Уңыштарына әллә ниндәй ҙур өмөттәр бағламаһа ла, өйрәнеүе үҙе өсөн булыр тип, атаһы ҡыҙын секцияға алып килә. Шулай итеп, Сәлимә 2021 йылдың сентябренән алып Өфөнөң ЛАБИРИНТ. күп функциялы Спорт үҙәгендә Тай боксы менән шөғөлләнә башлай. Апаһына эйәреп, Морат та Тай боксына килә. Әлеге мәлдә ул ҡала кимәлендә үткән ярыштарҙа призлы урындар яулай. Тағы ла ике йылдан, Аллаһ бирһә, кескәй Шамил да беҙҙең арттан эйәрер, - тип түҙемһеҙләнеп көтә балалар. Гел генә еңеүҙәр яуларға ынтылып тороуы, ныҡышмал холҡо Сәлимәне тиҙ арала юғары һөҙөмтәләргә килтерә. Әлбиттә, көслө тренерына ла рәхмәтле ҡыҙ. Василий Геннадий улы Тимофеев ярҙамынан башҡа бындай ҙур еңеүҙәр яулап та булмаҫ та ине, – ти, Рәсәй, республика, ҡала, клуб-ара ярыштарҙа гел генә лайыҡлы 1-се һәм 2-се урындарҙы яулаған Сәлимә Иҫәнғәлина. Түбәнге Новгородта үткән Содружество Кубогында 2-се урын, Ноябрьск ҡалаһында үткән ярышта – 1-се урын һәм МУАЙ-ТАЙ фестиваленең иң яҡшы спортсыһы Кубогы, Мәскәү ҡалаһында үткән Рәсәй беренселегендә – 1-се урын һәм МУАЙ-ТАЙ фестиваленең иң яҡшы спортсыһы Кубогы (4 көрәштә 4 еңеү! ) – былар Сәлимәнең һуңғы йылдағы уңыштары. Рәсәй Беренселеге ярышында еңеүе өсөн Сәлимә Иҫәнғәлина, Донъя беренселегенә һайлап алына. Көрәшсе ҡыҙ 12-19 сентябрҙә Башҡортостаныбыҙҙы яҡлап, Тайландҡа, Бангкок ҡалаһына ярышҡа юллана. Сәлимәнең һис шикһеҙ еңеүенә ышанған атай-әсәй, туғандар, таныштар, күмәкләшеп, оҙон юл, йәшәү сығымдарын йыя. Матди ярҙам күрһәткән кешеләрҙең өмөтөн был юлы ла аҡлай ҡыҙ: Бангкоктан 3-сө урынды яулап ҡайта! Йәйге каникулдарҙа йәмле Ғафури яҡтарына ҡайтып, өләсәй менән олатайҙа күп ваҡыт иркәләнеп ултырырға тура килмәй Сәлимәгә. Спорт клубтары балаларҙы ҙур бер ғаиләләй бергә туплап, лагерь сборына йыя. Көнөнә өс тапҡыр күнекмәләр ҙә ҡаралған был йәйге лагерҙә. Киләһе йылға лагерға Морат ҡустыһын да үҙе менән бергә алмаҡсы спортсы ҡыҙ. Әлеге мәлдә Сәлимә Рәсәй ҡалаларында үтәсәк сираттағы спорт ярыштарына ныҡлы әҙерлек үтә. Сәлимәгә беҙ ҙә тормошо гел еңеүҙәрҙән торһон, даланлы ҡыҙ булһын тип теләйбеҙ! Зөбәржәт Яҡупова.",Боксер ҡыҙ Сәлимә!,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2556,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-29/bokser-y-s-lim-3988609,2024-10-29T16:40:00+00:00
"Только когда ноги здоровы, тогда условное течение крови течёт плавно, поэтому у людей с сильными мышцами ног обязательно будет сильное сердце. Ходи! Старение начинается с ног вверх. Ходи! С возрастом точность и скорость передачи инструкций между мозгом и ногами снижается, в отличие от молодых людей. Пожалуйста, ходи Кроме того, так называемый кальций-удобрение для костей рано или поздно теряется с течением времени, что делает пожилых людей более склонными к переломам костей. ХОДИ! Переломы костей у пожилых людей могут легко спровоцировать ряд осложнений, особенно смертельных заболеваний, таких как тромбоз головного мозга. Ходи! Знаете ли вы, что в среднем 15 пожилых пациентов умирают макс. в течение года после перелома бедренной кости! ! Прогулка нужна ежедневно в обязательном порядке Тренировать ноги никогда не поздно, даже после 60 лет. ХОДИ! Хотя наши ступниноги со временем постепенно стареют, тренировать наши ступниноги – это задача на всю жизнь. Пройти 10 000 шагов Только регулярно укрепляя ноги, можно предотвратить или уменьшить дальнейшее старение. Ходи 365 дней Пожалуйста, гуляйте не менее 30-40 минут в день, чтобы ваши ноги получали достаточную нагрузку и чтобы ваши мышцы ног оставались здоровыми. ПРОДОЛЖАЙ ИДТИ Владимир Васильевич Светлополянский",Ежедневно нужно ходить минимум 30-40 минут,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Аңлатма,1276,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-18/ezhednevno-nuzhno-hodit-minimum-30-40-minut-4512904,2025-12-18T14:54:00+00:00
"Кистән 5 гр желатинды һыуытҡыста ултырған 14 стакан һалҡын һыу менән ҡушып болғатығыҙ. Ошолай төнгөлөккә ҡалдырып торабыҙ. Таңға ул желеға әйләнә. Иртән ас ҡарынға ошоно эсегеҙ. Тәме оҡшамаһа, уны һут, бал, йогурт йә ҡаймаҡ менән ҡушып болғатырға була. Ошолай ете көн дауам итергә тейеш. Ошолай желатин менән дауаланған кешеләрҙең әйтеүенсә, ул, ысынлап та, арҡа, аяҡ һәм умыртҡа һөйәге һыҙлауын бөтөрә. Ете көн үткәс тә туҡтатыр кәрәк. Был дауаны 6 айға бер тапҡыр ғына ҡабатларға мөмкин. Һау-сәләмәт булығыҙ! Һыҙланыуҙар һеҙҙе һис тә борсомаһын! Башдонъя",Мөғжизәле рецепт,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",556,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-08-05/m-zhiz-le-retsept-3873957,2024-08-05T17:44:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр17 сен хастаханәгә яткырганнар, берсе моннан баш тарткан. ""Лобио"" салаты белән агуланганнан соң Татарстан инфекция хастаханәсенә 18 кеше мөрәәгать иткән. Бу хакта республика Роспотребнадзоры иткерә.17 сен хастаханәгә яткырганнар, берсе моннан баш тарткан.18 июньгә Татарстанда ботулизмның 15 очрагы теркәлгән иде. Мәскәүнең ""Локалкитчен"" оешмасының салатын ашап Казанда яшәүчеләр табибларга берничә көн элекмөрәәгать итә башлады. Татарстан тикшерү комитеты ""кулланучылар сәламәтлеге һәм гомере иминлеге таләпләренә туры килмәүче хезмәт күрсәтү"" турындаинаять эше ачты. Казанда әлеге сервисны 2023 елның декабрендә эшләтеп ибәрделәр. Агуланучылар булганнан соң ширкәт үзе эшләгән барлык сигез шәһәрдә дә эшчәнлеген туктатты, әсбаплары эшләми. Казан гына түгел, Мәскәү белән Түбән Новгородта да агуланычылар булды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда ""Лобио"" салатын ашап агуланучылар саны 18 кешегә иткән",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,971,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-lobio-salatin-ashap-agulanuchilar-sani-18-keshega-jitkan/33000736.html,2024-06-20T13:17:44+03:00
"«Олпат йәштә һәм һуғыш ауырлыҡтарын кисереүенә ҡарамаҫтан, ул беҙгә сыҙамлыҡ өлгөһө булып тора. Быйыл беҙҙең йөҙйәшәр бер быуатлыҡ юбилейын ҡаршыларға, шулай уҡ Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын да билдәләргә әҙерләнә. Хоҙай Солтан Хаматғәли улына һаулыҡ бирһен! », — тип яҙған Ришат Мансуров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә. Сығанаҡ Башинформ",Шишмә районы башлығы Бөйөк Ватан һуғышы ветеранының хәлен белеште,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,334,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-22/shishm-rayony-bashly-y-b-y-k-vatan-u-yshy-veteranyny-h-len-beleshte-4092644,2025-01-22T12:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ Конгрессының Вәкилләр пулаты (аны хәзерге вакытта республиканнар контрольдә тота) 22 майда салымнар һәм чыгымнар проектын кабул итте. Әлеге проектка президент Доналд Трампның сайлау алды кампаниясендә яңгыраган күп кенә вәгъдәләре кергән. ""Мөгаен, бу безнең ил тарихында кайчан да булса имзаланган иң зур канун проекты булачак"", дип шәрехләде бу вакыйганы Трамп. Ак йортның хәзерге башлыгы бу документны шулай ук ""зур һәм матур канун проекты"" дип тасвирлый. Конгрессменнар хуплаган әлеге пакет Трампның беренче мөддәте вакытында кертелгән салым ташламаларын озайта. Шушы канун проектына күрә өстәмә сәгатьләрдә эшләнгән акчага (овертаймга) да салым бетерелә, АКШның үзендә итештерелгән машиналарга алына торган автокредитларга ташламалар кертелә, хәрби чыгымнар арттырыла, АКШ чигендәге иминлекне һәм тәртипне саклауга да күбрәк акча бүленеп бирелә. Шул ук вакытта язганча, әлеге пакет социаль яклауга кагылган ике зур програмны шактый гына кыскарта: сүз аз керемле кешеләргә һәм инвалидларга ярдәм итә торган һәм азык-төлек талоннары турында бара. Конгрессның бюджет идарәсе мәгълүматынча, әлеге канун киләсе ун ел дәвамында АКШның дәүләт бурычын 3,8 триллион долларга арттырачак, дип яза. Вәкилләр пулатындагы барлык демократлар да әлеге канун проектына каршы тавыш бирде. Спикер Майк Донсон республиканнарның төрле төркемнәрен канәгатьләндерер өчен берничә тапкыр чигенергә мәбүр булды. Хәзер документ республиканнар кулындагы Сенатка ибәрелә. Анда ул берникадәр үзгәрешләр кичереп, президентка имзалауга ибәреләчәк. Доналд Трамп документны 4 июльгә кадәр алырмын дип өметләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",АКШ Конгрессы пулаты Трамп тәкъдим иткән чыгымнар проектын кабул итте,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1743,https://www.azatliq.org/a/aksh-kongressi-pulati-tramp-takdim-itkan-chigimnar-proektin-kabul-itte/33422162.html,2025-05-22T22:38:07+03:00
"Бәхетенә күрә, ике балаһы ла тырышып, юғары стипендия алып уҡыны. Улы эшләп уҡыны, уны мәшәҡәтләмәне. Ҡыҙы егерме бер йәшендә ҡала егетенә кейәүгә сыҡты. Туйҙы Өфөлә кафела үткәрҙеләр. Хәҙер ике ейәне үҫеп килә, кейәүе уңған. Йәштәр ипотекаға фатир алдылар, бер-береһен ҡәҙерләп татыу йәшәйҙәр. Улы, егерме алты йәше тулырға бер аҙна ҡалғас, ҡунаҡ алып ҡайтасағын хәбәр итте. Ҡатын төрлө тәмлекәстәр бешереп көттө улын, уның дуҫ егеттәрен. Тик улы дуҫтарын түгел, таныш булмаған ҡыҙҙы эйәртеп ҡайтып инде. –Әсәй, таныш бул. Минең кәләшем Әнисә. Өләсәһендә үҫкән йәтим ҡыҙ. Кисә генә яҙылыштыҡ, – тип таныштырҙы улы. –Ярай, бәхетле йәшәгеҙ, – тигән булды Гөлсөм, эсенән генә "" Әллә бер ай йәшәрһегеҙ, әллә биш ай. Мине мәшәҡәтләмәгәс ярай инде"", – тип уйланы. Ҡыҙына туй үткәргәндә кредит алып нисә йыл түләгәне иҫенә төштө. Әнисәне күреү менән ҡатындың тәне эҫеле- һыуыҡлы булып, ток һуҡҡандағы кеүек зымбырлап китте. Ҡаушауын һиҙҙермәҫкә тырышты былай, тиҙ генә сәй әҙерләне. Әнисәгә сынаяғын һонған саҡта ҡулы ҡалтырап, сәйе түгелеп китте. Әнисә ярҙам итергә ашыҡты. Етеҙ хәрәкәтләнеп өҫтәлде һөрттө. Сәй яһап килтерҙе. Гөлсөм бер ағарҙы, бер ҡыҙарҙы. Битен ҡыҙғылт таптар ҡапланы. Йөрәге күкрәк ситлегенән атылып сығырҙай булып ярһып, дарһылдап типте. Ҡатын ғүмерендә тәүге тапҡыр аңлайышһыҙ сәйер тойғо кисерҙе. Улы Әнисәне бигерәк оҡшата буғай. Ике күҙен тултырып текләп тик ултыра бит шул ҡороғорға. Уның өсөн донъялағы иң сибәр ҡыҙ булып тойолалыр инде. Тегеһе лә Алмаздан күҙен алмай. Гөлсөмгә ҡыҙ оҡшаманы. Төҫкә уртаса, иҫ киткес матур тип булмай. Һарғылт сәсле, һипкелле ябыҡ ҡыҙ. Хыялында күрше ҡыҙы Альбинаны килене итеп күрә ине. Сибәр, уңған, аҡыллы ҡыҙ менән улы ниндәй матур пар булыр ине! Альбинаның атаһы Себерҙә эшләй, әсәһе бухгалтер. Етеш йәшәйҙәр. Ә был ҡыҙ таныш түгел. Ата-әсәһе ниндәй булғанын бары фараз итергә генә ҡала. Төрлө ҡаршылыҡлы уйҙар солғанышында ҡалды ҡатын. Иң яҡын әхирәте, серҙәше Айһылыуға барып һөйләшеп ултырғанында уйлағанын әйтеп һалды. – Улың оҡшатҡан икән, түҙәһең инде. Сабыр бул. Араларына инмә. Мин дә кейәүемде оҡшатманым башта. Ҡыҙыма пар түгел тип көйөп, һыҙланып бер булдым. Эстән һығылдым, эстән ҡайғырҙым, тик балама һиҙҙермәҫкә тырыштым. . Өйрәнеп киттем. Хәҙер кейәүем дә ҡәйнәм тип өҙөлөп тора. Аҡса таба, ҡыҙым бәхетле. Һин дә өйрәнерһең. Йәтим ҡыҙ, ҡайғыны етерлек күргәндер. Барыһын да яҡшыға юра. — Шулай ҙа бит. Уны күргәс, ток һуҡҡан кеүек булдым шул. Әллә нисек булып киттем. – Кейемдәр синтетика бит. Шуға ток һуҡҡандай булғандыр, – тип тынысландырҙы Айһылыу. Бер йыл да үтеп китте. Йәштәр район үҙәгендә, Әнисәнең өләсәһенән ҡалған ике бүлмәле фатирҙа, йәшәйҙәр. Ял һайын ҡайтып ярҙамлашалар. Гөлсөм Айһылыуҙың кәңәшен тыңланы, улы хаҡына киленен ҡабул итергә тырышты. Килене уңған былай. Нимәгә тотонһа ла, еренә еткереп, тырышып эшләй. Баҡсалағы иҫке тишек мискәләрҙе буяп, төрлө сәскәләр ултыртып сыҡты, баҡсаһы тағы ла йәмлерәк, күңеллерәк булып китте. Бер йыл күрешмәгән ике туған Ләбибә апаһы килгәйне. Һеңлеһе бешергән тәмлекәстәр менән һыйланып, ҙур самауырҙы бушатҡансы ултырҙы. Тирә- яҡҡа ҡаранып, тауышын әкренәйтә төштө. Шунан бик әһәмиәтле, үтә мөһим хәбәр әйтергә теләгәндәй, серле йылмайып белдерҙе: –Эй, әйтергә оноттом бит, киленеңдең атаһы сизола ятҡанында үлгән икән дә. Кеше үлтергәнме шунда. Тёмная история. . –Ҡоҙа Алыҫ Көнсығышҡа эшкә китеп юғалған бит. Милицияға ғариза яҙып эҙләтеп ҡарағандар, табылмаған. – Юҡ шул. Уголовник ул. Алмазың уголовник ҡыҙына өйләнгән бит. Алма ағасынан йыраҡ тәгәрәмәй, тиҙәр. Күрәһегеҙ алда икән. Бер тигән егет, бик шәп ҡыҙ менән пар булыр ине лә бит. Эй Аллам, һеҙҙе йәлләп бер булдым. Тамағыма аш бармай, йоҡом осто. Туғанҡайым, ҡайғырма инде, – Ләбибә ләззәтләнеп бысраҡ һүҙҙәрен теҙҙе генә. Әнисәнең атаһы тураһында хәбәрен ул уйлап сығарғайны. Алдаҡ хәбәрен һөйләй торғас, үҙе лә ышана башлаған ине. Гөлсөм йөрәге ауыртыуын тойҙо. Шулай ҙа мөмкин тиклем тынысыраҡ булырға тырышты. – Уф, апай, шул хәбәрҙе әйтер өсөн килдеңме? Ярай, ҡайт инде. Яңғыҙым ҡалғым килә, – тип әйтергә көс тапты. Хушлашып, бер ни булмағандай йылмайып ҡайтып китте Ләбибә. Уйламай әйткән хәбәре менән һеңлеһенең уңалып етмәгән күңел яраһына тоҙ һипкәнен уйлап та бирмәне. Апаһын оҙатҡас, Гөлсөм яңғыҙы ҡалып дарыу эсте лә диванға ятты. Йөрәк ауыртыуы көсәйҙе. Айһылыу әхирәте фельдшер бит. Уға барырға уйланы. Айһылыу менән һөйләшһә, уның аҡыллы кәңәштәрен тыңлап тынысланыр. Укол ҡаҙатһа, йөрәк ауыртыуы баҫылыр. Ул ҡапҡа тышына сығып бер аҙым атлап өлгөрмәне, йөрәген тотоп йығылды. Әсәһенең йөрәк өйәнәге менән реанимацияға эләгеүе Алмазға аяҙ көндө йәшен һуҡҡандай тәьҫир итте. Быға тиклем бер ваҡытта ла һаулығына зарланмаған, дауаханаға ятмаған әсәһе ике тәүлек үлем менән йәшәү араһында булһын әле! Төн йоҡламай ҡайғырҙы ир. Әнисә лә һурығып, ябығып китте. Ун йәшенән әсәйһеҙ ҡалып, өләсәһе тәрбиәһендә үҫте ул. Былтыр өләсәһе лә гүр эйәһе булды. Ҡәйнәһен, йәндәй күргән Алмазының һөйөклө әсәһен, яратып өлгөргәйне йәш ҡатын. Реанимацияға иң йыш шылтыратыусы, иң күп борсолоусы Алмаз менән Әнисә булғандыр. Ике тәүлектән Гөлсөмдөң хәле яҡшыра башланы. Уны кардиология бүлегенә, ике кешелек палатаға күсерҙеләр. Улы менән килене көн дә килә уның янына. Килене һаҡ ҡына ҡағылып одеялын рәтләй, ҡулдарын һыйпай. Хәлен яҡшыртыу өсөн барыһын да эшләргә тырышҡан була. Ә күҙҙәре. Шундай ихласлыҡ уның ҡарашында, шундай һөйөп ҡарай балаҡай. Гөлсөм ҡасандыр уны яратмағанын уйлай ҙа, уңайһыҙланып китә. – Бигерәк яҡшы бит һинең ҡыҙың, күҙ теймәһен үҙенә! – Әнисә ҡайтып киткәс әйтеп ҡуйҙы палаталаш ҡатын. – Киленем ул, – йылмайып ҡуйҙы Гөлсөм. Ҡасандыр өнәп еткермәгәнен, икенсе килен хаҡында хыялланғанын уйлай ҙа оялып китә. Улының бәхете бар булмышынан наҙ, ихласлыҡ бөркөлгән ошо ҡыҙыҡайҙа бит. Быны ваҡыт үткәс кенә аңланы Гөлсөм. Әнисә килеп инһә, палата нурға тулған кеүек, яҡтырып, йәмләнеп киткәндәй тойола. Бөгөн улы менән килене икеһе бергә килде. Алмаз бер әсәһенә, бер кәләшенә йылмайып ҡарай. Нимәлер әйтергә уйлай ҙа, әйтеп бөтөрмәй кеүек. Бына ул әсәһенең ҡулына ҡағылды. Һаҡ ҡына ҡағылып, иркәләп ҡулын һыйпаны: –Әсәй, беҙҙең ҡыҙыбыҙ буласаҡ. – Эй, балаҡайҙар, бөгөн төндә шундайын матур төш күрҙем бит. Ҡыуаныслы хәбәр ишетергә яҙҙы бит. Иҫән-һау булып тыуһын! .. – Әсә улы менән килененә яратып ҡараны. Бите буйлап шатлыҡ йәштәре тәгәрәне.",Гөлсөм. Хикәйә. Римма Әхмәтйәнова,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 1],7,Хикәйә,6265,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-09-04/g-ls-m-hik-y-rimma-hm-ty-nova-3418484,2023-09-04T14:51:00+00:00
"Рәфис АтаказМәскәүдән Казанга күчәргә ыенучы режиссер Гаяр Нуриманов турында күптән түгелязган идек. Мәскәүдә яшәүче тагын бер иат кешесе — татар блогеры Рәфис Атаказда Казанга күчәргә теләвен белдерде. Аның белән дә сөйләшеп алдык. — Рәфис әфәнде, Казанга күчәм диюегез чынмы? Сәбәбе ни? — Казанга күчүемнең сәбәбе — яшь барган саен, туган якка, туганнарга якынрак, татар мохитенә якынрак булу теләге. Мәскәү Мәскәү булса да, күңелнең Казанга күчәсе килә. Монда туганнарым якынрак, әнием якынрак. — Сез тумышыгыз белән Чуашстаннан, Шыгырдан авылынннан, әйеме? Ә ник анда түгел, ник Казанга? — Мин бит инде авыл кешесе түгел. Тордым инде мин заманында авылда. Хәзер авылда торасым килми. Кайдадыр шәһәрдә, зыялы, акыллы кешеләр янында торасы килә дигәндәй… Авылда нишлим? Перспективасы юк авылның. — Мәскәү дә шәһәр бит инде, итмәсә, мегаполис…— Мәскәүдән китүнең тагын бер сәбәбе — шәхси сәбәп тә бар. Минем бер дустым үлеп китте, күңел халәтем хәзер бөтенләй башка төрле — Мәскәүне яратмый башладым. Сигез ай буе үзем карагач, үлемен бик авыр кабул иттем. Шуңа күрә, Мәскәү миндә ямьсез хатирәләр калдырды, димме соң… Шуңа күрә каласым килми. — Казанда нинди планнар? — План дип, план түгел инде. Мин бит инде татар теле буенча белгеч, кеше белән аралашырга яратам, нәрсә булса шул, шундыйрак эш табарга уйлыйм. Мин йөк ташучы булып эшкә барырга ыенмыйм инде, кемгәдер файда китерә торган эш, татар милләте, тел белән бәйле эш булса, бик мәслихәт булыр иде. Казанда бер-ике көн эчендә берничә кеше белән күрешеп кайттым, борчылма, бар да яхшы булыр дип өметләндереп ибәрделәр. Мин бит инде бүген үк рюкзагымны күтәреп Казанга чыгып китмим, әле әй…— Туганнарың ничек кабул итә бу теләгеңне? — Минем туганнарым, Шыгырдандагы әнием мине һәрдаим хуплап тордылар. Мин нәрсә эшләсәм дә, кая гына барырга теләсәм дә, беркайчан да ""юк, синнән булмый, син алай эшли алмыйсың, йөрмә"", дип әйтмәделәр. Мин бүген, теләгем булып, Монголиягә китәм, дисәм, алар һичшиксез кулларыннан килгән кадәр ярдәм итеп, матди ярдәмме, физик ярдәмме, рухи ярдәмме, терәк булдылар, алар миңа беркайчан да каршы килмәделәр. Алар миңа ышаналар, минем кем икәнне беләләр, Шыгырданга кайт, авылда утыр дигән сүз юк. Безнең бертуганнар арасында һәрберебезгә шундый мөнәсәбәт — кем нәрсә дә булса эшләсә, шул теләкнең, шул планның яхшы якларын гына карап, шансларын эзлибез. — Блогерлыкны дәвам итәчәксезме? — Дәвам итәчәкмен. Әле бер-ике атнадан артык туктап тордым. Блогерлыкка килгәндә, мин бит инде үземне чын блогер дип атамыйм. Илһам килгәндә, бик күп материал чыгарып ташлыйм, илһам бетсә, туктап торам. Хәзер менә Казаннан кайттым, телефон элемтәсе эшләсә, һәркөнне нәрсәдер куеп, видеоматериал чыгарып торырга ыенам. Исән булсам, ташламыйм инде мин ул блогерлыкны, әлбәттә. — Акча китерәме соң? — Телефон сүнмәслек, интернет тотарлык акчасы бар. Мин бит матди ягын карамыйм, бу акча ягы рекламадан килә инде. Рекламны бик сайлап, иләктән уздырып алам, чөнки реклам бирүчеләр күп, төрле-төрле темалар бар. Мин халыкның, язылучыларымның кем икәнен беләм, миндә күбрәк зыялы, акыллы кешеләр, шуңа күрә юк-бар, надан әйберләр тәкъдим итәсем килми, тәкъдим ителгән ун рекламның икесен алам. — Язылучыларың саф татар телендә сөйләшүчеләр, шулаймы? — Әйе, якынча туксан проценты татар телле. Калган ун проценты — урысчалы-татарчалы, әдәби теманы аңламасалар да, көндәлек тормышта диалектларны кулланучы татарлар. Алар урыслашкан да түгел, урыслашмаган да түгел, яртылаш аңлый торган кешеләр бар. Алар миңа язгалый да: ""Рәфис абый, урысча дубль ясыйсыгыз килмиме? "" дип тә тәкъдим итәләр, без күбесен аңламыйбыз да, диләр. Мәскәүдә яшәүче дусларым, язылучыларым да бар, бер яктан карасаң, аңлыйлар кебек инде, без блог саф татар әдәби телендә генә, матур сүзләр кулланып сөйләшергә тырышабыз, аңламаганнары да бар. Аларга нәрсә тәкъдим итәм: өйрәнегез, дим, минем мисалда булса да, минем блогта булса да шуны тыңлап, аңларга тырышып, телегезне камилләштерегез, дим. Урысча ясыйсы, урысча нәрсәдер сөйлисем килми үземнең блогта. Ул бары тик саф татар телендә генә. Аның бит башында да язылган: ""Татарча сөйләшеп маташкан мишәр"". — Казанда торып караган бармы соң моңа кадәр? — Бар. Без 1999 елда Казанга китеп, 2005 елга кадәр сеңлем белән алты ел тордык. Унбиш ел Казанда булмадым, ничектер туры килмәде. Унбиш елдан соң әйләнеп кайткач, гомумән Казанны танымадым: унбиш ел эчендә бөтен нәрсә үзгәргән, анда бит инде Универсиада булды, башка чаралар булды, матурайган, үзгәргән. Безнең вакыттагы ниндидер биналар югалган, яңалары барлыкка килгән. Бөтенләй танымадым: бу инде минем Казаным түгел, бу инде бөтенләй яңа Казан. Иң беренче сорауга кайтып, шуны әйтим — шушы яңартылган, яшәргән Казанга кайтып, гомеремнең насыйп булган өлешен шушы Казанда яшисем килә. Мин яшәгән Казан халкы белән бүгенге Казан халкы бик тә аерыла, шушы яңа кешеләр белән яшәп карыйсым килә. — Ә Мәскәү кешесе белән Казан кешесе аерыламы? — Аерыла, аерыла. Безнең Мәскәүдә татар кешесен алсаң да, урыс кешесен алсаң да, аларның уйлау сәләте, интеллекты, яшәү дәрәәсе берәр баскычка югарырак. Казан халкы гадирәк, авылчанрак, димме соң. Күбесе авылдан килгән халык бит инде, кемгә барып төртмә, авыл килеп чыга. Мәскәү халкы усалрак, дөньяга карашы югарырак. Мәскәү халкына караганда, Казан халкы белән аралашуы, яшәве иңелрәк, дип уйлыйм. Халык гади, ничектер үзебезчәрәк. Шуны гына алыйк: яңа гына Казанда булып кайттык, көне буе Казанда йөрдек. Таныш блогерлар Гамил Нур, Фәгыйлә Шакирова, башка дуслар белән очраштык. Урамда йөрисең — килеп исәнләшәләр. Ринат абый Таетдинне очраттык, гади генә исәнләшеп, хәлләр сорап сөйләшеп басып торды. Зур кеше, халык артисты бит ул! ""Әйдәгез, чәй эчәргә, минем өй якында гына, өйдә сөйләшербез! "" дип хатыны белән чакырып сөйләшә. Ә Мәскәүдә андый атаклы кешеләр белән чәйгә чакырышу түгел, сөйләшергә дә куркыныч бит. — Казанга кайткач, урамда танып эндәшүчеләр юкмы? —Бик күп. Мин Бауман урамын бик яратам, 2000 нче елларда да ярата идем, бер башыннан икенче башына әкрен генә атлап, бер-ике мәртәбә башыннан ахырына атлап чыга идем. Блогер булгач, тиз генә ярты сәгатьтә Бауман урамының теге башыннан бу башына барып чыгып булмый хәзер. Әле берсе очрата ""Син бит Атаказ"", ди, әле икенчесе ""Сез бит елаучан абзый"", ди, тагын берсе ""Сез бит ""Мин"" тапшыруында төшкән идегез"", дип эндәшә, фотога төшәләр, автограф сораганнары да бар әле! Камал театры артын бик матур ясаганнар бит су кырыен, анда йөргәндә әллә ничә кеше килеп эндәште.","Рәфис Атаказ: ""Үземнең блогта урысча сөйлисем килми""",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],6,Әңгәмә,6424,https://www.azatliq.org/a/30706811.html,2020-07-05T06:48:21+00:00
"Глава республики Радий Хабиров в своем ежегодном послании поблагодарил журналистов за их труд. Он отметил, что их сюжеты с передовой находят широкий отклик. Военкоры республики пишут летопись СВО наряду с федеральными коллегами, работая в зоне боевых действий. А также наши журналисты активно участвуют в сборе гуманитарной помощи с первых дней спецоперации. В октябре прошлого года Союз журналистов Башкортостана объявил о сборе денег на приобретение дорогостоящего оборудования для работников сферы СМИ, мобилизованных на СВО. Руководитель Агентства по печати и СМИ М. В. Ульчев поддержал это начинание и призвал внести свой вклад коллег и жителей региона. «Сотрудники наших СМИ активно поддерживают бойцов из республики. Они собирают гуманитарную помощь, плетут маскировочные сети и изготавливают печи-буржуйки, окопные свечи. В октябре сотрудники Дома печати сами отвезли гуманитарную помощь мобилизованным журналистам. После этого, по запросам бойцов - наших коллег, мы объявили дополнительный сбор денег, который завершился в конце года. Сегодня на эти средства мы заказали для них разведывательный дрон», — отметил Максим Ульчев. На 2026 год также запланированы поездки республиканских журналистов в зону СВО, включая гуманитарные миссии. По итогам послания Главы республики, журналисты Издательского дома «Республика Башкортостан» совместно с Союзом журналистов региона объявили новый сбор. ""Планируем купить дроны, а также другие необходимые вещи и передать их полку «Башкортостан», - сказал Вадут Исхаков, председатель Союза журналистов республики. «Радий Фаритович сформулировал суть своего послания тремя словами: «Всё для Победы». Мы видим свою задачу ещё и в расширении этого посыла до тезиса «ВСЕ для Победы! », подразумевая расширение круга сограждан, вовлеченных в наше общее важное дело. Предлагаю каждому подумать, какой вклад он внес в победу и как еще может поддержать бойцов из республики. Объединив силы, инициативы, возможности, мы обязательно победим», — подчеркнул Максим Ульчев.",Бөтәһе лә Еңеү өсөн!,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Иҡтисад,2005,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-02-06/b-t-e-l-e-e-s-n-4567772,2026-02-06T14:50:00+00:00
Тәнзилә Исраилова сығышы менән Белореттан. Республиканың тау саңғыһы спорты һәм сноуборд буйынса олимпия резервындағы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе.,Башҡорт ҡыҙы - Рәсәй чемпионы!,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Спорт,148,https://shonkar.com/news/sport/2025-02-14/bash-ort-y-y-r-s-y-chempiony-4121854,2025-02-14T11:54:10+00:00
"5Кырымтатар яшьләре Чатырдаг тавына мендеКырымтатар яшьләре сөргеннең 71 еллыгына багышлап Чатырдаг (Чатыртау) тавына менделәр. Милли байраклар тотып Милләт! Ватан! Кырым сүзләрен кычкырып, дүрт меңләр кырымтатар яшьләре Чатырдагның иң өстенә менеп анда кырымтатар милли байрагын урнаштырып, сөрген корбаннары истәлегәнә дога кылып, Ант иткәнмән милли гимнны башкардылар. Чатырдагка менү гадәте 2010 елда барлыкка килде. Беренче оештыручылар кырымтатар яшьләре иде, ләкин ел саен алар белән бергә күтәрелгәннәр арасында олы яшьтәгеләр дә була. Быел чара алтынчы тапкыр үткәрелде. Акмәчәт-Алушта юлында, Кара диңгездән 10 чакрым ераклыкта урнашкан, Кырымның иң югары тауларының берсе булган Чатырдагка менеп, анда байрак куеп, кырымтатар яшьләре Кырымның чын хуасы кем булганына ишәрә ясый. Чатырдагтагы борынгы мәгарәләрнең кырымтатарча исемнәре дә шуны исбатлый: Эмине-Баир-Хосар, Эмине-Баир-Коба, Суук-Коба, Бин-Баш-Коба (коба – мәгарә). Белешмә. Чатырдаг тавының биеклеге 1527 метр, озынлыгы 10 чакрым, киңләге 4 чакрым чамасы. Аяз көнне ул Кырымның төрле урыннарыннан күрәнеп тора.",Кырымтатар яшьләре Чатырдагка менеп сөрген корбаннарын искә алды,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1085,https://www.azatliq.org/a/27019985.html,2015-05-17T14:11:00+00:00
"Һәммә кешене берсә ғәжәпләндерә, берсә ҡыуандыра, берсә уйҙарға һала, йәиһә ҡанатың һынғанда янынан ҡанаттар үҫтерә, ҡара ҡайғыларға батҡан мәлдәрҙә донъяларға яңы күҙлектән ҡарарға мәжбүр итеүсе, ғөмүмән - үҙенсәлекле шиғриәте менән республикала бөгөн үҙ һуҡмағын тапҡан талантлы шағирә Римма Ғәлимованың өр яңы ""Бәхетте аңлар йәштә"" исемле китабының исем туйын үткәреп ҡайттыҡ. Байрам бик йәнле үтте. Сөнки шағирәнең ижадын үҙ иткән, уны яратҡан уҡыусылар йыйылды. Күмәкләшеп шағирәне тыуҙырған ғәзиз атайсалына барып ураныҡ; бала сағына, мәктәп, йәшлек йылдарына сәйәхәт ҡылдыҡ; ғәзиз атай-әсәйҙәрен, туғандарын күргәндәй булдыҡ. Ә инде мөхәббәт лирикаһынан йәндәребеҙ сафлыҡ менән, ҡайнар тойғолар менән һуғарылды. Үҙебеҙҙе Бәхет янында, Мөхәббәт янында торғандай хис иттек. Шағирәнең журналист булараҡ тормошо тулы ҡанлы булыуға ҡарамаҫтан, Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойошмаһының эшен йәнләндереп, уға ҡот өҫтәп ебәреүе маҡтауға лайыҡ. Төрлө йәштәге ҡәләмдәштәр хәҙер унда кинәнеп йыйылабыҙ. Һәр осрашыуҙы һағынып көтөп алабыҙ. Титулдары күп булыуға ҡарамаҫтан шәхсән уның ижадын мөкиббән китеп яратыусылары бар булыуы менән бәхетле бөгөн Римма! Ошо осрашыуҙа уның ошо яңы китабын ҡалабыҙҙың Ғәли Ибраһимов исемендәге премияға ла бер тауыштан тәҡдим иттек. Киләсәктә лә гел уңыштар, гел текә үрҙәр үҙеңә, ҡәҙерле ҡәләмдәш!",Бәхет янында.,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0],4,Файҙалы эштәр,1322,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-27/b-het-yanynda-3948415,2024-09-27T22:48:00+00:00
"Татар аланыТатар аланында дәресБалалар Вашингтонда Капитолийга сәяхәт иттеТатар аланында балалар үзләрен сәүдәдә сынадыАш остаханәсендә балалар токмач кисәргә, өчпочмак ясарга өйрәндеТатар аланында һәр мизгел файдалы узды чарасында балалар концерт та әзерләдеТатар аланында аралашу да, һәрбер язу татарчаБалаларна татар милли киемнәр турында сөйләделәр дә, күрсәттеләр дәАлимә Сәләхетдинова сөйли",Татар аланы: уникаль күренеш һәм мөһим эш,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Күргәҙмә,396,https://www.azatliq.org/a/33512226.html,2025-08-25T08:06:10+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрРусия гаскәрен ""дискредитацияләү"" турында ачылган административ эшләр саны ягыннан ил төбәкләре арасында аннексияләнгән Кырым беренче өчлеккә кергән. Бу хакта ""Вёрстка"" язмасындаәйтелә. Ул Мәскәү белән Петербурдан гына калыша. Басма хисаплавынча, сугыш башыннан бирле Кырымда кимендә 377 кешене гаскәрне ""кимсетү""дә гаепләп штраф салганнар. Шул ук вакытта мәхкәмә документларыннан күренгәнчә, дистәләгән эш кешеләрнең танышлары өстеннән язган әләкләре нигезендә ачылган булган. Кимендә 22 очракта гаепләнүчеләр өстеннән полициягә гаризаны үзара сөйләшкәндә саксыз әйткән сүзләре өчен язганнар. Әләкләрнең яртысын хезмәттәшләре язганБыел мартта аннексияләнгән Кырымның Бакчасарай районы мәхкәмәсе 20 яшьлек кызны Русия гаскәрен ""дискредитацияләү""дә гаепле дип тапкан һәм 50 мең сумштраф салган иде. 1 мартта ул социаль челтәрдә видео чыгарган, анда ул Украинаның ""Ще не вмерла Украна"" гимнын ырлый.24 февральдә Русиянең Украинага каршы башлаган сугышыннан соң, Кырымда укытучыларны да Русиянең кораллы көчләрен дискредитацияләү маддәсе нигезендә эзәрлекләүбашланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гаскәрне ""кимсетү"" турындагы эшләр саны ягыннан аннексияләнгән Кырым өченче урынга чыккан",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1187,https://www.azatliq.org/a/32593902.html,2023-09-15T06:40:05+00:00
Байназар моделле китапханаһында «Еңеү көнө йәшәй йөрәктәрҙә» исемле күләмле сара үтте.,Еңеү көнө йәшәй йөрәктәрҙә!,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Еңеү,86,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-17/e-e-k-n-y-sh-y-y-r-kt-r-4239471,2025-05-17T17:47:00+00:00
"– Студия асыу теләге республика конкурсынан таж кейеп ҡайтҡас барлыҡҡа килде. Сөнки был матурлыҡ бәйгеһендә үҙебеҙҙең Урал аръяғынан ҡатнашыусылар бөтөнләй юҡ икәнен күрҙем. Булған таланттарҙы үҫтерергә, баһаларға кәрәк, тигән һығымтаға килдем һәм үҙ көсөм менән балаларҙы йыйып алдым, – ти Зарина Фәрит ҡыҙы. Йәш моделдәргә был студияға йөрөүе шул тиклем оҡшай икән. Улар дефиле, актёрлыҡ оҫталығы, фотоға төшөү, этикет, халыҡ алдында сығыш яһау буйынса дәрестәр ала. Башҡорт мәҙәниәтен, телен өйрәнеү ҙә – төп йүнәлештәрҙең береһе. Ҡайһы бер ҡыҙҙар үҙҙәрен яңы образдар тыуҙырыуҙа ла һынап ҡарай: кейемдәр тегә. Студияға йөрөүселәр төрлө конкурстарҙа ла йыш сығыш яһай. Матурлыҡ, мода һәм креатив өлкәһендә республика, ил кимәлендә ике йыл эсендә 70-ләп еңеү яулағандар. Улар араһында «Рәсәйҙең милли матурлығы» бәйгеһенең өс амбассадоры бар. Балалар Рөстәм Ғиззәтуллин, Зәйнетдин һымаҡ билдәле йырсыларҙың музыкаль клиптарында ла төшөп өлгөргән. Хатта үҙҙәре ике йыр яҙҙырған. Әйткәндәй, студияға йөрөүселәр бер-береһен конкурент итеп тоймай, сөнки коллективта дуҫлыҡ, татыулыҡ тәрбиәләй етәксе. Зарина Фәрит ҡыҙы бының менән генә туҡталып ҡалмаҫҡа тырыша. Әле ул райондың Йәнгел, Яңауыл ауылдарында ла студия филиалдарын асҡан, Красная Башкирияла ла буласаҡ. Сөнки һәләттәрен үҫтерергә, үҙҙәрен күрһәтергә теләүсе балалар күп. – Йыл уңыштарға бай булды. 2026 йылды ла күмәкләп шатланып үткәрергә яҙһын. Бар гәзит уҡыусыларға тыныс күк йөҙө, ғаилә бәхете, хыялдарының тормошҡа ашыуын теләйем, – ти Зарина Йәнбирҙина. Лилиә ФАЗЛЕТДИНОВА.",Һылыуҡайҙар ҡайҙа үҫә?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0],6,Төрлө,1539,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2026-01-12/ylyu-ay-ar-ay-a-4534293,2026-01-12T14:19:00+00:00
"Илебеҙҙә, махсус хәрби операция башланып, мобилизация иғлан ителгәс, Сибай концерт-театр берекмәһендә эшләгән егеттәр менән бергә, Фларид Бирғәлинға ла повестка килә. «Ил саҡырғас, яуға китте Башҡортостан улдары» тип, йырҙа йырланғанса, хәрби тормош ят түгел әрме сафын уҙған егеттәргә. Ҡазан ҡалаһында бер ай «учебка»ла булып, әҙерлек үтеп, уҡығандан һуң, Фларидты ла, башҡа егеттәр менән бергә, Ростов өлкәһенә ебәрәләр. Унда бер ни тиклем хәрби әҙерлек үткәндән һуң, әҙерлек аҙағына аҙна-ун көн ваҡыт ҡалып, Луганск тарафтарына оҙатылырға йөрөгән мәлдә, Мәскәүҙән, Илнур Сәфәров, Әлфир Заманов һәм Фларид Бирғәлинды ижади фронт бригадаһына индереү хаҡында телеграмма килеп төшә. Мобилизацияланған һалдаттар араһындағы артистарҙы йыйып, ошондай ижади төркөмдәр ойошторалар икән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ла, нәҡ рухи таяныс булдырыу маҡсатында, дүрт меңгә яҡын ижади фронт бригадаһы эшләгән. Фларидтың һөйләүе буйынса: «Әлеге ваҡытта МХО майҙанында эшләү өсөн дүрт рәсми бригада ойошторолған. Мин шуларҙың беренсеһенә эләктем. 2022 йылдың ноябрендә беҙҙең бригаданы Херсон яғынан махсус хәрби операция зонаһына индерҙеләр. Беҙ бөтә фронт һыҙығы буйлап, һалдаттарға рухи таяныс булып, концерттар менән йөрөй башланыҡ. «Ни тиклем мөһим эш башҡарылғанын аңлар өсөн, һуғыш яланында, һалдаттар менән бергә, барыһын да кисерергә, йәнең, тәнең менән бергә булырға кәрәк. Моң, йыр менән һалдаттарҙың күңелен асып, кәйефен күтәреп, хәрби рухын нығытыу бурысы ята моңло егеттәр иңендә. Алғы һыҙыҡта ла, окоптарҙа, землянкаларҙа, яралылар янында госпиталдәрҙә лә сығыш яһай йыр ҡанатлы егеттәр бригадаһы. Алғы һыҙыҡта булғас, барыһын да татып йөрөй ижади бригада. Дрондар һөжүмен дә, ут-һыуҙы ла күрәләр. Бригада концерт ҡуйып бөткәс, йыр тәьҫиренән күңелдәре йомшарған һалдаттар, күҙ йәштәрен йәшермәй, килеп ҡулдарын ҡыҫып, ҡосаҡлап, рәхмәт әйтәләр. Ғаиләһен, тыуған яғын һағынып йөрөгәндә күңелдәрҙе нескәртә шул ул моңло йырҙар. Йыр өсөн сиктәр юҡ, хәрби-патриотик йырҙар менән, урындағы халыҡ өсөн дә концерт ҡуя егеттәр. Бар ил халҡы кеүек, Фларид та, хәрби хәрәкәттәр ыңғай тамамланып, үҙ ғаиләһенә, тыуған яғына тиҙерәк ҡайтыу, балаларын, кескәй Ирханды, ҡосағына ҡыҫып һөйөү хаҡында хыяллана. Беҙ ҙә егеттәребеҙҙең имен-аман үҙ ғаиләләренә әйләнеп ҡайтыуын теләйбеҙ. Илсиә һәм Фларид Бирғәлиндар ғаиләһен ижади, талантлы ғаилә булараҡ беләбеҙ. Ғаилә башлығы илебеҙ именлеге һағында саҡта, яугир ғаиләһе нисек йәшәй икән? Илсиә Бирғәлинаға һорауҙар менән мөрәжәғәт иттек: – Матур ғаиләгә нигеҙ һалыр «сәбәп» булып, Фларид атлы егет менән нисек осрашып таныштығыҙ? – Беҙ Фларид менән, ысынын әйткәндә, студент ваҡыттан уҡ танышбыҙ. Шул ваҡытта танышһаҡ та, яҡындан аралашып, һөйләшеп йөрөмәнек. Танышҡанға ун йыл үткәс, икебеҙ ике яҡта йөрөп, уйламағанда Сибай филармонияһында осраштыҡ. Пандемиянан һуң мин эшкә сыҡтым, ул филармонияла эшләп йөрөй ине. Кеше үҙе килеп өндәшмәһә,  һөйләшеп бармайым. Фларидтың беҙҙең менән бергә колледжда уҡыған бер ҡыҙҙан барып: «Был Илсиәме ни? » – тип һорағаны иҫемдә. «Эйе», – тип яуаплағас, Фларид миңә килде лә: «Сәләм, ниңә һаулыҡ һорашмайһың? » – ти. Мин: «Сәләм», – тинем дә, эстән генә, кәрәк икән, кеше үҙе килә лә һаулыҡ һораша ул тип уйлап ҡуйҙым. Ун йылдаң һуң тәүге тәьҫорат шулайыраҡ булды. Дуҫтарыбыҙ менән берәй концерттан һуң сәй эсергә йыйыла торғайныҡ. Әхирәтемдең егете  (ул шулай уҡ филармонияла эшләй), тағы ла ирле-ҡатынлы дуҫтарыбыҙ килә торғайны беҙгә. Әхирәтем менән бер фатирҙа йәшәгәс, сәй эскәндә мин дә булам. «Һиңә күңелһеҙ булмаһын», – тип улар Фларидты ла саҡырып алып килә торғайнылар. Шулай дуҫтар менән бергә осрашып йөрөгәндә әхирәттәрем: «Күҙ һалып ҡара, һәйбәт егет күренә», – ти торғайны. Кешене яҡшылап белмәһәң, ниндәйерәк икәнен аңлап булмай бит. Мин тыштан ҡарайым да: уй, был ҡылансыҡ, гел дә шаяра ла йөрөй, етди түгел, тип уйлап ҡуям. Ысынында иһә, ул бөтөнләй икенсе кеше булып сыҡты. «Илсиәгә ҡарап йөрө, һәйбәт кенә ҡыҙ», – тип Фларидҡа ла әйткәндәр. Икебеҙ ҙә башта «Юҡ» тип йөрөгәнбеҙ ҙә, уйламағанда дуҫлашып, оҙаҡламай ғаилә ҡороп та ебәрҙек. – Һеҙҙе башҡорт сәнғәте, мәҙәниәтендә ижади пар булараҡ беләләр. Һин үҙең, Илсиә, нимә менән шөғөлләнәһең? – Мин Учалы сәнғәт колледжын тамамланым да, ике йыл мәктәптә эшләнем. Шунан һуң, йәш саҡта бейеп ҡалмаһам, ҡасан бейейем, тип уйлап, филармонияға эшкә төштөм. 2016 йылдан алып Сибай филармонияһында бейеүсе булып эшләйем. – Һеҙҙең ғаиләлә балалар сәнғәтте яратамы? – Балаларға килгәндә, Фларидтың өлкән ҡыҙы Сафия Учалыла йәшәй, атаһы һымаҡ йыр ярата. Айзилә ҡыҙыбыҙҙы бейеү түңәрәгенә биреп ҡараныҡ, бер йыл йөрөнө. Тик әлегә бейеүгә ынтылышы юҡ. Уның ҡарауы, өйҙә йырлап тик йөрөй. Әсәйем: «Был Айсилә кейәүгә оҡшап йырсы булыр, моғайын», – тип әйтеп ҡуя. – Фларидтан ниндәй сәләмдәр килеп тора? – «Иҫән-һау ғына булығыҙ, матур йөрөгөҙ, ауырымағыҙ. Нимә, ниндәй ярҙам кәрәк? » – тип Фларид тегендә ятып беҙҙең өсөн борсола. Тәү сиратта, беҙгә минең атай-әсәйем ярҙам итә, улар күрше ауылда ғына йәшәй. Шулай уҡ ҡустыларым. Ҡәйнәмдәр, алыҫта йәшәһәләр ҙә, телефон аша шылтыратып, беҙгә терәк булып торалар. Коллегаларға, дуҫтарға рәхмәт: утын ташышалар, ҡар көрәшәләр, картуф сәсешеп, йыйышалар. Аллаға шөкөр, хәлебеҙҙе аңлап, ныҡ ярҙам итәләр. Барыһына ла ҙур рәхмәтемде еткерәм. – Сәнғәттән танһыҡ ҡанып, туйып ваз кискән саҡтар булдымы? Тормошта башҡа һуҡмаҡтар буйлап китеү теләге тыуманымы? – Миңә бейеү бик ныҡ оҡшай, шуға башҡа өлкә тураһында уйлағаным да юҡ. Киреһенсә, мәктәптә ҡағыҙ эше менән булышҡандан һуң, бында бейеп йөрөүе рәхәтерәк икән, тип уйлайым. Ғөмүмән, ҡағыҙ, компьютер менән эшләүҙе яратмайым. Ҡайһы бер кешеләр, бейеп кеше аҡса эшләйме, ти. Ә миңә оҡшай, иң мөһиме, һаулығың, түҙемлегең һәм ижадҡа ынтылышың булһын. – Ғөмүмән, тормош көтөү, көн итеү сараһы булараҡ, тағы ла нәмәләр менән шөғөлләнәһегеҙ. – Хәҙерге ваҡытта өйҙә ултырам, икенсегә декрет ялына сыҡтым. Таныштарҙың төрлө һөнәрҙәргә уҡығанын ишетеп, ниңә миңә лә шулай итмәҫкә, тип уйланым. «Клубника в шоколаде» курсында уҡып сыҡтым. Буш ваҡытымда, заказдар булһа, шул тәмлекәстәрҙе эшләп һатам. Үҙем дә ашайым, дуҫтарыма ла ашатам, һатып та ебәрәм. – Киләсәккә ниндәй маҡсаттар ҡуйып йәшәй яугир ғаиләһе? – Аллаһ бирһә, Фларид һәм һуғыш яланында булған башҡа ир-уҙамандар иҫән-һау ҡайтһын тип теләйем. Иң ҙур хыялыбыҙ шул. Беҙ ҙә улар ҡайтҡансы иҫән-һау торайыҡ, илгә тыныслыҡ тиҙерәк килһен, тормоштар матурайып китһен. Һөйгәндәр, яҡындар, ағайҙар,  ҡустылар – барыһы ла өйҙәренә ҡайтып, тыныс, матур тормошта йәшәһендәр. Фларидтың бер туған ҡустыһы, минең үҙемдең ике ҡустым да һуғышта. Йәнә Фларид яу ҡырында булған дуҫтары, коллегалары өсөн бик ныҡ ҡайғыра. «Иҫән-һау ғына йөрөһөндәр инде», – ти. Фларидҡа афарин тиергә генә ҡала инде, беренсе фронт бригадаһында йөрөй, шул ваҡытта ла үҙенең ижадын дауам итеп, йырҙар сығарырға маташа. «Иң нығы улымды һағындым, ҡайтып күргем килә», – ти. – Тормошта маҡсат ҡуйып йәшәй белгәндәр юғалып ҡалмай. Һеҙҙең ғаиләнең тормош девизы нисегерәк? – Тормош девизына килгәндә, бөтә кешегә яҡшы булып булмаҫ, тим. Шуға барлыҡ кире күренештәрҙән дә позитив табырға ғәҙәтләнгәнмен. Төрлө һорауҙар килеп тыуһа, айыҡ аҡыл менән уйлап, ҡырҡ ҡат үлсәп, бер ҡат киҫеп, йылмайыу менән ауырлыҡтарҙы еңеп, йәшәргә тырышабыҙ. Миләүшә ҠЫҘРАСОВА","Йыр менән, Еңеүгә табан","['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 1 0 1 0 0 0],8,Мәҙәниәт,7203,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-11-24/yyr-men-n-e-e-g-taban-4021646,2024-11-24T11:23:00+00:00
"Благовещен ҡалаһында йылдарҙа авария хәлендә тип танылған торлаҡтан күсенеүселәр яңы фатир асҡыстарын алды. Төбәктә «Йәшәү өсөн инфраструктура» милли проектына (национальный проект «Инфраструктура для жизни») ярашлы авария хәлендәге торлаҡтан күсереү программаһының яңы этабы тормошҡа ашырыла, тип хәбәр иттеләр республиканың Төҙөлөш һәм архитектура министрлығынан. - Программаның икенсе этабы буйынса Зенцов, Чистяков, Ленин, Социалистик һәм Щорс урамдарындағы биш авария хәлендәге йортта йәшәгән 26 ғаилә төҙөкләндерелгән торлаҡ асҡыстары алды, - тип билдәләне Башҡортостандың төҙөлөш һәм архитектура министры вазифаһын башҡарыусы Артем Ковшов.2030 йылға тиклем граждандарҙы авария хәлендәге торлаҡ фондынан күсереү буйынса адреслы программа сиктәрендә Благовещенда бөтәһе 411 кешене йәшәү өсөн яраҡһыҙ торлаҡтан күсереү бурысы тора. Күсереләсәк дөйөм майҙан 910 кв. метрҙан ашыу тәшкил итәсәк. Шулай уҡ етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар иҫәбенән Благовещен йәштәре Зенцов урамындағы яңы 90 фатирлы торлаҡ йорттан 15 яңы фатир асҡыстарын алды. Торлаҡ йорттар тулыһынса төҙөкләндерелгән, йәғни күсенеп йәшәү өсөн әҙер торошта тапшырылған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңы йылда яңы торлаҡҡа күсәләр,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,1263,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-17/ya-y-yylda-ya-y-torla-a-k-s-l-r-4540839,2026-01-17T13:15:00+00:00
"Ҡайһы ваҡыт беҙ кешегә юҡҡа ғына үпкәләйбеҙ. Ул үпкә хисе үҙебеҙгә лә ауырлыҡ килтерә, эстән кимерә. Ундай хәлдә булмау өсөн түбәндәге кәңәштәргә ҡолаҡ һалығыҙ.",Үпкә хисен нисек еңергә?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы кәңәштәр,160,https://shonkar.com/articles/fay-aly-k-sht-r/2025-03-29/pk-hisen-nisek-e-erg-4177902,2025-03-29T21:12:34+00:00
"""Барыбер"" такымы уенчыларының гафу үтенү видеосыннан кадрфикерләрБашкорт Шаяннар һәм тапкырлар клубы (ШТК) ачык лигасының ""Барыбер"" такымы уенчылары ""Атай"" шоколадыннан шаяртканнан соң гафу үтенгән видео чыгарды. Видеоны кичә, 12 март көнне үзенең ВКонтактедагы сәхифәсендә Башкортстан Корылтае депутаты, Рәми Гарипов исемендәге 1 нче гимназиянең (такым уенчылары шушында белем ала-ред) мөдире Илнур Салиховчыгарды. Алар мөрәәгатьләрендә ""чыгышыбызның кайбер урыннарында без хаклы түгел идек"", ди. ""Кеше шәхесенә күчеп, кемнедер үпкәләтергә теләмәгән идек. Мәктәптән безне кумадылар, безнең белән әңгәмә үткәрделәр, кайбер урыннарда хаксыз булуыбызны аңлаттылар. Безнең такымның концепты шундый, кайдадыр арттырып та ибәрәбез. Ләкин бу чыгыштан соң шундый шау-шу күтәрелер дип уйламаган идек. Оештыручыларга сорауларыбыз юк, зур сәхнәдә чыгыш ясарга мөмкинлек бирделәр, һәйбәт агайлар"", дип сөйли укучылар бу видеода. Гафу үтенү видеолары моның белән генә бетмәде. Башкорт ШТК лигасы рәисе Урал Кәримовта гафу үтенгәнвидеочыгарды. Янәсе егетләр оештыручыларның яхшы күңелле булуыннан файдаланып сәхнәгә алдан килештерелмәгән шаяртулар белән чыккан. ""Тик егетләр белән сөйләшкәч аларның үкенүен күрдек, гафу үтенделәр"", ди ул. Шуңа күрә такымны гафу иткәннәр дә, алга таба да чыгыш ясарга рөхсәт биргәннәр, дисквалификация шартлы гына бирелгән. ""Әлбәттә, беренче кисәтү ясалганга кадәр генә"", ди Кәримов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Тышлыгында Радий Хәбиров рәсеме булган ""Атай"" шоколадыннан шаярткан үсмерләрдән гафу үтенгән видео төшерттергәннәр",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1501,https://www.azatliq.org/a/32859662.html,2024-03-13T07:59:59+00:00
"Яңы  биргән  әйберҙәрҙе  кейгәс  күңелдәр  көрәйеп,  ҡәйефтәр   күтәрелеп  киткәйне.  Тик  был  ҡыуаныслы  минуттар   оҙаҡҡа   һуҙылманы. - Ну-ка,  салаги,  быстро  сняли  свои  тельняшки  и  подарили  нам! – тип,  өҫтөбөҙгә  кейгән,   сумкаларға  һалып  ҡуйған,  еңле,  ҡалын,  ҡыш  көнө  кейә  торған  тельняшкаларҙы  ай-вайыбыҙға  ҡарамай,  талап-тартып  алып  сығып  киттеләр.  Аҙаҡ  берәүһе  кире  килеп,  бысранып,  йыртылып  бөткән бер тельняшканы  иҙәнгә  ырғытып  китте.  Йәнәһе,  шуны   өсмөйөш  итеп   ҡырҡып  алығыҙ ҙа,  ромбаларығыҙға  беркетеп,  тегеп  ҡуйығыҙ.   Шулай  эшләнек тә. Аҙна  буйына  йә  тегеһе,  йә  быныһы  килеп,  аяҡ  кейемен,  йә  салбар,  ромбаны  систереп,  үҙенә  кейеп,  үлсәп  ҡарай.  Размеры  яраһа,  әйберҙе  үҙенә  ала ла,  беҙгә  үҙенең  иҫкеһен  ҡалдырып  китә. Был  хәтәр  ваҡиға   ике-өс  аҙнанан  һуң  ғына  асыҡланды.  Берәйһе  ошаҡлаштымы,  юҡмы,  уныһы  билдәһеҙ  ҡалды.   Бар  йөҙөнә  асыуы  сыҡҡан,  ҡыҙмаса  булып  алған  офицер,  барыһын да  сафҡа  теҙеп,  беҙгә,  яңы  килгәндәргә  бер  аҙым  алға  атларға,  ромбаларҙы  күтәрергә  бойорҙо.  Тельняшка  урынына  тик  яланғас  тән  генә  күренде. – Чья  эта  работа? – тип, икенсе  йыл  уҡыған  курсанттарҙың  бер-нисәүһен  бәргесләп  алды.   Ғәйеплеләрҙе  таба  алмағас:  Не  бойтесь,  скажите  кто  снял с вас  тельняшки? – тип,  беҙгә  ҡараны.  Ләкин  яуап  биреүсе  табылманы.  Кем  ошаҡлашһын  инде,  иртәгә  үк  туҡмаласаҡтар бит. – Аҡсаңдың  шунса  һумын  миңә  бирерһең, тип,   үҙҙәренең   батша  ҡарарҙарын  сығарып  ҡуйғае.  Тегеһенә  биш  һум,  быныһына  ун  һум  кәрәк  икән.  Аҡсаны  старшина  үҙе  тарата.  Сиратың  етеп,  үҙеңә  тейешле  аҡсаны  алырға  торғанда  уҡ,  тегеләр  ҡулын  һоноп,   аҡсаңды  һыпырып  алып та  бөтә.   Хатта  старшинаның  асыуы  килеп: – Эй,  вы,  тормозите.  Пусть  сперва  хотя бы  расписываются  о  получение денег,  потом  делайте  что  хотите,  - ти. . Ноябрь  аҙаҡтарында  йылғасылыҡ   пароходствоһында   практика  үткән  дүртенсе  курс  студенттары   ҡайта  башланы.  Яҙҙан   алып  ҡара  көҙгә  тиклем,  йылға  өҫтө  боҙ  менән  ҡаплана  башлағансы,  улар  төрлө  порттарҙа,  судно,  пароходтарҙа  үҙ  һөнәре  буйынса  практика  үтеп,  эш  алымдарын  өйрәнә  икән.  Етмәһә,  ҡулдарына  мул  ғына  итеп,  эш  хаҡын да  түләйҙәр  икән.   Шундайҙарҙың  береһе  мине  үҙенең  бүлмәһенә  саҡырып  алды ла,  бер  төргәк  аҡсаһын  һаҡларға  ҡушты.  Йәнәһе,  бер-ике  аҙнанан  һуң  кире  аласаҡ.  Ҡаршылашып  булмай  бит  инде,  алдым.   Бер  бәлә  булды  башыма  шулар.  Ней,  кеҫәгә  һыйҙырып  булмай,  ней  йәшереп,  һалып  ҡалдырыр  урын  юҡ.  Бер  пакет  эсенә  һалып  үҙем  менән  ҡосаҡлап  йөрөтәм.  Йоҡлар  алдынан  мендәр  тышлығының  эсенә  тығып,   баш  аҫтына  һалып  йоҡлайым.  Бәҙрәфкә,  ҡул-бит  йыуырға,  йә  ашханаға  барһам да,  тик  үҙем  менән  йөрөтәм.  Йоҡом – йоҡо  түгел,   аҡсаны  сәлдерерҙәр  тип,  ҡурҡып,  уяу  ятам.  Көйөп,  ҡайғырып,  ябығып  киттем  хатта. Ошо  миңә  һаҡларға  тип  бирелгән  аҡса – муйыныма  тағылған  граната  һымаҡ  булды. Ярар  әле  ике  аҙнанан  һуң  мине  саҡыртып,  аҡсаһын  кире  алды  теге  егет. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рамай ҠАҺИР ТАЛАНЫУ,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Журналға инмәгәндәрҙән,3769,https://henek.info/articles/zhurnal-a-inm-g-nd-r-n-/2025-08-11/ramay-a-ir-talanyu-4345290,2025-08-11T10:55:00+00:00
"Акмәчеттә ""әдәпле кешеләргә"" һәйкәлРусия куәт оешмалары хезмәткәрләре Акмәчеттә ""әдәпле кешеләр"" һәйкәленә буяу буяган кешене тоткарлаган. Бу хакта Русия эчке эшләр министрлыгының Кырым идарәсехәбәр итә. Һәйкәлне мыскыл итүче кеше исерек булган дип белдерелә. Иргә карата административ хокук бозу турында беркетмә төзелгән, вандаллык маддәсе нигезендә инаять эше ачу мәсьәләсе дә карала. Акмәчетнең Кремль контролендәге башлыгы Наталья Маленкосүзләренчә, хәзер һәйкәлне буяудан чистартканнар. ""Әдәпле кешеләргә"" һәйкәл Акмәчеттә Кырымның Мәскәүдән билгеләнгән башлыгы Валерий Аксеновбашлангычы белән 2016 елда куелды. Дөнья тарафыннан кабул ителмәгән ""референдум""нан соң 2014 елда Кырымга хәрбиләр керде. Аларның нинди ил киеменнән һәм техникасы нинди илнеке икәне күрсәтелмәгән иде. Соңрак Русия президенты бу ""әдәпле кешеләрнең"" Русия кораллы көчләр хезмәткәрләре икәнен таныды.","Кырымда ""әдәпле кешеләргә"" куелган һәйкәлне мыскыл итүче тоткарланган",['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,880,https://www.azatliq.org/a/29735280.html,2019-01-28T07:55:19+00:00
"Утверждено: ежегодно дополнительно присуждать премии по 150 тыс. рублей победителям и (или) призерам всероссийской олимпиады школьников, поступившим в образовательные организации высшего образования, расположенные на территории Республики Башкортостан. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Глава РБ подписал указ о дополнительной премии для школьников,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Файҙалы эштәр,375,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-02-24/glava-rb-podpisal-ukaz-o-dopolnitelnoy-premii-dlya-shkolnikov-4134693,2025-02-24T14:50:00+00:00
"Халыҡ йыйнаған барлы-юҡлы аҡсаһын илтеп тапшыра. «Башҡорт истребителе» авиаэскадрильяһын, «Башҡортостан комсомолы» һәм «Башҡортостан пионеры» танк ылауын төҙөүгә бик күп аҡса йыйыла. Башҡорт АССР-нан Бөйөк Ватан һуғышына 700 мең ашыу кеше китә, уларҙың 300 мең тирәһе һәләк була. Батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн 278 яугиргә - Советтар Союзы Геройы исеме бирелә, 35 һалдат Дан орденының тулы кавалеры булып әйләнеп ҡайта. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бөйөк Еңеүгә – 80!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Иҫтәлекле көндәр,1093,https://henek.info/articles/++++/2025-05-07/b-y-k-e-e-g-80-4224709,2025-05-07T18:05:00+00:00
"Үрге Тәтешле ауылында скандинавса йәйәү йөрөүселәр араһында ярыш үтте. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Бармыш йылғаһы янында ойошторолған сара Демография милли проектының Спорт – йәшәү нормаһы федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үтә. Ярыш Тәтешле районының һәм Пермь крайының Көйәҙе муниципаль округы Әүҙем оҙон ғүмерлек клубы әүҙемселәре осрашыуы айҡанлы ойошторолдо, тип хәбәр итә Тәтешле районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. Ярышта әүҙем, сәләмәт тормош яҡлы утыҙ оло йәштәге кеше ҡатнаша. Сара саф һауала үтә. Ойоштороусыларҙың тәбрикләүенән һуң музыка аҫтында күнекмәләр башҡарыла, шунан стартҡа ҡуҙғалалар. Маҡсат – быуаны дүрт тапҡыр урап сығыу. Был сара спорт һәм әүҙем тормош менән шөғөлләнеүгә йәштең оло булыуы ҡамасауламағанын күрһәтә. Еңеүселәр, призерҙар дипломдар һәм сертификаттар менән бүләкләнә. Бынан тыш, ҡатнашыусыларға ГТО билдәләре тапшырыла. Ярыштарҙан һуң ҡатнашыусылар Планета СПОРТ спорт комплексына саҡырыла, унда теләгәндәр бассейнда һыу инә ала. Сарала ҡатнашыусылар әүҙем йәшәү рәүеше алып бара, улар оло йәштә лә йәш һәм сәләмәт булып ҡалырға мөмкин икәнлеген күрһәтә, – ти Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге директоры Гүзәл Әхмәтдинова. Фото һәм сығанаҡ –.",Спорт менән шөғөлләнеүгә йәш ҡамасау түгел,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0],5,Милли проекттар,1225,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-11/sport-men-n-sh-ll-ne-g-y-sh-amasau-t-gel-4047756,2024-12-11T15:49:00+00:00
"Ҡуҙы Аҡсаңды ҡыҫып тоторға тура килер. Иң кәрәгенә генә тотон. Ай аҙағында ғына килем булыр. Шәхси тормошта аңлашылмаусанлыҡтар көтөлә. Буға Өй, хужалыҡ эштәре менән булышыуға баҫым яһа. Ремонт башлау, мебель алыу уңышлы. Яңғыҙҙарҙы танышыу көтә, ә ғаиләле Буғаларҙың йортонда барыһы ла яҡшы. Игеҙәктәр Кеше менән һөйләшә белеү һәләтегеҙ уңышҡа алып килер. Аҡса етеңкерәмәүе бар. Шәхси тормошҡа килгәндә, ул мажараларға бай булыр, күп кенә танышыуҙар көтә. Ҡыҫала Үҙ эшеңде булдырыу өсөн уңай ваҡыт. Күңелле генә ваҡ-төйәк ваҡиғалар булып торор. Ниндәйҙер танышыу көтөлә, бәлки, ғүмерлек дуҫҡа әйләнерлек кеше осрар. Арыҫлан Аҡса эшләү, яңы маҡсаттар ҡуйыу һәм эшлекле мөнәсәбәттәр булдырыу өсөн яҡшы мәл. Уңыштарыңа көнләшеүселәр ҙә табылыр. Һүҙеңде уйлап һөйлә. Ғаиләгә күберәк иғтибар бүлеү мөһим. Йәнә мәҙәни йәки спорт сараһында ҡыҙыҡлы танышыу көтә. Ҡыҙ Логик фекерләү, тәртип яратыу – ошо һыҙаттарың төрлө эштә ярҙам итер. Һине күрерҙәр, баһаларҙар. Эш һөҙөмтәһен барлар, емештәрен ауыҙ итер мәл етте. Яңғыҙҙарға күберәк аралашырға тәҡдим ителә. Үлсәү Үҙгәрештәр айы! Яҡшы эш көтә. Аҡса килер. Энергияң ташып торор. Һиңә иғтибар күп булыр. Саян Илһам, ижад ваҡыты. Уңышлы ай көтөлә. Шулай ҙа һаулығыңа иғтибар биреү ҡамасауламаҫ. Уҡсы Һығымталар яһар мәл. Кем менәндер конфликт булыуы бар. Ашыҡма, хата яһап ҡуйма. Яңы эш башлама. Яҡындарың терәк булып торор. Кәзәмөгөҙ Ваҡиғалар шәп барыр, гел үҙгәреп торор. Үҙеңә ышан, ҡарарҙарҙы тиҙ генә ҡабул итергә кәрәк булыр. Сәнғәт, мәҙәниәт, мәғариф өлкәһе менән бәйлеләр уңыр. Һыуғояр Иғтибар үҙәгендә булырһың. Яҡшы аҡса килтерә торған тәҡдимдәр эшләрҙәр. Яратҡан кешең менән ваҡытты күберәк үткәр. Яңғыҙҙарҙы мөһим осрашыу көтә. Балыҡ Мөһим ҡағыҙҙар менән эш итеү мәле. Кешене ышандыра торған һәләтең ярҙамға килер. Ғаиләлеләрҙе бәхәстәр көтә, түҙемлек кәрәк.",Октябрь айына йондоҙнамә,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 0 0 0 0],6,Юмор,1813,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2025-10-01/oktyabr-ayyna-yondo-nam-4410031,2025-10-01T15:01:00+00:00
"Кырымның Евпатория шәһәрендәге ковид-һоспитальдә эшләүче шәфкать туташыКоронавирус йоктыручылар саны арта бара, кешеләр гомерләре өчен көрәшә. Фронт сызыгында – табиблар, шәфкать туташлары, аларга иң авыр эш йөкләнде. Кызганыч, күпләре эшләре турында сөйләргә теләми, кемдер курка, кемгәдер итәкчелек рөхсәт итми. Аларның эш шартлары турында рәсмиләр генә барысы да әйбәт, барысы да итә дигән коры аңлатма белән генә чикләнә. Шартлар да тудырылырга мөмкин, препаратлар да итәдер, әмма табиб, шәфкать туташларының физик һәм рухи аруы да бар. Алар көн саен диярлек үлем белән очраша. Яздан бирле 16 шар сәгать дәвамында ""кызыл зона""да эшләүчеләр бар. Түләү мәсьәләсе дә кайдадыр хәл ителгән, кайдадыр юк. Азатлык бу теманы даими яктыртып бара. Бүген сезгә Кырымдагы Акмәчетнең 7 нче хастаханәсенең ""кызыл зона""да эшләүче шәфкать туташының эш шартлары турында язма тәкъдим итәбез. Эльвиза Абдулаева Вернадский исемендәге Кырым федераль университетының медицина бүлегендә белем ала. 5 нче курста гына укыса да, Акмәчеттә (Симферополь) 7 нче шәһәр хастаханәсенә шәфкать туташы булып эшкә урнашкан. Эльвиза 21 яшендә кеше гомеренең секунд эчендә өзелүен дә, авыруның өмет тулы күзләрен дә көн саен күрергә ияләнә бара. Эльвиза Абдуллаева— Эльвиза, син яшь студент кыз, әмма инде эшкә дә урнаштым, дисең. Күпләр бу эштән ничек качыйм икән дип баш ватканда, син хастаханәгә эшкә урнаштыңмы? — Медицина якын булганга күрә, медицина университетына укырга кердем. Хастаханәгә эшкә урнашканчы косметолог булып эшләдем. Вакыт булганда әле дә бу эшемне дәвам итәм. Әмма октябрь аенда үз теләгем белән коронавируслы авырулар янына эшләргә кердем һәм бер дә үкенмим. — Эш режимы ничегрәк? ""Кызыл зона""да ничә сәгать вакытыңны үткәрәсең? — Без вахта режимында эшлибез. Коллектив 13 сменага бүленеп эшли, ягъни өч атна дигән сүз. Бер сменада 12 сәгать эшләргә туры килә. 12 сәгатьлек эш көне тәмамлануга ук без өебезгә кайтмыйбыз. Беркем дә өйдә яшәми чынында. Смена бетүгә махсус автобус безне кунакханәгә алып китә. Шунда ашыйбыз, юынабыз, йоклыйбыз. Яшибез, кыскасы. Яңа сменага да нәкъ шул автобус илтә. Вахта тәмамлангач, без коронавируска тест тапшырабыз. Тест нәтиәсе уңай булса, ике атнага үзизоляция режимына өйгә ибәреләбез. — Эш көнең сәгать ничәдә башлана? — Иртәнге смена иртәнге 8.00 сәгатьтә, ә кичкесе 20.00 дә башлана. Башта без берәр сәгать дәвамында кәгазь эшен айга салабыз, хастаханәгә яңа гына кергән авырулар турында мәгълүматны теркибез. Сәгать 9 да вирустан саклый торган махсус киемнәр киеп, ""кызыл зона""га керәбез. Систем кую, дарулар бирү кебек көндәлек эшләрне башкарабыз. — ""Кызыл зона""да ничә сәгать булырга туры килә? — -19 дан авыручылар бик күп. Хәзер аларның саны артканнан-арта бара кебек. Бер катта 88-98 авыру ята. Шуларны карау өчен 2-3 шәфкать туташы билгеләнгән. Бу бик аз, чөнки һәр авыруны тикшереп чыгар өчен күп вакыт кирәк. Шуңа да ""кызыл зона""да 8-12 сәгать бер тәнәфессез эшләргә туры килә. Кайчагында тиешле эшне башкарырга физик көчебез дә итми, әмма тиз эшләргә тырышабыз. Эшне тәмамламыйча чиста зонага чыгу турында уйлап булмый. Ә ""кызыл зона""да ашау, эчү, бәдрәфкә бару мөмкин түгел. Барлык эшләрне төгәлләгәч кенә, чиста зонага чыгабыз. Анда тиз-тиз капкалап алырга, документ тутырырга өлгерергә кирәк. Бер сменага бер тапкыр чиста зонага чыгып керергә өлгерәбез. Бер сәгатьтән соң яңадан киенеп, авырулар яткан бүлеккә кайтабыз. Анализлар алабыз, дарулар бирәбез һәм башкалар. — Эшеңдәге иң зур авырлык дип нәрсәне атый аласың? — Миңа физик яктан авыр, чөнки ""кызыл зона""да без хәтта бер минут та утырып тора алмыйбыз. Миңа смена вакытында бер-ике тапкыр авыруларның анализларын беренче катка төшерергә туры килә. Лифт кулланам. Лифтка керү белән идәнгә утырып яки ятып торам. Берничә секунд булса да хәл алу өчен бердәнбер мөмкинлек бу. Көне буе ач торып була, әмма сусыз тору авыр. Авыз кибә. Авыруларның өстәлләрендә су шешәләрен күргәч, шуларны алып эчәрлек булам, әмма түзәргә туры килә. Өстебездәге костюмнар бик нык тирләтә, 12 сәгать буе күзлек һәм битлектән йөрү дә ардыра, сулыш алуны кыенлаша. — Эшне уку белән бергә алып бару кыен түгелме? — Кыен, әлбәттә. Без дистанцион рәвештә укыйбыз. Әмма нәкъ университетка килеп укыган кебек укырга туры килә. Смена төгәлләнү белән кунакханәгә кайтып, йокларга ятмыйм, дәрескә утырам. Тик кайчакта авырулар янында булу сәбәпле уку турында онытып торырга туры килә. ""Эш вакытында су эчәргә дә мөмкинлек юк""—Сменага барганда нәрсә турында уйлыйсың? — Эш көнем хәвеф-хәтәрсез үтсен дип телим. Беркем дә үлмәсен һәм хастаханәгә керүчеләр саны кимесен дигән уй һәм теләк белән ""кызыл зона""га аяк басам. — Сине көтеп торучы якыннарың турында да искә аласыңмы? — Алар һәрчак күңелдә. Үземнең әти-әнием дә коронавирус йоктырды. Әни авырдан кичерде, әле дә ныклап сәламәтләнеп бетә алмый. Дәвалануны һаман да дәвам итә. Мондый хәлләрнең кабатлануын теләмим, ә ул чир янә йогарга мөмкин. — Нидән куркасың? — Үзем өчен курыкмыйм, якыннарым өчен куркам. Алар өчен генә борчылам. — Кулыңнан эш төшкән чаклар буламы? Әйтик, эшкә барасы килмәгән чакларың булдымы? — Булды дип әйтмәс идем. Бәлки, мин әле барысын аңлап та бетермимдер. Бер ай гына эшлим бит әле. Ләкин беренче сменаларда чынбарлык белән күзгә-күз очрашырга туры килде. Авыруларны да телевизордан түгел, ә үзем күрдем. Һәркем өчен дә коронавирус тарихы яхшы тәмамланмый икән дигән нәтиә ясау авыр иде миңа. Шуны аңлап, башкалар күрмәгәндә елап алгалаган чакларым да булды, яшермим. — Авыруларны күргәч, нәрсә турында уйлыйсың? — Әйтергә онытканмын: мин эшли торган бүлектә ятучы авыруларның күбесе үзләре сулый алмый. Алар үпкәләрне ясалма илләтү аппаратына тоташтырылган. Авыруларны чын күңелемнән кызганам. Мөмкинлегем булса, һәркайсына ярдәм итеп ул аппараттан читләштерер идем. Авыруларның сулау турында хыялланып кына калуларын теләмим, аларга бу мөмкинлекне тудырырга телим. Һәр авыру өчен күңелем өзгәләнә. Алар белән бергә бар авырлыкны кичерәбез. Алар елаганда елыйбыз, аларның терелгәнен күреп чын күңелдән шатланабыз. Без дә бит кеше, безгә дә кеше хисләре хас. — Ә шулай да үз кулыңда үлгән кешеләр булдымы? — Булды һәм бер генә түгел, әмма бу турыда сөйлисем килми. Эльвиза эш киеменнән 12 сәгать эшли— Шундый авырлыклар кичереп тә, кешенең үлемен күреп тә, эштән китәсең килмәдеме? — Юк, эшемне калдырасым килми. Бездән кала ул авыру кешеләргә кем ярдәм итә алыр соң? Ләкин кулыбыздан килгәнчә ярдәм итүебезне аңламыйлар. Шунысы гына күңелне төшерә. Булыша алсалар да, ярдәм итмиләр, диләр медицина хезмәткәрләре турында. Без булдыра алганча ярдәм итәбез. Без дә нәкъ шундый ук кешеләр, ничек булдыра алабыз, шулай тырышабыз. — Хезмәт хакы тиешенчә түләнәме? Әллә күбрәк тә түләргә мөмкин дип саныйсыңмы? — Коронавирус йоктырып, хастаханәдә ятучылар арасында бергә эшләүче табиблар да, шәфкать туташлары да бар. Болар – эш вакытында вирус йоктыручылар. -19 вирусын йоктыру куркынычы зур. Шуңа да хезмәт хакына кызыгып керә торган эш түгел дип саныйм, ләкин акча вакытында түләнә. Гомумән, хезмәт хакы начар түгел, итә. — Шәфкать туташы буларак, бүген нәрсә турында хыялланасың? — Вирусның тизрәк бетүен телим. Барысы да элеккечә булсын, һәркем күкрәк тутырып сулый алсын иде. Бу – минем иң зур хыялым. Белешмә. Рәсми мәгълүматка караганда, узган тәүлектә Кырымда коронавирус йоктыруның 141 очрагы теркәлгән, 15 кеше бу чирдән үлгән. Вирус йоктыручыларның гомум саны 11 157, үлүчеләр саны 183 кә иткән.","""Лифт идәненә ятып хәл алам"". Зәхмәткә каршы көрәшүче шәфкать туташы",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,коронавирус,7354,https://www.azatliq.org/a/30938158.html,2020-11-10T21:11:07+00:00
"Буран позывнойлы яугир урта мәктәптән һуң ул Өфөләге аграр университетҡа уҡырға инһә лә, ир-егетлек бурысын үтәү ниәте менән 2018 йылда армияға юллана.",Ил сиген һаҡлай Буран,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ватан,151,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-03-13/il-sigen-a-lay-buran-4156465,2025-03-13T17:01:04+00:00
"- Бөтәҡатмарлыҡтарһәмсаҡырыуҙарменән 2025 йылдыышаныслытамамлайбыҙһәм ғәмәлдәге динамика тураһында һөйләй алабыҙ, - тине Наталья Юрьевна. -Ер участкаларын ҡуртымға алыу һәм милек хоҡуғы сикләнмәгән ерҙәрҙе һатып алыу буйынса бөтә күрһәткестәр үтәлде. Сикләнмәгәнерҙәрбуйынса 4,7 миллиард һум аҡса йыйылды, дивидендтар сифатында республика бюджетына 8,6 миллиард һум аҡса инде.2025 йыл беҙгә граждандарҙың һәм эшҡыуарҙарҙың ер-милек хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыу күҙлегенән билдәле бер платоға өлгәшеүебеҙҙе аңларға ярҙам итте, тип ышаныс менән әйтергә була. Йылдың 9 айында бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа льготалы ҡуртымға ярҙам 39 миллион һум тәшкил итте. Былтырғы менән сағыштырғанда был ике тапҡырға күберәк. Әлбиттә, был мәлдә беҙ бюджетты йыя алмайбыҙ. Әммә беҙ бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына әлеге шарттарҙа сыҙамлыҡ ҡына түгел, ә үҫешә алһын өсөн бер нисә ярҙам сараһы тәҡдим итәбеҙ. Әгәр улар үҫешһә, тимәк, эш урындары барлыҡҡа киләсәк, НДФЛ түләнәсәк һәм бюджет тотороҡло килем аласаҡ. Шуға күрә был ярҙам сараларының оҙайлы характерҙа булыуы беҙҙең өсөн бик мөһим. Бығаса булмаған ярҙам саралары 2026 йылда ла һаҡланасаҡ. Шарттар еңел булмаһа ла, мин быны бик дөрөҫ тип иҫәпләйем, сөнки беҙ барыбер бөгөнгө көн сиктәрендә түгел, ә кәм тигәндә 5-10 йыл алға ҡарайбыҙ. Беҙҙә дәүләт мөлкәтен һатып алыу мөмкинлеге ярҙам сараһы булараҡ ҡулланылды. 10 йыл тиерлек кадастр хаҡының 25 процентына һатып алыу тәртибе ғәмәлдә була. 2025 йылда 50 процентҡа етә, һәм 2026 йылдан кадастр хаҡының 75 проценты буласаҡ. Беҙ ҡуртымға алыусыларҙы нисек стимуллаштырыу мәсьәләһен оҙаҡ тикшерҙек. Бында ике шарт бар. Беренсенән, һеҙ льготалы рәүештә һатып алаһығыҙ, әммә ҡуртым хаҡы буйынса бурыс булмаһа ғына. Икенсеһе-маҡсатлы ҡулланыу. 400 миллион һум самаһы - дәүләт милкен һатыуҙан килгән килем, әммә төп маҡсат - уны ҡаҙнала һаҡламау, ә объекттарҙың ер участкалары кеүек үк эшләүе. Әле әҙерләнгән тағы бер сара - ҡиммәттә ҡуртымсы етештергән айырылғыһыҙ яҡшыртыуҙар иҫәпкә алынасаҡ. Беренсе шарт - ул бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары реестрында торорға тейеш. Һәм икенсе айырылғыһыҙ яҡшыртыуҙар тик милексенең ризалығы менән генә башҡарылырға тейеш, был осраҡта улар объектты дәүләт милкенән һатып алғанда ҡиммәт иҫәбенә иҫәпкә алынасаҡ. Аренда хаҡы буйынса бурыс бар. 2021 йылда беҙгә 2,7 миллиард самаһы түләтеү мөмкин булмаған бурыс күсте. Списание - был бик оҙайлы процедура, махсус комиссия булдырылған, ул бөтә нәмәне әүҙемләштереү өсөн урындарға сыға. Был 1,5 йыл самаһы ваҡыт ала. Хәҙер беҙ бер аҙ үҙгәрештәр күрәбеҙ. 2026 йылда был хәлде төҙәтә алырбыҙ тип ышанам. Бурысты түләтеү буйынса ҙур әҙерлек эштәре алып барылды, беҙ судҡа бик күп мөрәжәғәт итәбеҙ. Һәм хәҙер мировой килешеү төҙөү өсөн мөрәжәғәттәр бик күп-ҡуртымсылар бурысты ҡаплау графигын булдырыуҙы һорай һәм беҙ быны судта раҫлайбыҙ.2026 йылдан ауыл хужалығы ерҙәрен башҡа категорияларға күсереү ҡатмарлаша. Рәсәй ауыл хужалығы министрлығы менән килешеү кәрәк буласаҡ. 2027 йылдан ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәрҙе күсереүҙе тыйыу күҙаллана. Беҙҙә ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр статусына эйә булған, әммә улар инде юҡ булған ерҙәр бик күп. Икенсе сәбәп-ҡалаларыбыҙҙың үҫеше, уларҙың сиктәрҙә бикләнәсәген аңлайбыҙ, сөнки улар, ҡағиҙә булараҡ, ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр менән уратып алынған. Республикабыҙҙа сәнәғәт производстволары, заводтар күп. Төп ҡағиҙә - участка рөхсәт ителгән ҡулланыу тибына тап килергә тейеш, шуға күрә был мәсьәләгә бик етди ҡарайбыҙ.2026 йылда 1 миллион 700-ҙән ашыу участканы баһалау планлаштырыла. Ул үҫәсәк. Йыш ҡына уның ни өсөн үҫкәнен һорайҙар. Ер участкаһы янында инфраструктура булмағанда, уның хаҡы бер, ә юл, электр, газ, магазин, мәктәп, балалар баҡсаһы барлыҡҡа килһә, тәбиғи, улар нигеҙендә кадастр хаҡы артасаҡ. Милекселәрҙең иғтибарын йәлеп итергә теләйем-әгәр һеҙҙең участкаларығыҙҙа ниндәйҙер нескәлектәр һәм үҙенсәлектәр булһа, декларация бирегеҙ, был мәғлүмәттәрҙе ваҡытында иҫәпкә алығыҙ. Ғариза бирергә һәм кадастр хаҡын йыл дауамында төҙәтергә мөмкин. «Төҙөлөш өсөн ер» һәм «Туризм өсөн ер» проекттары тураһында ла телгә алып, уларҙың әүҙем үҫеүен билдәләр инем. Беҙ Рәсәй Федерацияһында алдынғы позицияларҙы биләйбеҙ. «Туризм өсөн ер» проекты буйынса 40-тан ашыу участка әйләнешкә индерелгән. Был тенденция үҫә генә барасаҡ. Бизнес-шерифтар менән күсмә ҡабул итеүҙәр 100 мөрәжәғәтте хәл итте. Күсмә ҡабул итеүҙәрҙә иң күп һорауҙар ергә ҡағылышлы. Мәҫәлән, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары һәм улар өсөн ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр биреү менән ҙур проблема була. Федераль закон 2 гектарҙан 50 гектарға тиклем майҙанды күҙ уңында тота. Әммә 50 гектар йылҡы үрсетеү өсөн был бик аҙ. Хужалыҡтарыбыҙ бик күп һәм беҙ уларға ҙур майҙан кәрәклеген күрәбеҙ, улар уны һорай, ә ала алмай, сөнки закон тыйған. Радий Фәрит улы Хәбировтың эшҡыуарҙар менән осрашыуында ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге ерҙәр биреү өсөн майҙанды арттырыу тураһында закон проектын әҙерләргә бойороҡ бирелде. Закон проекты ҡабул ителде, хәҙер 2 мең гектарға тиклем крәҫтиән-фермер хужалығында булырға мөмкин. Был ҡуртымға алынған ер участкаларына, пай ер участкаларына һәм милектәге участкаларға ла ҡағыла. Киләһе йылға министрлыҡтың өҫтөнлөклө йүнәлештәре ниндәй, тигән һорауға БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Полянская Наталья Юрьевна, бөтә эш йүнәлештәре өҫтөнлөклө, тине: -  Әммә, федераль ҡануниәттәге үҙгәрештәрҙе иҫәпкә алып, төп бурыс файҙаланылмаған ерҙәрҙе әйләнешкә йәлеп итеү йәки ташландыҡ йәки маҡсатлы тәғәйенләнеше буйынса файҙаланылмаған участкалар буйынса килешеүҙәрҙе өҙөү буласаҡ. Беҙ бындай биләмәләрҙе инвентаризациялай башланыҡ та инде. Шулай уҡ ғәмәлдәге килешеүҙәрҙе оҙайтыу мәсьәләләрен хәл итәсәкбеҙ. Ер ҡануниәте үҙгәрә, һәм беҙ закон сиктәрендә аныҡ эш итергә бурыслыбыҙ. Шулай уҡ электрон төрҙә хеҙмәт күрһәтеүҙе үҫтереүҙе дауам итәсәкбеҙ. Тәжрибә күрһәтеүенсә, был уңайлы. Тимәк, был йүнәлештә эш итәсәкбеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Йылды ышаныслы тамамланыҡ""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,6091,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/yyldy-yshanysly-tamamlany-4531486,2026-01-08T16:58:00+00:00
Өфө район Шмидт ауылында ике бер туған төнгө 12-нән һуң  мунсаға барырға булған.,Яңы йыл төнөндә мунсанан – дауаханаға,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,80,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-01/ya-y-yyl-t-n-nd-munsanan-dauahana-a-4526912,2026-01-01T19:00:00+00:00
"""Иман нуры"" мәчетендә ифтар табыны әзерИфтар табынын әзерләүчеләрӘнисә Закирова мәчеткә килүчеләр белән аралаша",Ижауның Иман нуры мәчетенә ифтарларга күбрәк ир-атлар йөри,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Татарстан,111,https://www.azatliq.org/a/25056518.html,2013-07-30T10:02:41+00:00
"Конференцияны асып, колледж директоры Ришат Хажғәле улы Сабитов ни өсөн нәҡ Григорий Ветошниковҡа бағышланыуын аңлатты. Биш йыл элек  Еңеүҙең 75 йыллығы айҡанлы студенттарға ниндәй тема тәҡдим итеү тураһында һөйләшкәндә Советтар Союзы Геройы, гвардия кесе лейтенанты Георгий Ветошниковҡа туҡталалар. Берҙән, колледждың ятағы Ветошников урамында урынлашҡан. Икенсенән, Ветошников тыуып үҫкән йорт элек колледждың ятағы урынында торған булған. Студенттар ҙур күләмле тикшеренеү эше башҡарған. Ветошниковтың Омск, Өфө ҡалаларында йәшәгән туғандарын тапҡандар. Геройҙың ҡәберен табыу өсөн ҙур тырышлыҡ һалғандар. Георгий Александрович Баку ҡалаһында Ясамаль зыяратында ерләнгән икән. Ул унда хәрби госпиталдә дауаланған, тик мандый алмайынса 1946 йылдың 9 мартында 27 йәшендә шунда вафат булған. Яҡташ Геройҙың иҫтәлеген тергеҙеү барышында уның ҡәберендәге обелискты яңыртыу хәстәрлеге күрелгән. Өсөнсөнән, Георгий Ветошников Бөйөк Ватан һуғышында Украинаның Запорожье өлкәһендә Днепрҙы кисеүҙә ҡатнашҡан. Бөгөн шунда уҡ махсус хәрби операцияла Башҡортостан полкы составындағы Ветошников исемендәге инженер-сапер ротаһы  яугирҙәре неонацистарға ҡаршы һуғыша. Колледж студенттары улар менән дә бәйләнештә тора. Конференцияның пленар өлөшөндә Рәсәй хәрби тарих йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе Рәмил Рәхимов, Башҡортостан милли архивының бүлек начальнигы Азат Ярмуллин, Өфө ҡала советы рәйесенең беренсе урынбаҫары Александр Мельников, Өфөләге 112-се Башкавдивизия музейының директоры Фәриҙә Юнысова ҡатнашты һәм сығыш яһаны. Тарихи хәтерҙе өйрәнеү һәм һаҡлау маҡсатында үткәрелгән сарала 150-ләп кеше ҡатнашты. Республиканың 20-ләгән колледжы студенттары дивизияның 79 Советтар Союзы Геройы тураһында 79 доклад әҙерләгән. Конференцияла легендар Башҡорт кавалерия дивизияһының данлы юлына, ҡаһарман батырҙарына арналған бер нисә сығыш тыңланды. Өфө сауҙа-иҡтисад колледжы студенттары араһынан: Евгений Кулак – М. М. Шайморатовтың данлы юлы, Рината Ғәйнетдинова – И. Д. Николаенконың данлы юлы, колледждың Баймаҡ филиалы студенты Рәдиф Әлибаев – Яҡташым, Советтар Союзы Геройы Т. Т. Миңлеғолов, Эльвина Сәйфетдинова – Х. С. Булатовтың яуҙағы ҡаһарманлығы, Валерия Шалыгина – Х. Ә. Әминевтең Днепрҙы кискәндәге ҡаһарманлығы, Камила Фәйезова – Советтар Союзы Геройы Х. Ч. Дачиев, Хадижа Хажибаева – Йәш яугир Г. Ф. Платоновтың тарихы, Регина Юлбирҙина – М. И. Новосельцевтың данлы юлы, Стәрлетамаҡ күп профилле һөнәри колледжынан Арина Митченкова – Советтар Союзы Геройы, генерал-майор Таһир Күсимов, Өфө художество-сәнәғәт колледжынан Анастасия Авдеева – Советтар Союзы Геройы Иван Фомич Чернухин, шул уҡ колледждан Илья Кожевников – Абдулла Ғиззәтуллиндың данлы батырлығы, Туймазы агросәнәғәт колледжынан Сафина Баратова – Сержант Ш. Й. Ғәтиәтуллиндың ҡаһарманлығы, Стәрлетамаҡ политехник колледжынан Элина Ишҡыуатова – Яҡташым Советтар Союзы Геройы С. Х. Хәсәнов, Башҡортостан кооператив техникумынан Руслан Вәкилев – Ул күкрәге менән амбразураны ҡапланы (Т. Т. Миңлеғолов) тигән темаларға доклад һөйләне. Сығыштар тамамланғас, конференцияның резолюцияһы ҡабул ителде. Сығыш яһаусыларға һәм уларҙың етәкселәренә Рәхмәт хаттары тапшырылды.",Студенттар легендар дивизияның данлы юлын өйрәнә,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],5,Еңеү,3141,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-21/studenttar-legendar-diviziyany-danly-yulyn-yr-n-4245526,2025-05-21T21:35:00+00:00
"Ул «Ирәндек» фонды конкурсында Дар ҡушаматлы йәш тайҙы нисек ауыҙлыҡлауын күрһәтә. Тфү, күҙ теймәһен!  8 йәшенән атҡа атланған сос ҡыҙыҡайға һоҡланмау мөмкин түгел. Һай, афарин! Ҡыйыу ҡыҙҙың аттарға һөйөүе һәм ҡурҡыу белмәҫ йөрәге — күптәргә өлгө! Һоҡланғыс Зөләйхаға уңыштар теләйбеҙ! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Һай, башҡорт ҡыҙы!",['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,"Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр",676,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2026-01-26/ay-bash-ort-y-y-4551067,2026-01-26T17:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАмерикада вафат булган төрек имамы, мәгърифәтче Фәтхулла Гүлән тарафдарлары ачкан төрек лицейлары тулы бер буын зыялы яшьләрне тәрбияләде, дип белдерә сәясәт белгече Руслан Айсин. Ул татарча """" газетының чыкканын да искә төшерә.21 октябрь көнне АКШның Пенсильвания штатында озак еллар яшәгән төрек имамы, мәгърифәтче Фәтхулла Гүләннең үлгәне турындабилгеле булды. Төркиядә генә түгел, күп кенә илләрдә, шул исәптән Татарстан белән Башкортстанда да тарафдарлары күп булган бу шәхескә караш төрле. Уңай эшчәнлеге буларак аның мөселманнарны ""милләтара һәм динара диалог""ка чакыруы, мөселманнарга фәннәрне тирәнтен өйрәнү һәм белем алуга өндәве, тарафдарларын дөнья буйлап сыйфатлы белем биргән мәктәпләр челтәре ачуга илһамландыруы кебек гамәлләре өчен мактыйлар. Шул ук вакытта, Төркиядә аның йогынтысы шактый көчле була торып, аның тарафдарларын террористик оешмасы дип тә йөртәләр. 2016 елның 16 июленә каршы төндә Төркиядә булган хәрби түнтәрелеш омтылышында Рәәп Эрдоган Гүләнне һәм аның тарафдарларын гаепләде. Гүлән үзен бу эштә үзенең катнашын кире какты — ә менә түнтәрелеш омтылышының кулына күбрәк хакимият алу өчен Эрдоган тарафыннан махсус оештырылу мөмкинлеген кире какмады. Түнтәрелеш омтылышыннан соң ил буйлап Гүлән тарафдарларын тоткарлаулар булды, меңнәрчә кеше эшеннән алынды. Бүгенге көндә Төркиядә хәрәкәт эше тыелса да, илдә аның шактый тарафдарлары әле дә яши дип санала. Гүлән идеяләрен дәвам итүчеләр башка илләрдә дә актив эш итә. Сәясәт белгече Руслан Айсинсүзләренчә, Фәтхулла Гүлән һәм аңа бәйле ""Хезмәт"" хәрәкәте татар-башкортларга да зур йогынты ясаган. Бу эштә төрле илләрдә ачылган һәм Гүлән хәрәкәтенә якын дип саналган төрек лицейлары зур роль уйнаган, ди ул. — Бу лицейлар Татарстанда, Башкортстанда ачылып, тулы бер буын яшьләрне тәрбияләде. Әйтергә кирәк, бу мәктәпләр белемле, тәрбияле, дингә тартымы булган зыялы буын әзерләде. Күбесенчә, бу — телләр белгән, дөньяга ачык карашлы булган яшьләр. Бу яктан лицейларның һәм Гүлән хәрәкәтенең татар-башкортка йогынтысы зур дип әйтеп була. Шул ук вакытта мондый мәктәпләр Русия буйлап, башлыча, төрки төбәкләрдә, Советлар берлегенең элекке төрки республикаларында да күпләп ачылды, уңышлы эшләде. Лицейлар системында белем бирүгә, мәгарифкә генә түгел, тәрбиягә дә, дөньяга ачык караш кебек кыйммәтләргә дә зур урын бирелә иде. Бу яктан уңай йогынтысы зур, — ди ул. Гомумән алганда, Айсин бу системның татар-башкортка күбесенчә яхшы яктан тәэсир итүен әйтә. Шул ук вакытта аның Гүләнгә бәйле булуның тискәре яклары да бар, ди ул. — Лицейлар системының Гүләнгә бәйле булуын сәяси яктан бераз зыян да китерде дип әйтеп була. Бу мәктәпләр яшьләрнең бер өлешен Төркия мәгълүмати кырына тартты, Төркиягә күченеп китүчеләр дә булды. Төркиядә Эрдоган итәкчелегендәге хакимият белән Гүлән тарафдарлары арасында каршылык башлангач, кайбер татар-башкортлар да теләр-теләмәс бу каршылык аркасында зыян күрде. Кемдер Төркиядән китәргә мәбүр булды, кемдер хәзер шул сәбәпле Төркиягә бара алмый. Төрекләрнең эчке низагына керү татарга да, башкортка да кирәкми иде, бу күбрәк тискәре роль уйнады, — дип аңлата ул. Динне инкярь иткән совет елларыннан соң Гүлән тарафдарлары зур төркем яшьләрне ислам диненә дә китерә алды, ди сәясәт белгече. — 1990 нчы еллар, гомумән, яңарыш чоры, ачык еллар булды, Татарстанга күп кенә мөселман илләреннән дәгъват кылучылар, дини мәгърифәтчеләр килде. Төркиядән, Согуд Гарәбстаныннан, башка илләрдән күп хәрәкәтләр, әмгыятьләр килде. Әмма әйтергә кирәк, Гүлән тарафдарлары иң активларның һәм иң системлы эшләүчеләрнең берсе булдылар, шуңа яшьләрне исламга боруда зур импульс биргән хәрәкәт булды. Халыкта да ""ул төрек лицеен тәмамлаган"" дип әйтү югары бәяләмәгә тиң, үзегезнең дә ишеткәнегез бардыр, — дип сөйләде Сәясәт белгече шулай ук 1990 нчы елларда Татарстанда татар телендә һәм Башкортстанда башкорт телендә """" газетының чыгуын да искә алды. """"(""Заман"") — Төркиядә 1986 елдан 2016 елга кадәр басылган төрек газеты, елларда 1 миллионнан артык тираж белән Төркиянең иң популяр газетларының берсе. Газет эшли башлау вакытыннан бирле аны нәшер итүдә Гүлән тарафдарлары катнаша дип санала. Газет 35 илдә һәм 10 телдә таралган. 1990 нчы елларда ""Заман"" татар һәм башкорт телләрендә дә чыккан. Газет 2016 елда Төркия хакимияте карары белән ябылды. — Бу хәрәкәтнең эш процессы системлы, көчле иде. Ул мәктәпләр белән генә чикләнмәде — мәчетләр, төрле ширкәтләр белән дә эш итте. Төркиядән килгән төзелеш ширкәтләрендә дә күп кешеләре булды. Татарлар төрекләргә бик якын булып, Русиядә көчле халык булуы сәбәпле, аларда Татарстанга, Башкортстанга, татарларга һәм башкортларга аерым зур игътибар булган, алар төрле юллар белән эшләгәннәр, — дип аңлатты Руслан Айсин. Татарстанда татар-төрек лицейлары 1992 елда Татарстан белән Төркия арасында мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек кысаларында ачыла башлады. Барлыгы республикада 7 мондый уку йорты, шул исәптән Казанда — 3 (егетләр өчен — 2, кызлар өчен — 1) мәктәп ачылды. Башкортстанда да 1992 елда Башкортстан халык мәгарифе министрлыгының Төркия белән хезмәттәшлеге кысаларында башкорт-төрек лицейлары ачылды. 1993 елда 1 нче Башкорт республика гимназиясенең башкорт-төрек бүлеге аерым Республика башкорт-төрек лицеена үзгәртелде. 1994 елда башкорт-төрек лицейлары Стәрлетамак белән Нефтекамада, 1996 елда – Сибайда эшли башлады. Лицейларның төп аермалы яклары дип бер енесле тәрбия (мәктәптә йә егетләр, йә кызлар гына укый) һәм интернат системы (укучылар атна дәвамында тулай-торакта яши, ял көннәрендә өйләренә кайта) булуы әйтелә. Моннан тыш бу мәктәпләр 4 тел укытуы (татар һәм урыс телләреннән тыш инглизчә һәм төрекчә), кайбер сыйныфларда билингваль укыту (математика, биология, физика, химия кебек фәннәрне урысча һәм инглизчә укыту), яхшы дәрәәдә белем бирү, чагыштырмача яшь укытучылар булуы белән танылу ала. елларда Русия куәт оешмалары тырышлыгы белән Башкортстаннан 20 ләп төрек ватандашы читкә ибәрелде, алар арасында Нефтекама башкорт-төрек лицее мөдире дә бар иде. 2003 елда барлык лицейлар статусы үзгәртелде, алар төрек лицейлары булудан туктады. Татарстандагы лицейларга федераль оешмалар тарафыннан гел күзәтү булса да, аларга каршы итди гамәлләр 2007 елдаоештырыла. Мәктәпләргә Русиянең мәгариф һәм фән өлкәсендә күзәтчелек федераль хезмәте белгечләре килеп тикшерү уздыра. Моңа кадәр охшаш систем белән эшләгән карачай-чиркәс-төрек, тыва-төрек, бурят-төрек, хакас-төрек лицейларыябылган була. Аерым алганда, мәктәпләрдә Төркия ватандашлары укытканы, кайбер фәннәрне инглиз телендә укытылуы, бу фәннәрне укытуда дәреслекләре кулланылуы кебек итешсезлекләр аталды. Лицейларда Русиядә тыелган ""Нурчылар"" китапларын да эзләгәннәр. Ул вакытта татар-төрек лицейларын яклауда татар әмәгатьчелегекатнашты. Мәктәп укучыларының ата-аналары да актив каршылык күрсәтте, мәктәпләрне саклау өчен чараларүткәрде. Шуңа карамастан, 2008 елның май-июнь айларында барлык диярлек төрек укытучылары Татарстаннан Төркиягә ибәрелде, шуннан соң мәктәптә бары тик Русия ватандашлыгы булган мөгаллимнәргә укыту гына рөхсәт ителде. Бүген мәктәпләр лицей-интернатлар дип эшен дәвам итә: аларда инглиз теле элеккечә көчле укытылса да, төрек теле укытылмый диярлек, төрек укытучылары да юк.1999 елда АКШка үз теләге белән мөһаирлеккә киткән Фәтхулла Гүлән мөселман дөньясында абруйлы шәхес санала иде. Аңа якын дип саналган һәм аның идеясенә нигезләнгән ""Хезмәт"" хәрәкәте 100 дән артык илдә мәктәпләр, мәдәният үзәкләре, югары уку йортларын ачкан, иганә белән шөгыльләнә. Миллионлаган тарафдары булган ""Хезмәт"" хәрәкәте, гадәттә, исламның йомшак формасына дәгъват кыла дип санала. Шул ук вакытта Үзәк Азия, Балкан илләре, Африка, кайбер Көнбатыш илләрдә аның мәгарифкә, бизнеска һәм медиага йогынтысын исәпкә алып, кайбер илләр бу хәрәкәтне куркыныч дип саный. Брюссельдән Якын Көнчыгыш белгече Питер Клеппе Гүләннең үзеннән соң каршылыклы мирас калдыруын әйтә. — Мәгариф оешмаларын күпләп ачуы – аның мирасының уңай өлеше. Әмма Гүлән хәрәкәтенең Төркиядәге түнтәрелешкә бәйле булуы исбатланса, бу аңа карата бөтенләй башка мөнәсәбәткә китерәчәк, — ди ул. Гүлән хәрәкәте еллар буе Төркиянең ""йомшак көче""нең өлеше иде һәм чит илләрдә Әнкара тәэсирен таратуга юнәлгән иде, ди Петербурның Якын Көнчыгыш тикшеренүләре үзәге итәкчесе Гомәр Исаев. Әмма Төркиядәге репрессияләр ил эчендә аның хәрәкәтен һәм йогынтысын юк итте, дип саный белгеч. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Гүлән хәрәкәте һәм аның татар-башкортка булган йогынтысы,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0],9,Татарстан,8345,https://www.azatliq.org/a/fathulla-gulan-harakateneng-tatar-bashkortlarga-da-yogintisi-zur-buldi-/33170202.html,2024-10-24T07:56:57+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр1990 елның 11 октябрендә Башкортстан Югары Шурасы республиканың суверенитеты турында декларация кабул иткән иде. Шуннан бирле бу көн республика һәм суверенитет бәйрәме буларак бәйрәм ителеп килде. Быел исә бер төркем башкорт активисты 11 октябрьне Республика түгел, ә ""колония көне"" дип билгеләп узарга чакырды. Мәсәлән, эшен читтә алып барган ""Башкорт милли комитеты"" дигән оешма бу көнне шулай атап, игътибарны Башкортстанның бүгенге хәленә юнәлттерергә тели. Башкортстанның, күрше Татарстанга ияреп үзенең дә дәүләт суверенитетын игълан итүе — федерализм өчен, бөтен Русия тарихы өчен гаять мөһим, хәтта символик мәгънәгә ия вакыйга булды.1990 елның августында РСФСРның Югары шура рәисе Борис Ельцинканатлы гыйбарә булып киткән ""суверенитетны күпме йота аласыз — шул хәтле алыгыз"" дигән сүзләрен нәкъ менә Уфага килгәч әйткән иде. Бу бар Русиядә зур шау-шу куптарды һәм ул бүген дә дәвам итә — унитарист караштагылар Ельцинның бу белдерүе Русия бөтенлегенә янаган проблемнар китереп чыгарды дип саный: янәсе нәкъ менә Ельцин — шушы сүзләрне әйтеп — ""суверенитетлар парадын"" башлап ибәрде. Башкалар (андыйлар күпкә әзрәк булды), киресенчә, ярым-шаяру белән әйтелгән бу өмлә халык массаларына үтеп керә алды, барлык халыклар да ирекле үзбилгеләнүгә хокукы булган яңа, демократик һәм федератив Русиянең нигезен тәшкил итте дип уйлады. Чынлыкта исә Ельцин белдерүе артындагы төп сәбәп — аның ул чактагы СССР президенты Михаил Горбачевбелән көрәшендә. Икесе дә инде имерелеп барган Советлар Берлегендәге автономияләрне мөмкин кадәр үз ягына күндерергә тырышты. Чын инанулары дәрәәсендә Ельцин, әлбәттә, демократ та, федералист та булмады. Ул сәяси реалист иде. 1990 елның августында Ельцинга популизм кирәк булды — һәм ул шул максатта үзгәртеп кору чорының иң батыр һәм хәтта радикаль шигарләрен куллана алды. Кызганыч, Русиядә әхлак белән принципларга ул вакытта да, хәзер дә артык игътибар итеп тормадылар һәм тормыйлар. Һәм бу соңрак Русия халыкларына чираттагы тапкыр китереп сукты да. Милли төбәк лидерлары — шул исәптән Башкортстандагы Мортаза Рәхимовта — баштарак шикләнде. Әмма соңрак — ГКЧП фетнәсе килеп чыкмагач — 1991 ел азагында СССР язмышы хәл ителгән чакта да, 1993 елның октябрендә парламент кризисы чорында да бу лидерлар Борис Ельцин белән килешүне, дустанә нейтралитет алу позициясен сайлады. Киләсе берничә елда булган хәлләрне искә төшерсәк, бу адымны ялгыш яки уңышсыз дип әйтеп булмый: бигрәк тә Башкортстан һәм башка милли республикалар элиталары өчен. Моңарчы тавышы-тыны чыкмаган төбәкләрнең партократлары зуррак мөстәкыйльлек турындагы карарларын үзләре өчен чын хакимияткә әйләндерә алды. Алар 1990 нчы елларда яулаган суверенитетларны үзләре һәм балалары өчен миллиардларча сумлык байлыкка, мөлкәткә алмаштырды. Мәскәү моны күрә торып берни дәшмәде, билгеле. Алай гына да түгел, 1990 нчы еллар азагында Башкортстан президенты Рәхимов та, Татарстан президенты Миңтимер Шәймиевтә шуның кадәр көчәйде ки, алар хәтта үзләренә бөтен Русияне ""буйсындыру"" турында хыяллана башлаган иде. Алар икесе дә Кремль кәнәфиләренә үрелгән Лужков-Примаковальянсында алдынгы фигуралар булды. Әмма хакимияткә Владимир Путинкилде. Шуннан соң инде милли республикаларның тоткан урыны шактый тотрыксыз булганы аңлашылды. Башкортстандагы һәм Татарстандагы режимнар чын мәгънәдә оешкан милли хәрәкәтне максатчан рәвештә бастыра, сүтә башлады — ә бит Путин ул чакта әле тулы көченә эшли дә башламаган иде. Милли республикаларның режимнары — үз куллары белән халыкны үзләреннән читләштереп — яңа чор таләпләрен күтәрә алмады. Шул ук Рәхимов, мәсәлән, Башкортстан президенты кәнәфиеннән 2010 ел июлендә китәргә мәбүр ителде. Кайчандыр чын федерализм һәм төрле халыкларның һәм төбәкләрнең үзбилгеләнүе өчен көрәш символы булган, гайре көчле һәм хәтта гайрәтле милли республика — Башкортстан — елдан-ел гап-гади Уфа губернасына әверелә бара. Хәзер ул — Романовлар чорындагы кебек — Мәскәү түрәләренең милитаристик һәм экспансионист амбицияләрен канәгатьләндерер өчен аларны ирле ""туп ите"" белән дә тәэмин итә башлады. Активистлар хаклы — ""суверенитет"" сүзе нәкъ менә куштырнакларда язылырга тиеш. Ринат Мөхәммәтов, бәйсез журналист""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Республика көнеме, әллә Мәскәүне канәгатьләндерү көнеме?",['Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Комментарийҙар,4265,https://www.azatliq.org/a/respublika-koneme-alla-maskaune-kanagatlanderu-koneme-/33151883.html,2024-10-11T07:46:04+03:00
"Об этом заявил министр просвещения РФ Сергей Кравцов на открытии Всероссийского совещания региональных министров образования в центре «Корсунь» – филиале МДЦ «Артек» в Севастополе. С руководителями из регионов и подведомственных организаций глава Минпросвещения обсудил реализацию единых образовательных программ. «Принято решение, по которому полностью синхронизирована школьная программа с тем, что спрашивается на выпускных экзаменах. Со следующего учебного года эта система будет работать в полной мере. Также содержание школьных программ соответствует тому, что изучают студенты в педагогических вузах. Это важно для того, чтобы будущие выпускники были максимально подготовлены к работе в образовательных организациях», — рассказал Сергей Кравцов. Министр напомнил, что с 2022 года во всех вузах Минпросвещения России внедрено Ядро высшего педагогического образования. К 2027–2028 годам планируется ввести демонстрационный экзамен как обязательную форму государственной итоговой аттестации выпускников. Сергей Кравцов также рассказал, что Минпросвещения России продолжает переход на единые учебники. Уже готовы федеральные учебники по истории с 5-го по 11-й класс. На финальной стадии разработки — единые учебники по обществознанию с 9-го по 11-й класс. Всероссийское совещание проходит с 24 по 26 апреля, это площадка для профессионального диалога, обмена опытом и формирования стратегических решений в сфере образования. В рамках деловой программы состоятся практические семинары, стратегические сессии. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В стране повысился показатель трудоустройства выпускников педвузов,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 1],6,Яңылыҡтар,1633,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-25/v-strane-povysilsya-pokazatel-trudoustroystva-vypusknikov-pedvuzov-4212528,2025-04-25T10:37:00+00:00
"3 кило бешкән сөгөлдөрҙө ҡырғыстың эре тештәре аша үткәрәбеҙ. Килеп сыҡҡан массаға 4 аш ҡалағы шәкәр, 1 аш ҡалағы тоҙ, 1 стакан үҫемлек майы ҡушып, яҡшылап бутайбыҙ һәм, ҡайнатып сығарғас, 15 минут бешерәбеҙ. Артабан 80 грамм аш һеркәһе өҫтәп, йәнә 2-3 минут ҡайнатабыҙ. Салат әҙер. Стерилләнгән банкаларға һалып, тимер ҡапҡастар менән ябабыҙ. Аштарығыҙ тәмле, эштәрегеҙ ғәмле булһын! Хужабикәгәярҙамға",Еңел генә эшләнә торған бик тәмле сөгөлдөр салаты,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,402,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-15/e-el-gen-eshl-n-tor-an-bik-t-mle-s-g-ld-r-salaty-4349978,2025-08-15T10:00:00+00:00
"Йәшәгән ти бәләкәй генә машина менән трактор. Улар ике йәшлек Рамаҙан тигән малайҙың уйынсыҡтары икән. Үҙ-ара бик дуҫ булған улар, баҫтырышҡандар, йәшенмәк уйнағандар. Рамаҙан да уларҙы ныҡ яратҡан. Тик бер көндө малайға атаһы ҡыҙыҡ ҡына бер тәтәй алып ҡайта. Машина тиһәң машина түгел, тракторға ла оҡшамаған. Руле лә юҡ, тәгәрмәстәре лә. Оҙон торбаһынан ут сәсрәтеп улай-былай тызлап тик йөрөй. Кнопкаһына баҫһаң һүнә. Трактор менән машина унан ҡасып диван аҫтына йәшенһәләр, ул да шунда йүгерә. Былар өҫтәл аҫтына урынлашып инде тынысландым тигәндә, Рамаҙан уны тартып сығара ла тағы ла төймәһенә баҫһа, ят уйынсыҡ килә лә таба. Ҡасып ҡотолорлоҡ түгел бит! Төндә йоҡларға ла уларҙы бер йәшниккә һалғайнылар машина менән трактор берәүгә лә һиҙҙермәй генә сыҡтылар ҙа ҡурсаҡ янына килделәр. Ҡарале, апай, һиңә ҡалай рәхәт, берәүҙән дә ҡасмайһың, тыныс ҡына тик йөрөйһөң. Ә беҙ анау ят тәтәй килгәне бирле ҡайҙан урын табырға белмәйбеҙ, тигәндәр ти. Ә һеҙ ҡурҡмағыҙ ҙа, ҡасмағыҙ ҙа. Танк бит ул. Ул һеҙҙең кеүек түгел, ул һуғыш транспорты. Оҙон торбаһынан ут сығарып дошмандарҙы юҡ итә. Әле һуғыш юҡ, бик тыныс йәшәйбеҙ. Һеҙ уның менән дуҫлашығыҙ. Бына мин дә был шкафта бер үҙем түгел. Хужалар Рамаҙандың апайы Диләфрүзгә күп ҡурсаҡтар ала. Мин барыһын да матур итеп ҡаршылап, өй менән таныштырып, дуҫлашып торам. Хәҙер бик яҡын әхирәттәр булып киттек. Трактор менән машина бөгөнгә кухняла йоҡлағандар ҙа, иртәнсәк, Рамаҙан уянмаҫ борон танк янына килгәндәр. - Сәләм, танк! Беҙ һинең менән дуҫлашырға булдыҡ. - Ой, ә мин ҡасандан бирле һеҙҙең менән танышайым тип артығыҙҙан йүгерәм. Ә һеҙ ҡасаһығыҙ ҙа китәһегеҙ. - Ысынмы! Мин – тарктор, ә мин - машина. Киттек бүтән тәтәйҙәрҙе лә күрһәтәбеҙ тип танкты ат, жираф, мотоцикл, кәмә, әтәс, эт, ҡуян, сысҡан һәм башҡа ниндәй уйынсыҡтар бар өйҙә, барыһы менән дә таныштырғандар ти. Улар әле һаман матур итеп йәшәп яталар ти. Гөлсинә Байғужина-Йосопова. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",МАШИНА МЕНӘН ТРАКТОР (Әкиәт),['Башҡортостан' 'Спорт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 1],4,Хикәйә,2120,https://akbuzat-rb.ru/articles/ki-t-ilen-s-y-kh-t/2023-02-10/mashina-men-n-traktor-ki-t-3137785,2023-02-10T11:37:30+05:00
"Башҡорт фильмы «Илһөйәрлек һәм Ватанға һөйөү» категорияһында иң яҡшыһы тип танылған. Беҙҙең икеләтә еңеү тип әйтергә мөмкин.  Минең сценарий буйынса төшөрөлгән Ку-ку фильмы ла лауреаттар  иҫәбендә, – ти Фәрзәнә. ""Тыуған һуҡмаҡтар"" милләт-ара телекиноконкурсын Мәскәүҙең Милли сәйәсәт һәм төбәк-ара мөнәсәбәттәр департаменты булышлығында Милләттәр йорто уҙғара. Конкурстың һайлап алыу этабында Рәсәйҙең 52 төбәгенән 339 фильм ҡатнашҡан, финалға 60 фильм үткән. Сығанаҡ: Башинформ.",Нигеҙ – еңеүсе,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,479,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-09/nige-e-e-se-4043832,2024-12-09T10:34:00+00:00
"– 2026 йылды беҙ Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан иттек, саралар планы кәрәк. Рәсәй президенты 2026 йылды Халыҡтар берҙәмлеге йылы тип билдәләне, – тине республика етәксеһе. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҙур һәм татыу ғаилә йылы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Ҙур һәм татыу ғаилә йылы,848,https://henek.info/articles/-+-+-+-/2026-01-19/ur-m-tatyu-ail-yyly-4541612,2026-01-19T11:05:00+00:00
"Ҡарап торһаң, юрист та үҙҙәре, психолог та, социаль хеҙмәт вәкиле лә, ветерандар мәнфәғәтен бөтә яҡлап ҡайғыртыусы ла. Филиал етәксеһе Гөлнур Ғәлинур ҡыҙы Ҡолһарина һөйләүенсә Фондтың төп маҡсаты – махсус хәрби операция ветерандарына һәм һәләк булған ир-егеттәребеҙҙең ғаиләләренә дәүләт ярҙамы алыуға булышлыҡ итеү. Социаль координаторҙар менән эш аҙна һайын видеобәйләнеш аша ойошторола. Кисә, 6 ноябрь, бөтә республикаға таралған социаль координаторҙар менән мөһим һорауҙар буйынса видеобәйләнеш булып үтте. Унда алдағы аҙнаға пландар ҡоролдо, ниндәй эштәр эшләргә кәрәклеге билдәләнде. Шулай уҡ Фондтың юрисы килгән кешеләргә консультация бирә.",Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондында эш гөрләй,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Махсус хәрби операция,648,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-11-07/vatandy-a-lausylar-d-l-t-fondynda-esh-g-rl-y-4457572,2025-11-07T15:48:00+00:00
"5""Хәләл мәлес алып баручыларга махсус курслар кирәк""Яшь татар-мөселман алып баручылар белән муллаларның очрашуын оештыручы ырчы Дилә Нигъмәтуллина сүзләренчә, Русиядә никах үткәрү мәлесләре, дини туйлар бүген актуаль гаилә бәйрәмнәренә әверелде. Хәмерсез, хәләл туй алып баручыларга ихтыя арткан. Ләкин күпләр, бигрәк тә әлеге өлкәгә яңа аяк басканнар, аның кагыйдәләрен, тәртибен белми икән. Чараның төп максаты – гаилә бәйрәмнәрен милли-дини таләпләргә туры китереп уздырырга өйрәнү. Безнең татар туйлары, хәләл мәлесләр башкалардан аерыла. Татар милләтенең үз менталлитеты, үз гореф-гадәтләре бар, шуларны саклап, заманча, дин кагыйдәләрен бозмыйча хәләл туйлар үткәрү – зур тырышлык, белем һәм тәрибә тәлап итә, ди Дилә. Кичке аш рәвешендә үткәрелгән очрашуга Замирә Рәәпова, Алсу Фазлыева, Салават Миңнеханов, Рәдиф Әхмәдиев, Илсур Гаибов, Алмаз Мирзаян кебек билгеле яшь алып баручылар, Ярдәм мәчетеннән Раил хәзрәт һәм Мәрәнидән Ансар хәзрәт чакырылган иде. Әңгәмә барышында күтәрелгән төп проблемнарның берсе – ул көндәшлек мәсьәләсе булды. Дилә Нигъмәтуллина Азатлыкка белдергәнчә, никах бәйрәмнәрен башлап ибәрүче, аның башында торучылар белән яшь тамадалар арасында каршылыклар туа. Без никах алып баруларны башлап ибәрдек, сез безнең ипиебезне аласыз, дип белгертә икән алар. Чарада әлеге каршылыкларны чишү юлларын да эзләделәр. Миңа никах үткәрергә дип мөрәәгать иттеләр ди, билгеле алып баручы булмасам да, бу өлкәне өйрәнеп, әзерләнеп, нигә ризалыгымны бирмәскә тиеш әле мин? Сөйләм теле әйбәт, ике телне дә яхшы белгән алып баручылар бигрәк тә кирәк. Чөнки күпләр татар телле мәлесләрне генә алып бара. Ә хәләл туй кунаклары арасында рус кешеләре да шактый еш очрый, дип Дилә Нигъмәтуллина яшь алып баручыларны якларга тырышты. Хәзрәтләр сүзләренчә, никах алып баручылары белән дин әһелләре бергә тыгыз элемтәдә булырга тиеш. Без барыбыз да халык белән эшлибез, бердәм булырга кирәк, дип белгертте Раил хәзрәт. Очрашуда никах мәлесләрендә ыр-бию, уеннар уйнатуга кагылышлы сораулар да яңгырады. Әлеге мәсьәләгә ачыклык кертүне Ансар хәзрәт үз өстенә алды. Без дөньяви әмгыятьтә яшибез. Шуңа күрә татар милләтенә кагылышлы гореф-гадәтләрне истә тотып, шул ук вакытта дингә каршы булмаган йолаларны кулланырга ярый. Алып баручы, әлбәттә, никахны күңелле, матур итеп үткәрергә тиеш. Күңел ачу чараларына килгәндә, мәгънәле ырлар, оятсыз булмаган уеннар уздырырга мөмкин, ди ул. Ансар хәзрәт алып баручылардан мәлестәге халыкка хәмернең зыянын ныклап аңлатуны да үтенде. Сөйләшү барышында Ярдәм мәчете вәкиле Раил хәзрәт никах һәм хәләл туйлар алып баручылар өчен махсус курслар булдыру теләге белән чыкты. Ул уку-укыту, мастер-класслар берничә атнага сузылырга мөмкин икән. Бу эшне тулысынча бушлай оештырырга ниятлиләр. Хәзрәтләр һәм милли-дини мәлес алып бару осталары белдергәнчә, никах үткәрүчеләр барлык догаларны, аларның эчтәлеген, кагыйдә-тәлапләрне белергә тиеш. Шуңа да Раил хәзрәт тәкъдимен барысы да хуплады. Әлеге курсларда дин белеменнән тыш, татарлар таралган башка өлкә, төбәкләрнең гореф-гадәтләрен ыеп, туплап милли-дини алып баручыларга иткерү кирәклеге дә әйтелде.","""Хәләл мәлес алып баручыларга махсус курслар кирәк""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Дин,3098,https://www.azatliq.org/a/27504125.html,2016-01-23T15:25:49+00:00
"Кырым абитуриентларыннан документлар кабул итү, архив фотосыБыел документларны 100 гә якын абитуриент тапшырган, Кырым ягы уздырган алдан сайлап алуның ике турыннан соң 80 абитуриент калган. Сайлап алу абитуриентларның документларын карау, алар белән сөйләшү рәвешендә узган. Алдан сайлап алуда Кырымның милләтләр эшләре дәүләт комитеты хезмәткәрләре, кырымтатар милли-мәдәни мохтарияте вәкилләре катнашкан. Сайлап алудан узган 80 абитуриент арасында Казаннан килгән укытучылар тестлар уздыра. Тестлардан узган 50 абитуриентның университетта уку, торак белән бәйле барлык чыгымнарын Татарстан үз өстенә ала. Програм нигезендә алар өч ел укып Русия кануннары шартларында эшләү һәм югары вазифалар башкару өчен белемнәрен арттырачак. Укыту читтән торып башкарылачак. Теориядән тыш студентлар төрле министрлыкларда, муниципаль берәмлекләрдә, Татарстан районнарында практик мәсьәләләр белән танышачак. Програм уңышлы булса, ул озайтыла ала, дигән иде проект башында университет ректоры Асия Тимирясова. Бу уку йортыннан Кырым студентларының инде ике чыгарылышы (барлыгы 100 студент) булса да, анда укып чыкканнарның Кырым хакимиятләрендә урта йә югары дәрәәгә күтәрелгәне әлегә күренми. 2014 елда башланган бу програм Татарстан һәм Кырымның уртак проекты буларак инде өченче тапкыр башкарыла.",Кырым яшьләре янә Казанга укырга барырга ыена,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1288,https://www.azatliq.org/a/29521937.html,2018-10-02T19:17:09+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр чыганакларының берсе әйтүенчә, Киев Вашингтонга үзенең тынычлыкка әзер булуы турында хәбәр итмәкче, әмма бу ""тотрыклы тынычлык"" булырга тиеш. ""Вакытлы тынычлык АКШ яки Украина мәнфәгатьләренә туры килми"", дигән чыганак.4 декабрь көнне президент офисы итәкчесе Андрей Ермакитәкчелегендә Украина делегациясе АКШка президент итеп сайланган Дональд Трампның булачак хакимияте вәкилләре белән очрашкан. Бу хакта чыганакларына сылтама белән агентлыгы яза. Агентлык мәгълүматынча, Ермак үзен озатып барган затлар белән берлектә Трампның дәүләт иминлеге киңәшчесе итеп билгеләнгән Майк Уолтцбелән, шулай ук отставкадагы генерал, АКШның Украина белән бәйле махсус вәкиле Кит Келлогбеләнсөйләшүләр үткәргән. Бу очрашуның нечкәлекләре турында әйтелми. Келлог Русия һәм Украина арасында тынычлык шартларына кагылышлы тәкъдимнәре белән атаклы. Ул хәзерге фронт сызыгында низагны туңдырып торуны һәм Русиягә каршы кертелгән чикләүләрне өлешчә гамәлдән чыгаруны күз уңында тота. Шул ук вакытта Келлог әгәр дә Мәскәү солых шартларына риза булмаса, Американың Киевка ярдәмне нык арттыру ихтималын карый.20 гыйнварда вазифасына керешәчәк Трампның хакимияте әлегә рәсми рәвештә тынычлык тәкъдимнәре ясамады. Трамп хакимияткә килсә Русия белән Украина арасындагы низагны 24 сәгать эчендә тәмамлаячагын берничә тапкыр әйткән иде. Шул ук вакытта ул нәрсә ниятләвен әйтмәде. чыганакларыышандыруынча, Ермак Вашингтонга Трамп киңәшчеләре белән мөнәсәбәтләрен айлау өчен килгән. Басма чыганакларының берсе әйтүенчә, Киев Вашингтонга үзенең тынычлыкка әзер булуы турында хәбәр итмәкче, әмма бу ""тотрыклы тынычлык"" булырга тиеш. ""Вакытлы тынычлык АКШ яки Украина мәнфәгатьләренә туры килми"", дигән чыганак. Ноябрь ахырында Украина президенты Владимир Зеленскийәгәр дә Украина НАТОга чакырылса, ул очракта басып алынган ирләрен азат итми генә дә атышны туктатырга риза була ала, дип әйткән иде. Тынычлык килешүе хакына Киев Русия басып алган ирләрдән баш тартырга әзер түгел, әмма ул ирләр соңрак ""дипломатик юл белән"" кайтарыла ала"" диде ул. Шулай ук Көнбатыш медиа чыганаклары Трамп Русия белән Украина арасында буфер зонасы булдыруны тәкъдим итәргә мөмкин дип фаразлый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Киевның Ермак итәкчелегендәге делегациясе Трамп киңәшчеләре белән очрашкан,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,2303,https://www.azatliq.org/a/kievning-ermak-jitakchelegendage-delegatsiyase-tramp-kingashchelare-belan-ochrashkan/33227916.html,2024-12-05T16:28:17+03:00
"""Су анасы"" фильмының иат төркеме""Су анасы""нда вакыйгаларны Мәскәүдә яшәүче малай сөйли. Аның әнисе тумышы белән Татарстаннан, ләкин ул урыс егетенә ияреп Мәскәүгә киткән һәм әти-әнисе нигезенә башка кайтып басмаган. Бабалары вафат булгач, малай әнисе һәм сеңлесе белән Татарстанның Ачасыр авылына кайта һәм монда аларның әниләрен Су анасы урлый. Кыскасы, Каюм Насыйриның туган авылында әкият каһарманнары анлана. Фильмда профессионал актерлардан Нәфисә Хәйруллина, Илдус Габдрахманов, Фәнис иһаншакатнаша. Нәкъ менә иһанша уйнаган хәзрәт аркылы балалар Каюм Насыйри музее, татар әкиятләре белән таныша да инде. Фильм сюжеты фольклор белән кызыксынган кешегә самими тоела. Дөрес, Су анасы Тукай әкиятендәгечә гүзәл түгел, куркыныч. Иат төркеме аны рәссамнарның зур эше дип күрсәтә. Режиссер Барыкин әйтүенчә, Су анасының киеме гасыр эскизы буенча тегелгән, хәситәдә борынгы тәңкәләр кулланылган. Рәсемдә Су анасы куркыныч, кинода исә вакыты белән көлкеле күренә. Нәфисә Хәйруллина балалар яратучы, игътибарлы, намаз укый торган Ләйсән ролен башкара. Тора-бара аның Юха елан икәнлеге аңлашыла. Башта бу образ бөтен дикъкатне әлеп итә, финалда һинд кызы сыман кызыл сүрүгә төренеп чыгуы гына сәеррәк. Фильм якынча сәгать ярым дәвам итә. Фильмда көнбатыш кинолары шаблоннары да байтак. Әйтик, матур финалдан соң, бәхетле гаилә фотоларына тып-тып су тама башлый. Димәк, әле явыз рухлар иңелмәгән. Азатлык картинаның режиссеры Алексей Барыкиннан бу фильмның максаты, прокатка чыгу мәсьәләләре хакында белеште. – Фильмны татар фольклоры буенча белешмә дип әйтергә мөмкинме? Алексей Барыкин– ""Су анасы""нда дингә, фольклорга бәйле мәгълүматны балалар аша аңлату бара. Мәсәлән, Мәскәү тамашачысы хәзрәтнең кем булуын аңламаска мөмкин. Кайбер кеше, сер түгел, ислам динен фәкать террорчылык белән бәйләп карый. Шуңа күрә безгә еш кына, рәхмәт, аңлаттыгыз, дип килеп әйтәләр. Була шундыйлар, нишләп бөтен кеше белгән әйберне чәйнәп бирәсез дип тә әйтәләр. Безгә намаз, шамаил – аңлаешлы әйберләр. Ә күп кеше, бигрәк тә башка дин вәкиле аны белми. Фильмга дин нигезләре, фольклор буенча белешмә булсын дигән максатны һич кенә дә куймадык. Без бер вакыйганы яздык. Аннан аңлашылмаган детальләргә аңлатмалар керттек. Шуннан фильм барлыкка килде. – Татар детективын язарга омтылумы бу? – Балалар белән карарга кызык булган вакыйга тудырырга омтылу. Мин моны балалар өчен фольклорга нигезләнеп язылган детектив дип әйтер идем. – ""Су анасы"" Русия буенча прокатка чыккан беренче фильм дип әйткән идегез. Аңа кадәр дә прокат тарихы булган картиналар бар бит. Мәсәлән, катнаш никахлар турындагы ""Семейные хлопоты"" фильмы. – ""Семейные хлопоты"" Татарстан буенча прокатта булды һәм Мәскәүнең дистәдән артык кинотеатрында күрсәтелде. ""Су анасы"" Русиянең 54 шәһәрендә – Мәскәүдән алып Камчаткага кадәр күрсәтелә. Бу исә кино 250 экранны били дигән сүз. Мәскәү дистрибьютеры да хәтта моны шәп нәтиә дип бәяләде. Үзем дә, күп булса, бер 50-60 экран ала алырбыз дип уйлаган идем. Ә без 250 залны алдык. Моңа чит илләрне дә өстәсәк, нәтиә чыннан да саллы килеп чыга. Мәсәлән, 7 марттан ""Су анасы"" Казакъстанда тәкъдим ителде. Алда Азәрбайан, Вьетнам, Һиндстанда прокатка чыгу тора. Моңа кадәр Русия төбәкләренең кинолары мондый тираж белән чыкканы юк иде әле. Шуңа күрә ""Су анасы"" – беренче. – ""Айсылу"" киносын тәкъдим иткәндә, сез иң беренче – идея, теләк, аннары – бюджет, аз бюджетка да фильм төшереп була, дидегез. Бу фильм да шул принцип буенча эшләндеме? – Әлбәттә, иң беренче чиратта бюджет түгел, ә теләк. Бюджет турында сорамагыз. Мин аның суммасын әйтә алмыйм. – Прокатка эләгүне үзегез дә могиза дидегез. Татарстанда яхшы кинолар төшерелә һәм бер-ике күрсәтелә дә, юкка чыга. Алар нишләп сезнең кебек могизага ирешә алмый? – Дистрибьютер һәрбер кинотеатр белән аерым-аерым сөйләшеп чыга. Кинотеатр итәкчеләре фильмны карый да, безгә ошый дип әйтә. Бәлкем жанры ошагандыр, бәяннең иңеллеге. Аннан килеп, Русиядә гаилә белән карап була торган фильмнарга кытлык бит. Безнең әнә шул бушлыкта барлыкка килүебез дә отышлы булды. Кайчак, сез килешеп куясыз, дип тә төрттерәләр. Прокатта лобби, йә акча төртеп кенә уңышка ирешеп булмый. Әгәр киноң сатарлык түгел икән, син акча төрткәнгә карап кына кинотеатрлар акча эшли алмый. Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова""Су анасы"" фильмын әле карап өлгермәгән, әмма 12 март көнне республика медиа вәкилләре белән очрашуда журналистларның ни өчен чиле-пешле фильмнарны Русия буйлап кинопрокатка чыгарабыз, бу бит Татарстан йөзе, татар сәнгате дигән тәнкыйть сүзләрен ишетте һәм кабул итте. Ирада Әюпова""Коммерцияле кино тармагы әле бик аз үсеш алган. Бигрәк тә фильмны күрсәтү хәл ителмәгән. Киноны булдыру һәм аны әмәгатьчелеккә таныту - икесе ике әйбер дияр идем. Таныту кино булдыруга караганда берничә тапкырга кыйммәтрәк. Ә Барыкин безнең фильмны кино күрсәтү системына кертә алган. Миңа әлегә кадәр караган фильмнардан ""Байгал"" ошый. Рухи яктан якын булган фәлсәфи фильм. Бездә яхшы кино бар, әмма без аны әмәгатьчелеккә чыгара гына белмибез. Миңа вазифама килгәч президенттан беренче булып Татарстанда кинематографияне үстерү концепциясен эшләү йөкләнде. Яхшы нәфис фильм төшерү бик кыйммәт: 200, 300, 400 миллион сум тора. Кино төшерү тармагын үстерү бик катлаулы. Бүген киноны ничек алга ибәрергә? Мин бу өлкәдә әле дилетант. Республикада профессиональ кино булдыру өчен үзебезнең төшерү студиясе булырга тиеш. Бүген кино күрсәтү системы - аерым зур тармак. Бу базарда күпчелекне Русия генә дә түгел, ә төрле дәүләтләр ширкәтләре өстенлекне алып тора. Барыкин фильмын шул системага чыгара алган"", диде Әюпова.14 мартта ""Су анасы"" фильмы Русиянең 54 шәһәре кинотеатрына экранга чыгачак.","""Акча төртеп кенә кинотеатрларны яулап булмый""",['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],5,Мәҙәниәт,5615,https://www.azatliq.org/a/29816652.html,2019-03-12T21:13:10+00:00
"Өфөлә ошо йәштәге Рауил Уламаевты эҙләйҙәр. Ул кисә юғалған, тип хәбәр итә «ЛИЗА Алерт БР» төркөмө. 80 йәшлек ир һоро төҫтәге  куртка, көрән һыҙатлы свитер, ҡараһыу һоро джинсы, аҡ һыҙатлы зәңгәр майка, ҡара кроссовкалар һәм зәңгәр эшләпә кейгән. Билдәләре: 155 см бейеклек, ябыҡ кәүҙәле, һоро сәсле һәм һоро күҙле. ң Элемтә өсөн телефондар: йәки 112.",Ошо кешене табырға ярҙам итегеҙ!,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,351,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-08-01/osho-keshene-tabyr-a-yar-am-itege-4335457,2025-08-01T15:13:00+00:00
"Уҙған йылда Башҡортостанда Тормош өсөн инфраструктура милли проектын (национальный проект Инфраструктура для жизни) бойомға ашырыу барышында Белорет – Учалы – Мейәс юлының 11 саҡырымы ремонтланды, тип хәбәр итә БР Транспорт һәм юд хужалығы министрлығы. Белорет – Учалы – Мейәс юлы – республика транспорт селтәре өсөн мөһим өлөш. Ул ике районды тоташтырып, халыҡҡа үҙәктәргә – Белорет һәм Учалыға йөрөү өсөн хеҙмәт итә. – Был юл республиканы Силәбе өлкәһе менән тоташтыра һәм М-5 Урал федераль трассаһына сығырға мөмкинлек бирә, – ти Башҡортостандың транспорт һәм юл хужалығы министры Любовь Минакова. Тормош өсөн инфраструктура милли проектын ғәмәлгә ашырыу барышында, былтыр республикабыҙҙа 355 саҡырымдан ашыу юл һәм 11 күпер ремонтланған. 221 саҡырым юл –транспорт селтәренең мөһим өлөшөнә инә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Белорет – Учалы – Мейәс юлының 11 саҡырымы ремонтланған,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Милли проекттар,906,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-16/beloret-uchaly-mey-s-yulyny-11-sa-yrymy-remontlan-an-4581572,2026-02-16T17:50:00+00:00
"Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Закир улы Байғусҡаров менән ""Беренселәр хәрәкәте""нең төбәк бүлексәһе етәксеһе Камил Ринат улы Нураев күп балалы ике ғаиләгә ""Йәншишмә"" яҙҙырҙы. Рәхмәт! Өлгө алайыҡ, дуҫтар! Әле гәзит-журналдарға ташламалы яҙылыу бара. ""Йәншишмә""гә яҙылыу - 657 һум.","""Изге подписка"" дауам итә!",['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Гәзит,277,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-12-05/izge-podpiska-dauam-it-4495082,2025-12-05T13:54:00+00:00
Төркөмөбөҙҙә барған Әсә күңеле – ҡояш йылыһы конкурсының киләһе ҡатнашыусыһы – Туймазы районынан Әлфирә Ситдиҡова.,Рух һағында торған зат,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,114,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-28/ruh-a-ynda-tor-an-zat-4486268,2025-11-28T21:50:00+00:00
"- Ашламаны апрель аҙағы – май башында ҡыуаҡҡа һибергә кәрәк. 10 литр һыуға ике аш ҡалағы калий монофосфаты һалып, яҡшы итеп болғатырға. Ашлама һыуҙа ирегәс, һәр ҡыуаҡҡа ике литр самаһы ошо шыйыҡсаны ҡойорға кәрәк. Был ысул ҡарағатты күп кенә ауырыуҙарҙан да һаҡлап ҡаласаҡ, емештәре лә эре булыр. Ҡара, ҡыҙыл, аҡ ҡарағатҡа ла был ашлама бик килешер. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Сейә ҙурлыҡ ҡарағат,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1022,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-21/sey-urly-ara-at-4206287,2025-04-21T12:00:00+00:00
"Бәхет серҙәре Ырыҫ-бәхет асҡыстары – иман һәм уның өлөштәре һаналған изге ғәмәлдәр. Шуларға өлгәшергә тырыш. Файҙалы ғилем ал, күберәк уҡы – тормошоң яйланыр. Гонаһлы эштәрҙән тыйыл. Ҡөрьәнде йышыраҡ уҡып, мәғәнәһенә төшөнөргә тырыш. Башҡаларға изгелек ҡылһаң, үҙеңде бәхетле тойорһоң. Йөрәгеңде асыу, көнсөллөк, нәфрәт, һаранлыҡ кеүек насар тойғоларҙан таҙарт. Файҙаһыҙ эштәрҙән – ғәмәлдәрҙәге, аралашыуҙағы, туҡланыуҙағы самаһыҙлыҡтан – һаҡлан. Үткәндәр тураһында күп уйлама – уларҙы барыбер ҡайтарып булмай, алдағы хаҡында йыш хыял ҡорма – киләсәгең әле етмәгән. Ғүмереңдең һәр көнөн матур, файҙалы итеп үткәрергә ынтыл. Яман уй-фараздарҙан, шик-шөбһәләрҙән һаҡлан. Ғәфү итергә, рәхимле булырға өйрән. Асыуланма. Ғүмерҙең бик ҡыҫҡа икәнен онотма. Кисерелгән шатлыҡтың китеүенән ҡурҡма, әле килмәгән бәлә өсөн алдан ҡайғырма. Барыһын да Аллаһҡа тапшыр. Энәнән дөйә яһап, ауырлыҡтарыңды ҡабартып ебәрмә. Артыҡ бай, мул тормоштан һаҡлан. Ябай бул. Үҙеңә ебәрелгән һынауҙар менән өлөшөңә төшкән ниғмәттәрҙе сағыштыр. Һуңғылары һәр саҡ күберәк. Кемдер һиңә яман һүҙ әйтә икән, был хаҡта күп уйланма. Гонаһы бит ул кешенең үҙенә төшә. Гелән яҡшы уйҙа бул, насарҙарынан һаҡлан. Изге эштәрең өсөн бер кемдән дә рәхмәт көтмә. Барыһын да Аллаһтың ризалығы өсөн башҡар. Күңелең ятҡан эш менән шөғөллән. Ул үҙеңә лә, башҡа кешеләргә лә файҙа килтерер. Тәүәккәл бул, бөгөнгө эшеңде иртәгәгә ҡалдырма. Һәр кемдең яҡшы яғына иғтибар ит, кәмселектәренә күҙ йом. Камил кеше юҡ, был һинең үҙеңә лә ҡағыла. Ғәйбәткә ышанма. Башҡаларҙың кәмселектәрен эҙләмә, хаталанғандарын күреп көлмә. Был үҙеңә лә, уларға ла бәхет килтермәҫ. Һаулығыңды һаҡла: тән сәләмәтлеге – йән бөтөнлөгө. Аллаһ Тәғәләгә һәр ваҡыт доға ҡыл. Унан ғәфү үтен, ярҙам һора, нәфел намаҙҙар уҡы, өҫтәмә ураҙалар тот – йән-тәнеңдең яйлап таҙарына барыуын тойорһоң. Мин Дин тәкәбберлекте, мин-минлекте, маһайыуҙы, үҙеңде күрһәтергә тырышыуҙы һөймәй, тип өйрәтте беҙгә өлкәндәр. Һуңғы йылдарҙа ошондай тәрбиә алымының йәнә иғтибар үҙәген биләй барғанын күреп ҡыуанам. Ауылда ла күптәр, айырыуса йәштәр, хөрмәтте фиҙакәрлек, тырышлыҡ аша яулау, ябай булып ҡалыу мөһимлегенә төшөнә бара. Шул уҡ ваҡытта башҡа күренештәргә лә шаһитбыҙ. Ошоға бәйле күптән түгел булған бер хәлде бәйән итмәксемен. Ауылыбыҙға ҡаланан ҡунаҡтар килгәйне. Барыһын да беләм, эшмәкәрлектәре менән танышмын. Бындай замандаштарыбыҙ барҙа, бер ни ҙә ҡурҡыныс түгел. Рухи ҡиммәттәребеҙ, динебеҙ, һис шикһеҙ, һаҡланыр, – тип эстән генә ҙур ғорурлыҡ кисереп ултырҙым. Осрашыу тамамланғас, ҡунаҡтарҙың береһенең янына килеп, хәлен һораштым, рәхмәт әйттем. Ә ул шундай етдилек менән: Халҡым өсөн минән дә күберәк эшләгән кеше юҡ инде ул. Һис кемдән ярҙам да күргәнем юҡ, – тип белдерҙе. Көтмәгәндә әйтелгән һүҙҙәр был кешегә икенсе күҙлектән ҡарарға мәжбүр итте. Минән дә күберәк эшләгән кеше юҡ. Тәкәбберлек, мин-минлек, һауаланыу сағыла түгелме был һүҙҙәрҙә? Халҡы өсөн ысын күңелдән янып-көйөп йәшәгән кеше шулай тип әйтә алыр инеме? Яһалмалыҡ! Иманы булған кеше ҡаҙанған уңыштары өсөн иң тәүҙә туғандарына, яҡындарына рәхмәт белдерер, эшендә ярҙамы тейгәндәрҙе иҫенә төшөрөр, барыһына шөкөр итер ине. Ғөмүмән, әҙәм балаһы һис кемдең булышлығынан тыш донъяға килә, ғүмер итә аламы? Ошо урында бер хикәйәт иҫкә төшә. Муса ғәләйһис-сәләм заманында Ҡарун исемле бик белемле, ифрат бай кеше булған. Мәғлүм ки, Ҡөрьәндә уның хикәйәләре лә бар. Ғилеме буйынса Муса пәйғәмбәрҙән ҡала икенсе урында торған Ҡарундың байлығы һаҡланған асҡысты бер көслө кеше саҡ күтәреп йөрөгән. Әммә бер мәл, зәҡәт хаҡында аят төшкәс, Ҡарун мөлкәтенән өлөш сығарыуға ҡырҡа ҡаршылығын белдергән. Иртәнсәк уянып баҡһа, Аллаһ Тәғәләнең хикмәте менән уның бар байлығын ер йотҡан. . Раббыбыҙ ҡөҙрәт бирмәһә, эргә-тирәңдәгеләр, яҡындарың бәләкәй генә булһа ла булышлыҡ күрһәтмәһә, бер нигә өлгәшеү мөмкин түгел тигән һүҙ был. Шуның өсөн дә Мин! тиеүҙән йыраҡ торорға кәрәк. Был һүҙҙе тәүгеләрҙән булып Иблис әйткән. Ул, Аллаһ Тәғәлә фәрештәләренә Әҙәмгә сәждә ҡылырға ҡушҡас, бойороҡто үтәмәгән. Мин кешенән яҡшыраҡ, – тип тәкәбберләнгән шайтан. – Һин мине – уттан, ә уны балсыҡтан яралттың. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм дә үҙеңдән алда башҡаларҙы уйлап йәшәргә саҡырған. Тәкәбберлеккә бирелмәгеҙ. Был һыҙат – шайтан фиғеле, – тип өйрәткән ул. Үҙеңдән башҡаны әүлиә тип бел тигән әйтемдең дә шул мәғәнәгә ҡоролғаны мәғлүмдер. Һәр беребеҙ ошо аҡылға таянып йәшәһәк ине. Шулай булғанда, милләтебеҙ ҙә өлөштәргә бүленмәҫ, дөйөм көс менән юғарыға үрелер. Һөҙөмтәлә Мин! тип маһаймаҫбыҙ, ә Беҙ! тип ғорурланырбыҙ. Сама белмәү зарары Пәйғәмбәребеҙ өйрәткәнсә, бер нәмәне лә сиктән ашып яратырға ярамай. Артыҡ һөйөү әҙәм балаһын күҙһеҙ һәм һаңғырау итә. Күңел кешенең барлыҡ ағзаларына баш. Шуға ла әҙәм балаһы кемгәлер йә нимәгәлер мөкиббән китһә, күҙҙәре томалана, ҡолаҡтары ишетмәй башлауы бар. Етешһеҙлектәрҙе күрмәүе, бының өсөн ихтыяр көсө етмәүе ихтимал. Һөҙөмтәлә артабан сама белмәүенең зарарын татый башлай. Яратмаған кешеңә ҡарата ла күңелеңдә үтә нәфрәт йөрөтмә, – тигән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. – Ни өсөн тигәндә, көндәрҙән бер көндө дуҫ булып китеүегеҙ ихтимал, шул саҡта йөҙөң ҡыҙарырлыҡ булмаһын. Миләүшә БАТЫРОВА.",Гелән яҡшы уйҙа бул,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1],6,Йәмғиәт,5115,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-25/gel-n-ya-shy-uy-a-bul-4360067,2025-08-25T10:22:00+00:00
"Статистика буйынса, донъялағы кешеләрҙең яҡынса 6 проценты йоҡлағанда һөйләшә. Был күренеште һаташыу (сомнилоквия – лат. – төш, – һөйләшеү) тип атайҙар. Ғәҙәттә, һаташыусының һүҙҙәре асыҡ, аныҡ була. Ул шулай уҡ айырым һүҙҙәрҙән, өндәрҙән генә, йә иһә тотош һөйләмдән тороуы бар. Үрҙәге миҫалда әйтелеүенсә, һаташҡан кеше үҙенең төндә һөйләшкәнлеген белмәй, иҫләмәй. Ләкин был һөйләшеүҙәр эргә тирәләгеләрҙең йоҡоһон бүлеүе, бер аҙ ҡурҡытыуы мөмкин.",Һаташыу,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Сәләмәтлек,449,https://henek.info/articles/----+-+/2025-02-08/atashyu-4109051,2025-02-08T12:30:00+00:00
"2018 елда Дүрт ел эчендә татар телен башлангыч һәм дәвам итүчеләр өчен өйрәнү онлайн-курсы, аудиокурс, адаптацияләнгән әдәби әсәрләр, видеодәресләр, тестлар һәм башка төрле күп материал әзерләнгән. Проектның уңышлы булуын аның авторлары укучыларыннан, материалларны үз дәресләрендә кулланган укытучылардан һәм саннардан белә. Алар йөзләрчә мең карау ыя. Татарстан мәктәпләре дистанцион укуга күчкәч тә, ""Әйдә! "" материалларын укытуда кулланучыларкүп булган. белән эзләү системнарында татар теле турында мәгълүмат эзләгәндә беренче чиратта ""Әйдә! "" язмалары чыга. Дүрт елда иң күп укылган биш язма шулар булды, ди авторлар. Популяр булуның тагын бер мөһим күрсәткече – социаль челтәрләрдә язылучылар саны даими артуы. Вконтактечелтәрендә проектка 15 меңнән артык кеше язылган, -даязылучылар саны 6 меңгә якынлаша, -дапроектка 2,4 мең кеше язылган.2021 елда проект аккаунтынбулдырып, үзенең видеолары белән 20 меңләп кешене туплый алган. Авторлар өчен ""Әйдә! "" уңышының төп билгесе – укучылар белән элемтә һәм аларның коментарлары. Дүрт ел эчендә йөзләгән рәхмәт хатлары килгән. Татар телен өйрәнүдә чыннан да ихтыя булганы шуннан күренә дип өсти проектны гамәлгә ашыручылар. Татар дәресләрен һәм өйрәнү материалларын кулланучылар үз фикерләре белән уртаклашты. Элвира Маркова, татар һәм инглиз телләре укытучысы, ""Сәлам"" дәреслеге авторларының берсе. Элек Казанның дәүләт мәктәпләрендә эшләде, хәзер"" ""онлайн-мәктәбендә укыта, хосусый дәресләр бирә. Эльвира Маркова— ""Әйдә! "" проекты белән мин инде күптәннән таныш, аны өч ел дәвамында даими укытуда кулланам. Аеруча онлайн укытуга күчкәч, аның файдасын күрдем. Проект материаллары миңа бик ошый, аның авторлары зур эш башкара. Платформа үзлектән тел өйрәнүчеләр өчен генә түгел, укытучылар өчен дә бик файдалы һәм мөһим. Материалларны мин еш кына дәресләремдә кулланам. Укытучы өчен эш төрлелеге мөһим, бу материалларда лексик берәмлекләр, төрле темаларга әзер сүзлекчәләр, аудио-материаллар, видеолар, тестлар да бар. Яхшы әзерләнгән дәресләр, укытучыларга аның белән эшләү рәхәт. Проект укытучы эшен нык иңеләйтә, моның өчен зур рәхмәт! Телне яхшырак белгән укучыларыма мин текстларны укырга бирәм, монда да ""Әйдә! "" тәкъдим иткән әсәрләр бик булыша. Татар классикасыннан тыш башка халыкара әсәрләре дә булуы яхшы, яшьләргә татарча Питер Пэн, Һарри Поттерны да уку кызык. Ә иң мөһиме – бу текстлар иңеләйтелгән һәм адаптацияләнгән, инглиз телендә киң таралган бу методиканы татар телендә мин бары тик ""Әйдә! ""-да гына күрәм, башка ирдә күргән юк. Дәресләрдә ырларны да кулланам, бу эштә дә ""Музыкальный татарский"" дигән рубрика ярдәм итә. Олырак балалар белән бу ырларны тыңлыйбыз, ырлыйбыз, сүзләрне карыйбыз, ыр мәгънәсенә төшенәбез. Бу балаларны татар дөньясы, мәдәнияте белән таныштыру максатына туры килә, укучыларга да кызыклы. Теләк-тәкъдимнәргә килгәндә, бу минем генә фикер түгел, берничә кешедән дә ишеткән бар: төрле тупланмалар күбрәк булсын иде. Татарча файдалы сайтлар, кызыклы китаплар, төрле-төрле контент ыелмалары тәкъдим ителсә, күп кешегә файдалы булыр иде дип уйлыйм. Чит ил татарлары да моны еш сорый, аларда татар контентына кытлык бар, шундый ыелмалар аларга да ярдәм итәр иде дип уйлыйм, — дип сөйләде Азатлыкка укытучы Элвира Маркова. Камил Сафинтатар телен үзлектән өйрәнә. Тумышы белән Уфадан, хәзер ул Германиянең Мүнһен шәһәрендә яши. Татар телен ныклап Германиядә генә өйрәнә башладым, һәм бу эштә Әйдә! проекты ярдәм итә, ди ул. Камил Сафин— Мин инде 10 еллап Мүнһенда яшим, һәм минем Русиядән булганымны белгәч, еш кына урыс дип уйладылар. Мин гел татар булганымны әйтеп килдем, ә миннән ""татарча берәр нәрсә әйт"" дип сорый иделәр. Кызганыч, мин татарча биш сүз генә белә идем: әни, әти, пычак, пычрак һәм ""кил әле монда"". Шуңа татар телен өйрәнү ихтыяы туды да. Телне интернетта өйрәнергә теләгәч, кызыклы материаллар күп булмаганын күрдем. ""Әйдә! "" проектында мин күнеккән тел өйрәнү форматын таптым: структурага салынган дәресләр, сыйфатлы аудио һәм видеоматериаллар, төрле темаларга багышланган мәкаләләр. Миңа ул чакта итмәгән бердәнбер нәрсә – боларның барысын да үземә генә үтәргә мотивация итмәде. Шуңа дәресләрне ахырга кадәр үтеп булмады. Шуннан соң мин ""Әйдә! ""-ның видеоларын күрдем, -ына язылдым һәм көн саен яңа видеолар һәм постлар күрә башладым. Шулай итеп көненә кимендә 5 минутымны татар теленә багышларга тырыштым. Бу миңа татар телен әйбәт итеп өйрәнергә мөмкинлек бирде дип әйтә алмыйм, ләкин гел шулай искә төшереп тору татар телен өйрәнүне ташламаска ярдәм итте. ""Әйдә! "" видеодәресләре бик файдалы, аеруча берәр теманы үзлектән өйрәнгәндә. Бервакыт миңа үткән заман аффиксларын аңларга кирәк иде, һәм мин кайсы очракта нинди кушымчалар куелуы турындавидеонытаптым, бик ярдәм итте. Мондый формат бөтен кагыйдәләрне иңел аңларга мөмкинлек бирә. Теләгем – ""Әйдә! "" берәр кайчан татар телен чит тел өйрәнү буларак уку кулланмасын чыгарсын иде. Мондый кулланманы нәкъ проект авторлары эшләр дип өметләнәм, сездә матур дизайн һәм чит илләрне өйрәнүгә заманча караш бар. Кызганыч, татарларның күпчелеге татарча белми. Яхшы дәреслек яки онлайн-материаллар аз булу очрагында мотивацияне дә табу авыр. ""Әйдә! "" сайты бик яхшы, ләкин бөтен кеше үзен көн дә үзлектән методик тырышлык белән телне өйрәнергә мәбүр итә алмый. Дәреслек тел өйрәнүгә структура бирәчәк дип уйлыйм. Моннан тыш тел популярлаштыруда музыка һәм киноның мөһим булуын да истә тотыгыз. Фильмнардан кызыклы фразаларны өйрәнү кебек рубрикагыз барлыкка килсә, шәп булыр иде, — дип уртаклашты Германиядә яшәүче Камил Сафин. Лилиана Сафина, татар теле укытучысы, ""Эхо Москвы"" радиосында татар телен өйрәнү тапшыруын алып баручы, Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештыручы. Лилиана Сафина— Беренчедән, сезне 4 яшегез белән тәбриклим! Балаларда да 4 яшь аерым яңа чорны аңлата, ул яшьтә ул дөньяны башкача кабул итә башлый. Алга таба сезгә яңа көчле адымнар ясарга язсын! Бу проектны оештыручылар, әзерләүчеләр шулкадәр зур эш башкара, укытучы буларак моны бик яхшы аңлыйм, һәр дәресне, һәр фразаны төзү өчен бик күп вакыт киткәнен беләм. Сез моны тирән итеп, кирәк итеп башкарасыз, шуны ассызыклыйм. Моны мин үземнән генә чыгып әйтмим, күпсанлы укучыларым исеменнән дә әйтәм. Без татар теленнән яңа теманы өйрәнә башласак, еш кына укучыларымнан ""ә, моны күргән, ишеткән бар иде, бу Азатлыкта, ""Әйдә! ""-да булган иде"" дип әйтәләр дә, кайвакыт дәрескә кәгазьдә бастырылган материалларыгызны, сүзләр тупланмаларын алып киләләр, кул астында саклыйлар. Шәхсән миңа ""Әйдә! "" төрле аудиториягә яраклы булуы белән бик ошый. Башлангычлар өчен иңел һәм үтемле тел дәресләре белән беррәттән, тирән эчтәлекле материаллар, телне никадәр яхшы беләм дип үзләрен сынап карау өчен кызыклы тестлар да бар. Әдәбиятка да игътибар күп бирелә. Әсәрләр адаптацияләнгән, аудиолары да бар, тест-биремнәре дә тәкъдим ителә. Әдәби әсәрләрне әзер килеш табынга китереп бирәсез. Әсәрләргә килгәндә, теләгем шул: заманча әсәрләр итми торгандыр. Күп кенә укучыларымнан, заманча әсәрләр бармы, заманча язучылар кемнәр, дигән сораулар килә. Мин эшегезне бу яктан тирәнәйтер идем. Бик файдалы, кирәкле, көчле проект. Сез, миңа калса, бүгенге көндә татар телен үстерү, популярлаштыру юнәлешендә иң уңышлы проекттыр. Кулларны йөрәккә куеп, йөрәк тавышы белән сөйләгәндә, ихлас әйтәм. Алга таба да күбрәк кызыклы идеяләр һәм материаллар көтеп калабыз. Эшегезне аңласыннар иде, аны күрә белүчеләр дә кирәк, бу иади кешеләргә күбрәк илһам бирә, — дип уртаклашты Мәскәүдә ""Умарта"" тел өйрәнү мәктәбе итәксесе Лилиана Сафина. ""Әйдә! "" үз эшен берничә платформада алып бара. Барлык яңа материалларпроектның сәхифәсендәчыгып бара. 4 ел дәвамында укучылар өчен татар теленөйрәнә башлаучылар курсы, дәвам итүчеләр курсы, аудиокурсәзерләнеп чыкты. Бу курслар ярдәмендә телне онлайн өйрәнеп була, сүзләр һәм текст материаллары видео, аудио, тестлар һәм интерактив биремнәр кебек контент белән баетылган. 5Как произносить татарские звуки? Моннан тыш татар теле проекты төрле темаларга кызыклы шәлкемнәр тәкъдим итә. ""Читаем на татарском""шәлкемендә татар һәм дөнья классикасының, заманча әсәрләрнең кыскартылган һәм адаптацияләнгән текстлары, аудиолары тәкъдим ителә. Кайбер әсәрләр татарча безнең сайт сәхифәсендә дөньяны беренче тапкыр күрә. ""Музыкальный татарский""сәхифәсендә танылган классик һәм заманча татар ырларына анализ, кызыклы фактлар һәм төрле башкару вариантлары бирелә. ""Тесты""бүлегендә татар теленә кагылган интерактив уеннар һәм сынаулар тәкъдим ителә. Иң популяр язмалар""Полезное""дип аталган шәлкемгә карый. Анда тел өйрәнүчеләр өчен төрле темаларга файдалы материаллар, тупланмалар, төрле лексика ыелмаларын таба аласыз. 5Частицы в татарском языке""Әйдә! "" Азатлыкның иң кызыклы материалларын татарча яхшы белмәгән укучылар өчен өлешчә тәремә итеп, катлаулы сүзләрне аңлатып бирә. Моның өчен аерым""Изучаем татарский с Азатлык""дигән шәлкем бар. Аерымвидеодәресләрдә әзерләнә, алар атна саен диярлек сайтта да, социаль челтәрләрдә дә чыгып бара. Кайбер башка рубрикалар:21 февраль көнен ЮНЕСКО оешмасы 1999 елда Халыкара ана теле көне итеп игълан иткән. Бу көн 1952 елның 21 февралендә Пакыстанда банглы теленә дәүләт статусы бирүне таләп иткән өчен биш студент үтерелүен искә алу көне дә.20 февраль Казанда һәм Чаллыда ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге активистлары татар телендә балалар бакчасыннан алып университетка кадәр тулы мәгариф системын булдыруны таләп итепялгыз пикетларга чыкты. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Татар телен өйрәнүгә ихтыя зур. ""Әйдә! "" проектына 4 ел",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,9576,https://www.azatliq.org/a/31711717.html,2022-02-21T00:06:36+00:00
"Шунан ошоға ҡушабыҙ 2 ҡалаҡ көнбағыш майы, 2 стакан һөттө (утта ҡайнап сығыу дәрәжәһенә еткереп) алабыҙ, шунда уҡ 1 балғалаҡ сәй содаһы һалып болғайбыҙ ҙа онло ҡушылмаға һалып, тиҙ генә ҡамырҙы болғай-болғай бешерә башлайбыҙ. Сығанаҡ: Татар халыҡ ашлары төркөмө.",Тәмле ҡоймаҡ,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Аш-һыу,262,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-04-23/t-mle-oyma-4209979,2025-04-23T15:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСоңгы 30 елда ул ташландык хәлдә иде. Казанның Яңа бистәсендә урнашкан (Кызыл Татарстан урамы, 20 нче йорт) Ак мәчеткә ярымай куелды. Бу хакта Татарстан мәдәни мирас объектларын саклау комитетыхәбәр итә. Тантанада Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин, Татарстан мәдәни мирас объектларын саклау дәүләт комитеты рәисе Иван Гущин, ""Татэнергосбыт"" оешмасы мөдире Рифнур Сөләйманов катнашкан. Мәчет бюджет акчасына түгел, хәйриячеләр хисабына төзекләндерелә. Бу эшләр якын киләчәктә тәмамланырга тиеш. ""Бу кыйммәткә төшкән проект. Реставрация арзан була алмый. Бүген нинди матурлык барлыкка килүен, бөек манара хасил булуын күреп торасыз. Безнең өчен бинада мөселман кануннарын үтәү генә түгел, архитектура һәм тарихи йөзен кайтару да мөһим иде. Мәхәлләнең төзекләндерелгән ишегалды, туклану урыны, тәһарәтханәсе булырга тиеш"", диде Иван Гущин. Мәчет белән Фәрит Сәлман имамлык итәчәк. Ул Коръән һәм сөннәтне өйрәнү үзәген итәкли. елларда Тәлгать Таетдин мөфтияте карамагында Татарстан мөфтие булып саналды. Аның сүзләренчә, Ак мәчет төзелгәнче бу урында агач мәчет торган. Ак мәчет – елларда Казанның Яңа бистәсендә төзелә. Бина урта гасыр болгар, татар халык архитектурасы, классицизм архитектурасы элементлары кулланып салынган. Ул Кызыл Татарстан урамы 20 нче йорт адресында урнашкан. Совет хакимияте 1929 елда мәчетне яба. 1930 елда мәчет манарасы сүтеп алына. Заманында монда мәктәп, аннан мех берләшмәсенең цехлары була. Ак мәчетне узган елтөзекләндерә башладылар. 2022 елның апрелендә гыйбадәтханәгә куркыныч янавыхәбәр ителде. Юл төзүчеләр мәчет бинасы буенда торган бетон киртәләрне салдырып, аны гыйбадәтханә диварына терәтеп куйган иде. Мәчетнең кирпеч диварында ярыклар барлыкка килүе ачыкланды. Быелның апрель аенда Ак мәчетне төзекләндерү өчен 300 млн сум тотылуыәйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда заманында юкка чыга язган Ак мәчеткә ярымай куелды,['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1937,https://www.azatliq.org/a/kazanda-zamaninda-yukka-chiga-yazgan-ak-machetka-yarim-ay-kueldi/33107028.html,2024-09-05T14:01:23+03:00
"Күңел киңлеге, күңел йомартлығы һәр халыҡта юғары баһаланған матур сифаттарҙың береһе һанала.",ТАБЫНДАҒЫ КҮРКӘМ ҒӘҘӘТТӘР,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,93,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-17/tabynda-y-k-rk-m-tt-r-4159282,2025-03-17T09:44:11+00:00
"Рүзәл МинһаевСтатистика яшьләрнең авылда калырга теләмәвен күрсәтә. Тикшерүләргә күрә, Русиядә ел саен авыллардан 200 мең кешешәһәргә күчә. Төп сәбәпләр: уңайлы тормыш юк, эш юк, карьера үсеше турында әйтеп тә торасы юк. Шулай да яшьләр арасында туган авылларында заманча проектлар булдырып, читкә китәргә теләмәүчеләр дә бар. Азатлык туган авылын үстерүгә алынган шундый егетләрнең берсе белән таныштыра. Татарстанның Мөслим районы Метрәй авылында яшәүче Рүзәл Минһаев— яшь эшмәкәр. Дуслары белән остаханә оештырып, тутыкмас калайдан бизәкле тәрәзә йөзлекләре ясый. Авылдагы яшьләрне ыеп, ""Метрәй кырмыскалары"" исемле КВН командасы оештыра. Рүзәлнең инстаграмаккаунтында Метрәй яшьләренең авылдагы ярдәмчесез калган өлкәннәргә түбә ябуларын, беренче мәртәбә мәктәпкә баручы кечкенә авылдашларына кәрәзле телефон бүләк итүләрен күрергә була. Моннан тыш, Рүзәл ""Игелеккә бер адым"" хәрәкәтен дә итәкли. Бердәнбер аралашу урыны чаты булган бу хәрәкәт активистлары хәйрия эшен дә өмә кебек башкара. Берничә райондагы авыл халкын берләштергән хәйрия проекты турында Рүзәл Минһаев Азатлыкка да сөйләде: — Рүзәл, игелек проекты нидән башланды? — Без бит авыл кешеләре, гел бер-беребезгә ярдәм итеп яшибез. Гадәти тормышта бу яшәү рәвешенә кергән. Бервакыт интернетта Ренат Әптиевның яшь ярымлык кызы Регинага акча ыйганнарын күрдем — арка мускулы атрофиясе дигән диагноз куелган, бик куркыныч чир. Спинраза дигән дару 7,5 миллион сум тора, елга алты укол кирәк — барысы 45 миллион сум кирәк. Регина алты ай тулганчы нормаль бала булып үскән, гәүдәсен тота алмый башлагач, шикләнеп, тикшерәләр һәм 2018 декабрендә диагноз куялар. Интернет интернет инде, фото бик йөрәккә бәрми. Бервакыт банкта чиратта торганда каршыма Ренат килеп чыкты — мин аны күреп белә идем, без бер мәктәптә укыдык. ""Сәлам"", дип исәнләште. Аның күзендәге моң, аның күзендәге сагыш! Мин кайда басып торганымны оныттым. Шунда мин ""Рүзәл, син ничә ел яшәп шушы сабыйга ярдәм итә аласыңмы, ыштан туздырып кына йөрисеңме? "" дип үз-үземә сорау бирдем. Йөгереп чыктым, көндезге сәгать унике, Мөслим урамы тып-тын, бер кеше юк, әйтерсең дөнья туктаган, шундый бер гаәеп мизгел булды ул. Эзли торгач, Ренатны табып, әзрәк кенә матди ярдәм булыр дип, кулымдагы акчаны тоттырдым. Рүзәл дуслары белән ясаган тәрәзәләрШуннан зур юлга — Балтач ягына тәрәзә үлчәргә кузгалдым. Кар ява, күңелсез, радиодан ""Кичер мине, әнкәй"" ыры яңгырый. Түзмәдем, яшь ярымлык бер гөнаһсыз Регинаның бу тормышка килеп, авырлыклар күрүе турында шигырь яздырдым телефонга. — Син шигырьләр дә язасыңмы? — Әйе, элек шаян шигырьләр яза идем, хәзер итдиләре языла. Телефон бу шигырьне сакламаган булып чыкты, кабат язып булмый. Юлга чыккач, кабат теге ырны кушып язып карадым, һәм ""Тормыш сере"" дигән шигырь туды. Мөслим мәдәният йортында ""Игелеккә бер адым"" дигән концерт турында афиша күрдем, концерт Регинага акча ыю өчен оештырылган иде. Оештыручыларга ""Регина өчен шигырь язган идем"" дип мөрәәгать иттем. Зал тулы, мине иң азакка куйдылар. Мин укыйм, халык елый, туганнары, күңелләре тулып, залдан торып чыгып китте. Коридорда елап торган әбисен килеп кочакладым, барысы да әйбәт булыр, ыячакбыз, курыкмагыз, дидем. Туган авылым Метрәйгә кайткач, үзебезнең үзешчән артистларга концерт оештырырга тәкъдим иттем — алар биш куллап риза булды. Тоттык та үзебезнең авылда концерт уздырдык, күрше авылга куйдык, башка авылларга киттек. ""Игелеккә бер адым"" хәйрия концертлары шулай башланып китте, күрше авыл артистлары да кушылды. Утыздан артык концерт куйдык без — Сарман районына чыктык, Минзәлә, Алабуга, Чаллы, Питрәч районына да барып иттек, Казанда концерт уздырдык. Мәктәпләрдә ярминкәләр оештырдык, балалар ярдәм итте, авыл кибетләренә тартмалар куйдык — әкренләп сигез миллион тирәсе ыелды. әйгә таба концертлар кимеде. Регинага укол кадатыр өчен Испаниягә чыгарга виза бирмәделәр, ике тапкыр кире кайтардылар. Төшенкелеккә бирелеп утырганда, бер апа ""Бу кадәр игелек беркайчан да ирдә ятмый, азагы әйбәт булачак"", дип ""уятып"" ибәрде. Тагын бер йөрәктә калган яхшы нәрсә — Сарманның Иске Имән авылындагы апалар, Чаллының Сара Садыйкова исемендәге концертлар залында, муеннарына тартма асып, һәр концерт алдыннан акча ыеп йөрделәр. Икенче очрак: Америкадан Алия. Без аның белән татар яшьләре форумында таныштык, анда мең кешене егерме кешелек төркемнәргә бүлеп үзара таныштырдылар. Ул вакытта ""Тәрәзә йөзлекләре белән кайчан Америкага барып итәм инде мин? "" дип уйлый-уйлый номерын язып куйган идем. Регинага багышланган ""Игелеккә бер адым"" исемле чат ясап утырганда, ике йөз кеше арасында Алияне дә өстәгәнмен. Алия соңыннан сөйләде: ""Кич белән, тормыш авырлыкларыннан арып, ике баламны кочаклап елап утырганда, ""Игелеккә бер адым"" дигән төркемгә өстәделәр дигән хәбәр килде. Регина турында укыдым, шунда үз тормышымның әле авыр түгеллеген аңладым"". Алия безгә Америка, Европа татарларын өстәп бетерде. Алар хәйрия ярминкәләре оештырып, сабантуйларда тартмалар куеп, ""Дөньяның иң яхшы кешеләреннән"" дип, өчәр йөз мең акча ибәрәләр иде. Юкса, алар безне белми дә бит инде, бигрәк тә Регинаны. — Регина хәзер ни хәлдә? — Өченче тапкыр виза сорагач, ходай рәхмәте белән, рөхсәт килде. Алар Испаниягә чыгып китеп бер атна үтүгә, Ренат шалтырата, бу дару Русиягә керде, 41 балага кадалачак, Регина да бу исемлектә, ди. Могиза дими, ни дисең — визаны башта ук биргән булсалар, Регина бу исемлеккә эләкмәс иде. Кире кайттылар, инде алты укол кадалды. Регина көннән көн тернәкләнә, кул-аякларын селкетә, хәрәкәтләре артты. — Ә Шамил? — Быел безнең районның Шуганка авылындагы биш яшьлек Шамилне дәвалау өчен акча ыю турында газетада хәбәр кайтты. Туганда ук авырып туа ул — УЗИ ясаганда, табиблар аны үсми башлый, диләр, мәбүри тудырырга кушалар. Аягыннан тартып алалар, хәзер ул аягына баса алмый. Шул вакытта ук Чаллыдагы туган абыем юл һәлакәтенә очраган Гөлгенә турында сөйләде, ""синең язылучыларың күп, мәгълүматне интернетка куй әле"", ди. Актаныш кызы Гөлгенә Сафина 2019 елның 30 июнендә әйге имтиханнар вакытында юл һәлакәтенә эләгә, кома хәлендә ята. ""Әйдә, шаярт"" финалына эләгеп, Казанга уйнарга баргач, кызлар ""Әйдә, Гөлгенәгә багышлап концерт оештырыйк"", дип тәкъдим итте. Шамилгә дә, Гөлгенәгә дә ярдәм кирәк. Уйладык та, авылдагы халык театры белән хәйрия спектакле куярга булдык. Шамил өчен Мөслимдә һәм Зәйдә спектакльләр куйдык. Чабаксарга чакырганнар, Шамилнең аягына операция ясарга тиешләр, шуны көтәбез. — Күрше район кызы Гөлгенәгә реабилитация ясау өчен дә акча ыярга алынгансыз. — Гөлгенәгә Испаниядә реабилитация узу өчен аена 1,5 миллион сумакча кирәк— Сафиннар гаиләсе күтәрә ала торган акча түгел бу. Гөлгенә хөрмәтенә беренче концертны ясар өчен Чаллы квнчылары 570 кешелек бина табып бирде, мин бөтен таныш артистларымны чакырдым: Винарис Ильегет, Марат Галимов, Илшат Әюпов, Равил Галиев, Данир Шәрәфетдинов һ. б. — кемнең ае бар, шулар килде. Күбесе Казанда тора, Чаллыга килеп концерт бирделәр. Шунда ук хәйрия ярминкәсе уздырдык — кемдер көлчә, кемдер бәлеш пешереп алып килде. Беренче концертта 95 мең билеттан, 15 мең ярминкәдән керде, килә алмаганнар банк картасына күчерде — Гөлгенә файдасына барысы 130 мең сум акча ыелды. Актанышта шул ук концертны куйдык — Актаныш, Мөслим, Чаллы кушылды. Мәбүри әйбер түгел бит, кемнең телефонына шалтыратам, шулар ярдәм итте. Шуннан гадәткә кереп китте, шул көнне концерт куярга кирәк, дип белдерү куям да, артистларның күбесе үзләре миңа чыга. Актанышта бик көчле концерт булды, Аллаһка шөкер, зал тулы иде, ярминкә эшләде, анда да бик күп ризык пешереп алып килделәр. Сарманда концерт узды. Мөслимдә узасы концертка билетлар сатылып бетә язган иде, артистларның барысы да килергә әзер иде, коронавирус аркасында анысын уздыра алмадык. Киләчәктә Арчада уздыру турында сөйләшүләр бара. Татар радиоларында да Гөлгенә турында тапшырулар ясадык. — Гөлгенә инде ун айга якын хәрәкәтсез ята, алга китеш бармы? — Гөлгенә 2020 елның 9 мартыннан бирле Испания хастаханәсендә дәва ала. Дөньядагы хәлләр аларга да кагылмый калмады, алар виза алып, Испаниягә китәсе көнне генә рубль ишелде, бер айлык реабилитация өчен түләргә ыйган акча урынына хәзер 30 процентка күбрәк ыярга кирәк. Карантин вакытында исә бөтенләй хастаханәдән чыгарга туры килгән, чөнки дәвалау өзелсә дә, хастаханәдә яткан өчен түләү бер дә өзелми. Гөлгенәнең хәле Испаниядә күзгә күренеп яхшыра бара: мәрткә киткәндәй хәрәкәтсез калган халәтеннән чыга, ишетә башлый, әнисенең туган көненә бүләк ясарга теләгән кебек, Гөлгенә соңгы ун ай эчендә беренче тапкыр ""әни"" дип эндәшә. Үзен аякка бастырыр өчен әллә ничә район, әллә ничә авыл халкының тырышуын ишетеп дулкынлана, еш-еш сулый башлый, әнисе Ландыш ханым әйтүенчә, Гөлгенәнең моңа савыгу реакциясе бик уңай. — Нәрсә рухландыра мондый авыр эшкә алынырга? — Тормышта яхшы кешеләр күп икәнлегенә ышандым. Һәрхәлдә, безнең тирәбездә яшәүчеләрнең 98 проценты — яхшы кешеләр дип уйлыйм. Авылдан күчеп китәргә теләмим, мин монда тудым, миңа монда рәхәт. Юлга чыксам да, сагынып кайтам.","""Тормышта яхшы кешеләр күп икәнлегенә ышандым""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0 1 0 0],8,Әңгәмә,8898,https://www.azatliq.org/a/30654343.html,2020-06-15T11:29:42+00:00
"Равил ГайнетдинфикерләрРусия мөселманнары Диния нәзарәте Русия хәрби көчләренең Баш хәрби-сәяси идарәсенә дога һәм зикер китаплары ибәргән. Бу хакта мөфтиятнең сайтындахәбәр ителә. Дога китаплары мөфти Равил Гайнетдин фатихасы белән ""Медина"" нәшрият йортында басылган дип әйтелә. ""Алар сугышчы-мөселманнарга юнәлдерелгән һәм ул (китап) үз эченә дога һәм зикерләрне ала"", диелә хәбәрдә. Китаплар 1 мең данәдә Русия гаскәренең хәрби-сәяси идарәсенә һәм тагын 400 е — Русия саклану министрлыгының ""Сила в правде"" дип аталган махсус поездына юлланган. Ул Русиянең 67 төбәге буйлап йөри, митинглар, очрашулар үткәрә.2022 елның сентябрендә Татарстан мөфтияте Русиянең Украинада сугыш алып бару өчен мобилизацияләнгән сугышчылары һәм аларның якыннары өчен догаларчыгарды. Русия илбасарларына кушылучы солдатларга мөфтият ""дошманны иңү өчен 3 дога"", ""ватанны саклаучылар"", ""юлга чыкканда"" дип аталган төрле юнәлештәге догалар укырга киңәш иткән. Аларда ""дошманны иңәргә ярдәм ит"", ""аларның бердәмлеген таратып ташла"", ""аларны бетерергә ярдәм сорыйбыз"" дигән сүзләр бар. Русия гаскәренә баручы солдатларның ир туганнары, уллары һәм ире өчен әйтелә торган догалар аерым бирелгән. Анда ""гаделсезлеккә юл куймауны"" һәм ""исән-имин кайтуны"" теләү бар. Русиянең Украина ирендә баскын сугыш алып баруын дин әһелләренең күпчелеге баштан ук хуплап чыкты. Бу хәл 2023 елда дадәвам итте. Шул ук вакытта мөселманнарның ихтыялары канәгатьләндерелми. Казанда әмигъ мәчет төзелеше урыны мөселманнар белән килештерелмичә шәһәр үзәгеннән читкә күчерелде, зур юлда ягулык станцияләре янындагы намаз уку бүлмәләре сүтелде, Русия мәчетләрендә омга намазына килгән мөселманнарны тикшерү артты. Украинаның элекке мөфтие Сәид Исмәгыйлев Русиядәге мобилизация уңаеннан Русия мөселманнарына мөрәәгать итеп сугышка барудан качаргачакырган иде. Ул ""Кремльнең империячел амбицияләре"" һәм ""Путин өчен үләргә, инвалид булырга телисезме? "" дигән сорау куйды. Мондый хәлгә калмас өчен ул ике юл күрсәтте. Беренчесе — мобилизациядән качу. Икенчесе — әгәр инде сугышка киткәнсез икән, әсир төшү. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Диния нәзарәте мөселман сугышчыларына дога һәм зикер китаплары ибәргән,['Дин' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,2150,https://www.azatliq.org/a/32830959.html,2024-02-22T14:59:17+00:00
"Тыуып-үҫкән ерҙәрҙән алыҫ яҡтарҙа, хисле ир-егет йөрәге сыҙап булмаҫлыҡ итеп туған моңдарҙы һағына. Еҙ май торбаһы табып алған Рәмил, уны йышып таҙалап, ҡурай оҙонлоғо итеп ҡырҡып ала, тишектәрен уйып, ҡәҙимге йөрәк һағышын баҫырлыҡ ҡурай әтмәләп ала. Диңгеҙҙән ярға сыҡҡан араларҙа, төнъяҡтың ҡотһоҙ утрауҙарының сусаҡ тауҙарына сығып, тыуған Башҡортостанының йәшел урманлы, зәңгәр ҡаялы тауҙарын, күк Ирәндеген күҙ алдына килтереп, ул башҡорт халыҡ йыры Әрмене һуҙып ебәрә. Үҙе йырлай, йөрәгендә урғылған көслө моң тәъҫиренән үҙе илай. Башҡорт халыҡ йырҙарының асылын, киңлеген, һәр һүҙендә түгелеп торған хис тәрәнлеген аңлау, үҙәк өҙгөс һағыныу кисергән һалдат күңелендә ана шулай ярала. Әрме әле лә Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәмил Париж улы Туйсиндың иң яратҡан йыры.",Әрме әле лә уның иң яратҡан йыры,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Мәҙәниәт,794,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-02-23/rme-le-l-uny-i-yarat-an-yyry-4133600,2025-02-23T15:25:00+00:00
"Беҙ игеҙәктәр - Инзирә, Нурзилә. Атай, әсәйебеҙҙең тәүге балалары. Хәҙер үҙемдең дә игеҙәк балаларым - Нур һәм Нуриям бар. Әсәйгә заманында игеҙәктәрҙе үҫтереү  күпкә ҡыйын булғандыр, балалар аҙығы юҡ, памперс юҡ тигәндәй. Хәҙер йәнең теләгәне бар, әсәй өсөн улары ла ныҡ ярҙам бит. Игеҙәклектең рәхәт яғы ла күп, минустары ла бар инде һәр ваҡыттағыса. Кемдер миңә, йә Нурзиләгә үпкәләһә, икебеҙ менән дә аралашмай. Бер-беребеҙгә ярҙам итергә әҙер торабыҙ, бергә илайбыҙ, бергә ҡыуанабыҙ тигәндәй. Нур менән Нурия икеһе ике төрлө. Ҡыҙ менән малай бер иш үк тә булмайҙыр инде.  Беҙҙе күбеһе айырмай ыҙалай, холоҡтар барыбер әҙерәк айырыла инде, яҡындар белә. Ислам ҡустыбыҙ балалар баҡсаһында йөрөгән сағында ла, был кем апайың килде, тип һорайҙар ҙа, ул яуап бирһә, ысын дөрөҫ әйттеме, тип һорай торғайнылар. Яңылышҡаны булманы. Үҙем дә игеҙәктәргә әсәй булғас, күп кенә ҡатын-ҡыҙҙар, игеҙәк хыялланған инем, тип яҙҙылар. Ә мин, үҙем игеҙәк һыңары булғас, игеҙәк балаларым булыр тип тә уйламай торғайным, хыялланманым да.  Аллаға шөкөр, ыҙалыҡтары яйлап кәмей бара. Бер игеҙәк балалары булған кейәү әйтмешләй, дошманыңа ни теләргә белмәһәң, игеҙәк бала теләргә кәрәк, ти. Мин кемдеңдер дошманы булғаным ахыры шаяртам. Әлбиттә, ундай бәхет күптәргә бирелмәй бит, Аллаға шөкөр тим.",Ундай бәхет күптәргә эләкмәй,['Дин' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,1279,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-25/unday-b-het-k-pt-rg-el-km-y-4249702,2025-05-25T22:42:00+00:00
"Мең кешелек зал шығырым тулы. Кемгә урын етмәй — баҫып тыңлай, ә кемгә баҫырлыҡ та түгел — тәҙрәнән күҙәтә. Сәхнәгә бер-бер артлы олпат яҙыусылар күтәрелә икән. Билдәле инде — ҡәләм әһелдәре оҙаҡ һөйләргә ярата. Һәр ҡайһыһы кәм тигәндә ярты сәғәт телмәр тота. Халыҡ арый башлаған һәм һәр яҙыусы сәхнәгә күтәрелгән һайын, тамашасылар яйлап ҡайтыша башлаған. Залда халыҡ кәмегәндән-кәмей икән. Иң аҙаҡта һүҙҙе йәш яҙыусыға биргәндәр. Ул, моғайын, Айгиз булғандыр. Залға ҡараған да аһ иткән. Мең кешенән бары берәү генә ултырып ҡалған икән. Әлбиттә, йәш әҙип уңайһыҙланған, бындай хәлгә тарыуына ғәрләнгән. Ярай, бер кеше ултыра бит. Исмаһам уның өсөн һөйләрмен, тип йыуатҡан үҙен. Егет сығыш яһап бөткән. Теге берҙән-бер тамашасы ҡул сапҡан булған. Тулҡынланыуын йәшерә алмай йәш егет сәхнәнән төшкән дә, тегенең янына килгән: — Һеҙ — берҙән-бер тәртипле кеше булып сыҡтығыҙ. Иң аҙаҡҡа тиклем ҡалып минең докладымды тыңланығыҙ. Шуның өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт. Шул һүҙҙәр менән тамашасыға ҡулын һуҙған. — Юҡ, юҡ! Рәхмәт әйтмәһәгеҙ ҙә була, — тигән тегеһе, — сөнки мин һеҙҙән һуң сығыш яһарға тейешмен. Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ. ""Шоңҡар"" журналы сайтынан - Мең кешелек зал шығырым тулы. Кемгә урын етмәй — баҫып тыңлай, ә кемгә баҫырлыҡ та түгел — тәҙрәнән күҙәтә. Сәхнәгә бер-бер артлы олпат яҙыусылар күтәрелә икән. Билдәле инде — ҡәләм әһелдәре оҙаҡ һөйләргә ярата. Һәр ҡайһыһы кәм тигәндә ярты сәғәт телмәр тота. Халыҡ арый башлаған һәм һәр яҙыусы сәхнәгә күтәрелгән һайын, тамашасылар яйлап ҡайтыша башлаған. Залда халыҡ кәмегәндән-кәмей икән. Иң аҙаҡта һүҙҙе йәш яҙыусыға биргәндәр. Ул, моғайын, Айгиз булғандыр. Залға ҡараған да аһ иткән. Мең кешенән бары берәү генә ултырып ҡалған икән. Әлбиттә, йәш әҙип уңайһыҙланған, бындай хәлгә тарыуына ғәрләнгән. Ярай, бер кеше ултыра бит. Исмаһам уның өсөн һөйләрмен, тип йыуатҡан үҙен. Егет сығыш яһап бөткән. Теге берҙән-бер тамашасы ҡул сапҡан булған. Тулҡынланыуын йәшерә алмай йәш егет сәхнәнән төшкән дә, тегенең янына килгән: — Һеҙ — берҙән-бер тәртипле кеше булып сыҡтығыҙ. Иң аҙаҡҡа тиклем ҡалып минең докладымды тыңланығыҙ. Шуның өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт. — Юҡ, юҡ! Рәхмәт әйтмәһәгеҙ ҙә була, — тигән тегеһе, — сөнки мин һеҙҙән һуң сығыш яһарға тейешмен. Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ. ""Шоңҡар"" журналы сайтынан -",Рәхмәт!,['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,2245,https://tamasha-rb.ru/articles/novosti/2024-10-16/r-hm-t-3969847,2024-10-16T18:06:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТүрәләр 36 сәгать буе татар теле белемнәрен камилләштерәчәк. Казан федераль университетында (КФУ) ""Дәүләт телләре: тел компетенциясен үстерү"" дигән квалификацияне арттыру програмы дәресләре башланган. Университетта татар телен өйрәнүгә Татарстанның бары тик өч оешмасы түрәләре генә теләк белдергән: икътисад министры Мидхәт Шаһиәхмәтов, финанс министры Радик Гайзатуллинһәм Татарстанның архив эше дәүләт комитеты итәкчесе Гөлнара Габдрахманова. Бу хакта ""Бизнес ""га университетның татар әдәбияты кафедрасы профессоры Ләйлә Минһаевасөйләгән. Түрәләр 36 сәгать буе татар теле белемнәрен камилләштерәчәк. ""Програмның максаты - телне өйрәнү генә түгел, тел күнекмәләрен үстерү, ул бездә укып чыкканнарга татар телен нәтиәле кулланырга мөмкинлек бирәчәк"", дигән Минһаева. Програм татарчаны яңа өйрәнә башлаучыларга да, белемнәрен тирәнәйтергә теләүчеләр өчен дә файдалы булачак. Хәзерге вакытта бу програм нигезендә 19 кеше квалификациясен арттыра, шуларның берсе - Татарстан финанс министрлыгы бүлекчәсендә итәкче урынбасары Рәмис Гобәев""КФУда уку зур файда китерәчәк"" дигән. ""Телне өйрәнү белемнәрне камилләштерүгә генә юл ачмый. Бу халыкның мәдәниятен, аның тарихи мирасын һәм рухи юнәлешләрен ныграк тоярга мөмкинлек бирә. Миңа татар телен - бабаларымның телен өйрәнү бик мөһим"", дигән ул""Безнең ырларыбыз шулкадәр искиткеч, телебез шулкадәр бай һәм сәнгатьле. Кызганыч, мәктәптә татар телен өйрәнү өчен сәгатьләр итәрлек булмады. Белемнәребезне онытмаска тырышсак та, гаиләдә урысча сөйләшәбез. Шуның аркасында балаларыбыз ата-бабаларыбызның теле белән аз таныш. Бу минем өчен авыр хәл, шуңа күрә туган телемдә иркен сөйләшергә өйрәнү өчен көчемне куям"", дип сөйләгән Рәмис Гобәев. Тел курслары ай ахырында түгәрәк өстәл белән тәмамланачак, анда түрәләр хезмәттәшләре белән алган белемнәрен уртаклаша алачак диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанның нибары өч оешмасындагы түрәләр генә КФУда татар телен өйрәнергә теләк белдергән,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0],7,Яңылыҡтар,1974,https://www.azatliq.org/a/tatarstanning-nibari-och-oeshmasindagi-turalar-gena-kfuda-tatar-telen-oyranerga-telak-beldergan/32940941.html,2024-05-10T13:23:13+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКайбер мәсьәләләрне көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк диде президент. Казанда 300 дән артык балалар бакчалары, мәктәпләр һәм өстәмә белем бирү оешмалары капиталь төзекләндерүгә мохта. Бу хакта бүген Казан шәһәр думасы депутаты Людмила Андреева Дума утырышында белдерде. Ул Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановтан ярдәм сорап, мөрәәгать итте. Казан мэры Илсур Метшиндепутат чыгышына ризасызлык күрсәтеп, өзәргә тырышты. Андреева китергән саннарга күрә, бүген Казанда 138 мәктәп капиталь төзекләндерүгә мохта, ә 37 мәктәп — ябылу куркынычы алдында тора. ""Анда фаига, алар теләсә-кайсы вакытта ябылырга мөмкин"", диде ул. Балалар бакчалары да авыр хәлдә. ""Кызганыч, күз яшьләре чыгармыйча карый алмыйсың"", диде депутат. — Безнең балалар бакчаларында кайвакыт түбәдән су ага, идәне таушалган. Хәтта олы кешенең дә монда торырга хис-тойгылары итмәячәк, ә балага нинди йогынты ясаячагын аңлыйбыз. 188 балалар бакчасы, бу — шәһәрдәге бакчаларның 55ы, капиталь төзекләндерүгә мохта. Хәзер 54 бакча — авария хәлендә, 12 бакча инде ябылган, — диде ул. Моннан тыш, Казанда барлык 43 өстәмә белем бирү үзәкләрендә соңгы 10 елда капиталь төзекләндерү булмаган. 12 оешма ябылырга тора. Ул биналарның кайберләре 1917, 1937 елларда төзелгән. Андрееваның чыгышын Казан мэры Илсур Метшин, туктатырга тырышкандай, бүлде. — Гафу үтенәм, мин әле генә башкалада күпме (объект) төзекләндерелгән дип сөйләдем. Әйдәгез инде… Безгә програм кирәктер. Әмма алар авыр хәлдә түгел инде, — диде мэр. Әмма депутат Андреева дәвам итте. Ул укытучылар, депутатлар һәм ата-аналар исеменнән балалар бакчалары һәм өстәмә белем бирү оешмаларын капиталь төзекләндерү програмы кабул итүне, ә мәктәпләрне төзекләндерү програмын озайтуны сорады. Ахырдан Рөстәм Миңнехановка ""рәис сайлавында"" тавыш бирәчәген һәм аңа гына ышануын әйтте. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белем бирү оешмаларын берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки акчалар Украина сугышына китә дип аңлатты. — Әмма сез аңларга тиеш, бүген махсус хәрби операция (Украина сугышын Русия хакимияте шулай дип атый) бара. Бөтен ил, шул исәптән безнең республика илне саклауга бәйле мәсьәләләр өчен эшләргә тиеш. Сер түгел, безгә бу мәсьәләне хәл итәр өчен зур ресурслар кирәк. Шуңа да сез әйткән әйберләрне тормышка ашырырбыз, ләкин барысын да берьюлы эшләп булмаячак. Бүген бөтен ил иңү өчен эшләргә тиеш, — диде ул. Миңнеханов сүзләренчә, Украина сугышы сәбәпле, кайбер мәсьәләләрне ""көтеп торырга яки вакытын озайтырга кирәк"". Русиянең Украинага каршы сугышын алып бару өчен Татарстан сугышчылар ибәреп һәм икътисади яктан ярдәм итә.2022 елда Русия хәрбиләре басып алган Украинаның Лисичански шәһәре Татарстан карамагына күчәчәге билгеле булды. 2023 елда республика майда Украинаның Русия басып алган Рубежное шәһәрен дә төзекләндерергәалынды. Татарстан анда төзекләндерү эшләреалып бара. Мәсәлән, Лисичанскида 8 мәктәп, 11 балалар бакчасы, 13 хастаханә һәм амбулаторияләр торгызылачак диелде. Русиянең Украинага каршы инде өч ел диярлек дәвам иткән сугышта Татарстаннан кимендә 4103 кеше һәлак булган. Моны Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Рөстәм Миңнеханов мәктәпләрне берьюлы төзекләндереп булмый, чөнки Татарстан Украина сугышы өчен эшли диде",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,3107,https://www.azatliq.org/a/rostam-mingnehanov-maktaplarne-beryuli-tozeklanderep-bulmiy-chonki-tatarstan-ukraina-sugishi-ochen-eshli-dide/33321926.html,2025-02-20T17:26:32+03:00
"По ее словам, следует установить механизм, который бы учитывал все достижения выпускника, его способности и таланты в комплексе. К ученику нужен более индивидуальный подход, для этого общество должно больше доверять школе и учителям, оценивающим успехи ребенка. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Российской академии образования поддержали ввод интегральной оценки в школах,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,384,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-13/v-rossiyskoy-akademii-obrazovaniya-podderzhali-vvod-integralnoy-otsenki-v-shkolah-4081881,2025-01-13T14:30:00+00:00
"– Ейәнсура районы Ҡужанаҡ ауылы ҡыҙымын. Матур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан  төпкөл ауылымда 2023 йылға тиклем мобиль элемтә лә, интернет селтәре лә юҡ ине хатта. Мөхәббәткә тулы ғаиләлә яратып-яратылып үҫтем. Атайым Айҙар Хажиғәли улы – ике йыл инде махсус хәрби операция биләмәһендә, әсәйем Гөлсинә Бәхтиғәни ҡыҙы – хаҡлы ялда. Азат ағайымдың эше нефть тармағы менән бәйле, ә ҡустым Айнур – 9-сы синыф уҡыусыһы. – Модель булыу бала саҡ хыялы инеме? Берәй ҡасан ҙур подиумда сығыш яһармын, еңеү яулармын тип уйлай инеңме? Атай-әсәйең, яҡындарың был шөғөлөңдө хуплаймы? Ҡайһы студияла, кемдә шөғөлләндең? – Бала сағымда «модель булам» тигән хыял менән янманым. Ләкин әсәйем мине кескенәнән ҡурсаҡ кеүек  кейендерҙе, сәсемә төрлө прическалар эшләне һәм мин үҙемде гел  батшабикә итеп тойҙом. Күреүегеҙсә, һәр гүзәл затта булырға тейешле юғары зауыҡ тойғоһо миндә бәләкәйҙән һалынған. Атай-әсәйем ныҡлы тәрбиә, белем алыу менән бергә үҙ көсөмә ышаныс, азатлыҡ та бирҙе, шуның өсөн уларға рәхмәтлемен. Мәктәпте тамамлағас, Өфө дәүләт нефть техник университетының механика факультетына уҡырға индем һәм буш ваҡыттарымда урындағы матурлыҡ студияһына йөрөй башланым. Модель булараҡ карьерам үҫешендә барыһы ла булды: яҡты көндәр менән ҡара төндәр ҙә, үргә үрләүҙәр менән түбәнгә тәгәрәүҙәр ҙә, оло еңеүҙәр менән еңелеүҙәр ҙә. Ләкин  үҙ көсөмә ышанысым арҡаһында бәләкәй аҙымдар менән алға ынтылдым һәм теләгән бөтә маҡсатыма ла ирештем, тип әйтә алам. Әгәр ҙә ниндәйҙер хыялым бар икән, мин уға бар булмышымды, энергиямды һалам һәм уңышҡа өлгәшмәйенсә туҡтамайым. – Матурлыҡ индустрияһында уңыш ҡаҙаныр өсөн ҡатын-ҡыҙға ниндәй һыҙаттар кәрәк? Нисек тулҡынланмай ҙур аудитория алдына сығырға? Һин үҙең нисек йөрьәт иттең? – Иң мөһиме – дисциплина: көн тәртибеңде булдырыу, режимды тотоу. Иртәрәк йоҡларға ятырға, дөрөҫ туҡланырға һәм, әлбиттә, физик күнекмәләр. Эске ныҡлыҡ, үҙеңде яратыу, еңеүгә ышаныс – һәр бейек үрҙе яуларға ярҙам итеүсе сифаттар. Күҙ алдына уңышлы сығыш яһауығыҙҙы килтерәһегеҙ, тамашасы менән  күҙ ҡарашы аша йылы мөнәсәбәт урынлаштыраһығыҙ һәм ошо ерҙә, ошо урында  үҙегеҙҙең хәл-торошоғоҙҙан,  хеҙмәтегеҙҙән йән рәхәте кисерәһегеҙ. – Модель булыу, шул өлкәлә эшләү – ауыр хеҙмәт, тип ишетәбеҙ йыш ҡына. Ысынлап та шулаймы? Ниндәй ҡыйынлыҡтарға, сикләүҙәргә дусар ителә һылыуҡайҙар? – Эйе, күп ҡыҙҙар  модель булырға хыяллана. Сөнки ситтән ҡарағанда камера алдында  матурлығыңды күрһәтеп, подиумда килешле итеп атлап йөрөүҙең ниндәй ауырлығы булһын инде, тип уйлайҙар. Ләкин тәү ҡарашҡа ғына еңел-елпе тойолған был һөнәр артында күпме тырышлыҡ һәм күңел хеҙмәте барлығын берәү ҙә белмәй. Шуға алдан күрә белеүсәнлек, эске тойомлау, сыҙамлыҡ менән бер рәттән көтөлмәгән  ауырлыҡтарҙы күтәрә белеү ныҡлығы булыуы ла мөһим. Һылыулыҡ менән һыу буйламайҙар, матур булыуың ғына етмәй, сөнки модель, иң беренсе сиратта, аҡыллы, уҡымышлы, аралаша белеү һәм телмәр оҫталығына эйә юғары мәҙәниәтле шәхес ул. – «Һылыулыҡ туйҙа кәрәк», ти беҙҙең халыҡ һәм матурлыҡты алға ҡуйыуҙы өнәп етмәй.  Ә һин нисек уйлайһың, Гөлсиә? – Шул уҡ ваҡытта «Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр» тигән ҡанатлы һүҙҙәр ҙә бар бит әле. «Матурлыҡ – көслө ҡорал» тип тә әйтәләр, тимәк, өнәһәк тә, өнәмәһәк тә, матурлыҡ төшөнсәһенең ҡиммәте, һиммәте юғары. Бөгөнгө көндә модель булыу – үҙе бер сәнғәт, айырым тормош стиле һәм уның тәғәйенләнеше, баһаһы бер йөҙ матурлығына ғына ҡайтып ҡалмай. Уның күҙгә күренмәгән эске бер тәрәнлеге лә бар. – Донъяның төрлө ҡитғаларында уҙған гүзәллек бәйгеләре башлыса инглиз телендә үтә. Сит телдә аралашыу, сығыш яһау ауырлыҡ тыуҙырмаймы? – Бөтә бәйгеләргә лә ентекле әҙерләндем, шуға ла инглиз теле менән дә етди шөғөл-ләндем. Сит ерҙәрҙә урыҫ әҙәбиәтен яраталар, Александр Пушкин, Федор Достоевский, Сергей Есенинды үҙ итәләр. Минең күңелемә лә рус классикаһы яҡын, шуға ла Филиппинда үткән бәйгелә бөйөк Пушкиндың «Евгений Онегин» романынан «Письмо Татьяны к Евгению Онегину» тигән өлөшөн инглиз телендә яттан һөйләнем. Жюри ағзалары сығышымды юғары баһаланы. Ғөмүмән, конкурс барышында финалда ғына түгел, ә әҙерлек ваҡытында ла үҙеңде лайыҡлы күрһәтеү бик мөһим. Ойошто-роусылар, башҡа конкурсант ҡыҙҙар менән дә уртаҡ тел табып, матур мөнәсәбәт урынлаштырыу – уңыштың яртыһы. – Гүзәллек бәйгеләрендә еңеүсегә матурлыҡ тажы, таҫма, аҡсалата приз, сәйәхәткә юллама һәм рекламала төшөүгә контракт бүләк итәләр. Хәйриәлеккә килгәндә, мохтаждарға ярҙам итеү, әҙәм ҡайғыһына битараф ҡалмау – кешене кеше иткән, тормошто яҡтылыҡҡа төргән изгелек орлоғо ул. Етемдәргә, сирлеләргә, тәбиғәткә, хайуандарға ярҙам итә алыу мөмкинлегең булыуы иһә – оло бәхет. Сөнки яҡшылыҡ эшләгәндән арта һәм үҙеңә әйләнеп ҡайта ул. Динебеҙ ҙә «уң ҡулың менән биргәнде һул ҡулың күрмәһен», тип өйрәтә, мин дә ул хаҡта маҡтанып, һөрәнләп йөрөргә яратмайым, иманлы эш тын ғына башҡарыла. Тыуған ояма йыш ҡайтам һәм яҡындарыма ҡул-тел ярҙамы менән дә, финанс яҡтан да терәк-таяныс булырға тырышам. – Йәшлек – үҙе нәфислек, ә урта йәштәрҙә модель булырға мөмкинме ул? Модель бизнесында йәш сикләүҙәре бармы? – Матурлыҡ индустрияһында үҙеңде төрлө йәштә һынарға була. Ләкин яҙмышыңды тулыһынса ошо өлкәгә бағышлайым тиһәң, 14–16 йәштән башлау отошлораҡ, әлбиттә. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Филиппиндың иң сибәре – үҙебеҙҙең Гөлсиә,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0],10,Ҡатын-ҡыҙ,5262,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-08-25/filippindy-i-sib-re-ebe-e-g-lsi-4360470,2025-08-25T13:04:00+00:00
"Ҡуҙы ларға карьера үҫеше өсөн уңай мәл. Энергияң ташып торор, уны үҙеңдең хыял, маҡсаттарыңа ирешеү өсөн ҡуллан. Буға ларға өйрәнелгән сиктәрҙән сығырға тәҡдим ителә. Яңы һөнәргә өйрәнеү, сәйәхәткә юлланыу, танышыуҙар тормошоғоҙҙо үҙгәртер. Игеҙәктәр: үҙ-үҙеңде аңларға, аңлашылмаған мөнәсәбәттәр менән хәл итергә ваҡыт. Иҫкелектән ҡотол. Ҡыҫала ны әүҙем осрашыуҙар, күрешеүҙәр көтә. Эштәге, уҡыуҙағы партнёрҙар менән дә мөнәсәбәттәрҙе яйға һалырға кәрәк. Кемгәлер буйһонорға тырышма, үҙ аллы бул. Арыҫлан өсөн ғинуарҙа төп темалар – тәртип һәм һаулыҡ. Бәләкәй аҙымдар ҙур еңеүгә илтә икәнен онотма. Ҡыҙ ҙарға илһам килер, шатлыҡҡа бай ай көтөлә. Ваҡытыңды үҙеңә ысын ҡәнәғәтлек килтергән эшкә генә бағышла. Үлсәү ҙәр йорт, ғаилә, тамырҙары хаҡында уйланыр. Ғинуар – ошо төшөнсәләргә нигеҙ һалыу айы. Тап ғаилә йыл буйы һинең төп терәгең буласаҡ. Саян ға һүҙ ҡәҙерен белергә кәрәк. Һөйҙөргән дә тел, көйҙөргән дә тел, ти бит. Уның арҡаһында ҙур уңышҡа өлгәшә алаһың. Ғөмүмән, дөрөҫөн генә һөйләргә тырыш. Уҡсы аҡсаға бәйле мәсьәләләрҙе хәл итер. Йәнә үҙе өсөн нимә ҡиммәт икәнен асыҡлар. Үҙеңде лә баһалай бел! Кәзәмөгөҙ үҙгәрештәр кисерер. Үҙ өҫтөңдә эшләү ҡамасау итмәҫ. Һыуғояр тормошоноң мөһим этабын тамамлай. Был арала һиҙемләү тойғоһо көслө булыр, бәлки, нимәгәлер дөрөҫ юл күрһәткән төштәр ҙә күрерһең. Төрлө билдәләргә иғтибар ит. Балыҡ киләсәге хаҡында уйланыр. Был осорҙа дуҫтар, яҡындар хәл иткес роль уйнай. Уларҙың кәңәштәренә иғтибар ит һәм алға бар!",Ғинуар айына йондоҙнамә,['Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0],4,Юмор,1465,https://yanshishma.com/articles/bylar-y-y-ly-/2026-01-12/inuar-ayyna-yondo-nam-4533746,2026-01-12T10:46:00+00:00
"Рифкать МиңнехановфикерләрТатарстан Фәннәр академиясендә Башкортстанның Чишмә районында урнашкан Торахан һәм Хөсәен бәк төрбәләренә кагылышлы фикер белдерделәр, дип яза""Бизнес "". Күптән түгел бу таш төрбәләр тирәсендә низаг килеп чыкты. Фәннәр академиясенең Археология институты мөдире Айрат Ситдыйковбу таш төрбәләрне фәнни китапларда Алтын Урда чорының гомуми үсеше контекстында карыйлар дигән. ""Алар Алтын Урда чорында формалашкан төрки-мөселман дөньясы мәдәни киңлегенең бер өлеше буларак тәкъдим ителә"", дигән профессор. ""Без бу мәсьәләләргә (төрбәләрнең кайсы халыкныкы булуы мәсьәләсенә - ред. ) һәрвакыт төрки каганаттан чыгып карыйбыз. Башкача карап та булмый, алайса һәркем үз ягына тарткалый башлый"", дип белдергән бу уңайдан Академиянең президенты Рифкать Миңнехановта. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Үз якларына тарткалый башлыйлар"". Рифкать Миңнеханов Башкортстандагы низаглы төрбәләр турында фикерен әйтте",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 1 1 0],6,Яңылыҡтар,879,https://www.azatliq.org/a/32656707.html,2023-10-27T13:31:45+00:00
"Мин ҡайҙа ятам һуң әле тигән һорау үҙенән-үҙе килеп тыуҙы. Уның уйҙарын аңлағандай теге кеше мләйем йылмайып: - Ярай ваҡытында килтереп еткергәндәр. Хәлең бик хөрт ине бит, беҙ бальниста. Минең исемем Әлтәф, - тине. Палаталаш бик ипле, яйлы әҙәм булып сыҡты. Инсульт тигән мәкерле сир аяҡтан йыҡмаһа, былай тик ятып түҙә торған кешеме инде Ғәлимйән. Тынғы белмәҫ йөрәге күптән уны әйҙәләп, ҡайҙалыр алып китер ине. Өйрәнгән ул шулай төрлө ерҙә эшләп. Көтөп торған кешеһе, йыйған малы, үҫтерер балаһы булмағас, ҡайҙа яҡшы - шунда йәшәп өйрәнгән инде. Хәйер, уның ҡалала бынамын тигән фатиры, ауылында өйө лә бар. Ҡайтҡаны юҡ ауылына. Унда ҡайтһа, иҫтәлектәр яңырыр, йә тик торғандан выжданы ғазаплай башлар тип ҡурҡа. Тик олоғая барған һайын бала саҡ, йәшлек йылдары нығыраҡ иҫкә төшә. Шағир бындай хәлде ностальгия тип атар ине. Дауаханала көндәр бер-бер артлы уҙа торҙо. Ике ауырыу тороп йөрөй, үҙ аллы ашай башланы. Әлтәфкә балалары, ҡатыны көн дә, хатта икешәр тапҡыр килә. Тик, палатаға инергә ярамағас, күстәнәстәрен генә ҡалдыралар. Ике ир яйлап тышҡа эскәмйәгә сығып ултыра башланы. Көндәр һалҡынайып, ҡырауҙар төшә башлаған мәл. Әлтәфкә улы килде. Көләс йөҙлө, баһадир һынлы был егет атаһы янында бер аҙ ултырҙы ла, күстәнәстәрен ҡалдырып ҡайтып китте. Ғәлимйәнгә нисектер таныш кеүек тойолдо ул. Палатаға ингәс тә, иҫкә төшөрөргә тырышты. Тик хәтер генә насарыраҡ, ахыры. Бер көндө Әлтәфтең ҡатынына палатаға инергә рөхсәт иттеләр. Быны ишеткәс, Әлтәф яҡшылап ҡырынды, йәш егеттәр кеүек ыҫпайланды. Әйтерһең дә, кейәү егете кәләш менән осраша. Бына палатаның ишеген һөйкөмлө ҡатын асты. Үҙе менән бергә ҡиммәтле хушбуй, тәмле аш еҫтәре алып инде. Ғәлимйән терт итеп ҡалды - был бит Миңһылыу! Эйе, эйе, Миңһылыу! Битендәге энә осондай ғына ҡара миңе лә шул уҡ! Ғәлимйән, үҙен танытмаҫҡа тырышып, арты менән боролоп ултырҙы. Ә Миңһылыу Әлтәфенән башҡа бер кемде лә күрмәй. Иркәләп, наҙлап иренең саллана башлаған сәстәренән һыйпай, наҙ тулы, мөхәббәтле ҡараштары менән иркәләй. Ә Әлтәф һуң! Ҡәҙерле уйынсығын тапҡан малай шикелле ҡыуана, ҡатынының ҡулдарын ысҡындырмай. Ни тиклем наҙ, йылылыҡ ошо ике кеше араһында. Ғәлимйән ипләп кенә уларҙы күҙәтә, Миңһылыуҙың ҡулдарынан күҙҙәрен алмай. Ап-аҡ, йомшаҡ бармаҡтарына кейгән затлы балдаҡтары ялт-йолт итә, ҡиммәтле таштарҙа ҡояш нурҙары сағыла. - Хәлле йәшәгән кешеләр икән, - тип уйлағайны Ғәлимйән тәүге танышҡан көндәрҙә Әлтәф тураһында. Тимәк, күршеһенә килтергән тәмле-тәмле ҡоймаҡтар, бәлеш-билмәндәрҙе ошо ҡулдар яһаған, ошо ҡулдар оҫта итеп бешергән. Ҡәҙерле, һөйөклө ире өсөн тырышҡан. Әлтәф Миңһылыуҙың ҡулдарына тағы бер күҙ һалды. Уң ҡулының һыртында саҡ-саҡ ҡына беленеп торған иҫке яра эҙҙәрен төҫмөрләне. Биш тиҫтәләп ғүмер кисергән уҙаман уйҙары менән алыҫҡа, йылдар төпкөлөнә юлланды. Ә бит ҡасандыр ошо ҡулдар уның асыуын килтерә, ытырғаныс тойғолар тыуҙыра ине. Һыу һөлөгөндәй йәш, таҙа кәүҙәле Ғәлимйән армиянан тағы мыҡтыланып, ит ултырып, нығынып ҡайтты. Билдәле, бындай егеткә ҡыҙҙар ҙа иғтибар итә. Тик уның күңеле ҡыҙҙарҙа түгел, ирҙән айырылып ҡайтҡан йәш ҡатындар, йылғыр еңгәләр тирәһендә уралды. Күңелле ине уға. Өйләнергә, балалар үҫтерергә уйламаны ла, шикелле. Тиңдәштәре өйләнеп, балалы булып бөткәс, ата-әсәһе гүр эйәһе булғас ҡына ҡатын алды. Ул - ике балаһы менән ирһеҙ ҡалған ошо Миңһылыу ине. Яратманы ул ҡатынын. Өйҙә ярҙам итеү түгел, ир-ат башҡара торған көндәлек эштәрҙә лә ҡатнашманы. Миңһылыу утынды ла үҙе ярҙы, ҡош-ҡортто, баҡсаны ла үҙе ҡараны. Үҙе эштән йонсоп, ҡулдары ҡояшҡа ҡара янып тутланып бөтә ине. - Ниңә ҡулдарыңа крем булһа ла һөртмәйһең? - тип асыулана Ғәлимйән. Тик көнө буйы баҡсала ҡый йолҡҡан, ике-өс һыйыр һауған, картуф утаған ҡатындың ҡулдары нисек ап-аҡ, йомшаҡ булһын инде. Утынды ла үҙе ярып, бесәнен дә үҙе сапҡас. Түҙмәне Ғәлимйән, сығып китте ауылынан. Бер ҡайтҡанында Миңһылыуға өйөн бушатырға, икенсе ҡайтҡанында бында булмаҫҡа бойорҙо. Нишләһен меҫкен ҡатын, балаларын алып, Ғәлимйән бүлеп биргән малғынаһын ҡыуып ҡайтып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Шул йылдарҙан алып Ғәлимйән - ирекле ҡош. Эшләне, аҡса тапты. Тик тиҙ үк туҙҙырҙы. Яңынан эшләне, аҡса тапты. Күңелсәк ҡатындар, еңел-елпе ҡыҙҙар, осраҡлы мөхәббәткә күнеп, күңелле йәшәне. Киң ине Себер киңлектәре Ғәлимйән өсөн. Бер-ике көндән Әлтәфте дауахананан сығарыуҙары билдәле булды. Ике күрше төнө буйы оҙаҡ итеп һөйләшеп ултырҙы. Әлтәф үҙенең ғүмер юлын бәйән итте. Ҡатыны ике йәшлек кенә ҡыҙын, ирен ҡалдырып аварияла үлгәндән һуң, ирҙең йәшәргә лә теләге булмай. Бер ни тиклем ваҡыт эсеп йөрөй, шунан таксист булып эшкә урынлаша. Шунда осрата ла инде ул Миңһылыуҙы. - Район үҙәгенән ҡалаға китә торған юлда ике бала етәкләгән бер ҡатынды ултыртып алдым. Үҙе лә, балалары ла йоҡа ғына кейенгән. Балалар өшөгән, машинаға ултырғас, йылынып ойоп киттеләр. Малайы, ҙурыраҡ булғанғамы, башын ситкә һалған, ә ҡыҙы йоҡа ғына арзанлы башлыҡ кейгән башын әсәһенең иңенә терәгән. Ҡатындың күҙҙәре шундай моңһоу, йөҙө йонсоу. Ауылдағы булған ғына малын һатып, ике балаһын ҡалала йәшәгән оло ғына алыҫ туғанына ҡалдырып, эш эҙләргә китеп барышы икән. Ире үлгән, ата-әсәһе булмаған икәнен дә белдем. Икенсегә кейәүгә сығып уңмауын да һөйләне. Нисектер, асылып китеп һөйләште. Моғайын, сит кеше менән тормош тураһында һөйләшеүе еңелерәктер. Таныштарының фатирына алып барып ҡалдырҙым үҙҙәрен. Һағалап тороп, икенсе көндә тағы осраштым. Тураһын ярып әйттем дә ҡуйҙым: Мин дә бер үҙем бала үҫтерәм, әйҙә бергә йәшәйек. Яратам тип әйтә алмам, тик үҙеңде лә, балаларыңды ла ҡағып-һуҡмаҫмын. Миңһылыу бер аҙ ҡаршылашһа ла, риза булды. Уртаҡ ҡайғы, уртаҡ хәсрәттәр берләштергәйне беҙҙе. Шулай итеп, мин өс балалы атайға әйләндем. Тора-бара үҙ эшебеҙҙе астыҡ. Ҡалала һатылған бөтә икмәктәр - минең Миңһылыуым бешергән икмәк. Алтын ҡуллы, эшлекле ул минең ҡатыным. Тәүҙә яратыу тигән нәмә булмаһа ла, бергә йәшәй башлағас, ғашиҡ булдым. Шулай ҙа була икән, әй! Йүгереп өйгә ҡайтам. Ҡанат үҫкәндәй осоп йөрөйөм. Балалар яйлап үҫте. Хәҙер ике кейәүле, ейән-ейәнсәрле лә булдыҡ. Оҙаҡламай киленле лә булырбыҙ тип торабыҙ. Әлтәф һөйләй, ә Ғәлимйән үткәндәр менән һаташа. Бына Миңһылыу уның өйөндә сей утынды тоҡандырып ебәрә алмай аҙаплана. Быны күреп торған Ғәлимйән тыштан бензин алып инде лә мейескә һипте. Уны-быны абайламаған ҡатындың ҡулына ут ҡапты. Тиҙ үк һүндерҙе, ләкин бешкән ҡул өрөлөп сыҡты, шешеп китте. Һуңынан боҙолоп аптыратты. Һыҙланып тндәр буйы йоҡлай алмаған ҡатында эше лә булманы ирҙең. Дауаханаға алып барыу, нисектер ярҙам итеү башына ла инеп сыҡманы. Бына шул яра эҙҙәрен төҫмөрләгәйне теге ваҡыт Ғәлимйән. Әлтәф бөгөн ҡайта. Ул Ғәлимйәндең ай-вайына ҡарамай ҡунаҡҡа саҡырҙы. Бармаҫлыҡ, кире ҡағырлыҡ бер дәлил дә килтерә алманы шул, риза булды. Бына машина ике ҡатлы ҙур кирбес өй эргәһенә килеп туҡтаны. Теге көләс йөҙлө әзмәүер егет машина ишеген асты. Миңһылыуҙың улы икәнен аңлағайны инде Ғәлимйән. Өй тулы кеше: ҡыҙҙары, кейәүҙәре, балалары, улы кәләш буласаҡ ҡыҙын саҡырған. Миңһылыуҙың йөҙө ҡыуаныстан балҡый. Өй эсендә татыулыҡ, мөхәббәт, бер-береңә хөрмәт хөкөм һөрә. - Ҡайным, аш әҙер булғансы, әйҙә, көс һынашайыҡ, - тип кейәүҙәрҙең береһе шахмат теҙә, икенсеһе ҡулына гармун ала. Аш-һыу бүлмәһендә көлөшкән тауыштар ишетелә, тәмле аш еҫтәре борҡой. Аш-һыуҙан һығылып торған өҫтәл янында уйын-көлкө менән ваҡыт үткәне һиҙелмәй ҙә ҡалды. Гармунға ҡушылып йыр һуҙған Миңһылыуға ҡарап, һоҡланып ултырҙы Ғәлимйән. Алтын алҡалары ла, муйынындағы алтын сылбыр ҙа, бармаҡтарындағы затлы балдаҡтар ҙа түгел, ә ҡатындың ябай сибәрлеге, моңло тауышы, тәрбиәлелеге һоҡландырҙы. Ошондай гүзәл заттың ваҡытында ҡәҙерен белмәүенә, ул ғына ла түгел, ҡулдарына ерәнеп ҡарағанына йәне көйҙө. Ирекһеҙҙән өләсәһенең Ҡатынды йөҙөк ҡашы иткән дә, мунса ташы иткән дә - ир тигән мәҡәлен иҫкә төшөрҙө. Эйе, мунса ташы түгел, йөҙөк ҡашы булған икән Миңһылыуы. Кис йоҡларға ятҡас та күҙенә йоҡо эленмәне Ғәлимйәндең. Төпкө йоҡо бүлмәләренең береһендә бала илағаны, икенсеһендә һаҡ ҡына көлөшкән тауыштар ишетелде. Ирҙең ҡолағында Миңһылыуҙың йыры яңғырай, күҙ алдынан бит осондағы миңе китмәй. Туҡта, уның ҡара миңе ҡултыҡ аҫтында ла, арҡаһында ла бар ине бит. - Миңем күп булғанға ата-әсәйем ошо исемде ҡушҡан, - тип һөйләгәне иҫенә төштө. Миңһылыуҙың икенсе бүлмәлә Әлтәф менән йоҡлауына беренсе тапҡыр үкенде, йөрәгенең сәнсеп алыуын тойҙо. Иртәгәһенә иртә менән Ғәлимйәнде кире дауаханаға илтеп ҡалдырҙы Әлтәф менән Миңһылыу. Ир оҙаҡ итеп улар киткән яҡҡа ҡарап ҡалды, ҡеүәтле сит ил машинаһы беренсе яуған ҡарҙа эре һырлы юл ҡалдырып, боролошҡа инеп юғалды. Һәм ошо мәлдә Ғәлимйән оло юғалтыу тойғоһо кисерҙе һәм кинәт йөрәген ҡаты сәнсеү алды. Ҡапыл ел сыҡты, дауахана баҡсаһында үҫкән сейә ботағында эленеп торған һуңғы япраҡ та өҙөлөп төштө.",Йөҙөк ҡашы. Хикәйә. Сания Вәлитова,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 1],7,Хикәйә,8627,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-03-14/y-k-ashy-hik-y-saniya-v-litova-3177054,2023-03-14T17:21:00+00:00
"Пермьдәге күргәзмәдә Чаллы рәссамы Зөлфия Илкәева плакатларыфикерләрАзатлык шушы күргәзмә һәм кеше исемнәрен бозуның нәрсәгә китерүе турында рәссамның үзе белән сөйләште. —Зөлфия, бу сезнең шәхси күргәзмәме яисә уртак проектмы? — Бу уртак күргәзмә. Мин арт-резиденциядә эшлим. Без биш сәнгатьче кыз. Без өч ай буе Пермьне өйрәнеп, бу шәһәр турында иат иттек. Мин Пермь татарлары темасына эшләргә уйладым. Монда әле бер програм да булачак. —Пермь татарлары белән аралашып булдымы? — Мин бит үзем дә Пермь татары кызы. Минем әтием дә, әнием дә Барда районыннан, Рәән һәм Аклаш авылларыннан. Һәм бөтен туганнарым шунда. Әтиемә 17 яшь булганда ул Чаллыга күченә, шунда яши, әнине дә шунда алып килә. Апаларым белән мин дә шунда тудык. Әмма бөтен әйләрне, каникулларны без Барда якларында үткәрдек, шуның өчен безнең телебез дә бераз аерыла, чөнки анда башкачарак сөйләшәләр, Казан татарлары кебек түгел. —Мәсәлән, бу аерма нәрсәдә чагыла? — Без беркайчан дадәү әнидип әйтмибез, кәртәнидип әйтәбез. Бу башкортча да шулай бугай… Юк, аларнәнәйди. Бәрәңгедимибез, картупдибез. —Арт-резиденциядә биш сәнгатьче кыз дидең. Бишесе дә татармы? — Юк, мин генә татар. Башкалар берсе Петербурдан, берсе Ростовтан. Тагын берсе Хакасиядән һәм бер кыз Пермьнән, урыс кызы. —Ни өчен бу исемнәр темасына иат итәргә булдыгыз? Ничек башланды бу эш? Зөлфия Илкәева, Юля Ланар фотосы— Монда килгәч, Пермь татарлары темасына эшләргә ыендым да, Пермь татарлары белән Казан татарлары арасында нинди аермалар барын өйрәнергә тотындым – музейларга йөрдем, китаплар укыдым. Һәм шуны аңладым: традицион темаларга эшләү актуаль түгел. Күбрәк проблемнар турында сөйләшергә теләдем. Башта үземнең гаиләмә киттем, этник яктан нинди проблемнар күрүләрен сорадым. Миңа әни (аның исеме Зөһрә) сөйләгән иде: ул 18 яшендә Пермьгә институтка керергә килә, әмма керә алмый һәм ике ел заводта эшли. Заводта эшләгәндә аңа Зөһрә димиләр, кешеләргә айлы булсын дип Зоя дип дәшәләр. Ул вакыйганы мин резиденциядәге кураторым Светага сөйләдем. Ул да Пермь кызы, Пермь ягында бер авылда яшәгән. Шул авылдагы укытучыны Галина Михайловна дип атаганнар, ә аның чын исеме Гәүһәр Мөдәрис кызы булган. Мин ничектер шул темага игътибар иттем һәм башка кешеләрдән шундый мисаллар турында сорый башладым. Һәм миңа монда, Пермьдә кешеләр шундый ук тарихлар турында сөйли башладылар. Шуның өчен мин менә бу исемнәрне бозу проблемын сәнгать аша күрсәтергә уйладым. —Ягъни, һәр плакаттагы тарихлар, локацияләр (мәктәп, завод һ. б. ) уйлап чыгарылмаган, ә чын тарихлар? — Күбесенчә, әйе, алар нәкъ реаль кешеләрнең миңа сөйләгән тарихлары. Кайберләре – үзләре миңа сөйләгән түгел, твиттер, инстаграм аша табылган тарихлар. Локацияләрнең кайберләре уйлап чыгарылган, билгеле, мондый хәлләр заводта яки институтта гына түгел, төрле ирдә була ала. Күргәзмәдәге плакат—Сезнең исемегез дә Зөлфия. Урыс теллеләр өчен әйтергә авыррак. Сезнең исемне дә бозып әйтәләрме? — Мине бозып әйтмиләр иде, ләкин Зуля дип әйтергә омтылышлар булды. Әмма минем әниемнең бу тәрибәсе, күрәсең, бөтен дусларыма, сыйныфташларыма тәэсир иткән, алар ""Юк, бернинди дә Зуля түгел"", дип әйтә иде. Һәм мин дә мине Зуля дип атарга ярамый, бары тик Зөлфия генә дип әйтә идем. —Гадәттә үзләренең исеме бозылып әйтелгән кешеләр балалары мондый мәшәкать күрмәсен дип иңелрәк исемнәр куша. — Әйе. Мәсәлән, минем беренче апамның исеме Юлия. Ул бит татар исеме түгел. Юлия исеме ул урыс та түгел, ниндидер грек исемеме шунда. Шуның өчен – иңел булсын өчен – шундый исем биргәннәр, Юлия дип. Үзе татарча да кебек, әмма татар исеме түгел. Аннан соң инде мин өченче бала, минем исемем Зөлфия – чын татар исеме. —Ни өчен татарларда үз исемнәренә мондый битараф караш дип уйлыйсыз? Мәсәлән, заводта гына түгел, хәтта өйдә дә Миша булып калучылар бар. Каян килә бу? — Миңа оныкларының соңыннан гына әбиләренең исеме башка икәнен белү очраклары турында язганнары бар. Белмим, бәлки ничектер әмгыятьтә иңелрәк яшәр өчен, айлашырга тырышудыр… Бу бит барыбер үзеңне ничектер иминрәк итү чарасы. Менә шундый уйларым бар. Мин инде социаль антрополог, эксперт түгел, бу үз уйларым гына. Башкаларга аңлаешлы, уңайлы булсын өчен. Исемеңне бер тапкыр, ике тапкыр әйтсәң, син кешеләргә аның авыр икәнен аңлыйсың бит, син аны өченче тапкыр әйтмисең инде. Кемдер әйтә, кемдер әйтми, өченче тапкыр да үз исемен әйтергә тырышучылар бар. Төрле мисаллар бар. —Хәзер, әнидән башка, үзегез нәрсәдер эшләгәндә, яңа танышлар, партнерлар, хезмәттәшләр исемегезне урыслаштырырга тырышса, ничек авап бирәсез? — Зуля түгел, Зөлфия, дим. Кемдер хәтта ярыймы-ярамыймы дип рөхсәт тә сорамый, Зуля, ди. Мин әйтәм, юк, Зөлфия, дим. Минем бит исемем болай да Зульфиядип урыслаштырыла, алар әле шуны да әйтергә теләми. —Танышларыгыз арасында ""нигә, урыс исемнәрен яратып кыскартып әйткән кебек, татар исемнәрен дә гадиләштереп әйтергә ярамый"" дип дәгъва белдерүчеләр юкмы? — Исемне әйтергә, истә калдырырга авыр дип әйтәләр. Мин андый сәбәпләрне аңламыйм. Алар белән ризалашмыйм, юк, дөрес әйтегез, дим. Бу – минем исемем. —Күргәзмәне күргәч, ""Кычытмаган ирне кашыйсыз, милләтләр арасында низаг тудырасыз"" диючеләр булмадымы? — Юк, булмады. Мин дә аннан курыккан идем, чынлап әйтсәм. Ачылышны күргәч, кешеләр миңа килеп, минем дә шундый мисаллар бар, минем әбиемнең исеме шулай иде, минем эштә шулай иде дип сөйләделәр, урыс кешеләре булса да. Тулаем аңлашу мохите булды. Күргәзмәдән күренеш—Татарларның үз исемнәрен кыскартырга риза булуына башка милләтләр нинди карашта? Хәзерге вакытта, русларның кайберләре үзләренең рус булмаган нәселләрен, шәәрәләрен өйрәнә башлаган заманда, ""ник татарлар үзләренең исемнәрен кыскарта? "" дигән сорау тумыймы? — Миңа ""Без бит аларның чын исеме нинди икәнен белмәдек, ул танышканда Миша диде, шуның өчен шулай атыйм. Минем гаебем бармы? "" дип сорау биргәннәре бар. Аларның гаебе юк инде. —Аңлавымча, сез бу тарихларны социаль челтәрләр аша да ыйдыгыз, шулаймы? Фикерләшүләр күп булдымы? — Әйе, ул постлар бик күп реакция ыйды, твитастында ике йөзләп тарих ыелды. Инстаграмда– туксанлап комментар һәм инстаграм хикәяләренә аваплар. —Барысы ничә плакат ясалды? — Унсигез. —Пермьдә бу сезнең беренче күргәзмәме? — Әйе, Пермьдә беренче. Гомумән, мин үземнең сәнгать юлымны башлыйм гына әле. —Күргәзмәгә сезне кем чакырды? — Резиденцияне Мәскәүнең Максар фонды ясады. Алар монда бер иганәче тапканнар иде – фармацевтика ширкәте мөдире. Аңа бу сәнгать темасы ошады, ул безгә үзәктә бинаны ремонтлашты, безгә гонорар, материалларга акча бирде. Ә гомумән бу иде, мин үземнең портфолиомны һәм проектымны ничек күрүемне ибәргән идем, һәм мине чакырдылар. —Ә башка катнашучыларның проектлары нәрсәгә багышланган иде? — Берсенеке Пермь диңгезе турында – электән монда диңгез булган, шуңа күрә монда тозлыклар күп, диләр. Монда геологиядәге Пермьнең үлү чоры ( ) эзләре бар. Икенче акция – без яшәгән иске Разгуляй районы турында. Монда агач йортлар бетә, яндырыла – шул турыда. Тагын берсе – Пермьне юбилейга әзерләү хакында. Быел Пермьгә 300 ел. Марттан бирле монда урамнарны яңарталар, биналар төзелеш белән уратып алынган – менә шуның хакында. Дүртенчесе – Пермьнең подъездлары турында. Гомумән, төрле темалар. —Пермь татарлары турында өйрәнү өчен музейларга йөрдем дидегез. Гомумән алганда, Пермь тормышында, мәдәният дөньясында татарлар нинди урын алып тора? — Туган якны өйрәнү музейларында Пермьдә нинди милләтләр бар, шулар күрсәтелә – анда костюмнар, ниндидер тукымалар, түбәтәйләр, ничек өйләр ясалган. Һәр милләтнең шундый почмагы бар. Мин инде Барда музеенда да булдым – анда да шундый ук тема. —Кызык булдымы ул музейда? — Юк, һич кызык түгел. Ул шундый академик күрсәтү ысулы – милләтләрне әйберләр аша, өйләр аша… Мондый күзаллаулар бөтенләй актуаль түгел, беркем дә шулай йөрми, шулай киенми. Бу бит инде совет чорыннан калган репрезентация, әле һаман яңасы юк. Безнең Барда ягында Барда гәзите чыга. ТНВда Бардага бер сәгать бирәләр. Мин монда татарларның ниндидер чарасы булса, барам. ""Пермь татар кызы""на бардым, әле сентябрь аенда Пермьдә татар-башкорт мәктәбе ачарга ыенганнарын белдем. Төрле эстрада концертлары, сабантуйлар була. —Казанда, Татарстанда күргәзмә оештырганыгыз булдымы? — Казанның ""Смена"" үзәге белән бер проект ясаган идем: былтыр Чаллының ЗЯБ районы турында проект ясадым. Анда ЗЯБтагы бер өй кебек инсталляция куелды: тәрәзәләрен ачсаң, анда бу район турында кешеләрнең тарихлары белән танышырга була иде. Тагын Казандагы Заманча сәнгать галереясы өчен видеоинсталляция ясаган идем. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Өйдә Зөһрә, эштә — Зоя. ""Исемне бозу проблемын сәнгать аша күрсәтәм""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 1 1 0],9,Әңгәмә,8506,https://www.azatliq.org/a/32467191.html,2023-06-24T03:00:38+00:00
"Марсель ГаниевАзатлык татар телен актив өйрәнүчеләр белән таныштыруны дәвам итә. Бүген Германиядә биоинженерга укыган Марсель Ганиевбелән әңгәмә тәкъдим итәбез. Марсельгә 23 яшь, ул социаль челтәрендә популяр аккаунт алып бара. Шунда ул татар һәм казакъ телләре турында кызыклы гына видеоязмалар чыгара. Буш вакытта Марсель татар телен актив өйрәнә һәм камилләштерә, бу эштә аңа Азатлыкның ""Әйдә! "" проекты да нык ярдәм итә, ди ул. Шунысын әйтик, әңгәмә вакытында Марсель татарча сөйләште, урыны белән фикер белдерү авыррак икәне сизелсә дә, кайчак теге яки бу сүзнең тәремәсен сораса да, бик тырышып, принципиаль рәвештә татарча сөйләде. — Марсель, башта үзең белән таныштырчы, син хәзер Европада нишлисең, үзең кайдан? — Мин тумышым белән Казакъстанның көньягыннан, Кәнтау дип аталган кечкенә шәһәрдән. Әнием урыс, әтием татар. Әти белән балачактан татарча сөйләштек, ләкин күбрәк көнкүреш темаларга гына: утны сүндер, шикәр алып кил, мин сине яратам кебек гади өмлә белән генә сөйләштек. Марсель ГаниевХәзер Германиядә яшим, быел магистратураны тәмамлыйм. Фәнни эзләнүем һәм эшем биоинженерия өлкәсендә. Биолабораториядә кеше органнарын 3 принт итү юнәлешендә эшлим. Укуым да, эшем дә тулысынча инглизчә. Казакъстанда да бакалавриатны инглизчә укыдым. — Балачакта татарча иркен сөйләшмәдең булып чыгамы? — Әйе, бары тик иң гади сүзтезмәләр кулланып сөйләштек, иркен аралаша алдым дип әйтә алмыйм. Телне мин хәзер интернет аша өйрәнәм. Татар теле минем өчен бик мөһим. Беренчедән, ул минем әтием теле. Балачактан ук әти безгә ""сез татарлар"" дип әйтеп килә иде, ул бездә милли аң тәрбияләде. Ә татар булу өчен татарча белү кирәк. Мин урыс, инглиз, алман, казакъ телләрендә иркен сөйләшәм, миңа татарча да сөйләшә белергә кирәк дип үзем өчен хәл иттем. Икенчедән, миңа Татарстандагы хәзерге хәлләр дә нык тәэсир итте. 2017 елдан татар теле Татарстан мәктәпләрендә мәбүри укытылмый башлады. Моның турында гаиләдә дә күп сөйләштек, бу хәлләрне гаделсезлек дип бәяләдек. Шул чакта мин үзем өчен татар теленең мөһимлеген аңладым. Казакъстанда татар телен өйрәнү мөмкинлекләре күп түгел, мине татарча сөйләштерә алган әби-бабаем да булмады. Әтием дә Татарстанда яшәмәгән. Тагын бер сәбәп – күңелем таләбе, бу миңа үзем өчен кирәк. Татар теле минем өчен бик матур тел. Аны белү минем аным өчен бик мөһим. — Гаиләңдә башкалар татарча сөйләшәме соң? — Минем өч кардәшем бар. Олы абыем татарча сөйләшми. Тик хәзер улы тугач, мин аңа ""син үзеңне татар дип атыйсың икән, сиңа татарча өйрәнергә кирәк"" дидем. Хәзер ул да татарча өйрәнә башлады, бик шатлыклы. Тагын 16 яшьлек энем бар. Хәзер ул да татарча өйрәнә башлады, ""Ана теле""порталында утыра. Кешеләрне татарча өйрәнүгә илһамландыра алуыма бик шатмын. Тагын берничә мисал бар, әйтик, үземнең аккаунтындамин вакыт-вакыт татар теле турында язмалар чыгарам. Һәм миңа еш кына ""татар телен өйрәнү өчен нишләргә кирәк? "", ""тел өйрәнү өчен нинди ресурслар бар? "" дип сораучылар эндәшә. Шунысы кызык, алар арасында татарлар гына түгел, казакълар да, урыслар да бар. Татар теленә шундый кызыксыну туа икән, мин бик шатмын. — Киләчәккә теләкләрең нинди? Кире Казакъстанга кайтып эшлисең киләме, Казанда яшисең киләме? — Бу авыррак мәсьәлә, чөнки минем эшем тулысынча инновацияләр өлкәсендә, ни кызганыч, Казакъстанда да, Русиядә дә бу юнәлештә әлегә мөмкинлекләр юк. Биоинженерия өлкәсендә уңышлы эшләр өчен Көнбатыш илләрендә, Германиядә, АКШта, Австралиядә яшәргә кирәк. Шуңа киләчәк турында әйтергә авыр. — Син Тиктокта еш кына татар теле турында постлар чыгарасың да. Иң популярязмаларның берсетатар теленең мәбүри укытылмавы турында булды (6 мең лайк), аңа меңгән артык фикер дә калдырдылар. Кешеләр моны ничек кабул итә, һәм сиңа бу темага нәрсә дип яздылар? — Әйе, әлеге язма бик шау-шулы чыкты, тел укыту темасы Русиядә генә түгел, Казакъстанда да көн кадагында тора. Казакъстанда да казакъ телен урыс мәктәпләрендә укыту мәсьәләсе бар, ул төрлечә хәл ителә. Нигездә, төп проблем казакъ теле укытучыларының түбән квалификациясендә. Мин үзем Казакъстанның көньягында үстем, анда урамда, кибетләрдә казакъча сөйләшәләр, шуңа мин телне яхшы өйрәнә алдым. Шул ук вакытта, илнең төньягында казакъча белмәүчеләр шактый, урамда ул киң кулланыла дип әйтә алмыйм. Тикток язмасына Русиянең төрле төбәкләреннән дә борчылып язучылар күп булды: Якутиядән, Удмуртиядән, Чуашстаннан һәм башка төбәкләрдән. Мәсәлән, бер кеше ""мин үзем чуаш, ләкин чуаш телен белмим, чөнки минем мәктәптә чуаш теле укытылмый"", дип язды. Димәк, бу мәсьәлә бик актуаль. Татарлар да күп фикер калдырды. Тик алар арасында ""башка милләтләрне безнең телне өйрәнергә мәбүриләргә кирәкми"" дип әйтүчеләр дә шактый. — Үзеңнең фикерең нинди? Моның белән ризалашмыйм. Русия – федерация, аның эчендә төрле төбәкләр бар, аларның үз телләрен мәбүри укыту кирәк. Әдәби, профессиональ татар телен саклау өчен телне мәктәптә укыту мөһим. Комментларда күп кенә кеше ""телеңне саклау өчен аны гаиләңдә кулланырга кирәк"", дип әйтә. Һичшиксез, тел гаиләдә дә сакланырга тиеш, ләкин гаиләдә көнкүреш тел генә кулланыла, әдәби телне өйрәнү, камилләштерү өчен ул мәктәптә дә, университетта да укытылырга тиеш. Шул ук вакытта, татар телен укытуда башка төрки илләр тәрибәсен дә өйрәнү урынлы булыр иде, дип саныйм. Төркия, Казакъстанда милли телләрне укыту зур үсеш алган, аларның тәрибәсен куллану кирәк. Төрки телләр уртаклыгы да бу очракта ярдәмче була. — Марсель, ә синеңчә, татар теле яшьләргә кызык булсын өчен нишләргә кирәк? — Тиз генә әйтү авыр. Беренче чиратта, татар теле статусын күтәрергә кирәк дип әйтер идем. Татарстанда гына түгел, бөтен дөньяда татар теленең дәрәәсе булырга тиеш. Яшьләр өчен бу мөһим, телдә кызыксыну булыр өчен алар бу телнең статусын, абруен күрергә тиеш. Моннан тыш, гади фикер булса да, татарча күбрәк китаплар, дәреслекләр чыгарырга кирәк. Тел өйрәнүчеләргә күбрәк кызыклы материаллар кирәк. Бик гади нәрсә, ләкин тел үсеше өчен кирәк бу. — Тел өйрәнүгә килгәндә, син татар телен өйрәнү өчен нәрсәләр кулланасың? Тәрибәң белән уртаклашчы. — Күбесенчә, интернетта өйрәнәм. Минем өчен ике төп ресурс –""Ана теле""порталы һәм Азатлыкның""Әйдә! ""проекты. Моннан тыш, интернетта форматта бер китап таптым, аны кулланам. Шулай ук интернетта берничә татар дустымны таптым, алар белән татарча сөйләшергә, аралашырга тырышам. -та хәзер татарча күп кызыклы сөйләшүләр уза, еш кына анда керергә һәм татарча тыңларга тырышам. ""Әйдә! "" турында аерым әйтер идем, минемчә, бу Азатлыкның бик яхшы проекты. Иң яратканым – видеолар, алар бик кызыклы һәм сыйфатлы эшләнгән. Булат Шәймибелән"" ""видеолары аеруча нык ошый. Әдәби текстлар ошый, соңгыларыннан Дориан Грейтурында әсәрне укыдым, тәремәләр булуы да эшне иңеләйтә. Тел өйрәнергә дәвам итүчеләр өченподкастларныда тыңлыйм. Теләкләрдән – видеоларны күбрәк һәм озынрак ясасагыз иде, мондый төр контент итми. Татар телен өйрәнә торган һәм инде өйрәнгән кешеләр белән интервьюлар да кызык булыр иде, бу мотивация өчен бик кирәк. — Син -та популяраккаунталып барасың. Башта Русиядә бу социаль челтәр ""балалар өчен кылану мәйданчыгы"" буларак кабул ителә иде. Навальный протестларыннан соң аны хәзер итди кабул итә башладылар, хәтта томалау турында фикерләр дә яңгырады. Синең өчен нәрсә ул, аның киләчәген ничек күрәсең? — яшьләрне берләштерә алган яхшы социаль челтәр. Яшьләр нинди шәһәрләрдә, илләрдә яшәмәсен, бер-берсе белән аралаша, видеоларын чыгара, яхшы мәйданчык бу. Мин -ны үзем өчен мөһим санаган темаларга алып барам: күбесенчә, бу татар теле, казакъ теле проблемнары, ЛГБТ мәсьәләләре. Һәр нәрсәне файдалы итеп кулланып була. Моның ачык мисалы: татар телен өйрәнергә теләк тудыру. Инде әйткәнемчә, минем язылучыларда татар теленә кызыксыну арта. Минем видеоларны карап, татар телен өйрәнә башлаган берничә реаль мисал бар, бу бит шәп! Мин блогер булмасам да, күпмедер кешегә уңай тәэсир итә алдым, дип саныйм. -ны алып бара башлаганда, мин бары тик үз фикерләремне чыгара бардым, минем өчен бу экспрессия ысулы. Хәзер инде бу социаль челтәр аша дусларны да таптым, күп кенә кызыклы кеше белән аралаша башладым, болар барысы да шәп. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Марсель Ганиев: ""Татарча белү — күңелем таләбе""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],7,Әңгәмә,8239,https://www.azatliq.org/a/31139596.html,2021-03-09T12:15:23+00:00
"Сибай институты директоры  Хәмитов Илдар Сәлихйән улы менән эшлекле һөйләшеүҙән һуң, юғары уҡыу йорто баҫмаға бер йылға ун подписка эшләне. Институттың пресса хеҙмәте етәксеһе Рауилә Сәфәрғәли ҡыҙы педагогика факультеты студенттары менән йәнле осрашыу ойошторҙо.  Студенттар ысын яҙыусы, журналистарҙы күреп, әңгәмәләшеп, уларҙың һөйләгәндәрен тыңлап, рухи байлыҡ эстәп ултырҙы. Миләүшә Ҡаһарманова үҙе МХО биләмәһендә булып, ундағы атмосфераны үҙ күҙҙәре менән күргәс, һөйләү МХО менән бәйле күргәҙмә материалдары менән дә байытылғас, студенттарға тәрән тәьҫир итте. Артабан студенттар үҙ таланттарын да күрһәтте, илһамланып шиғыр һөйләне, дәртләнеп йырланы. Хужалар ҡунаҡтарға институтта ойошторолған МХО музейын һәм технология факультетының ҡул эштәре музейын күрһәтте. Икеһендә лә экспонаттар күп. Йәштәрҙең оҫталығы, фантазияға бай булыуҙары  һоҡландырҙы. Шулай уҡ Сибай ҡалаһы хакимиәт башлығы урынбаҫары Килдебаев Нур Рәшит улы һәм Баймаҡ ҡалаһы башлығы Ирек Сәғит улы Хисмәтуллин менән эшлекле һөйләшеүҙәр үтте. Ике етәксе лә баҫмабыҙға яҙылды һәм алдағы йылға подписка ойоштороуҙа ярҙам күрһәтәсәктәре хаҡында белдерҙе.",Беҙҙең эшлекле сәфәрҙәр,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],5,Аңлатма,1128,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-09/be-e-eshlekle-s-f-r-r-4421221,2025-10-09T15:14:00+00:00
Әлшәй районы Раевка гимназияһының  уҡыусылары ла  Милли кейем көнөндә иҫтәлеккә фотоға төшкән.,"Әлшәйҙәр, афарин!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хаттар,94,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-04-20/lsh-y-r-afarin-4205357,2025-04-20T01:10:00+00:00
"– Һәм бик дөрөҫ эшләгәнһегеҙ, – тип дәртләндереп ебәрҙе уны Рәмзиә. – Беҙҙең картотека бик бай, ниндәйен теләйһегеҙ, табып бирербеҙ. Анкета ғына тултырығыҙ ҙа. – Ул бланк бирҙе лә ситтәрәк торған креслоға ишара яһаны. – Һорауҙарығыҙ булһа, мин әҙер. Клиент беренсе һорауға ғына үҙе яуап бирә алды. «Айнур Салауат улы Булатов» тип яҙҙы ла өҫтәл янына ҡабат килеп баҫты. – Ғәфү итегеҙ, бында бик сәйер һорауҙар. Мәҫәлән, һеҙгә нәмәгә ул кәләш? Былай ҙа билгеле түгелме ни? – Аңлайым, бар. Үәт, юлһыҙ ауылға ҡайтып йөрөү өсөн «Нива» ла ярай, ә инде текә бизнесмен булһағыҙ, шәп иномарка кәрәк. Кәләш тә шулай. Бына ул һеҙҙең өйҙә ниндәй эштәр эшләргә тейеш? – Шулай тип әйтергә кәрәк ине тәүҙә үк. Бала табыу өсөн төнгө тормош та кәрәк бит әле, һеҙ уны әйтмәнегеҙ. Нисә тапҡыр файҙаланырға уйлайһығыҙ кәләшегеҙҙе ул маҡсатта? – Рәмзиә еңел генә биргән һорауға Айнур уңайһыҙланып, ҡыҙарып китте. – Хәҙер. Компьютер әйтә, һеҙҙең өсөн иң һәйбәт вариант –  хеҙмәтсе ялларға һәм һөйәркәгә йөрөргә, тей. Бына варианттар. – Һеҙ беләһегеҙме, ауырлы ҡатын байтаҡ ваҡыт һеҙҙең енси талаптарығыҙҙы үтәй алмаясаҡ. Бәлки, тәүҙә ошо инструкция менән танышып алырһығыҙ. – Рәмзиә Айнурҙың алдына матур итеп төшөрөлгән, русса яҙылған брошюра һалды. – Шулай итеп, һеҙҙең кәләшегеҙ аш бешерергә, кер йыуырға, өй йыйыштырырға, бала табырға тейеш була. Һорау – балаларҙы кем ҡарарға тейеш? – Юҡ. Әй, бар. Юҡ, шикелле. Юҡ, бар. – Айнур, тырыша торғас, фекерен тупланы. – Минең кәләштең эш хаҡы һәйбәт булырға тейеш. Үҙе матур, зифа буйлы булһын һәм гел йылмайып торһон. – Ҡәйнәһеҙ ҙә була ул. Тик ул ваҡытта үҙегеҙгә балаларҙы ҡарарға, ашарға бешерергә тура килә, ә һеҙ бит уға риза түгел. Няня яллап була ла бит, тик ул вариант бик ҡиммәт. – Кәләшегеҙ көнө буйы эштә, ә ял көндәре тренажерға, массажға, матурлыҡ салонына йөрөргә кәрәк буласаҡ. Ул матур, зифа буйлы булһын, тинегеҙ бит. Артабан – шопинг, йәғни магазиндар. Әйткәндәй, һеҙ уға айына күпме аҡса бүлергә уйлайһығыҙ? Бүләк һәм башҡалар. – Әлбиттә, сәскә. Тыуған көнөнә. Тик бер шартым бар, яҙып ҡуйығыҙ, ул мине алдан иҫкәртеп ҡуйырға тейеш. Барыһы күпмегә төшә инде ул миңә? Тышта туҡтап яңы анкеталарҙы ҡарап тора ине, ишек асылып китте лә йәш кенә бер сибәр ҡыҙ килеп сыҡты, ярһығаны күренеп тора. Үҙе ҡысҡырып һөйләнә: – Үәт, мин алйот! Тапҡанмын ир эҙләр урын! Шарлатандар! Шарашкина контора! –Ҡулындағы ҡағыҙҙарҙы тәүҙә йыртҡылап, шунан йомарлап, ҡайҙа ташларға тип алан-йолан ҡаранған сағында Айнурҙы күреп ҡалды ла туп-тура уға йүнәлде. – Һеҙ ҙә ошонда килгәйнегеҙме? Кәләш эҙләнегеҙме? Таптығыҙмы? Юҡмы? Булмаҫ та! Бында шарлатандар ултыра! Бына миңә нимә яҙып бирҙеләр. Мин бешерергә, кер йыуырға, өй йыйыштырырға, бала табырға тейеш булам. Ә ул миңә – йылына бер тапҡыр сәскә! Уныһы ла мин иҫенә төшөргәндән һуң. Йә, нисек? – Акция буйынса йүнлерәктәрен осһоҙлата алып бөткәндәрҙер инде, –тип мығырҙанды Айнур, өндәшмәй тороуҙы уңайһыҙ һанап. Үҙе, оялып, ер тишегенә инерҙәй булды. Ҡыҙ дауам итте. – Ошонда эшләп тә, шуны аңламайҙар. Һәр ҡыҙ үҙенә терәк эҙләп кейәүгә сыға. Яҡын дуҫ, киләсәккә ышаныс бирерлек иптәш кәрәк уға. Һеҙҙән дә һорағандарҙыр, кәләш ниңә кәрәк, тип. Нисек яуап бирҙегеҙ? – Минең яуап. – Тултыра башлаған анкетаһын йомарлап ташланы ла дауам итте. – Миңә яҡын дуҫ кәрәк. Кемгәлер терәк булғым килә, бүләктәр биреп, уның бәхетле йылмайыуын күргем килә. – Һеҙ ниндәй һәйбәт кеше икән. Нишләп миңә һеҙҙе тәҡдим итмәй, йылына бер сәскә бүләк итергә лә иҫенә төшөрөргә кәрәк ниндәйҙер кешене димләйҙәр. Бүтән бында аяҡ та баҫмайым. – Ул, ҡапыл боролоп, шәп-шәп атлап китеп барҙы. .Айнур менән Гөлсәсәк (ҡыҙҙың исеме шулай булып сыҡты) туйҙа төшкән фотоларын шаяртып ҡына үҙҙәрен осраштырған контораға бүләк иттеләр. Әле ул фотолар, ҙурайтылып, реклама булып, шул контораның фасадын биҙәп тора. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Вәкил Шәрәфетдинов. Осһоҙ кәләш. Юмореска.,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Әҙәбиәт,3877,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-09/v-kil-sh-r-fetdinov-os-o-k-l-sh-yumoreska-4356989,2025-09-09T10:00:00+00:00
"Әлеге көндә тыныс тормошта, муллыҡта йәшәйбеҙ икән, бөтә йөрәгебеҙ менән матур тормош бүләк иткән ветерандарға, атай-олатайҙарға, өләсәйҙәргә рәхмәт әйтергә тейешбеҙ. Беренсе һүҙем яратҡан өләсәйем тураһында булыр. Миңә уның йылы ҡосағында күп иркәләнергә тура килмәне. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ун бер йәшемдә гүр эйәһе булды. Ауылдағы ҡатын-ҡыҙҙар араһынан һуғышта ҡатнашҡандарҙың береһе ул Фәрхиямал Шәрәфетдин ҡыҙы Шәрәфетдинова. 1918 йылдың 15 мартында Салауат районы Илтәй ауылында тыуған. Атаһы Шәрәфетдин Саҙрый улы Саҙрыев граждандар һуғышында һәләк булғас, улар әсәһе Бибиямал, ағаһы Бәҙретдин менән Әлкәгә күсеп килә. Бында дүрт синыфты уҡығас, 1934 – 1935 йылдарҙа Яхъя мәктәбендә белем ала. Зирәк ҡыҙға уҡыу еңел бирелһә лә, етемлеге сәбәпле, уны артабан дауам итергә мөмкинлеге булмай. Ун бер йәштән өләсәйем әсәһе менән ураҡҡа йөрөй, бесән саба, көлтә бәйләй. Йонос ауылынан Сәйетғәле Сиражев исемле егет бер күреүҙән ғашиҡ була үҙенә. Эшкә уңған, һылыу ҡыҙға күҙ төшмәҫлек түгел шул. Тик ризалығын бирмәгәс, сая егет уны урлап алып китә. Ләкин һөйөклө ҡатын булып, рәхәтләнеп йәшәргә яҙмай өләсәйемә. Ун ай ғына бәхетле ғүмер кисереп ҡалалар: олатайымды 1938 йылда Алыҫ Көнсығышҡа хәрби хеҙмәткә алалар. Ҡарынындағы бына-бына яҡты донъяға тыуасаҡ сабыйы менән оҙатып ҡала ҡатын Сәйетғәлеһен. 1941 йылда Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә. Өләсәйемә лә бер-бер артлы ҡайғы кисерергә тура килә. Улы Радмил ҡаты сирләп үлеп китә. Иренән: «Һуғыш башланғас, ҡасан ҡайтырым билдәһеҙ», – тигән хәбәр ала. Колхоздағы бөтөн ир-ат эше ҡатын-ҡыҙ иңенә төшә. «Ә шулай ҙа бер кем уфтанманы, зарланманы. Серек бәрәңге ашап, көс-хәл менән ҡыш сыҡтыҡ. Яҙ көнө кесерткән, балтырған, алабута ашаныҡ», – тип һөйләй ине өләсәйем.1942 йылда уны хәрби комиссариатҡа саҡырталар. «Ире һуғышта хәбәрһеҙ юғалған Мәрғүбә Сиражева менән икебеҙҙе, повестка көтөгөҙ, тип ҡайтарып ебәрҙеләр. 7 майҙың таңында Малаяҙға барып отправка алдыҡ. Ә инде 8 майҙа Мәрғүбә менән икебеҙҙе бөтөн ауыл халҡы илап, тау башына ҡәҙәр оҙатып барҙы. Пар аттар егеп, флагтар тағып, изге теләктәр теләп хушлаштылар. Салауат районынан егерме биш комсомолка тауар поезының берҙән-бер йәшел вагонына тейәлешеп киттек. Өфөнән дүрт меңгә яҡын ҡатын-ҡыҙ алтмыш ике вагонда ун дүрт тәүлек тигәндә Сталинградҡа барып еттек. Ҡалаға килеп ингәс, уның күркәмлегенә таң ҡалып торҙоҡ. Бөтә өйҙәр ҙә тип-тигеҙ булып теҙелеп киткән, ап-аҡ итеп буялған. Матур ҡойма менән уратып алынған йорт алдарында емеш ағастары үҫә. Юлдар – ялтырап ятҡан асфальт. Әммә ара-тирә емерелгән йорттар, туп шартлауынан убылған ерҙәр был урында һуғыш үткәнлеге тураһында һөйләй. Артабан беҙҙе пулемёт, ракета частарына таратып сыҡтылар. Беҙ Мәрғүбә менән 748-се артиллерия полкының 11-се батальонына эләктек. Хәрби кейем таратып бирҙеләр, присяга ҡабул иттек. Төрлө приборҙар ярҙамында фашист самолёттарының алыҫлығын, тиҙлеген, ниндәй бейеклектә, ҡайһы йүнәлештә осоуын асыҡлап хәбәр итеү булды эшебеҙ. Ниндәй бойороҡ булһа, шуны үтәйбеҙ. Тревогалар, бомбаға тотоуҙар башланды…».19 ноябрҙә «Волга аръяғына сигенергә» тигән бойороҡ килә. Алғы һыҙыҡта разведчик, телефонист ҡыҙ һәм ашнаҡсы ғына ҡала. Уларҙы шул көндө өләсәйем һуңғы тапҡыр күрә, башҡаса осрашырға яҙмай. Волганы аша сыҡҡанына үҙе лә ышанмай ине ул. «Ҡулда, исмаһам, ҡорал да юҡ, ялан аша оҙаҡ барырға тура килде. Бомба шартлап, минаға баҫып, бик күп иптәштәр һәләк булды. Төн етһә, шинелгә уранып, ҡырау төшкән ергә ятып йоҡлайбыҙ. Урманға килеп еткәс, землянкалар ҡаҙыныҡ», – тип һөйләр ине.1943 йылға тиклем өләсәйемдәр урман эсендә урынлашҡан заводта снаряд яһай. Йыл ярым бында эшләгәндән һуң 2-се айырым зенит дивизионына тоҫҡаусы итеп тәғәйенләйҙәр. Тәгәрмәсле ҡоралды үҙҙәре һөйрәп йөрөтәләр. Өләсәйем Сталинградтан башлап Белоруссия, Польша, Германия буйлап хәрби юл үтә. Туғыҙ тапҡыр Рәхмәт ҡағыҙы менән бүләкләнә. «Полкта иҫ китмәле тәртип булды, – тип хәтерләй ул, – арабыҙҙа йәштәр ҙә, өлкәнерәктәр ҙә бар. Берәү ҙә бәйһеҙләнеп, аҙып-туҙып йөрөмәне. Һалдаттарыбыҙҙың батырлығынан тыш, армиялағы ҡаты тәртип, юғары рух илебеҙгә яуыз дошманды еңергә ярҙам иткәндер ҙә инде. Өҫкә тупраҡ сәселгән минуттарҙа үҙеңде ер менән бер бөтөн итеп тояһың, уға тағы ла нығыраҡ һыйынаһың. Минут һайын ғүмер менән бәхилләшәһең. Бомба шартлауҙарынан ҡолаҡтар тона. Улар тынһа, баш бар, аяҡтар бар микән, тигән уй мейене ярып үтә, аяҡ-ҡулдар имен икәнен аңлағас, ҡыуанышып, бер-беребеҙ менән ҡосаҡлашабыҙ». Еңеү көнөн Германияла ҡаршылағандан һуң, ҡатын-ҡыҙҙарҙы иң тәүҙә ҡайтарырға, тигән бойороҡ алына. 1945 йылдың 16 июнендә гимн уйнап, хөрмәтләп, бүләктәр биреп оҙаталар уларҙы. Утлы яу юлдарын үтеп ҡайтҡан батыр йөрәкле өләсәйем тыныс тормошта ла үҙен һынатмай. Колхозда һыйыр һауа, быҙау ҡарай, мәктәптә иҙән йыуа, оҙаҡ йылдар интернатта төнгө тәрбиәсе булып эшләй.1945 йылдың декабрендә олатайым ҡайта. Ул милитаристик Японияға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша. Өләсәйем бар ғүмерен ҡыҙын һәм улын үҫтереүгә, ейәнсәрҙәрен, бүләсәләрен ҡарашырға, уларҙы уҡытып, кеше итеүгә арнай. Ул ауылыбыҙҙың ғына түгел, районыбыҙҙың хөрмәтле кешеләренең береһе, ауылыбыҙҙың ағинәйе булды, дин тотто. Бабайыбыҙ, олатайымдың бер туғаны – разведчик Мөхәмәтхан Арыҫлан улы Сиражевты ла хөрмәтләп иҫкә алабыҙ. Ул ерҙә тыныслыҡ һәм яҡты киләсәк булһын өсөн көрәшеп, яу ҡырында ғәзиз башын һалған. Өләсәйемдең бер туған ағаһы Бәҙретдин Шәрәфетдинов 1915 йылда Илтәй ауылында тыуған. Һуғышҡа тиклем Салауат исемендәге колхозда эшләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҙур батырлыҡтар күрһәтә. 1942 йылда ҡаты яраланғас, ауылға ҡайта һәм колхозда тимерсе булып эшләй. «Германияны еңгән өсөн» тигән миҙал менән бүләкләнә. Аяуһыҙ һынауҙарҙа ла һынмаған яугир өләсәйем, тыныс тормош алып килгән олатайымдарға мәңгелек дан һәм хөрмәт! Флүрә СИРАЖЕВА. Салауат районы, Әлкә ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Өләсәйем һәм олатайҙарым,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Еңеү,6146,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-04/l-s-yem-m-olatay-arym-4337082,2025-08-04T10:25:12+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк Коксаки вирусына охшаш авыруны Русиянең тугыз мәктәбендә һәм бакчасындагы балаларда ачыкладылар. Бу инфекцияне йоктыручыларның тән температурасы күтәрелә, кул-аякларын бетчә баса. Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгы Коксаки вирусы белән авыруның берничә очрагы булуын раслады, дип иткерә""Бизнес "" министрлыкның матбугат хезмәтенә сылтама белән. ""Татарстанда энтеровирус инфекциясе белән авыруның артуы күзәтелми. Бу авыру билгеле бер чорда гына була, гадәттә июль-августта. Көзен, киресенчә, мондый мөрәәгатләр саны кимүе күзәтелә. Хәзерге вакытта табиблар берничә очрак кына булуын искәртә"", диелә хәбәрдә. Татарстан сәламәтлек саклау министрлыгында әйтүләренчә, бу авыру иңел һәм уртача авырлыкта уза. Чирне йоктыручының температурасы күтәрелергә, кул-аякларына бетчәләр чыгарга мөмкин. Авырулар медицина ярдәме сорап еш мөрәәгать итми, бераз хәлсезлек кенә хис итә, дип аңлата министрлык. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Коксаки вирусы белән авыруның берничә очрагы булуын расладылар,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1062,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-koksaki-virusi-belan-aviruning-bernicha-ochragi-buluin-rasladilar-/33189979.html,2024-11-06T13:35:50+03:00
"Республикаһының йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты рәйесе Вито Сабиров әйтеүенсә, был 2024 йылдың йәйендә Башҡортостандың милли колориты һәм ""Росмолодежь. Гранты"" конкурсы менән төп йәштәр майҙансығы. Йәштәрҙең үҙ проекттары өсөн 1 миллион һумға тиклем гранттар алыу мөмкинлеге бар. Ҡасан? 29 июль - 1 август Ҡайҙа? Башҡортостан Республикаһы, Йылайыр районы Кем ҡатнаша ала? 18 йәштән 35 йәшкә тиклемге йәштәр Ни өсөн был форумға барыу мөһим? – Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда танылған спикерҙарҙан лекциялар һәм оҫталыҡ дәрестәре; — Билдәле артистар сығышы; — Батырҙар ярышы, квесттар, уйындар; — Яңы дуҫтар, фекерҙәштәр табырға мөмкинлек; — Башҡортостандың тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеү. Форумға теркәлеү 22 июлгә тиклем: -. Росмолодежь. Гранты конкурсына ғаризалар ҡабул итеү 24 июлгә тиклем: Аҫылташта осрашҡанға тиклем!",Аҫылташ йәштәр мәғариф форумына теркәлегеҙ,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 1 0 1 0 1 1 0 1 0 0 0],6,Файҙалы эштәр,825,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-18/a-yltash-y-sht-r-m-arif-forumyna-terk-lege-3853363,2024-07-18T12:33:00+00:00
"""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проекты буйынса Борай, Дүртөйлө, Дәүләкән, Ишембай, Күгәрсен, Салауат һәм башҡа райондарҙа ремонт, реконструкция эштәре күҙаллана. Былтыр республикала 11 күперҙе яңыртҡандар. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Күперҙәрҙе күрерһегеҙ әле.,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,387,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-15/k-per-r-e-k-rer-ege-le-4578593,2026-02-15T10:10:00+00:00
"Лилиана Сафина11 февральдә Мәскәүдәге Русия дәүләт китапханәсененең Шәрык әдәбияты үзәгендә ""Татар теленә кереш"" дип исемләнгән интенсив укулар башлана. Ике атна дәвамында курсларны тыңлаучыларга шушы цикл кысаларында 10 лекция укылачак. Интенсив курс татар мәдәнияте белән тел аркылы танышуны күздә тота. Курсларны Русия дәүләт китапханәсе, Мәскәүнең Татар морзалары мәлесе һәм Мәскәү төбәге татар автономиясе каршында эшләүче ""Умарта"" тел мәктәбе оештыра. Курсны филология фәннәре кандидаты Лилиана Сафинаукый. Сафина 2004 елдан бирле Татар милли мәдәни үзәгендә ""Умарта"" исемле татар теле курсларыалып бара. Ул шулай ук ""Эхо Москвы"" радиосында ""Татарча сөйләшәбез"" тапшыруы мөхәррире. ""Татарлар – Мәскәүдә өченче урында торган этник халык, шуңа күрә татарча тапшыру эшләп карау теләге туды"", дип белдергән иде радионың баш мөхәррире Алексей Венедиктов. Русия дәүләт китапханәсенең Шәрык әдәбияты үзәге Ширинский-Шаховскийларның элекке утарында урнашкан. Китапханәдә гасырдан бүгенге көнгәчә дөнья күргән, Азия һәм Африка халыкларының 230 телендә язылган 850 мең китап тупланган. Китапханәдә иде уку залы бар, монда күргәзмәләр, лекцияләр, түгәрәк өстәлләр, семинар һәм конференцияләр уздырыла.","Мәскәүдә ""Татар теленә кереш"" интенсив курсы узачак",['Әҙәбиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],3,Яңылыҡтар,1196,https://www.azatliq.org/a/29760939.html,2019-02-09T15:59:39+00:00
"31 майҙа Башҡортостандың халыҡ шағиры Тимер Йосоповтың тыуыуына 87 йыл тулды. Атаһының тыуған көнө һәм ""Китап Байрам""ы сиктәрендәге яңылыҡтар тураһында шағирҙың улы, билдәле кино режиссеры үҙ фекерен белдерҙе. ""Атайымдың тыуған көнө көндө Яҙыусылар Союзының яңыртылған бинаһы, ниһайәт, үҙ ишектәрен асты. Атайым өсөн был бина изге урын ине. Икенсе ҡатта уның дуҫтары менән төшкән фотолары урын алған. Уларҙың да күптәре был яҡты донъяларҙа юҡ инде. Әммә улар ошо сифатта булһа ла беҙҙең менән, беҙҙең арала. Бөгөнгө көндә ҡәләм тирбәтеүселәргә ҡарата бындай мөғәләмәне күрһә, атайым һис шикһеҙ шатланыр ине. Бындай оло эште атҡарып сыҡҡан республика хөкүмәтенә һәм Яҙыусылар Союзына ҙур рәхмәтемде белдерәм"", - ти Булат Йосопов.",Атайым күрһә шатланыр ине.,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Йәмғиәт,728,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-02/atayym-k-r-shatlanyr-ine-4261694,2025-06-02T20:26:00+00:00
"фикерләрУкраинаның коррупцияне булдырмау дәүләт агентлыгы АКШның Русиядә эшкуарлык алып баручы ширкәтен ""сугыш иганәчеләре"" исемлегенә керткән. Сүз утка чыдамлы эшләнмәләр итештерүче турында бара. Бу хакта агентлыкның -каналындахәбәр ителә. Русиядә ""Аллайд минерал продактс рус"" буларак эшли. Ул Татарстанның ""Алабуга"" икътисади зонасында теркәлгән. Украина агентлыгы мәгълүматынча, 2022 елда ширкәт Русия бюджетына 772 мең доллар салым түләгән. 2022 елның апреленнән ширкәт Русиягә 3,5 миллион долларлык продукция керткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина АКШның Татарстандагы ширкәтен ""сугыш иганәчеләре"" исемлегенә керткән",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,621,https://www.azatliq.org/a/32815134.html,2024-02-12T06:40:29+00:00
"Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусылар йылын ябыуға арналған Герой партаһын асыу тантанаһында хөрмәтле ҡунаҡтар: геройҙың тормош иптәше Любовь Мигунова, Табын ауыл биләмәһе башлығы Фидан Ғүмәров, ветеран-афғансы Ринат Рәхмәтуллин, махсус хәрби операция яугирҙәре Илья Макаров, Эльдар Басиров һәм Энерик Князев ҡатнашты. Герой партаһын Геройҙың тормош иптәше Любовь Александровна менән мәктәп директоры Фәнүзә Йәнешева асты һәм иң тәүгеләрҙән булып был партала ултырыу почётлы хоҡуғы 12-се класс уҡыусыһы, уҡыу алдынғыһы, ижади конкурстарҙа, мәктәп театрында, Обилимпикс һөнәри оҫталыҡ милли чемпионатында әүҙем ҡатнашыусы, район, республика һәм Рәсәй кимәлендәге сараларҙа  мәктәп данын яҡлаусы, мәктәп ғорурлығы булып торған Полина Аҫылбаеваға бирелде. Сара иҫтәлеккә фотоға төшөү менән тамамланды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Табын коррекцион мәктәбендә ""Герой партаһы"" асылды",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 1 1 1 0 0 1 0 0 0],5,Геройҙар,897,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-10/tabyn-korrektsion-m-kt-bend-geroy-parta-y-asyldy-4535279,2026-01-10T13:30:00+00:00
"Коми активисты Алексей Иванов Навальныйны яклау чарасындаСәяси активистлар, урам чараларында катнашучылар, аларны яктыртучы журналистларның бер өлеше протест чаралары барышында тоткарланса, кайбер активистлар чаралар узгач эзәрлекләнә башлады. Азатлык коми активисты Алексей Ивановбелән шушы вакыйгалар турында сөйләште. — Урам чараларына беренче тапкыр чыгуым түгел. Беренче тапкыр, мөгаен, 2017 елда чыкканмындыр. Ул вакытта да шулай ук тоткарламакчылар иде. Мин алар белән коми телендә сөйләшә башладым һәм минем белән мәшәкатьләнмәскә булдылар. —Сез Навальный тарафдарымы, әллә урамга башка сәбәпләр чыгардымы? — Мин Комидагы Навальный штабында эшләдем. Ул штаб бездә ике ел гына эшләде, аны яптылар. Мин хәзер дә аның тарафдары булып калам. Штаб эшләсә, һаман да шунда эшләр идем. —Хәзерге эшегез дә сәясәт белән бәйлеме? — Юк, хәзерге эшем сәясәткә бәйле түгел, телефоннар төзәтү белән шөгыльләнәм. — Сыктывкарда кеше күп чыктымы протест чарасына? — Төгәл санын белмим. Килештерелмәгән ыенга бу кадәр күп кеше килгәне юк иде әле. Бер тапкыр гына күбрәк булды - былтыр әй көне Шиесны яклау чарасына ике мең чамасы кеше чыккандыр. Бу кышкы протестта сигез йөзләп кеше чыккандыр. —Ни өчен бу юлы халык күбрәк чыкты дип уйлыйсыз? Мәсәлән, ""Он вам не Димон"" фильмыннан соң бу кадәр кеше күтәрелмәде. — Хәзер протестларда кеше күбрәк, чөнки халык илдә барган бу чамасызлыктан күбрәк арыды. Һәм Путин - күпкә әһәмиятлерәк фигура, аның урлашулары халыкның ачуын күбрәк чыгара. —Сезнең кебек принципиаль кешеләр бармы? — Әйе, берничә кеше бар. Бәлки, ишеткәнегез дә бардыр, бер ел элек пикетчы Николай Удоратинның полиция хезмәткәрләре белән коми телендәсөйләшүен платформасында меңнәрчә кеше карады. —Полициядә коми телендә протокол таләп итүгә карата нинди реакция булды? — Митинг вакытында миңа беркем дә килмәде, бер сүз дә әйтмәделәр, мин тыныч кына өйгә кайтып киттем. Протестлар узгач, полиция минем эш урынына килде. Белмим, ник эш урынына килгәннәрдер, минем кайда эшләгәнне ничек белгәннәрдер — килделәр, полиция бүлегенә алып килергә куштылар дип эштән алып киттеләр. Мине алып килгән полиция хезмәткәрләре гафу үтенделәр, эштән аерган өчен ачу тотма, безгә шундый фәрман бирделәр, безнең эшебез шул, дип аңлаттылар. Мин алар белән русча аралаштым. Бүлеккә китергәч, митинглар белән шөгыльләнә торган полиция хезмәткәрләре — ""эшник""лар белән инде коми телендә сөйләшә башладым. Алексей ИвановМин аларны танып беләм, кыска буйлы башлыклары минем коми телендә сөйләшүемне ишетү белән һәрвакыт ямьсез шаярта, мәсхәрәли башлый. Минем коми телендә сөйләгәнемне аңламагач, протокол төзергә коми телен аңлаган хезмәткәрне утырттылар. Ул протокол төзеде, сораштырды. Үзе комича аңлый, ләкин сөйләшергә ояла. Әлбәттә, мин 51 нче маддәгә сылтап, бернинди күрсәтмә дә бирмәдем. Протоколны төзеп бетергәч, мин аны коми теленә күчерүне сорадым, коми телендә булмаса, кул куймыйм, дидем. Алар никтер тәремәчене чакырдылар. Юкса, мин тәремәче сорамадым, мин бит аларны аңлыйм, алар мине аңламый. Тәремәче дә ""ник протоколны коми теленә тәремә итәргә теләмисез? "" дип сорады, бу сорауга бернинди авап та булмады, протоколны русча төзеделәр дә юк иттеләр, мин имза куймадым. —Коми телен камил беләсезме? — Әйе, гаиләдә коми телендә сөйләшәбез. Республикада коми теле дәүләт теле саналса да, ул элмә такталарда, дәүләт оешмаларында гына кулланыла. Мәктәпләрдә укыту бетте, бөтен Русия буйлап республика мәктәпләрендә дәүләт телләрен укытуны бетерделәр. Гомумән, хәлләр бик яхшы түгел, чөнки республика коми телен үстерү белән кызыксынмый. —Сездән башка милли байрак белән чыгучылар бар идеме? Яшьләрдә байракка мөнәсәбәт нинди? — Бар иде. Аларны тоткарладылар, штрафка тарттылар. Яшьләрнең мөнәсәбәтен әйтә алмыйм, мин үзем һәрвакыт байрак белән чыгарга, республиканың ниндидер бер гади төбәк кенә түгел, ә дәүләт икәнен ассызыкларга тырышам. Гомуми мөнәсәбәт нейтраль дип була, негатив караш тәгаен юк. —Федерализм мәсьәләсенә ничек карыйсыз? — Безнең Русия, федерация дип аталса да, унитар дәүләт, федерализм юк дияргә була, хәтта безнең республика башлыгы да Мәскәүдән куелган кеше, республикага аның бер катнашы да юк. Алай булырга тиеш түгел. Хакимият өчен көрәшүче нәкъ менә ирле кешеләрне хакимияткә уздырмыйлар. Федерализм юк бездә. Минемчә, хакимият болай итеп начар эшли — шулай дәвам итсә, кешеләрдә канәгатьсезлек артачак, ахыр чиктә федерация имереләчәк. Мондый хәлгә каршылык артачак кына. —Навальныйның федератив дәүләт төзелешенә карашын беләсезме? Бу сорауда сез аның килешәсезме? — Навальный — хакимиятне алыштырыр өчен корал гына. Аның федерализмга карата анык позициясе юк, шуңа күрә бу мәсьәләдә аның белән кайчан да килешеп була дип саныйм. Мин аның тарафдары, чөнки ул сәяси системны үзгәртү ноктасына иң якын кеше. Илдә конкурентлы сайлаулар булдыруга ул гына сәләтле.","""Илдә конкурентлы сайлауларны Навальный гына булдыра ала""",['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Әңгәмә,4782,https://www.azatliq.org/a/31080660.html,2021-02-01T21:02:53+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһен тыңлағандан һуң үҙ тәьҫораттары менән Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, тарих фәндәре кандидаты Юлдаш ЙОСОПОВ фекерҙәре менән уртаҡлашты. – Бөгөн бик ҙур ваҡиға булды – Радий Фәрит улының Мөрәжәғәтнамәһе үтте. Беҙҙең өсөн бик төплө һорауҙар күтәрелде. Әлбиттә, иң ҙур иғтибар махсус хәрби операцияға бирелде. Ғөмүмән, бөтә Мөрәжәғәтнамә беҙҙең уртаҡ еңеүгә һәм уны яҡынайтыу өсөн бергәләп барыһын да эшләүгә арналды. Һис шикһеҙ, махсус хәрби операция ваҡытында бар иғтибарҙы үҙебеҙҙең тарихҡа, традицияларға йүнәлтергә тейешбеҙ. Беҙҙең ҡаныбыҙҙа, генетикабыҙҙа илде, Ватаныбыҙҙы һаҡлау принциптары һалынған. Был ҡарашты быуаттар дауамында ата-бабаларыбыҙ булдырған, улар һәр ваҡыт илебеҙ һағында булған. Башҡорт халҡы – иленә тоғро халыҡ, балаларын да илһөйәр итеп тәрбиәләгән. Беҙ был тарихты һаҡларға һәм киләсәк быуынды патриотик нигеҙҙә үҫтерергә тейешбеҙ. Илде һаҡлау йолаһы – ул халыҡтар дуҫлығы нигеҙе. Гражданлыҡ берҙәмлеген, патриотик тәрбиәләүҙе, ғөмүмән, демографияны үҫтереү мөһим. Был ғаилә ҡиммәттәре менән дә бәйле. Ошо йылда беҙҙең Башҡортостандағы идара итеү органдары координация кимәлен күтәрер һәм билдәләнгән йүнәлештәрҙә айырым матур эштәр башҡарылыр тип ышанабыҙ. Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы.",Башҡорттар ғүмер буйы ил һағында торған,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Сәйәсәт,1337,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-31/bash-orttar-mer-buyy-il-a-ynda-tor-an-4559202,2026-01-31T18:00:00+00:00
"Әсәйем һылыу ҡыҙ булып үҫеп еткәс, атайыма, Бәләбәй районы Яңы Сарай ауылы егете Әсғәт Исмәғил улына, кейәүгә сыға. Улар бик матур, татыу йәшәне, өс бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, атайыбыҙ 54 кенә йәшендә вафат булды. Йәшләй генә яңғыҙ ҡалған  әсәйем башҡа тормошҡа сыҡманы, күпләп эре мал тотто, һарыҡ үрсетте, ҡош-ҡорттан өҙөлмәне. Оҙаҡ йылдар ауылыбыҙҙағы Бәләбәй көнкүреш хеҙмәтләндереү комбинатының филиалында эшләне ул, һатыусы ла булды. Кешелекле әсәйемде барыһы ла хөрмәт итте, яратты, ауылдың яртыһы урыҫ милләтенән булыуға ҡарамаҫтан, улар ҙа тетя Маруся тип өҙөлөп кенә торҙо. Бәйләү-тегеүгә, бешеренеү-төшөрөнөүгә оҫта ине ҡәҙерлем. Минең тел осомда һаман да уның «бәрәңге кәкреһе» тәме һаҡлана. Табаға туң май һалып, ике кәкре бәлеште урынлаштырып, өҫтөнә әнис һибеп, мейескә ултыртыуы була, ауыҙ һыуың ҡорорлоҡ тәмле еҫ тарала тирә-яҡҡа! Яраштырған аштары ла, бәлеш-көлсәләре лә тел йоторлоҡ ине. Күҙ нурҙарын түгеп бәйләгән ойоҡбаштары ғаиләбеҙҙең һәр ағзаһын йылытты. Һағындыра әсәй, юҡһындыра! Бөгөн, үҙем дә шаҡтай олоғая төшөп,  йәшәлгән ғүмерем түбәһенән үткәндәргә бағам да, әсәйемде аҙ иркәләгәнмен, аҙ ҡосаҡ-лағанмын, иғтибарымды үтә лә аҙ бүлгәнмен, тип уйланам. Һәм ул үкенестәр йөрәкте өҙә, һағышҡа сорнай, иҫкә төшә лә бәғер итен телә. Моңсол булды әсәйем, ҡулына күҙҙәр эйәрмәгән атайымдың  гармунына ҡушылып, табындарҙа һирәкләп  башҡорт халыҡ йырҙарының бөгөлдәрен иҫ киткес оҫта итеп, урыны-еренә еткереп башҡарҙы! Ә тауышы шул тиклем саф, таҙа. Яратҡан йыры «Гөлъямал» булды, татар халыҡ йыры «Баламишкин»ды ла оло кинәнес менән яңғыратыр ине. Ғәрәп телен белде, Ҡөрьәнде уҡыны. Изге китапты һыу кеүек эскән әсәйем, кеше рәнйетеүҙән ҡурҡығыҙ, гонаһлы булмағыҙ, тип өйрәтте.","Минең әсәйем. Йәшәү йырым. Нур Дауытов, композитор.",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0],4,Аңлатма,1724,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-16/mine-s-yem-y-sh-yyrym-nur-dauytov-kompozitor-4277524,2025-06-16T14:21:00+00:00
"Бик матур булмаған ир үҙенең тағы ла нығыраҡ ҡотһоҙланғанын күреп, ҡыҙып китте: – Оболванила меня, маленькая дрянь! –Ул йоҙроҡтарын төйөп, ҡыҙға ташланды. Ярай, сират көтөп бер ир ултыра ине. Ул шунда уҡ һикереп тороп: –Туҡтағыҙ, яңы эшләй башлаған ҡыҙға бәйләнмәгеҙ. Йәш саҡта кем хаталанмай, – тип яҡлап сыҡты. Күҙ йәштәренә төйөлөп, шиңеп ҡалған ҡыҙҙы йәлләгәндер. – Мин, мин. ғәфү үтенәм. – Ҡалтыранып шыбырланы бәләкәй буйлы мастер. – Башҡа мин һеҙҙең салонға аяҡ баҫмайым. Аҡсамды кире ҡайтарығыҙ! – Әлфир тыныслана алмай пыр туҙҙы. Залда икәү генә булһалар, ҡарап тормаҫ, туҡмар ине ҡыҙҙы. Их. Үкенескә ҡаршы, яҡлаусыһы табылды. Булмай шул, булмай. Ҡыҙ аҡсаһын биргәйне, салбар кеҫәһенә тыҡты һәм ишекте шартлатып ябып, сығып китте. – Ә мине под ноль, – тип креслоға ултырҙы мыҡты ир. Ул үҙенсә йәш ҡыҙҙы йыуатырға уйланы. – Шундай матур, ҡуйы сәстәрегеҙ. йәл түгелме? .. –Ҡыҙыҡай икеләнде. Матур күҙҙәренә тағы йәш эркелде. – Юҡ, һис кенә лә йәл түгел. Алығыҙ давай. – Самат ҡыҙға йылмайып ҡараны. Сәсе ҡырылып, клиенттың башы ялтырап ҡалғас, Зиләнең дә кәйефе күтәрелде. Ысынында иһә Самат сәсен саҡ ҡына ҡыҫҡартырға ниәтләп килгәйне. Беренсенән, ҡыҙҙың кәйефен күтәрергә теләп ҡырҙырырға булды. Икенсенән, йәш саҡтарын иҫкә төшөрҙө. Егет сағында сәсен ҡырҙырып йөрөй ине бит. Нисек киҫтермәһен, бар прическа ла килешә бит әле үҙенә! Бына ир көҙгөгә ҡарап, ҡояштай балҡып, бик ҡәнәғәт ултыра. Ялтыр баш та килешә. Бик һөйкөмлө бит ул. – Подлецу всё к лицу, тип әйтәләрме әле. – Шаяртыуын дауам итте Самат. –Ҙур рәхмәт, ағай. Мине яҡлап сыҡтығыҙ. –Эшеңдә уңыштар теләйем, һеңлем. Минең кеүек шәп клиенттарың күберәк булһын, – тип хушлашты Самат ағаһы. Бер аҙнанан бөҙрәхана мөдиренә инеп һөйләшеп, Зилә ҡатын - ҡыҙҙар залына күсте. Яңы урында клиенткаларға иғтибарлы булырға тырышты. Гүзәл зат мыжыҡ, бәләсник була, тиһәләр ҙә, көйһөҙ ҡатындар килмәне тиерлек. Һәр хәлдә, эшенең сифатына бәйләнеүсе булманы. Әлфир ҡатынды ресторанға саҡырырға өлгөрмәне. Сибәркәй икенсе ҡалаға күсеп китеп, телефон номерын алмаштырҙы. Бер аҙҙан ирҙе бөтөнләй онотто. Римма ӘХМӘТЙӘНОВА.",Бөҙрәханала,['Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Юмор,2076,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-02-09/b-r-hanala-4570799,2026-02-09T15:50:00+00:00
"Был турала Рәсәй мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте хәбәр итә. Шулай  итеп, уҡыусылар мәктәп курсының бөтә фәндәр буйынса уҡыу программаһын тулыһынса үтеп өлгөрәсәк, тиҙәр. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Дәүләт һынауҙары буйынса яңылыҡ,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Мәғариф,554,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-11-16/d-l-t-ynau-ary-buyynsa-ya-yly-4469224,2025-11-16T22:50:00+00:00
"Тема. Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? Маҡсат. Ж. Кейекбаев ижадында төрлө хайуан образдары аша кеше сифаттарын сағылдырыу. Башҡорт те лендә дөрөҫ һөйләшергә, үҙ фекереңде әйтә белергә өйрәнеү. Тыуған илде һө йөргә, тәбиғәтен, хайуандарын ҡәҙерләргә, туған телде, ихтирам итергә өйрәнеү. Белем биреүсе: Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? әкиәтенең йөкмәткеһен асыҡ ларға. Үҫтереүсе: башҡорт әҙәби телендә дөрөҫ һөйләшергә, үҙ фекереңде әй тә белергә өйрәтеү. Тәрбиәүи: Тыуған илде һөйөргә, тәбиғәтен, хайуандарын ҡәҙерләргә, туған телде ихтирам итергә өйрәтеү. Йыһазландырыу: Ж. Кейекбаев портреты, китаптар теҙмәһе, экран. Оригами яһау өсөн шаблондар, фломастер (балалар һанына ҡарап). Үткәрелеү ваҡыты: 30 минут. Шөғөл барышы – Һаумыһығыҙ балалар! Әйҙәгеҙ әле шөғөлдө сәләмләү менән башлайыҡ! Һаумыһығыҙ, һаумы, һаумы! Һаулашам, сәләм бирәм, Һаумы тигән һәйбәт һүҙҙе Бар донъяға таратам! – Хәҙер беҙ артикуляцион күнегеүҙәр эшләп алайыҡ әле. Экранда артикуляцион күнегеүҙәр. Баҡа, фил, ҡоймаҡ, буяусы, теш таҙар тыу, сынаяҡ. (Балалар һәр бер күнегеүҙе аңлаталар һәм күрһәтәләр. ) – Афарин! Яҡшы! Балалар, әйҙәгеҙ йомаҡ сисеп алайыҡ әле. Кемегеҙ әйтер яуабын? Аҫрамай ҙа умарта, Балды бик 8 бик ярата. Ҡышын ярата йоҡоно, Яҙғаса тормай ята. (Экранда оҙон ҡой роҡло айыу һүрәте. ) Айыу тип әйткәс ишек шаҡыйҙар. Айыу. Һаумыһығыҙ балалар, исемем 8 де ишетеп килдем һеҙгә. (Айыуҙың ҡой роғо юҡ. ) Балалар. Һаумыһығыҙ. Тәрбиәсе. Балалар, айыуыбыҙ һүрәттәге айыуға оҡшағанмы? (Эйе. ) Ул ниндәй? (Ҙур, һоро, ҡурҡыныс, оҙон йөнлө. ) Тағын берәй айырмаһын күрәбеҙме? (Эйе, был айыуҙың ҡойроғо юҡ. ) Ә ҡайҙа булды икән ул уның ҡойроғо? Айыу. Ә яуапты, балалар, һеҙ Жәлил ағай Кейекбаевтың Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? тигән әкиәтен тыңлағас, әйтә алырһығыҙ. Иғтибар менән әкиәтте тыңлағыҙ. Ә миңә ҡайтырға ваҡыт. Балалар. Һау бул, Айыу. Айыу. Һау булығыҙ, балалар (сығып китә). Тәрбиәсе. Иғтибар менән әкиәтте тыңлайбыҙ, балалар. Тәрбиәсе әкиәтте уҡый, таҡтаға мне мотаблицаларҙы теҙә. Айыу ниңә ҡойроҡһоҙ ҡалған? Айыу бал яратҡан. Балһыҙ йәшәй ҙә алмаған. Гел генә бал ашауҙы уйлаған да торған. Бал ҡорттары мыжғып тор ған ағас ҡыуышын күрһә, айыуҙың шатлығы эсенә һыймаған. Ул ағас башына ме нә. Умартаны пыр туҙҙыра. Бал ашар ға тотона икән. Бал ҡорттары айыуҙы һырып ала лар. Сағырға уй лайҙар. Ләкин бул дыра ал майҙар. Сөнки айыуҙың йөнө оҙон, бал ҡорттарының саҡҡысы ҡып-ҡыҫҡа. Бал ҡорт тары айыуҙың йөнө араһына уралып бөтәләр. Айыу ағастан төшә лә ергә ятып аунай башлай. Бал ҡорт тары иҙелә лә бө тәләр. Шунан һуң айыу солоҡтағы бал менән рәхәтләнеп һый лана икән, ти. Бер ваҡыт урманға утын ҡырҡырға бер кеше килгән икән. Ағас башында бал ашап ултырған айыуҙы күреп ҡалған. Үҙе бал ашай, ти, үҙе йөнтәҫ оҙон ҡой роғо менән бал ҡорттарын ҡыуа икән, ти. – Һин, тайыш табан, ҡорттарҙы ҡы рып, әҙер балды ашап йөрөйһөң икән әле! Муйыныңды өҙөрмөн! – тип ҡысҡырған кеше. Ул айыуға балтаһын һелтәгән. Ләкин балта айыуҙың муйынына түгел, ә ҡой роғона тейеп, уны сабып өҙгән. Шулай итеп, айыу ҡойроғо менән хуш лашҡан. Шунан бирле айыу ҡойроҡһоҙ йөрөй, ти. Жәлил Кейекбаев 1988 йыл. Әкиәтте уҡып бөткәс, тәрбиәсе һорауҙар бирә: Әкиәт оҡшанымы? 2. Төп геройҙары кемдәр, әйтегеҙ әле? (Айыу, бал ҡорттары, кеше. ) 3. Айыу ни эшләй? (Ағас башына менә, бал ашай. ) 4. Айыуҙың ҡойроғо ҡайҙа була? (Кеше бал таһын һелтәй, ул ҡойроҡҡа тейә, ҡойроҡ өҙөлөп төшә. ) – Афарин, балалар. Был әкиәтте бөйөк яҙыусы Жәлил Кейекбаев яҙған. Ул Ғафури районы Ҡаранйылға ауылында тыуған. Ул балаларҙың әкиәт яратыуын белеп, һеҙҙең өсөн бик күп әкиәттәр яҙып ҡалдырған. Күп әкиәттәрендә хайуандар сағылған. Беҙ ул әкиәттәр менән киләһе дәрестәрҙә танышыуҙы дауам итербеҙ. Физминут. Айыу килә алпан-толпан, Ҡуян килә һикереп, Төлкө килә яйлап баҫып, Айыу килә үкереп. – Әйҙәгеҙ, тикшереп үтәйек әле, ҡырағай хайуандарҙы яҡшы беләһегеҙме икән? Йомаҡтар ҡойоп алайыҡ, балалар. Йәйен – урманда батша, Ҡышын – ҡарҙан да аҫта. (Айыу. ) Көлтә-көлтә ҡойроғом, Болғай-болғай барырмын. Һарайҙарға инеп мин, Тауыҡ, себеш урлармын. (Төлкө. ) – Афарин, балалар, башҡорт телендә лә ҡырағай хайуандар атамаларын бик яҡшы беләһегеҙ. Бөгөнгө дәрестең төп ваҡиғаларын иҫкә төшөрөп үтәйек әле. (Таҡта алдына сығып, бала, мнемота блица ярҙамында әкиәтте һөйләй. ) – Ә хәҙер әкиәттең төп геройына арнап, ҡағыҙҙан бөгөп, оригами ысулы менән айыу яһайыҡ. Айыуҙы эшләп бөткәс, фломастер менән күҙҙәрен төшөрәбеҙ. Йомғаҡлау. – Ҡарағыҙ але, балалар, ниндәй айыубашын эшләнек беҙ һеҙҙең менән. Ҡағыҙ айыуыбыҙ әкиәттәге айыуға оҡшанымы? (Эйе, оҡшаған. Бигерәк матур килеп сыҡты. ) Балаларҙың эштәренә ҡыҫҡаса ана 8 лиз яһау. – Дәрес оҡшанымы? Айыу ыңғай об размы, киреме? Ни өсөн? (Айыу –кире образ, ул уҫал, яуыз, ҡомһоҙ. Ул бал ҡорттарын туҙҙырҙы, балдарын аша ны. ) – Ул үҙенең ҡомһоҙлоғо арҡаһында ҡойроҡһоҙ ҡалды ла инде. Шуның өсөн, балалар донъяла дуҫ, татыу, бер-береңде ихтирам итеп, ярҙам итеп йәшәргә кәрәк. Дәрес бик күңелле үтте. Һау булығыҙ!",Яҙыусы Жәлил Кейекбаев ижадын өйрәнеү,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1 1],7,Яңылыҡтар,4887,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-17/ya-yusy-zh-lil-keyekbaev-izhadyn-yr-ne-4201935,2025-04-17T10:42:00+00:00
"- Особенно тяжело токсические  атаки переносит головной мозг, он и так затрачивает много энергии на освоение полученной информации от окружающего мира, в условиях дефицита кислорода, это становится титаническим трудом, - рассказала Татьяна Старостина. Легкие, ответственные за доставку кислорода, также страдают от маслянистых осадков. Жидкости для вейпов содержат более 80 токсичных соединений, включая свинец, мышьяк и формальдегид, которые вызывают химическое раздражение, повышают риск онкологии и могут привести к «попкорновой болезни». - « Попкорновая болезнь» звучное название серьезного заболевания легких, проводящих к инвалидности человека, - отметила нарколог. - Увлечение ароматной химией - прямая дорога в ряды онкологических больных. Помимо физических недугов - приступы удушья, расстройства ЖКТ, головные боли, вейпинг формирует психологическую зависимость. Молодые люди используют его для маскировки неуверенности и тревоги, постепенно приобретая черты зависимой личности. Если вейпинг уже стал зависимостью, необходимо предпринять решительные шаги для ее преодоления: поставить перед собой цель воздержаться от контакта с вейпом на год. Откажитесь от привычек, связанных с зависимостью, и замените их полезными. Это может быть регулярное питание, физическая активность - зарядка, спортзал, ведение дневника, аутотренинг. Специальная помощь психолога поможет разобраться в корнях зависимости, таких как неуверенность или тревога. - Если никотиновый голод настолько сильный, что нет возможности контролировать его волевым усилием - поможет медикаментозная поддержка, для этого надо обратиться к врачу наркологу, - подчеркнула Татьяна Старостина. Наркологический диспансер предлагает комплексные программы борьбы с никотиновой зависимостью. Не стесняйтесь обращаться за консультацией по телефону горячей линии РКНД или в наркологический кабинет. Напомним, что в Госсобрании - Курултае Башкортостана планируют рассмотреть вопрос о полном запрете продажи вейпов и электронных сигарет на территории региона. Председатель парламента Константин Толкачев заявил, что республика полностью поддерживает инициативу президента России Владимира Путина о запрете этой продукции, особенно ввиду ее популярности среди молодежи.",Башҡортостан наркологтары вейпингтың йәш организмға зарары тураһында һөйләй,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 1],6,Йәмғиәт,2227,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-20/bash-ortostan-narkologtary-veypingty-y-sh-organizma-a-zarary-tura-ynda-yl-y-4434176,2025-10-20T16:00:00+00:00
"""Махсус хәрби операция – ул ниндәйҙер локаль хәрби конфликт ҡына түгел. Уның характеры операция сиктәренән киңерәк. МХО – глобаль конфликттың бер өлөшө. Ғәҙел донъя тәртибе өсөн көрәш бара. Көнбайыш элиталарының бөтә планета өҫтөндә гегемония урынлаштырыу теләгенә ҡаршы көрәш. Беҙҙең дошман – Украинаның туғандаш халҡы түгел. Беҙҙең дошман – киренән баш ҡалҡытҡан неонацизм. Тиҫтәләрсә йыл буйына Рәсәйҙе көсһөҙләндереү, бүлгеләү һәм юҡ итеү маҡсатын ҡуйып, коллектив Көнбайыш уны оятһыҙ рәүештә үҫтерә. Ул беҙгә яҡын булған илде беҙгә ҡаршы йүнәлтелгән ҡапҡанға әйләндерҙе. Ә украин халҡы – ҡаты нацист ҡәбәхәттәренең тотҡононда. Хатта ошо залда ла фронттың теге яғында туғандары, яҡындары, дуҫтары ҡалған кешеләр байтаҡ. Һеҙҙең ҡайғығыҙ – беҙҙең дөйөм ҡайғыбыҙ. Беҙ уларға ҡаршы һуғышмайбыҙ. Беҙ уларҙың аҡылдарын нәфрәт иткән кешеләргә ҡаршы көрәшәбеҙ. Бөгөн, 80 йыл элек кеүек үк, туғандаш украин халҡын милләтселектән азат итеү өсөн көрәшәбеҙ. Бер нәмә лә үтмәй, бер нәмә лә тиҙ генә төҙәлмәй. Һәм элекке кеүек булмаясаҡ. Беҙ шундай ҡаршы тороу стадияһына еттек, хәҙер Рәсәй яугирҙарының ҡаһарманлығы һәм ныҡлығы ғына беҙҙең өсөн тыныс һәм хәүефһеҙ тормош булдырасаҡ. Шуға күрә беҙгә хәҙер ЕҢЕҮ ӨСӨН бар көсөбөҙҙө һалырға кәрәк. Шундай ауыр ҡаршы тороуҙа еңер өсөн йәмғиәтебеҙҙең тулыһынса бергә тупланыуы кәрәк. Барыһының да һәм һәр беребеҙҙең дә берләшеүе. Бөгөн беҙҙең өсөн, Башҡортостан һәм ил халҡы өсөн, иң төп кешеләр – ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар. Ә беҙҙең барыбыҙ өсөн дә иң мөһим бурыс – МХО-ға ярҙам итеү. Бик ҡаты эмоциональ һәм мәғлүмәт баҫымының, беҙгә ҡаршы булған тиҫтәләгән дәүләттәрҙең ҡаты тәнҡитенең бөтә ауырлығы бер кеше – Рәсәй Федерацияһы Президенты Владимир Владимирович Путин иңендә генә ята алмай һәм улай булырға тейеш тә түгел, тип иҫәпләйем. Тураһын әйтергә кәрәк, беҙ – Президентыбыҙ менән. Беҙ уның тирәләй тупландыҡ. Һәм Президентыбыҙ илебеҙҙең Юғары баш командующийы булараҡ ҡуйған бурыстарҙы тулыһынса үтәйәсәкбеҙ. Миңә ҡаршы килеүҙәре ихтимал, йәнәһе, һөйләшеүҙәр бара бит. Ысынлап та, «тыныслыҡ килешеүе төҙөү» буйынса төрлө аҙым яһала. Шул уҡ ваҡытта беҙ аныҡ аңларға тейешбеҙ – нимә генә булмаһын, стратегик характерҙағы махсус хәрби операцияның Ватаныбыҙҙың тиҫтә йылдарға һәм быуаттарға киләсәген билдәләгән бурыстары тулыһынса хәл ителергә тейеш. Үҙ ваҡытында ҡанлы һуғыштар йомғаҡтары, күренекле сәйәси эшмәкәрҙәр тырышлығы менән ныҡлы төҙөлгән, ҡатмарлы компромистар юлы менән булдырылған халыҡ-ара хоҡуҡтың классик системаһы бөгөн катастрофик хәлдә. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, бөгөн халыҡ-ара хоҡуҡ үҙенең көйләү функцияһын үтәмәй, халыҡ-ара именлекте нығытыуға эшләмәй. Кешеләр берләшкәндә генә көслө. Рәсәй дәүләтен нығытыуҙың күп быуатлыҡ традицияларын дауам иткән, Ватан мәнфәғәттәрен ҡыйыу һәм принципиаль яҡлаған көслө лидерың булғанда, һин уға һис шикһеҙ ышанаһың"". Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Радий Хәбиров: ""МХО – глобаль конфликттың бер өлөшө""",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,3010,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/radiy-h-birov-mho-global-konfliktty-ber-l-sh-4556915,2026-01-30T10:35:00+00:00
"Сығышы менән Башҡортостан ҡыҙы  Яна Терегулова  Сингапурҙа бер юлы биш миҙал яулаған! Йөҙөү буйынса төрлө оҙонлоҡта, төрлө төрҙә ике - алтын, бер - көмөш, өс - баҡырҙы эләктергән. Афарин, яҡташыбыҙ! Фото интернеттан алынды.",Бер юлы биш миҙал!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Спорт,223,https://shonkar.com/news/sport/2025-08-17/ber-yuly-bish-mi-al-4351813,2025-08-17T22:37:00+00:00
"Миләште сентябрь аҙаҡтарында йыйып алырға кәңәш ителә. 1. Миләште ҡырауҙан һуң йыйығыҙ, ҡырауға эләккән емеш татлы булып китә. Миләште тоҙло һыуҙа тотоғоҙ. Бының өсөн 1 литрға 2 аш ҡалағы тоҙ һалабыҙ, был эретмәне 2-3 минут ҡайнатабыҙ. Һуңынан миләште тоҙло эретмәгә һалып, 3-5 минут ҡайнатабыҙ. Шунан һуң емештәрҙе һалҡын һыуҙа һыуытабыҙ. Бындай эшкәртеү миләштән бөтә әселекте тулыһынса алып ташлай. Миләштең әселеген бөтөрөү өсөн уны әҙерләгәндә лимон өҫтәп була. Лимон һәм миләш десертын ошондай рецепт буйынса әҙерләргә була:   1 стакан һыу;   миләш (1 кг);   лимон һуты (уны лимон яртыһынан сығарабыҙ);   шәкәр ҡомо (800 г). Һыуҙы плитала шәкәр менән бергә ҡайнатабыҙ, һуңынан уттан алып, сиропҡа лимон ҡабығын һәм һутын өҫтәйбеҙ. Ошо уҡ һыуға ҡайнар һыу менән бешекләнгән миләш емештәрен һалабыҙ һәм 1 сәғәткә ҡалдырып торабыҙ, һуңынан ҡатнашманы талған утта 20 минут бешерәбеҙ. Әҙер продуктты әҙерләнгән һауыттарға ҡоябыҙ. Әйткәндәй, әгәр һеҙ миләштән ҡайнатма әҙерләһәгеҙ, лимон һуты урынына башҡа цитрус емештәрен (мәҫәлән, лайм йәки апельсин) ҡулланырға мөмкин.",Миләштең әселеген нисек бөтөрөргә.,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Аш-һыу,1072,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-09-29/mil-shte-selegen-nisek-b-t-r-rg-4406892,2025-09-29T16:41:00+00:00
"Яугир алғы һыҙыҡта нисек хеҙмәт итеүен, хәрби дуҫлыҡ, окопта ятҡанда балаларҙың хаты нисек йылыныуын һөйләне. Уҡыусылар яугирға изге теләктәрен еткерҙе, мәктәп музейы буйлап экскурсия ла үткәрҙе. Бындай осрашыуҙар балаларҙа илһөйәрлек рухы тәрбиәләргә ярҙам итә. Ил һаҡсыларына ҙур рәхмәт, иҫән-һау әйләнеп ҡайтығыҙ!",Иҫән-һау әйләнеп ҡайтығыҙ!,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,316,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/i-n-au-yl-nep-ayty-y-4531768,2026-01-09T09:16:00+00:00
"Бөгөн ураҙаның 7-се көнө. Ураҙа – кешене яуаплылыҡҡа, түҙемлеккә, сабырлыҡҡа, ихласлыҡҡа өйрәткән ғибәҙәт. Кеше холҡондағы кәмселектәрҙән ҡотолорға, төрлө гонаһтарҙан һаҡланырға өйрәнә. Сөнки ураҙа тотҡанда беҙ тел менән дә, күҙҙәр менән дә ураҙала булабыҙ, йәғни артыҡ һүҙ һөйләмәҫкә тырышабыҙ һәм харам әйберҙәргә ҡарап күҙ зинаһы ҡылмайбыҙ. Был айҙа ас тороп, мохтаж кешеләрҙең хәлен аңларға, уларға рәхимле, миһырбанлы, йомарт булырға һәм, үҙебеҙгә ни тиклем ниғмәт, киң ризыҡ, бәрәкәт бирелгәнен аңлап, Аллаһҡа шөкөр итергә өйрәнәбеҙ.",УРАҘА,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Төрлө,539,https://henek.info/articles/+++-/2025-03-07/ura-a-4146880,2025-03-07T08:00:00+00:00
"В Совете Федерации открылась выставка ""Традиционные женские образы России"", на которой выступили наши девушки с Башкирским танцем «Семь девушек» в постановке Файзи Гаскарова. В торжественном событии участвовали такие уважаемые гости, как Председатель СФ Валентина Матвиенко, сенаторы РФ и представители Администрации Президента РФ. Экспозиция представила 26 традиционных женских костюмов, демонстрируя этнокультурное многообразие России. Поздравляем наших студенток и их наставника Зенфиру Ахметовну Габдулхакову с успешным выступлением! Желаем дальнейших творческих успехов и вдохновения!",В Москве студентки БХК им. Р. Нуреева приняли участие в выставке,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Файҙалы эштәр,589,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-09/v-moskve-studentki-bhk-im-r-nureeva-prinyali-uchastie-v-vystavke-4001860,2024-11-09T19:07:00+00:00
"Спецоборудование предназначено для артистов, которые выбрали службу по контракту в зоне специальной военной операции. И. о. директора Сибайского КТО Юнир Калимуллин сказал, что средства военного назначения необходимы не только для выполнения боевых задач, но и для спасения жизней бойцов. «Надеюсь, и в дальнейшем у нас получится помогать ребятам», — отметил Юнир Калимуллин. Посылку на фронт доставит военнослужащий, находящийся в Сибае в краткосрочном отпуске. Он рассказал, что беспилотники в условиях боевых операций выполняют эффективную работу и они очень нужны для эффективного поражения противника. «В условиях СВО дроны используются для поиска и отслеживания противника, а также могут уничтожить его. Это универсальное устройство, которое и для охраны применяется: охватывает большую площадь, замечает все движения и даёт возможность взглянуть на себя со стороны, то есть оценить, насколько мы незаметны для противника», — рассказал боец, который повезет посылку в зону СВО. Ранее «Башинформ» сообщал о том, что артист Сибайского КТО Фларид Биргалин, принимающий участие в СВО, выступил с заслуженной артисткой России Юлией Чичериной перед военнослужащими группировки войск «Север». Напомним, президент России подписал указ о единовременной выплате в размере 400 тысяч рублей участникам военной операции, которые заключили контракт в период с 1 августа по 31 декабря. Ранее в Башкирии по поручению Главы республики Радия Хабирова увеличился размер единовременной выплаты контрактникам. Таким образом, с учётом федеральных выплат, военнослужащие от Башкирии суммарно единовременно получат 1 млн 205 тысяч рублей. Интересующие их вопросы можно задать по номеру Ситуационного центра 122 или (, номер пункта отбора (. Спецоборудование предназначено для артистов, которые выбрали службу по контракту в зоне специальной военной операции. И. о. директора Сибайского КТО Юнир Калимуллин сказал, что средства военного назначения необходимы не только для выполнения боевых задач, но и для спасения жизней бойцов. «Надеюсь, и в дальнейшем у нас получится помогать ребятам», — отметил Юнир Калимуллин. Посылку на фронт доставит военнослужащий, находящийся в Сибае в краткосрочном отпуске. Он рассказал, что беспилотники в условиях боевых операций выполняют эффективную работу и они очень нужны для эффективного поражения противника. «В условиях СВО дроны используются для поиска и отслеживания противника, а также могут уничтожить его. Это универсальное устройство, которое и для охраны применяется: охватывает большую площадь, замечает все движения и даёт возможность взглянуть на себя со стороны, то есть оценить, насколько мы незаметны для противника», — рассказал боец, который повезет посылку в зону СВО. Ранее «Башинформ» сообщал о том, что артист Сибайского КТО Фларид Биргалин, принимающий участие в СВО, выступил с заслуженной артисткой России Юлией Чичериной перед военнослужащими группировки войск «Север». Напомним, президент России подписал указ о единовременной выплате в размере 400 тысяч рублей участникам военной операции, которые заключили контракт в период с 1 августа по 31 декабря. Ранее в Башкирии по поручению Главы республики Радия Хабирова увеличился размер единовременной выплаты контрактникам. Таким образом, с учётом федеральных выплат, военнослужащие от Башкирии суммарно единовременно получат 1 млн 205 тысяч рублей. Интересующие их вопросы можно задать по номеру Ситуационного центра 122 или (, номер пункта отбора (.",Артисты Башкирии передали коллегам в зону СВО дроны,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Хикәйә' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1],4,Яңылыҡтар,3445,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-26/artisty-bashkirii-peredali-kollegam-v-zonu-svo-drony-3898768,2024-08-26T12:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны әле быел гына 20 елга утыртып куйган булганнар.2023 елның февралендә Башкортстанның Миякә районы, Кыргыз-Миякә авылында фаига була: 22 яшьлек егет элек йөргән 16 яшьлек кызын һәм аның 20 яшьлек яңа егетен үтерә. Ә соңрак Чишмә – Кыргыз-Миякә юлында ул машинада килеш үзенә кул салмакчы була һәм каршыга килүче машина ягына чыгып, юл һәлакәте ясый. Бу һәлакәттә 61 яшьлек машина йөртүче үлә, егет үзе исән кала. Быел март аенда аны 20 елга утыртып куялар. Мәхкәмәдә исә гаепләүче - республика прокуроры Игорь Патюшин үзе була. """" журналистларыачыклавынча, үтерүче колониядән ихтыяри буларак Украинадагы сугышка киткән. Анда яраланган, комиссия сәламәтлеген хәрби хезмәткә яраксыз дип тапкан һәм ул өенә кайткан. Кыргыз-Миякәдә яшәүчеләр әйтүенчә, хәзер ул авылда яши, төрле күңел ачу чараларына бара, яшьләрнең аннан куркуы искәртелә. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда өч кешенең гомерен өзгән егет Украинадагы сугышка киткән һәм яраланып авылына кайткан,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,898,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-och-kesheneng-gomeren-ozgan-eget-ukrainadagi-sugishka-kitkan-ham-yaralanip-avilina-kaytkan-/33163603.html,2024-10-18T13:59:30+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлексей Песошин Яңа ел бәйрәмнәрендә иминлекне тәэмин итәргә кирәк, дип искәрткән. ""Вазгыять узган елгыдан аерыла"", дигән ул. Татарстан премьер министры Алексей Песошин Яңа ел ялларында Казанга 21 декабрьдә булган кебек пилотсыз очкычлар һөүм итәргә мөмкин дип кисәттте. ""21 декабрьдә Татарстан башкаласы пилотсыз очучы иһазлар һөүменә дучар булды. Бәхеткә, корбаннар һәм имереклекләр булмады. Шул ук вакытта бу хәл Яңа ел чаралары вакытында да кабатланырга мөмкин дип фаразларга нигез бар"", дигән ул Татарстан хөкүмәтендәге узган Гадәттән тыш хәлләрне кисәтү һәм юк итү утырышында. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Республика премьеры Яңа ел бәйрәмнәрендә иминлекне тәэмин итәргә кирәк, дип искәрткән. ""Вазгыять узган елгыдан аерыла"", дигән ул һәм ""бөтен әйберне беренче тапкыр караган кебек карап чыгарга"" кушкан. Татарстан эчке эшләр министры урынбасары Александр Мищихинда хәзерге шартларда иминлекне тәэмин итү — иң әһәмиятле мәсьәләләрнең берсе, дип саный. Шул ук вакытта ул республикада чыршы шәһәрчекләре ачканда тупас итешсезлекләр табылуынәйткән. ""Төп куркыныч тудыручы фактор — террорчыл, экстремистик актлар кылу булып тора, шул исәптән пилотсыз очкычлар ярдәмендә дә"", дигән урынбасар. Аеруча ачык һавадагы мәйданчыкларда иминлек саклауга зур игътибар бирелүен әйткән. Мәсәлән чыршы шәһәрчекләрее тәүлек әйләнәсе саклаячаклар. Ә бәйрәм чаралары булганда кунакларның иминлеген тәэмин итү — оештыручылар илкәсендә булачак. Әмма Казандагы, Түбән Кама, Менделеев, Кама Тамагы, Балык Бистәсе, Саба, Теләче, Яңа Чишмә районнарында чыршы шәһәрчекләре ачылганда итешсезлекләр табылган. Күп очракта шәһәрчекләрнең иминлеген тәэмин итүче таләпләр үтәлмәгән: әйтик хосусый сак оешмалары хезмәткәрләре кешеләрне тикшереп-карап кертмәгән. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан премьер-министры Яңа ел бәйрәмнәрендә Казанга кабат пилотсыз очкычлар һөүм итү куркынычы булуын әйтте,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1800,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-premer-ministri-yanga-el-bayramnarenda-kazanga-kabat-pilotsiz-ochkichlar-hojum-itu-kurkinichi-buluin-aytte/33257742.html,2024-12-30T13:26:14+03:00
"Бөрйән районы Әтек мәктәбе уҡыусылары йырлай. ""Мин башҡорт балаһы"". ""Алдар варистары"" ансамбле. Синыф етәксеһе Хакимова Айгизә Мансур ҡыҙы. Илхан Баймөхәмәтов (1-се синыф), Марсель Баймөхәмәтов (1-се синыф), Ғаффар Исламов (3-се синыф), Назар Иҙрисов (3-сө синыф), Ғайсар Исламғолов (3-сө синыф), Илмир Ҡужабаев (3-сө синыф).",Мин башҡорт балаһы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Bидеояҙмалар,325,https://amanat.su/articles/bash-ortsa-videoya-malar/2024-10-29/min-bash-ort-bala-y-3988078,2024-10-29T11:57:00+00:00
"Бик йәшләй генә етем ҡала. Ә оло өләсәйем Миңлебаныу Усман ҡыҙы – 1903 йылғы. Улар икеһе лә – атай-әсәй наҙын күрмәй үҫкән етемдәр. 1920 йылда ғаилә ҡороп йәшәп китәләр. Йәштәрҙең бер-бер артлы балалары донъяға килә. Миңниса – 1929, Әхкәм – 1932 (әсәйемдең ҡартатаһы), Ғәлиә – 1936, Сәүиә 1940 йылда тыуа. Ауырлыҡтарға бирешмәй, йәшәргә лә йәшәргә ине бит. Һуғыш башланып, бер йыл үтеүгә бик күп тиҫтерҙәре менән бергә Ибраһим олатай ҙа 1942 йылдың февраль айында яуға китә. Миңлебаныу өләсәй иҫән саҡта: «Ҡартатайыңдан өс хат килде, һуңғыһында, Сталинград янында ҡаты һуғышҡа керәбеҙ, башҡаса яҙа алмаһам, бәхил булығыҙ, тип яҙҙы», – тип һөйләр булған.1943 йылда ғаиләгә «хәбәрһеҙ юғалды» тигән ҡара ҡағыҙ килә. Өләсәйем дүрт бала менән яңғыҙы тороп ҡала. Ауылда – аслыҡ-яланғаслыҡ, ҡайҙа ҡарама, эшсе көстәр етешмәй. Ләкин өләсәйебеҙ балалары хаҡына бөтә ауырлыҡтарҙы еңеп, дүртеһен дә аяҡҡа баҫтыра, кеше итә. Ул аҙаҡтан яҡты донъянан киткәнсе (1990 йылда мәрхүм була) улы Әхкәм, килене Флүрә менән йәшәй, ейән-ейәнсәрҙәрен ҡараша. Миңлебаныу өләсәй һуғыш осоро хаҡында: «Төндә ҡарауылда торҙом, төрлө эштә йөрөнөм: ураҡ урҙым, киндер иләнем, балалар өсөн дә, һуғышҡа ебәрер өсөн дә ойоҡбаштар бәйләнем», – тип һөйләгән. «Нәнәй, ҡартатайым ҡайтһа, нишләр инең? » – тип һораһалар, йыраҡҡа төбәлеп: «Ҡаршыһына йүгерер инем», – тип әйтер булған. Ғүмере буйы Ибраһим ҡартатайҙы көтөп йәшәгән ул. Әхкәм ҡартатай атаһы үлгәндә 8 – 9 йәшлек булып ҡала. Ир бала булараҡ, үҙен әсәһенең ярҙамсыһы итеп тоя, туғандарын ҡарай. Ул ғүмере буйына колхозда эшләгән: тракторсы булған, һарыҡ та көткән, төрлө эштәрҙә йөрөгән. Ә Флүрә нәнәй сөгөлдөр үҫтергән. Улар балаларына матур тәрбиә бирә. Флүрә нәнәй бик иртә вафат була. Ә Әхкәм ҡартатайға быйыл 93 йәш тулды. Ул балалары менән йәшәй. Бала саҡтары дәһшәтле һуғыш осорона тура килеп, унан һуңғы йылдарҙа барлыҡ ауырлыҡ-ҡыйынлыҡтарҙы үҙ иңендә кисергән, әлеге көндә йәштәргә өлгө булып йәшәгән ҡартатайыма ҡарап ғорурланам. Минең бер генә теләк: башҡаса һуғыш булмаһын, тыныслыҡта йәшәргә яҙһын! Дим ҒӘЛИМОВ. Ауырғазы районы, Төрөмбәт ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡартатайыма ҡарап һоҡланам,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Еңеү,2507,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-09-03/artatayyma-arap-o-lanam-4372017,2025-09-03T15:33:30+05:00
"Һөйгәненә кәләше лә ҡушылды: Мин уны мәктәп йылдарынан яратым. Ә ул янымдан күрмәй ҙә, иғтибар итмәй ҙә үтеп китер ине. Уның өсөн илаған төндәр!",Ынйы сәскәһе ҡауыштырҙы,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,144,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-21/ynyy-s-sk-e-auyshtyr-y-4167774,2025-03-21T19:48:16+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусиядә ватандашлык алып та хәрби исәпкә басмаган 30 мең мигрантны ачыклаганнар. 10 меңен сугышка ибәргәннәр. Русия эшче мигрантларны илдән китә башласыннар өчен Украинадагы сугышка ибәрә. Бу хакта Петербур халыкара юридик форумында Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкинәйтте. Аның сүзләренчә, 10 меңләп мигрант гаскәргә эләккән. ""Беләсезме, без шундый бер әйбер таптык, бу мигрантларның әкренләп Русиядән китә башлавына китерде. Без Конституция нигезләмәләрен һәм безнең кануннарны тормышка ашыра башладык — ватандашлык алган затлар хәрби исәпкә басарга һәм кирәк булса ""махсус хәрби операциядә катнашырга тиеш"", дигән ул. Бу хакта РБКяза. Бастрыкин әйтүенчә, мигрантларны хәрби исәпкә кую белән тикшерү комитеты тикшерүчеләре шөгыльләнә. (Тик бу тикшерү комитетының бурычларына керми — ред. ). ""Ватандашлык алган, тик хәрби исәпкә басарга теләмәүче шундый 30 меңнән артык кешене тоттык, исәпкә куйдык"", дип сөйләгән ул.2023 елның ноябрь-декабрь айларында Башкортстанда күптән түгел Русия ватандашлыгы алган 111 эшче мигрантныхәрби исәпкә куйганнар иде. Аларның өчесен хәрби чакырылыш кысаларында мәбүри хәрби хезмәткә алганнар, өчесе исә ихтыяри буларак контракт төзеп Русия гаскәренә ялланган. Мигрантларны эшли һәм яши торган урыннарыннан эзләгәннәр. Татарстан башкаласында да эшче мигрантларнытикшерә башладылар. Аерым алганда, Мәскәү янындагы ""Крокус Сити Холл""да теракт булганнан соң Татарстанда полиция ""миграция канунын бозучыларны ачыклау өчен"" 566 тапкыр ""тикшерү чаралары""үткәргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бастрыкин мигрантларны сугышка ибәрүне аларның санын киметү ысулы буларак аңлата,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1665,https://www.azatliq.org/a/bastrikin-migrantlarni-sugishka-jibarune-alarning-sanin-kimetu-isuli-bularak-anglata/33011794.html,2024-06-27T11:50:02+03:00
"Иртәгә, 21 декабрҙә, Рәсәйҙә Күп балалы ғаиләләр көнө үт ә. Күркәм датаны тәүге тапҡыр Башҡортостан да ла билдәләйбеҙ. Мөһим көндө булдырыуҙың төп маҡсаты – ҙур ғаиләнең әһәмиәтен, уның традицион ғаилә ҡиммәттәрен нығытыуға, балалар тәрбиәләүгә индергән өлөшөнә айырым иғтибар йүнәлтеү, өлгөлө ғаиләләрҙе күрһәтеү. Ҙур, татыу ғаиләләр – үҙҙәренең һәр вәкиленә ышаныслы терәк. Улар ғаилә традицияларын һаҡлай, йәш быуынға дөрөҫ йүнәлеш бирә, быуындан-быуынға тапшырыла килгән ҡиммәттәрҙе өйрәтә, йәмғиәттең алдынғы бер вәкиле, уға файҙалы шәхес булыуға ынтылыш һала. Тәүге тапҡыр үткәрелгән байрамға бағышлап, бөгөн Өфөлә, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында, Йыл ғаиләһе Бөтә Рәсәй конкурсында Башҡортостандан ҡатнашыусылар араһындағы еңеүселәрҙе тәбрикләнеләр. Ғаиләләр өсөн ҡоролған сәй табыны янында улар менән Башҡортостандың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова аралашты. 2018 йылдан башлап төрлө конкурстарҙа еңеү яулаған, башҡалар өсөн өлгө булып торған ғаиләләрҙе тәбрикләйбеҙ, – тип билдәләне ул. Һәр ғаилә конкурс өсөн үҙҙәре менән таныштырған матур видеояҙмалар төшөргән. Сәй табынында ҡунаҡтар йылы яҙмалар менән танышты. Үҙҙәренең тырышлығы, өлгөрлөгө, маҡсатҡа ынтылышы менән күптәргә үрнәк булырҙай ғаиләләрҙе булдырған атай-әсәйҙәр ҙә һүҙ тотто, ҡайһы берҙәренең сығышы үтә лә тулҡынландырғыс булды. Бөтә Рәсәй конкурсының Башҡортостан этабында ҡатнашыусылар араһында еңеү яулаған ғаиләләрҙең береһе – Өфөнән Андрющенколар – бөтә Рәсәй конкурсының Күп балалы ғаилә номинацияһы еңеүселәре лә. Федераль этапта ла ҙур уңышҡа өлгәшкән был ғаиләне республиканың ғорурлығы тип атарға хаҡлыбыҙ. Йылы мөхиттә ихлас аралашып, бер-береһе менән танышҡандан һуң, Ленара Иванова ғаиләләргә дипломдар һәм бүләктәр тапшырҙы. Рәсми ҡотлауҙан һуң байрамға саҡырылған ғаиләләр Яңы йыл шыршыһы янына йыйылды, унан инде Щелкунчик балетын тамаша ҡылды. Яңы йыл кәйефе биргән күркәм балет спектаклен ҡарау байрам алдынан баш ҡалаға өлгөлө ғаиләләрҙе саҡырып тәбрикләү сараһының үҙенсәлекле йолаһына әйләнгән. Рәүилә ҒАТАУЛЛИНА. Александр ДАНИЛОВ фотолары.",Күп балалы күркәм ғаиләләр тәбрикләнде,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,2081,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-20/k-p-balaly-k-rk-m-ail-l-r-t-brikl-nde-4515948,2025-12-20T19:30:00+00:00
"«Әҙерләгән ризыҡтарыбыҙ илебеҙ тыныслығын һаҡлаған һалдаттарға барып етеп, уларға көс бирһен. Ир-егеттәр еңеү менән тыуған яҡтарына, өҙөлөп көткән әсәйҙәре, һөйөклө ҡатындары, балалары янына иҫән-һау әйләнеп ҡайтһын. Илебеҙ күге аяҙ булһын, ерҙә тыныслыҡ урынлашһын. Изге эште ойошторған Ағинәйҙәр ойошмаһы етәксеһе Нәйлә Зәкир ҡыҙы Рәмоваға, ауылдаштарға оло рәхмәтлебеҙ. Динара һәм Мансур Ҡолсонбаевтар ғаиләһенә шундай сауаплы эш башҡарғаны өсөн ауылдаштары, яугирҙарҙың ата-әсәйҙәре ҙур рәхмәт белдерә», — тип яҙа социаль селтәрҙә байғусҡарҙар. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яугирҙарға — быҡтырылған ит,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Махсус хәрби операция,939,https://yanshishma.com/articles/care/2026-01-13/yaugir-ar-a-by-tyryl-an-it-4535732,2026-01-13T15:10:00+00:00
"Раушания Рамаҙанова бәләкәйҙән күптәрҙе шаҡ ҡатыра. Баймаҡ районының Ярат ауылында үҫкән ҡыҙ беренсе класта уҡ китапхананан алған китаптарҙы бер нисә сәғәттән кире тапшыра. Әлбиттә, китапханасы быға ышанмай һәм ҡыҙҙан йөкмәткеһе тураһында һораша. Артабан ҡыҙыҡай иң әүҙем уҡыусыларҙың береһенә әйләнә. Китап ҡосаҡлап әүен баҙарына китергә әүәҫләнеп ала ул. класта Баймаҡ лицей-интернатында белем алыуын дауам итә Раушания. Бәләкәйҙән йомоғораҡ ҡыҙҙың күңеленә тап шунда эшләгән уҡытыусылар асҡысты тиҙ таба. Ауылдан килгән баҙнатһыҙ ҡыҙға ике педагог иғтибар итте. Беренсеһе – башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Әминә Туғыҙбаева. Ул дәрестә кластағы балаларға Урал батыр эпосы буйынса район конкурсына эпостың дауамын яҙып килергә тәҡдим итте. Уға минең эшем оҡшаны. Һуңынан был яҙмалар айырым йыйынтыҡта ла сыҡты. Ошонан алып остазым менән төрлө сәсәнлек бәйгеләрендә, фәнни-ғәмәли конференцияларҙа әүҙем ҡатнаштыҡ, күп уңыштарға өлгәштек. Минең үҫешемә, әүҙемләшеүемә ныҡ йоғонто яһаған икенсе педагог – Рәсимә Моратова. Ул шул йылды ғына вожатый булып урынлашҡан ине. Миндә нисек лидерлыҡ сифаттары күргәндер, әммә мәктәп тормошона әүҙем йәлеп итә башланы. Мәктәп үҙидаралығының президенты итеп һайланылар. Алтынсынан унынсыны тамамлағанға тиклем ошо вазифала булып, мәктәп тормошонда ҡайнап йәшәнем, яйлап асылдым. Ошондай мөмкинлек өсөн бөтә уҡытыусыларыма, тәрбиәселәремә рәхмәтлемен, — ти ул. Оло тормошҡа аяҡ баҫырға ныҡлы әҙерләнгән, киләсәктә һөнәре кем буласағын да аныҡ күргән ҡыҙ Өфө фән һәм технологиялар университетының Сибай филиалындағы башҡорт филологияһы факультетына уҡырға бара. Бында ла уның һәләтен төрлө яҡлап үҫтереүсе уҡытыусылар табыла. Кафедра мөдире Ғәҙилә Бүләкова төркөмдөң старостаһының һәләтен тиҙ күреп ҡала, һәм уның етәкселегендә Раушания фән менән әүҙем шөғөлләнә. Башҡорт халыҡ ижадын, атап әйткәндә, эпостарын, башҡа төрки халыҡтарҙыҡы менән сағыштырып өйрәнгән ҡыҙ төрлө ғилми аҙналыҡтар, конференцияларҙа еңеү яулай, уҡытыусыһы менән икеһенең эҙләнеү эштәре фәнни мәҡәләләр йыйынтыҡтарында баҫыла. Студент йылдарындағы иң ҙур ҡаҙанышы итеп Удмурт Республикаһының Ижевск ҡалаһында уҙғарылған төрки телдәр буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһындағы еңеүен һанай. 2010 йылда Башҡорт дәүләт университетында Йыл кешеһе булып таныла, 60 мең һум күләмендә аҡсалата бүләк бирәләр. Был уңыштары өсөн Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙына, барлыҡ остаздарына рәхмәт әйтә. Өлгөр ҡыҙ студент йылдарында икенсе яртыһын да таба. Ошо уҡ уҡыу йортонда белем алған, Ете ырыу халыҡ бейеүҙәре ансамбле бейеүсеһе Рәшит менән ҡулдарына диплом алғас, туй үткәрәләр. Бер-бер артлы Азалия менән Айҙар исемле ҡыҙ һәм улдары донъяға килгәс, ҡул ҡаушырып тик ултырырға яратмаған Раушания эҙләнә башлай. Ике бала менән мәж килһә лә, күңеленең бер мөйөшө буш һымаҡ тоя. Интернетта кейемдәргә төшөрөлгән биҙәктәр менән ҡыҙыҡһынып китә. Башта һатып алырға уйлай. Тик шул мәлдә: Үҙем дә эшләй алам да инде, – тигән күңелендә сәм уяна. Уйланған эш – бөткән эш. Ул ваҡытта әлеге һымаҡ эшләүселәр ҙә, өйрәтеүселәр ҙә юҡ тиерлек. Тәүәккәллек таш яра, ти халыҡ. Раушаниялағы ошо сифаттың ныҡлығы уны яңы эшкә-шөғөлгә әйҙәй. Башта, әлбиттә, тәүге ҡоймаҡтары төйөрлө лә килеп сыға. Эшләй торғас, ниндәй буяуҙар иң сифатлыһы, ниндәй туҡыма, бумала иң яҡшыһы икәнлеген төшөнөп ала. Ҡатырғаға төрлө биҙәктәр ҙә әҙерләп ала. Иң тәүге уңышлы эше – ғаиләһенә бер иштән милли тамғалар һалынған футболкалар. Улар менән фотосессия эшләгәс, интернетҡа һала. Тиҙҙән һатып алырға теләүселәр ҙә барлыҡҡа килә. Бынан ете-һигеҙ йыл элек интернет-магазиндар әлегеләй күп булмағас, кәрәк-яраҡтарҙы Магнитогорск ҡалаһына ла барып алалар. Бының менән генә туҡталырға теләмәгән Раушания Сибай ҡалаһындағы Күңел утрауы тип аталған ағинәйҙәр клубына барып ҡушыла. Был ойошманың иң йәш ағзаһы бында ҡашмау, селтәр, кескәй түшелдеректәр эшләргә өйрәнә. Декрет ялы тамамланып, Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейында эшләй башлағас та шөғөлөнән туҡтамай. Эҙләнә, камиллаша бара. Башҡорт ҡыҙы формаһында брошкалар эшләй башлай, аҙаҡ машинаға элеп ҡуйырлыҡтарын да үҙ фантазияһына таянып тормошҡа ашыра. Төрлө стилдәге хәситәләр модаға ингәс, уларына ла ныҡлап тотона. Тәүгеһен әхирәтенең юбилейына бүләк итә. Бар эшен дә социаль селтәрҙәге сәхифәһенә һалып барғас, һатып алыусылар ҙа унан өҙөлмәй. Йәнә төрлө төркөмдәргә яҙылыусыларға бүләк тә итә. Элекке уҡытыусылары менән бәйләнеште өҙмәүе лә уның был эшенә йоғонто яһамай ҡалмай. Кейемде этностилдә биҙәргә өйрәтергә юғары уҡыу йортондағы остазы Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы Мәжит Ғафури исемендәге йорт-музейға оҫталыҡ дәресенә саҡыра. Бында тәүге тапҡыр үҙ эшенең серҙәрен башҡаларға төшөндөрә ул. Икенсе район-ҡала уңғандары өсөн онлайн форматта ла уҙғара башлаған. Бөгөн – үҙе хеҙмәт иткән белем усағында тәрбиәүи эштәр буйынса директор урынбаҫары вазифаһын да башҡара. Ҡасандыр уҡытыусыларының ярҙамы, иғтибары менән төрлө яҡлап һәләттәрен үҫтергән Раушания Вәкил ҡыҙы бөгөн үҙе лә ошо юлдан бара. Сәхнәлә балаларҙың асылыуын, үҙ-үҙенә ышанысын артыуын аңлаған мөғәлимә, театр түңәрәге асып, башҡорт халыҡ әкиәттәрен сәхнәләштерәләр. Унда йөрөгән уҡыусылар – төрлө әкиәт геройҙары менән берлектә яҙылған сценарийҙар төрлө иртәлектәрҙең биҙәгенә әҙерләнә. Саф башҡорт телендә уйнаған КВН командаһын төҙөүгә лә ҙур көс һала. Был эштә уңышлы килеп сыға, хатта балаларҙың һанына ҡарап, өс составҡа бүлергә тура килә. Шаяртыуҙар ҡыҙыҡ, көнүҙәк, ҡыҫҡа булыуы менән бергә, мәғәнә үҙенсәлегенә лә иғтибар итеүҙе төп маҡсат итеп ҡуйғандар. Бөгөн Баш бармаҡ КВН командаһы – ҡала, зона, республика кимәлендәге уйындарҙың еңеүселәре. Директорҙарының тәҡдиме, Раушания Вәкил ҡыҙының тырышлығы менән был лицейҙа башҡорт телендә донъя күргән мәктәп телевидениеһы эшләй башлаған. Был да – йәш быуындың үҫеше, уларҙа лидерлыҡ сифаттары асылыуы өсөн яңы мөмкинлектәр барлыҡҡа килеүҙең бер сараһы. Әлбиттә, төп эше – белем биреүҙе лә онотмай. Ҡыҙыҡлы, ғәҙәти булмаған дәрестәр уҙғара. Йыл уҡытыусыһы конкурсында ла ҡатнашырға йөръәт итеп, призлы урын яулай. Уҡыусылары менән ҡала, республика кимәлендәге фәнни-ғәмәли конференцияларҙа әүҙем ҡатнашып, уңыштарға өлгәшәләр. Юғары категориялы уҡытыусыны Сибай ҡалаһының мәғариф идаралығы, ҡала хакимиәте рәхмәт хаттары менән бүләкләй. Директорҙары Дилә Фәтҡуллина етәкселегендә, Сибай ҡалаһының юбилейы айҡанлы тәҡдим ителгән грант алып, йәш быуынды төрлө яҡлап үҫтереү өсөн дә көсөн һала. Ҡалалағы мәғариф учреждениелары менән тәжрибә уртаҡлашалар. – Уҡытыусылыҡ класс етәксеһе булыу, мәктәп тормошо менән ҡайнап йәшәү күп ваҡытты ала, шуға ҡарамаҫтан, яратҡан шөғөлөмә ваҡыт бүлергә тырышам. Бөтә оҫталыҡ дәрестәрен каникул, отпуск ваҡыттарында уҙғарырға, яңы идеяларымды ошо мәлдә тормошҡа ашырып ҡалырға тырышам. Даими клиенттарым – хеҙмәттәштәрем, ата-әсәләр, хатта уҡыусылар. Киләсәккә лә, әлбиттә, пландарым ҙур, яңынан-яңы һөнәрҙәр арттырырмын, тип ышанам. Матур, милли стилдә әйбер күреп ҡалһам, мотлаҡ тотоп ҡарағым килә башлай, уны үҙемсә, үҙемә оҡшағанса эшләп ҡуям, – ти ул. Ҡасандыр бер нисә сәғәт эсендә бер китапты уҡып сығып китапханасыны таң ҡалдырған Раушания, үҙен белгәндәрҙе әле лә һоҡландырып тора. Туҡтамай аҡҡан йылғаның һыуы саф торған шикелле, эҙләнеүсән, үҙ өҫтөндә эшләгән кешеләрҙең күңелдәре лә матур була шул. Рәзинә УРМАНШИНА.",Ҡулдарына күҙ эйәрмәй,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә']",[1 1 0 1 1 1 0 1 0 0 1 1 1 1],10,Йәмғиәт,7197,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-11-14/uldaryna-k-ey-rm-y-4467412,2025-11-14T13:42:00+00:00
"Бөгөн – Халыҡ-ара театр көнө. Барлыҡ сәхнә кешеләрен, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен, театр һөйөүселәрҙе профессиональ байрамдары менән ҡотлайбыҙ. Зөлфирә Таһированың бала саҡ  хыялы – театр. Боҙоҡ боҙоп, атайымдан әрләнһәм, мин: ""Әртис булһам, телевизорҙан ҡарап, мине һағынып, илап ултырырһың әле! ""- тип тороп, һөйләнә-һөйләнә илай торғайным.",Ныҡ әртис булғым килде,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Иҫтәлекле көндәр,338,https://henek.info/articles/++++/2025-03-27/ny-rtis-bul-ym-kilde-4174828,2025-03-27T13:00:00+00:00
Ул Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының концерт залында ойошторолдо.,"""Шаян-лига-2025"" финалы үтте",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,103,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-04-18/shayan-liga-2025-finaly-tte-4204846,2025-04-18T22:45:56+00:00
"Уларҙың бөхтә йортона Кеше килеп ишек шаҡығансы, бөтәһе лә бик яҡшы була. Ысын дуҫтар бәхетле һәм бик күңелле ғүмер итә. Был көндө ҡот осҡос итеп ямғыр яуа, тышта бик ныҡ һыуыҡ була. Көслө ел кешегә юлын дауам итергә мөмкинлек бирмәй. Мөхәббәт менән Көнсөллөк ҙур ихласлыҡ менән Кешене үҙҙәренең йортона индерә. Юлсыны усаҡ яғып йылыталар, иң тәмле ризыҡтар менән һыйлайҙар һәм төнгөлөккә йомшаҡ түшәккә һалалар. Киске аш ваҡытында Мөхәббәт, Көнсөллөк һәм Кеше бик оҙаҡ төрлө хәл-ваҡиғалар, мәңгелек һәм матур киләсәк хаҡында һөйләшә. Был һөйләшеү шул тиклем ҡыҙыҡлы һәм илерткес булғанға улар төндөң үткәнен дә һиҙмәй ҡала, таң атып, тышта яҡтыра башлай. Кеше үҙ юлы менән китергә йыйына башлағас, Мөхәббәттең тағы бер аҙға ҡалырға үтенеүен кире ҡаға алмай. Кеше был йортта тағы бер көнгә ҡалырға була. Шулай бер көн үтә, икенсеһе. Кеше һаман да китмәй, ә Мөхәббәт ул китмәгәнгә Аллаһы Тәғәләгә рәхмәт уҡый. Кешегә ныҡ эҫенеп китеп, Мөхәббәт Көнсөллөк хаҡында бөтөнләй онота. Улар элекке һымаҡ бер-береһе менән төрлө тарихи ваҡиғалар тураһында төндәр буйы һөйләшеп ултырмай. Хәҙер улар икеһе лә бөтөнләй икенсе. Мөхәббәт бик бәхетле, ә Көнсөллөк көндән-көн моңайғандан-моңая. Һәм бына бер көндө иртә таң менән «күңел»дең ишеген Бәхет ҡаға. Берәү ҙә асмай, эске яҡта тып-тын. Бәхет тәҙрәнән ҡарай һәм ҡото осоп артҡа сигенә. Ул үҙенең һуңлауын аңлай. ҡасандыр «күңел»дә бик бәхетле йәшәгән өсәүҙең береһе лә иҫән булмай. Бер көн элек Үлем уларҙы мәңгелеккә алып китә. Тәүге икәүһен, ағыуланған килеш, йоҡо бүлмәһендә, ә өсөнсөһөн уларҙан бер нисә метрҙа аҫылынған килеш табалар. Быға ышанырға теләмәйенсә, Бәхет, ҡалтырана-ҡалтырана, уларҙы ҡотҡарырға тырыша. Әммә бик һуң була. Тик аҙаҡ, ҡояш байып барған ваҡытта, өҫтәлдәге бер яҙыуҙы күреп ҡала. Унда: «Мин һәр ваҡыт уға тик изгелек теләнем һәм уны ғүмеремдән дә нығыраҡ өҙөлөп яраттым. Мин Мөхәббәттең Кешегә ҡарата шундай ҙур тойғоһон күтәрә алманым. Минең менән түгел, тигән уй йәнемә тынғылыҡ бирмәне, йөрәгемде һыҡратты. Хәҙер Күктә беҙ һинең менән икәү бергә һәм һәр ваҡыт үҙеңде өҙөлөп һөйөүемде бел! Мин һине элеккегә ҡарағанда ла нығыраҡ яратасаҡмын. Һәм ҡайҙа ғына булма, ҡайҙа ғына барма, һәр ваҡыт эргәңдәмен. Һинең Көнсөллөгөң», – тиелгән була. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Мөхәббәт һәм Көнсөллөк,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,2883,https://henek.info/articles/+++-/2025-08-11/m-h-bb-t-m-k-ns-ll-k-4345953,2025-08-11T17:50:00+00:00
"Сулдан: Айзат, Али, Рузил намазга хәтле белем алаЗәмфирә апа Нәфыйкова ашарга әзерлиКызлар өстәл әзерли",Ижау мәчетенә тәравихка кеше күпләп килә,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Татарстан,103,https://www.azatliq.org/a/25042495.html,2013-07-11T00:26:26+00:00
"Төпкөл башҡорт ауылынан һуғышҡа алынған йәш башҡорт егете үҙ ғәскәрендә райондашы менән бергә тура килә. Ике башҡорт һәр ваҡыт бергә йөрөргә тырыша, бер-береһенә тыныс тормоштағы хәл-әхүәлдәре, туған-тыумасалары тураһында һөйләп, уртаҡ таныштарын асыҡлап, бөтөнләй яҡынлашып китә. Һуғыштың иң ҡыҙыу мәлдәрендә, беҙҙекеләрҙең әле сигенеү осоронда, бер бик ҡаты алышта еңелергә тура килә һәм совет һалдаттарының бер төркөмө ҡамауҙа ҡалып, пленға эләгә. Шулар араһында теге ике башҡорт та булып сыға. Ҡулға алынған һалдаттарҙы фашистар территорияһындағы ауылға алып килеп, һарайға ябалар. Унан башлана һорау алыуҙар, язалауҙар. Рухтары йомшағыраҡ булғандар бер-ике көн туҡмалыуҙан һына, бөтөн белгәндәрен һөйләй, иптәштәрен һата башлай. Үкенескә ҡаршы, беҙгә билдәле геройҙың да райондашы шулай итә. Иптәшенең һатылғанын ишеткән икенсе башҡорт егете, асыуына түҙмәй, башҡортсалап һүгенеп, уны әрләй. Хатта түҙмәйенсә йүгереп килеп, йоҙроҡлап дөмбәҫләй башлай. Ике башҡорт, башҡортсалап һүгенешеп-ҡысҡырышып, һорау алыусы ниместәрҙе аптыратып, көрмәкләшеп китәләр. Быны ҡыҙыҡ күргән фашистар хәҙер инде быларҙы һөсләтеп һуғыштыра. Арығансы айҡаша был икәү. Саҡ айырып алалар. Бынан ары был ике башҡортто бер һарайҙа тотоу мөмкин булмай башлай. Беҙҙең герой милләттәшенең һатлыҡ йән булыуы менән һис килешә алмай, ""Ошонда үлтереп китәм мин һине"", ти ҙә, әйләнгән һайын тегегә барып йәбешә икән. Язалау отряды башлығы уларҙың был ҡыйнашыуын, туҡтауһыҙ һүҙ көрәштереүен күҙәтә торғас, һорай ҡуйған: ""Һеҙ кемдәр, ниндәй милләттән? "" ""Башҡорттар! "" - тип яуаплай егет. ""Һин ни өсөн башҡа һатлыҡ йәндәрҙе тыймайһың, бында бит бер һинең дуҫың ғына түгел, башҡалар ҙа бер-береһен һата"", - ти икән немец офицеры. ""Башҡорт һатлыҡ йән түгел, беҙ батыр халыҡ! "" - ти уға тотҡон. Был ике башҡорт тотҡонон айырып бикләһәләр ҙә, ҡыҙыҡ күреп, ваҡыты-ваҡыты менән сығарып һуғыштырып алалалар икән. Әтәс уйынылай күреп, тамаша ҡылып, күңел аса фашистар. Бер милләттән булған егеттәрҙең, тотҡонлоҡта, тере ҡалыуға бер өмөт булмаған ерҙә, үҙҙәре язаланған, туҡмалған хәлдә лә, ниндәйҙер намыҫ төшөнсәләре сиктәрендә аймылыш булып, шулай алҡымдарынан алышҡаны был ят халыҡҡа аңлашылмай, әлбиттә. Улар быны уйын итеп кенә күрә. Бер көндө төндә беҙҙең геройҙы әлеге немец офицеры саҡыртып ала. Саҡырта ла, бөтөнләй әҙәм ышанмаҫ тарих һөйләй: ""Минең ысын исемем Моратулла. Мин тәүге империалистик һуғыш ваҡытында Германияла әсирҙә ҡалған башҡорт һалдатының улымын (атаһының исемен дә әйтә, тик герой уны онота). Әсәйем немка. Атайымдың тыуған төбәген асыҡ ҡына белмәйем, артыҡ ҡыҙыҡһынғаным булманы бала саҡта. Ҡустым бар, уның исеме Абдулла. Тик документтар буйынса беребеҙ Марат, икенсебеҙ Альберт булып киттек. Атайым иртә үлде, оҙаҡ ауырып ятты. Шул ятҡанында, үлерен белгәстер, мине саҡырып алып, былай тине: ""Улым, мин тыуған илемде һағыныуҙан үләм. Ғүмер буйы төшөмә шундай күренеш инде: далала таң ата, ҡыҙарып ҡына ҡояш күтәрелә, ҡолағыма ат тояғы тауышы ишетелә, бына һыбайлы ла күренә, ул дыулап сабып килә, ҡараһам, ул сапҡын мин үҙем, йөрәгем шундай елкенә, ҡаным уйнай, күңелем өҫкә-күккә күтәрелә, мин сабам, сабам, сабам. Уянһам, быларҙың береһе лә юҡ. Һығылып илайым. "" Ошо ваҡиғанан һуң күп йылдар үтте, мин хәрби уҡыуға индем, хеҙмәт иттем, һуғыш башланғас, фронтҡа алындым. Атайымдың кем булыуын берәүгә лә һөйләмәнем, үҙем дә уны юғалған индеец ҡәбиләһе вәкиле кеүек кенә ҡабул итә инем. Әммә уның ҡаны үҙенең барлығын һиҙҙерҙе. Һуңғы йылдарҙа мине ҡайҙалыр нимәлер тарта. Хатта был һуғышҡа ла, бәлки, ана шул саҡырған нәмәне табырмын кеүек булып сыҡҡайным. Йыш ҡына атайымдың төшөн күрәм: далала атта сабам, сабам, сабам. Йөрәгем тулай, ҡаным ярһый. Ә асылда атҡа яҡын барғаным да юҡ. Һин минең атайымды хәтерләтәһең. Уның шулай тыуған илем, ватаным тип йән атыуы, ғүмер буйы шул һөйөүенә тоғро булыуы, хатта илем тип һарағайып үлеүе лә әлеге һинең йәнең ҡыл өҫтөндә көйө өҙөшөүеңә оҡшаған ине. Иртәнсәк әсирҙәрҙе, һинең баяғы иптәшеңде лә атасаҡтар. Атайым рухына хөрмәт йөҙөнән мин һине ебәрәм. Һин, әгәр тере ҡайтһаң, үҙ илеңдә ошо хаҡта һөйлә, йәме. Илеңә әйт, һинең шундай-шундай улың, һиңә тоғро үлде, тиген. "" Немец офицерының хәбәрен нисек ҡабул итергә лә белмәй һалдат. Алдайҙыр, атыр алдынан албырғаталыр, тип уйлай. Офицер уны алып сығып, ауыл ситенәсә оҙатып, йүнәлеш биреп ебәргәс тә, ана атыр, бына атыр, тип килә. Шулайтып алыҫлашып барып, күҙҙән юғала. Үҙебеҙҙекеләргә юлыҡҡансы бәрелеш эсенә эләгеп, ҡаты яралана. Контузия хәлендә госпиталгә килеп эләгә. Шунда ауыр хәлдә ошо тарихты үҙенә операция яһаған хирургка һөйләй. Врач иһә, был хаҡта берәүгә лә, бер ваҡытта ла һөйләмәҫкә кәңәш итә. ""Бының өсөн һине тотоп атасаҡтар"", - тип киҫәтә. Һуғыш тамамланғас, баяғы һатлыҡ йән райондашының ғаиләһен барып таба, уның менән бергә булыуын, ҡаты алыштарҙың береһендә батырҙарса һәләк булып ҡалыуын һөйләй. Аҙаҡ оҙаҡ йылдар ғаиләһенә ярҙам итеп, балалары менән аралашып йәшәй. Бөгөн инде ул ҡарт һалдаттың булмағанына ла тиҫтәләгән йылдар. Ул был хәлде тәүге апайға һөйләгәндә, бик өҙгөләнеп, ошо хаҡта барыһына ла белдертергә теләп һөйләгән, тиҙәр. ""Һеңлем, яҙ әле, бәлки, шул ситтә йәшәп үлгән һалдаттың зат-ырыуы уҡыр һәм сәләмен ҡабул итер. Һис юғы кешеләр шул хаҡта белһен ине"", - тип әйткән булған имеш ул. Бөйөк Еңеүҙең сираттағы байрамы алдынан, был телдән-телгә күсеп килеп еткән тарих, тыуған ерҙәренән ситтә ҡалған башҡорт яугирҙарының һынмаҫ рухы, һөйөү тулы сәләме булып ҡабул ителһен ине. Миләүшә ҠАҺАРМАНОВА.",БЕҘ ҺАТЛЫҠ ЙӘН ТҮГЕЛ.,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Еңеү,5429,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-02-17/be-atly-y-n-t-gel-4125672,2025-02-17T20:18:00+00:00
"Ялтада су басуРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырымдагы иң зур курорт шәһәре Ялта урамнарын су басу сәбәпле гадәттән тыш хәл тәртибе кертелде. Шәһәргә керү тыела. Бу турыда Ялтадагы Русия хакимияте башлыгы Янина Павленкобелдерде. ""Елгалар ярларыннан ташып чыкты, шәһәр үзәген су баса. Кешеләрне эвакуациялибез. Иң мөһиме, шәһәр үзәге тулысынча ябык"", диде ул видеомөрәәгатендә. Павленко әйтүенчә, ""вазгыять шундый ки, хәзер контроль итеп булмаган су ташкыны машиналарны, кешеләрне агыза"". Хакимият кешеләрне өйләреннән чыкмаска өнди. Соңрак Павленко кешеләргә эчәр су туплап куярга да киңәш итте. Шәһәр үзәген электр энергиясе белән тәэмин итү туктатылды. ""Говорит Москва"" радиосы хәбәр итүенчә, Ялтада 80 кече трансформатор станциясе туктатылган, 2,7 мең кеше электрсыз калган. Ялтаны су басты, гадәттән тыш хәл кертелдеКазага каршы көрәшкә Русиянең Кара диңгез флоты хәрбиләре ибәрелгән. Ялта тирәсендәге Зур Ялта дип аталган ирләрдә дә юл аша чыгу урыннары, кайбер урамнар, шулай ук кайбер күпфатирлы йортларны су баскан. Ялта янындагы Форос бистәсендә электр энергиясен өзү сәбәпле, су тәэминаты тукталган. Әлегә корбаннар турында хәбәрләр юк. Ялтада су басу ярымутрауның көнчыгышындагы Керич шәһәрен 17 июньдә су басканның икенче көнендә башланды. омгага каршы төндә шәһәргә бер ай нормасы саналган яңгыр яуган диелә. Нәтиәдә Учан-Су (Водопадная) елгасы ярларыннан ташып чыккан. Социаль челтәрләрдә Ялтадагы хәлләр турында видеолар тарала. Керичтә кичә башланган су басу нәтиәсендә биш урамны, 230 шәхси һәм күпфатирлы йортны су басуы хәбәр ителә. Керичтә корбаннар булуы хәбәр ителми. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Ялтаны су басу нәтиәсендә шәһәргә керү тыела,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1835,https://www.azatliq.org/a/31314693.html,2021-06-18T12:03:41+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатар сәнгатенә сугыш пропагандасы үтеп керде. Өч елдан артык баручы Русиянең Украинага каршы сугышыннан соң татар сәхнәсендә шуңа багышлап беренче спектакль күрсәтелде. Сугыш пропагандасы татар әдәбиятына да үтеп керде: ярты ел дәвамында язучыларны шул темага әсәр язарга өндәп тордылар. Конкурсның суммасы моңа кадәр күрелмәгән дәрәәдә булды — 5,2 млн сум. Моңа кадәр эчке эмиграциягә киткән дип йөртелгән татар сәнгате сугыш өчен хезмәт итә башлады. Узган атнада — 29 һәм 30 майда Казанда Русиянең Украинага каршы сугышына багышланган беренче татар спектакле куелды. Аны Кариев исемендәге яшь тамашачылар театры сәхнәләштерде. ""Позывной Татарин"" (спектакльнең татарчасы да шулай атала) дип аталган спектакльне Кариевның баш режиссеры Ренат Әюповкуйган. Пьесаны ""Татар-информ"" дәүләт агентлыгы хәбәрчесе, сугышка барып кайтканәмил Сәлимгәрәевязган. Әюпов узган ел ахырында ""бездән ""СВО""га бәйле спектакль сорыйлар"" дипсөйләгәниде. Кариев театрыхәбәр итүенчә, ""Позывной Татарин"" чын вакыйгаларга нигезләнгән. Спектакльдә Казан янындагы Мирный бистәсендә яшәүче татар гаиләсе күрсәтелә. Бу милитаристик рухта тәрбияләнгән гаилә. Гаилә хуасы Украинага сугышка китә. Моңа кадәр ул Әфганстан, Сүриядә сугышкан. Аның уллары да әтисенең артыннан китәргә хыяллана. Кече улы исә үзе дрон ясый. Әтиләре хәбәрсез югалгач, өлкән уллары — Илһам да сугыш сафларына китә. ""Спектакль антрактсыз сәгать ярым бара. Аның байтак өлеше өч хәрбинең — Илһам, Виктор һәм Сәетнең танкта хәрби бирем үтәүләрен күрсәтүдән тора. Илһамны ""Татарин"" дип атыйлар — спектакль исеме шуннан. Без экипажның өч егетенең үзара дусларча мөнәсәбәтен, бер гаилә кебек яшәвен күрәбез"", дипяза""Интертат. ру"". Режиссер Ренат Әюпов әсәрдә патриотизмны күрсәтергә булган, Русиянең Украинага каршы сугыш алып баруын ""Ватан саклау"" төшенчәсе белән бәйләргә тырышкан. Шул ук вакытта ул ""сәхнәгә неофашистларны да чыгара алмыйбыз"" дигән. Спектакль татар телендә барса да, хәрбиләр үзара урысча аралашкан. Спектакль Әюпов карамагында гына булмаган, сәхнәгә чыгарыр алдыннан аны махсус комиссия тикшергән, дипяза""Реальное время"". Бу әлегә татарның професиональ сәхнәсендә Русиянең Украинага каршы сугышын хуплап куелган беренче спектакль булды. Дөрес, былтыр КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турында спектакль сәхнәләштергән иде, ләкин бу үзешчән сәхнәдә куелды. Моннан тыш, ел башында Казанның урыс яшь тамашачылар театры да Яна Орехованың""Просто жить"" әсәре нигезендә Украина сугышына багышланган спектаклькуйды. Ул Русия президенты фонды хисабына — турыдан-туры Мәскәүдән килгән акчага эшләнгән. Быел татар театрларына хәрби темалар үтеп керде. Аны рәсми рәвештә Икенче дөнья сугышы тәмамлануның 80 еллыгы белән бәйләделәр. Камал театрында Әсгать Мирзаһитовның""Аналар улларын көтәләр"" спектаклекүрсәтелде. Тинчурин театры исә Әмирхан Еникиәсәрләренә нигезләнеп ""Сезне Ватан Онытмас! "" спектакле куйды. Әсәр ""Бөек иңүнең 80 еллыгына һәм махсус хәрби операция (Русия хакимиятләре Украина сугышын шулай дип атый - ред. ) каһарманнарына багышлана"" дипязды Тинчурин театры.2022 елда — Русиянең Украинага каршы сугыш башлаган елда илдә сәнгатькә сугыш пропагандасы үтеп керде, ә моның белән килешмәгән сәнгать әһелләренә каршы репрессив чаралар күрелде. Ул Мәскәүдә белән Петербурда ачык күренде, әмма Татарстанда артык сизелмәде. Театр тәнкыйтьчесе Нияз Игъламов Русиядә әлеге барган процесслар татар сәнгатенә тискәре йогынты ясаячак дип Узган ел исә республика хакимияте сугыш пропагандасын сәхнәләрдә, әдәбиятта таратырга кирәклеген ачыктан-ачык әйтә башлады. Татарстан вице-премьеры Ләйлә Фазлыеваәдәбиятны корал итеп кулланырга һәм Украина сугышы турында урысча-татарча әдәби әсәрләр язарга, спектакльләр куергачакырды. Аныңча, сугышта катнашучы Татарстан егетләренең ""батырлыгын күрсәтергә ихтыя бар"". Фазлыева бүген Русия файдасына мәгълүмати көрәш алып барырга кирәк, ""әдәбият — һәрвакыт корал булган"", диде. Ә сугыш башлану белән татар язучылары нигездә сәяси темалардан читләште. Алар Соңгы бер елда хакимиятнең әдәбиятка да кул сузуы күренә. Былтыр ""Татмедиа"" дәүләт агентлыгы Украина сугышына багышланган ""Геройлар янәшәдә"" – ""Герои рядом"" патриотик әдәби конкурсы игълан итте. Әсәрләр ярты ел дәвамында кабул ителде. Аның гомум приз фонды 5,2 млн сумнан артып китте. Әдәби бәйгеләрдә моңарчы моның кадәр сумма бүленгәне булмады. Хәзер бу бәйгенең шорт-исемлеге тәкъдим ителде. иңүчеләр соңрак игълан ителәчәк. Исемлектә билгеле язучылар күп булмаса да, алар бар. Мәсәлән, Галиман Гыйльмановны күрергә була. Ул сугышта яраланып кайткан Илшат Әминевтурында новеллаязган. Гыйльманов үз ирен яклаган украиннарны ""укроп""лар дип атый, Украина ирен ""дошман тылы"" дип яза, ""азовчы""ларны телгә ала. Бу Мәскәүдән — төбәкләргә, республикаларга төшкән сәясәтенең бер күренеше. Хәзер Русиядә урыс сәнгате, аеруча урыс киносы ""хәрби юнәлешкә"" күчте. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан бирле режиссёрлар ""урыс дөньясы"" һәм ""махсус хәрби операция максатлары"" турында фильмнар төшерү өчен финанслар ала. Русия мәдәният министрлыгы бу максаттан акчаны турыдан-туры, йә фондлар аша бүлеп бирә, дипяза""Настоящее Время"". Шундый эшләрнең берсе — режиссёр Илья Казанковтөшергән ""Позывной ""Пассажир"" фильмы. Бу — публицист һәм сугышны яклаучы Александр Прохановкитабы нигезендә эшләнгән тулы метражлы фильм. Аның бюджеты 351,7 миллион сум тәшкил иткән, шуның 246,2 миллионын дәүләт финанслаган. Украина сугышында катнашучыларның каһарманлыгын күрсәткән фильмнар өчен дәүләт тарафыннан йөзләгән миллион сум акча бүленә, дип сөйләгән ""Настоящее Время""ның Русия киносы даирәсендәге чыганаклары. Режиссёр Виталий Манскийфикеренчә, Мәскәү Кирмәне хәрби фильмнар төшерүне зур игътибар белән күзәтә. — Бу эшкә аваплы кураторлар бик игътибарлы була. Минемчә, алар махсус исемлекләр дә төзеп бара: кемне, ничек һәм нәрсә аша кызыктырырга, алдарга, сатып алырга кирәк — барысы да билгеле. Максат — шушы кешеләрне билгеле бурычлар үтәүгә әлеп итү. Аның фикеренчә, сугыш пропагандасы белән шөгыльләнүче кайбер режиссёрлар һәм сценаристлар чыннан да Мәскәү сәясәтенә ышана, башкалары — миллиардлаган бюджет акчасын үзләштерү өчен эшли. Әмма барысы да Украина шәһәрләренә бомба ташлауны, дрон һөүмнәрен һәм йөзләрчә мең кешенең үлемен аклауга китерү өчен хезмәт итә ди ул. Русиядә",Татар театры һәм әдәбияты да сугыш өчен хезмәт итә башлады,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],7,Сугыш,6243,https://www.azatliq.org/a/33434105.html,2025-06-05T06:24:45+00:00
Рәшит Назаров исемендәге Толбазы башҡорт гимназияһының 1 класс уҡыусыһы Асфандиярова Зәлиә менән 3 класс уҡыусыһы Асфандиярова Асия.,Зәлиә менән Асия,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,132,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-14/z-li-men-n-asiya-3929254,2024-09-14T10:07:00+00:00
Бөрйән районы Аҫҡар ауылынан 4-се синыф уҡыусыһы Әлфинә Әлибәкова беҙҙең Күҙ менән ҡаш араһы конкурсына ебәргән фото.,Кемдең һөйкөмлө бесәйе был?,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",117,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-02-04/kemde-yk-ml-bes-ye-byl-4108471,2025-02-04T21:39:00+00:00
ТУҢДЫРМА - ТӘМЛЕ ҺӘМ ФАЙҘАЛЫ РИЗЫҠ! Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы,ТУҢДЫРМА,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Аш-һыу,258,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-mlek-s/2021-09-25/tu-dyrma-2520525,2021-09-25T13:43:47+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел бөтен республикада бәйрәм хәрби рухта узачак: Украинага һөүмдә катнашучыларга, аларның гаиләләренә һәм балаларына ""аерым игътибар биреләчәк"" дип искәртелә. Бүген, 30 августта Татарстанда бәйрәм – Республика көнен үткәрәләр. Соңгы вакытларда республикада зур бәйрәмнәрне Украинадагы сугышка ибәрергә дип хәрбиләр ыю өчен дә кулланалар. Мәсәлән бүген ""Казан"" гаилә үзәге янында ""иңү гаскәренә кушыл! "" дигән патриотик чара уздырачаклар. Чараның програмында кораллар күргәзмәсе, тактик гаскәр көрәше чыгышлары, Украинадагы сугыштан кайткан ""каһарман белән очрашу"" бар. Янәшәдә генә хәрби хезмәткә контракт белән кабул итү пункты да урнаштырганнар. Бу хакта Татарстанның ""Татмедиа"" мәгълүмат агентлыгыхәбәр итә. Быел бөтен республикада бәйрәм хәрби рухта узачак: Украинага һөүмдә катнашучыларга, аларның гаиләләренә һәм балаларына ""аерым игътибар биреләчәк"" дип искәртелә. Быел Татарстанда татар халкының милли бәйрәмен –Сабантуйныүткәргәндә,9 майныбәйрәм иткәндә, Нефтьчеләр көненуздырганда да контракт белән хәрби хезмәткә кабул итү пунктлары көйләп куйганнар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Республика көнендә Казанда бәйрәмгә килүчеләрне Украинадагы сугышка ибәрү эше дә алып барыла,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1226,https://www.azatliq.org/a/respublika-konenda-kazanda-bayramga-kiluchelarne-ukrainadagi-sugishka-jibaru-eshe-da-alip-barila/33099417.html,2024-08-30T11:16:14+03:00
"Украина Югары радасыКырымтатар намзәтләрне киңкүләм рәвәштә фирка исемлекләренә кертү Украинада беренче тапкыр күзәтелә. Элекке президент Петр Порошенкоитәкләгән Европейская солидарность фиркасе кырымтатар ветеран итәкчесе Мостафа әмилевне алтынчы һәм Кырымтатар мәлесе рәис урынбасары Ахтем Чийгознысигезенче урынга куйган. Рефат ЧубаровИгорь Смешкоитәкләгән Сила и честь фиркасе Кырымтатар мәлесе рәисе Рефат Чубаровны өченче урынга куйган. Үз тирәсенә хакимияттә эшләгән сафташларын туплаган, сайлаулар алдыннан Гройсманның украин стратегиясе фиркасен төзегән премьер-министр Владимир Гройсманисемлегендә мәгълүмат сәясәте министрының беренче урынбасары Эмине Джеппарбар. ырчы Святослав Вакарчукның сайлау алдыннан төзелгән Голос фиркасендә дә Кырымтатар халкы корылтае делегаты Рустем Умеров(18-нче урында), мәбүри күченүчеләргә ярдәм итүче Крым- оешмасы координаторы Тамила Ташева(26-нчы) намзәт итеп күрсәтелгән. Гаяна ЮксельЯшелләр фиркасеннән Киевта эшләүче Кырым хәбәрләр агентлыгы итәкчесе Гаяна Юксельнамзәт булып чыга. Ләкин барлык намзәтләр дә исемлекләр аша депутат булып сайланачак дип әйтеп булмый, чөнки төрле тикшеренүләр нәтиәләренә караганда, парламентка узу өчен биш процент киртәсен биш-алты фирка гына уза алачак. Алар: президент Владимир Зеленскийның Слуга народа (47-48 процент ыяр дип көтелә), Оппозицион платформа (10,4 процент), Европейская солидарность (7,9 процент), Батькивщина (7,5 процент), Голос (6,4 процент). Рефат Чубаров күрсәтелгән Сила и честь фиркасе 4,3 процент ыяр дип көттелә. Ни өчен кырымтатар намзәтләре президент Владимир Зеленскийның Слуга народа исемлегенә тәкъдим ителмәгәнлеге билгеле түгел. Кырымтатар халкы лидеры Мостафа әмилев Мәлестә фикер алышканнан соң платформалары безнең карашларга туры килгән фиркаләр исемлекләренә кырымтатар намзәтләре тәкъдим ителде диде. Мәлес рәисенең урынбасары Илми Умеров Украина Югары радасына кырымтатарлардан өч депутат уза ала, Голос фиркасеннән чыккан ике намзәт узар-узмаслык урыннарда тора диде. Мостафа әмилевМостафа әмилев фикеренчә, биш кырымтатар намзәт депутат булып сайлану ихтималы бар. Алар: Мостафа әмилев, Әхтәм Чийгоз, Рефат Чубаров, Рустем Умеров, Тамила Ташева. Совет берлеге таркалганнан алып Кырым аннексиясенә кадәр булган чорда Кырымтатар халкы корылтае тик бер фиркагә генә үз намзәтләрен тәкъдим итеп килде һәм барлык кырымтатарларны шул фирка өчен тавыш бирергә чакыра иде. Ул чорда да кырымтатар намзәтләрен төрле фиркаләр исемлекләренә кертү таләпләре яңгыраган чаклар булды. Ләкин мондый очракта Корылтай-Мәлес кырымтатар сайлаучыларының төрле фиркаләр өчен тавыш бирүен хүпламый иде, чөнки тавышлар бүленәчәк һәм мондый очракта берәр фиркадә кырымтатар намзәтенең исемлектә үтәрлек урында булачагы шикле иде. Фиркаләр, шул кырымтатарларның 150-170 мең тавышын яулап алу өчен, Мәлес белән килешеп, бер кырымтатар намзәтен исемлеккә үтәрлек урынга кертә иде. Бәйсез Украина чорында Украина Югары радасында кырымтатарлардан тик ике кеше - Мостафа әмилев һәм Рефат Чубаров даими депутат булдылар. Бары бер чакырылышта гына Кырым коммунистлары исемлеге аша Зарема Катушевада сайланган иде.2014 елдан башлап Кырымда яшәүче кырымтатарлар Украина сайлауларында катнаша алмый, ә кырымтатар намзәтләре фиркаләр исемлекләрендә элекке еллардагыга караганда күбрәк. Бу инде 2014 елдан соң Украинада кырымтатарларга караш уңай якка үзгәрүенең күрсәткече булса кирәк. Ләкин Югары радада булган 450 депутаттан 5-7-се кырымтатар вәкиле булуы да кырымтатар мәсьәләсен хәл итү дигән сүз түгелдер. Югары радада кырымтатар вәкилләре өчен Кырымда кырымтатар милли-территориаль өмһүриятен торгызу мәсьәләсе төп мәсьәлә булачактыр. Ә моңа алар исемлеккә кергән фиркаләрнең депутатлары белән сөйләшүләр үткәреп ирешә алалар. Кырымның Украинага кайтуы өчен алар мондый өмһүриятнең торгызылуын төп аргумент итеп саныйлар. Украина Югары радасына сайлау 21 июльдә узачак.",Украина парламентында кырымтатарлар артырга мөмкин,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Ҡырым,3861,https://www.azatliq.org/a/29997719.html,2019-06-14T01:04:49+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДиния нәзарәтенең низамнамәсе үзгәртелде һәм мөфтият турыдан-туры мөфти Равил Гайнетдин карамагына күчте. Бүген, 23 апрельдә Сарытау өлкәсе Диния нәзарәтенең Корылтае узды. Мөфтиятнең яңа рәисе итеп Рәсим Хуаәхмәтовсайланды. Моңа кадәр 32 ел мөфти булып торган Мөкаддәс Бибарсоввазифасыннан китте. Бу хакта Русия Диния нәзарәтехәбәр итә. Корылтайда Русия Диния нәзарәте рәисе, мөфти шәех Равил Гайнетдинисеменнән аның беренче урынбасары Дамир Мөхетдиновкаташкан. Ул Сарытау мөфтиятенә нигез салган Мөкаддәс Бибарсовка рәхмәт сүзләрен белдергән. Алга таба Бибарсов кайда эшләячәге әйтелми. Корылтай барышында мөфтият һәм төбәктәге мәчет-мәхәллә әгъзалары яңа рәис итеп Рәсим Хуаәхмәтовны сайлаган. Моннан тыш, делегатлар Сарытау мөфтиятенең низамнамәсенә үзгәрешләр керткән. ""Бүгеннән Сарыту өлкәсе нәзарәте документаль рәвештә дә Русия мөселманнары Диния нәзарәте составында"", диелә хәбәрдә. Сарытау өлкәсендә хәзер 57 мәчет, шәех Сәид мәдрәсәсе, хафизлар әзерләү үзәге, Нур-ТВ видеопроекты эшли. Соңгы елларда Русия Диния нәзарәте төбәкләрдәге мөфтиятләрне юридик яктан үзәкләштерү белән шөгыльләнде. 2020 елда Иваново мөфтияте рәисе Фәрит Ляпин Русия Диния нәзарәте карамагыннан чыгуы турындабелдергән иде. Ул моны Равил Гайнетдин итәкләгән оешманың Иваново мөселманнары милкен тартып алырга һәм үз урынына башка кешене куярга теләүләре белән аңлатты. Соңрак Равил Гайнетдин итәкләгән Диния нәзарәте Иваново мөфтиятенең яңа нигезнамәсен танымавын белдерде һәм Татарстан Диния нәзарәтен эчке мәсьәләләргәтыкшынмаска чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",арытау мөфтие алышынды: 32 ел рәислек иткән Мөкаддәс Бибарсов вазифасыннан китте,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Дин,1684,https://www.azatliq.org/a/caritau-moftie-alishindi-32-el-raislek-itkan-mokaddas-bibarsov-vazifasinnan-kitte-/32917462.html,2024-04-23T16:06:58+03:00
"17 майҙа Силәбе өлкәһенең Арғаяш районы Ҡолой ауылында яҡташ, йырсы шағир Уран Кинйәбулатовтың тыуыуына 90 йыл тулыуға арналған «Ерем моңло йыр ярата» тигән әҙәби һәм мәҙәни сара уҙҙы.","""УҢҒАНДЫҢ АТЫ УҢҒА КИТКӘН""",['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Яңылыҡтар,184,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-20/u-andy-aty-u-a-kitk-n-3774267,2024-05-20T11:16:53+00:00
"Ойоштороусылар билдәләүенсә, быйыл уйындарҙа 40-тан ашыу команда ҡатнашҡан. Ә финалда 5 команда сығыш яһаны. Уйынсылар – шаян һәм отҡорҙарҙы Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлләриә Ялсыҡаева ла сәләмләне. Балаларға һәм уларҙың етәкселәренә башҡорт КВН-ын үҫтереүҙә ҡатнашҡандары өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Уйынсылар өс конкурста көс һынашты - сәләмләү, импровизация, музыкаль номер. Командалар һәр ваҡыттағыса тырышып әҙерләнгән. Уларға баһа биреү, еңеүселәрҙе һайлау - ауырға тура килде. Жюри ағзалары - Башҡортостандың халыҡ  артисы Рәсүл Ҡарабулатов, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова, БР Мәғариф министрлығының Милли мәғариф идаралығы начальнигы Илдус Ҡаһарманов, БР Туриндустрия һәм ҡунаҡсыллыҡ ойошмалары берлеге рәйесе Илдар Бикҡужин, ""Йәйғор"" лагеры директоры Радмир Буранғолов, Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы алып барыусыһы Фаягөл Дәүләтйәрова - сығыштарҙы баһаланы. Шулай итеп, еңеүселәр билдәле: 3-сө урын - ""Алға"" (Өфө ҡалаһының 86-сы гимназияһы); 2-се урын - «Берҙәм егерме берҙәр» (Өфө ҡалаһының 21-се лицей командаһы). 1-се урын - ХХ централ (Ф. Мостафина ис. 20-се ҡала башҡорт гимназияһы), Етегән1 (Р. Бикбаев ис. 102-се башҡорт гимназияһы); ""Шаяниум - 2024"" еңеүсеһе - Һупайлы дәрүиштәре (М. Исҡужин ис. 136-сы башҡорт лицейы). Ҡотлайбыҙ! Ойоштороусылар билдәләүенсә, быйыл уйындарҙа 40-тан ашыу команда ҡатнашҡан. Ә финалда 5 команда сығыш яһаны. Уйынсылар – шаян һәм отҡорҙарҙы Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Гөлләриә Ялсыҡаева ла сәләмләне. Балаларға һәм уларҙың етәкселәренә башҡорт КВН-ын үҫтереүҙә ҡатнашҡандары өсөн ҙур рәхмәт белдерҙе. Уйынсылар өс конкурста көс һынашты - сәләмләү, импровизация, музыкаль номер. Командалар һәр ваҡыттағыса тырышып әҙерләнгән. Уларға баһа биреү, еңеүселәрҙе һайлау - ауырға тура килде. Жюри ағзалары - Башҡортостандың халыҡ  артисы Рәсүл Ҡарабулатов, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды директоры Гөлназ Йосопова, БР Мәғариф министрлығының Милли мәғариф идаралығы начальнигы Илдус Ҡаһарманов, БР Туриндустрия һәм ҡунаҡсыллыҡ ойошмалары берлеге рәйесе Илдар Бикҡужин, ""Йәйғор"" лагеры директоры Радмир Буранғолов, Башҡортостан Юлдаш телевидениеһы алып барыусыһы Фаягөл Дәүләтйәрова - сығыштарҙы баһаланы. Шулай итеп, еңеүселәр билдәле: 3-сө урын - ""Алға"" (Өфө ҡалаһының 86-сы гимназияһы); 2-се урын - «Берҙәм егерме берҙәр» (Өфө ҡалаһының 21-се лицей командаһы). 1-се урын - ХХ централ (Ф. Мостафина ис. 20-се ҡала башҡорт гимназияһы), Етегән1 (Р. Бикбаев ис. 102-се башҡорт гимназияһы); ""Шаяниум - 2024"" еңеүсеһе - Һупайлы дәрүиштәре (М. Исҡужин ис. 136-сы башҡорт лицейы). Ҡотлайбыҙ!",«Шаяниум – 2024»,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0],7,Яңылыҡтар,2789,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-12/shayanium-2024-3724438,2024-04-12T08:28:00+00:00
"Ап-аҡ өмөттәр менән. Тормош юлы тәгәрәһен Шатлыҡ, ҡыуаныс менән. Һәр кемдең күңел һауыты Изгелек менән тулһын. Ергә тыныслыҡтар килһен, Өмөтлө таңдар атһын. Әсәйҙәр иламаһындар, Йоҡлаһындар төндәрен. Хоҙайым, һинән һорайым, Ҡаршы алһын, әсә улдарын! Рушана ҒИЛМАНОВА,   «Б» синыфы уҡыусыһы. Дыуан районы, Тимер Йосопов исемендәге республика интернат-лицейы. Һүрәттә: Ауырғазы районы Талбазы ауылы лицейы уҡыусыһы Илина ЙӘҒӘФӘРОВАның һүрәте. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ергә тыныслыҡтар килһен,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Шиғриәт,867,https://yanshishma.com/articles/shigyrzar/2026-01-03/erg-tynysly-tar-kil-en-4528174,2026-01-03T22:55:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елда Чехия президенты Петр Павел Кырым ярымутравыннан кырымтатарларны сөрүне дәүләт дәрәәсендә хөкем итәргә кирәк, дип белдергән иде. Бүген, 18 декабрьдә, Чехия парламентының Югары пулаты (Сенат) 1944 елгы кырымтатар сөргенен геноцид акты дип таныды.2023 елда Чехия президенты Петр Павел Кырым ярымутравыннан кырымтатарларны сөрүне дәүләт дәрәәсендә хөкем итәргә кирәк, дипбелдергән иде. Шул ук вакытта 16 октябрьдә Эстония парламенты да кырымтатар сөргенен геноцид акты дип таныды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чехия парламентының Югары пулаты кырымтатар сөргенен геноцид акты дип таныды,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,556,https://www.azatliq.org/a/chehiya-parlamentining-yugari-pulati-kirimtatar-sorgenen-genotsid-akti-dip-tanidi/33244451.html,2024-12-18T15:25:11+03:00
"Һәм үҙемдең битараф булмауым арҡаһында уларға ярҙам итә алыуыма шатланып ҡуйҙым. Шул уҡ ваҡытта ни өсөн был ирҙәрҙең ғаиләләре өсөн «артыҡ тамаҡ» булып китеүҙәре тураһында уйлана башланым. Статистика мәғлүмәттәренә иғтибар итһәк, ғаиләләрен ташлаған 100 процент ирҙәрҙең 40 проценты урта йәштәрҙәге ирҙәргә, йәғни 30-40 йәштәгеләргә, 30 проценты – 20-30 йәштәге көслө енестәргә, 20 проценты – 40-50 йәш арауығына тура килә һәм 10 проценты – пенсия йәшендәге 50-65 йәшлек ирҙәр. Ә 20 йәше тулмаған егеттәр ғаиләнән китмәйҙәр, сөнки улар өйләнеп өлгөрмәгән әле. Ә өлкән йәштәге ирҙәр ҡатындарын ташларға ашҡынып бармайҙар, сөнки бынан фәтүәһе булмаҫты аңлайҙар. Күпме ирҙең ғаиләһен ташлап киткәнлеге тураһында статистикала аныҡ ҡына һандар юҡ. Ләкин Рәсәйҙә барлыҡҡа килгән ғаиләләрҙең яртыһы тарҡалыуын һәр кем белә. Ғәмәлдә ни өсөн ирҙәр ғаиләнән китә һуң? Психологтар фекеренсә, бының бер нисә сәбәбе бар. Быға көнкүреш һәм финанс проблемалары, катын-ҡыҙҙың ирен саманан тыш контролдә тотоуы, ҡатынының ҡыҙыҡһындырмай башлауы, йәғни әрпешлеге, шулай уҡ уларҙың дөйөм мауығыу- ҡыҙыҡһыныуҙары булмауы инә. Бынан тыш ғаилә мөнәсәбәттәренә туғандар, дуҫтар тығыла башлауы ла кире тәьҫир итә. Ни өсөн ирҙәр ғаиләһен ташлай, - тигән һорауға төплө генә яуап та табып булмай әле. Ғәҙәттә, был аҙымға ирҙәрҙе бер нисә сәбәп этәрә: аҡса етмәүе үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙе генә түгел, матди именлеккә, сәләмәтлек өлкәһенә һәм бергәләп ял итеүгә лә тәьҫир итә. Ирҙең ғаиләнән китергә йөрөүен нисек алдан белергә һуң? Беренсенән, ул ғаиләләге бар ваҡиғаларға ла битараф ҡала. Уны балалары ла, ҡатыны ла ҡыҙыҡһындырмай башлай. Уларҙың проблемаларын хәстәрләү тураһында әйтеп тораһы ла юҡ. Икенсенән, ирҙә ҡатынының тышҡы ҡиәфәтенә ҡыҙыҡһыныу юғала, хатта ул ҡатыны менән бергә йоҡламай башлай, йәғни интим тормоштары туҡтала. Ҡайһы бер көслө енес вәкилдәре тиҙ ҡыҙып бара һәм бер туҡтауһыҙ өйҙәгеләрҙе тәнкитләй башлай. Ир кеше күп ваҡытын ғаиләлә түгел, ә ситтә үткәреүгә ғәҙәтләнә. Өйҙә сағында ла ваҡытын кем менәндер социаль селтәрҙәрҙә яҙышып үткәрә. Һәр ҡатын иренең үҙенә ҡарата «һыуынғанын» тоя бит инде. Уның ҡатынын яратмауы тәртибенән үк күренә башлай. Бик тырышҡанда ғына ҡатын кеше ирҙә үҙенә ҡарата киренән ҡыҙыҡһыныу уята ала, ләкин күп осраҡта ғаиләләр тарҡала бит. Әлбиттә, ғаилә тарҡалғанда иң ғазап сиккәне – балалар. Ләкин быныһы – айырым тема. Бөгөн иһә мине ни өсөн балалар үҫкәндә кәрәк булған ирҙең аҙаҡ балалар үҫеп бөткәс ҡатын-ҡыҙға бөтөнләй кәрәмәүе аптырата. Быға әллә күпме миҫалдар килтерергә булыр ине. Ләкин мин үҙемде тетрәндергән ике миҫалға ғына туҡтап китәм… Күршемдә бер ир күҙ менән ҡаш араһында ҡартайҙы ла хәҙер ҡатынына ла, балаларына ла кәрәкмәй. Хәтеремдә улын матур итеп армияға оҙатыуҙары, гөрләтеп туй үткәреүҙәре, был ирҙең матур итеп кейенеп, дипломат ҡына тотоп эшкә барып, эштән ҡайтыуҙары… Тик һуңғы ике йылда «алкаш»ҡа әйләнде лә ҡуйҙы. Әллә ни зыяны ла юҡ кешегә, тик үткәндә-һүткәндә йәй көнө үҙе һымағыраҡ «бушағандар»ҙы йыйып ултырыуы ғына асыуға тейә. Ошо йәй уның эргәһендә өстө-башы матур ғына татар ире лә күренә башланы…Мин уның һуңғы подъезда йәшәгәнен, ике балаһы, ҡатыны булыуын ишетеп кенә белдем… Бер эштән ҡайтып килеүемдә бының ҡулындағы рүмкәне күргәс, түҙмәнем: «Әрәм булаһың бит, эсмә», тинем. Ә ул йылмайҙы ла: «Иртәгә Украинаға китәм бит, шуға эсәм…» тине. Икенсе көндө уны ап-айныҡ күргәс, «был шыттырған икән» тип уйлап ҡуйҙым, айныҡ булыуына шатландым. Ә өсөнсө көндө ҡыҙым менән кибеткә китеп барғанда арттан ҡыуып тотоп, һаулыҡ һорашып үтеп китте… Иртәгәһен беҙ ҡыҙым менән шифаханаға юлландыҡ. Ә был ирҙең Украинаға юлланғанлығын ял итеп ҡайтҡас осраҡлы ғына ишеттем…Ниндәйҙер йомош менән маршруткала ҡайтып килгәнемдә беҙҙең йортто хеҙмәтләндереүсе таныш малярға тап булдым. Нишләптер күҙҙәре моңһоу ине. Баҡһаң, 40 көн элек кенә тормош иптәшен ерләгән икән…Украинанан бала ғына егеттәребеҙҙең тәүге мәйеттәре ҡайтҡан мәл ине. «Кисә генә Илмирҙы күмделәр бит инде», - ти был миңә. «Ниндәй Илмирҙы? » тигән һорауыма «Һуң һин йәшәгән йорттоң һуңғы подъезында йәшәй ине бит» ти. Мин аптырап: «Ниңә унда берәй хәрби кеше бар инеме ни? » тим. Һеҙҙең подъезд төбөнә лә барып ултыра ине бит оҙон буйлы татар ире…» тигәс йығылып китә яҙҙым. Аҙаҡ уның донъя күргән иптәштәренән шуны белдем. Ул ваҡытында «Газпром»да матур ғына эш хаҡы алып эшләп йөрөгән, осраҡлы ғына эшһеҙ ҡалғанында ипотекаға башын тығып өлгөргән булған… Ошо сәбәпле ғаиләһенә кәрәкмәй башлаған ул. Шуға күрә Чечня һуғышында тәжрибәһе булған егет үҙ теләге менән Украинаға юлланған. . Һәм 20 көн эсендә үлеп ҡайтҡан. Иптәштәре уның үлеменә һаман ышанмай «Бына Яңы йылға тиклем көтәбеҙ әле, бәлки ҡайтыр, » - тиҙәр. «Нисек инде? »тим. «Ниңә Чечня һуғышынан алып ҡайтып күмгәс, бер аҙҙан үҙе ҡайтып төшкән ине бит» - тиҙәр. Был юлы ҡайтмаҫ шул ул! …Уны Стәрлетамаҡ районы Алға ауылында ерләгәндәр. «Ғаиләһендә ҡәҙерһеҙ ир икәнен белһәмме? » тигән мәғәнәһеҙ уй ҙа килде әле башыма, йәшәр ҙә йәшәр ине… Римма ҒӘЛИМОВА.",ЙӘН ҒАЗАБЫ ЙӘКИ ИСЕМҺЕҘ КҮРШЕМ МИНЕҢ…,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 0 0],5,Фекер,4937,https://agideljurn.ru/opinions/2023-07-21/y-n-azaby-y-ki-isem-e-k-rshem-mine-3350285,2023-07-21T14:59:00+00:00
"Кампуста Рәсәй мәғариф министрының беренсе урынбаҫары Александр Бугаев ӨДНТУ, ӨФһ ТУ һәм БДМУ-ның заманса лабораторияларын юғары баһаланы. Һуңынан М. Аҡмулла университеты ректоры Салауат Сәғитов менән бергә юғары уҡыу йорто институттарына юлланды. Сәфәр Башҡортостандың төҙөлөш отряды хәрәкәте тураһындағы фотокүргәҙмәне ҡарауҙан башланды. Шулай уҡ ҡунаҡты Добро үҙәге эшмәкәрлеге менән таныштырҙылар. Ул - 2013 йылдан 575 ирекмәнде берләштергән һәм балалар өсөн социаль акциялар үткәргән университет үҙәге. Физика, математика, һанлы һәм нанотехнологиялар институтында декан Азат Йосопов Александр Бугаевҡа наноэлектроника лабораторияһы һәм наносенсорика йәштәр лабораторияһы эшләнмәләрен күрһәтте. Ректор Салауат Сәғитов билдәләүенсә, юғары уҡыу йорто фәнгә айырым баҫым яһай: 2025 йылда Мәғариф министрлығының дәүләт заданиеһы буйынса проекттар күләме 53 миллион һум тәшкил иткән. Физик культура һәм кеше һаулығы институтында ҡунаҡтарға федераль программа буйынса йыһазландырылған кабинеттар күрһәтелде, унда студенттар робот-тренажерҙарҙа һәм заманса ҡорамалдарҙа беренсе ярҙам күнекмәләрен өйрәнә. Александр Бугаев М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының йылдам үҫешеүен билдәләне һәм бының өсөн юғары уҡыу йортоноң ректорына һәм профессор-уҡытыусылар составына рәхмәт белдерҙе: – Һәр ваҡыт килеп, яңы нәмә күрәһең. Әммә иң мөһиме – студенттарҙың, аспиранттарҙың күҙҙәре яна. Был уларға бында ҡыҙыҡлы булғандың иң яҡшы күрһәткесе. Министр урынбаҫары патриотик тәрбиә биреүҙе мөһим йүнәлештәрҙең береһе тип атаны. – Кәрәкле белгестәр әҙерләү – мөһим бурыстарҙың береһе, М. Аҡмулла университетында һәм Өфөнөң Вуз-ара студенттар кампусында бөтә матди-техник база быға тап килә, бөтә шарттар ҙа булдырылған, – тип билдәләне Александр Бугаев. Фото сығанағы: Башҡортостан Хөкүмәте.",Кәрәкле белгестәр әҙерләү – мөһим бурыстарҙың береһе,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Мәғариф,1802,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-12-18/k-r-kle-belgest-r-erl-m-im-burystar-y-bere-e-4516423,2025-12-18T21:55:00+00:00
"Иң беренсе булып улар Сөләймән Абдуллин исемендәге балалар сәнғәт мәктәбендә булды. Сәнғәт мәктәбе йәш быуынды мәҙәни тормошҡа ылыҡтырыу, улар араһынан киләсәктә район данын яҡлаясаҡ талантлы кешеләр үҫтереү буйынса ҙур эш алып баралар. Икенсе туҡталыш район мәҙәниәт йорто булды. Ҡунаҡтарҙы фойела мәҙәниәт бүлеге етәксеһе  Гөлнур Дариҡ ҡыҙы Хәсәнова ҡаршыланы. Район халҡының ялы юғары кимәлдә ойошторолоуы, төрлө саралар уҙғарылыуы тураһында һөйләп үтте. Мәҙәниәт йорто күңел асыу урыны ғына түгел, ул халыҡты рухи йәһәттән байыта, ауыр ваҡыттарҙа кешенең күңелен күтәрә, йәшәүгә дәрт бирә. Ейәнсура тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында музей хеҙмәткәрҙәре ҡунаҡтарҙы төрлө экспонаттар менән яҡындан таныштырҙы. Музейҙа үҙҙәренә таныш булмаған әйберҙәрҙең тәғәйенләнеше һәм ҡулланылышы тураһында белделәр, ата-бабаларыбыҙҙың тормошо һәм көнкүреше менән таныштылар. Үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған бик күп һорауҙар бирҙеләр. Район китапханаһында танышыу Юныс Юлбарыҫ Бикбов бюсты алдында башланды. Ҡунаҡтар өсөн китапхана буйлап экскурсия ойошторолдо. Уҡыу залында китапхананың фондында булған милли матбуғат һәм яңы китаптар менән таныштырҙылар. Шулай уҡ китапхана хеҙмәткәрҙәре китапхана янында эшләп килгән Яугирҙар, Ал елкән, Гармония, Луч надежды һәм Библиотека рукоделия клубтарының эштәре тураһында һөйләп үттеләр. Был осрашыу, мәҙәниәт өлкәһе менән танышыу бик йөкмәткеле, ҡыҙыҡлы һәм фәһемле булды. милликейем ҡоролтай Всемирный Курултай Башкир курултай башҡорттар башкиры спорт Ейәнсура Районы Зианчуринский Район Трезвое Село 2025 Айыҡ Ауыл 2025 Өмбәтауылы ФСГО Фонд Грантов Бөтә Донъя Башҡорттары Ҡоролтайы",Мәҙәниәт ойошмалары буйлап сәйәхәт,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0],8,Яңылыҡтар,1614,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/m-ni-t-oyoshmalary-buylap-s-y-h-t-4554169,2026-01-28T18:53:00+00:00
"Иң беренсе динде ихтирам итеү. Кеше саҡыраһығыҙ икән, үҙегеҙ өлгө булырға тейеш. Бында иң әүәл, дөрөҫ кейенеү, икенсе хәләл ризыҡтар, өсөнсө- мәжлестә кәрәкһеҙ темаға һөйләшеү булырға тейеш түгел. Мин, имам булараҡ, аят аштарына көн дә йөрөргә тура килә. Иң беренсе һүҙҙе ҡыҙғанысҡа ҡаршы, дөрөҫ кейенеүҙән башлайым. Әлбиттә, вәғәземде дөрөҫ аңларлыҡ итеп, үпкәләшеүҙәр булмаҫлыҡ итеп һөйләйем. Тағы ла бер сетерекле мәсьәлә: һине кеше ихтирам итеп, шундай оло ашҡа, Ҡөрьән ашына, саҡыра икән, ниңә әле унда түш, ҡулдар күренеп торған, ҡыҫҡа итәкле кейем кейеп барырға! ? Доғалар ҡасан тиҙерәк ҡабул була? Әлбиттә, фәрештәләр беҙҙең менән бергә доға ҡылғанда. Ә инде дөрөҫ кейенмәгән ҡатын-ҡыҙ булған ергә фәрештәләр кермәй, ояла. Өйгә аят уҡытҡанда аҙан әйтелергә тейеш! Аҙан яңғыраған ерҙән яман көстөр ҡаса. Динде ихтирам иткән, шулай уҡ өйрәнер өсөн олораҡ кешеләрҙе, ҡыуанысыңды уртаҡлашыр өсөн туғандарыңды саҡырыу дөрөҫ була. Ҡөрьән уҡылған өйҙә шулай уҡ фотолар тормаҫҡа тейеш. Аш-һыуҙы саманан тыш күп әҙерләү ҙә исрафҡа керә. Тимәк, гонаһ! Хәйер өләшеү тураһында: хәйерҙе тик саҡырған кеше генә таратыу хуплана. Хәйерҙе бар кеше лә таратыу модаға кереп китте, был беренсенән монафиҡлыҡ, икенсенән ваҡытты күп ала, өсөнөснән, расходланып әҙерләнгән хужабикәгә ҡушылып, сауаптарын бүлешеү булмаймы ни? Уйлап ҡарағыҙ. Күстәнәс алыу мотлаҡ түгел. Муллаға айырым күберәк биреү ҙә нисектер ситен. Мәсет исеменә бирелә ул. Ә аҡ таҫтамал өҫтәлгә Ҡөрьән китабын һалыу өсөн ҡуйыла. Ирҙәргә түбәтәй кейеү һәйбәт. Тик ул булмаһа урамда кейеп йөрөгән малахай, шапкала, фуражкала ултырыу кәрәк эш түгел. Шуға күрә лә өйөгөҙҙә артыҡ (бол-запас) түбәтәй тотоу ҡамасау итмәҫ. Тоҙ ялатыу- ысынтылап та бар. Мөхәммәт СҒС аш алдынан һәм ашап бөткәс тоҙ яларға кәрәк тип әйтеп ҡалдырған. Тәһрәтләндереүгә килгәндә: хәҙер уңайлыҡтар бар бит. Тас тотоп, ҡомған менән йыуындырыу мотлаҡ түгел. Һәр кем йыуыныу бүлмәһендә йыуынып керә ала. Ә инде хәйер өләшһәләр (аҡсалата), шунда йыуынырға кәрәк тип уйлайым. Аҡсала күп бысыраҡ. Беҙҙең яҡта өҫтәлдең ике яғына бер башы еүешләтелгән таҫтамал биреп, ҡулдарын һөрттөрәләр. Аят табынына ҡош ите ҡуйыу дөрөҫ түгел тигән фекерҙәр ишетелде. Ә мин ҡош ите тураһында ундай фекерҙе ишеткәнем юҡ әлегәсә. Суфыйҙар ашамай, уныһын үҙ күҙҙәрем менән күргәнем булды. Доға ҡылыу оҙаҡ булмаһын. Ҡайһы бер хәҙрәттәр, бигерәк тә абыстайҙар ҡул күтәрттереп оҙаҡ итеп доға ҡылдыра. Был да артыҡ тырышыу тип әйтке килә. Диндә ауырлыҡтар булдырмайыҡ. Әҙерәк туй тураһында ла әйтеп китке килә. ""Әсе"" тип аҡырышып ултырыу - бер оят, өҫтәлгә шул әсе нәмәне ултыртып туй үткәреү - мең гонаһ. Яңы ғына яралған йәш ғаилә - сабый һымаҡ. Ҡурсыуға, һаҡлауға, кәрәк саҡта ата-әсәһенең ситтән күҙәтеүенә лә, әпәүләп ебәреүгә лә мохтаж. Ике йәш баланың башланып ҡына торған уртаҡ байрамдарын харам менән атҡармағыҙ. Уларҙың юлында былай ҙа һынауҙар кәртә булырға әҙер генә тора бит. Азат Хәлилов",АЯТ АШЫ ТӘРТИПТӘРЕ,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,2895,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-03/ayat-ashy-t-rtipt-re-4222048,2025-05-03T10:41:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликада туучылар саны да кими.2024 елның 11 аенда Татарстанда 22 меңнән артык пар өйләнешкән һәм 12 мең гаилә аерылышкан. Бу хакта Татарстан хөкүмәтендә узган матбугат очрашуында Татарстан ЗАГС идарәсе итәкчесе Эльвира Әхмәтова белдерде. Татарстанда аерылышулар саны 7,4ка кимегән. 2024 елда республикада барылы 12 225 пар аерылышкан. — Соңгы ике елда аерылышучыларның иң ешы 10-19 ел бергә яшәгән кешеләрдә очрый. Яшь парлар турында сүз бармый. Бу 40-49 яшьтәге кешеләр. Шуңа күрә бүгенге көндә яшьләр белән генә түгел, өлкән һәм урта яшьтәге кешеләр белән эшне алып барырга кирәк, — диде ул. Моннан тыш, Татарстанда соңгы 6 елда Татарстанда туучылар саны кими. 2024 елның 11 аенда 32 359 бала дөньяга килгән. — Кызганыч, без фертиль яшьтәге хатын-кызларның (бала табарга сәләтле яшьтәге хатын-кызлар) кимүен күзәтәбез. Бу вакытлы күренеш, чөнки 2030-32 елларда туучылар саны һәм бала табарга сәләтле яшьтәге хатын-кызлар артачак ди демографлар. Әмма әйтергә кирәк, әлегә Татарстанда туган балалар саны кимүгә таба бара, — диде Татарстан сәламәтлек саклау министрының беренче урынбасары Әлмир Абашев. Күптән түгел Русия Дәүләт думасының Татарстаннан депутаты Илдар Гыйлметдинов Татарстанда һәр икенче гаилә таркала дипбелдерде. Аныңча, хәзерге вакытта ата-аналар балаларын артык нык иркәли һәм гаилә корырга өйрәтми. 2023 елда республикада 36 766 бала дөньяга килгән. Шул ук вакытта үлемнәр саны 42 736 кешегә иткән. Халыкның табигый кимүе 5 970 кешене тәшкил иткән. Соңгы елларда Русиядә, шул исәптән Татарстанда демографик кризис күзәтелә. Соңгы сигез елда Татарстанда туучылар саны 35,5 процентка төшкән. 2023 елда Татарстан хөкүмәте елларга исәпләнгән бала табуны арттыру турында дәүләт програмы кабул итте. Түрәләр куйган максатка күрә, 2025 елга республикада кимендә 35 мең бала туарга тиеш. Бу санга алар бала төшерү санын киметеп, хатын-кызларга өстәмә ярдәм күрсәтеп ирешергә тели. Бәйсез демограф Алексей Ракшадәүләт програмыннан бернинди файда булмаячак дипбелдерде. Төп сәбәбе — Татарстан бу өлкәгә акча бүлеп бирмәүдә. Моңа кадәр Ракша Башкортстанда халык саны нык кимиячәк, Татарстанда миграция хисабына сакланачак, дипбелдергән иде. Татарстан фәннәр академиясенең Гаилә һәм демография үзәге мәгълүматына караганда, республикада халык саны 2050 елга 500 меңгәкимергә мөмкин. Фаразга ярашлы, ул вакытта Татарстанда 3,35 млн кеше яшәячәк. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Быел Татарстанда 22 мең пар өйләнешкән, 12 меңе — аерылышкан",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,2425,https://www.azatliq.org/a/biel-tatarstanda-22-meng-par-oylaneshkan-12-menge-aerilishkan/33244535.html,2024-12-18T16:21:50+03:00
"Кырымны оккупациядән азат итү юнәлешендә эшләүче ""Кырым платформасы"" саммиты Киевта 2021 елның 23 августында узачак. Бу хакт Украина президенты идарәсе итәкчесе урынбасары Игорь Жовквабелдерде. ыен Украина бәйсезлегенең 30 еллыгы чараларына туры китерелеп үткәреләчәк. Президент офисы тышкы эшләр министрлыгы белән берлектә дөнья илләре лидерларына чакырулар әзерли, саммит программы, аның концепциясен төзү бара диде Жовква. ""Без саммитны саммит өчен үткәрмибез, безгә Кырымны оккупациядән азат итү өчен конкрет карарларны расларга кирәк. ыеннан соң Кырымны оккупациядән азат итүдә координацияләнгән халыкара чаралар булдыру мөһим"", диде ул. Украина президенты Владимир Зеленскийчит ил лидерлары белән телефон сөйләшүләрендә аларны бу чараларда катнашырга чакыруынбелдерде. Украина Европа һәм Көнбатыш илләрен ""Кырым платформасы""нда катнашыргачакыра. Бу яңа оеша барган халыкара мәйданчыкта Кырым, кырымтатарлар мәсьәләсе турында аерым сөйләшү күздә тотыла. Саммитта Балтыйк, Европа Шурасы илләре катнашырга әзерләнгәннәре билгеле. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый.","""Кырым платформасы"" ыены 23 августта узачак",['Дин' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1348,https://www.azatliq.org/a/31051339.html,2021-01-18T17:29:43+00:00
"Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө уңайынан, Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы: тарихы, әһәмиәте, перспективалары тип аталған сара үтте",Һәр кемдең аңына үтеп инергә тейеш,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Сәйәсәт,157,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2025-12-11/r-kemde-a-yna-tep-inerg-teyesh-4503017,2025-12-11T16:30:00+00:00
"Туймазы эшҡыуарҙары Ратмир Фәррәхов һәм Роман Ахундов махсус хәрби операция зонаһына гуманитар йөк илтте. Яугирҙәргә улар квадрокоптер, йылы кейем, аҙыҡ-түлек тапшырҙы. Шулай уҡ Донецк балалар йортонда булып, бында тәрбиәләнгән 19 бала менән таныштылар. Туймазы эшҡыуарҙары уларҙың һәр береһенә бүләктәр, тәмлекәстәр, уйынсыҡтар, ижад итеү өсөн материалдар килтергән. Балалар ҡунаҡтарға шиғырҙарын һөйләп ишеттерҙе, бүләктәре өсөн рәхмәт әйтте. Был эшҡыуарҙарҙың беренсе сәфәре түгел, быйыл улар яугирҙәргә Нива, УАЗ автомобилдәрен, маскировка селтәрҙәрен һәм ирекмәндәр әҙерләгән костюмдарҙы тапшырҙы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Балаларҙы һөйөндөрҙөләр,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Геройҙар,711,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2025-12-27/balalar-y-y-nd-r-l-r-4522591,2025-12-27T01:15:00+00:00
Рәлиә Рәхмәтуллина. Бөрйән районы Байназар мәктәбе уҡыусыһы.,"Матур килеп сыҡҡан, Рәлиә!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",60,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-12-10/matur-kilep-sy-an-r-li-4045365,2024-12-10T10:45:00+00:00
"""Йондоҙло"" балалар баҡсаһында был мәсьәләгә ҙур иғтибар бирелә. Тәрбиәселәр, педагогтар тематик дәрестәр, һөйләшеүҙәр, әңгәмәләр, уйындар ойоштора. Барлыҡ төркөмдә лә ""Хәүефһеҙ бала саҡ"" мөйөшө бар: китаптар, өҫтәл уйындары, сюжетлы һүрәттәр, юл макеттары, тематик папкалар урын алған. Унда балалар сюжетлы-ролде уйындар уйнай, төрлө көтөлмәгән хәлдән сығыу юлын эҙләй, бәхәсләшә, бер фекергә килергә өйрәнә. Күптән түгел республикалы ""Иғтибар – балалар! "" тигән иҫкәртеү акцияһы үтте. Шул уңайҙан балалар менән урындағы ДОСААФ-ҡа экскурсияға барҙыҡ. Педагог-инструктор Бәхтиев Р. И. менән юл инспекторы Байбулов З. З. ҡыҙҙарға һәм малайҙарға юл ҡағиҙәләрен һөйләне, балаларға төрлө һорауҙар бирҙе, бергәләшеп юл хәүефһеҙлеге ҡәғиҙәләрен ҡабатланылар, нығыттылар. Балалар полиция машинаһын яҡындан күрҙе. Оло тормош юлына аяҡ баҫҡанда балалар баҡсаһында алған тәүге хәүефһеҙлек һабаҡтарын ҡыҙҙар һәм малайҙар онотмаҫ, тип ышанғы килә. Резедә МӨХӘМӘТШИНА, Баймаҡ ҡалаһы ""Йондоҙло"" балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе.",Хәүефһеҙлек һабаҡтары бирелде,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0],3,Хаттар,1007,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-05-18/h-ef-e-lek-aba-tary-birelde-4240131,2025-05-18T13:26:00+00:00
"2025 йыл йомғаҡтары буйынса Рәсәй политологтары Башҡортостан иҡтисадын – Рәсәйҙә иң үҫешкәндәрҙең береһе, ә республика башлығы Радий Хәбиров һәм уның командаһын ил төбәктәре араһында иң һөҙөмтәле идара итеү командаларының береһе тип билдәләне. Креатив тармаҡты үҫтереү буйынса алып барылған эш тә – уңышлы башланғыс. Уҙған йыл башҡортостандар уникаль авиашоу – Рәсәй Федерацияһы Хәрби-һауа көстәренең Русские витязи авиатөркөмө осоусыларының юғары пилотаж сығыштарына шаһит булды. Был Өфө Моторҙар эшләү берекмәһенең 100 йыллығы айҡанлы ойошторолдо. Иҫтәлекле датаны билдәләү тураһында указға РФ президенты Владимир Путин ҡул ҡуйҙы. Әлеге көндә оборона предприятиеһында 26 меңдән ашыу кеше эшләй, ә аҙаҡҡы өс йылда һигеҙ меңдән ашыу эш урыны будырылды. Бында етештереү күләме арта, яңы цехтар төҙөлә, ҙур проекттар ғәмәлгә ашырыла. – Әгәр бөгөн республикала етештерелгән бөтә нимәне йыйып алһаң, бик тәьҫирле экспозиция килеп сығыр ине: бында Бүздәк соусынан һәм Ҡариҙел икмәгенән алып оборона комплексы продукцияһына һәм инновацияларға – окоп шәмдәренә, хәрби дрондарға, авиация двигателдәренә, ғилми эшләнмәләрҙең 3-моделдәренә һәм хатта музыка ҡорамалдарына тиклем сығарыла, – тип билдәләй белгестәр. Уҙғанйылдың ноябрендә Башҡортостан кластерлы үҫеш кимәле буйынса Рәсәй төбәктәренең милли рейтингында беренсе урынды алды. Уны ӨфөләгеРәсәй сәнәғәт форумы"" майҙансығында күрһәттеләр. Республикауңыштарға лайыҡ: бында 288 предприятиены берләштергән 23 федераль сәнәғәт кластерыэшләй, был – ил төбәктәре араһында иң күбе. Башҡортостанүҫешенә 783,8 миллиардһуминвестицияйәлеп ителгән, әул үҙе инвестиция мөхите буйынса илдә өсөнсө урынды биләй. Алғамахсус иҡтисадизонаһыйәлеп итеүсәнлек буйынса тәүге өсәү иҫәбенә инә: унда 24 резидент һәм 62 миллиард һум инвестиция килгән. Бынан тыш, Башҡортостан Рәсәй төбәктәрендә йылдың социаль-иҡтисади һәм сәйәси һөҙөмтәләре рейтингында ла – тәүге бишәү араһында. Уны Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге әҙерләй. – Илдең күпселек субъекттарында иҡтисади үҫеш тиҙлеге ныҡ кәмеүгә ҡарамаҫтан, Башҡортостан кеүек алдынғы төбәктәр яңы йүнәлештәрҙе үҫтереү һәм инновация иҡтисады аша түбәнәйеүҙе булдырманы, – тип хәбәр итә политологтар. – Башҡортостандың инновация кластерҙарын үҫтереүгә ҙур иғтибар йүнәлтеүе мөһим роль уйнаны. Рейтинг авторҙары фекеренсә, Радий Хәбиров артыҡ пиарға юл ҡуймай, ул республика халҡы менән аралашыу өсөн традицион каналдарҙы һайлай. – Шуның менән бергә, республика креатив сәнәғәтте үҫтереүгә ҙур иғтибар бирә, – ти эксперттар. – Башҡортостандың ПФО-ла лидер булыуы осраҡлы түгел: урындағы депутаттар Волга буйы төбәктәре араһында беренсе булып профилле закон ҡабул итте. Бынан тыш, республикала Креатив индустрияны үҫтереү фонды төҙөлдө, Креатив индустрия сәғәте булдырылды, Купец 2.0, Ҡаҙ һәм Беренсе маяҡтар фестивалдәре үткәрелде. Креатив индустрия мәктәптәре төҙөү аша Башҡортостан ҡала һәм райондарҙы ла ылыҡтыра. Бындайҙар Өфөлә, Стәрлетамаҡта һәм Сибайҙа асылды, унда йәштәр анимацияға, тауыш режиссеры булыуға, видеоуйындар эшләүгә һәм башҡа төрлө һанлы контент булдырыу оҫталығына өйрәнә. Һөҙөмтәлә республика ижади тармаҡты үҫтереүҙә илдә иң яҡшы өсәү иҫәбенә инә. Кремлдең Стратегия башланғыстары агентлығы Башҡортостандың был тарафтан эшмәкәрлеген ыңғай миҫал тип билдәләй. Рәсәй субъекттары етәкселәренең эшмәкәрлеген баһалау менән дә шөғөлләнгән был етди ойошма, Башҡортостанда власть менән ижади берләшмә араһында социаль килешеү бар, ул тармаҡты бергәләп үҫтереүгә йүнәлтелгән, тип билдәләй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Креатив индустрияны үҫтереү тураһында закон иң беренсе беҙҙә ҡабул ителде,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 0],8,Иҡтисад,3579,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-01-07/kreativ-industriyany-tere-tura-ynda-zakon-i-berense-be-abul-itelde-4530787,2026-01-07T17:00:00+00:00
"Бала саҡта ниндәй малай хәрби һөнәр алырға хыялланмай икән? ! Һалдат кейемендә, билде һығып торған ҡайыш тағып, ялтырап торған ботинкаларҙа тыҡ-тыҡ баҫып үтеүҙәре үҙе бер ғүмер бит ул! Тик тора-бара ул хыял булып ҡына ҡала. Аҙаҡ бөтөнләйгә ҡул һелтәп ҡуйыла. Бик һирәктәр генә бала сағында биргән антына тоғро ҡала. Ғафури районының Красноусол ауылы егете, лейтенант Азат ШАФИҠОВ кеүек. Бәләкәйҙән сәмсел була Булыр бала – биләүҙән, ти халыҡ. Азат та киләсәктә кем булырын, ниндәй юлдан китерен бәләкәйҙән күҙаллай. Башланғыс кластарҙа уҡығанда уҡ, ата-әсәһе йоҡоһонан уянғансы, алты-ете саҡрым араны йүгереп ҡайта. Футбол волейбол уйнарға ла ваҡыт һәм көс таба. Күрше-тирәләге малайҙар менән командаларға бүленеп ярыштар ҙа уҙғаралар. Тиҫтерҙәрен бергә йыйыу, туплау эштәре лә уға оҡшай. Уларҙы тыңлата, ылыҡтыра ла белә ул. Йәнә буласаҡ хәрби кеше туризм менән дә бала сағынан ҡыҙыҡһына. Был темаға арналған төрлө энциклопедик китаптар уҡый. Түңәрәк етәксеһе Ринат Йәүҙәт улы менән Ғафури районын арҡырыһын-буйына йөрөп сығалар. Һуңынан Башҡортостандың иҫтәлекле урындарына юлланалар. Һәр сәйәхәттән илһамланып, ҡанатланып ҡайта ул. Тәбиғәт ҡомартҡылары яңы кешеләр менән танышыу ҙа уға көс-дәрт өҫтәй. Ун йәштәр самаһында беренсе тапҡыр Туймазы районында урынлашҡан Ҡандракүлгә туристик слет менән барғандарын әле лә иҫләй Азат. Ярыш формаһында барған ҡыҙыҡлы, төрлө яҡтан һынап ҡараған уйындар ҙа, тәбиғәттең матурлығы ла күңелендә мәңгелеккә уйылып ҡала. Красноусолдың 3-сө мәктәбендә 6-сы класты тамамлағас, Ишембай ҡалаһындағы кадет мәктәбенә көсөн һынап ҡарай. Бала саҡтан айырылмаҫ өс таған булып йөрөгән өс егеттең икәүһенә уңыш йылмая. Бында ла ул үҙен һынатмай. Төрлө яҡлап асыла. Азаттың атаһы Нияз Бәйтулла улы – Юлыҡ, әсәһе Гөлсинә Фәрит ҡыҙы Ибраһим ауылынан. Уларҙың оло улдары Алмаз Юлыҡ ауылында донъяға килә. Район үҙәгенә күскәс тә Азат менән икеһен тыуған ауылдарына йыш алып ҡайталар. Ике яҡтан олатай-өләсәй тәрбиәһе лә малайҙарҙың оло йөрәкле, илһөйәр, телһөйәр булып үҫеүенә ҙур йоғонто яһай. Туған башҡорт теленә һөйөү ҙә тап ошо хозур тәбиғәт ҡосағында урынлашҡан ауылдарҙа барлыҡҡа килә. Красноусолда рус мәктәбендә уҡып, тиҫтерҙәре менән аралашыу башлыса рус телендә булһа ла, улар әсә теленә хыянат итмәй. Бер мәл уларға район гәзите Табындан хәбәрсе килә. Ул ғүмеренең күп өлөшө сит ерҙә, сит мөхиттә үткән Азаттың башҡортса шытырлатып һөйләшеүенә һоҡлана. Ысынлап та, Азат – был йәһәттән дә күптәребеҙгә өлгө. Ишембайҙа уҡығанда ул башҡорт теленән уҙғарылған сараларҙа йыш ҡына үҙ көсөн һынап ҡарай. класта уҡығанда республика буйынса уҙғарылған олимпиадала ҡатнашып, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә. Тыуған йортона ҡайтҡанда ата-әсәһе, яҡындары менән рәхәтләнеп үҙ телендә һөйләшеүҙән кинәнес таба ул. Кадет мәктәбен тамамлағас, киләсәктә кем булырға тигән һорау тормай Азат алдында. Ышаныслы, ҡыйыу аҙымдар менән ул Ҡазан ҡалаһындағы Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығының Ҡыҙыл Байраҡлы юғары танк командованиеһы училищеһының ишектәрен асып инә. Унда белем алғанда, хәрби һөнәр нескәлектәрен үҙләштереү менән бергә, ҡатҡыллана, илһөйәрлек тойғолары арта бара. Буласаҡ танкисҡа казармала йәшәргә, Рәсәй буйлап төрлө хәрби частарҙа, атап әйткәндә, Свердловск өлкәһенең Елань, Түбәнге Новгородтың Мугино хәрби частарында стажировкалар үтергә тура килә. Һәр ваҡыт иңен терәр ышаныслы дуҫтарҙы ла тап Ҡазанда дүрт йыл дауамында уҡығанда осрата. Илдә барған үҙгәрештәр, әлбиттә, буласаҡ хәрбиҙәргә лә ҡағылмай ҡалмай. Училищены бер йылға алдараҡ тамамлап, хәрби сафҡа баҫырға тура килә Азатҡа. Уҡыған саҡта уҡ мобилизациялағандарҙы хеҙмәтләндереү, медицина ярҙамы күрһәтеү буйынса күнекмәләр үткәрәләр, хәрби операцияла һәләк булғандарҙы ерләүҙә ҡатнашалар, ҡарауылда торалар. Йәмғеһе ун ике мең самаһы мобилизацияланғанды МХО-ға ебәрергә әҙерләгәндә йәш кенә курсанттарға төрлөһөн күрергә тура килә. Араларында наркомандар ҙа, тормоштан ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында ваз кискән, үҙ-үҙенә ҡул һелтәгән кешеләр ҙә осрай. Уларға иң тәү сиратта психологик ярҙам кәрәклеген яҡшы аңлай улар. Юғалтыуҙар уларҙың ғаиләһен дә урап уҙмай. МХО-ға бәйле юғалтыуҙар, үкенескә күрә, Шафиҡовтар ғаиләһен дә урап уҙмай. Азаттың бер туған ағаһы Алмаз 2022 йылдың көҙөндә тәүгеләрҙән булып мобилизациялана. Медицина колледжын тамамлаған, ғаилә ҡорорға, Дамир исемле шуҡ малайға атай булырға өлгөргән Алмаз, ҡайһы берәүҙәр кеүек, нисек тә бармаҫ өсөн ҡотолоу юлдарын эҙләү йәки күпмелер ваҡытҡа олағып тороу тураһында уйлап та бирмәй. Ҡустыма минең өсөн уҡыған ерендә һүҙ тейеп ҡуймаһын, – ти ул, ағайҙарса хәстәрлек күреп. Элек Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт иткән егетте санитар-пулеметсы итеп алалар. 2023 йылдың 8 ғинуарында батырҙарса һәләк була. – Улдарыбыҙ һуңғы тапҡыр Ҡазан ҡалаһында – Алмаз МХО-ға юлланыр алдынан хәрби әҙерлек үтергә барғанда күрештеләр. Әле Азат өйҙә саҡта ағаһын иҫкә алмаҫҡа, уның тураһында һөйләмәҫкә тырышабыҙ. Күңеле ныҡ йомшаҡ. Йәнә яртылаш етем ҡалған ҡустыһы өсөн үҙ иңенә яуаплылыҡ төшкәнен дә аңлай. Дамирҙы төрлө яҡлап ҡурсаларға, әүрәтергә, йыуатырға тырыша. Ҡыҫҡа ғына ғүмере эсендә беҙҙе ейәнле, нәҫеленең дауамын ҡалдырып киткән улымдың йәне балаһы өсөн тыныс булһын, тип теләйбеҙ. Дүрт йәшлек ут бөрсәһе кеүек малайға ҡарап, үҙебеҙ ҙә күңел йыуанысы табабыҙ. Бер нисә көн беҙҙе күрмәй торһа, үҙе киленгә: Өләсәйем, олатайым янына алып бар, – тип кенә тора. Мунса ярата. Ул килгән саҡта өйөбөҙ шау-гөр килеп тора. Алмаздың үҙе үлгәндән һуң бирелгән Генерал Шайморатов, Батырлыҡ өсөн, дәрәжәләге Изге Георгий ордендарын атаһының иҫтәлеге итеп Дамирға тапшырҙылар. Балалығы менән әле уларҙы нимә өсөн биргәндәрен аңлап та етмәйҙер. Киләсәктә ул, исмаһам, тыныс тормошта йәшәһен ине, тибеҙ. Беҙҙең кеүек ауыр хәлдә ҡалған ата-әсәләргә кәңәшебеҙ шул: үҙҙәренә бикләнмәһендәр. Кеше менән аралашһындар. Беҙ үҙебеҙ шуны үткәс, нисек ауыр икәнен аңлайбыҙ. Шуға райондаштарыбыҙға ҡулыбыҙҙан килгәнсә ярҙам итергә тырышабыҙ. Яңыраҡ Ташлы ауылынан бер егетте алып ҡайтып ерләнеләр. Уның ата-әсәһе янына барып торорға тырышабыҙ. Уртаҡ ҡайғы берләштерҙе беҙҙе. Азат улыбыҙ иһә – ҙур терәк-таяныс, иҫән-һау ғына йөрөһөн, – ти оло йөрәкле Гөлсинә Фәрит ҡыҙы. Уларҙың ғаиләһенә ҡайғы игеҙ рәүештә килгән. Үткән йылы Нияз Бәйтулла улының бер туған апаһының улы Нуршат Ходжаевты МХО-нан Татарстанға алып ҡайтып ерләнеләр. Ул үҙ теләге менән бер нисә ай элек кенә киткән булған. Ике ейәнен бер-бер артлы ер ҡуйынына һалырға тура килгән Юлыҡ ауылында йәшәүсе туҡһан йәшлек Мәрзиә әбей Шафиҡованың сабырлығына һәйкәл ҡуйырлыҡ. Лейтенантҡа ниндәй ҡыҙҙар оҡшай? Лейтенант Азат Шафиҡовтың хеҙмәт юлына баҫыуына бер ай самаһы ғына. Үҙенең ҡайҙа, ниндәй эш менән йөрөгәне хәрби сер булып ҡала. Шулай ҙа киләсәккә уй-ниәттәре менән ихлас уртаҡлашты. Тормошто нисек бар шулай ҡабул итеп, уға айыҡ күҙҙәр менән баға ул. Һәр һалдат майор булырға хыяллана тигәндәй, карьера баҫҡысы буйынса үрләүҙе төп маҡсаты итеп ҡуйған. Пенсияға сыҡҡас, бәлки, үҙе белем алған, бейектә, ышаныслы осор өсөн ҡанат нығытҡан Ишембай кадет мәктәбенә эшкә ҡайтыр. Сөнки төрлө хәрби белем биргән уҡыу йорттарында уҡытыр өсөн әле үк юғары мәктәптең педагогы тигән танытмаһы бар. – быуат яңы технологиялар заманы. Уҡымайынса, еңел аҡсалы ғына урынды берәү ҙә әҙерләп ҡуймай. Блогерҙарға ҡарайҙар ҙа, улар һымаҡ ҡына беҙ ҙә эшләй алабыҙ, тип уйлап ныҡ яңылышалар. Әрһеҙҙәр, ныҡыштар, иң мөһиме, әхлаҡ-әҙәп тигәнде онотоп, тормошондағы бар булған-булмаған ваҡиғаларҙы шаран-яран асып һалырға тартынмаусылар ғына камера алдында ҡыланып аҡса эшләй ала. Унда ла йөҙҙән берәүгә генә бәхет йылмая. Шуға ла мәктәп эскәмйәһендә үк тырышып уҡырға кәрәк. Йәнә, намыҫыңды йәштән һаҡла, тиҙәр беҙҙең халыҡта. Шуға өҫтәп, һаулығыңды ла иртә йәштән ҡайғыртырға өйрән, тиер инем. Спорт менән даими шөғөлләнеү, тәртип, көн режимы булдырыу, таҙалыҡты тотоу – барыһы ла сәләмәт тормош өсөн ҙур роль уйнай. Йәштәр араһында, бигерәк тә замана гүзәл заттары араһында йәшәп килгән ҡыҙыҡ ҡына, туҙға яҙмаған фекер-ҡараш һиҫкәндерә. Имеш тә, егеттәргә йәшел йылан менән дуҫлашҡан, борҡотоп тәмәке тартҡан, моданан артта ҡалмайым тип, ҡышҡы селләлә ярым-яртылаш шәрә йөрөгән ҡыҙҙар оҡшай тип яңылышалар. Беҙ һау-сәләмәт балалар бүләк итерҙәй, уларға матур тәрбиә бирерҙәй, һөйкөмлө гүзәл заттарҙың икенсе яртыбыҙ булыуын теләйбеҙ. Иң мөһиме, был тормошта үҙебеҙ булып ҡалайыҡ. Башҡа ролдәрҙең алынып, бүленеп бөткәнен онотмайыҡ. Күңел тулғанда – илайыҡ, шатлыҡта рәхәтләнеп көләйек. Ике йөҙлөлөктән арынайыҡ. Дөрөҫлөктө күҙгә ҡарап әйтергә өйрәнәйек. Фильтрлы фотолар ҙа, тигеҙ урында күперенеп-шапырыныуҙар ҙа буш ҡыуыҡтар өсөн икәнен онотмайыҡ, – ти ул, йәштәр өсөн алтынға бәрәбәр кәңәштәрен биреп. Ҡыҙ бала – өйгә биҙәк, ир бала – илгә терәк, тиҙәр. Ғүмерен ил һаҡларға арнаған лейтенант Азат Шафиҡов кеүек аҫыл егеттәр тап илгә терәк булып торалар ҙа инде. Йөрөгән ерҙәреңдә фәрештәләр ҡанатын йәйеп торһон, Азат! Рәзинә ЗӘЙНЕТДИНОВА.",Егеттәрҙең аҫылы,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 1 0 1 1 1 1 0],10,Йәмғиәт,8803,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-24/egett-r-e-a-yly-4360008,2025-08-24T11:05:00+00:00
"Как сказано в посте, грамотные действия Владислава помогали уничтожать вооружение и военную технику противника, ликвидировать минные поля. Рискуя жизнью, он не раз участвовал в эвакуации раненых товарищей, был образцом для своих бойцов. Медаль «Золотая Звезда» передана Радием Хабировым родителям Владислава – Юлии Евгеньевне и Алексею Николаевичу, совместно с командующим Балтийским флотом ВМФ России, адмиралом Сергеем Липилиным. Также переданы ордена Мужества родным и близким еще четырех павших военнослужащих из Башкирии– ефрейтора Руслана Юлдашева, сержанта Фарита Габдулбаянова, рядовых Сергея Медведева и Шамиля Тимербаева. Как заявил Радий Хабиров, будет сделано всё  для сохранения памяти о достойных сынах республики.",Еще одному бойцу из Башкирии присвоено звание Героя России,['Шоу-бизнес' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,728,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-27/esche-odnomu-boytsu-iz-bashkirii-prisvoeno-zvanie-geroya-rossii-4553456,2026-01-27T17:00:00+00:00
"Иҫке Монасип ауылы ҡыҙы тыуған ауылында мәктәпте тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында психолог һөнәрен үҙләштерә. Тап ошонда тормошон үҙгәртер егет менән осраша. Музыкант һөнәренә уҡып йөрөгән Илдар мөләйем йөҙлө Нурияны бер күреүҙән оҡшата. Хеҙмәт юлын Байғаҙыла башлаһа, аҙаҡ килен булып төшкән ерендә - Баймаҡ районының Иҫке Сибай мәктәбендә эшләй. Тормош ҡушыуы буйынса 2012 йылда йәштәр район үҙәгенә күсенгәс, Нурия Наил ҡыҙы Иҫке Собханғол мәктәбендә психолог булып эшләй башлай. Тормош иптәше Илдар Рәфҡәт улы олимпия резервы спорт мәктәбендә тренер. Ул балаларға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә. Тренерҙың һәм уның уҡыусыларының бик күп ҡаҙаныштары бар. Республика, Рәсәй буйынса чемпиондар әҙерләгән Илдар Рәфҡәт улының хыялы - көслө рухлы балалар тәрбиәләү. Ул шулай уҡ Баҙал башланғыс мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы ла. Көн һайын бер генә аҙым яһаһаң да, маҡсат иткән ереңә яҡыная бараһың, тигән бер аҡыл эйәһе. Шуның кеүек, йәштәрҙең сослоғо һөҙөмтәһе булып, бер нисә йылдан бәләкәй йорттарына төкәтмә төкәтелеп, ҙур йорт ҡалҡып сыға. Ғаилә башлығы тимер, ағас, баҡса эшенә оҫта. Ишек алдындағы ҡаралтыларҙы үҙ ҡулдары менән төҙөгән. Әйткәндәй, төрлө ҡош-ҡорт та алып үҫтерәләр. -Балаларҙы тәрбиәләүҙә тормош иптәшемдең ярҙамы бик ҙур. Малайҙарға, айырыуса атай тәрбиәһе бик мөһим. Ул ғаиләһендә өс ҡыҙ араһында үҫкән бер бөртөк малай. Уны ғәҙел, оҫта ҡуллы, ғаиләһе өсөн өҙөлөп торған ир-уҙаман итеп үҫтергән ҡайны-ҡәйнәмә ҙур рәхмәт. Атанан күргән - уҡ юнған, әсәнән күргән - тун бескән тиҙәр. Ысынлап та, кешенең тормошҡа ҡарашына, холҡона, хатта ябай ғына ғәҙәттәренә лә ата-әсәһе, ғаиләлә алған тәрбиә ҙур йоғонто яһай. Ул-ҡыҙҙарымды үҫтергәндә дөрөҫ башланғыс һалыусы - минең ата-әсәйем, - ти Нурия. Атаһы Наил Хисаметдин улы (мәрхүм) колхозда механизатор булып эшләгән. Әсәһе Вәзирә Хәлфетдин ҡыҙы ауыл хакимиәтендә секретарь вазифаһын алып бара, балалар баҡсаһында мөдир, аҙаҡ ашнаҡсы булып эшләп хаҡлы ялға сыға. -Ғаиләлә ниндәй әсәй, ҡатын-ҡыҙ булырға икәнлеген мин тап әсәйемдән күреп, унан үрнәк алып үҫтем. Уның аш-һыуға оҫта, ҡунаҡсыл, ипле булыуы мине хайран итә торғайны. Ауырлыҡтарға бирешмәй, тормош ҡанундарына таянып йәшәүе мине лә шулай йәшәргә өйрәтте. Ғаиләлә беҙ 4 бала - 3 ҡыҙ, бер малай үҫтек. Апайым, ағайым һәм һеңлем менән дуҫ, татыубыҙ. Туғанлыҡ ептәрен нығытып, бик матур аралашып йәшәйбеҙ. Бында ата-әсәйебеҙҙең тәрбиәһе ҙур роль уйнай, сөнки әсәйем беҙҙе бер-беребеҙгә терәк булырға өйрәтте. Мин дә үҙ балаларымды тап әсәйем тәрбиәһе менән үҫтерәм, - ти әсә. Киләсәккә яҡты өмөт һәм ышаныс менән баҡҡан, үҙ көстәренә ышанған мөхәббәтле, уңған Ырыҫйәновтар балаларына матур тәрбиә бирәләр, киләсәктәрен хәстәрләп, төрлө яҡтан үҫтерергә ынтылалар. Оло ҡыҙҙары Юлиә 9-сыны тамамлағандан һуң, Урал аръяғы агросәнәғәт колледжында уҡыған. Әлеге ваҡытта балаларҙы ихлас яратҡан йәш ҡыҙ ғаиләләргә бала ҡараусы хеҙмәттәрен күрһәтә. Алһыу 10-сы класта химия һәм биология йүнәлешендә уҡый, киләсәктә теш табибы булырға хыяллана. Мәктәптә тик яҡшы билдәләргә генә уҡыған Алһыуҙың спорт өлкәһендә лә уңыштары бихисап. Грэпплинг буйынса бик күп ярыштарҙа ҡатнашҡан Алһыуҙың иң ҙур еңеүҙәре алда әле. Тырыш, ныҡышмал ҡыҙ 4 тапҡыр республика чемпионы, ПФО буйынса 3 тапҡыр 2-се урын, Рәсәй буйынса Мәскәүҙә үткән ярышта 3-сө урын яулаған. Хатта үҙе лә 8 йәштән өлкән ҡыҙҙарға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә башлаған. Ырыҫйәновтарҙың ырыҫлы тормоштарын тағы ла йәмләп бер-бер артлы донъяға килгән малайҙары – өй шатлыҡтары. 5 йәшлек Дауыт балалар баҡсаһының өлкәндәр, 3 йәшлек игеҙәктәр Юныс менән Иҙрис уртансылар төркөмөндә. Сос, шаян, тиктормаҫ малайҙар атайҙары үткәргән күнекмәләргә йөрөй. Дауыт һүрәт төшөрөргә ярата. Яратып, күңел һалып башҡарған эш һәр ваҡыт уңа. Шуға балаларын һөйөүгә төрөндөрөп үҫтерергә тырышҡан Нурияны әлеге ваҡытта декретта ултыра тип әйтеү урынһыҙ, сөнки ул бер ҙә тик ултырмай. Буш ваҡытында оҫталыҡ дәрестәре алып, бешеренеү серҙәренә төшөнә. Белгәндәрен ҡыҙҙарына өйрәтеп, улар ҙа хәҙер роллы, пицца кеүек ризыҡтарҙы һә тигәнсе әҙерләп тә ҡуялар, ҡустыларын төрлө тәмлекәстәр менән һыйлайҙар. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар Бәйләнештә селтәре аша Нурия асҡан альбомдарҙан заказ биреп кейем, өй кәрәк-яраҡтары алдырта. -Бер-бер артлы өс улым менән декрет ялында ултырған ваҡытта балалар йыш ауырып, төрлө дарыуҙар менән дауаланған саҡта Малайзия компанияһы, туҡланыу, таҙарыныу тураһында мәғлүмәт ишеттем. Үҙебеҙҙең ғаиләлә күп кенә һөҙөмтәләргә ирешкәс, яйлап кешеләргә лә был продукттар хаҡында һөйләй башланым. Малайҙар үҫә төшкәс, декрет ялында булыуға ҡарамаҫтан, Ҡыпсаҡ сауҙа үҙәгендә офис асып, продукцияларҙың файҙаһы тураһында презентациялар үткәрә башланым. Бөгөнгө көндә командала 200 партнер үҙ һаулыҡтарын нығыта. Һаулыҡ - ҙур байлыҡ, тигәндәй, был эш күңелемә ятты, киләсәктә лә ошо юҫыҡта эшемде дауам итергә ниәт, - ти Нурия Наил ҡыҙы. Нурия менән Илдар ишле ғаиләнән булғанға күрәлер, баштан уҡ күп балалы атай-әсәй булырға хыяллана. -Класташымдың, бер яңғыҙыма күңелһеҙ, тип һөйләгәне ныҡ хәтерҙә ҡалып, киләсәктә бер-береһе менән аралашып, кәңәшләшеп йәшәрлек балалар үҫтерергә хыялландым. Күмәк бала тәрбиәләү ауыр түгел, сөнки улдарымдың яратҡан, улар өсөн өҙөлөп торған апайҙары бар. Апайҙарына һүҙ тейҙермәйҙәр, яҡларға ғына торалар. Балаларыбыҙ үҙ-ара татыу, ярҙамсыл, бер-береһенә иғтибарлы. Яҡындарын белеп үҫһендәр өсөн ике яҡтың да туғанлыҡ ептәрен тигеҙ тартабыҙ. Ара алыҫ, тип тормай, иптәшемдең тыуған яҡтарына - Сибайға ял көндәрендә, байрамдарҙа йыш ҡайтып йөрөйбөҙ, - ти Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнгән Нурия Наил ҡыҙы. Ә. ЮЛСУРИНА.",Әсә булыу – оло бәхет,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'
 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0],10,Йәмғиәт,5570,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-06/s-bulyu-olo-b-het-4519089,2025-12-06T09:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырурналист Искәндәр Сираи фикеренчә, Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинның Мәскәүдә ваһһабчылыкны тыю турында канун кабул итәргә чакыруы бүгенге мөфтиләргә һәм исламга каршы булучыларга файдалы, чөнки теләсә кайсы көндәшне гаепләп төрмәгә утыртып куеп була. Ул мөфтигә ачык хат белән чыкты. ""Сираи сүзе"" газеты баш мөхәррире Искәндәр Сираи Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллинның Мәскәүдә ваһһабчылыкны экстремистик идеология дип тануны сорапмөрәәгать итүеннәнсоң мөфтигәачык хатбелән чыкты. Хатта әйтелгәнчә, мөфтинең әлеге гамәле Татарстанны хурлыкка калдырырга мөмкин. ""27 мартта Русиянең динара шурасында исламга, мөселманнарга, республикабызга бик зур зыян салырдай чыгыш ясадыгыз – ниндидер ""ваһһабчылык""ны канун нигезендә тыярга өндәдегез. Ягъни, мөселманнарны эзәрлекләрдәй, тиктомалдан төрмәләргә тыгып куярдай канун кабул итүне сорадыгыз. Моңа үз башыгыз иттеме, әллә чиркәү тирәсендә йөрүче берәр ""дустыгыз"" киңәш бирдеме? Әгәр киңәш икән, ул сезне бик хәтәр вә тайгак юлга кертеп ибәргән. Эшнең нидә икәнен үзегез дә аңлыйсыз. Чөнки мөселманнарны бүлгәләү өчен генә уйлап табылган ""ваһһабчылык"" дип аталган әйберне билгеләүнең кагыйдәләре дә, ""ваһһабчылар оешмасы"" дип аталган оешмалар да юк. Шулай булгач, сез тәкъдим иткән канун кабул ителсә, теләсә кайсы мөселманны тотып ябып куярга мөмкин булачак. Сакалы озынрак – ябарга! Чалбар балагы кыскарак – утыртырга! Аннан соң мәчеткә йөргән һәм намаз укыган һәркемне авапка тарту мөмкин булачак. Әмма моның сезгә файдалы ягы да бар. Мондый канун булса, үзегезгә конкурент булырдай – мөфтилеккә дәгъва кылырдай һәркайсы имамны юлыгыздан алып ташлый аласыз. Ә инде матбугатта аларны яклап сүз әйтүче булса, аны ""ваһһабчылыкны яклаучы"" буларак утыртырга мөмкин булачак. Сезнең өчен бу бик уңайлы канун һәм тиктомалдан гына аны тәкъдим итмәгәнсездер дип уйлыйм. Чөнки соңгы вакытта югарыдагылар үзегездән дә бик канәгать түгел дип ишетәбез. Әмма алмаштырыр кеше булмаса, канәфи әле һаман да үз астыгызда каласын чамалыйсыз. Барысыннан да хәйләкәррәк булырга тырышкан идегез – киресенчә килеп чыкты. Хәзер инде Русиядә бик күп мөселманнар сездән йөз чөерде. Беләсезме, ни дип сөйли кешеләр? Исламга каршы көрәшүче дүрт ""С"" бар, диләр: Сатановский, Силантьев, Сөләйманов, Сәмигуллин. Үзегезнең бу исемлектә булуыгызга хурланмыйсызмы? Бу бит, үз чиратында, Татарстанның имиджына да зур зыян сала. Чөнки сезнең тәкъдимегез бөтен Русия мөселманнары өчен куркыныч һәм бу хәвефне Татарстан мөфтие тудырды! ""диелә анда. Сираи Сәмигуллинга кадәр булган мөфти Илдус Фәизнең дә""ваһһабчылыкка каршы көрәш уены"" уйнап республиканы хурлыкка калдыруын искә ала. ""Илдус хәзрәт хәтта Русия президентының Идел буе бүлгесендәге вәкиле Бабичка ""Казан Кремлендә ваһһабчылар утырудан"" зарланды һәм чара күрүне үтенде. Ә сез хәзер Мәскәүдән яңа канун чыгаруны сорыйсыз. Тагын шул тырмага басабызмы? Сезнең төп бурычыгыз республика мөселманнарын хәерле юлга күндерү, ә сәясәт белән шөгыльләнү түгел. Моңа Татарстан итәкчелеге дә юл куймас дип өметләнәм. Тик менә туры юлга күндерү мәсьәләсендә генә шигем бар. Сез моңа сәләтле түгел кебек. Юк, биргән сүзегездә тормау кебек ""тормыш ваклыкларын"" әйтүем түгел – гамәлләрегез белән сүзләрегез арасында аерма күрәм. Сез үзегез ""татарлар өчен традицион булган ислам"" хакында сөйләргә яратасыз, үзегез безнең өчен генә түгел, хәтта Төркиянең үзендә дә артык ортодоксаль саналган, Урта гасырларда торып калган Исмәгыйль ага тәгълиматын таратасыз. Бу традицион динме татар ире өчен? Әгәр үзегез белемне анда алгансыз икән, аны бит әле бөтен Татарстанга көчләп тагарга димәгән. Инде мәчетләргә шул әмәгатьтәге имамнарны куя башладыгыз. Гомумән, бүген алып барган эшегезне югары бәяләрдәй түгел. Сезнең сәясәтегез аркасында мәчетләрдән белемле имамнар куылып бетте диярлек. Алар урынына йә ""суган суфыйлары"", йә белемсез бабайларны куеп бетердегез. Хәтта Әлмәт районында эш элекке партоешма секретарьларын, хуалык итәкчеләрен, авыл башлыкларын имамлыкка укырга чакырган игъланнар элүгә барып итте. Бу кешеләргә нинди белем биреп була? Ә белемсезләрне яшьләр тыңламый, аларның абруе юк. Нәтиәдә, яшь мөселманнар белемне остазлардан түгел, ә интернеттан алалар. Анда исә шактый зыянлы йогынтыга да бирелергә мөмкиннәр"", диелә Искәндәр Сираиның мөфти Камил Сәмигуллинга язган ачык хатында. Сираи үзе Азатлыкка әйтүенчә, аның мөфти Камил хәзрәткә бернинди үпкәсе дә, ачуы да юк, ул Сәмигуллинның әлеге тәкъдиме республикага һәм мөселманнарга зур зыян салачагын истә тотып, дәшми кала алмавын әйтә. Б хакта аның үзе белән сөйләштек. – Искәндәр әфәнде, сезне бу хатны язуга мөфтинең шул ""ваһһабчылык""ны тыю тәкъдиме генә этәрдеме? Билгеле булганча, элегрәк мөфти Грозный фәтвасынхуплаган иде, шулай ук битендәүзенчәлекле белдерү ясады. – Әгәр мөфти тәкъдиме республика мәнфәгатьләренә кагылмый икән, мин дәшмим һәм дәшәргә тиеш тә түгелмен. Әмма бу мөселманнарга зыян сала һәм республикага тап төшерә ала икән, мин дәшми кала алмыйм. Сәмигуллинның ""ваһһабчы""ларга каршы канун кабул итәргә кирәк диюен Русиянең башка мөселман республикалары да ишеттеләр. Димәк, Татарстаннан чыккан канун башка республика мөселманнарына да зыян сала торган булып чыга. Мин моны хаксызлык дип таптым һәм бу хатны икенче көнне үк (мөфти чыгышы 27 мартта ясалды - ред. ) яздым, әмма ""Сиражи сүзе"" газеты айга ике генә тапкыр чыга, шуңа ул озак басылмый ятты. Инде газетта чыкканнан соң ул интернетта да таралды. Моңа кадәр мин мөфти Камил хәзрәткә шалтыратып карадым, әмма, күрәсең, аның вакыты юктыр, шуңа ул трубкасын алмады, үзе янына да керү мөмкин түгел, шуңа газет аша мөрәәгать иттем. Газет аша мөрәәгать иткәч, аның ялгышуын әле башкалар да күрә. Бәлкем ул үзен ялгышмый дип саныйдыр, чөнки бу канун аның үзенә, тәхеттә утыручы башка мөфтиләргә бик файдалы. Шулай ук исламга каршы көрәшүче оешмаларга да файдалы. Теләсә кемне ваһһабчылыкта гаеплисең дә, төрмәгә утыртасың да куясың. Ә ваһһабчылыкның нәрсәдән торганын ислам галимнәре үзләре дә белмиләр. Ул канун кабул ителсә, һәр намаз укыган кешене ваһһабчылыкка чыгарырга була. Бу - коточкыч куркыныч канун. Башкаларны үз юлыннан алып ташларга мөмкинлек бирә торган канун. Бүген бит мөфтидән бик канәгать түгелләр һәм ул инде киләсе срокка сайланмаска да мөмкин. –Кемнәр канәгать түгел? Республика итәкчелегеме яки мөселманнармы? – Республика итәкчелеге дә канәгать түгел диләр һәм мөселманнар арасында да аңа карата канәгатьсезлек арта бара. Хәтта мәчет салырга фатыйха алырга килгән эре эшмәкәрләр дә мөфти янына керә алмыйча кире китеп баралар. Аңа кадәр мөфти булган Габдулла Галиулла һәм Госман Исхакый янына теләсә кайсы вакытта килеп керергә мөмкин иде. Камил хәзрәт янына үтеп булмый. Мөфтинең кеше белән эшли белмәве, ярлыклар тагуның яңадан башлануы күзәтелә. Мин мөфтигә: ""Хәзрәт, Илдус Фәиз заманында куылган имамнарны кайтарырга кирәк. Бу хәзер килгән белемсез имамнар яшьләрне тотып тора алмый, яшьләр мәчетләрдән китәчәкләр"", дидем. Бу хакта Татарстан президенты идарәсе итәкчесе Әсгать Сәфәров исеменә дә, ФСБның республикадагы итәкчесе Динар Хәмитов исеменә дә хат яздым. Юкса террорчы оешмалар идән астында барлыкка киләчәк, дидем. Әлбәттә, безнең ирлектә Әбү Хәнифә дигән әйбер бар. Шуңа бу имамнар белән эшне шушы мәзһәбтә алып барырга дигән килешү төзергә кирәк. Мөфтиләр бу хакта яхшы беләләр, әмма беркемне дә кертергә теләмиләр. Камил хәзрәт яңа канун кабул итеп дин тоткан өчен генә мөселманнарны эзәрлекләргә чакыра булып чыга. Минем аңа бернинди үпкәм дә, ачуым да юк, ул шәхси мәнфәгатьләргә корылмаган. Минем әйтергә теләгән сүзем бар иде һәм мин аны әйттем. – Камил хәзрәт бик сак гамәл кыла торган мөфти, ул бу ""ваһһабчылык""ка каршы канунны тәкъдим итәргә ничек өрьәт итте икән? – Без инде бу тырмага бер тапкыр бастык. Элекке Татарстан мөфтие Илдус Фәиз Оренбурда узган бер ыенда Идел буе бүлгесе вәкиле Михаил Бабичка ""Ваһһабчылар Кирмәндә утыралар, чаралар күрергә кирәк, дип мөрәәгать итте. Аннары хәзрәткә ни эшләгәне барып итте, ул Казанга да кайтып тормый Төркиягә очты дип истә калган. Менә Камил хәзрәтнең дә бу әзрәк ""ычкынганрак"" уедыр дип уйлыйм. Бәлкем бу сүзләрне кемдер аның авызыннан әйттерергә генә теләгәндер, әмма бу кешене һич кенә дә Татарстанның, мөселманнарның дусты дип әйтеп булмый. Чөнки бу безнең тынычлыгыбызны бетерүгә китерә. Дин тотучыларны янә бүлгәләүгә, ә бүлгәләү гаугага китерә. Ә гауга Татарстанны хурлыкка калдыруга китерергә мөмкин. Мин Татарстанда яшим һәм республиканың нинди булуына битараф була алмыйм. Минем илемнең чыраен теләсә кемгә ертырга, аны мыскыл итүгә рөхсәт итә алмыйм. Илдус Фәиз чорында да дәшми кала алмау аркасында авыр хәлдә калырга туры килде, бу юлы да болай гына узып китмәстер дип уйлыйм. Әмма нәрсәдер буласын белсәм дә, дәшми кала алмыйм. Элегрәк Сәмигуллиның ""ваһһабчылык""ка каршы канун булдыру тәкъдиме турында блогер Рәсүл Тавдиряковвидеоэшләп таратты. Әлеге видео ""кайберәүләргә"" ошамаган һәм шул сәбәпле Тавдиряков Татарстаннан вакытлыча китәргә карар кылган. Бу хакта ул үзенең битендә яза. Шуны әйтергә кирәк, Камил Сәмигулинның ваһһабчылыкны экстремистик дип тану тәкъдимен беренчеләрдән буларак Урыс православ чиркәве сайты һәм Русия динара шура бастырып чыгарды. уртаклашуртаклашбастыр","Искәндәр Сираи мөфтигә: ""Барысыннан да хәйләкәррәк булырга тырышкан идегез – киресенчә килеп чыкты""",['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],6,Дин,9121,https://www.azatliq.org/a/%D0%B8%D1%81%D0%BA%D3%99%D0%BD%D0%B4%D3%99%D1%80-%D1%81%D0%B8%D1%80%D0%B0%D2%97%D0%B8-%D0%BC%D3%A9%D1%84%D1%82%D0%B8%D0%B3%D3%99/29168880.html,2018-04-16T13:15:57+03:00
"Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте ыены, архив фотосыБашкортстан мөселманнары диния нәзарәтенең 20 сентябрь узган пленумында мөфти вазифасына дүрт намзәткүрсәтелде: әлеге вакытта мөфти эшен алып баручы Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин, Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте каршындагы ха идарәсе итәкчесе Илшат Хафизов, Уфа эшмәкәре, ""Фәтхислам"" мәчете имамы Айнур Биргалинһәм Сибайдагы ""Тәкъва"" мәчете имам-хатыйбы Әгъләметдин Газизов. Әлеге вакытта намзәтләр сайлау алды эшләре белән мәшгуль. Алар мәчетләрдә очрашулар уздыра, матбугатта, интернет аша чыгышлар ясый. Мөфти сайлау шаукымы ел башында ук күзәтелә башлады. 14 март Нефтекама каласындаузган Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте пленумында мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин эшчәнлегенә канәгатьсезлек белдерелде. Аерым алганда икътисади мәсьәләләрнең хәл ителмәве, яшьләрнең әлеп ителмәве, нәзарәт эшчәнлегендә үсеш булмавы әйтелде. Нигъмәтуллин эшчәнлеген аеруча аның урынбасары Айнур Арслановтәнкыйтькә тотты. Арсланов Азатлыкка әйтүенчә, мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин үз урынында инде 25-26 ел утыра, эш башкарыр өчен бу зур вакыт. Инде башкалар да эшләп карасын ди ул. Айнур Арсланов""Мин яңа көч, яңа сулыш килүен телим. Намзәтләр дүртесе дә лаеклы кешеләр. Әлеге мөфтигә эш күрсәтү мөмкинлеге булды. ""Фәтхислам"" мәчете имамы Айнур Биргалинга 28 генә яшь. Мөфти булу өчен яшьрәк дип исәплим. Минем үземә, мәсәлән, 34 яшь, дистә елдан артык диния нәзарәтендә эшлим, ләкин мин дә үземне бу вазифага яшьрәк дип исәплим. Шуңа намзәтемне куеп та тормадым. Калган намзәтләр – Башкортстан диния нәзарәте каршындагы ха комитеты итәкчесе Илшат Хафизов һәм Сибайның ""Тәкъва"" мәчете имам-хатыйбы Әгъләметдин Газизов икесе бу вазифага лаек. Әгъләметдин белән бер нәзарәттә эшлибез. Газизов шактый кырыс холыклы, каты куллы кеше дип беләм. Мин андый итәкче килүеннән бераз куркып та куям. Шул ук вакытта ул бик төпле програм белән чыкты. Анда Салават Юлаев проспектындагы әмигъ мәчетен төзеп бетерү, кадрлар үстерү, мәчет төзелешләрендә һәм нәзарәттә финансларны үтә күренмәле итү кебек юллар бар. Мин корылтайда лаеклы кеше мөфти булып сайланыр дип ышанам"", диде АрслановУфаның ""Ихлас"" мәчете имам-хатыйбы Мөхәммәт Галләмдә мөфтияткә яңа сулыш кирәк дип саный. Мөхәммәт Галләм""Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте 21 ноябрь тарихның яңа сәхифәсен язачак – мөселманнарның нәүбәттәге корылтае булачак. Без, Башкортстан диния нәзарәтенә караган дин әһелләре, имамнар бу чараны зур өмет баглап көтәбез. Чөнки анда яңарыш булыр дип уйлыйбыз. Мөфти Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин чирек гасыр дингә хезмәт итте. Бу адәм акылына сыймаслык авыр хезмәт. Ул зур тәрибә туплаган. Ләкин камиллекнең чиге юк. Диния нәзарәтенең үсеше өчен яңа сулыш кирәк. Намзәтләр барысы да лаеклы. Алар арасында Сибай шәһәренең мөхтәсибе Әгъләметдин Газизов яше белән дә, күрсәткән хезмәтләре белән дә бик абруйлы. Ул Башкортстан диния нәзарәтенең лаеклы итәкчесе булырлык намзәт. Дини лидерлар вазифаларына ябышып ятмый, үз урыннарына лаеклы яшьләрне үстереп, килер буыннарга тапшырырга тиеш. Башкортстанда аерым диния нәзарәте булу – республика дәүләтчелегенең үзенә күрә бер атрибуты да булып тора. Аның матур үткәне, якты киләчәге бар. Мин сайлауларда хакыйкать өстенлек алыр дип уйлыйм"", диде Мөхәммәт Галләм. Чыгышы белән Башкортстаннан булган Ростов өлкәсе мөфтие Флүр Арслановкиләчәктә сайлаулар демократик юл белән узар, хакмият кысылмас дип хыяллана. Флүр Арсланов""Нәзарәтләр, мөхтәсибәтләр, мәчетләр күбәя. Аларда хезмәт итүчеләр дә арта. Ул кешеләр һава белән генә тукланмый, яшәргә, ашарга, гаиләләрен карарга кирәк. Хөкүмәтнең динне карамавы сәбәпле, алар үз көннәрен үзләре күрә. Акча табу үзләренә бәйле. Имамнар арасында да төрле кешеләр бар. Мин Башкортстанга еш кайтып йөрим. Мондагы вазгыятьне беләм. Узган корылтайда да мөфти яңарачак дигән иделәр. Ләкин бер нәрсәне онытмаска кирәк – корылтайда катнашучылар мөфти чакыруы белән килә. Башкалар анда кертелми. Синең командаң сине сайламый икән, син нинди итәкче инде? Шуңа мин ниндидер өметләргә бирелмим, бу юлы да Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин кабат мөфти булып сайланыр дип уйлыйм. Татарстанда мөселманнарның күпчелеген бер милләт, Башкортстанда ике милләт тәшкил итә. Башкортстанда бер даирәләр мөфти мотлак башкорт милләтеннән булырга тиеш дип санасалар, икенчеләр милләткә карарга ярамый, иң мөһиме – ул лаеклы дини лидер булырга тиеш диләр. Ирексездән милләтчелек башлана. Ә бит диндә милләт юк диләр. Ләкин Татарстанда мөфти татар милләтеннән, Төркиядә – төрек, Казакъстанда – казакъ, Үзбәкстанда – үзбәк милләте вәкиле. Мин киләчәктә мөфти сайлаулар демократик юл белән узар дип хыялланам. Мөфти булырга чыккан намзәт үз програмы белән чыгып, көндәшләре белән телевидениедә кара-каршы бәхәсләр алып барыр, сайлауларга хакимият кысылмас дип өметләнәм"", диде Флүр Арсланов. порталы мөхәррире Рамил Рәхмәтовсүзләренчә, монда берничә төркем үз мәнфәгатьләрен кайгырта һәм көрәш бик каты булачак. Хәтта Нигъмәтулин кабат сайланган очракта кайбер мәхәлләләрнең нәзарттән чыгу ихтималы да бар дип саный. Рамил Рәхмәтов""Нурмөхәммәт Нигъмәтулинны кабат сайласалар Башкортстан диния нәзарәтенең яртысы гауга куптарачактыр. Кайбер мәхәлләләр мөфтияттән чыгып яңа дини оешма оештырырга мөмкин. Мондый куркыныч бар. Мин Нигъмәтуллиннан дин әһелләре корылтайга ничек сайланачак дип сорадым. Республиканың Урал артында дистәләрчә мәхәлләләр бар, Төньяк, Көнбатыш якларында алар бармак белән санарлык кына. Анда мәчеткә йөрүче мөселманнар бик аз. Әгәр корылтайга киләчәк вәкилләр мәчетләр һәм анда йөрүчеләр саныннан чыгып чакырылса, ул вакытта Нигъмәтуллин төшеп калачак. Уставта бу хакта берни язылмаган. Шуңа аны пленумда хәл итәләр. Сентябрьдә узган пленумнан күрдек бит инде демократиянең исе дә булмаганын. Корылтайда көрәш каты булачак. Хәзерге итәкчелек, аларның көндәшләре һәм хакимияттән дә басым булачак. Нигъмәтуллинга көндәш намзәтләрнең үзара компромисс табуы да мөһим. Мисал өчен, Башкортстан мөфтиятенең яшьләр бүлеге, аерым алганда Арсланов, Урал арты мөселманнары да, хакимият тә Әгъләметдин хәзрәтне яклый кебек. Ул өлкән булса да яшьләргә ачык. Аның урынбасары булып шул ук яшь Арсланов калган очракта, бу бик үк начар вариант түгелдер. Арсланов мартта узган пленумнан соң ук Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте итәкчесе була ала иде. Минемчә, ул вакытны уздырды. Шушы ярты елда аңа ниндидер булмаган компроматлар таптылар. Аны уеннан чыгарга мәбүр иттеләр. Майда гадәттән тыш сайлау уздырган булсалар инде башка намзәтләр кирәк тә булмас иде. Марттагы пленумда бит Башкортстан диния нәзарәте президиумының күпчелеге мондый юл белән китәргә әзер иде. Нәкъ әлеге президиум сайлауны билгели дә бит инде. Арсланов дулкынны күтәрде, әмма аны тотып тора алмады. Диния нәзарәтендәге вәкилләр, шул тирәдәге түрәләр, кайбер куәт оешмаларының сәхнә арты уеннары сәбәпле имамнар кем ягына авышырга белмичә аптырап калды. Бүгенге диния нәзарәте эшчәнлеген мөселманнар хурлык дип әйтәләр. Яхшы иганәче булып та Уфада мәчетне төзеп бетерәалмавыбу чыннан да хурлык бит инде. Моңа бит итәкчелек гаепле"", ди Рәхмәтов. Икътисад фәннәре докторы Ринат Гатауллинтуксанынчы еллардан башлап дин коммерцияләшеп бара дигән фикердә. Ринат Гатауллин""Акча хакимлек итә. Мөфти дини лидердан бигрәк, коммерсант рәвешен ала бара. Шуңа хәтта намуслы, чын дини лидерларга да күләгә төшүчән. Дин итәкчеләренә хакимият тә битараф. Алар халыкка да кирәкми, үзләрен һәм командасын хезмәтләндерүче бер төркем булып калдылар. Элек авылларда эчкечелек, бозыклык юк иде. Авылдагы тәртипне авыл мулласының әхлакый йөзе дия иделәр. Бүген руханилар, дин башлыклары үзләре бозык. Нәзарәтләр беренче нәүбәттә халыкны ислам диненә күндерергә, шәригать канунары буенча яшәүчеләргә диннәрен тоту өчен уңайлыклар тудыру белән шөгыльләнергә тиеш. Дини лидерлар әхлакый саф, белемле, фәлсәфә, гыйлем һәм ораторлыкта иң алдынгылар булырга тиеш"", диде Гатауллин.","""Мөфтиләр дини лидер түгел, коммерсантка әйләнә бара""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 0],6,Дин,7814,https://www.azatliq.org/a/29532373.html,2018-10-08T21:01:42+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр1 март Берлинда Русия оппозициясенең берләшкән маршы узды. Мөһаирлектәге оппозиция лидерлары Юлия Навальная, Илья Яшин һәм Владимир Кара-Мурза оештырган маршта оппозициянең үлгән-үтерелгән лидерлары —Борис Немцов һәм Алексей Навальный да искә алынды. Марш фотоларында алгы рәтләрдә Татарстан байрагы да күренде. Без Татарстан туграсы төшкән байракны тотып маршка чыккан кешене эзләп таптык. Ул Уфада яшәгәндә Навальный штабы әгъзасы булган, хәзерге вакытта Һолландиядә сәяси сыену алган активист Айдар Исмәгыйлев булып чыкты. Айдар — Марш ничек узды? Татарстан байрагына аерымигътибар итүчеләр булдымы? — Татар байрагы Юлия Навальная митингында катнашучы һәр икенче кешедә елмаю уятты. Кешеләр аны ылы, ниндидер үзенчәлекле яхшы хис белән кабул итте. Кемдер борылып: ""Татарстан супергуд! "" дип кычкырды, ә башкалар: ""Син татармы? Оһо, көнләшәм! "" диде. Бу сүзләрдә һәм карашларда чын кызыксыну, теләктәшлек һәм хөрмәт кенә иде. Әлбәттә, теләсә нинди массакүләм чарада кебек үк, маргиналь кешеләр дә табылды — берничә яшь урыс нацисты һәм шул исәптән Светов тарафдарлары (сугышка каршы митингка Русия байрагы белән чыгарга өндәгән Михаил Светов — ред. ). Ләкин аларга берәү дә игътибар итмәде, чөнки чараның максаты — сугышка каршы чыгыш ясау, Путинга һәм сугышка каршы протест белдерү иде. Шунысы мөһим: төрле сәяси тарафларга карамастан, без бер-беребезгә теләктәшлек белдердек, һәм бу көнне безне Алексей Навальныйның Путин режимы белән көрәш өчен гомерен биргән каһарманлык гамәленә ихтирам берләштерде. Мин чарада Татарстанны танытырга тырыштым һәм сугышка каршы митингта татарларны танытуым белән горурланам. Без бар, без яшибез, һәм без Илья Яшин, Юлия Навальная, Владимир Кара-Мурза һәм ""Ирекле Русия"" фонды кебек адекват, сәламәт сәяси көчләр белән эшләргә әзер. Татарстан — бу каршылыкның аерылгысыз бер өлеше, һәм мин моны митингта иткерә алуыма шат. Минем өчен Юлия Навальная митингында Путинга каршы коалицияне хуплау гына түгел, ә үз республикам — Татарстан белән таныштыру да мөһим иде. Үземнең көрәштәшләрем, шул исәптән Навальный тарафдарлары булганнар белән төбәктәге вәзгыять, чынлыкта тыелган татар теле проблемнары турында сөйләштем. Бу проблемны демократик хәрәкәтне хуплаучы кешеләргә иткерә алуыма шатмын. Көткәнемчә, яшь фашистлар тарафыннан провокацияләр дә булды, әмма бу — гадәти хәл, мондый хәл белән очрашырга туры килә. Әмма башкасы күпкә мөһимрәк: митингта мин фикердәшләремне очраттым, рухландым. Алда әйткән Михаил Световның татар байрагы аркасында миңа ташлануыннан соң (сүз ""Х"" челтәрендәге тартышу турында бара — ред. ), миңа акылдан шашкан урыс нацистлары язды, ләкин рәхмәт сүзләре язучылар күбрәк иде. Башкортстан һәм Татарстаннан мөһаирләр: ""Безнең байрак белән чыкканың өчен рәхмәт. Без үзебез катнаша алмадык, әмма безнең өчен бу бик мөһим"", дип язды. Европа, АКШ, Төркия, Әрмәнстан һәм Һолландиядәге дусларым да зур ярдәм күрсәтте. Бу безнең күп булуыбызны, ""Башкалар тозакта вакытта, мин ирекле була алмыйм"" икәнне раслый. —Милли азчылык вәкилләре ""либераллар —шул ук империалистлар"" дигән фикердә. Ә сез сәяси карашлар аермасы хакында ни уйлыйсыз? — Без тарихи турбулентлык чорында яшибез, һәм аеруча хәзер төрле сәяси көчләр белән, барыннан да элек, Путин режимына һәм аның империалистик сугышына каршы торучылар белән сәяси диалогны хуплау мөһим. Бу әһәттән Навальныйның хәзер Юлия Навальная әйдәгән хәрәкәте татар диаспорасы белән диалогка чыгарга мөмкин, һәм диалог алып бару кирәкле сәламәт сәяси көчкә әверелә. Алар белән федератив шартнамәне, Татарстан автономиясенең киләчәген, милли азчылыкларның хокукларын һәм татар теле статусын да кертеп килешергә, фикер алышырга була. Мин Уфада Навальный штабының бер өлеше идем һәм аларны, минем ватандашларым-татарлар кебек үк, һәрвакыт мине һәм башка иптәшләрне хуплый торган тәртипле һәм тәвәккәл кешеләр буларак беләм. Бу бигрәк тә яшь урыс нацистлары һәм фанатик Олег Кашинһәм Михаил Светов белән контрастта аеруча ачык чагыла, алар Русиянең барлык милли азчылыкларына нәфрәт белән карый. Хәзер киң коалиция булдыру бик мөһим, чөнки, минем тыйнак карашка, иң сәламәт демократик урыс оппозициясе бүген — Навальный такымы. Әмма без көннән-көн күбрәк сәяси көчләр барлыкка килә торган дәвердә яшибез һәм хәзер берләшергә һәм хәрәкәт итәргә вакыт итте. Без һәммәбез дә тулысынча Путин режимы күзләве астында: татарлар, башкортлар, ЛГБТ, транс-шәхесләр — һәрберебез. — Айдар, мөһаирлектәге тормышыгыз ничек уза? — Мөһаирлектәге тормыш — өзлексез хәрәкәт. Ул үзгәрүчән, әмма һич күңелсез түгел. Хәзер мин Һолландиядәге әмгыятькә ияләшергә тырышам: һолланд теленнән бар имтиханнарымны да тапшырдым, Нидерланд ИКЕАсында эшлим. Мөһаирлек минем өчен мөһим тарихи процессларның бер өлеше булу мөмкинлеге дә. Мин һоризонталь элемтәләрне үстерергә, көрәштәшләр белән очрашырга, сәяси мөһаирлеккә ярдәм итәргә тырышам. Әле кичә генә Берлинда Һамбургтан килгән навальныйчылар һәм дус татар кызы белән очраштым, алар миңа шәһәр күрсәтте, һәм бу — танышу гына түгел, ә зур теләктәшлек челтәрен үстерү дә. Узган ел ахырында сәяси тоткыннар белән тарихи алмаш узгач —Кара-Мурза, Лилия Чанышева, Илья Яшин, Мин уңчыларга каршы демонстрацияләрдә — ""Германия өчен Альтернатива"", Путин һәм сугыш режимына, Европадагы неофашист экспансиясе формаларына каршы чараларда катнашам. Волонтер буларак Украина качакларына ярдәм итәм, сәяси мөһаирләр белән очрашам, Германиядә һәм Нидерландта сул партияләр белән элемтәдә торам. Узган әйдә мин төркеме акциясендә аларның перфомансларының бер өлеше буларак катнаштым. Бу минем өчен үзенчәлекле һәм символик нокта иде: мин турында 17 яшьтә беренче тапкыр белдем, аларның музыкасы тәэсирендә һәм протест сәнгатендә үстем. Еллар узгач, инде 30 яшьтә, мин Берлинга эләктем һәм аларның акцияләренә кушыла алдым. Надежда Толоконниковага барысы өчен дә рәхмәт әйттем, чөнки нәкъ менә аның ярдәмендә мин каршылык сәясәте белән кызыксына башдым, бу мине фәлсәфәгә һәм фәлсәфи белем алуга китерде. Моннан тыш, мин танылган немец фотографы Рика Бургерныңфотосессиясендә катнаштым. Ул мине үз эшендә сурәтләп кенә калмады, фотокитабына минем тарихны да кертте, чөнки тормышымдагы мөһим темаларны — сәяси мөһаирлек, татар тиңдәшлеге, һомосексуальлек һәм """" мәдәниятенең яңа дулкын темасын күрде. Шулай итеп, минем тарихым аның китабының бер өлешенә әйләнде. Мин Европа сәяси тормышына актив кушылдым. Күп очракта мине Лимоновның әүвәлге авантюрист рухы, аның мөһаирлек юлы илһамландыра. Күпмедер мәгънәдә минем хыялым — шундый ""татар Лимонов""ы булу: сул карашлы хыялый, эш кешесе, авантюрист булу, ул әле бай тормыш белән яшәп кенә калмый, киләчәктә үз республикасы, Татарстан һәм Башкортстан өчен дә файда китерә ала. Мөһаирлектә мөһим тормыш тәрибәсе туплана. Мин — Уфа татары, әмма бу ике республика — минем тиңдәшлегемнең, минем тарихымның мөһим өлеше. Кайда гына булсам да, мин тарихны күзәтеп кенә калмыйм, мин аның бер өлеше булырга тырышам. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Берлиндагы митингка Татарстан байрагы белән чыккан Айдар Исмәгыйлев: ""Кемдер борылып: ""Татарстан супергуд! "" дип кычкырды""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Донъя,6920,https://www.azatliq.org/a/berlindagi-mitingka-tatarstan-bayragi-belan-chikkan-aydar-ismagiylev-kemder-borilip-tatarstan-supergud-dip-kichkirdi-/33334369.html,2025-03-04T00:01:08+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда котыру чире булдырмас өчен бер ел эчендә кимендә 10 мең төлкене аталар. Бу хакта матбугат очрашуында Татарстан ветеринария баш идарәсе итәкчесе урынбасары Габделхак Мотыйгуллинәйтте, дип яза""Бизнес "". ""Республикада былтыр да булмады, 2024 елда да котыру чире юк. Без төлкеләрне юк итү юнәлешендә нык эшлибез. Моның бернинди сере дә юк. Төлкеләрне беркем аулап йөрмәячәк"", дигән ул. Аның әйтүенчә, былтыр Татарстан вәкилләрен Балтыйк форумына чакырганнар һәм анда республиканың котыру чиренә каршы ничек көрәшүе турында уртаклашуны сораганнар. ""Безнең республикада котыру чире бөтенләй юк, ә төбәкләрдә күп. Котыру чире булмасын өчен ""ноу-хау"" уйлап таптык. Районнарның ветеринария хезмәтләре акчаларыннан бер баш төлкегә 500 сум түлибез, еллык норма - 10 мең төлке. Бу бөтен төбәкләргә дә ошады, чөнки моннан башка котыру чире проблемын хәл итеп булмый"", дигән урынбасар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда котыру чиренә каршы көрәшү өчен елына кимендә ун мең төлкене аталар,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1005,https://www.azatliq.org/a/32851691.html,2024-03-07T11:15:57+00:00
"Билдәле йырсы, Баймаҡ районының Буранбай ауылы егете Юнир Һағынбаевтың ғаиләһендә шатлыҡлы ваҡиға - уларҙың өсөнсө бәпестәре - улдары тыуған. Шулай итеп, Эльвира менән Юнирҙең ғаиләһе өс уллы булды. Бәләкәс дүрт күҙ араһында имен-һау үҫеп китһен, атай-әсәйенә - ҡыуаныс, ағайҙарына йыуаныс булып ҙурайһын. Һағынбаевтар ғаиләһенә именлек, һаулыҡ, мөхәббәтле, тиң-тигеҙ ғүмер теләйбеҙ!","Юнир, ҡотлайбыҙ!",['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәҙәниәт,383,https://shonkar.com/articles/culture/2025-11-10/yunir-otlayby-4459093,2025-11-10T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр фәрман өлгесе кабул ителсә, чит ил ватандашларына аерым алганда куркыныч йөкләр ташуны, таксида эшләүне, финанс хезмәтләре күрсәтүне һәм башкаларны тыячаклар. Татарстанда 2025 елда республиканың хуалык оешмаларында кайбер өлкәләрдә эшкә чит ил ватандашларын алуны тыярга ниятлиләр. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановфәрманының шул хактагы өлгесе хәзерге вакытта коррупциягә каршы экспертизаүтә. Әгәр документны кабул итсәләр, мигрантларга: Шулай ук документта әйтелгәнчә, хуалык оешмаларына үзләрендә эшли торган чит ил ватандашларының санын исәпләүгә өч ай биреләчәк. Элегрәк ""Бизнес ""язганча, август аенда Татарстанда мигрантларны нинди өлкәләрдә эшләтмәү турында караганнар иде инде. Ул чакта әлеге исемлектә 18 өлкә бар иде. Аларга гомуми туклану, кунакханә бизнесы һәм автобуслар йөртү, спорт, ял һәм күңел ачу өлкәләре һәм башкалар кергән иде. Күптән түгел Татарстан урыс телен белмәүче мигрант балаларын мәктәпкә алуны тыючы канун өлгесенәкаршы чыкты. Аерым алганда Татарстан халыклары ассамблеясы башкарма комитеты итәкчесе Ренат Вәлиуллин""Ул балалар укырга кабул ителмәгән очракта, кая барырга, кем булырга, нинди форматта яшәргә тиеш? Шуның белән берлектә аларның шактый күп булуын да беләбез. Бу аларны турыдан-туры маргиналь форматка яки криминаль рәвешкә китереп иткерергә мөмкин"", дип белдерде. Быел Русия мәктәпләренә һәм балалар бакчаларына бер сыйныфка һәм бер төркемгә урысча начар белән торган өчтән дә артык мигрант балаларын алмаскатәкъдим иттеләр. Русия мәгариф министрлыгы төбәкләргә шундый киңәшләр ибәргән иде. ""Урыс телен начар белсәләр"", ул чакта мондый балаларны укыту — ""сәламәтлек ягыннан мөмкинлекләре чикле булган балаларны"" укыткан кебек үк, иңел эш түгел, дип чагыштыра министрлык. ""Шуңа күрә бер сыйныфта (төркемдә) урыс телен начар белгән өчтән дә артык бала булмавына омтылырга кирәк"", дип киңәш ителә. Шулай ук Урта Азиядән килүчеләрне Русиядә яшәргә өйрәтә торган адаптацион курс барлыкка килүебилгеле булды. Лекция дәвамында мигрантларны Русиядә яшәгәндә үзеңне ничек тотарга өйрәтәчәкләр. Лекцияне алып баручылар мигрантларга урыс телен белү мөһимлеген иткерергә, таныш булмаган кешеләргә ""брат"", ""сестра"" сүзләрен кулланып эндәшү отышсыз икәнен аңлатырга тиеш. Шулай ук мигрантларга башка кешеләр янында туган телләрендә пышылдап сөйләшмәскә, чит кешеләрне тикшермәскә киңәш итәләр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда мигрантларга ун өлкәдә эшләүне тыймакчы булалар,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 0],7,Яңылыҡтар,2402,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-migrantlarga-un-olkada-eshlaune-tiymakchi-bulalar/33234391.html,2024-12-10T11:43:09+03:00
"Ун ете йәшендә ул Уральск ҡалаһының хәрби-пехота училищеһына уҡырға инә. 1943 йылда бер туған ағаһы Хаммат менән бергә һуғышҡа алына. Нисәмә тапҡыр олатайыбыҙға үлем ҡурҡынысы янаған, күп тапҡырҙар бомба һәм ут аҫтында тороп ҡалған. Ни тиклем ауыр булһа ла, совет һалдаттары, фашистарҙы ҡыуып, халыҡты оккупациянан ҡотҡарған. Яу яландарында йөрөгәндә ҡарт олатайым тыныс тормош, туғандары янына тиҙерәк ҡайтыу тураһында хыялланған, әлбиттә. Шулай ҙа сабыр булған, түҙгән, һуғыштың бөтә ауырлыҡтарын күтәргән. Ҡарт олатайым «Батырлыҡ өсөн», «Венаны алған өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән. 1945 йылдың апрель айында ул Вена ҡалаһын азат иткәндә ҡаты яралана. Госпиталдә алты ай дауалана, әммә снаряд ярсығы ҡарт олатайымдың йөрәк аҫтында тороп ҡала һәм ул уны 52 йыл буйы тәнендә йөрөтә, ғүмер буйы һыҙлана. Яуҙа яраланғас, уға беренсе медицина ярҙамын рус ҡыҙы Галя күрһәтә. Шуға ла ҡарт олатайым эстән генә: Иҫән-һау ҡайтып, өйләнһәм, ҡыҙым тыуһа, шәфҡәт туташы исемен ҡушам, – тип уйлай. Һалдаттың хыялдары тормошҡа аша. Өләсәйем тыуа. Баланың атаһы шунда уҡ: «Минең ҡыҙымдың исеме Ғәлиә була», – тип әйтә. Үҙен ҡотҡарған медсестраға ярҙамы өсөн ғүмер буйы рәхмәттәр уҡый. Ҡарт олатайым колхозда механизатор, умартасы булып эшләй. 1997 йылдың 21 апрелендә вафат була. Ҡарт өләсәйем менән 46 йыл бергә йәшәп, биш бала үҫтерәләр. Мин ауыр һуғыш юлын үткән ҡыйыу ҡарт олатайым менән ғорурланам. Ҡаһармандарҙың батырлыҡтары беҙҙең хәтерҙә мәңге йәшәр! Эльза ФӘЙЗРАХМАНОВА.",Ҡарт олатайым менән ғорурланам!,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Еңеү,1470,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-09/art-olatayym-men-n-orurlanam-4274040,2025-05-09T10:30:00+00:00
"- Унда ниндәй писәрҙәр ултырғанын үҙең белмәйһеңме ни? – тиештеләр ауылдаштары. – Унда ни, штабта. Араҡы эсеп алалар ҙа нимә тураһында яҙғандарын үҙҙәре лә аңламай. Бөтә фамилияларҙы бутап бөтәләр. Ауыл бисәләре ҡайтып китергә ашыҡмайынса, тол ҡатын эргәһендә оҙаҡ ултырҙы. Әммә, мәйет янында ултырған ише, шыбыр-шыбыр ғына килеп һөйләштеләр. - Һуғыш бара бит. Ҡуй инде, ниндәй тәртип булһын, ти, - тип олораҡ инәйҙәр Әнисәне тынысландырған булды. – Уларҙың нәсәлниктәре нисә тапҡыр хаталанды инде. Күрше ауылдан тимерсе Иванды ғына ал әле. Бер йыл элек бисәһе похоронка алғайны, яңыраҡ һин дә мин ҡайтып төштө. Үҙе – һап-һау, тырнаҡ эҙе лә юҡ. Шуға һин дә Сәғитеңде ваҡытынан алда ерләмә. Әнисә шып-шым ята бирҙе, ҡатындар ҙа һөйләүҙән туҡтап, ҡайтыу яғын ҡараны. Улы, Ғәзизе, шешенеп бөткән күҙҙәрен шәм яҡтыһына төбәп, мейес башында мыш та мыш килә ине. Ул да йоҡоға талған икән. Ишеккә ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына туҡылдатып, кемдер өйгә уҙҙы. Әнисә тауыш сыҡҡан яҡҡа башын бороп та ҡараманы. Нисек шуны аңламайҙар икән – уның бер кемде лә күргеһе килмәй! Тупһа янындағы иҙән шығырлап ҡуйҙы; теге кеше ҡатын ятҡан урындыҡҡа яҡынланы. - Әнисә. Ҡатыны урынынан нисек итеп һикереп торғанын да һиҙмәй ҡалды. Дөп-дөп һуҡҡан йөрәге, күкрәк ситлеген бүҫә яҙып, сығып килә. - Сәғи-и-ит! Һаҡал-мыйыҡ баҫып, ҡарайып, ябығып бөткән ир, таяҡҡа таянған килеш, Әнисә алдында тора ине. Танырлыҡ та түгел. Әммә, ул – уның Сәғите! - Иҫәнһең! – ҡатын Сәғитенең муйынына аҫылынды. – Мин бит бөгөн һиңә похоронка алғайным. Бисәләр дөрөҫ әйткән икән. Штабта, ысынлап та, яңылышалар. Иҫән-һау. Аллаға шөкөр! - Әлегә тере, - ир сырайын һытты. – Кеше булырҙай түгелмен шул, Әнисә. Доктор ҙа, оҙаҡҡа бармаҫ был, ҡанға бысраҡ эләккән, ти. Ҡарашы аҫҡа түбәнләгәс кенә, ҡатын иренең ике аяғы ла уралған бинттың ҡып-ҡыҙыл булып бөткәнен шәйләп ҡалды. - Эй, илаһым! – Әнисә ике усы менән йөҙөн ҡапланы. – Һин ауырыуҙы нисек итеп ҡайтарып ебәрҙеләр һуң? Тиҙерәк госпиталгә барырға кәрәк! Сәғит ҡобараһы осҡан Әнисәһен ҡосаҡлап алды: - Һөйләшерлек кенә хәлем бар әле. Ярсыҡтар аяғыма эләкте. Траншеяла, иҫһеҙ көйөнсә, күпме ятҡанымды лә белмәйем. Шуға ҡан зарарланған да инде. Бына әле һинең алдыңда баҫып торам, ә үҙем томан эсендә йөҙгән һымаҡмын. Өйгә ебәрегеҙ, тип нисә көн буйы үтендем. Һине һуңғы тапҡыр, иһ, бер күрәһе ине, тинем. - Әйҙә, һин урындыҡҡа ятып тор, - ҡатын урынында сәбәләнде. – Мин хәҙер. йылы һыу килтерәм. Әнисә мейестең ҡаҙанынан йылы һыу алды. Сәғиттең бер иҫке күлдәген табып, бинт урынына ҡулланыр өсөн, йыртырға тотондо. - Яраңды йыуып бәйләрмен дә иртән фельдшерҙы алып килермен, - тип һөйләнгән ҡатын урындыҡ яғына боролдо ла ҡысҡырып ебәрҙе. Урындыҡта ятҡан Сәғиттең урыны буп-буш ине. Әнисә үҙ күҙҙәренә ышанманы: махорка, тир еҫе сығып торған, бысраҡ кейемендәге ире әле генә эргәһендә ине бит һуң. Ул мендәрҙе һыпырып-һыпырып ҡараны. Өй эсенең ҡарамаған, эҙләмәгән мөйөшө ҡалманы. Бәлки, күрмәй ҡалғандыр – Сәғите соланда тәмәке тартып торалыр. Ҡатын соланға атылып сыҡты, артабан – ихатаға. Ире табылманы. Әллә, ҡара ҡайғымдан күҙемә күренде инде, тип уйланы ул. Иртәнсәк Әнисә теге өс мөйөшлө мисәт һуғылған һоро конвертты йәшереп ҡуйҙы. Ғәзизгә бер нимә тураһында ла уйланмаҫҡа ҡушты – кешеләр һөйләнһә, һөйләнһен, әйҙә. Улының атаһы иҫән, йөрәге менән тоя, иҫән-һау. Тол ҡатын бар уйҙарын эшкә екте: ҡоротон ыҫланы, ҡағын әҙерләне, үләнен киптерҙе. - Атайың сәйҙе ҡаҡҡа ҡушып эсергә ярата. Күберәк әҙерләргә кәрәк, - тип аңлатты улына. – Кем белә, Яңы йылға тиклем ҡайтып та төшөр әле. Ғәзизе, эйе, тигәнде белдереп, башын ҡаҡты, ләкин әсәһенең күҙҙәренә тура ҡарарға ҡурҡты. Өй алдындағы миләште лә тиреп алдылар, унан да башҡа тәмлерәк ризыҡ юҡтыр – сәйгә һалһаң да була, бәлешкә лә бара. М-мм. тәмлелеге, хас та йөҙөм һымаҡ. Ваҡыт үтә торҙо. Сәғиттең хаты ла килмәне, военкоматтан, ғәфү үтенәбеҙ, хата киткән икән, тигән хәбәр ҙә булманы. Бына ҡыш та үтеп китте, уның артынса – йәйе лә, көҙө лә. Тағы зәһәр буранлы ҡыш етте. Әнисә өмөтөн юғалтманы, барыбер, Сәғитен көттө. Бер саҡ улы менән сәй эсеп ултыралар ине. Ат санаһында урамдан уҙып барыусылар Әнисәләрҙең өйө тапҡырында ниндәйҙер тоҡ ырғытып китте. Аптыраған ҡатын, шәлен дә бөркәнеп тормайынса, тышҡа йүгерҙе. .Әнисәнең тоҡ тигәне һалдат булып сыҡты. Ул аңына килгәндә, ике аяғы ла ҡырҡылған Сәғит, ҡулдарына таянып, ҡатыны яғына шыуыша ине. Ҡатын ирен ҡосаҡлап алып, ҡар өҫтөнә ултырырға ярҙам итте. - Бына хәҙер мин ниндәй. имгәкмен. Әнисә. Үлмәй ҡалдым шул. - Кит, Сәғит, нимә һөйләйһең һин? Ундай нимә уйыңда ла булмаһын? - Аңыма килмәйенсә, оҙаҡ яттым, Әнисә. Бер саҡ ҡараһам, өйөбөҙ эсендә торам. Һин урындыҡта ятаһың, өҫтөңдө лә һалмағанһың. Инде һине ҡосаҡлағайным, барыһы ла күҙ алдымдан юғалды, - тине Сәғит, күҙ йәштәрен һөртөп.","""Күҙенә күренгән тиме? "" Булған хәл. Айһылыу Вахитова",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Хикәйә,4703,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-12-10/k-en-k-reng-n-time-bul-an-h-l-ay-ylyu-vahitova-3065866,2022-12-10T15:10:00+00:00
"Азат Ахунов Александр Пономаревның Рәис Сөләйманов турында чыгышын тыңлый6-8 октябрь Швециянең Русия һәм Евразияне өйрәнү Уппсала үзәге беренче тапкыр ""Русиядә ислам торышы"" дигән чара уздырды. Анда Русиядән тыш, АКШ, Европа илләреннән, Һиндстан, Иран, Үзбәкстаннан 50 дән артык кеше катнашкан. Азатлык КФУның Халыкара мөнәсәбәтләр, тарих һәм шәрыкны өйрәнү институты хезмәткәре, конференциядәге секцияләрнең берсен итәкләгән Азат Ахунов белән сөйләште. – Азат әфәнде, әлеге конференциядә Русиядән кемнәр катнашты? – Иң зур вәкиллек Русиядән иде: Мәскәү, Казан, Уфа, Калининградтан. Бик төрле фәнни катлам булды. Анда Русия патриархатының күренекле вәкиле Роман Силантьев һәм Коръән үзәге итәкчесе Фәрит Сәлман да катнашырга тиеш иде, әмма алар килмәде. Аның каравы Русия стратегик тикшеренүләр институты хезмәткәре (РИСИ)Галина Хизриевабулды, Голос Ислама сәхифәсенең баш мөхәррире, Русиядән Төркиягә күченгән Хәмзә Черноморченко, . сәхифәсенең элекке баш мөхәррире һәм хәзер Төркиядә Мәрмәрә университетында белем алучы Ренат Мөхәммәтов булды. – Татарстаннан сездән башка кемнәр барды һәм республикага кагылышлы нинди чыгышлар яңгырады? – Татарстан белән бәйле 4-5 хисап булды. КФУдан мин һәм Евгений Хәмидов катнаштык. Мин Татарстанда 1990 нчы елларда ислам мәгариф системы формалашуда гарәп илләре факторы һәм тәэсире турында сөйләдем. Минем хезмәттәшем Хәмидов Накшбандия-халидия тәррыйкате һәм ишан Зәйнулла Рәсулев роле турында кызыклы чыгыш ясады. Германиядән килгән Александр Пономарев Дәүләт стратегия институты хезмәткәре Рәис Сөләйманов турында бәян итте. Рәис Сөләйманов һәм Русиядәге ислам өммәтенең иһадчылар тәэсиренә каршы көрәш дип исемләнгән чыгыш иде бу. Аның булган мәкаләләрен, чыгышларын өйрәнеп анализ бирде. Сөләймановны уңай яктан күрсәтте. Әлеге чыгыш бик зур кызыксыну уятты. Конференция программасыКазаннан социолог Валентина Фурсова Татарстан мисалында Русиянең исламлашуы дигән хисап белән хәтта Рәис Сөләймановтан да арттырып Татарстанны пычратып күрсәтте. Көн саен диярлек терактлар, шартлатулар була, террорчылар, исламчылар баш күтәрә, исламчылар хөкүмәт оешмалары белән бергә кулга-кул тотынышып хәрәкәт итә, Казанда яшәү куркыныч дигән фикер калдырды. Әлеге чыгыштан соң мин чыгып: ""Казаннан килдем, миңа карагыз, мин әле исән. Мондый чыгышны тыңлагач үзем дә Казанга кайтырга куркам"", дип андагы халыкны бераз көлдереп алдым. Шуннан соң инде аның чыгышын алай ук итди кабул итмәделәр. Бу ханымның гомумән ислам белән бәйле мәкаләләрен күргәнем юк. Шуңа минем өчен аның чыгышы гаәп булды. Башкалар да аптырап калды. – Татарстанны тәнкыйтьләргә яратучы Силантьевлар төркеменнән булган Хизриева нәрсәләр сөйләде? – Ул чыгыш ясаган секциядә мин катнашмадым, шуңа әйтә алмыйм. Аннары конференцияне оештыручыларның төп максаты – фикер төрлелеген чагылдыру иде. Күп карашлар чагылды. Гомумән, монда Русиядә булган ислам проблемнары һәм тарихына бәйле чыгышлар да, дискуссияләр дә күп булды. Хәмзә Черноморченкога бик күп сораулар бирелде. Ул Русиядә сүз иреге һәм ислам мәгълүмат чаралары турында чыгыш ясады. АКШтан Лилия Кәримова ""Ярдәм"" мәчете эшчәнлеге турында сөйләде. Ул Вашингтонда яши, үзе Яшел Үзәннән. АКШка киткән һәм американ кешесенә кияүгә чыккан. Бик милли анлы кыз. Яшь аспирант Гөлназ Сибгатуллина Нидерландның Лейден шәһәрендә яши. Ул христиан китапларының татарчага тәремәләрен өйрәнә һәм лингвистик анализ ясый. Безгә сәер яңгырый, әмма Көнбатыш өчен кызык тема санала. Бик өметле кыз. Инглиз телендә бик яхшы чыгыш ясады. Татарстаннан Тимур Шәйхетдинов дигән журналист катнашты. Ул татар телле матбугатта мөселман журналистикасы турында сөйләде. – Башка Русия төбәкләреннән килүчеләр ниндирәк проблемнар күтәрде? – Башкорстанның Уфа шәһәреннән килгән фәннәр академиясе хезмәткәре Зилә Хәбибуллина чыгышы хага, дөресрәге изге урыннарны зиярәт кылуга багышланды. Изге урыннарга йөрүне ха кылу дип әйтәләр. Бу мәүси йола. Исламда андый әйбер юк. Аны зиярәт кылу дип әйтергә буладыр. Башкортстанда да традицион ислам дип хөкүмәт, диния нәзарәте тарафыннан изге чишмәләр, изге кешеләрнең каберләренә зиярәт кылу кебек әйберләр күзәтелә. Бу традицион исламны торгызабыз дигән мәгънәдән чыгып эшләнә. Имеш экстремизмга каршы торырга ярдәм итә дигәнрәк мәгънә салынды. – Чит илдән килгән галимнәрнең Русиягә карата кызыклы чыгышлары булдымы? – Көнбатыштагы фән күбрәк теориягә корылган. Безнең галимнәр әлегә конкрет әйберләр турында сүз алып барудан туктамый. Конкрет чыганакларны, фактларны куллана. Мисал өчен, АКШта Бостон терактыбулгач Русия һәм АКШта ислам сүзенең никадәр еш яңгыравы, тискәре мәгънәсе кайда күбрәк кулланылуы тикшерелгән. Моның өчен АКШ газеталарын һәм Русиядәге Новая газетаны алганнар. Новая газетада исламны тискәре төстә күрсәтә торган сүзләрне күбрәк тапканнар. Гомумән, Русиядә уздырыла торган конференцияләр белән чагыштырганда, чара нәтиәле булды. Кэмпинг кебек ирдә узды. Иртәдән кичкә кадәр бик эшлекле рәвештә дәвам итте.",Швециядә ислам конференциясендә Казанны террор оясы итеп күрсәтергә тырышучылар да булган,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0],6,Донъя,4900,https://www.azatliq.org/a/28046035.html,2016-10-11T21:01:39+00:00
"Президент России Владимир Путин подписал указ «О мерах социальной поддержки граждан Российской Федерации, имеющих высокие спортивные результаты или способствовавших их достижению».",За достижения в спорте будут выплачивать президентские стипендии,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,180,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-02/za-dostizheniya-v-sporte-budut-vyplachivat-prezidentskie-stipendii-4078484,2025-01-02T14:10:00+00:00
"Синоптиктар мәғлүмәте буйынса, бөгөн ремпубликала яуым-төшөм көтөлмәй. Ел төньяҡтан, төньяҡ-көнсығыштан талғын. Һауа температураһы көндөҙ 14, 19 градус буласаҡ. Шишәмбе һәм шаршамбы ла яуым-төшөм булмаясаҡ. Ел төньяҡ-көнсығыштан талғын, көндөҙ урыны менән көсәйеүсән. Термометр бағанаһы төндә 4, 9 күрһәтәсәк, көнсығыш райондарҙа һауала һәм тупраҡ өҫтөндә 0, -1, көндөҙ 14, 19ҡырау төшәсәк.",Көндәр йылытырмы?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,390,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-15/k-nd-r-yylytyrmy-4388007,2025-09-15T10:13:00+00:00
"Ташлайһы әйберҙе һаталар тиме ни? Хужа Насретдин баҙарҙан емеш алып ҡайтҡан да ултырып ашай башлаған. Ҡатыны Хужаның емеште төшө менән бергә йотоуын күреп: – Ни өсөн төштәрен йотаһың? – тип һораған. – Ә ниңә йотмаҫҡа? Әгәр ҙә уларҙы ашарға ярамай икән, ниңә һуң һаталар? Ташлай торған әйберҙе һатырға ярай тиме ни? – тигән Хужа. Биҙгәк дарыуы Бер һаран сауҙагәрҙең ҡатыны Хужаға килгән дә: – Хужа Насретдин, иремде өсөнсө көн инде биҙгәк тота. Ут кеүек янам, ти, ә үҙе тирләмәй. Бәлки, берәй төрлө дарыу бирергә кәңәш итерһең? – тигән. – Иреңдең холҡон яҡшы беләм, – тигән Хужа. – Уның аҡсаһын тап та алдында тырым-тырағай тарат. Ул шунда уҡ тирләр һәм тиҙ генә терелер. Ҡамыр киҫәге Бер ваҡыт Хужа Насретдин үтә һаран кешегә ҡунаҡҡа килгән. Башта уны туйғансы сәй эсергәндәр. Шунан һуң алдына ашъяулыҡ йәйгәндәр ҙә һалмалы һурпа килтергәндәр. Тәрилкәләге һыуҙа ике-өс кенә һалма йөҙөп йөрөй икән. Хужа Насретдин урынынан торған да сисенә башлаған. Йорт хужаһы, аптырап: – Һин ни эшләйһең? – тип һораған. – Тәрилкәгә сумам. Алла насип итһә, бәлки, ҡулға берәй ҡамыр киҫәге эләгер, – тип яуап биргән Хужа Насретдин. Аҡса яратыу Хужа Насретдин менән һаран кеше араһында бәхәс сыҡҡан. Оҙаҡ һүҙ көрәштергәндәр, бәхәсләшкәндәр, аҙаҡ теге һаран: – Һин ни генә әйтһәң дә, аҡса шундай насар нәмә ул, уны бөтә кеше лә ярата. Хатта һин уны үҙең дә яратаһың, – тигән. – Бик дөрөҫ, – тигән Хужа Насретдин, – ләкин минең яратыуым һинекенә оҡшамаған. Мин булған аҡсамды һинең кеүек ҡомһоҙ кешенән бәйһеҙ иткәне өсөн яратам.",Хужа ағай мәҙәктәре,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Юмор,1509,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-07-18/huzha-a-ay-m-kt-re-4317936,2025-07-18T11:00:00+00:00
"Беренсенән, хәрәкәт. Иртән саф һауала 20 минут самаһы йүгереп алыу ҙа кәүҙәне тәртиптә тотоуға, сәләмәтлекте нығытыуға булышлыҡ итә, тән һығылмалығын арттыра. Һыу. Бөтә төрлө эсемлектәр менән сағыштырғанда таҙа һыуҙан да шифалыһы юҡ. Уянғас та бер стакан һыу эсеү организмды таҙарта, эсте йомшарта, ағзалар эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Дөрөҫ туҡланыу. Түбәндәге аҙыҡтарҙы ҡулланыуҙан тыйылһағыҙ яҡшы: рафинадланған шәкәр, тиҙ эрей торған ҡәһүә, газлы эсемлек, пакетлы сәй, майонез, кетчуп, туңдырма, икмәк, торт, бәлеш, һыра, ҡурылған картуф, чипсы, һатыуҙағы билмән. Тәбиғи аҙыҡтарға өҫтөнлөк бирергә кәрәк. Үҙең әсеткән ҡатыҡ, ҡорот, ҡымыҙ, ауыл ҡаймағы һәм майы, йәшелсә-емеш, шифалы үләндәр. Психологияны үҙгәртеү. Күңел торошоғоҙҙо, эске донъяғыҙҙы яңынан барлап сығып, үҙегеҙҙе яратырға өйрәнегеҙ, сәләмәтлеккә, бәхеткә көйләгеҙ. Бының өсөн үҙегеҙгә оҡшаған мәлегеҙҙе күҙ алдына баҫтырып, шул образды хәтерегеҙгә һеңдерергә һәм эстән генә шуға ынтылыуҙы ғәҙәт итеп алырға тырышығыҙ. Көҙгө алдына баҫығыҙ ҙа, йөҙөгөҙҙөң, тәнегеҙҙең матурлығына һоҡланып, үҙегеҙҙе маҡтап алығыҙ. Ағзалар именлеге өсөн Хоҙайға рәхмәт әйтегеҙ. Үҙегеҙгә яратып баҡһағыҙ, башҡалар ҙа һеҙҙе һоҡланып ҡабул итә башлар. А. Королев фотоһыБеренсенән, хәрәкәт. Иртән саф һауала 20 минут самаһы йүгереп алыу ҙа кәүҙәне тәртиптә тотоуға, сәләмәтлекте нығытыуға булышлыҡ итә, тән һығылмалығын арттыра. Һыу. Бөтә төрлө эсемлектәр менән сағыштырғанда таҙа һыуҙан да шифалыһы юҡ. Уянғас та бер стакан һыу эсеү организмды таҙарта, эсте йомшарта, ағзалар эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Дөрөҫ туҡланыу. Түбәндәге аҙыҡтарҙы ҡулланыуҙан тыйылһағыҙ яҡшы: рафинадланған шәкәр, тиҙ эрей торған ҡәһүә, газлы эсемлек, пакетлы сәй, майонез, кетчуп, туңдырма, икмәк, торт, бәлеш, һыра, ҡурылған картуф, чипсы, һатыуҙағы билмән. Тәбиғи аҙыҡтарға өҫтөнлөк бирергә кәрәк. Үҙең әсеткән ҡатыҡ, ҡорот, ҡымыҙ, ауыл ҡаймағы һәм майы, йәшелсә-емеш, шифалы үләндәр. Психологияны үҙгәртеү. Күңел торошоғоҙҙо, эске донъяғыҙҙы яңынан барлап сығып, үҙегеҙҙе яратырға өйрәнегеҙ, сәләмәтлеккә, бәхеткә көйләгеҙ. Бының өсөн үҙегеҙгә оҡшаған мәлегеҙҙе күҙ алдына баҫтырып, шул образды хәтерегеҙгә һеңдерергә һәм эстән генә шуға ынтылыуҙы ғәҙәт итеп алырға тырышығыҙ. Көҙгө алдына баҫығыҙ ҙа, йөҙөгөҙҙөң, тәнегеҙҙең матурлығына һоҡланып, үҙегеҙҙе маҡтап алығыҙ. Ағзалар именлеге өсөн Хоҙайға рәхмәт әйтегеҙ. Үҙегеҙгә яратып баҡһағыҙ, башҡалар ҙа һеҙҙе һоҡланып ҡабул итә башлар. А. Королев фотоһы",Һөйкөмлөкәй булыр өсөн,['Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],2,Аңлатма,2444,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-16/yk-ml-k-y-bulyr-s-n-4540111,2026-01-16T16:35:00+00:00
"1Один из ярких примеров - история 77-летней пенсионерки, которой позвонили мошенники, выдававшие себя за сотрудников ""Энергосбыта"". Аферисты пытались выманить у женщины почти миллион рублей, но бдительные банковские служащие вовремя забили тревогу. Благодаря их оперативным действиям, пожилая уфимка не только сохранила свои сбережения, но и получила от полицейских подробный инструктаж о современных мошеннических схемах. 2Ещё более драматичный случай произошёл у банкомата, где другая 77-летняя жительница Уфы, растерянная от звонков ""сотрудников банка"", уже готова была перевести 400 тысяч рублей незнакомцам. К счастью, наблюдательная прохожая 34 лет, заметив её нервозность, вникла в ситуацию и немедленно вызвала полицию, предотвратив преступление. 3Особого внимания заслуживает история 83-летней женщины, которую мошенники убедили в необходимости срочно ""продлить договор"" с сотовым оператором. Когда пенсионерка пришла в банк за 640 тысячами рублей, сотрудник учреждения, заподозрив неладное, искусно выиграл время, сообщив о трёхдневном сроке выдачи крупной суммы. Это позволило женщине проконсультироваться с сыном, который и раскрыл ей глаза на мошенническую схему. Эти случаи показывают, что в Уфе формируется эффективная система противодействия финансовым аферистам. Ключевую роль в ней играют не только правоохранительные органы, но и обычные граждане, банковские служащие, которые проявляют бдительность и гражданскую ответственность. Сейчас МВД по Республике Башкортостан проводит профилактическую акцию «Внимание! Мошенники! » и напоминает: настоящие сотрудники банков и госучреждений никогда не просят переводить деньги или сообщать персональные данные по телефону. Особенно важно проводить разъяснительные беседы с пожилыми родственниками, которые чаще всего становятся мишенью мошенников. Помните - ваша бдительность может спасти не только ваши сбережения, но и средства ваших близких! Пресс-служба Управления МВД России по городу Уфе",«Нет мошенникам! »: как уфимцы учатся противостоять финансовым аферистам,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,1954,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-01/net-moshennikam-kak-ufimtsy-uchatsya-protivostoyat-finansovym-aferistam-4298838,2025-07-01T17:10:00+00:00
"Ауырғазы районы, Төрөмбәт мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Алға!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ilham hyrattar,461,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-11-18/al-a-4471372,2025-11-18T10:57:51+05:00
"Йәрмәкәй районында прокурор тикшереүе материалдары буйынса балаһын ҡарамаған әсә кешегә ҡарата «Әсәлек бурыстарын үтәмәү»гә бәйле енәйәт эше ҡуҙғатылған. Был хаҡта ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итәләр. Ике йәшлек малайҙың әсәһе уға тейешле тәрбиә бирмәгән, баланы антисанитар шарттарҙа йәшәткән, гигиена процедураларын үткәрмәгән. Шулай уҡ ул табиптарҙың талаптарын һанға һуҡмаған һәм хроник ауырыуҙы дауалау өсөн ваҡытында саралар күрмәгән, был баланың үҫешендә тотҡарлыҡ һәм яңы ауырыу барлыҡҡа килеүенә алып килгән. Әлеге ваҡытта бәлиғ булмаған малайҙы социаль үҙәккә алып киткәндәр. Балаһын тейешенсә ҡарамаған әсәгә енәйәт эше ҡуҙғатылған.",Бала иҫен юғалтыр сиккә еткән!,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,653,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/bala-i-en-yu-altyr-sikk-etk-n-4583243,2026-02-18T12:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда хәрби комиссариатларны саклау өчен видеокамералар сатып алмакчы булалар. Бу хакта дәүләт өчен сатып алулар сайтындагы мәгълүматка таянып, басмасыиткерә. Югары сизгерлекле 72 -камера һәм 11 видеосервир өчен 5 млн 114,6 мең сум бүлеп түләячәкләр. Камералар төнлә дә төшерә алырга сәләтле булырга тиеш. Акчалар республика бюджетыннан бүленә. Камераларны хәрби комиссариатлар биналарына, хәрби-исәп өстәлләре һәм алар янәшәсендәге ирләргә куячаклар диелә. Моңарчы Уфада күзәтү камералары аша йөзләрне тану биометрик системы кертергә ниятләүләре билгеле булды. ""Ясалма интеллект ярдәмендә эзләүгә бирелгәннәрне табарга, яки инаять кылган кешеләрнең кайда күчеп йөрүен тиз ачыкларга мөмкин булачак. Эчке эшләр министрлыгы белән багланышлар системы бар, алар аша тәртип саклаучыларга бу мәгълүматлар килеп торачак"", дип аңлаткан иде Сбербанкның Башкортстан бүлеген итәкләүче Азамат Салихов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда хәрби комиссариатларны саклау өчен видеокамералар сатып алырга ниятлиләр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1019,https://www.azatliq.org/a/32712645.html,2023-12-04T07:11:30+00:00
"""Сергей Котов"" патруль көймәсефикерләрАннексияләнгән Кырым ярларында Русиянең ""Сергей Котов"" патруль көймәсе батырылган булуы ихтимал. Бу хакта Украинаныңхәрби күзләвеһәм Русиянең сугышны хуплап язучы кайбер -каналлары хәбәр итте, алар көймәнең зарарлану видеоларын чыгарды. Шул ук чыганаклар көймә экипажы коткарылды дипышандыра. Украина ягы ""Сергей Котов""ка хәрби күзләүнең 13 төркеме һөүм итүен әйтә. Узган төндә Кырымга дроннар һөүм итте. Бу һава гына түгел, ә диңгез дроннарының да катнаш һөүме булырга мөмкин. Төн буе Керич күпере ябык торды. Русия саклану министрлыгы аннексияләнгән Кырымга һөүм булуына да, көймә батуына да әлегә рәсми фикер белдермәде. Азатлык сугыш барган шартларда бу мәгълүматларны бәйсез тикшерә алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украина кораллы көчләре аннексияләнгән Кырымда Татарстанда төзелгән ""Сергей Котов"" көймәсен батыруын хәбәр итте",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,830,https://www.azatliq.org/a/32848583.html,2024-03-05T10:54:46+00:00
"Был турала ТАСС хәбәр итә. Шулай итеп, быйыл вузға инергә документ тапшырыу, йәғни конкурста ҡатнашыу өсөн, физиканан кәмендә - 41, информатиканан - 46, тарих, сит телдәр, химия, биологиянан 40-ар балл булырға тейеш. Башҡа фәндәрҙән БДИ күрһәткестәре былтырғыса ҡалған.",Уҡырға инеү өсөн минималь балдар күтәрелде,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,269,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-07/u-yr-a-ine-s-n-minimal-baldar-k-t-relde-4530925,2026-01-07T22:11:00+00:00
Казан федераль университетының төп бинасыИскәндәр ЯсәвиевИкенче уку бинасы,"""КФУда авторитар идарә хөкем сөрә""",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Татарстан,74,https://www.azatliq.org/a/25393290.html,2014-05-22T03:48:04+00:00
"Курс объемом 144 академических часа разработан преподавателями и сотрудниками Уфимской высшей школы экономики и управления УГНТУ. Уже во второй раз программа, не имеющая аналогов в Уфе и Республике Башкортостан, подтвердила свою актуальность и востребованность среди представителей школьного сообщества. Обучение проходило в гибридном формате. В сентябре 2025 года учителя в системе дистанционного обучения познакомились с теорией современных подходов к преподаванию и выполнили практические задания. Завершающим этапом стал очный интенсив, прошедший в Точке кипения Межвузовского кампуса Евразийского научно-образовательного центра. В очном модуле приняли участие 40 педагогов из школ районов Республики Башкортостан. На протяжении дня они работали в командах, создавали собственные образовательные проекты по методологии дизайн-мышления, внедряли элементы игропрактики и цифровые решения, а затем представляли результаты своих разработок. Практическая направленность занятий позволила участникам закрепить полученные знания, обменяться опытом, обсудить вызовы современного образования и выработать решения. По окончании обучения слушатели получили удостоверения государственного образца. Слушатели особенно отметили практическую ценность и вдохновляющую атмосферу курса. По их словам, обучение дало возможность взглянуть на преподавание по-новому, освоить современные инструменты и технологии и почувствовать себя частью единого профессионального сообщества. Программа собрала множество положительных отзывов, и все учителя выразили надежду на её продолжение в следующем году. Особое внимание в программе уделялось проектной деятельности — умению выстраивать процесс обучения от идеи до реализации и защиты результата. Участники изучили возможности применения игровых механик, нейросетей, цифровых платформ и грантовых инструментов, а итогом стала разработка учебных планов и проектов с использованием освоенных методик. — Реализация подобных программ не только укрепляет взаимодействие со школьным сообществом, но и создает пространство для обмена опытом и идеями. Для учителей это возможность погрузиться в лучшие практики, разработанные в университете, а для нас — ценный опыт понимания актуальных запросов и интересов педагогов. Кроме того, регулярная обратная связь позволяет выстраивать долгосрочное партнерство и совместные прикладные инициативы, — сказал руководитель лидерского проекта Никита Кукачёв. Проект Уфимской высшей школы экономики и управления УГНТУ стал примером того, как современный университет может эффективно поддерживать развитие педагогов и отвечать на актуальные запросы системы образования. Благодаря таким программам обучение становится не только более технологичным, но и по-настоящему живым — направленным на развитие личности, творчества и профессионального роста. Программа повышения квалификации была реализована за счёт средств гранта лидерских проектов ФГБОУ ВО «УГНТУ». Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса — это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",В Межвузовском кампусе Уфы провели курсы повышения квалификации для учителей,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0],7,Йәмғиәт,3653,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-03/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-proveli-kursy-povysheniya-kvalifikatsii-dlya-uchiteley-4454492,2025-11-03T18:00:00+00:00
"Әнүәр Бикчәнтәевтың Нисә йәш һиңә, комиссар? , Хушығыҙ, көмөш ямғырҙар! повестарында беҙ ундай кешене осратабыҙ.",Анизокория,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,112,https://shonkar.com/news/novosti/2025-03-22/anizokoriya-4167988,2025-03-22T10:10:01+00:00
"уртаклашуртаклашбастыр2025 елның мартында Оренбур шәһәренең Үзәк район мәхкәмәсе Башкортстанның Баймак районында туып-үскән, күп балалы ата Вәлләм Моталлаповка өч ел да өч ай ирегеннән мәхрүм итү әзасы чыгарды. ""Баймак эше"" буенча хөкем ителгән күпләр кебек үк, аңа да ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" һәм куәт оешмалары вәкилләренә ""көч куллану"" маддәләре тагылды. "". Реалии"" Моталлаповның — гади авыл кешесе һәм дүрт балигъ булмаган бала атасының — язмышы турындасөйли. Башкортстанның Баймак районы Буранбай авылында яшәүче, 29 яшьлек Вәлләм Моталлаповның куәт оешмалары вәкилләре тарафыннан тоткарлануы турында 2024 елның 10 февралендәбилгеле булды. ""Абыйны — Моталлапов Вәлләм Әнвәр улын (гаиләдә бердәнбер туендыручыны) көнне тоткарладылар, Русия инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше белән гаеплиләр, — дип язды аның туганнарының берсе. — Хатыны бала карау ялында, гаиләдә дүрт кечкенә бала. """"ОВД-Инфо"" хокук яклау проектыхәбәр иткәнчә, ""полиция килгән чакта Моталлапов өйдә булмаган"": ""Куәт оешмалары вәкилләре аның хатынына ире белән сөйләшергә теләүләрен әйткән, һәм ул иренә шалтыраткан. Вәлләм өйгә кайткач, аны шунда ук тоткарлаганнар"". Соңрак Моталлаповның хатыны Лилия Би-Би-Синың урыс хезмәтенә болай дипсөйләгән: ""Полиция хезмәткәрләре, ирем белән бүлеккә барып, аңлатма гына язачакбыз да, аны чыгарып ибәрәчәкбез, диделәр"". Шул ук көнне — 9 февральдә — Баймак район мәхкәмәсе хөкемдары Александр Зәйдуллин Моталлаповны Русия Административ хокук бозулар кодексының 20.2 маддәсе 6.1 өлеше нигезендә гаепле диптапты(""Рөхсәтсез ыелышта, митингта, демонстрациядә, йөрештә яки пикетта катнашу, нәтиәдә тормышны тәэмин итү, транспорт яки социаль инфраструктура, элемтә эшенә, әяүлеләр һәм (яки) транспорт хәрәкәтенә киртә тудыру""). Дәлил итеп, мәхкәмә ""Баймак коммуналь хуалыгы"" муниципаль оешмасының хатына таянды. Анда 17 гыйнварда ""район мәхкәмәсе бинасы янында күп кеше катнашында узган чаралар аркасында кар чистарту һәм юлларны грейдерлау эшләре туктатылды"" диелгән. Моннан тыш, полиция эш материалларына Баймакта яшәүче бер хатынның гаризасын да теркәгән. Аның сүзләренчә, митинг аркасында ире ""балаларны мәктәпкә илтеп куя алмаган"". Мәхкәмә карарында Вәлләм Моталлаповның ""гаебен танывы, кылган эшенә үкенүе"" язылган иде. Аны сигез тәүлеккәкулга алдылар. Берничә көннән соң ирне Уфага этап белән озаттылар.12 февральдә Уфаның Октябрь район мәхкәмәсе хөкемдары Тимур Баһаутдиновтикшерү үтенече буенча Моталлаповны ""Баймак эше"" кысаларында сак астына алу турында карар чыгарды.2024 елның 17 гыйнварында ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе, Куштауны яклаган активист Фаил Алсыновны Баймактагы мәхкәмә ""нәфрәт һәм дошманлык уяту""да гаепле дип табып, дүрт ел колониягәхөкем итте. Аның өстеннән әләкне Башкортстан башлыгы Радий Хәбировязды. Активистны хуплау өчен ул чакта төрле бәяләмәләргә күрә 5-10 мең кеше килде. Хөкем карарын чыгарып берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнанкитмәде, таралмады. Кешеләрне куып таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Баймак мәхкәмәсе бинасы каршында узган протестлардан соң, Башкортстан эчке эшләр министрлыгы ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә инаять эше ачты. 90 га якын кеше кулга алынды, алар Уфаның тикшерү изоляторларында утыра. Иң беренче булып Илшат Ульябаев эше каралды. 2024 елның 17 июлендә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге район мәхкәмәсе"" аны биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. ""9 июньдә иремне алып киткәнгә дүрт ай була, — дип язды Лилия Моталлапова 2024 елның май ахырында. — Дүрт ай эчендә ниләр генә булмады. Ул ике ярым айны СИЗОда ялгыз камерада уздырды, бары апрель ахырында гына уртак камерага күчерделәр… Март башында безнең өйдә мич эшләмәде. Аллага шөкер, өйгә янкормада ылыткыч бар иде, кышны шунда үткәрдек. Әтиләренең кайтуын көттек, әмма 1 апрельдә мәхкәмә утырышы булды да, аны 17 июньгә күчерделәр"". Июльдә Моталлаповның туганнары аны сак астында тоту 2024 елның 17 сентябренә кадәр озайтылуынхәбәр итте. Вәлләм Моталлапов 1995 елның 20 мартында Башкортстанның Баймак районы Буранбай авылында дөньяга килә. — Вәлләм — әти-әнисенең өлкән улы, — дип сөйләгәннәр "". Реалии""га, исемнәрен атамыйча, аны яхшы белгән активистлар. — Ул бик иртә, 18 яшендә өйләнде, хәзер гаиләсендә инде дүрт бала үсә. Гомеренең диярлек бөтен өлешен гаиләсе белән Буранбайда үткәрде. Тугызынчы сыйныфтан соң Баймактагы Зауралье агросәнәгать көллиятенә укырга керде, анда механизатор һөнәрен үзләштерде. Колхозда тракторчы, көтүче булып эшләде, аннары ике елдан артык Себердә вахтада хезмәт итте. Кире кайткач, үз тракторында үзенә эшләп йөрде — кемгәдер утын ташыды, кемгәдер печән әзерләшергә ярдәм итте. Редакция әңгәмәдәшләре авылда Моталлаповны ""яхшы күңелле, ярдәмчел, кешеләргә һәрчак кул сузарга әзер кеше"" буларак белүләрен әйтте. ""Вәлләм инде берничә ел урман кисү участокларында эшли, утын белән авылдашларын да, күрше авыл кешеләрен дә тәэмин итә, — дипяздыларактивистлар. — әен печән чаба, кышын кар чистарта: күпбалалы атаның тик утырырга вакыт юк"". Вәлләм Моталлапов кулга алынгач, аның гаиләсе бердәнбер туендыручысыннан мәхрүм калды. ""Дүрт бала атасы инде биш ай буе СИЗОда утыра, — дипяздылар 2024 елның июлендә Моталлаповлар гаиләсенә ярдәм итүче активистлар. — Бу вакыт эчендә кече улына бер яшь тулды, ул тәүге адымнарын ясады һәм беренче сүзен әйтте: Атай (әти)"". Активистлар хәбәр иткәнчә, Моталлаповларның олы кызларына ун яшь, икенче кызларына — сигез, ә тагын бер улларына — ике ярым яшь. ""Аның хатыны өчен авылда эш юк, ул кече балага пособие ала"", — дип язды 2025 елның февралендә Моталлаповлар гаиләсе турында Би-Би-Синың рус хезмәте. — Өч яшькә кадәр пособие бирәләр, аннан соң ни булыр — белмим, — дигән Лилия Моталлапова басмага. — Бәрәңге утыртабыз, кишер, чөгендер чәчәбез, кош-корт алабыз — казлар, бройлерлар. Икмәкне үзем пешерәм. Мал-туар да бар: сарыклар, ике сыер — гаилә шулар белән туклана. ""Лилия Моталлапова балалар белән СИЗОга күрешүгә барды, — дип язды Би-Би-Синың рус хезмәте. — Анда берьюлы өч кешене генә кертәләр, ә Вәлләм аннан кече малайларны алып килүен сораган: аларның ничек үскәнен күрәсе килгән"". — Олысы әтисен таныды, — дип сөйләде гаепләнүченең хатыны. — Кечесе башта карап торды, аннары олы абыйсын кабатлап, әтисе янына керү өчен пыялага шакый башлады. Әтисен малайның күз алдында алып киткәч, ул елап ибәрде.2024 елның сентябрь башында Вәлләм Моталлапов эше һәм ""Баймак эше"" нигезендә тагын өч гаепләнүче — Зәки Ильясов, Илназ Мәхмүтов һәм Айдар Йосыпов эшләрен Оренбурның Үзәк район мәхкәмәсенә карауга ибәрүләре билгеле булды. Аларга каршы мәхкәмә процессы 2024 елның декабрендә башланды һәм ябык рәвештә узды. Мәхкәмә сайтына куелган эш карточкасында гаепләнүчеләрнең дә, аларның яклаучыларының да исем-фамилияләре яшерелгән иде. Эшне хөкемдар Руслан Әбдрәшитовкарады. Гаепләнүчеләрнең туганнары мәхкәмә барышы турында берни сөйләмәде. Гаепләүнең төгәл нигезләре, вак-төяк нечкәлекләре шулай да билгесез булып калды.2025 елның февралендә БСТ каналында чыккан ""Башкорт милләтчелегенең анатомиясе. Баймак фаигасе"" дигән пропаганда фильмынд мәхкәмә утырышларының берсеннән өзекләркүрсәттеләр. Хөкемдарның ""булган вакыйгаларга үкенәсезме? "" дигән соравына гаепләнүчеләр — шул исәптән Вәлләм Моталлапов та — ""әйе"" дип авап бирде һәм кылган эшләренә үкенүләрен әйтте. Икенче кадрларда журналист Моталлаповтан: ""Булган хәл өчен үкенечегез бармы? "" — дип сорый. — Бар әлбәттз, — дип авап бирә гаепләнүче. — Гаилә ялгыз калды, хатынның берүзенә бөтен нәрсә калды хәзер. Утын, печәнгә — берәү дә килеп ярдәм итми. Элек барысын да үзем эшли идем. Өйдә дүрт бала белән хатын калды.2025 елның 19 мартында хөкемдар Әбдрәшитов дүрт гаепләнүченең барысын да Русия инаять кодексының 212 маддәсе 2 өлеше (""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"") һәм 318 маддәсе 1 өлеше (""хакимият вәкиленә гомеренә һәм сәламәтлегенә куркыныч тудырмый торган көч куллану"") нигезендә гаепле дип тапты. ""Ирләр, киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашкан башка кешеләр белән бергә, алдан әзерләп куелган ташлар, боз кисәкләре, таяклар һәм башка әйберләр кулланып, вакыйга урынына килгән хокук саклау оешмалары хезмәткәрләренә һөүм иттеләр, — диелгән Оренбурның Үзәк район мәхкәмәсе матбугат хезмәте чыгарган хәбәрдә. — Үз гамәлләре белән гаепләнүчеләр зыян күрүчеләргә сәламәтлеккә зарар китерми торган, әмма физик авырту һәм әхлакый газап тудырган тән әрәхәтләре ясаган. Мәхкәмә утырышында киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашучылар гаепләрен таныдылар, кылган эшләренә үкенделәр, массакүләм мәгълүмат чаралары аша әмәгатьчелектән берничә тапкыр гафу үтенделәр"". Вәлләм Моталлапов мәхкәмә карары белән гомуми тәртипле төзәтү колониясендә өч ел да өч ай ирегеннән мәхрүм итүгә хөкем ителде. Беренче инстанция мәхкәмәсе сайтына куелган эш карточкасыннан күренгәнчә, карарга гаепләнүчеләрнең адвокатларының берсе дә, прокуратура да шикаять биргән. Шикаятьләрнең эчтәлеге билгеле түгел. Шул ук карточкада 2025 елның 22 маенда Оренбур өлкә мәхкәмәсе карарны үзгәртүе дә күрсәтелгән. Әмма мәхкәмә сайтында бу үзгәрешнең нигезләре аңлатылмаган. — Беренче дәрәәдәге мәхкәмә Вәлләмгә билгеләгән мөддәт шул ук килеш калдырган, — дип әйттеләр "". Реалии"" белән әңгәмәдә башкортстанлы активистлар. Аларның сүзләренчә, ""узган елның [2025] якынча июнендә"" Вәлләм Моталлаповны Пермьдәге 29 төзәтү колониясенә этап белән озатканнар. Хокук яклаучылар мәгълүматына һәм хөкем ителгәннәрнең туганнары, адвокатлары хәбәрләренә караганда, әлеге колониядә хәзерге вакытта ""Баймак эше"" нигезендә кимендә 16 хөкем ителгән кеше әзасын үти (2025 елның декабрь уртасына булган мәгълүматлар). Шунда ук 2024 елның 17 гыйнварында ""баймакчылар"" яклап урамга чыккан башкорт активисты Фаил Алсыновта утыра. — Безнең белүебезчә, хәзер Вәлләм еш кына салкын тию авырулары белән чирли, — диделәр активистлар. — Кышын колониядә иңел түгел. Русиядә уртаклашуртаклашбастыр","""Һәрвакыт ярдәмгә килергә әзер иде"". ""Баймак эше"" фигуранты Вәлләм Моталлапов тарихы",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],5,Баймаҡ,9941,https://www.azatliq.org/a/dobryy-otzyvchivyy-vsegda-gotovyy-pomoch-istoriya-osuzhdennogo-po-baymakskomu-delu-vallyama-mutallapova-/33647172.html,2026-01-14T00:07:43+03:00
"Ҡотлауҙа былай тиелә: Уважаемые товарищи! Дорогие ветераны и труженики тыла! Сердечно поздравляю вас с 80-летием Великой Победы! Дата 9 мая 1945 года навеки вписана в мировую историю как символ беспримерного мужества, единства и силы духа советского народа. Мы преклоняемся перед подвигом воинов, сражавшихся на фронте, тружеников тыла, детей войны, прошедших суровые испытания, всех, чей самоотверженный труд ковал Великую Победу. Ваш героизм навсегда останется в наших сердцах, будет служить примером для будущих поколений. Наш священный долг перед павшими и ныне живущими героями – сохранить мир и не допустить, чтобы фашизм вновь поднял голову. Именно поэтому сегодня на защиту страны встали ваши внуки и правнуки. Мы твёрдо верим: «Наше дело правое – Победа будет за нами! ». Желаю вам крепкого здоровья, душевного тепла, благополучия и мирного неба над головой! С Днём Великой Победы! Глава Республики Башкортостан Радий Хабиров. АманатЕңеү 80 Победа 80",БӨЙӨК ЕҢЕҮ МЕНӘН!,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Еңеү,959,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-09/b-y-k-e-e-men-n-4228790,2025-05-09T10:02:00+00:00
"Как отметилначальник Управления организации деятельности участковых уполномоченных полиции и подразделений ПДН МВД по РБ полковник полиции Константин Павленко, сами юные закладчики наркотики не употребляют, из 28 задержанных с поличным в состоянии наркотического опьянения находились только двое. Свои действия объяснили просто: им пообещали большой заработок. В прошлом году зарегистрировано 432 преступления, совершенных учащимися учреждений среднего профессионального образования (СПО). На 90 фактов больше по сравнению с предыдущим. В основном это кражи, наркотики, покушения на жизнь и здоровье, изнасилования, ДТП, нарушения общественной безопасности. Из них 266 преступлений совершили злодеи, которым не исполнилось восемнадцать. В свое время кто-то из власть предержащих принял решение, что образовательные учреждения не должны отвечать за воспитание. А родители сегодня в поте лица занимаются добыванием средств, и им тоже некогда разговаривать со своими отпрысками о добром и вечном. Ну, а поскольку свято место пусто не бывает, за воспитание подрастающего поколения через соцсети и интернет плотно взялись хорошо обученные спецы, которые как раз и вовлекают российскую молодежь в то самое курьерство, экстремистские и прочие группы сомнительного свойства. — Вопрос гораздо важнее, чем может показаться на первый взгляд. Существует реальная опасность потерять поколение. Однако, если сейчас каждая организация начнет действовать на свое усмотрение, тоже ничего хорошего не получится. Нужна единая система, в которую будут встроены все заинтересованные ведомства, дополняя друг друга. Это на перспективу, а мы тем временем можем вплотную заняться возрождением системы ДНД — добровольной народной дружины, которая патрулировала по вечерам улицы и места массовых мероприятий. Каждый год об этом говорим, а ситуация не меняется. Помню, на предприятиях за дежурства давали дополнительные пять дней к отпуску. И желающих вступить в ДНД было немало. Кроме того, к работе с подростками и молодежью обязательно нужно привлечь демобилизованных участников СВО. Они могут сыграть большую воспитательную роль, — считаетпрофессор кафедры управления информационной безопасности УУНи Т, доктор технических наук Мурат Гузаиров. И предложил в качестве профилактики устраивать для учащихся экскурсии в КПЗ. Пусть вживую полюбуются на место у параши и на нее саму. И поразмыслят, что их ждет, если не перестанут дурака валять. Кстати, сотрудники полиции в Нефтекамске недавно применили подобную шоковую терапию, но для родителей. Рост преступности в подростковой среде отмечен в Калининском, Октябрьском, Советском, Орджоникидзевском районах Уфы, в городах Октябрьском и Салавате, а также в Архангельском, Дуванском, Ермекеевском, Нуримановском и Федоровском районах. Причина — увеличение количества преступлений в сфере незаконного оборота наркотиков с 23 до 151 (556,5 ). Жесткие кадры, как в колонии наркокурьеров «прессуют» сокамерники, полицейские показали на родительских собраниях в средних специальных учебных заведениях и школах. Показали, как рецидивисты вымогают деньги у родителей подростков, оказавшихся за решеткой. Мол, при задержании у тех изъяли «товар» и надо возместить ущерб. Иначе «деткам в клетке» придется туго. «Прикинь, ты дома за новогодним столом, а тут за тобой пришли. Дали десять лет строгого режима. В камере злые зеки тебе предъявят — травил людей за деньги? Теперь делись. Не факт, что досидишь срок и не залезешь в петлю», — сообщает голос за кадром. Мало кто знает, но за распространение наркотиков уголовная ответственность наступает с шестнадцати, а в некоторых случаях и с четырнадцати лет, и предусматривает длительные сроки заключения. Причем статья 228, ч. 1 УК РФ относится к тяжким и не предусматривает никаких смягчающих обстоятельств, как надеются родители: типа, ребенок попался впервые, его заставили, он испугался и тому подобное. При этом сами кураторы действуют анонимно. Подростки для них расходный материал — поймают одного, они найдут другого. Достаточно посулить легкий заработок. Как рассказал директор одной из нефтекамских школ, он однажды попросил ученика дать ему свой телефон. Директор зашел в один из популярных мессенджеров и пришел в ужас от того, в каких омерзительных группах состоял этот мальчик из приличной семьи. Так что доверие доверием, а проверять телефоны у деток надо. Полицейские напоминают родителям, что пока ребенку не исполнится 18 лет, они обязаны его полностью контролировать. Иначе потом придется брать кредит или продавать квартиру, чтобы обезопасить чадо на нарах от посягательств злых зэков. — С прошлого года я председатель комиссии по делам несовершеннолетних РБ, поэтому тема мне хорошо знакома. И все, что мы наметили,  обязательно будет выполнено. Конечно, сдвигать проблему с мертвой точки непросто. На сегодняшний день у нас работают около 300 инспекторов по делам несовершеннолетних на всю республику. Поэтому мы вовлекаем в работу все ведомства и организации, которые так или иначе связаны с несовершеннолетними. Также надеемся, что нам помогут члены Общественного совета при МВД. Когда речь идет о противоправных деяниях несовершеннолетнего, его воспитывать уже поздно. Надо уметь распознавать проблему загодя. И начинать профилактику с семьи, при необходимости ее корректируя. Сегодня в школах нет дополнительных кружков, продленки, все занятия платные, не каждой семье они по карману. Центры досуга тоже есть не во всех муниципалитетах. Надо что-то решать в плане организации детского и подросткового досуга и внеклассных занятий. В свое время нам активно помогали ветераны, школьные педагоги и родительские комитеты. Серьезным подспорьем были пионерия, комсомол. Сейчас ничего этого нет. А когда мы пытаемся возродить народные дружины, организации и предприятия не идут навстречу, им это невыгодно. На совещаниях все красиво говорят, но как только доходит до дела, сразу начинают считать деньги. Но я предлагаю начать с себя. Давайте каждый из нас 9 мая возьмет семейный фотоальбом и расскажет своим детям или внукам о дедах и прадедах, которые сражались за нашу страну в Великой Отечественной войне. Практически в каждой семье есть такие герои. Вот увидите, с каким интересом будут слушать вас дети, задавать вопросы. А эта ваша беседа останется у них в душе и памяти на всю жизнь. — Сегодня профилактика оставляет желать лучшего. Необходимо возобновить планомерную и масштабную работу с несовершеннолетними, находящимися на учете, под надзором и ранее судимыми. К сожалению, за последние несколько лет в ведомстве не только сократили личный состав на 32 процента, но и взаимодействие с общественностью свели к нулю. На мой взгляд, можно в масштабе республики на местах организовать работу, не дожидаясь приказа сверху. Кто нам мешает проявить инициативу именно в плане профилактики? Надо вовлекать в эту орбиту представителей общественных организаций, народных дружин (там, где они созданы), родительских комитетов, предприятий, партий, депутатов различных уровней, религиозных деятелей и так далее. Эта армия из 10-12 человек на микроучастке будет по графику до 12 часов ночи шерстить улицы и клубы. Мимо них мышь не проскочит, тем более они-то знают все и про всех. Вполне реально возобновить всю эту общественную работу под эгидой местных отделений полиции. И если начальник управления внесет свои предложения, думаю, в масштабе руководства республики и регионального ведомства его поймут и поддержат. Начинать надо с кадров. В прошлом году в подразделении некомплект составил 21 процент, в этом чуть меньше — 19. Но все равно, это означает, что по республике у нас 19 пустых участков, где нет инспекторов по делам несовершеннолетних. И подростки, которые состоят на учете, предоставлены самим себе. Кроме того, сегодня в системе МВД служат 10 тысяч сотрудников. Почему они не закреплены за каждым стоящим на учете подростком? Один участковый по делам несовершеннолетних, даже если он есть, не в состоянии осилить весь объем профилактической, воспитательной и предупредительной работы с подростками и их родителями. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Детки выбирают клетку?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1],5,Йәмғиәт,8681,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-10/detki-vybirayut-kletku-4192314,2025-04-10T18:00:00+00:00
"Әсәһе менән эшләгән яҙмалары бик матур килеп сыҡҡан. Афарин! Самир Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһының синыфында уҡый. Конкурста уңыш теләйбеҙ! Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Башҡорт атһыҙ буламы? !,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Kliptar,605,https://yanshishma.com/articles/kliptar/2024-11-30/bash-ort-at-y-bulamy-4031758,2023-11-09T14:48:00+05:00
Бөгөн мосолман донъяһы иң ҙур байрамдарыбыҙҙың береһе - Ҡорбан ғәйетен билдәләй. Ул өс көн дауам итәсәк.,Ҡорбан ғәйете мөбәрәк булһын!,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Дин,104,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-06-06/orban-yete-m-b-r-k-bul-yn-4267443,2025-06-06T10:14:37+00:00
"Йөрәк түренән Өйләнгәнемә күп тә түгел. Яңы өйләнешкәс, беҙҙе унда-бында ҡунаҡҡа йөрөтә башланылар. Мин вахтовик, әле ялдамын. Шулай сит кешеләрҙә кәләшемдең рюмка күтәреп шарап эсеп ултырғанын күреп аптыраным. Ҡунаҡтың башынан аҙағына тиклем эсте лә эсте. Шараптары бөткәйне, ҡатындар араҡыға күсте. Минең кәләш тә улар менән ҡуша эсә. Алдан күргән юҡ ине уның эскәнен. Кеше алдында бер һүҙ ҙә әйтә алманым. Ярай, онотолоп та бара ине был хәл. Үткән аҙнала ағай менән һуң ғына калымдан ҡайтһам, кәләш өйҙә юҡ. Төн уртаһында иҫерек ҡайтып инде. Бер нәмә әйтә алмай, аяғында саҡ баҫып тора. Инде лә ауҙы спальняға. Мин икенсе көнө таң менән тағы калымға сығып китем, ул ятып ҡалды. Мин үҙем эсмәйем, ғаиләмдә бер кем эсмәй. Нисектер эсеү уйы башҡа ла килгәне юҡ. Мәктәптә уҡығанда класташтар менән бер эскәйнек. Шул тиклем ҡыйын булды, уйлағым да килмәй. Ҡыҙҙар шулай күп итеп эсә икән тип башыма ла инеп сыҡманы. Был ғына түгел, шул хәлдән һуң кәләшкә ерәнеү тойғоһо барлыҡҡа килде. Уға ҡарағым да килмәй, айырым йоҡлайым. Ул юхалап ҡарай ҙа, мин дә оноторға тырышам. Әммә барыбер ерәнәм и все. Беҙ уның менән осрашҡанда ундай ғәҙәтен күрмәнем. Нимә эшләргә икән хәҙер? Шундай ҙур туйҙар үткәргәндән һуң айырылышырғамы? Кәләш үҙенең ғәйебен танымай ҙа. Все так живут. Мин әҙерәк расслабилась и все. Трагедию делаешь на пустом месте тей. Тимәк, артабан да шул ғәҙәтен ҡуймаясаҡ бит. Ни эшләргә икән? Руслан. ""Һаҡмар"" гәзите сайтынан.",Шундай ҙур туйҙар үткәргәндән һуң айырылышырғамы?,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йөрәк,1432,https://shonkar.com/news/y-r-k-sere/2025-07-11/shunday-ur-tuy-ar-tk-rg-nd-n-u-ayyrylyshyr-amy-4311112,2025-07-11T13:17:00+00:00
"2-13 февралдә Башҡортостан Республикаһында чемпионат хәрәкәте саралары үтәсәк. Сараларҙың төбәк операторы булып Башҡортостан Республикаһының Йылдам профессиональ әҙерлек үҙәге сығыш яһай. Ярыштар төп йәш категорияһында 152 компетенция буйынса һәм ""Юниорҙар"" категорияһында 42 компетенция буйынса үтәсәк. Уларҙа 750-гә яҡын урта белем биреү ойошмаһы студенты һәм 210 мәктәп уҡыусыһы ҡатнаша. Конкурсанттарҙы эксперт-наставниктар оҙатып йөрөй. - ""Профессионалдар"" чемпионатының ""Берҙәмлектә көс: Киләсәк профессионалдары"" темаһы аҫтында үткән төбәк этабы ""Профессионаллыҡ"" федераль проектын тормошҡа ашырыуҙа һәм иҡтисадтың реаль секторы өсөн кадрҙар әҙерләүҙә мөһим инструмент булып тора. Чемпионат урта һөнәри белем биреү системаһының эш биреүселәр менән туранан-тура үҙ-ара килешеп эш итеүен булдырырға һәм сәнәғәт һәм социаль өлкәлә талап ителгән белгестәрҙе практик йүнәлешле әҙерләүҙе тәьмин итергә мөмкинлек бирә, - тип аңлатма бирҙе Башҡортостан Республикаһының мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Профессионалдар""",['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1182,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/professionaldar-4548183,2026-01-23T14:40:00+00:00
"Шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлаған йәш кешене ниндәй ҡыйынлыҡтар һағалай, уға ниндәй тормош һикәлтәләрен үтергә тура килә? Юғары осоштар ҙа, яҡындарыңдың хыянаты ла, иң ҡуйыуы ла, күңел ҡыйралыуҙары ла урап үтмәй бындай яуаплы ла, ауыр ҙа юлды һайлаусыларҙы.",Бейеклекте тик ҡыйыуҙар яулай.,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Беҙҙең журнал тышында,265,https://shonkar.com/news/be-e-zhurnal-tyshynda/2025-01-27/beyeklekte-tik-yyyu-ar-yaulay-4098041,2025-01-27T12:42:49+00:00
"Башҡортостан Пилотһыҙ авиация системалары милли проекты (национальный проект Беспилотные авиационные системы) сиктәрендә пилотһыҙ авиация системалары технологияларын үҫтереүгә 1,3 миллиард һум күләмендә федераль субсидия аласаҡ. Был хаҡта республиканың Сәнәғәт һәм энергетика министрлығынан хәбәр иттеләр. Аҡса һынауҙар һәм компетенциялар ғилми-производство үҙәген йыһазландырыуға йүнәлтеләсәк. Унда ватан пилотһыҙ системаларын эшләргә, һынарға һәм етештерергә планлаштыралар. Үҙәкте 10 мең квадрат метр майҙанда Зубово технопаркында урынлаштырыу күҙаллана. Бөгөнгө көндә 21 технология компанияһы резидент булып тора. Проектҡа идара итеү менән Пилотһыҙ берләштерелгән технологиялар автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы шөғөлләнә. Үҙәк төбәктең инфраструктура үҙәге булып тора, етештереүселәрҙең һәм эшләүселәрҙең компетенцияларын берләштерә. Бүленгән аҡсаға пилотһыҙ системаларҙы һынау һәм етештереү өсөн юғары аныҡлыҡтағы ҡорамалдар һатып алыу планлаштырыла. Был ватан пилотһыҙ аппараттарын эшләүҙе һәм сертификациялауҙы тиҙләтергә, шулай уҡ үҙәк резиденттары араһында кооперацияны көсәйтергә мөмкинлек бирәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Тармаҡ федераль ярҙам ала,['Дин' 'Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Милли проекттар,1225,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-28/tarma-federal-yar-am-ala-4552770,2026-01-28T06:30:00+00:00
"Хәйдәр СафиуллинЧуашстан мөселманнары Диния нәзарәтенең моннан ике ел элек, ягъни 2019 елның ноябрендә узган корылтаенда мөфти Әлбир Кргановныңурынбасары Хәйдәр Сафиуллинүзенең бертуганы белән мөфтиятнең эшчәнлегенә тәнкыйть белдерә. Алар, мәчетләрдә укулар бармый, Тукай авылындагы мәдрәсәгә лицензия алынмый, Чабаксарда мәчет кечкенә һәм аны зурайтырга ай бирмиләр, Ислам үсеше фондыннан инде тугыз ел бернинди акча килми, дип канәгатьсезлеген белдерә. ""Без беркатлы кешеләр инде, тәнкыйтьтән соң мөфтият яхшырыр, алга китеш булыр дип уйладык. Тик шуннан соң безгә Крганов һәм нәзарәт рәисе Мансур Хайбулловбәйләнергә тотынды. Бу хәл хәзергә кадәр дәвам итә"", ди Хәйдәр Сафиуллин. Крганов Чуашстанда мөфтилек иткәндә Сәфиуллин Чабаксарда ""Болгар"" мәчете эшләрен алып барган. Мәчет мәхәлләсе рәисе булып торган. ""Имамлыктан тыш бар эшләрне дә мин алып бара идем. Мәчет өчен акча табу, түләү һәм башкалар минем өстә булды. Мөфти Мәскәүдән кайтып: ""Мин – рәис, ә син хуалык өчен генә аваплы буласың"", диде. ""Алайса мин китәм һәм мәхәлләмне дә алып китәм"", дидем. Шуннан соң миңа пычрак ату башланды. Ялган имзалар ыеп, мине вазифадан төшерү турындагы протоколны Чуашстан юстиция министрлыгына илтеп бирделәр. Юстиция министрлыгыннан протоколны сораган идем, алар ""бирергә ярамый, мәхкәмә аша гына алырга мөмкин"" дип аваплады. Шуннан мин мәхкәмәгә шикаять иттем. Мәхкәмә Тикшерү комитеты һәм прокуратурага мөрәәгать итәргә кушты. Тикшергәч, ике имзаның ялган икәнен расладылар. Кргановлар протоколны барып алдылар һәм мин дә мәхкәмәдән шикаятемне кире алдым. Шуңа ялган документлар өчен аларга эш ачылмады. Шуның белән бу низагка нокта куелыр дип уйладым, әмма алар миңа каршы фетнә башлады. Заказга язылган өч мәкалә дөнья күрде. Имеш мәчет каршындагы машина кую урынын үзләштергәнмен икән. Шуны сәбәп итеп, мине мәхкәмәгә бирделәр. Машина кую урыныннан кергән акчаны кайтарсын, дип шикаять иттеләр. Башта 2 миллион да 100 мең сум сораганнар иде, аннары ул 6 миллион да 800 мең сумга кадәр үсте. Тагын 1 миллион 700 мең сум акчаны вакытында бирмичә кулланган өчен сорадылар. Таләп иткән гомуми сумма сигез миллион сумнан артты. Алар фикеренчә, мин мәчет ирлегендә үзлегемнән машина кую урыны ясап, аннан керем алып ятканмын. Мәчет каршында машина кую урынын булдыруның үз тарихы бар. Мәчетне тоту өчен акча һәрдаим итми иде. Коммуналь хезмәтләргә, ыештыручыга, кизү торучыларга, мәчет тирәлеген чистартып торучыларга түләргә, имамнарны тотарга акча кирәк. Аннары әмәгать шурасы ыя башладык. Алар мәчет каршында машина кую урыны ясарга киңәш итте, мин башта моңа каршы идем, чөнки мәдрәсә проекты башлангычы белән йөрдем. Мин командировкада булганда ирне тигезләп мәйдан ясап куйганнар. ""Машина кую урыны яса"", дип әйттеләр. Шуннан сакчы урыны булдырдык, ут куйдык, касса аппараты алдык. Нинди формада тотарга дип уйлана башладык. Мәчет аша булса 22 процент салым алалар иде. Индивидуаль эшмәкәрлек (ИП) ясарга килештек. Әмма анысын кем исеменәдер ачу кирәк. Үз өстенә аваплылык алырдай кеше таба алмагач, үземнең исемгә ачарга мәбүр булдым. Машина кую урыныннан акча керә башлады, мәчеткә дә акча итте. Хәтта артык та калган кебек иде, әмма ел азагында санап карагач, ул безнең барлык коммуналь чыгымнарны капламый булып чыкты. Минем төзелеш ширкәтем бар. Мәчеткә кирәкле кайбер әйберләрне шундагы акчага алдык. Ә алар мине урлый дип мәхкәмәгә бирде. Нәтиәдә, Чуашстан эчке эшләр министрлыгы да, прокуратура да мине тикшерде һәм бернинди инаять тапмыйча, аларның шикаятләрен кире какты. Киресенчә, миллион сумга якын акчаны мәчет миңа кайтарырга тиеш дип санап чыгарганнар. Касса иһазыннан барысы да күренә бит. Чуашстанда хилафлыклар таба алмагач хәзер алар Русия эчке эшләр министрлыгына, прокуратурага шикаять язганнар"", ди Сафиуллин. Ул әйтүенчә, Әлбир Кргановка Хәйдәр Сафиуллинны Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе итеп сайлап куюлары да ошамаган. ""Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Гыйбатдиновкоронавирустанүлеп киткәч, инициатив төркем аның урынына мине калдыру тәкъдимен ясады. Башта ризалык бирмәдем, әмма бик сорагач инде ризалаштым. Ләкин соңрак Крганов үз кешесенсайлатыпкуйган булды. Ул ырчы, тамада, әмма анда бит итәкче булу да кирәк. Эшли алмаячагын аңлагач, бу вазифадан баш тарткан. Инициатив төркем яңадан ыелып: ""Сине сайлап куйсак каршы булмыйсыңмы"" диделәр. Каршы килмәдем. Шулай итеп, ялгышмасам, 2020 елның 29 августыннан бирле мохтарият итәкчесе эшен алып барам. ""Крганов һәм аның кешеләре параллель рәвештә Чуашстан татарлары милли-мәдәни мохтариятен ачканнар. Алар ул оешмага куйган итәкчене миннән өстенрәк дип күрсәтмәкче булалар. Дөнья татар конгрессы белән бер ел тыныч кына эшләдек, аннары конгресс та кинәт кенә Крганов оешмасы итәкчесе белән эшли башлады. Чуашстан мәдәният министрлыгы да минем белән эшләргә шикләнә, чөнки Крганов – Русия итимагый пулаты вәкиле. Аларны да куркытып куйган ахры. Министрлыктан ике чара уздыру өчен зал сораган идем, коронавируска сылтап, зал бирүдән баш тарттылар, гәрчә башкалар анда чараларын уздыра. Шулай итеп, һәрьяклап аяк чалалар. Акчасы эшмәкәрләрдән, халыктан ыелган, әмма мин төзеткән ""Болгар"" мәчетен тартып алдылар, 15 кешелек мәхәллә белән чыгып киттек. Чабаксар шәһәре, Урмай, Алатыр авылларындагы мәхәлләләр белән бер үзәкләштерелгән диния оешмасы булдырдык. Хәзер без Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдинитәкчелегендәге Диния идарәсенә карыйбыз. Чабаксарда тагын бер мәчет төзергә телим. ир бирсәләр, бер елда төзеп куяр идек. Мин бит төзүче"", ди Хәйдәр Сафиуллин. Аның фикеренчә, төзелеш ширкәтендәге керемнәре начар булмау сәбәпле, Крганов аннан сигез миллион сумнан артык акча таләп итәргә булган. ""Үзен корылтайда тәнкыйтьләгән өчен, хәзер минем абруемны төшермәкче. Миңа каршы төрле ирләргә хатлар язган. Хәтта Дагыстан һәм Чечня мөфтиятләренә дә ибәргән. Ә мин 20 ел аның бөтен эшен эшләдем. Менә эшлә кешегә яхшылык"", ди Чабаксарда яшәүче Хәйдәр Сафиуллин. Азатлык аңлатма сорап мөфти Әлбир Кргановка да мөрәәгать итте. Башта ул телефонны алмады. Азатлыктан булуны язмача хәбәр иткәч, үзенең авырып торуын әйтте һәм сорауларны да язмача ибәрүне сорады. Язып юлланган сораулар укылды, әмма әлегә авапсыз калды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Корылтайда тәнкыйтьләгән өчен Әлбир Крганов абруемны төшермәкче""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Татарстан,6378,https://www.azatliq.org/a/31612834.html,2021-12-17T11:00:17+00:00
"Ҡатнашыу өсөн милли кейемдә йәки уның элементтарын ҡулланып, үҙең йәшәгән төбәкте билдәләгән урында фотоға төшөргә, уны Национальный Костюм 2025 йәки Милли Кейем 2025 хештегтары менән социаль селтәргә һалырға кәрәк. «Был сара, һис шикһеҙ, беҙгә рухи берҙәмлек тойғоһо бирәсәк һәм күңелдәрҙә халҡыбыҙҙың тарихына, мәҙәниәтенә ҡарата ғорурланыу тойғоһон тағы ла көсәйтеп ебәрәсәк. Ҡушылығыҙ, ситтә ҡалмағыҙ! » — тип флешмобта ҡатнашырға саҡыралар Башҡорт ҡоролтайында. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республикабыҙҙа Милли кейем көнө 2020 йылдан башлап йылына ике тапҡыр — апрель һәм сентябрь айҙарында үткәрелә.",Милли кейем көнө уңайынан флешмоб иғлан ителде,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Иҫтәлекле көндәр,601,https://henek.info/articles/++++/2025-09-02/milli-keyem-k-n-u-ayynan-fleshmob-i-lan-itelde-4370694,2025-09-02T17:19:00+00:00
"«В каждом из образовательных учреждений мы видим свой почерк в проведении ремонта, уникальный дизайн – всё для комфортного обучения детей. Уверен, что учащиеся и педагоги останутся довольны результатом, и начало нового учебного этапа станет для них успешным, будет радовать и вдохновлять на новые победы», – прокомментировал Эмиль Шаймарданов, секретарь местного отделения «Единой России», глава администрации города Стерлитамака. В ходе капитального ремонта школ был выполнен ремонт инженерных систем, фасадов, кровли и внутренних помещений, закуплено и поставлено современное учебное оборудование, мебель, благоустроены школьные дворы и прилежащие территории. Эти комплексные мероприятия позволили не только повысить безопасность и энергоэффективность зданий, но и создать функциональные зоны для отдыха и творчества детей. «Наша школа 17 очень сильно преобразилась. Появились новые образовательные пространства и современное интерактивное оборудование. Мы, ученики и родители, искренне рады этим позитивным изменениям», – отметила Зульфия Муравьева, представитель родительского совета школы. Фото Пресс-служба города Стерлитамака и местное отделение Партии ЕР Стерлитамака",Пять школ Стерлитамака отремонтированы по Народной программе «Единой России»,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1175,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-08-29/pyat-shkol-sterlitamaka-otremontirovany-po-narodnoy-programme-edinoy-rossii-4366430,2025-08-29T12:10:00+00:00
"Агдалия Валиуллина из школы им. М. Фархутдинова с. Мичуринск Шаранского района стала победительницей конкурса «Дети знают о финансах», который проходит в рамках акции «Финансовая безопасность в цифровом мире», проекта «Мир возможностей» партии «Единая Россия». Агдалия создала и реализовала обучающий проект по борьбе с кибермошенниками для представителей старшего поколения.",Школьница из Башкортостана победила в конкурсе «Дети знают о финансах»,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,375,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-04/shkolnitsa-iz-bashkortostana-pobedila-v-konkurse-deti-znayut-o-finansah-3753597,2024-05-04T14:04:49+00:00
"Көн элгәре журналистар премьера алды тамашаһында һәм матбуғат конференцияһында булды.  Театрҙың генераль директоры, балеттың дирижёры һәм режиссёры БР-ҙың атҡаҙанған артисы Александр Алексеев  яңы милли спектаклдең тыуыуын әһәмиәтле тарихи ваҡиға тип атаны. — Беҙ Башҡортостанда йәшәйбеҙ, шуға тағы ла бер милли тамашабыҙ барлыҡҡа килеүенә бик шатмын. Ете ҡыҙ – республикабыҙ брендтарының береһе, ә шул уҡ исемдәге фонтан беҙҙең театр эргәһендә урынлашҡан, – тине театрҙың баш балетмейстеры Леонора Ҡыуатова. – Был теманы күптән балет сәхнәһенә сығарыу кәрәк ине, шуға бик шатмын һәм спектаклдең сәхнәбеҙҙә оҙаҡ йылдар йәшәүен теләйем. Балеттың хисле, сағыу музыкаһының авторы – Рәсәй һәм Башҡортостан Композиторҙар союзы ағзаһы, Санкт-Петербург дәүләт консерваторияһын тамамлаған халыҡ-ара һәм бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты Галина Йыһанова. Автор әйтеүенсә, унда был балеттың идеяһы 2017 йыл тыуған. Ул яҙмаларын театрға алып килә, ә 2019 йылдың апрелендә эште тамамлай, әммә төрлө сәбәптәр арҡаһында спектаклде сәхнәгә ҡуйыу тотҡарлана килә. — Ниәтебеҙҙе 2023 йылда ижадҡа Ринат Абушахманов ҡушылғас тергеҙҙек. Уның менән бик тығыҙ эшләнек, – ти Галина Йыһанова. — Спектакль өсөн хореографик драматургия булдырыу кәрәклегенән сығып, әҙер партитураға етди үҙгәрештәр индерелде һәм, әлбиттә, хәҙер балет элекке вариант менән сағыштырғанда бөтөнләй башҡа. Хикәйәләүҙә башҡорт халҡының космогоник ҡараштары сағыла. Финалда ете һылыу, дейеүҙәр батшаһын күреп, тау башынан һикерә һәм күккә олғаша. Шул ваҡыттан алып уларҙы Етегән йондоҙ тип йөрөтәләр. Боронғо риүәйәттең фабулаһына яңы драматик йөкмәтке бирелгән. Унда һылыуҙарҙың иң матурына ғашиҡ булған ике батырҙың көслө мөхәббәте һәм бер-береһе менән көрәше лә һүрәтләнә. Спектаклдә Фәйзи Ғәскәров ҡуйған Ете ҡыҙ бейеүе урын алған. Күренекле эшмәкәргә  хөрмәт йөҙөнән был бейеү постановканың кульминацион нөктәһенә индерелгән. — Беҙ уның (Фәйзи Ғәскәровтың) туғандары  менән бәйләнешкә индек, хатта бәләкәй генә үҙгәрештәр индереүгә лә рөхсәт алдыҡ. Ғәҙәттә, ниндәйҙер бейеү нигеҙ итеп алына, шунан кәрәкле формала хореография үҫтерелә. Беҙҙең осраҡта киреһенсә булды. Тәүҙә был бейеүҙең элементтарын бөтә спектакль барышында ҡулландым, ә спектакль аҙағында барыһы ла бергә төйнәлеп, Фәйзи Ғәскәровтың бейеүенә әйләнде, — тип һөйләй БР-ҙың атҡаҙанған артисы балетмейстер Ринат Абушахманов. Спектаклде Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының баш рәссамы Альберт Нестеров биҙәгән. Яҡтыртыу буйынса рәссам – РФ-тың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Евгений Ганзбург. Бөгөн, 10 октябрҙә, сәхнәгә Гөлсинә Мәүлекәсова, Олег Шәйбәков һәм башҡа башҡорт балеты йондоҙҙары сыға. Спектаклдә бөтә балет труппаһы ҡатнаша, сөнки унда күмәк кешеле күренештәр күп. Сығанаҡ",Сәхнәлә – Ете ҡыҙ балеты,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 1],7,Яңылыҡтар,2707,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-10/s-hn-l-ete-y-balety-3962999,2024-10-10T12:05:00+00:00
"Ильми УмеровРусиянең финанс мониторинг федераль хезмәтенең рәсми сайтында Ильми Умеров террорчылар һәм экстремистлар эшчәнлегенә кагылышы булганнарисемлегендә 5826 нче сан белән кертелгән.5826. УМЕРОВ ИЛЬМИ РУСТЕМОВИЧ, г. р. , С. АХУНБАБАЕВА ТАШЛАКСКОГО РАЙОНА ФЕРГАНСКОЙ ОБЛАСТИ УЗССРБ исемлектә барлыгы 6899 кеше. ""Банк хезмәткәрләре гафу үтенеп минем исемнән бернинди банк операцияләре үткәрергә мөмкин булмаганын әйттеләр, чөнки мин програмда блок ителгәнмен. Мин оккупациядәге Кырым банклары хезмәтләрен кулланмыйм, ләкин алар миңа чыгарган акчалата әзаны ничек түләргә белмим. Минем өчен башка кеше дә түли алмый. Адвокат ярдәмчесе дә, адвокат үзе дә, кызым да түләргә бардылар банкка, ләкин алардан да кабул итмәделәр. Түләү мөддәте 9 гыйнварда бетә. Мин мәхкәмәгә мөрәәгать итәргә ыенам. әзаны ничек итеп түләргә тиешлегемне сорап гариза язачакмын"", диде Умеров ""Ни өчен сезне бу исемлеккә керттеләр? "" дигән сорауга, Ильми Умеров ""мин экстремист та, террорчы да түгел, минемчә, моны минем үз фикеремне ачык сөйләгенем өчен эшлиләр. Исемлеккә караганда, мине анда инде күптән керткәннәр дип уйлыйм, ләкин миңа бу хакта рәсми рәвештә хәбәр итүче булмады, мин моны әзаны түләү өчен банкка баргач белдем. Анда Мәлес рәисе Рефат Чубаров та кертелгән"", диде ул.28 сентябрьдә Кырым мәхкәмәсе Ильми Умеровны эшчәнлеге тыелган Мәлес эшен оештыруда, үз өендә Мәлес утырышы үткәрүдә гаепләп, 750 сум әза түләү карарынчыгарган иде. Ильми УмеровТагын бер инаять эше нигезендә Умеров 2015 елның маенда телеканалында чыгыш ясаганда Русиянең бөтенлеген бозуга чакыруда гаепләнә. Тикшерүчеләр аның ""Русияне Кырымнан һәм Донбасстан чыгып китәргә мәбүр итәргә кирәк"" дигән өмләсен канунга каршы дип тапкан. Умеров әйтүенчә, әлеге сүзләр контексттан тартып алынган. ""Мин дәүләтнең бөтенлеген бозарга чакырмадым. Мин Кырымны Украинага кире кайтарырга мәбүр итәр өчен Русиягә карата чикләүләрне арттыру кирәклеге турында сөйләдем. Чынлыкта мин Русия һәм Украина бөтенлегенең яңадан торгызылуын телим"", диде Умеров мәхкәмә утырышларының берсендә. Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе ""сепаратизм""да гаепләнгән Ильми Умеровны 18 августта психиатрия экспертизасына ибәргән иде. Адвокат Николай Полозов Мәлес рәисе урынбасары Умеровның сәяси сәбәпләрдән эзәрлекләнүе, мәхкәмәнең алдан ук гаепләүче як тарафына басуын белдергән иде. Финанс мониторинг хезмәте сайтының террорчылар һәм экстремистлар исемлегенә Кырымнан журналист Николай Семена, АТ бәйсез кырымтатар телеканалы хуасы Ленур Ислямов, иректән мәхрүм ителгән Олег Сенцов, Александр Кольченко да кертелгән.2834. ИСЛЯМОВ ЛЕНУР ЭДЕМОВИЧ, г. р. , Г. БЕКАБАД ТАШКЕНТСКОЙ ОБЛ.3246. КОЛЬЧЕНКО АЛЕКСАНДР АЛЕКСАНДРОВИЧ, г. р. , Г. СИМФЕРОПОЛЬ РЕСПУБЛИКИ КРЫМ5253. СЕМЕНА НИКОЛАЙ МИХАЙЛОВИЧ, г. р. , УКРАИНСКОЙ ССР5269. СЕНЦОВ ОЛЕГ ГЕННАДЬЕВИЧ, г. р. , С. СКАЛИСТОЕ БАХЧИСАРАЙСКОГО РАЙОНА РЕСПУБЛИКИ КРЫМ6425. ЧУБАРОВ РЕФАТ АБДУРОХМАНОВИЧ, г. р. , Г. САМАРКАНД УЗБЕКСКОЙ ССРИсемлеккә шулай ук 82 оешма кертелгән, алар арасында 53 нче урында Кырымтатар Мәлесе дә бар.53. ОБЩЕСТВЕННОЕ ОБЪЕДИНЕНИЕ МЕДЖЛИС КРЫМСКОТАТАРСКОГО НАРОДАКырымда кырымтатарларны 2014 елдан башлап эзәрлекләгәннәр, алар өстеннән чыннан да террор гамәлләре оештырган, йортларда тентүләр үткәргән, Решат Аметовны үтергәннәр, Сейран Зинединов, Тимур Шәймәрданов, Ислям Джеппаров, Эрвин Ибрагимовны урлаганнарның, Кырымда кеше хокукларын тупас рәвештә бозганнарның исемнәре бу исемлектә күренми. Ә инде үз фикерен, позициясен яшермичә белдергән кырымтатарларны, лояль түгел, экстремистлар дип төрле кара исемлекләргә кертәләр. Ильми Умеров - шуның бер ачык мисалы.","Умеров банкка килгәч, террорчылар исемлегенә кертелгәнен ачыклаган",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Ҡырым,3560,https://www.azatliq.org/a/28217110.html,2017-01-06T11:03:19+00:00
"Етерлек тотҡас, ултырып табышты бүлешкәндәр. Ҡайһы берҙәре тәмәке тартырға керешкән. Бер ағай янсығынан тәмәкеһен алһа, махоркаһы еүешләнгән. Был ағайыма: Мөхәммәтйән, ҡана тартырға бир әле, минеке еүешләнгән, — ти икән. Ағайым тегенең алдында ятҡан ҙур ғына сорағайына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, тәмәке бирәм, — тигән. Ҡайһылайтаһың, тартҡы килә бит. Ал, әйҙә, — тигән теге ағай. Махорка алып, инде гәзитенә урайым тиһә, эшкинмәгән — еүеш икән. Теге тағы: Мөхәммәтйән, махоркаһын бирҙең, ҡағыҙын да бир инде, — тигән. Ағайым тағы ла тегенең ҙур ғына көрйә балығына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — тигән. Аҙаҡ гәзит биргән дә тегенең балығын үҙенә шылдырып ҡуйған. Теге ағай махоркаһын төрөп тоҡандырайым тиһә, шырпыһы ла еүешләнгән икән — тоҡанмай ҙа ҡуя. Хәҙер бының шырпыһын һораған. Ағайым тағы тегенең ҙур ғына оптоһона төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — ти икән. Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә тигәндәй, тартмайынса сыҙай алмаған был ағай һуҡрана-һуҡрана сираттағы табышын быға шылдырған. Шулай итеп, яр башында ғына йөрөһә лә, ағайым балыҡты башҡаларҙан күберәк тотҡан. Хәҙер беҙҙә йылғаға барыусыларҙы ошо балығыңды бирһәң тип оҙатып ҡалалар. Ә. БИКБУЛАТОВ. Йылайыр районы. Етерлек тотҡас, ултырып табышты бүлешкәндәр. Ҡайһы берҙәре тәмәке тартырға керешкән. Бер ағай янсығынан тәмәкеһен алһа, махоркаһы еүешләнгән. Был ағайыма: Мөхәммәтйән, ҡана тартырға бир әле, минеке еүешләнгән, — ти икән. Ағайым тегенең алдында ятҡан ҙур ғына сорағайына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, тәмәке бирәм, — тигән. Ҡайһылайтаһың, тартҡы килә бит. Ал, әйҙә, — тигән теге ағай. Махорка алып, инде гәзитенә урайым тиһә, эшкинмәгән — еүеш икән. Теге тағы: Мөхәммәтйән, махоркаһын бирҙең, ҡағыҙын да бир инде, — тигән. Ағайым тағы ла тегенең ҙур ғына көрйә балығына төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — тигән. Аҙаҡ гәзит биргән дә тегенең балығын үҙенә шылдырып ҡуйған. Теге ағай махоркаһын төрөп тоҡандырайым тиһә, шырпыһы ла еүешләнгән икән — тоҡанмай ҙа ҡуя. Хәҙер бының шырпыһын һораған. Ағайым тағы тегенең ҙур ғына оптоһона төртөп күрһәткән дә: Ошо балығыңды бирһәң, бирәм, — ти икән. Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә тигәндәй, тартмайынса сыҙай алмаған был ағай һуҡрана-һуҡрана сираттағы табышын быға шылдырған. Шулай итеп, яр башында ғына йөрөһә лә, ағайым балыҡты башҡаларҙан күберәк тотҡан. Хәҙер беҙҙә йылғаға барыусыларҙы ошо балығыңды бирһәң тип оҙатып ҡалалар.",Ҡармаҡһыҙ балыҡсы,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,2418,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-10/arma-y-baly-sy-3962489,2024-10-10T07:40:00+00:00
"Баҡсасыларға, ауыл халҡына һарғылт төҫтәге был ҡорт яҡшы таныш. Сым-селәүсен, русса ""проволочник"" тиҙәр уны. Иң ҙур зыянды башлыса картуфҡа килтерә, шулай уҡ башҡа төрлө тамыраҙыҡтарҙы ла йырғыслап, ашарға яраҡһыҙ итә. Әле ҡара көҙ, йәғни тупраҡ туңыр алдынан был ҡорттан ҡотолоу өсөн сара күреүгә иң ҡулай мәл. Иң тәүҙә баҡсаны ҡый үләндәренән, тамырҙарҙан таҙартығыҙ, ҡортҡа туҡланыу өсөн аҙыҡ ҡалмаһын. Ер туңыр алдынан бер көрәк тәрәнлектә ҡаҙып сығығыҙ, был алым бөжәктәрҙең туңыуына килтерәсәк. Тупраҡҡа аммиак селитраһы йәки аммоний сульфаты индерегеҙ, иҫәп - бер квадрат метрға - ике аш ҡалағы. Был ҡоротҡостар аммииакты бөтөнләй яратмай. Шулай уҡ тупраҡҡа һүндерелгән эзбиз, доломит оноаҡбур онтағы индереү ҙә ыңғай һөҙөмтә бирә. Көҙгөһөн сидераттар сәсеп ҡалдырығыҙ. Сым-селәүсен гәрсис, борсаҡ, фацелия, рапс, ҡандала үләнен (донник) яратмай. Гөлдәр Яҡшығолова",Картуфты тишкән ҡорттан нисек ҡотолорға?,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,871,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-17/kartufty-tishk-n-orttan-nisek-otolor-a-3971390,2024-10-17T16:43:00+00:00
"«Мероприятие уникальное. Вдвое выросло число участников «Гео Вызова»: если в прошлом году в чемпионате участвовало 120 ребят, то в нынешнем – уже 250. Я думаю, что в дальнейшем существенный рост продолжится, в этом году было очень много желающих участвовать, пришлось даже отсеивать некоторые геологические вузы и факультеты. Мы видим огромный интерес к «Гео Вызову» со стороны стран-партнеров. Все оценили создание такой коммуникационной платформы для студентов. Когда будущий специалист еще только формируется, очень важно культурное общение, оно позволит в дальнейшем обмениваться опытом и различными практиками», – прокомментировал Евгений Петров. 2-9 сентября, в дни проведения чемпионата, Уфа стала центром притяжения молодых геологов 11 стран мира: России, Китая, Узбекистана, Казахстана, ЮАР, Ганы, Эфиопии, Гвинеи, Грузии, Зимбабве и Мозамбика. Башкоростан представлен командами УГНТУ, УУНи Т, Октябрьского нефтяного колледжа. Будущих геологов из России и зарубежных стран в течение недели ждут геологические соревнования, культурные и спортивные мероприятия, посещение экскурсий, геологические семинары и мастер-классы. Евгений Петров отметил, что Башкортостан является идеальной площадкой для проведения «Гео Вызова».",Руководитель Роснедра назвал Башкортостан лучшей площадкой для проведения «Гео Вызова»,['Мәғариф' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1228,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-03/rukovoditel-rosnedra-nazval-bashkortostan-luchshey-ploschadkoy-dlya-provedeniya-geovyzova-3908784,2024-09-03T09:45:00+00:00
"Аллаға шөкөр, 31 йылдан һуң тағы 1-се синыфҡа уҡырға килдек. Был юлы бөтә ғаилә менән. Земфира ҡыҙыбыҙ Өфө ҡалаһының М. Исҡужин исемендәге 136-сы Башҡорт лицейында уҡып йөрөйәсәк.",Земфира ҡыҙыбыҙ 1-се синыф уҡыусыһы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Конкурстар,179,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-11/zemfira-y-yby-1-se-sinyf-u-yusy-y-3924921,2024-09-11T13:12:00+00:00
Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусылары  «Еңеү тәҙрәһе» акцияһына ҡушылған.,«Еңеү тәҙрәһе» акцияһы,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,123,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-04-30/e-e-t-r-e-aktsiya-y-4220449,2025-04-30T15:35:00+00:00
"Режиссёры - Рөстәм Шәйхетдинов. Сценарий авторы - Айнур Шәйхетдинов, Рөстәм Шәйхетдинов. Фильм күп конкурстарҙа еңгән. Ҡарағанда күҙҙәргә йәш тула. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Йәтим"" фильмын ҡарайыҡ",['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Filmdar,574,https://yanshishma.com/articles/filmdar/2024-08-03/y-tim-filmyn-arayy-3871783,2023-11-09T14:48:00+05:00
"«ӨЙҘӘ» - «Сделано ДОМА» - это конкурс видеороликов о семье, снятый детьми. Проект приурочен к Году большой и дружной семьи в Республике Башкортостан. Для участия дети и подростки в возрасте от 8 до 17 лет должны прислать видеоролик о своей семье продолжительностью до 3 минут в горизонтальном формате. Конкурс состоит из 3 этапов:1 этап. До 30 марта необходимо отправить работу и заявку на участие (Приложение 1) личным сообщением в группу «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте». Организатор отбирает не менее 15 работ для участия во 2 этапе.2 этап. Народное голосование. Первая декада апреля 2026 г. Организатор выносит не менее 15 лучших видеороликов на народное голосование в группе «Тамыр» социальной сети Интернет «ВКонтакте.3 этап. Награждение победителя - г. Победитель народного голосования получает приглашение для своей семьи на большой детский концерт телеканала «Тамыр», где получает главный приз медиаконкурса - телевизор. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Төп бүләк - телевизор!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Мәғариф,1064,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-09/t-p-b-l-k-televizor-4569768,2026-02-09T09:29:00+00:00
"Аманат журналы бер нисә йыл буйы Күҙ менән ҡаш араһы фотоконкурсын алып бара. Белеүегеҙсә, еңеүсене асыҡлау Бәйләнештә селтәрендә тауыш биреү сервисы аша ойошторола. Кемдең фотоһүрәте иң күп тауыш йыя – шул еңеүсе тип иғлан ителә. Бына тағы бер ярыш тамамланды. 2025 йылдың 1-се кварталында килгән фотоһүрәттәр ҡатнашты унда. 1-се урынды Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы Башҡорт гимназияһының 2-се синыф уҡыусыһы ӘЛИМБӘКОВ Рәмис яуланы. Уның Әсәйемә ярҙам итәм тигән фотоһүрәте 143 тауыш (35) йыйған. Еңеүсене ҡотлайбыҙ һәм яңы ҡаҙаныштар теләйбеҙ. Уны бүләк һәм Рәхмәт кәлимәһе көтә. Тауыштар һаны кәмей барыуына ярашлы исемлектә артабан – Буранбаев Ғәйнислам  (71 тауыш,17), Юлдашева Сумая (68 тауыш, 17), Ибәтуллина Рената (26 тауыш, 6); Вәлитова Нәргизә (21 тауыш, 5); Хисаметдинова Илгинә (20 тауыш, 5); Әмәкәсова Сөмбөл (17 тауыш, 4); Аҡбашев Тамерлан (10 тауыш, 3); Зөбәйерова Индира (8 тауыш, 2);  Шафин Эльназ (5 тауыш, 1); Нәҙершина Алтынай (3 тауыш, 1); Асҡарова Йәнгүзәл (2 тауыш, 1); Ғәлиуллина Сулпан (2 тауыш, 1). Ҡалған һүрәттәр алған тауыштар һаны  – 1 йә 0. Бөтә фотоһүрәтселәргә лә артабанғы ярыштарыбыҙҙа ҡатнашып,  һәләттәрен күрһәтергә, матур-матур эштәре менән журнал уҡыусыларҙы һәм төркөмөбөҙгә яҙылғандарҙы ҡыуандырып торорға насип булһын. Аманат журналы үткәргән конкурстарҙа әүҙемерәк ҡатнашырға, һәләттәрегеҙҙе донъяға күрһәтергә саҡырабыҙ. Аманатконкурстар күҙменәнҡашараһы","""Күҙ менән ҡаш араһы"" фотоконкурсының еңеүсеһе асыҡланды",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],5,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",1419,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-04-21/k-men-n-ash-ara-y-fotokonkursyny-e-e-se-e-asy-landy-4206616,2025-04-21T14:31:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Фәрит улы Хәбиров ""Салауат Юлаев"" хоккей клубы тураһында үҙ фекерен белдерҙе. ""Салауат Юлаев"" ярымфиналға үтеп беҙҙе шатландырҙы.  Бөгөн улар Ярославлдә ""Локомотив"" менән уйнаясаҡ. Уларға уңыштар теләйек"", - ти ил Башлығы. Киске унынсы яртыла ""Салауат Юлаев""тың сираттағы еңеүен ҡарарға онотмайыҡ! Фото интернет селтәренән алынды.","Салауат, беҙ һиңә ышанабыҙ!",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0],3,Спорт,370,https://shonkar.com/news/sport/2025-05-05/salauat-be-i-yshanaby-4224125,2025-05-05T19:14:00+00:00
"Бу атна Азатлыкның""Татарча подкаст""ыкино темасына багышланды. Кино режиссеры Байбулат Батуллаһәм журналист, күптән түгел бала табып хәзер өйдә утыручы хуабикә Венера Аитовабелән соңгы елларның иң кызыклы сериаллары турында фикер алыштык. Азатлык әлеге сөйләшүдән 10 кызыклы сериалны тәкъдим итә. 5Иң кызыклы 23 сериал һәм татар киносын -ка кертү хыялыЛоган Рой – танылган медиамагнат. Үзенең картаюын аңлап, ул бизнесын гаиләсенә тапшырырга әзерләнә. Киләчәктә ширкәт идарәсен аның олы улы үз кулына алырга тиеш, тик башта гаиләне мәкерлелек, хыянәт һәм төп варис урыны өчен көрәш көтә. Сериал өлешчә Австралия һәм АКШ миллиардеры Руперт Мердок биографиясенә нигезләнә. Венера АитоваВенера Аитова: Киңәш итәм. Сериал үзенә беренче сериядән бик әлеп итмәсә дә, аннары акрынлап кызыксындыра башлый. Сериал балаларны тәрбияләү турында, бай әти балаларына барысын да бирергә теләсә дә, иң мөһимен бирмәгән булып чыга. Монда уңай герой юк, миңа бу бик ошый, бу тормышча, гомумән, бер яхшы герой да юк, барысы да начар. Һәр баланың булдыксызлыгы аерым күрсәтелә, гаилә һәм акча темасы бик кызыклы карала. Гадәти реалити-шоу анда катнашучылар өчен нәрсә белән тәмамлана ала? 16 кеше кыргый себер урманына барып, бер миллион евро өчен көрәшә. Кагыйдәләр шундый: әзер ризык юк, уенга шәхси әйберләрне алу ярамый, якындагы йөз чакрымда электр да, элемтә дә, цивилизация дә юк. Ахырга кадәр барып иткән кеше иңә. Тик гадәти башланган шоу акрынлап гомер өчен куркыныч уенга әйләнә. Байбулат БатуллаБайбулат Батулла: Һәр персонажның яхшы ягы да, тискәре ягы да бар. Һәр геройның хәленә керәсең, аның мотивациясен аңлыйсың. Берсен дә тискәре яки яхшы дип әйтеп булмый. Икенче сериядән башлап сериал сюжеты үзенә әлеп итә башлый. Уңышлы сериал дип әйтеп була, кайбер яклардан минуслары булса да. Грейс – Нью-Йоркта яшәүче уңышлы терапевт, аның барысы да яхшы: яраткан ире, яхшы улы, бай тормышы бар. Тиздән Грейсның яңа китабы чыгарга тиеш, анда ул хатын-кызларга интуицияне тоярга һәм ир-атлар турында беренче тәэсиргә ышанырга киңәш итә. Тик китап чыкканчы Грейсның ире югала, һәм аның әкияти булып күренгән тормышы челпәрәмә килә. Венера Аитова: Төп рольләрне монда Николь Кидман белән Хью Грант уйный. Мин матур актерларны шундый яратам, бигрәк тә картая торган карт актерлар бик кызык. Кидманның һәр хәрәкәтен, һәр карашын карау кызык, Һью Грант та бик матур картая икән, аны беренче тапкыр тискәре герой дип күрдем. Билгесез яңа вирус Мәскәүне үлеләр шәһәренә әйләндерә. Электр юк, акчаның кыйммәте юк, вирусны әле йоктырмаганнар ризык өчен көрәшә. Сергей сөйгәне һәм аның аутист баласы белән әлегә иминрәк булган шәһәр читендә яши. Тик ул Мәскәүдә калган элекке хатынын һәм улын ташлый алмыйча шәһәргә бара һәм ниндидер могиза белән аларны алып кайта. Кайту юлында аларга башка кешеләр дә кушыла. Элек бергә яши алмаган кешеләр берләшеп, куркыныч юлга чыга. Байбулат Батулла: Коронавирусның беренче дулкынында бу сериалны күп кеше карап, яхшы рецензия язган иде, бик мактаганнар иде. Мин исә бу сериалны хәзер генә карый башладым. Сериалны сатып алды. Уңышсыз яклары булса да, Русия өчен бик отышлы сериал дип саныйм. Сериал фахишәлек белән шөгыльләнгән дүрт хатынны тасвирлый. Аларның берсе Мәскәүгә барып кайтканнан соң, үз бизнесын ачу хыялы белән яна башлый. Әшәке тормышларыннан туйган кызлар аның куркыныч планына кушыла. Байбулат Батулла: Мин аны карап бетерә алмадым. Сериалны төшерү тарихын беләм, субъектив рәвештә аның өчен 100 процент ан атарга тиеш идем, сюжет структурасы да күңелемә ята. Тик аның башкарылышы ошап бетмәде, әлегә карап бетерә алмадым. Сериалның зур уңышын Горбачева (төп актриса) белән бәйлим. Кентукки штаты, 1957 ел. Әнисе үлгәннән соң, 9 яшьлек Элизабет Һармон ятим кала һәм католик ятимнәр йортына эләгә. Монда балаларга гел ""витаминнар"" бирәләр, һәм башка кыз киңәше белән Элизабет яшел даруларны төнгә калдыра. Ул шулай ук шахмат уйнарга яраткан Шайбель белән таныша һәм аннан шахмат уйнарга өйрәнә. Берничә елдан кызның тормышы үзгәрәчәк, ләкин анда төп урынны шахматларга мәхәббәт алып торачак. Байбулат Батулла: Әлегә беренче сериясен карадым, нык ошады. Шунда ук икенче серияне карыйсы килә дип әйтә алмасам да, бүгенге көндә күп яңгырый торган сериалларның берсе. Зур акчалар һәм хакимлек дөньясында, Нью-Йоркның үзәгендә ике кеше көндәшлеге бара: Уолл-стриттагы максатчан икътисадчы Бобби Акселрод һәм үз эшенә тугры булган федераль прокурор Чак Родс. Акселрод 11 сентябрь вакыйгаларыннан һәм финанс кризистан соң зур гына акча эшли ала, Родс исә аның эшчәнлегенә бәйле фондның кануный булмаган гамәлләре турында белеп ала һәм аңа компромат эзли башлый. Венера Аитова: Беренче сериядән үк үзенә тартып ала. Беренче сезоннар бик кызык булды. Тик соңгы сезоннарын инде бик кирәкмәгән якларга бордылар, аларны инде карыйсы да килми. Үзлектән хокук белемен өйрәнгән юрист Майк Росс Нью-Йоркның иң танылган адвокатларының берсе Һарви Спектрның эшкә алу әңгәмәсенә ялгыш кына эләгә. Гадәти эш эзләүчеләрдән арыган Һарви аны эшкә ала, егетнең бик сәләтле һәм хәтере яхшы булуы ачыклана. Шул рәвешле Манһэттенда бик үзенчәлекле адвокатлар тандемы барлыкка килә. Венера Аитова: Меган Маркл төшкән танылган сериал. Озын серияләр булуына карамастан, беренче сериядән үк үзенә әлеп итә торган сериал. Бик кызык барды, тик Маркл киткәннән соң, яңа персонаж керде дә, сериал инде үзен акламады. Шунсы кызык: Британия патшабикәсе оныгы шаһзадә Һарри бу сериалны карап, Меганга гашыйк булган. Соңгы елларда технологияләр безнең тормышны бик нык үзгәртте. Һәр өйдә, һәр өстәлдә, һәр кулда – плазмалы телевизор, компьютер экраны яки смартфон. Алар – безнең гасырдагы яшәешнең көзгесе, һәм безнең турында әти-әниләребезгә караганда да күбрәк белә. ""Кара көзге"" сериалында заманча дөнья турында төп борчылулар чагыла. Венера Аитова: Футуристик сериал, гаджетларның тормышыбызга йогынтысын күрсәтә. Серияләр бер-беренә бәйле түгел, һәр серия аерым айланма куркынычларын күрсәтә. Мин бу сериалны бик нык карарга киңәш итәм, аны караганнан соң телефонны да кулыңа алырга куркасың. Дөресен әйтим, беренче сериясен караганнан соң минем ярты еллап күңелем болганды. Сериалның төп каһарманы – америкалы 47 яшьлек кардинал, Нью-Йорк архиепископы Ленни Белардо. Ул төрле кардиналлар көрәшүе нәтиәсендә, компромисс шәхес буларак Рим папасы вазифасына сайлана. Тик ул үзен шактый эксцентрик тотып, катлаулы кеше булып чыга. Кардиналлар аны сайлауларына үкенеп, ""яшь"" Рим папасына каршы мәкер кора башлый. Венера Аитова: Бик рәхәтләнеп, тәмләп карарлык сериал. Ул бик акрын гына бара, төп герой (Джуд Лоу) үзенә әлеп итә. Монда темасы да бик кызык, һәр серия турында аерым сөйләшәсе килә. Венера Аитова белән Байбулат Батулла тәкъдим иткән башка сериалларны безнең""Татарча подкаст""чыгарылышында тыңларга тәкъдим итәбез.",Режиссер һәм телевидение журналисты тәкъдим иткән 10 сериал,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0],10,Мәҙәниәт,6722,https://www.azatliq.org/a/30935427.html,2020-11-07T21:33:03+00:00
"Энгел Фәттахов, архив фотосыфикерләр5 декабрь Намзәтләр исемлеген Искәрмә: әлеге сораштырулар фәнни тикшеренү түгел, алар бары тик Азатлык сайты, Вконтакте, , укучылары фикерләрен чагылдыра. Быел ""Ел шәхесе"" өчен тавыш бирүдә 4974 кеше катнашты, иң күп тавышлар сайттан килде. Нәтиәдә, иң күп тавышны Татарстанның элеккеге вице-премьеры, мәгариф министры (2012–2017), татар теле өчен көрәш символларының берсе Энгел Фәттаховыйды. Аңа барлыгы 2333 тавыш бирелде, бу барлык тавышларның 46,9 тәшкил итә. Энгел Фәттахов Дәүләт шурасында татар теленең дәүләт теле буларак кануни укытылганын аңлатып чыгыш ясый, 2017 елның 8 октябреТатарстан мәгариф министры булып эшләгән вакытта Фәттахов милли мәгарифне көчәйтү, татар телен яклау позициясе белән танылды. 2017 елда Татарстанга Путин күрсәтмәсе белән федераль прокуратура вәкилләре килгәч, Фәттахов һәм аның командасы мәктәпләрдә татар телен мәбүри укытуны яклап чыкты, моның канунилыгын, Татарстан Конституциясенә яраклы булуын дәлилләргә тырышты. Бу принципиаль позициясе аркасында Энгел Фәттахов Мәскәү белән каршылыкка керде һәм, нәтиә буларак, вазифасыннан алынды. Шуннан соң район башлыгы булып эшләгән вакытта ""финанс бозулар"" өчен аңа карата инаять эше ачылды, ул сак астына алынды. Күпләр моны аның тел сәясәтендәге позициясенә үч алу дипбәяли. Фәттахов үзе соңгы сүзендә аңа каршы аерым ""көчләрнең""эшләвен әйтте. Шәймиев исеменә язган ачык хатта да ул аңа карата махсус басым оештырылганынязды.2017 елда да Азатлык укучылар ""Ел шәхесе"" булып Энгел Фәттаховны сайлаганнар иде. 8 ел узуга ул янә – ел шәхесе. Ләкин хәзер бөтенләй башка шартларда. Азатлык тәкъдим иткән исемлектә барлык шәхесләр дә лаеклы, иң күп тавыш ыйган икенче һәм өченче урыннарга да тукталыйк. Зиннур ӘһлиуллинСайтта күп тавыш шулай ук татар милли хәрәкәтенең ветераны, ТИҮнең элеккеге итәкчесе Зиннур Әһлиуллинга да килде, аңа 1981 тавыш бирелде, бу барлык тавышларның 39,8ын тәшкил итә. Быел Әһлиуллинга каршы ""нәфрәт уяту"" маддәсе нигезендә мәхкәмә алып барыла. Аңа милли хокуклар турындагы чыгышлары, -каналдагы фикерләре өчен гаепләү белдерелде. Август аенда прокуратура Әһлиуллинга 2,5 ел колония әзасы сорады, ләкин Әһлиуллин судта ""мин хөкем карарыннан курыкмыйм"" дип белдерде һәм үз карашларыннанбаш тартмады. Руслан АйсинӘ менә -дагы тавыш бирүдә исә иңүне сәясәт белгече һәм милли активист Руслан Айсиняулады. Сайтта һәм -да аңа 372 тавыш бирелде. Быел Айсин чит илләрдәге татар активистларын берләштерү өчен Татар шурасы хәрәкәтен оештыруы белән танылды. Ул бу оешманы Татарстан хакимиятеннән бәйсез булган, татар халкының мәнфәгатьләрен яклый торган хәрәкәт буларактәкъдим итте. Татар шурасы социаль челтәрләрдә актив эшчәнлек алып бара, Хәтер көне уңаеннан онлайн конференция да оештырды. Мәскәүдә татар мәктәбе саклануы, Европа һәм халыкалар институтларында асаба халыкларның вәкиллеге кебек темаларны күтәрә. Башка намзәтләр ыйган тавышлар: Тавыш бирүнең тулы нәтиәләре белән Азатлык сайтындаһәм безнең каналдатанышып була. Укучыларыбызны Яңа ел белән тәбриклибез, 2026 елда да татар-башкорт дөньясында лаеклы шәхесләр булсын! Икенче урында – ырчы Айгөл Гайсина, өченче урында – башкорт активисты Фаил Алсынов. Өченче урынны башкорт активисты Руслан Габбасовалды. Икенче урынны укучыларыбыз активист Ольга Мисиккабирде, өченче урынны башкорт активисты Таһир Вахитовалды. Икенче урынны Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештырган Лилиана Сафина, өченче урынны язучы, милли хәрәкәт активисты Фәүзия Бәйрәмоваалды. Икенче урында МДУ аспиранты Азат Мифтахов, өченче урында удмурт галиме, үз-үзенә ут төртеп шәһит булган Альберт Разин. Икенче урында – ырчы Элвин Грей, өченче урында фигуралы шуучы Алинә Заһитова. Икенче урында – Сол НЦе мәктәбе мөдире Павел Шмаков, өченче урында ""Башкорт"" оешмасы (2020 елда Русиядә экстремистик оешма буларактыелды) итәкчеләре Фаил Алсыновһәм Руслан Габбасов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Энгел Фәттахов – Азатлык укучылары сайлаган 2025 ел шәхесе,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 0],6,Татарстан,3944,https://www.azatliq.org/a/33635753.html,2025-12-30T05:56:42+00:00
"Бер кисәлә миңә йәш башҡорт ҡыҙҙары килеп: Һин бит следователь, ни эшләп беҙгә ПМК өс ай эш хаҡы түләмәй? – тип аптыраттылар. Совет заманында эш хаҡын һәр ваҡыт көнөнә бер тотҡарлыҡһыҙ бирәләр ине. Мин ПМК-ла эшләгән инженер егеттәрҙән һораштырҙым, улар баш бухгалтер менән йәшерен рәүештә осраштырҙылар. Ул ПМК хужаһының приписка менән шөғөлләнеп үҙенә 48 меңлек ойошма аҡсаһына йорт һалдырыуы, шуға күрә эшселәргә эш хаҡының түләнмәүе хаҡында һөйләне. Мин өс ай буйына бухгалтерҙан материалдар туплағас, енәйәт эше ҡуҙғаттым.",Быуаттар тоташҡанда. Зөфәр Йәнекәйев,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Йәмғиәт,527,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-10/byuattar-totash-anda-z-f-r-y-nek-yev-4115436,2025-02-10T15:50:28+00:00
"79 автобус 31, 51 һәм 57 А маршруттарына сыға. Тағы 9 машина Нефтекама ҡалаһында пассажирҙарҙы йөрөтә. ""31 августа Өфөнөң юбилейын билдәләйбеҙ. Баш ҡалаға - ҙур бүләк. Республиканың һәм Өфөнөң транспорт инфраструктураһын яҡшыртыу буйынса эште дауам итәбеҙ. Автобустарҙы һатып алдыҡ, алабыҙ һәм аласаҡбыҙ"", - тине Радий Хәбиров. Һуңғы биш йыл ярым ваҡыт эсендә ""Башавтотранс"" паркы өсөн 1400 ашыу автобус алынған. Сығанаҡ: ""Юлдаш""","Өфөлә яңы ""Неф АЗ"" автобустары йөрөй башланы",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,429,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-29/f-l-ya-y-nefaz-avtobustary-y-r-y-bashlany-3903418,2024-08-29T13:25:00+00:00
"Айыҡ ауыл республика проекты сиктәрендә Ырғыҙлыла Рәсәй саңғыһы – 2025 тигән исем аҫтында асыҡ район саңғы ярыштары үтте. Ярыштарға 130-ҙан ашыу ҡатнашыусы йыйылды. Әгәр ярыштың барлыҡ ойоштороусыларын (инструкторҙар, судъялар, табиптар, ашнаҡсылар һәм башҡалар), шулай уҡ ата-әсәләр, водителдәр",Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух,['Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],2,Спорт,295,https://tanburz.ru/articles/sport/2025-02-07/v-zdorovom-tele-zdorovyy-duh-4544798,2025-02-07T16:40:00+00:00
"Фәүзия Хадиуллина""Радио-4"" сайтында татар тапшыруларына багышланган бит. Анда эфирда булган тапшырулар да куелган",Эстониядә татарча тапшыруларны күбрәк өлкәннәр тыңлый,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Татарстан,113,https://www.azatliq.org/a/25154091.html,2013-11-02T21:21:37+00:00
"Иллюстратив фотоТөмәндә яулык бәйләгән укучыны мәктәпкә кертмәскә тырышу низагыннан соң төбәк рәсмиләре мәсьәләне уңай хәл иткән. Бу хакта адвокат Руслан Нәгыевүзенең Телеграм каналындахәбәр итте. Нәгыев язуынча, 5 сентябрьдә кызның әтисе һәм мәктәп мөдире Төмән өлкәсенең вице-губернаторы Алексей Райдербелән очрашкан. ""Низаг хәл ителде. Кызга мәктәптә яулыктан йөрергә комачау итмәячәкләр. Моннан тыш, вице-губернатор Төмән өлкәсенең барлык мәктәпләрендә дә укучыларга яулык бәйләп йөрү тыелмаган дип әйтте. Моның өчен ата-аналар алдан мәктәп итәкчелегенә хәбәр итәргә тиеш"", дип белдерде ул.2 сентябрьдә Төмән шәһәренең 88 нче мәктәбенә хиап киеп килгән укучыны кертмәскәтеләгәннәр. Әлеге низагны кызның әнисе видеога төшереп барган. Мәктәп мөдире Елена Головчаккызның башыннан яулыгын салуын таләп иткән. Соңрак ул видеода ""Мәктәптән чыгыгыз! Мин полиция чакырам"", дип әйтә. Низагтан соң кызның ата-анасы юридик ярдәм сорап Руслан Нәгыевка мөрәәгать иткән иде. Бу хәлне ул ""Русия Конституциясендәге белем алу, шәхси тормыш, дин тоту хокукын бозу"", дип атады. Русия уку йортларында яулык бәйләп йөрү проблемы һәрдаим туып тора: Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төмәндә вице-губернатор тыкшынуыннан соң мәктәптә яулык бәйләп йөрергә рөхсәт иткәннәр,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1228,https://www.azatliq.org/a/32019306.html,2022-09-05T12:48:30+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ""Аҡбуҙат"" журналының махсус бүләгенә лайыҡ булған Миәкә районы Тамъян-Таймаҫ ауылынан Әҙилә ҒАФАРОВАНАН видео көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ӘҘИЛӘ ҒАФАРОВАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,['Башҡортостан' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],3,Конкурстар,572,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/il-afarovanan-videoya-ma-k-t-be-2559376,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының өлкән актеры, Башҡортостандың халыҡ артисы Муллаян Һөйәрғолов арабыҙҙан китте. Уға 92 йәш ине. Хушлашыу  иртәгә сәғәт 10-да.","Бәхил бул, яратҡан артисыбыҙ!",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,188,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/b-hil-bul-yarat-an-artisyby-4505688,2025-12-13T13:05:00+00:00
"Ир эшенән еппәртә һуғып ҡайтып инә лә, ҡатынын ҡулынан етәкләп, һөйрәкләп тигәндәй, йоҡо бүлмәһенә индереп карауатҡа ауҙара. Ҡатыны шаҡ ҡатҡан! 20 йыл тороп та бындай хәлдең булғаны юҡ! .. Артабан ире ҡатынының өҫтөнә юрған ябып ебәрә! Ике-өс секундтан юрған аҫтына үҙе лә килеп инә лә: - Ҡара! Дисплейы яна торған сәғәт һатып алдым! - ти. Ике рядовой полиция хеҙмәткәре адрес буйынса барғандар ҙа, аҙ-маҙ хәлде асыҡлағас начальниктарына шылтыраталар, ти. - Нимә булған унда һеҙҙең? ! - тип екерә начальник. - Үлтерергә маташыу. Ир, 38 йәштә, әле генә йыуылған иҙәнгә баҫҡаны өсөн бисәһе алты тапҡыр таба менән башына һуҡҡан. Ашығыс ярҙам хеҙмәте ирҙе дауаханаға алып китте әле генә. - Бисәһен ҡулға алдығыҙмы? - Юҡ әле, иҙән кипкәнен көтәбеҙ! Фатирға саң һурҙырғыстар рекламалаусы килеп ингән дә, ишек эргәһендә үк иҙәнгә үҙе менән тотоп ингән сүп-сарҙы туҙратып ебәргән: - Әгәр саң һурҙырғысым тап-таҙа итеп һурҙырмаһа, ашап бөтөрәсәкмен! Хужа ҡатын аш-һыу бүлмәһе яғына атлағанын күреп, сос егет: - Ханым! Ханыыыым, ҡайҙа киттегеҙ? - тип һорай. )))- Ҡайҙа-ҡайҙа, аш ҡалағы алып киләм! Кисәнән алып өйҙә ут юҡ! .. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Көләмәстәр!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1788,https://henek.info/news/+++-/2025-11-21/k-l-m-st-r-4476909,2025-11-21T13:35:00+00:00
"1983 йылда Евгений Евтушенко һуғыш йылдары хаҡында (уға һуғыш башланғанда 9 йәш була) ике сериялы «Балалар баҡсаһы» тигән нәфис фильм төшөрҙө. Фильм авторҙың бала саҡ хәтирәләренә ҡоролғайны, бер туҡтау һыҙ авторҙың шиғырҙары яңғырай, шул фонда тылда барған ваҡиғалар һүрәтләнә. Фильмдың 2-се серияһының 39— 40 минуттарынан һуң кинозалда ултырыусылар берҙәм рәүештә тороп сығып китте. Беҙ 5 — 6 тамашасы ғына ултырып ҡалдыҡ. Сөнки ошо 2 минут арауығында ҡар өҫтөндә яланғас ҡыҙ көрткә сума-сума, йүгереп йөрөй. Ул көндәрҙә киноға билет табыуы ҙур проблемаға әүерелде. Кешеләр көн һайын шул яланғас ҡыҙҙы ҡарар өсөн генә кинотеатрға йөрөнө. Иҫегеҙҙә булһа, ул заманда ҡайһы бер кинофильмдар афишаларына «Кр. дет до 16 лет» тип яҙа торғайнылар. Барһаң, ҡайһы берҙәренең «Кр. дет»ы бөтөнләй булмай сыға ине. Халыҡ ундай фильмдарға эркелеп килде. Хәҙер иһә «16», «18» тип яҙалар. Был да үҙенә күрә реклама. Ни тиһәң дә, «Тыйылған татлы була». Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Тыйылған татлы була»,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],5,Мәғариф,1061,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-06/tyyyl-an-tatly-bula-4109472,2025-02-06T18:45:00+00:00
"Хәҙерге заманда кешеләрҙең аңы менән идара итергә тырышыусы, уларҙың йөрәктәренә үтеп инергә маташыусы төркөмдәр күбәйҙе. Күңел тыныслығы, яҡындарынан аңлау таба алмағандар бындай ҡапҡандарға тиҙ эләгә. Һәр кемгә лә яратыу, иғтибар, терәк кәрәк. Бигерәк тә тормоштоң аңын-тоңон төшөнөп өлгөрмәгән йәштәргә ҡармаҡ һала ҡара көстәр. Ҡара көстәр тигәндә секталарҙы күҙ уңында тотабыҙ. Әммә ситтән ҡараһаң, уны секта тип әйтеп булмауы ихтимал. Тәү ҡарамаҡҡа бындай ойошмалар изгелек таратыусы, кешеләрҙе ауыр хәлдәрҙән ҡотҡарыусы һымаҡ күренә. Латин теленән тәржемә иткәндә, секта –йүнәлеш, фекерләү рәүеше, ялған тәғлимәт, ересь, шайка тигәнде аңлата. Секталар сафына баҫҡас, кеше ҡайҙа эләгеүен аңлап етмәй. Ни өсөн тигәндә, уға, ошоға тиклем күңеленә йылы етмәгән кешегә, барыһы ла иғтибарлы, матур мөнәсәбәттә һымаҡ тойола. Тәүге мәлдәрҙә үҙе өсөн ниндәйҙер файҙа ла алыуы мөмкин. Сектаның төп билдәһе – кешегә матур вәғәҙәләр бирелә. Әҙәм заты барыһына ла тиҙ һәм анһат ҡына өлгәшкеһе килә, мөғжизәгә ышана бит. Бер нисә аҙымды эшлә һәм һин бәхетле булырһың, бар мәшәҡәттәрең юҡҡа сығыр, ожмахҡа эләгерһең тип ымһындыралар икән, бынан табанды ялтыратырға кәрәк. Ысынлап рухи үҫешкә алып барған урындар буй етмәҫлек вәғәҙәләр бирмәй, сөнки кеше бер ҡасан да тиҙ генә үҙгәреп китә алмай. Тәбиғи, үҙе үҙгәрмәгәс, тормошо ла шул кимәлдә ҡала бирә. Был көн кеүек асыҡ. Әҙәм заты яйлап, эҙмә-эҙлекле рәүештә, аҙымлап үҙгәрә ала. Бының өсөн тырышлыҡ, ныҡышмаллыҡ, һығылмалы булыу, алдынғы фекерләү, белемде арттырыу, ғәҙәттәрҙе үҙгәртеү талап ителә. Ә сектала бер нисә йола үтәүҙән һуң барыһы ла икенсе төҫ аласаҡ, тип алдайҙар, ҡайҙалыр барып ҡайтыу, фатирҙы һатып, кеше тупһаһында йәшәү ирекле, бәхетле итер кеүек туҙға яҙмаған эштәр ҡушыла. Көндән-көн аңға шундай идеялар һеңдерелә. Бының өсөн ялҡынлы лекциялар, сағыу китаптар, төрлө ҡыҙыҡтырыу алымдары ҡулланыла. Һәр ваҡыт теге донъя хаҡында һөйләйҙәр, атай-әсәйҙе һанға һуҡмаҫҡа ҡушалар, туғандарҙан баш тартырға өгөтләйҙәр, ниндәйҙер билдәһеҙ, аңлайышһыҙ шәхестәр хаҡында телгә алалар, уларҙы күккә күтәреп маҡтайҙар, табыналар икән, шик уянырға тейеш. Беҙ ерҙә йәшәйбеҙ, йәнебеҙ генә түгел, тәнебеҙ ҙә бар. Тимәк, үҙеңә йәшәр өсөн шарттар булдырыу, мөлкәтле булыу насар түгел, яҡшы йәшәргә ынтылыу алама сифат түгел. Балалар өсөн яуаплылыҡ, атай-әсәй, туғандар менән аралашыу – тәбиғи хәл. Быны һис кемдең дә тартып алырға хаҡы юҡ. Ниндәй генә идея һеңдерергә тырышһалар ҙа, ошоно бер ҡасан да оноторға ярамай. Шулай уҡ, ошоно ла иҫтә тотоу мөһим: секталар бары тик беҙ генә хаҡлы, ҡалған йүнәлештәр яңылыша, башҡалар наҙан, артта ҡалған, гонаһлы, тип фекер йөрөтә. Бындай мәғлүмәт таратҡандарҙан да артҡа ла әйләнеп ҡарамайынса ҡасырға! Ҡара көстәр иң тәүҙә кешенең аңын томалай, уға һайларға ирек ҡалдырмай, шунан күңеленә ҡурҡыу һала. Ҡурҡҡан кеше менән идара итеүе бик еңел. Ул нимә ҡушылһа ла күҙ йомоп башҡара, үҙенең башы менән йәшәмәй, уйламай, йөрәген тыңламай. Секталарға үҙ фекере булған, уйлай белгән, ҡыйыу кешеләр кәрәкмәй. Радикаль диндәр, нацизм да быға миҫал. Диндәгеләр тамуҡ менән ҡурҡыта, тыныслығым юғалды, ни эшләргә лә белмәйем, – тип мөрәжәғәт итте бер өлкән йәштәге ҡатын. Кәңәш һорай ине ул. Үҙеңде белһәң, бер нәмәнән дә ҡурҡма. Бер кем дә башҡаларҙың ниндәй икәнен баһалап, ожмахҡа йәки тамуҡҡа индереп ебәрә алмай. Үҙ күңелеңде үҙең генә беләһең. Яулыҡ ябынып, намаҙ ҡылып йөрөгәндә лә кеше бик бәхетһеҙ һәм эсе тулы хафа булыуы мөмкин. Гонаһтарым күп тип уйлайһығыҙ икән, кемдең ҡасан һәм ҡайһы ваҡыт эсендә ярлыҡау алырын белеп булмай. Ғүмер буйы эскән кеше оҙаҡ йылдар ураҙа тотоусынан күпкә изгерәк булып сығыуы мөмкин. Беҙ, кешеләр, быны бер нисек тә белә алмайбыҙ. Юғары Көс кенә белә, – тип яуап бирелде. Апай еңел һулап, күҙҙәрендә нур уйнап китеүгә ҡарағанда, был һүҙҙәр ярҙам итте, тип һанарға мөмкин. Ул, ысынлап та, динде бер яҡлы ғына аңлатыусылар тоҙағына эләгеп ике ут араһында ҡалған ине. Динде бары тик иректе сикләүсе, башты аҫҡа эйеп, өйҙән дә сыҡмай, өй мәшәҡәттәренә генә батып, көнө-төнө ҡурҡып ултырыу тип ҡабул иткән. Сектант өсөн иң мөһиме – һуҡырҙарса ышаныу. Көтөү ҡайҙа бара, ул да шунда. Был билдәле рәссамдың картинаһын хәтерләтә, унда һуҡырҙар ҡулға-ҡул тотоношоп, бер-береһен юлбаҫарҙар артынан йырынға һөйрәй. Әлбиттә, хәҙерге ваҡытта кешегә ысынлап файҙа килтергән остаздар ҙа бар. Барыһын да секта менән бер ҡалыпҡа һалыу дөрөҫ түгел. Бындай урындарҙа уҡытыусы үҙенең белгәндәре хаҡында һөйләй, юл күрһәтә, әммә һис кенә лә ҡурҡытмай, манипуляциялар ҡулланмай, аңды томаламай, һәр ваҡыт һайлау мөмкинлеге ҡалдыра. Алтын тауҙар һәм бәхетле киләсәк вәғәҙә итмәй. Ғәҙәттә, унда кеше аҙ йыйыла, әммә һан кимәле яйлап үҫә. Иң мөһиме, ихтыяр сикләнмәй, кеше үҙен ирекле итеп тоя.",Һайларға мөмкинлек ҡалдырмаһалар,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0],5,Йәмғиәт,4690,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-27/aylar-a-m-mkinlek-aldyrma-alar-4363435,2025-08-27T10:59:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы хеҙмәткәрҙәре көнөнә арналған тантаналы сарала сығыш яһаны. Төбәк етәксеһе ветерандарҙы һәм республика прокуратураһы коллективын һөнәри байрамдары менән ҡотланы. ""Прокуратура һәр ваҡыт законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибенең ышаныслы нигеҙе булды һәм булып ҡала. Һеҙҙең профессионаллегегеҙ, принципиаллегегеҙ һәм эшкә тоғролоғоғоҙ – йәмғиәт өсөн ысын ҡалҡан, көслө суверен дәүләттең нигеҙе. Ғорурланып билдәләйем, республикабыҙ прокуратураһы хаҡлы рәүештә Рәсәй Федерацияһында иң һөҙөмтәле эшләгәндәр иҫәбенә инә. Енәйәтселек, коррупция, экстремизм, кеше хоҡуҡтарын боҙоу менән көрәш етди һөҙөмтәләр бирә. Былтыр ғына прокуратура органдары граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм закондарын боҙоуҙың 91 меңдән ашыу осрағын асыҡлаған. Һеҙҙең яуаплы хеҙмәтегеҙ арҡаһында хоҡуҡ боҙоуҙар һаны йыл һайын һиҙелерлек кәмей. Прокурорҙың ваҡытында иғтибар итеүе арҡаһында етем балаларҙың, инвалидтарҙың, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙең хоҡуҡтары тергеҙелә. Меңдән ашыу кеше күптән көтөлгән торлағын алды. Республика власы органдары менән берлектә һуңғы өс йылда эш хаҡы буйынса бурыстарҙы ҡырҡа кәметеүгә өлгәштек – 880 миллиондан 134 миллион һумға тиклем. Был статистика ғына түгел, ә кешеләрҙең һәм уларҙың ғаиләләренең яҙмышы һәм именлеге. Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам иткәнегеҙ өсөн айырым рәхмәт. Прокуратура ярҙамында 320 хәрби хеҙмәткәрҙең хоҡуҡтары тергеҙелә. Шулай уҡ оборона-сәнәғәт комплексы предприятиеларында законлылыҡтың үтәлешен контролдә тотоуҙы тәьмин итәһегеҙ, бөтә ил өсөн дөйөм булған эшкә үҙ өлөшөгөҙҙө индерәһегеҙ. Эшегеҙҙең төп һөҙөмтәһен республикалағы тотороҡло социаль-иҡтисади һәм ижтимағи-сәйәси хәлдә күрәм. Ә иң мөһиме – граждандарҙың республикала закон һәм ғәҙеллек уларҙы ышаныслы яҡлай тигән ышанысында. Һеҙҙе Прокуратура хеҙмәткәрҙәре көнө менән ҡотлайым! Ныҡлы һаулыҡ, энергия, сыҙамлылыҡ һәм, әлбиттә, һеҙҙең изге һәм яуаплы хеҙмәтегеҙҙә уңыштар теләйем. Радий Хәбиров шулай уҡ прокуратура ветерандарына һәм пенсионерҙарына Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалдарына Альбина Борисовна Таджибаева һәм Гөлсинә Хәйрулла ҡыҙы Шиһапова лайыҡ булды, ә Ғәлиә Ҡәләм ҡыҙы Савельеваға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы» исеме бирелде. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Радий Хәбиров прокуратура хеҙмәткәрҙәрен һөнәри байрамдары менән ҡотланы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,2376,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-17/radiy-h-birov-prokuratura-he-m-tk-r-ren-n-ri-bayramdary-men-n-otlany-4540849,2026-01-17T22:45:00+00:00
"«Онотолған ризыҡ» «Башҡортостан ҡыҙы» журналында «Онотолған ризыҡ» тип аталған конкурс башлана. Маҡсаты – боронғо аш-һыуҙарыбыҙҙы тергеҙеү, онотҡанды иҫкә төшөрөү, ололарҙан отоп алған оҫталыҡ менән уртаҡлашыу. Ошо ризыҡ менән бәйле ҡыҙыҡлы йә фәһемле ваҡиғалар тураһында ла яҙығыҙ. Уны әҙерләү этаптарын күрһәтеп, үҙегеҙ менән бергә төшөргән фотоһын да ебәрегеҙ. Иң шәп мәҡәләләрҙе, хаттарҙы, үҙенсәлекле ризыҡ төрҙәрен йыл дауамында журнал биттәрендә баҫтырып барасаҡбыҙ. Декабрь айында йомғаҡтар яһала. Еңеүселәрҙе шәп бүләктәр көтә! Фото Р. Нишанова.","Яңы бәйгеләр. ""Онотолған ризыҡ""",['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Беҙҙең бәйгеләр,554,https://bashkizi.ru/articles/be-e-b-ygel-r/2026-02-02/ya-y-b-ygel-r-ail-yolalary-4560726,2026-02-02T13:18:00+00:00
"фикерләрИнтернетта татар грамматикасын үзләштерү һәм камилләштерү өчен махсус сайт эшләп китте. ""КАТ-КАТ""дип аталган бу проектта татар теленең башлангыч дәрәәсе өчен темалар һәм алар нигезендә интерктив күнегүләр тәкъдим ителгән. Бу хакта Телеграм-каналда проект авторы Илдар Әюповязып чыкты. Яңа ел бәйрәмнәрендә берничә буш көн табып, кечкенә тел проекты эшләп чыгарга насыйп булды, ди ул. Сайтта телне яңа гына өйрәнә башлаучылар өчен төп темалар тупланган. Ул 1 һәм өлешчә 2 тел дәрәәсенә нигезләнгән. — Бу – дәреслек тә, үзлектән өйрәнү кулланмасы да түгел, нәкъ менә грамматик тренажёр. Ул дәресләргә өстәмә буларак эшләнгән, аларны алыштыру өчен түгел, — дип язды Әюпов. Һәр темага сайтта кыскача теория бирелә. Аннары соң аның буенча интерактив күнегүләр тәкъдим ителә. Сайтта теркәлү кирәкми, барлык функционал бушлай. Әюрпов сүзләренчә, әлегә бу эксперименталь проект булып тора, алга таба аны камилләштерү планлаштырыла. Аерым алганда тавышландыру, катлаулылык дәрәәләре, күнегүләр санын күбәйтү, тел дәрәәсен тикшерү мөмкинлеге, мобиль кушымта булдыру кебек ниятләр бар, ди проект авторы. Проектның фәнни мөхәррире – КФУның татар филологиясе доценты Эльвира Динмөхәммәтовадиелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар грамматикасын үзләштерү өчен интерактив күнегүләр сайты барлыкка килде,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1288,https://www.azatliq.org/a/33656548.html,2026-01-22T09:33:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКырымтатар ресурс үзәге белешмәләренчә, 117 кешенең 114 е — кырымтатар.  82 сен Русия төрмәләренә һәм колонияләренә япканнар, 28 е — тикшерү изоляторында тотыла, икесе йорт сагында утыра, бишесен азат иткәннәр. Русия аннексияләгән Кырымда ""Кырым мөселманнары эше"" нигезендә 117 кеше эзәрлекләнә, аларны Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаеплиләр. Бу оешма Русиядә тыелган, әмма күпчелек башка илләрдә рөхсәт ителгән. Әлеге белешмәләрне бүген, 27 гыйнварда Кырымтатар ресурс үзәге китерде, дип яза Крым. Реалии. Оешма белешмәләренә күрә, 117 кешенең 114 е — кырымтатар. 82 сен Русия төрмәләренә һәм колонияләренә япканнар, 28 е — тикшерү изоляторында тотыла, икесе йорт сагында утыра, бишесен азат иткәннәр. ""Бу инаять эшләрендә гаепләүләр ""яшерен шаһитләргә"" һәм Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) белән хезмәттәшлек итүче ""белгечләрнең"" нәтиәләренә генә нигезләнә. Бердәнбер ""дәлил"" — тентү вакытында табылган тыелган әдәбият, ФСБ белешмәләре һәм хөкем ителүчеләрнең имештер дини һәм сәяси мәсьәләләр турында бәхәсләшкәне яздырылган аудиолар"", дип иткерә Кырымтатар ресурс үзәге. Оешма Русиянең мондый сәясәте ""башкача фикер йөртүгә, шулай ук баскынлыктагы Кырымда яшәүчеләрнең сәяси һәм дини карашларына каршы көрәшне күрсәтә"", дип белдерәләр. Шул ук вакытта Русия хакимиятенең ""Хизб ут-Тәхрир эшләре"" нигезендә эзәрлекләнүчеләргә золымнары артуы да искәртелә, аларны 19 ар елга ирекләреннән мәхрүм итәләр, алар беренче елларын төрмәдә уздыра, диелә. Моның белән бәйле рәвештә Кырымтатар ресурс үзәге ""Хизб ут-Тәхрир эше""ндә гаепләнүчеләргә чыгарылган бөтен хөкем карарларын гамәлдән чыгаруны, башка сәяси тоткыннарны да кичекмәстән азат итүне таләп итә. Шулай ук башка илләрдән аннексияләнгән Кырымда сәяси эзәрлекләүләрне туктату өчен Русиягә басымны көчәйтүне сорый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Аннексияләнгән Кырымда ""Кырым мөселманнары эше"" нигезендә 117 кеше эзәрлекләнә",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1953,https://www.azatliq.org/a/anneksiyalangan-kirimda-kirim-moselmannari-eshe-nigezenda-117-keshe-ezarleklana-/33290666.html,2025-01-27T18:18:22+03:00
"Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ошо өс май тирене ҡартайыуҙан һаҡлай,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Сәләмәтлек,108,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-01-24/osho-s-may-tirene-artayyu-an-a-lay-4549368,2026-01-24T19:30:00+00:00
"Бигерәк тә тәмле-татлы бешереп, киске аш ваҡытын көтөп ала ине. Унда инде бөтә ғаиләһе - биш улы, ире түңәрәк өҫтәл артына йыйыла. Эштән арып ҡайтҡан кешене маҙаһыҙламаһын тип, бәләкәй саҡтарында балаларын аталары ҡайтҡансы ашатып ҡуйыр ине. Һуңғараҡ, үҙҙәре ҡалаҡ тотоп ашай башлағас, бер-береһенең үксәһенә баҫып үҫеп килгән улдарын үҙҙәре менән бергә ултыртты. Тик ниңәлер, Мәҙинә теләгәнсә, һөйләшеп, береһенән-береһе алсағыраҡ уландары менән күңелле итеп гәпләшеп ултырырырға насип булманы. Балалар баҡсаһында, мәктәптә күргән-ишеткәндәрен, көнө буйы алған тәьҫораттарын һөйләй башлаһалар, атайҙары тыңлау түгел, оторо ярһып, ауыҙҙарын ябып ҡуйыр ине. Уларҙың артыҡ иркә, телдәр булыуына ҡатынына ризаһыҙлыҡ белдерҙе, ҡайһы берҙә хатта ҡулындағы ҡалағын өҫтәлгә бәреп тороп китер ине. Мәҙинә - түҙемле, аҡыллы ҡатын. Балаларын, атайҙарының ныҡ арып ҡайтыуын сәбәп итеп, бәләкәй саҡтағы кеүек алдан ашатырға күнегеп китте. Тик Халиҡ ҡатыны менән икәүҙән-икәү генә ҡалһа ла ҡәнәғәтлек кисермәне, йөҙөн сирып, үсеккән бала кеүек өнһөҙ-тынһыҙ ашауын дауам итте. Туйғас, ауыҙы эсенән нимәлер мөңгөрҙәне лә тороп китте, әллә шулай үҙенсә ""әпәр"" итте, әллә ҡатынына тәмле аш менән һыйлағаны өсөн рәхмәт әйтте. Мәҙинә уны ҡартайғансы аңламаны. Хаҡлы ялға сығыуына тиҫтә йылдан ашыу ваҡыт үтте инде. Йәштән бер ҡыҙыҡһыныуы ла, яратҡан шөғөлө лә булмағас, тәүҙә Халиҡ үҙен ҡайҙа ҡуйырға белмәй аптыранды. Күршеһенә эйәреп, балыҡ ҡармаҡларға ла йөрөгән булды, әммә уға тигән балыҡ, гел уның емен урап үтеп, күршеһенә эләгеүенә сыҙар хәле ҡалмағас, тиҙҙән был мауығыуын ташларға булды. Баҡсасылыҡҡа ла барымы юҡ, был эште баштан уҡ тулыһынса Мәҙинәһенә, улдарына тапшырған. Шуға ла ҡартайған көнөндә белмәгәненә ҡыҫылырға теләмәне. Ауылға ҡайтып, туған-тыумасаһы араһында булырға ла, көс-кәре булып та, уларға хужалыҡ эшендә ярҙам итергә лә атлығып торманы. Йылына бер тапҡыр һөнәри байрамдары көнөндә мөҙҙәтле ялға киткән эш урынына барып килә лә, башҡаса халыҡ араһына ла сыҡманы. Ҡатыны менән парлашып йәки ғаилә менән концерт-маҙарға йөрөргә, сәйәхәт итергә лә яратманы. Шулай, хаҡлы ялының бер нисә йылы диванға ҡырын ятып, телевизор ҡарап үтте. Һуңғы йылдарҙа ғына нисәмә йыл үҙ уҡыусыһын көткән китаптарға иғтибар итте. Өйөндә етерлек улар, йәштән уҡыһа-уҡымаһа ла китап йыйырға яратты. Бигерәк тә матур биҙәлешле китаптарға иҫе китте. Ундай осраҡта авторына ла, жанрына ла ҡарамай алыр ҙа, китап шкафының иң күренгән урынына ҡуйып, һоҡланыр ине. Китаптар араһында бите бер тапҡыр ҙа асылмағандары ла юҡ түгелдер, сөнки ул ваҡытта уның уҡырға форсаты ла булманы, яратманы ла, бушҡа ваҡыт үткәреү кеүек ҡабул итте. Хәҙер иһә бына бер нисә йыл инде китап уҡып, йоҡоһонан да, ашынан да яҙыр хәлгә килде. Күптән түгел уның ҡулына ""Батшаларға бүләк, йәки урта быуаттағы әхлаҡи васыяттар йыйылмаһы"" китабы эләкте. Уны, әлбиттә, ҡасан, ҡайҙан алғанын иҫләмәй ҙә, уның кәштәгә нисек эләккәнен дә онотҡан. Һәр юлын йотлоғоп уҡыны ул. Бер бүлеген уҡып сыға ла, уны бөгөнгө күҙлектән сығып, төрлөсә фекерләй, анализлай, сағыштыра. Уларҙың һәр береһенең ниндәй ҙур мәғәнәгә эйә булыуын, һәр береһендә ҙур аҡыл-хазина һаҡланыуын, уҡыған һайын зиһене артыуын тойҙо. Фәҡәт батшаларға ғына ҡағылған этика нормалары түгел икән ул. Дөйөм кешелектең әхлаҡи ҡағиҙәләре йыйылған икән. Уны нисә ҡат уҡып сыҡҡандыр Халиҡ, иллә-мәгәр һәр бүлекте ятлап тигәндәй алды, үҙенең тормошон күҙ алдына килтерҙе. Нисек дөрөҫ йәшәмәгән ул! Эх, был яҙмалар саҡ ҡына ҡулына алданыраҡ эләкһәме - белер ине нисек йәшәргә, эшләргә! Ғүмер буйы эш тип ғаиләһен ҡайғыртманы, эшендә иһә балалары күп булыуына һылтанып, балалар баҡсаһынамы, мәктәпкәме йыйылышҡа, конференцияға барыуҙы сәбәп итеп, башҡаларҙан алданыраҡ ысҡынырға тырышты. Ә үҙе балаларының ҡайһыныһы нисәнсе класта уҡығанын да белмәгәндер әле. Ярай, нисек тә буй еткерҙеләр, өйләнеп, үҙ аллы тормош юлына баҫтылар. Әле булһа, бер проблемалары тураһында ла һөйләмәй улар Халиҡ ҡартҡа. Аҡса, кәңәш, ярҙам һорамайҙар, тип, быға тиклем ҡыуана ғына ине. Бөгөн килеп, уларҙың тормошонда уның өсөн урын юҡ икәнлеген аңланы. ""Дүрт нәмә дүрт нәмәне тыуҙыра: тиҫкәрелек - хурлыҡты, асыу - үкенеүҙе, яман теллелек - дошманлыҡты, ялҡаулыҡ - ауыр яҙмышты"" тигән бүлекте уҡығас, тороп уҡ китте ҡарт. Ниндәй хаҡ һүҙҙәр яҙылған, тип уйланы. Береһенә лә баш бирмәйем тип, эшендә лә, өйөндә лә күпме тиҫкәреләнде ул. Нимәгә иреште һуң? Әсе теле менән күршеләрен, хеҙмәттәштәрен генә түгел, иң яҡын кешеләрен - ҡарсығын, улдарын, туғандарын үҙенән биҙҙерҙе, ситләтте. Уларға яҡты йөҙ күрһәтеүҙе, йылы һүҙ әйтеүҙе кәмһенеү, түбәнһенеү кеүек күрҙе ул. Асыуын теҙгенләй алмай, эргә-тирәһендәгеләрен күп тапҡыр үҙенә ҡаршы ҡуйҙы, шуның өсөн аҙаҡ үҙе күпме үкенде, әммә юҡҡа рәнйеткәне, яңылышҡаны өсөн ғәфү үтенергә теләмәне, теләмәне генә түгел, был уй башына ла инеп сыҡманы. Ялҡаулыҡ ауыр яҙмышҡа илтә, тиелә. Ялҡау тип һанамаһа ла үҙен, Халиҡ ҡарт артыҡ эшләргә яратманы. Эшендә үҙенә йөкмәтелгәнде, әлбиттә, еренә еткереп үтәне, әммә арттырып, күберәк эшләргә атлығып торманы. Эргә-тирәһендәгеләргә лә ярҙам итергә ашыҡманы, ҙур коллектив булһа ла шәхсән үҙен генә ҡайғыртты, үҙе тураһында ғына уйланы. Шуға ла хеҙмәттәштәренең береһе лә уның менән ""разведкаға"" барырға риза булмаҫ ине. .Халиҡ көҙгө алдына килде лә үҙенә текәлде. Оҙаҡ ҡарай алманы ул. Бер нөктәгә текәлеүҙәнме, күҙе йәшкәҙәне, күҙ алды томаланды. Эргә-тирәһендәгеләрҙе ғүмер буйы күҙ ҡарашы менән ҡурҡытып тотҡан ҡарт ҡарсығының, уландарының күҙенә лә шулай тура ҡарай алмағанын аңланы. Ләйсән СӘЛИХОВА. ""Киске Өфө"" гәзите, 7, 2023 йыл.",ҮКЕНЕСЕҢ БУЛМАҺА.,"['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 1 1 1 0 1 0 0 0 1 0],7,Йәмғиәт,5508,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-22/kenese-bulma-a-4208183,2025-04-22T13:25:00+00:00
"Китап Байрамы йәрминкәһенә килеүселәрҙе бөгөн, 31 майҙа, нимәләр көтә? Бөгөн дә программа бик бай, ул сағыу сығыштар һәм тамашалар менән ҡыуандырасаҡ. Шәмбе байрамдың төп сәхнәһендә Башҡортостан шағирҙары, Милли әҙәби музей һәм «Юлдаш» радиоһы алып барыусылары ҡатнашлығында «Мөһим нәмә тураһында шиғырҙар» ижади программаһы планлаштырылған. Артабан Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры «Мостай Кәримдең юбилейына» тигән концерт программаһын тәҡдим итә. Кис төп сәхнәгә Рәсәйҙең халыҡ артистары Илзе Лиепа һәм Александра Захарова, шулай уҡ «Династия» спектакле менән Екатерина Рождественская сыға. Көн дауамында йондоҙҙарҙың уларҙың ижадын һөйөүселәр менән осрашыуҙары планлаштырылған. Программаны Иван Замотаевтың «Рус классиктары әҫәрҙәре буйынса» моноспектакле дауам итәсәк. Киске кинозалда – «Ай да Пушкин! » йәнһүрәте (6). Бәләкәй сәхнәлә «Ҡәләмде һынау» конкурсы сиктәрендә еңеүселәрҙе бүләкләйәсәктәр. Йәнә бында «Республика Башкортостан» нәшриәт йортоноң гәзит-журналдарына яҙылыусылар араһында бүләктәр уйнатыла. Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры бәләкәй сәхнәлә Һәм Аҡмулла сәхнәһендә ике спектакль – «Ҡаҙҙар-аҡҡоштар» рус әкиәтен һәм «Айыу бабай йокламай» башҡорт әкиәтен күрһәтә. Республиканың башҡа театрҙары ла үҙ программаларын тәҡдим итә. Уҡыусылар менән осрашыуҙарҙы һәм ижади оҫталыҡ дәрестәрен Рита Королева, Оксана Агафонова, Алена Тихонова, Лилиә Шафиҡова, Дина Гаврилова, Галина Сазонова, Юлия Репецкая һәм башҡа авторҙар үткәрә. Китап БайрамыАманат Журналы","""Китап Байрамы""ның икенсе көнө нимәләр тәҡдим итә?","['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 1],8,Яңылыҡтар,1484,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/kitap-bayramy-ny-ikense-k-n-nim-l-r-t-dim-it-4258306,2025-05-31T15:26:00+00:00
"Театрҙың башҡорт труппаһы үзбәк авторы Хәмзә Хәкимзада Ниязи әҫәре буйынса ""Майсара мутлыҡтары"" комедияһын сығарасаҡ. Режиссер Рөстәм Хәкимов актерҙар менән әҫәргә ""читка"" үткәргән. Премьера 27 һәм 28 февралгә тәғәйенләнгән.",Артистар ял итмәй шикелле.,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1],4,Яңылыҡтар,224,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/artistar-yal-itm-y-shikelle-4530678,2026-01-07T14:51:00+00:00
"Өфөлә ""Электроаппарат. 1-се майҙансыҡ"" баҡсасылыҡ ширҡәтендә хужалыҡ ҡаралтыһы янып, 48 йәшлек ҡатын төтөнгә ағыуланған.",Һауыҡһын инде!,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,120,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-27/auy-yn-inde-4522783,2025-12-27T15:25:20+00:00
"фикерләрТатарстан һәм Башкортстан өчен елкатлаулы башланугакарамастан, ике республикада да керемнәр арта. Бу нәрсә белән бәйле? Азатлык 2023 елның 11 аенда ике төбәктә керемнәрнең күпмегә артуын, Мәскәүгә күпме салым юллавын, федераль үзәктән күпме ярдәм алуын өйрәнде һәм белгеч белән сөйләште.2023 елның гыйнвар-ноябрь айларында, узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстанның үз керемнәре якынча 6 процентка арткан. 2022 елда республика салым һәм салым булмаган керемнәрнең 315 млрд сумын үзендә калдырган булса, быел бу сумма 334 млрдка иткән. Татарстанның берләштерелгән бюджеты керемнәрен тәшкил итүче төп салымнарның барысы да диярлек арткан. Табыш салымы 1 процентка, физик затлар кеременә салым — 11,9 процентка, милек салымы 13,2 процентка үсеш күрсәткән. Бары алкоһол, ягулык һәм мотор мае акцизлары гына 3,9 процентка кимегән. Башкортстанда керемнәре 3 процентка арткан. Күрше республикада калучы табыш салымы 11,1 процентка, физик затлар кеременә салым — 5,5 процентка, акцизлар — 3,1 процентка үскән. Милек салымы исә, 8 процентка кимегән. Нефть һәм нефть продуктларынаэмбарго кертелгән чордаике республиканың да керемнәре арта. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шәяхмәтоваңлатканча, Башкортстан белән Татарстанның керемнәре доллар үсүенә һәм хәрби сәнәгать итештерүенә федераль бюджеттан зур акчалар бүлеп бирелүенә бәйле. ""Доллар-рубль курсы ишелгәннән соң инфляция башланды. Хәзер бездә ул 8 процент дип әйтәләр. Чынлыкта инфляция күбрәк. ""Башнефть"" һәм экспортка юнәлдерелгән ширкәтләрнең керемнәре үсүе долларның рубльгә карата бәясе артуы белән бәйле. Шул ук вакытта нефтьчеләр чыгымнарны рубльдә каплый. Татарстанда да шундый ук хәл"", ди ул. Ике республикада да итештерү үсеше күзәтелә. ""Бүген сәнәгать итештерүе нәрсә хакына үсә? Бары тик хәрби итештерү хисабына. Анда бик зур бюджет финанслары күчерелә. Элек моның кадәр түләмәделәр. Киләсе елда шундый үсеш булуына шикләнәм"", ди ул. Физик затлар кереме артуын белгеч инфляция белән бәйли. Шул ук вакытта ике республиканың да чыгымнары артты. Бу Татарстан өчен кыенлык тудырмады. Соңгы 11 айны республика бюджеты 17,5 млрд сумлык профицит белән тәмамлаган. Башкортстан бюджеты белән хәл катлаулырак. 11 айда республиканың бюджеты 11,7 млрд сум дефицит туплаган. Башкортстанның керемнәре Татарстанныкына караганда ике тапкырга азрак булуын исәпкә алганда, бу шактый зур сумма дигән сүз. Башкортстан үзенең социаль бурычларын әлегә Мәскәүдән күчерелгән федераль ярдәм белән дә каплый алмый. Рөстәм Шәяхмәтов сүзләренчә, дефицитның артуы Башкортстанның акчаны дөрес тота белмәве белән бәйле. ""Узган ел Башкортстанның берләштерелгән бюджетында салым ташламасы 20,5 млрд сум тәшкил итте. Быел күбрәк булыр дип уйлыйм. Бездә ни өчендер күбрәк ташлама биргән саен, бизнес та шуның кадәр яхшырак эшләячәк дип исәплиләр. Бу алай түгел. Шуңа да без әлеге нәтиәләргә тап булдык. Вазгыять шундый ки, ошыймы ул кемгәдер, юкмы — булган акчага яшәргә кирәк. Әйтик, Казан шәһәре бюджетында чыгымнар кеше башына 31,7 мең сумга туры килә. Уфада ул күбрәк — 38,8 мең сум. Шул ук вакытта киләсе елда Уфаның үз керемнәре 18,8 млрд сум, Казанныкы — 23,85 млрд булыр дип көтелә. Шуңа да карамастан, тормыш дәрәәсе бездә начаррак. Монда белеп акча тоту булмаса, без моны (дефицитны) иңә алмыйбыз"", диде ул. Шул ук вакытта ике республика да үз керемнәренең зур өлешен Мәскәүгә юлларга мәбүр. Аеруча Татарстан үзендә ыелган салымнарның 70 процентын федераль бюджетка юллый. Мисал өчен, 2022 елда Татарстан, Башкортстанга караганда, Мәскәүгә 6 ярым тапкырга күбрәк салым һәм башка төр керемнәрен күчергән. Башкорстан дотацион төбәк буларак федераль үзәктән күбрәк ярдәм алып яши. Быелның 10 аенда Татарстанда 1 трлн 17 млрд сум күләмендә салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алынган. Шуларның 633 миллиарды федераль бюджетка күчерелгән. Республика керемнәренең 38 проценты – 384,7 млрд сумы – Татарстанның берләштерелгән бюджетында калган. Республиканың Мәскәүгә күчергән кереме кимүе файдалы казылмалар табуга салым (НДПИ) азаюы белән аңлатыла. Бунефть бәясе белән бәйле, дип аңлатты Татарстан финанс министры урынбасары Алла Анфимова.2022 елда Татарстан, Пенсия фонды һәм Социаль иминиятләштерү фондын исәпкә алып, үзендә ыелган керемнәрнең 71 процентын Мәскәүгә күчерде. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң ике республиканың да дәүләт бурычы артты. Сугышка кадәр Татарстанның бурычы 96,6 млрд сум тәшкил иткән булса, 2024 ел башында ул 119,8 млрд сумгаитәчәк. Ягъни ике ел эчендә республиканың дәүләт бурычы 24 процентка үскән дигән сүз. Башкортстанның дәүләт бурычы быел 38,4 млрд сумга итте. Бу 2021 ел белән чагыштырганда 1,4 тапкырга күбрәк. Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәбүр булуына бәйле. Керемнәр итмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджеткредитлары алыптормышка ашыра башлады. Кредитларга салынган Казанның Вознесение трактын төзеп бетерүгә 13 млрд сумакча итмәвеәйтелде.2024 елда Татарстанның саклану, иминлек, госәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдәнарттырырга рөхсәт итүтурында канун кабул ителде.2024 елда Татарстан бюджеты дефицитсыз булыр дип көтелә. Бюджет өлгесендә республика керемнәре 383,9 млрд сум дәрәәсендә билгеләнгән. Чыгымнар да шул күләмдә булачак. Киләсе елда Башкортстанның бюджет дефициты 10 млрд сум булыр дип фаразлана. Керемнәр 289 млрд, чыгымнар — 299 млрд сум күләмендәбилгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан һәм Башкортстан бюджеты: ""Доллар курсына һәм хәрби итештерүгә бәйле""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0],6,Татарстан,5525,https://www.azatliq.org/a/32713613.html,2023-12-04T21:00:34+00:00
Ул  2022 йылдың көҙөнән махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Бөгөнгө көндә моңло тауышлы йырсы  Юлия Чичеринаның фронт ижади бригадаһы составында позицияларҙа һәм тыл зоналарында яугирҙәр алдында сығыш яһай. Башҡортостандан «Добрый» позывнойлы яугир ижади төркөмдөң концерттарының береһендә яҡташының «Уралым» йырын башҡарғанын видеоға төшөрөп алған. Сығанаҡ Башинформ,МХО биләмәһендә башҡорт халыҡ йыры яңғыраны,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,364,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-24/mho-bil-m-end-bash-ort-haly-yyry-ya-yrany-4169917,2025-03-24T14:41:00+00:00
"17-19 октябрендә Өфөлә «Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы үтәсәк. Илдең төп спорт форумы Башҡортостанда Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса ойошторола. Төп саралар 2024 йылдың 31 авгусында Өфөнөң 450 йыллығына асылған Көрәш һарайы базаһында үтә. Бында пленар өлөш, форумдың эшлекле программаһы һәм Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Физик культураны һәм спортты үҫтереү буйынса совет ултырышы үтәсәк. Бина эргәһендә «Заманса спорт. Инновациялар һәм перспективалар» күргәҙмәһе өсөн ваҡытлыса конструкциялар ҡуйыла, унда алдынғы спорт төбәктәре һәм ойошмалары тәҡдим ителә. Бынан тыш, Башҡортостан баш ҡалаһының башҡа спорт объекттарында ла төрлө ярыштар үтә. Мәҫәлән, «Өфө-Арена»ла « чемпиондары төнө» профессиональ бокс кисәһе һәм юниорҙар араһында кёрлинг буйынса Бөтә Рәсәй ярыштары уҙғарыла. 17 октябрҙә «Динамо» спорт комплексында баскетбол буйынса Рәсәй Чемпионатының «Юғары лига» матчы ойошторола. «Ватанды һаҡлаусылар кубогы» төбәк-ара ярыштарында ҡатнашыусыларҙы Рима Баталова исемендәге Спорт әҙерлеге үҙәге ҡабул итә. Шулай уҡ форум барышында Ишкәкле слалом комплексын һәм Фехтование үҙәген асыу тантанаһы планлаштырылған, унда «Ҡурай иле» халыҡ-ара ярыштары һәм юниорҙар араһында «Салауат ҡылысы» ярыштары үтәсәк. 19 октябрҙә Өфөлә Рәсәй Олимпия комитеты менән берлектә «Йәйәү йөрөү көнө» үткәреләсәк. Сарала 25 мең самаһы кеше – форумда ҡатнашыусылар, 200 Олимпия уйындары чемпионы һәм призеры, Өфө халҡы һәм ҡунаҡтарының ҡатнашыуы көтөлә. Улар «Спорт» туҡталышынан Ленин майҙанына тиклем 2 км араны атлап үтәсәк. Форумдың һуңғы көнө, 19 октябрь, Башҡортостандың спорт берләшмәһенә арнала. Программала Физик культура һәм спорт буйынса төбәк советының киңәйтелгән ултырышы, шулай уҡ республиканың спорт йәмәғәтселеге һәм Өфө халҡы өсөн асыҡ ишектәр көнө ҡаралған. Был быйыл республикабыҙ өсөн иң ҙур сараларҙың береһе. Донъяның 100-ҙән ашыу иленән делегациялар – меңләгән ҡунаҡтар, шул иҫәптән билдәле спортсылар килеүе күҙаллана.",«Рәсәй – спорт державаһы» халыҡ-ара спорт форумы,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],7,Спорт,1962,https://amanat.su/articles/sport/2024-10-09/r-s-y-sport-derzhava-y-haly-ara-sport-forumy-3961483,2024-10-09T13:04:00+00:00
"Абдурешит Джеппаров16 март Кырымның Карасубазар (Белогорски) районында Мәскәүдән билгеләнгән мәхкәмә ""Кеше хокуклары Кырым төркеме"" координаторы Абдурешит Джеппаровны 15 тәүлеккә сак астына алу карары чыгарды һәм ул сак астына алынды. Аны 2019 елның августында интернетта ""наци символикасын актив демонстрацияләүче"" биш минутлык видео чыгаруда гаепләделәр. Адвокат Эмине Авамилевасүзләренчә, Джеппаров мәхкәмәдә ул интернет сәхифәсенең чыннан да үзенеке булуын һәм анда ул видеоны урнаштырганын, ләкин аның пропаганда түгел, ә аңлату булганын әйткән һәм ""максаты — наци символикасын күрсәтү түгел иде"", дигәнАвамилева Джеппаровны кулга алу карарын шикаять итәчәген белдерде.16 март иртәсендә куәт структуралары хезмәткәрләре Абдешит Джеппаров йортында тентү уздырган. Аның бертуганнары Мөхәммәт Али Джеппаровһәм Февзи Якубовта тоткарланган, аларның кайда булганнары әлегә билгеле түгел. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң 2014 елның 27 сентябрендә Карасубазарда Абдурешит Джеппаровның улы Ислям Джеппаровны (ул чакта 18 яшь) һәм аның туганнан туганы Джевдет Ислямовны (ул чакта 23 яшь) көндез униформадагы кешеләр урлаган иде. Әлегә кадәр алар хакында бер хәбәр дә юк. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырымда хокук яклаучы Абдурешит Джеппаров сак астына алынды,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1583,https://www.azatliq.org/a/31757776.html,2022-03-17T12:18:37+00:00
"Рөстәм Миңнеханов. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Русиядә татарлар саны кимемәячәгенә ышаныч белдерде. Бу хакта ул Русия татар авыл эшмәкәрләре ыенында әйтте. ""Без балаларга, мәктәпләргә, яшьләр лагерьларына, мәчетләргә игътибар итәргә тиеш. Әгәр шундый системлы эш булмаса, бүгенге тормышта үзеңне саклап калу бик авыр. Без Русия күләмендә икенче халык. Без моның өчен бөтен көчебезне куярга тиеш. Бүген бер кешегә дә үзен татар дип әйтергә оят түгел"", диде ул. Миңнеханов анисәп хакында сөйләгәндә татарлар саны кимемәвен дә әйтте. ""Быел безнең өчен дәрәәбезнең, эшебезнең нәтиәсе булачак. Сентябрьдә халык санын алу үткәннән соң күрербез. Әлбәттә, татар халкы кимемәде. Бу эшне матур итеп оештырырга тиеш"", диде ул. Шулай ук Рөстәм Миңнеханов киләсе елда ислам дине кабул итүнең 1100 еллыгында төбәкләрдәге татарларны катнашырга чакырды. Русия татар авыллары эшмәкәрләре ыены Казанда тугызынчы тапкыр уза. Быел әлеге ыенга Татарстаннан һәм Русиянең 40 төбәгеннән 500 кече эшмәкәр һәм фермерлар ыелды, чит илләрдән дә кунаклар килде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рөстәм Миңнеханов татарлар саны кимемәячәгенә ышаныч белдерде,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],5,Татарстан,1288,https://www.azatliq.org/a/31183485.html,2021-04-02T09:17:34+00:00
"Буш сәңгелдәк Булған хәл Әхирәте Ләләне ысынлап та бәхетле һанай. Хатта: «Һиңә анауҙарҙан ял итәйем тип килдем», – тип диванға ауып киткән саҡтары була. Кисә лә инеп, үҫмер улдарының кеҫәһендә тәмәке ҡабы табыуын, был хаҡта иренә әйтеп, үҙе үк әрләнеүен ҡат-ҡат һөйләне: «Мин ғәйепле булып сыҡтым барыһына ла, мин! Йәнәһе лә дөрөҫ тәрбиәләмәйем. Артыҡ иркәләтеп боҙғанмын. Уға ни рәхәт, «аҡса эшләйем» тип Себергә сыға ла олаға. Ә мин нимә эшләргә тейеш? Малайҙар бит! Уларға атай ҡулы кәрәк! Яңынан тыуһам, яңғыҙ йәшәр инем». Ләлә әхирәтенең һуңғы һүҙҙәрен ишеткәс, уны әрләп ташланы. «Нимә яңғыҙлыҡ көҫәп ултыраһың? ! Асыуландырма күкте, ғаиләңә бәлә саҡырып! » – тине. Әхирәтен көскә тынысландырып сығарып ебәрҙе. Төнө буйы йоҡлай алмай, «ҡайҙа хаталандым һуң мин? » тигән һорауға яуап эҙләне. Ата-әсәһенең һуңлап ҡына тапҡан балаһы ине бит. Бер ағаһы тыуып, сабый сағында вафат булған. Әсәһе оҙаҡ балаға уҙа алмаған, ирле-ҡатынлы сабый һөйөү бәхетенән төңөлгәс, донъяға ауаз һалған ул. Мәктәпте тамамлағас, ҡалалағы һөнәрселек училищеһына инде. Һәр саҡ көләкәс, сибәр ҡыҙҙың артынан егеттәр йүгерҙе. Ә ул Маратын осратты. Гитарала уйнаған, ҡупшы ҡала егете ауыл ҡыҙҙары өсөн әллә кемдәй күренде. Ләлә лә ғашиҡ булды. Төрлө кисә, дискотекаларға уның өсөн генә йөрөнө. Марат ҡына уны күрмәне, әле бер, әле икенсе ҡыҙҙың башын әйләндерҙе. Шулай ҙа танышты улар. Матур ҡыҙыҡайҙың үҙенә тоғро эт кеүек ҡарағанын Марат та оҡшатҡандыр инде. Улар егеттең ата-әсәһе өйҙә булмағанда йәшенеп кенә осраша башланы. Марат өйләнәм тип вәғәҙәләр биргәс, башы әйләнгән Ләлә бөтөнләйгә уныҡы булды. Бер нисә ай осрашҡандан һуң ауырға уҙғанын аңланы. Был хаҡта ҡыуанып егетенә хәбәр итте. Ҡыҙҙың бәхетле йөҙөн күргән Марат бер һүҙ ҙә өндәшә алманы. Егеттең йортонда дауыл ҡупты! Ата-әсәһе уның ябай ауыл ҡыҙына өйләнеүенә ҡәтғи ҡаршы булды. Ләләнең йөклө икәнлеген белгәстәр, эштәр тағы ла хөртәйә төштө. Атай кеше Маратты тиҙерәк әрмегә ебәреүҙе юллап, хәрби комиссариат тупһаһын тапай башланы һәм һөҙөмтәгә иреште. Әсәһе: «Ярай, Марат китер ҙә, ә был ҡыҙ балаһы менән өйҙө баҫһа. » – тип иланы. Көн дә ҡабатланған әр-битәрҙән арыған егет Ләлә менән һалҡын ғына хушлашып, ил һаҡларға китте. Ҡыҙға егеттең әсәһе көн дә тигәндәй: «Марат ҡай тҡас, туй үткәрербеҙ. Тәүҙә үҙегеҙ өсөн йәшәп алырһығыҙ. Йәшһегеҙ – балаларығыҙ булыр әле», – тип тыумаған сабыйҙан ҡотолорға өгөтләне. Уның сираттағы килеүендә Ләлә риза булды. Инде биш айға етеп барған ауырын төшөрөүҙе Мараттың әсәһе һөйләшеп бөткән булып сыҡты. Әле бына ҡырҡ йәште үткәс, шул тәүге сабыйының илағанын ишеткәндәй була. Ләлә урамда һөйләшә-көлөшә үткән егеттәргә ҡарап: «Эх, минең улым да уларҙың йәшендә булыр ине! .. » – тигән йөрәген һыҙып үткән уйҙан ҡапыл үҙе тертләп китә. Училищены тамамлағас, яратмаһа ла, артынан бер тотам ҡалмай эйәреп йөрөгән егеткә кейәүгә сыҡты. Иртә уңмаған, кис уңмаҫ, тигәндәй, ҡәйнәһе Ләләне тәүҙән яратманы. Йәш ҡатындың ауырыған ата-әсәһенә йыш барыуын да өнәмәне. Килененең был ҡылығын улына: «Берәй кеме барҙыр. Ниңә көн һайын тигәндәй унда сапһын», – тип аңлатты. Тәүҙә әсәһенең һүҙенә иғтибар итмәгән ир һуңынан ҡыҙа башланы. Талаш ҡупты. Шундай бер янъялдан һуң йәне көйгән Ләлә иренә әйтмәй-нитмәй, район үҙәгенә барып, аборт эшләтте. «Бала һораған була бит әле! Һин атай түгел, ир булырға ла эшкинмәйһең! Әсәңде ҡыуандырып, балалап ултырмаҫмын инде! » – тип үсәне ул. Атаһы менән әсәһе вафат булғас, Ләлә иренә генә түгел, ҡәйнәһенә лә яҡынайырға тырышты ла бит. Был донъяла хәҙер уларҙан башҡа бер кеме лә юҡ икәнлеген аңланы. Шул саҡта Ләлә бәпәй табыу тураһында ныҡлап уйлана башланы. Ире үҙенең сабый сағында ятҡан сәңгелдәген күрһәткәйне, тиҙерәк унда аҡ биләүгә уралған бәпесен бәүетеү тураһында хыялланды. Ә бер көн ҡәйнәһе ярһып ҡайтып инде. Ләлә келәтте таҙартып йөрөй, ире ауырыраҡ әйберҙәрҙе шылдыра ине. Әсәһенең йөҙөнән ниҙер булғанын аңлаған улы уға һораулы ҡарашын төбәне. Йөрәге урынынан шылған Ләлә ниңәлер ситкә тайпылып, сәңгелдәккә төртөлдө. Уныһы был өсәүҙең алдына килеп төштө. «Нимә килештереп сәңгелдәк тотоп, беҙҙе алйот итеп йөрөйһөң? ! Булмаясаҡ бит балаң, эшкинмәгән! Беҙ көн һайын түҙемһеҙләнеп сабый көткәндә, һин уны барып үлтергәнһең! Ә бит табип әсә була алмауың тураһында иҫкәрткән – тыңларға теләмәгәнһең. Хәҙер алдап йөрөйһөң! » – ҡәйнәһе киленен ярһып әрләне лә әрләне. «Сабыйымды алдырғанды ҡайҙан белде икән? Етмәһә, табип нимә әйткәнен? » Унан ауылдағы йәш фельдшерҙан йүнәлтмә алғанын, район дауаханаһына икәүләп барғандарын, оло йәштәге гинекологтың: «Кейәүҙәһең, ниңә сабыйыңды табырға теләмәйһең? Һуңынан үкенмә, аборттан һуң күп ҡатындар түлһеҙ ҡала бит», – тип был аҙымдан баш тартырға өгөтләүен хәтеренә төшөрҙө. Тимәк, бер кемгә лә һөйләмәҫкә вәғәҙә бирһә лә, фельдшер берәүһенә еткергән. Ә ауылда һүҙ күҙ асып йомған арала тарала. Ошо уҡ көндө ҡәйнәһе килененең әйберҙәрен унан-бынан тултырып, урамға сығарып ташланы. Ире уның янына килмәне лә, һөйләшмәне лә. Ләләгә ата-әсәһенең буш йортона ҡайтыуҙан башҡа сара ҡалманы. Сәбәбе ауылдаштарына ла билдәле булды. Әсе теллеләре урамға сыҡҡан һайын төрттөрөүҙән тартынманы, башҡалары күрмәмешкә һалышты. Яңғыҙлыҡтан, кешеләрҙең һынаулы ҡарашынан арыған Ләлә ҡалаға сығып китте. Төҙөлөшкә эшкә төшөп, ятаҡҡа урынлашты. Бар көсөн, тырышлығын, ваҡытын хеҙмәткә һалды ул. Башҡалар ял һорағанда ла, байрамда ла Ләлә баш баҫып эшләне. Фатир алды, уны хыялдарында ғына йөрөткән йыһаз менән тултырҙы. Тик тәүге мөхәббәте Мараттың да, уны айырып, теге фельдшерға өйләнгән иренең дә күптән атай булыуы тынғы бирмәне йөрәгенә. Ләләнең яҙмышы менән ниндәйҙер кимәлдә шаярып, хәҙер бәхетле булған ирҙәрҙе күрә алманы ул. Ҡатын кейәүгә сығыу ышанысын юғалтһа ла, бала табыу өмөтөн өҙә алманы. Ғаиләле ирҙәр менән осрашты, уларҙың балалары булғас, был бәхетте уға ла бүләк итерҙәр, тип ышанды. Ваҡыт ашығып алға тәгәрәне, ә уға сабыйын һөйөү бәхете насип булманы. Балалар йортонан алырғамы икән, тип тә уйланы. Тик ниңәлер был аҙымын үҙе үк үлтергән сабыйҙарына хыянат кеүек ҡабул итте. Бына ул көҙгөләй ялтыраған бүлмәләре буйлап йөрөй. Исмаһам, берәй йыһазда кескәй бармаҡтарҙың эҙе ҡалһасы! Ләлә бәхетле йәшәгән әхирәттәренән дә баш тартып бөттө. Уларҙың ирҙәренән бигерәк, балалары менән маҡтаныуын күтәрә алманы. Янында иренә һәм игеҙәк улдарына мәңге зарланған әхирәте генә ҡалды. Уның ғаиләһенән арыуы Ләләнең күңеленә тыныслыҡ, хатта ниндәйҙер кинәнес бирҙе. Эсендәге шайтаны: «Ана бит, балалары булһа ни, күрәһеңме, нисек ыҙалап йәшәй. Ә һин теләгән ваҡытыңда йәнең һөйгәнеңде эшләй алаһың», – тип тантана итте. Әхирәтенең өйөнә ҡайтҡас, тәүҙә шуҡ малайҙарын ҡосаҡлап, унан иренең ҡуйынына сумып: «Бахыр Ләлә, өйө музей кеүек. Ҡото ла юҡ, йәме лә – ҡәбер тынлығы хөкөм һөрә. Нисә тапҡыр үҙемә ант иткәнем бар, башҡаса бармайым тип. Йәлләйем шул. Минән башҡа бер кеме лә юҡ бит. Шул фатирындағы тынлығын еңер өсөн бер туҡтауһыҙ тәтелдәйем дә бәхетебеҙгә күҙе тейеп ҡуймаһын тип, һеҙҙе әрләгән булам. Эй, бахырҡай, был донъяла ниндәй шатлыҡ күрәлер инде? » – тигәнен ишетһә. Яҙмышы ни өсөн сағыу, аҡ төҫтәргә наҡыҫ булды? Унда ғынамы ғәйеп? Ни өсөн Мараттың әсәһе сабыйҙы үлтерергә мәжбүр итте? Ә ҡәйнәһе? Ул килененә ҡарата миһырбанлы булһа, аңларға тырышһа, аборт эшләтмәҫ ине бит. Бөтмәҫ уйҙар сылбырынан, үҙен ғәйепле тойоуҙан арыған Ләлә аҡылдан яҙыр сиккә етте. Телефон шылтыраны. Бергә эшләгән ҡатындың тауышы: «Ялда икәнлегеңде беләм, борсоғаным өсөн ғәфү ит! Ейәнем ауырып китте, дауаханаға алып барырға кәрәк. Минең урынға эшкә сыға алмаҫһыңмы, зинһар? » Ләлә ҡоро ғына ризалығын бирҙе лә эштә кәрәклегенә һөйөнөп бөтә алманы. «Ғаиләңде ҡарарға ҡулыңлан килмәгәс, эшкә төшмәйҙәр уны! » – тип үсәп тә алды. Икенсе көндө таң һыҙылыу менән Ләлә йоҡоһонан тороп, йырлай-йырлай эшенә әҙерләнә башланы. Был ваҡытта ул үҙенең бер нисә айҙан бәләкәс кенә ҡыҙға әсә буласағын белмәй ине әле. Быны фәрештәләр һөйөнөслө сер итеп ҡалдырҙы. Гүзәл Иҫәнгилдина.",Буш сәңгелдәк,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],6,Бәхәс,7829,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-04-26/bush-s-geld-k-4214717,2025-04-26T20:14:00+00:00
"На мероприятии присутствовали делегаты из различных регионов России и зарубежья, а также представители башкирских историко-культурных центров из шести регионов и приглашенные гости. Среди приглашенных гостей выступила Анна Анатольевна Полежаева, директор Дома народов России. Она подчеркнула важность сотрудничества с регионами и изменение приоритетов Дома народов России два года назад с началом СВО. Игорь Вячеславович Баринов определил проекты, направленные на объединение народов по жизненно-важным вопросам, включая продвижение 17 традиционных ценностей народов нашей многонациональной страны, вплоть до организации гуманитарных миссий и открытия четырех филиалов на федеральном финансировании, что стало значительным шагом в государственной национальной политике. Также было отмечено, что необходимо показать молодежи примеры межнациональной дружбы во время Великой Отечественной войны и СВО, как настоящих потомков победителей, и объяснить, почему мы являемся победителями. Особое внимание уделено продвижению традиционных ценностей среди детей, и Дом народов России предоставляет информационные комплекты для проведения занятий в культурных учреждениях, Домах дружбы и спортивных организациях. Анна Анатольевна подчеркнула значительный вклад башкирского народа в историко-культурное развитие страны и призвала всех стать частью этого общего дела, открыв двери для сотрудничества и совместных добрых дел.","Прошла работа секции, посвященной взаимодействию с регионами",['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 1 1 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0],6,Яңылыҡтар,1411,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-13/proshla-rabota-sektsii-posvyaschennoy-vzaimodeystviyu-s-regionami-4052156,2024-12-13T17:39:00+00:00
"Болгарда Мәүлид бәйрәме. 11 декабрь 2016Рәсим Хәбибулла ""Мөхәммәдия"" мәдрәсәсен тәмамлаган публицист. ""Корьән Һәм сөннәт кушканча гыйбадәт"", ""әннәткә мәбүриләү юк"", ""Хәятел ислам вә бәянел хак"" китаплары авторы. Ул динчеләр ясалма йолалар белән мавыга дип саный. Мәүлид бәйрәмен дә тәнкыйть итә. Мәүлид бәйрәме билгеләнгән көннәрдә Рәсим әфәнде әфәнде белән әңгәмә кордык. – Мәүлид бәйрәмнәренә диндар кешеләр ничек карый? – Мәүлид бәйрәме дип әйтү үзе үк ихлас мөселманның тәнен чымырдата. Чөнки пәйгамбәребез: ""Мин сезгә ике олы бәйрәм һәм шул олы бәйрәмнәрдән дә олырак булган омга калдырам"", дигән. Шуның өчен Мәүлид бәйрәме ислам динендә юк. Хакыйки мөселманнар Мәүлид бәйрәме уздырмыйлар. Кабатлап әйтәм, ислам динендә бары ике генә -Ураза һәм Корбан бәйрәмнәре генә бар. – Ни өчен Мәүлид бәйрәме тансык түгел? – Чөнки пәйгамбәребез дингә кертелгән һәр яңалык кешене исламнан чыгарып ибәрә һәм тәмугка илтә, хәдисләрдә бик күп аңлатыла бу хакта. – Бу бәйрәм кайчан барлыкка килгән? – Мәүлид бәйрәмен пәйгамбәр вафатыннан соң 600 ел узгач Ирбил патшасы беренче тапкыр уздыра һәм Иблис тарафдарлары моны күтәреп алалар. Рәсим Хәбибулла– Пәйгамбәрне хөрмәт итүчеләр аны ничек олылый ала? – Без пәйгамбәребезне Мәүлидтә генә түгел, ә көн саен олылап аңа салават әйтергә тиеш. Мәүлид аенда да мөселман кешесе салаватны өендә үзе генә әйтсә, хата булмый. – Бу да бидгать булмыймы? – Безнең бик мөхтәрәм дин галимнәребез салаватның түгел, Мәүлид бәйрәменең бидгать гамәл икәнлеген язып калдырдылар. Бүген кайбер ""акыллы башлар"" бу яхшы бидгать, дип лаф оралар. Бидгатьнең яхшысы булмый, чөнки бидгать гамәл кешене исламнан чыгарып жибәрә, хәтта бидгать булып кергән гамәлләрдә яхшы эшләр эшләнсә дә. Аллаы Тәгалә: "". нихаять динегезне камил итеп төзеп бетердем һәм сезнең ихтыярыгызга куйдым, бирәсе нигъмәтләремне дә ислам дине белән биреп бетердем"" дигән. – Бидгать ни белән зыянлы санала? – Коръәндә һәм сөннәттә булмаган гамәл кертү - Аллаыны һәм пәйгамбәрне ялганчылыкта гаепләү була. Ягъни, ""юк, син камил итеп төзеп бетермәдең, менә без камиллибез ислам динен"", дигән кебек була. Шуның өчен пәйгамбәребез: ""Кем ислам диненә яңалык (бидгать) кертсә, аның хаы да, гомрәсе дә, намазы да, уразасы да, кылган изгелеге дә кабул булмый, ул камырдан чәч чыккан кебек ислам диненнән чыгып китә"", дигән. – Болгарда Мәүлид бәйрәме зурлап үткәрелде. – Болгарда Мәүлид бәйрәмендә хакимият кешеләре һәм ярарга тырышкан имамнар катнаша. Әле шунда, Болгарга сәхабәләр килгән, дип тә сөйләнәләр. Сәхабәләр вакытында болгарлар Чулман буенда түгел, ә Кара һәм Азов диңгезләре буенда яшәгәннәр. Ә Шәймиев исә мөфтияттән сәхабәгә һәйкәл урнаштыру һәм башка эшләрдә шәригать кануннарына туры килерлек итеп тәкъдимнәр әзерләргә йөкләмә бирә. Беренчедән, ислам динендә һәйкәлләр кую тыелган гамәл; икенчедән, Болгарда бернинди дә сәхабәләр булмаган. Чөнки алар гасырның беренче яртысында яшәгәннәр, ә Болгар шәһәренә гасырның икенче яртысында гына нигез салына. Идел буе Болгар иле башкаласы – Биләргә гасыр ахыры – гасырның беренче яртысында нигез салына. Бөек Болгарстаннан соң Идел буенда Болгар дәүләте төзелгәнче өч гасырга якын вакыт узганын күрәбез. Шулай булгач, ничек итеп без Болгар шәһәренә сәхабәләр килгәннәр дип әйтә алабыз? – Сәхабәләр килү фикере кайдан туган? – Легендалардан. Борынгы татар әдәбияты китабында болгар халкының ничек итеп сәхабәләрдән ислам динен кабул итүе һәм шул вакытта бер кызның параличтан котылуы турында әкият китерелгән. – Имамнарга нинди юл тәкъдим итәсез? – Дөреслек аша ислам диненә чакырырга кирәк. Имамнар булмаган нәрсәне тарихи факт итеп сөйләп адаштыра, исламга кайту юлыннан биздерә. Каян килә соң ул татар түрәләренең башларына шундый уйдырмаларга һәм ен-пәриләргә һәйкәлләр кую теләге? Һәйкәлләр куясылары килгәч, ни өчен Казанны саклап шәһит китүчеләргә, олуг галимнәребезгә, каһарман шәхесләребезгә куймыйлар ул һәйкәлләрне? Менә Кол Шәрифкә һәйкәлне мәчет итеп төзеп куйдык бит, ник шундый рәвештә каһарманнарыбызга һәйкәлләр куймаска. Казаныбызда матур-матур мәчетләр төзеп, аларга Әхмәт Ясәви, Сөләйман Бакыргани, Сайади, Мөхәммәдъяр, Утыз Имәни, Курсави, Камали, Ризаэддин Фәхретдин исемнәре бирергә кирәк. – Бу фикерләрегез башкаларда яклау табамы? Сезне башкалар фетнәче, ваһһабчы яки сәләфи дип әйтмиме? – Ваһһабчы дип әйтергә өрьәт итмиләр, чөнки катгый дәлилләр белән сөйлим. Тик йөз имамның берсе генә минем бу сүзләрне яклый. Чөнки дөресен сөйләүчеләрне ялганчы дип атый торган чорда яшибез. Хәдистә: ""Ахырзаман алдыннан дөресен сөйләүчеләрне ялганчыга чыгарырлар"", дип әйтелә. Бүген исламны таратырга чакырырга иңел булыр иде, әмма ""традицион ислам"" тарафдары булган имамнар бидгать гамәлләр белән баш катыралар.","Рәсим Хәбибулла: ""Хакыйкый мөселман Мәүлид ясамый""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0],4,Әңгәмә,4660,https://www.azatliq.org/a/28171807.html,2016-12-12T14:19:57+00:00
"Үҫмер саҡта ҡурҡыныс, хәүеф-хәтәр менән уйнау башҡалар алдында үҙеңдең ниндәй батыр, ҡыйыу икәнлегеңде иҫбатларға тырышыу һымаҡ килеп сыға. Хатта яҡшы уҡыған, тәрбиәле, һәр яҡлап өлгө булырлыҡ үҫмер ҙә хәүеф–хәтәргә ылығып китә. Мәрәкә күреп кенә уйнаған ҡурҡыныс уйындарҙың аҙағы бик аяныслы булыуы ихтимал! Йоҡо артерияларын ҡыҫып йәки муйынды быуып уйнау айырыуса ҡурҡыныс! Мейелә кислородҡа ҡытлыҡ барлыҡҡа килә. Үҫмер ярһыусан булып китә, хәтере боҙола, йоҡоһоҙлоҡтан интегә. Ауыр эҙемтәләгә – һуҡырайыуға, фалиж һуғыуға, хатта үлемгә алып килә. Юл ситендә тороп, машина яҡынлашҡанда ғына уның алдынан юл аша йүгереп сығыу ҙа ғүмерҙән яҙҙыра йә ғүмерлек зәғифләндереп ҡуя! Үлем менән уйнаған баланың да яҙмышы селпәрәмә килә, машина йөрөтөүсенең дә ғүмере төрмәлә уҙа. Ә был уйынды өсәү уйнай. Урталағыһы юғарыға һикергәндә уның тубыҡтан аҫҡа, аяғына һуғалар. Бала аяғына төшә алмай, йығыла, йәки ергә бик ҡаты ултыра төшә. Ҡаҡ ергә, ҡаты иҙәнгә бәрелеп, умыртҡа һәм баш һөйәге имгәнә. Кеше ғүмерлеккә зәғиф булып ҡала, йә эске ағзалары урынынан ҡуба. Үҙ-үҙеңде йәки көсһөҙөрәк баланы яндырып уйнау ҡот осҡос эҙемтәләргә килтерә. Балалар утты тиҙ генә һүндереп була тип уйлай. Утлы уйындың ахыры бик ауыр була: ут ялмап алған бала үлемесле йәрәхәттәр ала, ә донъяны янғын сорнай. Киҫкен хәлдәр тыуҙырған уйындар уйнау ҡот осҡос фажиғәләргә илтә. Был турала уйлауы ла ҡурҡыныс. Үҙ башығыҙға мажара эҙләгәнсе, бик тә булмаһа, көсөгөҙҙө позитив һәм файҙалы эштәргә йүнәлтегеҙ. Походҡа сығырға йә булмаһа ҡырағай мөхиттә йәшәргә өйрәткән түңәрәктәргә йөрөргә була. Заманса квестар бик күп. Иң мөһиме –улар һинең өсөн хәүефһеҙ булһын. Үҙ-үҙеңде һынап ҡарау, ҡурҡыуҙы еңергә өйрәнеү буйынса экологик, ирекмәнлек эшмәкәрлегенең, спорт менән шөғөлләнеүҙең дә төрлө варианттары бихисап. Ҡурҡыныс шөғөл менән уның булышыр алдынан ниндәй эҙемтәләргә килтерәсәген уйла. Атай-әсәйеңде, ауырыу олатай-өләсәйҙәреңде, яҡындарыңды иҫеңә төшөр. Һинең менән үлемесле бер-бер хәл була ҡалһа, иң беренсе улар ҡаты ҡайғыға ҡаласаҡ, ауырыуға һабышасаҡ. Һине уйлап, ғүмерҙәренең һуңғы көнөнәсә ҡаты ҡайғы эсендә йәшәйәсәк. Иҫән ҡалған хәлдә лә зәғифләнеп, аяҡ-ҡулыңданяҙып, ғүмереңде түшәктә үткәрһәң, һуҡырайһаң, үҙеңә лә йәшәүҙең матурлығы, ҡыҙығы ҡалмаясаҡ.",Уйындан уймаҡ килеп сыҡмаһын!,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0],4,Мәғлүмәт,2241,https://amanat.su/articles/m-l-m-t/2025-08-06/uyyndan-uyma-kilep-sy-ma-yn-4412939,2025-08-06T13:25:00+00:00
"Беренсенән, ни өсөн башҡа милләт вәкилен яфалап, ҡанына һалынмағанды булдырып маташырға. Икенсенән, йәштәр өсөн иң мөһиме – ғашиҡлыҡты мөхәббәт менән бутарға ярамай. Ысын мөхәббәт емеше – ул шәжәрәңде һинең рухыңда дауам итерлек бала. Тәбиғи ҡанун буйынса һинең яртың үҙ милләтеңдә. Бер йән эйәһе лә үҙ нәҫелен башҡа төр йән эйәһе менән дауам итмәй. Бөтөн тереклектең, үҫемлек донъяһының йәшәйешен дауам итеүҙә төп шарт булған был ҡанун кешелек донъяһына ла ҡағылалыр. Был донъяға Юғары көс – Хоҙай тарафынан милләттәр бар ителгән икән, эске тартым, тойғо берлегендә улар бер бөтөн булып уҡмашҡан икән, шулай дауам итергә тейештер. Шулай булмаһа, милли тойғоһон юғалтмаған, әммә нәҫелен дауам итә алмаған кешегә аҙаҡ үкенеү, зар илау тигән тойғолар ҙа килмәҫ ине. Аҙмы егеттәребеҙ араһында ғашиҡлыҡты мөхәббәт менән бутап, ейәненең бары тик картатайка йәки улатайка тип әйтеүенән генә йыуаныс табып, үкенеүҙән ер тырнап иларҙай булып йөрөүсе атайҙар. Өсөнсөнән, тойғо теле – аҙаҡ өйрәнеп һөйләшкән тел түгел. Тойғо теле – ул ҡанға һалынған, нәҫелдән-нәҫелгә күсә килгән тел – тәүге ауаз теле, өндәр теле, моң теле, туған тел. Баланың рухи донъяһына нигеҙ булырлыҡ ҡиммәттәр фәҡәт тойғо теле аша күсә лә инде. Артабан. Ярай, аңлы егеттәребеҙ был мәсьәләне тәбиғәт ҡанундарына ярашлы рәүештә дөрөҫ хәл итте һәм саф башҡорт ғаиләһе барлыҡҡа килде ти. Хәҙер инде тәбиғи башҡортлоҡ тойғоһон үҫтереү бурысы килеп баҫты алдыбыҙға. Ниҙән башларға? Балаға мотлаҡ башҡорт өнлө башҡорт исеме ҡушырға кәрәк. Ул үҙен иркәләгән саҡта башҡорт өнө, башҡортса тел моңо ишетергә тейеш. Әйтәйек, балаһына сит ил исеме ҡушҡан әсә был исемгә туған тел ялғауы ҡушып иркәләмәйҙер. Мәҫәлән, Анжеликаны – Анжеликаҡайым, тимәй, ә Анжелка, Анжелочка тип ебәрә. Робертҡайым тимәй, Робертик, ти. Бына шулай итеп, сабый күңеленә әсә наҙы, әсә һөйөүе аша ят өндәр урынлаша. Ә үҙ милләтен ситен күргән, ят иткән, йәғни яратмаған, һис юғы битараф булған кеше сит телгә ылығырға ғына тора. Балаға сит милләт исеме ҡушыу – үҙ милли мәҙәниәтеңә битараф булыуҙың, хатта яратмауҙың бер сағылышы. Билдәле, рухи байлығыңа битарафлыҡ балаға ят исемдәр ҡушыуҙа айырыуса ныҡ сағыла. Халыҡтың рухи ҡаҡшау йәки, киреһенсә, милли мәҙәниәтенең сәскә атыу йылдары исемдәрҙә ныҡ сағыла. Исемдәр донъяһын өйрәнеүселәр йәки шәжәрә тикшереүселәрҙең фекеренсә, исемдәр аша халыҡтың рухи донъяһының нисек үҙгәреүен асыҡ күреп була. «ллә ҡайҙарға алыҫ китергә түгел, уҙған быуаттың туҡһанынсы йылдарынан башланған рухи асылға ҡайтыу исемдәрҙә ныҡ сағыла. Башҡорт балалары Буранбай, Арыҫлан, Илдархан, Сурағол, Таймаҫ, Юрматы, Тамьян, Мортаза, Мөйтән, Бөрйән, Сәлимә, Зөлхизә, Зәлифә, Ғилмияза, Зарифа кеүек боронғо исемдәрҙе йөрөтәләр. Артабан. Матур ҙа, заманса яңғырашлы ла, шул уҡ ваҡытта башҡортса ла исем ҡушылды балабыҙға. Хәҙер инде тәрбиә ҡанға һалынған моң мөхитендә дауам итергә тейеш. Үкенес, һуңғы йылдарҙа балаға сәңгелдәк йыры йырлау түгел, ябай ғына башҡортса көйләү ҙә онотола бара. Ә бала туған моң солғанышында үҫергә тейеш. Мәсетле районынан Ейәнбирҙин тигәнбер ир һөйләгәйне. Хатыным ауырлы саҡтан башлап өйҙә ҡурай моңо, йыр тынманы. Һәр ваҡыт Илсе Ғайсаны уйнаным. Ҡатыным үҙе лә ярата ине был йырҙы, үҙе лә һәр саҡ көйләп йөрөнө. Бала тыуғас та йыр моңо дауам итте. Ҡурай моңона, йыр көйөнә йоҡланы. Малай үҫә барҙы. Икенсеһе лә моң солғанышында үҫте. Тәүге малайға биш йәштәр самаһы ине икенсеһе тыуғанда. Бер ваҡыт ҙурына бәләкәйен бәүетә торорға ҡушып, ишек алдына сығып киттем. Инеп киләм, ҡолаҡҡа моң сағыла биш йәшлек ҙур улым ""Илсе Ғайса""ны көйләй-көйләй сәңгелдәк бәүетә. Сәңгелдәктә ятҡан биш айлыҡ бала ағаһына ҡушылып ҡәҙимге ыңғайлатып көйгә ҡушылып ығылдап ята. Иҫ китте, ҡыуаныстан күҙҙәрҙән йәш атылып сыҡты! Туған моң, туған тел мөхитенең бала булмышына, ҡанға һалынған һәләтенең артабанғы үҫешенә, холҡ-фиғеленә, тәрбиәһенә тәьҫире тураһында бик аҙ өйрәнелгән. Был йәһәттән кемгәлер, ниндәйҙер ғалим фекеренә таянып фекер әйтеүе лә ауыр. Ул хаҡта бары тик педагог Константин Ушинский яҙмаларында ғына фекер табып була. Ә тормошта, тотош донъя тәжрибәһендә миҫалдар бихисап. Тәбиғәттең иң серле, иң ҡиммәтле бүләктәренең береһе булған туған телгә, туған моңға ҡарата битарафлыҡтың үкенесле һөҙөмтәһе йәки милли булмышыңа ҡарата һаҡсыл булыу ҡыуанысын кисереү өсөн тирә-йүнебеҙгә иғтибарлыраҡ булыу ҙа етә. Донъя кимәленә ҡараш ташлайыҡ. Үҙ милләтенең булмышына боронғонан башлап бөгөнгөһөнә тиклем һаҡсыл ҡарашлы илдәрҙең үҫешенә ҡарап фәһем алмаған сүрәттә лә яҡын-тирәләге таныш-тоноштарығыҙға иғтибар итегеҙ үҙ милләтенең булмышын һанға һуҡмайынса телдән, моңдан яҙҙырылған, үҙ милләтенән ситләтелгән, башҡаларға барып ылыға алмаған, рухи тамырһыҙ ҡалғандарҙың берәйһе атай-әсәй тәрбиәһенә рәхмәтлеме икән? Уңдымы икән ул? Үкенесле ғүмер кисермәйме? Тәбиғәттән һалынған бурыстарын үтәй алырлыҡ дәрәжәләме? Шәжәрә байрамдарында үҙ нәҫеленең шәжәрә ағасын күреп, үҙ ғаиләһенлдә атай-олатайҙар рухын дауам итерлек нәҫел ҡалдыра алмауына әсенмәйме икән? Үҙ шәжәрәләрен төҙөп ултырыусы ҡайһы бер зыялыларыбыҙ үҙ йөрәге аша үткән үкенес тойғоларын фәһем өсөн йәштәргә әйтеп үтһә, аңы булғандарға аҡыл өҫтәлер ине. Шәжәрә байрамдары ойоштороусылар үткәндәре өсөн ғорурланып ҡына түгел, ә Буранбай нәҫелдәре кеүек бөгөнгөһө өсөн нығыраҡ ҡыуаныс кисереп ҡайтһындар ине. Туған моң мөхите Йәшәгән өйҙө, ишек алдын, ундағы әйберҙәрҙе, тәбиғәтте, йән эйәләренең тауыштарын башҡортса ҡабул итергә тейеш бала күңеле. Әйтәйек, кәкүк: Кәк-кәк, кәк-кәкүк, һикерҙек, остоҡ, бейек, - тип саҡыра. Баланы аяҡҡа ултыртып бәүелткәндә, һикерткәндә былай тип әйтәһең: Сыйырсыҡ, сыйырсыҡ, сыҡ-сыҡ. Үлән өҫтө ысыҡ, эскең килһә сыҡ-сыҡ. Йорт хайуандары менән таныштырғанда ла: Кәзә бәрәсе Мә-мә-мә, миңә мәмәй, миңә мәмәй - ти. Бәләкәй генә көсөк: ""Уау-уау, һин дә батыр балау, мин дә батыр уауай"", ти. Һыйыр: Мө-мө-мө, һөт бирәм, һөт, аҙ ғына көт-көт, һөт эсеп ҙур-у-ур булып кит, - тей. Әтәс: Кикирикүүүк, уянығыҙ иртүүүк, уянһағыҙ иртүк бәхетегеҙ булыр күп-күп, - тей. Бына шулай итеп балаға ымлыҡтар аша тәүге ауаздарҙы үҙ туған телендә һалырға кәрәк. Юғиһә, ул үҙ мөхитен үҙенеке түгел, ә ят мөхит тип уйлап үҫәсәк. ?ыҫҡаһы, бала бәләкәй сағынан уҡ үҙен уратып алған мөхитте туған телендә ҡабул итергә, туған телендә тойорға тейеш. Бер саҡ бәләкәй ҡыҙым менән Мәскәүҙән ҡайтып киләбеҙ. Юл алыҫ. Вагон буйлап төрлө уйынсыҡтар һатып йөрөйҙәр. Балаға уйынсыҡ бесәй алдым. Эргәлә ултырған ғаиләнең дә ҡыҙым йәшендә генә ҡыҙы бар. Улар ҙа бесәй һатып алды. Бер ваҡыт былар дуҫлашып китте лә өй уйнай башланы. Рус ҡыҙы бесәйен кыс-кыс тип саҡыра, минең ҡыҙым бес-бес ти. А ты почему бес-бес говоришь, скажи ""кыс-кыс"" ти рус ҡыҙыҡайы. Таңсулпан уйлап та торманы: Твоя кошка русская, а моя – башкирка, - тип яуап бирҙе. Биш йәштә ине ул саҡта. Тимәк, әле вагон эсендә, купе эскәмйәһендә ул төҙөгән өй – уның мөхите һәм ундағы әйберҙәр менән ул башҡортса аралашҡан. Уның башҡорт мөхитендә бесәйе лә башҡорт булып киткән. Тимәк, балала туған тел тойғоһо һалыу өсөн иң тәүҙән үк уны уратып алған бәләкәй генә мөхит туған телендә һөйләшергә тейеш. Был – тәбиғәт ҡануны. Юғиһә, тәбиғәт мең төрлө милләткә мең төрлө өн, ауаз бүләк итмәҫ ине. Тел аҙ-маҙ үҙгәреш кисерһә лә милли өн, моң үҙгәрмәй, үҙгәреш кисергән тел дә ошо моңға ҡалыплаша. Бала күңеле айырыуса һиҙгер. Туған тел мөхитенә ят ауаздарҙың килеп инеүе музыка ҡоралының көйһөҙләнеүе кеүек була. Туған тел үҙ тамырҙарын ныҡлы йәйеп ебәрмәйенсә икенсе телгә күсеү дөрөҫ түгел. Баланан вундеркинд яһайбыҙ тип, бик бәләкәй сағынан бер юлы бер нисә тел өйрәтеп маташыу мейелә аң, заң ҡалыплашыуына ҡамасаулайҙыр. Тимәк, балаға башҡортлоҡ тойғоһо һалыу өсөн уның тирә яғында башҡорт моңо, башҡорт өн-ауазы булырыуҙан башларға кәрәк. Уның тәбиғи булмышына һалынған тел мөхитен нығытыу, үҫтереү, камиллаштырыу мотлаҡ шарт.",Мәрйәм Бураҡаева. Балаға нисек башҡортлоҡ тойғоһо һалырға?,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Ҡатын-ҡыҙ,7725,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-03-28/m-ry-m-bura-aeva-bala-a-nisek-bash-ortlo-toy-o-o-alyr-a-4175151,2025-03-28T15:00:00+00:00
"Наза Мәҡсүт ҡыҙы бөтәһен дә тантана менән ҡотланы. Етәксе, бар көсөн һалып,  мауыҡтырғыс саралар үткәргән, балалар тураһында хәстәрлек күргән тәрбиәселәргә, тәмле аштары өсөн ашнаҡсыларға рәхмәт һүҙен еткерҙе. Ул конкурстарҙа, ярыштарҙа призлы урындар яулаған, лагерь тормошонда әүҙем ҡатнашҡан балаларға маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы. Тантанала һәр ырыуҙың музыкаль сәләме яңғыраны. Ҡыҙҙар үҙҙәре әҙерләгән флешмобты үткәрҙе. Балаларҙың рәхмәттәре стена гәзитенә теркәлгәйне. Лагерҙа уҡыусылар файҙалы һәм күңелле ял итте, һаулығын нығытты. Уларҙы илһөйәрлек һәм башҡорт рухында тәрбиәләүгә ҙур урын бирелде. Көн һайын үткәрелгән ""Алпамыша уйындары"", ""Күңелле старттар"", милли уйындар балаларҙы физик яҡтан нығытты. Йәйге каникул дауам итә. Уҡыусылар һәйбәт итеп ял итһен, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен һаҡлаһын, яңы уҡыу йылына көс туплап килһен!","Хуш, Йәйләү!",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,838,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-23/hush-y-yl-4288013,2025-06-23T21:04:00+00:00
"Концерт менән ҡайһы районға барһалар ҙа, ауыл егеттәре сәхнәлә әкиәт һылыуындай бейеп йөрөгән ҡыҙға ғашиҡ була ла ҡуя икән. Бер ауылда Рәшиҙә апайҙы урлап булһа ла алып ҡалырға план ҡора башлайҙар. Быны һиҙенеп, концерт бөтөр-бөтмәҫтән, Рәшиҙә апайҙы, кеше күҙенән йәшертеп, төшкән фатирына алып китәләр. Концерт бөтөүгә сибәр ҡыҙ күренмәгәс, егеттәр, артистар төшкән фатирға килеп, хужаларҙан да тартынып тормай, ишекте дөбөрҙәтә башлай. Йорт хужалары эштең нимәлә икәнлеген һиҙенеп, Рәшиҙә апайҙы тиҙ арала йәшерергә ҡарар итә. Тик ҡайҙа? Баҙға? Шкаф эсенә? Һәм уйлап табалар. Карауаттың юрған ҡатламы араһына бейеүсенең тал сыбығындай кәүҙәһен һуҙып һалалар ҙа, өҫтөнә юрған-түшәк өйөп, мендәрҙәрҙе ҡабартып, йыйыштырып та ҡуялар. Егеттәр, өйгә атылып килеп инеп, Рәшиҙә апайҙы таптыра башлай. Беҙ уны алып ҡалабыҙ, тиҙәр. Рәшиҙә апайҙың ул ваҡытта буласаҡ ире Әнүәр Ишбирҙин менән дуҫлашып ҡына йөрөгән мәле була. Егеттәрҙең һөмһөҙлөгөн күреп, Әнүәр ағайҙың күҙҙәре маңлайына менеп үк китә. Утынлыҡта торған балтаны ала ла, өйгә инеп: – Табанығыҙҙы хәҙер үк ялтыратмаһағыҙ, үлемегеҙ ошонда буласаҡ! – тип уҫал итеп, ҡысҡырып ебәрә. Ҡыйыу егеттәр күҙ асып йомғансы юҡ була. Ошо ваҡиғанан һуң: Һинән ҡолаҡ ҡаҡһам, нисек йәшәрмен был донъяла? – тип, егет һөйгән ҡыҙына ғүмерлек йәре булырға тәҡдим яһай.","""Беҙ уны алып ҡалабыҙ! """,['Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1],5,Мәҙәниәт,1304,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-18/be-uny-alyp-alaby-4203724,2025-04-18T10:46:00+00:00
"Шулай мин, дипломлы йәш белгес, бер ҙур ауылға эшкә барҙым. Унда иҫке барактан бүлмә бирҙеләр. Тәүге көндө үк танышҡан коллега апайҙар, нишләп ҡурҡмай унда йәшәргә ризалаштың, боронғо зыярат өҫтөндә төҙөлгән тынғыһыҙ йорт бит ул, тиһә лә, иҫем китмәне. Рәхәтләнеп ҙур баракта бер үҙем иркенләп йәшәп киттем. Инде унда йәшәгәнгә айҙан ашҡандыр, бер кисте башҡа һыймаҫлыҡ хәлдәр башланды. Баш күтәрмәй эшләп, йонсоп киткәс, өҫтәл артынан торҙом да, ҡатып киткән билемде яҙып, тегеләй-былай йөрөп әйләндем. Шунан сәй эсергә булдым. Сәйнүкте плитаға ҡуйып, кире өҫтәл артына барып ултырһам, ручкам юҡ. Аптырап, өҫтәлдәге әйберҙәрҙе аҡтарҙым, аяҡ аҫтын ҡараным – ул бер ҡайҙа ла юҡ! Күңелдә бер ниндәй ҙә шик-шөбһә тыуманы, үҙемде иҫһеҙлектә ғәйепләп, ҡайҙа тығып өлгөрҙөм икән ул ручканы, тип баш ватып, сумканан икенсеһен алдым да, эшемде дауам иттем. Сәй ҡайнағас, ручканы дәфтәр өҫтөнә һалып, сәй эсергә икенсе өҫтәл артына күсеп ултырҙым. Мәтрүшкәле сәйҙе һемерә-һемерә, ручканан күҙ ҙә яҙҙырмай бер ни тиклем ҡарап ултырҙым. Аҙаҡ һауыт-һабаны йыуғансы, иҫтән сыҡҡан да ҡуйған. Тағы эш менән булайым тип, кире килһәм, икенсе ручкамдан да елдәр иҫкән! Хайран ҡалдым, нимә уйларға ла белмәй, өҫтәл янында тапанып торҙом да, арығанмын, ахыры, йоҡларға ваҡыттыр тип, урын йәйҙем. Сәғәт төнгө бер тирәһе ине. Утты һүндерҙем, яттым, күҙҙәрҙе йомдом. Көнө буйы аяҡ өҫтө йөрөп талсыҡҡан тәнем яҙылып, әүен баҙарына китеп бара инем, кинәт койканың аҫҡы яғынан кемдер бил тирәһенә төрттө. Тертләп, күҙҙәрҙе астым. Тирә-яҡта дөм ҡараңғы, айҙың һүрән генә яҡтылығы ҡорған аша бер аҙҙан саҡ ҡына беленгәндәй тойолдо. Инде тынысланып, миңә тойолғандыр тип, юрғанға баш аша уранып, күҙҙәрҙе йомдом. Аҫтан тағы кемдер төртмәһенме! Нисек ятҡанмын, шулай ҡаттым! Бүрәнә кеүек ҡатып, күҙҙәрҙе аҡшайтып, шып-шым ята бирәм. Төҙ генә ята инем, аҫтымдағы койканың пружиналары буйлап тулҡын үтте – тәүҙә аяҡ яғынан башҡа тиклем бәүелтте, аҙаҡ – киреһенсә. Ҡот бот буйына китте, юрғанға ике ҡуллап сытырлап йәбештем! Был төштөр, өн түгелдер, тип, үҙемде семтеп ҡарайым – ауырта! Йөрәктең дарҫлауы бөтә баракка яңғыраған һымаҡ. Әллә берәйһе мин күрмәгән, аңғармаған саҡта йортҡа инеп, мине юрый ҡурҡытырға самалаймы, тигән уй башҡа килеп инде. Шулайҙыр ул, тигән һығымта яһап, былай ятып булмай, ни булһа ла булыр, тип кинәт кенә юрғанды астым да, утты тоҡандырайым, тигәйнем, койкам янында бик оҙон шөкәтһеҙ ҡап-ҡара нимәлер тора! Тәнем зымбырлап, сәсем төптәре ҡыбырланы. О, ул саҡтағы ҡысҡырыуым! Ҡотом алынып, бисмилләһир-рахмәнир-рахим, лә илаһи иллалла, тип әллә ҡайҙан иҫкә төшкән һүҙҙәрҙе ҡысҡырып, үрелеп утты ҡабыҙҙым. Теге нәмә шул уҡ мәлдә юҡҡа сыҡты. Юрғанға уранып, мөйөшкә һырылып, дерелдәп, йоҡоһоҙ таң аттырҙым. Етмәһә, былай ҙа ҡурҡҡан саҡта башҡа йүнле уй киләме һуң, өләсәйҙәрҙең һөйләгәндәре лә, Гоголдең «Вий» әҫәре. Әтәстәрҙең ҡысҡырыуы менән ҡорғандарҙы шар асып, әйберҙәрҙе шарт-шорт йыйыштырҙым да, ҡайтырға сыҡтым. Ҡайтып барғанда күңелем болғанып, ҡоҫтом, температурам күтәрелде. Өйөбөҙгә ауыр хәлдә ҡайтып тәгәрәнем. Оҙаҡ ауырыным. Көн дә теге нәмәне күреп һаташтым, ҡысҡырып уяндым (тик ҡысҡырыуым төшөмдә генә ине, сөнки тауышым юғалғайны). Өләсәйем белгән доғаларын уҡып, мине өшкөрҙө, дауаханаға ла йөрөнөм. Шуның араһында яҡындарым менән теге ауылға барып, эштән китергә ғариза яҙҙым, барактан әйберҙәремде алдыҡ. Барак әүәлгесә тыныс булып түгел, ә шомло, ҡурҡыныс булып күренде. Янымда кешеләр булһа ла, бисмилланы аҙым һайын ҡабатлап ҡына йөрөнөм, нисектер ҡурҡыныс ине, әйтерһең дә, кемдер беҙҙе ситтән генә күҙәтте. Бынан һуң күп йылдар үтте инде, һәм мин шул ваҡиғаны хәҙер йылмайып иҫләйем: янымда торған нәмә өй эйәһе булғандыр, тим, ул мине бер ҙә ҡурҡытырға уйламағандыр, ә, киреһенсә, минең менән уйнарға теләгәндер кеүек. Юҡҡа ғына ручкаларымды йәшермәгән бит (әйткәндәй, улар шул килеш зым-зыя юҡ булды)! Үҙебеҙҙең донъяла яңғыҙ түгеллегебеҙҙе шунан алып беләм. Бындай теләһә нәмәгә ышанмаған атеист дуҫым да яңыраҡ бер ғибрәтле хәлде һөйләне: – Бала саҡта, өлкәндәрҙең, үлгән кешенең йәне ҡырҡ көн арабыҙҙа йөрөй, тип һөйләгәненә ышанмай инем. Еҙнәм фажиғәле вафат булғас, апайым, балалар менән яңғыҙ йоҡларға ҡурҡабыҙ, беҙгә ҡунырға кил, тип саҡырҙы. Үҙҙәренең йоҡо бүлмәһендә иҙәнгә урын йәйҙе. Балалар йоҡлап китте, минең дә күҙгә йоҡо эленде. Шул саҡ апайым, йоҡлама әле, ти. Уянып киттем, юҡ, йоҡламайым, тигән булам. Шул саҡ ҡолаҡҡа ниндәйҙер шығырлаған тауыш салынды – күрше бүлмәлә кемдер һаҡ ҡына баҫып йөрөй ине. Ишетәһеңме, тип шыбырлай апайым. Эйе, тим. Ҡурҡмаҫҡа тырышам, ә бәпкә йөндәре барыбер ҡалҡты бит, әй. Кемдер берәү аш бүлмәһенән коридорға сыҡты, шунан коридор буйлап атлап, залға инде. Тороп, утты ҡабыҙҙыҡ та, белгән доғабыҙҙы уҡып, апайым менән коридорға сыҡтыҡ – бер кем юҡ. Утты һүндереп, ятһаҡ, кемдеңдер аҙымдарынан тағы иҙән шығыр-шығыр килә. Иртән тороуыбыҙға өй ишеге шар асыҡ! Үҙем нығытып ябып ингәнемде хәтерләйем бит инде. Шулай кемдер көн дә йөрөй. Етмәһә, иртә менән беҙҙе уята бит әле ул: стеналарҙы шаҡылдата, һауыт-һабаны шалтырата, биҙрәләрҙе зыңҡылдата. Тәүҙә, әллә өй эйәһеме икән, тип уйлағайныҡ. Еҙнәмдең ҡырҡы үткәс, был күренештәр бөттө. Шуға ла, еҙнәмдең йәне йөрөнө, тигән фекергә килдек. Бына шулай, ышанһаң – ышан, ышанмаһаң – юҡ. Үҙем шаһит булмаһам, ғүмерҙә лә бындай нәмәгә ышанмаҫ инем. Ғәжәп был донъя. Ә мин ышанам ул. Икһеҙ-сикһеҙ йыһанда яңғыҙ түгеллегебеҙгә лә, яныбыҙҙа башҡа заттарҙың булыуына ла ышанам. Серҙәре күп әле был донъяның, осона сығып бөтөрлөк түгел. Алма ҠАРАБАЕВА.",Серҙәре күп был донъяның,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1],5,Төрлө,5463,https://henek.info/articles/+++-/2025-08-11/ser-re-k-p-byl-don-yany-4345996,2025-08-11T19:15:00+00:00
"Ул 1918 йылда Байназарҙа донъяға килә. Ауылда башланғыс белем алғас, колхозда тырышып эшләй башлай. 1938 йылда Ҡыҙыл әрме сафына алына. 1940 йылда унан ҡайтып, «Партизан» колхозында эшен дауам итә. Күп тә үтмәй, Бөйөк Ватан һуғышы башланып китә. Минең олатайымдың ҡулына ла яуға саҡырыу тотторалар. Ул дошмандар менән ҡыйыу алыша. Партизандарҙың 1-се уҡсылар дивизияһында отделение командиры булып хеҙмәт итергә лә тура килә. Авиация һөжүме ваҡытында яурынына бомба ярсыҡтары тейеп, ҡаты яралана. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн олатайым бик күп орден-миҙалдар менән бүләкләнә. Һуғыштан ҡайтҡас, туған колхозында эшләй. Тырышлыҡ, уңғанлыҡ күрһәтә. Ҡайҙа ғына эшләһә лә, вазифаһын намыҫ менән еренә еткереп башҡара. Өләсәйем менән донъя ҡороп, ете балаға ғүмер бүләк итәләр. Мин олатайым менән бик ғорурланам. Тыныс тормош өсөн йәндәрен аямаған батырҙарыбыҙҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ. Улар мәңге беҙҙең хәтерҙә! Диана ТЕЛӘҮСИНА, йәш хәбәрсе. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе.",Партизан да булған,['Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Еңеү,973,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-09-03/partizan-da-bul-an-4371837,2025-09-03T14:40:00+00:00
"Иллюстратив фото. Төмән өлкәсе Тубыл районында татарлар яши торган Ишмән (Ачир авыл берәмлегенә карый) авылыннан ике ир агуланып Төмәндәге хастаханәгә салынган. Авыру билгеләренә карап һәм бу ирләр яшәгән ирдәге эпидемилогия торышын тикшереп, табиблар аларга гаффски чире дигән диагноз куйган. Авыруларны агулану билгеләре белән авылдан Тубылга 15 февральдә китергәннәр. Аларның организмында агулы матдәләр рөхсәт ителгәннән дистә меңнәрчә тапкыр арткан диелә. Табиблар агуны чыгару өчен чаралар күрә, пациентларның хәле яхшыруга таба бара дип сөйләгән. Хәзер Ишмән авылы халкына эчәргә чиста су китерелә, балалар табибы, терапевт, фельдшер һәм өч шәфкать туташыннан торган табиб бригадасы авылда яшәүчеләрдән анализлар ала, аларны сәламәтлеген тикшерә дип хәбәр ителә. Роспотребнадзор белгечләре суны, туфракны, суүсемнәр һәм Ишмән күлендәге балыкны да тикшерәдиелә.2019 елның октябрендә Тубыл районы Ачир авылында сәер чир тарала дипхәбәр ителгән иде. Башта авылда этләр һәм мәчеләр үлгән, аннары кешеләрнең дә аяк-куллары алына башлаган. Бу авылдан өч кеше хастаханәгә ибәрелгән. Әлеге авыру гаффски чире түгел микән дип шикләнелде.2020 елның октябрендә шул ук районның Изәмәт авылында ике кеше дә шундыйрак билгеләр белән хастаханәгә эләккән булган. Гаффски авыруы агулы балык ашаганнан килеп чыга. Башта кеше, берәр начар әйбер ашаган кебек, коса, тәне кызыша, аннары аяк-куллары тартыша һәм хәрәкәтләнми башлый. Бик нык агуланса, эчке органнарының мускул тукымалары имерелә, 1-2 процент очрак үлемгә китерергә мөмкин. Бу чир бер кешедән икенче кешегә күчми. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Төмән өлкәсендәге Ишмән авылында ике кешедә гаффски чире расланган,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1808,https://www.azatliq.org/a/31109548.html,2021-02-18T12:34:15+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯнәсе бу төбәктә ""этник анклавлар оешуга"" каршы көрәшү, ""социаль киеренкелек тууны булдырмас өчен алдан ук вакытында чаралар күреп кую өчен"" эшләнә. Кеше хокуклары шурасы башлыгы Валерий Фадеев Петербур хакимиятләренең тәкъдимен ""кешенең дәрәәсен кимсетә"" диде. Петербурда урамда куелган сигез мең камераны кешенең милләтен ачыклый алырлык итеп көйләячәкләр. Бу хакта Петербур хакимиятенең милләтара мөнәсәбәтләр комитеты Олег Капитановшәһәр хөкүмәте киңәшмәсендә әйтте, дип яза""Коммерсантъ"". Капитанов әйтүенчә, әлеге системны ""этник анклавлар оешуга"" каршы көрәшү һәм ""төбәктә социаль киеренкелек тууны булдырмас өчен алдан ук вакытында чаралар күреп кую өчен"" эшләгәннәр. Шушы ук киңәшмәдә Дума депутаты Михаил Романовкурьер булып эшләүче мигрантлар әяүлеләр юлыннан электровелосипедларда йөри һәм кешеләрне бәрдереп китә, дип әйткән. Капитанов итәкли торган комитет ""кешеләрнең милләтен тану өчен лицензия сатып алу"" турында контракт төзегән. ""Коммерсантъ"" хәбәренчә, моңа 38,4 млн сум тотачаклар. Петербур урамнарына узган ел ахырына барлыгы 102 мең күзәтү камерасы куелган булган. Русия президенты каршындагы Кеше хокуклары шурасы башлыгы Валерий Фадеев Петербур хакимиятләренең бу фикерен ""кеше абруен кимсетүче"" тәкъдим дип атады. ""Русиядә милләтне хәтта паспортта да күрсәтмиләр. Һәм кинәт кенә ниндидер камералар кешенең кайсы милләттән булуын ачыклый башлаячак"", диде ул. Шулай ук ул Петербур хакимиятләре мигрантларның кайсы районнарда тыгыз урнашып яшәвен болай да белә, дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Петербурда сигез мең видеокамераны кешенең кайсы милләттән булуын ачыклардай итеп көйлиләр,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1656,https://www.azatliq.org/a/peterburda-migrantlarni-kuzatu-ochen-sigez-meng-videokamerani-kesheneng-kaysi-millattan-buluin-achikliy-bashlarday-itep-koylilar/33321532.html,2025-02-20T13:42:23+03:00
"Мәскәүдә Явыз Иван һәйкәлеАзатлык тарихта рәхимсезлеге белән истә калган, каршылыклы шәхес булуына карамастан, бүген Русиянең кайбер шәһәрләрендә аңа һәйкәлләр куелырга тиеш дип саналган патшаның фигурасы ни өчен һаман да калкып чыгуын ачыкларга тырышты. Аның алымнарын кайсы итәкче ничек итеп куллана һәм аны зурлау кемгә файдалы дигән сорауларны ачыкларга тырыштык. Аңа бәйле кайбер гыйбарәләр дөреслеккә туры киләме, рәхимсезлеге сәбәпләрен кайдан эзләргә дигән сорауларга КФУ доценты, тарихчы, Казан ханлыгы чоры белгече Марат Гатинавап бирде. —Марат әфәнде, Явыз Иванның әнисе татар булган дигән сүзләр бар. Никадәр бу дөреслеккә туры килә, ул чыннан да татарча белгәнме, тарихи чыганаклар бармы? Балачагыннан нинди фактлар билгеле? Марат Гатин— Татар булган, татарча сөйләшкән дигән сүзләрне вакыт-выкыт ишетергә мөмкин, әмма бу бигүк дөреслеккә туры килми. Иван Дүртенченең анасы –Елена Глинская. Ул Мамай– гасырдагы Алтын Урда итәкчесе нәселеннән була. Глинскийларның шәәрә риваятләре нигезендә Мамайның улы Мансур Куликово сугышынан соң Литва чигенә күченеп бер дәүләти биләмә төзи. Ул бүгенге Украинадагы Глински дигән шәһәрне торгыза. 1390 нчы елларда Мансур Аксак Тимергаскәрләре тарафыннан тар-мар ителә һәм сугыш кырында һәлак була. Мансурның улы Литва кенәзләренә хөзмәт итә башлый һәм аның нәсел дәвамчылары христиан динен кабул итә. гасыр башында бер фетнә нәтиәсендә Глинскийлар Литвадан Мәскәүгә качалар. Алар белән бергә яшь Елена да була. Ул Мәскәүдә 47 яшьлек Василий Өченчегә кияүгә бирелә. Елена Глинскаяга ул вакытта якынча 16 яшь була һәм ул ике малай тудыра: берсе - без белгән, аннары тарихта калган Иван, икенчесе - чукрак-телсез Юрий. Күрәсез, Еленада татар каны булса да, аны татар кешесе дип санау дөрес түгел. Аның татар телен белүе турында мәгълүмат тарихи чыганакларда әлегә табылмады. — Явыз Иван рәхимсезлеге, кырыслыгы белән тарихка кереп кала. Моның сәбәпләре нидә дип саныйсыз? Ул үз кешеләренә дә, башка рус булмаган кешеләргә дә рәхимсез була. Хәзерге психотерапевтлар, психологлар аның балачагын тикшереп нинди диагноз куяр иде? — Бөтен сәбәпләр балачакка бәйле, шул исәптән Явыз Иванның да шулай. Аның биографиясе билгеле һәм бүгенге күзлектән караганда, коточкыч. Өч яшендә атасын, ә иде яшендә ул анасын югалта, Елена Глинская агулап үтерелә дигән фараз бар. Иванның балачагы Мәскәүдә чуалышлар һәм боярларның фетнәләре арасында уза. Бу психикага тәэсир итми кала алмый. Кечкенә Иван даими куркуда, теләсә кайсы вакытта аны үтерергә мөмкиннәр дигән халәттә яши. Төрле вакыйгалар, патша сараендагы интригалар, вәсвәсәләр аның башына шик, үч алу кебек идеяне кертеп утырта. Шундый атмосферада үскән кеше берничек тә шәфкатьле була алмый. Соңгы вакытта Явыз Иванның рәхимсезлеген аның заманасы белән акларга тырышалар – гасырда күп кенә Европа илләрендә шәфкатьсезлек табигый нәрсә булган. Ул аспект та бар, ул чорда Европада протестантларны үтергәннәр, һугенотларны суйганнар – тик анда идеяле дини сугыш булган. Ә Русиядә үз халкын ачыктан-ачык сәбәпсез юк итү барган. Тотканнар да кырганнар, суйганнар кешеләрне. Бу – патша сәясәте. Максатлары нинди булган, нәрсә теләгән ахыр чиктә – әлегә кадәр аңлаешсыз булып кала. — Башка ирләрне, шул исәптән Казан ханлыгын яулап алу теләге ни өчен нәкъ Явыз Иванның башына килә алайса? Аңа кадәр татар дәүләтләре белән килешеп яшәүгә риза булалар, монда сәбәпчесе ни була, сезнеңчә? Эчке дошманны эзләү, аннары чит ил дошманнарын эзләү башланган кебек күз алдына килә. — Русиянең мәктәп дәреслекләрендә Казан ханлыгын беръяклы урыс ирләрен талап яшәгән бер агрессив дәүләт итеп күрсәтү омтылышы бар. Ләкин Мәскәү кенәзләре үзләре Казанны яулап алу идеясе белән яши, 1460 нчы еллардан башлап күпсанлы яулар оештырылган. 1487 елда урыслар беренче тапкыр Казанны алалар һәм биредә кенәзгә буйсынган курчак ханны утырталар. Курчак ханнарны Казанда утырту, алар белән идарә итү сәясәте 1550 нчы еллар башына кадәр дәвам ителгән. Әлбәттә, моның белән риза булмаганнар, каршылык күрсәтелгән. Хәтта Мәскәү тарафыннан утыртылган кайбер ханнарның курчак ролен үтәргә теләмәгәннәре билгеле, мөстәкыйльлек өчен көрәш алып барганнар. Шуңа да Иван Казан ханлыгын бысып алырга һәм Мәскәү патшалыгына кушырга дигән фикергә килә. — Явыз Иван идарә иткәндә ""опричнина"" төшенчәсе барлыкка килә. Бу–коточкыч сәясәт. Үз кешеләрен куркуда тоту, аларны үтерү, милекләрен тартып алу. Халыкны куркуда яшәтү патшага уңайлы бер карасаң, әмма бу халыкны кыру, юк итүнең уңай нәтиәсе була алмый. — Опричнина төшенчәсе Русиядә гысыр уртасына кадәр кенәзнең тол хатынының ир биләмәсен аңлаткан. Явыз Иван чорында бу инде эчке сәяси чаралар системын аңлата башлый. Бу елларда Явыз Иван үз опричниклары белән бергә кул астындагы кешеләрдән ирләрне тартып ала, күп кешеләр, бигрәк тә зыялы һәм абруйлы кешеләр нахакка гаепләнеп, әзалана. Алар сөргенгә ибәрелә, йә үтерелә. Шул ук вакытта патша урыс шәһәрләренә һөүмнәр һәм яу оештыра. Мәсәлән, Бөек Новгородны бастыра, опричниклар ай буе халыктан үч ала, шәһәрне канга батыра. Бу үзенә күрә үлем эскадроннары була, кешеләрне үтерүче отрядлар. Кайда, кемгә, ничек һөүм итүләренең бер системы да булмый. Опричниклар хатын-кызларны да, балаларны да кызганмый. Бернинди изге төшенчә белән эш итмәүләренең ачык мисалы – алар хәтта танылган Изге София соборын бөлгенлеккә төшерә, талап бетерә. Опричнина сәясәте патшаның хакимиятен үстерү, көчен ныгыту, ""самодержавие""не үстерү, урыс православ чиркәвен буйсындыру өчен әелдерелә. Ливон сугышындагы уңышсызлыкларны илдә киң таралган хыянәт итеп күрсәтә башлыйлар, ""гаепле""ләрне табып әзага тарталар. Эчке дошманны эзләп, дистә меңнәр кешеләрне юк итү була бу. Күренекле урыс тарихчысы Н. М. Карамзин опричнина сәясетен Явыз Иванның ан авыруы белән аңлата. — Кайсы итәкче Явыз Иванның сәясәтен кабатлаган дип әйтергә була? Мәсәлән, Сталинны Иван Грозный белән чагыштырып буламы? Аның да репрессия тегермәненә кем генә эләкмәгән, зыялылар юк ителгән, аларның милекләре тартып алынган. Төнлә килеп теләсә кемне кулга алганнар, мәхкәмәсез, тикшерүсез кешеләр атып үтерелгән, лагерьларга ибәрелгән. Кырымтатарларга, башка милләтләргә дошман дигән тамга салына, сөргенгә ибәрелә, аларның йортларына башкалар килеп хуа була. Опричнинага бик охшаган. — Кайбер параллельләрне күрергә була, әлбәттә. Нәкъ Сталин чорында Явыз Иванны реформатор, прогрессив патша итеп күрсәтергә тырышканнар. Бүген дә Русиянең югары рәсми кешеләре аның сәясәтендә ешрак уңай якларына гына игътибар итмәкче була, аның тискәре якларын ялган хәбәр дип саныйлар (бигрәк тә урыс булмаган чыгынакларда). Дәүләт түрәләрен, сәясәтне тәнкыйть итүчеләрне дә дошман, хыянәтечеләр дип күрсәтү очракларын күрәбез. — Явыз Иванның патша булып утыруы Русия тарихына, урыс булмаган халыкларның язмышына ничек тәэсир итә? — Явыз Иванга урыс күзе белән карасак, ул – каршылыклы патша. Бер яктан ул залим хаким булса, икенче яктан Мәскәү ирлеген икеләтә киңәйтә. Әгәр дә бу шәхескә татар, мари, чуаш һәм башка Идел буе халыклары күзлегеннән карасак, аның уңай якларын эзләсәң дә табып булмый. Казан имерелә, татар дәүләтләре үз бәйсезлеген югалта. Идел-Чулман яр буенда яши торган ирле халыклар куыла. Татар халкы тулысынча диярлек үз шәһәр катламыннан мәхрүм кала, авылларга, урманнарга кысрыклап чыгарыла. Идел буе халыклары көчле этно-конфессиональ басымга дучар ителә. Иң мөһиме – татар халкы үзенең тарихи язмышына ия булудан туктый. Татарлар буйсындырылган халык хәленә төшә. Бу сәяси, икътисади һәм мәдәни үсешкә киртә куя. — Кайбер төбәкләрдә, Идел буе республикарында Явыз Иван шәхесен көчле идарәче итеп күрсәтү шаукымы күзәтелә. Аңа һәйкәлләр кую инициативалары күренә. Сезнеңчә, бу шәхес данлауга лаекмы? — Бу сорауга татарның карашы турында әйтү артык буладыр, ул билгеле инде. Моннан тыш, бу шәхес Русия әмгыятен берләштерми, киресенчә, тарката гына. Хәтта урыслар өчен дә Явыз Иван каршылыклы патша. Һәрхәлдә, ничек кенә булмасын, Явыз Иванга һәйкәл кую мәсьәләсе патша Русиясендә дә, совет чорында да кузгатылмады. Шуңа күрә бүгенге көндә аңа һәйкәл кую кирәкмәгән бәхәсләргә һәм низагларга китерә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын урнаштырыгыз ( өченмонда, өченмонда) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Явыз Иванның тәхеткә утыруына 475 ел. Аның сәясәте бүген никадәр кулланыла?,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],5,Тарих,8256,https://www.azatliq.org/a/31656671.html,2022-01-16T21:00:47+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр27 яшьлек Айдар Йосыповны 12 март көнне мәчеттән чыккан чагында тоткарлаганнар. Туганнары әйтүенчә, адвокатка 150 мең сум акча кирәк. ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Айдар Йосыповның туганнары юридик ярдәм өчен акча ыя башлауларын хәбәр итте. Аны 12 мартта мәчеттән чыккан чагында тоткарлаганнар, дип яза""Поиск репрессантов после провокаций в Баймаке"" -каналы. Башта Уфага алып китеп ике тәүлеккә тоткарлаганнар. Мәхкәмә утырышыннан соң ике айга тикшерү изоляторына ибәргәннәр. Аны киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда һәм хакимият вәкиленә көч куллануда гаеплиләр. ""Айдарга 27 яшь, тумышы белән Стәрлетамак районының Яңа Федоровка авылыннан"", диелә хәбәрдә. Аның намаз укуы, сәламәт тормыш рәвеше алып баруы да искәртелә. Туганнары әйтүенчә адвокатка 150 мең сум ыярга кирәк. -канал мәгълүматынча, ""Баймак эше"" нигезендә тикшерү изоляторларында 83 кеше тотыла. Күптән түгел Баймакта 17 гыйнвар протестларыннан соң кулга алынганнарның туганнары халыккамөрәәгать чыгарды. Алар тоткарланучыларның гаиләләренә күрсәтелгән мадди һәм рухи ярдәм өчен рәхмәт сүзләре иткерә. Битараф булмаучылар ибәргән акчаларга адвокатлар яллый алуларын, тикшерү изоляторында тотылучы якыннарына кирәк-яраклар һәм азык-төлек тапшыра алуын искәртә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган егетнең туганнары адвокатка акча ыя",['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1388,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-nigezenda-totkarlangan-egetneng-tugannari-advokatka-akcha-jiya/32920081.html,2024-04-25T10:59:33+03:00
"5 августа күктә ҡаурый һымаҡ болоттар күренһә, көндәр һалҡынайта.",Август айына халыҡ һынамыштары,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Тәбиғәт,65,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-08-05/avgust-ayyna-haly-ynamyshtary-4338679,2025-08-05T12:20:00+00:00
4 июнь Өфө-Арена спорт аренаһында Берҙәм Рәсәй Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының төбәк конференцияһы уҙҙы.,Берҙәм Рәсәй партияһы уҙасаҡ һайлауҙарға үҙ кандидатын күрһәтте,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,102,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-05/ber-m-r-s-y-partiya-y-u-asa-aylau-ar-a-kandidatyn-k-r-tte-3798481,2024-06-05T09:44:58+00:00
"Ул төҙөүселәргә, власть органдарына, муниципалитет белгестәренә тәғәйенләнгән. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Өфөнөң өс үлсәүле картаһы ҡала мөхитен анализлау һәм идара итеү өсөн шәп инструмент булып тора, тип хәбәр итә БР Дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министрлығы матбуғат хеҙмәте. Был проект инновацион технологияларҙы, мәсьәләләрҙе сисеү ысулдарын, биләмәләр менән идара итеүгә стретегик ҡарашты берләштерә. Яңы һанлы сервистарҙы эшләү Һанлы иҡтисад милли проекты бурыстарына тап килә. – Яңы продукт урындың рельефын, биналарҙың бейеклеген күҙ алдына килтерергә һәм тематик картографик ҡатламдарҙы һалыу  мөмкинлеге бирә. Бындай формат ҡала инфраструктураһын проектлау, планлаштырыу, мониторинглау өсөн яңы мөмкинлектәр аса, – тип билдәләй Башҡортостан дәүләт идаралығының һанлы үҫеш министры вазифаһын башҡарыусы Геннадий Разумикин. Проект сиктәрендә 4000-дән ашыу документ һанлаштырылған, улар араһында генераль пландар, ер менән ҡулланыу һәм төҙөлөш ҡағиҙәләре, биләмәләрҙе планлаштырыу һәм ыҙанлау проекттары ла бар. Был мәғлүмәттәр менән төбәктең 63 муниципаль берәмеге лә ҡуллана ала. Система дәүләт хеҙмәттәре өсөн ҡала төҙөү пландары, төҙөлөшкә рөхсәт, объекттарҙы эксплуатацияға индереү кеүек документтар әҙерләүҙе автоматлаштырырға мөмкинлек бирә. Фото һәм сығанаҡ –.",Өфө ҡалаһының 3-картаһы эшләнгән,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Милли проекттар,1305,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-16/f-ala-yny-3d-karta-y-eshl-ng-n-4054979,2024-12-16T17:04:00+00:00
Херсон өлкәһендәге теракт сәбәпле ғүмерҙәр өҙөлдө.,Башҡортостан ярҙам күрһәтергә әҙер,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,50,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-01/bash-ortostan-yar-am-k-r-terg-er-4526985,2026-01-01T21:30:00+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы регион-ара конкурсының беренсе туры тамам. Уҡытыусылар Дәрес, ""Уҡыусылар менән әңгәмә"", ""Уҡытыусының профессиональ компетенцияһын диагностикалау конкурс этаптарында үҙҙәренең педагогик оҫталығын, ижади һәләтен, тел байлығын, белем даирәһен күрһәтте.",Конкурстың туры тамамланды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,290,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-07/konkursty-i-tury-tamamlandy-3673124,2024-03-07T12:31:47+00:00
"Республиканың балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ""Йәншишмә"" һәм ""Аманат"" баҫмалары ""Китап-байрам"" байрамында шашка турниры үткәрә.",Балаларға – шахмат турниры,['Спорт' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,121,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-06-01/balalar-a-shahmat-turniry-4259474,2025-06-01T15:35:00+00:00
"Наро-Фоминскиҙа грэпплингтың ""ГИ"" һәм ""НО-ГИ"" бүлектәре буйынса Бөтә Рәсәй беренселеге үткән. Дүрт көн барған ярышта Башҡортостан көрәшселәре 43 миҙал алған. Беҙҙең йыйылмакоманда""ГИ"" өлөшөндә дөйөм команда иҫәбендә беренсе булған, ә ""НО-ГИ"" ярышында өсөнсө урынды алған. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Беҙҙең грэпплерҙар Европа беренселегенә йыйына,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Спорт,702,https://amanat.su/news/sport/2026-02-10/be-e-greppler-ar-evropa-berenselegen-yyyyna-4572817,2026-02-10T17:23:00+00:00
"Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы табиптары 580 грамм ауырлыҡтағы яңы тыуған сабыйға йәшәп китергә ярҙам итә. Был хаҡта БР-ҙың һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итте. Яралғының ваҡытынан алда өҙөлөүе һәм һыуҙың бик аҙ булыуы арҡаһында бала табыу ашығыс рәүештә кесарев киҫелеше операцияһы ярҙамында үтә. Йөклөлөк гестацион гипертиреоз, аналыҡ йәрәхәте һәм хроник гипоксия фонында бара. Яңы тыуған сабыйҙың хәле бик ауыр һәм тотороҡһоҙ тип баһалана. Тәүге реанимациянан һуң уны яңы тыуған сабыйҙарҙы реанимациялау һәм интенсив терапия бүлегенә күсерәләр. Унда сабыйҙы үпкәне яһалма елләтеү аппаратына  тоташтыралар. Табиптар оҙайлы комплекслы дауалау үткәрә, ул пневмонияны һәм барлыҡҡа килгән бронхолегок дисплазияһын дауалауҙы, йөрәк эшен коррекциялауҙы, неврологик өҙлөгөүҙәр менән көрәшеүҙе, анемияны коррекциялауҙы һ. б. үҙ эсенә ала. Табиптар алдынғы белгестәр ҡатнашлығында телемедицина консультациялары үткәрә. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһында дауаланғандан һуң, бала реабилитация өсөн 17-се ҡала балалар дауаханаһы стационарына күсерелә. Әлеге ваҡытта сабыйға 11 ай, уның буйы – 65 сантиметр, ауырлығы 7 килограм.",Башҡортостанда ғәҙәти булмаған сабый тыуған!,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1172,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/bash-ortostanda-ti-bulma-an-sabyy-tyu-an-4550850,2026-01-26T15:25:00+00:00
"Яңы йыл төнөндә һәм   унан һуң табиптарға ҡолап йәрәхәтләнеүсе пациенттар күп мөрәжәғәт итә.   Быға, әлбиттә, алкоголь һәм байрам кәйефе сәбәпсе.  Эскән кешенең йорт эсендә лә ҡолап, ниндәйҙер йәрәхәт алыуы ихтимал, ә тайғаҡ урамда ҡолап һаулыҡҡа етди зыян килтереү хәүефе бермә-бер арта.","Тайып ҡолап, аяҡ-ҡулдарҙы йәрәхәтләгәндә",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,288,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-31/tayyp-olap-aya-uldar-y-y-r-h-tl-g-nd-4525916,2025-12-31T18:00:00+00:00
"урын – Баймаҡ ҡалаһының 5-се дөйөм биреү мәктәбе уҡыусыһы Азамат Иҙелбаев һәм Әбйәлил районы Асҡар ауылының Таһир Күсимов исемендәге гимназия уҡыусыһы Бәхтийәр Муллахмәтовҡа тапшырылды. урын – Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт республика гимназия интернаты уҡыусыһы Яҙгөл Хәйруллина, Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылының 2-се һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Яҙгөл Ғафарова һәм Учалы районының Комсомольск урта мәктәбе уҡыусыһы Илнара Әбдрәхимова билдәләнде. Аҙағы МАХ каналында",Үҙенсәлекле проект!,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Мәғариф,494,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2026-02-09/ens-lekle-proekt-4569568,2026-02-09T00:11:00+00:00
"Украина Иминлек хезмәте (СБУ) видеосыннан скриншотфикерләрУкраина дроннары 1 июньдә Русия хәрби очкычларына һөүм иткән. Бу һөүм шул ук төнне, Русия ракеты Украинадагы хәрби әзерлек базасына бәреп төшкән вакытта булган. Ул ракеттан ким дигәндә 12 украин хәрбие һәлак булган, дистәләрчә кеше яраланган. Ике якның да һөүмнәре Киев һәм Мәскәү вәкилләренең 2 июньдә Истанбулда үткәреләчәк икенче тынычлык сөйләшүләре алдыннан урын ала. Үткән айда узган беренче сөйләшү раунды зур нәтиәләрсез тәмамланды, әмма ике ил дә йөзләрчә хәрби тоткын алмашы турында килеште. Украинаның баш күзләү идарәсе – Иминлек хезмәте 1 июньдә дроннарның төрле хәрби базаларда Русиянең стратегик һөүм итү очкычларына бәрүен күрсәткән видеоязма чыгарды. Очкычлар Русиянең Украинага каршы сугышында мөһим роль уйный, алар ерак дистанцияле ракетлар белән Украинадагы һәдәфләргә бәрәләр, һәм күпчелек очракта украин һава саклану системы аларга каршы тора алмый. Хәбәр ителүенчә, төньяктагы Мурманск һәм үзәк Рязань өлкәләрендәге, шулай ук Украина чигеннән 5200 км ераклыктагы Себердәге Иркутски өлкәсендәге ныгытмалар зыян күргән. Иркутски өлкәсе губернаторы Игорь Кобзевтөбәктә беренче тапкыр украин дроны күренүен белдерде. Очкычларга чынлап та зыян китерүе турында бәйсез раслау юк, ләкин Русия хәрби чыганакларына бәйлеберничә -каналдүрт ныгытмага һөүм ясалуы турындахәбәр итте. Русиядә",Украина Русиянең хәрби һава аланнарына дроннар белән һөүм иткәнен белдерә,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1359,https://www.azatliq.org/a/33430993.html,2025-06-01T13:43:40+00:00
"Ветераны спецоперации, социальные координаторы филиала фонда «Защитники Отечества» по Республике Башкортостан – Эдуард Голодько, Шамиль Галимзянов и Олег Муфтахутдинов – ко Дню Победы прочитали стихотворение Эдуарда Асадова «Россия начиналась не с меча! ».",Ветераны СВО прочитали стихотворение ко Дню Победы,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Еңеү,256,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-05-06/veterany-svo-prochitali-stihotvorenie-ko-dnyu-pobedy-4226521,2025-05-06T13:25:00+00:00
"Руфинә ГабдрахмановаСоциаль челтәрләрдә ислам темасына булган сәхифәләрнең күпчелеге рус телендә эшли. Шул ук вакытта татар телле ислам югалып баруына борчылу белдергәннәр күп. Мисал өчен, бу күренеш белән риза булмыйча, татар яшьләре ан азыгы паблигын ачып ибәргәннәр. Азатлык аларның эшчәнлеге белән якыннан танышты. Татар телле исламның халәте социаль челтәрләрдә ачык күренә. Шөкер, исламга багышланган язмалар, аудио һәм видео, Коръән аятьләре, хәдисләр һ. б. төрле мәгълүматлар күп, ләкин аларның абсолют күпчелеге рус телендә. Татарча ислам тематикасына багышланган сайтлар, сәхифәләр бик аз. Булганнары арасында да күпчелеге гамәли мәгълүматлы түгел, ә бары тик ислам дөньясы яңалыкларын яктырту максаты булган сәхифәләр. Рамазан аенда социаль челтәрләрдә айның әһәмиятен ассызыклаучы матур дизайнлы татарча рәсемнәр күпләп таралды. Бу эшне ан азыгы дип аталган паблик башкарып чыгара икән. Төркем тематикасы Аятьләр. Хәдисләр. Догалар. Вәгазьләр дип билгеләнгән. Барлык мәгълүматлар саф татар телендә бирелә, матур, отышлы һәм күзгә ятышлы бизәү белән башкарыла. –Руфинә, ан азыгы сәхифәсен ни өчен оештырырга булдыгыз? Руфинә Габдрахманова ясаган коллаж–Мин ан азыгы проектына дусларым чакыруы белән кушылдым. Итимагый файдалы булырга теләү үзенекен иткәндер. Кеше үзен ниндидер бербөтеннең кисәге, өлеше итеп тойса гына, акыл һәм иат потенциалын кирәгенчә файдалана башлый. Минем белән дә шулайрак булды. –Сезнең пабликның максаты нәрсә? –Аллага шөкер, әмгыятебездә исламны аңларга тырышучы яшьләр арта бара, тик, ни кызганыч, динне аңлау теле урысча. ан азыгы проекты күңелләребезгә шулкадәр тансык булган иман турында татарча сөйләү. Бу паблик пропаганданы максат итеп куймый. Без, кешеләр өчен ан азыгы булырдай гыйбарә, канатлы сүз, Коръән аятьләре, Пәйгамбәребез хәдисләрен билгеле бер сурәт рәвешендә китереп, халыкны уйландырырга телибез. –Моның нәтиәләре бармы соң, ничек уйлыйсың? Руфинә Габдрахманова ясаган коллаж–Миңа калса, ан азыгының эшчәнлегенең нәтиәсе бар. Сәхифә барлыкка килүенә әле ярты ел гына, шуңа да карамастан, язылучылар саны көннән көн арта бара. Сәбәбе турында мин еш уйлый идем. Теләсәң дә, теләмәсәң дә, ВКонтакте, кебек социаль челтәрләрдә яңалыклар тасмасын карап чыкканда, дин турында гыйбарәләр, Коръән аятьләре, Рәсүлебез хәдисләренә юлыгасың. Һәм алар хәзерге маркетингка туры килерлек сыйфатта ясалган: зәвыклы сурәттә матур шрифт белән сүзләр языла. Андый постларны карау, охшату билгесе кую, үз сәхифәңә урнаштыру шактый актив бара. Ләкин алар русча. Татар телендә шундый ук паблик ясау кирәклеге көн кебек ачык иде. Ясадык, һәм ул үз нәтиәсен бирә, ислам фәлсәфәсен шулай үзебезчә, татарча тәкъдим итү халыкка ошый. Кеше якты уйларга, инанычка сусаган икән дигән тәэсир кала. –Мондый матур рәсемнәрне ничек ясыйсың? Руфинә Габдрахманова ясаган коллаж–Эшли башлаганда гына әле програмында ясый идем. Хәзер инде ка күчтем. Пост ясау гадәттә ничек бара? Китаплар актарганда, дини китаплар укыганда, яисә интернетта социаль челтәрләрдә эзләнгәндә, үземә ошаган, күңелемә билгеле бер йогынты ясаган, уйланырга мәбүр иткән сүзләргә юлыгам. Тематик яктан туры килгән сурәт табам. Һәм шуңа төс коррекциясе ясап, яки бераз кисеп, яңа элементлар, табылган сүзләрне өстәп, композицион яктан тулы сурәт барлыкка китерергә тырышам. Шулай барлыкка килә дә инде. Миңа бу эш бик ошый. Програмнарны ачканда һәрвакыт ниндидер бер дәрт, илһам белән тотынам аңа. Бәлки, кулланучыларга безнең эш кирәк икәнен аңлау үзенекен итәдер. –Гомумән, синеңчә, татар телендә исламга багышланган мәгълүматлар итәрлекме? Син татарча нәрсәләрне кулланасың? Руфинә Габдрахманова ясаган коллаж–Шөкер, татар телендә исламга кагылышлы мәгълүматлар бар, алар күп. 1000 елдан артык тарихы бар бит исламның безнең халкыбызда! Ләкин, ничек йомшаграк әйтергә микән, алар инде искергән. Сәхифәгә сеңгән мәгънә, сүзләрдәге эчтәлек турында әйтмим. Теле, тәкъдим итү рәвеше искергән. Хәзерге әмгыять кешесе алай уйламый да, алай фикер дә йөртми, сөйләшми дә. Татарның дини лексикасын заманчалаштырырга кирәк кебек. Соңгы арада үзем тәремә итү яклырак кебек. Аятьләр булса, берничә тәфсирне (русча да, татарча да) чагыштырып, татар телендә тәкъдим итәргә тырышам. Чөнки халыкка сүзләр йогынты ясасын өчен, ул кешенең аны, күңеле телендә булырга тиеш, минемчә. Шәхсән үземә Шамил хәзрәт Галәветдиннең исламны аңлату рәвеше ошый. Хәзерге дөнья күзлегеннән бирә ул дини белемне. Кире какмыйм, ул нейробиология, психология фәннәрен дә бик яхшы куллана, ләкин мондый төр аңлату да кирәктер кешегә. –Руфинә, синең фикеренчә, татар телле ислам югалмас өчен бүгенге көндә нәрсәләр кирәк? Руфинә Габдрахманова ясаган коллаж–Татар телендә ислам югалмасын өчен, дини лексиканы яшәртергә кирәк. Ә бу–китап язу, радио, телевидениеләрдән чыгышлар ясаулардан кала, хәзер яшәүне ансыз күз алдына да китереп булмаган интернетта да үстерү белән генә бара ала. Кабат шул ВКонтакте, ,, кебек мәйданчыкларда да эш алып барырга кирәк. Русча тәкъдим ителгән мәгълүмат арасында миңа исламның асылы булган яктылык, ак төсләр итми. Кара төсләрдән арындырырга вакыт күңелләрне. Кеше яктылыкка ышанырга тиеш, минемчә.","Ислам фәлсәфәсен үзебезчә, татарча тәкъдим итү халыкка ошый",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,5093,https://www.azatliq.org/a/27108462.html,2015-07-04T12:19:20+00:00
"Николай СеменаХөкем карары аннексияләнгән Кырымда Акмәчетнең Железнодорожный районы мәхкәмәсендә укылды. Журналистны ярымутрауны аннексияләү турындагы мәкаләсе өчен ""сепаратизмга чакыру""дагаепләделәр. Мәхкәмә эше ярты ел барды. Семенадан тыш, Кырымда тагын берничә журналистка гаепләү белдерелгән иде. Алар мәхкәмә тикшерүе башланганчы ярымутраудан китәргә өлгерде. ""Сепартизмга чакыру""да Кырымтатар мәлесе башлыгы Рефат Чубаров һәм рәис урынбасары Ильми Умеровка да гаепләү белдерелде. Аларга хөкем карары Акмәчеттә 27 сентябьдә чыгарылачак. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Акмәчеттә Николай Семенага хөкем карары чыкты,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,611,https://www.azatliq.org/a/28751139.html,2017-09-22T12:40:26+00:00
"Ғәҙәти шәмбе кисе, тыуған бар, күнегелгән виски. Барыһы ла таныш, барыһы ла ул яратҡанса – ҡәҙимге. Ҡыш көнө бүлмәгә күбәләк килеп ингән кеүек тәьҫир итте уға был көтөлмәгән осрашыу. Барға көлә-көлә килеп ингән ҡыҙҙарҙы күрҙе лә, ниҙер һөйләп ултырған еренән һүҙһеҙ ҡалды. Тирә-йүндә уйнаған музыка ла, шәмбегә генә хас шау-шыу ҙа юҡҡа сыҡты. Тағы шул йәнде иретерлек итеп йылмайғанда ла моңһоу ҡалған төпһөҙ күлдәй ҙур күҙҙәр. Ҡапыл хәтер еле уны теге йәйгә алып ҡайтты: бына ул алдына йүгереп сыға ла, Цветаеваны уҡый башлай: Мне нравится, что вы больны не мной. Бына улар балконда, икеһенең дә ҡараштарынан сыҡҡан осҡон арала электр утын тоҡандырғандай. Бына улар алмалары ишелеп уңған дача баҡсаһында парлы бейеүҙә өйөрөләләр, ҡапыл тирә-яҡтағы шау-шыу юҡҡа сыға, ни бары шул күҙҙәр, шул үҙенә ымһындырған ирендәр генә тороп ҡала. Ҡала-ара йөҙәр саҡрымдар, көтөп алынған осрашыуҙар, ҡыҙыҡлы һөйләшеүҙәр, бер-береһенә бүләк иткән китаптар һәм шиғырҙар. Быға тиклем әллә ни иҫенә лә төшөрмәй ине бит, әле ниңә йәш малайҙай ҡаушап ҡалды һуң? Ҡыҙҙарҙың береһе уны күреп ихлас ҡул болғаны. Уға ниҙер хаҡында көлөп хәбәр һөйләгәне, бына инде бер нисә минут йөрәген йышлап тибергә мәжбүр иткәне ҡапыл уның яғына боролдо. Ҡараштар осрашты. Төпһөҙ күлдәй күҙҙәр буйлап ҡараһыу күләгә йүгереп үтте, ә шулай ҙа ҡыҙ ихлас йылмайып башын эйгәндәй итте, һәм. бер ни булмағандай ҡарашын алды. Эргәләренә килеп баҫҡан официантҡа көлөп ниҙер һөйләргә кереште. Былай ултырыуҙың әҙәпһеҙлек билдәһе икәнен яҡшы аңлап, егет урынынан торҙо, улар яғына йүнәлде. Бер-ике аҙым, һәм шул төпһөҙ күҙҙәр. - Һаумы? .. - Сәләәм! – бер ни булмағандай ҡосаҡлап алды, йылмайып ҡараны, хәл белеште, ыңғай яуап ишеткәс, шул уҡ ихлас йылмайған килеш буш өҫтәлдәрҙең береһенә йүнәлде. Күҙ асып йомған арала килеп сыҡты барыһы ла. Әхирәте, ғәфү үтенгәндәй, яурындарын һелкетте лә, уның артынан йүнәлде. Ошонда ғына егет инде уның тынысланғанын аңланы. Аңланы, әммә йөрәген теге ялҡын элеккенән дә нығыраҡ ялмаған да. Нисә тапҡыр күҙ алдына килтереп маташты икән ул был көтөлмәгән, әммә көтөп алынған осрашыуҙы? .. Мәңге үтмәҫтәй тойолған һуң ҡара төндәрҙә яралы йөрәген услап, үкһеп ебәрмәҫ өсөн мендәр ситен тешләгәндә, бар мәшәҡәттәрен ташлап, көпә-көндөҙ эш кабинетында илап ебәргәндә, Ағиҙел ярында бар көсөнә ярһып һыуға таш ырғытҡанда, сараһыҙлыҡтан айға ҡарап олорҙай мәлдәрҙә экранға ҡарап, таныш исем-шәрифтең онлайн булыу-булмауын күҙәткәндә, хатта, көсһөҙлөгөнә барып, бер-ике сәләм ебәргәндә. Был ҡалаға яңынан аяҡ баҫҡанда күңелендәге ярһыу баҫылған, хистәре йүгәнләнгән ине барыбер. Аҙаҡ тағы ултырып иламаҫ өсөн артыҡ әллә нимәгә өмөт итергә ярамағанын да белә ине, шуға тегене-быны уйлауҙан башта уҡ тынғыһыҙ йөрәген тыйып ҡуйҙы. Хәҙер килеп, ана ултыра, бынан бер-ике аҙым аша ғына, күҙен алмай. Тыштан тыныс күренһә лә, эсендә буран айҡаша ҡыҙҙың, ул быны официант килтергән менюны иғтибар менән күҙәтеп, баҫырға маташа. Һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәгән ике ҡыҙға тиҙҙән егеттәр ҡушылды. Береһен таный – әхирәтенең һөйгәне. Ә бына икенсеһе уның менән ихлас күреште, янына ултырҙы, ниҙер әйтте. Ҡыҙ ихлас көлөп яуап ҡайтарҙы, улар нимәлер хаҡында ҡыҙып-ҡыҙып һөйләшә башланы. Был күренеш йөрәгенә уҡ булып ҡаҙалды, һикереп торғоһо, был икәүҙе ике яҡҡа айырғыһы, ә уны етәкләп алып сығып киткеһе, элеккеләй ҡосаҡлап үпкеһе килде. Нимәгә мин уны ҡыҙғанам әле? Юлдар айырылған, арала әллә ни етди нәмә лә булманы. Мейе бер нәмә уйлай, йөрәк үҙ тормошо менән йәшәй бирә. Иптәштәренең ни һөйләгәнен ишетмәҫ хәлгә етте, виски һалынған ҡырлы стаканын бер күтәрҙе, бер ултыртты, тәмәке төтәткеһе килде, әммә ул сығыу менән мираждай тойолған ҡыҙ ҙа юғалырҙай тойолдо. Ахыры, түҙмәне, стаканын алып улар янына йүнәлде: - Рөхсәт итегеҙ? - Әйҙә, әлбиттә! Кино донъяһы хаҡында гәп һаталар, Кеше-үрмәксенең Марвел киностудияһынан китеүе хаҡында һөйләшәләр. Ҡапыл тағы июль кисе хәтеренә килде, кескәй кинозал, ошо фильм. Иғтибарын ситкә йүнәлтмәйем ти ҙә, тағы ҡосаҡлай, сәсенә ҡағыла, ул да йылмая, яурынына башын һала. Күңел түрендә һәр ваҡыттағыса ҡотҡарған һалҡын ҡанлылығы тауыш бирҙе: Һин уны үҙең ҡалдырҙың. Ғазап тулы йөрәген тәүҙә аҡ ептәр менән бәйләнең, ә үҙеңә эҫендергәс, ҡапыл кире эттең, иҫәр шиғырҙар менән яуапланың. Хәҙер килеп ҡаршыһында күҙеңде алмай ултырыуың да иҫәрлек билдәһе бит. Нимәгә өмөт итәһең һин? Күҙҙәренә күтәрелеп ҡара, ундағы төпһөҙлөктә һин уятҡан иркә осҡондар күптән һүнгән, ғорурлыҡ менән алмашынған. Тороп ҡына сығып китеүе урынлы икәнен белә, әммә ниндәйҙер билдәһеҙ көс уны бында ҡаҙаҡлаған. Беренсе булып ҡыҙ ҡалҡынды: - Мин хәҙер, иптәштәр. Пальтоһын эләктерҙе, кеҫәһендәге тәмәке ҡабын ҡапшаны. Һаман бер ни булмағандай, тыныс, һәлмәк аҙымдар менән ишеккә табан йүнәлде. Эсендә ниҙер өҙөлгәндәй итте егеттең, йөрәгенә өшөткөс һалҡын йүгерҙе. Ниндәй хаталанғанын бөгөн, әле килеп аңланымы әллә? Ямғыр был кескәй ҡаланы ярата шикелле. Йәй буйына ҡойоп туймаған ахыры, һуң көҙҙә лә яуып рәхәтләнә. Ҡыҙ оҙаҡ ҡына аяҡ аҫтындағы фонарь яҡтыһы, тамсылар бейегән күләүеккә, унда яңғыҙ елкәндәй талпынған һары япраҡҡа ҡарап торҙо, елкәһенә япҡан пальтоһын нығыраҡ ҡымтығас, ашыҡмай ғына тәмәке тоҡандырҙы. Ағыулы төтөн тын юлдарын тултырҙы, әҙерәк ысҡындырғандай итте. Йөрәк шулай ҙа сығып бара, бар көскә уны тыйы маташыу барыбер ярҙам итмәйәсәк – әйҙә шашынһын. Әле ҡасан уны күрә әле, әле ҡасан шул шоморт күҙҙәрҙең уны күҙәткәнен тоя әле. Өмөтләнмә, ҡыҙый, өмөтләнмә, ул тағы ла йомшаҡ йәйеп ҡатыға ултыртыуы ихтимал, ихтимал ғына түгел, бик мөмкин! Шул ваҡыт ул артында ишек асылып-ябылғанын ишетте. Ҡолағы менән түгел, йөрәге менән тойҙо таныш аҙымдарҙы, тәне буйлап электр тогы йүгерҙе. Бер килке өндәшмәй торҙолар. Шунан үҙ ҡолаҡтарына үҙе ышанманы: - Я в глазах твоих утону, можно? Ведь тонуть в твоих глазах - счастье. Подойду и скажу: ""Здравствуй, Я люблю тебя"". Это сложно. - Һин тағы ла рөхсәт ителмәгән алым ҡулланаһың, әммә мин был юлы алдан хәбәрҙар һәм ҡораллымын. Шаяртырға тырышҡайны ла, әллә артыҡ ҡаты бәрелде? Бәрелһә ни, уға шул кәрәк. Тынлыҡ. Һәм: - Ғәфү ит. - Ғәфү итәм. - Барыһының да ҡайҙа тәгәрәгәнен минән яҡшыраҡ беләһең бит. Ары һуҙған һайын нығыраҡ ҡыйын булыр ине. - Ниндәй матур төн! Есенин һымаҡ: Какая ночь, я не могу! Ҡалағыҙ барыбер матур һеҙҙең. - Һин Өфөнән башҡаһын үҙ итмәйһең дә. - Ҡалалар кешеләре менән күңелде яулай. Хатта иң бысраҡ, иң иҫке, ташландыҡ тойолғанында ла йөрәк йылытырҙай кеше табылһа, был ҡала матур күренә. - Ҡал. Мин мөмкин түгелде һорайым, әммә. - Ҡалаламы, әллә һинең тормошоңдамы? - Улар араһында әллә ни айырма күрмәйем. Тынлыҡ. Ҡапыл ҡыҙҙың елкәһенә ҡаплаған пальтоһы шыуҙы. Егеттәргә генә хас етеҙлек менән ул пальтоны төшөп барған еренән эләктерҙе лә, уның яурындарына япты. Япты ла, ҡулдарын алырға ҡыймайса, ҡатты. Ирендәре менән һаҡ ҡынә сәсенә ҡағылды: - Һинән һаман мин яратҡан абрикос еҫе килә. - Ә һин һаман үҙ-үҙенә ышанған, нахал. джентльмен. Нимәшләргә һинең менән? .. Әсенеп тә әйтмәне ҡыҙ был һүҙҙәрҙе, ә шулай ҙа уларҙа һағыш сағылды. - Бәхетле булырға. Был юлы – мотлаҡ. Вәғәҙә бирәм. Тик һин ҡал. Ҡалала, тормошомда. Иртә һайын һине күрһәм, миңә башҡаһы кәрәкмәй. .Ҡапыл өҙөк-өҙөк иҫкән ел ҡыҙҙың ни тип яуаплағанын ят ҡолаҡтарҙан йәшерҙе. Ағастарҙан йәнә япраҡ ямғыры ҡойолдо, уға ҡәҙимгеһе ҡушылып, бергә өйөрөлдөләр. Шулар араһында аҡ күбәләк тә күҙгә салынғандай – ҡанаттары нисек кенә һалҡын елгә өшөмәһен, барыбер ярата көҙҙө, ҡанаттары нисек кенә көймәһен – барыбер утҡа оса. Осһон. Янмайынса, туңмайынса бәхетте табырға мөмкинме һуң? ..",БЕР КИСТӘ.,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0],5,Хикәйә,7427,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-06-17/ber-kist-4279415,2025-06-17T16:16:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы - хеҙмәт етештереүсәнлеге буйынса компетенциялар үҙәктәренең федераль рейтингында тәүге унау исемлегендә. Был – Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектының (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) Хеҙмәт етештереүсәнлеге федераль проектына ярашлы системалы эш һөҙөмтәһе. Башҡортостандың Төбәк компетенциялар үҙәге, былтырғы эш һөҙөмтәләре буйынса тәүге унау иҫәбенә инеп, эштең юғары сифатын раҫланы. Бер йыл эсендә эксперттар Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектының (национальный проект Эффективная и конкурентная экономика) Хеҙмәт етештереүсәнлеге федераль проектына 38 предприятиены йәлеп иткән, иҡтисади һөҙөмтә 523 миллион һум тәшкил иткән. Был хаҡта төбәктең Компетенциялар үҙәгенән хәбәр иттеләр. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостан тәүге унау иҫәбендә,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,874,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-30/bash-ortostan-t-ge-unau-i-bend-4556399,2026-01-30T08:30:00+00:00
"Махсус хәрби операцияла һәләк булған ҡаһарман яҡташыбыҙ Фәнис Хөсәйеновҡа арнап Мөнир Ҡунафин яҙған пьеса буйынса ҡуйылған  ""Бер ғүмер етмәй икән"" спектаклен тәтешлеләр ҙә ҡараған. М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актерҙары әҫәрҙе район мәҙәниәт һарайы сәхнәһендә уйнаған. Тамашасылар араһында батырҙың әсәһе менән ҡыҙы ла булған. Кескәй Әминәнең атаһы ролен башҡарыусы Байегет Мөхәрләмовҡа рәхмәт әйтеп, уны һығып ҡосаҡлағанында залдағыларҙың береһе лә тыныс ҡала алмағандыр. Рауилә Ғатауллина.",Фәнис батыр тыуған яғына ҡайтты,['Мәҙәниәт' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],2,Махсус хәрби операция,502,https://tamasha-rb.ru/articles/care/2025-04-09/f-nis-batyr-tyu-an-ya-yna-aytty-4189917,2025-04-09T08:23:00+00:00
"""Метеор 1-1"" ир шарына һава торышы турында мәгълүмат ибәреп тордыРакеталар Уоллопс утравыннан ибәрелдеирдә боз күләме арта","Фән яңалыклары: совет иярчене, галәм илләре һәм глобаль суыну",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,122,https://www.azatliq.org/a/24533692.html,2012-04-01T01:40:36+00:00
Иглин районы хакимиәте башлығы Гүзәл Насирова махсус хәрби операция биләмәһендәге яҡташтарына ҙур ылау алып барып тапшырҙы. Был райондан - 57-се гуманитар ярҙам.,Район башлығы яугирҙарға гуманитар ярҙам алып барҙы,['Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,161,https://ye102.ru/articles/care/2025-12-25/rayon-bashly-y-yaugir-ar-a-gumanitar-yar-am-alyp-bar-y-4520380,2025-12-25T09:25:00+00:00
"«Математика – бөтә фәндәр батшабикәһе, ә арифметика – математика батшабикәһе», – тигән – быуаттарҙа йәшәгән немец ғалимы Карл Фридрих Гаусс. Был фән буйынса урынды Лиана Ғәҙелшина, Динислам Даушев, Разия Хамматова, Регина Байғәлина яуланы. урында иһә – Рамаҙан Йосопов, Гүзәлиә Әхтәмова, Айҙар Мөхәмәтйәнов, Иштуған Хафизов. Илһам Рамаҙанов, Даниэль Арғынбаев, Румил Килдейәров, Сәфинә Заһретдинова урында билдәләнде. Шулай уҡ аҡыллы, отҡор, зирәк уҡыусылар үҫтергән математика уҡытыусылары: Нәйлә Арыҫлан ҡыҙы Ғафарова, Зөлфиә Рәмил ҡыҙы Рамаҙанова, Зилә Шаһивәли ҡыҙы Зарипова, Венера Ғаяз ҡыҙы Низамова, Фәүзиә Фәйез ҡыҙы Зәйнуллина, Елена Витальевна Борисова, Нурзидә Хизбулла ҡыҙы Ғәйнуллина, Дилә Талмас ҡыҙы Ғиззәтуллина, Венер Мөхәмәтйән улы Сәйетов, Ирек Әхмәтйән улы Бәхтийәров, Наҙгөл Илдус ҡыҙы Суфиянова, Гүзәл Рәүеф ҡыҙы Заһретдинова сертификаттар менән бүләкләнде. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Көслө математиктар бүләкләнде,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Конкурстар,1310,https://amanat.su/articles/konkurstar/2025-04-04/k-sl-matematiktar-b-l-kl-nde-4184803,2025-04-04T15:25:00+00:00
"Сыуаш ҡоҙалар ныҡышып, туйҙы ике яҡта ла үҙҙәренең тәртиптәре буйынса буйынса үткәрергә күндергәндәр беҙҙең башҡорт ҡоҙаларын. Ә тәртибе шунан ғибәрәт - ике тиҫтәгә яҡын пар килә теге яҡтан, ике-өс сәғәт байрам итә лә шулай уҡ дәррәү йырлашып-бейешеп ҡайтып та китә. Беҙҙең халыҡ ҡунаҡҡа һуңлап килергә ғәҙәтләнгән бит инде, һуң килеп, таңға хәтле йырлашырға, бейешергә, яйлап сәй мәй эсеп һөйләшеп ултырырға ла бит. Туй көнө еткән, сәғәте минуты менән, ҡоҙалар килеп еткән, әллә ун биш әллә ун алты пар. Ойошҡан рәүештә, десант кеүек йәһәт кенә кереп ултырғандар йәштәрҙе ҡотлағандар, ике-өс сәғәт һыйланғандар, йырлашҡандар ҙа, хуш аяғын тотоп ҡайтып та киткәндәр. Беҙҙең яҡ ҡоҙаларҙың яртыһы һуңлап килгән, ҡайһы бер ҡунаҡтар куреп тә өлгөрмәгәндәр туйҙы. Аҙна үткәс, беҙҙекеләрҙең барырға сират еткән кейәү егеттең яғына. - Беҙ күпме килдек һеҙ ҙә шунан кәм булмаҫҡа тейеш! - тип әйтеп ҡайтып киткәндәр икән ҡоҙалар, рәхмәт төшкөрҙәре. Башҡоҙа саҡ саҡ еткереп ҡунаҡтарҙы кәрәк һанға, сығып киткәндәр туйға. Тулмаған иҫәпте тултырырға ауыл йәштәренән өс-дүрт егетте лә алғандар, урыҫ әйтмешләй, для ровного счету. Сыуаш ҡоҙалар әйҙүкләп ҡаршы алған, ныҡ итеп һыйлағандар. Бейешкәндәр, йырлашҡандар ҡоҙа-ҡоҙасалар, бергә фотоға төшкәндәр. Туйға фото төшөрөргә саҡырылған фотограф һалып торғанмы, әллә ныҡ ""һалып"", аппаратын онотоп киткәнме, инде беҙҙең бер ауыл егетенең ҡулына эләгә бит был ҡорал. Арыу ғына ""ҡунаҡ "" булған был егет тотона төшөрөргә! Тегеләй ҙә шалт, былай ҙа шалт! Эй маҡтайҙар егетте: - миңә фото бирерһең сығарғас! - мине лә онотмаҫһың. Хушлашыу ваҡыты ла етә, сыуаш ҡоҙалар ҡунаҡтарға бутҡа ашаталар ҙа (уларҙың йолаһы шулай икән), хуш аяғы тотороп автобусты оҙатып ҡалалар. Автобуста арыу ""һалған "" бер ағай, ""фотограф"" егетте саҡырып ала (кеше фотоаппаратын нишләп тегендә ҡалдырмағандыр? ) - Энем, мине тағы төшөр әле? Был кәзәләнәме, башҡа сәбәп менәнме, теге ағай тартып ала бит аппаратын. Арт яғын асып ҡараһа, фотоаппаратының пленкаһы ла булмаған икән, күрәһең, пленка бөткәс һалып торған фотограф, ә был егет шулай шалт да шолт йөрөгән туй буйы. Ҡайтып еткәнсе ""фотограф""ҡа ""инструктаж"" үткәргән инде ағай, ""вспышка""лар күҙ алдында ялтлап торған бахыр егеттең. Фотограф ҡушаматы ла бик оҙаҡ ҡына эйәреп йөрөнө артынан.",ФОТОГРАФ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,2250,https://henek.info/articles/common_material/2025-10-22/fotograf-4436304,2025-10-22T10:25:00+00:00
"Мидхәт Шакировка багышланган күргәзмәМузей залына, нигездә, Башкортстан өлкә комитетының беренче сәркатибе Мидхәт Шакиров заманында аның кул астында эшләгән ике йөзләп өлкән яшьтәге кешеләр ыелган иде. Юбилей чаралары шушы ук музейның коридорында урнашкан ""Мидхәт Шакиров һәм аның чоры"" дип аталган күргәзмәне ачудан башланды. Шуннан соң Русия фәннәр академиясе Уфа фәнни үзәгенең Тарих, тел һәм әдәбият институты галимнәренең юбилейга багышланган ""Өлкә комитетының беренче сәркатибе М. З. Шакиров"" дигән китабы белән халыкны таныштырдылар һәм шуннан соң Башкортстан тарихы: үткәне, бүгенгесе һәм киләчәге дип аталган фәнни-гамәли конференция үтте. Конференция барышыКонференциядә чыгыш ясаучылар барысы да, шул исәптән Башкортстан хөкүмәте рәисе урынбасары Салават Сәгыйтов та Мидхәт Шакиров шәхесенә, эшчәнлегенә бик югары бәһа бирделәр, аны Башкортстан тарихындагы иң күренекле шәхесләрнең берсе дип билгеләделәр. Әмма чынбарлык катлаулырак, әлбәттә. Төньяк Корея юлбашчылары стилендә эш иткән Шакиров үзенә каршы сүз әйтергә батырчылык итүчеләрне, фигураль әйткәндә, таптап та ташлаган. Шакировны урыныннан төшерү алдыннан ""Правда"" газетында 1987 елның 6 маенда чыккан ""Эзәрлекләүне туктатырга"" дигән мәкаләдә бу фактлар тулысынча яктыртыла. Шулай да ул мәкаләдә Шакировның бер мөһим башбаштаклыгы искә алынмый – аның республикадагы татар мәктәпләрен административ юл белән тулысынча диярлек башкорт телендә укытуга күчерүе. 1988 елның февралендәге КПСС Үзәк комитетының пленумында чыгыш ясаганда, Үзәк комитет секретаре Егор Лигачев Шакиров командасының бу эшен кискен тәнкыйть утына тотты. ""Башкортстанда, мисал өчен, нормаль булмаган хәл тудырылды. Башта анда татар телендә укытыла торган мәктәпләр бетерелде, ә шуннан соң башка ирле телләрдә укыту да юкка чыгарылды"", дип белдергән иде Лигачев. Юбилейга басылган китапШакировның йөзеллыгына чыгарылган ""Өлкә комитетының беренче сәркатибе М. З. Шакиров"" дигән китапның 200 нче битендә татар мәктәпләрен башкортчага күчерү уңай күренеш буларак таныла: ""1980 нче еллар башында Башкортстанның төньяк-көнбатыш һәм кайбер төньяк районнарында башкорт теле аерым предмет буларак укытыла башлады, ә кайбер башлангыч сыйныфларда укыту тулысынча башкорт телендә алып барылды"". Әйтергә кирәк, башкорт түрәләренең каршылыгына карамастан Мәскәүдән Шакировларга кисәтү килгәч, ата-аналар инициативасы белән һәм татар активистлары ярдәмендә башкортчага күчерелгән татар мәктәпләре кире татар теленә әйләнеп кайтты. Бу процессларга билгеле публицист Айдар Хәлимнең 1988 елда ""Дружба народов"" журналында дөнья күргән ""Телем минем – дустым минем"" дигән язмасы да уңай тәэсир итте. Әмма Мидхәт Шакиров үзе дә, аның канаты астында өлкә комитетта үрчегән башкорт милләтчеләре дә хәлләрнең шундый юнәлеш алуы белән килешмәделәр. 1990 елның әендә мин Башкортстан ТИҮен итәкләгән вакытта, Мидхәт Шакиров үзе минем янга килеп (ул инде пенсионер иде) бераз фикер алышты. Әмма, әңгәмә барышында ул искә алган инаятькә тиң хатасын танымады. Документлар буенча анда татарлар түгел башкортлар яши, аннан соң ата-аналар үзләре дә башкорт телен укытуны хупладылар"", дигән иде ул. Мидхәт Шакиров әтисе, әнисе һәм сеңлесе беләнӘйткәндәй, искә алган ""Өлкә комитетының беренче секретаре М. З. Шакиров"" дигән китапның байтак өлеше Шакировлар нәселенең башкортлардан булуын исбат итәргә тырышуга багышланган. Башкорт галимнәрен Мидхәт Шакировның атасы Закирның бүгенге саф татар районы булган Кушнарен районының Карача-Елга исемле татар авылында тууы да пошындырмый, анасы Гафифә ханымның саф татар телендә сөйләшүче хәзерге Илеш районындагы Ябалак авылыннан чыгуы да туктатмый. Мидхәт Шакиров ни сәбәпле ""хозяйственник"" булып кына калмыйча, башкорт милләтчесенә әверелгән – билгеле түгел. Күрәсең, ""Башкортстан"" дип аталган республика башында ныклап утыру өчен башкорт булу файдалырак дип исәпләгәндер. Ни дисәң дә, ул вакытта да милли республикалар башында, кагыйдә буларак, республикага исем биргән милләт вәкилләре утыра иде. Түбәтәйле малай – Мидхәт ШакировМидхәт Шакировның башкорт милләтчесе сыйфатында кылануының бер фактын боз өстендә мотоциклда ярышта алты тапкыр дөнья чемпионы Габдрахман Кадыйров китергән иде. Бер вакыт Кадыйровны өлкә комитетына Шакировка чакырталар. Мидхәт Шакиров Кадыйровка республика һәм Совет берлеге алдындагы хезмәтләре өчен Ленин ордены бирергә ыенулары турында хәбәр итә. Әмма, дигән Шакиров, паспортыңда син ""татар"" дип язылгансың икән. Ленин ордены бирү өчен башкорт булуың кирәк. Паспортыңны һәм милләтеңне алыштыр. Һәм менә шундый вакытта бернинди дә милләтче булмаган Габдрахман Кадыйров кодрәтле Шакировка тетрәндергеч авап бирә: ""Әтием Ватан сугышында үлеп калган, әгәр ул рөхсәт итсә – алыштырырмын"". Һәм менә бүген башкорт милләтчелеге байрагын Зәки Вәлидидән соң беренче булып күтәргән һәм шул байракны үзе үстергән кадрлары аша Башкортстанның яңа лидеры Мортаза Рәхимовка тапшырган Мидхәт Шакировны республикада олылау бара. 31 октябрьдә Мәит Гафури исемендәге Башкорт академия драма театрында Мидхәт Шакировка багышланган тантаналы кичә үтәчәк, Уфа үзәгендә Шакиров исемендәге сквер ачылачак. Тагын мәдхияләр укылачак. Тик берәү дә, мөгаен, аның күпмилләтле республикада татарны кысу исәбенә башкортны күтәрергә маташканын искә алмаячак. Ни дисәң дә, бүгенге Башкортстанда да шундый ук милли сәясәт алымнары күзәтелә. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Башкортстанда татар мәктәпләрен бетертүче Мидхәт Шакировны олылау башланды,"['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 1 0 1 0 1 1 0],8,Комментарийҙар,5359,https://www.azatliq.org/a/28035704.html,2016-10-06T11:40:24+00:00
"9 фвралдә ағастар бәҫкә төрөнһә - тиҙҙән йылытасаҡ.12 фвралдә ай ҡыҙарып торһа, көслө л буласаҡ.14 фвралдә күк йондоҙло булһа, яҙ һуң килр.15 фвралдә көндө пшк булһа, яҙ иртә килр һәм йылы булыр.26 фвралдә ҡар ирһә, һыу аҡһа, йәй ямғырлы булыр.27 фвралдә йылы һауа булһа, март башында һыуыҡ көт.28 фвралдә боҙбармаҡтар оҙон икән, яҙ ҙа оҙон булыр. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йылы февраль һыуыҡ яҙ килтерә.,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],2,Беләһеңме,738,https://yanshishma.com/articles/bel-e-me-/2026-02-05/yyly-fevral-yuy-ya-kilter-4566192,2026-02-05T20:00:00+00:00
"Слет ҡатнашыусыларын Өфөнөң Дим биҫтәһенән ""Сапсан"" халыҡ бейеүҙәре ансамбле сәләмләне. 2-се ""Смарт"" полилингваль гимназияһында ойошторолған ижади коллектив, ғөмүмән, баш ҡаланың бер мәҙәни сараһынан да ситтә ҡалмай. Бөгөнгөһө айырыуса мөһим. Сығыш яһаусыларҙы республика район-ҡалаларынан 9 полилингваль мәктәп һәм 2 полилингваль кабинетында белем алыусылар алҡышланы. Балалар өсөн көн һайын төрлө телдәге саралар ойошторола. Мәҫәлән, бер көндә программа тик башҡорт телендә генә барһа, икенсе көн инглиз теленә арнала. Шулай уҡ билдәле шәхестәр менән осрашыуҙар үткәреү ҡаралған. Ойоштороусылар фекеренсә, слет уҡыусыларға онотолмаҫлыҡ тәьҫораттар бирә. Бер яҡтан, йыл дауамында алған белемдәр камиллаштырыла, икенсенән, тиҫтерҙәр аралаша, яңы дуҫтар таба. Слеттың тәүге көнөндә уҡыусылар мәғариф һәм фән министры вазифаһын башҡарыусы менән осрашты.",Төрлө телдәрҙә аралашалар,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,851,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-28/t-rl-teld-r-aralashalar-3987398,2024-10-28T18:17:00+00:00
"6 ноябрҙә – Һатҡы, 8 ноябрҙә – Мейәс, 11 ноябрҙә – Силәбе, 13 ноябрҙә Магнит ҡалалары халҡы Илдар Әмир улы ойошторған фестивалде күрәсәк. 16 ноябрҙә фестиваль Ырымбурҙа дауам итәсәк, 17 ноябрҙә йырсының атаһы Әмир Абдразаҡовтың тыуған яғын – Ырымбур өлкәһе Александровка районын гөрләтәсәк.  Әмир Ғәбделмән улы ошо райондың Ҡәйепҡол ауылында тыуған, быйыл уға 90 йәш тулған булыр ине. Илдар Әмир улының район үҙәгендәге концерты атаһының иҫтәлегенә бағышланасаҡ. Фестивалдең һуңында 20 ноябрҙә Өфөлә Башҡортостан концерт залында ҙур концерт була. Фестивалдә балалар өсөн программалар ҙа ҡаралған. 10 ноябрҙә Силәбенең балалар филармонияһында Илдар Абдразаҡовтың оҫталыҡ дәресе үтәсәк, мәшһүр йырсы үҙенең сәнғәт серҙәре менән уртаҡлашасаҡ. Сығанаҡ: Башинформ.",Илдар Абдразаҡов музыка байрамы үткәрә,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],4,Яңылыҡтар,759,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-29/ildar-abdraza-ov-muzyka-bayramy-tk-r-3988065,2024-10-29T11:50:00+00:00
"Наркомания йәмғиәт өсөн үтә хәүефле. Уның менән көрәштә мөмкин булған сараларҙың барыһын да ҡулланыу кәрәк. Шундай сараларҙың береһе - составында наркотик йәки психотроп матдәләр йәки уларҙың ҡатнашмаһы булған үҫемлектәрҙе юҡ итеү. Ер участкалары милекселәре йәки уның менән файҙаланған юридик һәм физик шәхестәр участкаларҙа составында наркотиктар булған үҫемлектәрҙе тулыһынса юҡ итергә бурыслы. Бының өсөн һәр ауыл биләмәһендә наркотиктарға ҡаршы комиссия эшләргә тейеш. Районда 26 майҙан 26 сентябргә тиклем иҫкәртеү саралары, төрлө рейдтар үтә. Мәктәптәрҙә, лагерҙарҙа уҡыу йылы барышында үҙ һаулығына яуаплы мөнәсәбәт булдырыуға, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалауға, бәлиғ булмағандарҙа тәмәке тартыуға, алкоголгә, наркотиктар ҡулланыуға кире мөнәсәбәт булдырыуға йүнәлтелгән иҫкәртеү әңгәмәләре ойошторола. Өлкән синыф уҡыусылары араһында наркотик һәм психотроп матдәләрҙе законһыҙ ҡулланыуҙы иртәрәк асыҡлау маҡсатында ирекле медицина тестары үткәрелә. Үткән уҡыу йылында тест үткән 800-ҙән ашыу уҡыусы араһынан 35 бала хәүеф төркөмөнә индерелгән. Ҡайһы бер мәктәптәрҙә, айырыуса Иҫке Собханғол, Байназар мәктәптәрендә, тәмәке, атап әйткәндә, вейп тартҡан уҡыусылар булыуы күҙәтелә. Шуныһы үкенесле – ата-әсәләр был турала белә, күрә, хатта үҙҙәре үк вейптарҙы алып бирә. Электрон һәм ғәҙәти тәмәкенең составында йәш организмға насар йоғонто яһаусы матдәләр бар. Бөгөнгө көндә районда 3 кеше иҫәптә тора. Улар ай һайын дауаханала тикшереү үтеп торорға тейеш булһалар ҙа, килмәгән осраҡтары бар. Быйыл ике протокол төҙөлөп, ғәйеплеләр административ яуаплылыҡҡа тарттырылған. Наркомания тигән хәүефле сиргә ҡаршы берҙәм көрәш алып барырға тейешбеҙ. Юғиһә, йәш быуындың, балаларыбыҙҙың яҡты һәм бәхетле киләсәгенә хәүеф янаясаҡ.",Наркотиктар - заман бәләһе,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,1735,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-26/narkotiktar-zaman-b-l-e-4292913,2025-06-26T12:30:00+00:00
"27 ғинуарҙа Өфөнөң Перинаталь үҙәгендә 17 йәшлек  Юля С. (исеме үҙгәртелгән) бик һирәк осраған аномалия — аналыҡтың  икеләтә ҙурайыуы менән бала таба. Бала табыусы йәш әсәнең туғандары табиптарҙы матур статистика өсөн ҡыҙ менән сабыйҙы нигеҙһеҙ хәүеф аҫтына ҡуйыуҙа ғәйепләй. Буласаҡ әсәнең физиологик үҙенсәлеге тураһында йөклөлөк ваҡытында уҡ билдәле була. Стәрлетамаҡ табибы, медицина тикшеренеүе үткәндә үк,  Юляла УЗИ ярҙамында аномалия таба һәм ихтимал булған өҙлөгөүҙәр тураһында иҫкәртә. Ҡыҙҙың әсәһе, дүрт бала тәрбиәләгән Татьяна С. , хәлдең етдилеген бик яҡшы аңлай. 26 ғинуар кисендә Стәрлетамаҡ бала табыу йорто персоналы пациентты ашығыс рәүештә республиканың баш ҡалаһына оҙатыу тураһында ҡарар ҡабул итте. Төнгө сәғәт өстә Юляны «Ашығыс ярҙам» менән Перинаталь үҙәккә алып китәләр. Бала табыу тулғағы  юлда башлана. Үҫмер ҡыҙҙың әсәһе Татьяна әйтеүенсә, уның ҡыҙының кесарев киҫелеше өсөн бөтә медицина күрһәтмәләре була. Әммә Перинаталь үҙәктә башҡаса эш итергә ҡарар итәләр. Йәш әсә, аномалияһы булыуына ҡарамаҫтан, баланы үҙе таба. Малай донъяға килгәс, палатаға, йәнәһе, медицина хеҙмәткәрҙәре аномалия менән сирләгән пациентты ҡарарға йүгерә. Табиптар бала табыусыны коллегаларына уникаль осраҡ итеп күрһәтә һәм үҫмерҙең әсәһе ризалыҡ бирмәһә лә, социаль селтәрҙә баҫтырып сығара. Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында был хәлгә рәсми аңлатма бирҙеләр. Ведомство медицина эшмәкәрлегенең сифатын һәм хәүефһеҙлеген контролдә тотоу сиктәрендә тикшереү башланыуы тураһында хәбәр итте. Процедура яҡынса 30 эш көнөн ала, һөҙөмтәләр тураһында өҫтәмә хәбәр итергә вәғәҙә бирәләр. Ғәйепләүҙәрҙең ни тиклем нигеҙле булыуын тикшереү күрһәтәсәк.",17 йәшлек аномалияһы булған ҡыҙ бала тапҡан,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1661,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-02/17-y-shlek-anomaliya-y-bul-an-y-bala-tap-an-4560587,2026-02-02T12:25:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышы - оло тарихи ваҡиға. Тарихлы халыҡ - бәхетле халыҡ. Ул тарихи үткәнен һаҡлаусы, ирек, бәхет өсөн көрәшеүсе улдарын ололауы, онотмауы менән бәхетле. Был кисәлә ҡатнашыусыларҙың барыһы ла Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ветерандарыбыҙҙың, яу яланында һәләк булған яугирҙәрҙең, бала сағы әсе һуғыш йылдарына тап килгән һуғыш балаларының балалары, ейәндәре, бүләсәләре ҡатнашты. Хәтер иҫләй, хәтер һис онотмай Дауам итә йылдар барлауын. Бар Ер шары белә Еңеү өсөн, Уҙған юлдар еңел булмауын, - тип һәр ҡатнашыусы атаһы, олатаһы - Бөйөк Ватан һуғышы ветераны тураһында иҫтәлектәре менән бүлеште. Һәр хәтирә яу юлы, фронтта күргән ауырлыҡтар, яу яланында күрһәткән батырлыҡтар тураһында күҙ йәштәре аша һөйләнде. Ауыр һуғыш һалдаттарҙың ғына түгл, ә әсәләрҙең дә, ҡатындары һәм балаларының да яҙмышын селпәрәмә килтргән. Уларға ла был дәһшәтл йылдар шаһиты булырға тура килгән. Ваҡыт аяуһыҙ, беҙҙең арабыҙҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары ҡалманы, тыл ветарандары ла, бала саҡтары аяуһыҙ һуғыш йылдарына тура килгән, һуғыш осоро балалары ла һынаулы ғына ҡалып бара. Улар иҫән саҡта хәтирәләрен яҙып алып ҡалыу маҡсатында Этҡол ауыл китапханасыһы Йәрмөхәмәтова Гөлдәр тарафынан Һуғыш емергән баласаҡ тип аталған китап – альбом булдырылды. Беҙ улар иҫән саҡта уларҙың хәтирәләрен яҙып алып ҡалып, барлыҡ ҡәҙер хөрмәтте күрһәтергә бурыслыбыҙ. Был сарала ауылдашыбыҙ, махсус хәрби операция яугире, Башҡорт позывнойлы Азамат Сәйфуллин да ҡатнашты. Әлеге ваҡытта ул яраланып госпиталдә дауаланғандан һуң ялға ҡайтҡан. Азамат махсус хәрби операцияға барыуына афған һуғышында ҡатнашҡан ағаһы Сәйфуллин Наилдең өлгө булып тороуын билдәләп уҙҙы. Хәтер кисәһе матур йыр һәм шиғырҙар, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы яҡташтарыбыҙ, һуғыш балалары тураһындағы видеолар менән үрелеп барҙы. Беҙ - һуғыш ялҡынынан яҙмыштары көйгәндәрҙң ейәндәре һәм бүләләре был афәтл йылдар тураһында оноторға тйеш түглбеҙ! Беҙҙең Бөйөк Еңеү хаҡындағы иҫтәлек быуаттан-быуатҡа нығынһын, бар доньялағы тыныслыҡ һөйөүсе кешеләрҙе берләштерһен. Тыуған ерҙәре өсөн баштарын һалған батырҙарҙы, ауыр йән һәм тән йәрәхәттәре алып ҡайтҡан ауылдаштарыбыҙҙы оноторға беҙҙең хаҡыбыҙ юҡ. Улар беҙҙең менән, беҙҙең арала. Гөлдәр ЙӘРМӨХӘМӘТОВА ""Торатау"" гәзите сайтынан. 80ПобедаБөйөк Ватан һуғышы - оло тарихи ваҡиға. Тарихлы халыҡ - бәхетле халыҡ. Ул тарихи үткәнен һаҡлаусы, ирек, бәхет өсөн көрәшеүсе улдарын ололауы, онотмауы менән бәхетле. Был кисәлә ҡатнашыусыларҙың барыһы ла Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ветерандарыбыҙҙың, яу яланында һәләк булған яугирҙәрҙең, бала сағы әсе һуғыш йылдарына тап килгән һуғыш балаларының балалары, ейәндәре, бүләсәләре ҡатнашты. Хәтер иҫләй, хәтер һис онотмай Дауам итә йылдар барлауын. Бар Ер шары белә Еңеү өсөн, Уҙған юлдар еңел булмауын, - тип һәр ҡатнашыусы атаһы, олатаһы - Бөйөк Ватан һуғышы ветераны тураһында иҫтәлектәре менән бүлеште. Һәр хәтирә яу юлы, фронтта күргән ауырлыҡтар, яу яланында күрһәткән батырлыҡтар тураһында күҙ йәштәре аша һөйләнде. Ауыр һуғыш һалдаттарҙың ғына түгл, ә әсәләрҙең дә, ҡатындары һәм балаларының да яҙмышын селпәрәмә килтргән. Уларға ла был дәһшәтл йылдар шаһиты булырға тура килгән. Ваҡыт аяуһыҙ, беҙҙең арабыҙҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары ҡалманы, тыл ветарандары ла, бала саҡтары аяуһыҙ һуғыш йылдарына тура килгән, һуғыш осоро балалары ла һынаулы ғына ҡалып бара. Улар иҫән саҡта хәтирәләрен яҙып алып ҡалыу маҡсатында Этҡол ауыл китапханасыһы Йәрмөхәмәтова Гөлдәр тарафынан Һуғыш емергән баласаҡ тип аталған китап – альбом булдырылды. Беҙ улар иҫән саҡта уларҙың хәтирәләрен яҙып алып ҡалып, барлыҡ ҡәҙер хөрмәтте күрһәтергә бурыслыбыҙ. Был сарала ауылдашыбыҙ, махсус хәрби операция яугире, Башҡорт позывнойлы Азамат Сәйфуллин да ҡатнашты. Әлеге ваҡытта ул яраланып госпиталдә дауаланғандан һуң ялға ҡайтҡан. Азамат махсус хәрби операцияға барыуына афған һуғышында ҡатнашҡан ағаһы Сәйфуллин Наилдең өлгө булып тороуын билдәләп уҙҙы. Хәтер кисәһе матур йыр һәм шиғырҙар, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы яҡташтарыбыҙ, һуғыш балалары тураһындағы видеолар менән үрелеп барҙы. Беҙ - һуғыш ялҡынынан яҙмыштары көйгәндәрҙң ейәндәре һәм бүләләре был афәтл йылдар тураһында оноторға тйеш түглбеҙ! Беҙҙең Бөйөк Еңеү хаҡындағы иҫтәлек быуаттан-быуатҡа нығынһын, бар доньялағы тыныслыҡ һөйөүсе кешеләрҙе берләштерһен. Тыуған ерҙәре өсөн баштарын һалған батырҙарҙы, ауыр йән һәм тән йәрәхәттәре алып ҡайтҡан ауылдаштарыбыҙҙы оноторға беҙҙең хаҡыбыҙ юҡ. Улар беҙҙең менән, беҙҙең арала.",Батырҙарыбыҙ беҙҙең хәтерҙә,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0],4,Еңеү,4435,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-05-02/batyr-aryby-be-e-h-ter-4221651,2025-05-02T13:04:00+00:00
"В Отдел МВД России по Буздякскому району с заявлением о мошенничестве обратилась 65-летняя местная жительница. Женщина рассказала, что ей в одном из мессенджеров ей поступил звонок якобы от сотрудника энергосбытовой компании.",В дежурные части органов внутренних дел поступило 20 сообщений о мошенничестве,['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Хәүефһеҙлек,225,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-02-04/v-dezhurnye-chasti-organov-vnutrennih-del-postupilo-20-soobscheniy-o-moshennichestve-4108651,2025-02-04T16:30:00+00:00
"Дуҫтар, тәҡдимдәрегеҙҙе һәм иҫкәрмәләрегеҙҙе электрон адресы буйынса Эксперт комиссияһына ебәрергә мөмкин. Ошондатулы мәғлүмәт бирелгән. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Майҙан нисек аталыр?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,I tibar,563,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-10-08/may-an-nisek-atalyr-4418962,2025-10-08T11:17:13+05:00
"2020 ел да ахырына якынлаша. Ел йомгакларын без ел шәхесен сайлаудан башлыйбыз, һәм бу эштә сезне дә катнашырга чакырабыз. Бу елның татар-башкорт дөньясындагы шәхесе дип кемне атар идегез? 2020 дә иң күп яңгыраган яки әмгыятькә нык тәэсир ясаган кеше — кем ул? Азатлык ел вакыйгаларын күзәтеп, 9 шәхесне атады. Хәзер сезнең чират, хөрмәтле укучылар. Сезне тавыш бирергә чакырабыз. Сораштыру шулай ук Азатлыкның Вконтактеһәмсәхифәләрендә бара. Римма КамаловаУфадагы РКБ хастаханәсендә итәкчелек ваемсызлыгы аркасында яңа төр вирус таралу турында ачыктан-ачык матбугатка (шул исәптән Азатлыкка)сөйләде, итәкчелекне курыкмыйча гаепләде. Нәтиәдә РКБ башлыгы Эльза Сыртлановаэшеннән алынды. Соңрак Камалова үзе дә эшеннәналынды, улы фикеренчә, бу — түрәләрнең әнисеннән үч алуы булды. Фәүзия Бәйрәмова2020 елда үзенең эшчәнлеген актив алып барды, Татарстан һәм Русиядәге сәяси вакыйгаларга мөнәсәбәтенбелдереп килде. Эзләрлекләүгә дучар булган мөслимәләрне яклап чыкты, бу турыда Татарстан президенты Миңнехановкаһәм Төркия президенты Эрдогангамөрәәгатьләр язды. ""Милләт язмышы""дип аталган яңа китабын бастырды. Руслан ГаббасовБашкортстанда елның төп вакыйгасы — Куштау шиханыняклаудаиң актив итимагый активистларның берсе булды. Экология активистларын куып таратырга килгән битлекле кешеләргә каршы торуныоештырды, алар тарафыннанкыйналды. ""Башкорт"" хәрәкәтен тыю барышында оешманы активяклады. Татар-башкорт мөнәсәбәтләрен айлауда катнашты. Ркаил ЗәйдуллаТатарстан парламентында республика һәм татарны яклаган чыгышлар ясады, татар телен, милләт мәнфәгатьләрен яклаган сирәк сәясәтчеләрнең берсе. Башкалар Русия Конституциясенә үзгәрешләрне хуплаганда, моңа каршычыгыш ясап, каршы тавышбиргәнбердәнбер депутат булды. Татар телен дәүләт коручы халык теле дип игълан итәргәчакырды. Ландыш НигъмәтановаЕл башында ""Барс Медиа"" ширкәте тирәсендә әнал чыккач, ырчылардан беренче булып андагы хәлләрнефаш итте, ырчыларга эшли алмаслык шартлар тудырылганы турында ачыкчасөйләде. ""Барс Медиа"" ширкәтендә 15 ел килешү нигезендә эшләгәннән соң, аннан китүе турында белдерде. улдан: Марат Ашимов, Равил Тугушев, Руслан НәгыевМөселманнарны яклау эшчәнлеге белән танылган адвокатлар, кайбер эшләрне бушлай алып баралар. 2020 елда Тугушев белән Нәгыев хәрби хезмәт вакытында сигез хезмәттәшен атып үтергән гаскәри Рамил Шәмсетдиновны яклау эшен бушлайалып бардылар. Ашимов исә экстремист әдәбият таратуда гаепләнгән Мордовия мөфтиеняклады. Лилиана СафинаМәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларыноештырып килә, ""Эхо Москвы"" радиосында татар телен өйрәнү тапшыруын алып бара. Үзенең тел өйрәтү үзәгендә шулай ук башкорт һәм чуаш теле курсларын да башлапибәрде. Марат Әхмәтов2020 елда Татарстанда президент каршында Татар телен саклау һәм үстерү комиссиясе оешты, аны Марат Әхмәтовитәкләде. Моңарчы татар теле темасына якын булмаса да, актив рәвештә телне үстерү мәсьәләләренәкушылды, комиссия эшчәнлеген актив алып барабашлады. Айдар ШәмсетдиновМиңтимер Шәймиев тәкъдим иткән полилингваль мәктәпләр челтәренең Казандаачылганберенче мәктәбен итәкли. Бу мәктәптә татар мохитен оештыра, татар теле сәгатьләрен саклап килә. Әлеге эшчәнлеккә РОСТ оешмасы канәгатьсезлегенбелдерде. Хөрмәтле укучылар, тавыш бирү 29 декабрьгә кадәр дәвам итәчәк. Безнең исемлеккә керми калган башка шәхесләр булса, аларны Азатлык форумында языгыз. Икенче урынны Мәскәүдә ""Умарта"" татар телен өйрәнү курсларын оештырган Лилиана Сафина, өченче урынны язучы, милли хәрәкәт активисты Фәүзия Бәйрәмоваалды. Икенче урында МДУ аспиранты Азат Мифтахов, өченче урында удмурт галиме, үз-үзенә ут төртеп шәһит булган Альберт Разин. Икенче урында – ырчы Элвин Грей, өченче урында фигуралы шуучы Алинә Заһитова. Икенче урында – Сол НЦе мәктәбе мөдире Павел Шмаков, өченче урында ""Башкорт"" оешмасы итәкчеләре Фаил Алчыновһәм Руслан Габбасов.",2020 ел шәхесе. Татар-башкорт дөньясы,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0],7,Йыл йомғаҡтары,3788,https://www.azatliq.org/a/30988648.html,2020-12-14T21:15:12+00:00
"Ер йөҙөндә нисә кеше, шунса яҙмыш. Тормош булғас, үкенестәр ҙә булмай тормай. Әлеге геройым да холҡоноң йомшаҡлығы арҡаһында ғүмер буйы балаһын күрергә зар-интизар булып йәшәне. Шамил – ғаиләлә төпсөк малай. Бала саҡтан апайҙарын тыңлап ҡына үҫте, улар һәр ваҡыт дөрөҫ әйтә һымаҡ тойолдо, ләкин һәр нәмәлә лә сама кәрәк. Апайҙары, ҡустыларының тормошона артыҡ ҡыҫылып, уны, киреһенсә, бәхетһеҙ итте. Армиянан ҡайтҡас, Шамил күрше ауыл ҡыҙы Нурияға үлеп ғашиҡ булды. Уны күреү өсөн кисте көтөп ала алманы. Киләсәген унан башҡа күҙ алдына ла килтермәне. Ауылдарында шәфҡәт туташы булып эшләгән ҡыҙ ҙа Шамил тип өҙөлөп торҙо. Әсәһе, апайҙары менән таныштырырға алып ҡайтҡанында Шамил бәхеттең етенсе ҡатында ине. Үкенескә ҡаршы, Нурияны матур ҡабул итһәләр ҙә, аҙаҡ етешһеҙлектәрен эҙләргә керештеләр. Туйҙан һуң йәш ғаилә Шамилдың әсәһе менән бергә йәшәй башланы. Сәлимә һәм Гөлсөм апайҙары айырым донъя көтһә лә, әсәләре эргәһенә килмәгән көндәре булманы. Йәш килендең эшенән, үҙенән әле бер, әле икенсе етешһеҙлек табып ҡына торҙолар. Бәләкәстәре Илнур донъяға килгәс тә, тынысланылар. – Ниңә улай күҙҙәре ҡыҫыҡ. Беҙҙең нәҫелдә юҡ ундайҙар! Кемгә оҡшаған ул? ! –тип аҫтыртын төрттөрөүҙәренә лә сабыр ғына түҙҙе Нурия. Шамил үҙе лә йомшаҡ булды. Апайҙары йәберләгәндә ҡатынын яҡлап бер һүҙ әйтә алманы. Хатта ҡайһы бер һүҙҙәренең хаҡ булыуына ла ышана башланы. – Беҙҙең Шамил һоҡланып ҡарап торорлоҡ: төҫө лә, буйы ла бар, эшкә лә шәп. Нурияға эләгеп әрәм булды инде. Ялҡау, эш рәте белмәгән ҡыҙҙы алып интегә, – үҙ-ара шулай һөйләшкәндәрен ишетеү ҡатынына күңелен һүрелтә. Балаһы тынғыһыҙ булғас, Нурия эргәһенән китә алманы. Үҙенә лә төндәр буйы йоҡо эләкмәй ҡайһы саҡ. Өйҙәге ваҡ-төйәк эшкә саҡ өлгөрҙө. Ҡайҙа инде, бәрәңге утау йәки башҡа ҙур мәшәҡәттәр башҡарыу. Ялҡау килен гә өйҙә торорға көн ҡалмай. Шулай ҙа  бирешмәҫкә тырыша әле ул. Бер көн ҡәйнәһе ҡунаҡҡа киткәс, уның күңелен күрәйем тип,  икмәк һалып ҡуйҙы. Балаһын илата-илата эшләһә лә, икмәгенең уңыуына бик  һөйөндө, ләкин ҡәйнәһе киленен маҡтарға ашыҡманы. Икмәкте бер генә тешләп ҡараны. – Теште һындырырыҡ, таш кеүек бит икмәгең. Быны мал да ашамаҫ, –тип һыйырҙарға тигән аш-һыу һауытына өс икмәкте лә быраҡтырҙы. Был хәлде күреп, Нурияның йөрәге өҙөлөп төшкәндәй булды. Ныҡ түҙемле булһаң да, уның да сиге бар икән. Нурия әйберҙәрен йыйҙы ла, ете айлыҡ  балаһын ҡулына алып, ауылына ҡайтып китте. Ата-әсәһе быға тиклем дә ҡыҙҙарының тормошон белгәнгә, бер һүҙ ҙә әйтмәй. Иң үҙәкте өҙгәне – иренең ҡайт тип килеп тә әйләнмәүе. Шулай итеп, ике йыл да йәшәмәй айырылышып ҡуйҙылар. – Ярай, ҡайтып китһә, үҙеңә тиңде табырбыҙ, кәләшһеҙ ултырып ҡалмаҫһың, –тип йыуатты апайҙары, Нурияның ҡайтып китеүенә һөйөнөп. Һағынмай түгел, һағынды Шамил. Ҡатынын да, бәләкәс улын да. Бары тик апайҙарының, әсәһенең һүҙенән сыға алманы. Тиҙҙән  үҙҙәренә оҡшаған киленде таптылар. Район үҙәгендә йәшәгән дуҫтарының ҡыҙы була ул. Йәш балаһы менән яңғыҙ ҡалған ҡатындың ире аварияға эләгеп һәләк булған. Гөлсинәнең ҡайғынан да ныҡлап һыуынып бөтмәгән сағы. Шамилда ул таяныс, терәк тойғандыр. Бер-береһенә эҫенеп китәләр. Яҡындары ла өйләнешеүҙәрен ҡабаландыра. Шулай итеп, Шамил район үҙәгенә күсеп китә, ләкин уртаҡ балалары ғына булмай. Гөлсинәнең улы Шамилдыҡынан бер йәшкә кенә ҙур ине. Ҡаҡмай-һуҡмай, Рөстәмде ҡәҙерләп үҫтерәләр, ләкин уға ҡарап, үҙенең улы иҫенә төшөп, йөрәге һыҡрай Шамилдың. Ә яҙмыш уларҙы көтмәгәндә осраштырҙы. Ваҡыт тигәнең аҡҡан һыу һымаҡ. Мәктәпте тамамлап, Өфөлә юғары уҡыу йортона ингән улдары бер көн кисләтеп дуҫы менән килеп инде. – Атай, әсәй аптырамағыҙ. Был минең дуҫым – Илнур. Бер төркөмдә уҡыйбыҙ. Ауылына киске автобусҡа һуңлағас, үҙебеҙгә алып ҡайттым. Иртәнге автобусҡа сығыр, – тине Рөстәм. Танышҡанда  ауылын, ата-әсәһен һорашыу – ғәҙәти күренеш. Шамил да ҡыҙыҡһынмай булдыра алмай. Яуапты ишеткәс, телһеҙ ҡалды. Нурияның улы. Фамилияһы ла шул. Ауылы ла. Тимәк, Илнур – уның улы. Үҙенең йәш сағын күргән һымаҡ булды Шамил Илнурҙа. Нурияның да һыҙаттары бар һымаҡ. Нисәмә йыл барып хәлен белешергә йөрьәт итмәгәйне. Бына бит улы үҙе килеп ингән. Тыны ҡыҫыла башлағас, Шамил тышҡа саф һауаға сығырға ашыға. Егеттәр ҙә артынан ҡалманы. – Балалар, һеҙгә әйтер һүҙем бар. Сабыр итеп тыңлағыҙ әле. Илнур, һин бит минең улым. Әсәйең менән айырылышҡас, бер ҙә күрешергә тура килмәне, ләкин  иҫкә төшөрмәгән көнөм булманы. Эргәңә барырға ғына көсөм етмәне. Апайҙарымдың һүҙенә ҡаршы тора алманым шул. Ғәфү итерһеңме, улым, – тип Шамил Илнурға ҡараны. Был хәбәрҙе ишеткән Илнурҙың йөҙө ағарып китте. Тәүҙә нимә тип яуап бирергә белмәне. – Юҡ, ғәфү итә алмайым, – тине атаһын оҙаҡ көтөүҙән күңеле ҡатҡан егет. – Теләгең булһа, килер инең. Йомшаҡ ихтыярлы, үҙ фекере булмаған, яҡындарын яҡлап һүҙ әйтә алмаған атайҙың булғанынан булмауы яҡшы. Тормош  быны йәштән ныҡ төшөндөрҙө – мин үҙемдең ғаиләмдең ысын ҡалҡаны буласаҡмын. Ә һин минең өсөн күптән үлгән, – тип Илнур өҫкө кейемдәрен алды ла тышҡа сығып йүгерҙе. Рөстәм генә был хәлде аңлап бөтмәй аптырап баҫып ҡалды. Сабыйын күрмәгәнгә  ғүмер буйы һыҡраған йөрәге был юлы һынатты Шамилдың. Таң менән яҡты донъянан китеп барҙы. Автор фотоһы.",Ялҡау килендең икмәге биҙрәгә осто,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,5079,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-29/yal-au-kilende-ikm-ge-bi-r-g-osto-4556151,2026-01-29T19:15:00+00:00
"Планируются дальнейшие гуманитарные миссии и поездки журналистов в зону СВО в 2026 году. Вадут Исхаков, председатель Союза журналистов, сообщил о намерении приобрести дроны и другое необходимое снаряжение для полка «Башкортостан». Максим Ульчев подчеркнул важность расширения лозунга «Все для Победы! » и призвал к объединению усилий для достижения общей цели. В Башкортостане также ведется набор на контрактную службу в новое подразделение беспилотных систем. Подготовка операторов БПЛА длится два месяца в специализированном учебном центре. Контракт с Минобороны гарантирует, что бойца не переведут на другую должность без его согласия. Предусмотрены все льготы и премии за эффективность службы. Подробности можно узнать номеру.",«Все для Победы! »,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,730,https://uchbash.com/articles/care/2026-02-06/vse-dlya-pobedy-4568266,2026-02-06T18:33:00+00:00
"Ғаилә башлығы Юлдаш Ғарифуллин – ауыл старостаһы, Чечня һуғышы ветераны, һыу һөлөгө кеүек биш малайға атай. Юлдаш Самат улы менән Фирүзә Ғариф ҡыҙы барыһын һоҡландырып, ошо күркәм йортта 2001 йылдан донъя көтә. Береһенән-береһе аҡыллы, тәрбиәле һәм эшһөйәр улдары Илмир, Сыңғыҙ, Муса, Ансар һәм бәләкәстәре Айҙар уларҙы һәр яҡлап ҡыуандырып ҡына тора. Уңған йорт хужабикәһенең күкрәген «Әсәлек даны» миҙалы биҙәй. Ғаилә башлығы балта оҫтаһы булғас, бар улдарының да ҡулдарында балта, сүкеш, бысҡы уйнап ҡына тора. Улар эшкә тотонһа, йорт эргәһендә эш ҡоралдарының тауыштары әллә ҡайҙа тарала. Аталары кешеләргә бура бурау менән шөғөлләнә. Улдары уның янында йөрөгәс, эшкә өйрәнеп бөткән. Өлкән улдары Илмир әрмелә хеҙмәт итеп ҡайтҡан. Әле ул Нефтеюганск ҡалаһында нефть сығарыу өлкәһендә эшләй. Сыңғыҙ Белорет педагогия колледжының курсында уҡыһа, Муса Байназар мәктәбенең —, Ансар Мәһәҙей мәктәбенең синыфында белем ала. Ә бәләкәй Айҙар ауылдағы балалар баҡсаһына йөрөй. Муса менән Ансар мәктәптә гел «дүртле» һәм «бишле» билдәләренә генә өлгәшә. — Илмир, ағай булараҡ, ҡустыларын ҡарап ҡына йөрөтә, һәр төрлө эшкә өйрәтә. Ярай әле эргәмдә улдарым бар, тип ҡыуанам. Миңә ашхана бүлмәһендә лә ярҙам итәләр. Табынға төрлө тәмле турамалар әҙерләп тә ҡуялар. Аллаға шөкөр, улар беҙҙең ышаныслы терәк булып үҫеп килә, — ти йорт хужабикәһе Фирүзә ханым. Ысынлап та, өйгә килеп инһәң, был йортта малайҙар ғына үҫә, тип һис әйтерлек түгел. Һәр нәмә үҙ урынында, бар ерҙә тәртип. Әлбиттә, бында атай кешенең дә йоғонтоһо ҙур. Юлдаш Самат улы – иман юлында, намаҙҙа. Ул ауылдың бар төҙөкләндереү эшендә әүҙем ҡатнаша һәм төрлө өмәләрҙә аҡсалата бағымсы булараҡ та ярҙам итә. Ғарифуллиндар архивында ғаилә башлығына, улдары Илмир һәм Сыңғыҙға тапшырылған бик күп Маҡтау ҡағыҙҙары һаҡлана. Шулар араһында иң ҡәҙерле миҙалдар ҙа бар. Улар хәрби хәрәкәттәр ветераны Юлдаш Самат улыныҡы икән. Барлығы – 13 миҙал. Барыһын да ҡәҙерләп кенә һаҡлай ул. Әммә бик тыйнаҡ, әҙәпле, һәр һүҙҙе самалап ҡына һөйләгән атай кеше миҙалдарының ни өсөн бирелгәнен һөйләргә кәрәк, тип тапманы. Аллаға шөкөр, һәр ваҡыт халҡы өсөн башҡарған фиҙакәр хеҙмәтен район, республика етәкселеге лә күреп, баһалап, Маҡтау, Рәхмәт хаттары тапшырып, үҙен бүләкләп тә тора. Үҫеп килеүсе йәш быуында илһөйәрлек, ватансыллыҡ тәрбиәләшеүҙә лә Юлдаш Самат улы көсөн йәлләмәй. Ул мәктәптәрҙә, ауылда ойошторолған төрлө сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша. Йәштәрҙә Тыуған илебеҙҙе яратыу тойғоһо тәрбиәләүҙә үҙ өлөшөн индерә. Ул һәр ваҡыт кәрәкле кәңәштәрен биреп, осрашыуҙарҙа әүҙем ҡатнашырға тырыша. Мәһәҙейҙә бына шундай матур һәм татыу ғаилә гөрләтеп донъя көтә. Күптәргә өлгө улар! Зөһрә ХӘКИМОВА.",Гөрләп тора донъялары,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Ғаилә,2644,https://yanshishma.com/articles/ail-usa-y/2025-11-25/g-rl-p-tora-don-yalary-4480851,2025-11-25T16:35:00+00:00
"Совет ветеранов образования РБ работает под руководством Министерства образования и науки Республики Башкортостан, в тесном контакте с Башкирской республиканской общественной организацией ветеранов (пенсионеров) войны и труда, вооружённых сил и правоохранительных органов, Уфимской организацией ветеранов, а также Советом директоров средне-специальных учебных заведений. Во всех отделах образования и учебных заведениях было рекомендовано назначить ответственное лицо по работе с ветеранами, вести учёт ветеранов, особенно одиноких, тяжелобольных, которые нуждаются в поддержке, а также провести учебный семинар с ответственными лицами с приглашением специалистов Министерства образования и науки РБ, работников социальной защиты. Исходя из вышесказанного Советом проведены встречи за круглым столом по различным вопросам образования, с приглашением ответственных лиц Министерства образования и науки РБ, учёных, ветеранов педагогического труда, депутатов Госдумы РФ и  Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан и др. А так же содержательно и эффективно проведены встречи на базе Института истории, языка и литературы, Уфимского научного центра Российской Академии наук РБ, Уфимского колледжа технологии и дизайна, Уфимского торгово-экономического колледжа, Уфимского многопрофильного профессионального колледжа, Уфимского художественно-промышленного  колледжа и Института развития образования РБ. Состоялась встреча в БГПУ им. М. Акмуллы, где была организован кругдый стол по подготовке педагогических кадров. Советом ветеранов образования РБ озвучен и распространён опыт работы с выездом на местах Нефтекамского, Салаватского, Мелеузовского городских советов, Аургазинского, Дуванского, Мечетлинского, Караидельского и других районов, а также Кировского и Октябрьского районов г. Уфы. Отмечено, что в указанных районах, городах работа с ветеранами организована содержательно и эффективно. Вся работа проводится под девизом «Нет будущего без прошлого». Заслуживает внимания и опыт работы с ветеранами в профессиональных образовательных учреждениях. Распространён опыт работы Уфимского многопрофильного профессионального колледжа, Уфимского художественно-промышленного колледжа, Уфимского колледжа отраслевых технологий, Уфимского колледжа технологии и дизайна, Уфимского торгово-экономического колледжа и других. По итогам встреч были зафиксированы и приняты во внимание просьбы ветеранов и совместно с Министерством образования науки РБ принимались соответствующие решения. Совет ветеранов большое внимание уделяет вопросам увековечивания памяти заслуженных учителей и известных педагогов. Правительство Республики Башкортостан поддерживает инициативу Совета ветеранов по данному вопросу. Так,  увековечена память Зиганшина С. Ш. – участника ВОВ, бывшего министра образования РБ,  прикреплена памятная доска к дому, где он проживал, его имя было присвоено в школе 10 г. Учалы, где он работал; Альмухаметова Р. В. – видного учёного и педагога, прикреплена памятная доска к зданию по улице Гоголя, 34 г. Уфы, где он работал; Беляева Н. С. – участника ВОВ, прикреплена памятная доска к зданию Архангельской средней школы Архангельского района; Арсланова Р. М. – его памятная доска прикреплена к зданию средней школы с. Акъяр Хайбуллинского района. Решается вопрос об увековечивании памяти Хисамитдиновой Ф. Г. , доктора филологических наук, Х. С. Искандаровой, Герою Социалистического труда в системе образования Республики Башкортостан. Совет ветеранов образования совместно с Министерством образования и науки РБ внес рекомендации главе администрации г. Уфы о присвоении фамилии одной из улиц г. Уфы С. Ш. Зиганшину, участнику ВОВ, министру образования г. г. ; С. Р. Алибаеву, министру народного образования г. г. , помощнику М. Шаймуратова, министру просвещения БАССР г. г. ; Т. Х. Аслаеву, бывшему директору БРГИ 1 им. Р. Гарипова. Все мероприятия проходят с участием молодёжи, работников образования и населения. Все это способствует патриотическому воспитанию молодёжи. Для поднятия престижа учительской профессии Совет ветеранов образования руководит работой по созданию Аллеи славы учителей с установлением памятника учителям. Так, памятник учителю установлен в Илишевском и Абзелиловском районах. В День знаний, День учителя устанавливается почётный караул из числа учеников и возлагаются цветы у подножия памятника, подчёркивая, что учитель – образовательная и нравственная основа развития общества. Практикуется присвоение имени заслуженных учителей учебным кабинетам. На страницах городских и районных газет и журналов постоянно освещаются  сведения о заслуженных педагогах и ветеранах. Такие статьи были об Р. П. Исмагиловой, Р. В. Альмухаметове, Ф. Г. Хисаметдиновой, Ф. Галяутдиновой, Н. С. Беляеве и др. На страницах общественно-педагогического, научно-методического журнала «Башкортостан уҡытыусыһы» («Учитель Башкортостана») регулярно печатает статьи и  портреты. Выпускаются книги о ветеранах. Совет ветеранов образования регулярно оказывает помощь нуждающимся ветеранам педагогического труда материально и морально, особо обращая внимание на одиноким и тяжелобольным. Руководители торговых сетей «Байрам», «Аи Ф», председатель горсовета г. Уфы М. В. Васимов регулярно принимают участие в оказании помощи ветеранам продуктовыми наборами. Акция продолжается и по сей день. Члены Совета ветеранов образования принимают активное участие в работе учительских конференций районов и городов РБ, встречаются с ветеранами. Совместно с Министерством образования и науки Республики Башкортостан поздравляют ветеранов по праздникам, отправляют Благодарственные письма и поздравительные открытки. Активное участие в работе музея образования РБ принимает газета «Ветеран Башкортостана», пополняя новыми историческими материалами и освещая на своих страницах деятельность Совета ветеранов образования РБ. Совет ветеранов образования Республики Башкортостан играет важную роль в сохранении и преумножении лучших педагогических традиций региона, обеспечивая преемственность поколений учителей, поддержку и достойное социальное положение ветеранов отрасли.",Совет ветеранов образования Башкортостана,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,6076,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/sovet-veteranov-obrazovaniya-bashkortostana-4026784,2024-11-27T16:25:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Әбйәлил районы Рауил төп дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Динислам ҒИБӘҘӘТОВТАН видеояҙма көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ДИНИСЛАМ ҒИБӘҘӘТОВТАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Конкурстар,564,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/dinislam-ib-tovtan-videoya-ma-k-t-be-2559488,2021-07-12T17:15:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта бүген төзелеш тукталган. Татарстанның Яшел Үзән районында салына башлаган Чүп яндыру заводында төзелеш туктаган, ләкин инвестор аны 2025 елга кадәр төзеп бетерергә ыена. Бу хакта бүген республика премьер-министры Алексей Песошин Дәүләт шурасы утырышында белдерде. Аның сүзләренчә, корылма 24-25 процентка төзелгән. Төзелеш әлегә тукталган хәлдә. ""Күптән түгел Кытай партнерлары иһаз урнаштыру тәкъдиме белән килде. Шулай да инвестор оптимистик рухта. Төзелешне 2025 ел ахырына бетерәбез дип әйтә"", диде ул. Моңа кадәр Татарстан экология министры Александр Шадриков Чүп яндыру заводы төзелеше туктатылган дипбелдергән иде. Казанда чүп яндыру заводы 2020 елда төзелә башлады. Проект нигезендә, корылма — Швейцария һәм Япония консорциумы иһазы нигезендә эшләргә тиеш иде. Башта аны 2022 ел ахырына кадәр урнаштырырга теләделәр. Коронавирус пандемиясе иһаз алу вакытын кичектерде. 2022 елда Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң санкцияләр сәбәпле иһазы Татарстанга китерелмәячәгебилгеле булды. 2023 елның августында Татарстанның Көнбатыш зонасында чүп чыгаручы төбәк операторы – ""Торак-коммуналь хуалык оешмасы"" (""ПЖКХ"") ширкәте – 2025 елда Казан янында чүп яндыру заводы ачылачагынашик белдергән иде. Ширкәтнең баш мөдире Евгений Чекашев әйтүенчә, хәзерге вакытта завод төзелеше туктатылган, иһазлар белән бәйле мәсьәләләр бар. Чүп яндыру заводын кулланышка кертү 2025 елга күчерелгән. ""Ул вакытка кадәр завод булырмы? Бүген мондый ныклы ышаныч юк, шуңа шәһәргә якын вакытта шәһәрдән 30-35 километр ераклыкта яңа полигон ясау өчен урын табарга кирәк"", диде ул. Киләчәктә чүп яндыру заводын Кытай технологиясе белән эшләтергә ыеналар. ""Ростех"" дәүләт корпорациясенә караучы ""РТ-Инвест"" ширкәте Кытай белән сөйләшүләр алып бара. Тик Татарстанның атомга каршы әмгыяте рәисе Альберт Гарәпов чүп яндыру заводы Кытай иһазы белән эшләсә, экологиягә күбрәк зыян киләчәк дип Азатлыккасөйләгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Песошин: Казан Чүп яндыру заводын 2025 елга кадәр төзеп бетерергә ышандыралар,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,2066,https://www.azatliq.org/a/pesoshin-kazan-chup-yandiru-zavodin-2025-elga-kadar-tozep-betererga-ishandiralar/32912319.html,2024-04-19T13:13:00+03:00
"2026 йылда Башҡортостанда, Тормош өсөн инфраструктура милли проектының Уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу федераль программаһына ярашлы, 144 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндереләсәк. Был маҡсатҡа 1,2 миллиард һум аҡса бүленәсәк. 2025 йылда федераль бюджет иҫәбенә 100 йәмәғәт биләмәһе тәртипкә килтерелде. 70 биләмә республика һәм муниципаль программаларына ярашлы яңыртылды. 2019 йылдан республикала 976 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндерелде. – Бөтә объекттар төбәк халҡы араһында үткәрелгән Бөтә Рәсәй тауыш биреүе һөҙөмтәһендә билдәләнде. 2026 йыл программаһын үтәү башланды. Муниципалитеттар төҙөкләндереү проекттарын әҙерләне, – тип билдәләне торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирина Голованова. Тормош өсөн инфраструктура  милли проекты (национальный проект ""Инфраструктура для жизни"") киң ҡоласлы, ул 12 федераль проектты үҙ эсенә алған. Мөһим маҡсаттарҙың береһе – граждандарҙың торлаҡ менән тәьмин ителешен бер кешегә 33 квадрат метрҙан да кәм булмаған кимәлгә еткереү һәм 2030 йылға тиклем ике меңдән ашыу эсәр һыу менән тәьмин итеү объекттары төҙөү һәм яңыртыу. Һис һүҙһеҙ, уңайлы ҡала мөхитен булдырыу буйынса эш өҙлөкһөҙ дауам итәсәк: 30 меңдән ашыу йәмәғәт биләмәһен төҙөкләндереү планлаштырыла һәм бәләкәй ҡалаларҙың еңеү яулаған 1600 проекты ла был эштә ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ яңы проект элекке Торлаҡ һәм ҡала мөхите һәм Хәүефһеҙ сифатлы юлдар милли проекттарын дауам итеп, федераль һәм төбәк селтәрҙәренең юл төҙөлөшөндә һәм ремонтлауҙа, йәмәғәт транспортын яңыртыуҙа һынылыш яһарға тейеш. Айырыуса дәүләт федераль трассаларын үҫтереүгә иғтибар арттырыласаҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",144 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндереләсәк,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1807,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-23/144-y-m-t-bil-m-e-t-kl-nderel-s-k-4547957,2026-01-23T12:45:00+00:00
"Изгелек эшләйем тигән кеше ваҡытын да, урынын да һайламай, кеҫәһенән күпме сығым сығыуын да да һанамай, тота ла эшләй. Ундай кеше әйттереп, һоратып түгел, ә үҙе белеп, күңел ҡушыуы буйынса башҡара.",Балаларҙы ҡыуандырғандар,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,197,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-03-04/balalar-y-yuandyr-andar-4144681,2025-03-04T17:25:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Белорет районында урман янгыны авылларга таба юнәлгән. Бу хакта бүген, 12 июльдә республиканың гадәттән тыш хәлләр министрлыгына таянып, ""Башинформ""иткерә. Министрлыкмәгълүматынча, хәзерге вакытта республикада 441,7 һектар мәйданда алты урман янгыны теркәлгән. Гафури һәм Белорет районнарында, Башкорт дәүләт табигый тыюлыгындагы агачлар яна диелә. Белорет районының Үзән урманчылыгында вазгыять аеруча катлаулы, бер тәүлектә янгын мәйданы 320 һектарга кадәр иткән. Бу уңайдан районда гадәттән тыш хәл тәртибе кертелгән. Ялкынны торак пунктларга кадәр ибәрмичә тотып тора алганнар: Азнагол авылына иде километр, Катарыш авылына биш километр гына калган булган. Янгынны секундка 25 метр тизлектә исүче көчле ил куалаган диелә. Министрлыкта әйтүләренчә, төнлә торак пунктларны саклау өчен Уфадан 34 кеше һәм 3 берәмлек техникадан торган төркем ибәргәннәр. Әле ике көн элек кенә Башкортстанда урман янгыннары 125 һектармәйданда иде, ике көн эчендә өч тапкырга көчәйгән дигән сүз. Соңгы вакытта Башкортстанда челлә булды. Узган ялларда һава температурасы нормадан 5-7 градуска югарырак булып, 35 дәрәә эсселек күзәтелде. Бу атна башында да челлә торды. Кичә Уфада эсселектән хәтта трамвай рельслары бөгелүехәбәр ителде. Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Башкортстан баш идарәсе итәкчесе Марат Латыйповякын көннәрдә янгын белән бәйле вазгыять начараерга мөмкиндип кисәтә, чөнки республикада ил көчәячәк ди итәкче. Урман янгыннарыннан тыш, бу атнада Башкортстанның Әбәлил районы Хәмит авылында дүрт өйгәут капкан иде. Йортларның бер-берсенә якын торуы һәм көчле ил эшне катлауландырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Белорет районында урман янгыны авылларга таба юнәлгән,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1723,https://www.azatliq.org/a/32499891.html,2023-07-12T06:32:32+00:00
"- Ай тирәһе күренмәнең, әллә ял йортонда булдыңмы? - тип һорай икән подъездаштары ул ҡайтҡас. - Ниндәй ял йорто ти, ул тиклем аҡса туҙҙырырға мин миллионермы ни, ауылда туғандарҙа булдым. Ауылға йәшәргә күсергә уйлайым әле. Унда йәшәү арзан, анһат. Ай буйы 16 һумға ғына йәшәнем. Келәттәренә инһәң бау-бау һыйыр, һарыҡ, ҡош-ҡорт ите - йәнең теләгәнен бешер. Баҙға төшһәң тоҡ-тоҡ картуф, сөгөлдөр, кишер, банка-банка үәринйә, тоҙло-моҙлоһо, өйҙә һыуытҡысты асһаң һөтө-майы, ҡаймаҡ-ҡатығы тулып ултыра, - тип һөйләй икән ағай кеше. Мөгәрәптәр тулған, ҡош-ҡорттар йолҡолған. Һуғымдар һуйып эләһе генә ҡалды инде, эйеме? Һыуыҡтар төшөп, ҡар ҙа яуып ебәрһә, улары ла һәләт һуйып эленер әле, ибет. Унан ҡырын төшөп, арзан ит-май ашап ҡына ҡыш үткәрербеҙ, Аллаһ бирһә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ауылда йәшәү арзан,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Юмор,921,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-12-06/auylda-y-sh-arzan-4496420,2025-12-06T18:40:00+00:00
"День Республики в Башкирии: концерты, спектакли, выставки 11 октября в Башкортостане в юбилейный 35-й раз будет отмечаться День Республики. В этот день в 1990 году Верховным Советом республики была провозглашена декларация о государственном суверенитете. Учреждения культуры подготовили красочную палитру мероприятий. 9 октября в 19.00 в Культурном центре «Атайсал» пройдет премьера интерактивного этношоу «Этно Код: Переплетение миров». Это проект, где народная традиция встречается с цифровым будущим. 12 Зрители увидят хореографический мини-спектакль, раскрывающий историю и символику традиционного войлоковаляния, 3- в действии (проекции, создающие иллюзию слияния реального и виртуального миров, превращающие сцену в живое полотно). Также состоится дефиле коллекции костюмов из войлока, вдохновлённой башкирской культурой. 12 10 октября – в провозглашенный по инициативе главы РБ День курая – в ГКЗ «Башкортостан» состоится концерт Государственного ансамбля кураистов Республики Башкортостан. Коллектив представит концертную программу, состоящую на 80 из новых композиций. В контексте подготовки музыкальный руководитель Мурат Джанизаков создал новые обработки башкирских народных песен и мелодий. К программе, которая прозвучит 10 октября, коллектив снял клип на башкирскую народную мелодию «Баик». В рамках подготовки к празднику состоятся выставка и мастер-классы. 12 В Саду культуры и отдыха имени С. Т. Аксакова пройдет выступление творческих коллективов ГКЗ «Башкортостан» – свои номера представят Образцовый эстрадный балет «Кредо», Народный хоровой коллектив «Поколение», Театр эстрадной детской песни «Чудетство». 12 9 и 11 октября в Национальном музее Республики Башкортостан будут организованы диктант «Вперед, Башкортостан! », интерактивная познавательная игра для детей «Собери Республику», просмотр киножурнала «В семье единой» производства киностудии «Башкортостан». 12 9 октября в Доме-музее Ш. Худайбердина будут проводиться экскурсии по экспозициям и состоится просмотр художественного фильма Булата Юсупова «Первая республика». 12 9 октября в Музее музыки имени Ф. И. Шаляпина пройдет музыкальный салон ко Дню Республики Башкортостан «Мелодии родного края» - концерт с участием заслуженного артиста РБ, флейтиста Владимира Сёмина – концертмейстера группы флейт ГАСО РБ, солиста Башгосфилармонии им. Хусаина Ахметова и преподавателя УГИИ им. Загира Исмагилова, пианистки Алины Кругликовой. В концертном зале музея прозвучит музыка великих башкирских композиторов, а также старинные башкирские мелодии. 12 11 октября Мемориальный дом-музей С. Т. Аксакова приглашает на открытие выставки художников Башкортостана А. А. Петрикова, Г. В. Прокшина, А. Г. Соловьёва, А. С. Фадеева. 12 Музей полярников имени В. И. Альбанова подготовил тематическую экскурсии по музею с рассказом о выдающихся уроженцах Башкортостана - полярниках, военных моряках (пройдет 8-10 октября). 12 9 октября в 13.00 в  отделе башкирской литературы и краеведения Национальной библиотеки Республики Башкортостан состоится музыкально-литературный вечер под поэтичным названием «Цвети, Республика моя! ». Гостей ждет яркое путешествие по самым красивым уголкам Башкортостана. В программе - живая инструментальная музыка, показ фрагмента легендарного башкирского фильма «Салават Юлаев», литературные чтения. В мероприятии примут участие актер Национального молодежного театра имени Мустая Карима, народный артист Республики Башкортостан Ильнур Лукманов, обладатель Гран-при конкурса юных сказителей и исполнителей эпоса «Урал Батыр – 2024» Регина Галиева. 12 10 октября в Башкирском государственном театре кукол состоится специальный арт-показ спектакля «Озеро заколдованного коня», созданного по мотивам башкирского эпоса «Акбузат», в рамках празднования Дня Республики Башкортостан. После спектакля пройдет творческая встреча с актерами, где зрители смогут задать вопросы, узнать о создании постановки и почувствовать атмосферу театра еще ближе. 12 10 и 12 октября на сцене Башкирского государственного академического театра оперы и балета будет представлен национальный балет «Семь девушек» композитора Галины Зигановой. 12 11 октября Уфимский государственный татарский театр «Нур» вновь подарит зрителям возможность увидеть премьеру нового творческого сезона – спектакль по пьесе Мустая Карима «Пеший Махмут». Режиссер постановки – заслуженный деятель искусств Республики Башкортостан, лауреат Республиканской молодежной премии им. Ш. Бабича Ильсур Казакбаев. 12 9 октября на сцене Нефтекамской государственной филармонии состоится праздничный концерт, посвященный 35-й годовщине принятия Декларации о государственном суверенитете Республики Башкортостан «Цвети, мой край Башкортостан! » 12 14 октября состоится открытие 32-го творческого сезона Сибайского концертно-театрального объединения.12 11 октября 15.00 кинотеатр «Родина» приглашает на показ фильма «Первая республика» режиссера Булата Юсупова. 12 11 октября киностудия «Башкортостан» имени А. Абдразакова в муниципальных кинозалах, районных Домах культуры организует благотворительные кинопоказы фильмов производства Киностудии «Башкортостан» «Рожденный дважды», «Национальные костюмы народов Республики Башкортостан», «Лейсан. Весенний дождь», «Северные амуры», «Первая республика». 12 Праздничные акции, тематические вечера и встречи также запланированы в Историко-культурных центрах в городах и районах республики. Башкирские историко-культурные центры в регионах Российской Федерации также проведут мероприятия, приуроченные ко Дню Республики. К примеру, в Екатеринбурге пройдет День башкирской культуры в Свердловской области, в Оренбурге в библиотеке им. Х. Ямашева состоится программа «Цвети и расцветай, Башкортостан! ». В Башкирском историко-культурном центре в Челябинской области откроется выставка картин, фотографий и печатных изданий ко Дню Республики Башкортостан. Более подробная информация представлена на сайтах учреждений культуры и на их официальных страницах в социальных сетях.",Әйҙә концертҡа барайыҡ!,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 1],7,Иҡтисад,5950,https://shonkar.com/articles/i-tisad/2025-10-08/y-kontsert-a-barayy-4420028,2025-10-08T20:00:00+00:00
"""Һәр яңы ҡатнашыусыны ҡабул итеү - ул беҙҙең ҙур һәм татыу ғаиләгә ҡабул итеү. Бөгөн беҙҙә 2000-гә яҡын кеше һәм һөҙөмтәләр ҙә бар: йәштәр менән 3000-дән ашыу осрашыу, күсмә музейҙар бөтә Республиканы урап үтте, ветерандарҙың 78 проценттан ашыуы эшкә урынлаштырылды, гранттарҙа еңеү һәм ғәмәлгә ашырыу. Беҙ ветерандарға кәрәклек тойғоһон ҡайтарабыҙ. Ғаиләләргә ярҙам итәбеҙ. Беҙҙең көсөбөҙ шунда. Айырым рәүештә аныҡ ориентирҙары, эшебеҙгә даими иғтибары өсөн Республика Башлығына рәхмәт белдерәм. Бурыстар асыҡ, ышанысығыҙҙы аҡларбыҙ! »",МХО Ветерандары Ассоциацияһының эшмәкәрлеге тураһында,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,537,https://tanburz.ru/news/care/2026-02-13/mho-veterandary-assotsiatsiya-yny-eshm-k-rlege-tura-ynda-4577724,2026-02-13T17:06:00+00:00
"Өфө ҡалаһындағы Йылы күленән балыҡсы алтын балыҡ тотҡан. Теләк теләгәнме-юҡмы, әммә фотоға төшөргәндә һыуға уны кире ебәргән. ""Алтын балыҡ тоттом"", - тип яҙған ул социаль селтәрҙәге үҙенең сәхифәһендә. Был балыҡҡа ҡарата халыҡтың фекере төрлөсә. Моғайын, аквариум балығы, тигән фараз дөрөҫөрәктер. Күрәһең, беҙҙең халыҡ эт һәм бесәй кеүек йәнлектәрҙе генә уйнап туйғас урамға сығарып ебәрмәй,  ә өйҙәге балыҡтар ялҡытып китһә лә, ошолай йылға-күлдәргә ебәреп ҡотолаларҙыр. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Фото интернеттан алынды.","Алтын балыҡмы, әллә? ..",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,519,https://shonkar.com/news/novosti/2025-07-07/altyn-baly-my-ll-4305117,2025-07-07T12:35:00+00:00
"Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың мәҙәни мираҫын, йолаларын һаҡлауҙың, тыуған еребеҙ үҫешенең хоҡуҡи нигеҙ булып тора. Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө айҡанлы белем усаҡтарында, уҡыу йорттарында төрлө саралар, интеллектуаль уйындар, асыҡ дәрестәр ойошторола.",24 декабрь — Башҡортостан Конституцияһы көнө,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Был ниндәй көн икән,272,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2025-12-24/24-dekabr-bash-ortostan-konstitutsiya-y-k-n-4519158,2025-12-24T09:39:00+00:00
"фикерләрГыйнвар аенда Татарстан оешмаларында, эшмәкәрлектә хезмәт хакы 63,4 мең сум тәшкил иткән. Бу 2023 елның декабреннән 22,5 процентка азрак. Әлеге саннар Татарстанстат хисабындахәбәр ителә. Сүз икътисад өлкәсендәге оешмаларда, эшмәкәрлектә эшләүчеләрнең хезмәт хакы турында бара. 2023 елның декабрендә ул 81,9 сумтәшкил иткән. Хезмәт хакы иң күбе файдалы казылмалар табу өлкәсендә кимегән. Бер айда хезмәткәрләр 39,3 мең сум югалткан. Бу өлкәдә эшләүчеләр иң югары хезмәт хакы алып эшли — 101,5 мең сум. Эшкәртү сәнәгате хезмәткәрләре кереме — 10,8 меңгә (гыйнварда хезмәт хакы 80,4 мең сум тәшкил иткән), мәгълүмат һәм элемтә — 24,2 (101,2 мең сум), авыл һәм урман хуалыгы — 5,9 (44,8 мең сум), сәүдә һәм машина төзәтү өлкәсе - 3,3 мең (53,2 мең сум) сумга азайган. Моңа кадәр Татарстан хезмәт министры Эльмира Зарипова 2023 елның 11 аенда уртача хезмәт хакы 59 мең сумнан артып китте дипбелдергән иде. Шул ук вакытта Татарстанда кадрлар итми. Зарипова сүзләренчә, эш бирүчеләр 49 меңнән артык вакансия тәкъдим итә. Бер эшсезгә 12 вакансиятуры килә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Гыйнвар аенда Татарстан оешмаларында хезмәт хакы 22,5 процентка кимегән",['Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1153,https://www.azatliq.org/a/32893803.html,2024-04-06T11:50:36+00:00
"Шулай ҙа була икән! ""Йәш саҡта икебеҙ ҙә аҡсалы эштә эшләнек. Бер нәмәгә мохтажлыҡ булманы. Бер-бер артлы балалар тыуҙы. Аҡса мул булғас, бәләкәйҙән кеҫәләре аҡсалы ине. Ҡыҙҙарҙың шулай яйлап аҡсаға өйрәнеп киткәндәрен дә һиҙмәнек. Нимә теләй, ҡасан теләй - алдылар. Аҡсаны дөрөҫ итеп тотонорға, ҡәҙерен белергә өйрәтмәгәнбеҙ. Ҙурая килә күберәк аҡса һорай башланылар. Ярай, кеше алдында кәм-хур булмаһындар, тинем. Ә улар кешенән байыраҡ, яҡшыраҡ, матурыраҡ күренгеләре килде. Берәй класташы ҡиммәтлерәк телефон алһа, унан ике тапҡырға ҡиммәтлерәген һоранылар. Дуҫтарын һыйларға өйрәнеп алдылар. Бәләкәйе көн дә кибеттән туңдырма, һағыҙ, чипсы алып тарата ине бөтөн урамға. Өлкәндәре ураған һайын кафеға саҡырҙы теләһә кемде. Йәнәһе лә байҙар. Нишләп юл ҡуйҙығыҙ быға, туҡтатманығыҙ, тиерһегеҙ. Үҙем генә ғәйепле. Аталары ҡаты итеп өндәшер булһа, яҡланым, һүҙ тигеҙмәнем. Өләсәләрен бөтөнләй ҡыҫтырманым. Хәҙер аңлайым да хатамды, әммә һуң инде. Туҡтатырлыҡ түгел был хәлде. Тыйыуҙан файҙа юҡ. Үсегеү, өйҙән сығып китеү, талаш, үлем менән янау ғәҙәти күренешкә әйләнде беҙҙең өйҙә. Үҙ балаларымдан үҙем ҡурҡыныс хайуан яһаным. Мәктәпте икәүһе көскә тамамланы. Түләп юғары уҡыу йортона индерҙек. Береһе уҡып бөттө, әммә эшләргә теләге юҡ. Уртансыһы уҡып бөтә алманы. Кесеһе әле мәктәптә уҡый. Ирем оло йәшенә ҡарамаҫтан ҡырҙа бил бөгә, сөнки ҡыҙҙарҙың береһе айфон йә тун һораһа, ҡалғандары ла һорай. Һеҙ беҙҙе ҡарарға бурыслы, тип ебәрәләр. Үҙемде ғәйепле тойғанға әҙ булһа ла иремә ярҙам булһын тип иҙән йыуа башланым. Пенсия етмәй бит. Тормошобоҙҙо тамуҡҡа әйләндерҙем шулай. Балағыҙға ҡол булмағыҙ. Балаларығыҙҙы үҙегеҙҙән өҫтөн ҡуймағыҙ! Бала бит ул балсыҡ кеүек - нимә әүәләйһең, шул була. Үҙемә йәл ҡыҙҙарым. Беҙ бит мәңгелек түгел. Аҙаҡ кем ҡарар уларҙы? Тыуған минутынан башлап тәрбиәләгеҙ балаларығыҙҙы. Бер йәштә теләгәнен алып өйрәнгән бала ул ғәҙәтен ташламаясаҡ. Нәфсенән дә яман нәмә юҡ икән был донъяла. Нәфсене тыйыуы ай-һай ауыр. Йәнең теләгәнде алыр өсөн үҙеңә көс түгергә кәрәк икәнен аңлатығыҙ балаларға"". Ниндәй кәңәш бирергә лә белмәнем был апайға. Бик ҡыҙғаныс хәл. Беҙгә инде был хәлдән ғибрәт алырға ғына ҡала. Үҙе үтенеп һораны башҡаларға еткереүемде уның тормош тарихын.",Үҙ балаларымдан үҙем ҡурҡыныс хайуан яһаным,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,2198,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-07-05/balalarymdan-em-ur-ynys-hayuan-ya-anym-4303888,2025-07-05T19:48:00+00:00
"Сөгөлдөр ҡулланып быуындар һыҙлауын бөтөнләй оноттом, Аллаға шөкөр. Элек карауаттан торғанда, аяҡҡа баҫа алмай яфалана инем. Таблеткаһыҙ атлап та китеп булмай ине. Хәҙер дарыуҙарҙы ла онота башланым. Был төнәтмә ҡан баҫымын да нормаға килтерә. Аллаһы Тәғәләнең оло ҡөҙрәте инде был! Тик үтендә ташы, шәкәр диабеты булғандарға, ғөмүмән, бар кешегә лә тәүҙә табиптар менән кәңәшләшергә кәрәк. Шулай итеп, 3 литрлыҡ банкаға 2 уртаса ҙурлыҡтағы сей сөгөлдөрҙө ҡабығынан әрсеп, шаҡмаҡлап турап һалабыҙ. Өҫтөнә ҡайнап һыуыған (бүлмә температураһындағы) һыу ҡоябыҙ. Артабан 1 сәй ҡалағы балды ярты стакан йылымыс һыуҙа болғатып, банкаға ҡоябыҙ. Өҫтөнә капрон ҡапҡасты ябабыҙ. Еткерә япмағыҙ, сите әҙерәк асыҡ ҡалһын. 5 көн һалҡын урында тотабыҙ (һыуытҡыста түгел! Һалҡыныраҡ бүлмәгеҙгә ҡуйып тороғоҙ). Өҫтөндәге күбеген алып, марля аша һөҙөгөҙ. Төнәтмәне көн дә ашар алдынан йә шунан һуң яртышар стакан 4 мәртәбә эсегеҙ. 1 банка төнәтмәне эсеп бөткәс тә быуындар һыҙламай башлауын тойорға мөмкин. Һау-сәләмәт булығыҙ! Интернет селтәренән",Быуындар һыҙлауынан ҡотолдора торған ысул,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1030,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-04-27/byuyndar-y-lauynan-otoldora-tor-an-ysul-3747086,2024-04-27T20:55:00+00:00
Башҡортостан мәшғүллек өлкәһендәге конкурста 3 номинацияла еңеү яулаған.,Кадрҙар үҙәктәре уңышлы эшләй,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,72,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/kadr-ar-kt-re-u-yshly-eshl-y-4509738,2025-12-16T13:21:03+00:00
"Жизнь в селе Малояз течет размеренно, но для нашей героини Ирины Самариной она всегда была наполнена скоростью: и на работе, и дома. Проработав долгие годы в правоохранительных органах, она воспитала четверых детей, стала многодетной бабушкой, а в 43 года получила «подарок» от судьбы — еще одного сына. Сейчас с высоты своих 47 лет она смотрит на свою большую семью с мудростью человека, который знает: работа — это ответственность, но детство — это то, что не возвращается. Служебный роман История семьи Самариных началась в конце девяностых. В 1997 году Ирина устроилась секретарем в отдел полиции (тогда еще милиции) Салаватского района. Там же работал ее будущий муж Олег — оперативник уголовного розыска. Служебное знакомство быстро переросло в свадьбу, а уже через девять месяцев в семье появился первенец Игорь. Сегодня Игорь — учитель физкультуры в Малоязовской школе. Его брат Евгений, родившийся всего через два года, тоже выбрал педагогику — преподает историю в башкирской гимназии Малояза. Через 10 лет в семье Самариных родилась долгожданная дочь Милена, а затем сыновья Кирилл и Максим. Разница между старшими и младшими детьми в этой семье поражает: между первым и пятым ребенком — целых 23 года. — Многие удивляются, что у меня пятеро детей. Старшие уже выросли, создали свои семьи, у меня уже внучки подрастают. А младший родился в 2021 году. Старший сын тогда даже сообщение прислал: «Представляешь, мама, я тебя в четвертый раз уже в роддом провожаю! ». Это было так сентиментально… — рассказывает многодетная мама. «Дайте маме 10 минут тишины» Несмотря на статус многодетной матери, Ирина Ураловна продолжает работать — заведует сектором гражданской обороны и мобилизации при администрации Салаватского района. Постоянное общение с людьми, решение чужих проблем и строгий регламент — к вечеру это выливается в эмоциональную усталость. Однако дома героиню ждет свой «устав», основанный на любви и понимании. — Когда целый день работаешь с людьми, это стресс. Дети всегда знали: когда я прихожу домой, мне нужно 10 минут, чтобы меня никто не трогал. А через полчаса я уже «включалась», начинала всех расспрашивать. К моему приходу дети старались сделать уроки, чтобы мне оставалось только проверить. Они выросли очень самостоятельными, — признается собеседница «Башинформа». При этом Ирина признается: железной дисциплины, как в армии, дома нет. Бывают и шалости, и не вовремя проверенные дневники. Но есть главное — доверие. — Бывает, придешь поздно, в семь-восемь вечера. Спросишь: «Все сделал? » — «Да, да». А на следующий день заглянешь в дневник — а там «сюрприз». Но дети понимали, что работа ответственная, и старались не подводить. Чувство вины и истинные ценности Многие работающие мамы мучаются чувством вины: кажется, что детям недодали внимания, что работа украла важные минуты их взросления. Наша героиня не скрывает — такие мысли посещали и ее. — Конечно, было чувство вины. Пока работала в полиции, казалось, что им не хватает мамы. Если бы я была чаще рядом, может быть, они бы больше открывались. Сейчас, когда у нас растет младший, ему четыре года, мы с мужем на него не надышимся. Будто и не было тех четверых, каждую минуту стараемся поймать, осознаем, что это время быстро уйдет. На вопрос о том, как сохранить близость с детьми, когда ты постоянно на работе, многодетная мама отвечает просто: нельзя заменять любовь гаджетами. — Важнее всего — отношения. Деньги сегодня есть, завтра нет. Нельзя «откупаться» от детей дорогими подарками. Ребенок должен чувствовать твою любовь, а не просто получить подарок, чтобы он «отстал и не приставал». Нужно разговаривать по душам, не осуждать, если что-то не получается. Работа — это важно, но общение с маленьким ребенком не вернется уже никогда. Счастье — это шум и гам Сегодня дом Самариных в Малоязе оживает, когда на праздники съезжаются все: сыновья, дочка, невестки и внучки. На столе —  домашняя еда, салаты, в комнатах — шум и детский смех. Между старшим учителем и младшим сынишкой-дошкольником — целая жизнь, прожитая в труде и заботе. Решение стать многодетной семьей не было «программным» или героическим, признается наша собеседница. — Это просто жизнь, где каждый ребенок — долгожданный. Мы воспринимаем это как обычную семью. Хотели девочку — она родилась третьей, «в серединке». А младший… мы его называем «поскребыш». Он совсем другой, активный, подарок судьбы. Если бы его не было, мы бы сейчас и жизнь свою не представляли. Глядя, с какой счастливой улыбкой Ирина Самарина говорит о своей семье, понимаешь, карьера — не помеха для материнства, а погоны не мешают сердцу оставаться мягким. Главное — помнить, что в конце рабочего дня тебя ждут те, ради кого всё это имеет смысл. Идеальных условий для рождения детей не существует. Всегда будет работа, занятость и бытовые трудности. Но именно дети становятся тем якорем, который удерживает в бурном потоке жизни, и тем самым «счастьем в квадрате», которое с годами только приумножается. Советы работающим мамам: как не потерять связь с ребенком На основе своего многолетнего опыта наша героиня Ирина Самарина выделила несколько «золотых правил» для тех, кто разрывается между карьерой и семьей. Не откупайтесь подарками. «Можно купить самый дорогой смартфон, но это часто просто способ откупиться от ребенка. Игрушки и гаджеты не заменят родителей. Ребенок должен понимать ценность вещей. Важнее посидеть рядом, чем просто вручить коробку». Слушайте «между строк». «Старайтесь не просто спрашивать «как дела», а чувствовать настроение. В суете работы легко пропустить момент, когда ребенку действительно плохо или страшно». Не вовлекайте детей в свои ссоры. «Мы с мужем всегда говорили детям: если мы ругаемся — не лезьте. Мы через пять минут помиримся, а у вас останется негативный осадок. Ограждайте детей от взрослых конфликтов». Умейте говорить «нет» во благо. История с мотоциклом, который так просил сын, научила героиню важному: «Каприз пройдет, а безопасность ребенка — превыше всего. Любовь — это не всегда потакание, иногда это твердое родительское нет». Ловите момент. «Работа никуда не денется, а возраст обнимашек у детей скоротечен. Если сегодня ребенок хочет посидеть с вами рядом — бросьте все дела и посидите».",Многодетная мама из Башкирии рассказала о «золотых правилах» для родителей,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,6177,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-16/mnogodetnaya-mama-iz-bashkirii-rasskazala-o-zolotyh-pravilah-dlya-roditeley-4580341,2026-02-16T16:26:00+00:00
"Балаң күп ашай! Ваҡыт тиҙ генә үтә лә китә. Бәпәйем күҙ алдымда үҫә. Берәй заман бер кешенең эш боҙоуына ла ҡыуанасаҡһың, тиһәләр, ышанмаҫ инем! Ә бына ҡыҙымдың ашағанына ла, эшен бөтөргәненә лә, теше сығып илағанына ла, йоҡлағанына ла, йылмайғанына ла ҡыуанам!  Йәмиләм булғас, тормош бөтөнләй үҙгәрҙе. Алдағы ҡайғыларым! И-и-и генә! Ул уҫал әсәһенән ҡурҡҡан, ул Хәйҙәр тип, мөхәббәт тип үлеп барған, ул ҡәйнәһенә көйәләнгән ҡыҙҙы хәтерләйем дә, көлгөм килә. Ул тиклем дә буш нәмәләргә иҫең китер икән! Хәҙер ҡәйнәмдең әйткәндәре бер ҡолағыма  инә, икенсеһенән сыға. Ул һөйләнгәнен тыңлайым-тыңлайым да, Йәмиләнең тауышын ишетһәм, онотола ла ҡуя! Хатта Булаттың эсеп ҡайтҡанын да һиҙмәйем. Ул самогон еҫе менән аңҡып килеп ята, бәпесемде тотоп еҫкәүем була, башҡа бер нәмә тоймайым! Боҙҙо ла иретерлек бәпесем, йөрәк майым Булатты ғына үҙгәртә алманы. Башта, яңы дауахананан сыҡҡанда, Булат Йәмиләне ҡулына алып-алып ҡараны, бер нәмә лә тойманымы, әллә шикләндеме, аҙаҡ бөтөнләй тотмай башланы. Илай башлаһа ла, йыуатманы, сыға ла китә. Ярай, Йәмиләм үтә тыныс булды, баштан уҡ  эш араһында йүгереп йөрөп, ҡулға өйрәтмәнем. Күҙ генә теймәһен, өс йәшенә китте. Шуныһы ҡыҙыҡ, тас ҡәйнәм булды ла ҡуйҙы! Ҡәйнәм, уның әсе теле инде мине саҡмағанын күреп, минең менән Йәмилә аша  булыша башланы. Самираны ҡулынан төшөрмәй яратыуын һәм минең балама өҫтән генә ҡарап үтеп китеүенә,  әй, йөрәгем әрней. Икеһе лә бер туған ейәнсәрҙәре бит, ә ниндәй ике төрлө ҡараш! Бәләкәсем Самираны һөйгәнен ситтән генә ҡарап ултыра-ултыра ла, аптырап, миңә иркәләргә килә. Бәләкәс кенә булһа ла, барыһын аңлайҙыр инде. Тыуған көндәренә лә бит төрлө әйбер ала. Самираға ҙур ҡурсаҡ, күлдәктәр алып бирә. Йәмиләнең тыуған көнө етһә, трусик менән ойоҡбаш тотоп инә. Минең аҡсам булмағас, ундай ҡурсаҡтар ала ла алмайым. Бәпесемдең күҙе ҡыҙып ҡына ҡала. Мин әле эшләмәйем, Булаттың ғына аҡсаһын еткереп булмай.  Етмәһә, шуныһын эсеүгә тығып өлгөрә. Аптыраған көнөмдән әсәйҙең алама ғына теген машинаһын рәтләп алдым. Өйрәнеп, хәтерҙе яңыртып алһам, кешегә ул-был нәмә тегеп,  аҡса эшләр инем. Әлегә үҙемдең иҫке әйберҙәремдән Йәмиләгә күлдәктәр, итәктәр тегәм. Былай матур ғына килеп сыға. Ярты йыллыҡ ҡына булһа ла, уҡыуым бушҡа булмаған, нимәлер хәтерҙә  бар әле. Йәмиләнең итәктәрен күреп, бер-ике күрше ҡатын шулай уҡ иҫке күлдәктәрен алып килеп, ҡыҙҙарына тегеп биреүҙе һорағас, шатлығымдан күктең етенсе ҡатында осорлоҡ булдым! Хәлдәр былай барһа, килем дә аға башлар. Аҙыҡ-түлек алырлыҡ булһа ла еткән. Тик Булат тегеүемде яратып еткермәне. — Шул нәмәңде тыҡылдатаң да ултыраң, баш ауырта, — тип һөйләнә лә йөрөй. Хәҙер ул булмағанда ғына тегә башланым. Барыбер яратмай. — Бер бөртөк балаһына кейем дә ала алмайҙар, тип уйлайҙарҙыр әле кешеләр, — тип бер көн һөйләнеп алып китте. — Әпсәһенең иҫке кейемен кейә, тиҙәрҙер әле! — Нимәгә улай тиһендәр, ти? Ана Гөлфиә апай менән, Мөнирә апай ҙа заказ бирҙеләр, ҡыҙҙарына шундай уҡ күлдәктәр тегеп бир, тиҙәр. — Һин нимә, кешеләргә лә тегәңме? Белемең юҡ таһа. Мин дә атыу тегә алам инде. Ул нимә һинән тектертәләр ул? — Булмаһа ни, тегә беләм бит. Алла бирһә, башҡалар ҙа килә башлар. Әҙ-мәҙ аҡса булыр. — Нимә, аҡса етмәйме әллә һиңә? Мин әҙ эшләйемме? — Уй Алла, Булат! Күрәһең бит, хатта сәй-шәкәрлек аҡса юҡ. Ҡәйнәмдән инәлеп ризыҡ алып торам аптыраған көндән. — Шулай тиһең инде? Ярай-ярай, — тип Булат сығып китте. Хатта башҡа тауыш күтәреп тормағанына аптырап ҡуйҙым. Белһәм ине башында нимә булғанын. Ике көн үткәс, Булат алдыма аҡса килтереп ташланы. — Мә, ал! — Ҡайҙан алдың? — Тимер тапшырҙым. Машинкаңды. Аҡса юҡ, ти инеңме? Хәҙер бар, — тип мыҫҡыллап йылмайҙы. Йүгереп соланға сыҡтым. Машинкам ултырған ер буш! Ултырып иланым. Булат машинканы ғына түгел, минең күңелемде ла һатып ебәргәндәй тойолдо. Тышта Йәмиләнең шарылдап илаған тауышын ишеттем. Бар ҡайғымды оноттом да йүгерҙем тауыш сыҡҡан яҡҡа. Өйөнөң тупһаһында ҡәйнәм Йәмиләнең ауыҙын соҡоп тора. Йәмилә этеп ысҡынырға маташа. — Нимә эшләйһең? — тип барып Йәмиләне тартып алдым. — Ана, ас ҡарға балаң! Ашатмайһыңмы әллә? ! Үҙең ни, балаң ни! Өҫтәлгә аҡ май телеп һалып өлгөрмәнем, бының бер киҫәкте ауыҙына тығып та алды, ике киҫәген ике ҡулына тотоп алған, ебәрмәй! Ас ҡарға! Ул май былай ҙа һуңғы төйөн ине! Күрше-фәлән инһә нимә ашатам! Килеп тороп күп ашай, иҫең китер, мәскәй! Шунда беренсе тапҡыр ҡәйнәмә һуғырҙай булдым. Ҡулымда Йәмилә булмаһа, шулай итер ҙә инем, моғайын. Ҡыҙымды өйгә инеп саҡ тынысландырҙым. Бәпесем илауҙан һыны ҡатып киткән. Саҡ йоҡлап китте. Һыуытҡысымда булған майҙарҙы – ҡаҙ майын, әсәй биргән һары майҙы, аҡ майҙы тоттом да ҡәйнәмә инеп киттем. Теге бер ни булмағандай сәй эсеп ултыра. Бер ҡосаҡ майҙарҙы өҫтәленә ташлап ебәрҙем: —  Мә! Туйғансы аша! Бында бер генә мәскәй – ул һин! Хайуан да үҙ ейәненең ауыҙынан тартып алмайҙыр! Ярһыуымды саҡ баҫтым. Булатты онотоп, Йәмилә өсөн яндым. Үҙемдең ауыҙымдан тартып алһалар ҙа, улай йәнем көймәҫ ине. Шунан һуң Йәмиләне ҡәйнәм өйөнә яҡынлатмай башланым. Эшләгәндә лә, берәй ергә барғанда ла гел үҙем менән алып йөрөнөм. Ә кискеһен ҡәйнәмдең майҙарҙы эткә биргәнен күрҙем. Дауамы бар.",Килен Повесть (7) Заһиҙә МУСИНА,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1],7,Әҙәбиәт,5061,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-09-14/kilen-povest-7-za-i-musina-4387355,2025-09-14T18:32:00+00:00
"Глава государства поручил правительству обеспечить устойчивость работы российского сегмента интернета, в том числе для исправной работы отечественного многофункционального сервиса, позволяющего среди прочего обмениваться сообщениями. Ответственным за выполнение поручения Путин назначил главу аппарата правительства Дмитрия Григоренко. Доклад о работе президент ждет до 1 сентября. Ранеестало известно, что Путин подписал закон об отечественных цифровых сервисах. Согласно документу, в России появится многофункциональная цифровая платформа, позволяющая обмениваться сообщениями, а также получать государственные и коммерческие услуги. Кроме того, пользователи сервиса могут дописывать документы усиленной электронной подписью и делиться личными данными из единой системы идентификации и аутентификации (ЕСИА). Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Президент страны призвал поддержать российский цифровой сервис,['Дин' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,988,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-02/prezident-strany-prizval-podderzhat-rossiyskiy-tsifrovoy-servis-4348831,2025-08-02T15:00:00+00:00
"Улар баш ҡалабыҙҙағы  Мулдашев клиникаһына килә. Таныш түгел ҡалала уларҙы көтөп тороусы туғандары юҡ, шулай ҙа яугирҙар яңғыҙ ҡалмай. Күҙе күрмәгән яугирҙарға  Миңлеғәле Шайморатов исемендәге штаб  һәм «Йәш гвардия» ирекмәндәре ярҙамға килә. Дүрт көн буйына Ғафури районы штабы ирекмәне Регина уларҙы хәстәрләп, клиникаға анализдарға, тикшереүҙәргә оҙатып йөрөтә, уларға ашарға ла әҙерләй. Өфөнөң Орджоникидзе районы штабы ирекмәне Рамазан, шулай уҡ йәш гвардиясылар Кирилл, Андрей, Софья һәм Рөстәм, Иван да ярҙамға  килә. Ирекмәндәр яугирҙарҙы табиптарға ғына йөрөтмәй, йәшәргә фатир ҙа табып, ундағы өй эштәрен дә хәстәрләй. «Безпалый» ҡушаматлы яугир үҙен ышаныслыраҡ һәм үҙаллыраҡ тойор өсөн, Регина уның телефонына махсус ҡушымта — тауыш ярҙамсыһын ҡуя. Хәҙер яугир үҙе менән ҡуллана һәм хәбәрҙәр ебәрә ала. Ирекмәндәрҙең ярҙамы менән  «Безпалый» (Алексей)  менән «Айсберг» Геннадий клиникаға оҙатылған һәм квалификациялы ярҙам ала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ирекмәндәр күҙе күрмәгән яугирҙарға ярҙам иткән,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1117,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/irekm-nd-r-u-yr-yaugir-ar-a-yar-am-itk-n-4547882,2026-01-23T11:30:00+00:00
"Ялығыҙ яҡшы үтһен! Кемдәр ялда түгел, эшегеҙ уң булһын! Кемдәр юлда, имен йөрөгөҙ! Яуҙағыларға иҫән-һау әйләнеп ҡайтырға яҙһын! Барыбыҙға ла һаулыҡ насип итһен Аллаһ! Амин!",Хәйерле иртәләр!,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,172,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-20/h-yerle-irt-l-r-4515594,2025-12-20T08:00:00+00:00
"Башҡортостан сиген үтеү менән, Тыуып-үҫкән ергә етеү менән. Нур тулғандай була күңелгә. Йыр тыуғандай була күңелдә. Йәшел бәрхәт төҫлө еркәйгенәм. Ҡыҙҙар ҡулы төҫлө елкәйгенәм Иркәләй бит талған күҙемде, Иркәләй бит арыған йөҙөмдө. Югереп сығыу менән ҡайындарым, Онотолдо барлыҡ ҡайғыларым. Күреү менән күген Уралдың, Күҙҙәремә йәштәр үралды. Уйнаҡлашып саба, ана, тайҙар. Уйға килә яугир олатайҙар — Илен улар тиккә һөймәгән. Илем тиеп, тиккә көймәгән! Башҡортостан — беҙҙең Бөркөтостан, Иркең ҡурсып, күпме бөркөт осҡан! .. Башҡортостан — йөрәк ҡағышым, Ерһенмәһәм, төшһөн ҡарғышың! һинһеҙ күңелем ҡалай йәшәһен, һинһеҙ зиһенем ҡалай йәшнәһен! Башҡа ерҙә ашым ейелмәҫ, Башҡа ергә башым эйелмәҫ. Юҡ, кәрәкмәй миңә аһ-ваһтарың, Ары торһон йәннәт-ожмахтарың. Башҡортостан — тыуған төйәгем, Һиндә ятһын ятһа һөйәгем! .. Фото Р. Хисаева.",БАШҠОРТОСТАН Рәми Ғарипов,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Аңлатма,834,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-11/bash-ortostan-r-mi-aripov-4423956,2025-10-11T15:28:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУзган елдан бирле -да татар телен инглизчә өйрәтүче "" "" каналы эшләп килә. Аның авторы Айгөл Әхмәтан Азатлыкка бу эш белән нигә шөгыльләнүе, инглизчә татар телен кемнәр өйрәнүе, үзенең татар теленә ничек кызыксыну уянуы турында сөйләде. "" "" -каналы 2023 елның августында барлыкка килде. Әле ярты ел гына эшләвенә карамастан, анда инде бер меңнән артык язылучы бар, материалларны да меңнәрчә кеше укый. Каналда татар телен өйрәнә башлаучылар өчен дә гомуми мәгълүмат (әлифба, грамматика нигезләре, иң гади һәм кирәкле сүзләр) бирелә, төрле әдәби текстлар һәм ырлар да тәремә ителә, аңлатыла, инглизчә татар мәдәнияте дә күрсәтелә. Татар текстлары латин әлифбасында тәкъдим ителә. "" "" каналын Казанда туып үскән, ләкин соңгы 8 елын Германиядә яшәүче Айгөл Әхмәтаналып бара. Ул үзе Мүнһен техник университетында архитектура бүлегендә укыган. Хәзерге вакытта архитектура офисында эшли. Каналында татар телен инглизчә өйрәтү белән ул буш вакытында шөгыльләнә. Әйтергә кирәк, Азатлык элек тә татар телен инглиз һәм башка чит телләр күзлегеннән өйрәнү мәсьәләсен күтәреп торды. Татар телен өйрәнү өчен материалларның күпчелеге урысча гына булуы проблемы турында татарча өйрәнүче швед егете Пьер Аберг, япон галиме Юто Хишиямасөйләгәннәр иде. Татар теле турында инглизчә видеоблог алып баручы Айсылу Исмәгыйлевадә бу мәсьәләне күтәргән иде. Әңгәмә башында ук Айгөл татар теле белән 2 ел элек кызыксына башлавын әйтте. Сөйләшүебез шуннан башланды. — Айгөл, элек татарча белә идегезме? Казанда торганда татар телендә сөйләшә идегезме? — Кызганычка, балачагымда мин татарча сөйләшмәдем. Тирә-якта, гаиләмдә урыс телендә генә сөйләшү гадәте иде. Мәктәптә бераз өйрәндем телне, ләкин көндәлек тормышта кулланмый идем. Сыйныфташлар белән татар театрына баргач та, мин тәремә белән колакчын куллана идем. Якынча 2 ел элек татар теленә кызыксыну туды да, аны өйрәндем дип әйтергә була. Үзем 5 чит телне беләм, инглиз, алман, испан, төрек һәм француз телләрендә сөйләшәм, аларны мин үзлегемнән өйрәндем. Башымда бер структура бар, шуңа күрә татар телен дә өйрәнү иңелрәк булды. Мәктәптән аз-маз грамматика базасын хәтерли идем, ул да ярдәм итте. Германиядә яшәүче татарлар белән күрешеп, алар белән татарча аралаша башладым. Бер дустым бар, аның белән атнага бер тапкыр күрешеп, максатчан татарча сөйләшә идек. Әлбәттә, интернетта булган проектлар да файдалы булды, мисал өчен, Әйдә! -ны кулландым. Берничә ай онлайн дәресләрендә дә катнаштым. — Татар телендә сездә кызыксыну ничек туды? Ниндидер аерым вакыйга сәбәпче булдымы? — Германиядә төрекләр күп яши. Минем университетта да төрекләр күп иде. Алар минән еш кына ""татарча берәр нәрсә әйт"" дип сорый иделәр, ә мин берни әйтә алмадым. Татарча музыканы да сораша иделәр, матур көйләр куй дип сорадылар. Шулай итеп, мин татарча заманча музыканы эзли башладым, инди музыкасын эзләдем. Текстларны аңлар өчен аларны тәремә итә башладым да. Мондагы татарлар белән дә танышкач, татар теленә кызыксыну уянды минем. Шулай итеп ялкын кабынды. — "" "" каналын ничек оештырырга булдыгыз? Татар телен инглизчә дә өйрәтергә кирәк дигән фикер ничек барлыкка килде? — Татар телен өйрәнү өчен бөтен чыганаклар – урыс телендә. ""Татарча өйрәнү өчен урыс телен дә белергә кирәк"" дигән хис кала. Моннан тыш татар теле белән башка халыклар да кызыксына, өйрәнегә тели. Татар телен төрле милләтләргә дә танытасым килә. Берничә чит ил кешесеннән шундый сүз дә ишеткәнем булды: татар телен өйрәнергә теләгәннәр, ләкин инглиз телендә чыганаклар булмагач, өйрәнә алмаганнар. Үзем дә чит илдә яшәгәч, мондый мисалларны беләм. Урысча белмәгән яки сөйләмәгән берничә татар кешесе белән дә танышмын. Шул ук вакытта, минем дә татар телен тагын да яхшырак өйрәнү, аны камилләштерү процессым бара. Ә берәр нәрсәне башка кешегә аңлатканда, аны өйрәнү иңелрәк, шундый принцип бар. Шуңа материаллар әзерләгәндә, мин үзем дә телемне камилләштерәм. Үзем язганда, миңа да яхшырак аңлашыла. — Материалларны кайдан аласыз? Үзегез генә әзерлисезме, ниндидер дәреслекләргә нигезләнәсезме? — Инглиз телендә татар грамматикасына багышланган ике генә китап бар. Мин Густав Бурбилязган грамматикакитабынаеш кына мөрәәгать итәм. Анда кайчак хаталар була, ләкин ул бик ентекләп язылган китап, бөтен темалар да бар, анда күп яхшы мәгълүматны табып була. Еш кына мин аңламаган урыннар була, ул очракта татарча яхшы белгән дусларыма мөрәәгать итәм. Иптәшем Булат Шәймидә кайчак ""татарча алай сөйләшмиләр"" дип аптырый. Шуңа бөтен мәгълүматны үзенчә ""фильтр"" аша үткәрергә кирәк. Моннан тыш Закиев итәкчелегендә язылган Татар грамматикасының 3 томлыгын кулланам. Андагы мәгълүматны инглизчәгә үзем тәремә итәм. Тагын мөһим бер нәрсә бар, минем өчен тел үзе генә түгел, ул мәдәният һәм тарих белән дә тыгыз бәйләнештә. Шуңа күрә мин мәдәни темаларга да постлар ясыйм, инглизчә аларны да аңлатам. — Айгөл, сез үзегез татар телен өйрәнәсез икән, бөтен материалларны камил дәрәәдә белеп бетермәскә мөмкинсез. Кемдер сезнең материалларны тикшерәме, хата калмасын дип ниләр эшлисез? — Әйе, бу эштә миңа иптәшем Булат Шәйми бик нык ярдәм итә, аның татарчасы бик яхшы. Мин материалны башта үзем ыеп әзерлим, шуннан соң ул аны укып, тикшереп, хата калса, шул урыннарда төзәтеп чыга. Шулай итеп, хата калдырмаска тырышабыз, өйрәтә торган тел дә анлы, матур булсын дигән максат куябыз. — Аудиториягез белән элемтә бармы, сезгә ниләр язалар? Татар телен инглизчә кемнәр укый? — Әйе, бар. Мәсәлән, мин берничә ел элек Испаниядә укып алган идем, анда бергә укыган бер испан сыйныфташым миңа язды, "" "" каналын укып барам, бик кызыклы диде. Ул элек тә татар теле һәм мәдәнияте белән кызыксына иде, хәзер аның якынрак танышу мөмкинлеге бар, шуңа рәхмәт әйтә. Төрки халык вәкилләре бик күп комментарлар яза, аларга татар телен инглиз теле күзлегеннән өйрәнү, үз телләре белән чагыштыру мөмкинлеге кызык. Германиядәге кайбер татарлар да кызыксына, укый, кайчак миңа мөрәәгать итә. Гомумән, чит илләрдә яшәүче татарлардан кире элемтә алганым бар. Кемдер, минем кебек, чит илгә киткәч кенә үз мәдәнияте һәм теле белән кызыксына башлады. Хәтта бу канал ярдәмендә инглизчәләрен яхшыртучы берничә кешене дә беләм. Төрле әйберләр язалар, сорыйлар. Кайвакыт мин татар ырларын транслитерация һәм тәремә сүзләре белән куям. Укучылар үзләренә ошаган ырларны да шулай итеп чыгарырга сорыйлар. Ниндидер әсәрләрдән өзекләрне дә шулай чыгарганда, башка төрле әсәрләрне дә сорап язучылар бар. — Татар телен өйрәнергә теләгән чит ил кешеләрендә чыннан да мондый төр контентка ихтыя бар, алар Азатлыкка биргән интервьюларда да бу хакта әйтә. Ә сезнең телеграм-канал кысаларыннан чыгу, проектны киңәйтү теләгегез бармы? — Дөресен әйткәндә, каналны мин үземнең буш вакытымда гына алып барам, болай тулы көнлек эшем бар. Текст рәвешендә дә материал әзерләү күп вакыт һәм тырышлык ала. Ниндидер видеолар, подкастлар форматлары кызык булыр иде, ләкин әлегә шундый планнар юк. Бәлки, киләчәктә киңәеп булыр. Подкаст дигәндә, мине төрек телендә бер подкаст илһамландырды. Бер американ кешесе төрек телен өйрәнә, ул филолог булган төрек кызы белән сөйләшә. Алар төрек телендә берәр диалогны тыңлап, аны анализлыйлар, яки берәр грамматик теманы өйрәнәләр. Миңа мондый концепт бик ошады, өлешчә ул ысулларны да кулланам. — Айгөл, сездә татар теленә кызыксыну барлыкка килгән, ләкин мондый мисалларны киңкүләм дип атап булмый. Ничек уйлыйсыз, бу процессны киңкүләм итү өчен ниләр эшләргә кирәк? Яшьләр татар теленә күбрәк омтылсын өчен нәрсә эшләнергә тиеш? — Бу авыр сорау. Бәлки, мин бу каналымны шуңа күрә башладым да. Моңарчы еш кына ""татар телен инглизчә өйрәнү өчен берәр чыганак булса иде, бу бик кирәк"" дип зарлана идем, дусларга да моны сөйли идем. Шуннан соң ""мин бит моны үзем эшли алам"" дигән фикер туды. Бәлки, үземнән башлап, теләгән нәрсәне тормышка ашырып буладыр дидем. Ягъни, безгә ""тегесе юк, монысы юк"" дип әйтү урынына, бәлки, кайчак үзебезгә дә берәр файдалы эш башкарып була. Көч килгәнчә, әлбәттә. Мин элек татар телендә чыганаклар аз дип уйлый идем, моңа хәтта зарлана идем. Ләкин төгәлрәк өйрәнә башлагач, татар телен өйрәнү һәм камилләштерү өчен ресурслар, чыганаклар күп икәнен аңладым. ""Татар теле"" каналы админнары, Марсэль Ганеевбелән Булат Шәйми, татар теле белән кызыксынучылар өчен материаллартупланмасынәзерләгәннәр, һәм ул шактый зур. Аны карасаң гына, чынлыкта, татар телен өйрәнү өчен чыганаклар шактый икәне аңлашыла. Димәк, чыннан да татар телен өйрәнергә яки яхшыртырга теләгән кешегә инструментлар бар, барысы да теләктән генә тора. Ә күп кешедә теләк юк, чөнки татар теленә көнкүреш тормышта ихтыя зур түгел. Татарстанда татар телен белмичә дә яшәп була. Монда, бәлки, сәясәт ягыннан гына үзгәрешләр нәрсәдер хәл итә алачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",""" "" каналы авторы: ""Татар телен төрле милләтләргә танытасым килә""",['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0],6,Әңгәмә,8759,https://www.azatliq.org/a/learn-tatar-kanali-tatar-telen-torle-milletlerge-tanita/32811807.html,2024-02-10T00:00:32+03:00
"О значимости фестиваля рассказал Глава региона Р. Ф. Хабиров: На Фестиваль студентов Башкортостана Дома мы собрали несколько тысяч наших ребят. В том числе тех, кто учится в других регионах. Организовали для них большой праздник, ярмарку вакансий от ведущих предприятий региона. Наша цель – рассказать молодым людям, что независимо от того, где они получают образование, мы всегда ждем их дома. Башкортостан – один из лидеров в стране по разным показателям. Пока эти парни и девушки учатся, мы развиваем республику. Но придет время, когда нынешняя управленческая команда уйдет на покой, и уже эти ребята, сегодняшние студенты, встанут у руля нашего региона, - написал Глава республики у себя в соцсети и пожелал всем удачи!",остоялся масштабный фестиваль студентов Башкортостана Дома,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1],5,Яңылыҡтар,723,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-06/costoyalsya-masshtabnyy-festival-studentov-bashkortostana-doma-4110149,2025-02-06T08:49:00+00:00
"Шишмә ауылынан «Һунарсы» позывнойлы яугир яҡташтарына тылда хәрби хеҙмәткәрҙәргә ярҙам күрһәтеүҙәре өсөн рәхмәт белдерҙе. Уның менән осрашыуы хаҡында Әлшәй районы хакимиәте башлығы Наил Әбелғужин хәбәр итте. Яҡындарҙың һәм дуҫтарҙың ярҙамы бик мөһим, айырыуса фронтта үҙ районыңдан яуҙаштар булһа, тип билдәләне «Һунарсы» муниципалитет етәксеһе менән һөйләшеүҙә. «Алғы һыҙыҡта «Һунарсы» менән бергә уның ике туған ағай-ҡустылары хеҙмәт бурысын үтәй, был өйҙән алыҫта үткәргән һәр көнгә айырым мәғәнә өҫтәй», — тип яҙҙы Наил Әбелғужин социаль селтәрҙәге сәхифәһендә.",Яугир яҡташтарына МХО-ла ҡатнашыусыларға ярҙамдары өсөн рәхмәт белдерҙе,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,565,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-19/yaugir-ya-tashtaryna-mho-la-atnashyusylar-a-yar-amdary-s-n-r-hm-t-belder-e-4395005,2025-09-19T15:51:00+00:00
Бәхетенән балҡып торор Ҡартлыҡтың йөҙө. Кемгәлер кәрәк булыуың – Ожмахтың үҙе. Кешегә төрлөсә килә Ғүмерҙең көҙө. Бер кемгә кәрәк булмауың – Тамуҡтың үҙе. Зөһрә Ҡотлогилдина.,Бәхетенән балҡып торор,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,174,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2024-06-17/b-heten-n-bal-yp-toror-3812344,2024-06-17T19:56:00+00:00
"Мәскәү татарлары очрашуы (архив фотосы)""Мәскәү мәктәпләрендә туган тел"" инициатив төркеме Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановтан Мәскәүдә балаларга татар телен өйрәтүдә булган кыенлыкларны иңүдә ярдәм сораган. Алар Татарстан президентыннан Мәскәүдәге татар балаларын мәктәптә туган телләрен өйрәнүгә әлеп итүдә һәм аларның хокукларын яклауда ярдәм күрсәтүен сорый. ""Мәгариф турында"" канун кабул иткәнгә өч ел узды, туган телләр мәктәпләрдәге укыту планына керергә тиеш иде, ләкин чынлыкта бу канун эшләми. Мәскәүдә ата-аналарга әзер бланклар бирәләр, анда ""туган тел"" буларак урыс теле күрсәтелгән була"", дип яза хат авторлары. Мәскәүдә яшәүче асаба халык вәкилләре, ата-аналар башкала мэры Сергей Собянинга бу мәсьәләне чишү юлларын тәкъдим итеп караса да, шәһәрнең мәгариф һәм фән департаменты мәктәпләр уку-укыту эчтәлеген һәм укыту програмнарын сайлаганда мөстәкыйль эш итә, дигән авап кайтарган. Татар активистлары белдергәнчә, ата-аналар үз балаларына мәктәптә туган телләрен укытырга хокуклы булуларын белми. Бу турыда аларга мәктәптә дә, медиаларда да сөйләмиләр. ""Ә инде бу канунны да, аны куллану юлларын да белгән ата-аналарга мәктәп эчендә дә, читтән дә теләктәшлек күрсәтүче юк, шуңа татар телен сайлап гариза язарга аларның кыюлыклары итми"" диелә хатта. Хәзерге көндә Мәскәүдә татар теле бары 1186 нчы мәктәптә генә укытыла, ул элек ""этномәдәни (татар) компонентлы"" статусына ия иде, дип искәрткән активистлар. Мәскәүдә асаба халыкларның телләре ничек укытыла, күпме бала үз телен өйрәнә – мондый мәгълүмат Мәгариф һәм фән департаменты тарафыннан бирелми, шулай ук милли-мәдәни автономияләрдә дә бу саннар юк, ди алар. Хат авторларының берсе Шәүкәт әмниханов Азатлыкка сөйләгәнчә, ата-аналарның туган телләрен балаларга укыту мөмкинлеге юк. Бер яктан, канун моны рөхсәт итә, тик икенче яктан, ул канун эшләми. — Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятен фолклор гына кызыксындыра, ә менә бу кирәкле эштә алар юк. Алар мониторинг ясарга тиеш, ә чынлыкта бары концертлар гына ясап яталар. Бәлки Илдар Гыйлметдинов, Васыйл Шәйхразиев, Рөстәм Миңнеханов аша Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте итәкчелегенә тәэсир итеп булыр? Алар түгәрәкләр уздыра, ә ул түгәрәкләргә 15 кеше йөри. Мәскәү өчен нәрсә инде ул? Ноль! Канун бар, ул һәр балага мәктәптән чыкмыйча да туган телен өйрәнергә мөмкинлек бирә, - дип сөйләде әмниханов. Активист сүзләренчә, алар үз көчләре белән ата-аналар өчен бланклар, нинди адымнар аша мәктәптә баланы татар телен укытуга ирешеп булуы турында кечкенә белешмәләр әзерләгән. Мохтарият ата-аналарга аңлату эшләре алып баруда булышырга тиеш, ди ул. ""Алар бит хәтта ата-аналарны гариза язарга үгетләүне дә эшләмиләр, куркалар"" дип белдерә активист. Татарстан итәкчелегенә хат язуыбыз әлеге проблемга тагын бер кат игътибар юнәлтергә теләүдән, ди ул. Мәскәү шәһәре мәгариф департаментында туган телләрне укыту бүлеге булырга тиеш, туган телен өйрәнүче балалар саны исәпләнеп барырга тиеш, дип саный әүдәт әмниханов. Татарстан Мәскәү мәктәпләрендә татар телен укытуга балаларны әлеп итүдә, бу юлда киртәләрне иңеп чыгуда ярдәм итсен иде, дип белдерә ул. Шундый ук хатларны активистлар Милли шура рәисе Васыйл Шәйхразиев белән Татарларның федераль милли-мәдәни мохтарияте рәисе Илдар Гыйлметдиновка да юллаган.2010 елгы анисәп саннарына караганда, Мәскәү шәһәрендә 149 мең татар яши. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкның әсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнең каналына кушылырга онытмагыз!",Мәскәү татарлары үз балаларына татар теле укытуда Миңнехановтан ярдәм сорый,"['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 0 0 0],8,Татарстан,3558,https://www.azatliq.org/a/31423960.html,2021-08-23T11:51:30+00:00
"Архив фотосыОештыручылар белдерүенчә, чарада Русиянең дистәдән артык төбәгеннән вәкилләр катнашкан. Алар арасында саха, алтай, удмурт, башкорт, коми, татар, чуаш, чиркәс вәкилләре булган. Чарада Русия Конституциясен үзгәртү, мәктәпләрдә ана телен укытуны тикшерүнең яңа дулкыны, ""Башкорт"" оешмасынтыю омтылышлары, Русия халыклары демократик конгрессының корылтаен ыю мәсьәләләре каралды, диелә оешманыңтелеграм каналында. Чарада катнашучылар Русия Конституциясендә ""күп милләтле халык"" төшенчәсен ""күп халыклы Русия милләте"" дипүзгәртү ниятенәкискен каршы чыккан. ""Башкорт"" оешмасы исеменнән чыгыш ясаган Руслан Габбасов Башкортстан хакимиятенең республикада хәзерге көндә ""бердәнбер милли оешма"" булып калган ""Башкорт"" берләшмәсенэзәрлекләвен, республика прокуратурасы ачкан эш нигезендә 7 февраль беренчемәхкәмә утырышы узуын, киләсе утырышның 21 февральгә билгеләнүен сөйләде. ""Бездәге хәлләрне яктырту эшендә башка төбәкләрдән дә ярдәм кирәк"", диде ул. Татарстан прокуратурасының милли телләргә каршы чираттагы ""тәре йөреше"" дә тәнкыйть ителде: интернетта Казан мәктәбе мөдире Павел Шмаковязып чыккан ""яшерен күрсәтмә"" нигезендә туган телләрне кысуныңяңа дулкыныбашланачагы турында чыгышлар яңгырады. Прокуратура бу тикшерүләрне инкарь итсә дә, күзәтүләргә караганда, районнарда актив әзерлек бара. Коми вәкиле Николай Братенковтөбәктәге яшьләрнең сәясәткә актив тартылуын, Шиес мәсьәләсенеңтөбәк губернаторын халык арасыннан сайлап кую фикеренә китерүен, утызга якын оешманың СТОПШИЕС хәрәкәтенә берләшүен, ""Үзебезне яклыйк"" коми милли оешмасының яңадан торыгызылуын хәбәр итте. Конференциядә шулай ук Алтайда нәшер ителүче ""Улалу"" газеты тәкъдим ителде, басма мөхәррәре Василий Кудирмековәйтүенчә, анда Алтай мәсьәләләре генә түгел, башка төбәкләрдәге милли сәясәт тә яктыртылып бара. Киңәшмәдә шулай ук конгрессның үз сайтын булдыру кирәклеге, киләсе ыенны март аенда оештырырга карар ителде.","Русия халыклары демократик конгрессы Конституциядә ""күп милләтле халык"" төшенчәсен ""күп халыклы Русия милләте"" дип үзгәртүгә каршы чыкты",['Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1899,https://www.azatliq.org/a/30424002.html,2020-02-08T12:54:28+00:00
"Иҫке Монасип мәктәбе талантлы, уңған, һәләтле балаларға һәр ваҡыт бай булды. Йыл да уның ишектәрен асып, алтын миҙалға лайыҡлы булып, ҡарлуғастары осоп сығып тора. Улар Берҙәм дәүләт имтихандарын юғары балдарға биреп, төрлө уҡыу йорттарына инеп, матур итеп һөнәр алып сығалар. Бына быйыл да 11-се класты тамалаусы Бикмәтов Исмәғил БДИ имтихандарын юғары балдарға биреп, алтын миҙалға лайыҡ булды. Уңған, тырыш, һәләтле егет уҡыу йылдарында бөтә предметтарҙан тик бишле билдәләренә генә өлгәште. Тырышып уҡыу, конкурстарҙа, олимпиадаларҙа ҡатнашып еңеүҙәр бушҡа китмәй. Яҡшы уҡыуы, өлгөлө тәртибе өсөн Мәскәүгә, Бөтә Рәсәй күргәҙмәһенә барыу бәхетенә лә ирешә ул. Айырыуса инглиз телен яратып өйрәнә Исмәғил. Уҡытыусыһы Айытбаева Розалия Ғәфүр ҡыҙы етәкселегендә әҙерләнеп, инглиз теленән олимпиадаларҙа район кимәлендә һәр ваҡыт еңеү яулай. Аҡмулла олимпиадаһында инглиз теле буйынса ҡатнашып, юғары балдар йыйҙы. Мәғариф министрлығы тарафынын ойошторолған Республика олимпиадаһында ҡатнашып финалға сыға. «Арыҫланов уҡыуҙары» фәнни-ғәмәли конференцияһында ҡатнашып ҙур баһа алды. Уның эше «Ғәли Ибраһимовтың «Кинйә» романынан өҙөктө инглиз теленә тәржемә итеү номинацияһында Мәғариф һәм фән министрлығының дәрәжәле дипломы менән бүләкләнә. «Экология – һәр кемдең эше исемле халыҡ-ара конкурста ҡатнашып, экоөй төҙөү буйынса үҙ эшен яҡлап, конкурстың махсус призына лайыҡ була. Шулай уҡ Исмәғил рус әҙәбиәтенән классик әҫәрҙәрҙе яратып уҡыны. Информатика фәненә ылыҡты. 9-сы класты тамамлағанда ла Исмәғил бар имтихандарҙы ла тик «бишле билдәһенә генә тапшырҙы. Исмәғил Берҙәм дәүләт имтихандарына ла бик етди әҙерләнде. Һәр яҡлап һәләтле уҡыусының тырышлығының һөҙөмтәһе лә емешле булды. Рус теленән уҡытыусыһы Кунафина Зөлфиә Альберт ҡыҙы етәкселегендә әҙерләнеп 89 балл йыйһа, информатиканан 93 балл йыйҙы. Был районда иң юғары күрһәткес. Профиль математиканан Хисмәтуллина Лия Зәки ҡыҙы етәкселегендә әҙерләнеп 78 балл йыйыуға өлгәште. Исмәғилгә матур тәрбиә биргән ата-әсәһе Бикмәтов Сабит Мәжит улы менән Бикмәтова Айгөл Ибраһим ҡыҙы, уҡытыусылары, дуҫтары уның менән лайыҡлы рәүештә ғорурлана ала.",Алтын миҙаллы егет йәки БДИ - 2025 геройы,['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 1 1],7,Мәғариф,2104,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2025-06-30/altyn-mi-ally-eget-y-ki-bdi-2025-geroyy-4294851,2025-06-30T09:00:00+00:00
"Яшь иатчылар бәйгесе15 март Дүртөйле шәһәренең үзәк китапханәсендә районның яшь иатчылар бәйгесе узды. Бәйгедә катнашучылар шигырь, эссе, нәсер һәм парчалар иат иткән. итмешкә якын эштән утыздан артыгы финалга сайлап алынган. Финалда катнашкан 33 әсәрнең идесе генә татар телендә иат ителгән, калганнары – башкорт, иң күбен урыс телендәге эшләр тәшкил итә. Чарада катнашучылар исә барысы да диярлек татар-башкорт исемен йөртүчеләр иде. Иске Баеш мәктәбе укучысы Марсель Хәйруллинбашкорт телен уку авырлыгы турында юмор белән язылган шигырен укып ишеттерде. Бәяләмә төркемендә Башкортстан Язучылар берлеге әгъзалары, сәнгать әһелләре катнашты. Дүртөйле шәһәренең 1 санлы мәктәбенең 9 сыйныфында укучы Эльза Исламова""И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле"" исемле эссесе белән беренче урын алды. ""Мин – татар кызы. Әтием дә, әнием дә татарлар. Өйдә татарча гына сөйләшәбез. Мәктәптә дә туган телне укыйбыз. Укытучыма рәхмәт. Дусларыма рәхмәт, чөнки алар да татар телендә сөйләшә. Мин татар теле буенча һәр бәйгедә катнашам һәм урыннар алам"", диде Азатлыкка Исламова. Дүртөйле районының 1 санлы мәктәбенең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Руфина Галиманова: ""Безнең мәктәптә татар теле һәм әдәбияты атнага ике сәгать укытыла. Бер сәгать әдәбият, бер сәгать тел укыйбыз. Алдагы уку елында биш көнлек укуга күчү сәбәпле, татар теле һәм әдәбиятының бер сәгатькә калу куркынычы бар. Башкортстан итәкчесе вазифасын башкаручы Радий Хәбировның биш көнлек укуга күчү тәртипләре кергәч тә татар телен атнасына ике сәгать укытуны калдыру чараларын күрергә тырышабыз. Балаларның күпчелеге мәктәптә урыс телендә аралаша. Өйдә, урамда, мәктәптә татар телен кулланучы балалар бик сирәк. Ике сәгать укытып та татар телен өйрәтү бик авыр. Мәктәптә урыс телен генә уку нәтиәсендә татар телен өйрәнү шактый авырлык белән бирелә"", диде. Язучы Марсель Сәлимов иңүчеләрне котлыйӘдәбиятка Шәехзадә Бабич, Бәдрүш Мокамай, Наар Нәми, Галиман Гыйльман һәм башка күренекле шагыйрь һәм язучыларны биргән Дүртөйле төбәген Татарстанның Арчасы белән чагыштырып була. Шулай дигән фикер белдергән Дүртөйле үзәк китапханәсе хезмәткәре Елена Хәлиуллинакитапханәдәге эшчәнлек турында да сөйләде: ""Китапханә фонды зур, анда 55 мең китап исәпләнә. Казна акчасына да китаплар алабыз, аерым шәхесләр дә ярдәм итә. Мәсәлән, Венера Мәитованың китаплар белән тәэмин итүдә ярдәме бик зур. Китапханәгә 4 мең кеше йөри. Күпчелекне татарлар тәшкил итә. Хәтта кайбер китапларны чират торып укыйлар. Китапханәгә 35 яшьтән өлкәнрәкләр йөри. Балалар мәктәп программаларыннан тыш китап укып бармыйлар"", диде ул. Район китапханәләре челтәре итәкчесе Зөләйха Заһидуллина: ""Китапханәләр туган телне саклауда зур эш башкара. Без Татарстаннан китаплар алырга тырышабыз, Башкортстанда нәшер ителгән татар телендәге гәзит-журналларны да алдырабыз, берсен дә калдырмыйбыз. Без аларны барлык авылларга таратабыз. Чараларны татар телендә үткәрергә тырышабыз. Балаларда туган телгә мәхәббәт, сөю хисен үстерәбез. Әле иатчылар бәйгесе узды, алдагы атнада Тукай моңнары дигән чаралар башлана. Шулай ук Наар Нәми исемендәге иат фестивале дә үткәреп торабыз. Анда балалардан башлап, барлык яшьтәге каләм тибрәтүчеләр катнаша. Проблемнарга килгәндә, алар финанска килеп терәлә. итәрлек акча булса, без бөтен халыкның ихтыяын үтәр идек. Халык теләгән китапларны алыр идек, теләгән гәзит-журналларга язылыр идек. Электрон басмаларга да язылыр идек. Безнең иң зур бурычыбыз – милли гореф-гадәтләрне саклау, әдәбиятка мәхәббәт тудыру, үзебезнең ирле шагыйрь һәм язучыларны халыкка иткерү. Китапханә туган телне саклауда зур эш башкара. Без төрле мавыктыргыч чаралар уздырабыз. Уфадан да язучы һәм шагыйрьләр, сәнгать әһелләрен чакырабыз. Алар чараларыбызда теләп катнаша"", диде Заһидуллина. Әлеге чарада Уфадан килгән сатира-юмор остасы Марсель Сәлимов, Башкортстан Язучылар берлегенең татар берләшмәсе итәкчесе, шагыйрә Фәния Габидуллина, популяр ырчы Радик Динәхмәтов һәм башкалар катнашты.",Дүртөйледә яшь иатчылар бәйгесендә финалга узган эшләрнең күбесе урысча,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 1 0 0 1 0],7,Башҡортостан,3926,https://www.azatliq.org/a/29824728.html,2019-03-16T08:40:48+00:00
"Бөгөн. 8 сентябрҙә, республикала йәйгесә буласаҡ, тип вәғәҙәләйҙәр. Көндөҙ һауа 18,23 градусҡа тиклем йылынасаҡ, яуым-төшөм көтөлмәй. Ләкин шишәмбенән, башлап, һауа температураһы бер аҙ түбәнәйәсәк. Аҙна уртаһында 13,18 градус, болотло буласаҡ. Ғәҙәттә был ваҡытта инде ""әбейҙәр сыуағы"" була ине. Гидрометүҙәктең  фәнни етәксеһе Роман Вильфанд әлеге йылы көндәр әбейҙәр сыуағы түгел, ә сентябрҙең икенсе яртыһында көтөлә, ти. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Әбейҙәр сыуағы етәме әле?,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Төрлө,1098,https://henek.info/articles/+++-/2025-09-08/bey-r-syua-y-et-me-le-4378716,2025-09-08T12:10:00+00:00
"Есть чем дополнить наши материалы? Хотите добавить свой вариант или нашли ошибку? Обязательно напишите нам на почту Будем рады любому отзыву! Мы собрали лишь некоторые понятия из юридической сферы. Если вы можете дополнить этот список, обязательно напишите в наших социальных сетях или по адресу Заходите нанаш сайт, каждый день вы найдёте там что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в-е, -е, и Тиктоке. Проект""Әйдә! .Изучаем татарский""предлагает качественные и современные курсы и материалы для изучения татарского языка. Онлайн-курсы разговорного татарского, адаптированные литературные тексты, новости с подстрочным переводом, видео- и аудио-материалы, тесты и многое другое! Скоро – больше! Оставайтесь с нашим проектом, сау булыгыз!",Хокук. 85 юридических понятий на татарском,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Пайҙалы,770,https://www.azatliq.org/a/33144655.html,2024-10-03T10:21:11+00:00
"Үзе комсомолка да, үзе спортсменка да булган Алина Кабаева. Радионың Интернеттагы версиясеныгый, шомара, кулланучылары да акрынлап арта бара. Радиога килгән хатлар арасында да Интернет кулланучыларныкы - күпчелек. Рәхмәт! Безнең хисләр - уртактыр дип өметләник! Сезнең өчен Пәрәвез радиоэфирда чыкмыйча торган 14 көндә булган кайбер веб яки технологик яңалыкларны да кабатлап узыйк. Аны Татнеттагы танышыбыз, . хуасы Рүзил Мөхетдинов белән бергә санап чыгарбыз. Төп-топ хәбәрләр- Рүзил әфәнде өчен төп-топ хәбәрләр нинди? - 3. Мин инде матур кызларны яратам. Шуларның берсе сайт ачты. Ул матур, уңышлы, шаярып әйтсәк үзе комсомолка да, үзе спортсменка да булган Алина Кабаева. Татарстан аша Думага узган кыз бала. Соңгы арада аны инде Русия Президентына гайбәтчеләркияүгә бирептә алды. Әллә тәэсир иткән, Алина Кабаевашул арада сайт та ачып куйды. - 2. Президент Путин гимнастика буенча олимпия чемпионы Алинә Кабаевага өйләнергә ыена, дип язып чыккан Московский корреспондент газетасының исә киләчәге кыл өстендә булды. Сирәк-мирәк калган бәйсез чыганакларны да Кремльгә бәйле төркемнәр сатып алып бара. Интернет бердән-бер бәйсез мәгълүмат чыганагына әйләнеп бара кебек. Ләкин хәзер анда да рәсмиләр чикләүләр кертү турында уйлана, диелгән атлы тикшеренү хезмәте хисабында. Бу турында ""Азатлык"" радиосы берничә мәртәбәхәбәр иттеинде. Димәк Интернетка да чират итә ала. - 1. Юксыл халкыбызга шатлыклы хәбәр. «Таттелеком» Татарстан районнарындагы монополист провайдер Интернетка тоташкан өчен бәяләрне ике тапкырга якын итеп киметте дип чыганаклар хәбәр итә. Татарстанның мәгълүматлаштыру һәм элемтә министры Фәрит Фазыланов: ""Интернет өчен түләү Татарстанда бик кыйммәт"", - дигән иде. Сезнең радиоәйткән идемоны. Министр фикеренчә, кулланучылар саны нәкъ шул сәбәпле тиз генә арта алмый. Инде хәзер хөкүмәт үз провайдеры аша бәяне киметергә тели. Аңа карап башкалары да бәяне киметә башлар дип көтәм. ""Песи баласы"" татарча чатта утыра- Рүзил, ә үз проектларың арасында нинди яңалыклар бар? -. сайтычат ачты. Ул бүген бердәнбер даими татарча туган телдә хезмәт күрсәтүче чат булып тора. Шуңа агылып татартелле яшьләр керә башлады. Башта офислардан кисеп тордылар. Аннары безиңел кертүчеверсияны ясап куйдык. Аны мин ""Песи баласы"" атлы кулланучы бер кызга багышлап ясадым. Шулай иттереп. аралашу сайтында урысча аралашып утыралар да, безгә кереп татарча сөйләшә башлыйлар. Димәк проектларны без татарча ясарга, кулланучыларны үзебез татарча сөйләшергә өйрәтергә, үзебез үк чакырырга да Шулай ук аңа кесә телефоны аша да кереп була. - Ис китәрлек, шушы гомер татарча гына эшләүче чат юк иде мени? - Юк. Бар иде урысча эшләүче татар чатлары, яки халык керми торганнары гына. Кайда кем ничек туслана? Киләсе пәнешәмбедә Рүзил Мөхетдинов Казандагы Шәрык клубында очрашу ясарга ыена. Ә бу омгада Казанда шәрык стилендәге Тукай сәгате янында. ның татар йөзен яхшыртып ясаучылар очрашты. Шулай ук бу урыс аралашу сайтында украин телендәге ысуллар белән язышучы төркем дә бар. Балагыз өйрәнсен, татарча ырларга! Татартелле мәгарифче һәм веб-мәърифәтче Раил Гатауллин исә. дарэп-язма бастырды. Татар телен укытамБашкалам КазандаӨйрәтәм татарчаУйларга, язарга. Тормыйкчы без каршыБарасы юллардаБалагыз өйрәнсенТатарча ырларгаТатарча сөйләргә, Татарча уйларга!",Кабаева бите һәм Инет бәясе,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0],6,Пәрәвез,3248,https://www.azatliq.org/a/1109261.html,2008-05-03T20:59:47+00:00
"Матур Өфө ҡалаһы Өфө матур ҙур ҡала Өфө гүзәл баш ҡала. Шул Өфөләрҙе һағына күңел, Оҙаҡ ҡына бармай торһаң. Өфө бирә йөрәктәргә дәрт Ҡанат ҡуя иңдәргә. Шул Өфөлә белем алып, Күптәр булған ҙур кеше. Өфө урамдары иркен Зәңгәр уның күк йөҙө. Бер яғында ямғыр яуһа, Икенсеһендә ҡояш көлә. Өфө йүкәләре һаман да Яңғырай халҡым телендә. Мәңге балҡы, мәңге йәшә, Салауаттай данлы ҡалам.",Матур Өфө ҡалаһы,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Ижад,379,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2024-10-16/matur-f-ala-y-3969211,2024-10-16T12:26:00+00:00
"Кисә кис Кушнаренко районының Р-240 юлының 80-се саҡрымында «Мерседес Бенц» йөк машинаһының 46 йәшлек водителе, туҡтап торған «Лада Гранта» автомобиленә бәрелмәҫ  өсөн ҡаршы һыҙатҡа сыға һәм  Дүртөйлө яғынан Өфө йүнәлешендә хәрәкәт иткән «ГАЗель-некст»ҡа бәрелә. Юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә 38 йәшлек «ГАЗель» водителе һәләк була. Әлеге мәлдә аварияның сәбәптәре аныҡлана.",Өфө янында – үлемесле авария,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,379,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-20/f-yanynda-lemesle-avariya-4543189,2026-01-20T10:55:00+00:00
"«Мураҙым тарлауығы» тәбиғәт паркы Башҡортостанда йыл әйләнәһенә иң популяр туристик йүнәлештәрҙең береһе булыуын раҫлай, был - «Экологик именлек» милли проекты маҡсаттары менән туранан-тура бәйләнгән. Данлыҡлы ҡаяларҙан, мәмерйәләрҙән һәм Оло Эйек йылғаһынан тыш, 2023 йылдан алып туристарҙы Европаның иң ҙур һөтимәрҙәрен — зубрҙарҙы күреү мөмкинлеге лә йәлеп итә. - Зубрҙы күрергә теләгән туристар ағымы тотороҡло арта, ҡунаҡтарҙың географияһы ла һиҙелерлек киңәйҙе, - ти парктың экология белгесе Гөлназ Туймөхәмәтова. - Элек беҙгә башлыса мәмерйә яратыусылар килһә, хәҙер балалар, ғаиләләр тарафынан ҙур ҡыҙыҡһыныу күрәбеҙ. Башҡортостандан ғына түгел, Ырымбур, Силәбе, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларынан да туристар килә. Төбәктә зубрҙарҙың тарихи популяцияһын тергеҙеү программаһы Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың башланғысы менән тормошҡа ашырыла.",Мораҙым тарлауығынан туристар өҙөлмәй,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,860,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/mora-ym-tarlauy-ynan-turistar-lm-y-4529586,2026-01-06T01:13:00+00:00
"Яуап: Кисен йыйыштырыу, сүп-сар эштәре менән булышыуға шәриғәттә (Исламда) ҡәтғи тыйыу булмаһа ла, быларҙы эшләмәү хәйерлерәктер, ин шәә Аллаһ. Сөнки эңер төшөү менән ендәр донъяһы уяна һәм тышҡа сыға, уларҙың ""әүҙем"" ваҡыты тап кисен башлана (кешеләрҙекенә киреһенсә). Ә ендәрҙең яратҡан урындары — ул төрлө сүплектәр, ҡыйлыҡтар һәм башҡа шундай беҙҙең өсөн бысраҡ һаналған урындар. Ҡояш байығандан һуң сүплеккә ҡый йә бысраҡ һыу сығарып түккән ваҡытта иһә (бигерәк тә — бисмилләһеҙ) шундағы ендәрҙең берәйһенә зыян килтерергә мөмкин. Ә уҫал йә үсле ен (бигерәк тә, кафыр ен, мәҫәлән) тура килһә, ул аҙаҡ был кешегә берәй этлек йә бүтән төр зыян эшләүе ихтимал. Шуға күрә кистәрен һәм төнгө ваҡыттарҙа мөмкин тиклем сүп-сар менән булышмаҫҡа, сүплектәр янында йөрөмәҫкә кәңәш итер инек. Бик тә бик быларҙы эшләргә тура килһә, ололар әйтмешләй — бисмилләһеҙ йөрөмәгеҙ. Тәне — тәһәрәттең нимә икәнен, ә теле зикерҙең нимә икәнен яҡшы белгән кешегә үткенсе (осраҡлы) ен-шайтандар зыян итә алмай, ин шәә Аллаһ. Ә Аллаһ яҡшыраҡ белә. Айгиз хәҙрәт.",Һанһыҙ һорау:,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1042,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-01-31/an-y-orau-4104568,2025-01-31T21:48:00+00:00
"Ундай ваҡытта бөтәһе лә минең янда әйләнә. Өләсәйем башымды тотоп ҡарай, олатыйым дарыуханаға барып, миңә татлы сироптар алып ҡайта. Әсәйем менән атайым эштән һуң иң тәүҙә минең янға йүгереп киләләр ҙә, хәлдәрем менән ҡыҙыҡһыналар: - Шунан ҡыҙым, хәлдәрең нисек? Ҡайһы ерең ауырта? Нимә ашаһың килә? .. - Башым ауырта, - тим мин ауырыу тауыш менән. - Сәй эсәһең килмәйме? Бәлки лимон, ҡарағат ҡайнатмаһы менән? Унда вирустар яратмаған С витамины күп. - Юҡ, миңә бер нәмә лә кәрәкмәй. Шунан атайым минең янға ултырып ала ла миңә төрлө ҡыҙыҡтар һөйләй, йә рәсем төшөрә. Ул айырыуса төрлө төҫтәге шарҙар һәм ҡояшты төшөрөргә ярата. Башҡа бер нәмә лә төшөрә белмәй. Мин хәлһеҙ тауыш менән: - Атай, тағы бер шар, ҡояш төшөр – тим. Шулар менән альбом биттәре тулып китә. Һүңынан әсәйем әкиәт һөйләй. Ҡыҙыҡ ҡына сәйер әкиәттәр. Мин уларҙы тәү тапҡыр ишетәм. Ул ваҡыттан инде күп һыуҙар аҡты, мин дә ҙур үҫтем. Әсәйемдең әкиәттәре әкиәт түгел, ә үҙенең тормош юлы булыуын хәҙер яҡшы аңлайым. Шулай берҙән-бер көндө, мин ысынлап ауырып китеп, дауаханаға яттым. Урамда йәй, ә минең тән яна, йүтәл, баш ауырта, хәл юҡ. Эргәлә өләсәй менән олатай ҙа, атай менән әсәй ҙә йүгермәй. Бер кем лимонлап сәй ҙә яһап килтермәй. Шәфҡәт туташтары уколдар ҡаҙап, әсе дарыуҙар ғына эсерә. Бер кем дә йәлләп тормай. Тәҙрә эргәһендә торған карауатымда ятып, быяла аша ҡайын ағасының елгә тирбәлгән япраҡтарын күҙәтәм. Әсәйемдең әкиәттәре иҫкә төшә. Әсәйем әкиәттәре мине яңынан бала сағыма алып ҡайта.",ӘСӘЙЕМ ӘКИӘТЕ. Миләүшә Ғәйфуллина,['Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1],2,Хикәйә,1475,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-01-26/s-yem-ki-te-mil-sh-yfullina-3618830,2024-01-26T14:45:00+00:00
"Молодёжное бистәсендә Ринат Сулеймановны тоткарларга килүчеләрАкмәчет янындагы Яшьлек (Молодежное) кырымтатар бистәсендә яшәгән Ринат Сулейманов, Арсен Кубединов, Карасубазарның Терекли-Шейх Эли авылыннан 64 яшьлек Талят Абдурахмановмәхкәмә карары белән ике айга сак астына алындылар. Сейран Мустафаевисә өй сагы астына алынган дип белдерде адвокатлар. Тоткарланганнар Русиядә тыелган Таблиги Джамаат дини оешмада катнашуда гаепләнәләр, ләкин гаепләнүчеләр үзләрен гаепле дип танымыйлар, бернинди оешмада катнашмаганнарын белдерәләр. Кырым мөфтиенең урынбасары Айдер Исмаиловтоткарланганнар белән ФСБда очрашканда аларның адвокатлардан ваз кичүен сораган дип хәбәр итте АТР бәйсез кырымтатар телеканалы.2014 елдан башлап кырымтатарларны Хизб ут-Тәхрир кебек дини оешмада катнаша дигән сылтау белән массакүләм рәвәштә тоткарлаулар әелдерелде, ләкин тоткарланганнарның экстремист йә террор гамәлләре оештырганы хакында Кырымда ишетелмәде. Таблиги Джамаат оешмасында катнашалар дигән сылтау белән тоткарланганнар чыннан да мондый оешмада катнашалармы, юкмы - билгеле түгел, ләкин мондый оешманың Кырымда гомумән булуы турында беренче тапкыр ФСБдан ишетелгәне кырымтатарларда бу оешма аларны гаепләү өчен махсус уйлап табылмады микән дигән сораулар тудыра. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Кырымда тоткарланган дүрт кырымтатар сак астына алынган,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Ҡырым,1321,https://www.azatliq.org/a/28772029.html,2017-10-03T20:27:28+00:00
"Рамилә СәетовафикерләрБүген, 26 мартта Башкортстан Югары мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованың (Галим)һәм аның яклавының хөкем карарына апелляция шикаятен карауны дәвам итте. Элегрәк прокуратура Сәетовага әзаны кырыслатуны сораган иде, ничә елга утыртырга икәне әйтелмәде. Бүгенге мәхкәмәдә прокурор бу мөрәәгатьне кире алган. Бу хакта "". Реалии""-га активистның тарафдарлары сөйләгән, алар да утырышта булган. Башкортстан ФСБсы белгече Ольга Кривалева Сәетованың мобилизацияләнгәннәргә мөрәәгатен тикшереп, анда ""хезмәт урынын корал белән ташлап китәргә өндәү билгеләре бар"" дип нәтиә ясаган иде. Бүгенге мәхкәмәдә Сәетованың яклавы белгечтән яңадан сорау алу уздыруны сораган, әмма мәхкәмә баш тарткан. Элегрәк Рамилә Сәетованың яклавы һәм ул чакырган бәйсез белгеч-филолог ФСБ белгеченең нәтиәләре ""фәнни нигезләнмәгән"" дип әйткән иде. ""Белгеч һәм тикшерүче Рамилә Сәетованың мөрәәгатеннән ике өмлә алган, итмәсә икесе ике урыннан һәм алар бер-берсе белән мантыйклы бәйләнмәгән. Мөрәәгать башында Сәетова ""Сезне коралландыруларын, киендерүләрен һәм ашатуларын таләп итегез"" ди, аның шушы өмләсен алганнар һәм ""коралландыруларын"" дигән сүзенә басым ясаганнар. Шулай ук мөрәәгатьнең башка бер урыныннан Сәетованың мобилизацияләнгәннәрне өйләренә кайтырга чакырып ""Өйләрегезгә таба китегез"" дигән сүзләрен алганнар. Боларны бергә кушып, имештер Сәетова ""хәрби хезмәт урынын корал белән ташлап китәргә"" чакырган дип чыгаралар. Һәм моны берничек тә дәлилләмиләр"", дип белдерде активистның адвокаты. Рамилә Сәетованың чираттагы мәхкәмә утырышы 2 апрельдә булачак.14 мартта Башкортстан Югары мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованың (Галим)һәм аның яклавының апелляция шикаятенкарый башлады.2023 елның 22 декабрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованы (Галим) биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем иткән иде. Мәхкәмә аны ""дәүләт иминлегенә каршы эшчәнлеккә өндәү""дә гаепле дип тапты (Русия инаять кодексының 280.4 маддәсе, ""в"" пункты). Сәетова һәм аның яклавы бу карарны шикаять итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Прокуратура Рамилә Сәетовага әзаны кырыслату турындагы мөрәәгатен мәхкәмәдә кире алган,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,2121,https://www.azatliq.org/a/32878286.html,2024-03-26T14:28:13+00:00
"Балаларығыҙға насар үрнәк күрһәтеп нәҫелегеҙ ҡороғанса был хәл дауам итәсәҡ. Үҙегеҙҙән башлағыҙ, өйөгөҙҙә хәмерҙе иҫкә төшөрә торған әйберҙәрҙе: шешәләрҙе, рюмкаларҙы ҡырып-һепереп түгегеҙ. Хәмер мәжлестәренә йөрөмәгеҙ, кеше һүҙенән ҡурҡмағыҙ, һеҙ Аллаһ Тәғәлә ризалығы өсөн йәшәйһегеҙ. Кемдеңдер әсе һүҙҙе һиңә ни зыян һала ала? Шунан ҡурҡаһығыҙмы? Һайлағыҙ: иҫереп сусҡа һымаҡ аунап йөрөһөндәрме, әллә айныҡ баш менән шөкөр итер, ҡыуанып йәшәһендәрме? Эске менән интеккән кешенең күңеленә үтеп, ихластан һөйләшеп ярҙам итегеҙ. Тәүбә доғалары һәм Аллаһтан ярҙам доғаларын ихлас күңелдән ҡылығыҙ. Аҫта дауалау ысулдары. Өшкөрөү Эсеүҙән интегеүсене мәсеткә алып барыр кәрәк, бик булмаһа өйөндә лә был ғәмәлде үтәргә була. Ете кешенән торған Ҡөръән уҡыусы төркөм, был ултырғысҡа ултырған кешенең артынан тороп, аҙан менән башлап, «Йәсин» сүрәһен мөбингә тиклем уҡып, уға өрөр. Һәр береһе аҙан менән «Йәсин»де дауам итеп, мөбин һайын өшкөрөр. Бер Ҡөръән уҡыусы ла ете аҙан әйтеп һәр мөбин һайын өшкөрөр. Инша Аллаһ шифаһы тейәр. Хәмер эсеүҙе ташлатыу Ғәрәпсә «Йә» () хәрефен юл һайын 10 ар мәртәбә 10 юлға яҙалар. Шунан һуң түбәндәге доғаны мисек, зәғфрән, гөлсәсәк һыуы ҡатнашмаһы менән бер ҡағыҙға яҙып, ул ҡағыҙҙы таҙа һауыттағы һыуға һалып ҡуялар. Бынан тыш, 1000 мәртәбә түбәндәге доғаны уҡып, шул һыуға тын менән өрөп барырҙар. Был һыуҙы хәмер эсеүсе кешегә эсерһәләр, инша Аллаһ тәүбә итәр һәм башҡа эскелеккә яҡын да килмәҫ. Был ысулды зина ҡылыусыға ла ҡулланалар. Бында ашай-эсә торған башҡа буяу ҡулланырға була.   Йәәһий-йәүәһ Хәмер-иҫерткестәр эсеүҙән интегеүселәргә шифаланыу саралары 1-се ысул. Иҫерек кешенең маңлайынан бер бөртөк сәсен алып, шул сәс өҫтөнә 1000 мәртәбә был бәндә иҫереклектән ҡотолһа ине, тигән ниәт менән. «Йә Аллааһ, йә Шәһиид» тип доға ҡылырға кәрәк. 2-се ысул. Ахшам намаҙынан фарызын үтәгәс, сөннәткә тотонғансы, асыҡлап, ниәтләп 300 мәртәбә «Йә Аллааһ, йә Һәәҙи» тигән зекер менән доға ҡылырға кәрәк. Шунан һуң, ахшам намаҙының сөннәтен дауам итергә кәрәк. 3-сө ысул. Ниәтләп, берәр һауыт эсенә, тәрилкә булһын йәки табаҡ булһын, 40 мәртәбә   «Йә Аллааһ, йә Тәүүәб», тип зәғфрән менән яҙып, яҙманы йәки Зәм-Зәм һыуына, йәки яҙ көнө яуған ямғыр һыуы менән сайҡарға кәрәк. Шулай итеп, 40 көн буйы эшләп, эскелеккә бирелгән кешегә был һыуҙы эсерергә кәрәк. Үҙ ихтыяры менән эсһә — бик яҡшы, эсмәһә инде, сәй аша, эсемлек һыуға ҡушып эсерелһә лә яҡшы, инша Аллаһ. Эскенән дауалау Эскелеккә бирелгән, отошло уйын уйнау, зина ҡылыу, алдашыу, әфиүн ҡулланыу (наркомания) кеүек боҙоҡ ауырыуҙарҙан ҡотолор өсөн 41 көн буйына ас ҡарынға өшкөргән һыу эсергә кәрәк булыр. Өшкөрә торған һыу Зәмзәм һыуы булһа, бик яҡшы булыр (ҡала мәсеттәре эргәһендә хәләл киоскыларында бар). Зәмзәм һыуы булмаһа, уның урынына таң һыуын алырға мөмкин. Һыу өҫтөнә бер юлы ике йөҙ мәртәбә әл-Әғраф сүрәһенән 158-се аят уҡылыр: «Ҡуль йәә әй-йүһән-нәәсү иннии рәсүүлүл-лааһи иләйкүм джәмииғәнил-ләҙии ләһү мүлкүс-сәмәәүәәти үәл-ардыи ләә иләәһә илләә һүүә йүхйи үә йүмиитү фә'әәминүү билләәһи үә расүүлиһин-нәбиййил-үммиййил-ләҙии йүьминү билләәһи үә кәлимәәтиһи үәт-тәбиғүүһү ләғәлләкүм тәһтәдүүн». Әйт: «Эй һеҙ, кешеләр! Мин һеҙҙең бөгеҙгә лә – Аллаһының рәсүле. Күктәр менән Ерҙәге батшалыҡ – Уныҡы. Унан башҡа илаһ юҡ! Ул терелтә лә, үлтерә лә ала. Аллаһ менән Уның рәсүленә – Раббы һүҙҙәренә иман килтергән уҡымышһыҙ пәйғәмбәргә – инанығыҙ, уның артынан эйәрегеҙ. Бәлки, хаҡ юлға төшөрһөгөҙ! » – тиең. Алкоголизм, хәмер-иҫерткестәр эсеүҙән интегеүселәргә шифаланыу саралары Әлбиттә, иҫерткестәр ҡулланыусы кеше ихлас күңел менән шул афәттән ҡотолорға насип булһа ине тип, өмөт итергә тейеш. Ҡайһы бер ваҡытта түбәндәге ысулдарҙы йәшерен рәүештә эскелеккә бирелгән кешегә белгертмәйенсә лә, ҡулланыу мөмкин. Күпме ғәилә атаһ йәки әсәһе араҡы эскән сәбәпле тарҡалған, күпме бала етем ҡалған, иҫерек әҙәм балаһы күпме енәйәт. күпме хыянат ҡылған. Быларҙың иҫәбен бары тик Аллаһы Тәғәлә Үҙе генә белеүсе. 1-се юл. Зәғфрән менән тәрилкәгә йә табаҡ өҫтөнә 110 мәртәбә   йәә Аллаһ, йәә Мүршид тип яҙырға, шунан һауытты эсә торған һыу менән сайҡарға кәрәк һәм шул һыуҙы эске менән интегеүсе кешегә эсерергә кәрәк. Был ысулды 40 көн буйына ҡулланырға кәрәк. Был ысулды, шулай уҡ, эскенән интегеүсе кешегә белгертмәйсә лә эсерергә мөмкин. Был осраҡта, Аллаһы Тәғәләнән тейешле рәүештә доға ҡылып, ярҙам һорарға кәрәк. Шул тәртип менән өшкөргән һыуҙы, ябай һыу булараҡ, аш-һыу, сәй әҙерләгәндә лә ҡулланырға мөмкин. Һәм дә был һыуҙы ғаиләнең башҡа ағзалары ла ҡуллана ала. Әйтәйек, ғаилә башлығы эсә торған кеше икән, уға ошо өшкөрөлгән һыу менән аш-һыу бешерелгән икән, ул ашты ғаилә ағзаларының барыһы ла ашай ала, зыян юҡ, инша Аллаһ. 2-ысул. Иҫерек кешенең кейә торған, таҙа күлмәге өҫтөнә ниәтләп 1001 мәртәбә Кул һууал-лаһ сүрәһен, 31 мәртәбә Аятүл-Көрси, 1000 мәртәбә Түнджинә салауатын уҡыу кәрәк. Ошо күлмәкте кейеүсе кеше, инша Аллаһ, был гонаһынан арынып, тәүбәгә килер.",Эскелектән дауалау доғалары,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",4879,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-19/eskelekt-n-daualau-do-alary-3935078,2024-09-19T07:16:00+00:00
"""Кырым хокук яклау төркеме""нең матбугат очрашуыРусия баш прокуратурасы Украинаның ""Кырым хокук яклау төркеме"" оешмасын Русиядә теләнмәгән дип таныды. Бу хакта прокуратураның -каналындахәбәр ителә. Баш прокуратура хокук яклаучыларның эшчәнлеге ""Русия Федерациясенең конституцион корылышына һәм иминлегенә куркыныч тудыра"" дигән карарга килгән. ""Кырым хокук яклау төркеме"" аннексияләнгән Кырымда кеше хокукларын яклау, хокук бозулар очракларын ыеп, дөньяга чыгару белән шөгыльләнә. Аерым алганда хокук яклаучылар сәяси активистларга басым һәм ""Хизб ут-Тәхрир"" дини хәрәкәте тарафдарларына инаять эзәрлекләүләре турында сөйли. ""Хизб ут-Тәхрир"" хәрәкәте Русиядә террорчы оешма дип танылган, әмма Украинада ул канунлы оешма.2021 елның июлендә, аннексияләнгән Кырымда барган хәрби чакырылыш турындагы язмалары өчен, ""Кырым хокук яклау төркеме""нең сайтын ярымутраудатомалаганнар иде. Мәхкәмә фикеренчә, бу язмалар ""Русиянең конституцион корылышын какшата"". Ул вакытта ""Кырым хокук яклау төркеме"" итәкчесе Ольга Скрипникбу карарны, Русия хакимиятләренең Кырымны мәгълүмати изоляцияләвенең тагын бер мисалы, дип атаган иде. Оешманы теләнмәгән дип танулары - Русиядә аның теләсә нинди эшчәнлеге тыелуны аңлата, ә бу оешма белән хезмәттәшлек иткән өчен инаять эше ачарга һәм иректән мәхрүм итәргә мөмкиннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Прокуратура Кырым хокук яклау төркемен ""теләнмәгән"" дип тапты",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/31837573.html,2022-05-06T13:48:51+00:00
"5Татарстан мөселманнары хага киттеХага баручылар узган еллардан аермалы буларак быел туры Согуд Гарәбстанына очмыйча, башта Төрек һава юллары ширкәте белән Истанбулга, аннан иддәгә юл тотты. Бу хәлне журналистларга Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин ха бәяләрен бераз булса да киметү чарасы дип аңлатты. Аның сүзләренчә, быелгы ханың кайбер програмнарына бер мең долларлык, ә кайберләренә тагын да күбрәк ташламалар ясалган. Ха бәяләренә килгәндә, быелгы хага юлламаларны булачак хаилар төрлесе төрле бәядән алган. Әйтик, хага беренче мәртәбә баручы Мәдинә Каюмова 194 мең сумга алып калган. ""Ул вакытта да бәяләр артса да, хәзерге белән чагыштырганда арзангарак туры килде"", ди ул. Икенче бер сәфәрче Надия Нәбиуллина исә, хага барырга үземнең теләгем баштан ук булса да, бу теләкне тормышка ашырырга аның бәясе комачаулый иде дип әйтте. ""Аллаһы Тәгалә миңа быел хага баруны насип итте. Мин авыру туганымны карый идем. Шул туганым миңа Хага барырга ярдәм итте"", ди булачак хаия. Булачак хаилар ха бәясе кыйммәт булса да, аның бу ягыннан бигрәк әлеге гыйбадәтне тиешенчә башкарып чыгу мәсьәләсен беренче урынга куйды. Сораштырылганнарның берсе дә хага бару кыйммәт дип зарланмады, ихлас күңелдән хис-кичерешләре белән уртаклашты. Безгә Аллаһы Тәгалә ярдәм итә. Пенсияләребез дә бар, эшлибез дә, ха акчалары шулай ыела инде ул дип белдерде. Хага беренче мәртәбә баручы Тәскирә Вәлиевә исә, хага пенсия акчасын ыеп түгел, ә үзенә мирас булып калган әйберне сатып шуның акчасына изге ниятен тормышка ашыруы турында белдерде. Изге сәфәргә тормыш иптәше белән баручы Газизан Шәмсетдиновның дулкынлануы сизелде. ""Хага әзерләнүе бик борчымады, тик менә ничек итеп үтәп кайтырбыз, шул ягын күбрәк уйлыйм. Бер ниятләгәч акчасын айлап ыйдык инде, тырыштык. Бер кешегә 202 мең сумга билет алдык. Хага дигән акчаларны ике ел буена махсус ыеп бардык, дип белдерде ул. Фирдәвес Хәсәнов исә, хага барам дип ниятләгәч махсус авыр эшкә кергән. Бу сумманы ыю өчен төзелеш кранында эшләдем, ди ул. ""Гади кешегә хага акча ыю иңел түгел анысы. Мин, мәсәлән, 235 мең сумга алдым юлламаны. Бу сумманы бер елда ыеп бетерә алдым. Әмма ха бәясен кыйммәт дип әйтергә ярамый. Чөнки без Аллаһы Тәгалә каршында фарыз гамәлен үтәргә барабыз. Мөмкинлекләре бар икән, һәр кешегә хага баруны киңәш итәм, бу турыда уйлап та торырга кирәкми хәтта"", дип белдерде ул, Азатлык сорауларын аваплап. Камил хәзрәт Сәмигуллин сүзләренчә, быел Татарстанга бирелгән квота тулмаган, Русиянең башка төбәкләрендә дә шушындый ук хәл күзәтелә икән. Әйтик, Дагыстанга быел 6200 квота бирелгән булса, моның бары тик 3500 урыны гына тулган. Бары тик Кырымга бирелгән 300 квотаның гына барысы да тулган. Без киләсе елда илдә барган икътисади кризисның бетүен һәм хага күбрәк кеше китеп изге гыйбадәтләрен иренә иткерүләрен телибез"", дип белдерде Татарстан мөфтие. Хага Татарстаннан китәчәк мөселманнарның соңгы төркеме изге сәфәргә 17 сентябрьдә кузгалачак. Хаиларның беренче төркеме Татарстанга 2 октябрьдә кайта башлаячак.",Хага баручылар юл акчаларын елларча ыярга мәбүр булган,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Татарстан,2968,https://www.azatliq.org/a/27233442.html,2015-09-08T14:07:51+00:00
"Ул 9 октябрҙән 5 ноябргә тиклем эшләйәсәк. Экспонаттар араһында һирәк осрай торған китаптар, баҫылып сыҡҡан ноталар, ҡурайҙың үҫешен күрһәткән архив фотолары бар. Күргәҙмәгә заманыбыҙҙың шәп ҡурайсылары - АЙ ЙОЛА төркөмөнән Ринат Рамазанов һәм мультиинструменталист, этнопроекты етәксеһе Заһир Зәйнетдинов та үҙҙәренең музыка ҡоралдарын тапшырған. Әйткәндәй, Йомабай Иҫәнбаев - ҡурайҙа профессиональ уйнау сәнғәтенә нигеҙ һалыусы, башҡорт милли музыка ҡоралын Франция, Германия, Швеция, Бельгия һәм Голландия сәхнәләрендә танытҡан тәүге музыканттарҙың береһе. Ҡурай көнөн булдырыу тураһындағы указға Башҡортостан Башлығы 2024 йылдың 10 октябрендә ҡул ҡуйҙы. Шул көндө Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт ҡурайсылар ансамбленең тәүге концерты булғайны. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡурай көнөнә арнала,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0],5,Күргәҙмә,1145,https://yanshishma.com/articles/k-rg-m-l-r/2025-10-02/uray-k-n-n-arnala-4411808,2025-10-02T14:34:00+00:00
"Конкурс на соискание премии проводился во второй раз, и на него было представлено 159 работ. В итоге экспертный совет выбрал 20 победителей в пяти номинациях: «Достоверность», «Ответственность», «Мужество», «Поступок года» и «Чуткое сердце». — Сегодня это главное творческое состязание журналистов республики, — заявил на торжественной церемонии награждения глава Башкирии Радий Хабиров. — В наши дни, когда практически каждый пользователь социальных сетей может выступить автором новостей, профессиональная журналистика остается мерилом честности и объективности. Вы не просто создаете новости, а выстраиваете общую картину дня, формируете общественное мнение тысяч жителей нашей республики. Вкладываете в их сердца эмоциональную оценку важных событий, укрепляете социальный оптимизм, веру в лучшее. Особое внимание глава республики обратил на освещение темы специальной военной операции: выделил программу на БСТ «Защитники Отечества», телевизионный конкурс «Мой папа», проект «Мама», который объединил матерей и жен участников СВО. А также подчеркнул, что Башкирия в этом году первой в стране приняла закон о военных корреспондентах. Он определяет статус и меры поддержки военкоров. Радий Хабиров поблагодарил журналистов республики за активное противодействие экстремизму, киберпреступности, развенчание фейковых новостей, разъяснительную работу по таким непростым темам, как атака беспилотников, перебои в мобильной связи, разработка месторождения меди в Абзелиловском районе. Поддержка со стороны руководства республики и гражданская ответственность журналистов приносят свои плоды: телеканал БСТ стал первым по просмотрам среди региональных каналов страны, информационное агентство «Башинформ» возглавило рейтинг по цитируемости, общий тираж печатных изданий превысил 180 тысяч экземпляров, а аудитория соцсетей сопоставима с числом жителей Башкирии. Вдвойне радостно, что конкурсная комиссия по достоинству оценила труд журналистов нашей газеты. Так, в номинации «Чуткое сердце» одним из победителей стала корреспондент «Республики Башкортостан» Жанна Миронова. Она отправила на конкурс статью «Дом на линии огня», в которой рассказала о жительнице Курской области Ольге Ходоренко, которая четыре месяца буквально выживала в оккупированной бандеровцами деревне. Спасли ее бойцы из Башкирии, освобождавшие область. — Это редкий случай, когда я писала материал не с позиции наших воинов, а с точки зрения очевидца трагических событий. Причем Ольга сама позвонила в нашу газету, чтобы публично поблагодарить бойцов с позывными «Юрист», «Шатун», «Стрелок», «Сахалин», «Ярый», «Калина». Именно ее благодарному сердцу я обязана этой статьей. В номинации «Ответственность» премию получила наша коллега, завотделом писем редакции газеты «Башҡортостан» Резеда Шангареева. — Очень приятно быть в числе победителей, — отметила она. — За это в первую очередь я благодарна главе нашей республики Радию Хабирову. Учредив такой конкурс, он подчеркнул важность нашей профессии. Эта победа дает стимул с большим воодушевлением работать на благо Башкирии и России. А еще я очень горжусь, что работаю в газете «Башҡортостан». У нас сильный коллектив, который постоянно работает над собой и добивается успехов. Резеда Адунисовна представила на конкурс серию материалов, посвященную жителям Башкирии — ветеранам Великой Отечественной войны и молодым участникам спецоперации. Красной нитью в них проходит тема ответственности — перед страной, своим селом, пожилыми родителями. «На таких людей опирается наша Родина», — уверена автор. Впервые в этом году была учреждена отдельная категория для городских и районных печатных СМИ. Победителями стали ответственный секретарь редакции газеты «Туймазинский вестник» Алексей Шильников, корреспондент редакции газеты «Восход» Ишимбайского района Алена Чернова (номинация «Достоверность»), корреспондент газеты «Стерлитамакский рабочий» Фаяз Юмагузин («Ответственность»), коллектив газеты «Кумертауское время» в лице Константина Силина и Айгуль Шаяхметовой («Мужество»), корреспондент редакции газеты «Һаҡмар» Баймакского района Лилия Такаева («Поступок года») и корреспондент редакции газеты «Осҡон» Абзелиловского района Гульнара Кусарбаева («Чуткое сердце»). — Конечно, очень здорово получить премию, но главное, что своими публикациями мы можем помочь людям, — отметил Алексей Шильников, который, кстати говоря, кроме работы в районном издании является собственным корреспондентом газеты «РБ». — А еще важно, что люди, особенно в районах, по-прежнему доверяют печатной прессе и понимают, что мы можем стать последней инстанцией, когда те или иные проблемы не удается решить местной власти. Алексей Борисович как раз и пишет на такие темы. Например, он неоднократно поднимал тему экологии: местная птицефабрика вывозила отходы на природу, отчего жители жаловались на ужасный запах. После огласки в прессе в ситуацию вмешалось правительство республики, на место выехали представители профильных министерств, и ситуацию удалось разрешить. Именно в этой способности — помогать людям словом и делом, быть голосом тех, кого не слышно, и опорой для тех, кто в ней нуждается, — подлинная миссия и сила журналистики. Обладатели премии доказали, что профессия не просто жива — она необходима, и ее честное, мужественное и чуткое служение обществу становится настоящим фундаментом для будущего. СПРАВКА Премию главы Башкирии в области журналистики «Достоверность. Ответственность. Мужество» учредили в 2023 году по инициативе руководителя региона Радия Хабирова. Ее призовой фонд составляет шесть миллионов рублей: каждый из 20 победителей получает 300 тысяч рублей. В рамках конкурса оценивают информационные, аналитические, публицистические материалы, теле- и радиопрограммы, опубликованные или вышедшие в эфир с 1 сентября предыдущего года по 31 августа текущего года. Фотографии Азата Мухамедьянова и Альберта Загирова.","«Главное, что мы можем помочь людям»",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1],5,Яңылыҡтар,5843,https://henek.info/articles/novosti/2025-12-17/glavnoe-chto-my-mozhem-pomoch-lyudyam-4512197,2025-12-17T17:20:00+00:00
"Дуҫтар! Йәншишмә республика балалар һәм үҫмерҙәр гәзитенә – 95 йәш! Һеҙҙе 19 февраль көнө 14.00 сәғәттә баҫмабыҙҙың юбилейына арналған байрамда көтәбеҙ! Үткәреү урыны: Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 4-се йорт, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана. Программала: концерт номерҙары йәш хәбәрселәргә танытмалар тапшырыу гәзитебеҙ ветерандары менән осрашыу йыл лауреаттарын ҡотлау гәзитебеҙгә икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылыу уйындар, бүләктәр, оҫталыҡ дәресе күргәҙмә, һатыу-һатып алыу 0",Матур сараға килегеҙ!,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0],3,Иҫтәлекле көндәр,479,https://henek.info/articles/++++/2025-02-17/matur-sara-a-kilege-4124627,2025-02-17T12:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ул үз акчаларына безгә монда кирәкле әйберләр сатып алды. Безгә рухи һәм мадди ярдәм күрсәтте. Раил Илдар улы - без таяна алырдай кеше"", дип сөйли хәрбиләр. Алар Миңнехановның Садриевка ачылган инаять эшенә тыкшынуын сорый. Украинадагы сугышта катнашучы Татарстан хәрбиләре республика президенты Рөстәм Миңнехановкамөрәәгать яздырган. Алар президенттан Буа театры сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка ачылган инаять эшенә тыкшынуын сорый, дип иткерә""Бизнес "". Аларның исемнәре әйтелми, йөзләрен битлек каплаган, әмма Садриевны алар якташ дип атый. ""Без Раил Илдар улына даими күрсәткән ярдәме өчен чиксез рәхмәтле, ул үз акчаларына безгә монда кирәкле әйберләр сатып алды. Безгә рухи һәм мадди ярдәм күрсәтте. Раил Илдар улы - без таяна алырдай кеше"", дип сөйли хәрбиләр. Кичә, 28 майда Татарстан язучылар берлеге идарәсе 450 мең сум үзләштерүдә шикләнелүче Садриевны яклапачык хат белән чыкты. Русия тикшерү комитетының Татарстандагы идарәсе башлыгы Валерий Липскийга язылганачык хатны Язучылар берелеге исеменнән оешманың рәисе Ркаил Зәйдуллаимзалаган. Мөрәәгатьтә ул аны театрга йөрүдән читләштермәүне сорый. ""Раил Илдар улы бар көч-егәрен куеп итиһат иткән, гомерен багышлаган театр эшчәнлегеннән читләштерелде. Бу – республикабызның театры, әдәбияты һәм сәнгате өчен дә авыр сынау булып тора. Без әлеге эшнең гадел рәвештә каралуына ышанабыз, һәм Сездән, хөрмәтле Валерий Андреевич, Раил Садриевка һөнәри эшчәнлеген дәвам иттерүдә булышлык күрсәтүегезне үтенәбез. Ул безнең республикабызның да, илебезнең дә лаеклы мәдәният эшлеклесе булып тора"", диелә ачык хатта.24 майда Татарстан театр әһелләре дә Раил Садриевны яклап Тикшерү комитетынаачык хат белән чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугышта катнашучы Татарстан хәрбиләре Раил Садриевны яклап мөрәәгать яздырган,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],7,Яңылыҡтар,1832,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-katnashuchi-tatarstan-harbilare-rail-sadrievni-yaklap-mingnehanovka-morajagat-yazdirgan-/32970385.html,2024-05-29T12:43:25+03:00
"Башкортстан татарлары конгрессының башкарма комитеты утырышы3-6 август Казанда Дөнья татар конгрессының корылтаена Башкортстаннан да 60 делегат барачак дип көтелә. Аларны Башкортстан татарлары конгрессының Уфада 1 июль үткән хисап-сайлау ыенында сайладылар. Әмма, бу делегатлар, Казанга баргач, татар милләтенең имин киләчәген тәэмин итә торган юллар билгеләүдә һәм аннан кайткач, Башкортстан республикасында, һич булмаса үзләре яшәгән урыннарда татарларның милли-мәдәни хокукларын яклауда катнашачаклар дияргә нигез бармы? Катгый итеп расларга була – юк! Моның шулай икәнен Уфада үткәрелгән Башкортстан татарлары конгрессыконференциясеачык күрсәтте. Бер генә чыгышта да республикадагы миллионнан артык татарның рухи изелеп яшәве тасвирланмады һәм, әлбәттә инде, бу хәлне Башкортстанда дистәләрчә еллар буена алып барылган үзенчәлекле милли сәясәткә бәйләүче булмады. Закир ХәкимовБашкортстан татарлары конгрессы башкарма комитеты рәисе Заһир Хәкимов үзенең чыгышында Башкортстандагы иң мөһим проблем сыйфатында республика халыклары арасында тынычлык һәм дуслыкны ныгыту кирәклегенә басым ясады. ""Бу юнәлештә без бик актив эшләдек, диде ул ниләр эшләгәнен әйтмичә генә. Гомумән, ""эш"", ""эшләдек"" дигән сүзләр мул яңгыраса да, аларның нидән гыйбарәт икәнлеге шактый тирән сер булып калды. Бу ыенда Башкортстанда иң башта барлыкка килгән татар оешмасы – Татар итимагый үзәге вәкилләре катнашып, республика итәкчелеге адресына, БТК башкарма комитеты адресына Башкортстандагы татар милли проблемнарын яңгыратырга теләсәләр дә, Заһир Хәкимов аларга сүз бирмәү генә түгел, залга да кертмәячәген белдергән. Ә Башкортстан Татар итимагый үзәгенең яңгыратылмаган чыгышында (ул чыгыш тексты белән таныштырдылар) шундый таләпләр бар: ""Башкортстанда татарлар республика халкының өчтән берен һәм 39 районда алар йә район халкының яртысыннан күбрәген тәшкил итә, йә иң күп санлы халык булып тора. Кызганыч, республикада озак еллар алып барылучы башкорт яклы милли сәясәт аркасында, татар халкының рухи-мәдәни үсеше өчен тиешле шартлар тудырылмаган. Тарих шуны күрсәтә: милли тигезсезлек сәясәте иртәме-соңмы зур милләтара низагъларга китерә. Без моны теләмибез. Федераль үзәктә дә моны теләмиләрдер, дип уйлыйбыз. Әйткәннәрдән чыгып, татар конгрессы корылтае резолюциясендә Башкортстан итәкчелегенә шундый таләпләр куелырга тиеш:1. Башкортстанда башкорт һәм урыс телләре белән беррәттән татар теленә дә дәүләт теле статусы бирергә.2. Башкортстанның татарлар күпләп яшәгән һәр районында, шәһәрендә, шул исәптән Уфаның иде районында да тулы статуслы татар гимназияләре ачарга.3. Башкортстандагы балалар бакчаларында татар телендә тәрбия бирә торган төркемнәр булдырырга.4. Башкортстанның дәүләт телевидениесындә татар телендә эшләүче редакция булдырырга. Ул редакциягә телевизион тапшырулар вакытының өчтән берен бирергә.5. ""Көнбатыш Урал буе татарлары тарихы"" проектын финанслауда Башкортстан хөкүмәтен катнашырга чакырырга. ""Татар конгрессменнары"" хәйләкәр дә булып чыктыКонференциядәге иң мәзәк чыгышны ясау, БТК башкарма комитеты рәисе Ринат Закировның Башкортстандагы күз-колагы Алик Локмановка йөкләтелгән булып чыкты. Локманов илһамланып алдан язылган тәнкыйть текстын яңгыратты. Әмма, тәнкыйть угының иң агулысы Башкортстандагы икенче татар оешмасы итәкчесе адесына – Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Римма Үтәшевага юнәлгән булып чыкты. Мәгънәсез хәл – Башкортстан татарлары конгрессының эшләренә хисап бирү конференциясе бара, ә анда үзләренең эшләренә яисә эшләмәү сәбәпләренә тукталасы урынга, нумизматлар ыенында марка ыючыларны тәнкыйтьләү белән шөгыльләнгән кебек, икенче татар оешмасының итәкчесен тикшерү бара. Алик ЛокмановШунысы гыйбрәтле: Заһир Хәкимов та, Алик Локманов та үзләре сүккән икенче оешма – Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте шурасы әгъзалары булып торалар. Алай гына да түгел, бер ел элек үткән Башкортстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте конференциясендә чыгыш ясап, ""конгрессмен"" Заһир Хәкимов республика итәкчелеге адресына да, Римма Үтәшева адресына да мәдхия укыган иде. Бер ел эчендә нәрсә үзгәргән соң? авап гап-гади һәм ул һич кенә дә татар проблемнарына бәйле түгел. 2018 елда Башкортстан Корылтаена (парламент) депутатлар сайланачак. Депутатлык тәмен сизеп калган Заһир Хәкимовның, әлбәттә инде, яңадан депутат буласы килә. Әлеге вакытта аның депутатлыгы хакимиятләргә якын татар оешмасы башында утыруына бәйле. Икенче (ә чынбарлыкта – беренче) татар оешмасын итәкләгән һәм, шулай ук Башкортстан Корылтае депутаты булган, Римма Үтәшеваның позицияләре отышлырак, чөнки республика башлыгы Рөстәм Хәмитов фәкать Үтәшева белән генә аралаша. Һәм мондый шартларда, Үтәшеваны пычрату, Үтәшеваны республика аренасыннан төшерергә маташу Хәкимовның ниятләренә туры килә. Хәкимовның татарны яклавына килгәндә. Башкортстан ТИҮе әзерләгән чыгышта Заһир Хәкимовның депутатлыгына шундый бәя бирелә: ""Шул ук Заһир Хәкимов, Башкортстан депутаты кәнәфиенә менеп утырганнан соң хет бер тапкыр Башкортстан татары хокукларын яклап чыгыш ясадымы? Мин дә ишетмәдем"". Закиров та үз мәнфәгатьләрен якларга сәләтлеБашкортстандагы татар конгрессы башлыкларының шулай кылануы, тагын бер кешенең – БТК башкарма комитеты рәисе Ринат Закировның шәхси мәнфәгатьләренә туры килә. Әйткәндәй, теләсә кайдагы, биш-алты татар яшәгән ирлектәге ыенга барып, анда түбәтәйләр киеп кукыраеп утырырга яраткан Ринат Закиров, миллионнан артык татар яшәгән Башкортстандагы конгресс конференциясендә бу юлы да катнашмады. Шулай да конференция аның шәүләсе астында үтте, дияргә була. Башкортстаннан Казанга баручы делегатлар арасында Ринат Закировның эшләмәгәнлеген тәнкыйтьләрдәй бер кеше дә юк. Мондый шартларда, Ринат Закировның да яңадан конгресс башында калуы һәм, шуңа бәйле рәвештә, Татарстан депутаты булуы шанслары арта. Ни дисәң дә, төрле төбәкләрдән делегат булып килүчеләр, нигездә, барысы да кунаклар, Казанга, шундый бөек тамашага килү бәхетенә ирешүләренә шатланып туя алмаган этнотуристлар. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Конгресс корылтаенда Башкортстан итәкчелегенә татар телен дәүләт теле итү таләбе куелырга тиеш,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Комментарийҙар,5986,https://www.azatliq.org/a/28605942.html,2017-07-17T00:45:14+00:00
"Украиналағы махсус хәрби операция башланыу менән ҡурҡыу белмәҫ ир-егеттәребеҙ илебеҙ һағына баҫты. Улар бөгөнгө көндә үҙ бурыстарын намыҫ менән үтәй. Мәйгәште ауылынан һуғыш яланында «Башкир-2» исемен йөрөткән яҡташыбыҙ Наил Солтанов та шундайҙарҙан. Наил Мәйгәште ауылында йәшәгән Илсиә һәм Жәмил Солтановтарҙың ике ул тәрбиәләнгән ғаиләһендә кинйә малай булып донъяға килгән. Тыуған ауылында башланғыс мәктәпте тамамлағандан һуң, Буранғол урта мәктәбендә уҡыуын дауам итә. Таштимерҙәге һөнәрселек училищеһында уҡып, электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе һөнәрен ала. Артабан ил алдындағы изге бурысын үтәү мәле етә һәм Наил Кемеров өлкәһендә хәрби хеҙмәтен үтә. Байтаҡ йылдар үҙ һөнәре буйынса эшләгәндән һуң, шәхси һаҡ хеҙмәте хеҙмәткәре курстарын тамамлай һәм махсус хәрби операцияға оҙатылғансы райондашыбыҙ ошо йүнәлештә хеҙмәттә була. Илебеҙ тыныслығын һаҡлау өсөн ирекмәндәр йыйыу башланғас, Наил оҙаҡ уйламай, яҙылырға була. Әлбиттә, был хаҡта башта яҡындарына өндәшмәй, документтарын әҙерләй. МХО зонаһына китергә өс көн ҡалғас, ата-әсәһенә, туғандарына хәбәр итә. Был уйынан кире ҡайтарырға күпме тырышһалар ҙа, Наил һүҙендә ныҡ тора, яуабы һәр саҡ бер була: «Мин барырға тейешмен! » Һамар ҡалаһында хәрби әҙерлек үтә һәм махсус хәрби операцияға юллана. Әлеге ваҡытта яҡташыбыҙ Сармат батальонының 30-сы айырым гвардия бригадаһында өлкән техник булып хеҙмәт итә. Ике йылға яҡын ут эсендә йөрөгән яугир хәрби хәрәкәттәр ветераны стату-сына эйә. Наил Жәмил улының МХО зонаһында күрһәткән ҡыйыулығы Рәсәй Президенты Указына ярашлы икенсе дәрәжә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән билдәләнгән. Ул шулай уҡ «МХО-ла ҡатна-шыусы» миҙалы менән бүләкләнгән. Республика Башлығы Радий Хәбиров исеменә Н. Солтанов хеҙмәт иткән хәрби часть командование исеменән ебәрелгән рәхмәт хаты ла яҡташыбыҙҙың үҙ бурысын намыҫлы үтәүен раҫлай. «Беҙҙең хәрби частә хеҙмәт иткән гвардия сержанты Солтанов Наил Жәмил улы хәрби бурыстарҙы үтәгәндә үҙен ҡыйыу яугир итеп күрһәтә, ҡатмарлы шарттарҙа ышаныслы эш итә һәм шуның менән башҡаларға өлгө булып тора. Нәҡ ошондай ҡыйыу йөрәкле һалдаттарҙың булыуы Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә килтерҙе, тимәк, беҙ ҙә нацизмды туҡтата аласаҡбыҙ. Ил һағында беҙҙең менән бергә тоғро хеҙмәт иткән яҡташығыҙ өсөн Һеҙгә рәхмәт белдерәм», — тигән юлдар бар был хатта. — Ике улым да еңел атлетика буйынса һабантуйҙарҙа, район кимәлендә үткән ярыштарҙа күп тапҡырҙар еңеү яуланылар. Спорт менән дуҫ булыу Наилға хеҙмәтендә аҙ ғына булһа ла еңеллек килтерәлер тип ышанам, — ти яугирҙең әсәһе Илсиә Ғабдулла ҡыҙы. — Алғы һыҙыҡта булғас, көнө-төнө ут йотоп йәшәйбеҙ инде. Ул алғы һыҙыҡҡа аҙыҡ-түлек, боеприпастар ташый, унан яралыларҙы сығара — хәүефһеҙлекте күҙәтеп, төндә йөрөйҙәр, ә көндөҙ машиналарын ҡарайҙар. Райондан барған гумконвой аша мөмкин тиклем әйберҙәр оҙатып тора Солтановтар. Әйтеүҙәренсә, яу яланында уларға күберәк машиналарға алмаш өлөштәр кәрәк икән. Райондың ирекмәндәре аҡса йыйып, УАЗ автомашинаһы ла ебәргәндәр. — Өлкән улым Вадим гумконвой алып барған төркөм составында барып ҡайтты, унда 12 тәгәрмәс, алмаш өлөштәр һәм, әлбиттә, танһыҡ ауыл ризығын алып барҙы. Аккумуляторҙар, огнетушителдәр даими талап ителә. Мин ҡарамаһам баламды, кем ҡараһын, гумконвой киткән һайын һораған запчастәрҙән тыш, ит, ҡаҙы, башҡа төрлө аҙыҡ-түлек ебәрәм. Һуңғы ярҙам барғанда Наил алғы һыҙыҡта булғас, ебәргән әйберҙәрҙе иптәштәре сығып алды, — тип дауам итә яугир әсәһе. — Йыуаса, сәк-сәк бешереп ебәргән, башҡа төрлө ярҙам күрһәткәндәрҙең барыһына ла рәхмәтлемен. Уҙған көҙ отпускала булып киткән яҡташыбыҙ. Алғы һыҙыҡтан имен-һау ғына заданиеһын үтәп сыҡһа, тағы ла ялға ҡайтырын түҙемһеҙлек менән көтә атаһы менән әсәһе, туғандары. — Ошоға тиклем алғы һыҙыҡта булған ваҡытта машиналары шартлай һәм Наил Екатеринбургтан булған хеҙмәттәше яраланғас, уны өс тәүлек буйына һөйрәтеп алып сыға. Ул әле Мәскәүҙә госпиталдә дауаланыу курсы үтә. Был хаҡта, әлбиттә, мин улымдың хеҙмәттәштәренән ишет-тем. Ҡыйыу, шул уҡ ваҡытта изге йөрәкле яугир улыбыҙ менән сикһеҙ ғорурланабыҙ, — ти Солтановтар. Телефон аша бәйләнешкә инеп, ҡаһарман яҡташыбыҙ менән аралашыу мөмкинлеге тыуҙы. — Илде һаҡлау — һәр ир-егеттең төп бурысы тигән фекерҙә мин, — тине әңгәмәсем. Хеҙмәттәштәре менән мөнәсәбәттәре яҡшы, дуҫтарса, һәр ваҡыт үҙ-ара ярҙамға килергә әҙерҙәр. Дөйөм хәүеф хәрби рухты күтәрә һәм бөтәһен дә хәрби туғанлыҡ менән берләштерә. Тыуған яҡтан гуманитар ярҙам даими килеп тороуы, бөтә кәрәк-яраҡтар менән тәьмин ителеүҙәре хаҡында һөйләне яугир. Бында уның ҡайтыуын һәм бәйләнешкә сығыуын, сәләмдәрен ата-әсәһе, улы Инсаф, яҡындары түҙемһеҙлек менән тилмереп көтә, иҫән-һау йөрөүен теләп Хоҙайға изге доғаларын юллай. Беҙ ҙә, үҙ сиратыбыҙҙа, райондашыбыҙға еңеү яулап, иҫән-имен әйләнеп ҡайтыуын теләйбеҙ. Рәмилә Истанбаева, ""Осҡон"" гәзите сайтынан.",Ил һағында батыр егеттәр,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0],6,Йәмғиәт,4761,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-03/il-a-ynda-batyr-egett-r-4262617,2025-06-03T12:41:00+00:00
"Махсус хәрби операция зонаһында яуҙарҙа ҡатнашҡан һәр яугир ҡайһылыр ҡала-ауылда тыуып-үҫкән, мәктәптә уҡыған, башҡа уҡыу йорттарында белем алған. Уларҙы тыуған ерендә хөрмәтләү, шул иҫәптән һәләк булған яҡташтарҙың иҫтәлегенә таҡтаташтар асыу, ""герой парталары""н булдырыу - барыбыҙҙың да мөҡәддәс бурысы!","""Герой парталары"" - батырлыҡ символы!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,305,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-17/geroy-partalary-batyrly-simvoly-4507491,2025-12-17T11:22:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген Казанда очышлар тоткарланган иде.  Дәүләт медиалары Татарстан күге пилотсыз очкычлар һөүме куркынычы аркасында ябылган дип язды. Бүген якынча 11:20 сәгатьтә Татарстан өстендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән. Бу хакта Русия саклану министрлыгыхәбәр итте. ""Киев режимы очкыч төрендәге дрон кулланып Русиядәге объектларга террорчыл һөүм ясамакчы булды, сәгать 11.20 дә бу булдырылмый калды. Һава һөүменнән саклану чаралары ярдәмендә Украина пилотсыз очкычы Татарстан республикасы ирләре өстендә юк ителде"", диелә министрлык хәбәрендә. Бүген Казанда очышлартоткарланган иде. Дәүләт медиалары Татарстан күге пилотсыз очкычлар һөүме куркынычы аркасында ябылган дип язды. Росавиация ""Новости"" агентлыгына сылтама белән Татарстан башкаласында, Түбән Камада һәм Түбән Новгородта иртәннән вакытлыча очкычларны очышка чыгармыйлар дип искәртте. Шул ук вакытта бүген иртән Русия саклану министрлыгы Мордовия өстендә украин пилотсыз очкычы юк ителүениткергән иде. Пилотсыз очкычлар Идел буе төбәкләренә моңа кадәр дә очып килгән иде. 11 апрельгә каршы төндә Мордовиядә пилотсыз очкычларбәреп төшерелде. Төбәк башлыгы Артем Здуновһава һөүменә каршы чаралар ике дронны юк итте дип белдерде. Хәрби күзләү ветераны, полковник Рөстәм Клупов Мордовиядә бәреп төшерелгән дроннар Казанның хәрби объектларына очкан булырга мөмкин, дип белдергән иде. Аның сүзләренчә, Украинадан Казанга кадәр юл мордовия аша уза, ә Казан — хәрби сәнәгать үзәкләренең берсе булып тора. Татарстан башкаласында боралаклар итештерәләр, хәрби училище һәм Украина өчен ""кызыклы булган башка күп кенә объектлар бар"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия саклану министрлыгы Татарстан күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелүен хәбәр итте,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1741,https://www.azatliq.org/a/rusiya-saklanu-ministrligi-tatarstan-kugenda-pilotsiz-ochkich-barep-toshereluen-habar-itte/32909021.html,2024-04-17T12:17:50+03:00
"Порошенко Мостафа әмилевне котлый""Мин ышанам - без Кырымга кайтырбыз. Без бергә булганда без иңәчәкбез. Без корылтай һәм мәлесне таркатуга юл бирмәячәкбез. Оккупант каян килгән булса, шунда да кайтыр. Беркемдә дә Кырым кемнеке булганында шик булмасын. Мин Мостафа әмилевнең БМО оешмасы мөнбәреннән ясаган чыгышын нинди алкышлар белән каршылаганнарын күреп горурлык хисләре кичердем. Мостафа әмилев - кырымтатар халкының символы, ирек символы, ул - Украина символы. Аны 75 яшь тулу уңаеннан Украинаның Ирек ордены белән бүләклим"", диде Украина президенты Петр Порошенко Киев шәһәр идарәсе залында үткән чарада. Мостафа әмилев сүз алып: ""Мин каһарман түгел, мин үз принципларым белән яшәдем. Эшләгәннәрем хакында сөйләрләр, хаталарым хакында да сүз булыр. Мин гомер буе милли хәрәкәттә булдым. Мин шаярып бер телеканалда болай дип сөйләгән идем: ""Кырым азат ителмичә үләргә ярамый. Үлгәннәр дезертир булыр. Мин дезертир булмам дип уйлыйм. Мин Кырым азат булганын күрермен дип өмет итәм"", диде. Котлаучылар арасында Киев шәһәр администрациясе башлыгы Виталий Кличко, Төркиянең кырымтатар диаспорасы вәкилләре, Украина Югары Радасының рәис урынбасары Ирина Геращенко, магариф һәм фән министры Лиля Гриневич бар иде. Кырымнан Киевка күчәргә мәбүр булган Таврия университеты ректоры В. Казарин Мостафа әмилевкә Таврия университетының мактаулы докторы исеме бирелгәнен игълан итте. Чарада Кырымнан килгән ырчы Айсель Балич, Киевтан ""Мосафир"" кырымтатар ансамбле, Киевтагы ""Кырым гаиләсе"" балалар ансамбле үз чыгышлары белән әмилевны туган көне белән котладылар.",Порошенко Мостафа әмилевне Ирек ордены белән бүләкләде,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1554,https://www.azatliq.org/a/29598710.html,2018-11-13T17:58:05+00:00
"Китаплар тышлыкларыфикерләрАмерикада татар балалары өчен инглиз һәм татар теллләрендә ""Без татарлар! "" (""! ) китаплары нәшер ителгән. Китапларның авторы һәм нәшире - Американың Төньяк Каролина штатында яшәүче Маргарита Нигъмәтуллина. Китапларның басылып чыгуы турында Маргарита -тагы Америка белән Канада татарларын берләштергән Кардәшлек төркемдә хәбәр итте. Ул ике бала әнисе буларак читтә балалар өчен китаплар сатып алу мөмкинлеге чикле булганга үзе бу эшкә тотынганын сөйли. Балалар чит мәдәният мохитендә үссә дә, алар тамырларын, гореф-гадәтләрен белергә тиеш дип саный. ""Минем ике балам бар, алар - татарлар, әмма Америкада үсәләр. Минем өчен аларның милләтләре белән кем булулары белеп үсүләре, тамырларын танып белүләре һәм туган телләре, мәдәниятләре белән горурланулары мөһим. Шул теләк "", ? -! "" китаплар сериясен булдырырга ярдәм итте"", дип язган ул. Китаплар саны алтау һәм алар бер-берсенә бәйле. Төп китапка өстәмә буяу китаплары да ясалган. Китаплар ике телдә - инглизчә һәм татарча нәшер ителгән. Алар бик гади тел белән язылган. Китаплар милли ризыклар, татар бәйрәмнәре турында аңлата, ""гаилә"", ""әни"", ""әти"", ""әби"", ""бабай"", ""мәхәббәт"", ""дуслык"" һәм башка төшенчәләр белән таныштыра. Шулай ук балалар татарча әлифба, саннар, геометрик фигураларны да өйрәнә ала. Буяу китапларында да татар мәдәниятенә һәм балалар өчен якын образлар, рәсемнәр урнаштырылган. Иллюстрацияләр ясалма фәһем ярдәмендә ясалган. Китапларда татар милли ризыклары, музыкаль уен кораллары сурәтләр бар. Автор тулы татар гаиләсенең персонажларын тудырган. Маргарита Нигъмәтуллина китаплар санын арттырырга ниятли, каты тышлы энциклопедия рәвешендә китап буларак нәшер итәргә тели. Моннан тыш ул киләчәктә китаплардагы персонажлар анимация ярдәмендә анландырырга теләве турында да яза. ""Хәзерге вакытта мин милли ырлар нигезендә анимацияле фильмнар юнәлешендә эш башландым, ыр иат итәсем килә. Бу балаларга тарих, музыка аркылы белем алуны иңеләйтәчәк. Минем өчен бу китаплар бик кадерле. Бу минем һәм сезнең балалар өчен әби-бабайлардан килгән мәдәният, үзебезнең тамырлар белән тоташтыручы күпер. Кайда гына яшәсәк бу элемтәне саклау кирәк"", дип язган ул Кардәшлек төркемендә. Китапларның тиражы зур түгел, алар сату платформасында алырга мөмкин. Бәясе 10 доллардан башлана. Ул Америка, Канада татарларын китапларны сатып алуны сорады, бу аның гаиләсе өчен матди ярдәм булачак һәм алга таба иат итәргә этергеч бирәчәк, дигән. Маргарита Нигъмәтуллина тумышы белән Башкортстаннан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Америкада татар балалары өчен ""! "" китаплары нәшер ителгән",['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,2569,https://www.azatliq.org/a/33555302.html,2025-10-09T10:58:50+00:00
"С 29 ноября по года в г. Уфа Республики Башкортостан пройдёт Всероссийский конкурс «Лучшая педагогическая династия». В этом году он пройдет в 12 раз, второй раз – во всероссийском масштабе и будет посвящен Году семьи, объявленному в России.",Финал Всероссийского конкурса «Лучшая педагогическая династия» пройдет в Уфе в декабре 2024 года,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,240,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-18/final-vserossiyskogo-konkursa-luchshaya-pedagogicheskaya-dinastiya-proydet-v-ufe-v-dekabre-2024-goda-3813186,2024-06-18T12:41:27+00:00
"25 апреля в Уфе Глава Башкортостана Радий Хабиров принял участие в открытии практикума «Военно-полевая хирургия для гражданских хирургов». В Межвузовском студенческом кампусе Евразийского НОЦ собрались 250 специалистов хирургического профиля из регионов Приволжского федерального округа, которые имеют опыт лечения военнослужащих после ранений.",Врачи ПФО обменялись опытом лечения раненых бойцов СВО,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,344,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-25/vrachi-pfo-obmenyalis-opytom-lecheniya-ranenyh-boytsov-svo-4215528,2025-04-25T20:05:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКичә, 6 февральдә, видеоһостингы Бөтенрусия дәүләт телевидение һәм радио ширкәтенең (ВГТРК) төбәк бүлекчәләре каналларын томалаган. язуынча, хәзер 40 төбәк каналына кереп булмый. Моның сәбәпләре әйтелми. Томалауга аерым алганда Башкортстан, Татарстан, Мари Иле һәм башка төбәкләрнең ДТРК каналлары эләккән. ""Татар-информ""искәртүенчә, -та Татарстанның ДТРК каналына-сервислар ярдәмендә дә кереп булмый. ""Аспекты"" исә Башкортстанның ДТРК каналы инде икенче тапкыр томалана, дип искәртә. Беренче мәртәбә аны 2022 елның 16 апрелендә томаладылар, шуннан соң ДТРК бүлекчәсе -та яңа канал ачты, тик кичә ул да томаланды диелә басма хәбәрендә. Еврокомиссиянең рәисе Урсула фон дер Ляйенбу мәгълүмат чараларын ""агулы һәм зарарлы ялган мәгълүмат"" таратучылар дип атады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстанның ДТРК каналларын томалаган,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,881,https://www.azatliq.org/a/32808663.html,2024-02-07T06:39:53+00:00
"Рефат Чубаров20 яшьлек кырымтатар егете Аппаз Куртаметтурында инде 22 көн бер хәбәр дә юк. Аны Украина ягыннан аннексияләнгән Кырымга кергәндә урлаганнар. Бу хакта Кырымтатар халкы мәлесе рәисе Рефат Чубаров-тахәбәр итте. Мәлес рәисе сүзләренчә, быел 23 июльдә Куртамет Херсон өлкәсенең Генически өлкәсе Новоалексеевка бистәсеннән аннексияләнгән Кырымга, туганнарына киткән. Русия контролендәге ""Чонгар"" керү-чыгу күзәтү пунктына яхшы гына килеп иткән. Шуннан соң Куртаметның туганнары белән элемтәсе өзелгән. Чубаров сүзләренчә, 24 июльдә Аппазның әнисенә билгесез кеше шалтыратып, Аппаз үтенече белән элемтәгә чыгуын, егетне ""Чонгар"" күзәтү пунктын узган чакта тоткарлауларын хәбәр иткән. ""Әнисе күп тапкырлар улының кайда булуын ачыкларга тырышты, әмма нәтиәсез. Аппазның әнисенә мәгълүм белешмәләр дә бер-берсенә каршы килә. Төрле рәсми булмаган чыганаклар Аппазның Акмәчеттәге (Симферополь) тикшерү изоляторында тотылуын хәбәр иткән, ләкин рәсми мөрәәгатьләргә тикшерү изоляторы хакимияте бу кешенең үзләрендә булмавын әйтә"", дигән Чубаров. Аның сүзләренчә, Русия федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Кырымдагы идарәсе дә Аппаз Куртаметның югалуына катнашы булуын кире кага. ""Безнең Украина ватандашы, 20 яшьлек Аппаз Куртамет 23 июльдә ""Чонгар"" контроль пунктында тоткарланган һәм 24 июльдән Русия ФСБсы тарафыннан канунсыз тотыла дип әйтергә бөтен нигезләребез дә бар"", дигән Чубаров.12 августта Аппаз Куртаметның туганнары Кырымдагы Русия полициясенә егетне эзләү турында гариза биргән. Русия куәт оешмалары кырымтатарны тоткарлавын рәсми хәбәр итмәде. Хокук яклаучылар Путин фәрманы белән Украинага сугыш башланганнан соң, Русия куәт оешмасы вәкилләренең оккупацияләнгән ирләрдә яшәүчеләрне күпләп тоткарлавын әйтә. Аларның бер өлешен аннексияләнгән Кырымга чыгаралар диелә. Апрельдә Номан Челебиджихан исемендәге ихтыярилар батальонында катнашуда гаепләп, Херсонда яшәүче кырымтатар Арсен Ибраимовны ике айга кулга алганнар иде. Шул ук вакытта кырымтатарларда тентүләр дәдәвам итә. Аннексияләнгән Кырымның анкөй районындагы тентүдән соң тоткарланган кырымтатар активисты Энвер Крошны ФСБ хезмәткәрләре кыйнавыхәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чубаров Кырымда Русия куәт оешмасы вәкилләренең 20 яшьлек кырымтатарны урлавын хәбәр итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2232,https://www.azatliq.org/a/31988912.html,2022-08-15T06:49:57+00:00
"Йәки белмәү ғәйеп түгел, белергә теләмәү ғәйеп Замана үҙгәреп, йәшәйешебеҙ төрлөләнеп, урыны менән алға, урыны менән артҡа киткән саҡта, телебеҙ ҙә бер урында тик тормай. Үкенескә күрә, күп ваҡыт яҡшы яҡҡа түгел. Кеше ашаған ризығынан, һулаған һауанан ғына тормай. Телен, уйын уҡыған, ишеткән нәмәләре лә үҙгәртә. Радио тыңлаһаң да, телевизор ҡараһаң да, берәй башҡорт теле уҡытыусыһы менән һөйләшһәң дә әйткәндәре стриптиз һүрәтләгән һымаҡ була ла китә. Ҡапыл ғына: Кем кемде сисендерә һуң әле? – тип баш ватып тораһың. Ә иғтибарһыҙыраҡ булһаң: Фатирҙа йәки ҡунаҡханала, банкоматтан аҡса алып, кемделер сисергәндәр, - тигән оятһыҙ уйҙар ҙа мейеңә кереп оялауы бар. Балалар баҡсаларындағы, белем усаҡтарындағы ашхана хеҙмәткәрҙәре лә ата-әсәләрҙең карталарын яланғасландырыу менән булышалар икән. Ярай, күп һүҙ китапҡа яҡшы. Дөрөҫө нисек була һуң? Сит ерҙә кеше ҡунаҡханаға урынлаша, фатир ҡуртымға ала. Ә банк менән хәлдәр бөтөнләй икенсе. Уны сисендерәм тиһәң дә килеп сыҡмай. Әйләнгән һайын төрлө ташлама, үҙҙәре өсөн ҡулайлы тәҡдимдәре менән халыҡтың үҙен ярыҡ ялғаш алдында ултыртып ҡуя. Ипотека, кредит түләп үҙебеҙ ыштанһыҙ ҡалып барабыҙ түгелме? ! Шулай булғас, банк менән банкомат һине сисендереп ҡуя ул. Һуңғы ваҡытта башҡорттоң ни рәүешле ҡулы төшә икән тигән дә һорау тыуа башланы. Һәләте юҡ тиһәләр ҙә, ҡулдарын төшөрмәй һаман да йырлап маташҡан йырсы; класының яртыһынан күбеһе БДИ-ны тапшыра алмаһа ла, ҡулдарын төшөрмәйенсә тиҫтә йылдар дауамында уҡытып йөрөгән уҡытыусы тураһында йыш ишетергә, уҡырға тура килә. Был йәнә ағас теллелектең бер касафаты инде. Урыҫтарҙың опустить руки йәғни төшөнкөлөккә бирелеү-бирелмәүҙе аңлатҡан фразеологик берәмеген калькалаштырып маташыу. Үҙебеҙҙә кешенең психологик хәлен белдереүсе нығынған һүҙбәйләнештәр юҡмы ни? Бар, әлбиттә. Туған телеңде яратһаң, ябай халыҡ менән күберәк аралашһаң, классик әҫәрҙәр уҡыһаң, һис юғыңда бар ғәм алдында ауыҙ күтәреп һөйләргә, йәки нимәлер яҙырға йыйынғанда фразеологизмдар һүҙлеген алып ҡараһаң, быуа быуырлыҡ варианттарын табырға мөмкин. Мәҫәлән, эшкә һуңлағаны өсөн  хужаһы әрләгәс, танауы төшкән. Ҡатынын алдап дуҫтары янына һыпырта алмағас, балтаһы һыуға төшкән. Гениаль планы килеп сыҡмаһа ла, танауын төшөрмәй. Эше ауыр булһа ла, һыр бирмәй һ. б. Йырҙарҙы ла тыныс ҡына тыңларлыҡ түгел. Поезды туҡтатығыҙсы урынына туҡратығыҙсы тип берәү үтенһә, башҡорт йәштәрен бейергә саҡырыусы егеттең ҡыҙҙар башын әйләндермәйҙәр, бәйләйҙәр. Ҡыҫҡаһы, бөгөнгө көндә йыр тексы яҙыусының һәр икенсеһенә телде үҙе лә төплө белгән бер мөхәррир беркетеп ҡуйырлыҡ. Һанай китһәң, туҙға яҙмаған хаталарҙы аҙым һайын осратырға мөмкин. Хатта дәреслектәрҙә лә. Унда ҡайһы саҡта диалект һүҙҙәр менән әҙәби тел буталып китә. Йә шыршы ҡапыл ёлкаға әйләнеп балаларҙың башын бутап ҡуя. Һүҙемде йомғаҡлап шуны әйткем килә: телде һәм милләтте һаҡлау, уны нисек бар шулай килеш киләһе быуындарға тапшырыу һинән, минән тора, туған. Аңлыраҡ, әҙәплерәк булайыҡ. Сисендерешмәйек. Ҡулдарҙы ла төшөрмәйек. Нимәнеңдер дөрөҫ әйтелешен, яҙылышын белмәйһең икән, кәңәшләшәйек, һорашайыҡ. Белмәү ғәйеп түгел, белергә теләмәү ғәйеп икәнлеген онотмайыҡ.",Кем кемде сисендерә?,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 1],6,Телебеҙҙә – көнөбөҙ,3104,https://shonkar.com/news/telebe-k-n-b-/2025-08-07/kem-kemde-sisender-4342067,2025-08-07T21:25:00+00:00
"Кеше яҙмыштары бик күп төрлө. Борма-борма юлдарҙа боролоштар яһап, һикәлтәле-һикәлтәле урындарҙа һикергеләп китеп кенә яҙылып тора. Ҡалай итмәк кәрәк? Һәр кем  үҙенә тәғәйенләп яҙып ҡуйылған, инселәнгән тәҡдирен башынан кисереп йәшәйҙер инде. Бына мин дә алтын йәшемде аша атлап, инде алтынсы  тиҫтәне ваҡлай башлаған ҡатынмын. Үткәндәремә әйләнеп ҡарап бағам да, бер генә ҡайтыш ерен дә тапмайымсы. Ә бит яҙмыш мине лә бик иркәләп шаштырманы, гелән шыйыҡ ҡамсыһын баш осомда һелкеп кенә торҙо. Атайлы-әсәйле генә булып үҫеп, 22 йәшемә етеп, кейәүгә сыҡтым. Бер ҡыҙ балаға әсәй булдым. Буласаҡ ирем менән бер ҡалаға ҡунаҡҡа барғанда таныштыҡ. Күрҙе лә сат йәбеште. Ике ай аралашҡандан һуң, ауылыма ҡайтҡанымда миңә эйәрҙе лә килде. Егет эйәртеп ҡайтҡан ҡыҙҙарын атай менән әсәй әҙәп һаҡлап, ҡайтып төшкәндең иртәгәһенә үк, мулла  алып килеп, никах уҡытып ҡушып та ҡуйҙы.  Беҙҙән һорап та торманылар, тиһәм дә була. Исем сығарып ҡуймаһын, тип борсолғандар инде. Март айында геүләтеп туй яһаныҡ, йәшәп алып киттек. Тик әсәй генәм ҡыҫҡа ғүмерле булды. Өс йәшлек ҡыҙымды ҡосаҡлап, үҙемә 25 йәш, уға 45 булғанда етемлек ғазаптары арыҡ ҡына, сынығыу ҙа алмаған иңдәремә ауыр йөк, оло ҡайғы булып баҫып ятты ла, аяҡтарыма ҡара томандай ураланып, быуынһыҙ итте лә ҡуйҙы. Шунан башланды ла инде ҡара көндәр. Әсәй менән түңәрәк донъяның ҡото ла китте, тип уйланым гелән. Юҡ, ирем насар кеше булманы. Эшһеҙ ҡалғас, тегендә-бында көнлөксө булып йөрөп, боҙолоп китте, тамам юлдан яҙып, эскегә әүәҫләнде. Тапҡан-таянғанын араҡыға тыҡты, өйҙә булған арыу әйберҙәрҙе һатып эсеүгә күсте. Хатта кейемен хәмергә алмаштыра башланы. Мәктәптә эшләгәс,  хеҙмәттәштәрем алдында эй ғәрләнә инем. Үҙең арыу кешеләр рәтендә йөрөһәң дә, иреңдең ундай насар ғәҙәтле  булыуы зерә лә абруйҙы төшөрә бит ул. Алһыҙ-ялһыҙ эсте, 9 көндөң 8-е иҫерек  тип уйлай инем гел уның хаҡында. Ҡулынан бөтә эш килә ине үҙенең. Бәләкәсерәк кенә булһа ла, үҙ көсөбөҙ менән өй ҙә һалып индек. Атайлыҡ хисенә һоҡланырлыҡ ине уның. Бер  бөртөк балаҡайыбыҙға ҡарата шул тиклем илгәҙәк ине, ҡыҙыбыҙ атаһына һарылып ҡына үҫте. Ә мин, бөтә донъя мәшәҡәте елкәмдә булғас ни, был аҡланыу булмаһын, балаға әсә наҙын бик биреп тә еткермәнем шикелле. Ир миңә ҡул күтәрмәне. Ул иҫерек саҡта шыма инем. Ә айыҡҡас ""игәй"" башлаһам, өйҙән сығып ҡаса ине. Тик бушҡа ғына, әйткәндәремде ҡолағына ла элмәне. Эсеүҙе өҫтөн күргән ир менән миктәлеп йәшәленде инде. Күп йөрөһә, шул берәй ай айныҡ торор ҙа аҙаҡ тағы ""ысҡыныр"" ине. Кәшәлүгемде өйҙә тотманым, тотонған аҡсаларымды гелән мәктәптә һаҡланым. Эштән ҡайтҡанда эш бүлмәмдә ҡалдырып ҡайта инем. Һорамай алып, урлап  йонсотор ине. Айырылам, тип тә әҙ уҡталманым. Тик ҡыҙым хаҡына түҙҙем, баланы атай наҙынан мәхрүм итергә ҡыйманым. Ҡыҙым да  атаһы өсөн ""үлеп торҙо"" шул! Йәшәүебеҙгә 20 йыл тулғас, барыбер, йөрьәт итеп, иремдән китергә ҡарар иттем. Ҡыҙым үҙе янына саҡырҙы. Алыҫта уҡый ине инде ул саҡта. Үҙең өсөн йәшә инде, әсәй, хәҙер, тине балаҡайым. Аңлы бала ине шул ул. Донъямды ташлап сығып киткәндә ирем дә йәл ине, әлбиттә. Тик, яңы урынға барайым,  ҡарайым, нисек булыр, тигән ҡыҙыҡһыныу көслө ине барыбер. Килеп сыҡмаһа, кире ҡайтырмын, тип уйланым. Бына ҡырҙа йәшәүемә 12-се йыл китте. Шөкөр, тип кенә торам. Яңғыҙ булһам да, тормошомдан ҡәнәғәтмен. Сығып китеүемә өс йыл тула тигәндә генә ауылыма ҡайтып ураным. Ир, ҡастың инде минән, тип кенә, теше араһынан ҡыҫып сығарҙы һүҙен. Китәм һинең менән, алып кит мине лә, тип тә йөрөнө ул. Тик мин ныҡ ҡаты торҙом, ә үҙе мине эҙләп килә алманы. Сөнки ныҡ йыраҡ киткәйнем. Минән башҡа ете  йыл йәшәне. Ҡатындарға инеп йәшәп тә ҡараны, тик өйөбөҙгә береһен дә алып ҡайтманы. Иллеһен дә тултырмай үлеп китте. Эсмәһә, йәшәрлеге бар ине әле. Араҡы әҙәмде әҙәм итмәҫ, әрәм итер, тиҙәр бит әле. Шулай булды ла. Кемгәлер һабаҡ булыр, тип яҙҙым үҙемдең тормошомдо. Эскелек  ғаилә тормошон артҡа һөйрәй, иренә туҡтауһыҙ көйөп йөрөп нервы көсөргәнеше кисергән ҡатындың һаулығын, йәшәү йәмен бөтөрә, балаларҙы ҡайғыға һала. Үҙегеҙҙе ҡорбан итеп, ундай тормошта йәшәмәгеҙ, ҡыҙҙар! Альбина. Кеше яҙмыштары бик күп төрлө. Борма-борма юлдарҙа боролоштар яһап, һикәлтәле-һикәлтәле урындарҙа һикергеләп китеп кенә яҙылып тора. Ҡалай итмәк кәрәк? Һәр кем  үҙенә тәғәйенләп яҙып ҡуйылған, инселәнгән тәҡдирен башынан кисереп йәшәйҙер инде. Бына мин дә алтын йәшемде аша атлап, инде алтынсы  тиҫтәне ваҡлай башлаған ҡатынмын. Үткәндәремә әйләнеп ҡарап бағам да, бер генә ҡайтыш ерен дә тапмайымсы. Ә бит яҙмыш мине лә бик иркәләп шаштырманы, гелән шыйыҡ ҡамсыһын баш осомда һелкеп кенә торҙо. Атайлы-әсәйле генә булып үҫеп, 22 йәшемә етеп, кейәүгә сыҡтым. Бер ҡыҙ балаға әсәй булдым. Буласаҡ ирем менән бер ҡалаға ҡунаҡҡа барғанда таныштыҡ. Күрҙе лә сат йәбеште. Ике ай аралашҡандан һуң, ауылыма ҡайтҡанымда миңә эйәрҙе лә килде. Егет эйәртеп ҡайтҡан ҡыҙҙарын атай менән әсәй әҙәп һаҡлап, ҡайтып төшкәндең иртәгәһенә үк, мулла  алып килеп, никах уҡытып ҡушып та ҡуйҙы.  Беҙҙән һорап та торманылар, тиһәм дә була. Исем сығарып ҡуймаһын, тип борсолғандар инде. Март айында геүләтеп туй яһаныҡ, йәшәп алып киттек. Тик әсәй генәм ҡыҫҡа ғүмерле булды. Өс йәшлек ҡыҙымды ҡосаҡлап, үҙемә 25 йәш, уға 45 булғанда етемлек ғазаптары арыҡ ҡына, сынығыу ҙа алмаған иңдәремә ауыр йөк, оло ҡайғы булып баҫып ятты ла, аяҡтарыма ҡара томандай ураланып, быуынһыҙ итте лә ҡуйҙы. Шунан башланды ла инде ҡара көндәр. Әсәй менән түңәрәк донъяның ҡото ла китте, тип уйланым гелән. Юҡ, ирем насар кеше булманы. Эшһеҙ ҡалғас, тегендә-бында көнлөксө булып йөрөп, боҙолоп китте, тамам юлдан яҙып, эскегә әүәҫләнде. Тапҡан-таянғанын араҡыға тыҡты, өйҙә булған арыу әйберҙәрҙе һатып эсеүгә күсте. Хатта кейемен хәмергә алмаштыра башланы. Мәктәптә эшләгәс,  хеҙмәттәштәрем алдында эй ғәрләнә инем. Үҙең арыу кешеләр рәтендә йөрөһәң дә, иреңдең ундай насар ғәҙәтле  булыуы зерә лә абруйҙы төшөрә бит ул. Алһыҙ-ялһыҙ эсте, 9 көндөң 8-е иҫерек  тип уйлай инем гел уның хаҡында. Ҡулынан бөтә эш килә ине үҙенең. Бәләкәсерәк кенә булһа ла, үҙ көсөбөҙ менән өй ҙә һалып индек. Атайлыҡ хисенә һоҡланырлыҡ ине уның. Бер  бөртөк балаҡайыбыҙға ҡарата шул тиклем илгәҙәк ине, ҡыҙыбыҙ атаһына һарылып ҡына үҫте. Ә мин, бөтә донъя мәшәҡәте елкәмдә булғас ни, был аҡланыу булмаһын, балаға әсә наҙын бик биреп тә еткермәнем шикелле. Ир миңә ҡул күтәрмәне. Ул иҫерек саҡта шыма инем. Ә айыҡҡас ""игәй"" башлаһам, өйҙән сығып ҡаса ине. Тик бушҡа ғына, әйткәндәремде ҡолағына ла элмәне. Эсеүҙе өҫтөн күргән ир менән миктәлеп йәшәленде инде. Күп йөрөһә, шул берәй ай айныҡ торор ҙа аҙаҡ тағы ""ысҡыныр"" ине. Кәшәлүгемде өйҙә тотманым, тотонған аҡсаларымды гелән мәктәптә һаҡланым. Эштән ҡайтҡанда эш бүлмәмдә ҡалдырып ҡайта инем. Һорамай алып, урлап  йонсотор ине. Айырылам, тип тә әҙ уҡталманым. Тик ҡыҙым хаҡына түҙҙем, баланы атай наҙынан мәхрүм итергә ҡыйманым. Ҡыҙым да  атаһы өсөн ""үлеп торҙо"" шул! Йәшәүебеҙгә 20 йыл тулғас, барыбер, йөрьәт итеп, иремдән китергә ҡарар иттем. Ҡыҙым үҙе янына саҡырҙы. Алыҫта уҡый ине инде ул саҡта. Үҙең өсөн йәшә инде, әсәй, хәҙер, тине балаҡайым. Аңлы бала ине шул ул. Донъямды ташлап сығып киткәндә ирем дә йәл ине, әлбиттә. Тик, яңы урынға барайым,  ҡарайым, нисек булыр, тигән ҡыҙыҡһыныу көслө ине барыбер. Килеп сыҡмаһа, кире ҡайтырмын, тип уйланым. Бына ҡырҙа йәшәүемә 12-се йыл китте. Шөкөр, тип кенә торам. Яңғыҙ булһам да, тормошомдан ҡәнәғәтмен. Сығып китеүемә өс йыл тула тигәндә генә ауылыма ҡайтып ураным. Ир, ҡастың инде минән, тип кенә, теше араһынан ҡыҫып сығарҙы һүҙен. Китәм һинең менән, алып кит мине лә, тип тә йөрөнө ул. Тик мин ныҡ ҡаты торҙом, ә үҙе мине эҙләп килә алманы. Сөнки ныҡ йыраҡ киткәйнем. Минән башҡа ете  йыл йәшәне. Ҡатындарға инеп йәшәп тә ҡараны, тик өйөбөҙгә береһен дә алып ҡайтманы. Иллеһен дә тултырмай үлеп китте. Эсмәһә, йәшәрлеге бар ине әле. Араҡы әҙәмде әҙәм итмәҫ, әрәм итер, тиҙәр бит әле. Шулай булды ла. Кемгәлер һабаҡ булыр, тип яҙҙым үҙемдең тормошомдо. Эскелек  ғаилә тормошон артҡа һөйрәй, иренә туҡтауһыҙ көйөп йөрөп нервы көсөргәнеше кисергән ҡатындың һаулығын, йәшәү йәмен бөтөрә, балаларҙы ҡайғыға һала. Үҙегеҙҙе ҡорбан итеп, ундай тормошта йәшәмәгеҙ, ҡыҙҙар! Альбина.",Бәхетһеҙлек шешә төбөнән башлана,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яҙмыш,8041,https://agideljurn.ru/news/ya-myshy-kitap-ya-yrly/2025-10-02/b-het-e-lek-shesh-t-b-n-n-bashlana-4412233,2025-10-02T20:47:00+00:00
"Буранбай АскаровфикерләрБашкортстанның Хәйбулла районындагы мәхкәмә активист Буранбай Аскаровка ""дөрес булмаган итимагый мөһим мәгълүмат тарату"" өчен 15 мең сум административ штраф салган. Бу хакта ""Аспекты"" хәбәр итә. Полиция мәгълүматына караганда, Аскаров, имеш, Русиядә мобилизация уздыру турында ялган хәбәр чыгарган. Куәт оешмаларына якын ""Оперсводки РБ"" Телеграм каналы язуынча, активист Русия саклану министрлыгының 300 мең кешене мобилизацияләү турындагы фейк фәрманын тараткан. Аскаров бу хәлләрне ""Баймак эше"" фигурантларын яклап, активлык күрсәткән өчен эзәрлекләү дип саный. Русия хакимиятләре Украинада алып барган сугышы өчен ""өлешчә"" мобилизацияне 2022 елның сентябрендә игълан итте. Аны гамәлдән чыгару фәрманы әле дә имзаланмаган. Русиядә","Башкортстанда активист Буранбай Аскаровка мобилизация турында ""фейк тарату"" өчен штраф салганнар",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,756,https://www.azatliq.org/a/33344079.html,2025-03-11T13:07:14+00:00
"Өфө тамашасыларын яратмаймы әллә, йәнатарҙары менән фотоға төшөүҙән баш тартты, - тиелә бер видеояҙмала. Бынан бер нисә ай элек башҡорт телен һәм мәҙәниәтен донъяға танытҡан төркөмө тынғыһыҙ сәхнә тормошо менән йәшәүен дауам итә: улар Рәсәй буйлап ҡына түгел, Ҡаҙағстанда ла сығыштары менән ҡыуандырҙы, ә Мәскәүҙә билдәле йондоҙ Дима Биландың концертында меңләгән тамашасы алдында Һомай йырын уның менән бергә башҡарҙы. Бынан өс аҙна самаһы элек социаль селтәрҙәрҙең береһендә Артур исемле тамашасының ҡуйған видеоһы халыҡты ҡуҙғытып ебәрҙе. Төркөмдөң солисткаһы Өфө тамашасыһын яратмаймы әллә? Башҡа ерҙәрҙә йәнатарҙары менән ихлас фотоға төшә, был юлы              йөҙөн капюшон менән ҡаплап үтеп китте, һаҡсылары башҡаларҙы янынан этте, беҙ ауырлы ҡатыным менән фотоға төшә алмай тороп ҡалдыҡ, - ти ул. Яҙма ҡыҫҡа ваҡыт эсендә меңдән ашыу комментарийҙар йыйҙы, улар араһында төркөм солисы Ринат Рамаҙановтың да хәлде асыҡлап яҙған һүҙҙәре бар. Беҙ йоҡламайынса, йүнләп ашамайынса, сығыш яһай-яһай меңләгән саҡрым үттек, юлһыҙ ерҙәрҙә, катерҙа йөҙөп, тауҙарҙа, сүллектә клип төшөрҙөк, һәм быларҙың барыһы ла – Башҡортостаныбыҙҙың мәҙәниәтен, халҡын, йолаларын һаҡлау һәм үҫтереү хаҡына. Башҡортостан халҡы, тибеҙ икән, бында өфөләрҙе лә күҙ уңында тотабыҙ. Адель иһә, ҡайһы бер ир-егеттәр үтә алмаҫлыҡ һынауҙарҙы ла еңде, йөҙөнән йылмайыуы китмәне, сәхнәлә лә көр кәйеф һаҡлап ҡалды. Осоштар, оҙон юлдар, клиптарға, тапшырыуҙарға төшөүҙәрҙән тыш уның бит макияж, прическа, һәм башҡа сәғәттәргә һуҙылған мәшәҡәттәре бар. Уларҙың барыһы ла кадр артында ҡала, - ти ул. Солист белдереүенсә, һәр илдә лә уларҙы һаҡсылар оҙатып йөрөй, шулай ҙа концерт һуңынан ҡапыл ғына сығып китә алмаған осраҡтар ҙа бар, сөнки йәнатарҙары юлды ҡаплай. Самолетҡа һуңлай яҙып, инде осорға һанаулы минуттар ҡалғас инеп өлгөргән осраҡтары ла етерлек. Был һеҙҙең ролик – ул ҡара пиар, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә билдәлелек яуларға ынтылыу. Һеҙ быны ижади мәғәнәнең тәрәнлегенә төшөнмәүҙән әйтәһегеҙ. Һеҙ Урал батыр эпосы мәғәнәһен дә, һәр йырыбыҙға һалынған изге уйҙарҙы ла аңламайһығыҙ. Аделде тәккәбер шәхес итеп күрһәтер алдынан Урал батыр эпосын уҡығыҙ, - тиелә Ринат Рамаҙановтың яуабында.","Йондоҙ ауырыуымы, әллә башҡа сәбәпме?",['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2163,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-07-10/yondo-auyryuymy-ll-bash-a-s-b-pme-4309831,2025-07-10T14:43:00+00:00
"Психологи отмечают, что мотивация деньгами дает быстрый результат, так как дети стремятся получать хорошие отметки, чтобы накопить на желаемую вещь — самокат, игры или новый смартфон. Но здесь есть подводные камни и опасность. И одна из самых главных — абсолютное схождение на ноль интереса к учебе, так как мы переключаем ребенка с учебной мотивации на денежную, убираем у ребенка стимул получить новые знания, это любопытство, ориентируем его только на получение отметки. Аргументы за 1. Труд должен оплачиваться Часто взрослые объясняют своё решение платить ребёнку тем, что учёба или уборка — это работа и за неё положено вознаграждение. Например, можно делить обязанности детей на три категории. Первая — это навыки самообслуживания, такие как чистка зубов или уборка кровати. Они не оплачиваются. Во второй категории такие дела, как вытирание пыли или мытьё посуды. За них дети будут получать «базовую зарплату». Если же ребёнок помогает с чемто поверх своих основных обязанностей — например, полил растения — он получает премию.2. Деньги — это быстрое решение Если перепробованы все методы от кнута до пряника, чтобы мотивировать ребёнка учиться или помогать по дому, деньги выглядят как быстрый и эффективный способ. И поначалу такая мера действительно будет приносить свои плоды. Но если материальное поощрение становится единственной движущей силой, то стоит задуматься, а настолько ли хороший способ вы нашли. Получает ли ребёнок удовольствие от приобретения знаний? Приятно ли ему помочь бабушке просто так? Будьте готовы, что ребёнок привыкнет к этой системе быстрее, чем вы успеете порадоваться её эффективности, и не захочет от неё отказываться.3. Материальная мотивация очень понятная Чистота в доме и хорошая должность в будущем — это не те вещи, которые могут мотивировать ребёнка. Другое дело — деньги. Ими можно оплатить гаджеты, игрушки и развлечения здесь и сейчас. Возникает прямая логическая цепочка: получил пятёрку — получай и купюру в копилку. Без напоминания убрал игрушки? Держи ещё монетку. Однако и здесь важно следить, чтобы деньги не стали единственной мотивацией. Если ребёнок больше переживает не изза проблем в школе, а изза неполученного вознаграждения, это тревожный звоночек. Аргументы против 1. Семейные отношения подменяются рыночными Дети могут и поторговаться с вами. Допустим, вы обещали купить ребёнку новый телефон при успешном окончании четверти. Но имели при этом в виду «на все пятёрки», а ваш сын или дочь считает успехом и результаты попроще. Попробуйте докажите, что никакого гаджета вы не должны! Хорошо, если вы сможете както договориться, иначе из принципа ребёнок может совсем забить на учёбу. То же самое и с домашними обязанностями. Например, на просьбу вытереть посуду вы можете услышать: «А что мне за это будет? ». К тому же если вместо искренней похвалы вы даёте ребёнку купюру, это может выглядеть как откуп. Не забывайте, как важны для детей ваши любовь и одобрение, выраженные в искренних добрых словах и объятиях, а не в денежном эквиваленте.2. На вознаграждения тоже действует «инфляция»Как и любая валюта, деньги за помощь и хорошие оценки имеют свойство обесцениваться. Будьте готовы, что однажды ребёнок попросит за пятёрку не 100 рублей, а 200. И аппетиты будут расти. Если откажетесь повысить «оплату» — не миновать бунта или саботажа. Если согласитесь — через какоето время ребёнок снова может попросить больше.3. Пропадает желание стараться просто так. Начиная платить за помощь или оценки, подумайте о моменте, когда захотите это прекратить. Лишиться привычного источника доходов ребёнку будет весьма неприятно, и это может сказаться на желании делать чтото без вознаграждения. Получить новые знания и удовольствие от заслуженной пятёрки, покормить кошку и услышать одобрительное мурчание, просто так помочь маме помыть посуду — мотивация совершить все эти действия должна идти изнутри. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Нужно ли платить детям за хорошие оценки и работу?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Мәғариф,3984,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-08-07/nuzhno-li-platit-detyam-za-horoshie-otsenki-i-rabotu-3876805,2024-08-07T18:43:00+00:00
"20 ғинуарҙан билет алыу өсөн сит ил паспорты кәрәк буласаҡ. Сәйәхәткә сығыр булһағыҙ, бер ай алдан был документты юллап ҡуйығыҙ. Ә кемдәр ошо арала тыуыу тураһында таныҡлыҡ менән сит илгә сығып өлгөргән, шул документ менән кире ҡайта ала. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Иртәгәнән сит ил паспорты кәрәгәсәк,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],3,Беләһеңме,629,https://yanshishma.com/articles/bel-e-me-/2026-01-19/irt-g-n-n-sit-il-pasporty-k-r-g-s-k-4542387,2026-01-19T16:25:00+00:00
"Гимназия 39 имени А. Ш. Файзуллина не случайно стала площадкой для такого значимого события. Учебное заведение вошло в число лидеров проекта «Чтецкие программы», который стартовал 1 сентября по инициативе общества «Знание» и Министерства просвещения РФ, в соответствии с поручением президента Владимира Путина. Главная цель этой масштабной инициативы – возродить интерес к чтению среди подрастающего поколения, способствовать их всестороннему развитию и приобщению к богатству художественной литературы. Олег Рой, выступая перед школьниками, подчеркнул свою главную роль – писателя, и важность присутствия книги в каждой российской семье. «Книга в руках – это круто», – заявил он, обращаясь к аудитории. Писатель поделился своим видением чтения как мощного инструментария для общения, как в настоящем, так и в будущем. «Чтение – это багаж знаний, который мы еще долго будем нести с собой и делиться со всеми. И, конечно, очень важно этот багаж пополнять», – отметил Олег Рой, подчеркивая непрерывный процесс самосовершенствования через литературу. В ходе живого диалога ребята имели уникальную возможность узнать о творческом пути писателя: как родилась его первая книга, что служит источником вдохновения, и, конечно же, задать волнующие их вопросы. Олег Рой не обошел стороной и вопрос о том, какую литературу стоит прочитать школьникам. Он сделал акцент на важности знакомства с историческими произведениями, приведя в пример башкирский эпос «Урал-Батыр». Своими личными рекомендациями поделился и сам писатель. «У меня есть свои книги, которые были важны. Конечно же, это «Война и мир», «Онегин», плюс литература, не входившая в школьную программу: к примеру, «Звезда и смерть Хоакина Мурьеты» Пабло Неруды. До сих пор помню эти строки и очень благодарен своему учителю», – рассказал Олег Рой, подчеркивая, как важно выходить за рамки обязательной программы и открывать для себя новые литературные горизонты. Встреча с Олегом Роем стала не только познавательным, но и мотивирующим событием для уфимских школьников. Писатель также приоткрыл завесу над своими ближайшими планами и проектами, в том числе теми, что посвящены специальной военной операции и его личному пути становления. Такие встречи, организованные в рамках проекта «Чтецкие программы», играют неоценимую роль в формировании читательской культуры и интеллектуального потенциала молодого поколения, доказывая, что чтение – это не просто хобби, а актуальный и захватывающий культурный тренд.",«Книга в руках – это круто»,['Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1],5,Мәғариф,2457,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-10-28/kniga-v-rukah-eto-kruto-4444532,2025-10-28T15:57:00+00:00
"Баймаҡ районы ауылдарының береһендә бер апай (исемен әйтмәүҙәрен үтенделәр) ике тапҡыр Ҡәҙер төнөндә күк ҡабағының асылыу мәлен күргән. Тәүгеһендә ул ҡыҙы менән Ҡәҙер төнөн көтөргә тип урамға сыҡҡан булғандар. Ауылдағы ҡарағайҙар үҫеп ултырған тирәлә булғандар. Бер мәл ҡапыл күк йөҙө асылып, донъя яҡтырып китте. Төн булһа ла, ерҙәге бөтә нәмә һалам, үләнгә тиклем яҡшы, айырым-асыҡ күренде: Мин тиҙ арала Алланан кешегә, балаларыма, үҙемә ярҙам һораным. Балаларымдың уй-зиһендәренең асыҡ булыуын, именлек, тауфиҡ һораным. Теләгән ерҙәренә уҡырға инеүҙәрен, һау-сәләмәт булыуҙарын һораным, - ти ул. Ысынлап, балалары юғары уҡыу йорттарында белем алып сыҡтылар. Икенсе тапҡырында мин Йәнйегет бауылында инем. Йыйылышып, өйҙә ултыра инек. Тәҙрә аша күрҙек күк ҡабағын асылыуын, - тип һөйләй ул. Апай үҙе бик иманлы, изге, етем балалрға ярҙам итә, донъға яңы бала тыуһа, бүләген алып барып бирә, ураҙа тота, ураҙа ваҡыттарында ифтар үткәрә.",Ҡәҙер төнөндә күк ҡабағы асылған ваҡытты күргән,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Тәбиғәткә сәйәхәт,938,https://bashkizi.ru/news/journey_nature/2025-03-24/er-t-n-nd-k-k-aba-y-asyl-an-va-ytty-k-rg-n-4169723,2025-03-24T20:00:00+00:00
"Журналист, ҡәләмдәшебеҙ Самат Ғәлиндең вафатына биш йыл. Самат Ғәлимйән улы сығышы менән Әбйәлил районының Хәлил ауылынан. Ул – бар ғүмерен журналистикаға арнаған шәхес. Хәбәрсе булараҡ, хеҙмәт юлын Сибай ҡалаһында нәшер ителгән Атайсал төбәк гәзитендә башлай. Артабан Башҡортостан гәзитендә эшләне, 2013 – 2015 йылдарҙа Әбйәлил районының Осҡон гәзитенең баш мөхәррире һәм Әбйәлил районының мәғлүмәт үҙәге директоры булды. 2015 йылда Башҡортостан гәзитенә кире ҡайтып, баш мөхәррир урынбаҫары булараҡ хеҙмәт юлын дауам итте. Киләсәккә уй-ниәттәре ҙур ине. Ысын мәғәнәһендә эскерһеҙ, ярҙамсыл, ихлас кеше ине ул Самат Ғәлин. Әленән-әле командировкаларға сығып, республика тормошо, замандаштарыбыҙ тураһында мәҡәләләр әҙерләр булды. Тиҙ һәм сифатлы итеп яҙып тапшыра торғайны. Мәҡәләләрен кабинетыма индереп һала ла: Тағы командировкаға сығам әле, апай, Айрат (фотохәбәрсе) менән. Фәлән районға барып әйләнергә кәрәк, гәзиткә яҙылыуҙы ойоштороу тураһында ла һөйләшәһе бар. – тиер ине. Ул ижад иткән һүрәтләмәләр, мәҡәләләр, репортаждар гәзиттең йөкмәткеһен байытты. Киләсәккә эш һәм тормош пландары, уй-ниәттәре ҙур ине уның. Һауығып эшкә сығыуын көттөк, әммә бүлмәһенең ишеге һаман бикле килеш ҡалды. Ә редакция офисында нисек етеҙ атлап йөрөр ине Самат. Оҙон коридорҙың үрге осонан уҡ йылмайып, ҡул болғап, матур итеп иҫәнләшер булды ул. Редакция хеҙмәткәрҙәре ҡатнашлығындағы байрам кисәләрендә лә тотош коллективты дәртләндереп, кинәнеп бейеп-йырлап, ихлас күңел аса белде. Ә кәүҙәһе, үҙен тотоштары — хас артистарса. Тауышы ла бит, профессиональ дикторҙарҙыҡы кеүек, яғымлы, матур ине. Самат хаҡында ине тип яҙыуы ла ҡыҙғаныс. Ул бик иртә китте. Ауыр юғалтыу — яҡындары өсөн дә, беҙҙең өсөн дә. Миңзифа ИЛТЕНБАЕВА, Башҡортостан гәзитенең яуаплы секретары.",Күңелебеҙҙә ихлас кеше булып һаҡланыр,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],3,Әҙәбиәт,1758,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-10-13/k-elebe-ihlas-keshe-bulyp-a-lanyr-4425403,2025-10-13T19:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген 11 август Парижда әйге Олимпия уеннары тәмамлана. Олимпия уеннары – көч сынашудан тыш төрле милләт вәкилләренең үз милләтен дөньяга таныту мәйданчыгы да. Париж олимпиадасы да бу яктан башкаларыннан аерылмады. Азатлык Париж уеннарында катнашкан татар спортчыларын барлады. Олимпия уеннар башланганчы ук Монголия ыелмасы үзенең киеме белән интернетта мәхәббәт яулады. Төньяк һәм Көньяк Корея спортчыларының бергәләп селфи төшүе тамашачылар күңелен яулады. Татарстан йә Русия байрагы күтәрелмәсә дә, Париж уеннарында татар милләтеннән булган спортчылар да катнашты. Быелгы олимпиадада барлыгы 8, Казакъстан ыелмасында гына 6 татар спортчысы булуы билгеле. Алдагы әйге уеннарда татарлар саны утызга якын, Пекиндагы кышкы олимпиадада 15 иде. Париж 2024 уеннарында кайсы спортчылар татар исемен танытты? Шпагачылар ярышларында Руслан Корбанов 15-13 исәбенә Мароккодан Хисам Элькордныиңеп, 18 финалга чыкты. Анда ул элекке олимпия чемпионы француз Ромен Каннонныиңде. Руслан моңа кадәр өч тапкыр Азия чемпионатында, иде тапкыр кыйтгаара беренчелектә, бер мәртәбә дөнья чемпионатында призлы урын алган спортчы. Ләкин Париждагы чирекфиналда авыр көрәштә 15-6 исәбенә япон спортчысы Коки Каногаоттырды. Ир-ат такымнары арасында шпага бәйгесендә Казакъстан такымы Маарстан белән очрашты. Маар такымы 45-30 исәбе белән иңү яулады. Шулай итеп, Казакъстан такымы быелгы ярышта медальсез калды. Казакъстан такымында Эльмир Алимжановһәм Руслан Курбанов белән бергә Вадим Шарлаимовһәм Ерлик Сертайчыгыш ясады. Казакъстанның шпагачылар такымы дөньяда иң көчле такымнар рейтингында дүртенче урында тора. Казакъстанда туган укчы Илфат Абдуллинда шәхси һәм такым ярышларында катнашты. Бу аның икенче олимпиадасы, Токиода узган уеннарда Абдуллин беренче унлыкка кергән иде. Илфат Инстаграмында татар телендә язмалар да чыгара. Дәү әнисен яратуы турында ул туган телендә дә берничә сүз өстәгән. Дөнья чемпионатында өч мәртәбә приз яулаган боксчы Карина Ибраһимова 57 килограммга кадәр авырлыкта чыгыш ясый. Каринаны спортка әтисе Хәбир Ибраһимовкитерә. Бокска кадәр кыз футбол белән шөгыльләнә, бокска 17 яшендә килә. Карина – Азия беренчелеге иңүчесе, дөнья чемпионатында ике тапкыр бронз, бер тапкыр көмеш медаль яулаган. Казакъстанда танылып килүче спорт йолдызы күп тапкыр милли бәйгеләрдә беренчелек яулый, социаль челтәрләрдә үзен татар дипатый. Тик бу олимпиадада Карина чирекфиналга уза алмады. Тагын бер татар кызы –Руфина Исхакова– ишкәкчеләр узышында катнаша. Такымдашы Мария Бровковабелән ул 500 м узышта чирекфиналга узды. Олимпия уеннары тарихында беренче тапкыр уза торган брейкинг бәйгесендә дә татар кешесекатнашты. - тәхәллүсе белән танылган, Русиядә ТНТ телеканалының ""Танцы"" тамашасында катнашкан Әмир Закировбрекинг буенча күп кенә халыкара ярышларда иңү яулап өлгергән. Журналистларга ул берничә тапкыр Казаннан туганнары турында дасөйләде. Әлеге бәйге төре өчен Париждагы уеннар олимпиададагы дебют булды. Әмир исә брекинг буенча дөньяның топ-5 исемлегенә керә. Русия спортчылары быелгы Олимпиадада да нейтраль статуста чыгыш ясады. Теннисчы Роман Сафиуллинтумышы белән Мәскәү өлкәсе Подольски шәһәреннән, спорт карьерасын әтисе һәм остазы Ришат Сафиуллинкул астында башлаган. Роман дүрт яшендә теннис уйный башлый, хәзерге вакытта дөньяда беренче 50 теннисчы арасына керә. Мәскәүдә туып-үскән Алисә Фәхретдиновабишле көрәш ярышларында катнаша. 2009 елда Алисә, Русия исеменнән чыгыш ясап, яшьләр арасында дөнья чемпионы булды, 2019 нчы елдан башлап халыкара бәйгеләрдә ул Үзбәкстан данын яклый. Алисәнең әти-әнисе тумышы белән Татарстанның Буа районыннан. Әнисе Бик-Үти авылыннан, әтисе Яңа Чәчкаптан. Бу турыда Алисә Азатлыккасөйләгән иде. ""Бәләкәй чагымда мин әйләрен авылда уздыра идем, әмма хәзер бик сирәк кайтыла, чөнки күнегүләрем бик күп"", диде ул.19 яшьлек йөзүче Ника Шәрәфетдиноваөчен бу беренче Олимпиада. 100 метрга аркада йөзүдә Ника ярымфиналга уза алмады. Ника – 2022 елгы Украина чемпионы. 2022 елдан бирле Европа чемпионатларында төрле дистанцияләрдә Украина данын яклый. Быелгы олимпия уеннарында шулай ук ике кырымтатар - Руслан Корбанов белән бер такымда чыгыш ясаган шпагачы Эльмир Алимжановһәм Украинадан боксчы Айдер Абдураимовкатнашты. Париж олимпиадасында Казакъстанга медаль китерүчеләрнең берсе – уйгыр милләтеннән Нариман Корбановспорт гимнастикасында көмеш медаль яулады. Нариман өчен бу беренче олимпиада булса, Казакъстан өчен спорт гимнастикасында – беренче медаль. Нариманның остазы – әтисе Хөсәнан Корбанов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Парижда татар спортчылары эзләре,['Дин' 'Донъя' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0],6,Донъя,4608,https://www.azatliq.org/a/parizhda-tatar-sportchilari-ezlare/33070617.html,2024-08-11T00:00:38+03:00
"Быға тиклем махсус хәрби операция биләмәһендә ҡатнашҡан яугирҙар ошондай ярҙам менән файҙаланды. Улар паспорт алғанда һәм юғалған йәки ғәмәлгә яраҡһыҙ водитель таныҡлығын алмаштырғанда дәүләт пошлинаһы түләмәй ине. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Фронт биләмәһендә эшләүсе ирекмәндәргә ярҙам буласаҡ,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,392,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-30/front-bil-m-end-eshl-se-irekm-nd-rg-yar-am-bulasa-4556839,2026-01-30T10:21:00+00:00
"Элекке клиптарҙы иҫкә төшөрһәк, улар ябайлығы, сценарийҙарының мәғәнәле булыуы менән үҙенә арбай. Венер Камалов һүҙҙәренә, Рөстәм Ғиззәтуллин көйөнә яҙылған, автор башҡарыуындағы, Түҙ йөрәгем йырына төшөрөлгән клип та серлелеге, ябайлығы, беҙҙең халыҡҡа хас һыҙаттары булғаны өсөн бөгөн дә үҙенсәлекле. Буласаҡ актрисалар араһында режиссер мине һайлап алды. Беренсе курста ғына уҡып йөрөгән оялсан ҡыҙмын. Етмәһә, уҡытыусыларыбыҙ: Һеҙ әлегә өлгөрөп етмәгән актрисалар, - тип төрлө ергә барып төшөүҙән тыйып торалар. Уларға әйтмәй генә ҡасып китергә йөръәт иттем һәм Түҙ йөрәгемдә стюардесса – төп геройҙың ғашиҡ булған ҡыҙ ролен уйнаным, - тип хәтирәләргә бирелә М. Ғафури исемендәге Башҡорт Дәүләт театры актрисаһы Зиләрә Юлтаева. Ҡыҙыҡ хәлдәргә лә осрап бөтәләр. Беренсенән, Зиләрә Юлтаева самолетта ысын осорға тура килер, тип ҡурҡа. Икенсенән, Венер Камалов клип аҙағында уға гөлләмә бүләк итергә тейеш була. Әммә йырсы сәскә алырға онотоп килә. Ул ваҡытта әлеге шикелле махсус килтереп биреүҙәр булмай. Ике көнгә ваҡытлыса ҡуртымға алынған самолеттың ваҡыты ла үтеп барыуын иҫәпкә алып, ул йырҙағы һөйгәненә бер яһалма сәскә генә бүләк итә. Өсөнсөнән, Зиләрә Юлтаева өсөн был тәүге телевидениеға төшөү тәжрибәһе булыу менән бергә, мөхәббәт сәхнәләрен дә беренсе тапҡыр уйнай. Ул ваҡытта танылыу алып өлгөргән Венер Камаловтың күҙҙәренә ояла-ояла ғына ҡарай. Биҙәнгән ҡыҙҙан, оялған ҡыҙ матур, тигәндәре, был осраҡта ла дөрөҫкә сыға. Буласаҡ актрисаның образы нәфис, һөйкөмлө, ысынлап та, ир-егеттәрҙе ғашиҡ итерҙәй гүзәл зат булып сағылыш таба ала.",Клипҡа төшөргә ҡасып бара,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Мәҙәниәт,1553,https://shonkar.com/news/culture/2025-10-15/klip-a-t-sh-rg-asyp-bara-4428792,2025-10-15T22:34:00+00:00
Ватанды һаҡлаусылар дәүләт фондының Башҡортостан филиалы яугирҙарҙан  адаптив кейем комплекттарына 160 заявка ҡабул иткән.,Уңайлы булһын өсөн - адаптив кейем,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/u-ayly-bul-yn-s-n-adaptiv-keyem-4506082,2025-12-15T11:00:00+00:00
"Ошондай ауыр тормош уның өлөшөнә төшкән яҙмыш һынауымы, әллә үҙ йомшаҡлығы, ҡаршы яуап тота алмағанлығы арҡаһында булдырылған ғәҙәти күренешме? Бар хәл-ваҡиғалар алдан уйланылған бер һыҙма буйынса әйләнеп йөрөгәндәй тойола ҡайһы саҡ. Тәрәнгә төшөп уйланып ултырырға Фәрҙиәгә ҡайһы берҙә ваҡыт табыла - иренән туҡмалып, кемгәлер ҡасып барып ятҡан саҡтарында. Ә бындай ваҡыттары хәтһеҙ генә. Дауыл баҫылһа, тағы үҙ йортона ҡайта, бер аҙ тыныс йәшәп алалар. Иренең эсә башлауы менән түҙгеһеҙ көндәре йәнә башлана һәм шулай нисәмә йылдар ҡабатлана. Әлеге ваҡытта уның, түҙемлегем шартлап һынды, күпме ҡәҙерһеҙләнергә була, үткәндәргә ҡайтыу юҡ, яңыса тормош башлайым, тип үҙен үҙе еңергә тырышҡан ваҡыты. Ошоғаса нисек булды? Бүтәнсә былай йәшәргә ярамай тигән уй өтә башлаһа мейеһен, ниңәлер ире менән тәү танышҡан көн ҡылт итеп иҫенә төшөп, асыҡ сырайлы, ихтирамлы, күңелсәк мөһабәт кәүҙәле егет күҙ алдына килеп баҫа. Һәм ошо картина ире ҡылған барлыҡ әшәкелекте еңеп, тағы баш баҫып, түҙеп йәшәргә мәжбүр итә ине ҡатынды. .Фәрҙиә алыҫ ауылдан баш ҡалаға юғары белем артынан түгел, ә тиҙерәк аҡса эшләп, өс туғаны менән яңғыҙ ҡалған әсәһенә ярҙам итеү ниәтенән юллана. Йәш көстәр талап ителгән бер предприятиеға уны ҡушҡуллап алалар, улай ғына түгел, ятаҡтан урын да бирәләр һәм үҙҙәре үк уҡытып алырға вәғәҙәләйҙәр. Был тәҡдим Фәрҙиәгә бик уңайлы күренә. Эшселәр ятағында өс ҡыҙ бер бүлмәгә тура килә. Ҡаршыларында ғына - ауыл хужалығы институтының студенттар ятағы. Буласаҡ тормош иптәшен нәҡ шунан табырмын тип ҡыҙҙың башына ла килмәй, уҡымышлы йәштәр яғына әйләнеп ҡарарға ла ҡыймай. Яңы йыл алды кисе. Ул көндө яҡын райондарҙан булған бүлмәләш ҡыҙҙарҙың, таныштарҙың кемеһе ҡайтып, кемеһе туғандарына ҡунаҡҡа китеп бөткәс, яңғыҙ ҡалған ҡыҙ тәм-том алырға тип яҡындағы магазинға сыға. Шул уҡ ваҡытта ҡаршы ятаҡ студенты ла табынға тәғәм эҙләп килеп инә. Йәштәрҙең юлы касса янында киҫешә лә, егеттең ""мине алдан үткәрегеҙ әле, зинһар"" тигән үтенесенән һәм ҡыҙҙың ""юҡ, мин дә ҡабаланам"" тигән арҡыры яуабынан башланып китә барыһы ла. ""Ҡабаланам"" тигән ҡыҙҙың пакетҡа яйлап аҙыҡ-түлеген тултырғанына, сыҡҡас та ҡабаланмай ғына атлағанына иғтибар итеп, студент та тиҙлеген кәметә, танышырға теләп, һүҙ ҡуша. Егеттең бергә йәшәгән дуҫтарының йөрөгән ҡыҙҙары Яңы йыл ҡаршыларға килә икән, ә ул яңғыҙы. ""Әйҙә, миңә иш булып тораңмы? "" - тип шаяртыуына ҡыҙ һис аптырамай шундай уҡ тонда: ""Була ул"", - тип яуаплай һәм үҙ ҡыйыулығына үҙе хайран ҡала. Осраҡлы ғына урамда осрашып, шаярып ҡына ҡушҡан һүҙҙең тормошҡа ашып, танышлыҡтың туй менән тамамланырын әле ул ваҡытта күҙалламаған йәштәр яңы йылды шулай итеп бергә ҡаршылай. Ҙур мөхәббәт утында яндыҡ, тип әйтә алмай хәҙер Фәрҙиә: дуҫтарса осрашып һөйләшә торғас, бер-береһенә өйрәнеп китәләр, ахыры. Ғаилә ҡороу мәсьәләһе алдына килеп баҫҡас, тыныс холоҡло, күндәм, уңған, мөләйем ҡыҙ егеткә өйләнер өсөн яҡшы вариант кеүек күренә. Ә ҡыҙға иһә хәстәрлекле, алсаҡ, мыҡты кәүҙәле егет менән еңел, рәхәт тойола, шуға ""бергә йәшәйек"" тигән тәҡдимен кире ҡағырға ла уйламай. Рәилде йүнәлтмә буйынса эшкә үҙ райондарына ебәргәс, матур хыялдар менән янған Фәрҙиә һис икеләнеүһеҙ уға эйәрә. Шулай итеп, ул, вәғәҙәләнгән белемгә эйә булмайынса, ауылға йәшәргә китә лә бар уй-хәстәрен ғаиләһенә йүнәлтә. Тормоштары ыңғай ғына башлана. Ире көнө-төнө совхоз эшенән ҡайтып инмәй тәүге йылдары. Үҙенә лә балалар баҡсаһында эш табыла, аҙаҡ ашнаҡсы булып урынлаша. Зоотехник ире йыш ҡына район үҙәгенән, Өфөнән килгән түрәләрҙе, башҡаларҙы өйөнә алып ҡайта. Һыйлы табын бер тапҡыр ҙа ""аҡбашһыҙ"" үтмәй. Тәүге мәлдәрҙә тыйырға маташҡан ҡатынына ире: ""Эшеңде баһалаһындар, үҙеңде күрһендәр тиһәң, был заманда шунһыҙ булмай, кәләш"", тип яуаплар була. Йәш, көслө кеше тәүге мәлдәрҙә артыҡ бирешмәгән кеүек күренһә лә, йылдар үтә тора, яман ғәҙәт ҡанына нығыраҡ һеңә бара тиҙ иҫерә, унан инде, төптә йәшеренгән йыртҡыс януары ла үҙен күрһәтә башлай. Тора-бара иренең алсаҡ йөҙө салшайып, күҙҙәре аларып, тиктомалдан янъял сығарырға, хатта ҡул күтәрергә лә мөмкинлеген күрә ҡатын, әммә тормошон үҙгәртергә уйламай ҙа. Тәүге тапҡыр беренсегә ауырлы сағында тиктомолдан енләнеп китеп, һуға уға ире. Ярай әле эсемә түгел, тип шатланған була аҙаҡ ҡатын. Ә икенсе көнө ир бер ни булмағандай ғәфү үтенә лә, ҡабат бындай хәл булмаҫ, тип эшенә сығып китә. Ә сабыйҙары йөрәк сирле булып тыуа. Эсеүҙәре йышайған ирҙең холҡо күҙ алдында тик кире яҡҡа үҙгәрә. Бынан кире тырнаҡ менән дә сиртмәм, тип күп тапҡырҙар тәҡрарлаһа ла, әленән-әле боларыуҙары ҡабатлана, ҡатындың тәненә яңынан-яңы күктәр һалына тора. Шул арҡаламы, бүтән сәбәптәнме, икенсе малайҙары ла ҡурҡаҡ булып үҫә. Ә Фәрҙиә һаман ҡыйырһытыуҙарға түҙә, сығып китергә ҡыймай. Бәлки, ҡыймауҙан да түгелдер, ә яңғыҙ йәшәгән әсәһен, туғандарын көйҙөрөүҙән дә, йәшәй алмаған, эшкенмәгән, тип һөйләүҙәренән дә ҡурҡҡандыр. Тормошон үҙгәртергә теләмәгән кешегә мең сәбәбе табыла инде. Ошондай ауыр хәлдә йәшәһә лә, өсөнсөгә малай алып ҡайтырға ла йөрьәт итә ҡатын. Уныһы ла сирләшкә, илаҡ, көсһөҙ булып ҙурая. ""Атайҙары ҡайтып болара башлаһа, бер-береһенә һырығып ҡата ла ҡала торғайнылар. Шаян булмаһалар ҙа, уларға ла бәйләнергә сәбәп табыла ине. Малайҙарын йә мөйөшкә баҫтырып ҡуя, йә төн уртаһында һөйрәп тоғоҙоп, һеҙ - буласаҡ һалдаттар, тип сафҡа теҙә лә хәрбиҙәрсә атларға ҡуша. Елкәләренән тотоп һөйрәтеп йөрөтөү ҙә бер ни түгел ине атай йоратына. Үҙем дә сабыйҙарымды яуыздан ҡурсалай алманым, улар ҙа мине яҡлашырға ҡыйманы. Әле лә, ир ҡорона ингәс тә, аталарына ҡаршы һүҙ әйтә алмайҙар"", - тип хәҙер генә ҡурҡмай асыла ала зарлы ҡатын. Шулай уҡ ауыл тулы туғандары булһа ла, ғаиләгә ҡыҫылып, килендәрен, балаларҙы ҡурсалап йөрөүсе булмай. Ҡәйнәһенә яҡлау эҙләп килһә, гел бер төрлө яуап ишетә: ""Эсеп ҡайтһа, ауыҙыңа һыу уртла һуң. "". Бер уйлаһаң, уға әйтеүҙән ни фәтүә: эскенән аңы томаланған, тәрбиәләүҙән уҙған улына әсәй кеше нисек тәьҫир итә алһын инде? ! Нисек етте шулай байтаҡ ғүмер уҙҙы, балалары ла ҙурайҙы. Хәҙер инде улар, кемеһе ҡайҙа белем алып, үҙ йәрҙәрен табып, айырым сыҡты, береһе лә ауылда ҡалманы. Уның ҡарауы, килендәре бирешмәҫ, тип уйлай әсә - өсөһө лә тәүҙән үк баш булып алды мәүеш уландарына. Икәүҙән-икәү ҡалғас Рәил тағы ла нығыраҡ бәйелһеҙерәк була башлай. Элек ""шулай кәрәк"" тип эсһә, хәҙер сәбәпле лә, сәбәпһеҙ ҙә эсә, берәр аҙна айный алмаған саҡтары йышая. Ныҡ ауырығанында меҫкенгә әйләнеп, йәлләтә лә белә үҙен. Айнып, хәл йыйып алғандан һуң йәнә эсә башлағанында төптә йоҡомһорап ятҡан януары тағы уяна. .Һуңғы тапҡырында ҡоторған иренең ҡулынан ысҡынып, нимә етте шуны эләктереп, өй тәпешкәһендә сығып йүгерҙе ҡатын. Тәүҙә ҡайҙа барғанын аңламайынса йүгерҙе, уйы - өйөнән алыҫҡараҡ китергә. Хәүефһеҙ араға еткәс кенә, туҡтап, ҡәйнәһенең йортон үтеп киткәнен аңғарып, кирегә табан атланы. Төндә килеп ингән килененә аптыраманы тегенеһе, бер ни һорашманы ла. ""Сәй эсәңме? "" тип кенә белеште лә, ятырға урын күрһәтеп, үҙ бүлмәһенә инеп китте. Ә Фәрҙиә төн йоҡламай уйланды, артабан да былай йәшәп булмағанлығын үҙенә иҫбат итергә тырышты. Тик ҡайҙа барырға? Нисек яңы тормош башлап алып китергә? Бик ҡатмарлы шул өйрәнгән ҡалыпты үҙгәртеүе. Иртәгәһенә улдары менән кәңәшләшергә уйлап, тәүҙә өлкәненең телефон һандарын йыйҙы. Ғүмерҙә булмағанса тыныс ҡына үҙ хәлен һөйләп бирҙе. ""Эй, әсәй, атайым электән шулай ҙа, ярай, тынысланғас, ҡайтырһың кире. "" ""Мин унан бөтөнләйгә китергә булдым"", - тигәнде ишетеп, өлкән улы өнһөҙ ҡалды. Ҡалған икәүһе лә әсәләренең китәм тигән һүҙен етди ҡабул итмәне, ышанманы. Өс улының, исмаһам, береһенән берәй ярҙам, яҡлау, үҙҙәренә саҡырыу ишетмәгәс, Өфөләге апаһына шылтыратты. Ошоғаса уға бер ҙә улай асыҡтан-асыҡ хәлен һөйләгәне юҡ ине. Апаһы тәүҙә, аптырауҙандыр инде, һүҙһеҙ ҡалды, шунан, ниңә түҙҙең шул тиклем, тип орошоп алды ла үҙҙәренә саҡырҙы. Ҡайҙа барғанлығын ҡәйнәһенә лә өндәшмәй Фәрҙиә, өйөнән ниндәй кейемдә сығып киткән шул көйө үткенсе машинаға эләгеп, Өфөгә юлланды. Водитель уның ҡиәфәтенә ҡарап хәлен аңланы, ахыры, апаһының өйөнә тиклем илтеп ҡуйҙы, һуҙған аҡсаһын да алманы. Бына шулай итеп әле апаһында йәшәп ятҡан көнө уның. Уйланырға, хис-тойғоларын тәртипкә килтерергә ваҡыты күп. Аңына, артабан улай йәшәп булмаясаҡ, тип һеңдерергә маташыуы. Һүҙ ҙә юҡ, өйөн һағына, ҡалыплышҡан тормошонан ваз кисеүе уғата ауыр. Апаһы кәңәш иткәнсә, берәй эшкә урынлашыр, бер аҙ бол туплағас, йәшәр урын хәстәрләр. Тәүҙә, бик көтһә лә, балалары шылтыратып хәлен дә һорашманы - һәр саҡтағыса, дауыл баҫылғансы йөрөр ҙә ҡайтыр, тип уйлағандарҙыр. Бер ай тирәһе ваҡыт үткәс кенә, башлап оло килене шылтыратты, шунан - икенсеһе. Һәр хәлдә, ҡәйнәләренең хәле менән ҡыҙыҡһыныу маҡсатынан түгел. Тәүгеһе: ""Ҡайт, әллә ҡайҙа йөрөмә, беҙ диңгеҙгә ял итергә барабыҙ, ейәнеңде ҡарар кеше юҡ"", тиһә, икенсеһе: ""Һин ситтә йөрөгәс, кем беҙҙе ит менән тәьмин итә инде? "" тип уфтанды. Өсөнсөһөнән тауыш-тын ишетелмәй, әлегә уларҙың йомоштары юҡтыр, күрәһең. Балаларына ошондай шарттарҙа булһа ла кәрәклеге ҡыуаныслы, бер яҡтан, тик уның менән дә иҫәпләшһендәр, кәрәк саҡта уны ла аңлаһындар ине лә бит. Үҙгәргән яңы тормошонда Фәрҙиә үҙен ейәнсәрҙәре менән мәж килгән, бәхетле, ихтирамлы, ҡәҙерле өләсәй итеп күҙ алдына баҫтырырға тырыша. Ә иренең исеме, ниһайәт, телефонда ҡара исемлеккә ырғытылды. Гөлгөнә Мозафарова фотоһы. (Исемдәр үҙгәртеп алынды).","""Ейәнеңде ҡарар кеше юҡ, ҡайт! """,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],5,Әҙәбиәт,9194,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-24/ey-ne-de-arar-keshe-yu-ayt-4520188,2025-12-24T21:10:00+00:00
"Изге йома иртәһендә Өфөлә Радий Хәбиров «Әр-Рәхим» мәсетендәге төҙөлөш эштәре барышы менән танышты. Бында манараларҙы биҙәү эштәре тамамланды. «Әр-Рәхим» мәсете төҙөлөшө Радий Хәбиров 2023 йылдың сентябрендә үткәргән эш кәңәшмәһенән һуң йәнләнде. Белгестәр объектты комплекслы тикшерҙе, уның торошон баһаланы. 2024 йылдың апрелендә төбәк етәксеһе мәсет төҙөлөшөнөң тергеҙелеүе тураһында хәбәр итте. Киләһе аҙым – иман йортоноң ҡыйығын ремонтлау, фасадты тышлай башлау. Барлыҡ кәрәкле тикшереүҙәр башҡарылған, техник ҡарарҙар ҡабул ителгән. Ә киләһе йылда эске биҙәү эштәренә тотонорға ниәтләйҙәр. Башҡортостан Башлығы «Әр-Рәхим» мәсетенең эштәр оҙаҡ ваҡытҡа туҡталып торған иң ҡатмарлы объекттарҙың береһе булыуын билдәләне. «Төҙөлөштө туҡтатмау мөһим, халыҡ алға барыуыбыҙҙы күрергә тейеш. Алла ярҙамы менән барыһын да эшләйәсәкбеҙ. Беҙгә ярҙам иткәндәргә рәхмәт», – тине Радий Хәбиров.",«Әр-Рәхим» мәсете манараларында төҙөлөш эштәре тамамланды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,887,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-01-31/r-r-him-m-sete-manaralarynda-t-l-sh-esht-re-tamamlandy-4104206,2025-01-31T15:18:00+00:00
"Казан блогеры Парвинахан ӘбүзәровафикерләрКазанның Яңа Савин районы мәхкәмәсе блогер Парвинахан Әбүзәрованы Русия иминлегенә каршы эшчәнлек алып барырга чакыру маддәсе нигезендә (инаять кодексының 280.4 маддәсе, 2 өлеше, ""в"" пункты) өч елга гомуми тәртипле колониягә хөкем иткән. Бу хакта ""ОВД-Инфо""иткерә. Хөкем карарын кичә, 11 сентябрьдә чыгарганнар. Тикшерү фаразынча, ул хәрбиләрне ""махсус хәрби операция""дә (Украинага каршы сугышны Русиядә шулай атарга кушалар) катнашудан ""баш тартырга чакырган"". Блогерны быел март ахырында тоткарладылар һәм өй сагына ибәрделәр. Февраль ахырында аның өендә тентү узды. Парвинахан Әбүзәрованы Федераль иминлек хезмәтенең (ФСБ) Татарстандаы тикшерүчесе чакырган, әмма ул моннан баш тарткан һәм теркәлгән урынында яшәмәгән. Аны федеральэзләүгә бирделәр. Быел августта ""Мемориал. Сәяси тоткыннарны яклау"" хәрәкәте Казаннан блогер Парвинахан Әбүзәрованы сәяси тоткын диптаныды. ""Дезертирлыкка чакырган"" өчен эзәрлекли башлаулары аны сугышка каршы булуы өчен эзәрлеклиләр дип әйтергә мөмкинлек бирә"", диелә хәбәрдә Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Казан блогеры Парвинахан Әбүзәрованы ""дезертирлыкка чакыру""да гаепләп өч ел колониягә хөкем иттеләр",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Татарстан,1148,https://www.azatliq.org/a/32589197.html,2023-09-12T09:58:19+00:00
"""Аманат"" журналы менән ""Йәншишмә"" гәзите хеҙмәткәрҙәре Башҡортостан үҙәк шашка клубы тәрбиәләнеүселәре ярҙамында  бик шәп шашка турниры үткәрә. Фотоларҙа – ярыштарҙың ҡыҙған мәленәнкүренештәр. Китап БайрамыАманат Журналы","""АМАНАТ"": Шашка турниры ҡыҙа",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,220,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/amanat-shashka-turniry-y-a-4259430,2025-06-01T14:58:00+00:00
Будет проводиться проверка системы централизованного оповещения с запуском сирен и подачей сигнала «ВНИМАНИЕ ВСЕМ! » в эфирах радио и телевидения.,2 октября по республике завоют сирены,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Файҙалы эштәр,146,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-30/2-oktyabrya-po-respublike-zavoyut-sireny-3949764,2024-09-30T10:35:00+00:00
"Для посетителей оборудуют: - Кабинет адаптивной физкультуры; - Творческие мастерские (швейную и гончарную); - Учебную кухню; - Тренировочную квартиру для отработки бытовых навыков. В настоящее время в помещении идет ремонт. Также рассматривается возможность обустройства инклюзивной спортивной площадки на прилегающей территории. Центр станет площадкой для взаимодействия некоммерческих организаций, оказывающих помощь детям с особенностями развития. Открытие приурочено к Международному дню защиты детей.",Уфе откроют коворкинг-центр для детей с особенностями развития,['Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],3,Файҙалы эштәр,505,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-04-09/ufe-otkroyut-kovorking-tsentr-dlya-detey-s-osobennostyami-razvitiya-4190166,2025-04-09T10:30:00+00:00
"Әлбир КргановМәскәү Кремленнән егермеләп чакрымдагы ""Яңа Мәскәү"" микрорайонында мәчет салыначак. Бу хакта""Известия""гәшәһәр мэры Сергей Собянин белдерде. Аның сүзләренчә, бу урында мөселманнар өчен генә түгел, православ, яһүди һәм будда дине тарафдарларына да гыйбәдәтханә төзүгә ир бүлеп биреләчәк. План нигезендә ""Яңа Мәскәү""дә динара комплекс пәйда булачак. ""Әлегә ирнең күпчелек өлеше федераль карамакта һәм шәһәргә тапшырылмаган. Без төрле конфессияләргә, динара үзәк булдыру өчен, кечкенә генә кишәрлекләр бүлеп бирергә ыенабыз. Бәлки киләсе елда ирне шәһәр карамагына күчереп булыр һәм бу очракта гына төгәл планнар, проектлар ясауга тотынырга мөмкин булчак"", диде элек Мәскәүдә мәчетләр саны итәрлек булуны даимитәкрарлапкилгән Собянин. Мәскәүдә мәчетләр итмәүне Равил Гайнетдин итәкләгән Русия мөфтиләр шурасы да, Тәлгать Таетдин карамагындагы Русия мөселманнарының үзәк диния нәзарәте дә, Кавказдан килгән мөселманнар да егерме елдан артык әйтеп килә. Соңгы елларда бу мөрәәгать белән Русия дини мәлесе рәисе Әлбир Крганов та чыга башлады һәм ""Интерфакс"" язуынча, Мәскәү хакимияте ирне нәкъ аңа бирергә карар кылган. ""Динара үзәк төзелү безнең илдә төрле диннәрнең дус торуын күрсәтеп тора һәм аны төзү, минемчә, бик дөрес гамәл. Мәскәүдә ике урында инде шундый үзәк бар: Тәүбә тавында (Мемориал мәчет - ред. ) һәм Хачатурян урамында (Отрадное бистәсендәге ""Ярдәм"" мәчете - ред. ). Хәзер ""Яңа Мәскәү""дә дә булачак. Бу фикерне итәкчеләр дә, экспертлар да кабул иттеләр. Хәзер проектны эшләү бара. Урыны яхшы, бер яктан зур юл, икенче яктан күл. Анда яшәүче күп мөселманнар сәүдә үзәгендә эшли. Минемчә, мәчет биш вакыт намазга да гыйбәдәт кылучылар белән тулачак"", диде Крганов Мөфти сүзләренчә, тишле кәгазьләр рәсмиләштерелгәч, планда ир кишәрлегенә вакытлыча бина кую максаты тора. Төзелеш барышында анда намазлар уку өчен бөтен мөмкинлекләрне булдыру каралган. Элегрәк Крганов Азатлыкка инде мәчет төзелеше өчен инвестор да барлыгынәйткәниде. Равил Гайнетдин исә узган елны матбугат очрашуындаисламофоб Роман Силантьевтарафдарларының ""Яңа Мәскәү""дә мөселманнар өчен яңа оешма төзеп ятуы турындаәйткәниде. ""Алар ""Яңа Мәскәү"" дип аталган микрорайонда бу юлы Ислам белем бирү үзәге ачарга тели икән. Анда укытучыларны Сүриядән, Үзбәкстаннан чакырырга ниятлиләр ди. Имеш, ул уку йортында ислам террорчыларына каршы торырга өйрәтәчәкләр. Минем фикерем шул: Сүрия ислам белгечләре монда килеп түгел, үзләрендә каршы торырга өйрәтсеннәр, чөнки биредә түгел, ә аларда террорчылар күп. Безнең илдә инде дәүләт дәрәәсендәге дипломнар бирә торган өч дини университет бар"", диде Равил хәзрәт. Элегрәк Крганов Сүриягә дәбарып кайтканиде. Бүгенге көндә Мәскәүдә йөзләрчә мең мөселманга барыдүрт кенә мәчетбар.",Мәскәүдә Әлбир Кргановка мәчет төзү өчен ир бүлеп бирелә,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2707,https://www.azatliq.org/a/29629990.html,2018-11-30T09:43:29+00:00
"Торжественная церемония награждения стала поводом для важного разговора. Перед вручением дипломов победителей руководители коллективов, режиссеры, артисты и члены профессионального жюри собрались, чтобы обсудить то, что их действительно волнует: в чем задачи режиссеров любительских театров, как работать с маленькими актерами и какую драматургию выбирать для постановок, чтобы было интересно и актерам, и зрителям. — Этот фестиваль детских и молодежных театров, мне кажется, — самый главный фестиваль ПФО. Мы, 14 регионов, соревнуемся уже седьмой сезон, — отметила, открывая разговор, замдиректора Республиканского центра народного творчества РБ Нафиса Тулыбаева. Жюри в этом году проделало огромную работу. Посмотреть 124 спектакля разных жанров — от военной прозы до комедий-буффонад — задача не только физически сложная, но и творчески ответственная. — Мы оцениваем спектакли не с позиции «нравится — не нравится». У каждого из нас свой опыт, свое видение, ракурс, мы все разные, но находили общее решение, — пояснила театральный критик, член жюри Ирина Шамсутдинова. — Но сложность заключалась в том, что мы ответственны еще и за ПФО: мы отправляем эти результаты другим членам жюри и сами будем далее оценивать спектакли других регионов. Просмотрев коллективы, мы были в восторге от того, что в фестивале принимает участие так много детских, их даже больше, чем молодежных. За это огромная благодарность педагогам. У всех этих любительских театров разные возможности, в том числе и финансовые, и мы рады просто тому, что дети приходят в эти коллективы, а взрослые с ними работают, особенно это касается школьных театров. В помощь руководителям Ирина Шамсутдинова рекомендовала методические пособия, процитировав ключевую, на ее взгляд, фразу: «Выходя на сцену, нельзя позволить себе роскошь испугаться». Хотя сейчас дети не так уж и боятся выходить на сцену, они очень открытые, это потрясающе красивое поколение. Но, чем старше ребенок, тем больше он начинает стесняться, нужно просто объяснить ему, зачем он выходит на сцену. Сейчас в республике около двух тысяч любительских театров, из них 82 образцовых, около 100 имеют другие звания, появляются и коммерческие театры. Одной из тем стала нехватка национальной драматургии в любительских театрах. Педагоги в зале объяснили это практическими сложностями: — Например, чтобы брать фольклор, нужен специалист, который в этом разбирается. Если бы перевели башкирские сказки драматургически, мы бы с удовольствием их поставили. При этом члены жюри напомнили, что фестиваль открыт для национальных языков, а в прошлом году в нем победил коллектив, игравший на татарском. Народная артистка РБ, актриса Молодежного театра имени Мустая Карима Александра Комарова, впервые вошедшая в состав жюри, поделилась впечатлениями: — Я не знала, что театральное дело у нас настолько хорошо развито в любительских театрах. Настоящее искусство там, в тех людях, которые пришли не за славой. Это кропотливая работа. Я работаю с детьми, я знаю, насколько это сложно. На фестивале были совершенно разные спектакли и по тематике, и по возрасту участников, и по опытности педагогов, — сказала она, — но если это цепляло, мы говорили: «Стоп, давайте еще раз посмотрим! Актриса привела конкретный пример: спектакль «Хрустальный башмачок» образцовой мастерской «Экспромт» из Мелеуза, ставший лауреатом второй степени: — Есть такие спектакли, когда просто «Ах! ». Я видела разных «Золушек». Но на эту «Золушку» я бы повела своего ребенка. Это красиво, это сказочно. — Цепляет то, что интересно самому ребенку, подростку, который играет в спектакле, когда он знает, про что говорит, что у него болит. Надо искать тот материал, который органичен людям, которые выходят на сцену, — советует народная артистка, которая тоже когда-то пришла в театральную студию в Стерлитамаке. — Можно сказать, что эта студия меня сделала. И на этом фестивале я смотрю на детей и вижу: они уже артисты! Очень много хороших ребят, и очень хочется, чтобы они сохранили свой интерес к театру и пришли в театральные учебные заведения. Профессионалы говорили и о разрыве между любительскими и профессиональными театрами. Заслуженный артист РФ, председатель Союза театральных деятелей РБ Алмас Амиров признался: — Когда однажды у Башдрамы появилась возможность набрать курс в московское театральное училище имени Щепкина, мы столкнулись с трудностями: артисты ездили по школам в районах и днем с огнем искали одаренных детей. А если бы этого разрыва тогда не было, такой проблемы бы не возникло. Наверное, виноваты сами театры. Связь с детскими студиями должна быть постоянной. Участники-лауреаты рассказали о своем театральном опыте. Кира Каринская, студентка Высшей школы информационных и социальных технологий УГНТУ, играет в Народном студенческом театре «Ст. Арт». Его спектакль «Спроси когда-нибудь у трав» по «Молодой гвардии» Александра Фадеева стал лауреатом второй степени. Любовь Киры к театру нашла выход даже в техническом вузе. — Театром я увлекаюсь давно, занималась в студии Константина Хабенского, хотела поступать в театральный институт, но меня, к сожалению, не взяли, — рассказала Кира. — Я поступила в УГНТУ, и когда узнала, что в нем есть театр, то сразу туда пошла. В театре меня привлекает то, что можно побыть в разных ролях, разными людьми. Это способ прожить множество жизней. Это познание себя и, мне кажется, одна из форм передачи миру своего мироощущения — через историю другого человека. У нас играют люди технических специальностей, горняки, нефтяники, но, как ни удивительно, порой это люди с более тонкой душевной организацией, чем гуманитарии. Режиссер театра «Лики» Анжелика Рамазанова, чей спектакль «Эшелон» по пьесе Михаила Рощина завоевал высшую награду, рассказала о процессе работы. — У нас такой театр: нам интересно соприкосновение представителей разных возрастов — молодежи, детей, взрослых, — отметила она. — Пожалуй, «Эшелон» — это единственная пьеса, которую мы так долго разбирали, около месяца. Мы в нее вникали, пытались прочувствовать эту дорогу эвакуации, этот вагон, полный людей. И думаю, нам это удалось. На сцене одномоментно находится около 15 человек, и между ними всеми идет живой диалог. Это сложно, даже в профессиональном театре не всегда удается. Нам это удалось. Анжелика Рамазанова — профессиональный режиссер с опытом работы в «Сатириконе» и МХАТе имени Горького, в драмтеатрах Уфы и Стерлитамака. Переехав из Москвы, она создала на базе ГКЗ «Башкортостан» любительский театр. Разница в работе с профессиональными актерами и актерами-любителями, конечно, колоссальная. — Профессиональному актеру просто ставишь задачу, и он ее выполняет, а с любителями нужно разобрать каждый шаг, каждый взгляд. Это очень емкий, кропотливый труд. При этом актеры-любители работают от всей души, ведь это их любимое увлечение. У меня в театре есть кандидат физических наук, журналист, есть папа и две дочери — можно сказать, целая семья актеров. — Театр напитывает молодежь, формирует личность, учит мыслить и сопереживать. Я всегда строго подхожу к отбору материала, думаю: а что они получат от этого, чему научатся, какой след в душе оставит эта история? «Эшелон» — пьеса непростая, она не про героизм, а про обычных людей, детей, женщин, стариков в вагоне эвакуации. Премьера спектакля прошла весной, и зрителей она зацепила, они аплодировали стоя. Сейчас режиссер восстанавливает в театре спектакль «Правда хорошо, а счастье лучше» и планирует постановку по Мустаю Кариму. Всего в репертуаре девять спектаклей, в которых играют 32 актера. Звание лауреата степени с коллективом «Лики» разделила вокально-театральная мастерская «Этюд» ДК «Сода» Стерлитамака. Руководители — Ильдар Сахапов и Гузель Юсупова. Коллектив представил спектакль «Чучело» по В. Железникову. Победители регионального этапа теперь представят Башкортостан на окружном туре. Фестиваль в очередной раз показал большой пласт любительского театра, где работают и играют энтузиасты. Не ради славы, а ради любви, хотя слава не помешает и артистам-любителям. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Нельзя позволить себе роскошь испугаться»,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 1 1 0 0 1 1 1 1 0 1],10,Йәмғиәт,8649,https://henek.info/articles/common_material/2025-12-09/nelzya-pozvolit-sebe-roskosh-ispugatsya-4500739,2025-12-09T17:00:00+00:00
"Аллаһы Тәғәләгә таянған яҡлаусыһыҙ булмаҫ «Мәҙрәсәбеҙҙә уҡыуҙар һуң бөттө. Әсәйем борсолоп көтөп тормаһын өсөн ҡыҫҡа юлдан – парк аша ҡайтырға булдым. Урамда бик ҡараңғы ине. Күңелем менән Аллаһы Тәғәләгә таяндым. «Аятел-Көрси» доғаһын уҡый-уҡый парк аша ҡайтырға йүнәлдем. Баҡсаның уртаһына барып еткәс, артымдан бер ир килеүен шәйләп ҡалдым. Оҙон ғына кәүҙәле, баһадир бер кеше ине. Күңелемдә ҡурҡыу булһа ла, «Аятел-Көрси» доғаһын уҡыуымды туҡтатманым. Әлеге кеше етеҙ аҙымдар менән мине ҡыуып етте һәм йөҙөмә ҡарап йылмая-йылмая уҙып китте. Парктың икенсе осонда әсәйемдең борсолоулы хәлдә көтөп тороуын күреп ҡалдым», – тип һөйләй Мәрйәм исемле ҡыҙ. – Әсәй, ниңә мине ҡаршыларға сыҡтың? – тип һорай ул, аптырап. – Ҡыҙым, ярты сәғәт элек кенә ошо паркта бер ир күрше ҡыҙын көсләгән. Һинең менән дә был хәл булмаһын өсөн хәүефләнеп килеп сыҡтым, – тип яуап ҡайтара әсә. Әсә менән ҡыҙ өйгә ҡайтып китә. Күрше ҡыҙын йыуатыр өсөн Мәрйәм уның янына инә. Икенсе көндө полиция бүлегенә лә бергә баралар. Көсләү буйынса бер нисә кеше шик аҫтына алынған була. Полиция хеҙмәткәре күрше ҡыҙынан: «Ошо ирҙәр араһынан берәйһен таныныңмы? » – тип һорай. Мәрйәм паркта үҙенең янынан йылмайып үткән ирҙе танып ҡала. Күрше ҡыҙы тап шуны, ул мине көсләне, тип күрһәтә. Бер ни тиклем ваҡыттан полиция хеҙмәткәре, Мәрйәмгә төртөп күрһәтеп: «Кисә һин уны күргәнһең. Нисек уға ла теймәнең? » – тип һорай енәйәтсенән. Енәйәтсе: – Нисек мин уға ҡағылайым? Уның ике яғынан минән дә бәһлеүән көслө ике ир бара ине бит, – тип яуаплай. Мәрйәм, Аллаһы Тәғәләгә шөкөр итеп, илап ебәрә. Полиция хеҙмәткәре: – Ниңә илайһың? – тип аптырай. Ҡыҙ: – Мин яңғыҙ инем. Аллаһы Тәғәләнең хикмәте, рәхмәте менән, «Аятел-Көрси» доғаһын уҡығаным өсөн, Ул миңә ике һаҡсы ебәргән. Уға рәхмәтемде әйтеп илайым, – тип яуаплай. Хөрмәтле дин ҡәрҙәшем, әлбиттә, Аллаһы Тәғәләгә инанған, бөтә эштәрҙә лә Уға таянған кешегә бер ниндәй ҙә насарлыҡ тейә алмай, сөнки Хоҙай уны һаҡлай. Мөхәммәт бәйғәмбәр ҙә «Аятел-Көрси» тураһында: «Әгәр ҙә киске ваҡытта бер кеше, ысын күңелдән Аллаһы Тәғәләгә таянып, «Аятел-Көрси» доғаһын уҡыһа, уға таңға ҡәҙәр һаҡлап тороусы ике фәрештә ебәрер», – тигән. Ошо һүҙҙәрҙең хикмәтен беҙ юғарыла һөйләнелгән ваҡиғала ла күрәбеҙ. Аллаһы Тәғәлә беребеҙҙе лә үҙенең рәхмәтенән һәм ярҙамынан ҡалдырмаһын. Мәхмүт ШӘРӘФЕТДИН. («Бәхеттәрҙең серҙәре» китабынан).",Аллаһы Тәғәләгә таянған яҡлаусыһыҙ булмаҫ,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],4,Дин,2335,https://shonkar.com/articles/iman-nury/2025-06-06/alla-y-t-l-g-tayan-an-ya-lausy-y-bulma-4268164,2025-06-06T21:29:00+00:00
"Яңыраҡ тыуған ауылыма ҡайтып килгәйнем. Иҫәнлек-һаулыҡ белешеп китәйем тип МТМ тирәһендә ҡайнашҡан ауылдаштар янына ла һуғылырға булдым. Шаян һүҙ ҡыҫтырып ауыл, донъя хәлдәре тураһында бер ауыҡ гәпләшеп торғандан һуң Шәрәфетдин, ағай былай тине: – Һин маладис булып сыҡтың, ҡустым, яҙыусы булып киттең. Яҙыусылар союзына алыныуыңды ишеткәс, беҙҙең ауылдан да бер яҙыусы сыҡты тип шатландыҡ. – Эйе, эчлен булды, – тине төртмә теллерәк холоҡло Ғәлинур исемле йәштәшем йылмайып, – Яҙыусылар союзы эчлены. – Беҙҙең ауыл тураһында берәй әҫәр яҙаһыңмы? – тип ҡыҙыҡһынды үҙенә йәштән китап ене ҡағылған Шәрәфетдин ағай. – Яҙыусы исеме алып, ҙур кеше булғанһың икән, тыуған ауылыңды ла күтәрергә тейешһең. Мин уға яуап биреп өлгөрмәнем, әҙерәк төшөрөп алған Ғәлинур ярып һалмаһынмы: – Һин, Шәрәфетдин абзый, бигерәк ебәрәһең. Яҙыусы ла яҙыусы тиһең. Яҙыусы ла беҙҙең кеүек кешелер инде. Әллә ние менән айырылмайҙыр беҙҙән. – Эйе, – тине уның дуҫы Әлтәф, – яҙыусы беҙҙән нимәһе менән артыҡ? – Ысынлап та, һин беҙҙең кеүек ябай халыҡтан ни ерең менән айырылаһың? – тип һораны Ғәлинур миңә һынамсыл төбәлеп. Мин ни әйтергә лә белмәй уйға ҡалдым. Башымды күтәреп ярты күкте ҡаплап алған һоро болоттарға ҡараным. Көҙгө көн йонсоу ине, етмәһә, ямғыр һибәләй башланы. Ошо мәл Шәрәфетдин ағай миңә ярҙамға килде. Күҙлеген төҙәтеберәк кейҙе лә, хәйләкәр йылмайып, Ғәлинурға һорау бирҙе: – Ямғыр яуа. Ошо тәбиғәт күренешен һин нисек итеп әйтеп бирер инең? Ғәлинур уға сәйерһенеп ҡарап ҡуйҙы. Унан һуң, күккә ҡараш ташлап алғас, маңлайын йыйырып, бер килке уйланып торҙо ла: – Нейә, ямғыр яуа инде. Уны тағы нисек итеп әйтәһең? Ямғыр яуа. Убсым да, хреновый погода, – тине. – Һауанан жидкость аға, – тип һүҙгә ҡушылды тракторсы Ғәләү етди төҫ менән. – Һауанан һыу аға тиң, күктең радиаторы тишелгән, – тип уны төҙәтте шофер егег. – Юҡ егеттәр, иң дөрөҫө былай була: һауанан дистиллированный һыу аға, – тине икенсе шофер, хәҡиҡәттең иң ҙурын асып һалған кешеләй ҡыланып. – Алла бабай бес итә, – тине Әлтәф һөмһөҙөрәк ҡиәфәттә. Егеттәр һаһылдашып көлөшөп алдылар. Көлкө әҙерәк баҫылғас, Шәрәфетдин ағай миңә боролдо: – Йә әле, ҡустым, хәҙер һин әйтеп бир ошо тәбиғәт күренешен. Ғәлинур йәнләнеп китте. – Йәле, йәле, яҙыусы нимә тип әйтер икән, тыңлап ҡарайыҡ. Үҙе миңә: «Һин дә әллә ни әйтә алмаҫһың әле» тигән сырай менән текәлде. «Был ни тип яуап бирер? » тип ҡыҙыҡһынып, бөтәһе лә миңә төбәлделәр. Мин йәнә һауаға ҡараным: һоро болоттар күкте тотошлай тиерлек баҫып алғайны. Ямғыр ҙа көсәйә төшкәйне. Миңә әллә нисек, яманһыу булып китте һәм күңелемдә ошо һүҙҙәр тыуҙы. Мин уларҙы әңгәмәселәремә әйтеп бирҙем: Яуыз һоро болоттарға рәнйеп, Күҙ йәштәрен түгә күк йөҙө. Ауылдаштарым өнһөҙ ҡалды. Ғәлинур ҙа ауыҙын асып миңә текәлеп тороуын белде. – Аңланыңмы, айырма ниҙә? – Ниһайәт, Шәрәфетдин ағай тынлыҡты боҙоп, мәғәнәле йылмайып Ғәлинурға баҡты. Ләкин Ғәлинур уға иғтибар итмәне, миңә өндәште: – Нисек, нисек, ҡабатлап әйт әле? .. Мин ҡабатланым. Бер аҙ уйланып торғандан һуң Ғәлинур кеҫәһенән ҡағыҙ киҫәге менән ҡәләм сығарып миңә һуҙҙы: – Бынауға яҙып бир әле, ҡайтҡас бисәнең башын әйләндерәм. Флүр ҒӘЛИМОВ.",ЯМҒЫР ЯУА,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1],6,Хикәйә,3094,https://agideljurn.ru/news/s-sm-r-r/2025-12-07/yam-yr-yaua-4496594,2025-12-07T00:19:00+00:00
"3 кг ҡыяр,1 кг һуған,1 кг кишер,1 кг помидор йәки 600 мл томат пастаһы (помидорҙарығыҙ булмаһа),4 аш ҡалағы тоҙ,100 мл 9 аш һеркәһе,500 грамм перловка (дөгө һалырға ла була),200 мл шыйыҡ май. Ярманы алдан яртылаш бешереп ҡуябыҙ. Йәшелсәләрҙе шаҡмаҡлап турайбыҙ йәки эре ҡырғыстан үткәрәбеҙ. Иң башта шыйыҡ майҙа кишер менән һуғанды 5 минут тирәһе ҡыҙҙырабыҙ, артабан ҡалған йәшелсәләрҙе ҡушабыҙ. Барыһын бергә 30 минут тирәһе уртаса утта бешерәбеҙ ҙә ярманы өҫтәп тағы ла 10 минут ҡайнатабыҙ. Артабан аш һеркәһе өҫтәп яҡшылап болғатҡас, стерилләштерелгән банкаларға һалып тимер ҡапҡастар менән нығытып ҡуйырға ғына ҡала. Яҡынса 0,7 литрлы 9-10 банка сыға. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рассольник,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,1328,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-08-06/rassolnik-4340133,2025-08-06T15:00:00+00:00
"""Үҙенә 35 йәш, ә ун йәшкә өлкәнерәк күренә. Ҡартайған, арыған, йылмая ла алмай. Килеп сыҡһа, алтынсыһын да, етенсеһен дә табам ти"".",Ҡыҙым бала артынан бала таба.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,131,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-03/y-ym-bala-artynan-bala-taba-4490784,2025-12-03T01:25:00+00:00
"Артабан атлай егет. ""Әгәр ҙә көшөлөгөмдә ун мең һум аҡса ятһа, ни эшләр инем икән? Әлбиттә, һыйыр һатып алып, әсәйем менән атайыма һөт эсерер инем! "" – тип уйлап та өлгөрмәй, көшөлөгөнөң тағы ла ауырайғанын тоя егет. Асып ҡараһа, унда ысынлап та ун мең һум аҡса ята! ""Ғәжәп хәл! – тип шатлана егет. – Ә бына көшөлөгөмдә йөҙ мең һум булһа, ни эшләр инем икән? Әлбиттә, йорт һатып алыр, өйләнер инем. Әсәйем менән атайым да беҙҙең менән яңы йортта йәшәр ине. "" Шулай тип уйлау менән егет көшөлөгөн аса һала һәм унда йөҙ мең һум аҡса ятыуын күреп, шатлығынан һикереп китә. Көшөлөгөн ябып, кеҫәһенә һалып ҡуйғас, егеттен күнелен ҡорт кимерә башлай: ""Бәлки, яңы йортҡа әсәйем менән атайымды күсереп тормаҫҡалыр? Улар минең ҡатыныма оҡшамай ҡуйһа? Иҫке йорттарында йәшәһендәр, әйҙә. Ҡарт кешеләргә һыйыр тотоу ҙа мәшәҡәтле булыр, кәзә генә алып бирермен. Ул тиклем күп итеп бүләктәр ҙә алмам, минең үҙемдең өҫтө-башты бөтәйтәһе лә бар. "" Ошо уйҙарынан һуң егет кеҫәһендәге көшөлөктөң ҡапыл еңеләйгәнен тоя. Тиҙ генә асып ҡарай – унда бары тик бер тин аҡса ятҡан була. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бер тин аҡса,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1734,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-07/ber-tin-a-sa-4305368,2025-07-07T14:25:00+00:00
"Башҡортостанда һауа торошо насарая, тип иҫкәртә республиканың транспорт министрлығы.",Юлға сыҡмай тороғоҙ!,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Йәмғиәт,84,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-02/yul-a-sy-may-toro-o-4141980,2025-03-02T17:19:46+00:00
"5Татарстанда һәм Башкортстанда насараларның иң зур бәйрәме 16 апрель көнне билгеләп узыла. Пасха айның торышына карап, һәр елны төрлечә – 4 апрельдән 8 май араларындагы якшәмбегә туры килә. Гайсә терелеп тору көне бик зурлап уздырыла. Аны правослау һәм католик христианнары быел бер үк көнне билгели. Татар телле керәшеннәр дә читтә калмый. Керәшеннәр бәйрәм итәКерәшеннәр яки керәшен татарлары Олы көнгә зурлап әзерләнә. Ул көн алдыннан өй матур итеп чистартыла, юыла. Диндарлар озакка сузылган вегетариан уразасыннан соң авыз ачарга ыена. ""Гаиләләрдә моның өчен мул ризыклы табын әзерләнә. Йола буенча бәйрәм куличы һәм буялган йомыркалар изгеләндерелә"" дип сөйли Аграфена Васильева. Гөрпинә түти (авылдагы исеме) бу көннәрдә шул турыда әңгәмәләр биреп йөри, аны Казанда керәшен йолалары белгече дип таныйлар. Туганнар бер-беренә кунакка йөрешә. Озак күрешми торган кешеләр дә нәкъ менә шушы көннәрдә кунакка килеп төшәргә мөмкин. Аграфена Васильеваны Казанда керәшен йолалары белгече дип таныйларКызыл йомырка хәерлерәкТик барыбер ул табында йомырка иң зур сый санала. ""Христианнар бер-берсенә, тормыш символы булган, буялган йомыркалар бирә"". Аграфена Васильева бала чактан кызартылган күкәйләрне ярата. Моны ул борынгы Инилдә язылган риваятьләргә таянып аңлата. ""Магдалина исемле сәхихә Иисус-Гайсәнең күккә иңүен хәбәр иткән. Тик кешеләр аңарга ышанмыйча тора. Шул вакытта Магдалина кәринендәге күкәйләр пәйгамбәрнең каны төсенә – кызыл төскә керә"", дип аңлата. Шуңа күрә Гөрпинә түти йомырканы чуарлап буяганны бик яратып бетерми, ул кызылга манганны үз итә. Элек суган кабыгында кайнатып мана идек ди. Иртүк балалар йомырка ыя, капчыкларына кәнфит-перәннек тә салалар. Олы көн алдындагы төнБу кичен кайнар мунча ягыла, халык юына. ""Олы көнгә каршы төн бөтенләй үзгә, серле, язгы төннәрнең берсе. Ул төнне берәү дә йокламаска тиеш, чөнки бу төнне бәхет өләшәләр, ә йокласаң, өлешсез каласың"", дип сөйләнелә. Шуңа күрә керәшен авылларына яшьләр каладан ыелышып кайта һәм бу төнне аеруча мавыктыргыч итеп аралаша. Язгы чирәм чыга башлаган, кардан арчылган тау башларына учаклар ягыла. Мондый гадәт әйтик Мамадыш районы Владиммир авылында элек очрый иде. Тихвин чиркәве рухание ПавелДиндарлар чиркәүгә бараКазандагы керәшенәр йөри торган Тихвин чиркәве рухание Павал (Павел атакай), учак ягып бәйрәм итүләрен белми. Үзе үскән Зәй һәм Алабугада андый хәлләрне хәтерләмим ди. Авыл-авылдан гадәтләр аерыла. Тик менә чиркәү йолалары бертөрле. Керәшенчә келәүләр яки догалар кылына торган чиркәү Башкортстанда Бакалы район үзәгендә дә бар. Ә менә Татарстанда исә алты-иде чиркәүдә керәшенчә, гыйбадәт алып барыла ди ул. Шул ук вакытта, Павал: ""Татарстанда утызлап чиркәүгә керәшеннәр йөри, тик керәшенчә келәүләр оештыручы руханилар итми. Кадрлар кытлыгы бар"", ди. Азатлык хәбәрчесенә Павел Олы көн уңаеннан теләкләрен дә иткерде. ""Керәшеннәргә, дусларга, барлык халыкка, бөтен милләткә беренче чиратта тынычлык телим. Үзара татулык булсын! Менә без Олы көнгә дә шундый изге ниятләр белән әзерләнәбез. Менә үзеңне, нәфесеңне тыеп уразалар тоттык. Ярлыкау көне булды. Сәдакалар бирәбез, чиркәүгә барып гафулар сорыйбыз. Барысы да кешеләрне рәтләр, тазартыр өчен, алар арасындагы сөюне, дуслыкны, яхшы мөнсәбәтләрне ныгытыр, дошманлыкларны юкка чыгарыр өчен эшләнелә. Ходай безгә чирләрдән, хасталардан арынырга куәт, начарлыклардан китәргә мөмкинлек бирә. Менә шуңа күрә бу бәйрәмне шулай яратып көтеп алабыз. Ул безгә елга бер генә бирелә торган иң зур бәйрәм"", диде.",Татарстан һәм Башкортстанда Олы көн бәйрәме,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Татарстан,3466,https://www.azatliq.org/a/28432990.html,2017-04-16T01:32:47+00:00
"Арыҫлан атлы егетмен! Мин Дәүләтбаев Арыҫлан булам. Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге башҡорт гимназия-интернатында 5-се Б синыфында тырышып уҡыйым. Башҡорт әҙәбиәте һәм биология предметтарын яратам. Синыфташтарым менән һәйбәт мөнәсәбәттәмен. Ғәҙеллекте яратам. Быйыл гимназиялағы  йәш журналист түңәрәгенә йөрөй башланым. Етәксебеҙ Альмира Ғариф ҡыҙы Ибраһимова. Түңәрәк уҡыу йылы башында ғына эшләй башлаһа ла беҙҙең өсөн бик ҡыҙыҡлы. Тиҙҙән Аманат журналы редакцияһы менән бәйләнешкә сығып, редакция хеҙмәткәрҙәре менән зумда осрашырға уйлайбыҙ. Был ваҡиғаны барыбыҙ ҙа түҙемһеҙлек менән көтәбеҙ. Бейерә яратам. Алтынай бейеү ансамблендә лә 1-се синыфтан яратып шөғөлләнәм. Бейегәндә күңелем асыла, йөрәгем елкенә. Конкурстарҙа  беҙ тик Гран-при һәм беренсе урындарҙы ғына алабыҙ. Данил, Данир, Камил исемле шәп ағайҙарым да бар минең. Данил ағайым хәҙер студент инде. Данир ағайым 10 синыфта уҡый, мәктәп сараларының алыштырғыһыҙ алып барыусыһы. Ағайым Камил да Алтынайҙан олораҡ төркөм Берғамыт бейеү ансамблендә бейеп йөрөй. Ул бейеүсе генә түгел, шиғыр һөйләү конкурстары еңеүсеһе лә. Былтырғы уҡыу йылында М. Кәримдең ""Салауат"" трагедияһынан милли батырыбыҙҙың монологын һөйләп, республика кимәлендәге конкурстар еңеүсеһе булды хатта. Афарин, ағайҙарым! Байыҡ Республика телевизион конкурсында ла еңеп ҡайттыҡ беҙ. Өфөлә үткәрелгән Дуҫлыҡ биҙәктәре бәйгеһендә 1 урынды яуланыҡ. Өйҙә әсәйемә лә ярҙам итергә тырышам: иҙән йыуам, ҡашығаяҡ йыуам, өйҙө йыйыштырам, һеңлекәшем Алтынай менән уйнап та алам, уны бик  ныҡ яратабыҙ. Арыҫлан Дәүләтбаев, Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы.",Арыҫлан атлы егетмен!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Мәғариф,1646,https://amanat.su/articles/egetlek-m-kt-be/2024-12-19/ary-lan-atly-egetmen-4059965,2024-12-19T15:40:00+00:00
"Өфөләге Торатау конгресс-холында үткән Ҡатын-ҡыҙ бәхете биләмәһе Бөтә Рәсәй асыҡ академияһының бөгөнгө программаһы бик йөкмәткеле һәм бай ине: Хис-тойғолар тәбиғәте һәм йәшәү энергияһын әүҙемләштереү оҫталыҡ класы, Геройҙар ваҡыты, Ҡатын-ҡыҙ һәм аҡса: стереотиптарҙан ҡотолоу, Репродуктив сәләмәтлек, Бәхетле оҙон ғүмер серҙәре түңәрәк өҫтәлдәре, Бәхет биләмәһе булараҡ үҙ эшең, Ғаиләлә дөрөҫ туҡланыу, Талантты асыу, Ни өсөн проект уңышлы һәм һөҙөмтәле була? , Хәстәрлек биләмәһе - Атайсал, Ҡатын-ҡыҙ донъяһы: йәмғиәт, һөнәр, ғаилә, Ғәҙәти булмаған туризм биләмәһе дискуссия майҙансыҡтары һ. б. Ҡатын-ҡыҙ донъяһы: йәмғиәт, һөнәр, ғаилә һөйләшеүен билдәле педагог, психодраматист, бизнес-тренер Нина Филиппова алып барҙы. Йыйылыусыларҙы РФ Дәүләт Думаһы депутаты Эльвира Айытҡолова, Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова сәләмләне. Ҡыйғы районы хакимиәте башлығы Зөһрә Гордиенко ғаилә һәм эште бер юлы алып барыу серҙәре менән уртаҡлашты. Медицина фәндәре докторы Наталья Егорова гүзәл затты үҙ сәләмәтлегенә битараф булмаҫҡа саҡырҙы. Булдыҡлы һәм егәрле гүзәл заттар – Зөһрә Исмәғилева (Өфө), Гүзәл Лоҡманова (Учалы), Ләйсән Ғибәтова (Шаран районы), Ынйы Шафиҡова (Йәрмәкәй районы) урындағы ҡатын-ҡыҙҙар советы эшмәкәрлеге менән таныштырҙы, халыҡ менән бергә башҡарған изге эштәр хаҡында бәйән итте. Сарала шулай уҡ Силәбе, Һамар өлкәләренән, Татарстандан килгән ҡунаҡтар ҡатнашты. Улар ҙа үҙҙәренең эш тәжрибәләре менән уртаҡлашты. Берәү бер тигәнгә, күмәк күлдәк өлгөртөр, Береккәндән яу өрккән, ти халҡыбыҙ. Ысынлап та, берлектә – көс икәнен эш менән раҫлап йәшәй гүзәл заттарыбыҙҙың күбеһе. Бөгөнгө еңел булмаған осорҙа заманыбыҙҙың иң әүҙем, инициативалы һәм халҡыбыҙҙы борсоған мәсьәләләрҙә битараф булмаған ҡатын-ҡыҙҙары үҙ ваҡытын һәм көсөн йәлләмәй һәр кемгә ярҙамға килергә әҙер. Луиза Кирәева. Булат Маликов фотоһы.","Берәү бер тигәнгә, күмәк күлдәк өлгөртөр","['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1 0 0],8,Файҙалы эштәр,1845,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-06-09/ber-ber-tig-ng-k-m-k-k-ld-k-lg-rt-r-3295138,2023-06-09T22:47:00+00:00
"Гөлнур ҠЫУАТОВАРәүфә ауылға ҡайтҡан һайын, яңғыҙы булғанда, зыярат янында туҡтап, тәрән уйҙарға бирелеп ала. Күңеленә яҡын кешеһенең – берҙән-бер мөхәббәтенең, ҡәбере урынлашҡан яҡҡа күҙҙәрен төбәп, бар тормошон күҙҙән үткәрә. Бөгөн дә, уның вафат булған көнөн тап килтереп, ауылға ҡайтты ла, ғәҙәттәгесә, машинаһын юл ситендә туҡтатты.",Үкенес,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,336,https://henek.info/articles/common_material/2025-01-28/kenes-4099080,2025-01-28T15:00:00+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста 3 урын яулаған Әлшәй  районы Яңы Ҡыпсаҡ ауылынан Сәмирә СӘМИҒУЛЛИНАНАН видео көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",СӘМИРӘ СӘМИҒУЛЛИНАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,['Башҡортостан' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],3,Конкурстар,539,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/s-mir-s-mi-ullinanan-videoya-ma-k-t-be-2559299,2021-10-25T12:20:48+05:00
"""Бүләкләнеүселәр араһында хәйбуллалыларҙың да булыуы ҡыуаныслы. Йомабай Иҫәнбаев исемендәге Аҡъяр балалар сәнғәт мәктәбе уҡытыусыһы Гөлназ Иманова ""Башҡортостан Республикаһының Атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре"" исеменә лайыҡ булды. Райондың тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы директоры Рәзилә Байғусҡароваға күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы тапшырылды. Шулай уҡ билдәле яҡташтарыбыҙ - Сәйет Билалов Һәм Рим Асҡаров ""Башҡортостан Республикаһының Атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре"" исеменә лайыҡ булдылар. Яңы профессиональ еңеүҙәр һәм ижади оҙон ғүмер, бөтмәҫ-төкәнмәҫ энергия, көслө алҡыштар һәм танылыу теләйбеҙ! "" - тип шатлыҡ уртаҡлаша район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов Сәйет Билалов: Бала саҡта әсәйем менән Ҡаҙағстанда йәшәргә тура килде. Байтаҡ ҡына ваҡыт үткәс, кире тыуған яҡтарға – республикабыҙҙың иң матур ауылдарының береһе Хәйбулла районы Әбеш ауылына ҡайттыҡ. Ул төйәк бейек ҡаялар, ғорур тауҙар, хозур йылғалар араһында урынлашҡан, торғаны бер ожмах инде. Шул тәбиғәттең матурлығына иҫем китеп һоҡлана инем. Сөнки, Ҡаҙағстанда ундай хөрриәтте күргәнем булманы. Сентябрь айы, уҡыу йылы башланып китте. Мәктәп тау битләүендә генә ултыра. Беҙ малайҙар менән тышҡа сыҡтыҡ та, бейек тау башына йүгереп менергә булдыҡ. Кемдәрҙер, хәлдәре бөтөп, ятып ҡалды, ә мин, бер нәмәгә ҡарамай, тик алға уҡталам. Шул ваҡыт, өлкән синыфтағы ағайҙар: Был Сәйет менеп етәме, юҡмы, – тип, ҡарап торғандар. Мин, Ҡаҙағстандан үҙемдең тыуған Башҡортостаныма ҡайтыуыма ҡыуа нып мы икән, Парапал тауының иң бейек түбәһенә бер тынала менеп тә еттем. Аҙаҡ, тау аҫтына төшкәс, Дим Асҡаров һәм башҡа ағайҙар мине, саҡырып алып, маҡтап: Һин мотлаҡ спорт менән шөғөлләнергә тейешһең, – тип, үҙҙәренең түңәрәгенә саҡырҙы. Әгәр ҙә килмәһәң, ҡолаҡ төбөңә эләгә, – тип, шаяртып, йоҙроҡ та төйөп ҡуйҙылар. Килмәй буламы, шатланып килдем. Кинәнеп, милли көрәш менән шөғөлләнә башланым. Бик күп алдынғы урындарҙы яуланым. Әбеш ауылы мәктәбе спорт яғынан бик көслө ине. Хатта киләсәгемде милли көрәш менән бәйләргә уйлағайным ул саҡта. Яҙмыш һуҡмаҡтары ижад һәм сәнғәт юлына боролдо. Уға ҡарамаҫтан, бөтөн яҡлап өлгөрөргә тырышам: спорт менән дә шөғөлләнеп, ижад юлын да бергә алып барам. Сәйет Билалов: Бала саҡта әсәйем менән Ҡаҙағстанда йәшәргә тура килде. Байтаҡ ҡына ваҡыт үткәс, кире тыуған яҡтарға – республикабыҙҙың иң матур ауылдарының береһе Хәйбулла районы Әбеш ауылына ҡайттыҡ. Ул төйәк бейек ҡаялар, ғорур тауҙар, хозур йылғалар араһында урынлашҡан, торғаны бер ожмах инде. Шул тәбиғәттең матурлығына иҫем китеп һоҡлана инем. Сөнки, Ҡаҙағстанда ундай хөрриәтте күргәнем булманы. Сентябрь айы, уҡыу йылы башланып китте. Мәктәп тау битләүендә генә ултыра. Беҙ малайҙар менән тышҡа сыҡтыҡ та, бейек тау башына йүгереп менергә булдыҡ. Кемдәрҙер, хәлдәре бөтөп, ятып ҡалды, ә мин, бер нәмәгә ҡарамай, тик алға уҡталам. Шул ваҡыт, өлкән синыфтағы ағайҙар: Был Сәйет менеп етәме, юҡмы, – тип, ҡарап торғандар. Мин, Ҡаҙағстандан үҙемдең тыуған Башҡортостаныма ҡайтыуыма ҡыуа нып мы икән, Парапал тауының иң бейек түбәһенә бер тынала менеп тә еттем. Аҙаҡ, тау аҫтына төшкәс, Дим Асҡаров һәм башҡа ағайҙар мине, саҡырып алып, маҡтап: Һин мотлаҡ спорт менән шөғөлләнергә тейешһең, – тип, үҙҙәренең түңәрәгенә саҡырҙы. Әгәр ҙә килмәһәң, ҡолаҡ төбөңә эләгә, – тип, шаяртып, йоҙроҡ та төйөп ҡуйҙылар. Килмәй буламы, шатланып килдем. Кинәнеп, милли көрәш менән шөғөлләнә башланым. Бик күп алдынғы урындарҙы яуланым. Әбеш ауылы мәктәбе спорт яғынан бик көслө ине. Хатта киләсәгемде милли көрәш менән бәйләргә уйлағайным ул саҡта. Яҙмыш һуҡмаҡтары ижад һәм сәнғәт юлына боролдо. Уға ҡарамаҫтан, бөтөн яҡлап өлгөрөргә тырышам: спорт менән дә шөғөлләнеп, ижад юлын да бергә алып барам.",Һөнәри байрамдары алдынан баш ҡалабыҙ Өфөлә мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырылды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 1 1 1 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],6,Яңылыҡтар,3696,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-22/n-ri-bayramdary-aldynan-bash-alaby-f-l-m-ni-t-he-m-tk-r-ren-d-l-t-nagradalary-tapshyryldy-3697535,2024-03-22T18:28:00+00:00
"Мәскәү Кремлефикерләр2024 елда Татарстанда барлыгы 1,5 трлн сум салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алыныр дип көтелә. Бу узган елдан 252 млрд сум күбрәк, дип белдерде 13 декабрьдә Федераль салым хезмәтенең Татарстан идарәсе итәкчесе Марат Сафиуллин. — 2024 елда федераль бюджетка күчерелгән салымнар 67 тәшкил итәчәк. Шуңа бәйле рәвештә республикага 33 туры килә, — диде ул. Республика федераль үзәккә 1 трлн сумнан артык керемен юллаячак. Бу узган елдан 20 процентка күбрәк. Былтыр республика 828 млрд сум юллаган булган. Моннан тыш, федераль үзәк һәм республика арасында салым бүленеше дә үзгәргән. Былтыр Татарстанда ыелган салымнарның 61 проценты Мәскәүгә киткән булса, быел — 67. Мәскәүгә юлланган Татарстанның төп салымы булып Файдалы казылмалар табуга салым санала. Быел ул 25-ка артып, 755 млрд сумга иткән. Татарстан үзенең күпчелек салымнарын Мәскәүгә юлласа да, президент Рөстәм Миңнехановилкүләм проектларны тормышка ашыруда Мәскәүдән итәрлек ярдәм каралмавын әйтте. Мәсәлән, Татарстан өчен коммуналь инфраструктураны модернизацияләүдә федераль финанслар башка тармакларга караганда азрак билгеләнгән. Ул Русия финанс министрлыгына ярдәм итүне сорады. Киңәшмәдә катнашкан Русия финанс министры Антон Силуанов Татарстан бюджет системы Русия президенты куйган бурычларга туры килә дип республика итәкчелеген мактады. Моннан тыш, ул кредитларны ""сызып атуда"" Татарстан актив катнаша диде. Татарстанның берләштерелгән бюджеты 647 млрд сум тәшкил итәр дип көтелә. Мәскәүдән республикага федераль ярдәм 78,6 млрд сум булачак. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллинсүзләренчә, бюджетның төп кереме булып беренче тапкыр физик затлар кеременә салым (НДФЛ) булган. Ул керемнәрнең 34 өлешен алып тора. Моны ул хезмәт хакы арту белән аңлатты. Шул ук вакытта оешмаларның табышка салымы 165 млрд сум булачак. Бу нефть тармагындагы чикләүләр һәм кредит процентлары югары булуы белән бәйле, диде ул. Соңгы биш елда Татарстанда 5,63 трлн сумнан артык салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алынган. Мәскәүгә — 3,68 трлн сум, яки 65,3 киткән. Татарстанда — 1,94 трлн сум, яки 34,7 калган. Шул ук вакытта федераль үзәк республикага 375 млрд сум гына финанс бүлеп бүлеп биргән. Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте. Бу быел кабул ителгән салым реформасына да бәйле. Киләсе елда Татарстанга Мәскәүдән юлланачак финанс ярдәм дә кимер дип фаразлана. 2025 елда Татарстан бюджетына федераль үзәктән 68,1 млрд сум күчереләчәк. Бу быелгы федераль ярдәмнән 7,8 млрд сумгаазрак. Русиядә",Быел Татарстан Мәскәүгә 1 трлн сум салым күчерәчәк,['Иҡтисад' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2590,https://www.azatliq.org/a/33238959.html,2024-12-13T15:01:59+00:00
"Проект стартовал в Приволжском федеральном округе при поддержке Президентского фонда культурных инициатив, аппарата полномочного представителя президента РФ в ПФО и проекта «ДНК России». За шесть месяцев команда проекта Тимура Ведерникова МУЗЫКАВМЕСТЕ объехала все 14 регионов Приволжского федерального округа — от волжских берегов до Уральских гор, посетила современные музеи и старинные театры. В каждом кадре — культурный ДНК Приволжья: энергия, величие природы, сила духа и любовь к Родине. Участниками проекта стали свыше 400 солистов и творческих коллективов из всех регионов ПФО, говорят организаторы проекта. Музыкальное путешествие по самым красивым и вдохновляющим уголкам округа начинается с исполнения легендарной песни «Течет река Волга». Премьера первого видеоролика на песню состоится 29 октября. Ее исполнили как начинающие, так и известные артисты, а также творческие коллективы. «Эта песня не просто любима, она одна из главных в жизни. Песня, которую я знаю, люблю и пою с детства. Её пели мои родители, мои друзья. Она пробуждает самые светлые и патриотические чувства. А если говорить о проекте в целом, пожалуй, это один из лучших музыкальных проектов, объединяющих страну, — говорит известная певица Ольга Кормухина. Как сообщил Радий Хабиров, среди артистов, которые исполняют песню, есть двое молодых ребят из Башкирии — кураист Арслан Умурзаков и гитарист Тимур Акчурин. Все видеоролики будут доступны на страницах проекта МУЗЫКАВМЕСТЕ, в том числе в официальной группе в «ВКонтакте». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Артисты из Башкирии поучаствовали в проекте МУЗЫКАВМЕСТЕ «Песни Великой Страны»,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0],5,Йәмғиәт,1688,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-29/artisty-iz-bashkirii-pouchastvovali-v-proekte-muzykavmeste-pesni-velikoy-strany-4446404,2025-10-29T17:30:00+00:00
"– Өләсәй, был тиклем сейәне нишләтергә уйлайһың ул? Бигерәк күп тә баһа! – тип аптырап, ҡулдарын ике яҡҡа йәйҙе. – Эй, балам, ҡыш бауыры оҙон бит. Быйыл компотты күберәк ябырбыҙ. Һәләк тәмле була ул. Ҡышҡы һалҡын көндәрҙә банканы асып ебәрһәң, хатта йәй еҫтәре сыҡҡандай тойола. – Мин дә компотын нығыраҡ яратам, өләс, ивет. Беҙгә лә бирерһең, йәме, –  Әминә Зәлиәнең аяғынан ҡосаҡлап, иркәләнеп торҙо. – Шул инде, һеҙгә булһын, тип йөрөйөм бит. Бер кешенең ашы ни ҙә, үҙе ни? Күмәк саҡта ғына бөтә нәмә тәмле була икән. - Ейәнсәренең башынан үбеп алды. Ошо биш йәшлек теремек ейәнсәрен үҙенән бер тотам да ҡалдырмай эйәртеп йөрөтә Зәлиә. Уныһы ла бик  мыжып бармай, һәр бер эште уйынға әүерелдереп, ""мин"" дә ""мин"" тип алдан сығып, күтәрмәләп тора. Икәүһенә күңелле ул. Бына әле лә ҡыҙыҡай йүгереп барып бит-ҡулын сайҙы ла, бәләкәй биҙрәһен тотоп, ағас төбөнә килеп баҫты. Әминәһенең күгәрсен һымаҡ гөрөлдәүен тыңлай-тыңлай, нисек хәтирәләргә төшөп киткәнен дә һиҙмәй ҡалды ҡатын. Күп булһа, ул ваҡытта Зәлиәгә лә шул        5 – 6 йәштәр самаһы булғандыр. Атайҙары баҡса үҫтерергә яратты, ҡайҙа ғына бармаһын, төрлө ят емеш-еләк үҫентеһен алып ҡайтып, баҡсаһында үҫтерә ине. Эре-эре ҡарағаттарҙан тыш, бер кемдә лә булмаған әллә нисә төрлө алма, крыжовник, виноград, сливалар йыл да бай уңышы менән һөйөндөрөп тора. Бына сейәһе генә, йыл да шау сәскәгә төрөнһә лә, ни эшләптер өс бөртөк кенә емеш бирә ине. Ә ул йылда беренсе тапҡыр мул уңыш бирҙе, һырғалаҡ һымаҡ күп, хатта япраҡтары ла күренмәй. Бер кис атаһы бал ҡорттарын ҡарап йөрөгәндә, ишек алдында уйнап йөрөгән Зәлиәне саҡырып алды: – Кил әле, ҡыҙым, бер нәмә күрһәтәм. – Уны күтәреп ҡып-ҡыҙыл булып бешкән сейә ҡыуағына килде. Ҡыҙ юғарынан сейә ағасының бөтә ҙурлығын, ҡеүәтен күреп, иҫе китте. – Ҡайһыһы оҡшай, өҙөп ал әле, ҡыҙым, – тине атаһы ниндәйҙер бер кинәнес менән. – Иҫке ауыҙға яңы аш, бөтә ауырыу ҙа минән ҡас. Ин-на-һа-а-а! .. – Зәлиә усына йыйып ергә төшкәс, тәмләп кенә ашап ҡуйҙы. Емештәре ҡояшта бешеп етеп тулышҡан, ауыҙҙа иреп тора ине. Башҡа бер ҡасан да ундай татлы сейә ашағаны булманы, тәме әле лә тел осонда торған кеүек. Атаһы үҙе лә бер-икене ауыҙына ҡапты: – Үәт, тамам бешкән былар. Тағы әҙерәк балланһындар ҙа,  бер-ике көндән әсәйең йыйыр, кис көнө күмәкләп ултырып ашарбыҙ, – тип ҡыуаҡты уратып йөрөп ҡарап сыҡты. Ауыр аслыҡ йылдарын күргән атаһы бөтә нәмәне ғаиләһе менән бергә йыйылып,  ғәҙел бүлешергә өйрәтә. Шул ваҡыт ҡапҡа төптәренә ҡыҙыл төҫтәге еңел машина килеп туҡтаны. Ауылда машина – һирәк күренеш. Кем булыр икән, тип атаһы ҡабаланып ҡаршы сыҡты, Өфөнән ике туған һеңлеһе килгән икән. Күптән юлдары төшмәгәйне. Ҡунаҡсыл атаһы шатланып китте,  ҡуш ҡуллап күреште. – Бына, ағай, шатлығыбыҙ менән бүлешергә килдек, – тип һеңлеһе машинаһын уратып-суратып күрһәтте. – Хуп-хуп, бәрәкәтле булһын! – Зарифулла ағай ысын күңелдән шатланды. Шул арала кейәүе ҡыҙҙарын ултыртып, урам буйлап йөрөтөп әйләнде. Һы, машина һынлы машина алғандар, ә өй тулы бала-сағаға  һыңар кәнфит тә тотторманы, тип эстән генә билдәләне. Йөҙөнә сығарманы.  Мохтажлыҡтары юҡ былай, тик бала күңелен уйлай белергә кәрәк бит. Белеп әйткәндәр, алтылағы – алтмышта, холҡо һаман ҡалған икән. Атайҙан иртә ҡалған Зарифулла  бер телем икмәккә йонсоғанда, һеңлеһе бәләкәйҙән үҙенең атайлы булыуы, хәлле йәшәүҙәре менән маһайыр ине. Ярай, хәҙер ул да бик арыу йәшәй: аҙбар тулы ҡош-ҡорт, һыйыр-һарығы, баҡса тулып умартаһы ултыра, еләк-емештәре үҫә, оло баҡса тулы бәрәңгеһе уңа. Шөкөр. Шулай ҙа мул ҡуллы Зарифулла ҡунаҡтарҙың күңелен күрергә булды, кис бер бәрәнен һуйып ебәрҙе. Ҡатыны күп итеп ит һалып, һалма ҡабартты, эсәк-бауырынан майҙа йөҙҙөрөп кенә пирожки бешерҙе. Бесән мәле тип торманылар, һығылып торған өҫтәл артында төн буйы һөйләшеп, йәш саҡтарын иҫкә төшөрөп ултырҙылар. – Тормош хәҙер ауылда ла яйланды. Колхоз аҡсаһын да түләй, игенен дә буйтым бирә. Тырышһаң, бөтә нәмә бар. Һуғыш ҡына ҡабат булмаһын, – тип атаһы яратҡан йырын һуҙҙы, – Һәр ваҡыт шулай һайраһын турғай Тыуған илемдең зәңгәр күгендә! Малай ғына килеш ҡот осҡос  һуғыштан иҫән ҡайтҡан уҙаман тыныс тормоштоң һәр көнөнөң ҡәҙерен белеп йәшәй. Иртә таңдан бесәнгә ҡабаланған Камила ҡунаҡтарға күстәнәс итеп бер нисә киҫәк йәш һарыҡ ите, ярты литр бал, хуш еҫле икмәген төрөп бирҙе. – Еңгәй, кисә күреп ҡалғайным, баҡсағыҙҙа шәп  сортлы сейә үҫә икән, әҙерәк йыйып алайым әле. Балмы ни, бигерәк тәмле, ундайҙы күргәнем дә юҡ ине, – тине Әлсинә йомшаҡ ҡына. Камила иренең ғәҙәтен, ғаиләләге тәртипте һөйләп торманы.  Бер аҙ уйланып торғас, ни әйтергә белмәй: – Йый һуң. – тине лә эргәләренән үтеп барған ылауға йүгереп сығып саҡ ултырып өлгөрҙө. Ялан кеүек өйҙә ҡалған һеңлеһе иркенләп донъяларын ҡарап йөрөнө, шунан биҙрә тотоп, баҡсаға сығып китте. Әҙ генә йыйып алайым тиһә лә, әллә ни эшләне лә ҡуйҙы. Башын да ҡалҡытмай тирҙе лә тирҙе. Ҡыуаҡтың иң осонда ғына  бер нисә  бөртөк сейә ялтырап тороп ҡалды. Йоҡонан уянып сыҡҡан Зәлиә кисә кис буйы тәмле хушбуй еҫтәре аңҡып торған нәзәкәтле апайҙың ҡот осҡос йәмһеҙ  вәхшилек ҡылғанына иҫе китеп, ғәжәпләнеп ҡарап ҡатты. – Беҙ. әле. беребеҙ ҙә ашап та ҡарамаған инек әле, – тине илай яҙып. Әлсинә  тәүҙә уңыштың яртыһын бүлеп ҡалдырырға уйлаһа ла, ҡыҙғанып киттеме әллә баланың шелтәһе оҡшаманымы, оло биҙрә сейәне машина эсенә индереп ҡуйҙы. Үҙенең йөҙө салшайып киткән, күҙҙәре сәйер ялтырай. Еҙнәһе әллә күрмәне, әллә белмәмешкә һалышты. Өндәшмәне. Ҡуҙғалып киттеләр. Зәлиә шул күренеште көнө буйы башында әйләндерҙе лә әйләндерҙе. Оло кешенең шул тиклем оятһыҙлығына, һөмһөҙлөгөнә телһеҙ ҡалды. Кәйефе бөттө, хатта тамағына ашай ҙа алманы. Баҡсам, тип, балаларыма булһын, тип иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем мәж килгән атаһын уйланы, бер бөртөгөн дә ауыҙ итә алмаған апай-ағайҙарын йәлләне. Кис етте. Көнө буйы үҙенә урын тапмаған Зәлиә атаһы күренеү менән уның ҡаршыһына йүгерҙе. – Ни булды, ҡыҙым? Төҫөң ныҡ ҡасҡан. Ауырып тораһыңмы әллә? – Зарифулла ағай борсолдо, ҡыҙының маңлайына усын ҡуйҙы. Ҡыҙыҡай бер ни өндәшә алмай, атаһын етәкләп баҡсаға алып инде лә сейә ҡаршыһына килтереп баҫтырҙы. Һаман ҡыҙына ҡарап хәүефләнеп килгән Зарифулла башын күтәрҙе. Шаңҡыны: – Ыһ! – Тауышы иңрәп сыҡты. Иртән иртүк кенә емештәренә көсө етмәй һығылып ултырған ботаҡтар йәшел япраҡтарын елпелдәтеп үрә ҡарап тора ине. Үҙ күҙенә үҙе ышанмай, япраҡтарын күтәреп-күтәреп ҡараны. Йөрәге ярылырҙай булып типһә лә: – Кем тейҙе, балам? – тине  тыныс тауыш менән. – Әлсинә апайым ата биҙрәне тултырып йыйып алып китте-е-е-е. - Көнө буйы ныҡ булырға тырышҡан ҡыҙ буҙлап илап ебәрҙе. Балаларым менән бер байрам эшләрбеҙ, тигән атай ҡапыл албырғап ҡалды. Шулай ҙа һалҡын ҡанлы булырға тырышты: – Камила, кил әле бында, – тип аласыҡтағы ҡатынын саҡырҙы. – Һин рөхсәт иттеңме теге бумала башҡа? – Әҙ генә йыйып алам, тигәйне бит! – тине ҡатыны ғәйепле тауыш менән.  Баянан бирле балауыҙ һыҡҡан Камила шешмәкләнеп бөткән күҙҙәре менән иренә баҡты. – И-и-их! Булдырғанһың икән! – Зарифулла башын сайҡаны. –  Биш балаңдың өлөшөн ашаттыңмы?  – Тауышы зыңлап китте. Аш менән атҡанға таш менән атҡан һеңлеһенә шул тиклем рәнйене. Тештәрен шығырлатты. Ҡатынының үтә йомшаҡлығына, кешегә бер ваҡытта ла ""юҡ"" тип әйтә белмәгәненә ярһыны. Күңеле әрнегән Зарифулла йүгерә-атлай барып, келәттән балтаһын алды ла  үсе ҡанғансы ярһып-ярһып сейәнең төбөнә сапты ла сапты. Эргәһендә биш балаһы, ҡатыны өнһөҙ иланы. Көҙгө бер сыуаҡ көндә Өфөгә киткән атаһы шат йылмайып ҡайтып инде. – Әйҙәгеҙ әле, балалар, кейенеп сығығыҙ. Көн үҙәгендә эшләп ҡуяйыҡ. Күмәкләшеп баҡсаға сыҡтылар. Атаһы ике улына тиреҫ ташырға, ҡыҙҙарына һыу килтерергә ҡушты, ә үҙе тәрән итеп соҡорҙар әҙерләне. Шунан келәттән тоҡ менән үҫентеләр алып сыҡты. – Бына, балаҡайҙар,  һеҙҙең һәр берегеҙгә берәр сейә ағасы, сорттары төрлө-төрлө. Ҡайһыһы оҡшай, шуны һайлап алығыҙ. Балалар кемуҙарҙан йүгереп йөрөп аталарына ярҙамлашты. Барыһына ла күңелле ине. Эш бөткәс, Зарифулла балаларын ҡосоп: – Был донъяға һәр кеше үҙ өлөшө менән тыуа. Бәхетле, өлөшлө, ырыҫлы булығыҙ, балаларым, – тине. Ғаилә бер-береһенә ҡарап ихлас йылмайҙы, өҫтәренән бер йөк төшкәндәй булды. – Өләсәй, өләсәй, тим, минең биҙрәм күптән тулды бит. Ни эшләп өндәшмәйһең ул? – тине ейәнсәре сағыу тауышы менән. Зәлиә ирекһеҙҙән сыҡҡан күҙ йәштәре аша йылмайып, ейәнсәренә ҡараны. Улар тап атаһы менән ултыртҡан сейә төбөндә тора ине. Фото: -. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гөлназ НАФИҠОВА-ҒӘБИТОВА Тураҡланған сейәләр,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Хикәйә,8908,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-11-07/g-lnaz-nafi-ova-bitova-tura-lan-an-sey-l-r-4458057,2025-11-07T22:10:00+00:00
"""Киләсәккә билет"" сменаһына эләгеү өсөн конкурста ҡатнашырға кәрәк. Олимпиада еңеүселәре, социаль һәм ижади проекттар авторҙарына, киләсәген педагогика менән бәйләргә теләгән 14-17 йәшлек әүҙем уҡыусыларға 18 авгусҡа тиклеманкетатултырып, бәхеттәрен һынап ҡарарға кәрәк. 20 сентәбрҙә еңеүселәр исемлеге билдәле буласаҡ. Ниндәй документтар кәрәклегеношондаҡарай алаһығыҙ. Уңыштар һеҙгә! Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡара диңгеҙ буйында ял иткең киләме?,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,I tibar,812,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-07-21/ara-di-ge-buyynda-yal-itke-kil-me-4320767,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Ишембай районының Әхмәр ауылы клубында бер төркөм ҡатын-ҡыҙҙарҙың окоп майшәмдәрен эшләгән ваҡытына тура килдек. Улар араһында сабырлығы йөҙөнә сыҡҡан Рәмзиә Хәйбуллинаны тап иттек. Уның улы Юлдаш махсус хәрби операцияла һәләк булған. Әсә йөрәгенә  бер ҡасан да уңалмай торған  тәрән яра һалынған. Илебеҙ тыныслығы өсөн йәнен аямаған ошондай батыр яугирҙәр,  ҡаһарман улдар үҫтергән әсәйҙәр тураһында йәмғиәтебеҙ белергә тейеш. Улы тураһында һүҙ ҡуҙғатыу менән әсәнең күҙенә йәштәр тығылды. Тунгус позывнойлы Әхмәр егете 2022 йылдың 17 октябрендә мобилизация менән махсус хәрби операцияға юллана. Ул ваҡытта ситтә эшләп йөрөгән була. Асыҡ күңелле, ихлас, бер ҡасан да төшөнкөлөккә бирелмәй торған егет тип хәтерләй уны яҡташтары. Ҡурайҙа ла өҙҙөрөп уйнай, оҫта бейей ҙә, йырлай ҙа. Бик һәләте егет була. Өс йыл Өфөлә Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге гимназия –интернатында ла уҡый. Һаулығы арҡаһында унан ҡайтырға мәжбүр була. Ҡурайҙы йыш ҡулына ала. Хатта яуҙа ла  уны уйнап хеҙмәттәштәренең күңелен күтәрә. – Ике олатаһы ла Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары булды. Бәләкәйҙән уларҙың һөйләгәндәрен тыңлап үҫте. Патриотизм тойғоһо бала саҡтан бар ине. Махсус хәрби операцияға барыу ҡарары ныҡ булды. Төшкә тиклем повестка алды, төштән һуң китеп тә барҙы, – ти Рәмзиә Хәмиҙулла ҡыҙы. Күңел көсө ныҡ була егеттә. Уны оҙатҡан яҡындарының һағышын баҫып, һалдаттарҙы ҡаланан оҙатҡан саҡта Шайморатов генерал көйө башланғас, түҙмәй бейеүгә төшөп китә ул. Еңеү менән ҡайтабыҙ! тигән ҙур хыял менән юллана ул махсус хәрби операцияға. 2023 йылда яраланып госпиталгә  эләгә. Шунда ауылына ялға ҡайтырға ла насип була.  Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, ауылдаштары ауыл осонан йыр-бейеү менән ҡаршы ала  һалдатты.   Яугир машинаһынан төшөп, ауыл урамынан бейей-бейей ҡайта. Яралары төҙәлгәс, йәнә махсус хәрби операцияға китә. Унда мине дуҫтарым көтә, –  тип ашҡына ул яуҙаштары янына. Ике тапҡыр отпускыға ҡайта. Яҡындары менән һуңғы күрешеүе 2024 йылдың 17 мартында була. Үҙенән алда башҡалар тураһында хәстәрләү тойғоһо көслө була унда. Хатта отпускынан киткәндә Әптек,  Сәлих, Ишәй ауылдарынан яуҙаштарына тип яҡындары килтергән күстәнәстәрен дә ул кире ҡаҡмай ала. Үҙемдең дә әйберем күп тип бер һүҙ ҙә әйтмәй.  Йыраҡтағы һалдаттарға туған яҡтарынан яҡындарының сәләмененең, күстәнәсенең ни тиклем мөһим булыуын да аңлай егет. Тормош шул тиклем үкенесле. Тормошто яратҡан, алға хыялдар менән янған яугир ғүмеренең йәшнәп-йәшәр сағында 2024 йылдың 21 июнендә һәләк була, бары тик 2025 йылдың 26 февралендә йәнтөйәгенә алып ҡайтып ерләйҙәр. Яуҙа күрһәткән батырлығы өсөн Ҡаһарманлыҡ ордены, Жуков миҙалы менән бүләкләнә. Уның дауамы булып был яҡты донъяла улы менән ҡыҙы ҡала. Юлдашты яратмау мөмкин түгел ине. Ул шул тиклем мөләйем, кешегә асыҡ күңелле егет булды. Күҙҙәренән нур һибелеп тора ине, – ти ауылдаштары уның тураһында. Яугирҙең башланғыс кластар уҡытыусыһы Аза Кәримованан да уҡыусыһы тураһында тик йылы һүҙҙәр ишеттек. –Юлдашты 1-4 кластарҙа уҡыттым. Шуҡ, тиктормаҫ  була торғайны. Нимәгәлер асыуланып,  шелтәләргә уйлаһам, күҙгә ҡарап йылмайып тора ине. Бер нисек тә әрләп булмай торғайны. Үҙе шул тиклем ярҙамсыл булды. Балалар менән бергәләп экскурсияға барһаҡ, усаҡ яҡҡанда ла, аҙаҡ йыйыштырғанда ла эргәлә ярҙам итеп йөрөй ине. Уҡыуҙа ла һынатманы. Йыр-бейеү менән мәктәп, ауыл клубы сәхнәһенән төшмәне. Уҡыусым тураһында күңелемдә тик йылы иҫтәлектәр һаҡлайым, – тине уҡытыусы. Тыуған иле, халҡы өсөн яуаплылыҡ тойған, ҡалҡан булған   Әхмәр егете әсәһенең генә түгел, яҡташтарының ғорурлығы. Яугир  әсәһе Рәмзиә Хәйбуллина бер нисә йыл элек тормош иптәшен дә һуңғы юлға оҙатҡан. Әлеге көндә ауылда бер үҙе йәшәһә лә, Стәрлелә төпләнгән улы Илгиз һәм ҡыҙы Айһылыу ҡайтып хәлен белешеп, ярҙам итеп торалар. МХО-ла һәләк булған Юлдаш улының балалары ла иғтибарҙан өҙмәй. Уларға ҡарап күңелен баҫып, ғүмер итә Рәмзиә апай. Автор фотоһы.",Оноторға хаҡыбыҙ юҡ,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Ғорурлыҡ,3829,https://bashgazet.ru/articles/gorurlanabiz/2026-02-15/bynday-a-armandar-tura-ynda-onotor-a-ha-yby-yu-4578693,2026-02-15T13:00:00+00:00
"«Лира» әҙәби клубы 2021 йыл Әлшәй районының Гөлфиә Юнысова исемендәге Әлшәй биләмә-ара үҙәк китапханаһында ойошторолдо. Уның маҡсаты: районыбыҙҙың талантлы шағирҙарын һәм яҙыусыларҙын берләштереү. Осрашыуҙар өс айға бер үткәрелә. Был ваҡытта Башҡортостандың халыҡ шағиры Гөлфиә Юнысованың юбилей сараларын, шағир-яҙыусыларҙың ижад кисәләрен, арабыҙҙан киткән арҙаҡлы ҡәләмдәштәребеҙҙең хәтер кисәләрен үткәрҙек. Күркәм осрашыу кисәләре һүҙ оҫталарына ижади һәм рухи үҫешенә булышлыҡ итә. Клубтағы ҡатнашыусылар интернет селтәрҙәрендә ижад емештәре менән таныштырып бара. Әлеге клубта 23 кеше шөғөлләнә. Улар ижадсылар ғына түгел, башҡорт теле һәм рухиәте һаҡсылары.",Конкурста ҡатнашыусылар менән таныштырыуыбыҙҙы дауам итәбеҙ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0],5,Яңылыҡтар,665,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-11-26/konkursta-atnashyusylar-men-n-tanyshtyryuyby-y-dauam-it-be-4482130,2025-11-26T09:59:00+00:00
"Альбина Альбина – Сибай ҡалаһында тыуып, Магнитогорск ҡалаһына барып төпләнгән ҡыҙ. Утыҙ ике йәштә булһа ла, уға ике тиҫтәнән артыҡты биреп булмай. Ата-әсәһенең аҡсаһы, үҙенең тырышлығы менән ике юғары белем алған Альбинаның хәҙер үҙ рестораны бар. Уның килеме ике хужаға бүленһә лә, яңғыҙ ҡыҙға матур йәшәүгә, сәйәхәт итеүгә артығы менән етә. Һылыуҡайҙың яңғыҙлығының үҙ хикмәте бар. Ул үҙен (Балаларҙан азат) хәрәкәтенең ағзаһы тип иҫәпләй. Был хәрәкәт 1970 йылда Америкала барлыҡҡа килә. Уның рәтенә бала табыуҙан һәм тәрбиәләүҙән баш тартҡан кешеләр йыйыла. Улар үҙҙәрен бала мәшәҡәтенән арындырыу өсөн стерилләү юлын да үтәләр. Йәнәһе, һәр әҙәм тик үҙе өсөн генә йәшәргә тейеш, ә балаға ваҡыт әрәм итеү – мәғәнәһеҙлек. Эйе, Интернет селтәрендә иркенләп йөҙөү кешеләргә киң мөмкинлектәр асты. Альбинаның да төнгө сәғәттәрҙә хәрәкәтенең сайтына килеп инеүе яҙмышының хәл иткес мәленә әүерелә. Ғаиләлә яңғыҙ үҫеп, кескәй балаларҙы яратмаған ҡыҙға был кешеләр уның уй-фекерҙәрен асып биргәндәй була. Ысынлап та, кәрәкле дипломды алып, артабан яҡшы ғына түгел, ә юғары кимәлдәге тормошҡа ынтылған Альбина үҙен әсә, ҡатын итеп күҙ алдына ла килтерә алмай. Иркемде сикләүҙәрен теләмәйем! Туғыҙ ай буйы ыҙаланып йөрөп, етмәһә, бала тапҡандан һуң йәмһеҙләнеп ҡалған ҡатындарҙы күреп, иҫ-аҡылым китә. Ни өсөн кәрәк был уларға? Сабыйын тапҡандан алып ҡатын уның ҡолона әүерелә. Юҡ, бындай рәхәтлеккә аҡса ҡушып бирһәләр ҙә ризалашмаясаҡмын, – ти ул. Икенсе сортлы Альбинаның яҡын әхирәте Карина ла уның менән тулыһынса килешә. Карина туризм өлкәһендә уңышлы эшләй. Ҡасандыр миңә уның Рәсәй туризмын нисек үҫтереү тураһындағы сығышын тыңларға тура килгәйне. Матур ҡыҙҙың аҡыллы, төплө фекерҙәре һәр кемде һоҡландырҙы. Ысынлап та, күптәр өсөн яңылыҡ булған өлкәлә ул һыуҙағы балыҡтай йөҙә. Каринаның фекере: Был донъяла ир-егеттәргә йәшәүе күпкә еңел. Уларҙы етәксе урындарға тәғәйенләйҙәр. Бүлектә ир һәм ҡатын эшләй икән, уларҙы вазифаһында үрләтеү мөмкинлеге килеп тыуһа, мотлаҡ ир кеше һайлап алынасаҡ. Белеменә лә, эшенең сифатына ла түгел, ә тәүҙә енесенә ҡараясаҡтар! Эш биреүсе быны: Ир кеше декретҡа, бала ҡарау өсөн йыш больничныйға китмәй, – тип аңлатасаҡ. Ысынлап та, әсәйҙәргә, сабыйын йөкмәп, дауаханалар тупһаһын йыш тапарға тура килә. Шуға күрә уға икенсе сортлы хеҙмәткәр итеп ҡарайҙар. Ә бының өсөн уны ниндәй яҙмыш бүләге көтә! Көн-төн илаҡ балаһынан айырыла алмаған ҡатынына ҡарата ир һыуына. Ә бит ул әсә генә түгел, уны ашарға бешереү, өй йыйыштырыу, кер йыуыу һәм башҡа мәшәҡәттән бер кем дә азат итмәй. Һөҙөмтәлә, утыҙ йәшлек ҡатын әбей булып күренә. Үҙ ғүмерен бағышлаған баланың киләсәктә ата-әсәһенә ҡарата иғтибарлы һәм ихтирамлы буласағы бик тә икеле. Хәҙерге ваҡытта балаларҙың тәрбиәле, үҙ-үҙен ҡарай алырлыҡ шәхес түгел, ә наркоман, эскесе булыу ихтималлығы күпкә юғары. Ҡыҫҡа ғына ғүмереңде бала табып, казинола отторған аҡса кеүек, елгә осороу мәғәнәһеҙлек, тип уйлайым. Бөгөн – әхирәт. Өсөнсө әхирәттәре Марина – кейәүҙә. Оҙон етен сәстәре, ҙур зәңгәр күҙҙәре менән тормош иптәшенең (хәйер, уның ғына түгел) һушын алып йәшәгән йәш ҡатын, Карина менән Альбина кеүек, үҙенең бала табыуға ҡаршы булыуын ҡәтғи белдермәй. Сөнки уны ҡиммәтле биҙәүестәр, сит илгә сәйәхәттәр менән тәьмин иткән һөйөклөһө йорттарында бәпес ауазы яңғырауын алтынсы йыл өҙөлөп, түҙемһеҙләнеп көтә. Тик юҡ шул. Табиптар икеһен дә тикшереп, һау-сәләмәт булыуҙарын, бәпес алыуға тотҡарлыҡ булмауын белдерһә лә, ике ҡатлы йорт бала тауышынан мәхрүм. Марина әхирәттәренә: Минең бала табырға теләмәгәнемде белеп, Хоҙай сабый ебәрмәйҙер, – тип әйтһә лә, улар ҙа йәш ҡатындың хәйләләшеүен яҡшы аңлай. Сөнки хәҙерге медицинаның ҡөҙрәте киң! Бала табырға теләһәң дә, теләмәһәң дә ярҙам итәсәктәр. Аҡсаң ғына булһын! Ә тормоштоң аяуһыҙлығын белгән Марина йәшерен серен фекерҙәш әхирәттәре менән дә уртаҡлашмай. Донъя хәлен белеп булмай, бөгөн – әхирәт, иртәгә – көндәш. Ошондай ҡанун буйынса йәшәүҙәрен ҡурсаҡтарҙың һәр береһе яҡшы аңлай. Марина ваҡыты-ваҡыты менән, оҙон керпектәрен елпеп, иренә: Ниндәй гнаһтарым өсөн миңә шундай ыҙалар! Әллә ниндәй эскеселәрҙең дә, наркомандарҙың да балалары бар! Бәлки, һиңә икенсе ҡатынға өйләнергәлер? Һинең бит атай булғың килә, ә мин һиңә бер нисек тә ярҙам итә алмайым, – тип тамаша ла күрһәтеп ала. Сәстәрен туҙҙырып, бәләкәй балалай кәнәфигә һыйынып ҡына ултырып, йәштәрен ҡойған Мариночкаһын күрһә, ире ҡойолоп төшә. Тиҙ арала хәләл ефетенең ҡаҡшаған нервыларын дауалау өсөн мул ҡояшлы, диңгеҙле илгә ебәреү сараһын күрә. Тормош иптәшенең бәхеткә, бәпес һөйөүгә тулы хоҡуғы булыуы Мариночканың башына ла килмәй. Һин сабый табырға ҡаршыһың, бер ҡасан да әсәй булырға йыйынмайһың икән, был турала яҙмышыңды уртаҡлашҡан тормош юлдашыңа мотлаҡ әйтергә тейешһең бит. Әммә йәш ҡатын ире менән бергә күнеккән мул тормошонан, үҙенән-үҙе тулыланған аҡса карточкаларынан ҡолаҡ яҙасағын күҙ алдына ла килтерә алмай. Карина менән Альбинанан айырмалы рәүештә, ул бер ҡасан да эшләмәгән. Мәктәпте тамамлағас та, үҙенән ун йәшкә өлкән, янып торған ҡара күҙле, мыҡты кәүҙәле, әхирәттәр теле менән әйткәндә, перспективалы Әбйәлил егетен эләктереп, кейәүгә сыға. Яңылышмаған бит – хәҙер уларҙың Магнитогорск, Өфө ҡалаһында йорттары ла, фатирҙары ла бар. Күңелеңде йыуатырға теләһәң, Әбйәлил районының гүзәл, хозур тәбиғәтенә һыйынып ҡына урынлашҡан өйөңә барып ял ит. Бының өсөн модаға ярашлы үҙгәреп торған еңел машинаңды ҡабыҙыу етә. Быларҙың барыһын да уйлап, бәпес юҡлығын Марина бәхеткә генә тиңләй. Беҙҙе ҡапсыҡта һаҡлап булмай, тиҙәр. Бәлки, берәй ваҡыт Маринаның ире лә, ҡатынының хәйләһен аңлап, һалҡын һылыулыҡтан килгән мөхәббәттән арыныр, үҙенә тиң кәләш табып, етеш йәшәгән башҡорттар һанын арттырыр. Үкенескә ҡаршы, беҙҙең донъяла күп нәмәгә өлгәшкән, вазифаһы, мул тормошо менән юғарылыҡҡа еткән ир-егеттәребеҙ сит милләт, сит дин һылыуҡайҙарын һайлай шул. Кешесә йәшәргә теләһәң. Ҡыҙҙарҙың бәпәй ҡоло булырға теләмәүе һәм еңел йәшәү рәүеше кемгәлер һоҡланғыс та булып күренәлер. Ысынлап та, ғүмеренең һәр мәлен үҙенә генә бағышлаған һылыуҡайҙар йәш тә, сибәр ҙә. Әйтерһең дә, ваҡыт улар хаҡында онотҡан һәм йәнле ҡурсаҡтарға бөтөнләй ҡағылмай. Альбина менән Каринаға егеттәр күҙ атһа ла, уларҙың донъяуи ҡарашын белеп, күпмелер ваҡыт үткәс, ситләшәләр. Хәйер, ҡыҙҙарҙы бөтөнләй туң күңеллелектә ғәйепләп булмаҫ ине. Уларҙың икеһе лә мөхәббәт утын кисергән. Альбина һөйгән егетенә кейәүгә лә сығырға әҙер була. Тик ҡыҙ буласаҡ иренә хәрәкәтенә ингән парҙар кеүек балаларҙан баш тартып, стерилләү үтергә тәҡдим иткәс, егет аптырап ҡала. Тәүҙә ул, Альбина шаярталыр, тип уйлай. Күпмелер ваҡыт үткәс тә һаман үҙенекен тылҡыған ҡыҙға ҡарап, туй алдынан ниндәйҙер һынау үтәмдер, тигән фекергә килә. Әммә Альбинаның ғүмерендә балаға урын бер ҡасан да бирелмәйәсәген аңлағас, уны аҡылына килергә саҡыра. Ғашиҡ егет, һөйгән йәрен күпме генә кешесә йәшәргә өгөтләһә лә, күндерә алмай. Альбина: Һин ниндәйҙер балаға буйһоноп тәмле йоҡоңдан, ялыңдан баш тартырға әҙерме? Кеше, тәү сиратта, үҙен хәстәрләргә тейеш. Шул була ул кешесә йәшәү! – ти. Күпмелер ваҡыт үткәс, егет Альбинаға өйләнеүҙән баш тарта. Ғәфү ит, әгәр һөйгәнең һинән бала табырға теләмәй икән, бындай мөхәббәткә ышанып булмай, – ти ул. Каринаның егете лә ҡыҙҙың бала ҡоло булырға теләмәүен аңламай. Карина: Һин – эгоист, үҙең хаҡында ғына уйлайһың! Һин ул бала бәхетле була тип әйтә алаһыңмы? Көн һайын ниндәй генә енәйәттәр ҡылынмай, кешеләрҙе унда ла, бында ла тәбиғәт һәләкәттәре ҡыра. Ошондай рәхимһеҙ донъяға нисек бала тапмаҡ кәрәк? ! – тип ярһый ҡыҙ. Егет: Былар хаҡында уйлап – йәшәргә, бала табырға ҡурҡһаң, ошо уҡ секундта аҫылынырға ғына ҡала. Һиңә бит атай-әсәйең ғүмер биргән, ә ни өсөн һинең аҡылһыҙлығың һөҙөмтәһендә уларҙың тамыры өҙөлөп ҡалырға тейеш? Әлбиттә, үҙеңә ҡағылышлыһын үҙең хәл итергә хаҡлыһың. Әммә мин һиңә ҡарап шәжәрә ағасын ҡорота алмайым, – тип күп тә үтмәй Каринаның иң яҡын әхирәттәренең береһенә өйләнә. Егеттең бала һөйөү теләге ныҡ көслө булғандыр инде – оҙаҡламай уларҙың игеҙәк улдары донъяға килә. Мөхәббәттән уңмаған ҡыҙҙар аҡсалы, бай, өйләнгән ирҙәрҙең һөйәркәләре статусын йөрөтә. Әлбиттә, үҙҙәре аҡса эшләгән ҡыҙҙар йортонан ҡырҡ аҙым киткәс тә буйҙаҡҡа әүерелгән ирҙәрҙән баш тарта алыр ине, ләкин Карина ла, Альбина ла уларҙың бизнес, карьера өсөн кәрәклеген белдерә. Күрәһең, күңел төпкөлөндә ҡыҙҙар был егеттәренән дә яҙһа, бөтөнләй яңғыҙ ҡаласаҡтарын уйлап шомланалыр. Күп һанлы ҡиммәтле тундар тәнде йылытһа ла, йәнгә йылылығы юҡ шул уларҙың. Гүзәл ИҪӘНГИЛДИНА. Баймаҡ районы. Фото А. Королев","Йәнле ҡурсаҡтар, йәки «бәпәй ҡоло» булмаған ҡатындар","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 0 0],9,Аңлатма,8433,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/y-nle-ursa-tar-y-ki-b-p-y-olo-bulma-an-atyndar-4524675,2025-12-29T19:59:00+00:00
"Ташлама алыу өсөн аҙ тәьмин ителгән тигән статусты рәсми раҫларға кәрәк. Бының өсөн социаль яҡлау органына йәки йәшәү урыны буйынса Күп функциялы үҙәккә ғариза бирегеҙ. Ғаризаға: - ғаилә ағзаларының паспорттарын; - никах, балалар тыуыу тураһындағы таныҡлыҡтар һәм ғаилә хәле тураһындағы башҡа документтар; - ғаилә составы тураһында белешмә йәки йорт китабынан өҙөмтә; - һуңғы 3 айҙағы эш хаҡы һәм башҡа килемдәр, шул иҫәптән социаль түләүҙәр, пособиелар һәм пенсиялар тураһындағы белешмәләрҙе беркетегеҙ. Һеҙгә өҫтәмә документтар кәрәк булыуы мөмкин. Тулы исемлекте ошонда ҡарарға була: .0. Әгәр ғаилә бөтә талаптарға яуап бирһә, һеҙгә аҙ тәьмин ителгәндәр статусын раҫлаусы белешмә биреләсәк, һәм шул белешмә нигеҙендә ташламалар алырға мөмкинһегеҙ. АңлатабыҙБашҡортостан",Аҙ тәьмин ителгән ғаилә статусын нисек юлларға?,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,772,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-29/a-t-min-itelg-n-ail-statusyn-nisek-yullar-a-3903424,2024-08-29T13:29:00+00:00
"Финляндия татарлары (архив фотосы)Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң нейтрал дәүләтләр дип саналган Финляндия белән Швеция үз иминлекләре өчен хафага калды һәм НАТОга кушылырга теләк белдерде. Белгечләр Владимир Путинныңсугыш алып баруы тискәре нәтиәгә китерде дип саный. Швеция белән Финляндия Төньяк атлантик альянсына керсә, НАТОның Русия белән уртак чикләре хәзерге 1215 чакрымнан 2600 чакрымга итәчәк.17 майда узган Финляндия парламенты утырышында 200 депутатның 188 е альянска керүне хуплаптавыш бирде. Төркия башта бу ике дәүләтнең НАТОга кушылуына каршы чыкса да, соңрак ризалыгынбелдерде. Финляндия һәм Швеция тышкы эшләр министрлары НАТОга керү турында беркетмәне дәимзалады. Русия рәсмиләре моңа авап йөзеннән Финляндия чигендә хәрби көчләрне арттырачакларын белдерде. Русия Иминлек шурасы рәисе урынбасары Дмитрий Медведев НАТОны Мәскәү Калининградта, Балтыйк диңгезе буенда атом кораллары һәм һипертизлекле ракетлар урнаштырачак дипкисәтте. Финляндиядә 900 ләп татар яши. Чит ил диаспоралары арасында Финляндия татарлары иң активлардан санала. Финляндиянең НАТОга кушылырга ыенуын алар ничек кабул итә? Татарстан итәкчелегенең сугышны хуплавы нәтиәсендә үзара мөнәсәбәтләр бозылмасмы, Казан белән аралар ерагаймасмы? Азатлык шул турыда Финляндия татарлары белән сөйләште. ""Исламия"" әмгыяте итәкчесе Гөлтән Бәдретдинсүзләренчә, татарлар Финляндиянең НАТОга кушылуын хуплап чыккан. Гөлтән Бәдретдин— Украина мәсьәләсе нык тәэсир итте. Моңа кадәр шикләнеп торган кешеләр дә фикерләрен үзгәртте. Алар да Финляндия НАТОга кушылырга тиеш дип саный хәзер. Үзем дә шундый фикердә. Без моңарчы урталыкны саклап яшәдек. Украина мәсьәләсе Русиядән көтелмәгән курку китереп чыгарды. Татарстанда моны низаг дисәләр, без моны сугыш дип атыйбыз. Бәйсез бер илгә гаскәр белән керү ул сугыш була. Мин үзем фикерләремне генә әйтәм. Икенче дөнья сугышы чорында Финляндия татарлары Русиягә каршы сугышты. Татарлар арасында мондый шөбһә әле дә сакланып калган. Бу безнең тарихыбыз, — ди ул. Әйтергә кирәк, сугыш аркасында Татарстанның чит илләрдәге татар диаспоралары белән мөнәсәбәтләренең үзгәрә башлавы Финляндия татарлары мисалында да күренде. Алар татар бу көннәрдә Казанда узучы Татар конгрессы корылтаена баруданбаш тартты. Русиянең Украинага бәреп керүе сәбәпле Финляндиянең НАТОга кушылуы Татарстан белән элемтәләрнең ерагаюына китерергә мөмкин ди Бәдретдин. — Бу араларның ерагуюына китерә. Билгеле, узган гасырның 60-70 нче елларыннан бирле без үзара бик нык аралаша башладык. Татарстаннан артистлар, Камал театры, белгечләр, профессорлар белән хезмәттәшлек иттек. Моның тәэсире булачак дип уйлыйм. Хәзер Казан белән Һелсинки арасында туры очкычлар да юк. Килү-китү юллары авырая. Без Казанны һәрвакыт кыйбла буларак күрдек. Монда кечкенә диаспора булсак та, гореф-гадәтләрне, динне югалту куркынычы юк. Әмма телне саклау бик мөһим эш. Билгеле, безгә Казанга карап эш итү, аннан китаплар китертү, профессорлар, белгечләр белән очрашу мөһим. Әгәр дә без күрешә, йөрешә алмасак, бу араларны суыта. Мин монда ачык итеп сөйли алам. Татарстандагылар фикерләрен ачык итеп әйтә алмый дигән хис кала. Без моңа бик нык борчылабыз. Беркемгә дә авырлык теләмибез. Иң көчле куркуыбыз – безнең белән аралашу сәяси яктан андагы кешеләргә, оешмаларга тәэсир итәргә мөмкин. Без теләгәнебезне әйтәбез. Беркем зинданга япмый, курку хисе юк. Русиядән дә, Америкадан да хәбәрләр алабыз, ләкин үз башыбыз бар. Русиядә кешеләр үз фикерләрен әйтергә дә курка дип уйлыйбыз. Финляндия татарлары Татарстанда телнең, динебезнең югалмавын бик нык тели. Урыслашмасыннар, татарлар югалмасын. Татар телендә сөйләшмәсәң, ""мин татар"" дип әйтүдән файда юк. Финляндиядәге бөтен татарлар шундый фикердә. Телне укыту, университетта белем бирү кирәк. Татарлар дөньядан югала бара, — дип сөйләде Гөлтән Бәдретдин Азатлыкка. Финляндия татарлары мәхәлләсе әгъзасы Варол Абдрәхимсүзләренчә дә, Мәскәүнең Украинага каршы сугыш башлавы Финляндиядәге татарларның НАТОга кушылу мәсьәләсендә фикерен үзгәрткән. Варол Абдрәхим— 24 февральгә кадәр Финляндия халкының 25 проценты гына НАТОга кушылуны хуплады, 75 проценты каршы иде. Ул вакытта Русия белән дус булып тормыш итү өмете бар иде. Тарихка карасак, 75 ел элек сугыш булды. Дүрт-биш ел урманда Финляндиянең азатлыгы өчен көрәштеләр. Ул сугышта Финляндиядән 170 тән артык татар катнашты, шуларның 25 ләбе хатын-кыз иде. 75 елны искә алсак, Финляндия белән Совет берлеге арасында акрынлап дуслык мөнәсәбәтләре урнашты, сәүдә һәм мәдәни элемтәләр артты. Бигрәк тә Совет берлеге таркалгач, мондагы татарларның Татарстан, милләтебез белән аралары бик анланды. Безгә артистлар, Татарстан итәкчеләре килеп йөрде, үзебез моңарчы булган Татар конгрессы корылтайларына бардык, хәтта уртак туйлар да оештырдык. Дуслык һәм солыхта ышаныч мәсьәләсе бар. 24 февраль вакыйгасын татар буларак карасак, ""махсус хәрби операция"" дип аталган гамәл күршеңә, ирекле илгә, кардәш милләткә каршы адым булып чыкты. Үз тарихына таянып һәм милли максатларны яклап, фин халкының НАТОга кушылуын яклаучылар 25 проценттан 75 процентка күтәрелде. Без татарлар да шушы тарихта яшибез. Әлбәттә, бу рәсми фикерне халык та уртаклаша. Ә менә сугышны күргәннәр, тынычлыкны яклаучылар коралларны арттыруны уңай гамәл дип бәяләми. Бездә 101 яшьлек ветеран бар, ул да НАТОга керүне хупламый. Ләкин ул кечкенә милләт үз азатлыгын яклар өчен яхшы булмаган юллардан иң яхшысын сайларга өйрәнгән. Шуңа күрә финнар бүген НАТОга керергә теләк белдерә. Бу фикерне татарлар да уртаклаша дип уйлыйм, — ди ул. Варол Абдрәхим Финляндия татарлары ""махсус хәрби операция"" хакында да фикерләшә ди. — Европада мондый хәл булыр дип күз алдына да китереп булмый иде. Әлбәттә, без украин халкын кызганабыз. Алар үзләрен, гаиләләрен, үз өйләрен, туфракларын саклый. Миллионнарча кешегә чит илләргә качак булып китәргә туры килгән. Сугыш башланганга инде биш айдан артык үтте. Украинаның Русия территориясенә һөүм иткәне юк. Алар бердәм булып чыкты. Андагы украиннар да, урыслар да азат илдә яшәргә тели. Без Русиядә яшәүче кешеләр, халыклар өчен борчылабыз. Урыслар, татарлар һәм Русиядәге башка милләтләр дә бик жәл. Русиядә дә кешеләр бу хакта үзара сөйләшәдер, төрле фикерләр бардыр дип уйлыйм. Ләкин, әзадан куркып, фикерләрен ачык итеп белдерә алмый, — ди ул. Варол Абдрәхим сүзләренә караганда, Финляндия татарлары белән Татарстан арасындагы элемтәләр инде кимегән. Мәсәлән, Финляндиядәге бер төркем татар 2023 елда Татарстанда узачак Сабантуйларга барырга ыенган булган. Әмма хәзер инде мондый проектларны тормышка ашыру мөмкин түгел ди ул. — Татарстанда танышларыбыз, дусларыбыз бар. Алар белән аралашабыз. Табигый ки, хәзер Мәскәүдә кабул ителгән чикләүләр аркасында халык үз фикерен ачык итеп белдерә алмый. Шул сәбәптән, хәзер элекке кебек ачык сөйләшә алмыйбыз. Русиядәге вазгыятьне аңлыйбыз, Русия һәм Татарстан телевидение каналларын карау мөмкинлегебез бар. Алар белән аралашканда авырлык китерергә мөмкин булган сорауларны биреп тормыйбыз.2023 елның әендә Финляндия татарларыннан бер төркем кеше Татарстанга барып, андагы Сабантуй бәйрәмнәрендә катнашып, милли хисләребезне көчәйтергә ыенган идек. Әмма хәзер инде вазгыять башка – мәдәниятебезне, халкыбызны үз көчебез белән яшәтергә, анландырырга кала. Шул ук вакытта бу вакытлы гына вазгыять булыр дип өметләнәбез. Бу шартларда рәсми рәвештә сәфәр оештыру мөмкин түгел дип уйлыйбыз. Конгресс корылтаена да чакыру килде, тик, кызганыч, катнашып булмый. Финляндия президенты Саули Ниинисте 24 февральдән соң чынбарлык күренде, битлекләр салынды диде. Булган ышаныч кыска вакыт эчендә имерелде. Шулай да киләчәктә тынычлык булыр. Русиядә татар яисә башка милләтләрне уйласак, күпме егетләр фронтка эләгә, күпме гаиләләр улларын югалта, — ди Варол Абдрәхим. Татар конгрессы корылтаенда Русиянең Украинага каршы ""махсус хәрби операциясен"" хуплау мөрәәгате кабул итү ихтималы турында ул: ""Аллаһ сакласын. Онытмагыз, татарлар, Коръәндә мондый сүзләр бар: Бер кешене үтерсәң – бөтен кешелекне юк иткән кебек буласың, бер кешене коткарсаң – бөтен кешелекне коткарган кебек буласың"", диде. — Үз милләтеңне саклар өчен башка милләтләрне түбәнсетеп, начар гамәлләр кылырга ярамый. Без татарлар үзебез дә кечкенә генә бер милләт. Татар конгрессы дөньяда яшәүче татарларның оешмасы булганлыгын онытмаса, яхшырак булыр. Башка милләткә каршы хәрби гамәлләрне Татар милләте исеменнән хуплау һич тә дөрес адым түгел, — диде ул. Варол Абдрәхим сүзләренчә, Финляндия татарларының Татарстанга карата фикере әллә ни үзгәрмәгән. — Ни эшләп була? Күрәсең, Татарстан хакимияте һәм дин әһелләре Мәскәүгә буйсынырга мәбүрдер. Хәрби хәрәкәтләр тиз арада бетсә иде. Милләтләр арасында солых һәм ышаныч корылса иде, — дигән теләктә калуын белдерде Финляндия татар мәхәлләсе вәкиле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Финляндия татарлары: ""Башка милләткә каршы сугышны татар исеменнән хуплау дөрес адым түгел""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 1 1 0],10,татар конгрессы,8782,https://www.azatliq.org/a/31968848.html,2022-08-01T21:00:04+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКарар өлгесен депутатлар 20 ноябрьдә караячак. Русия Думасы рәисе Вячеслав Володинилдәге миграция сәясәтен кырысландыру өчен тагын бер канун өлгесе әзерләнүе турындасөйләгән. Мигрант балаларының урыс телен белүләре расланмаган килеш аларны мәктәпләргә кабул итү ярамаячак. Моны тыярга тәкъдим ителә. ""Бу темага канун өлгесе кертеләчәк"", дигән Володин. Карар өлгесен депутатлар 20 ноябрьдә караячак. Быел Русия мәктәпләренә һәм балалар бакчаларына бер сыйныфка һәм бер төркемгә урысча начар белән торган өчтән дә артык мигрант балаларын алмаскатәкъдим иттеләр. Русия мәгариф министрлыгы төбәкләргә шундый киңәшләр ибәргән иде. ""Урыс телен начар белсәләр"", ул чакта мондый балаларны укыту — ""сәламәтлек ягыннан мөмкинлекләре чикле булган балаларны"" укыткан кебек үк, иңел эш түгел, дип чагыштыра министрлык. ""Шуңа күрә бер сыйныфта (төркемдә) урыс телен начар белгән өчтән дә артык бала булмавына омтылырга кирәк"", дип киңәш ителә. Элегрәк Русия думасында мигрантларның балаларын мәктәпләрдә һәм бакчаларда түләүле укытуга күчерергә тәкъдим иттеләр. Мондый тәкъдимне депутат Ярослав Ниловясады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Думасы урыс телен белмәүче мигрант балаларын мәктәпкә алуны тыймакчы,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1251,https://www.azatliq.org/a/rusiya-dumasi-uris-telen-belmauche-migrant-balalarin-maktapka-aluni-tiymakchi/33198851.html,2024-11-12T10:21:09+03:00
"Балаларҙың һәләтен асыу – ҡатмарлы һәм оҙайлы хеҙмәт. Мәсьәләнең мөһимлеге был эште комплекслы башҡарыуҙы, һәләтле балалар менән системалы рәүештә эш алып барыуҙы талап итә. Эҙләнергә, яңы алымдар табырға кәрәк. Октябрь айында районыбыҙҙа «Ватанды һаҡлаусыларға дан! » тигән презентациялар конкурсы үткәйне. Унда Ғәйфулла Вәлиев исемендәге Йөҙимән мәктәбенән синыф уҡыусыһы Илсур Дәүләтов урынға лайыҡ булды. Уға тағы ла ҙурыраҡ уңыштар теләп ҡалабыҙ. Фәнилә ИҘРИСОВА. Ғафури районы.","Һай, үҙебеҙҙең Илсур!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хаттар,483,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-11-18/ay-ebe-e-ilsur-4471329,2025-11-18T10:38:00+00:00
"Ял көндәрендә Башҡортостанда ҡар яуыуы ихтимал. Синоптиктар хәбәр итеүенсә, шәмбе, 12 апрелдә, төндә урыны менән бер аҙ епшек ҡар яуыуы ихтимал, көндөҙ яуым-төшөмһөҙ. Ел төньяҡтан, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -4,1, көндөҙ 6,11. Йәкшәмбе, 13 апрелдә, урыны менән бер аҙ ямғыр, ә төндә ҡарлы-ҡатыш ямғыр яуасаҡ. Ел төнбяҡтан, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә -2,3, көндөҙ 8,13.",Ял көндәре лә ҡарлы булырмы?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,412,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-11/yal-k-nd-re-l-arly-bulyrmy-4194164,2025-04-11T13:07:00+00:00
"История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: «Уходит вдаль воспоминаний цепь, И наполняет сердце человека Башкирская задумчивая степь С дорогою длиной в два долгих века. И грустный Пушкин едет в Оренбург, День короток, длинна его дорога. И колокольчик захлебнулся вдруг Под светлою дугой луны двурогой. Слилась со степью пепельная высь, И так снега спокойны после бунта. Какой восторг и ужас пронеслись Средь этой мглы совсем недавно будто? Молчит поэт, несутся кони вскачь, Свистят полозья новенькие глухо. Башкирский мелодии, как плач, Мерещатся внимательному слуху. Порой мелькнет лицо среди полей Красавицы-башкирки чернобровой. А то в шубейке заячьей своей Сам Пугачев появится суровый. Вот падает с подкошенным конем Джигит, смертельной мукою объятый. Играя ослепительным огнем, Юлаи скачут в бой и Салаваты. Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже. Ю. УЗИКОВ Материал: ""Истоки""История появления рисунка такова. Работа над ""Историей Пугачева"" побудила поэта побывать в местах, где бушевало пламя Крестьянской войны годов. Целью поездки было и посещение Оренбургской губернии, в состав которой входила Башкирия. Началось путешествие 17 августа, а закончилось года. Во время остановок Пушкин встречался со старожилами и участниками Крестьянской войны, записывал их рассказы, знакомился с архивными материалами. Все способствовало тому, что в ноябре 1834 года появилась на свет ""История Пугачевского бунта"" (название ""История Пугачева"" было запрещено Николаем ). В стихотворении ""Пушкин в башкирской степи"" Гилемдар Рамазанов о путешествии поэта пишет так: Во время поездки Александр Сергеевич часто писал жене. Пушкин словно уговаривает Наталью Николаевну, просит не сердиться за свой отъезд и за то, что надолго оставил её. Он пользуется случаем напомнить ей о её красоте. О том, что она прекраснее всех, и никто с ней не может сравниться. Сообщал, что он ведет себя в дороге безупречно, поднимает бокалы только за её здоровье. А женщины, которым он в дороге уделяет внимание, вовсе не красивые женщины. Есть пушкинские стихи ""Я помню чудное мгновенье"", ""Признание"", ""Для берегов отчизны дальней"". Они не предназначались для печати. Так и с пушкинскими письмами. Они давно уже переступили границы принадлежности двум существам, стали достоянием национальным! Но их интимность никуда не делась. Вот письмо Пушкина, отосланное из Оренбурга Наталье Николаевне. Доверчивая, шутливая интонация: ""Как я хорошо веду себя! как ты была бы мной довольна! За барышнями не ухаживаю, смотрительшей не щиплю, с калмычками не кокетничаю – и на днях отказался от башкирки, несмотря на любопытство, очень простительное путешественнику. Знаешь ли ты, что есть пословица: на чужой стороне и старушка божий дар. То-то, женка. Бери с меня пример. "". Игорь Смольников приводит в своей книге выдержку из пушкинского письма и замечает: ""Возможно, эту башкирку он зарисовал в своей дорожной книжке, как во время путешествия в Арзрум – калмычку. Но той, кроме рисунка, он посвятил целое стихотворение (""Калмычка""), а башкирка не вдохновила его на стихи… Есть только этот рисунок и упоминание о ней в письме жене"". Конечно, письмо Пушкина из Оренбурга не в лучшем свете характеризует его самого. Но, как говорится, из песни слова не выкинешь, да и из письма тоже.",Рисунок Пушкина,['Дин' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],2,Аңлатма,5513,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-06/risunok-pushkina-4339963,2025-08-06T12:43:00+00:00
"Фестиваль объединит четыре площадки: - Молодёжный форум «Самородок – Аҫылташ» для студентов; - Туристический слёт работающей молодёжи Башкортостана (для сотрудников предприятий); - Туристический слёт студентов Башкортостана (для студсоветов, профсоюзов и советов общежитий); - Молодёжный форум «Вместе с республикой и страной» для студентов-выходцев из республики. Как отметил министр молодёжи РБ Вито Сабиров, участники могут выиграть грант до 1 миллиона рублей на свой социальный проект в рамках конкурса Росмолодёжи. Участие бесплатное. Регистрация ведется по ссылке",В Зилаирском районе пройдет фестиваль « единство страны – берҙәмлек»,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,569,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-02/v-zilairskom-rayone-proydet-festival-za-edinstvo-strany-za-ber-mlek-4298809,2025-07-02T15:04:00+00:00
Уның әсәһенә ҡарата административ материал төҙөләсәк.,Дүрт йәшлек бала тәҙрәнән осоп төшкән,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,53,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-28/d-rt-y-shlek-bala-t-r-n-n-osop-t-shk-n-4177378,2025-03-28T22:05:21+00:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: Һөт кухняһы төбәк етәксеһе башланғысы менән 2019 йылда булдырылды. Был ваҡыт эсендә сығарылған ассортимент ике тапҡырға, ә эшкәртелгән сеймал күләме 2,7 тапҡырға арттырылған. 2025 йылдың туғыҙ айында цехтарҙа 1 015 тонна һөт эшкәртелгән, 646 тонна әҙер продукция сығарылған. Республикала ете етештереү майҙансығы эшләй – Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Нефтекамала, Октябрьскийҙа, Сибайҙа, Белоретта һәм Ҡыйғы районының Үрге Ҡыйғы ауылында. Муниципалитеттар территорияһында бөтәһе 135 биреү пункт эшләй, шул иҫәптән 63 фирма, 7 дарыухана базаһында. Балалар аҙыҡ-түлеге менән бушлай тәьмин итеүгә ғаризаны Башҡортостандың күп фуециялы үҙәктәрҙең бөтә офистарында һәм «Дәүләт хеҙмәттәре» (Госуслуги) порталы аша электрон төрҙә бирергә мөмкин. Башҡортостан башлығы «Һөт кухняһы» етештереүҙе артабан киңәйтеүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды: - Был ҙур предприятие, уны үҫтереүгә бюджет средстволарын һалдыҡ. Беҙ уны асҡанда, буласаҡ әсәйҙәр, балалар бушлай сифатлы продукция алһын тигән идея бар ине. Һәм беҙ уны тормошҡа ашырҙыҡ, - тип йомғаҡ яһаны Радий Хәбиров. - Һеҙҙән артабанғы стратегия, шул иҫәптән бюджеттан тыш эшмәкәрлек буйынса тәҡдимдәр көтәм.","Башҡортостанда 19 меңдән ашыу льготалы кеше бушлай ""Һөт кухняһы"" продукцияһы ала",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аңлатма,1165,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-14/bash-ortostanda-19-me-d-n-ashyu-lgotaly-keshe-bushlay-t-kuhnya-y-produktsiya-yn-al-4426730,2025-10-14T16:04:00+00:00
"Данис Йәлилов — Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы. Һай, афарин!","Дуҫтар, баҡсағыҙҙа уңыш нисек?",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Тәбиғәт,115,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-08-31/du-tar-ba-sa-y-a-u-ysh-nisek-4367918,2025-08-31T15:10:00+00:00
"Икенсе көнөм музейҙар көнө булды. Башкортостан Милли музейында Санкт-Петербургтан килгән «Гости из прошлого» тигән динозаврҙар тураһында күргәҙмә булды. Аксаковтың йорт-музейы бигерәк оҡшаны. Тарихын йөкмәткеле һөйләнеләр, һоҡланырлыҡ, ғорурланырлыҡ шәхес булған икән. Шулай уҡ Шайморатов һәйкәлен күрҙек. Ундағы -кодтан видеоһын да ҡарап булды. Йома көнө Туҡай урамындағы мәсеткә инеп, вәғәз тыңланыҡ. Башҡортостан концерт залына «Елкән» музыкаль конкурсының финалына барҙыҡ. Уны залдың балконында ултырып ҡараныҡ һәм талантлы балаларҙың ҡыуанысын уртаҡлаштыҡ. 3 ноябрь таңға ер йөҙөн ҡаплап тәүге ҡар яуған. Ул да матур күренеш. СӨЛӘЙМӘНОВА Элиза, Ейәнсура районы Башҡорт Үргене ауылынан 10-сы синыф  уҡыусыһы.",Көҙгө каникулда күңелле һәм фәһемле ял иттем,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Хаттар,712,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2025-11-04/k-g-kanikulda-k-elle-m-f-emle-yal-ittem-4452184,2025-11-04T12:56:00+00:00
"Йәйге каникул мәле бар балаларға ла ныҡ оҡшайҙыр, тип уйлайым. Ни тиһәк тә, өс ай буйы ял итәбеҙ! Мәктәпкә бармайбыҙ, уҡыу юҡ. Бәлки, әлегеләй оҙайлы каникул ҡышҡыһын булһа, уныһын да яратыр инек ул. Ә шулай ҙа иң ҡулай ял итеү мәле — йәй миҙгелендәге көндәр.",Иң күңелле көндәрем — ауылда,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Минең өс айым""",259,https://yanshishma.com/articles/mine-s-ayym/2025-07-14/i-k-elle-k-nd-rem-auylda-4313116,2025-07-14T15:30:00+00:00
"Конкурста эшҡыуарҙар, юристар, адвокаттар, нотариустар, бухгалтерҙар, дәүләт һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, фән һәм йәмәғәт эшмәкәрҙәре ҡатнаша.",Бизнесты яҡлаусы – 2025 премияһы еңеүселәрен бүләкләйҙәр,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Милли проекттар,147,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-01/biznesty-ya-lausy-2025-premiya-y-e-e-sel-ren-b-l-kl-y-r-4487392,2025-12-01T07:00:00+00:00
"Ҡәйнәм менән бергә алты бергә йәшәйбеҙ. Айырым сыҡҡы килә, әммә ирем атай мәрхүмгә һүҙ бирҙем, әсәйҙе ташламаҫҡа тип баш тарта. Икенсе яҡтан үҙебеҙ өйҙә юҡ саҡта ҡәйнәм йортто ла, балаларҙы ла ҡарай. Шуға күрә ҡәйнәм менән йәшәүе уңайлы ла. Әммә уның минең менән бөтөнләй һөйләшмәүе, һүҙ ҡушмауы йәнде көйҙөрә ине. Мин үҙем бик һүҙсән кеше. Улайтып өндәшмәй ултыра алмайым. Шуға күрә хәбәр һөйләп һөйләйем дә, ҡәйнәм яуапҡа һм тип тамаҡ ҡына ҡыра. Иремә кискеһен ҡәйнәмә зарланып бер булам. Ул өндәшмәй йәки ҡуй әле тип кенә ебәрә. Был ҡәйнә ни өсөн мине шул тиклем күрә алмай икән тип йәшәр инем дә артабан, әгәр ҡазаға тарымаһам. Такси менән барған ерҙән аварияға тарыныҡ. Һәм беләһегеҙме, иң беренсе булып ҡәйнәм килеп етте яныма. Палатаға килеп инеп мине ҡосаҡлап илап ебәрҙе. Шул саҡ ҡына ҡәйнәмдең үҙенең холҡо шулай үтә тыныс һәм ҡырыҫ булыуын аңланым. Мин дауаханала ятҡанда көн дә килеп йөрөнө, өйҙәге хәлдәрҙе, балаларҙы бер туҡтауһыҙ һөйләне. Ә бына мин өйгә ҡайтҡас барыһы ла элеккесә. Мин һөйләйем, ҡәйнәм өндәшмәй. Булһын! Мин хәҙер ҡәйнәмдең күңеле лә йомшаҡ, үҙе лә бик яҡшы кеше икәнен беләм. Ә һөйләргә - мин үҙем дә аптырамайым. Тыңлаусы ғына булһын. В.",Ҡәйнәмдең кем икәнен белдем,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,1172,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-08-04/yn-mde-kem-ik-nen-beldem-4337129,2025-08-04T10:37:00+00:00
"Руководитель филиала фонда «Защитники Отечества» в республике Гульнур Кульсарина отметила, что в Башкортостане 120 социальных координаторов работают во всех муниципалитетах, и эта практика показала свою эффективность. – Расширение сети отделений фонда – это возможность оперативно реагировать на запросы ветеранов, предоставлять им необходимую консультационную, юридическую и психологическую поддержку. Кроме того, создание отделений позволит более эффективно координировать работу с местными органами власти, общественными организациями и волонтерами, – сообщила Гульнур Кульсарина. В России за два с половиной года работы фонд «Защитники Отечества» стал для ветеранов и семей участников СВО «единым окном» комплексной помощи и обработал уже свыше 2 миллионов обращений, из которых более 96 решено положительно. Среди приоритетных задач остаются диспансеризация, содействие в оперативном оформлении и получении документов, трудоустройстве, а также оказание психологической помощи ветеранам СВО и членам семей погибших защитников. Об этом сообщили на заседании Наблюдательного совета Государственного фонда поддержки участников специальной военной операции «Защитники Отечества», в котором приняли участие первый заместитель руководителя Администрации Президента России Сергей Кириенко, вице-премьер России Татьяна Голикова, статс-секретарь – заместитель Министра обороны России, председатель фонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева.   Первый заместитель руководителя Администрации Президента России Сергей Кириенко в своем выступлении подчеркнул, что ветераны СВО и их близкие отмечают эффективность работы фонда. – Согласно проведенным «Народным фронтом» опросам, улучшилась ситуация с охватом ветеранов СВО социальными координаторами. В 2025 году доля таких ветеранов, которые сообщили, что за ними закреплен социальный координатор, увеличилась на 11 пунктов и достигла 87. Около 80 опрошенных ветеранов оценивают работу координаторов стабильно высоко, – рассказал Сергей Кириенко. Председатель фонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева озвучила инициативу о расширении оказываемой фондом помощи на ветеранов СВО, которые получили тяжелые ранения, но приняли решение продолжить службу в Министерстве обороны России. – Предполагается, что действующие военнослужащие с инвалидностью смогут наравне с уволенными ветеранами СВО получать меры поддержки от государства. Среди них: технические средства реабилитации, в том числе высокотехнологичные спортивные протезы, автомобили с ручным управлением, адаптивная одежда, а также адаптация жилых помещений, доплата к электронному сертификату, выдаваемому Социальным фондом России, обеспечение медицинскими изделиями и лекарственными препаратами, – добавила Анна Цивилева. Напомним, Государственный фонд «Защитники Отечества» был создан в России в апреле 2023 года по Указу Владимира Путина. Цель – сопровождение ветеранов СВО и членов их семей. Автор – Эльвира Сафина, фото – фонд ""Защитники Отечества""",Фонд «Защитники Отечества» в Башкирии - за два года более 122000 обращений,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1],6,Йәмғиәт,2949,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-22/filial-fonda-zaschitniki-otechestva-v-bashkirii-za-dva-goda-bolee-122-obrascheniy-4436917,2025-10-22T15:04:00+00:00
"Бөгөнгө көндә мыжыҡтар күп. Берәүҙең эш хаҡы аҙ, икенсеһенең бизнесына ҡамасаулайҙар, өсөнсөнө алдап киткәндәр, дүртенсеһенә тик ялҡау эшселәр эләгә. Шундай илаҡтарға ҡабатлап әйткем килә: барыһы ла мөмкин! Мин үҙем 2000 йылдан алып шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнәм.",Барыһы ла мөмкин!,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,267,https://henek.info/articles/++-++/2025-01-31/bary-y-la-m-mkin-4103620,2025-01-31T12:00:00+00:00
"Бер нисә йылдан Өлгөргә педагог Зарифьян Ғарипов етәкселек итә башлай. Тағы бер етәкселәре – хореография уҡытыусыһы Альбина Вәлинурова. Әле ансамблдә 24 бала шөғөлләнә. Улар бейеүҙе яратып, ҙур теләк менән дәрескә йөрөй. Ансамбль өлгөлө тигән исемен тырышлығы, төрлө сәхнәләрҙәге сығыштары, фестивалдәрҙә, конкурстарҙа ҡатнашыуы  менән иҫбатлай. Өлгөрҙәр халыҡ бейеүҙәрен бейей. Башҡорт, рус, татар, сиған, ирланд, мари, украин һәм башҡа халыҡтарҙың бейеүҙәре бар уларҙың репертуарында. Әле күптән түгел ансамбль, «Осрашыу» тигән казак бейеүен башҡарып,  Бөтә планета йондоҙҙары-2024. Әфлисун фрешы халыҡ-ара күп жанрлы йәйге конкурсында 3-сө дәрәжә лауреат булды.  Өлгөрҙөң сығышы айырым энергия һәм аһәң менән айырылып тора. Осрашыу бейеүе төҫлө костюмдар, динамик хореография менән тамашасыларҙы казак йолаһы мөхитенә алып китә, бейеүҙең һәр хәрәкәте ныҡлыҡ, туғанлыҡ тураһында һөйләй. Өлгөр өсөн был уңыш – лайыҡлы бүләк кенә түгел, ә артабанғы ижадҡа, яңы ҡаҙаныштарға этәргес көс тә. Йәш бейеүселәрҙе яңы ярыштар, яңы уңыштар  көтә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Мәсетленең Өлгөр бейеүселәре,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 0 0 1 0 1 1 1 1 1 0 0],8,Яңылыҡтар,1469,https://amanat.su/articles/novosti/2024-10-24/m-setlene-lg-r-beye-sel-re-3981397,2024-10-24T10:28:00+00:00
"Президент России Владимир Путинпо видеосвязи принял участие в тренировке стратегических ядерных сил. Об этом сообщается насайте Кремля. Президент из Кремля в режиме видеоконференц-связи (ВКС) вышел на связь с главой Генштаба Валерием Герасимовыми назвал тренировку стратегических ядерных сил плановой. Как отчитались в Кремле, все задачи тренировки стратегических ядерных сил выполнены, также был проверен уровень подготовки органов военного управления. На тренировке стратегических ядерных сил был выполнен пуск баллистической ракеты «Синева» из акватории Баренцева моря с атомного ракетного подводного крейсера «Брянск», а также крылатых и межконтинентальных баллистических ракет. Также были задействованы комплексы«Ярс»и самолеты дальней авиации Ту-95МС, отчитались в Кремле. Ранее генсек альянса Марк Рюттеанонсировал, что НАТОпроведет учения с имитацией использования ядерного оружия. По его словам, такие мероприятия «посылают четкий сигнал любому противнику» о том, что блок может и будет защищать всех союзников. В Кремле в ответ на этозаявили, что учения НАТО всегда находятся во внимании российских военных. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин принял участие в тренировке стратегических ядерных сил,['Дин' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,1295,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-23/putin-prinyal-uchastie-v-trenirovke-strategicheskih-yadernyh-sil-4439181,2025-10-23T17:00:00+00:00
"Һөйләшеүең һалҡын ҡына, Ҡамасаулайым һаман… Шылтыратма, теләмәһәң, Тик иҫән-һау бул, балам. Эштәрең ыңғай барамы, Йонсотманымы ҡалаң? Доға итеп ҡабатлайым: Тик иҫән-һау бул, балам. Изге уйлы кешеләрҙең Уртаһында бул, балам… Илатһаң да, онотһаң да, Иҫәнлек теләп ҡалам. Фирүзә Абдуллина",Доғам,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,285,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/do-am-4576059,2026-02-12T21:00:00+00:00
"Сөләйман Зарипов машинасы Буада табылдыТатарстандагы күренекле имам Сөләйман Зариповның һәм аның юлдашы, Берләшкән Гарәп Әмирлекләреннән килгән билгеле хәйрияче Нәметдиннең эзсез-хәбәрсез югалуына бер ай булды. Тикшерүчеләр шушы сәер вакыйга турында хәзергә кадәр нинди мәгълүмат ыйгандыр, безгә билгесез. Шуңа да без әлегә төрле фаразлар гына кора алабыз.2009 елга кадәр мин Мордовиянең төп мөфтиятендә юрист булып эшләгән идем. Безнең әмигъ мәчетенең төзелешенә киткән акчаның күбесе Мисырдан килгән иде, андагы Мансур исемле бер шәехтан. Мәчетебезнең исеме дә хәзер Мансур дип атала. Шул чорда, 2007 елда дип хәтерлим, безнең мөфтигә ФСБ кешеләре килде һәм хәзер мәчетләргә чит илләрдән турыдан-туры акча алу ярамый, Русиядә ислам мәдәниятенә, фәненә һәм мәгърифәтенә ярдәм итүче махсус фонд төзелде һәм чит илдән килгән бар акча башта шул фондка ыелып, сез аны шул фонд аша гына ала алырсыз, диде. Имам Сөләйман ЗариповӘлбәттә, бу хакимиятләр кулындагы фонд мөселман илләреннән килгән акчаны туплап, ул акчаның шактый өлешен үз файдасына куллана барды, һәм алар аны үзләре теләгән мөфтиятләргә, ягъни хакимият ырын ырлаганнарга гына бирә башлады. Ә башка мөфтиятләргә бу акчалар тимәде. Мөселман илләрендәге сәдака бирүчеләр бу хәлне аңлагач, мөфтиләргә, аларның ярдәмчеләренә, кайбер имамнарга акчаны турыдан-туры бирү юлын карый башларды. Әлбәттә, чит илләрдән килгән бу акчаны ничектер хакимиятләргә күрсәтми генә файдаланырга туры килде. Без, гади мөселманнар, мондый акчаларның килү тәртибен дә, күпме килүен дә белмибез. Сөләйман хәзрәт үзе монда зур роль уйнамыйдыр дип уйлыйм, югалу теге шәех Нәметдинне кулга төшереп, аның акчаларына ия булу теләге белән эшләнгәндер дигән хис кала. Башта шундый уй да бар иде – әгәр югалу артында Русия полициясе яисә ФСБ торса, алар күпмедер вакыт узу белән элемтәгә чыгар иде. Юк, чыкмадылар. Димәк, алар инаятьчеләр кулында. Шәех Нәметдин Төмән өлкәсе Түбән Тәүде районы Икенче Казанлы авылы мәчетендә, 1994Бу инаятьчеләр Сөләйман хәзрәтнең гаиләсенә дә шалтыратмый, йолым акчасы да сорамый. Әмма алар акча сорап шәех Нәметдиннең гаиләсе яисә иптәшләре белән бәйләнешкә кергәннәрдер дип уйларга була. Куркыткан һәм шомлы нәрсә шул – бу инаятьчеләр Төньяк Кавказдагы ""үлем эскадроннары"" әгъзалары гына була күрмәсен. Алар Төньяк Кавказдагы шактый гына бәйсез имамнарны һәм башка руханиларны юк итте. Ә алар башына иткән гади мөселманнарны әйтеп тә торасы юк инде. Сөләйман хәзрәтнең машинасы артыннан Татарстан номерлы ике машина йөргән һәм хәзрәтләрне Мордовиядә түгел, Татарстанда урлаганнар. Димәк, инаятьчеләргә Татарстан – таныш ир. Аларны үтерер өчен генә артларыннан мондый озак йөрмәсләр иде. Монда Нәметдин хәзрәт гомере өчен зур акчалар сорау максаты булырга тиеш дип уйлыйм. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Руханиларның югалуы хәйрияче Нәметдин акчаларына бәйле була ала,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Комментарийҙар,2805,https://www.azatliq.org/a/27598374.html,2016-03-08T13:26:28+00:00
"Есеме лә исеме кеүек үк матур бит уның. Хима – һинд телендә «ҡояш нуры», ғәрәпсә «яҡтылыҡ, сафлыҡ, таҙалыҡ», грекса «хазина», төрөксә «серле» тигән мәғәнәләрҙе аңлата, һәм улар барыһы ла Химаның булмышына тура килә. 1982 йылдың июль айы. Сәнғәт юлын һайлап, йырсы булабыҙ тип, Башҡортостандың төрлө төбәгенән егет-ҡыҙҙар баш ҡалаға юл алдыҡ. Имтихан көнө, сәнғәт училищеһы абитуриенттар менән шығырым тулған. Уҡыу йорто шау-гөр килә, ҡайҙа фортепиано, скрипка, баян, торба, виолончель тауышы. баш әйләнгес. Йыр бүлеге урынлашҡан ҡатҡа күтәрелдем. Имтихан ҡабул иткән актовый зал эргәһендә кемдер распевка эшләй, кемелер йырлай, тауышын көйләй. Өҫ башымды үҙ заманыбыҙға тура килтереп матур кейенгәнмен: йәшел сәскәле крепдешин күлдәктәмен, сәсемә ромашкалы заколка ҡуйғанмын, бәләкәй генә сумочка һәм үксәле туфли. Конкурс бик ҙур, 1 урынға 15 кеше тигән хәбәр тәнемде эҫеле-һыуыҡлы итте. шул саҡ нескә генә билле, зәңгәр сәскәле күлдәктәге ҡара ғына ҡыҫҡа сәсле бер ҡыҙ миңә өндәшә: «Апай, минең йырлауымды тыңлап ҡына ҡарағыҙ әле, дөрөҫ йырлайым микән? Мине уҡырға алырҙар микән? » Нишләп уны минән һорай икән тип бөтөнләй юғалып ҡалдым. Бына йырлап ебәрҙе бит әй! Моңло, сағыу, үҙенсәлекле, тәбиғи матууур тауыыыыш! Хәҙер мин хафалана башланым. Ошондай матур йырсылар араһынан конкурстан үтә алмаҫмын ул. 150 кеше араһынан унауҙы ғына һайлап алырға тейештәр бит! Бер-бер артлы имтихан тапшырып сыҡтыҡ, тулҡынланып жюри ағзаларының баһаһын көтәбеҙ. Имтиханда бер йырымды гармунда уйнап йырлағайным, ваҡыт тиҙерәк үтһен тип, йәнә ҡулға гармун алдым. Күмәкләшеп йырлап ебәрҙек: «Иҫеңдәме, иркәм, танышҡайныҡ икәү, йылы яҡтан ҡоштар ҡайтҡанда. » Исемлекте сығарып элделәр. Резида ӘМИНЕВАНЫҢ йәшлек әхирәте Хима Йәнбирҙина хаҡында матур яҙмаһын ""Тамаша"" журналының яңы июнь һанында тулы килеш уҡырһығыҙ. Дуҫтар, әле журналға яҙылыу бара. Ярты йылға - 420 һум. Редакция үҙе 120 һум ташлама эшләй. Бының өсөн (Ильшат Булатович З. ) номерына бәйле картаға (Сбер, Уралсиб) 300 һум аҡса ебәрергә һәм бәйләнешкә сығып, адресығыҙҙы әйтергә кәрәк була.",Йәшлекте бер иҫкә алып.,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],6,Мәҙәниәт,2042,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2024-06-09/y-shlekte-ber-i-k-alyp-3804301,2024-06-09T16:59:00+00:00
Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров был турала Указ сығарған. Ниңә тергеҙелә тибеҙ? 1990-сы йылдарҙа Ҡолонсаҡ шаулап-гөрләп үтә торғайны. Булып юҡҡа сыҡҡанды терелтәбеҙ йәғни. Тәҡдимде БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙа үткән түңәрәк ҡорҙа Башдрамтеатрҙың художество етәксеһе Олег Ханов индергәйне. Милли театр йәшәһен һәм үҫһен өсөн һәләтле балаларҙы табыу һәм театр юлына баҫтырыу мөһим. Сығанаҡ: Башинформ.,Ҡолонсаҡҡа юл асыҡ,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,403,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-02/olonsa-a-yul-asy-3907888,2024-09-02T12:47:00+00:00
"Васил ШәйхразиевБу турыда Якутиянең тышкы бәйләнешләр һәм халыклар эшләре министрлыгы матбугат хезмәтенә таянып РИА Новости хәбәр итә. ""2-3 мартта Якутскида Дөнья татар конгрессы шурасының күчмә утырышы узачак. Утырышта Татарстан премьер-министры урынбасары, Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевкатнашачак"", дип белдергәннәр матбугат хезмәтендә. Якутскидагы Халыклар дуслыгы йортында Ерак Көнчыгыш федераль бүлгесе, Иркутски өлкәсе, Красноярски крае, Тыва республикасы һәм башка төбәкләрдә эшләп килүче татар әмәгать оешмалары вәкилләре катнашачак диелә. Министрлык шулай ук Татарстан белән Якутия арасында хезмәттәшлек мәсьәләләре каралачагын, дәүләт милли сәясәтенә багышланган түгәрәк өстәл сөйләшүләре узачагын да белдергән.2010 елгы анисәптә Якутиядә 8,1 мең татар теркәлгән. Республиканың Алдан, Нерюнгри һәм Мирный шәһәрләрендә татар әмәгать оешмалары бар, Якутскида ""Туган як"" татар мәдәни үзәге эшләп килә.2020 елның 29 августында Дөнья татар конгрессының ""Милләт ыены"" корылтаенда ""Татарлар: гамәл стратегиясе"" кабул ителде. Аны гамәлгә ашыру өчен 2023 елга кадәр 400 миллион сумга якын акча бүленәчәк. Татар әмәгатьчелеге вәкилләре татар халкының үсеш стратегиясе булырга тиешле документның әмәгатьчелек белән килешмичә әзерләнүен һәм алдан игълан итми генә кабул ителүентәнкыйтьләп чыкты. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Якутскида Дөнья татар конгрессы шурасының күчмә утырышы үтәчәк,['Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1542,https://www.azatliq.org/a/31123477.html,2021-02-26T13:10:08+00:00
Уның 2024 йылдың мартында хәбәрһеҙ юғалған 14 йәшлек Дамир Әҙеһәмов булыуы ихтимал.,Өфөлә Ағиҙел йылғаһы буйында кеше һөлдәһе табылған,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Донъя,83,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-05/f-l-a-i-el-yyl-a-y-buyynda-keshe-ld-e-tabyl-an-4267096,2025-06-05T20:15:00+00:00
Студент 3 курса инженерного института Мичуринского государственного аграрного университета Андрей Хохлов приедет в Уфу на научную стажировку. Молодой человек – один из победителей конкурса для школьников и студентов со всей страны «Наука. Территория героев».,Победитель федерального конкурса пройдет стажировку в Межвузовском кампусе Уфы,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Мәғариф,258,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-20/pobeditel-federalnogo-konkursa-proydet-stazhirovku-v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-4134397,2025-02-20T19:45:00+00:00
"Алинә Нәүрүзова һәм Руслан НәгыевБүген Омски мәхкәмәсе медицина көллияте студенты Алинә Нәүрүзова шикаятен карауны дәвам итте. Студент кыз уку йорты итәкчелегенең эчке тәртип кагыйдәләренә сылтанып яулып бәйләүне тыю карарын мәхкәмәгә биргән иде. Аның адвокаты Руслан Нәгыев -Реалиига белдергәнчә, бүген мәхкәмәдә коллият идарәсе вәкилләрен тыңлаганнар. Алар Нәүрүзова башындагы яулыкның кайсы кагыйдәләрне бозуын аңлата алмый. Көллият вәкилләре эчке кагыйдәләр бозылуы турында әйтә, ә без яулык бәйләү Нәүрүзованың шәхси эше дип авап бирәбез, ди Нәгыев. Адвокат әйтүенчә, көллият вәкилләре Нәүрүзова башындагы яулыкның эстетик яктан каршылык тудыруын әйтә. Моңа авап буларак, мин мәхкәмәгә ябыштырыла торган керфекләрнең миңа эстетик яктан ошамавын, әмма бу минем түгел, ә керфек ябыштырган хатынның эше булганга, ризасызлык белдермәвемне әйттем. Яулык бәйләү дә Нәүрузованың конституция тарафыннан гарантияләнгән хокукы. Мөселманнар — Русия федерациясенең ирле халкы, безнең башка ватаныбыз юк, ди Нәгыев. Ул шулай ук мәхкәмәдә Русиянең башка төбәкләрендәге, аерым алганда Татарстан, Башкортстан һәм Чечнядәге медицина уку йортлары студентларын һәм табибларны мисал итеп китерүен, аларның яулык бәйләве бернинди ризасызлык тудырмавын һәм укуга зыян китермәвен әйтүе турында да белдерә. Нәгыев әйтүенчә, көллият идарәсе Нәүрүзовадан башка студентларның да укырга яулык бәйләп килгәнлеген, әмма сөйләшүдән соң аларның яулыкларын салырга мәбүр булганлыгын белдергән. Без монда дини дискриминация күрәбез. Моны мөселманнарның вөданын түбәнсетү итеп күрәбез, ди Нәгыев. Ул мәхкәмәдә башын каплаган Мәрьям ана иконасын да күрсәткән. Мәхкәмә киләсе утырышны 21 июльгә билгеләгән. Элегрәк мәхкәмә Алинә Нәүрүзовадан ислам динен тотуын дәлилләүне, Коръәннән хатын-кызның хиаб киюен таләп итүче өзекләр китерүне һәм аның үз хокуклары өчен чын күңелдән көрәшүен исбатлауны таләп иткән иде. Элегрәк мондый белешмәне Русиянең Азия өлеше мөфтие Нәфигулла Аширов, Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин һәм Омски өлкәсе мөфтие урынбасары Жаксылык Оспанов та китергән иде. Бүген мәхкәмәгә үз карарын Русия голәмә шурасы да тапшырды. Алар барысы да мөселман хатын-кызның яулык бәйләргә тиешлеген белдерә. Алинә Нәүрүзова һәм Руслан Нәгыев көллиятнең тыю карарын бу язда мәхкәмәгә бирде. Нәүрүзова Омскиның Киров районы мәхкәмәсеннән көллиятнең бу кагыйдәсен һәм яулык бәйләгән өчен үзенә белдерелгән шелтәләрне гамәлдән чыгаруны сорый. Мәхкәмәгә мөрәәгатьтә Нәүрүзованың көллияткә укырга кергәндә яулыклы булганлыгы һәм ул вакытта моңа бәйле бернинди проблем булмаганлыгы да язылган.",Омскида мәхкәмә яулыклы студент мәсьәләсендә карарны тагын кичектерде,['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,2563,https://www.azatliq.org/a/30712195.html,2020-07-07T15:05:50+00:00
"Үзбәк яҙыусыһы Сәйет Әхмәт пьесаһы буйынса Уланмырҙа Ҡарыпбаев ҡуйған музыкаль комедия салт ҡояшлы көндәлеккә юмор аша бағып, өҙҙөрә бейетеп, үзбәк милли кейеменең сағыулығы менән күҙҙе ҡамаштырып, театр һөйөүсе дуҫтарыбыҙға күңелле тамаша бүләк итте. Театр донъяһы был байрамды ашҡынып көттө: ашханала үзбәк былауы әҙерләнһә, фойела көнсығыш тәмлекәстәре менән һыйланып, тамашасылар әлеге Фарман ханым йортона туйға саҡырылды. Фарман ханым спектаклен рәссам Альберт Нестеров, композитор Урал Иҙелбаев, Ҡаҙағстандан саҡырылған хореограф Алимжан Ҡайратулы (Алматы), хормейстер Анель Сиргебаева (Астана) халыҡ-ара кимәлдә ижади асыш һәм эҙләнеүҙәр аша сәхнәләштерҙе. Премьераға килгән тамашасылар килендәр фетнәһенең генә түгел, көнитмештә татыулыҡтың матурлығы шаһиты ла булды. - Минең өсөн Фарман ханым музыкаль комедияһы Башдрамтеатр репертуарына ниндәйҙер яңылыҡ булып инде, тип әйтә алам, сөнки беҙ Азия илдәренә бармаһаҡ та, ул яҡтың ҡояшы йылыһы беҙгә килде. Ғөмүмән, бөгөн Башҡортостанда ла, тотош Рәсәй театрҙарында музыкаль комедия жанрында ижад ителгән әҫәрҙәр юҡ кимәлдә, шуға күрә Фарман ханымды яратып, йылы ҡабул иттем. Спектакль һуңынан да минең күңел М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында ҡалған һымаҡ ине, - тигән фекерен белдерҙе театрҙың яҡын дуҫтарының-тамашасыларының береһе. - Яңы спектаклде ауыр эш көнөнән һуң театр мөхитенә ҡайтып, күңелгә шаян, сағыу тамаша аша ял алыу мөмкинлеге кеүек тойҙом. Фарман ханым өсөн Башдрамтеатрға ҙур рәхмәт белдергем килә, - тип кисерештәре менән уртаҡлашты сираттағы тамашасыбыҙ. Әйткәндәй, М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры режиссер Уланмырҙа Ҡарыпбаев менән хеҙмәттәшлекте дауам итәсәк - киләһе йылда Сыңғыҙ Айытматов әҫәрҙәре буйынса спектакль өҫтөндә эш башланған да инде. Премьераның беренсе көнөндә Фарман ханым музыкаль комедияһы режиссеры Уланмырҙа Ҡарыпбаевҡа, хормейстер Анель Сиргебаеваға илһамлы, төплө ижади хеҙмәттәре өсөн театр исеменән рәхмәт хаттары тапшырылды. Фарман ханымға сәхнәлә балҡытыр алҡыштар, оҙон ижади ғүмер теләйбеҙ! Театр коллективын уңышлы премьера менән ҡотлайбыҙ! Башдрамтеатр им. М. Гафури","Таныш булығыҙ, Фарман ханым!","['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 1],7,Мәҙәниәт,2116,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-11-28/tanysh-buly-y-farman-hanym-4486195,2025-11-28T20:23:00+00:00
"Фантастик фильмдарҙа кеше кеүек уйлаған роботтарҙы күргәнегеҙ барҙыр. Ҡайһы берҙә улар хатта кешеләрҙән дә аҡыллыраҡ булып күренә. Ғалимдар бындай технологияны тормошҡа ашырырға күптән хыялланған. Һуңғы йылдарҙа беҙ киләсәктә күп һөнәрҙәрҙе алмаштырырҙай компьютерҙар тураһында йышыраҡ ишетәбеҙ һәм беҙгә яһалма интеллект (ЯИ) яңыраҡ барлыҡҡа килгән кеүек тойола. Әммә ул тәүге эшләнмәләрҙән ярты быуаттан ашыу оҙон юл үткән, һәм әле лә ул үҫешеп кенә килә. Тәүге тапҡыр яһалма интеллект тураһында ғалимдар үткән быуаттың 40-сы йылдарында уҡ һүҙ күтәрә. Был йылдарҙа Уоррен Маккалоу менән Уолтер Питтстың мәҡәләһе баҫылып сыға. Унда авторҙар яһалма интеллекттың математик моделен тасуирлай. 1958 йылда Америка ғалимы Фрэнк Розенблатт Маккалоу менән Питтстың идеяһын тормошҡа ашыра. Ул Марк-1 тип исемләнгән иҫәпләү системаһын эшләй, ул уҡый белгән беренсе компьютер булып һанала. Яһалма интеллекттың иң ҡыҙыу үҫеше 2000 йылдар тирәһендә башлана. Көслөрәк компьютерҙар, интернет, төрлө технологиялар – былар барыһы ла ҙур күләмдәге мәғлүмәттәрҙе эшкәртеү өсөн яңы ҡарарҙар талап итә. Был ҡарарҙар ҙа тормошҡа ашырыла. Бәғзеләр, бер тапҡыр ҙа яһалма интеллект менән булышҡаныбыҙ юҡ, тип бара. Тик улар яңылыша, сөнки бөгөнгө көндә уның менән һәммәбеҙ ҙә ҡуллана. Хәҙер һәр кемдең тиерлек электрон почтаһы бар. Беҙ интернет киңлектәрендә ултырып, төрлө төркөмдәргә яҙылабыҙ, почта адресын ҡуябыҙ һәм көнөнә йөҙләгән хат алабыҙ. Нәҡ яһалма интеллект был хаттарҙы тәртипкә килтерә, ә инде кәрәк булмағандарын Спам папкаһына индерә. Шулай уҡ Яндекс сайтынан берәй ҡыҙыҡһындырған әйбер һорап яҙа башлағас, эҙләү системаһы беҙгә мөмкин булған варианттарҙы тәҡдим итә – был да яһалма интеллект. Күп кенә интернет-магазиндар Яһалма интеллектты ҡулланып, һатып алыусыларға оҡшаш тауарҙар тәҡдим итә. Компьютерҙың интеллект мөмкинлектәрен ҡабатлау өсөн кеше мейеһе моделе ҡулланыла. Шуға күрә яһалма интеллекттың төп принциптарын аңлар өсөн баш мейеһенең нисек эшләүен, дөйөм һыҙаттарҙа булһа ла, аңларға кәрәк. Бөгөн яһалма интеллект технологияларын ҡулланған өлкәләр күп. Бына уларҙың ҡайһы берҙәре: Медицина. Һаулыҡ һаҡлау системаһында табиптар ЯИ ярҙамында ауырыуҙарҙы таба, уларҙың хәүефе юғары булған пациенттар төркөмдәрен асыҡлай, иҫкәртеү сараларын ойоштора. Яңы технологиялар табиптарға дауалауҙы һайларға, уларҙы тикшерергә мөмкинлек бирә. Төрлө ҡушымталар һәм чат-боттар клиникаларҙа хеҙмәтләндереү кимәлен яҡшырта: пациенттарға табипҡа яҙылырға, анализ һөҙөмтәләрен алырға, кәрәкле кабинет йәки корпус табырға ярҙам итә. Ауыл хужалығы. Яһалма интеллектты ауыл хужалығының күп тармаҡтарында ла әүҙем ҡулланалар, бигерәк тә төрлө үҫемлектәрҙә, малсылыҡта, балыҡсылыҡта үҫеш ала. Яһалма интеллект ярҙамында тулыһынса йәки өлөшләтә фермалар һәм теплицалар менән эшләйҙәр, үҫемлек ауырыуҙарын иртә стадияла уҡ асыҡлайҙар. Шулай уҡ машиналар өйрәнеү алгоритмдары, ҙур күләмдәге мәғлүмәттәрҙе анализлап, закондарын асыҡлай һәм фараздар бирә. Был мәғлүмәткә нигеҙләнеп, фермерҙар уңыш күләмен һәм нисә ваҡытта йыйып аласағын аныҡ ҡына күҙаллай, шулай уҡ уның үҙҡиммәтен шунда уҡ иҫәпләй ала. Бизнес. ЯИ һәр компанияла ниндәй ҙә булһа клиенттарға хаттар ебәреү, документтар һәм иҫәп-хисаптарҙы тултырыу, коммерция тәҡдимдәрен таратыу. Роботтар хеҙмәткәрҙәргә ҡасан осрашыуы, ниндәй клиентҡа һәм ҡасан мөһим документ ебәрергә кәрәклеге тураһында һөйләй. Улар етәкселәргә буйһоноусыларҙың үтәлмәгән бурыстары һәм дедлайндары тураһында хәбәр итә. Машиналар өйрәнеү алгоритмдарын бизнес-аналитикала һәм маркетингта маҡсатлы аудиторияны һәм уның өҫтөнлөктәрен тулыраҡ аңлау өсөн әүҙем ҡулланалар. Мәғариф. Яһалма интеллект уҡытыусыларға көндәлек эште кәметергә һәм уҡыусыларға уҡыу материалын үҙләштереүҙә ярҙам итергә һәләтле. Мәҫәлән, робот тест үткәрә һәм шунда уҡ уның һөҙөмтәләрен бирә ала. Йәки тел грамоталылығын һәм тексты аңлауҙы тикшереү өсөн күнегеүҙәр бирә. Ҡайһы бер уҡыу йорттарында ЯИ ярҙамында алдан күҙаллау аналитикаһы тормошҡа ашырыла. Ул уҡытыусыларға уҡыусыларҙың теге йәки был күнегеүгә, өй йәки контроль эшенә күпме ваҡыт сарыф итеүен баһаларға ярҙам итә. Транспорт. Транспорт һәм логистика бөгөн бик мөһим өлкә, унда ла яһалма интеллект ҡулланыла. Көн һайын миллионлаған йөк бөтә донъя буйлап ташыла. ЯИ базаһындағы системалар, юл хәрәкәте торошо, һауа шарттарыЯһалма интеллект хатта сәнғәт әҫәрҙәре лә ижад итә ала. 2016 йылда ЯИ донъяның бөйөк рәссамдарының береһе Рембрандт Харменс ван Рейндың рәсем сәнғәте техникаһын теүәл күсереп, бөтөнләй яңы картина ижад иткән. Машина оҫтаның стилен һәм төҫтәрен генә түгел, ә уның һыҙаттарының пластикаһын да ҡабатлаған. Ҡайһы бер өлкәләрҙә, мәҫәлән, етештереү һәм көндәлек эштәрҙә, яһалма интеллект кешеләрҙе алмаштыра. Роботтар кеше урынына хәүефле эштәр башҡара. Әммә ижад, эмпатия һәм тәнҡитле фекер талап ителгән башҡа өлкәләрҙә кешеләр элеккесә алмаштырғыһыҙ булып ҡала. Яһалма интеллекттың эмоциялары һәм интуицияһы юҡ, был эшмәкәрлектең күп өлкәләрендә мөһим аспекттар булып тора. Кешеләр менән аралашыуҙа төп аспект — эмпатия. Яһалма интеллект эмоцияларҙы аңлау һәм уртаҡлашыу һәләтенә эйә түгел, был уны кешеләрҙе психологтар, социаль хеҙмәткәрҙәр һәм эмоциональ ярҙам талап иткән башҡа һөнәрҙәр ролендә алмаштыра алмай. Яһалма интеллект бурыстарҙы тиҙ һәм теүәл үтәй алһа ла, ул ижади интуицияға һәм ҡалыптарҙан тыш фекерләү һәләтенә эйә түгел. Тап ошо сифаттар кешеләргә яңы ҡарарҙар табырға һәм инновациялар индерергә мөмкинлек бирә. Яһалма интеллект үҫешен дауам итә. Ғалимдар уны хәүефһеҙерәк, аңлайышлыраҡ һәм йәмғиәт өсөн файҙалыраҡ итеү өҫтөндә эшләй. Бәлки, киләсәктә ЯИ климат үҙгәреүе йәки ауырыуҙар кеүек глобаль проблемаларҙы хәл итеүҙә беҙҙең ярҙамсы булыр. Яһалма интеллект — ул донъябыҙҙы үҙгәрткән технология. Иң мөһиме — уны аҡыл менән ҡулланыу һәм кешеләргә алмашҡа түгел, ә ярҙам итеү өсөн булдырылғанлығын иҫтә тотоу.",Яһалма интеллект,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 0 1 0 1],10,Йәмғиәт,5802,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-07-15/ya-alma-intellekt-4314300,2025-07-15T15:19:00+00:00
"1 беренсенән, икмәк ҡыр өйрәге өсөн тәбиғи аҙыҡ түгел. Ул артыҡ ауырлыҡҡа һәм ҡоштарҙың аш һеңдереү проблемаларына килтереүе ихтимал; 2 икенсенән, ҡыр өйрәге аҙыҡты еңел генә тапҡан урындарҙа улар күберәк йомортҡа һала башлай. Был экосистемаға өҫтәмә баҫым яһай һәм уның балансын боҙа; 3 өсөнсөнән, ҡалған икмәк серей, ҡыр өйрәге аспергиллез менән ауырыуы ихтимал, был үпкә менән етди проблемалар тыуҙыра һәм тотош көтөү өсөн үлемесле булыуы мөмкин 4 дүртенсенән, даими туҡландырыу һөҙөмтәһендә, ҡыр өйрәге үҙ аллы аҙыҡ эҙләү күнекмәләрен юғалта. Белгестәр билдәләүенсә, йәйге осорҙа ҡоштарға өҫтәмә аҙыҡ кәрәкмәй. Был ваҡытта уларҙы тыныслыҡта ҡалдырыу яҡшыраҡ.","Ҡыр өйрәктәренә икмәк ашатыу ҡоштарға ғына түгел, тәбиғәткә лә зыян килтерә",['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,662,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-08/yr-yr-kt-ren-ikm-k-ashatyu-oshtar-a-yna-t-gel-t-bi-tk-l-zyyan-kilter-4343264,2025-08-08T15:40:00+00:00
"Рөстәм ЯмалиевМәскәү татар әмәгатьчелеге активисты Рөстәм Ямалиев Русия юстиция министрлыгы аша яңа итимагый оешма — Татар милли конгрессын теркәгән. Бу хакта ул Азатлыкка хәбәр итте. ""Без инде аны бер ел буе диярлек теркәмәкче булабыз – рәсми теркәү эшен былтыр яздан башлаган идек. Ниһаять, кәгазьләрне кулга бирделәр. Бу оешманың вәкаләтләре чикләнмәгән. Шәйхразиев (Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиев-ред. ) һәм Шакиров (Дөнья татарлары конгрессы рәисе Данис Шакиров) белән килешү нигезендә, без милли конгресска бернинди мохтарият яки конгрессның башка оешмаларын тартырга тырышмаячакбыз. Юкса, низамнамәдә табышлы эшчәнлек тә каралган – безнең низамнамә күпкә заманчарак, күпкә киңрәк. Гомумән, татар-башкорт дөньясы өчен Мәскәүдә мондый оешма булдыру – үзе бер вакыйга. Бу - форпост, бу Татарстан белән Башкортстан мәнфәгатьләре өчен мәйдан. Бу бөтенләй бүтән дәрәә"", дип белдерде Ямалиев. Ямалиев үзе итәкләгән ""Штаб""ның хәзерге язмышы турында да искә алды: ""Хәзерге вакытта безнең мәхкәмә процессы бара. Беренче инстанциядә без иңелдек. Эш әле тагын бер елга сузылачак. Безгә карата төп дәгъва – Мәскәү Штабы дип теркәлгән оешманың бөтен Русия ирлегендә эшчәнлек алып баруы. Мәхкәмәгә бирелгән штабта 3500 активист, аларны бит урамга таратып булмый, шуңа күрә ул штаб форматын үзгәртеп, ел дәвамында башка оешмага әйләнәчәк. ""Штаб "" ул – хәрәкәт, аңа берничә штаб керә – Татар яшьләре штабы, Мәскәү өлкәсе штабы. Шушы көннәрдә без -та яңа канал булдырдык, әлеге канал ДЛ-16 дип атала. Әлеге исемдәге итимагый оешма да юстиция министрлыгында рәсми теркәлгән. Бу штабларның барысы белән Милли конгресс идарә итәчәк. ""Элегрәк Ямалеев Мәскәү татар конгрессы төзергә ыенуы турында белдергән иде. ""Ник алдан әйтелгәнчә Мәскәү татар конгрессы дип түгел, ә милли конгресс дип аталуга килгәндә, соңгысының вәкаләтләре һәм эшчәнлеге киңрәк булачак – башка милли оешмалар, илчелекләр һәм вәкиллекләр белән эшләү иңелләшәчәк. Биредә идарә итүче орган – координация шурасы, әлеге шурага, мисал өчен, президент белән турыдан туры аралашучы берничә кеше керде"", дип аңлатты Милли конгресс башлыгы. ""Мәскәү татарлары штабы"" Дөнья татар конгрессыннан чыгарылуы билгеле булгач, штаб итәкчесе Рөстәм Ямалиев альтернатив структура — Бөтенрусия татар конгрессы төзиячәгенбелдергән иде. Ләкин Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевбелән очрашудан соң Ямалиев яңа оешма төзү кичектерелүен хәбәр итте. Былтыр 25 мартта ""Мәскәү татарлары штабы"" ыелышында Ямалиев Мәскәү татар конгрессы оештыру турындаигълан итте. Яңа оешма Дөнья татар конгрессының төбәктәге бүлеге булмаячак, шулай да аның составына керергә әзер икәнлеге искәртелде.12 гыйнвар Мәскәү шәһәре мәхкәмәсе Русия Юстиция министрлыгы мөрәәгатен карап, ""Мәскәү татарлары штабы"" итимагый оешмасын ябу турындакарар чыгарды. Әлеге карар шикаять ителде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рөстәм Ямалиев Татар милли конгрессы оешмасын теркәгән,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,3032,https://www.azatliq.org/a/31687918.html,2022-02-05T12:44:03+00:00
"Башҡортостан исеменән Өфө агентлығы моделе, «Мисс Башҡортостан-2025» республика конкурсы еңеүсеһе Элиза Сөләймәнова сығыш яһай. Элизаға — 18 йәш, ул сығышы менән Сибай ҡалаһынан. Рәсәй хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының  курсында уҡый. Ҡыҙҙың буйы – 177 сантиметр. — Беҙҙең студияла Элиза биш йылдан ашыу шөғөлләнә, — ти  директор Линара Таһирова. — Элиза республикала уҙғарылған барлыҡ сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша, яуаплы һәм маҡсатҡа ынтылыусан ул. Уның еңеүенә ышанабыҙ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",«Мисс Рәсәй» матурлыҡ конкурсында — Элиза Сөләймәнова,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,874,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-09-19/miss-r-s-y-maturly-konkursynda-eliza-s-l-ym-nova-4393876,2025-09-19T10:00:00+00:00
"В Башкортостане стартовал этап всероссийской эстафеты «Мои финансы» С 19 ноября на территории Российской Федерации проходит седьмой этап просветительской акции Минфина «Мои финансы» на тему «Рациональное потребление». Он продлится до года. С года по года реализуется этап эстафеты «Рациональное потребление», посвящённый принципам осознанного использования ресурсов. Целевая аудитория – школьники, студенты, взрослое экономически активное население, пенсионеры и предпенсионеры. Просветительские мероприятия эстафеты нацелены на информирование участников об экологичности и социальной ответственности рационального потребления, о прямой финансовой выгоде и вкладе в сохранение ресурсов планеты через сокращение ненужных покупок, отказ от одноразовых вещей, сдачу одежды в секонд-хенд и сортировку мусора. Организатором эстафеты выступает Минфин России, оператором – НИФИ Минфина России. Соорганизатором и исполнителем в Республике Башкортостан является региональный центр финансовой грамотности – «Финцентр РБ». В рамках этапа эстафеты Минфин России традиционно разработал комплекс информационно-методических материалов, доступных на портале моифинансы. рф на постоянной основе. Это сценарии лекций на тему «Рациональное потребление» для подростков и взрослых, тематические памятки, чек-листы, раскраски, ребусы и многое другое, а также на платформе «Госуслуги. Решаем вместе» каждый может пройти опрос «Рациональное потребление». В онлайн-формате уже прошли интересные лекции: Фейковые друзья и реальные деньги: разоблачаем мошенников в социальных сетях и играх, Расходы домашних хозяйств на потребление в России. 17 декабря можно послушать лекцию о том, как контролировать импульсивные траты. 18 декабря узнать все о формировании семейного бюджета. Запланирована также лекция об использовании налоговых вычетов как вариант рационального потребления.",Аҡса тота беләһеңме?,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Иҡтисад,1851,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-12-12/a-sa-tota-bel-e-me-4505272,2025-12-12T20:00:00+00:00
13 декабрҙә иртәнге сәғәт 11-ҙә Өфө районының Шамонин ауылы мәсетендә Ҡөрьәнде яттан һөйләүселәрҙең «Иман нуры» республика конкурсы үтәсәк. Унда республикабыҙҙың район-ҡалаларынан 6 – 17 йәштәге балалар ҡатнашырға саҡырыла.,"Еңеүселәргә – айфон, ноутбук, планшет!",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,223,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-08/e-e-sel-rg-ayfon-noutbuk-planshet-4498069,2025-12-08T14:35:00+00:00
"Бынан биш йыл элек уның бер туған апаһы юл фажиғәһенә эләгеп вафат булып ҡалды. Һөйөклө ҡыҙҙарының ике балаһын йәтим итеп донъянан китеүе атай-әсәйҙәрен түшәккә йыҡты, бер-бер артлы тигеләй мәрхүм булып ҡуйҙылар. Сәбәбе апаһы тиһә лә, үҙенең дә ғәйебе барлығын тоя Әсләм. Баш бирмәгән ғәйрәтле өйөр айғырымы ни поезд туҡылдап сабыуын белә, гүйә хәтер өйөрөн ҡайҙалыр ҡыуалай ул. Әсләм мәктәптә яҡшы уҡыны, ике йыл әрме сафында йөрөп ҡайтты, институтҡа инде. Буласаҡ ҡатыны менән шунда танышты. Бар доньяһы түңәрәк кеүек ине: юғары белемле, яратҡан эше бар, ғаилә ҡорарға йөрөй, ата-әсәһе ауылда бына тигән йәшәп ята. Һөйгән ҡыҙы Гөлсөмөнөң сибәрлегенә иһә һоҡланып туйғыһыҙ – ҡала баҡсаһында сәскә атҡан гөл тиерһең! Уларҙан да бәхетле кеше юҡ, тип ҡыуанды йәш ир. Гөлсөм – атайһыҙ үҫкән ҡыҙ. Әле сабый ғына сағында әсәһе атаһынан айырылып ҡалаға төпләнгән. Тормош ауырлыҡтарына бирешмәй йәш әсә, ситтән тороп юғары уҡыу йортон тамамлай, иң мөһиме үҙ себешен төрлө дауыл-ғәрәсәттән ҡанаттарын йәйеп ҡурсалар дәрәжәле ҡантынға әйләнә. Бына шундай тәрбиәле баҡса гөлөнөң иҫерткес һулышын һуларға һәр саҡ ашҡынып торҙо Әсләм. Бер көн тотто ла, тәүәкәлләп һөйгәненә тәҡдим яһаны. Бына шул саҡта ҡыҙҙың әсәһе туҙынды ла китте: – Әйҙә, барығыҙ төпкөлгә! – Шунан ҡыҙына боролдо. – Мин ауыл һаҙлығынан ҡотҡарҙым һине. Шул һаҙлыҡҡа үҙең баш тығаһыңмы? ! – Әсәй, мин ауылға һөйгәнем менән китәм. Һин, бер ваҡытта ла теләгеңә ҡаршы булмаясаҡмын, тигәнеңде оноттоңмо? – тип ҡаршылашты Гөлсөм. -Ҡалығыҙ ҡалала, таныштарым буйтым, бына тигән эшен дә табырмын, – тип өгөтләп маташты әсәһе, ләкин егет өҙә һуҡты: -Юҡ, минең атай-әсәйем – ауылда, унда ла йәшәп була! Гөлсөм Әсләм менән бергә ҡалды. Егеттең ата-әсәһе никах уҡытып, матур туй үткәрҙе, йола буйынса килен төшөрҙөләр. Әсләмдең әсәһе әйткән һүҙҙәр әле лә ҡолағында сыңлап тора: -Килен, төклө аяғың менән! Матур оя ҡороғоҙ, ҡайны-ҡәйнә йортон һыуытмағыҙ! Беҙҙән һеҙгә васыят шул! Ауылда матур итеп эшләй башланы йәштәр. Юғары белемле белгестәргә оло ихтирам менән ҡаранылар. Ауылда бит барыһы ла ус төбөндәге кеүек. Кәләше балаға уҙғас, Әсләм тағы ла дәртләнеп эшкә егелде. Район үҙәгенән фатир бирҙеләр. Тиҙҙән Гөлсөм бала тапты. И-и, атай кешенең шатлығын күрһәгеҙ! Ҡәйнәһен ҡунаҡҡа саҡырып, йүгереп йөрөнө йәш атай. Гөлсөмдөң әсәһе бер аҙна тирәһе ҡыҙы янында булды. Ул килеү менән ҡыҙына йәлләп ҡарап: -Ауыл һаҙлығына баш тыҡҡанһың икән, балам. Бер ергә бара алмайһың, бәйле ҡош кеүек ултырырһың сабыйыңды ҡосаҡлап. Ә мин бит, эскесе атайыңдан ҡасып, ҡалаға күсеп, матур тәрбиә бирҙем һиңә, бер нәмәнән мәхрүм итмәй үҫтерҙем. Ә кейәү, уҡыған булһа ла, бер ауыл балаһы! Йөрөй салбар туҙҙырып. Эшкенмәгән! Ниңә ҡалаға юлланмаҫҡа? !. -Етәр, әсәй! Барыһы ла алда әле. – тине Гөлсөм ҡырҡа ғына. Әсләм һүҙ көрәштереп торманы, йомош табып сығып китте. Бына шунан һуң ике йәш йөрәк араһында нимәлер өҙөлдө. Башта улар һиҙҙермәҫкә тырышты. Тик әсә һүҙҙәре орлоҡ булып ҡыҙының башына инеп ятҡайны. Төшкән орлоҡ шытмай ҡаламы ни? !. Башта күңелле ине. Бала күрергә киләләр, өҫтәл эсемлектәрҙән һығылып тора, көн дә байрам. Эштән һамҫып ҡайтҡан ир бер-ике мәртәбә Гөлсөмгә асыуланып та ҡараны. Йәш әсә: - Һин эштәһең, миңә күңелһеҙ. Кемдер инһә, үҙеңде кеше итеп тояһың. Мин нимә эшләргә тейеш: кафе, кино-театр төшөмә лә ингәне юҡ. Ирең шулай булғас. – ти ине турһайып. Ҡайһы саҡ ҡайтып инеүгә ишек бикле, сабыйы менән ҡайҙалыр сығып киткән. Был хәл ялҡыта башланы ирҙе, өйҙә иреш-талаш башланды. Гөлсөм күңелле тормошҡа тамам сумған ине. Бик тиҙ аҫҡа тәгәрәне ҡатын. Кеше араһында, бәлки, күҙе асылыр тип өмөтләнгән Әсләм ҡатынын эшкә урынлаштырып ҡараны, ләкин ҡатыны дуҫ-иштәренән бурысҡа аҡса алып ыҙалатты. Шулай йөрөй торғас, эшенән дә ҡолаҡ ҡаҡҡты. Башын күтәрергә ояла башланы Әсләм, ҡәйнәһен саҡырып һөйләшеп ҡараны. Ҡәйнә ауыҙын турһайтты: - Үҙең ғәйепле! Йәш кешене, ҡала кешеһен, ауылға алып ҡайтып кешелектән яҙҙырҙың, барыр ер юҡ: кафе, кино-театр ҡайҙа? Өйҙә бикле ултырһынмы! ? – тип ҡайтып китте енләнеп. Бер саҡ Әсләмде командировкаға ебәрҙеләр. Ҡайтып инһә, өй ишеге шар асыҡ, Гөлсөм һыуға батҡандай юҡ булды. Ярай әле сабыйын атай-әсәһенә ҡалдырып торғайны. Шулай бер йыл ваҡыт үтте, хатта бала әсәһе тураһында һорашмай башланы. Ирҙе йәлләүселәр табылды, хатта һүгеүселәр ҙә бар ине. Йәш ир баш күтәрмәй эшләне, балаһын ҡараны. Бер кис ишек шаҡынылар, ниндәйҙер ир ишараты баҫып тора ине. – Нимә кәрәк? – тине Әсләм. -Һин, Әсләмме? Ҡатыныңды барып ал, шул-шул ҡалала, хәле ауыр, – тине лә боролоп китеп тә барҙы теге ир. Шаңҡып ҡалды Әсләм: Нимә эшләргә? Шулай ҙа балаһының әсәһен йәлләне, алып килде. Бер тере мәйеткә әйләнгәйне ҡатын. Тәрбиәләп, йыуындырып кеше рәүешенә индерҙе. Күп михнәт күргән, аңлар, тағы ла матур тормош башланыр! – тип йыуатты үҙен ир. Тик. Бер ни тиклем хәл кергән ҡатын тағы ла элекке әшнәләре менән аралаша башланы. Йәшел йылан тағы баш ҡалҡытты. Бер көн Әсләм эштән ҡайтып инеүгә, өй эсе асарбаҡтар менән тулған ине. Ир инеп ҡысҡырып ебәреүгә, төпкө бүлмәлә ултырған ҡыҙы сығып, атаһына һыйынды: – Атай, мин бында ҡурҡам, өләсәйгә барайыҡ! Ҡатынын елтерәтеп алып сыҡты ла һуғып ебәрҙе. Беренсе мәртәбә ҡул күтәрҙе Әсләм ҡатынына. Көн артынан көндәр үтә торҙо. Ҡатынын ауыҙлыҡларға күпме генә тырышмаһын ир, өмөтө аҡланманы – белмәгәс белмәй икән бәндә! Эштән ҡайтып килгән сағы ине Әсләмдең, ҡыҙы урамда илап ултыра. Йорттағы бөтә йыһаздарҙы ихатаға сығарып өйгәндәр. Фатир ишеген ят ир асты. – Нимә кәрәк? Тағы нимәгеҙ ҡалған? – тине ул. – Нисек инде, нимә кәрәк? Был – беҙҙең фатир! Һеҙ кем? Ят ир Әсләмдең йөҙөнә йәшел ҡағыҙ төрттө: – Был – минең фатир, ҡара! .. Әсләм полиция саҡыртты. Ысынлап та, фатир һатылған. Ҡатыны ышаныс ҡағыҙы биргән, башҡаһын риэлтор башҡарып та ҡуйған. Сараһыҙ ҡалған ир, ҡыҙы менән ҡатынын ауылда ҡалдырып, себер тарафтарына юлланды. Йыл ярым ғүмер үтеп тә китте шулай. .Поезд тыуған яҡтарына саба, атай йорто көтә. Ҡыҙын һағынды, нисек йәшәй икән? Беренсе бурысы: ата-әсәһенең ҡәберен, шунан йортто тәртипкә килтерер. Бәлки, барыһын да яңынан башлар. Ә был саҡта ауыл хакимиәте Гөлсөмдө әсәлектән мәхрүм итергә ҡағыҙ әҙерләй ине. Аҙып-туҙып йөрөүен дауам итә, бала үҙаллы йәшәй, күберәген мәктәптә булырға тырыша, һағынып атаһын көтә. Атай йорто ташландыҡ хәлдә, ергә сүгеп, меҫкен булып ҡалған. Алмағастар ғына бирешергә теләмәй, бөрө ебәргәндәр… Поезд йылғыр айғыр шикелле уйҙар өйөрөн ҡыуып саба ла саба…",АТАЙ ЙОРТО (Булған хәл) Сәфинә ХӘКИМОВА,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],6,Хикәйә,6327,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-08-08/atay-yorto-bul-an-h-l-s-fin-h-kimova-3377645,2023-08-08T15:31:00+00:00
"Ленур ИслямовРусия аннексияләгән Кырымның Югары мәхкәмәсе Беренче кырымтатар телеканалы итәкчесе, Кырымтатар дөнья конгрессы вице-президенты, Кырымның элекке вице-премьеры Ленур Ислямовка 19 елга ирегеннән мәхрүм итү карарычыгарды. Ислямовка хөкем читтән торып чыгарылды, ул хәзерге вакытта Киевта яши. Мәхкәмә Ленур Ислямовны диверсия, канунсыз кораллы төркем оештыруда, Русия бөтенлеген имерүгә чакыруда гаепле дип тапкан. ""Ленур Ислямовка 19 елга ирегеннән мәхрүм итү, медиаларда чыгыш ясау белән бәйле булган эшчәнлек алып бару хокукыннан мәхрүм итү әзасы билгеләргә. Ислямовның әза үтәү урыны дип кырыс тәртипле колонияне билгеләргә"" дип белдергән хөкемдар.3 декабрь Русия аннексияләгән Кырымның прокуратурасы Ленур Ислямовка 19 ел төрмә әзасысораган иде. Ленур Ислямов Херсон өлкәсе Чонгар бистәсендә ким дигәндә 150 кешелек кораллы төркем төзегән һәм аны итәкләгән дип белдергән иде тикшерү комитеты. Бу төркем Кырымны Русиядән аерып чыгару өчен төзелгән диелде. Моннан тыш, Ленур Ислямов 2015 елның ноябрендә төркемнең сугышчылары белән берлектә Херсон өлкәсе Чаплынка бистәсе янында электр линиясен шартлатып, ярымутрауны утсыз калдырган диелде. Ленур Ислямовка каршы инаять эшен ФСБ 2015 елның октябрендәачты. Ислямов федераль эзләүгә бирелде.2015 ел декабрендә мәхкәмә Ислямовның Кырымдагы милеген кулга алды. Ислямов үзенә каршы инаять эшен сәяси сәбәпләр белән һәм Кырымның аннексиясенә каршы чыккан өчен ачылган дип белдерә. Русия Кырымны аннексияләгәч, Ленур Кырымтатар халкы мәлесе квотасы аша Кырым хөкүмәтенә сайланган иде. 2016 елда Русия мәлесне экстремист дип игълан итте һәм тыйды. 2014 елда Ислямов Украинага күченде.",Кырымдагы мәхкәмә кырымтатар каналы итәкчесе Ленур Ислямовны 19 ел колониягә хөкем итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1640,https://www.azatliq.org/a/30993584.html,2020-12-10T09:07:38+00:00
"Бакчасарайдагы ""өченче Хизб ут-Тәхрир эше"" нигезендә тоткарланган Осман Сейтумеров, Сейтумер Сейтумеровһәм Рөстәм Сейтмеметовка 8 апрельдә Русия тикшерү органнары гаепләү белдергән. Бу турыда Кырым теләктәшлеге оешмасына гаепләнүчеләрнең адвокатларыхәбәр иткән. Өй сагында калдырылган Амет Сөләймановка да, мөгаен, гаепләү белдерелгәндер, дигән адвокат Эмине Авамилева. Кырымтатарлар Русиядә тыелган Хизб үт-Тәхрир террорчылык оешмасында катнашуда гаепләнә. Адвокат Эдем Семедляев сүзләренчә, Сейтумер Сейтумеров үзен гаепләүне кире кага. Ул әлеге гаепләүне танымый, үзен гаепсез дип саный. Язмача биргән аңлатмаларында ул тентү вакытында үзенә китаплар китереп ташлаганнарын әйтеп язды, дигән адвокат.11 март иртәсендә Русия куәт оешмалары Бакчасарайда һәм Бакчасарай районында кырымтатарлар йортларында тентүләруздырды. Дүрт кеше тоткарланды. ФСБ аларны Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда шикләнә. Русиядәге Мемориал хокук яклау хәрәкәте Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә гаепләнгәннәрне сәяси тоткыннар дип таный. Украина тышкы эшләр министрлыгы Русиянең кырымтатарларны эзәрлекләвенә кискен протест белдерде. Министрлык вәкиле Екатерина Зеленко Русия дөнья әмәгатьчелегенең кырымтатарларга басым ясауны туктатырга таләп итүен ишетмәгәнгә салыша, халыкара, хөкүмәт ара институтлар карарларына да колак салмый дип белдерде. Кырым автоном бүлгесе прокуратурасы 11 мартта кырымтатарларны тоткарлау турында инаять эше ачты.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, активистлар, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Кырымтатар халкы мәлесе әгъзалары һәм Кырымда яшәүче Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасы белән элемтәләре булуда шикләнелгән мөселманнарның өйләрендә тентүләр уздырыла.","Бакчасарайдагы ""Хизб ут-Тәхрир эше"" фигурантларына гаепләү белдерелде",['Әҙәбиәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],4,Яңылыҡтар,1734,https://www.azatliq.org/a/30543811.html,2020-04-09T09:57:25+00:00
"""Башҡортостан егеттәре"", ""Илама, әсәй! "" кеүек үлемһеҙ йырҙары менән билдәле.  Йырҙарҙың көйө һәм һүҙҙәре - Артур Ғәҙелшиндыҡы. Автор  йырҙы ла үҙе башҡара. Сәрүәр Сәлимйән ҡыҙы хәҙер Баймаҡ ҡалаһында йәшәй. Әле ирекмәнлек   эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. Ул яугирҙарға һаҡселтәрҙәре үрешә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Сәрүәр Сәлимйән ҡыҙы яугирҙарға һаҡселтәрҙәре үрешә,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ил һаҡларға яуға китте,679,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2026-01-17/s-r-r-s-limy-n-y-y-yaugir-ar-a-a-selt-r-re-resh-4540429,2026-01-17T18:00:00+00:00
"Шуның өсөн генә Йәшәү етә Сәскәләрем, күсем-хушығыҙ Кеше булып, әгәр тыуа ҡалһам Алынмаһын һеҙҙең һушығыҙ. Юлай Кәримов фотоһы.",Шағир Ғилман Ишкининдың тыуыуына — 61 йыл,['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,127,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/sha-ir-gilman-ishkinin-tyuyuyna-61-yyl-4550253,2026-01-26T13:00:00+00:00
"Зөлфиә Ханнанованың Мария Кобец тәржемәһендәге Ҡот поэмаһы (12, ), шулай уҡ Минскиҙа рус телендә сығып килгән Нёманжурналында Вәхит Хызыровтың ҡыҫҡа хикәйәләр теҙмәһе (2, 2019), Часопис журналында Тамара Ғәниеваның Бажена Ганушкина тәржемәһендә Двуадзная снасць мая» хикәйәһе (5, 2019 г. ), шулай уҡ төрлө баҫмаларҙа Айгиз Баймөхәмәтовтың, Фәрзәнә Аҡбулатованың хикәйәләре, Ҡәҙим Аралбай, Хисмәтулла Юлдашев, Салауат Әбүзәр, Лариса Абдуллина, Гөлназ Ҡотоева, Гөлнара Хәлфетдинова һәм башҡаларҙың шиғри шәлкемдәре, тағы ла Шәйехзада Бабич һәм Салауат Юлаев ижадтарына бағышланған мәҡәләләр донъя күрҙе. Йәнә лә шул арауыҡта Башҡортостан Яҙыусылар рәйесе булып эшләгән Зәки Әлибаевтың белорус телендә Лтаратура мастацтва гәзитендә (5, ) Минск ҡалаһында даими уҙып килгән Китап йәрминкәһе ҡыҫаларында уҙған милли әҙәбиәттәргә арналған конференцияла яһаған үҙенең сығышына таянып яҙған Башҡорт әҙәбиәте һәм уның үҫеш перспективалары исемле аналитик мәҡәләһе лә ике яҡты яҡынайтҡан бер еп булып һуҙылды. Әлеге ваҡытта Беларусь Республикаһы Яҙыусылар союзы етәксеһе  булған Алесь Карлюковичтың Шубуршун һәм уның дуҫтары исемле повесть-әкиәте Зөлфиә Ханнанова тәржемәһендә башҡорт телендә айырым китап булып донъя күрҙе. 2019 йылда Минск ҡалаһында Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы белорус телендә яҙыусының ижадына бағышланған, төрлө төбәктәрҙән булған күп авторҙарҙың мәҡәләләре тупланған айырым ҙур китап  баҫылып сыҡты. Уҙған йылда Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың 90 йыллығы уңайынан ӨфөләТуған тел шиғыры донъя халыҡтары телдәренә тәржемә ителгән йыйынтыҡ донъя күргәйне, унда данлыҡлы шиғырҙың белорус телендә яңғырашы ла урын алған. Шөкөр, әҙ түгел дәһә был ҡыҫҡа ғына арауыҡ өсөн. Быйыл май айында Өфөбөҙҙә уҙған тәүге халыҡ-ара Китап йәрминкә-фестивалендә Башҡортостан һәм Беларусь Республикаһы араһында әҙәби хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды. Һәм бына шул башланғыстың дауамы – октябрь уртаһында белорустарҙың баш ҡалаһында көтөлгән Башҡорт әҙәбиәте көндәре лә донъяның һәр тарафында ла бер үк ҡиммәттәрҙе ҡәҙер иткән, йәндәш йөрәктәр барлығына бер дәлил булып гөрләп уҙһын, үҙ емештәрен бирһен тип теләйбеҙ! Г. Хәлфетдинова әҙерләне",ҺӘР ТАРАФТА ЙӘНДӘШ ЙӨРӘКТӘР БАР.,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 1],6,Яңылыҡтар,2203,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2023-10-09/r-tarafta-y-nd-sh-y-r-kt-r-bar-3472151,2023-10-09T19:04:00+00:00
"Чарада катнашучыларТатарстан диния нәзарәте белән Коръән һәм сөннәтне өйрәнү үзәге Корстонда уздырган конференция былтыргысы кебек үк радикальләшү һәм террорчылыкка каршы тору темасына багышланган иде. Темасы ""хәрби тематика белән бәйле Коръән аятьләрен заманча тәфсирләү"" дип билгеләнгән иде. Мөфти Камил Сәмигуллин үзенең сәламләү чыгышында ДАИШны (аны ""Ислам дәүләте"" оешмасы дип тә атыйлар) тискәре сыйфатларны әлләмичә ялкынлы тәнкыйть утына тотты. Хәзрәт Утыз Имәни дә китергән Әбү Хәнифәнең сүзләрен яңгыратты: остазсыз Коръәнне өйрәнергә ярамый. ""әһелләр динне бетерәләр, моны бөтен ирдә күзәтергә була"", диде мөфти. Ике төрле иһад барКонференция модераторы, Коръән һәм сөннәтне өйрәнү үзәге мөдире Фәрид Сәлман чыгышын иһад төшенчәсенә багышлады. Галим иһадның икегә бүленгәнен онытмаска кирәклеген әйтеп узды: бөек иһад һәм кече иһад. Аның сүзләренчә, бөек иһад - ул үзеңнең начар сыйфатларың, нәфсең белән көрәшү яки әмгыятькә файдалы эш эшләү. Гыйлем алу, ата-аналарны хөрмәт итү, өлкәннәргә ярдәм итү, күперләр һәм башка инфраструктура төзү, фәкыйрьлек белән көрәшү, полиция, янгын сүндерү, ашыгыч ярдәм хезмәтендә эшләү һәм башка күп кенә гамәлләрне бөек иһадка кертә галим. Кече иһад исә кайбер мәсьәләләрне көч белән чишү. Исламда сугыш саклану чарасы гына була ала, аны агрессия чарасы буларак кулланырга ярамый, ди Сәлман. Ислам дөньясы радикаллар аркасында артта калаМөфтинең беренче урынбасары Рөстәм Батров радикалларның барлыкка килүе аркасында гомумән ислам дөньясының артта калу мәсьәләсенә кагылып узды. Аның сүзләренчә, радикальләшү гыйлемсезлек белән тыгыз бәйле. ""Элек ислам дөньясы толерантлык һәм үзара хөрмәт үзәге иде. Мәсәлән, Бәйт әл-Хикмәдә ( гасырда Багдадтагы академия - ред. ) мәүси галимнәрнең хезмәтләрен тәремә иткәннәр. Кызганыч, бүген ислам дөньясында фән өлкәсендә алга китү күзәтелми. Кайбер илләр дөньяга айфоннар, фейсбук, космос кораблары бүләк итсә, мөселман илләре дөньяга ДАИШ бүләк итте"", диде Батров. Моны ул колониаль хәрәкәтнең нәтиәләре белән дә бәйләде. Экстремизм һәм радикальләшүгә Коръән аятьләрен дөрес итеп аңламау китерә, ди Лүбнәннән килгән Коръән гыйлеме профессоры Шәех әл-Курра. ""Пәйгамбәр заманында хәрби гамәлләр бары тик мәүсиләрдән саклану өчен алып барылган, агрессия өчен түгел. Бүгенге көндә радикаллар алып барган хәрби гамәлләр бер ничек тә исламның сугыш традициясенә туры килми"", диде ул үзенең чыгышында. ДАИШ - ул сектаДАИШ - ул уйлап чыгарылган секта, дип сөйләде әл-Курра. ""Ислам бүгенге көнгә кадәр алып килгән барлык яхшылыкны, яктылыкны ул ике ел эчендә юк итте. Ул әзрәк яшәячәк, ә аннан кинәт бетеп куячак. Ләкин аннан соң да башка секталар барлыкка килергә мөмкин. Аларга чик куярга кирәк"", ди ул. Галим сүзләренчә, хәзерге вакытта Коръәнгә яңа тәремә, бүгенге шартларга яраклаштырылган яңа тәфсир кирәк. Моның белән мөфти Камил Сәмигуллин да килешә. Хәзрәт хәбәр иткәнчә, якын киләчәктә мөфтият русча һәм татарча тәфсир чыгарырга ыена. Радикальләшү факторларыТатарстан фәннәр академиясенең исламны өйрәнү үзәге итәкчесе Ринат Патеев ДАИШ кебек оешмаларга кеше әлеп итү юлларын санап китте. Мәсәлән, мөселманнарга вәгъдә ителгән әннәт, хур кызлары төшенчәсе белән манипуляция ясау. Шулай ук тәкъдир факторы, янәсе бар нәрсә алдан ук язылып куелган һәм кешенең ""Аллаһ юлында шәһит"" китүе дә алдан язылган. Бу аларга инаять өчен аваплылыкны төшергән кебек була, ди галим. Шәһәргә килгән авыл кешеләре социо-мәдәни шок кичерә, үзенә урын табалмыйча радикал агымнарга иярә, дип сөйләде Патеев. Галим яшьләр факторын да искә алды: төпле эш яки шөгыле булмаган, гаилә коралмаган 25-30 яшьтәгеләр еш кына радикальләшә.","Казанда ислам галимнәре ""иһад"" төшенчәсен аңлатты",['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],5,Дин,3599,https://www.azatliq.org/a/28019240.html,2016-09-28T17:47:40+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинадагы сугышта катнашучыларга РКБ каршындагы һоспиталдә берничә этаптан торган операцияләр ясыйлар диелә. Дәвалану - бушлай. Кайчак  ""бюджетка зыян китереп"" тә дәвалыйлар. Мәсәлән, саклану министрлыгы сугышта яраланганнарның буынын алыштырган өчен акча бирми, РКБ үзе түли. Казанда Украинадагы сугышта катнашучы хәрбиләрне дәвалау өчен сивил табибларны әлеп итәләр. Кыйбатлы дәвалану аша өч меңнән артык хәрби узарга өлгергән, тик ирле медиа бу хакта әле генә сөйли башлады: Республика клиник хастаханәсендә (РКБ) 300 ятаклы хәрби һоспитал ясаганнар, дип яза""Говорит Не Москва"". Казанда Саклану министрлыгының 150 ятаклы заманча һоспитале бар инде, ул 2022 елда ачылды. Аңа беренче истәлек ташы 2021 елда салынды, шул рәвешле ул бер ел эчендә төзелеп тә бетте. Башта бирегә һава транспорты белән китерелгән авыруларны дәвалаячаклар, дигәннәр иде. Шулай ук сугыш ветераннары һоспитале дә бар, анда 319 урын бар. Украинадагы сугышта катнашучыларга РБК каршындагы һоспиталдә берничә этаптан торган операцияләр ясыйлар диелә. Авыруларның өчтән бере- Татарстаннан, башкалары бөтен Русиядән. Дәвалану - бушлай. Кайчак ""бюджетка зыян китереп"" тә дәвалыйлар. Бу хакта ""Татарстан 24"" каналына РБК каршындагы хәрби һоспитал итәкчесе Михаил Бурмистровсөйләгән. Мәсәлән саклану министрлыгы сугышта яраланганнарның буынын алыштырган өчен акча бирми. ""Без бу эшне түлибез"", дигән итәкче. ""Һоспитал бар да кебек, юк та кебек, аның хакында мәгълүмат бик аз, ә Бурмистров үзе рәсми рәвештә РКБ баш табибы урынбасары булып тора"", дип искәртә ""Говорит Не Москва"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда Республика клиник хастаханәсендә 300 урынлык хәрби һоспитал ясаганнар,['Спорт' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1708,https://www.azatliq.org/a/kazanda-respublika-klinik-hastahanasenda-300-urinlik-harbi-hospital-yasagannar/32989757.html,2024-06-12T15:36:37+03:00
"Ф. Р. НАФИҠОВА, Өфө ҡалаһының Халыҡтар дуҫлығы орденлы М. Горький исемендәге 3-сө гимназияһы уҡытыусыһы, Педагог һәм остаз йылына арналған Республика конкурсы призеры","Йыуатҡан да, уйлатҡан да, илатҡан да һөнәрем.",['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Мәғариф,166,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-03-27/yyuat-an-da-uylat-an-da-ilat-an-da-n-rem-3703165,2024-03-27T11:38:05+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАстанада таратыла торган ""Алабуга Политех"" көллиятенең реклам буклетларында 14 яше тулган үсмерләрне эшкә алуларын язганнар. Русия Татарстандагы ""Алабуга Политех"" көллиятендә дроннар ыярга Казакъстан яшьләрен туплый башлаган. Уку йорты иран дроннарының аналогларын итештерүче хәрби сәнәгать оешмасы белән тыгыз элемтәдә эшләвен яшерми, дип иткерә""Настоящее время"". Әлеге дроннарны Русия гаскәре Украинага һөүм итү өчен куллана. Астанада таратыла торган ""Алабуга Политех"" көллиятенең реклам буклетларында 14 яше тулган балаларны эшкә алуларын язганнар. Анда ""Дошманны юк итүче һөүм дроннары ыю – кәттәлек"", ""Безнең барыбызга да ""махсус хәрби операциядә"" иңү кирәк"", дигән сүзләр язылган. ""Настоящее Время"" журналистлары буклетта күрсәтелгән телефонга шалтыраткан. ""Алабуга Политех"" көллияте вәкилләре үсмерләрне хәрби заводта эшләтүләрен раслаган. ""Без хезмәткәрләребезне алдамыйбыз. Бар да тәртиптә. Бездә белем алу өчен БДБ илләреннән һәм бөтен Русиядән киләләр"", дип белдергәннәр. Русия тикшеренүчеләре буклеттагы вәгъдәләргә ышанмаска чакыра. Заводта эшләүчеләр: Русия кешесе булсынмы, чит илнекеме, вәгъдә ителгәннән азрак түләүләренә, артыграк эшләргә мәбүр итүләренә берничә мәртәбә зарланды, диелә язмада. ""Протокол""бәйсез басмасы һәм""Разворот""-каналы журналистлары белешмәләренчә, ""Алабуга Политех""та укучылар аена 400 доллар тирәсе акча эшли. Шул ук вакытта заводтагы эш шартларын ""коллык"" дип атый. Кеше үтерүче коралны ясауда ""Алабуга Политех"" уку йортында белем алучы яшүсмерләр хезмәте кулланылуы турында Азатлык таязды. Студентлар берничә тәүлек йокламыйча эшлибез, ашамыйбыз диярлек, дип сөйли. Әмма дрон ыюдан баш тартырга ярамый, дип искәртәләр. Тикшеренүдә әйтелгәнчә, студентлар баш күтәрүдән, канәгатьсезлек белдерүдән курка. Белем алу турындагы килешүгә ярашлы, аларга нинди дә булса мәгълүматны тарату тыела. Бу таләпләрне бозганнарга 1,5-2 миллион сум түләргә туры киләчәк. Качып та китә алмаячаклар: килешү – өч яклы, студент юкка чыкса, акчаларны әти-әнисеннән түләттерәчәкләр. Астанада ""Алабуга Политех"" реклам буклетлары таратылуына Казакъстанның югары белем министрлыгы һәм ил хакимиятләре әлегә бернинди фикер дә белдермәде. Шул ук вакытта Казакъстан Русиянең Украинага каршы сугыш башлавын тәнкыйтьләмәде дә, хупламады да һәм Кремль белән элемтәләрен дәвам итә. ""Без Кремльнең бөтенесен канга буярга теләвен күрәбез. Бу – башка ил ватандашларын да шушы сугышка әлеп итү омтылышы, дип аңлаткан ""Алабуга Политех""ка Казакъстан яшьләрен ыюның сәбәпләрен Казакъстаннан медиаменеджер Арман Шораев. – Казакъстанның Русия белән чиге юк диярлек. Теләге булган һәркем шул Алабугага ярты көн эчендә дә барып итә ала. Шул ук вакытта Шораев Украинага һөүм итү өчен дроннар итештергәнгә күрә, заводның Украина өчен канунлы һәдәф булып торуын хәтерләтә. 2024 елның апрелендә Татарстанның ""Алабуга"" икътисади зонасы тулай торагына украин дроннары төшкән иде. Медиа 14 кешенең, шул исәптән ике үсмернең әрәхәтләнүениткерде. ""Бу шушы үлем иһазларын ыюда катнашып үзләренең мадди хәлен яхшыртырга теләүче ватандашларыбызны айнытып ибәрергә тиеш. Әгәр кемгәдер үлем теләсәң, ""моңа авап"" та килеп төшәргә мөмкин бит"", дигән Шораев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстандагы көллият Казакъстанның мәктәп укучыларын һәм студентларын Русия гаскәре өчен дроннар ыярга үзенә чакыра,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,3299,https://www.azatliq.org/a/tatarstandagi-kolliyat-kazakstanning-maktap-ukuchilarin-ham-studentlarin-rusiya-gaskare-ochen-dronnar-jiyarga-uzena-chakira/33238427.html,2024-12-13T10:55:29+03:00
"Рәмзиә Кәримова тураһында мәҡәләбеҙ журналыбыҙҙың алтынсы, июнь һанында сығып килә. Һәләтле, тырыш, ябай, ихлас, егәрле ватандашыбыҙҙың уңыш серҙәре, мәктәп һәм студент йылдары, тормошҡа ҡарашы тураһында ҡыҙыҡлы материалды уҡығығыҙ килһә, беҙҙең июнь һанын алырға тырышығыҙ.",Кәримова-Байбулатова Рәмзиә Рафаэль ҡыҙын ҡотлайбыҙ!,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,274,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-05-24/k-rimova-baybulatova-r-mzi-rafael-y-yn-otlayby-4249141,2025-05-24T15:55:00+00:00
"фикерләрРусиянең Белгород өлкәсендәге Лавы авылында урнашкан шифаханәгә булган һөүм нәтиәсендә өч кеше үтерелгән. Ул хакта Белгород өлкәсе губернаторы Вячеслав Гладковхәбәр иткән. ""Украинаның Кораллы көчләре пилотсыз очкычтан шартлаткыч ташлаган, кешеләр бу вакытта урамда булган"", - дип язган Гладков үзенең телеграм-каналында. Аның сүзләренчә, ике ир шунда ук һәлак булган, тагын бер ир кеше соңрак хастаханәдә үлгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Белгород өлкәсенә булган һөүм нәтиәсендә өч кеше һәлак булган,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,517,https://www.azatliq.org/a/32561101.html,2023-08-23T07:57:22+00:00
"Былтыр, Мәҙәниәт милли проекты сиктәрендә, Ейәнсура районы Иҫәнғол ауылының мәҙәниәт йортонда Яҙҙар килә шаулап, тағы яҙҙар! хәйриә концертын ойоштора. Кемдәр ҡатнаша ала? 18 йәше тулған һәр кем ҡатнаша ала. Нисек үтә? Конкурс ике этаптан тора. Беренсе этап: ҡатнашыусылар гитарала башҡорт телендә уйнап-йырлаған эштәрен видеоға төшөрөп Вконтакте социаль селтәрендә Ҡош юлы төркөмөндә булдырылған плейлистҡа һалырға (йә төркөмгә хәбәрсообщение аша 4 форматында ебәрергә) тейеш. Плейлистҡа һылтанма: .-368330925. Видео форматы: 4, мотлаҡ горизонталь 16:9, 4:3. Икенсе этап: жюри ағзалары ярышты дауам итәсәк ҡатнашыусыларҙы һайлай. Баһалау системаһы: Гитарала уйнап йырлаусылар ике йүнәлешкә бүленәсәк: - бары тик башҡарыусы (башҡа ижадсының йырын башҡарыусы)- автор-башҡарыусы (йырҙың һүҙҙәре, көйө - үҙенеке). Йола буйынса, башҡорт һүҙ йорлоғон үҫтереү маҡсатында ҠОШ ЮЛЫ – 2025 фестивале сиктәрендә ике этапта уҙасаҡ Ҡош Юлы"" республика шиғриәт конкурсын ойоштороу ҡаралған. Тимәк, шиғыр ижад итәһең икән, әйҙә, ҡыйыу бул, сәхнә тот! Иғтибар! Һайлап алыу этабы 2025 йылдың 21 майына тиклем дауам итә! Жюри ағзалары силәге аша үткән гитарасы-йырсылар ҠОШ ЮЛЫ – 2025 фестиваленең төп сәхнәһендә 11-13 июлдә сығыш яһап,  шәптән-шәп махсус бүләктәр менән бүләкләнәсәк! Тулыраҡ мәғлүмәт: Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Нәжип Юлдашбаев улы Нурсолтан менән,"['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0],7,Еңеү,1444,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-05-05/n-zhip-yuldashbaev-uly-nursoltan-men-n-4224178,2025-05-05T21:07:00+00:00
"Баҫмаға электрон формала, почтаға барып яҙылырға мөмкин. Почтаға барып яҙылыуҙы мәшәҡәт күрһәгеҙ, ошо номерҙарға аҡса күсерегеҙ, һәм ватцаптан тулы адрес менән чек ебәрегеҙ. Үҙебеҙ яҙҙырып, квитанция фотоһын һеҙгә һалып, отошта ҡатнаштырабыҙ.",Айфон отҡоң килһә.,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,242,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-08/ayfon-ot-o-kil-4228510,2025-05-08T18:53:00+00:00
Бала сағынан медицина тураһында хыялланған билдәле блогер Рөстәм Нәбиев БДМУ-ны ҡыҙыл дипломға тамамлаған.,Хыялы тормошҡа ашҡан,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,106,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-07-27/hyyaly-tormosh-a-ash-an-4328018,2025-07-27T12:25:00+00:00
"Баймаҡ районы Кәрешкә ауылында тыуған, шунда ғумер кисергән 1920 йылғы Йәнтилина Һәҙиә Әйүп ҡыҙы Мөжәүир хәҙрәт тураһында һөйләгәндәренән. — Шәп кеше булды Мөжәүир хәҙрәт, — ти уны яҡындан белгән Һәҙиә инәй. — Көлөп-көлдөрөп, һөйләп-һөйләшеп ултырыр, һинең ни уйлағаныңды белеп ултырыр ине. Кеше яратты, үҙенә төбәп килгән һәр кемде йылы ҡаршы алып, ризалатып ебәреү хәстәрен күрҙе, хәленән килгәненсә ярҙам күрһәтте. Күңеле киң, өйө иркен, ниәте изге, зар-интизар булып килгәндәргә, бала-сағаға мәрхәмәтле, итәғәтле булды, — тип хәтерләй әүлиәгә йөрәк түрендә мәңгелек рәхмәт хисе һаҡлаған Һәҙиә инәй. Оло йәштә булыуға ҡарамаҫтан, инәй барыһын иҫләй. Олатай нимә әйткән, барыһы хәтерендә һаҡлай. Кешеләрҙе һауыҡтырыр, дауалау буйынса ҙур тәжрибә туплаған бағымсынан инәй ниҙәр ишеткән, шуны һүҙмәһүҙ бирәбеҙ. — Ауырыу кешегә өс төрлө юл менән тейә. Беренсеһе — һыуыҡ тейҙереүҙән, икенсеһе — нәмә ҡағылыуҙан, өсөнсөһө — дөрөҫ туҡланмауҙан, — тигән ул. — Күҙ тейеү, боҙом, ен ҡағылыу, сихыр булһа, ундайҙарға минең әмәл бермә-бер килешер, — тигән. Ниндәй юл менән сирләп килһәләр ҙә, хәҙрәтең ҡөҙрәтенә инанып, йүнәләм тип килгән кеше, мотлаҡ йүнәлеп ҡайтыр булған. Әҙәм балаһының ауырыуға һабышыуын күберәк ҡара көстәр ҡағылыуҙан күргән ул. Бағьшсы шуларҙы ҡыуа торған булған. Ябай кешенең көсө етмәҫ яуыз ҡара көстәр менән гел алышып-көрәшеп йәшәгән. — Шундай шәпле, хикмәтле табип һәм әүлиәнең тере сағында ҡәҙерен белеп еткермәнеләр. Хәҙер күптәр ҡәберенән ҡаҙып алып ултыртырҙай булалыр ҙа бит, әүлиәләр ҙә ергә мәңгелекә килмәй икән шул, — ти Һәҙиә инәй. Һүҙгә әүәҫ әңгәмәсем үҙенең Булат исемле ейәне менән булған бер хәлде хәтерләп һөйләп алды. — Һигеҙ айлыҡ ҡына бәпес ҡапыл сәсрәп ауырып китте. Ни эшләтергә белмәйбеҙ, бала һытылып ауырый. Тиҙ генә ат ектек тә туранан ғына Ҡыңғыраш аша төшөп, Манһырға сыҡмаҡсы булдыҡ. Кәрешкә менән Манһыр араһы туранан биш-алты саҡрым тирәһе булыр. Ошо ғына араны үтә алмай, атыбыҙҙың йәне сыға яҙҙы. Сөм-күк ат ҡара һыуға төшөп тирләне, төҫө ҡараға әйләнде. Тау башына менеп еткәнсе әллә нисә сәғәт ваҡыт үтте. Ҡыңгыраш башына менеп етһәк, тау түбәһенә арба үҙе китер ине, тибеҙ. Меҫкен ат тамам әлһерәне. Әйтерһең, бер нәмә арбаны артҡа тартып һөйрәй. Элек кешеләрҙән «Ен ҡағылған ауырыуҙарҙы алып барғанда аттың арбаға көсө етмәй икән»,  тип һөйләгәндәрен ишеткәнебеҙ булғайны. Әкиәт, тип ышанмай торғайныҡ. Бына хәҙер үҙебеҙ шул хәлдә ҡалдыҡ. Ниһайәт, ни хикмәт булғандыр, ат көс-хәл менән тауҙың башына килеп етте лә көслө итеп бер дер һелкенде, тирә-яҡҡа ҡара тире сәселде. Шунан саптырып сығып китте. Күсерҙәге килен дилбегәне ҡулынан ысҡындырмай саҡ тотоп барҙы. Мөжәүир хәҙрәттең ҡапҡаһы ябыҡ тора ине, ат бикле ҡапҡаны емереп, ихатаға елдереп килеп инде. Олатайға күренергә килеүселәр урам тулы ине. Быны күреп улар аптырап ҡалды. Хәҙрәт өйөнән килеп сыҡты ла, сиратһыҙ саҡырып индерҙе. — Әйҙә ин, балам, һеҙҙе көтөп торам, — тине. — Ҡулыңдан ризыҡты күп ейҙем, минең дә һеҙгә ярҙамым тейһен. Ингәс тә хәҙрәт баланы ҡулына алды. — Кыш, мәлғүндәр, китегеҙ бынан, — тип өрөп, ниндәйҙер күҙгә күренмәгән заттарҙы ҡыуғандай итте. — Һеҙ килә ятҡанда уҡ, атығыҙҙың арбаға көсө етмәгәнен күреп, мин уларҙы бер килке борхолдатҡайным инде, — тине. Бәпәйҙең башынан башлығын систереп өшкөрөп кейҙерҙе. — Ин шәәъ Аллаһ, йүнәлер, — тине, беҙҙе тынысландырып оҙатып ҡалды. Булатым шул өшкөрөүҙән аҙаҡ, иншәәъ Аллаһ, бер ауырыу- сырхау күрмәне. Мөжәүир хәҙрәт китабынан, авторы - Лира Яҡшыбаева.",Мөжәүир хәҙрәт хикмәттәре,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1],4,Йәмғиәт,3437,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-24/m-zh-ir-h-r-t-hikm-tt-re-4439595,2025-10-24T10:45:00+00:00
"24 декабря в Уфе состоится Международный форум «Это мой мир: территории, языки, культуры в устойчивом развитии», организованный Комитетом Республики Башкортостан по делам ЮНЕСКО и Евразийским центром и устойчивого развития при УУНи Т.","Пройдет международный форум по устойчивому развитию территорий, языков и культур",['Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Мәғариф,234,https://tanburz.ru/news/m-arif/2024-12-17/proydet-mezhdunarodnyy-forum-po-ustoychivomu-razvitiyu-territoriy-yazykov-i-kultur-4056070,2024-12-17T12:10:00+00:00
"- Оҙаҡламай миңә илле йәш тула. Ни эшләрбеҙ икән? – тип һүҙ башлай. Тик Яҙыусылар союзының ул саҡтағы рәйесе Мостай Кәрим ни эшләптер бер нәмә лә өндәшмәй. - Миңә тиҙҙән илле тула бит, ни эшләрмен икән? – тип һорауын ҡабатларға мәжбүр була яҙыусы. - Илле тулғас, ни эшләйһең инде, - ти уға Мостай Кәрим, йылмайып, - илле бер менән китерһең!",НИШЛӘРГӘ?,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Тарих,340,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-09-16/nishl-rg-3930076,2024-09-16T09:11:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликада федераль үзәккә китүче салымнар күләме арта.2024 елның гыйнвар-май айларында Татарстанда 609,4 млрд сумкерем ыелган. Федераль бюджетка әлеге салымнарның 404,3 млрды (66,3) күчерелгән, республика бюджетында —205,1 млрд сум(33,7) калган. Бу хакта бүген Татарстан финанс министры урынбасары Алла Анисимова""Татар-информ"" дәүләт агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. Анисимова сүзләренчә, биш айда Татарстанда ыелган салымнар 41 процентка арткан. Республиканың берләштерелгән бюджетында калган керемнәр бары 13,9 процентка гына үскән. Бу Мәскәүгә китүче салымнар күләме артуы турында сөйли. Татарстан бюджеты керемнәренең өчтән берен тәшкил итүче табышка салым кимүе күзәтелгән. Быел ул 66,9 млрдсум күләмендә ыелган. Бу, узган елның биш аена караганда, 12 процентка азрак. ""Бу ""Татнефть"", ""Түбән Кама Нефтехим"" оешмалары белән бәйле. Алар иң күп салым түләүчеләрдән. Әлеге оешмаларның салымны киметүләре валюта курсы үзгәрүе белән аңлатыла. ""Казан Оргсинтез"" оешмасы да табышка салымны киметте. Бу аларның итештерүне киметүләре белән бәйле. ""Татшина""да салымны азрак түләде, анда тауарның үзкыйммәте артты"", диде Анисимова. Шул ук вакытта физик затларның кеременнән салым 42,6 процентка артып 58,5 млрд сумга иткән. Моны рәсмиләр хезмәт хакы артуы белән аңлатты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2024 елда Татарстанда ыелган салымнарның 66 проценты Мәскәүгә күчерелгән,['Дин' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1441,https://www.azatliq.org/a/elda-tatarstanda-jielgan-salimnarning-66-protsenti-maskauga-kucherelgan/33010884.html,2024-06-26T13:30:56+03:00
"Темәс педучилищеһында укыған ваҡытта, 1948 йылдың июнендә, миңә Мөжәүир хәҙрәт менән ике тапкыр осрашырға тура килде. Беҙ һуңғы курста имтихандарға әҙерләнәбеҙ. Йәшәгән ятаҡхананың тирә-яғы сауҡалыҡ, шунда һалҡында әҙерләнә торғайныҡ. Бер көндө уҡып ятҡанда йоҡлап киткәнмен, ә иптәш ҡыҙҙар ҡайтҡан. Уянып китһәм, күкрәгем аша йылан шыуышып бара, ҡысҡырып, йүгереп ҡаса башланым, тын ҡурылды. Иптәштәрҙе саҡырам, ләкин үҙ тауышымды ишетмәйем, һөйләшә алмайым. Хәҙер ни эшләргә? Табипҡа мөрәжәғәт иттем. Ул мине Баймаҡ дауаханаһына ебәрҙе. Атай-әсәйемдәргә хәбәр иткәндәр. Әсәйем ат менән килеп етте. Дауаханаға түгел, тура Мөжәүир хәҙрәткә алып китте. Мин олатайға күренергә ҡурҡам, сөнки комсомол сафындамын. Комскомитетта тикшерерҙәр, комсомолдан сығарырҙар, ә олатай, дини кеше булараҡ, ҡабул итмәҫ тип уйлайым. Ауылдан таң беленеү менән сыҡҡайныҡ, иртүк барып еттек. Олатай ишек алдында йөрөй ине. Ихлас сәләмләште, тик, атты туғармағыҙ, ҡапҡа тышына бәйләп тороғоҙ, оҙаҡламаҫһығыҙ, тип өйгә алып инде. Әсәйем хәлде һөйләй башлағайны: Килен бөтәһен дә беләм. Ошондай һылыу ҡыҙҙың һөйләшмәй ҡалыуы мөмкин түгел. Сикәләре алма кеүек, сәс толомдары ҡыҫҡа булһа ла, ҡалын икән, -тип сәсемде тотоп, башымдан һыйпап һөйҙө лә инәйгә ҡымыҙ ҡойоп бирергә ҡушты. Миңә сынаяҡ өҫтө менән үҙе тотторҙо. Беҙ ҡымыҙ эскән арала әсәйемә: Килен, Баймаҡҡа инеп, килендәшеңдә сәй әсегеҙ. Тик бында булғанығыҙҙы әйтмә, ә юл һорашҡан бул, - тине. Ә миңә: - һылыу ҡыҙым (һылыу булыу ҡайҙа ул), ҡурҡма, тикшермәҫтәр, һорашмаҫтар, үҙең һөйләмә, - тине. Баймаҡҡа беҙ сәғәт 3-4-тәргә әйләнеп килдек, һәм. самауыр ҡайнағансы мин һөйләшә лә башланым (башҡа нескәлектәрен һөйләп тормайым). Хәҙер имтиханға барып етергә кәрәк. Синыфҡа барып ингәндә, дәрес башланғайны (алгебранан яҙма эш). Бөтәһе лә тын да алмай миңә төбәлгән. Мәрйәм Зариповна урынынан торҙо. - Һаумыһығыҙ, ултырырға мөмкинме? - тигәс, бөтә синыфташтарым, йылмайып, эшкә тотондо. Ысынлап та, ни өсөн хәҙрәткә барҙың, нисек булды, тигән һорауҙар булманы, тәртибемде комскомитетҡа ла ҡуйманылар. Хатта үҙемдең бер туған ҡустым, һеңлеләрем, 40 йылдан ашыу бергә йәшәгән ирем дә һорашманы. Рәхмәт уларға. Хәҙрәт олатайҙың әйткән дүрт һүҙенең (ҡурҡма, тикшермәҫтәр, һорашмаҫтар, ябылма) асылы бик тә тылсымлы булыуын, уның кешене аяныслы фәжиғәнән ҡотҡарыуын аңлайым һәм ғүмерем буйы уның рухы алдында баш эйәм. һөйләмәҫкә ҡушһа ла, һөйләнем, ғәфү итер. Тәбиғәттең фажиғә лә, тылсымлы мөғжизә лә бирә алыуын инҡар итергә ярамай. Бөтөнләй һораманылар түгел. Бик күп йылдар үтеүгә ҡарамаҫтан, иҫкә төшөрөүселәр бар. Мин ундайҙарға иғтибар итмәҫкә тырышам. Ә икенсе осрашыу былай булды. Беҙ йәшәгән ауылда олатайҙың туғандары, ауылдаштары бар ине. Шуларҙың береһе хәҙрәтте ҡунаҡҡа саҡырған һәм бөтә ауыл халҡы уны хөрмәтләп ҡунаҡ итте. Беҙ ҙә, һарыҡ һуйып, олатайҙы ҡунаҡ итергә булдыҡ. Ул өйгә етәрәк: - Ә-ә-ә, һылыу ҡыҙым, һаумы, нисек йәшәйһең? - тине. Һәйбәт, һеҙҙең фатихала, - тип яуапланым. Шулай булырға тейеш, - тип, ул түргә үтте. Ашъяулыҡ алдында шаян һүҙҙәр һөйләп, көр күңел менән ултырҙы (минең менән булған хәлде иҫкә алманыҡ). Йола буйынса, оло кешегә башты ла һалғайныҡ. Үҙе киҫеп һоғона ла беҙгә лә өлөш итә. Иремә һоғондора ла: - Баш та ҙур икән, һоғондороусы ла шәп икән, - тип мәрәкәләй. Мине дауалауы тураһында өндәшмәне. Тик һаман да: ""һылыу ҡыҙым, бирешмә, ныҡ бул"", - тине. Шуға күрә мин уны кеше күңелен, кисерештәрен аңлаған, кеселекле, изге, тылсымлы мөғжизәгә эйә булған шәхес тип иҫемдә тотам.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Кеше күңелен аңлаған шәхес,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Аңлатма,3456,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-08/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-keshe-k-elen-a-la-an-sh-hes-4341902,2025-08-08T10:00:00+00:00
"Март башында студиясе балалар һәм олылар өчен яңа мультфильмын тәкъдим итә. ""Алга"" мультфильмы гадәти дөньяга әйләнгән тылсым дөньясын тасвирлый: кентаврлар иртүк урамнарда йөгерү белән шөгыльләнә, кечкенә драконнар мәче сыман өйләрдә яши, ә бермөгезлеләр чүплектә казына. Төп ике каһарман, Иэн һәм Барли исемле яшүсмер эльфлар сәяхәткә кузгалып, дөньяда калган тылсымны эзләп табарга ыена. Мульфильмны караган беренче тамашачылар аны ""-ның иң яхшы мультфильмы булмаса да, бик яхшы һәм хисси анимация"", гаилә, бертуганнар арасында көчле туганлык хисе турында шәп мультфильм дип атый. Кемгә карарга? Балаларга һәм олыларга, бөтен гаиләгә.2018 елда чыккан ""Тыныч урын"" фильмы хоррор яратучылар арасында зур популярлык казанган, аны хәтта соңгы елларда иң яхшы куркыныч фильмнарының берсе дип тә атаучылар күп булган. Фильм уңышы, гадәттәгечә, аның дәвамын төшерүгә тәэсир итте. Ике ел узуга продюссерлар икенче өлешен тәкъдим итә, режиссер кәнәфиендә Джон Красинскикалды. Фильм сюжеты Эбботт гаиләсе тормышын тасвирлауны дәвам итә. Гаилә тыныч тормыш өчен көрәшүен дәвам итә. Бу юлы өйләрендә очраткан куркынычлардан тыш, аларны тышкы дөнья дәһшәтләре көтә. Игътибар: куркыныч фильм трейлеры (16)Кемгә карарга? Куркыныч фильм анатарларына. Британия һәм АКШның уртак проекты булган бу фильм киң тамашачыга таныш булмаска мөмкин, анда танылган актерлар да уйнамый. Шуңа карамастан, фильм көтү рейтингында иң көтелгәннәрдән санала. Нью-Йорк полициясе хезмәткәре Джек Кэнонның кызын аның кияве белән бергә үтерәләр. Бу күпсанлы инаятьләрнең беренчесе була, Европа шәһәрләрендә билгесез маньяк кешеләрне үтерә башлый. Журналист Дейзи белән бергә Кэнон үтерүчене эзләүгә тотына. Һәм инаять алдыннан үтерүче Шекспир юллары белән ""котлау"" хатын ибәрә. Игътибар: фильм рейтингы 16Кемгә карарга? Детектив караучыларга. Март ахырында безне студиясенең чираттагы ремейкы көтә. Укучыларыбыз хәтерлидер, соңгы елларда студия Көлгенә, Галәветдин, Арыслан патша кебек танылган мультфильмнарын фильм рәвешендә тәкъдим итә, әлеге ремейклар күп акча ыюга ирешә. Быел классик ""Мулан"" мультфильмын ""үзгәртергә"" булды. Мультфильм сюжетын хәтерләмәсәгез, ул тарихи Кытайдагы батыр яшь кызны тасвирлый. Гаскәргә керер өчен Мулан ир-ат булып киенә. Кытайга төньяктан һөүм иткәч, император һәр гаиләдән бер кешене гаскәргә чакырта. Авыру әтисе урынына хәрби хезмәткә киткән Мулан Кытай тарихында иң бөек батыр буларак дан тоту юлына баса. Кемгә карарга? Дисней фильмнарын яратучыларга. Балаларыгыз бу мульфильмның элекке өлешләрен карасалар, алар һичшиксез яңа чыгачак кинога барырга теләр. Джастин Тимберлейк, Анна Кендрик, Джеймс Корден катнашында күпсанлы ырлар аларны битараф калдырмаячак, дөрес, урыс телендә актерлар тавышларын башка кешеләр яңгыратачак. Тролльләр дөньяда музыканың алар уйлаганнан да күбрәк булганын ачыклыйлар. Рейвлар, ачык һавада концертлар, классик музыка концертлары һәм башкалар – каһарманнарны күңелле сәфәр көтә. Ләкин аларга барлык музыка төрен бетерергә омтылган Рокс патшабикәсенә каршы көрәшергә дә туры киләчәк. Кемгә карарга? Заманча музыка яраткан балаларга.",Март аенда кинода нәрсә карыйбыз?,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0],6,Мәҙәниәт,3069,https://www.azatliq.org/a/30461434.html,2020-02-29T22:20:22+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр елларда гаскәрне ""кимсетү"" турындагы маддә ярдәме белән дәүләт 190 млн сумга якын акча эшләгән. Русиядә ил гаскәрен ""дискредитацияләү"" турындагы маддә Административ хокук бозулар кодексына 2022 елның мартында кертелгән иде, шул вакыттан бирле бу маддә нигезендә 6792 тапкыр штраф салганнар. 2022 елда - 4439 тапкыр, 2023 елда - 2353 тапкыр. Әлегә 2024 елга рәсми белешмәләр юк. Тик хокук яклаучылар бәяләмәсенә күрә, июль аена кадәр полиция хезмәткәрләре гаскәрне ""кимсетү"" турында меңнән артык беркетмә төзегән. Бу хакта ""Вёрстка""яза. Түләнгән штрафларның акчасы Русия бюджетына китә. Басма исәпләп чыгарганча, елларда гаскәрне ""кимсетү"" турындагы маддә ярдәме белән дәүләт 190 млн сумга якын акча эшләгән. Басма язуынча, бирелгән штрафларын гамәлдән чыгаручылар да булган. елларда шундый 119 кеше турында билгеле. Штрафларны гамәлдән чыгаруга әйтикаваплылыкка тартуның вакыты узуысәбәпче булган. Полиция ""кимсетү""не ачыклаганнан алып беренче мәхкәмә карарына кадәр иң күбе 90 көн узган булырга тиеш. Әгәр бу көннәрнең саны артып киткән икән, штраф канунсыз бирелгән булып тора. Моны нигез итеп алып 42 штрафны гамәлдән чыгарганнар. Полиция хезмәткәрләре беркетмә төзегәндә хокук бозулар ясаган. аваплылыкка тартыла торган кешедән сорау алмаганнар, адвокатны полиция бүлекчәсенә кертмәгәннәр, беркетмәне имзаланганнан соң төзәткәннәр. Бу сәбәпләр белән 22 штраф гамәлдән чыккан. Беркетмә төзелгән кешегә мәхкәмәгә чакыру кулына тапшырылмаган, шуңа ул мәхкәмәгә килмәгән. Апелляция мәхкәмәсендә хөкемдарлар беренче мәхкәмә аңа хәбәр ибәрүне начар башкарган, димәк аның үзен яклау хокукын бозган дип тә тапкан. Шул сәбәпле 13 штраф гамәлдән чыгарылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русиядә 119 кеше гаскәрне ""кимсетү"" административ маддәсе нигезендә бирелгән штрафларны гамәлдән чыгара алган",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1811,https://www.azatliq.org/a/rusiyada-119-keshe-gaskarne-kimsetu-administrativ-maddase-nigezenda-birelgan-shtraflarni-gamaldan-chigara-algan/33042960.html,2024-07-19T15:01:47+03:00
"Салауат районынан махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Вадим ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡанында һөйгәне Ләйсән менән ҡауышҡан. Был турала район хакимиәте башлығы Марс Кашапов социаль селтәрҙә яҙа. Вадим Әфтахов фронтта йөрөй. Отпускка ҡайтҡанда ул ғаилә ҡорған. ""Вадим беҙҙең өсөн ғорурлыҡ һәм батырлыҡ өлгөһө. Һеҙҙе туйығыҙ менән ҡотлайым! Донъяла тиҙерәк тыныслыҡ булһын һәм күберәк ғаиләләр барлыҡҡа килһен, балалар тыуһын"", - тип яҙған район етәксеһе. Әлбиттә, яңы ғаилә барлыҡҡа килеүе - һәр кем өсөн шатлыҡ. Вадим менән кәләшен ҡотлайбыҙ! Тыныс тормошта бик бәхетле йәшәргә яҙһын!",Яугир ғаилә ҡорған,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Махсус хәрби операция,580,https://shonkar.com/news/care/2025-08-16/yaugir-ail-or-an-4351435,2025-08-16T23:11:00+00:00
"Тормош елдәй елә, халыҡ артҡандан-арта, үҙ сиратында, ерҙә яуызлыҡ та күбәйгән. Хоҙайҙың быға асыуы килгән. Ул кешеләргә яза ебәрергә булған. Биргәндәремдең бөтөнөһөн дә юҡ итәм, ризыҡһыҙ, һыуһыҙ, йылыһыҙ, ҡояшһыҙ ҡалдырасаҡмын мин һеҙҙе, – тигән. Күктән эре-эре боҙборсаҡтар яуҙыра башлаған. Кешеләр ышыҡтарға ҡасып бөткән. Ә борсаҡтар һаман яуған да яуған. Еләкле болондарҙы, йылғаларҙы ҡаплаған улар, ағастарҙың емештәрен бәреп төшөргән. Әҙәм балалары йәшенгән ерҙәренән сығырға ҡурҡып ултырыуын дауам иткән. Өшөгәндәр, асыҡҡандар. Ә боҙборсаҡтарҙың яуыуы тынмаған. Аслыҡтан, һыуыҡтан бөтөнләй хәлдәре ҡалмағас, бер аҡһаҡал ҡыҙына былай тигән: – Хоҙай бөтөнөбөҙҙө лә юҡ итергә булған. Ғәйеп – беҙҙә, яуызлыҡҡа юл ҡуйҙыҡ. Беҙҙе йәлләмәһә лә, һәләтле йәштәрҙе лә һәләк итерме икән ни? Һинең тауышыңа, ҡыҙым, бөтәһе лә һоҡлана ине. Әйҙә, йырла, һандуғасым. Үлһәк, йырлап үлербеҙ. Ә, бәлки, Хоҙай йәш һәләттәрҙе ҡалдырырға булыр. Ҡыҙ әкрен генә йыр башлаған. Яйлап тауышы асыла, көсәйә төшкән. Уның моңло тауышы күктәргә барып олғашҡан. Ҡыҙҙы ишетеп, уға башҡа матур тауыштар ҙа ҡушылған. Күктән яуған боҙборсаҡтар бәләкәсәйә төшкән һымаҡ булған. Быны күреп, инде барыһы ла йырлай башлаған. Боҙборсаҡтар һаман бәләкәсәйә барған. Бына улар бөтөнләй йомшарып ҡар бөртөгөнә әйләнгән. Ә ҡар бөртөктәре талғын ғына, өйөрөлөп-өйөрөлөп ергә төшкән. Кешеләр йәшенгән урындарынан сығып, бер урынға йыйылған. Бер-береһен күреү шатлығынан ҡыуанышып, төрлөсә сәләмләшкән. Матур һүҙҙәр күктән яуған, ҡарға һеңгән. Бынан һуң ҡар бөртөктәре, матур биҙәктәргә әйләнеп, бәләкәй генә йондоҙҙар булып ем-ем итеп янған. Бына шулай моң кешеләрҙе, донъяны ҡотҡарған, бөтә нәмәне юҡҡа сығарырға тейеш ҡыштың ҡоралдарын – боҙборсаҡтарҙы матур биҙәк ҡарйондоҙҙарға әйләндергән. Әле лә кешеләрҙең изге теләктәре, йылы һүҙҙәре, матур йырҙар йыһанда юғалып ҡалмай, һыуға, болоттарға һеңеп, йәй көнө шифалы ямғыр булып яуып, сәскә таждарын аса, ҡышҡыһын йондоҙ-ҡарҙар булып бөтә донъяны биҙәй. Йыл һайын беҙгә ҡыш килә. Йондоҙ һымаҡ емелдәп ынйы-ынйы ҡарҙар яуа. Тышҡа сыҡ та күктән яуған ҡар бөртөгөн ҡулыңа тотоп ал. Ул берәү генәме? Күрәһеңме, ниндәй матурҙар? Кемдең матур һүҙе уға һеңгән икән? Һинең әсәйеңә әйткән рәхмәт һүҙеңме? Ә бәлки, уның һиңә әйткән иркәләү һүҙелер. Бәлки, ҡар бөртөктәре икәү-өсәүҙер? Икәү булһа – ҙур рәхмәт, рәхим итегеҙ, зинһар өсөн, өсәү икән – ярҙам итегеҙ әле, әгәр мөмкин булһа. һәм башҡа шундай күп тылсымлы һүҙҙәр һеңгән уларға. Әйҙә әле, белгәндәреңде иҫләп ҡара. Ә бәлки, усыңа килеп төшкән ҡар бөртөктәре күмәктер? Тимәк, был ҡар бөртөктәренә берәй матур йыр оялаған. Донъяны матурлыҡ ҡотҡарасаҡ, тигән боронғолар. Бына һин дә тәбиғәттең матурлығына ҡарап, уйҙарыңды таҙарт, күңелеңде изге теләктәр менән генә тултыр. Шулай итеп, һин һаулығыңды нығытырһың, ни эшләһәң дә, һиңә уңыш юлдаш буласаҡ. Һыуҙың һеңдереү көсөн файҙаланырға өйрән! Һыу эсәһеңме, сәйме, һутмы – сынаяғыңа эйел дә матур һүҙҙәр шыбырҙа, шунан һуң ғына эс. Көн һайын шифалы һүҙҙәр әйтелгән һыуҙы эсһәң, көслө, матур, етеҙ, һәләтле булырһығыҙ! Тормош елдәй елә, халыҡ артҡандан-арта, үҙ сиратында, ерҙә яуызлыҡ та күбәйгән. Хоҙайҙың быға асыуы килгән. Ул кешеләргә яза ебәрергә булған. Биргәндәремдең бөтөнөһөн дә юҡ итәм, ризыҡһыҙ, һыуһыҙ, йылыһыҙ, ҡояшһыҙ ҡалдырасаҡмын мин һеҙҙе, – тигән. Күктән эре-эре боҙборсаҡтар яуҙыра башлаған. Кешеләр ышыҡтарға ҡасып бөткән. Ә борсаҡтар һаман яуған да яуған. Еләкле болондарҙы, йылғаларҙы ҡаплаған улар, ағастарҙың емештәрен бәреп төшөргән. Әҙәм балалары йәшенгән ерҙәренән сығырға ҡурҡып ултырыуын дауам иткән. Өшөгәндәр, асыҡҡандар. Ә боҙборсаҡтарҙың яуыуы тынмаған. Аслыҡтан, һыуыҡтан бөтөнләй хәлдәре ҡалмағас, бер аҡһаҡал ҡыҙына былай тигән: – Хоҙай бөтөнөбөҙҙө лә юҡ итергә булған. Ғәйеп – беҙҙә, яуызлыҡҡа юл ҡуйҙыҡ. Беҙҙе йәлләмәһә лә, һәләтле йәштәрҙе лә һәләк итерме икән ни? Һинең тауышыңа, ҡыҙым, бөтәһе лә һоҡлана ине. Әйҙә, йырла, һандуғасым. Үлһәк, йырлап үлербеҙ. Ә, бәлки, Хоҙай йәш һәләттәрҙе ҡалдырырға булыр. Ҡыҙ әкрен генә йыр башлаған. Яйлап тауышы асыла, көсәйә төшкән. Уның моңло тауышы күктәргә барып олғашҡан. Ҡыҙҙы ишетеп, уға башҡа матур тауыштар ҙа ҡушылған. Күктән яуған боҙборсаҡтар бәләкәсәйә төшкән һымаҡ булған. Быны күреп, инде барыһы ла йырлай башлаған. Боҙборсаҡтар һаман бәләкәсәйә барған. Бына улар бөтөнләй йомшарып ҡар бөртөгөнә әйләнгән. Ә ҡар бөртөктәре талғын ғына, өйөрөлөп-өйөрөлөп ергә төшкән. Кешеләр йәшенгән урындарынан сығып, бер урынға йыйылған. Бер-береһен күреү шатлығынан ҡыуанышып, төрлөсә сәләмләшкән. Матур һүҙҙәр күктән яуған, ҡарға һеңгән. Бынан һуң ҡар бөртөктәре, матур биҙәктәргә әйләнеп, бәләкәй генә йондоҙҙар булып ем-ем итеп янған. Бына шулай моң кешеләрҙе, донъяны ҡотҡарған, бөтә нәмәне юҡҡа сығарырға тейеш ҡыштың ҡоралдарын – боҙборсаҡтарҙы матур биҙәк ҡарйондоҙҙарға әйләндергән. Әле лә кешеләрҙең изге теләктәре, йылы һүҙҙәре, матур йырҙар йыһанда юғалып ҡалмай, һыуға, болоттарға һеңеп, йәй көнө шифалы ямғыр булып яуып, сәскә таждарын аса, ҡышҡыһын йондоҙ-ҡарҙар булып бөтә донъяны биҙәй. Йыл һайын беҙгә ҡыш килә. Йондоҙ һымаҡ емелдәп ынйы-ынйы ҡарҙар яуа. Тышҡа сыҡ та күктән яуған ҡар бөртөгөн ҡулыңа тотоп ал. Ул берәү генәме? Күрәһеңме, ниндәй матурҙар? Кемдең матур һүҙе уға һеңгән икән? Һинең әсәйеңә әйткән рәхмәт һүҙеңме? Ә бәлки, уның һиңә әйткән иркәләү һүҙелер. Бәлки, ҡар бөртөктәре икәү-өсәүҙер? Икәү булһа – ҙур рәхмәт, рәхим итегеҙ, зинһар өсөн, өсәү икән – ярҙам итегеҙ әле, әгәр мөмкин булһа. һәм башҡа шундай күп тылсымлы һүҙҙәр һеңгән уларға. Әйҙә әле, белгәндәреңде иҫләп ҡара. Ә бәлки, усыңа килеп төшкән ҡар бөртөктәре күмәктер? Тимәк, был ҡар бөртөктәренә берәй матур йыр оялаған. Донъяны матурлыҡ ҡотҡарасаҡ, тигән боронғолар. Бына һин дә тәбиғәттең матурлығына ҡарап, уйҙарыңды таҙарт, күңелеңде изге теләктәр менән генә тултыр. Шулай итеп, һин һаулығыңды нығытырһың, ни эшләһәң дә, һиңә уңыш юлдаш буласаҡ. Һыуҙың һеңдереү көсөн файҙаланырға өйрән! Һыу эсәһеңме, сәйме, һутмы – сынаяғыңа эйел дә матур һүҙҙәр шыбырҙа, шунан һуң ғына эс. Көн һайын шифалы һүҙҙәр әйтелгән һыуҙы эсһәң, көслө, матур, етеҙ, һәләтле булырһығыҙ!",Тылсымлы һүҙҙәрҙе йәлләмәгеҙ,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,6049,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-12-02/tylsymly-r-e-y-ll-m-ge-4490596,2025-12-02T19:53:00+00:00
"Яңа мең сумлык акчафикерләрБүген ""Новости"" агентлыгында узган матбугат очрашуында Үзәк Банк рәисе урынбасары Сергей Беловһәм Гознак баш мөдире Аркадий Трачукяңа мең һәм биш мең сумлык акчаларны тәкъдим итте. Аларда ил төбәкләрендәге күренекле урыннарсурәтләнгән. Әйтик, мең сумлык кәгазь акча Түбән Новгородка һәм Идел буе федераль бүлгесенә багышланган. Мең сумлыкның алгы ягында Түбән Новгород кирмәненең Никольская манарасы, икенче ягында исә Казандагы Сөембикә манарасы, Казандагы Татар халкы һәм Татарстанның дәүләтчелек тарихы музее бинасы һәм Уфадагы Археология һәм этнография музее күрсәтелгән. Биш мең сумлык акчалар Екатеринбурга һәм Урал федераль бүлгесенә багышланган. Белов әйтүенчә, акчаларның төсләре элеккечә калган. ""Моны кешеләр буталмасын һәм янчыкларында таныш төстәге акчаны иңел генә таба алсын өчен махсус эшләдек"", дип аңлаткан ул.2022 елның августында мең сумлык кәгазь акчада Татарстандагы бер объект сурәтләнә ала дип хәбәр ителгән иде. Ул чакта Казан Кирмәне, Сөембикә манарасы, ""Казан"" гаилә үзәге, Болгар тыюлыгы финалга чыкты.1000 һәм 5000 сумлык акчалар быел, 500 сумлыклар – 2024 елда, 10 һәм 50 сумлыклар – 2025 елда кулланылышка керәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең мең сумлык акчасында Казандагы Сөембикә манарасы сурәтләнгән,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1270,https://www.azatliq.org/a/32639383.html,2023-10-16T10:14:52+00:00
"Хәҙер уларҙы «боронғо кешеләр», тиҙәр. Шулайҙыр инде, сөнки бөтөнләй икенсе төрлө, көслө рухлы, милләт тамырҙарын тәрән тойған быуын булған бит улар. Нәнәйемдең һис ҡасан да эш ҡушҡанын, әрләп эш өйрәткәнен хәтерләмәйем. Ул нисектер хеҙмәт тәрбиәһен үҙ миҫалында биргән. Ул ниндәй эшкә тотонһа, мин дә эйәрәм. Тыуған ауылым Дәүләкән районының Мәкәш ауылы тирәһендә беҙ йөрөмәгән урман, ялан, ҡыр-туғай ҡалмағандыр ул, моғайын. Әле лә йәй ауылға ҡайтһам, нәнәйем йөрөткән ерҙәрҙән емеш-еләк, үлән йыям, урман менән аралашам, тәбиғәт ҡосағында онотолам. Хатта, ҡырағай ҡарағат менән сейә яланын ул ғына белдеме икән әллә, тим, сөнки хәҙер ул урындарға барғандарын ишеткәнем юҡ. Ә былтыр йәй һуңында юрамал ғына шул аҡланға инеп, бөтөнләй аяҡ баҫылмағанлығын аңланыҡ. Сейә хатта көйә башлаған. Ә тәме! Кем белә инде, ауыл халҡы юлды онотоуы ла ихтимал, сөнки унда малын эҙләүселәр генә барып сыға торғандыр. Ә беҙҙең ала һыйыр бөтә яландарҙы байҡай торғайны. Ана шул һыйырҙы эҙләгәндә, ниндәй генә тарих һөйләмәй нәнәйем! Бер көндө Алаҡай күрше Әлшәй районы яғына сығып киткән. Ташлы ауылына яҡын урынлашҡан ике тау әллә ҡайҙан иғтибарҙы йәлеп итеп тора. «Алпамыша ике итеген сисеп ҡаҡҡандан барлыҡҡа килгән был тау-ҙар. Уң яғын ҡаҡҡан – Һанайһары хасил булған. Һул яғынан – Шайтанһары. Ул тауҙар ябай түгел, ямғыр булмаған йылдарҙа барып ямғыр һорай торғайнылар ауыл әбейҙәре», – ти нәнәйем. Ана шул рәүешле миндә халыҡ ижадына, йолаларға ҡыҙыҡһыныу уянды. Ул һөйләгән риүәйәттәрҙең иҫәбе-һаны юҡ. Ә инде утынға барһаҡ, нәнәйем юл буйына – барғансы ла, ҡайтҡансы ла – йырлай. Халыҡ көйҙәренә ҡыҙыҡһыныу шулай уянды, улар аша күңел торошон тойорға өйрәндем. Бөтәһен дә яҙып ҡала белмәгәнмен, ҡайһы берҙәре беҙҙең яҡта ғына йырланған һирәк моңдар ине. Беҙгә Асылыкүл яҡын. Атҡа ултыртып, нәнәйем беҙҙе шунда һыу инергә алып китә. Һыуға төшөр алдынан, рөхсәт һораныңмы Һыу инәһенән, тип һорай, шунһыҙ һыуға керергә лә ҡушмай. Беҙ хатта шуға өйрәнеп киткәнбеҙ. Шунан ул Асылыкүл олоуын ишетә торғайны. Тағы ҡорбан һорай, тип шомландыра ине. Шунан күп тә үтмәй, фажиғәле хәбәр ишетелә. Ул һәр саҡ күлде тәрбиәләү хаҡында һөйләне, кешеләрҙең шунда машиналар индереп йыуыуын күрһә, бик асырғана ине. Хатта барып һүҙ ҡушып, аңлатҡан саҡтары ла булды. Һыуһылыу менән Заятүләктең мөхәббәте тураһында ул шулай уҡ оҙон-оҙаҡ һөйләй торғайны. Ул бәләкәй саҡта Балҡантауҙа хатта егет менән ҡыҙҙың ҡәбере лә беленеп торған, әммә совет осоронда, тауға яҡын урында Киров бүлексәһен ойошторғас, килеп йәшәй башлаған кешеләр йорт нигеҙенә тип ҡәбер таштарын ташып бөткән. Ә бит был бик аяныслы күренеш, шуға ла был ауыл мандый алмағандыр инде. Нәнәйем кис һыу түктермәй, иҙән һепертмәй торғайны. Ниңә улай ярамай, тиһәң, ҡараңғыла бысраҡ түкһәң, үҙеңә яман һүҙ тейер, сүп сығарһаң, ғәйбәт ишетерһең, ти ине. Ярамай икән, тимәк, ярамай. Шунан ул өҫтәлдә һыныҡ ҡалдырғанды яратманы. Әллә нәнәй менән үҫкәнгә, һис ҡасан һалған ризыҡты семсенеп ултырмайым, ашап бөтөрәм. Ризыҡтан оло булырға ярамай, ти торғайны ул. Йәнә лә икмәк валсыҡтары ҡойолһа, сүпләп ашап бөтөргә ҡуша. Ана бит байлыҡтарың һиңә ҡарап ята, малдарың, һарыҡтарың, ниңә әрәм итәһең, ҡабып ҡуй, тип өҫтәп ҡуя нәнәйем. Ул шул рәүешле ризыҡҡа һаҡсыл ҡараш та тәрбиәләгән бит! Һуғыш ваҡыты кешеләрен һаран тигәнде ишеткәнем бар, йәнәһе, аслыҡ күргәс, бөтә нәмәне йыялар, әрәм итмәйҙәр. Эйе, нәнәйем әрәм итмәне, әммә ул шул тиклем йомарт булды. Йортобоҙ ауылдың үҙәгендә урынлашҡан. Кем магазинға, почтаға, контораға, һаҡлыҡ банкына, ауыл Советына, колхоз идараһына килә, барыһы ла беҙгә инә. Уның һәр кемгә йөҙө асыҡ, өҫтәле тулы ризыҡ! Ҡаҙағстандан, Себерҙән, әллә ҡайҙарҙан ҡайтҡан бөтә туғандары ла уға килә, отпуск ваҡытында беҙҙә йәшәй. Ул, йәш кенә көйө биш бала менән тол ҡалған ҡатын, айҙар буйына кеше ҡарай. Етмәһә, оҙатҡанда ҡаҙ, бал, милли аштар тейәп оҙата. Нәнәйемдең бына был «арҡанын» мин ишә алмам төҫлө. Ҡунаҡсыллыҡ, киң күңеллелектең сиге юҡ! Шуға ла ғүмеренең ахырынаса тамағы һыйлы булғандыр, янынан кеше өҙөлмәгәндер инде. Йәне йәннәттә булһын Аҡ нәнәйемдең! Шуны ла өҫтәп әйткем килә: ул зарланманы. Тормошто нисек бар, шулай ҡабул итеп, эштән башҡаны белмәне. Их, уға уҡыу етеңкерәмәгән, тип уйлайым, әллә ниндәй уҡымышлы кеше булыр ине. Илдең төрлө төбәктәрендә йәшәгән туғандарына латин хәрефтәре менән хат яҙҙы, оҙон итеп, бөтә ауыл хәлдәрен һөйләп. Яуап килһә, күмәкләшеп ултырып уҡыйбыҙ. Хат килеү – үҙе бер байрам! Шиғриәткә ылығыуымды, мәҡәләләр яҙыуымды яратты нәнәйем. «Эшең мәртәбәле, кеше күңеленә юл һала, эшеңә таян! » – ти торғайны. Шуны тәрән аңлап, хуплап әйтә белеүенә аптырайым. Нәнәйемдәр быуыны, әйтерһең, тыумыштан, тәбиғәттән зыялы төҫлө миңә. Милли һыҙаттар уларҙың асылына тәрән яҙылған, ҡандарына һеңгән. Лариса АБДУЛЛИНА.",Йола менән тәрбиәләү,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],3,Аңлатма,4711,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-25/yola-men-n-t-rbi-l-4549779,2026-01-25T18:03:00+00:00
"Ҡатын-ҡыҙҙарҙы мөхәббәтле күрһәтәсәк нәмә - матурлыҡ түгел, гүзәл холҡолор.",Ҡатын-ҡыҙҙар әҙәбе,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,75,https://yanshishma.com/articles/t-rbi-m-kt-be-/2025-06-19/atyn-y-ar-be-4282309,2025-06-19T15:45:00+00:00
"Гөлсөм, һин бик иртә ""йондоҙ"" булып балҡының. 9 һәм 13 йәшеңдә балалар конкурсында еңдең, ә 18-ҙә ""Ирәндек"" моңдарының гран-приһын яуланың. Бикбулатовтар юлын дауам иттең булды инде. Ә шулай ҙа ""Йондоҙлоҡ"" башыңды әйләндермәнеме ул саҡта? - Йондоҙлоҡ. Йондоҙсоҡ. Юҡ, ундай зәхмәт ҡағылманы. Бала булғанмын бит, йырлағым килгәс, йырлап тик йөрөгәнмен. Еңмеш булдым, гел үҙемдекен эшләргә тырыштым. Сибай интернатында уҡыным, еңмешлегем арҡаһында уҡытыусыларыма, тәрбиәселәремә ауырлыҡ та һалғанмындыр, бәлки. Әле лә мин үҙемде, йондоҙмон, тип йөрөмәйем. Ябайлығым еңә. Кеше менән һәүетемсә аралашам. Ҡайһы берәүҙәр яратып арҡамдан һөйөп, ҡайһылай ябайһығыҙ, тигән булалар. Шул ябайлыҡ арҡаһында ҡайһы саҡ янаһың, шунан, улай ярамай, тип уйлаған булаһың. Тик барыбер эскерһеҙлек, кешеләргә ышаныусанлыҡ үҙ халәтеңә кире ҡайтара. ""Аҡ болоттар"" йыры бына нисәмә йыл яңғырай, ә ялҡытмай. Нисек уйлайһың, сере нимәлә? Ғөмүмән, һин үҙеңдең репертуарыңа бик тоғроһоң, ахры, шулаймы? - ""Аҡ болоттар"", ""Аҡ сәскәләр"", ""Апайыма аҡ сәскәләр"" - гел аҡ төҫтә булған йырҙарым халыҡ күңеленә хуш килде. ""Аҡ болоттар""ға килгәндә иһә, ул - Фәрит ағайым Бикбулатовтың юбилейына әҙерләнгәндә тыуған йыр. Композитор Юлай Үҙәнбаевҡа, ағайымды яңы йыр менән ҡотлағым килә, тип мөрәжәғәт иттем. Шиғыр алып килһәң, көйөн яҙып бирәм, тине ул, ризалашып. Унынсы синыфта уҡыған сағым, шиғыр эҙләйем, тик оҡшағанын, күңелгә ятышлыһын таба алмайым. Ә Фәрит ағайымды яңы йыр менән ҡотлау теләге шул тиклем көслө. Каникул ваҡытында ауылда, блантта (беҙҙең яҡта ишек алдын шулай атайҙар) уйланып йөрөп ятам, таштар типкеләйем. Шул мәл алдыма ""Йәшлек"" гәзитенең бер остоғон ел ойоҫҡотоп алып килеп һалды. Алып ҡараһам, ""Йәш ғүмерҙәр"" тигән шиғыр юлдары баҫылған. Авторы - Зәлифә Ғилметдинова. Ни ғиллә менәндер, гәзит битенең нәҡ шул урыны йыртылмаған. Шиғыр күңелгә ятты, уны Юлай ағайға алып барҙым. Бер нисә көндән йыр әҙер ҙә ине инде. Миңә ҡалһа, ""Аҡ болоттар"" Илаһ ҡөҙрәте ярҙамында тыуҙы. Йыр хит булып китте, уны кем генә йырламаны. Әммә ләкин ул, статусым һымаҡ, миңә йәбеште лә ҡуйҙы, мине уның буйынса таныйҙар. Ул йыр бер ваҡытта ла ялҡытмай кешене. Бала ғына булыуыма ҡарамай, өлкәндәргә барып етерлек итеп башҡарғанмын уны. Йырҙың тәрән мәғәнәһен йәшәй-йәшәй генә төптән аңланым. Ошоға бәйле ҡыҙыҡ та, уйландырырҙай ҙа бер хәл: ""Туғандарым ҡунаҡҡа йыйылғанда мотлаҡ ""Аҡ болоттар""ҙы йырлар ине. Уның моңона ағайҙарыбыҙҙың береһе туҡтала алмай үкһеп-үкһеп илар булды. Беҙ, бала-саға, ҡунаҡҡа уны ҡарар өсөн генә килер инек. Ваҡыт үткәс кенә ул ағайҙың ни өсөн илағанын аңланым"", - тип яҙҙы телефоныма бер ҡатын кеше. Ваҡыт та, донъялағы барлыҡ нәмә лә, ғүмер ҙә үтә шул. Һин - 2004 йылдан Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы. Театрҙағы һәм эстрадалағы ижад бер-береһен тулыландыра, бер-береһенә ярҙам итә, тип әйтә алаһыңмы? Бөгөн ниндәйерәк һығымталар яһай алаһың үҙ ижадың, үҙеңдең сәхнә хеҙмәтең тураһында? - Театр - бөйөк сәнғәт. Миңә, йырсыға, театр факультетында уҡыу ныҡ ярҙам итте. Эсенә инеп, автор уның менән нимә әйтергә теләгәнен тойомлап, мәғәнәһен тулыландырып, тотош бер спектакль уйнағандай башҡараһың бит йырҙы. Эстрада һәм театр белеме, ысынлап та, береһе икенсеһен тулыландыра. Театрҙа эшләүем мине ныҡ үҫтерҙе, нескә күңелле илаҡ кешене сыныҡтырҙы. Унда йә бөгөлөп ҡалаһың, йә тырмашып алға сығаһың - көсһөҙҙәрҙе ул яратмай. Уҫаллыҡ та кәрәк ҡайһы саҡ. Театр - ике аяғымды ныҡ терәп баҫҡан таяуым. Һығымталарға килгәндә инде, эскерһеҙ йәш саҡта дуҫтарың күп була, бөтә кешегә ышанаһың, ихласлыҡ хаттин ашҡан була. Хәҙер дуҫтарҙың һайламдары ғына ҡалды, бергә ҡатышып йөрөгәндәр ҙә әҙәйҙе. Иң мөһиме - ғаиләңдең, туғандарыңдың яныңда булыуы. Ижадҡа ҡағылғанда, үкенескә ҡаршы, эшләп еткермәгәндәр юҡ түгел. Шул уҡ ваҡытта эшләнгәндәргә байҡау яһап, элекке йырҙарымды тыңлап, ҡайһылай күпкә өлгәшкәнмен, ҡайһылай мин молодец, тип үҙемде маҡтап та ҡуям, үҙемә үҙем рәхмәт әйтәм. Шулай көс-ҡеүәт туплап, үҙемде яңы ижадҡа көйләйем. ""Киске Өфө"" гәзите, 5, 31 ғинуар – 6 февраль 2025 йыл.",МИН ҺӨЙӨҮҘӘН ЯРАЛҒАНМЫН.,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0],6,Мәҙәниәт,3994,https://tamasha-rb.ru/articles/detalno/2025-03-19/min-y-n-yaral-anmyn-4163801,2025-03-19T16:42:00+00:00
"«Үҙаллылыҡ юлы еңел булмай» Гөлмирәнең атай-әсәһе ваҡы-тында Башҡортостандан Үзбәкстанға бәхет эҙләп барып юлыҡҡан меңәрләгән парҙарҙың береһе була. Шул сәбәпле ғаиләләге апалы-һеңлеле ҡыҙҙар ҙа ҡояшлы Маргилан ҡалаһында донъяға килә. Тик үзбәк ере артыҡ иркәләмәй уларҙы, аталары мәрхүм булып, әсәләре ике үҫмер бала менән Өфөгә әйләнеп ҡайта. Педагогик белемле ҡатынға Ағиҙел ҡалаһынан эш тәҡдим итәләр һәм ул риза булып, Гөлмирә 6-сы синыфҡа шундағы 2-се мәктәпкә уҡырға бара. Бөрө медицина училищеһын тамамлап, Өфөнөң Черниковка биҫтәһендәге Перинаталь үҙәктә хеҙмәт юлын башлай йәш шәфҡәт туташы. Сағыу, шаян, үткен була ул. Атлап түгел, йүгереп кенә йөрөгәне, һәр саҡ көлөп-йылмайып торғаны, бер ваҡытта ла үпкәләй белмәгәне өсөн ярата үҙен өлкән хеҙмәттәштәре. Әлбиттә, егет-елән дә битараф ҡалмай. Ғашиҡ була һәм ярата, парлаша һәм ғаилә ҡора торған саҡтарында йәштәрҙе кем тота алһын? Гөлмирә лә иң яҡты хистәр менән кейәүгә сыға, иң бәхетлеһе беҙ ҙә, иң көслө һөйөү – беҙҙә, тип уйлай. Беренсе бала булып ҡыҙҙары донъяға килә. Тормош иптәше хәлле кешеләрҙең улы була, бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәйҙәр. Әммә әле тәжрибәһеҙ булһа ла, эске тойомлауы менән был еңел йәшәйештең яҡшыға алып бармаҫын аңлай ҡатын. Сөнки ире эшләмәй,  ә кәйеф-сафаға һәр саҡ аҡсаһы бар. Еңел бирелгәндең ҡәҙере булмай, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит, ир кеше лә насар ғәҙәттәргә бирешеп китеп, ата малын елгә осора ла башлай. Ковид Ағиҙелгә ҡайтҡанбыҙ, йәшәр урын яйларға, балаларҙы ашатырға, кейендерергә кәрәк. Нейродефектолог һөнәренә уҡырға ингәнмен, уныһы түләүле. Ипотекаға фатир алдым, йортҡа инергә пластик стакан менән тәрилкәнән башҡа нәмәм юҡ. Поликлиникала табип янында шәфҡәт туташы булып ултырам, ковид госпиталенән дежурҙан сыҡһам, бында минең менән аралашырға  ҡурҡалар. Коридорҙың теге осонан ғына ҡул болғап сәләмләйҙәр ҙә бүлмәләренә инеп йәшенәләр. Унан инде бергә ултырған табибым да баш тартты, һин – йәш кеше, биреш-мәҫһең, ә минең, зарарланған осраҡта, тере ҡалыуым икеле, тине. Уны ғәйепләп тә булмай ине! Үҙем дә коллегаларым, яҡындарым араһында хәүеф тыуҙырып йөрөүемде аңлайым бит инде, шул сәбәпле тулыһынса ковид үҙәгенә күстем. . Алда әйткән фекеремде дауам итеп, баш ҡалҡытмай эшләй-эшләй шулай ипотекамды ҡапланым, ҡурҡыныс сир аҙыраҡ сигенгәс, балаларға диңгеҙ күрһәтеп килдем. Ул саҡта ла, бөгөн дә, «һин аҡса өсөн» тип «саҡҡан» кешеләр бар. Ә мин йәшермәйем һәм бынан оялмайым да. Эйе, аҡса өсөн! Әммә аҡса йәшәүҙән ҡәҙерлерәк түгел. Ковидта мин һәм минең кеүек башҡа медицина хеҙмәткәрҙәре, ғүмерҙәрен ҡур-ҡыныс аҫтына ҡуйып, ауырыуҙарға ла, үҙҙәренә лә ярҙам итте.  Әгәр шунда ҡалтырап өйҙә ятһам, хәлем дә яҡшырмаҫ, башҡаларға файҙам да теймәҫ ине. Үкенмәйем». «Мин бит ҡыҙ бала үҫтергәйнем! » Ил буйынса махсус хәрби операция иғлан ителгәс, Гөлмирә Нәҙерғол ҡыҙының почтаһына Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хат килә. Республиканан шундай-шундай полк ойошторола, ҡатнашырға теләгегеҙ юҡмы, тигән мәғәнәлә була эстәлеге. Ысынында был тәҡдим шәфҡәт туташының башында тыуған уй менән бергә килеп төшә. Хәл тап Яңы йыл алдынан була. Өфөләге апаһында байрам табынына йыйылалар һәм шунда ҡатын яңылығын ғаиләһенә еткерә. Һигеҙ йәшлек улы Марат: «О-о-о! Әсәй һуғышҡа китә, как круто! » – тип ҡысҡырһа, үҫмер Азалияһы: «Мин тағы һинһеҙ ҡаламмы? » – тип ҡылтая. Ә әсәһе, күпте күргән Гүзәл Мәғсүм ҡыҙы, был хәбәргә шул тиклем албырғауҙан әсенеп әйтә: «Мин бит ҡыҙ бала үҫтергәйнем! » Һуғышта һөйөүгә урын бар «Бында бит инде мин бөтөнләй икенсе маҡсаттар менән килгәйнем. Балаларымдың алдағы уҡыуҙарын, тормошта урынлашыуҙарын уйлап, дөрөҫөн әйткәндә. Шунлыҡтан, күпкә йәш ир-егеттең янымда уралана башлауына тәүҙә һағайып ҡараным. Әммә бында йәшәйеш тә, донъяны ҡабул итеү кеүек фәлсәфәүи төшөнсәләр ҙә икенсерәк, күпкә көслөрәк, тип әйтәйекме, ҡабул ителә. Һин бөгөн бар икәнлегеңде генә беләһең, иртәгәһе көнөң өсөн бер ниндәй ҙә гарантия юҡ. Әйтергә кәрәк, көнкүреш проблемалары менән булышмайбыҙ беҙ, ғаилә мөнәсә-бәттәре икенсе, өсөнсө планда, ә бөтөн шөғөлөбөҙ – һуғыш, һуғыш, һуғыш. Ошо һуғыш эсендә һуғыш романтикаһына ла, йәғни һөйөүгә урын бар». .– Мин бит инде йәш ҡыҙ түгел. Тормошта булғанмын, балаларым үҫеп килә. Ә ул, утыҙҙы үтһә лә, өйләнмәгән әле. Миләүшә Ҡаһарманова Фото А. Королев.",Бөркөт йөрәкле «Колибри»,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Аңлатма,4211,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-10/b-rk-t-y-r-kle-kolibri-4571080,2026-02-10T09:00:00+00:00
"Акъярда сайлау бүлеге, 2018 елның 18 мартыЧикләүләргә эләккән затларның исемлеге Еворпа шурасы сайтындаурнаштырылган. Анда Кырым һәм Акъяр (Севастополь) сайлау комиссияләре итәкчелеге кергән. Украинаның бербөтенлеген бозу өчен барлыгы 155 кеше һәм 40 лап ширкәткә чикләүләр кертелгән. Аларның активлары туңдырылган һәм бу кешеләргә Европа берлеге илләренә керү тыелган. Украина президенты Петр Порошенко үзенең әхифәсендәбелдерүенчә, чикләүләр аның Франция президенты һәм Германия канцлеры белән очрашуыннан соң кертелгән. Элегрәк Украина прокуратурасы Кырымда тавыш бирүне оештыручыларга карата инаять эше ачкан иде. Сайлау оештыручыларны Украинаның бербөтенлеген имерергә омтылуда һәм дәүләт хыянәтендә гаеплиләр. Русия Үзәк сайлау комиссиясе Украина итәкчелегенең әлеге гамәлләрен ""конструктив түгел"" дип атады. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный.12 мартта Европа берлеге Русиягә 2014 елда Кырым аннексиясе өчен кертелгән чикләүләрне тагын ярты елга озайтты. Мәскәү ярымутрауны аннексияләүне ""тарихи гаделлекнең тергезелүе"" дип атый.",Европа берлеге Кырымда сайлау оештыручыларга карата чикләүләр кертте,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1219,https://www.azatliq.org/a/29225900.html,2018-05-14T11:57:17+00:00
"2010 йылдың 31 декабре ине, йылдағыса,  Яңы йылды ҡаршыларға ғаиләбеҙ менән ҡаланан 35 саҡрым урынлашҡан ауылға, өләсәй менән олатайға йыйылдыҡ. Кәйеф шәп, өҫтәл һый-ниғмәттән һығылып тора, яҡындар янда, барыһы ла үҙ урынында. Беҙ унау: мин ҡатыным менән, ҡыҙыбыҙ, өләсәй, олатай, ике ағай, уларҙың ҡатындары, ағайымдың алты йәшлек улы Сәлим. Ун өс булырға ла тейеш инек, ғаиләбеҙҙең дуҫтары – Линар ҡатыны һәм ҡыҙы менән, эштән һуң бушау сәбәпле, ун икенсе яртыға килеп етергә тейештәр. Сәғәт яҡынса ун бер тула, ултырабыҙ, мәжлес ҡорабыҙ, ҡапҡылайбыҙ. Икмәк ҡырҡып торған еренән ҡатыным бармағын ҡырҡты ла ҡуйҙы, яра тәрән генә. Пыр туҙып бинт эҙләйбеҙ, юҡ, ахыры, ҡанды туҡтатырға була, сепрәк менән бәйләп торҙоҡ. Һуңлап сыҡҡан дуҫыма шылтыратам, бинт йәки лейкопластырь алығыҙ әле, тим. Ары ултырабыҙ. Ағайымдың улы Сәлим бик тиктормаҫ малай, тышҡа сығам ти ҙә ҡуя бит әй. Ә тышта күҙ асҡыһыҙ буран сыҡты, һуңғы илле йылда былай булғаны юҡ ине әле, тинеләр телевизорҙан хатта. Ағай  Сәлимде кейендерҙе, ихатаға алып сыҡты ла, урам ҡапҡаһын элде. Ундағы йоҙаҡҡа буйы етмәй малайҙың, шуға урамға сығыу ҡурҡынысы юҡ. Уға тәҙрә эргәһендә, күҙ уңында уйнарға ҡушып, атаһы кире инде. Сәғәт инде ун ике тулып килә. Бөгөнгөләй иҫләйем – Линарҙар оҙаҡлай тип уйланым, әммә шылтыратманым, былай ҙа юл насар, әүрәтмәйем әле, тим. Тағы ун биш минут үтте, ҡуй, шылтыратайым әле, бер-бер хәл булмағайы. Гудоктар. Оҙон-оҙаҡҡа һуҙылған гудок тауышы сымдың теге осондағы кемдәрҙеңдер үҙ-ара һөйләшеүенә олғашты. — Алло, — тинем мин. Өс секундлыҡ тынлыҡ. — Алло, — тип яуапланылар миңә, әммә тауыш бөтөнләй таныш түгел. — Ҡайҙа һеҙ? — тип һораным мин, инде аптырай төшөп. — Кем шылтырата? — Нисек инде кем? Әхәт мин, ә һеҙ? — бөтөнләй ҡаушап ҡалдым. —ЮХХДИ хеҙмәткәре, Һеҙ шылтыратҡан кеше. Аварияға эләкте, — тип яуапланылар телефондың теге осонда. — Нисек? Ныҡмы? — Өс мәйет. Яңы йыл хөрмәтенән түңкәргән рюмкалар шауҡымы секунд эсендә баштан сығып осто, әммә тел көрмәлә, бер һүҙ әйтеп булмай. — Ҙур тиҙлектә ҡаршыға килгән КАМАЗ аҫтына инеп киттеләр, шунда уҡ йән биргәндәр, — тип һүҙен дауам итте ЮХХДИ хеҙмәткәре. — Бар мәғлүмәтте һуңыраҡ белерһегеҙ, ғәфү итегеҙ. — тине лә, трубканы һалды. Телефонды ҡолағыма терәгән килеш ҡатып ҡалдым. — Ниңә йөҙөң ағарҙы? — ти ҡатыным. — Аварияға осрағандар. — тим мин. Артабан барыһы ла томан эсендә һымаҡ иҫтә ҡалған: башта барыһы ла шаҡ ҡатты, аҙаҡ күҙ йәштәре ағылды. Ағай авария урынына йыйына, алйотмы әллә, тим, эскәнһең бит, юлда ла бер нәмә күренмәй. Айныҡ шофер эҙләйбеҙ, Яңы йыл төнөндә 35 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан ауылға кем килһен инде. Бар шау-шыуҙы өйгә йүгереп ингән Сәлим бүлде, ҡап-ҡар үҙе: — Барығыҙ, асығыҙ, килделәр бит! Минең буйым етмәне! — Кем килде? ! — тип һораны атаһы. — Линар ағай менән Мәрйәм апай, Динара — тип яуапланы малай. Беҙ аптырап бер-беребеҙгә ҡарашҡан булдыҡ. — Аварияға эләккәндәр, үлгәндәр, тип шаяртҡандарҙыр, тереләр бит, — тип шыбырланы олатай. Тәҙрәгә күҙ ташлайым, фонарь яҡтыһы Сәлим өйгән ҡар тауына төшә, ә ҡапҡаны ла, ҡойманы ла төн ҡараңғыһы йотҡан. — Барығыҙ, асығыҙ! — тип ҡысҡырҙы йәнә Сәлим. Барыһы ла кейенергә лә онотоп  урамға йүгереп сыҡты. Ҡапҡа артында ла,   ҡойманан ары ла бер кем дә юҡ ине, ҡар өҫтөндә эҙҙәр ҙә күренмәй. — Киттеләр инде, әле генә ошонда инеләр бит, — тип әсенеп тә, үпкәләп тә әйтте алты йәшлек Сәлим. — Ниңә улай шаяраһың ул? — тине  әсәһе. — Шаяртмайыыыым! Мин ҡар ташып йөрөгәндә улар бында ине! Килгәндәрен алыҫтан күрҙем, ҡапҡаға йүгереп килдем, сығам тиһәм, ул бикле, асырға буйым етмәне. Улар ҡойма эргәһендә тороп ҡалды, мин өйгә йүгерҙем. Нишләп улар китте, әсәй? Минең Динара менән уйнағым килә ине. — тине лә Сәлим, илап ебәрҙе. Ошо урында майорҙың телефоны шылтыраны, ул, һөйләп торған еренән туҡталып, ситкә китте. Ҡаҙ йөндәре ҡалҡҡан тәнемә хужа булалмай торҙом әле, аҙаҡ әңгәмәсемдән артабан нимә булғанын һораным. «Шул инде, ашыҡҡан Линар,  КАМАЗ аҫтына инеп киткәндәр, өсөһө лә шунда уҡ йән биргән. Ғаиләне ерләгәс, Сәлимдән был хәл хаҡында оҙаҡ һораштыҡ. Кемдер ышанмай, алдай, ти, кемдер башҡа берәүҙәрҙе күргәндер, тип фараз ҡыла. Кем йөрөһөн инде, эҙҙәр юҡ, иң яҡындағы кеше йәшәгән өй 1,5 саҡрым алыҫлыҡта. Сәғәт ун ике тулғанда 31 декабрь урамда кем булһын? Ә шулай ҙа иң сетереклеһе мартта, ҡар ирегәс булды. Ҡапҡа янында көрт аҫтында һыуланып бөткән лейкопластырь табып алдыҡ. Ҡатыныма Линар тәким алып килгән инде. » Майор миңә бойоҡ күҙҙәре менән тултырып ҡараны ла, тәмәкегә үрелде.","Асығыҙ, килделәр бит!",['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Хикәйә,4422,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2025-06-07/asy-y-kildel-r-bit-4268667,2025-06-07T15:41:00+00:00
"Был көндө зыяраттарҙа өмәләр үтәсәк, ҡәберҙәрҙе баҫҡан сүп-сарҙан таҙартыу ойоштороласаҡ.",3 майҙа Башҡортостанда Хәтер һәм хөрмәт көнө уҙғарыла,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Файҙалы эштәр,89,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-02/3-may-a-bash-ortostanda-h-ter-m-h-rm-t-k-n-u-aryla-4221744,2025-05-02T16:47:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМондый кунакханәләрдә хәмерсез зоналар яки бары тик хәләл ризыклар гына тәкъдим ителә торган рестораннар була. Башкортстанда хәләл-френдли кунакханәләр булдыруны тәкъдим итәләр, дип иткерә РБК. Тулысынча хәләл принциплары белән эшләмәсәләр дә, мондый отельләрдә мөселман мөштәриләргә хезмәт күрсәтү стандартларының аерым бер өлешләре саклана. Мәсәлән, хәмерсез зоналар яки бары тик хәләл ризыклар гына тәкъдим ителә торган рестораннар турында сүз барырга мөмкин. Бу тәкъдим белән республика Дәүләт ыенының сәнәгать, инновацион үсеш, сәүдә, эшмәкәрлек һәм туризм комитеты рәисе Тимур Хәкимовчыгыш ясаган. ""Без бит мөселман республикасы. Әгәр интернетта ""Уфа шәһәре хәләл кунакханәләр"" дип язасыз икән - берәү дә юк. Элек ""Урал Тау"" бар иде. Әмма хәзер хуасы алмашында һәм ""Юк, без инде хәләл түгел"", диләр. Хәмер сатмаган килеш кунакханәнең чыгымнары капланмаячагын аңлыйм мин. Әмма ""хәләл-френдли"" дигән төшенчә дә бар. Әгәр бу кунакханәдә аерым туклану зонасы яки эчеп утырылмый торган ресторан бар икән, әйдәгез шундый сертификацияләр булса да эшлик"", дигән Хәкимов комитет утырышында. Депутат сүзләренчә, кунакханәләрнең хәләл-френдли форматына туры килүен раслау белән Русия сәүдә-сәнәгать пулаты һәм Роскачество шөгыльләнә алачак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда хәләл-френдли кунакханәләр булдыруны тәкъдим итәләр,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1304,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-halal-frendli-kunakhanalar-buldiruni-takdim-italar-/33202102.html,2024-11-14T17:22:24+03:00
"""Көҙгө каникулда ла мин әсәйемә аш-һыу бүлмәһендә ярҙам итәм. Урманда тейендәр сәтләүек сиртһә, мин өйҙә сәтләүек бешерәм"", - тип яҙып ебәргән уңған ҡыҙ - Ауырғазы районының Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы Асия Әсфәндиәрова.","Их, тәмле сәтләүек!",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Каникул,262,https://yanshishma.com/news/kunelle-kanikul-kondare/2025-10-27/ih-t-mle-s-tl-ek-4441971,2025-10-27T09:30:00+00:00
"Ноутбуктарҙа үҙебеҙҙә етештерелгән операциялар системаһы ҡуйылған.  Проект мәғариф ойошмаларында һанлы белем биреү мөхитен булдырыуға йүнәлтелә. Ул уҡытыу, олимпиадалар һәм конкурстар үткәреү, уҡыусыларҙы дәүләт йомғаҡлау аттестацияһына әҙерләгәндә сифатлы белем биреү мөмкинлеген киңәйтергә булышлыҡ итәсәк. Әйткәндәй, мәктәптәрҙе Һанлы белем биреү мөхите проекты буйынса заманса ҡорамалдар менән артабан да тәьмин итеү планлаштырыла. Бер ай эсендә уларға функцияһы булған телевизорҙар һәм күп функциялы ҡулайламалар тапшырыу көтөлә. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",Салауат ҡалаһының дөйөм белем биреү ойошмаларына йәнә ноутбуктар һәм күп функциялы ҡулайламалар тапшырылды,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1242,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-10-26/salauat-ala-yny-d-y-m-belem-bire-oyoshmalaryna-y-n-noutbuktar-m-k-p-funktsiyaly-ulaylamalar-tapshyryldy-3004346,2022-10-26T16:26:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – БР ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Наталья Полянская «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто ойошторған «Изге подписка» хәйриә акцияһына ҡушылды. Акция сиктәрендә Наталья Полянская махсус хәрби операцияла ҡатнашыусының ғаиләһенә «Башҡортостан ҡыҙы» журналын яҙҙырҙы. Был аҙым менән республиканың Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы етәксеһе мөһим социаль башланғысты хуплауын күрһәтте. «Изге подписка» акцияһы республикала йәшәүсе һәр кешегә Ватанды һаҡлаусыларҙың ғаиләләренә ярҙам итеүгә өлөш индерергә мөмкинлек бирә. Акцияла ҡатнашыусылар «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йортоноң теләһә ниндәй баҫмаһын МХО-ла ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәрҙең ғаилә адресына яҙҙыра ала. Был - Ватанды һаҡлаусыларҙың яҡындарына көнүҙәк мәғлүмәткә, мәҙәни контентҡа һәм файҙалы белемгә эйә булыу мөмкинлеген биреүҙең ябай, әммә әһәмиәтле ысулы. ""Хәрби хеҙмәткәрҙәребеҙҙең ғаиләләренә ярҙам итеү – беҙҙең уртаҡ бурысыбыҙ һәм намыҫ эше. ""Изге подписка"" акцияһы – файҙалы һәм күңелле бүләк яһау мөмкинлеге, ул йыл дауамында беҙҙең хәстәрлегебеҙ һәм иғтибарыбыҙ хаҡында иҫкә төшөрөп торасаҡ"", - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Наталья Полянская. "" Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто теләүселәрҙе акцияла ҡатнашырға саҡыра. Түбәндәге баҫмаларға хәйриә подпискаһы башҡара алаһығыҙ: "" Башҡортостан"", ""Республика Башкортостан"", ""Кызыл таң"", ""Йәшлек"", ""Омет"", ""Йәншишмә"", ""Ошмес"", ""Урал – Сасси"", ""Чолман"" гәзиттәренә; «Ағиҙел», «Аҡбуҙат» (балалар), «Башҡортостан ҡыҙы» (ҡатын-ҡыҙҙар), «Башҡортостан уҡытыусыһы» (уҡытыусылар өсөн), «Бельские просторы», «Ватандаш», «Тамаша», «Тулпар», «Һәнәк» (юмористик), «Шоңҡар» журналдарына. ""Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто - Б ашҡортостан Республикаһының иң ҙур нәшриәт предприятиеһы, ул рус, башҡорт, татар һәм башҡа телдәрҙә республика ваҡытлы матбуғат баҫмаларының киң спектрын нәшер итә. Подписка РБ2025",Наталья Полянская «Изге подписка» акцияһына ҡушылды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1903,https://henek.info/articles/novosti/2025-06-20/natalya-polyanskaya-izge-podpiska-aktsiya-yna-ushyldy-4287095,2025-06-20T12:50:00+00:00
"Һаҡ булығыҙ, дуҫтар! Янғындар артҡандан-арта ғына.",Янғында 5 бала һәләк булған,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,50,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-01/yan-ynda-5-bala-l-k-bul-an-4179996,2025-04-01T19:17:36+00:00
"Нурмөхәммәт Хөсәенов фикерләрНурмөхәммәт Хөсәенов 1994 елда ачылган Бәләбәй татар гимназиясен 20 елдан артык итәкләде, уку йортын татар телендә белем бирүче алдынгы белем учагы итте. Моннан тыш ул тарих, төбәкне өйрәнү, тел өлкәсендә китаплар язды, агарту эшләре белән шөгыльләнде. Хөсәенов татар әмәгатьчелегенең актив вәкиле буларак милли мәгарифне үстерү, татар халкының хокукларын яклауда катнашты. әмәгать эшлеклесе 1954 елда Башкортстанның Бижбүләк районы Мәнәвез-Мәскәү авылында туа. Төрле мәктәпләрдә эшли, мөдир урынбасары вазифасын башкара. Бәләбәй шәһәрендә татар гимназиясе әле төзелеп кенә килгәндә, аны яңа уку йорты мөдире итеп билгелиләр. Гимназияне итәкләгән чорда Хөсәенов уку-тәрбия системына яңалыклар кертә: икенче сыйныфтан ук чит телләрне укытуны башлап ибәрә, дәрестән соң өстәмә белем бирү курслары кертә. Хөсәенов Башкортстан татарлары проблемнарын 2002 елда Казанда Владимир Путинбелән очрашу вакытында да күтәрә. Путин алдында чыгыш ясап ул, ""Башкортстанда татар булу иңел түгел"" дип белдерә.2015 елның 11 мартында район мәгариф идарәсе итәкчесе Хөсәеновны эштән азат итү турында боерык имзалый. Аны яклап йөзләрчә хат һәм мөрәәгатьләр ибәрелә, пикетлар һәм митинглар үткәрергә омтылышлар ясала. Хөсәенов үзе дә мәхкәләшепйөри, әмма мәхкәмә аның шикаятен канәгатьләндерми. — 20 ел буе итәкләгән гимназиямнән мине бер гаепсезгә куып чыгарулары чын-чынлап канун бозып башкарылды. Әлеге көндә гимназиянең уку буенча да, башка юнәлешләрдә дә күрсәткечләре түбәнәюе дә күңелемне әрнетә. Анда милли рух та кими. Шушы күренешләрне тыныч кына күзәтә алмыйм. Хакыйкать иңәргә тиеш, мин азаккача көрәшәчәкмен, — дипсөйләгән иде Азатлыкка ул вакытта Нурмөхәммәт Хөсәенов. Соңгы елларда ул тарихны, бигрәк төбәкне өйрәнү тарихын, топонимика, тел мәсьәләләрен өйрәнү белән шөгыльләнде, китаплар чыгарды. Мәсәлән, 2018 елда ул дөнья харитасында ""татар"" тамырлы 550 дән артык топонимны ачыклап, шуларны туплаган ""Что есть Московия"" дигән китапбастырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","әмәгать эшлеклесе, мәгърифәтче Нурмөхәммәт Хөсәенов вафат",['Әҙәбиәт' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],4,Юғалтыу,2063,https://www.azatliq.org/a/33422556.html,2025-05-23T17:46:41+00:00
"Башкортстан белән Татарстан арасындагы күперфикерләрТатарстанның Ютазы районы белән Башкортстанның Октябрьский шәһәре арасындагы ""ике сәгатьлек"" күпернең кайсы республикага каравы билгеле булган. Бу хакта бүген Ютазы районы башкарма хакимияте итәкчесе Светлана Самонина Дәүләт шурасының дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә комитеты утырышында белдерде. Моңа кадәр Татарстан Башкортстан арасында чикләрне тәгаенләштерде. Хәзер бәхәсле ир кишәрлекләре, корылмаларның кайсы республикага каравы билгеле. ""Безнең чик Ык елгасыннан уза иде. Хәзер тәгаенләдек, сораулар юк. Бәхәсле ""ике сәгатьлек"" күпер бар иде. Ул кемнеке? Безнекеме, башкортныкымы? Чикләрне төгәл билгеләгәннән соң сораулар бетте. Күпер — Башкортстан республикасының милке"", диде ул. Самонина сүзләренчә, әлеге күпер авария хәлендә. Татарстан юстиция министры урынбасары Мөхәррәм Ибәтов белдергәнчә, күрше төбәкләрдән (шул исәптән, Башкортстаннан) чик буенча шикаятьләр кермәгән. Элегрәк Татарстанның Ютазы районы белән Башкортстанның Октябрский шәһәре арасындагы күпернең хуасы кем булуы бәхәс уятып килде. Мәсәлән, 2020 елның апрелендә Ютазы районы хакимияте күперне төзек булмаганы өченяпты. Ул вакытта Башкортстан башлыгы идарәсе итәкчесе Андрей Сидякин күпердән Татарстан белән Башкортстан кешеләре файдалана, шуңа аны ике республика бергәләп төзекләндерү дөрес булыр, уртак карар бар, дип сөйләгән иде. Татарстан белән Башкортстан арасында берничә күпер бар, аларны ""дөньяда иң озын күперләр"" дип атарга була. Андый күпердән машинада ике сәгать чыгасы. Бу күперләр Татарстан белән Башкортстан чигендә урнашкан, ә бу күрше республикаларда вакыт аермасы — ике сәгать. Азатлык хәбәрчесе чик буенда урнашкан Октябрьски шәһәрендә булып, көн саен шул ике вакыт арасында сәяхәт итүче халыкның тормышынөйрәнгән иде. Татарстан белән Башкортстан арасындагы чик мәсьәләсенә 2022 елданокта куелды. Шулай да кайбер нечкәлекләре турында әйтелмәде. Татарстан белән Башкортстан арасындагы чик 498 чакрымны тәшкил итә. Сүз Актаныш, Мөслим, Азнакай, Ютазы, Баулы районнары турында бара. Ике ел элек Татарстанның ир һәм мөлкәт министры Фәнил Әһлиуллин тикшерү барышында 66 проблем урын ачыклануы турында сөйләгән иде. Аерым алганда, 200 һектар бәхәсле, 350 һектар исәпкә алынмаган ир кишәрлеге булган. Мәсәлән, Мөслим районында – 7 һектар, Актанышта 114 һектар мәйдан бәхәсле булып саналган. ""Аерым игътибар торак пунктлар янында ирле халыкның хуалык эшләре алып барган бәхәсле ир кишәрлекләренә бирелде. Татарстанның торак ирлекләре һәм сәнәгать объектлары башка республика составына күчерелмәде"", дип белдергән иде ул. Татарстанның Русиянең 8 төбәге белән чиге бар. Бу — Башкортстан, Чуашстан, Удмуртия, Мари иле республикалары, Оренбур, Самар, Ульян һәм Киров өлкәләре. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан белән Башкортстан чигендәге ике сәгатьлек күпер Башкортстан милке булып чыккан,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2816,https://www.azatliq.org/a/32870337.html,2024-03-20T14:35:24+00:00
"Руководитель республики ответил, что сельчане сами должны решить, какой им объект важен в первую очередь, и он по итогам сельского схода даст поручение начать работы по строительству. Чтобы удовлетворить все потребности населения, было решено построить начальную школу на 40 мест, совмещенную с детским садом на 20 мест и детской школой искусств. Есть еще одна особенность данной школы. Это многофукциональный спортивный зал. При необходимости его можно трансформировать в актовый зал, и он будет будет выполнять функцию сельского клуба. Напоминаем, сельский клуб был 1936 года постройки. На открытие новой школы прибыли почётные гости: заместитель министра образования и науки республики Альфия Галиева, заместитель генерального директора – руководитель Аппарата ПАО АНК Башнефть Вячеслав Клепиков, директор ООО «Строительная фирма-15 Башнефтезаводстрой» Альфат Хасанов. – Это не просто образовательное учреждение, это культурный и духовный центр всего села. В новой школе есть и современный спортзал, детская школа искусств, детсад, и есть место, где смогут собраться сельчане для культурного досуга. Школа – это объединяющая территория, которая позволит селу стать еще краше, лучше, интереснее. От всей души поздравляю елань-чишминцев с этим замечательным праздником, - сказал в ходе своего выступления глава администрации района Ильшат Райманов. Далее глава муниципалитета вручил памятные подарки первоклассникам и благодарственные письма администрации района строителям, которые добросовестно и качественно в срок выполнили работу. За добросовестный труд, профессиональный подход при строительстве начальной школы, совмещенной с детским садом, и детской школой искусств в с. Елань-Чишма, благодарственным письмом главы администрации района были награждены руководство и работники ООО «Многопрофильная строительная компания», ООО «Габбро» и Республиканского управления капитального строительства. Данное образовательное учреждение построено в рамках благотворительной программы компании Башнефть по соглашению между Республикой Башкортостан с Роснефетью. «Наша совместная работа с руководством республики направлено на то, чтобы делать жизнь республики комфортной, удобной и счастливой», – отметил заместитель генерального директора – руководитель Аппарата ПАО АНК Башнефть Вячеслав Клепиков. От имени Главы республики и Правительства Республики Башкортостан с открытием новой школы всех собравшихся поздравила заместитель министра образования и науки республики Альфия Галиева. Она подчеркнула, что с нового учебного года в образовательных учреждениях вводятся новые предметы: «Основы безопасности и защиты Родины», «Труд» и «Семьяведение». – Уважаемые ученики, пусть этот учебный год будет вам полезным и интересным. Из всех ценностей для человека самое главное богатство – это знания, - отметила Альфия Закировна. И озвучила, что от имени Министерства образования РБ для кабинета русского языка и литературы будет подарен мультимедийный комплекс. В этот день много благодарственных слов от имени родителей, учеников и сельчан звучало в адрес руководства республики, района и строителей. В своей приветственной речи директор школы Валентина Дмитриева напомнила, что в жизни любого села открытие школы – это огромное событие, ведь если есть школа, значит, село будет жить. «От всей души поздравляю своих коллег с этим важным событием. Это огромное счастье – вступить в эту светлую, чистую, уютную школу. Я завидую нашим детям, которые будут здесь учиться», – сказала Валентина Михайловна. Право дать первый звонок в новой школе представилось ученику 1 класса Глебу Малинову и ученице 9 класса Анастасии Кашкировой. В завершение торжественной части директор Общества с ограниченной ответственностью «Строительная фирма-15 Башнефтезаводстрой» Альфат Хасанов вручил символический ключ от школы директору образовательного учреждения Валентине Дмитриевой. Также подарил газонокосилку, чтобы легко было вести хозяйство долгие годы. Школу села Елань-Чишма возвели за 3 года. Она оснащена новейшим современным оборудованием, техникой, мебелью. Сегодня в школе обучается 40 учеников, 10 детей посещают детский сад. Также на территории школы расположены современные детские и спортивные площадки с резиновым покрытием, футбольное поле и места для отдыха. Новое здание не только стало местом для развития детей, но и украшением всего села.",В Ермекеевском районе распахнула свои двери новая школа,['Дин' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,4333,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-03/v-ermekeevskom-rayone-raspahnula-svoi-dveri-novaya-shkola-3908768,2024-09-03T09:37:00+00:00
"Латвия депутатлары кырымтатар депортациясенең 75 еллыгы алдыннан мөрәәгать белән чыкты. Ул документта депортация халыкның Кырым ярымутравы белән тарихи бәйләнешен бетерү өчен оештырылган диелә. Сейм шулай ук Русиянең 2014 елда Кырымны аннексияләвен, кырымтатарларны эзәрлекләүләрен һәм аларга карата көч куллануын да хөкем итә. Мәскәү кырымтатарларны эзәрлекләвен кире кага, ә Кырымны аннексияләвен тарихи гаделлекне торгызу дип атый.9 май Акъяр (Севастополь) янындагы Мамашай (Орловка) авылында Икенче дөнья сугышында һәлак булган кырымтатарлар исемнәре язылган мәрмәр тактаны билгесез кешеләримерде.1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була.",Латвия кырымтатар депортациясен геноцид дип таныды,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1186,https://www.azatliq.org/a/29933150.html,2019-05-10T11:09:13+00:00
"Башҡортостанда балалы ғаиләләр өсөн, Ғаилә милли проектына ярашлы, ҡырҡтан ашыу ярҙам сараһы ҡаралған. Унан файҙаланыусылар араһында   –72 898 күп балалы ғаилә. Был күрһәткес буйынса республика Волга буйы федераль округында лидерлыҡты тота һәм Рәсәйҙә етенсе урынды биләй. –Күп балалы ғаилә– хәстәрлектәр, уйын-көлкө, һөйөү менән йәшәй, бында барыһы ла балалар хаҡына эшләнә. Һуңғы биш йылда улар 14 меңгә артты, үҫеш 23,6 процент тәшкил итте. Ата-әсәләр торған һайын  аңлы рәүештә ғаиләне, балаларҙы һәм яуаплылыҡты һайлай, – тип билдәләне ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова. Әсәлек даны миҙалы менән республикала  биш һәм унан да күберәк бала тәрбиәләүсе 9568 ҡатын бүләкләнгән. Ун әсә Герой әсә исеменә лайыҡ булды. Илгә ҡағылған тәрән демографик көрсөк шарттарында ғаилә һәм тыуымды яҡлау мөһим йүнәлеш булырға тейеш. Социаль өлкәләге иң эре, киң күләмле Ғаилә милли проекты (нацпроект Семья), бала тәрбиәләгән һәм күп балалы ғаиләләргә етди иғтибарын төбәп, 2030 йылға тиклем уларҙы яҡлауға 17 триллион һум аҡса йүнәлтеүҙе күҙ уңында тота. Йыл һайын 1,7 миллион ғаилә ошо милли проект буйынса әсәлек капиталынан файҙаланасаҡ. Шулай уҡ һәр кем ҡуллана алырлыҡ, сифатлы инфраструктура булдырыу, айырыуса ауыл ерендә медицина ярҙамын яҡшыртыу, ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларын булдырыу, балалар поликлиникаларын йыһазландырыу, балалар баҡсаларын төҙөү ҙә дауам итәсәк. Өлкән быуын өсөн оҙайлы тәрбиәләү системаһын индереү һәм социаль стационарҙарҙы яңыртыу планлаштырыла. Ғаилә бынан алдағы Демография милли проектын үҫтерәсәк һәм илдә тыуымды артырыуға һәм ярлылыҡты кәметеүгә йүнәлтеләсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡырҡтан ашыу ярҙам сараһы ҡаралған,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1836,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-25/yr-tan-ashyu-yar-am-sara-y-aral-an-4520609,2025-12-25T11:30:00+00:00
"""Аҡ тирмә"" милли-мәҙәни үҙәгенең ""Урал батыр"" мәктәбе Баймаҡтың ""Айыуҡай"" балалар баҡсаһына барған. Бөгөн баҡса гөр килә: балалар ""Урал батыр"" эпосы персонаждарын кәүҙәләндерә, өҙөктәр уйнап күрһәтә. Ярыштар, конкурстар ҙа үтә. Шәптәргә приздар тапшырыла. Сара йәнә шуныһы менән дә мөһим: балалар халҡыбыҙҙың боронғо ижад ынйыһы тураһында яңы мәғлүмәттәр ала, бәләкәйҙән ғөрөф-йолаларҙы үҙләштереп үҫә. Урал батырға бағышланған байрам тотош бер һабантуй кеүек бара. Унда Атайҙар ҡоро, Урал батыр һәм Һомай студиялары эшләй.",Бәләкәстәр Урал батыр мәктәбен үтә,['Спорт' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,523,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-28/b-l-k-st-r-ural-batyr-m-kt-ben-t-4253580,2025-05-28T12:34:00+00:00
"кешенең теге йәки был сиренә йә ауырыуына бәйле ферменттар, уның һөҙөмтәләре булған үле күҙәнәктәр барыһы ла тәненең иң аҫҡы өлөшө булған аяҡтарына, табандарына төшөп йыйыла. Был аңлашыла ла: кистәрен ойоҡбаштарҙы, носкиҙарҙы сискәндә танауҙы ҡырҡыу еҫ ярып инә. ""Мин эсеүемде ташланым"" тигән яҙмаларымда мин был еҫте булмышымдың, асылымдың ""үле еҫе"" тип тә атағайным. Тимәк, хәҙерге көн лөғәте менән әйткәндә, ул ферменттар йә үле күҙәнәктәр менән байытылған һыу йәшелсәләр аша үтеп сирҙәргә ҡаршы ""антитела"" барлыҡҡа килтерә булып сыға. Ғүмерҙәренең ахырынаса намаҙлыҡта ултырған өләсәйҙәр, ҡартәсәйҙәр бала сағыбыҙҙа беҙгә һәр ваҡыт тәһәрәтләнеүҙең мөһим өлөшө булған ғәмәлде башҡарырға ҡушып: ""Аяғыңды йыуып ят"", — тип тасҡа йылы һыу ҡойоп бирә инеләр. Һәм беҙ мөмкин булғанса йыумай ятырға тырыша торғайныҡ. Күп нәмәләр өлкәнәйгәс кенә аңлашыла: уларҙы тыңлашмай, аяҡтарыңа йыйылған ""үле еҫеңде"", икенсе һүҙ менән әйткәндә, сирҙәреңде кире тәнеңә таратаһың бит инде. Кешенең тәнендә лә ғәләмдәге һымаҡ глобаль процестар бара: секундына йөҙәр мең күҙәнәктәр һәләк була, тағы ла шунсамаһы барлыҡҡа килә. ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 564-се күҙәтеү. Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай","Дүртенсе ысул: ""Аяғыңды йыуып ят""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1176,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-25/d-rtense-ysul-aya-y-dy-yyuyp-yat-3945260,2024-09-25T21:30:00+00:00
"Трамвай туҡталышында кеше һирәк. Беҙ теләгән ергә бармай торған ике трамвайҙы оҙатып ҡалдыҡ. Шулай һөйләшә-көлөшә торабыҙ. Көнө буйы эштә булдым. Танышым менән йүнләп һөйләшергә өлгөрмәгәйнем. Хәбәргә әүрәп, ярты сәғәттәй торғанбыҙ. Ә кәрәкле трамвай юҡ та юҡ. Бер аҙ борсола башланым. Танышыма иртәгә эшкә. Мотлаҡ ҡайтып етергә тейеш. Шулай тағы ла ун биш минуттай көткәндән һуң түҙмәнем: Әллә пересадкалар менән китәһеңме? Һуңлап бараһың бит! Танышым да сәғәтенә ҡарап алды. Ниндәйенә ултырып, ниндәйенә күсергә кәрәген һораштыра башланы. Шул саҡ уның күҙҙәрендәге албырғауҙы шәйләп, баҙап ҡалдым – былай бер үҙен генә ебәргәндә аҙашып, ҡаңғырып бөтәсәк. Күп уйларға ваҡыт юҡ. – Әйҙә! – тип ҙур сумкаһын күтәрҙем дә, килеп туҡтаған беренсе трамвайға әйҙәнем. Ярай фатир ишеген бикләгәнмен. Кейемем дә ярарлыҡ кеүек. Плащым өйҙә кейгән күлдәгемде ҡаплап тора. Шулай ике тапҡыр трамвай алыштырып көс-хәлгә барып еттек вокзалға. Поезд китеүгә ярты сәғәт кенә ваҡыт ҡалған! ? Ярай, билет алһын да, шунан ҡайтырға сығырмын, тием. Сиратҡа баҫҡанда уның был сумкаларын кем ҡарап торор? Көтөргә кәрәк. Билет булды. Әммә ауыр сумкаларҙы күтәреп ул нисек вагонына барып етһен? Поезд ҡуҙғалыуға ун минут ҡына ҡалған. Шулай итеп, мин уны вагонына тиклем оҙатып ҡуйҙым. Сәғәткә күҙ һалам. Ун бер тулды. Ҡәһәрең. Хәҙер трамвайҙар йөрөүҙән туҡтай. Йәһәтерәк булырға кәрәк. Шыбыр тиргә батып туҡталышҡа йүгереп килеп етеүгә һуңғы трамвайҙың артҡы тәҙрәләре генә күренеп ҡалды. Туҡталышта бер кем дә юҡ. Тимәк, бөттө, башҡа трамвай булмаясаҡ. Ниндәйҙер өмөт менән йәһәт кенә ҡулымды кеҫәгә тыҡтым. Унда трамвайға етерлек кенә тинлектәр. Көшөлөктө лә, бәләкәй ҡул сумкаһын да алып тормағайным. Туҡталышҡа тиклем генә барырға булғас аҡса нимәгә, тигәйнем. Ҡурҡыныс уйҙарҙан күҙ алдарым ҡараңғыланып китте. Шулай берәй танышым килеп сыҡҡанса ошо вокзалда ултырырмын микән? Көндөҙ булһа йәйәү ҙә ынтылыр инем. Биш-алты саҡрымдан ашыу түгел дә. Бер-ике сәғәттән ҡайтып етер инем. Вокзалда бер үҙеңә төн уҙғарыу ҡурҡыныс һымаҡ. Шулай ҙа, шайтан ғына өмөтһөҙ тип, автобустар туҡталышына килдем. Кем белә, бәлки берәй таныш осрар. Йәки матур күңелле берәй водитель ярты хаҡҡа ла ултыртып алып ҡайтыр. Ярты юлға тиклем алып барһа ла ризамын. Оҙаҡ ҡына көткәндән һуң беҙгә бараһы микро-автобус килеп туҡтаны. Пассажирҙар күп түгел. Урын бар. Бөтә ҡыйыулығымды йыйып водителгә, мөмкин тиклем яғымлыраҡ булырға тырышып: – Ғәфү итегеҙ, мин аҡсамды өйҙә онотоп ҡалдырғанмын. Ярты хаҡҡа алып бармаҫһығыҙмы? —тинем. Күрмәлеккә һөйкөмлә генә күренгән урта йәштәрҙәге ирҙең күҙҙәренән асыулы осҡондар сәсрәне. Теш араһынан ғына: – Юҡ! Аҡсаң булмағас ниңә юлға сыҡтың? Йөрөйҙәр шунда…– тип ыҫылданы ла, көсләшеп инһә сығара алмам тигәндәй, йәһәт кенә ишеген шап ябып, ҡуҙғала башланы. – Ярар улайһа, – тиеп ситкә китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Артынса тағы ла бер газель туҡтаны. Быныһына бер генә кеше инеп ҡунаҡланы. Ҡара мыйыҡлы егет Ултыр тигәндәй оҙаҡ ҡына миңә ҡарап торҙо ла газға баҫты. Теге водителдең тупаҫлығынан иҫәңгерәп, быныһына өндәшергә ҡыймай албырғап ҡалдым. Яныма хөләмә кейенгән, ауыҙынан һаҫыҡ еҫ борҡоған бер ир йораты килеп баҫты. Асарбаҡҡа оҡшаған. Миңә ҡырын күҙ менән ҡарай-ҡарай ипләп кенә яныма шыла бара. Ә мин уның һайын ситкәрәк тайпылам. Йә хоҙай, тағы ниҙәр генә күрәһеләрем бар икән? Хәҙер был туҡталышта бер кем дә ҡалмаясаҡ. Көндөҙ тулып йөрөгән милиционерҙар ҙа әллә ҡайҙа китеп бөткәндәр. Вокзалдың йоҡлап, йә тыныста ултырып сығыр бүлмәһенә инеү өсөн дә аҡса кәрәк бит. Шундай күңелһеҙ уйҙар оялай башлағанда яныма тағы ла бер автобус килеп туҡтаны. Инде һәр береһенән һорарға ҡарар иткәйнем. Ниңә, көлһә, көлһөндәр, әрләһә, әрләһендәр, был уларҙың фекере. Өйҙә ысынлап та аҡсам тороп ҡалғанын ҡайҙан белә улар? Меҫкен, ярлы, ташландыҡ тип йәлләһәләр ҙә барыбер. Иң мөһиме, миңә ҡайтып етергә кәрәк. Кәрәк, кәрәк, кәрәк! Ошо һүҙҙәрҙе күңелемдән ҡабатлаған һайын, ҡыйыулығым арта. Сираттағы водителдән автобус салонына инеп тороп һораным хатта. Кире яуапты ишеткәс, төшөргә тура килде. Буш барғанса, ярты хаҡҡа булһа ла алһалар ни була инде? Әле генә балҡый башлаған өмөтөм тишелгән һауа шары кеүек шиңә барҙы. Шул саҡ сираттағы Газелдең алғы ултырғысында ултырған ҡара бөҙрә сәсле таныш булмаған урта йәштәге бер ханым: – Нисә һум етмәй? – тип һораны. Инде ҡулына килеп эләккән, бер туҡтауһыҙ тыпырсынған ҡошсоҡто осороп ебәрмәҫкә тырышҡан һунарсы кеүек, һаҡ ҡына: – Дүрт, – тинем. – Ултыр, мин түләйем, – тине ул. Мин, нимә булғанын әле төшөнөргә лә өлгөрмәй, ялп итеп инеп ултырҙым. Автобус ҡуҙғалып та китте. Туҡталыштағы теге асарбаҡ автобус яғына ҡулын һелтәне лә, туҡталышта ҡалған бер ир янына атланы. Башымда бер генә уй: был изге күңелле ҡатынға ниндәйҙер яҡшылыҡ эшләргә ине. Тик нисек? Шулай ҙа, йә аҙаҡ әйтергә онотормон, тип: – Рәхмәт! – тинем. – Танышымды оҙатырға сыҡҡайным, аҡсам өйҙә тороп ҡалған. Һеҙ адресығыҙҙы әйтһәгеҙ, иртәгә үк индереп бирермен. Ҡатын өндәшмәне. Йылмайып ҡына ҡуйҙы ла: – Ниндәй туҡталышта сығаһың? – тине. Туҡталышымды белгәс, мин иртәрәк сығам икән, тип, сумкаһын асты. Аҡсаһын ҡайҙа ҡуйырға белмәгән көйәҙ иркә ханымға оҡшамаған ине ул. Ундайҙарҙан бер тин дә һорап алып булмай. Моғайын, берәй ҡасан ул да шулай төндә вокзалда яңғыҙы ҡалғандыр. Шуға ярҙам итергә теләйҙер. Тынысланып, салон эсенә күҙ ташланым. Шул саҡта ғына Төнгө ун берҙән һуң 15 һум тигән яҙыуҙы шәйләп ҡалдым. Бәй, бәй, ун һум ғына аҡсам була бит. Ҡалған 5 һумды ҡайҙан табам? Тағы ла теге ҡатынға ҡараным. Минең бит башҡа ҡотҡарыусым юҡ! Ә ҡатын инде сығырға әҙерләнеп бөткән. – Апай, ғәфү итегеҙ инде, мотлаҡ ҡайтарам, автобусҡа ун түгел, ун биш һум түләргә кәрәк икән? Инде мин ниндәй яуапҡа ла әҙер инем. Хатта водитель киләһе туҡталышта төшөргә ҡушһа ла. Ҡурҡыуым йөҙөмә сыҡҡан ахырыһы. Ҡатын бер текләп ҡараны ла, нишләп алдан әйтмәнең, тигәндәй кире сумкаһына үрелде. Ҡағыҙ унлыҡ алып миңә һондо. – Ҙур рәхмәт! һеҙгә лә шулай ярҙам итеүселәр осраһын! – тинем һәм яуабымдан ҡәнәғәт ҡалып, ихлас йылмайып ҡуйҙым. Ысынлап та, ихлас теләнем мин уға. Бер изгелеге ун булып үҙенә ҡайтһын. Башлаған эштәре гел уңып торһон. Үҙе лә, ата-әсәһе лә, балалары ла, яҡындары ла бер ҙә генә бәлә-ҡаза күрмәһен. Хоҙай үҙен сәләмәтлектән айырмаһын… тағы ла әллә күпме изге теләктәрҙе ҡабатланым эстән һөйкөмлө танышыма, бәләнән ҡотҡарыусым төшөп ҡалғас та. Ихлас күңелдән теләнем. Теләктең көсөн беләм мин, ҡысҡырып әйтмәһәң дә барыбер уй-теләктәр йыһанға олғаша. Аҙаҡ тәғәйен кешегә барыбер барып етә. Быныһына ла иманым камил. Әсәйем гел шулай ти торғайны. Ҡатындың исеме лә, йөҙө лә иҫемдә ҡалманы, әммә изгелеген үлһәм дә онотасаҡ түгелмен. Тимәк, теләктәрем был ҡатынды ғүмере буйы бәлә-ҡазаларҙан һаҡлап, ҡурсалап йөрөйәсәк. Үҙе лә һиҙмәйенсә был изге йән минең күңелемдә шишмә урғылтып китте. Изгелек шишмәһе! Һис кенә лә ҡороясаҡ түгел ул. Бына бит, инде ҡайтып та еттем. Ауылдан килгән танышым бер нимә лә белмәй поезда бара торғандыр. Үҙем дә ғәйепле инде – ниңә көшөлөктө алып сыҡмаҫҡа? Шулай йоҡлап киттем. Таң атты. Кисәге ваҡиға миңә һаман тынғы бирмәне. Ни өсөн ул ҡатын миңә ярҙам итергә булған? Һуңғы осорҙа кешеләр бер-береһен күрмәй үҙ утрауына бикләнеп, баш баҫып донъя ҡыуғанда нисек күтәрелеп ҡараны ул миңә. Ни өсөн? Баштағы уйҙар ярыша-ярыша сәйер, эйе, эйе, беҙҙең заман өсөн сәйер күренештең сәбәбен эҙләй. Хатта ул ҡатынға теләгән теләктәремде үҙем дә ҡайҙалыр ишеткән һымаҡмын. Ҡайҙа, ҡасан, кемдән? Шул саҡ башыма ҡылт итеп кисә иртәнсәк эшкә барғанымда, әле был ваҡиғалар булмаҫ элек булған кескәй генә бер осраҡлы хәл иҫкә төштө. Уны инде онотоп та бара инем. …Һалҡынса таң еленә ҡойоноп етеҙ атлап эшкә ашығам. Турараҡ тартайым, тип өйҙәр араһына индем. Урамдың теге башында бер ҡатын күренде. Нисектер, аҙымдары ҡыйыуһыҙ һымаҡ. Әле бер, әле икенсе яҡҡа ҡаранып ала. Сәстәре туҙған. Бик етеҙ атлағанға оҡшай. Ул да эшкә ашыға буғай. Араларыбыҙ яҡынайған һайын теге ҡатын минең яҡҡа нығыраҡ текләй. Әллә мине танырға маташа. Мин дә уға текләп ҡараным. Юҡ, танышым түгел. Һары сәсле, зәңгәр күҙле ҡыҫҡа итәк кейгән тулыраҡ кәүҙәле был урыҫ ханыма оҡшаған бер танышым да юҡ шул. Әһә, аңланым. Был ҡатын икенсе яҡтан килгән дә аҙашҡан. Минән юл һорарға итә, буғай. Аралар яҡынайғас мин дә, ул да аҙымдарҙы әкренәйттек. – Ханым, ғәфү итегеҙ, һеҙгә өндәшергә мөмкинме? – тип башланы ул һүҙен яныма килеп туҡтағас. – Шулай килеп сыҡты, мин…миңә трамвайға ғына биш һум аҡса биреп тормаҫһығыҙмы икән? Аҡсаларым икенсе плащ кеҫәһендә тороп ҡалған. Эшемә барып етә алмайым. Ыҫпай ғына кейенгән һөйкөмлө ханым бер ҙә алдап, баҙар, кибет мөйөштәрендә икмәккә тип бер яртыға тиндәр йыйған хәйерселәргә оҡшамаған. Миндәге тиндәр иҫәпле генә инде ул. Кисә генә ҡыҙыма дәреслектәр һатып алғайныҡ. Әле эштәге ашханаға инерлек тә ҡалмағас, үҙем менән банкаға аш бешереп һалып алғанмын. Ҡапыл үҙемде лә шул ҡатын урынында күрҙем. Тормошта ниндәй генә хәлдәр булмай. Алла һаҡлаһын. Ҡулдарым үҙенән-үҙе кеҫәмә тығылды. – Әлбиттә, – тинем. Тинлектәремде һананым да әлеге ҡатынға һуҙҙым. – Алығыҙ! Бында хатта автобусҡа ла етә. – Адресығыҙҙы… – Юҡ-юҡ, кәрәкмәй. Мин ашығам. Хушығыҙ, – тип ары атланым. Артымдан ҡатындың: Рәхмәт! Һинең юлыңда ла изге кешеләр осраһын! тигән теләктәре оҙатты… Йыһандың ҡанундары күп. Беҙ белгәне лә, белмәгәне лә бихисап. Шуларҙың береһе – бумеранг ҡануны. Был юлы ошо изге ҡанундың бер тәүлек эсендә үтәлеүе, етмәһә өс тапҡыр артып ҡайтыуы үҙемә үтә лә ғәжәп тойолдо. Хәйер, инде был мөғжизәнең дә серен астым буғай – иртәнсәк ҡылған изгелегемде хәтеремдән бөтөнләй тиерлек юйғанмын. Һәр ҡанундың үтәлеү сере лә була икән шул.",Йыһандың бумеранг ҡануны. Хикәйә. Лилиә ҺАҠМАР,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0 1 1 1],8,Хикәйә,9473,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-04-19/yy-andy-bumerang-anuny-hik-y-lili-a-mar-3227151,2023-04-19T18:42:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген, 12 июньдә Казанда БРИКС уеннары ачыла. Иминлек һәм залның кечкенә булуына сылтап, ачылышны ябык режимда уздыралар. Мультиспорт турниры 24 июньгә кадәр дәвам итәчәк. Татарстан башкаласына дөньяның 93 иленнән 5 мең спортчы килә дип хәбәр итте рәсмиләр. Ике атна дәвамында аларның 27 спорт төрендә көч сынашуы каралган. Уеннар Русия Украинага каршы сугыш алып барган чорда уза. Халыкара Олимпия комитеты һәм абруйлы оешмалар бу турнирны танымавын белдерде. Иң оста спортчылар да ярышларга килми. Шулай да, Казан бу чарага ныклап әзерләнде. Турнир вакытына хәмер сатуны тыю, юлларны ябу, Кабан күлендә көймәдә йөзүне тыю кебек төрле чикләүләр кертелде. Бу юлы уеннарда татарча көрәшне күзәтеп булачак һәм ахырдан спортчыларны Сабантуйга алып барачаклар. Азатлык БРИКС уеннарының ничек узачагы турында язма әзерләде. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКСдип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. БРИКС уеннары — БРИКС илләре арасында ел саен узучы мультиспорт ярышы. Чынлыкта бу спорт чарасында катнашучы илләр саны күпкә зуррак. Казанда узачак ярышта башта 97 ил катнашачагы әйтелде, соңрак бу сан 93 кә калды. Алар арасында Кытай, Һиндстан, Бразилия, Мексика, Конго, Беларус кебек илләр күпләп спортчы китерде, дип хәбәр ителде. Турнирның төп максаты — БРИКС илләре арасында спорт элемтәләрен ныгыту, дип әйтелә. Моңа кадәр бу ярышлар биш тапкыр узган. Русиядә ул беренче оештырыла. БРИКС уеннарының алты илчесе билгеләнде. Алар арасында Олимпия чемпионы Алинә Заһитова, Казанда күп еллар уйнаган төрек футболчысы Гөкдениз Караденизбар. БРИКС уеннарының төп өлеше Казанда узачак. Ярышлар ""Татнефть арена"", ""Баскет-холл"", Су спорты сарае кебек барлыгы 17 спорт корылмасында үтәр дип көтелә. Казан кирмәне каршындагы Үзәк стадионны махсус реконструкцияләделәр. Ул 20 ел төзекләндерү күрмәгән булган. Рок-н-ролл һәм брейкинг ярышлары исә Мәскәүдә узар дип көтелә. Уеннарда иңүчеләргә Русия хөкүмәте 358,4 мең сум ( 4027) бүлеп бирә. Икенче урынны яулаучыларга — 179,2 мең ( 2013), өченчеләргә — 107,5 мең сум ( 1208) каралган. иңүче такымнарның тренерларына алтын медаль яулаган өчен — 171,5 мең сум, көмешкә — 85,5 мең сум һәм бронзага — 51,2 мең сум биреләчәк. БРИКС уеннарында барлыгы 387 медаль уйнатылыр дип көтелә. БРИКС уеннарында барлыгы 27 спорт төрендә көч сынаша алачаклар. Узган елларда бары биш төрдә генә ярышкан булганнар. Быел уеннарда бадминтон, бокс, брейкинг, дзюдо, карате, акробатик рок-н-ролл кебек ярышлар булачак. Әмма чараның төп яңалыгы — БРИКС уеннары програмына татар көрәше кертелде. Ел башында Татарстан спорт министрының беренче урынбасары Хәлил Шәйхетдиновбелдергәнчә, бу татар милли спорты өчен зур мөмкинлекләр бирәчәк. ""Татар көрәшен популярлаштыру мөмкинлеге барлыкка килде — без аны БРИКС уеннарына кертә алдык. Безнең милли спорт төре турында дөньяда беләчәкләр. Бу карарны бик мөһим һәм кирәкле, аваплы дип саныйм"", диде ул. Аның сүзләренчә, турнирга кадәр квалификация ярышлары үткәреләчәк, аларның нәтиәсеннән сыгып Русиянең көрәш ыелма командасы төзеләчәк. Көрәш 21 июньдә ""Ак Барс"" көрәш сараенда узачак. Билетлар сатылып бетмәгән әле. Аларның хакы — 100-200 сум. Казан мэриясе хәбәр итүенчә, БРИКС уеннарына билетларның 70 инде сатылган. Аеруча, батминтон, бокс, өстәл теннисы, суга сикерү, синхронлы йөзү һәм спорт гимнастикасына билетларкалмаган. Былтыр декабрь аенда Халыкара Олимпия комитеты 2024 елда Русиядә узачак халыкара турнирлар нәтиәләрен танымаячак дипбелдерде. ""Русия хөкүмәте Русия президенты фәрманы белән сәяси спорт чарасы уздырырга тели"", дип белдерде комитет. Халыкара Олимпия комитеты БРИКС уеннарының Берләшкән милләтләр оешмасы (БМО) резолюциясенә каршы килүен дә әйтте. Аларча, бу спортның бәйсезлеген юкка чыгара. Допингка каршы дөнья агентлыгы () БРИКС уеннарын гадел спорт чарасы дип санамый. Алар фикеренчә, Русиядә допингны тиешенчә тикшереп булмаячак. Ничек кенә булмасын, БРИКС уеннары дөньяның иң яхшы спортчыларын әлеп итә алмый. Беренчедән, июль ахырында Парижда Олимпия уеннары башлана. Иң оста спортчылар һәм такымнар шунда катнаша. Шуңа күрә, әрәхәт алу куркынычы була торып, алар БРИКС уеннарына килмәячәк, ди белгечләр. Икенчедән, бу уеннар спортчыларда абруй казанган ярыш саналмый. Бу хәтта Русия спортчылары мисалында да күренде. БРИКС уеннарында кайсы спортчылар катнашачагы алдан билгеле түгел иде. Ярышлар башлануга берничә көн кала Русия ыелмасында катнашучылар исемлеге чыкты һәм уеннарга яшүсмерләр киләчәге билгеле булды. Мәсәлән, Русиянең иң яхшы йөзүчеләре Юлия Ефимова, Евгения Рылова, Клмента Колесниковаурынына 16 яшьлек Владе Еггиһәм 18 яшьлек Мироне Лифинцевечыгыш ясаячак, дипязды""Бизнес "". Шулай ук Кытай һәм Бразилиянең иң көчле гимнастлары да Казангакилмәячәк. Сүз уңаеннан, Татарстанның үзеннән БРИКС уеннарында 50 спортчы катнашуы көтелә. Октябрьдә узачак БРИКС саммитында исә аучыларга ау тыелыр дип көтелә. БРИКС уеннарының ябылу тантанасы узачак 23 июнь көнне Казанның өч мәйданында Сабантуй гөрләячәк. Аны кунакларга милли бәйрәмне күрсәтү өчен махсус көненә туры китереп эшлиләр. Татарстан рәсмиләре Универсиада һәм футбол дөнья чемпионаты вакытында да Сабантуй үткәргән иде. ""Быел БРИКС уеннарында катнашучылар һәм кунакларны безнең милли гадәт белән таныштыру өчен уникаль мөмкинлек бар"", диде Казан мэры Илсур Метшин. Казан башкарма хакимияте итәкчесе урынбасары Гүзәл Сәгыйтовасөйләвенчә, быел Сабантуй милли төсмердә узачак. Анда татарның борыңгы гореф-гадәтләре күрсәтеләчәк. Аерым алганда, кунаклар остаханәләрдә, татар тәгамнәре пешерүдә катнаша алачак. Шулай ук быел Сабантуйда Татарстанның төп батырын билгеләячәкләр, ягъни районнарда иңү яулаучылар Казанга киләчәк. Моңа кадәр Казанда шәһәр батырын гына билгелиләр иде. БРИКС башланыр алдыннан килгән кунакларны Казанда милли киемнән киенгән татар кызлары каршы алып торды. Мәсәлән, кызлар Бразилия ыелма такымы бадминточыларынбиетте. БРИКС уеннарының рәсми сайты өч телдә — инглизчә, урысча һәмтатарчаэшли. Шулай да сайтның татарчасы тулысынча тәремә ителмәгән. Мәсәлән, иң мөһим битләрнең берсе —уеннар әдвәлеурысча күренә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","БРИКС уеннары: дөнья танымый, оста спортчылар килми, татар көрәше була",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 0 1 0 0],7,Татарстан,6979,https://www.azatliq.org/a/briks-uennari-donya-tanimiy-osta-sportchilar-kilmi-tatar-korashe-bula/32988032.html,2024-06-12T00:00:08+03:00
"Сара икенсе тапҡыр үткәрелә, ә уның китап магазинындағы урыны уҡыусылар аудиторияһын формалаштырыуға булышлыҡ итеү өсөн һайлана. « Башкортостан Республикаһы» нәшриәт йорто Акционерҙар йәмғиәтенең ваҡытлы матбуғат таратыу бүлеге начальнигы урынбаҫары Клара Әхиәрова һөйләүенсә Шәфҡәтле яҙылыу "" акцияһы ике йыл ярым инде бара. Ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләре, китапханалар, тәрбиәгә алынған һәм күп балалы ғаиләләр, шулай уҡ сифатлы әҙәбиәткә мохтаж булған башҡа уҡыусылар өсөн хәйриә яҙылыуын рәсмиләштерергә мөмкинлек бирә. Нәшриәт йорто республика райондарында даими рәүештә ошондай күсмә саралар үткәрә, уларҙы концерттар һәм ижади кисәләр менән берләштерә, был мөхәррирриәткә уҡыусылар менән туранан-тура аралашырға мөмкинлек бирә. Акцияла ҡатнашыусылар араһында Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев, Башҡортостандың Конституция советы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев, шахматсы Айнур Шәйбәков, политолог Тимур Вәлитов бар ине.",Өфөлә Матбуғатҡа яҙылыусы көнө һәм Хәйриә акцияһы үтте.,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0],6,Аңлатма,988,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-12-08/f-l-matbu-at-a-ya-ylyusy-k-n-m-h-yri-aktsiya-y-tte-4497906,2025-12-08T12:58:00+00:00
"Шәхси эшҡыуар Әхсән Нәбиуллин Яңы Ҡормаш ауылында 2017 йылдан алып йүнселлек менән шөғөлләнә. Фермер ташландыҡ колхозды тергеҙеп, Һөт ранчоһы (Молочное ранчо) бренды аҫтында аҙыҡ-түлек етештерә. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Кушнаренко районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге хәбәр итеүенсә, 2019 йылда федераль грант аҡсаһын ҡушып 130 һауын һыйыр өсөн заманса роботлаштырылған ферма төҙөйҙәр. Крәҫтиән-фермер хужалығында барыһы 283 баш эре мөгөҙлө мал иҫәпләнә. Көнөнә 1,8 тонна һөт һауыла. Әхсән Нәбиуллин рикотта, буррата, халлуми, страчателла кеүек йомшаҡ сырҙар, Камамбер һәм Бри кеүек крафт сырҙары, автор сортлы сырҙар ҙа етештерә. Бында тәүлегенә 35 – 50 килограмм сыр эшләйҙәр. Уны Өфө ресторандарына һәм магазиндарына һаталар, ҡаты сырҙар иһә Ҡазанға, Екатеринбургҡа ла ебәрелә. 2023 йылда Кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ һәм эшҡыуарлыҡ башланғысына булышлыҡ итеү милли проекты сиктәрендә Агротуризм гранты ала. Фермала страус, шотланд тоҡомло үгеҙ, кәзәләр, венгер тоҡомло сусҡа балалары һәм башҡа экзотик хайуандар бар. Бында шулай уҡ сыр эшләү буйынса оҫталыҡ дәресендә ҡатнашырға, крафт сырҙарын тәмләп ҡарарға була. Киләсәктә тауистар, алпакалар, локон тоҡомло һарыҡтар алырға йыйыналар. Квадроциклда йә атта, ҡышын ҡаргиҙәрҙә йөрөргә мөмкин. Магазинда үҙҙәре етештергән аҙыҡ-түлек, шулай уҡ башҡа фермерҙарҙың ризығы ла урын алған. Фото һәм сығанаҡ –.",Кушнаренкола сыр эшләйҙәр,['Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Милли проекттар,1391,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-03-10/kushnarenkola-syr-eshl-y-r-4151775,2025-03-10T17:23:00+00:00
"Миләүшә Зарипова (улда) һәм Сөмбел Вәлиди (уңда)13 апрель мөселман дөньясы Рамазан аена керә. Күп илләрдә бу уңайдан дәүләт дәрәәсендә әллә ни үзгәрешләр булмаса да, һәр мөселман гаиләсенә ул ниндидер яңалык, үзгәрешләр алып килә. Азатлыкның ""Татарча подкастында"" балалы гаиләләрдә Рамазан аеның ничек узуы, традицияләре, балаларны саваплы эшләргә әлеп итү турында сөйләштек. Үз тәрибәләрен журналист, алып баручы, өч бала әнисе Сөмбел Вәлидиһәм Казан ислам институты мөгаллиме, сигез бала әнисе Миләүшә Зариповауртаклашты. 5Рамазан аенда гаилә тормышы, бала тәрбияләү— Рамазан аена әзерлек ничек уза? Миләүшә Зарипова: Рамазан алдыннан балалар белән һәр елны бу темага мәгълүмат эзлибез, сөйләшәбез. Рамазан – ул ашаудан гына тыелу түгел, ә рухи яктан үзеңне баету, Аллаһның рәхмәтен ала торган ай булуын аңлатабыз. Хәзер Рамазан турында китаплар, төрле журналлар, көндәлекләр бар. Элек агач рәсеме төшерелгән плакатлар ясый идек. Балалар көн дәвамында күпме савап яки изге эшләр башкарган, шуларны алма рәсеменә язып, элеп куеп иде. Ай ахырына матур алмагач барлыкка килә иде. Яки юл рәсеме ясап, анда язып барырга мөмкин. Быел биш балам ураза тоту яшендә. Көндәлек формасында дәфтәр алып, аны матур итеп бизәп, үзләренең хисләрен язарга сөйләштек. Минем белән уртаклашасылары килсә, укырмын, юк икән, тимим, бу сезнең Аллаһ белән мөгаләмә була дип аңлатам. Сөмбел Вәлиди: Балаларыбыз кечкенә, ураза тотмыйлар әле. Быел әзерлек икенче төрлерәк башланды. Алар атнага бер мәдрәсәгә йөриләр, февральдә хәзрәт Рамазан гаетенә кем дә кем Ясинне ятлап бетерә, аңа бүләк бирәм дигән. Ясин бит бик зур ул, 83 аять, 7 яшьлек бала өчен ирешеп булмас бер максат шикелле. Улым ятлыйм дип очынып кайтты, талпынып, ышанып, хыялланып ятлый башлады. 20 аяте калды, гаеткә инде безне ятлап бетереп куандырыр дип көтәбез. Аның артыннан энесе дә кабатлап йөри башлады. Без дә әтисе белән аңа бүләк ясарбыз дип килештек. Сөмбел ВәлидиБалалар иртә йокларга ятканлыктан, тәрәвих намазларына йөри алмыйлар. Быел ахшам намазына йөрергә дип сөйләштек. Баланы кызыксындру булырга тиеш. Савап дип кенә ул батырлыкларга бармаячак, тоемлап, тотып карамагач, аңлап бетерә алмый. Шуңа күрә кайбер матди әйберләр белән әлеп итәргә тырышабыз. Сүз дә юк, аңлатабыз да. Әйтик, Рамазан аенда саваплар гади көннәргә караганда күбрәк языла, Рамазанда мәчеткә бер адым 10 савап булып санала, дип. Ахшам намазы укыгач, авыз ачу була, бабайлар тәмле тәгамнәр китерә, имешләр, соклар була. Бу балага бәйрәм хисе бирә, күңелендә матур булып исендә кала. Өйне бизибез. Рамазан соңгы елларда яз-әй айларына туры килгәч, аның алдыннан ничек тә өйне юып чыгарырга тырашам. Бу инде беркайда да язылмаган да, әйтелмгән дә, ләкин шулай күңелгә сеңгән. Өйне ду китереп чистартып, юып чыгу татарлыктан да киләдер инде. Тартмаларга салып гаеткә бүләкләр әзерлибез. — Рамазан артибутикасы мөһимме? Миләүшә Зарипова: Тышкы атрибутика — ул бик мөһим дә түгел. Соңгы вакытларда аңа күп игътибар бирәбез. Элек шарлар да, плакатлар да булмаган. Ләкин барыбер хушланып Рамазанга керә идек. Бүген ул бизәүләр балага беренче ике-өч көндә генә кызык, аннары ул аларга игътибар да итми. Сөмбел Вәлиди: Балалар дөньяви дәүләттә яши, Яңа ел, башка бәйрәмнәрне, бәйрәмчә бизәлгән йортларны күрә. Без Яңа елны уздырмыйбыз, алдагы елга максатлар кую, нәтиәләр ясау вакыты дип кенә аңлатабыз. Ләкин балалар аны күрә, аларның да шундый матур бәйрәм итәсе килә. Аларга бер альтернатива бирмәсәң, күңелендә кимсенү хисе калырга мөмкин. Олы кеше аңлый аны. Бала күңелендә Яңа ел шау-шуы түгел, Рамазан аеның якты, күңелле мизгелләре калсын. Безнең әниләр дә сала алган мондый хисне, яңа кием беләнме, тәмле коймак беләнме. Бүген кызыктыргыч әйбер күп, бөтен нәрсә бар, бармак белән селкетәсе дә юк. Шушы шартларда балаларны ким дигәндә үзебез шикелле тәрбияли алабыз икән, бу Аллаһ каршында берникадәр ата-ана бурычын башкарган булабыз. — Балалы гаиләдә көн тәртибе ничек үзгәрә? Миләүшә Зарипова: Рамазан алдыннан бераз шундый иллюзия булып ала, имеш, Рамазанга керәм, ай буена гыйбадәттә булам, күтәренке рухта йөрим дип. Ләкин тормыш иргә төшерә. Хатын-кызның эше барыбер шул ук кала, шуңа күрә күкләрдә очып йөреп булмый. Шулай да хатын-кызның эшен иңеләйтер әйберләр бар, табак-савыт югыч, кер югыч, мультиваркалар бар, ярымфабрикатларны да ялкаулар өчен генә дип карамаска кирәк. Миләүшә ЗариповаӘйтик, иртә белән сәхәргә кичтән мультиваркага ботка салып куябыз, бик уңайлы. Ураза тотучы балаларны уятабыз, бергәләп сәхәр ашап, намаз укыйбыз. Бу айда күзләребез дә, кулларыбыз да, авызларыбыз да ураза тота дип аңлатабыз һәм Рамазанда телефон-гаджетларда утыруны тыеп торабыз. Кечкенәләренә кайчак ислам дине белән бәйле мультфильмнар гарәп телендә күрсәтәбез. Рамазан аенда бер китап укып чыгарга тырашыбыз, пәйгамбәрләр тарихын укыйбыз, ул бер илһамландыручы чыганак. Мәктәптән кайткач ятып торалар, ләкин мин балаларны ""йокласаң, Рамазан кыскара"", яки ""мультик карасаң, кыскара"", дип өйрәтмәскә киңәш итәр идем. Бу аларның гадәтенә кереп кала, Рамазанда без шулай итә идек дигән тойгы гомер буена озатып барачак. Аннары бөтенебез бергә ифтарга әзерләнәбез. Кем кишер чистарта, кем суган дигәндәй. Бергә күңеллерәк. Нәрсә пешерергә икәнен көндез алдан сөйләшәбез, нәфесегез ни тели дип сорыйм. Һәрберсенең теләген исәпкә алырга тырышабыз, ләкин бу чипсы, фри бәрәңгәсенә кагылмый. Ашаудан культ ясамыйбыз, Рамазан ул ашау гына түгел. Ифтар вакытыныда һәрбер кеше үзенең көн дәвамында булган хис-кичерешләрен сөйли. Бүген авыр булды, ашыйсым килде диләр, яки киресенчә, бүген бик иңел генә көн узды дип сөйләшеп алабыз. Аннары барыбыз да тәравих намазына басабыз. Сөмбел Вәлиди: Башка көннәрдән аерыла дип әйтә алмыйм, чөнки ураза тотучы балалар әлегә юк. Шулай да ифтар - безнең өчен бәйрәм табыны. Анда шкафлардан бар булмыш чыга инде, көн дәвамында балалар тәм-том сораса, ифтар итсен дип көттерәм. Шуңа күрә алар да авыз ачам дип йөгереп йөри башлыйлар. Ифтар алдыннан шулай ук пәйгамбәрләр тарихын, башка китаплар укыйбыз. Дога сәгате кертәбез. Авыз ачканда догалар кабул була, теләкләр теләгез дим. Алар инде әлегә глобаль уйлый белмиләр, теләкләре дә гади генә, иртәгә авыз ачканда шул булсын дип тә әйтергә мөмкиннәр. Аны ишетеп калсам, теләгән әйберләрен алырга яки пешерергә тырышам. Баланың күңелендә шундый ышаныч була икән, ул аңа гомер буена ярдәм итәчәк. Кичләрне бергә уздырырга, аларны әрләмәскә тырышам. Бер-берсен эләкләмәскә өйрәтәм. Шулай итеп бер-беребезне тезгендә тотарга тырышабыз, тәрбиялибез. — Балага савап турында ничек аңлатырга? Сөмбел Вәлиди: Баланың һәр эшен савапка әйләндерергә була. Уң аяктан аяк киемеңне киеп чыгуны сөннәт гамәл, пәйгамбәребез шулай эшләгән дип аңлатасың икән, ул, димәк, савап казанган була. Гыйлем ала, дәрес әзерли, тырышлык күрсәтә, бу да савап. Әниеңнең сүзен тыңлыйсың, син аңа итәгать итәсең. Һәрбер көндәлек гамәлне дә балага аңлатып, аны савап икәнен иткерергә мөмкин. Шул ук идән себерү, савытларны алып кую, энесен киендерү, уенчыкларын ыеп кую, мәчеткә бару, сүрәләрне кабатлау – бу эшләрнең Рамазан аенда дәрәәсен арттырасың. Миләүшә Зарипова: Савап гамәлләр белән киләчәгегезнең нигезен төзисез дим. Әгәр сез тормышыгызны шул яхшы гамәлләрдән башлыйсыз икән, димәк, ике дөнья бәхетенә дә ирешә аласыз. Мәсәлән, син әниеңә ярдәм итәсең. Аллаһ күрә, әнисенең сүзен тыңлап, әнисенә хезмәт итә бу бала, мин аңа институтка керер алдыннан имтиханнарын яхшы итеп бирдертим әле ди. Моны балалар аңлый. Мотивация турында аерым әйтәсем килә. Педагог буларак та, күрәм, балалар үз-үзләрен мотивацияли белми. Элек әниләр ""кызым, кеше буласың килсә, укы"" дип кенә әйтә иде. Бүләкләр дә булмады, кибетләрдә дә берни юк иде. Ә хәзер бөтен шартлар тудырылган, укы гына, менә сиңа онлайн курслар, менә сиңа тегесе һәм монысы. Ул укый, ләкин ни өчен укыганын белми, әти-әнисез тормыш башлангач нишләргә белми. Ирләр хатын мотивация бирер әле дип көтеп утыра, хатыннар ирләрдән көтә. Алар үзләре таба белергә тиеш. Балаларга да шуны аңлатырга кирәк. Ураза тоткан өчен күчтәнәчләр бирәбез дип сөйләштек. Әмма бүген синең бүләк итәргә берни дә булмаска мөкин. Шуңа күрә балалар үз-үзләренә мотивация бирергә өйрәнергә тиеш. Үзләренә уен таба алалармы уйнарга? Барыгыз, уйнарга чыгыгыз, менә сезгә бакча дия алабызмы? Мин шул киләчәк өчен нигезне бүген саласыз дип мотиавацияләргә тырышам. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Рамазан ае балалы гаиләләрдә ничек уза,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Дин,8516,https://www.azatliq.org/a/31193146.html,2021-04-08T10:00:48+00:00
"Йылан миннәте Ҡыш буйына йыйылған тиреҫте бер урынғараҡ йәтешләп өйөп, рәтләп йөрөгән Заһит һәнәкте күтәргән ыңғайы бер нисә бәләкәй генә йомортҡаны күреп ҡалды. Ул һәнәген ҡырға атып бәрҙе лә, тубыҡланып алып ҡулы менән һаҡ ҡына тиреҫте аҡтара башланы. Йәш тауыҡтың йомортҡалары шикелле аҡһыл һорораҡ төҫтәге йөҙләгән йомортҡаны күргәс, иҫе китте. Үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Былар ҡайҙан? Уйланып торҙо. - Кәләш, кил әле! Баҡсала түтәлдәре янында мәж килгән Зәлиә ҡулдарын һөртә-һөртә йүгереп килде. - Ни булды, йәнем? - тине ул йылмайып. - Ҡара әле, мин күпме байлыҡ таптым! - тип шаяртты Заһит. -Аһ! Былар бит. туҙбаш йыландың күкәйҙәре! Теге ваҡыт нигеҙҙә йылынып яткан йыландыҡы инде. - Мин дә шулай уйлайым, улар тиреҫ аҫтында ҡыҙышып, йылынып яталар инде. - Ой! Заһит, мин ҡурҡам. Улар бөтәһе лә сыҡһа, урамда йыландар мыжғып торасаҡ бит. Әйттем бит һиңә: Юҡ ит шуны! - тип. Йылыға йылан да эйәләшә, тимәк, беҙҙең өй яҡшы урында тора, тип ҡарыштың да торҙоң даһа! - Ҡарайыҡ әле, бәлки, улар боҙолоп бөткәндәрҙер, - тип Заһит береһен бысаҡ осо менән һыҙып ебәргәйне, эсенән тере йылан килеп сыҡты ла, йыбырлап шыуышып китеп тә барҙы. - Нишләйбеҙ, йәнем, ҡыҙыбыҙ күрһә, ҡурҡасаҡ бит, - тип иламһыраны Зәлиә. Заһит йомортҡаларҙы киренән тиреҫ менән күмеп ҡуйҙы ла тәрән итеп көрһөндө. - Ээээх, кәләш! Йыландар ҙа бит бик аҡыллы йән эйәләре, - тине йөрәкһеп. Зәлиә һаман ҡото осоп ҡарап торғас: - Һин беҙҙең ауылдыҡы булмағас, белмәйһеңдер шул. Шунан ҡатынын ҡосаҡлап, алдына ултыртты ла, шым ғына һөйләп алып китте. - Был ваҡиғаны иҫкә төшөрөргә яратмайым. Армияға мин Венгрияға алындым. Бер йыл шунда тыныс ҡына хеҙмәт иттем. Белеүеңсә, ул ваҡытта Афғанстанда ҡыҙыу һуғыштар бара ине. Мин дә иптәштәрем менән интернациональ бурысымды үтәйем, тип үҙ теләгем менән яҙылып киттем. Беҙгә унда ниндәй ҡан ҡойош барғанын һөйләмәнеләр бит инде. Бер ваҡыт бер взвод һалдаттары тау башында бер урында позиция һаҡлап ятабыҙ. Үҙебеҙҙекеләрҙән өҫтәлмә ярҙам көтәбеҙ. Костер яғырға ярамай. Тау соҡоронда бер шишмә бар, шунан һыу алып эсергә генә тотонабыҙ. Бер шулай һыуға барһам, бер нисә йылан балаһын күрҙем. Был тау-таш араһында ул бахырҙар ни нәмә генә ашайҙарҙыр инде, тип, ит, балыҡ консерваларынан өлөш сығарып, ҡалдыра башланым уларға. Иптәштәрем минән көлә. - Уларҙың әсәһе бит күҙлекле йылан-кобра йыланы, саҡһа, үлемең шунан була инде, - тип мәрәкәләйҙәр. Аҙаҡ һәр береһе үҙенә берәй мәшғүл табып, мине оноттолар, иғтибар итмәй башланылар. Ун биш көнләп уҙҙы. Һаман ятабыҙ. Ә теге мәхлүҡтәр миңә тамам эйәләште бит, ҡасмай башланы, бер-ике тапҡыр ололары ла күҙемә салынды. Шулай бер ваҡыт төндә поста торам. Дежурствоны тапшырырға, тип иптәшемде көтәм-көтәм, ул килмәй ҙә килмәй. Таң һарыһында ҡаты итеп йоҡлап киткәндер инде, тип ярты сәғәт үткәс, ахыры, үҙем барырға булдым. Тороп, бер-ике аҙым атлағайным, тау башынан шауҙарлап башыма бер нәмә килеп төштө. Башымдан һыпырып алып ташлап ҡараһам, ҡаршымда, минең түш тапҡырында ғына, ҡурҡыныс итеп ыҫылдап кобра йыланы тора. Миңә бер төрлө ҡыймылдарға ла ирек бирмәй, ҡатып ҡалдым. Артҡа сигенәм, минең арттан көләпәләрен ҡабартып, ул да шыуа. Мине шулайтып ҡатырып берәй сәғәт тотҡонлоҡта тотҡандыр. Шунан, ҡапыл тынысланды ла, һин дә мин, тау ярығына керҙе лә китте. Мин, ҡотолғаныма шатланып, иптәштәрем ятҡан окопҡа йүгереп барып етһәм, улар. ҡанһырашып ята. Кеменең муйынынан ҡан һарҡый, кеменең күкрәгендә кинжал һерәйеп тора. Заһиттың күҙҙәре йәшләнде, тауышы ҡалтыранды. -Ә мин шул йылан арҡаһында иҫән ҡалғанмын бит, аңлайһыңмы кәләш? Һаман ғәжәпләнәм: осраҡлы хәл булдымы, әллә Хоҙай хикмәтеме? Аҙаҡ саҡ трибуналға эләкмәнем. Ышанманылар. Икенсе заданиены үтәгәндә генә ҡаным менән түләп, аҡландым. .Бер аҙҙан Заһит менән Зәлифә, тиреҫе менән йылан йоморткалары һалынған ҡатырға ҡапты мотоциклдың арбаһына ултыртып, ауылдан алыҫ ятҡан урманға китеп баралар ине. Бер нисә көндән бәләкәй генә туҙбаштар тиреҫте йырып, өйөмдән берәм-һәрәм сыға башланы һәм шишмәгә табан шыуышты. Миннәте – рәхмәте. Г ө лназ Нафикова- Ғә битова. Фото Р. Хисаева",Йылан рәхмәте,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,4006,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-23/yylan-r-hm-te-4438411,2025-10-23T14:53:00+00:00
"10 февраляв Уфе победитель регионального этапа фестиваля «Театральное Приволжье» среди молодежных коллективов – театр «Лики» концертного зала «Башкортостан» выступит с благотворительным показом спектакля по повести Михаила Рощина «Эшелон». Действие спектакля разворачивается на фоне исторических событий. Каждый персонаж - это живая история, наполненная эмоциями, мечтами и внутренними конфликтами. Как сохранить человечность в условиях безысходности? Как выбраться из лабиринта собственных страхов и сомнений? Режиссер: Анжелика Рамазанова. В главных ролях: Данилова Татьяна, Мулюкова Камилла, Канзафаров Денис, Хрущёв Арсений. Напомним, среди детских коллективов нашу республику представляет вокально-театральная мастерская «Этюд» ГДК г. Стерлитамак. По мотивам знаменитого произведения Владимира Железникова «Чучело» дети показывают глубокую инсценировку, раскрывающую важные нравственные проблемы современного общества. Впервые фестиваль «Театральное Приволжье» состоялся в 2019 году по инициативе полномочного представителя президента РФ в ПФО Игоря Комарова. В этом году проект проводится в седьмой раз. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Уфе бесплатно покажут спектакль «Эшелон»,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Аңлатма,1227,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-03/v-ufe-besplatno-pokazhut-spektakl-eshelon-4562361,2026-02-03T12:43:00+00:00
"Программала концерт номерҙары, баҫманың ветерандары менән осрашыу, йыл лауреаттарын ҡотлау, икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылыу, йәш хәбәрселәргә танытмалар  тапшырыу, уйындар, бүләктәр, оҫталыҡ дәрестәре ҡаралған. Байрам сараһы 14 сәғәттә башлана",Йәншишмә дуҫтарын йыя,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,239,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-18/y-nshishm-du-taryn-yyya-4126182,2025-02-18T10:57:00+00:00
"Көслө ихтыярлы, сая ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата сабып барған атты туҡтатыр тигән сағыштырыуҙы ҡулланалар. Был һүҙҙәр Асҡарҙан Лена Йәһүҙинаға ла туранан-тура тап килә. Барыһы ла тәрбиәнән килә. – Аттарҙы бәләкәйҙән яратам, – ти Лена. Ул – урман ҡыҙы. Буранғолдан. Райондың таулы-урманлы төбәгендә бесән әҙерләү үҙе бер оҙайлы миҙгел инде ул. Һәр хәлдә, ялан яғындағы кеүек тимер атты эшкә егеп, бер нисә көн эсендә эҫкерт ҡойоп ултыртыу түгел. Ағас араһында техника үтә алмаған ерҙә бесәнде ат көсө ярҙамында эшләнек, тип хәтирәләргә бирелә ул. – Элек һәр хужалыҡта ат тоттолар. Олатайым фронтовик дуҫы хөрмәтенә Василий ҡушаматын биргән бейек туры атын бик ҡәҙерләп көттө. Сөнки ул көслө ине, уның менән бер көндә ике кәбәнлек бесән тарттыра инек. – Ленаның һөйләүенән бала сағынан сая холоҡло ҡыҙ булыуын төҫмөрләйем. – Аттан ҡурҡыу тигән нимәне белмәнем, ат өҫтөндә һыбай сабып үҫтек. Мал-тыуар араһында йөрөргә яратҡан Ленаның мәктәптән һуң Башҡорт дәүләт аграр университетына уҡырға инеүе лә осраҡлы түгел. Бик мәрхәмәтле, кәрәкле һөнәр һайлай ул – мал табибы. Диплом алғас, 10 йылдан артыҡ район ветеринария станцияһында эшләй. Оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәте өсөн 2016 йылда Башҡортостан Республикаһы Ветеринария хеҙмәтенең Почет грамотаһына ла лайыҡ була. Тик һуңынан сәләмәтлек хәле уны эшенән китергә мәжбүр итә. Ҡыҙ баланы тәрбиәләүҙә өләсәһенең дә роле ҙур була. Шуға күрә бер яҡтан малайҙарса ирек һөйгән Ленаның ҡатын-ҡыҙҙар белергә тейешле бөтә эшкә лә тилберлегенә аптырарлыҡ түгел. – Эшең миңә, өйрәнгәнең үҙеңә, тиер ине өләсәйем. Ҡайһы ваҡыт эштән бушатмай тип йән дә көйә торғайны. Хәҙер үҙем донъя көткәндә ҡәҙерле кешемә биргән тормош һабаҡтары өсөн тик рәхмәттәр генә уҡыйым, – ти уңған ҡатын. Ҡул эштәренә оҫталығы, милли әйбер-нағыштарға мөкиббән ғашиҡлығы ла өләсәһенән. Буранғол ҡорамасыһының ейәнсәре ҡулына эләккән әйберҙәр ҙә ысын ижад емешенә әүерелә. Ғөмүмән, күңеле менән ижад кешеһе ул. Ул оҫта бәйләй, һәйбәт һүрәт төшөрә, матур бейей ҙә. Тормош юлдары ҡатмарлы Лена яҙмышын Үтәгән егете Рәшит Йәһүҙин менән бәйләп, 2008 йылда ғаилә ҡоралар. Мөхәббәт емештәре булып өс ҡыҙҙары тыуа – Сафия, Миләүшә, Дилбәр. Тик бәхеттәре ғүмерле булмай, 2020 йылда тормош юлдашы фажиғәле донъя ҡуя. Бөтә кеше өйҙәренә бикләнгән үҙҡурсаланыу осоронда өс бәләкәсе менән тороп ҡалған ҡатын балалары хаҡына һүнеп барған йәшәү көсөн йәнә дөрләтерлек көс таба. – Үҙ-үҙемә бикләнергә бигерәк тә ҡулымдағы өс айлыҡ сабыйым ирек бирмәне. Баламдың илап йә көлөп ебәреүе, аңлы ҡараштары менән күҙгә төбәлеүе мине уятып, терелтеп ебәрә ине. Икенсенән, ата-әсәйемдең көслө терәген тойҙом. Әлбиттә, яҙмышымдың был һынауын ныҡ ауыр кисерҙем, уны үткәреп ебәрергә байтаҡ ваҡыт кәрәк булды. Күңелдә ауыр юшҡын ҡалды, әммә йәшәү мәғәнәһе балаларымда икәнлеген аңланым. Ҡыҙҙарыма атайҙары тураһында йыш һөйләйем, уның ағастан эшләгән йорт йыһаздарын ҡәҙерләп тотонабыҙ, – тип тормошоноң баҙыҡ төҫтәрен ҡара ҡайғы томалаған ауыр мәле тураһында ла бәйән итте ул. Дағалы ҡапҡа Ҡатын-ҡыҙҙың сырағы ҡырҡ, бере янмаһа, бере яныр, ти халыҡ аҡылы. Ленаның да күңел ярһыуҙары ташҡындан һуң ярҙарына ҡайтҡан йылға кеүек тынысланып, тормошо һәүетемсә генә үҙ үҙәненән ағыуын дауам итә. Ике йыл элек бәхетен яңынан һынап, ул яҙмышын икенсе кеше менән бәйләгән. Бәлки, ат йәнле булыуҙары был икәүҙе бер бөтөнгә әйләндергәндер. Лена Йосоп ҡыҙының хәҙерге йәмәғәте районда ғына түгел, ат һөйөүселәр даирәһендә донъя кимәлендә билдәле спортсы – Ауҙарыш (ат өҫтөндә көрәш) чемпионы, ярыштарҙа ал бирмәгән Әбйәлил ылаҡсылары командаһының алыштырғыһыҙ етәксеһе Ғәлим Яуынбаев. Һабантуйҙар, төрлө йыйындар күрке булған ярыш аттары район үҙәгенең Көнсығыш-2 биҫтәһендә ҡапҡаһына даға ҡатылған йорт-хужалыҡта тәрбиәләнә. Бәхет сығып ҡасмаһын өсөн ҡапҡаға йә тупһаға даға ҡағыу ырымы тураһында ишеткәнем бар. Хужабикә әйтеүенсә, атта йөрөргә теләүселәр ҙә тәғәйен адресты ошо даға буйынса таба икән. Көн дә байрам, ярыштан ғына тормай тормош. Ат тотоуҙың сығымдары ла байтаҡ. Бесәне, һолоһо, дарыу препараттары, сбруйы, башҡа кәрәк-яраҡтары кәрәк. Ошоларға әҙерәк аҡса эшләү маҡсатында Лена менән Ғәлим кешеләрҙе атта йөрөтөү (һис шикһеҙ, инструктор ҡарамағында), фотосессиялар уҙғарыу буйынса үҙҙәренең бәләкәй генә бизнесын булдырған. Бигерәк тә йәштәр үҙ итә һыбай йөрөүҙе. Өлкәндәр ғаиләләре, балалары менән килә. Ат өҫтөндә Ҡоръятмаҫ башына менеп төшөүе бөтәһендә лә бығаса кисерелмәгән иҫ киткес тәьҫораттар ҡалдыра, шуға ҡабат-ҡабат килеүселәр ҙә бар, ти Лена. Фотоларҙан рух бөркөлә Ата-бабаларыбыҙ элек аттан төшмәһә, хәҙерге заманда һыбай йөрөү эксклюзив күренеш булып ҡалып килә. Ә ҡан хәтере барыбер онотолмай – йәштәрҙең аттарға тартылыу сере ошондалыр, моғайын. Уларҙың ошо һоҡланғыс күренеште, уй-кисерештәрен, хис-тойғоларын мәңгеләштереү теләге – фото төшөрөү хеҙмәтен күрһәтеүгә нигеҙ һала. Ат өҫтөндә башҡорт кейемендә төшкән фотоларҙан, видеоларҙан бөркөлгән рух, зауыҡ бер кемде лә битараф ҡалдырмай. Фотосессияларҙы Лена үҙе ойоштора, клиенттарҙың теләге буйынса профессиональ фотограф саҡыртыу мөмкинлеге лә бар. Был йәһәттән Гөлсөм Килдебаева менән хеҙмәттәшлек итә. Һәр кем хужабикәнең милли этнокостюмдары коллекцияһынан күңеленә оҡшаған кейемде һайлап кейә ала. Ленаның тотош хазинаға торошло коллекция туплауы иһә үҙе бер тарих. Уғатар Иптәше менән төрлө ярыштарға бергә йөрөй торғас, ҡатын үҙенең сая холҡона тура килгән шөғөл тапҡан. Ул – уҡ атыу. Ҡайҙа бәйге, ат ярыштары уҙа, шунда мәргәндәр ҙә көс һынаша. Милли рухлы, сәмле, дәртле сараларға йөрөү әкренләп Ленаны ла үҙенә йәлеп итә. – Ярыш ҡына түгел – рух байрамы ул! Матур кейемдәрҙәге милләттәштәр менән аралашыуҙан ысын мәғәнәһендә рухи аҙыҡ ейәм. Махсус рәүештә милли кейем тектерҙем, бер оҫтанан уҡ эшләтеп алдым, һаҙаҡты һәм краганы үҙем бәйләнем, – тип һөйләй ул. – Ошо ярыштар арҡаһында республиканың күп төбәктәрендә булдыҡ. Матурлыҡ буйынса Башҡортостаныбыҙға тиң ер юҡ икән! Уҡ атыусы ҡатын-ҡыҙҙарҙың байрам һайын яңынан-яңы, бай милли кейемдәрҙә йөрөүе Ленаның да башҡортлоҡ сәменә теймәй ҡалмай. Заказ буйынса шау мәрйендән селтәр, һаҡал, тәңкәләре сыңлап торған хәситә эшләтә, ҡашмаулы, төлкө бүрекле лә була. Күлдәк-камзулдары иһә бер нисә төрлө. Бына шул зиннәтле кейемдәрҙе аттар менән фото төшөргә теләүселәргә ҡуртымға бирә ул. Коллекцияһын ир-егеттәр кейемдәре менән дә тулыландырған. Киләсәктә ҡапҡа эсендә этнофотозона булдырыу хыялын тормошҡа ашырыу теләге менән яна. Кейемгә ҡарап ҡаршылайҙар тигән әйтемде, уғатарҙар ярышына бороп, мәргәнлеккә ҡарап оҙаталар тип тамамлағы килә. Лена Йәһүҙина ике йыл эсендә байтаҡ ярыштарҙа ҡатнашып, үҙен мәргән уҡсы итеп танытҡан. Хәҙер ул професионалдар араһында ярыша. Башҡорт атышы (Өфө районы, Шамонин ауылы), Бейеш батыр (Әбйәлил районы), Баҡшай мәргәне (Учалы районы) турнирҙарында –, Баймаҡ һабантуйында урын алыуы тураһында һөйләгән дипломдары өй түрен биҙәй. .тағы ла аттар хаҡында – Күгәрсен, Маршал, Красавчик (Бютифул), Ҡарағат. – Аттары тураһында Лена сәғәттәр буйы һөйләргә әҙер. Һәр береһенең холоҡ-үҙенсәлектәре төрлөсә. Уйнаҡлап торған йәш тай – Ҡарағатты яңы өйрәтә башлағандар. Ҡалған өсәүһе Ауҙарыш, Ылаҡ уйындарында күп тапҡырҙар хужаһына еңеү килтергән. Йыуаш холоҡло, аҡыллы малҡайҙар. Улар клиенттар менән эшләгәндә ышаныслы, сит кешеләрҙән, камеранан өркөп бармайҙар. Аттарҙың иң олоһо Күгәрсен, ул быйылдан хаҡлы ялда, бүтән ярыштарға йөрөтмәйҙәр. Ә Красавчик – бәйге саптары. Сафия уның менән яңыраҡ Бөрйәндә Урал батыр ҡышҡы уйындары сиктәрендә уҙған ат сабышында урын яулаған, былтыр Тупаҡта ла призлы урынға өлгәшкән. Сая, рухлы әсәнән шундай уҡ бала тыуыуы тәбиғи. Әйткәндәй, ҡыҙҙары араһында өлкәне генә ат тип үлеп бара, ти әсә. Ҡыҙыҡай Юрға ат-спорт мәктәбен тамамлаған. Әлеге ваҡытта Т. Күсимов исемендәге гимназияла 9-сы класта белем ала. Әсәле-ҡыҙлы икәү аттар тәрбиәләүҙе көс күрмәйҙәр, ашаталар, һуғаралар, ялдарын тарайҙар, аҫтарын таҙарталар. Ленаның мал табибы булыуы ла бик ҡулай, саҡматояҡ-ҡайсығолаҡтарының сәләмәтлектәрен күҙәтеп тора, дауалай. 5-се класта уҡыған Миләүшә һәм биш йәше менән барған Дилбәргә күберәк әсәләренең ижади һәләте күскән, улар һүрәт төшөрөүгә әүәҫ. Үҫә төшкәс улар ҙа ат менеп сапмаҫ тип кем әйтмәҫ? Блогер Лена блогер ҙа. Инстаграмда йөкмәткеле итеп башҡортса үҙенсәлекле блок алып бара, бөтә тормош-йәшәйеше, ҡыҙыҡһыныу-шөғөлдәрен шунда яҡтырта, аттары тураһында айырым һөйөү менән яратып һөйләй. Аккаунтының атамаһы ла атлы уның. Ә аты ҡанатлы – Ленатолпар! Тырыш ҡатынға маҡсаттарына юл ярғанда ошо ҡанаттарының һис ҡасан талмауын, ҡапҡаһына даға ҡатылған нурлы йорттоң ишеген бүтәнсә ҡайғы-хәсрәт ҡаҡмауын теләп ҡалам. Гөлнара КҮСӘРБАЕВА. Әбйәлил районы.",Сабып барған атты туҡтатыр,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 1 1 0 1 1 0 0],9,Йәмғиәт,8544,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-06-23/sabyp-bar-an-atty-tu-tatyr-4483738,2025-06-23T10:55:00+00:00
"Туган илнең иле дәтансык. Родной стороны и ветер желанен. ПословицаСИНОНИМЫВ татарском говорятйокы мәчегә тансык – сон только кошке мил, тансык бала елак була – долгожданный ребенок бывает плаксив. Еще есть такие пословицы какалпавытка үләр тансык – дураку помещик рад, тансыкка тары боткасы – в охотку и пшеная каша сладка. В татарском говорят ул машиналар белән комарлы, что означает он увлекается машинами, а азартные игры будут комарлы уеннар. АНТОНИМЫНу а сейчас давайте выполним несколько заданий:1. Прочитайте и переведите небольшой текст с новыми словами: Без, кешеләр, табигатьтәнмавыктыргычмаараларга юлыгырга яратылганбыз. Чит илләргә, сәяхәтләргә, кызыктыргычвакыйгаларга, төрле уеннарга биккомарлыбыз. Үзебездәгечә булмаган әйберләр безгә ничектер якынрак, тансык. Эшебезйончыткычтоела, өебездәялыктыргычһәм моңсу, күңелсез. Бар нәрсә дәэчпошыргычкебек. Яллардан ялларга, зарыктыргыч, көтеп алынган ялдан икенче ялга кадәр яшибез төсле. Бик моңсу күренеш, шулай бит? Дуслар, әйдәгез тормышыбыз өчен үзебез авап бирергә, үзебезне кулда тотарга, көн саен үзебезнең иң яхшы төребезне ясарга, бу матур дөньяда рәхәт, кызыклы яшәргә өйрәник һәм бу эшкә бүгеннән үк тотыныйк! Бәхетле булыйк, тормыштан ямь һәм тәм табыйк!2. Пройдите тест для самопроверки. Нужно отметить недостающее слово: Тест: синонимы и антонимы (тансык)Надеемся, вам понравился урок и наша рубрика. Будем рады вашим отзывам, предложениям, критике. Написать их вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -е, -еи-е. Встретимся на следующем занятии, сау булыгыз!",Синонимы и антонимы: тансык (желанный),['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,синонимы и антонимы,1690,https://www.azatliq.org/a/29833974.html,2019-03-25T06:01:46+00:00
"Ошо арала ғына Мөнирә Таһирова һәм Зилиә Исҡужина 38 юрған теккән. Дөйөм эшкә өлөш индергән ир-егеттәргә һәм ҡатын- ҡыҙҙарға ауыл халҡы ҙур рәхмәт белдерә. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яугирҙарға - дронға ҡаршы юрған,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ил һаҡларға яуға китте,546,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-11-15/yaugir-ar-a-dron-a-arshy-yur-an-4468641,2025-11-15T19:05:00+00:00
"фикерләр""Печән базары"" фестивале быел 26-29 август, Казанның Кабан күле буенда узачак. Оештыручылар чарада йөзгә якын дизайнерлар, сәүдәгәрләр катнашыр дип көтә. Әлеге вакытта катнашу өчен гаризалар кабул ителә.2025 елгы ""Печән базары"" татар йорты, аның эчке бизәлеше һәм татар көнкүреше темасына багышлана. Шул сәбәпле, нәкъ шушы темага туры килгән әйберләргә өстенлек биреләчәк, ди оештыручылар. Бер елны татар киеменә багышланган иде фестиваль, ул вакытта татар киемнәренең мода күргәзмәсе оештырылды. Барлык киемнәр Печән базарында тәкъдим ителде, сатылды. Кешеләргә көндәлек тормышта татарлыкны кием аша күрсәтүнең мөмкинлеге тәкъдим ителде. Быел оештыручылар заманча йорт белән фатирны татар дизайнерлары итештергән кул эшләре белән бизәп, өйгә татарча ямь өстәргә мөмкинлекне иткерергә телиләр. Замана интерьерга татарлык темасын кертү мәсьәләсе ачылачак, дип аңлата оештыручылар. ""Печән базарын""да һәр елны киез һәм йоннан келәмнәр, тиредән ясалгае мозаикалы картиналар, тастымал, сөлгеләр, ашъялыклар, урын өсләре, мендәр тышлыклары, төрле сувенирлар, милли бизәкле савыт-саба ясаучылар үз кул эшләнмәләрен тәкъдим итте. Быел андый кул осталары тагын да күбрәк булыр дип өмет итә оештыручылар. ""Печән базары"" беренче тапкыр 2013 елда уздырылды, ул Тукайның үлеменә 100 еллыгына багышланды. Ул 15 апрельдә шагыйрьнең вафат булган көнендә, Париж Коммунасы урамында узды. Ул вакытта Тукай шигырьләреннән торган перфоманс булды һәм дистәгә якын дизайнер үзләренең кул эшләрен тәкъдим итте. Ул вакытта ""Печән базары""на кешеләргә милли киемнәрдә килергә тәкъдим ителде. Моннан соң ""Печән базары"" ның уздырылу вакыты һәм урыны да үзгәрде. ""Печән базары"" Казанның мәдәни һәм татар дизайн дөньясының төп чарасына әверелде. Фестивальдә заманча татар дизайнерлары, рәссамнар, пешекчеләр, музыкантлар, шагыйрьләр, нәширләр катнаша. Биредә сәүдән тыш күп лекторийлар, концертлар, төрле перфоманслар, балалар өчен белем һәм күңел ачу мәйданы оештырыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Печән базары"" быел дүрт көн дәвам итәчәк",['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2045,https://www.azatliq.org/a/33489481.html,2025-07-30T11:35:05+00:00
"Изге йолаға тоғро ҡалып, быйыл да бөйөк яҙыусының ижадына битараф булмаған, уның ижадын хөрмәт иткәндәр гимназия бинаһына һынау тоторға йыйылды. Бәйгенең ситтән тороу этабы 19 ғинуарҙан 29 ғинуарға тиклем үтһә, уны уңышлы үткәндәр баш ҡалаға проекттарын яҡларға саҡырылды. – Бөгөн Зәйнәб Биишеваның ижадын аңлаған, уны хөрмәт иткән балалар йыйылды. Улар республикабыҙҙың төрлө төбәктәренән килде. Уҡыусыларға яҡшы сығыш яһауҙарын, жюри ағзаларына ғәҙел баһа биреүҙәрен теләйем, - тип сәләмләне Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһы директоры Фәнил Нил улы Бүләков. Унан ҡатнашыусылар проект эштәрен төрлө секцияларҙа яҡланы. Беҙгә «Ҡояш уҙған ерҙә нур ҡала» секцияһында ҡатнашыусыларҙың проекттарын баһалау бәхете тейҙе. Был секция иҫтәлекле урындар буйлап экскурсия маршруттарын ойоштороуға арналғайны. Күңелгә үтеп инерлек сығыштар ҙа булды. Күгәрсен районының Мәҡсүт мәктәбенең класс уҡыусыһы Айтуған Сәғитов бигерәк тә хайран ҡалдырҙы. Ул районындағы иҫтәлекле урындар буйлап сәйәхәт маршрутын тәҡдим итте, ҡайһыларында булғанын да һөйләне. Ҡыйыу, һәр һорауға төплө яуап биргән егет уҡыуҙа ла бер ҙә һынатмай, «4», «5» билдәләренә генә уҡый. Район- республика кимәлендә шиғыр һөйләү конкурстарында ҡатнашып, призлы урындар ҙа яулай. Белем усағында - төрлө сараларҙы оҫта алып барыусы ла, етмәһә, көрәш менән дә шөғөлләнергә өлгөрә. Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһында класта уҡыусы Камилла Хәлилова ла күпте белеүе, төплө сығышы менән һоҡландырҙы. Ул да Күгәрсен районының иҫтәлекле урындары буйлап ике көнлөк сәйәхәт маршруты әҙерләгән. Һәләтле ҡыҙ төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, еңеүҙәр ҙә яулап тора. Ул Владивостокка сәйәхәт тә отҡан. «Зәйнәб Биишева үҙенең ижады менән халҡын, башҡорт әҙәбиәтен бейеклеккә күтәрҙе. Беҙ, гимназия коллективы, оло шәхестең исемен йөрөтөүебеҙгә һәм йыл һайын республика кимәлендә конкурс үткәреүебеҙгә сикһеҙ шатбыҙ», - тиҙәр гимназия коллективы. Сарала Зәйнәб Биишеваның ейәне Таһир Әминев һәм килене Раушания Бәҙретдинова ҡатнашыуы бәйгегә оло мәртәбә өҫтәне. - Ун өсөнсө тапҡыр ойошторолған конкурс уҡыусыларҙың тырышлығын, ижадын, һәләтен асырға булышлыҡ итә. Зәйнәб Биишеваның әҫәрҙәрен барыбыҙ ҙа яратып уҡыйбыҙ. Ул яратҡан яҙыусыларыбыҙҙың береһе булды, илһам сығанағы ла, халҡыбыҙҙың рухи ҡиммәттәрен һаҡлаусы ла. Әҙибәнең ижадына булған һөйөүҙе уҡыусыларҙың, коллективтарҙың эшендә, сығыштарында күрҙек, - тине жюри рәйесе Зөләйха Хәбибуллина. Ниһайәт, еңеүселәрҙе билдәләр мәл дә етте. «Бәхет менән тулы тормош төҙөйбөҙ» тигән башҡорт телендәге секцияла Ейәнсура районының Мәрйәм Бураҡаева исемендәге Иҫәнғол башҡорт гимназияһынан Асҡар Юланов, рус телендә – Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Инесса Туҡтарова, инглиз телендә ошо уҡ белем усағынан Алиса Гәрәева, Глеб Трифилов еңеүселәр булды. Ә «Ҡояш уҙған ерҙә нур ҡала» тигән экскурсия маршруттары секцияһында Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Камилла Хәлилова 1-се урынға лайыҡ тип табылды. Әлеге белем усағынан Милена Зиязова Зәйнәб Биишеваның шиғырын биш телгә тәржемә иткән. Ул «Йырлап йәшәйем. Халҡым үҙе һөйөп, йырла, тиеп, бирҙе ҡәләмде» тигән секцияла «иң-иңе» булды. Уҡытыусылар өсөн онлайн-конкурста Күгәрсен районының Мораҡ ауылының 1-се мәктәбенән Роза Кузнецова еңеү яуланы. «Зәйнәб Биишева әҫәрҙәренән йәнләндерелгән сәхнә» тигәнендә әҙибә исемен йөрөткән гимназияның «Таланттар ҡалаһы» театр-студияһы гран-приға эйә булһа, Сибай ҡалаһының 3-сө республика полилингваль күп профилле гимназия-интернаты уҡыусылары 1-се урынға лайыҡ булды. «Иң яҡшы ир-егет ролен башҡарыусы» – Белорет районы Инйәр ауылының 2-се мәктәбенән Рафаэль Фәхретдинов булһа, «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ ролен башҡарыусы» – Зәйнәб Биишева исемендәге 140-сы башҡорт гимназияһынан Ева Шкуратова. Еңеүселәр һәм призёрҙарға – дипломдар, иҫтәлекле бүләктәр, ә уҡыусыларҙы әҙерләүсе уҡытыусыларға Рәхмәт хаттары тапшырылды. Бындай саралар Зәйнәб Биишеваның әҙәби мираҫын киләсәк быуынға еткерергә ярҙам итә. Уҡыусылар әҫәрҙәрен уҡый, өйрәнә икән, уның ижады ла киләсәктә йәшәйәсәк.",Зәйнәб Биишеваға арналған бәйге яңы исемдәр асты,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],7,Яңылыҡтар,4026,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-16/z-yn-b-biisheva-a-arnal-an-b-yge-ya-y-isemd-r-asty-4580696,2026-02-16T21:16:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә прокуратураның гаризасы кайчан каралачагы билгеле түгел. Башкортстан прокуратурасы республиканың Югары мәхкәмәсенә башкорт сәяси мөһаире Руслан Габбасовның урыс телендә язылган ""Башкорт милләтчесе язмалары. Күк бүре"" китабын ""экстремистик материал"" дип тануны сорап мөрәәгать иткән. Бу хакта Габбасов үзенең -каналында иткерде. Документны прокуратура аның электрон почтасына да салган. Башкортстан прокуратурасының административ дәгъва гаризасы ( Тикшеренүдә әйтелгәнчә, Габбасов китабында ""милләт ягыннан (башкортлар — үзебезнекеләр һәм урыслар — читләр); дини яктан (мөселманнар — үзебезнекеләр һәм мөселман булмаучылар — читләр); социаль яктан (башкорт халкы — үзебезнекеләр һәм Русия дәүләт хакимияте — читләр) дошманлык яки нәфрәт уяту билгеләре табылган. Шулай ук Йосыпова китапта ""Русия дәүләт хакимияте оешмаларын тискәре бәяләү билгеләре бар"" дип тапкан. ""Автор Башкортстанда яшәүчеләрне Русия Федерациясеннән чыгарга, сәяси бәйсезлек алырга турыдан-туры чакыра"", дип, прокуратура тикшеренүдән өземтә китерә. Руслан Габбасовның ""Башкорт милләтчесе язмалары. Күк бүре"" китабы 2024 елның гыйнварындачыкты. Ул бу китапта башкорт милләтчеләренең ""Күк бүре"" оешмасы, аның ""оешуы, чәчәк атуы, сәяси эшчәнлеге"" турында һәм Башкортстан республикасының беренче президенты Мортаза Рәхимовчоры беткәннән соң булган сәяси вакыйгалар"" турында сөйләнә, дип аңлатты. Ул вакытта Габбасов китапның ""Башкорт митлләтчесе язмалары. ""Башкорт"" итимагый оешмасы"" дигән урыс телендә язылган икенче өлеше дә чыгуын игълан иткән иде. — Мин үземнең китабымда башкортларга һәм аны укыган башка милләт кешеләренә башкортлар һәрчак үз ирләре өчен көрәшүен, бу империядә котылу булмасын аңлавыбыздан соң (ул ничек кенә аталмасын — Русия империясе дипме, СССР яки Русия Федерациясе дипме), бездә һәрчак азатлыкка һәм бәйсезлеккә омтылыш булуын иткерергә теләдем. Алга таба, китапның икенче өлешендә башкорт милли хәрәкәтенең аеруча шәһәрләрдә ничек үсүен, аның шундый шартларда республиканың һәм башкорт халкының мәнфәгатьләрен ничек якларга тырышуын күрсәттем"", дип сөйләде Габбасов 2024 елның февралендә "". Реалии""-га. Әмма китапның икенче өлеше әле дә чыкмады. Габбасов "". Реалии""-га әлегә ""китапны төгәлләргә вакыт итми"" дигән. Шулай ук прокуратураның дәгъвасына аптырамавын әйткән. — әмгыятьтә иң еш фикер алышулар бара торган мәьсәлә - деколонизация, Русиянең таркалуы һәм милли республикаларның бәйсезлеге. Шуңа күрә минем китапны тыюлары — вакыт мәсьәләсе генә булуы аңлашыла иде, дигән ул. Әлегә прокуратураның гаризасы кайчан каралачагы билгеле түгел. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагызуртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Прокуратура Руслан Габбасовның китабын ""экстремистик материал"" дип табуны таләп итә",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,2701,https://www.azatliq.org/a/prokuratura-ruslan-gabbasovning-kitabin-ekstremistik-material-dip-tabuni-talap-ita/33290539.html,2025-01-27T17:11:31+03:00
"Татарстанның элекке һәм хәзерге президентлары Рөстәм Миңнеханов һәм Миңтимер Шәймиев. ел26 ел элек - 1991 елның 12 июнендә Татарстанда беренче мәртәбә президент сайлавы узды. Дәүләт суверенлыгын игълан иткән Татарстан Русия президенты сайлавын рәсми рәвештә уздырудан баш тартты һәм үз президентын булдырды. Бу вазифага сайланган Миңтимер Шәймиев итәкчелегендә республика 1992 елның мартында суверенлык референдумы да уздырды. Әмма бүген инде рәсмиләр бу вакыйгаларны искә алырга теләми. Азатлык елларда Татарстан президенты Миңтимер Шәймиевнең сүзчесе булган, соңрак аны тәнкыйтьләгән китабы өчен социаль төркемгә карата нәфрәт уятуда гаепләнеп бер елдан артык иректән мәхрүм ителгән журналист һәм блогер Ирек Мортазин белән Татарстан президенты вазифасы турында сөйләште. – Ирек, Татарстанның 90 нчы елларда сайланган беренче президенты эшчәнлегенә бүген нинди бәя биреп була? – Татарстанда президент инде 2001 елдан ук юк. Президентларны билгеләп куймыйлар бит. 2015 елда да сайлау имитациясе генә булды. Татарстанда президент юк хәзер. Төбәк башлыгы, татарбашы, кем дип кенә атамагыз. Моны тарихчылар тагын 15-20 елдан бәяләр әле. Мин үз бәямне Миңтимер Шәймиев: Татарстанның соңгы президенты дигән китапта бирдем инде. Ул китапны ватаныбыз бик югары бәяләде, бер елдан артык утыртып чыгардылар. Ул китапта язылганнарга әлегә берни дә өсти алмыйм. Ирек Мортазин– Шәймиев ун ел буе президент булды дип әйтә алабызмы? – Беренче һәм соңгы президент булды. Миңнехановны президент дип атап булмый. Ул төбәк башлыгы гына. Шәймиев тулысынча бәйсез иде. 2001 елга кадәр ни теләсә, шуны эшли алды. Мәскәүдән бик бәйле булмады. Миңнехановның бурычы акча эшләүдән генә гыйбарәт. Төбәкләрнең акчасы инде калмады. Хәзер төбәк башлыгы беренче чиратта лоббист вазифасын үти. Мәскәү белән, андагы министрлыклар, идарәләр, казначылар, Үзәк банк белән килешә белү кирәк. Шәймиев төбәк башлыгы буларак яхшы эшләде, Миңнеханов турында да шуны әйтеп була. Миңнеханов та зур акчалар ала алды, димәк, төбәк башлыгы буларак яхшы булды. Ә башка нәрсәләр аннан тормый. – Шәймиев 90 нчы елларда булган мөмкинлекләрне ни дәрәәдә куллана алды? – Ул мөмкинлекләрне бик уңышлы конвертацияләде. Хәзер Русиядәге иң бай кешеләр исемлегендә Шәймиев дигән фамилия дә бар. – Миңнехановтан соң Татарстанда президент вазифасы бетерелерме, яки өченче президент та булырмы? – Миңнеханов чорында ук бетерелергә дә мөмкин. Әмма аның мәгънәсе калмады инде. Татарстанның баш командиры дип тә, баш хан дип тә атый алабыз. Әмма ничек атаудан гына тормый бит. Хәзер дә президент дип атала. Әмма Татарстанның 25 ел элек булган итәкчесендәге вәкаләтләр хәзерге итәкчедә инде юк. Чагыштырып та булмый.","Ирек Мортазин: ""Президентларны билгеләп куймыйлар""",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0],4,Татарстан,2654,https://www.azatliq.org/a/28541799.html,2017-06-12T00:37:18+00:00
"Владимир ПутинРусия президенты Владимир Путин""Русиядә интернетның имин һәм тотрыклы эшләвен тәэмин итү"" турындагы канунны имзалады. Бу елның 1 ноябрендә гамәлгә керәчәк канун Хокуый мәгълүмат порталындачыкты. Халыкара хокук яклау оешмаларыузган атнада Путинны бу канунны имзаламаска чакырган иде. Бу хакта ""Чикләрне танымаучы журналистлар"" () һәм () оешмаларының берлектә дөнья күргән деклрациясендәязылды. Документта язылуынча, канун өлгесе Европа кеше хокуклары конвенциясен һәм БМОның сивил һәм сәяси хокуклар турындагы пактын боза. Русия әлеге килешүләрне имзалады һәм аларның маддәләрен үтәргә тиеш ди хокук яклаучылар. Алар фикеренчә, Рунетны изоляцияләү канунының төп куркынычы - документта Русия интернетын дөнья пәрәвезеннән өзүнең ачык критерийлары булмау. Русия хакимиятләре канунны үз ихтыярларында кулланырга мөмкин диләр Путинга хат язучы оешма вәкилләре. Интернетның Русия өлеше дөнья челтәре инфраструктурасыннан өзелгән очракта аның автоном рәвештә тотрыклы эшләвен тәэмин итәргә тиешле канун Русия думасыннан узып, Федерация шурасы тарафыннанхупланды.","Путин ""суверен интернет"" канунын имзалады",['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1069,https://www.azatliq.org/a/29914856.html,2019-05-01T15:33:03+00:00
"Йыуаш, әҙәпле, йомшаҡ һүҙле ине ул. Эргә-тирәһендәгеләргә ҡатырғанып, төрпө өндәшеүен хәтерләмәйем. Бер заман ҡарсығы бының теңкәһенә тейә башлай, сабырлығын юйҙыра, түҙемен өҙә. Бабай, яһилланып әбейен ҡаты ғына итеп бәргесләп алырға хәл итеп әҙерләнеп бөткәс, тегеһен етәкләп өйгә индерә лә мөйөшкә ҡыҫырыҡлап дебет шәл менән елпетә башлай, үҙе ыңғайы бер хәстәрлекле һамаҡлай икән: «Хәҙисә, мин һуҡҡанда абайла, шәлдең сәсәге күҙеңә тейеп ҡуймаһын! .. »","Күҙеңде йом, әбей! ..",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,456,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-10/k-e-de-yom-bey-3922996,2024-09-10T09:35:00+00:00
"Кәрим Абдулхаҡ улы менән Дилара Ғөмөрҙаҡ ҡыҙының бергә йәшәүҙәренә 46 йыл. 4 ҡыҙ һәм 1 улға ғүмер, матур тәрбиә биреп үҫтергәндәр, барыһына ла юғары белем алырға, тормошта үҙ юлдарын табырға ярҙам иткәндәр. Бөгөнгө көндә 10 ейән-ейәнсәргә яратҡан олатай-өләсәй улар. Ғаилә башлығы оҙаҡ йылдар етәксе эшен башҡара. Мәктәп директоры, ауыл хакимиәте башлығы була, хаҡлы ялға мәктәптә уҡытыусы булып эшләп сыға. Дилара Ғүмәрҙаҡ ҡыҙы бар ғүмерен һаулыҡ һаҡлауға бағышлай. Фельдшер-акушерлыҡ пунктында эшләй, намыҫлы хеҙмәте өсөн БР Һаулыҡ һаҡлау отличнигы исеменә лайыҡ булған. Күркәм ғаиләгә киләсәктә лә йәштәргә өлгө булып, бәрәкәттә, бәхеттә, именлектә йәшәргә яҙһын!",Мөхәббәт һәм тоғролоҡ өсөн,['Мәғариф' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Ғәилә,666,https://tanburz.ru/articles/-il/2025-07-08/m-h-bb-t-m-to-rolo-s-n-4309240,2025-07-08T19:00:00+00:00
"Юлдан бер нәмәне лә алмаҫҡа кәрәклеген балаларығыҙға еткерегеҙ! Красногорскиҙа бәхетһеҙ осраҡ теркәлгән. Туғыҙ йәшлек Глеб сираттағы күнекмәнән ҡайтып килгәнендә юлда 10 һумлыҡ төрөлгән аҡса күреп ҡала. Уны эйелеп алыуы була, шартлау яңғырай. Баланың бармаҡтары өҙөлә. Уны ашығыс рәүештә дауаханаға оҙаталар. Малайҙың һаулығы өсөн Л. Рошаль исемендәге Балалар клиник үҙәге табиптары көрәшә. Ата - әсәләргә кәңәш: балаларығыҙға юлда табылған әйберҙәрҙе, телефон, аҡса, тәңкә, хатта йомшаҡ уйынсыҡты - береһен дә алырға, теймәҫкә өйрәтегеҙ! Бындай кескәй тоҙаҡ миналарҙың аҙағы бик фажиғәле тамамланыуы ихтимал. (Интернет селтәрендәге асыҡ сығанаҡтан).",Ерҙән 10 һумлыҡ аҡсаны алам тип.,['Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,650,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-13/er-n-10-umly-a-sany-alam-tip-4465572,2025-11-13T12:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл моны ""технологик дуэль"" дип атады. Бүген, 19 декабрьдә узган туры элемтәдә Русия президенты Владимир Путин Русиянең яңа ""Орешник"" ракеты өстенлекләре турында телгә алды. Бу ракет атом шартлаткычы белән дә һөүм итә ала. Путин аның техник үзенчәлекләре белән мактанды һәм ракетның чын һөүм ясаган чагындагы мөмкинлекләрен күрсәтү өчен, һава һөүменнән саклану системы аны бәреп төшерергә тырышып карасын өчен, ""Орешник"" белән ""Киевка һөүм итәргә"" тәкъдим итте. Һөүм итү өчен һәдәф булачак объектны ул АКШка һәм Көнбатышның башка илләренә сайлап алырга тәкъдим итте, алар Киевка хәрби ярдәм күрсәтә. ""Алар (Көнбатыш белгечләре) безгә һәм ясаган анализлары өчен үзләренә акча түләүче Көнбатыш белән АКШ вәкилләренә гасырның үзенә күрә бер технологик тәрибәсен, югары технологияле дуэлен үткәрергә тәкъдим итсен. Киевта һөүм итәрдәй берәр объект билгеләсеннәр, үзләренең ракетларга каршы, һава һөүменә каршы көчләрен шунда тупласыннар, ә без анда ""Орешник"" белән һөүм итәрбез дә, нәрсә буласын карарбыз. Без мондый тәрибәгә әзер"", диде ул.21 ноябрьдә Русия Днепрга ""Орешник"" беләнһөүм иткән иде инде. Тик ул атомлы түгел иде. Элегрәк Путин Киевка ""Орешник"" ярдәмендә һөүм итү белән берничә тапкыр янады. Соңгы тапкыр бу 28 ноябрьдә, Күмәк иминлек килешүе оешмасының (ОДКБ) Астанада үткән ыенында булды. Ул чакта Путин ""Орешник""ның аналоглары ""дөньяда юк һәм тиз генә булмаячак та"", дигән иде. Путин Русиянең берничә әзер ""Орешник"" ракеты бар дип ышандыра. Көнбатыш белгечләре моңа шикләнә һәм ракет әле тулысынча эшләнеп бетмәгән ди. Путин Русия ирләренә Көнбатыш ракетлары белән һөүм итсәләр, моңа ""Орешник"" белән авап бирәчәкбез дип куркыта. Ә һәдәфләрне ""Украина кораллы көчләре Көнбатыш коралы белән кая һөүм итүенә карап сайлаячакбыз"", ди. Бу ""Киевтагы карарлар кабул итү үзәкләре дә"" булырга мөмкин, диде Путин. Аның әйтүенчә, Украина да Мәскәү белән Петербурдагы дәүләт дәрәәсендәге әһәмиятле объектларга һөүм ясамакчы булган иде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Путин Русия ""Орешник"" белән һөүм итсен өчен, Көнбатышка Украинадагы бер объектны сайлап алырга тәкъдим итте",['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,2003,https://www.azatliq.org/a/putin-rusiya-oreshnik-belan-hojum-itsen-ochen-konbatishka-ukrainadagi-ber-obektni-saylap-alirga-takdim-itte/33245679.html,2024-12-19T14:30:41+03:00
"Үткән аҙнала Магнитогорск ҡалаһында милли Ҡарһылыуҙар конкурсы үтте. Унда беҙҙең мәктәптең 6-сы синыф уҡыусыһы Фәйзуллина Дания, башҡорт Ҡарһылыуы образында ҡатнашып, Маҡтау грамотаһы һәм Ҡыш бабайҙан бүләк алды. Дания бик тырыш, һәләтле уҡыусы. Ул ""5"" билдәләренә генө уҡый, матур һүрәт төшөрә, бейей, йырлай, ҡул эштәренә оҫта. Ҡарһылыу образын тыуҙырғанда күлдәк, маңлайса, түш биҙәүесте бергәләп эшләнек. Рәхилә РӘХИМОВА. Фотоларҙа: Дания – башҡорт Ҡарһылыуы; Дания уҡытыусыһы Рәхимова Рәхилә Ғәлибай ҡыҙы һәм әсәһе Фәйзуллина Әлфиә Вил ҡыҙы менән.",ДАНИЯ БАШҠОРТ ҠАРҺЫЛЫУЫ БУЛДЫ,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,552,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-29/daniya-bash-ort-ar-ylyuy-buldy-4524057,2025-12-29T13:26:00+00:00
".2012 йылда Өфө сәнғәт училищеһын уҡып бөтөп, сығарылыш имтихандарын тапшырып йөрөгәндә, уны хәрби хеҙмәткә саҡыралар. Ярай әле дипломлы булғансы  армияға алыуҙы ике айға кисектереп торалар. Пензала өс ай артиллерия академияһында учебкала булғанда ике тапҡыр йырланым, унан һуң Көньяҡ Осетияла. (4-се гвардия хәрби базаһында) хеҙмәтемде дауам иттем, – тип хәтерләй һалдат йылдарын Илдар. – Тик унда йырларға тура килмәне. Армиянан ҡайтҡас, уҡыуын артабан сәнғәт институтына дауам итергә теләге булһа ла, Илдар имтихандар тапшырыуға өлгөрмәй ҡала. Шулай итеп, институтҡа инеү кисектерелә һәм ул 2013 йылда Стәрлетамаҡ театр-концерт берләшмәһенә эшкә килә. Әңгәмәләшеү барышында уға бер-бер артлы һорауҙар яуҙырам: – Сәхнәләге беренсе сығышыңды иҫкә төшөрәйек әле? Тәүге еңеүҙәрең ҡасан башланды? Бындай күңелгә ятышлы тембрлы, сағыу тауыш кемдән бирелгән? – 1997 йылда Ишембай районы Ҡолғона урта мәктәбенә беренсе класҡа уҡырға барҙым. Сәхнәгә  тәүге тапҡыр 1-се класта уҡығанда сыҡтым. Унда ансамблдә йырланым. Унан һуң Петровскийҙа яңғыҙ сығып йырланым, район конкурстарында ҡатнаша башланым. Ә 2-се класта уҡығанда Ирәндек моңдары конкурсында ҡатнашып 1-се урынды алдым, – тип бер тынала һөйләп китә әңгәмәсем оло сәнғәткә илткән юл башы тураһында. – Ауылыбыҙҙағы мәҙәниәт йортонда ул саҡта түңәрәктәр булманы. Әммә ошо еңеүҙәргә дәртләндереп, әйҙәп торған хөрмәтле уҡытыусым, мәҙәниәт хеҙмәткәре Нажиә Аҫылгәрәй ҡыҙы Әхмәтоваға рәхмәтлемен. 2001 йылда Туймазы ҡалаһында үткән Оҙон көй конкурсында ҡатнашып беренсе урын алдым. Бына шулай еңеү артынан еңеү яулай башланым. Тауышҡа килгәндә, һөйләүҙәре буйынса, атайым яҡлап Ғүмәр олатайымдың тауышы моңло, яңғырауыҡлы булған. – Илдар, уңыштарың тураһында әле лә ишетеп торабыҙ. Күптән түгел Грозный ҡалаһында СССРҙың халыҡ артисы Мөслим Магомаев иҫтәлегенә уҙғарылған Орфей Халыҡ-ара фестиваль конкурсында ҡатнашып, дипломант исемен алып ҡайттың. Уға тиклем дә яулаған еңеүҙәреңде иҫкә төшөрөп, барлап үтәйек әле. – Өфө сәнғәт училищеһында 2-се курста уҡығанда Радик Гәрәев исеменә конкурс иғлан иттеләр, шунда ҡатнашып 1-се урын алдым. 2018 йылда Рим Хәсәнов исемендәге конкурста Гран-при яуланым. 2023 йылда Тәнзилә Үҙәнбаева исемендәге конкурста ҡатнашып (йырсының репертуарынан халыҡ йырын башҡарып), 1-се урын алдым. Һәм 2023 йылдың октябрь айында Грозныйҙа үткән Орфей Халыҡ-ара фестиваль конкурсында дипломант исеменә лайыҡ булдым. – Илдар, һинең тауышың үҙенсәлекле, академик тауыш. 2019 йылда Урал легендалары мюзиклында төп ролдәрҙең береһен – Турахан ролен башҡарҙың. Тамашасы бик яратып ҡабул итте. Опера артисы булырға уйың булманымы? – Әлбиттә, эстрада йырҙарын да йырлайым. Шулай ҙа, эстрада йырсыһы ғына түгелмен. Өфө сәнғәт училищеһында көслө уҡытыусылар уҡытты. Унда вокал сәнғәте бүлегендә Тәнзилә Үҙәнбаева класында белем алдым. Тәнзилә Хәмит ҡыҙы йыш ҡына үҙенең уҡытыусыһы Аэлита Чембарисованы саҡыра торғайны. Тауышты дөрөҫ ҡуя белеү мөһим роль уйнай. Әлбиттә, күп нәмә уҡытыусынан ғына тормай, үҙеңдән дә тора. Иң мөһиме, үҙеңдең тауышыңды боҙмай, һаҡлап ҡалыу. Тауышты ҡуйыуҙа яратҡан йырсыларым Радик Гәрәев, Мөслим Магомаевты өлгө итеп алам. Уларҙың башҡарыу манераһы оҡшай. Әле лә Өфө сәнғәт институтының академик вокал бүлегенә уҡырға саҡыралар. – Йырҙан тыш, яратҡан шөғөлдәрең дә барҙыр? – Мәктәп йылдарында атыу, турникта тартылыу кеүек спорт ярыштарында ҡатнашып, район буйынса беренсе урындар ала инем. Шулай уҡ, ғаиләбеҙ менән саңғыла йөрөргә, тәбиғәттә ял итергә яратабыҙ. – Әле һин филармонияның эстрада йырсыһымы? Ғөмүмән, ҡайҙарҙа йышыраҡ сығыш яһарға тура килә? – Әлеге ваҡытта музыкаль-әҙәби лекторийҙа эшләйем. Унда эш күп, программалар күп, йәғни үҫеш өсөн мөмкинселектәр ҙур. Был йәһәттән художество етәксеһе Лира Әнүәр ҡыҙы Фәйзуллинаға рәхмәтлемен. Ғәҙел, ижад кешеһенең хәлен аңлап, ҡулынан килгәнсә ярҙам итергә тырыша. Беҙ күбеһенсә мәктәптәрҙә, дауаханаларҙа, предприятиеларҙа, вуздарҙа студенттар алдында сығыш яһайбыҙ. Һамар, Һарытау, Ҡурған, Пермь, Свердловск, Силәбе өлкәләренә һабантуйҙарға сығып китәбеҙ. Һамар өлкәһендә хәрби әҙерлек үтеп ятҡан яҡташтар янына өс тапҡыр ҙур концерт программаһы менән барып ҡайттыҡ. – Аңлауымса, һиңә йыш ҡына ҙур концерттарҙа йырларға тура килә. Ниндәй телдәрҙә йырлайһың? – Башлыса башҡортса йырлайым. Шулай уҡ, рус, итальян, испан, инглиз, төрөк, әзербайжан телдәрендә лә йырларға тура килә. – Ғаилә хәлдәрең тураһында ла әйтеп үт әле? – Ҡатыным Эльвира менән ике бала үҫтерәбеҙ. Улыбыҙ Дамир алты йәштә, ҡыҙыбыҙ Наиләгә – дүрт йәш. Ҡатыным да беҙҙең берләшмәлә кадрҙар бүлегендә эшләй. – Яулар үрҙәрең алда күп булһын. Ижад офоҡтарың тағы ла киңәйһен, башҡорт сәнғәтен донъя күләмендә танытып, яңынан-яңы үрҙәр яуларға яҙһын! Әңгәмәне Роза ҠОБАҒОШОВА ҡорҙо. Фотолар йырсының шәхси архивынан алынды.","УРМАН ШАУЫ, БӨРКӨТ САҢҠЫУЫ ИШЕТЕЛГӘНДӘЙ.","['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 1 1 0 1 1 0 0],8,Мәҙәниәт,4743,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-06-29/urman-shauy-b-rk-t-sa-yuy-ishetelg-nd-y-3828730,2024-06-29T09:26:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Татарстан фәннәр академиясенең Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институтының итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимовабилгеләнгән. Бу хакта институт хәбәрендәәйтелә. Моңа кадәр ул биредә гыйльми сәркатиб иде. Эльмира Галимова 1982 елда Чаллыда туган. Казанның Әүхәдиев исемендәге музыка училищесын, Нәип иһанов исемендәге дәүләт консерваториясен бетергән. ""Пермь татарларының традицион музыка мәдәнияте"" темасына кандидат дисссертациясе яклаган. Институтның элекке итәкчесе - тарихчы Искәндәр Гыйләевхезмәт килешүен озайтмады. Галим административ эштән бушап, фән белән шөгыльләнергә тели дипхәбәр ителгән иде. Тарих фәннәре докторы Искәндәр Гыйләев Татар энциклопедиясе институты мөдире итеп 2015 елдабилгеләнде. Аның итәкчелегендә Татар энциклопедиясенең 7 томлыгы дөнья күрде. Соңгы елларда ул Татар энциклопедиясе институтына эш сәфәрләренә акча итмәүгәзарланды. ""Татарстан торак пунктлары"" энциклопедиясен татарча бастыруга акча табаалмадылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар энциклопедиясе институты итәкчесе итеп композитор Эльмира Галимованы куйдылар,['Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-fannar-akademiyaseneng-tatar-entsiklopediyase-ham-tobakne-oyranu-instituti-jitakchese-itep-elmira-galimovani-kuydilar/33020076.html,2024-07-03T13:08:03+03:00
"Телебеҙҙе һаҡлайыҡ! Шағир Рамаҙан Шәғәлиев Туған телде белмәй тороп,  ят телдә булмай эш ҡырып, - тип яҙа. Ысынлап та, дөрөҫ һүҙҙәр. Һуңғы йылдарҙа тиҫтерҙәрем араһында ғәзиз туған телебеҙҙә аралашмау күңелде ҡыра.  Әлеге заманда бик күп луҫтарымдың ғаиләләрендә аралашыу – урыҫ телендә бара. Беҙ ғаиләбеҙҙә тик башҡорт телендә генә һөйләшәбеҙ. Мин үҙем Тәүге тамсылар драма театрында ҡатнашам.  Быйылғы уҡыу йылында  Марат Минһажетдинов - оло талант эйәһе, Ирмен тигән ирҙән дан ҡала (ауылдашыбыҙ, 112-се Башҡорт атлы дивизияһы яугире В. С. Сибәғәтов хаҡында) тигән темаларға фәнни эштәр менән сығыш яһаным. Мәктәбебеҙ данын күтәргән, туған телебеҙҙә бынамын итеп сығыш яһаған, үҙ туған телен - әсә телен юғары бейеклеккә күтәргән бик күп тиҫтерҙәребеҙ нәфис һүҙ оҫталары конкурсында йыл һайын еңеүселәр рәтендә килә. Милли геройыбыҙ Салауат Юлаевтың тыуыуына арналған республика кимәлендәге конкурста Зарина Ильясова, Мостай Кәрим әҫәрен һөйләү буйынса конкурста Милена Зариповалар еңеүсе, Дарина Зарипова 2-се дәрәжә Диплом, Шамил Кәримов  Башҡортсотан легендалары тураһында һөйләү буйынса еңеүсе булдылар. Эйе, юҡҡа ғынамы: Тел – милләтте милләт иткән иң мөһим шарт! - тимәгән шағир Шамил Анаҡ. Шуға күрә, әйҙәгеҙ, тиҫтерҙәрем, милләттәштәр, һәр кемебеҙ үҙ телебеҙҙе үҫтереүҙә, һаҡлауҙа, яҡлауҙа үҙ өлөшөбөҙҙө индерәйек: үҙ телебеҙҙә аралашайыҡ, уҡыйыҡ, яҙайыҡ! Әҙелина Вәлитова, Учалы районы Илсе мәктәбе уҡыусыһы.",Телебеҙҙе һаҡлайыҡ!,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 1],6,Хаттар,1419,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2025-05-05/telebe-e-a-layy-4223437,2025-05-05T12:51:00+00:00
"Президент ағайыбыҙ аҙ ғына көтөп торҙо ла: ""Эййй, сысҡан төшкән уртаға! "" - тиеп таҡмаҡты дауам итеп, түңәрәк уртаһына төшөп бейене лә китте. Ә һеҙҙең күңелегеҙҙә бөйөк шәхес тураһында ниндәй хәтирәләр һаҡлана? Бәлки, бергә төшкән фотолар барҙыр? Кемдер уның ҡулынан бүләк алғандыр? Бер мәл уның исемен телгә алырға ҡушмаған кешеләрҙе лә иҫләйһегеҙҙер. Хатта Мортаза Рәхимовтың дәреслеккә ҡуйылған фотоһүрәттәрен ҡабаттан йыртып алыу  кеүек хәлдәр ҙә булманы түгел. Яҙығыҙ. Әйткәндәй, бөгөн тәүге Президентыбыҙға 91 йәш тулған булыр ине.",Мортаза Рәхимов тураһында бер иҫтәлек.,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Шәхес,537,https://shonkar.com/news/sh-khes/2025-02-07/mortaza-r-himov-tura-ynda-ber-i-t-lek-4111733,2025-02-07T08:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСалават районы Малаяз авылында 11 йортны су баскан. Авыл кешеләрен эвакуацияләү өчен ике автобус, ике вакытлыча яшәү урыны әзерләнгән. Башкортстанның ""Ирәмәл"" табигый паркы да вакытлыча ябылып тора, моңа да ташу сәбәпче. Башкортстанның Салават районы Малаяз авылындагы Юрүзән елгасында су күтәрелү аркасында өч урамдагы 11 йортны су баскан. Бу хакта Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының Башкортстандагы баш идарәсе матбугат хезмәтеиткерә. Оешма хәбәренчә, елгада су күтәрелүенә Юрүзән су саклавычында һәм Чиләбе өлкәсендәге Усть-Катав сусаклагычында су артуы сәбәпче булган. Башкортстан гадәттән тыш хәлләр идарәсендә искәртүләренчә, су - көчле яңгырлар аркасында арткан. Елгадагы су бүген иртәнге сәгать идедәкисәк күтәрелә башлаган. Авыл кешеләрен эвакуацияләү өчен ике автобус, ике вакытлыча яшәү урыны әзерләнгән. Шулай ук коткаручылар Дуван, Нуриман, Караидел, Благовещен, Иглин һәм Уфаның Уфа районнарында ташуныкүзәтә. Әгәр ташу көчәйсә дип йөзү айланмалары, техника һәм йорт хайваннарын урнаштыру өчен урыннар әзерләнгән. Шул ук вакытта Башкортстанның ""Ирәмәл"" табигый паркы да вакытлыча ябылып тора, моңа да ташу сәбәпче. Яңгырлар аркасында елгалардагы су нык күтәрелгән, тикшереп үткәрү пунктларына килү авырлашкан. Юллардан машиналар йөри алмый, батып калырга мөмкин, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда көчле яңгырлар аркасында су басулар күзәтелә,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1442,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-kochle-yanggirlar-arkasinda-su-basular-kuzatela/33014901.html,2024-07-01T10:59:52+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрУльян өлкәсе прокуратурасыхәбәр итүенчә, өч кеше, шуның берсе ""Бердәм Русия"" фиркасеннән Иске Кулатка депутаты Газинур Тимушевтанышын сугышка ибәрү өчен Русия Саклану министрлыгы белән контракт төзергә мәбүр иткән. Моннан тыш алар аны фиктив рәвештә өйләндергән, ә сугышта югалганнан соң 14 миллион сумга якын акчасын үзләштерергә тырышкан. ""Коммерсант"" басмасыязуынча, әлеге төркемне Тимушев оештырган. Аның белән бергә бу эштә ""Ватанны саклаучылар"" (""Защитники отечества"") фондының Ульяндагы бүлеге координаторы Илдар Курмакаевһәм Алсу Абдуллинаисемле хатын-кыз катнашуда шикләнелә. Ир Саклану министрлыгы белән контрактны узган елның әй айларында имзалаган. Шуннан соң танышлары Абдуллинаны фиктив никах корырга күндергәннәр. Сугышчы белән ялган никахта торган өчен Абдуллина ирләрдән 10 мең сум акча алган. Тимушев һәм Курмакаев сугышка барырга күндерелгән танышының икенче банк картасын үзләренә алган һәм аннан үз кирәк-яракларына акча чыгарып барган. Барлыгы 580 мең сум туздырганнар. Ә әлеге ир-ат сугышта югалгач, Абдуллина ""иренең"" үлеме өчен 13,6 миллион сум компенсация алуга гариза тапшырган. Басма язуынча, тикшерү барышында аларның бу мәкерле эше ачылган һәм төркем әгъзалары тоткарланган. Русиядә","Ульян өлкәсе Иске Кулатка районыннан бер төркем танышларын Украина сугышына ибәреп, аның акчасын үзләштергән",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1236,https://www.azatliq.org/a/33599645.html,2025-11-23T16:31:34+00:00
"ЗАГСҡа барыу бик ҡызыҡ килеп сыҡты. Президент беҙгә фатир бирергә тип ҡул ҡуйҙы. Ә ул ваҡытта беҙҙең никахыбыҙ законлы рәүештә теркәлмәгән ине. Шуның өсөн барыһы ла ашығыс булды. Өҫтөбөҙҙә джинса кейем, Мендельсон маршы уйнай һәм беҙ ЗАГС залына көлә-көлә керәбеҙ…Фәдис менән 20 йыл ғүмер итәбеҙ. Тормош юлдашым итеп уны һайлағаныма бер ҙә үкенмәнем. Ә бына ул бәлки үкенгәндер ҙә. Мин бит өйҙәгеләргә бер ҙә тынғылыҡ бирмәйем: кәрәк икән – иртәнге алтыла уятам. Йоҡоһо туйғанмы-юҡмы, һорап тормайым. Гөлназ ҡыҙым миңә: «Әни, һинең менән йәшәгән ир-атҡа Аллаһ ярҙам бирһен», – ти ине. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Йондоҙҙар нисек танышҡан?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Төрлө,1257,https://henek.info/articles/+++-/2025-10-22/yondo-ar-nisek-tanysh-an-4436441,2025-10-22T11:15:00+00:00
"Рамай Юлдаш 12 октябрьдә Казанда узган хәтер көне митингында15 октябрьдә Йошкар-Олада полиция татар активисты, татар мәдәнияте үзәге хезмәткәре Рамай Юлдашның фатирында, блогер һәм журналист Алексей Серегин, Либертариан фиркасе әгъзасы Михаил Мироновта тентүләр уздырган. "". Реалии"" мәгълүматынча, тентүләр оппозиция итәкчесе Алексей Навальныйның коррупциягә каршы көрәш фондына карата ачылган инаять эше белән бәйле.2018 елда Русиядә президент сайлавында намзәт буларак катнашырга ыенган Алексей Навальный штабы Йошкар-Олада 2017 елның маенда ачылды. Бер елдан штаб үзен рәсми тәртиптә туктатты. Аның активистлары күптән түгел Мари Илендә узган республика парламенты сайлавында Йошкар-Олада тавыш бирү урыннарында күзәтүче булып катнашты. Рамай Юлдаш - татар активисты, Мари Илендәге татар мәдәнияте үзәге методисты, ""Рәйхан"" фольклор ансамбле артисты. Русиядә бүген Коррупциягә каршы көрәш фонды эше белән бәйле тентүләрнең өченче дулкыныбашланды. Илнең 30 төбәгендә Навальный штабларында һәм оппозиция итәкчесе тарафдарлары яшәгән урыннарда тентүләр уза. Моны Русия Тикшерү комитеты дараслады.",Йошкар-Олада Рамай Юлдаш өендә һәм башка активистларда тентү узган,['Шоу-бизнес' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1096,https://www.azatliq.org/a/30217352.html,2019-10-15T08:18:28+00:00
"Ата-бабаларҙан ҡалған йола Бергәләп ғаилә ҡороу, Ғаилә ҡороп тигеҙ, тыныс Матур тормошта тороу. Бер-берегеҙҙе табып ҡауышҡанһығыҙ, Икегеҙҙә ниндәй һөйкөмлө! Күҙгә-күҙ ҡарашып йылмаяһығыҙ, Бер гөл сәскәләре шикелле! Бер-берегеҙгә ныҡлы терәк, Иптәш, серҙәш булығыҙ, Дауыл-ямғырға бирешмәй Гел йәнәшә тороғоҙ! Ҡотло булһын туйығыҙ! Бөгөн һеҙҙең яҙылышҡан, Никахлашҡан көнөгөҙ, Тантаналы был миҙгелдең Ҡәҙерҙәрен белегеҙ! Бөгөн донъя ғәжәп нурлы, Йылмайығыҙ, көлөгөҙ! Бөтөн донъя байрам итә, Һеҙҙе ҡотлай – күрегеҙ! Бөгөн һөйөү диңгеҙендә Рәхәтләнеп йөҙөгөҙ, Мәрхәмәтле, бәрәкәтле, Бөгөнгөләй мөхәббәтле Булһын һәр-бер көнөгөҙ! Фото Гөләндәм Уракова Ғаилә өсөн яуаплылыҡ Икегеҙгә лә төшә Ныҡ һаҡлағыҙ мөхәббәтте Эш шунда ғына бешә. Һеҙҙе ихлас тәбрикләйем Бәхетле тормош теләйем Ололарға ихтирамлы Балаларға иғтибарлы булығыҙ Ныҡлы ғаилә ҡороғоҙ, Тигеҙ-татыу тороғоҙ, Үҫтерегеҙ батыр улдар, Уңған һәм матур ҡыҙҙар. Бына ошо инде дуҫтар, Әйтәһе теләгән һүҙҙәр. Зарығып көткән туй көнөгөҙ килде, Бар донъяны гөлгә, нурға кумде. Пар балдаҡтар балҡый бәхет юрап, Барыбыҙ ҙа һоҡланабыҙ һеҙгә ҡарап! Егет һәм дә ҡыҙ инегеҙ, Ир ҙә ҡатын булдығыҙ. Инде хәҙер ошо хәлдә Йөҙгә ҡәҙәр тороғоҙ. Үҙегеҙ күп ул-ҡыҙҙарға Атай-әсәй булығыҙ. Ҡотло булһын йәшлек тантанаһы, Татлы булһын һөйөү хистәре. Ҙур уңыштар менән алға илтһен Һеҙ барасаҡ ғүмер юлдары. Тулып торһон бәхет шишмәһе, Ташып торһон бәхет силәге. Оҙон ғүмер, саф мөхәббәт – Барыбыҙҙың һеҙгә теләге. Оло юлға сығаһығыҙ бөгөн, Бергә ҡушып ике йөрәкте. Юл алдынан беҙ әйтәбеҙ һеҙгә Ысын күңелдән изге теләкте. Беҙ теләйбеҙ ысын күңелдән һеҙгә Айырылмаһын тормош юлығыҙ. Ғүмер һуҡмаҡтарын уҙған саҡта Аҙашмағыҙ, зирәк булығыҙ. Осраштырған һеҙҙе яҙмыш, Ғашиҡ парҙар булғанһығыҙ. Сәсте сәскә бәйләшергә Вәғәҙәләр ҡорғанһығыҙ. Тормошҡа аяҡ баҫаһығыҙ, Пар килгәнһегеҙ икегеҙ. Һөйөшеп кенә йәшәгеҙ, Тигеҙ ғүмер итегеҙ! Беҙҙән һеҙгә изге теләк: Бергә типһен һеҙҙең йөрәк. Түрә булһын түрегеҙҙә — Мөхәббәт бер-берегеҙгә. Пар килгәнһегеҙ, һеҙгә ҡарап һоҡланабыҙ, Һәммәбеҙ ҙә һеҙҙең өсөн шатланабыҙ. Йәшәгеҙ һеҙ бер-берегеҙҙе яратып, Бар йыһанға һөйөү нуры таратып! Йәш парҙарға бәхет яуһын, Тигеҙ ғүмер итһендәр. Сөкөрҙәшеп йәшәй-йәшәй, Алтын туйға етһендәр. Ғүмер буйы икеһе бер Һуҡмаҡтан атлаһындар. Бер-береһенә мөхәббәтте Үлгәнсе һаҡлаһындар. Йәшәгеҙ матур пар булып, Икегеҙ бер йән булып, Күршеләргә үрнәк ғаилә, Дуҫтар өсөн дан булып, Изге мөхәббәт хистәрен Ваҡламайса һаҡлағыҙ. Тормош тигән оло юлдан Гел йәнәшә атлағыҙ. Ер йөҙөнөң бөтөн матурлығын Килә еҙгә бүләк итәе, Донъялағы иң матур үҙҙәрҙең Иң йылыын еҙгә әйтәе. Наҙлар өсөн еҙҙе елдәр иҫә, Күрер өсөн еҙҙе, таң ата. Атлағыҙ еҙ һаман икәү бергә, Бергә булығыҙ, иҫән сағында. Бер-берегеҙҙе табып ҡауышҡанһығыҙ, Икегеҙҙә ниндәй һөйкөмлө! Күҙгә-күҙ ҡарашып йылмаяһығыҙ, Бер гөл сәскәләре шикелле! Бер-берегеҙгә ныҡлы терәк, Иптәш, серҙәш булығыҙ, Дауыл-ямғырға бирешмәй Гел йәнәшә тороғоҙ! Ҡотло булһын туйығыҙ!",Йәштәргә туйҙа әйтеләһе теләктәр,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Аңлатма,2905,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-15/y-sht-rg-tuy-a-ytel-e-tel-kt-r-4428780,2025-10-15T21:57:00+00:00
"САРА СИКТӘРЕНДӘ ""АҠБУҘАТ"" ЖУРНАЛЫ ТУҢҒАТАР АУЫЛЫНДА МӘКТӘП УҠЫУСЫЛАРЫ МЕНӘН ОСРАШТЫ. БАЛАЛАР ТАБЫН ЫРЫУЫНЫҢ АҒАСЫ - ҠАРАҒАСТЫ ТӨШӨРҘӨ. РӘСЕМ ТӨШӨРӨҮ БУЙЫНСА КОНКУРСТА ЕҢЕҮСЕ - 7 ЙӘШЛЕК ЮЛИӘ ӘХМӘҘИЕВА. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",УЧАЛЫ РАЙОНЫНДА ТАБЫН ЫРЫУЫ ЙЫЙЫНЫ ҮТТЕ!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,423,https://akbuzat-rb.ru/articles/novosti/2021-08-30/uchaly-rayonynda-tabyn-yryuy-yyyyny-tte-2485232,2021-07-12T17:15:00+05:00
"""Булган бар"" фильмыннан күренеш- студиясе ""Булган бар"" дип аталган кыска метрлы нәфис фильмны интернетка чыгарды. Аны хәзер порталында карарга була. Фильмда Кәрим Тинчурин исемендәге театр артистлары Наил Шәйхетдинов, Ирек Хафизов, алып баручылар Гөлназ Сәфәрова, Әбри Хәбриев, рок-ырчы Исмаил уйный. Проект авторлары - Азат Садыйков һәм Рафис Нуруллин. Фильм унбиш минут бара, аның массакүләм аудитория өчен түгеллеге беренче минутлардан ук аңлашыла. Рафис белән Азат фильмны үз көчләре белән төшергән. Башта проектның бюджеты ун мең сум дип исәпләнгән. Нәтиәдә бер урында ике көн төшерү 120 мең сумга төшкән. Башта студия картинаны үзе өчен генә төшерергә уйлаган. Ләкин соңыннан егетләр аны Казан мөселман кинофестиваленәтәкъдим итергә булган. Нәтиәдә эчтәлекне дә үзгәрткәннәр. Мәсәлән, төп герой - бабай ахырда үзенә атырга тиеш булган. Шулай ук сүгенү сүзләре алынган. ""Әле дә үкенәм, фестивальга эләгер өчен фильмны боздык. Нәтиәдә, фестивальга да эләкмәдек, фильм да без теләгәнчә булмады. Ләкин бу безгә бик көчле сабак булды"", - дип сөйләде Азатлыкка Азат. Бабай роленә актер табу читенрәк булган. Егетләр Ирек Хафизов тәкъдиме белән Тинчурин театрыннан Наил Шәйхетдиновка мөрәжәгатъ итәргә булган. Күптән түгелвафат булган Наил агага бүген 75 яшь тулыр иде. ""Сценарийны укыгач, ""мин моны аңламадым"" димәүчеләрнең иң беренчесе иде ул"", дип сөйли Азат. ""Киресенчә, ""бу шундый-шундый бабай булып чыга бит инде"" дип, үзенең образын якынча дөрес итеп ачып бирде"", ди ул. ""Шундый хөрмәтле кешеләр белән аралашуыма һәм эшләвемә мин бик шатмын. Вакыт табып мине тыңлаганы өчен һәм минем бу проектымда ярдәм күрсәткәне өчен бик рәхмәтлемен"", ди Садыйков. Азат Садыйков Азатлыкка ""Булган бар""ның эчтәлегенә төшенергә ярдәм итте: ""Фильмны аңларга авыр шул. Ачып салсак, шул: китап сюжеты бар һәм бар чынбарлык. Икесендә дә бер үк образлар: бабай, егет, карак, бармен, гитарист. Ләкин китап һәм чынбарлыкта аларның характерлары төрле. Китап сюжетының ахырын без беләбез, чөнки анда инде характерлар ачылып бетте, ә чынбарлыкта бер караганда шул ук ситуация, ләкин геройларның характерлары икенче. Бу очракта нәрсә булып бетер икән? Тамашачы нәкъ шушы сорауга жавап эзләргә тиеш, ә ""бу фильм нәрсә турында"" дигән сорау белән калырга тиеш түгел. Арт-хаус дип атап буладыр бу фильмны, әйе. Шул сәбәпле инде аны массакүләм фильм дип атап булмый, чөнки артхаус сөючеләр аз. Ләкин уйлавымча, бу фильмның өзекләреннән генә дә кеше үзенә күп нәрсә ала аладыр, чөнки күп проблемларга күз салына монда: буыннарның тәрбия аермасы, татар теле бозылып баруы, хәмернең начар тәэсире һәм башкалар"".",Наил Шәйхетдинов уйнап калдырган фильм интернетка чыкты,"['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0 1 0],7,Мәҙәниәт,2582,https://www.azatliq.org/a/27580542.html,2016-03-01T11:30:26+00:00
"Башҡортостандың ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеүсе төбәк операторы – Ҡаланы йыйыштырыу буйынса махсус автохужалыҡ акционерҙар йәмғиәте –  хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртыу өсөн матди-техник базаһын ярайһы уҡ нығытты. Был эшЭкологик именлек милли проектына(национальный проект ""Экологическое благополучие"")ярашлы башҡарыла, ул ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең заманса һәм экологик хәүефһеҙ системаһы булдырыуға йүнәлтелгән. Республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында хәбәр итеүҙәренсә, йыл барышында контейнер майҙансыҡтарында ҡалдыҡтар йыйыу өсөн 410 заманса контейнер урынлаштырылған. Ҡалдыҡтарҙы айырымлап йыйыу системаһына айырыуса иғтибар бирелә. Ошо маҡсатта пластикты, быяланы һәм ҡағыҙҙы айырым йыйыу өсөн 40 махсуслашҡан контейнер, ПЭТ-тара йыйыу өсөн туғыҙ селтәрле контейнер ҡуйылған. Контейнерҙар паркын яңыртыу һәм киңәйтеү – тармаҡты реформалаштырыуҙың өҫтөнлөклө йүнәлештәрәнең береһе. Был ауыл һәм ҡалаларҙығы таҙалыҡҡа һәм ҡалдыҡтар менән эш итеү мәҙәниәтенә туранан-тура йоғонто яһай, – тинеләр Ҡаланы йыйыштырыу буйынса махсус автохужалыҡ акционерҙар йәмғиәтендә. Билдәле булыуынса, яңыртылған милли проекттар, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, 2025 йыл башынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡалдыҡтарҙы йыйыу яҡшыраҡ ойоштороласаҡ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1343,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-25/aldy-tar-y-yyyyu-ya-shyra-oyoshtorolasa-4549329,2026-01-25T07:30:00+00:00
"Йыр тыңлайым да илайым (Мин бит һуң илаҡ түгел! ) Әллә нигә нескәргәндән Нескәрә бара күңел? .. Аптырай торғайным, әсәй, Таҫтамал алып ултырһа, Илай-илай концерт ҡарап, Өйҙө һағышҡа тултырһа. Йоҡарылған, тигән була, Ине аҙаҡ, аҡланғандай. Шул кисереш үҙгәрмәйсә, Үҙебеҙҙә һаҡланғандай. Илайымшул, тыңлайым да, Хәҙер инде оялмайым. Йоҡарыла микән инде – Хистәремде тыялма - Ҡыҙҙарымда үҙ-үҙемде күрәм, Ҡарап ҡуйһалармы, Көлөп ҡуйһалармы. Бер нәмәгә ҡапыл ғажиз ҡалып, Ҡапылдайы унан туйһалармы. Әсәйемде күрәм ҡыҙҙарымда, Ултырһалар уйсан ғына булып, Китә күңел тулып. Хас уныңса хәбәр һөйләһәләр – Китә күңел булып. Ҡыҙҙарымда мин ҡәйнәмде күрәм, Үҙегенә кеүек тороуҙары, Йә баштарын ҡапыл бороуҙары, Ирендәре ҡымтыу, ҡулы эштә, Ҡарашында ғына һорауҙары. Ҡыҙҙарымда инәйҙәрен күрәм, Шул уҡ осҡон уйнай күҙҙәрендә. Ҡалай ҙа бер уртаҡ һыҙаттары Юғалмай ҙа йөрөй үҙҙәрендә. Яратылған икән булмыштары Йөҙ сат ҡынан ҡоршап. Маҡтаһам да, әрләһәмдә шуға: Әсәң ғошап, Инәң ғошап, Өләпсәңә оҡшап. - Тыуымдан ҡалмағас, Үлемдән ҡалмабыҙ. Ятыр ҙа ҡалыр бар Йыйылған ҡалмабыҙ. Ятыр ҙа ҡалыр бар, Донъяһы таралып. Алалмаҫ берәү ҙә, Әжәлдән аралап. Буш булыр ҡулыбыҙ, Буш булырҡосаҡ та. Нимә тип нәфсегә Ҡол булды ҡул саҡта?",Миләүшә Ҡаһарманова. Шиғырҙар,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],3,Аңлатма,1209,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-22/mil-sh-a-armanova-shi-yr-ar-4322411,2025-07-22T16:26:00+00:00
"Аҙна башында 32 тиклем эҫе торасаҡ, тип хәбәр итә Башгидромет синоптиктары. Иртәгә, 16 июндә, ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе, көндөҙ боҙ-борсаҡ яуыуы көтөлә. Төндә термометр бағанаһы 13, 18 күрһәтәсәк, көндөҙ һауа 21, 26, көньяҡ-көнсығыш буйынса 31 тиклем йылынасаҡ.",Аҙна башында һауа торошо ниндәй булыр?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,276,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-15/a-na-bashynda-aua-torosho-nind-y-bulyr-4276659,2025-06-15T15:42:00+00:00
"Башкортстан башлыгы Радий ХәбировфикерләрБашкортстаннан Украинадагы сугышта катнашучыларның 589 баласы быел беренче сыйныфка укырга керәчәк. Бу уңайдан республика башлыгы Радий Хәбироврайон һәм шәһәрләрнең хакимият башлыкларына шушы балаларны ""әтиләре урынына"" мәктәпкә озатырга кушкан. Бу хакта 1иткерә. Хәбировка бу фикер Башкортстанныңгаскәрдә хезмәт итмәгән килеш сугышка киткәнберенче вице-премьеры Азат Бадрановбелән сөйләшкәннән соң килгән. Янәсе, Бадранов быел кызының беренче сыйныфка укырга керәчәген сөйләгән, әмма үзем аның янында була алмаячакмын, дигән. Шуннан соң Хәбиров аңа ""Әйдә, кызың белән мин барам"", дип тәкъдим иткән диелә. Хәбиров республика башлыкларына мөрәәгать итеп, үзеннән үрнәк алырга кушкан, аларга әтиләре сугышта катнашучы беренче сыйныф укучыларын тантаналы линейкага озатырга киңәш иткән. ""Моны ничек эшләп була, уйлап бетерегез"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәбиров Башкортстан шәһәр-районнары итәкчеләренә сугыштагыларның балаларын ""әтиләре урынына"" мәктәпкә озатырга кушкан",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,974,https://www.azatliq.org/a/32527655.html,2023-07-31T12:28:50+00:00
"фикерләрВашингтондагы Федераль мәхкәмә (Колумбия бүлгесе) Азат Европа Мәхкәмә төп шикаятьне караганчы агентлык Төп шикаять апрель урталарында каралыр дип көтелә. Хөкемдар Ройс Ламбертның карары 10 биттән тора. "" итәкчелеге бер өмлә белән, бернинди нигезсез -ның эчшәнлеген туктата алмый, хәтта моны президент кушса да"", дигән хөкемдар. Берничә атнадан каралырга тиеш тулы шикаять АКШ Конгрессының 2025 финанс елына (30 сентябрьгә кадәр) бүлгән грантын тулысынча алу турында. Үзенең вазифасын -ның өлкән киңәшчесе дип атаган Кэри Лейк Радиога грантны бирүне тулысынча туктату турында хат ибәргән иде. ""Без хөкемдар Ламбертның га Конгресс ихтыярына каршы килергә юл куймаган карарын югары бәялибез. Безнең позицияне киләчәктә дә яклауны түземсезләнеп көтәбез. Конгресс безгә финанс елы ахырына кадәр бүлгән акчаны бирүдән баш тарту конституциягә каршы килә"", диде президенты Стивен Капус. Кичә АКШның Глобаль медиалар агентлыгы Азат Европа 24 мартта кабул ителгән әлеге карар нигезендә Русиядә",АКШтагы мәхкәмә,['Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,991,https://www.azatliq.org/a/33360470.html,2025-03-26T07:55:16+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-се синыф уҡыусыһы Рәхимов Таһир, йәш хәбәрсе.",Хәйерле иртә!,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",118,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-10-17/h-yerle-irt-3970356,2024-10-17T10:13:00+00:00
"Благовещен ҡалаһында йәшәгән пенсионер ҡатындың тарихы билдәһеҙ номерҙан шылтыратыуҙан башлана. Үҙен тәфтишсе тип таныштырған ир, мошенниктар аҡсағыҙҙы урларға теләй, шуға ла тупланмаларығыҙҙы тиҙерәк үҙегеҙгә алыр кәрәк, тип хәбәр итә. Пенсионер банкоматҡа ашыға. Тик аҡсаһын алырға маташҡанда картаһын блокка ҡуялар. Икенсе көндө ялған ""тәфтишсе"" карта тураһында белешә лә, әбейҙе банкка ебәрә. Финанс учреждениеһына барып ҡайтҡас, пенсионер картаның һаманғаса блокта булыуын әйтә. Шул саҡта мутлашыусы уның өйөндә һаҡланған аҡса тураһында һораша. Ыңғай яуап алғас, шул тупланманы ""хәүефһеҙ иҫәпкә"" күсерергә ҡуша. Әбей 800 мең һумдан ашыу аҡсаһын аферистарҙың иҫәбенә күсерә. Пенсионер Благовещенда аҡса ала алмағас, енәйәтселәр, үҙҙәре такси саҡыртып, уны Өфөгә ебәрә. Сәфәр ваҡытында һәр ваҡыт бәйләнештә булғандар. Такси водителе Владислав Кузнецов пассажирҙың телефон аша һөйләшеүен, йыш ҡына ""банк"", ""аҡса"" һәм ""тәфтишсе"" тигән һүҙҙәрҙе ҡулланыуын ишетә. Уның мутлашыусыларҙың йоғонтоһо аҫтында булыуын аңлағас, полицияға хәбәр итергә була. Юл-патруль хеҙмәте хеҙмәткәрҙәре янында туҡтап, булған хәл тураһында һөйләй. Тәртип һаҡсылары шунда уҡ уларҙы яҡындағы полиция бүлегенә оҙата. Пенсионер ҡатын оҙаҡ ваҡыт шоферға һәм полицейскийҙарға ышанмай. Яҡын арала Владислав Валерьевич Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө ҡалаһы буйынса идаралығына мутлашыуҙы иҫкәртеүҙә күрһәткән ярҙамы өсөн бүләкләүгә саҡырыласаҡ, тип белдерҙе Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө ҡалаһы буйынса идаралығының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Ай маладис, таксист!",['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1692,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-23/ay-maladis-taksist-4548763,2026-01-23T19:00:00+00:00
"Хикәйә Мостафа ҡарт, алашаһын йәйен-ҡышын арбаға йә санаға егеп, ғүмере буйы күршелә ятҡан Васильевка ауылынан почта ташыны. Эш шунда: район үҙәгенән гәзит-журналдарҙы, хат-маҙарҙы ярты юлға саҡлы килтереп кенә ҡалдырҙылар гелән, ары, төпһәндең төбөндә ятҡан беҙҙең яҡҡа бер ниндәй ҙә техника үтә алмағанлыҡтан, уны ат ылауы менән алып ҡайттылар. Үҙенә күрә үҙәк иҫәпләнгән Һабырға килгән почтаны Сәйфетдин ағай көтөп тора ла кисләтеп булһа ла Ашҡаҙар, Ҡаҙырша ауылдарына тарата. Ул заманда бәйләнеш бына ошондай тәүтормош кимәлендә ине, мәгәр гәзит-журналдар, хат-открыткалар, дәү посылкалар һис ҡасан һуңламай, йылылай ғына килеп етте, мәлендә таратылды. Мостафа ҡарт йылы осорҙа өҫтөнә брезент плащ, аяҡтарына кирза итектәр кейҙе, ҡыш көндәре – яғаһын торғоҙоп тиретун да табанланған быймалар. Аҙнаһына өс тапҡыр беҙҙән 15 саҡрымда ятҡан урыҫ утарына инмәле лә сыҡмалы урман юлынан барып әйләнеү уның өсөн шыпа ла ғына еңел булмағандыр, мәгәр һис ҡасан эшенән ҡыйынһынманы, шөғөлөнә зарланманы, ҡушылғанды һәр саҡ теләп, урын-еренә еткереп теүәл башҡарҙы. Бабай «с» хәрефен шыйылдаңҡырап «ш»ға әүелдереп әйтә торғайны. Яҙын ауыл ерендә арттан шыуғаны һөрөү-сәсеү мәшәҡәттәренә йәлеп ителә ине ул осор, был мөһим кампаниянан бабайыбыҙ ҙа ситтә тороп ҡалманы, ҡулынан килгәнсе ярҙамын күрһәтте, уның һүҙҙәре менән әйткәндә, иртә менән Үәшилишкенән барып пуштыны апҡайта ла төнгөлөккә тракторҙарға, Шәлимйәндең, йәнә Шәлмәндең бригадаһына шәләрке ташырға сыға. Ветеран булараҡ уны мәктәптә уҡығанда әле класс сәғәтенә саҡырҙыҡ. Ҡара көҙ. Килеп тороп һыуыҡ, ә мәғариф бүлегенән мейестәргә яғыу хаҡында фарман килмәгән, шуға өшөп-туңып ултырабыҙ. Ҡунағыбыҙ йоҡа кейенеп килһә лә, инеү менән пинжәк төймәләрен ысҡындырып ебәреп былай тине: – Һеҙ – бәхетле балалар, йылыла ултыраһығыҙ, ә беҙ йыл әйләнәһенә һыуыҡ окоптарҙа өшөп-туңдыҡ, әммә бирешмәнек, мәкерле дошманды еңдек барыбер! Мостафа ҡарт бер генә байрамды – 9 Майҙы иркенләп йөрөп, кинәнеп, ирәүәнләп байрам итер булды. Шул көндө тантаналарҙа ғына кейә торған пинжәгенә орден-миҙалдарын тағып ала ла Һәҙиәһен эйәртеп (ауыл йолаһына, шәриғәт ҡанундарына ярашлы, бөгөнгө һүҙлек аңлатмаһы менән әйткәндә, социаль дистанцияны һаҡлап, ҡатынын ике-өс аҙымға артта ҡалдырыңҡырап) урам буйлап яйлап абруйлы итеп атлап, осраған береһенә йылы һүҙ ҡушып, хәл-әхүәлдәрен белешеп, ауыл уртаһындағы түңдә урынлашҡан клубта булаһы сараға йүнәлә. Унан сыҡҡас, ҡалған ветерандар менән бер өйөр булып эйәртенешеп алып, өй беренсә, ҡара кискәсә бер-беренә ҡунаҡҡа йөрөргә керешәләр. Уның йәшендә яратыу, ғашиҡ тотоу һүҙҙәрен ҡулланырға ярамағанлыҡтан, икенсерәк итеп әйтәм, шул тәбәнәк буйлы, йоҡа кәүҙәле бабай әбейен олонан ҡубып ихтирам итә торғайны, ҙурҙан һалдырып, бейеккә күтәреп ҡайғырта ине. Мөләйем йөҙлө Һәҙиә инәйҙең бер ҡылығы ғына иҫтә ҡалған: ул билен йәй көнө – йоҡа яулыҡ, ҡышҡы һалҡындарҙа йылы шәл менән урап йөрөнө һәр саҡ. Ҡыҙыҡһынып һорай ҡалһалар, ул былай тип яуап бирер булған: «Билемде урап йөрөмәҫ тә инем, йөрәгем төшөп китеп уатылыр, тип ҡурҡам! » Олатай бер яғында – аҙыҡ-түлек, икенсе яғында промтауар һатылған кибеткә инһә, һүҙҙе шунан башлай: – Үткәндәге заказым, инәйең теләп ябынған, кейгән, асыҡ биҙәк төшкән кешмир яулыҡ, күлдәклек ҡара йәшел атлас, ялтыр сөм калуштар килмәнеме? – Ундай ханбикә кейемдәрен килтереүе еңелдән түгел инде ул, көтәйек бер аҙ, – тип һалпы яҡҡа һалам ҡыҫтыра һатыусы Нәзирә. – Улайһа, яратып һурған кәнфитенән, күңеле ятҡан перәнигенән мул ғына итеп үлсә әле, ҡыҙым! – «Инәйең, инәйең» ти ҙә тораһың, олатай, үҙеңә һуң нимә кәрәк? – Миңә ни, ул яңы кейем кейһә, шуға ҡыуанам, теләп ҡапҡан тәғәменә ризамын. – Ризамын тиһең дә ул, нимәнән риза түгелһең ул саҡта? – Һатыусы ла ҡуйырҙан-ҡуймай. – Инәйең барҙа донъям теүәл, шуныһына ризамын. Нәпселәрен тыя белмәгәндәр генә риза түгелдәр ул тормоштарынан. Риза булмағандарҙың ашы татһыҙ була, йәшәүҙәре йәмһеҙ. Ни тиклем генә хистәрең тәрән, тойғоларың юғары, уйҙарың наҙлы булмаһын, тормошта төрлө хәлдәр тыуып китә ҡайһы саҡ, яҙмыш тигәнең уйламаған-көтмәгәнде алдыңа килтереп ҡуя, шуға ла һауыт-һаба шалтыратмай донъя көтөү һис ҡасан мөмкин түгел. Бер көн килеп итәғәтле, йомшаҡ һүҙле Һәҙиә ҡарсыҡ ҡартының күңелен ҡалдырған бит, өҫтәргә кәрәк, ныҡ итеп, зитына тейерлек итеп ҡалдырған. Шулай булмаһа, тыныс фиғелле, күндәм тәбиғәтле Мостафа яһилланып китеп тегене туҡмарға барып йәбешәме? ! Ҡулына яңы ғына бәйләнгән, йомшаҡ дебет шәлде эләктереп! Бабай әбейен ҡәҙерләп кенә, йомшаҡ түшәккә төртөп түгел, аяулы этеп ауҙарған да ҡулындағы шәл менән һаҡ ҡына итеп елпетә, үҙе ыңғайы бер һамаҡлай икән: – Әбей, күҙеңде шырт йомоп ят, яңылыштан шәлдең шәшәге күҙ алмаңа тейеп ҡуймаһын! Шул һүҙҙәрҙе тыҡый-тыҡый кәрәген биргән хәләленең, аяғында баҫып тормаҫлыҡ хәлгә килтереп, һыу эскеһеҙ иткән. Ошо ҡыҙыҡты ишетеп ҡалғас, Мостафаны ауыл Советына саҡыртып алған булдым. Теге күренеү менән йөҙөмдө етдиләндерҙем дә алдымдағы ҡағыҙҙарҙа соҡонорға керештем, нисек тотор икән үҙен, тип ҡаш аҫтынан күҙәтәм тегене. Бабай инде лә ғәйепле кешеләй ишек төбөндәге ултырғысҡа һаҡты, гел соңҡаһында йөрөткән түбәтәйен маңлайына ҡарай тартты, йыйырсыҡтар сыбарлаған йөҙөн хәсрәтләндерҙе, әһә, тимәк, ғәйебен таный, таный ғына түгел, ҡылғанына үкенеп эстән янып-көйөп йөрөй. – Һаумы, олатай, ни эш бөтөрәһең әле? – Ни эш, тип, билдәле инде, Үәшилишкенән пушты ташыйым. – Нисек ташыйһың, яҡшы итепме? – Арыу һымаҡ. Гәзит-журналдарҙы, пашилкаларҙы теүәл итеп хишаплап алам. Әллә нәшәлник риза түгелме минең эштән? – Начальник риза. Ғәлиаслан ағай, әгәр ысын булһа, был айҙа һеҙгә премия яҙамдан һалдыра ине. – Нимәгә миңә у премия? Барына шөкөр итеп, бишмиллаңды әйтеп шамалап тотонһаң килгәне лә етә ул. – Ғаилә хәлегеҙ нисек һуң? Нишләптер ошо арала Һәҙиә инәй урамға сығып күренгәне юҡсы, берәй хәл булдымы әллә? – Әбейҙең биле ауыртыңҡырап тора әле, хәйерһеҙ, хәҙер һинән шыҡҡас, әптикегә барып әйләнмәһәм бумаҫ, ыуынырлыҡ берәй нимәләре юҡмы икән шунда. – Инәй түшәккә йығылғанда билен биртендерҙеме әллә? – Ниндәй түшәккә тағы? – Билдәле, өйөгөҙҙәге, түрҙәге түшәккә! Эштең айышын бер аҙ төшөнә төшкән Мостафа һағайып ҡалды: – Түшәк йомшаҡ, ҡаҙ мамығынан эшләнгән күпмә түшәлгән ине, ишшү ҡалыныраҡ булһын, тип өҫтәп яҫтыҡтарҙы ла һалғайным унда. – Яҫтыҡтарығыҙҙы асыу менән ташламағанһығыҙ, быраҡтырмағанһығыҙҙыр бит? – Ҡайҙа у, ҡулай булһын тип тигеҙләп теҙеп һалдым! – Улай икән, быныһын яҡшы иткәнһегеҙ. Инәйҙең күҙ тирәһе именме һуң? Ишетеп-белеүемсә, ҡулыңдағы шәл сәсәкле булған! – Ялыу менән килдеме әбей? – Ил ауыҙына иләк ябып булмай, олатай! – Икмәк өҫтө, балам, ғәйеп миндә түгел, билләһи, үҙе һаҡһыҙлыҡ күрһәткән, шәл менән елпеткәндә күҙеңде ныҡ йомоп ят, тигәйнем, тыңламаған, тәки! Йылмайып ебәрҙем: – Олатай, һине ветеран булараҡ саҡырттым әле, Еңеү байрамы яҡынлаша, берәй мохтажлығың юҡмы? – Шыпа ла юҡ, балам, Һәҙиә янымда шаҡта тағы ниндәй генә мохтажлығым булһын минең! – Шулай тине лә, еңел ҡотолоуына ҡыуанғандай, елтәңләтә баҫып сығыу яғына йүнәлде. Уны аяғөҫтө баҫып оҙатып ҡалдым да тәҙрә аша күҙ һалдым. Бабайым эргәләге кибеткә боролғайны. Ошонан тороп та беләм, хәҙер инер ҙә әбейенең яратҡан тәм-томдарын алыр, шунан түрҙәрендә борхоп ҡайнаған самауыры, өйөнөң ҡото – Һәҙиәһе янына ашығыр. «Йософ менән Зөләйха», «Ҡуҙыйкүрпәс менән Маянһылыу», «Таһир менән Зөһрә»ләрҙе уҡып-ишеткәнем булды, ә бына Мостафа менән Һәҙиәне күреп-белеп үҫтем, улар менән бергә йәшәнем. А. Королев фотоһы",Мостафа менән Һәҙиә,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1],6,Аңлатма,7353,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-17/mostafa-men-n-i-4581954,2026-02-17T15:41:00+00:00
Интернет-опрос проводится на портале «Голос РБ» с использованием официальных сайтов муниципалитетов. Голосовать может любой житель. Опрос населения проводится во исполнение указов президента РФ и главы РБ в целях повышения эффективности деятельности органов местного самоуправления. Фото автора,Жители Башкирии будут оценивать эффективность муниципалитетов через интернет,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,294,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-13/zhiteli-bashkirii-budut-otsenivat-effektivnost-munitsipalitetov-cherez-internet-4535826,2026-01-13T15:55:00+00:00
"Башланғыс синыфтарҙа яңы мәктәпкә өйрәнеп китеүе ул тиклем ҡыйын булмай. Уҡытыусының фекере кескәйҙәр өсөн ҙур әһәмиәткә эйә: яңы уҡыусы менән матур итеп таныштырһа, уға яңы мәктәпкә өйрәнеп китергә ярҙам итеүҙәрен һораһа, синыф һәйбәт ҡабул итәсәк. Урта синыфтарҙа инде, ғәҙәттә, балалар төркөмдәргә бүленгән була. Шуларҙың береһенә эләгеп китеү өсөн ваҡыт кәрәк буласаҡ. Һөйләшер алдынан тиҫтерҙәрең бер-береһенә ҡарап ала икән, быны ғәҙәти хәл итеп ҡабул итергә кәрәк. 11 - 15 йәштәрҙә нисек кейенеүең, ниндәй смартфон тотоуың, сәсеңде нисек йөрөтөүең дә әһәмиәткә эйә. Кейемеңә ҡарап ҡаршы алалар, тиҙәр бит. Ата-әсәләргә бында балаһының фекерен иҫәпкә алырға кәрәк. Заман башҡа, заң башҡа. Яңы мәктәпкә өйрәнеп китеүе ҡыйын икәнен һиҙһәгеҙ, ҡыҙығыҙ йәки улығыҙ менән был турала һөйләшегеҙ, һәр ваҡыт уны яҡлаясағығыҙҙы белдерегеҙ. Яңы мәктәп тураһында насар фекер әйтмәгеҙ, был баланың ышанысын кәметәсәк. Уны ҡосаҡлап яратып алығыҙ, тәмлекәстәр менән һыйлағыҙ. Ыңғай тәьҫораттар үҙ-үҙеңә ышанысты арттыра. Синыф етәксеһе, ата-әсәләр менән дә алдан танышырға, һөйләшергә кәрәк. Уҡыусылар, һеҙгә иһә дәрестәрҙә белемегеҙҙе, белгәнегеҙҙе күрһәтә белеү ҙә мөһим, күп уҡытыусылар әүҙем уҡыусыларҙы ярата. Яңы синыфта фекерҙәштәрегеҙ мотлаҡ табылыр, дуҫтарығыҙ ҙа булыр, саҡ ҡына сабыр итегеҙ, әлегә яңы коллективты өйрәнегеҙ һәм үҙегеҙҙе лә лайыҡлы итеп күрһәтергә тырышығыҙ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яңы мәктәпкә күскәндә,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Иғтибар,1767,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-09-02/ya-y-m-kt-pk-k-sk-nd-4370559,2025-09-02T15:44:00+00:00
"Наркотик таратыусылар маймыл тотоу (поймать обезьяну) тигән төшөнсәне йыш ҡуллана. Был яңы кешене наркотикка ""ултыртыу"", йәғни наркоман яһау тигәнде аңлата. Уларҙың заманса наркотиктарҙы тәмәке йәки онтаҡ (порошок) рәүешендә бер тапҡыр ҡулланып ҡына ҡарарға тип тәҡдим итеүҙәре мөмкин. Медицина учреждениеларында, наркотик ҡатнашмаларын тәмәке итеп тартып, синтетик наркотиктар ҡулланып, ҡаты ағыуланған, хәлдәре бик хөртәйгән үҫмерҙәр күбәйгән. Илдә ошо сәбәптән үлем осраҡтары ла теркәлгән. Хатта тәүге тапҡыр ҡулланып ҡарағандарҙың да үҙәк нервы системаһының бик көслө зарарланыуы, психоз, ауыр депрессия, төрлө галлюцинацияға тарыуы күҙәтелә. Бындайҙарҙың, үҙ-үҙенә йәки башҡаларҙың ғүмеренә ҡул һуҙып, ҡаты енәйәт эшләүе лә ихтимал. Хәтерегеҙҙә тотоғоҙ, тәмәке итеп тартыу ҡатнашмалары (курительные смеси), мефедрон һәм башҡа синтетик психоәүҙем матдәләр Рәсәйҙә тыйылғандар исемлегенә индерелгән! Бер нисә йыл элек ике кешене вәхшиҙәрсә үлтереү осрағы тотош Өфөнө тетрәтте. Хәл былай була. 19 йәшлек колледж студенты спайс тәьҫире аҫтында үҙенең 43 йәшлек әсәһенә бысаҡ менән — 50 тапҡыр, 12 йәшлек ҡустыһына 20 тапҡыр сәнсеп үлтерә. Башҡортостандың бер нисә ҡала һәм районында йәш кешеләр синтетик наркотик ҡулланғандан һуң фатирҙарының балконынан һикергән. Һөҙөмтәлә, бәғзеләре ауыр тән йәрәхәттәре алған, шулай уҡ үлем менән тамамланған осраҡтар ҙа булған. Кеше организмына бик зыянлы насвай бәләкәй генә йәшел шарҙар йәки һорғолт-көрәнһыу онтаҡ рәүешендә йәшерен таратыла. Ул нас исемле үҫемлектән эшләнә. Урта Азияла насвай тәмәкеһен өй шарттарында ғына эшләйҙәр һәм уға дөйә, тауыҡ тиҙәге, елем ҡушалар. Ашҡаҙан сей яраһына, эсәк инфекцияларына һәм паразитар ауырыуҙарға, шул иҫәптән вируслы гепатитҡа килтерә торған хайуан тиҙәгенең зыяны тураһында әйтеп тороу ҙа кәрәкмәй! Насвайҙы оҙаҡ ваҡыт ҡулланған кешеләр теш ауырыуҙарынан, яман сирҙәрҙән яфалана. Мәҫәлән, Үзбәкстанда теркәлгән ауыҙ һәм тамаҡ яман шеше менән сирләүселәрҙең 78 проценты – насвай ҡулланыусы. Насвай физик сәләмәтлеккә генә хәүефле түгел, ул – психик үҫеште боҙоусы, хәтерҙе юйыусы, аңшайыу һәм тотанаҡһыҙлыҡ барлыҡҡа килтереүсе психотроп матдә. Хәтерегеҙҙә тотоғоҙ: наркотиктарҙы таратыусы ла, уларҙы ҡулланыусы ла яуапҡа тарттырыла. Ә яза бик ҡаты!",Уяу бул!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,2235,https://amanat.su/articles/common_material/2025-10-16/uyau-bul-4467714,2025-10-16T15:25:00+00:00
"Ғафури районының үҙәк дауаханаһы һәм поликлиникаһында эшләүсе хеҙмәткәрҙәр тураһында район халҡы тик яҡшы яҡтан ғына телгә ала. Үҙ эшен белгән, пациенттарына ҡарата яҡты йөҙлө, яҡшы мөғәләмәләге табиптар эшләй унда. Бар ерҙә тәртип, таҙалыҡ хөкөм һөрә. Ә район үҙәк дауаханаһының баш табибы Сәфәрғолов Хәкимйән Сабирйән улын республикалабыҙҙа алтын ҡуллы хирург булараҡ беләләр. Хөрмәтле медицина хеҙмәткәрҙәре! Еңел булмаған, яуаплы эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ!",Халыҡ уларҙың эшенән ҡәнәғәт,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Сәләмәтлек,460,https://shonkar.com/news/tabip-m-y-sh-/2025-06-15/haly-ular-y-eshen-n-n-t-4276749,2025-06-15T19:13:00+00:00
"Хоҙай уға: – Һинең фәрештәң тик һинең өсөн генә йырлар ҙа, йылмайыр ҙа. Һин уның сикһеҙ һөйөүен тоясаҡһың һәм бик бәхетле буласаҡһың. – Ә мин уны нисек аңлармын һуң? Уның телен белмәйем бит?  – тип һораған сабый, Хоҙайға мөлдөрәп ҡарап. – Һинең Үҙеңә мөрәжәғәт итергә теләһәм, ни эшләргә һуң миңә? Аллаһ Тәғәлә сабыйға әйткән: – Һинең фәрештәң доғалар аша миңә табынырға өйрәтер. Сабый тағы ла һорай ҡуйған: – Мин ишеткәйнем Ерҙә яуызлыҡ барлығын. Кем һуң мине яҡлар? –Һинең фәрештәң яҡлар! Үҙенең ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып булһа ла! – Мин һине башҡаса күрә алмаясаҡмын бит, шуның өсөн миңә бик тә күңелһеҙ. – Һинең фәрештәң минең турала барыһын да һөйләр. Мин һәр саҡ һинең йәнәшәңдә булырмын. Шул мәлдә  Ерҙән тауыштар ишетелә башлай, сабый ҡабаланып: – Эй, Аллам, әйт әле миңә, фәрештәмдең исеме нисек һуң? – тип тағы ла Хоҙайға ялбарған. – Уның исеменең ниндәй булыуы мотлаҡ түгел. Һин уны ябай ғына һүҙ менән Әсәй тип атарһың. З. ЯҠУПОВА тәржемәһе.",Әсә һөйөүе (Мәҫәл),['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,954,https://henek.info/articles/+++-/2025-08-20/s-y-e-m-l-4355058,2025-08-20T10:25:00+00:00
"""Театрлы Волга буйы"" фестиваленең республика этабында йәштәр номинацияһында еңеү яулап, финалға сыҡҡан ""Лики"" театры М. Рощиндың ""Эшелон"" повесы буйынса ҡуйылған спектакль тәҡдим итә. Коллектив ""Башҡортостан"" дәүләт концерт залында эшләп килә. Тамашаны ошо мәҙәниәт учреждениеһының Кесе залында 10 февралдә бушлай килеп ҡарарға була. Режиссеры – Анжелика Рамазанова. Төп ролдәрҙә – Татьяна Данилова, Камилла Мөлөкова, Динис Ҡәнзәфәров, Арсений Хрущёв. Балалар театрҙары араһында республикабыҙ исеменән Стәрлетамаҡ ҡала мәҙәниәт һарайының ""Этюд"" вокал-театр студияһы сығыш яһай. Улар Владимир Железниковтың киң билдәле ""Ҡарасҡы"" (""Чучело"") әҫәре буйынса инсценировка ҡуя. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Өфөлә ""Эшелон"" спектакле күрһәтелә",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1],6,Әҙәбиәт,779,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-02/f-l-eshelon-spektakle-k-r-tel-4561538,2026-02-02T21:00:00+00:00
"На главной сцене праздника днем запланирован показ спектакля-посвящения «Вахтангов и его ученики» с участием Анны Бруссер и Софьи Высоковской. Далее выступят писатели Андрей Усачев и Галина Дядина с программой «Что можно делать с облаками? » Форум «Арт-Курултай. Дети» представит большой концерт Детского сводного хора Республики Башкортостан «Вечные строки» к 80-летию Великой Победы. Официальное закрытие Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам» и награждение победителей конкурса «Книга года на земле Урал-батыра» завершат масштабное культурное событие. Постскриптумом для тех, кто не устал, пройдет вечерний кинопоказ фильма «Каруза» (6). На малой сцене (перед Уфимским институтом искусств) сначала будет работать Салаватский башкирский драмтеатр - актеры покажут спектакль по Маршаку «Кошкин дом». Затем пройдет акция передачи книг семейным центрам республики и Уфимскому хоспису. Издательский дом «Республика Башкортостан» традиционно подведет итоги и проведет розыгрыш призов среди подписчиков газет и журналов. Не менее насыщенной в третий день будет программа Акмуллинской сцены (возле педуниверситета). Здесь назовут имена победителей Республиканского конкурса «Здравствуй, здравствуй, сказка! ». Эстафету с театрализованным представлением «По страницам музыкальных сказок» подхватит Башкирский академический театр оперы и балета. Ярким событием станет бенефис открытого конкурса творчества детей с ОВЗ «Созвездие талантов», который проводит региональная общественная организация Совет матерей «Материнское сердце» РБ. Вечером на площадку выйдут актеры Академического русского драмтеатра РБ - они покажут спектакль «Маленький принц». Во всех шатрах пройдут встречи с читателями и презентации книг. С подробной информацией по мероприятиям в рамках праздника книги можно ознакомиться на официальном сайте мероприятия и в телеграм-канале. ИА «Башинформ»",Что ожидается на «Китап-Байраме» в третий день,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0],6,Файҙалы эштәр,1864,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-01/chto-ozhidaetsya-na-kitap-bayrame-v-tretiy-den-4259202,2025-06-01T11:37:00+00:00
"Бу әһәттән, артка борылыбрак карап, татарны көчләп чукындыру буенча хәшәрәт гамәлләрне дә искә төшереп алу таләп ителәдер. 1939 елда чыккан История Татарии в документах и материалах дигән ыентыкта моңа кагылышлы ан өшеткеч гамәлләр турында бихисап документлар китерелә. Новгород елъязмасының 1555 елгы бер өлешендә менә нәрсә укырга мөмкин: Төрмәдә утыручы татарларны чукындырып, монастырьләргә таратырга, ә чукынырга теләмәгәннәрне суга ыргытырга. Патшаның 1722 елгы карарыннан күренгәнчә, мөселманнар чукынса, аларны 25 еллык армия хезмәтенә алмаска, ә чукынмаганнарны - алырга дигән боерык бирелә. Патша Федор Иванович карарында Татарны диненнән биздерергә, татар мәчетләрен посметати, ягъни кырып себерергә боерыла. Ә изге дингә килүчеләрне, алар инаять кылсалар да, төрмәгә утыртмаска – монастырьләргә ибәрергә. Йомышчы (служилый) татарларның 1647 елда язылган хатында болай диелгән: Галианәп Патша хәзрәтләре! Безне, үз колларыңны, нык чукындырырга кушма инде, ә үзебезнең ""поганый басурман"" динендә калырга фәрман бирче.1649 елгы Соборное Уложение ""әгәр басурман кешесе берәр урысны ялган белән үз диненә күндерсә, аны һич тә кызганмыйча, яндырып үтерергә"" куша. Мондый мисаллар бихисап. Ә бүген ислам динен тотучылар күрше халыкның чукынган көнен үз бәйрәмнәре дип тә танырга тиеш булып чыга. Хәер, монысы – мәсьәләнең бер ягы гына. Тик менә кайчакта ялган белән ямалган тарихның очын-очка бәйләү мөмкин дә түгел. Элекке елларда православ динен Киев Русе вакытында кабул иткәннәр, дип аңлаталар иде. Артабан инде патша Алексей Романов чорындагы реформаларны күздә тотып, чын дин гасыр урталарында кабул ителгән, дип тә аңлата башладылар. Әмма эш анда гына түгел: иске дин урынына грек динен кертү олуг чуалышларга да китергән. Мәсәлән, тарих дәресләрендә Степан Разин итәкчелегендәге баш күтәрүне сыйнфый көрәш дип аңлаталар. Ә чынлыкта бу баш күтәрүнең максаты – Иске динне саклап калу гына. Баш күтәрүләр уңышсыз тәмамлана. Яңа динне кабул итәргә теләмәгәннәр Мәскәүләрдән ераккарак качалар. Әйтик, урыс халкының горурлыгы Михаил Ломоносов та бит яңа динне кабул итә алмаганнан Архангельски якларына качып киткәннәр токымыннан. Яңа динне танырга теләмәүчеләрнең күпчелеге көнчыгыш тарафларга агылган. Әйтик, Башкортстанның Бәләбәй районындагы Верхне-Усенька, Датский, Репьевка авыллары халкы 19-нчы гасыр анисәпләрендә старовер дип язылган. Хәзер исә бу авыллар урынында бушлык кына. Приморье якларының Уссури карурманында староверлар 1970 елларда да үзләренчә яшиләр иде әле. Чын үзидарә шартларында. Иң беренче һәм мөһим сыйфатлары – пакълык һәм тугрылык. Хәтта чит кешегә чишмәдән су алыр өчен дә аерым чиләк куела торган булган. Старая вера дигән төшенчәнең үзенә килсәк, ул - Тәңречелек диненең бер тармагы гына. Ә бу диннең төп мәгънәсе - табигатьне зурлау, аңа табыну, табигый шартларга айлашып яшәү. Мәрхүм Нурихан Фәттахның Итил суы ака торур дигән романы белән таныш кеше бу дин турында кайбер мәгълүматларга иядер дә әле. Шунысы гыйбрәтле: тәңречелек диненең бәйрәмнәре дә табигать шартларына айлашу чаралары гына булган. Нәкъ шунлыктан да инде алар ел фасыллары белән тәңгәл килгәннәр. Нәүрүз һәм Сөмбелә – көн белән төннең бер үк озынлыкта булуына багышланганнар. Сабан туе – язгы чәчү башлануы көне. Иң озын көн, ыен бәйрәме - чәчүләр беткәч, печәнгә төшкәнче ял итеп алу чоры. Иң кыска көннең озыная башлавы – Нардуган. Бу сүзне Кояш туган көн дип аңлату да очрый. Бу әһәттән, гаәпләнерлек нәрсәләр дә бар. Әйтик, танылган ырчы-сандугачыбыз Венера Ганиева, күз дә йоммыйча, телевизор аша Нардуганны керәшен бәйрәме дип атады. Юк ла инде! Ул - безнең гомум бәйрәмебез, тәңречелек динен тоткан бабаларыбыз мирасы. Язучы һәм күренекле милләтпәрвәр Нурулла Гариф, әлбәттә, хаклы: ""Барча диннәр дә яхшы"". Тик аларны көчләп тагуны яхшы гамәл дип санап булмый инде, әмәгать. Айрат Ибраһим Сембер шәһәре Азатлыкның ""Коментар"" бүлегендәге фикерләр авторның шәхси карашларын чагылдыра.",Инде чукындыру көнен бәйрәм итикме?,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Комментарийҙар,3900,https://www.azatliq.org/a/2113042.html,2010-07-29T14:58:49+00:00
"Башҡортостанда Шыршы-2025 оператив-иҫкәртеү операцияһына йомғаҡ яһалды. 2025 йылдың 24 ноябренән 2026 йылдың 8 ғинуарына тиклем ведомство ылыҫлы үҫемлектәр әҙерләү һәм һатыу өҫтөнән көсәйтелгән контролде тәьмин итә. Был эш Экологик именлек милли проектының (национальный проект Экологическое благополучие) Урмандарҙы һаҡлау федераль проекты бурыстарын үтәүгә ҙур өлөш индерә, тип хәбәр иттеләр республиканың Урман хужалығы министрлығында. Операция барышында 1533 рейд үткәрелә. Урмандарҙы һаҡлауға, дәүләт урман инспекторҙарынан тыш, Дәүләт техник күҙәтеүе белгестәре, казак йәмғиәттәре һәм йәмәғәт инспекторҙары ҡушыла. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығы менән берлектә ойошторолған 60 стационар пост һәм 156 мобиль төркөм ҡағиҙә боҙоуҙарға ҡеүәтле кәртә ҡуя. Параллель рәүештә урман инспекторҙары легаль әҙерлекте контролдә тота: дөйөм майҙаны 50 гектарҙан ашыу булған 21 участкала эштәрҙе ҡабул итеү тикшерелә. – Ағымдағы миҙгелдә законһыҙ ҡырҡылған ылыҫлы ағастар һаны ете тапҡырға тиерлек кәмегән – был бер йыл элеккегә ҡарағанда 149 берәмеккә кәмерәк. Бөтәһе 12 йәш ағасты (26 ағас) законһыҙ ҡырҡыу факты теркәлгән. Урман фондына дөйөм зыян 86,5 мең һум тәшкил итә. Ике эпизод буйынса материалдар хоҡуҡ һаҡлау органдарына тапшырылған, улар нигеҙендә енәйәт эштәре ҡуҙғатылған, — тип хәбәр итте Башҡортостан урман хужалығы министры урынбаҫары Юнир Садиҡов. Бынан тыш, инспекторҙар урман ҡануниәтен боҙоуҙы ла туҡтатҡан. Операция барышында дөйөм күләме 415 кубометр булған башҡа тоҡомдарҙы законһыҙ ҡырҡыуҙың 27 факты асыҡлана. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Башҡортостанда ""Шыршы-2025"" операцияһына йомғаҡ яһалды",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,1649,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-26/bash-ortostanda-shyrshy-2025-operatsiya-yna-yom-a-ya-aldy-4549884,2026-01-26T06:30:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия мәхкәмәсе беренче тапкыр хатын-кыз хәрбине мобилизациядән качуда гаепле дип тапты. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Алты елга гомуми тәртипле колониягә ибәрү турындагы хөкем карарын Владикавказ гарнизон хәрби мәхкәмәсе чыгарган. Ул хәрби, ефрейтор Мәдинә Кабалоеваны мобилизация чорында итди сәбәпләр булмаган килеш хәрби хезмәткә килмәүдә гаепле дип тапкан. инаять эше ачылганчы Кабалоева үзенең хәрби бүлекчәсендәге медицина ротасына мөрәәгать иткән булган, анда аңа йөкле булганга һәм 2018 елда туган баласы булу сәбәпле хәрби хезмәттән вакытлыча азат итү турында документ бирелгән. Әмма тикшерү комитеты Каболаевага каршы эшне хәрби бүлекчәнең итәкчелеге янына бармавы өчен ачкан. Басма язуынча, мәхкәмәдә Кабалоева итәкчелек янына бармавын таныган, әмма моны хәрби хезмәттән вакытлыча азат итә торган медицина белешмәсе булуы белән аңлаткан. Бу мәгълүматны итәкчелеккә иткәрерләр дип уйлаган идем, дигән ул. Хәрби прокурор әлеге дәлилләрне кабул итмәгән һәм хөкем ителүченең йөкле булу сәбәпле хәрби хезмәттән китмәвен, тәэминаттан һәм ташламалардан файдалануын искәрткән. Мәхкәмә прокурор белән килешкән. Әмма баласы булу сәбәпле, Каболаевага әзасын үтәттерүне 2032 елга кадәр кичектереп торачаклар. Кабалоеваның адвокаты Роман Рабадановбу хөкем карарын шикаять иткән. Көньяк бүлге хәрби мәхкәмәсенең инаять эшләре мәхкәмә коллегиясе хөкем карарын үз көчендә калдырган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия мәхкәмәсе беренче тапкыр хатын-кыз хәрбине мобилизациядән качуда гаепле дип тапты,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1500,https://www.azatliq.org/a/32597497.html,2023-09-18T08:38:28+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел 1 гыйнвардан башлап 10 мең һәм аннан артыграк язылучысы булган блогерларга Роскомнадзорда теркәлергә кирәк. Моның өчен шәхси мәгълүматлар тапшырыла. ""Не Москва"" басмасы исәпләп чыгарганча, бу канунны Русиянең барлыгы 13 төбәге башлыгы үтәмәгән. ""Не Москва"" басмасы Русия төбәкләре башлыкларының -каналларын тикшереп чыккан һәм 13 түрәнең 10 меңнән артык язылучысы булса да, әле дә Роскомнадзор реестрына теркәлмәвеначыклаган. Канунны иң тупас бозучы түрә — Чечня башлыгы Рамзан Кадыров, аның каналын ике миллионнан артык кеше укый. Канунны үтәмәүче түрәләр арасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов(59 меңнән артык язылучысы бар) һәм тагын өч республика: Төньяк Осетия, Адыгей һәм Алтай башлыклары бар диелә. Шулай ук Псков, Тамбов, Тула, Калининград өлкәләре, Краснодар, Камчатка крайлары һәм Байкал аръягы губернаторлары да һаман теркәлү узмаган, дип яза ""Не Москва"". Канунны үтәмәүчеләр арасында Петербур губернаторы Александр Бегловта бар. Роскомнадзор реестрына хәзергә 35 губернаторны керткәннәр, бу хакта -каналларның тасвирламасында хәбәр итәләр. Тагын 20 башлык Роскомнадзорга гаризаларын тапшырган, әмма әлегә хуплау көтә. Ленинград өлкәсе губернаторы Александр Дрозденкобу реестрга яшерен рәвештә генә кергән, каналында бу хакта хәбәр итеп тормаган диелә.12 төбәкнең башлыгына исә язылучылары 10 мең кешедән кимрәк булганга күрә, теркәлергә кирәкми. Мәсәлән бу Магадан өлкәсе губернаторы, Коми, Яһүд автономия өлкәсе, Чукотка, Калмыкстан, Ингушетия һәм Хакасия башлыклары. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президенты 10 меңнән артык язылучысы булган блогер дип әлегә теркәлмәгән,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1563,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidenti-10-mengnan-artik-yaziluchisi-bulgan-blogerlarni-terkau-kanunin-utamagan-/33261995.html,2025-01-03T10:57:07+03:00
"Финансовая грамотность стала неотъемлемой частью современной жизни. Одним из эффективных путей развития финансовой грамотности учащихся является интеграция этой темы на уроках истории и обществознания. Чтобы разобраться с заявленной темой, давайте обратимся к определению финансовой грамотности. Финансовая грамотность – это совокупность знаний, навыков и установок в сфере финансового поведения человека, ведущих к улучшению благосостояния и повышению качества жизни. Первое о чем должен задуматься учитель это есть ли в его предмете такие моменты, которые помогут учащимся сформировать знания, навыки и установки, необходимые для того, чтобы быть готовыми к финансовым вызовам, с которыми они столкнуться в жизни. В практике выделяют несколько уровней сформированности финансовой культуры учащихся с учетом возрастных особенностей: первый уровень – младший школьный возраст; второй уровень – подростковый возраст; третий уровень – старший школьный возраст. На первом и втором уровнях осваиваются нормы и ценности, составляющие содержание общей и финансовой культуры. На третьем уровне у учащихся формируются умения оперировать финансовыми (экономическими) понятиями и суждениями, строить доказательства, опровержения. Учащиеся старших классов – это особая группа общества, переходная ступень в самостоятельную жизнь. Обучаясь в высших и средне-специальных учебных заведениях и проживая в общежитии, студенты сталкиваются со многими из них: самостоятельное планирование расходов денежных средств, покупка книг, посещение различных учреждений, оформление пластиковой карточки, и т. д. Чтобы решение данных проблем не занимало много времени, нужно с малых лет готовить учащихся к решению ряда финансовых задач. «История» занимает не последнее место среди учебных предметов, на материале которых можно целесообразно и эффективно формировать не только знания учащихся о мире финансов в прошлом, но и проецировать определённые модели поведения в сфере финансов и потребления, знакомые нам по определённым историческим сюжетам, на современные реалии. Чтобы для ребенка история не стала набором выученных дат и имен, необходимо сопоставлять эти знания и факты с современностью. Создавать ситуации, в которых учащиеся действуют от имени людей разных исторических эпох. Обществознание, в свою очередь, позволяет учащимся разобраться в современных финансовых системах и экономических отношениях. Также обществознание помогает осознать роль государства в экономике, изучить налоговую систему и понять, какие политические решения влияют на финансовую стабильность страны. Методологическими подходами к формированию финансовой грамотности выступают субъектный, контекстный, компетентностный, личностно-деятельностный, интегративный, практико-ориентированный. Субъективный подход помогают обучающимся преобразовывать собственную жизнедеятельность и свое образование, реализовывать намеченные планы, контролировать и оценивать результаты своих действий. Контекстный подход сближает учебный процесс с современной ситуацией в обществе, использует финансовый контекст в качестве содержательной основы для применения знаний, умений и способов деятельности из других предметных областей. Компетентностный подход составляет основу сущности финансовой грамотности, ее структуру и содержание, место в системе компетенций выпускника общеобразовательной школы. Личностно-деятельностный подход предполагает, что исходя из интересов обучающегося, педагог определяет учебную цель урока или занятия, направляет образовательный процесс для развития личности обучающегося. Интегративный подход при реализации процесса формирования финансовой грамотности предполагает взаимодействие общеобразовательных учреждений с представителями финансовой сферы. Практико-ориентированный подход предполагает приобретение новых финансовых знаний, формирование практического опыта и их использования при решении жизненно важных задач и проблем. Данные подходы могут осуществляться с использованием следующих моделей: внеурочной, проектной, предметной и контекстной. Предметная модель организации образовательного процесса по формированию финансовой грамотности подразумевает элективные и факультативные курсы. Внеурочная модель предполагает синхронизацию финансовой грамотности с системой дополнительного образования и воспитательной моделью общеобразовательного учреждения. Проектная модель направлена на создание различных социальных проектов, связанных с финансовыми проблемами. Анализ содержания курсов предмета «История» показал возможность интеграции вопросов финансовой грамотности с различными разделами программ по данному предмету. В рамках курса «Всеобщая история. История Древнего мира» ( класс) при изучении следующих тем «Хозяйственное развитие Греции», «Устройство Римской республики», «Становление Римской империи», «Закат Римской империи» целесообразно включить соответственно модули «Виды денег. Функции денег», «Банки. Банковские операции», «Защита прав потребителей»; в курсе «Всеобщая история. Средние века» ( класс) в контексте тем «Империя Карла Великого», «Город и горожане» можно акцентировать внимание на модулях «Деньги и их функции», «Кредиты. Виды кредитов»; в курсах «Всеобщая история. История Нового времени» (- классы) в содержание тем уроков «Становление колониальных империй», «Развитие Западной Европы во второй половине – веков», «Международные отношения в веке» уместно включение таких элементов финансовой составляющей, как «Инвестирование. Акционерные общества», «Страхование. Социальное страхование», «Риски и финансовая безопасность». В курсе «История России» при изучении темы «Правление княгини Ольги» ( класс) можно затронуть вопросы раздела «Налоговая система. Налоги», «Внутренняя политика Екатерины » – «Ценные бумаги. Ассигнации», «Эпоха Петра » – «Банки. Государственный банк». Предлагаемые задания позволяют увидеть в содержании урока бытовые финансовые практики, относящиеся к темам «Функции денег», «Основы налогообложения физических лиц», «Банковский депозит» и другие. Развитие финансовой грамотности на уроках истории и обществознания может стать важным шагом в формировании учащихся как ответственных и самостоятельных граждан. Это поможет им преодолеть финансовые трудности, принимать обоснованные решения и строить свое успешное будущее. Люди во все времена уделяли, уделяют, а по тому, как усиленно мы изучаем финансовую грамотность, в обозримом будущем еще будут уделять деньгам большое внимание. Но при этом не стоит забывать и про очевидный парадокс денег: на одну и ту же «цифру на бумаге» можно приобрести и невидимую глазом вещь, и неподъёмно тяжёлую вещь, и жизненно необходимую, и совершенно бесполезную. Деньги сами по себе ничего не значат. Только то, что мы вкладываем в них, придает им смысл. Поэтому следует помнить известную фразу английского философа и государственного деятеля Фрэнсиса Бэкона: «Деньги очень дурной господин, но весьма хороший слуга». Именно такое отношение к данной экономической категории нужно воспитывать у учащихся.",«Основы финансовой грамотности»,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],7,Мәғариф,6965,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-11-28/osnovy-finansovoy-gramotnosti-4027731,2024-11-28T10:25:00+00:00
"Санкт-Петербургта бер аҙна буйы барған йомғаҡлау этабының тәүге турында 89 конкурсант ""Педагогик интервью"" һәм ""Дәрес"" конкурстарында ҡатнашты. Һөҙөмтәлә 20 лауреат билдәле булды. Улар араһында Ренар Хәйбуллин да бар. Икенсе тур Мәскәүҙә үтә. Педагогтарҙы тағы өс һынау көтә. Еңеүселәр 3 октябрҙә Кремлдә Уҡытыусылар көнөнә арналған байрам тантанаһында бүләкләнәсәк. Уңыштар юлдаш булһын! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Яҡташыбыҙ икенсе турға үткән,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Конкурстар,779,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-09-30/ya-tashyby-ikense-tur-a-tk-n-4407748,2025-09-30T11:21:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРизван Йосыпов балаларының АКШ ватандашлары булуы ачыкланган. Татарстан Югары мәхкәмәсе хөкемдарының балалары АКШ ватандашлары булуы ачыкланган. Гаилә моны ентекле яшергән. Хәзер Ризван Йосыповны шуның өчен вазифасыннан мәхрүм итәргә тиешләр, дип яза. Басма мәгълүматынча, Ризван һәм Эльвира Йосыповлар балаларын Америкага барып тудырулары турындагы мәгълүматны яшергән, Казанда, өйдә тудылар дип алдаган. Ә балаларының ватандашлык алу эшләрен яшерен генә АКШ консуллыгы аша эшләгәннәр диелә. Ризван Йосыпов тикшерүчеләр белән аралашудан баш тарта һәм вазифасыннан ибәрүләрен көтә. Хатыны Эльвирага һәм 19 яшьлек уллары Гаязга башка дәүләт паспорты булуы турындагы мәгълүматны яшергән өчен инаять эше ачылган, дип иткерә. Аларның өлкән кызлары Наилә Нидерландта яши дип искәртелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: Алсу Кормашеваны сак астында калдырган Югары мәхкәмә хөкемдарын вазифасыннан ибәрергә тиешләр,['Спорт' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,939,https://www.azatliq.org/a/media-alsu-kormashevani-sak-astinda-kaldirgan-yugari-mahkama-hokemdarin-vazifasinnan-jibarerga-tieshlar-/33099553.html,2024-08-30T13:37:52+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр15 июль көнне ТНВ каналында 12 сәгать дәвамында ирләрне Русия башлаган Украина сугышына кыстадылар. Белгечләр сугышка контракт төзеп китүчеләр саны кими, шуңа республика итәкчелеге яңа кешеләрне әлеп итү өчен төрле юлларны куллана дип саный.15 июль көнне ТНВ каналында 12 сәгать дәвамында ирләрне Русия башлаган Украина сугышына кыстадылар. Белгечләр сугышка контракт төзеп китүчеләр саны кими, шуңа республика итәкчелеге яңа кешеләрне әлеп итү өчен төрле юлларны куллана дип саный. ""иңү гаскәренә кушыл"" дип аталган телемарафон узачагы турында алдан ук реклам каты барды. Алдагы көнне ""Болгар"" радиосы ул хакта мәгълүматны даими биреп торды. Танылган ырчылар, түрәләр катнашачак дип ымсындырды. Телемарафон 15 июльдә иртәнге сәгать 8 дә үк ТНВ, ""ТНВ-Планета"" һәм ""Болгар радиосы""нда башланды. Әлеге телевидениене нигездә Татарстан һәм республикадан читтә яшәүче татарлар гына карый, ""Болгар радиосы""н да татарлар гына тыңлый. Әлеге радио тапшырулары Татарстанның кайбер район үзәкләрендә көн дәвамында яңгырап тора. Телемарафон татар һәм урыс телендә алып барылды. ""ТНВ"" журналистлары белән бергә баскын сугышында катнашкан Рәсим Баксиков та алып баручы итеп билгеләнде. Украинага сугышка барырга өндәү эшенә Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыева, хезмәт һәм социаль эшләр министры Эльмира Зариповакебек Татарстан түрәләре, сугышка үз ихтыяры белән китүче ирләр, табиблар әлеп ителде. Марафонда Балтачтан китертелгән ханымнар, әбиләр сугышка ризык әзерләү турында сөйләде. Марафонга кадәр берничә көн элек Татарстан сугышка китү өчен контракт төзүчеләргә бер мәртәбә түләнә торган акчаны 1,5 млн сумга кадәр күтәрде. Әлеге хәбәр телемарафонның шигаренә әверелде дияргә була. Эфир вакытында алып баручылар бу хакта даими искә төшереп торды. Бу күләмдәге акча 31 июльгә кадәр Татарстанда яшәүчеләргә генә түгел, ә Русия төбәкләре һәм чит ил кешеләренә дә түләнәчәге әйтелде. Иң мөһиме алар сугышка Татарстан хәрби комиссариатыннан китәргә тиеш диелде. ""Бу бик зур чыгымнар, әмма без моны хәл итми булдыра алмыйбыз"", дигән иде элегрәк киңәшмәдә Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов. Карачай-Чиркәс республикасыннан соң бу Русиядә сугышчыларга түләнә торган иң зур сумма. Бу гына да түгел, 9 июльдән Татарстанда кешене Украинага барырга күндерүчегә дә 100 мең сум түли башладылар. Кешене контракт төзергә дуслары, туганнары, хәрби комиссариат хезмәткәрләре, хакимиятләр һәм ирле оешма вәкилләре, шулай ук башка ""физик затлар"" чакыра ала диелгән. "": "" мәгълүматынча, Русия сугышта катнашучыларга тоткан акчалар — мәгариф һәм сәламәтлек саклау тармагына киткән акчаларга караганда — берничә тапкырга күбрәк. 2023 елның июленнән 2024 елның июненә кадәр хөкүмәт сугышта катнашучыларга һәм аларның туганнарына 2,75-3 триллион сум түләгән. Бу мәгариф өлкәсенә өч елга тотылган күләмгә тиң һәм 2024 елга федераль бюджеттан сәламәтлек саклау өлкәсенә бүленгән акчадан ике тапкырга күбрәк. Бюджетка зыянны киметү өчендер киләсе елдан Русия салымны күтәреп куйды, әмма бу хакта телемарафонда сөйләүче булмады. Тапшыруны алып баручылар татар һәм урыс телләрендә рухлана-рухлана сугышка китүчеләргә тиешле киемнәр дә, дарулар да, аяк киеме дә, башкасы да бирелә дип мактанды. Гәрчә Татарстанның күп кенә районнарында хәрбиләргә кирәк-яракка дип акча ыю инде гадәткә керде. Бу гына да түгел, район-авылларда әзер ашлар, токмачлар әзерләнеп сугышчыларга озатыла. Болар хакында телемарафонда Балтач хатын-кызлары сөйләде. Менделеевски һәм Алексеевски районы башлыклары сугышчылар өчен әзерләнгән токмачлар, шәмнәр, тиз әзерләнә торган ашларны күрсәтергә дип тә студиягә алып килгән иде. Тәтеш районы башлыгы Рәмис Сафиулловсугыш башланганнан бирле һуманитар ярдәм ибәрүләре белән мактанды. Шул ук вакытта узган ел азагында ул ирле эшкуарлар теләмичә ярдәм итәләр дип зарланган иде. Һуманитар ярдәмнән тыш, сугышка мәчеләрне дә ибәрә башлаганнар. Бу хакта студиягә песи белән килгән ""Легенда"" патриотик клубының ирле итәкчесе Владимир Малыгинсөйләде.2023 елны сугышка берничә мәчене ибәрүен һәм быел көзгә тагын ибәрәчәген әйтте. ""Алар ирләрнең нерв системнарын тынычландыра"", диде ул. Ә иң мөһиме, мәчеләр окоплардагы тычканнар белән көрәшә икән. Донецки песиләре тычканнарны тотмый, диде. Бу үзенә күрә бер мәзәккә әйләнде. Ул хакта төрле телеграм-каналлар язып чыкты. Мәчеләрне кызганучылар да булды. Телемарафонда катнашучыларның һәркайсы сугышка барудан курыкмаска кирәк дип сөйләде. Яңа гына төзелгән ""Батыр"" батальоныннан 100 кешенең сугышка әзерлек үтәргә китүе турында әйтелде. Контрактчыларның берсе тапшыруда сөйләвенчә, контракт төзү, рәсмиләштерү өчен хәтта берничә сәгать вакыт итә. — Монда барысы да тиз һәм иңел эшләнә. Бер көндә диярлек рәсмиләштердек. Шул ук көнне медицина тикшеренүе уздым, сәгать 9 да ""Батыр үзәге"" ачылды, инде сәгать 12 гә бушаган идем. Шуннан соң карарны гына көттем, — диде ул. Телемарафонга барлыгы 60 кеше әлеп ителде. Алар арасында Татарстанның халык артисты Илсөя Бәдретдинова, Элвин Грей(Радик Юльякшин) кебек ырчылар да бар иде. Бәдретдинова сугышта катнашучыларны чын ирләр дип билгеләп узды. Алар иң яхшы сыйфатларга ия диде. ""ВО""да (Русия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атый) катнашучы Марат исемле егет ялга кайтып, минем концертыма килде. Без бөтен зал белән елап беттек. Әнисе белән апасын сәхнәгә чакырдык. ""Улыгыз Марат кайнар сәламнәр иткерде, бик нык яратам дип әйтте"", дидем. Әнисе бик сөенде: ""Балам исән-сау, рәхмәт"", дип бертуктаусыз елады. Алай гына да түгел, ул сезне күрергә кайтты, дидем. Зур чәчкә бәйләмнәре күтәреп, әнисе һәм апасына бүләк итте Марат. Ул шундый матур күренеш булды. Бу яктан да үрнәк булды"", диде Илсөя Бәдретдинова. Аның сүзләренчә, Марат яраланып, госпитальләрдә яткан. ""Аякларына бик каты зыян килгән. ""Марат, түгәрәкләнергә вакыттыр. Кечкенә балаң үсеп килә, дидем. ""Илсөя апа, ничек инде мондый сүз әйтә аласыз. Анда минекеләр калды. Сез андагы егетләрнең күзләрен күрсәгез! Анда чын дуслык. Анда чын ир-атлар! Мин аларны калдырып китә алмыйм. Терелү белән, алар янына кире кайтачакмын"", диде"", дип сөйләде Илсөя Бәдретдинова. Журналист Фәридә Корбангалиеваәйтүенчә, татар телен оста кулланып хакимият сугышка күбрәк республика авылларындагы татар ирләрен әлеп итмәкче. ""Алар акчага туенып яшәмиләр, аннары ""сезгә һөүм итмәкчеләр"" дип даими миләрен юалар. Балык Бистәсе яки Нурлатны Украина бандерачалары басып алачак дип куркыталар. Читтән караганда бу бик кыргый күренә. Волчански яки Часов Яр янында Путин өчен үлеп калуның мәгънәсезлегенә төшенер өчен бераз тирәнрәк фикерләргә генә кирәк тә бит, Әтнәне басып алу беркемгә кирәк түгеллеген аңларга кирәк"", ди ул. Сугышка кодалау телемарафонына дини руханиларны да әлеп иттеләр. Ютазы районы мөхтәсибе Марат Мәрданшинватаныңа куркыныч янаганда мөселман аны якларга тиеш дип сөйләде. ""Ислам дине хәрби хәрәкәтләргә тискәре мөнәсәбәттә. Ислам — яхшылык һәм тынычлык дине. Ләкин сезнең ватаныгызга куркыныч янаганда, шәригать мөселманга аны якларга куша. Моны сезнең өегезгә коралланган күршенең килеп янавы белән чагыштырып була. Бу очракта теләсә нинди ир үз гаиләсен яклап чыгачак"", диде ул. Мәрданшин хәрбиләр өчен чыгарылган дога китапчыкларын күрсәткәннән соң ватанны саклау өчен сугышка барудан курыкмаска чакырды. ""Кыйналган эт кебек озын гомерле булып яшәүгә караганда, горур арыслан кебек кыска гомер итү яхшырак"", дип төгәлләде ул. Күрше дәүләткә басып керүне мөселман руханиларының ватанны саклау белән аңлатуы инде гадәткә керде. Бу хакта имамнар омга вәгазьләрендә дә, башка очрашуларда да даими сөйли. Татарстан мөфтие Камил Сәмигулинда күптән түгел Украинаның басып алынган ирләренә Татарстан хәрбиләре белән очрашуга барып кайтты. Украинаның элекке мөфтие Сәид Исмәгыйлев Азатлыкка әйтүенчә, мөфти Сәмигуллинның Украинаның басып алынган ирләренә килүе шәригать һәм халыкара нормаларга да сыймый. ""Ул монда баскын буларак килде. Ни өчен дисезме, чөнки ул хәрбиләр өчен дини лидер — имам-капеллан буларак чыгыш ясый. Аның Украинага килергә һәм баскын сугышчылар белән очрашырга, шулай ук вакытлыча басып алынган Донбасс ирләрендәге аларның төзелешенә бернинди өлеш кертмәгән мәчетләрдә булырга хакы юк. Оккупантларны якларга килгән һәр дини рухани да Украина өчен оккупант һәм һөүм өчен һәдәф булып тора. Мөфтиме, имаммы — мин уйлап тормыйча аңа ут ача алам. Шәригать ягыннан мин хаклы булачакмын, чөнки бу — минем туган ирем, ватаным, минем монда гаиләм яши һәм мин аны сакларга тиеш. Татарстан мөфтиенең монда берние юк — ире дә, ватаны да, беркеме дә. Ул — Кремльнең инаятьчел боерыгын үтәүче генә"", диде Исмәгыйлев. Татарстанның телемарафонда ырчыларны, имамнары әлеп итеп сугышка күбрәк контрактчыларны ыярга теләвен Фәридә Корбангалиевасугышка барырга теләүчеләрнең кимүе белән аңлата. Татарстан һичьюгы күп акчалар түләү хисабына чит төбәкләрдән кешеләр әлеп итмәкче. Узган елның декабрендә Татарстанда хәрби комиссар алмашынгач ук, кайбер телеграм-каналлар республиканың мобилизацияне Мәскәү таләп иткәнчә тиешле дәрәәдә уздырмавы сәбәпле яңа хәрби комиссар билгеләделәр дип язды. Украинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичә өйләренә кайтмаячак. Ә мәетләр көн саен диярлек кайтарылып тора. Бүгенә Татарстанга алып кайтып күмелгәннәрнең саны 2110 га итте. Бу әле Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""ТНВ"" көн буе сугышка кыстады: татар телен дә оста кулландылар","['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0],9,Сугыш,9449,https://www.azatliq.org/a/tnv-kon-bue-sugishka-kistadi-tatar-telen-da-osta-kullandilar/33041890.html,2024-07-19T08:02:18+03:00
"Башҡортостан туңдырмаһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте һуңғы йылдарҙа тышҡы иҡтисади эшмәкәрлеккә ҙур иғтибар бүлә. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Рәсәйҙә Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт милли проектын бойомға ашырыу дауам итә. Уның төп маҡсаттарының береһе булып агросәнәғәт комплексы продукцияһын экспортҡа сығарыу тора. Башҡортостан туңдырмаһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте (Нерал компаниялар төркөмөнә инә)  һуңғы йылдарҙа тышҡы иҡтисади эшмәкәрлеккә ҙур иғтибар бүлә. Тәбиғи һөттән етештерелгән һыуыҡ тәмлекәсте ҡояшлы Вьетнамдың да сауҙа нөктәләрендә табып була. Унда алты тонналыҡ туңдырма партияһы оҙатылған, БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте. Компанияла хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостан туңдырмаһы хәҙер продукцияһын Евразия иҡтисади союзының (ЕАЭС) бөтә илдәренә лә ебәрә ала. Улар араһында Әзербайжан, Үзбәкстан бар, шулай уҡ Ҡытай һәм Тайланд короллеге баҙарына сығыу буйынса ла эштәр алып барыла. Экспорт буйынса эштәр 2023 йылда башлана, башҡорт тәмлекәсе Ҡаҙағстанға сыға. Үткән йылда унда экспорт күләме 50 тоннаға тиклем арта, хеҙмәттәшлек әле лә дауам итә. Башҡорт туңдырмаһы Мәскәүҙән Малиға, Бангкокҡа, Пхукетҡа рейстарҙа эконом һәм комфорт кластары менән осҡан пассажирҙарҙың менюһына ла индерелгән. Тиҙҙән ассортиментты арттырыу ҡарала. Башҡортостан туңдырмаһы компанияһы 2020 йылдан яңы фабрика төҙөү буйынса ҙур инвестиция проекты алып бара. Инвестиция күләме – 1,4 миллиард һум. Фото һәм сығанаҡ –.",Башҡорт туңдырмаһын сит илдә лә яраталар,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1461,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-01-22/bash-ort-tu-dyrma-yn-sit-ild-l-yaratalar-4092663,2025-01-22T12:18:00+00:00
"Форум Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡатнашлығында үтә. Бөгөн Өфөгә Олимпия чемпиондары килә. Башҡортостан спорт министрлығынан белдереүҙәренсә, делегация составында йөҙөү буйынса 7 тапҡыр Олимпия чемпионы Светлана Ромашкина, фехтование буйынса 2 тапҡыр чемпион Софья Позднякова бар. Баш ҡалаға шулай уҡ танылған гимнаст Никита Нагорный, фехтование буйынса чемпион Софья Великая һәм башҡа спортсылар килә.",Башҡортостан Рәсәй – спорт державаһы форумын ҡабул итә,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],4,Яңылыҡтар,406,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-16/bash-ortostan-r-s-y-sport-derzhava-y-forumyn-abul-it-3970040,2024-10-16T21:41:00+00:00
Элек Благовар районының торлаҡ-коммуналь хужалығында эшләгән Ильяс хәҙер Луганкс халыҡ республикаһында сапер булып хеҙмәт итә.,12 сәғәт ут аҫтында эшләйҙәр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,126,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-09/12-s-t-ut-a-tynda-eshl-y-r-4497952,2025-12-09T11:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУл тикшерү белән килешү төзегән һәм Татарстандагы вазифаи затларның инаятьләре турында күрсәтмәләр биргән диелә. Моңарчы мәхкәмә аны 18 декабрьгә кадәр тикшерү изоляторында калдырган иде. Татарстанның Тукай районының элекке башлыгы Фаил Камаевтикшерү белән килешү төзегәннән соң тикшерү изоляторыннан чыгарылган. Бу хакта""Бизнес ""яза. Басма мәгълүматынча, түрә мәхкәмәгә кадәрге килешү төзегән, белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән. Камаевка чикләү чарасын үзгәртү турындагы мәхкәмә утырышы бүген, 15 ноябрьдә үткән. Басма мәхкәмәдә Камаевны йорт сагына күчерүне сорап чыгыш ясаган тикшерүче белән сөйләшкән. ""Камаев үзенең башка инаятьләр кылуга катнашы булуын, шулай ук Татарстан республикасы вазифаи затларының бу тикшерелә торган эшкә катнашы булмаган вазифаи инаятьләр кылуы турында хәбәр итте"", дигән басмага тикшерүче. Тукай районы башлыгы Фаил Камаев 18 апрельдәтоткарланган иде. 1 ноябрьдә мәхкәмә аны сак астында утырту вакытынозайтты. Ул 18 декабрьгә кадәр тикшерү изоляторында калдыр дип фаразланган иде. Фаил Камаевны башта 1,3 миллион сум ришвәт алуда гаепләделәр, тик ул аны акчалата түгел, әйберләр белән алган диелә. Куәт оешмалары вәкилләре фаразынча, аның өен төзегән оешма төзелеш кирәк-яраклары өчен бер тиен дә алмаган. Июньдә Татарстан тикшерү комитеты Камаевка ачылган инаять эшендә дүрт яңа эпизод ачыклады. Ришвәтләрнең гомуми күләме иде миллионлап сумга арткан һәм 1,3 млн сумнан 8,6 млн сумгаиткән. Яңа эпизодлар Тукай районының Әмәкәй авыл ирлегендәге Яңа бистәсендә түрә өчен йорт төзү белән бәйле. Янәсе Камаев елларда ир кишәрлекләре, төзелеш кирәк-яраклары һәм йорт иһазлары белән ришвәт алган. Моннан тыш 2018 елда ул ришвәткә ""Савино"" бакчачылык оешмасында кишәрлек алган дип саный куәт оешмалары вәкилләре. Тикшерү белән килешү төзегәннән соң, аеруча зур күләмдә ришвәт алу турындагы ике маддәне зур күләмдә дип үзгәрткәннәр, ә өчесен - вазифаи вәкаләтләрдән файдалануга. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Тукай районының элекке башлыгы Фаил Камаевны тикшерү изоляторыннан чыгарганнар,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2173,https://www.azatliq.org/a/tukay-rayonining-elekke-bashligi-fail-kamaevni-tiksheru-izolyatorinnan-chigargannar/33203085.html,2024-11-15T11:52:46+03:00
Первое в России «Кибер-ателье» - научно-исследовательская лаборатория умной одежды кафедры «Технология и конструирование одежды» УГНТУ -  соберет в одном месте начинающих дизайнеров одежды.,Лаборатория умной одежды «Кибер-ателье» в кампусе открывает швейный коворкинг,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,189,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-01/laboratoriya-umnoy-odezhdy-kiber-atelie-v-kampuse-otkryvaet-shveynyy-kovorking-4142259,2025-03-01T17:10:00+00:00
"Тамара (Тимербикә) Әхмәтшәриф ҡыҙы Ғәниева 1951 йылдың 25 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Көйөргәҙе районы Кинйәбай ауылында тыуған. Һигеҙ йыллыҡ мәктәптән һуң Салауат педагогия училищеһына уҡырға керә, аҙаҡтан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетын тамамлай. Мәктәптәрҙә, Стәрлетамаҡҡалаһындағы мәҙәниәт техникумында уҡытыусы булып эшләй. Республика телерадиокомитетында, «Ағиҙел»журналында бүлек мөдире булып эшләй. Тамара Ғәниева әҙәбиәткә  быуаттың 80-се йылдарында килә. Уның беренсе китабы «Осрашырбыҙ әле» 1980 йылда донъя күрә. Төрлө жанрҙарҙа бик әүҙем ижад итә. Бер үк ваҡытта республика баҫмаларында көнүҙәк темаларға арналған публицистик мәҡәләләр менән дә даими һәм әүҙем сығыш яһай. Әҙип тәржемә өлкәһендә лә эшләй. Ул ундан ашыу авторҙың әҫәрҙәрен башҡортсаға тәржемә иткән. Улар араһында Фридрих Шиллерҙың «Мария Стюарт», Альбер Камюҙың «Калигула», Николай Гумилевтың «Древо превращений», Лопе де Веганың «Собака на сене», Николай Гоголдең «Ревизор», Камил Йыһаншиндың «Скитники», «Золото Алдана», «Росомаха» китаптары бар. Донъя һәм рус әҙәбиәте классиктары әҫәрҙәрен башҡорт теленә ауҙарыу буйынса емешле эшмәкәрлеге өсөн Тамара Ғәниева 2015 йыл өсөн яҡшы әҙәби тәржемә өсөн «Словес связующая нить» Бөтә Рәсәй әҙәби премияһына лайыҡ булды. 2019 йылдың майында Тамара Ғәниеваға «Башҡортостандың халыҡ шағиры» тигән маҡтаулы исем бирелде. Китаптары: «Йәш көстәр» — 1976 йыл, Өфө, Китап. Осрашырбыҙ әле: Шиғырҙар. — Өфө: Китап, 1980. Күсмә ҡоштар — 1984 йыл, Өфө, Китап. Көмөш ямғырҙар — 1988 йыл, Өфө, Китап. Уйлы сағым — 1991 йыл, Өфө, Китап. Ҡондоҙ ҡойроғо — 1993 йыл, Өфө, Китап. Ҡыпсаҡтар — 1994 йыл, Өфө, Китап. Арҡайым — 1997 йыл, Өфө, Китап. Аҡыҡ көмбәҙҙәр — 2001 йыл, Өфө, Китап. Мөхәбәткә ышанам — 2006 йыл, Өфө, Китап. Обращаюсь к вашему разуму (2009) йыл, Өфө, Китап. Ғүмер кисеүҙәре: Шиғырҙар. — Өфө: Китап, 2015",Тамара Ғәниеваны ғүмер байрамы менән ҡотлайбыҙ!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],7,Ҡатын-ҡыҙ,1862,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-06-20/tamara-nievany-mer-bayramy-men-n-ogtlayby-4283936,2025-06-20T11:35:00+00:00
"Мин алып ҡайтҡан уҫаҡ ҡайырыһын бер төн өйҙә тоттом, иртәгеһен иптәшем ҡайырыһын һыҙырып бирҙе, бик яҡшы ярҙамсым бар - электр киптергесем, шунда 30-40 градуста көнө буйы киптерҙем. Кофемолканан зырылдатып үткәреп алдым. Ит турағыс аша ла үткәрергә була. Йәшел төҫтә он порошок әҙер! Быны ҡоро банкаларға һалып ҡараңғы урында тотам! Әйҙәгеҙ, һеҙ ҙә эшләгеҙ! Иң ҡиммәтле шифа, дауа үҙебеҙҙә үҫә бит! Уҫаҡ ҡайырыһы бөтә вирустан дауалай"", - ти Лира Яҡшыбаева һәм ""ЙӘШЛЕК"" гәзитенән алынған мәғлүмәтте ҡуя: "" Уҫаҡ бик күп дауалау үҙенсәлегенә эйә. Ул эсәктәрҙәге барлыҡ зарарлы инфекцияны юҡҡа сығара һәм сәләмәт микромөхит өсөн бөтә шарттар тыуҙыра. Төнәтмәһе бауырҙы таҙарта. Ундағы бөтә паразит, бактерия һәм хатта вирус үлә. Артабан уҫаҡ ҡанға үтеп инеп, уның аша организмдағы бөтә инфекцияны бөтөрә. Билдәле булыуынса, бактериялар ҡан менән бөтә органға, шул иҫәптән, мейегә, күҙгә, йөрәккә үтеп инә һәм шунда оҙаҡҡа ҡалыуы ихтимал. Уҫаҡ уларҙы бөтә ерҙән дә юҡ итә. Паразиттар витаминдарҙы, аҡһымдарҙы һәм башҡа файҙалы матдәләрҙе ашай, үҙҙәренең ағыуын тура ҡанға ебәрә. Ошо токсиндар менән ағыуланған организм үҙен хәлһеҙ тоя. Йыш ҡына ошо паразиттар арҡаһында кешенең артыҡ кәүҙә ауырлығы барлыҡҡа килә. Уҫаҡ ҡайырыһы менән дауаланыу курсы үткәндән һуң, ул ябыға һәм үҙен яңынан тыуғандай хис итә башлай. Уҫаҡ төнәтмәһе менән дауаланғандан һуң ҡандағы холестерин менән шәкәр кимәле лә нормаға килә. Бауыр. Тәжрибә күрһәтеүенсә, уҫаҡ төнәтмәһе менән өс аҙналыҡ дауаланыу курсынан һуң бауыр токсиндарҙан таҙарып, үҙ күләменә ҡайта һәм тулыһынса үҙенең функцияһын башҡара башлай. Ҡан. Төнәтмә ҡанды шыйығайта, тромбтарҙы бөтөрә. Беҙҙең ҡанда һәр ваҡыт бәләкәй төйөрсәләр барлыҡҡа килә. Уларҙы аяҡтың ҡан тамырҙарында күрергә мөмкин. Уҫаҡ тиҙ арала ҡанды шыйығайтырға ярҙам итә, һөҙөмтәлә бәләкәй һәм ҙур ҡан төйөрсәләре юҡҡа сыға. Йөрәк. Шифалы эсемлек йөрәккә лә ыңғай йоғонто яһай. Йөрәк мускулы артыҡ эске майҙан ҡотола һәм тулы көсөнә эшләй башлай. Әкренләп эргә-тирәһендәге шештәр ҙә кәмей. Һөҙөмтәлә атлап йөрөгәндә, баҫҡыстан күтәрелгәндә, физик эш эшләгәндә тын етмәүҙән яфаланған кеше тынының иркенәйеүен тоя. Кешеләр хатта йүгереп йөрөй башлай. Яман шештәр. Төрлө шеш, яңы барлыҡҡа килгән төйөрҙәр уҫаҡ төнәтмәһе менән дауаланғандан һуң юҡҡа сыға. Атап әйткәндә, эсәктәге, үт ҡыуығындағы полиптар, бөйөрҙәге, ҡалҡан биҙендәге кисталар бөтә. Онкологияны дауалауҙа уҫаҡ айырым урын биләй. Уның йоғонтоһонда шештәр һиҙелерлек бәләкәсәйә йәки бөтөнләй юҡҡа сыға, ауырыуҙың хәле күпкә еңелләшә, ғүмере бер нисә йылға оҙоная. Был осраҡта уҫаҡтың төнәтмәһен эсәләр йәки ҡоро килеш ҡулланалар. Быуындар. Уҫаҡ ҡайырыһы менән дауаланғанда быуындарҙағы ялҡынһыныу процесын бөтөрөп була. Тиҙ булмаһа ла, бер йыл дауамында, мәҫәлән, быуындарҙы тулыһынса сәләмәтләндерергә мөмкин. Бының өсөн уҫаҡ менән дауаланыуҙы дегәнәк, ҡылысъяпраҡ менән этҡолаҡ үләндәренең тамырҙары менән дауаланыу курстары менән аралаштырып алып барырға кәрәк. Уҫаҡ бөтә органдарҙа ла ауырыу бактерияларҙы үлтерә, ялҡынһыныу үтә һәм улар тейешенсә эшләй башлай. Иң мөһиме, уҫаҡ ҡайырыһынан әҙерләнгән эсемлектең үҙенсәлекле, ысынлап мөғжизәле йоғонтоһо – ул вирустарға ҡаршы тороу көсө. Вирус бер нәмәнән дә ҡурҡмай, ә бына уҫаҡ төнәтмәһенән бөтә вирус та үлә. Киҙеү вирусымы, ауырлы ҡатындар өсөн айырыуса хәүефле цитомегаловирус булһынмы, А, В, С гепатиты вирусымы – барыһы ла уҫаҡтан әҙерләнгән дауа алдында көсһөҙ. Уларҙың кеше тәнендә күптән йәшәүенә ҡарамаҫтан, уҫаҡ ҡайырыһынан әҙерләнгән дауа барыһын да үлтерә. Тик ваҡыт ҡына кәрәк. Барыһы ла дауаланыу курсына бәйле. Дауаланыу курсы өс аҙна дауам итә. Шунан артырға тейеш түгел. Һуңынан ике аҙна ял булырға тейеш. Ялдан һуң тағы өс аҙна дауаланыу курсын дауам итергә. Мәҫәлән, кеше киҙеү вирусы менән зарарланды, ти. Температура күтәрелә, хәлһеҙлек, бөтә тәне һәм быуындары ауырта… Вирус ҡанға тарала һәм йәшен тиҙлегендә бөтә кәүҙәне ялмап ала. Ошо ваҡытта уҫаҡ төнәтмәһе менән дауаланырға кәрәк. Нисек? Ярты балғалаҡ ҡоро уҫаҡ онтағын алып, телгә һалырға һәм артынан сәй йә һыу эсеп йоторға. Үлән төнтәмәһе менән эсергә мөмкин. Ярты сәғәттән тағы шундай уҡ күләмдә эсергә. Һөҙөмтәлә вирус организмда үрсеүҙән туҡтай һәм шунда уҡ еңеллек һиҙелә. Иң мөһиме – температура күтәрелә башлаған ваҡытты үткәреп ебәрмәҫкә. Артабан өс сәғәт һайын яртышар балғалаҡ йәки ике капсула уҫаҡты эсеүҙе дауам итергә. Лимонлы, баллы йылы һыу йәки үлән төнәтмәһе менән эсергә кәңәш ителә. Шулай иткәндә ике-өс көндә тулыһынса һауығырға мөмкин. Ҡасан әҙерләргә? Уҫаҡ ҡайырыһын йылдың һыуыҡ миҙгелендә әҙерләйҙәр. Иң яҡышыһы, ҡар яуып, тәүге һыуыҡтар башланғас. Был ваҡытта унда С витамины менән салицилаттар күп була һәм шулар менән уның иң көслө ваҡыты. һанала Айлап әйткәндә, ноябрҙән майға тиклем әҙерләргә мөмкин. Әммә уҫаҡтың иң шифалы ҡайырыһы – ғинуар айында алынғаны. Был ваҡытта уның дымы әҙерәк, ә шифалы матдәләре күберәк була. Ыңғай йоғонтоһо ла шунда уҡ һиҙелә. Уҫаҡ ҡайырыһын ҡулланыу. Ул ғәҙәттә киҫәктәргә ҡырҡылған, он хәлендә һәм капсулаларҙа була. Киҫәклеһен бешереп, төнәтмәһен ҡулланалар. Уны әҙерләү өсөн бер ҡалаҡ уҫаҡ ҡайырыһына ике стакан һалҡын һыу ҡойоп, ҡыҙыу булмаған утта ҡайнар хәлгә еткеререргә. Ҡайнап сыҡҡас, 3 минут талғын ғына утта (ҡайнағаны ла һиҙелерлек булмаһын) бешерергә. Артабан утын һүндереп, ҡапҡасын ябырға һәм 15 минутҡа йылы итеп урап ултыртырға. Әҙер төнәтмәне көнөнә дүрт тапҡыр ашарҙан ярты сәғәт алда ас ҡарынға яртышар стакан эсергә. Лимон, имбирь, бал, ҡурай еләге ҡушырға мөмкин. Киҫкен вирус булғанда һәр ике сәғәт һайын яртышар стакан эсергә. Бындай схема вирустың таралыуын тотҡарлай. Кеше ике көн эсендә тулыһынса һауыға. Был ысул киҫкен вируслы ауырыу ососронда ҡулланыла. Төнәтмәһе Ике балғалаҡ уҫаҡ онтағын бер литрлыҡ термосҡа һалып, өҫтөнә ҡайнар һыу ҡойорға һәм төнгөлөккә төнәтергә ҡалдырырға. Иртәгеһенә көнө буйы тигеҙ өлөштәргә бүлеп эсергә. Был ысул бауырҙы, ашҡаҙан аҫты биҙен, бөйөрҙәрҙе һәм быуындарҙы таҙартырға ярҙам итә. Термосҡа төрлө дарыу үләндәре лә өҫтәргә мөмкин. Төнәтмә тәме бик көслө, левомицит һымаҡ, шуға мин ярты йылға етерлек порошок эшләнем, бер сәй ҡалағын һыуға ҡушып йотоп ебәрергә еңелерәк"".",УҪАҠ ҡайырыһы,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",6099,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-05-03/u-a-ayyry-y-4222425,2025-05-03T23:56:00+00:00
Осетин ҡыҙы башҡорт халыҡ бейеүҙәрен өйрәнергә теләй.,Йәштәр менән бындай осрашыуҙар кәрәк,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Иҡтисад,53,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-02-06/y-sht-r-men-n-bynday-osrashyu-ar-k-r-k-4110448,2025-02-06T10:23:00+00:00
"Бөгөн, Өфө фән һәм технологиялар университетының башҡорт филологияһы, журналистикаһы һәм шәрҡиәте факультетында, йылдағыса, факультеттың иң алдынғы студенттарына Мостай Кәрим исемендәге фонд махсус гранттар тапшырылды. Уҡыуҙа, йәмәғәт эштәрендә алдынғылыҡты бирмәгән Юлдаш Мусин менән Илзидә Асаинова был грантҡа эйә булды. Мостай Кәрим исемендәге фонд директоры Әлфиә Мостай ҡыҙына башҡорт телен үҫтереүгә индергән ҙур өлөшө, йәш быуынға иғтибары өсөн ҙур рәхмәтлебеҙ! , - ти факультет деканы Гөлфирә Риф ҡыҙы Абдуллина. Сара студенттарҙың матур сығыштары менән үрелеп барҙы. М. Кәримдең Туй дауам итә спектакленән өҙөк күрһәттеләр, башҡорт, рус, фарсы, француз, инглиз, ҡытай, төрөк һәм башҡа бер нисә телдә Башҡортостандың халыҡ шағирының шиғырҙарын яттан һөйләнеләр. Быуындар бәйләнешен, башҡорт халҡының рухи мираҫын, әҙәбиәтен киләһе быуындарға лайыҡлы тапшырыуҙың матур бер өлгөһө булды бөгөнгө осрашыу.",Мостай рухы беҙҙең күңелдәрҙә мәңгегә,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Әҙәбиәт,910,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-10-20/mostay-ruhy-be-e-k-eld-r-m-geg-4434468,2025-10-20T20:56:00+00:00
"Башҡортостан Хөкүмәте ""Башҡортостандан һөйөү менән"" тигән күләмле проекттың дауам итеүе тураһында белдерҙе. Маҡсаты – студенттарға һәр йәһәттән дә ярҙам итеү.18 февралдән 28 февралгә хәтлем баш ҡала юғары уҡыу йорттарында белем эстәгән студенттарға һәм аспиранттарға посылка ебәреү ойоштороласаҡ. План буйынса бөтәһе 6 тонна йөк оҙатыласаҡ, 200 исемле посылка ике логистик маршрут буйынса китәсәк. Мәскәү ҡалаһында эштәрҙе тиҙ башҡарып сығыу өсөн алты тапшырыу нөктәһе эшләйәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостандан һөйөү менән,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,588,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-10/bash-ortostandan-y-men-n-4572850,2026-02-10T17:30:00+00:00
"Соңгы елларда Русиядә Алтын Урданы тасвирлаучы берничә нәфис фильм дөнья күрде: ""Орда"", ""Коловрат"", ""Александр Невский"", ""Дружина"" фильмнары һәм ""Золотая Орда"" сериалы һәм башкалар. Кызганыч, барысы бу дәүләтне, татарларны һәм башка күчмә халыкларны дошман буларак күрсәтә. Бу татар әмәгатьчелегендә ризасызлык тудырса да, әлегә республикабызда бу фильмнар белән ярыша алырлык кино чыкканы юк. Хәзерге вакытта Татарстанда ""Зөләйха күзләрен ача"" романы нигезендә төшерелүче фильм да шик-шөбһәләр тудыра. Бер яктан, татарлар урыс режиссерлары, сценарийчылары тарафыннан һәрвакыт кыргый итеп күрсәтелгән очракта да, кешедә татар тарихына, аерым вакыйгаларга, шәхесләргә кызыксыну уятырга мөмкин. Кызыксынган кеше мәгълүмат эзли башлый, казына, өйрәнә торгач аңа милләтебезнең чын тарихи йөзе ачыла. Шуңа күрә бу киноларның үзенә күрә файдасы да юк түгел. Иң мөһиме – киноны пассив карау белән чикләнмәү. Күптән түгел 23 февральгә туры китереп ""Тобол"" исемле нәфис фильм чыкты. Биредә Себердәге Х гасыр башы вакыйгалары сурәтләнә. Тарихи чынбарлыкка охшатып эшләнелгән декорацияләр, матур киемнәр һәм кораллар, атлы сугышлар, атаклы артистлар, искиткеч гүзәл табигать күренешләре, көчле графика – болар тамашачыны битараф калдырмый. Сүз уңаеннан, караучылар саны белән ул лидерлар арасында. Эчтәлегенә килгәндә, бу юлы кыргый итеп джунгар халкы күрсәтелгән. Шулай да вәхши дошман итеп күрсәтелгән джунгарлар образында тамашачыга Русиянең бөтен күчмә халыклары, шул исәптән татарлар да килеп баса кебек. Онытмаска кирәк, Х гасыр башында бүгенге Русиянең дала ирлегендә, шул исәптән Көньяк Себердә күп күчмә халыклар яшәгән: төрки ногайлар, казакълар, татарлар, башкортлар һәм монгол телле калмык-джунгар халыклары. Бу халыкларны капма-каршы куеп (мәсәлән, джунгар ханнары ногайларны күпләп юк иткән) яки булган каршылыкларны оста кулланып, Русия империясе Евразия даласын яулап алуга ирешкән һәм ахыр чиктә монда яшәгән ирле халыкларның эзе дә калмаган. ""Тобол"" фильмы түбәндәге вакыйгалардан гыйбарәт: Петр алтынны күпләп табу өчен ерак Яркент исемле калага (хәзерге Кытайдагы Синан уйгыр автоном төбәгендә) экспедиция ибәрә. Тубыл губернаторы хәйләсе аркасында һәм аңлашылмаучанлык сәбәпле джунгарлар һөүм итә, урыс экспедициясенә ярты юлдан кире борылып кайтырга туры килә. Аз санлы Русия хәрбиләре күп санлы дошман алдында үзен сынатмый, баш имичә горур хәлдә Тубылга кайтып китә. Чынында исә хәлләр башкачарак була. Тубылдан берничә мең чакрым ералыкта яшәгән уйгыр һәм джунгар ирләренә Петр экспедиция түгел, ә өч мең кешелек яу ибәрә. Махсус сугышырга бара торган гаскәр була ул. Урыс патшасы Төркестан, Кытай белән сәүдәне үз кулына алырга һәм империя ирләрен киңәйтергә тели. Юлларында джунгарлар белән сугышырга туры килә. Аларны кыргыйлар дип, тиз яулап алырбыз дип уйлый урыслар, әмма нәтиәдә джунгарлар заманча коралланган урыс гаскәрен тар-мар итә һәм аларның ныгытмаларын имерә. Яркент явын тарихта югалып калган бер кызыклы вакыйга итеп кенә кабул итәргә мөмкин. Русия үз иңелүләрен тарих битләрендә күрсәтергә яратмый, күрсәтсә дә, чынбарлыкны үзгәртеп, үзен йә корбан, йә бөтенләй иңүче итеп тасвирлый (тарих өчен гадәти хәл). Сугышта иңгән джунгар халкы исә, алга таба дәүләтчелеген югалта, шуңа күрә бу кинога каршы артык сүз әйтүче булмас. Ләкин шуны да ассызыклап үтәргә кирәк: уңышсыз Яркент явы белән бер үк вакытта диярлек Петр Хива ханлыгына да гаскәр ибәрә, максаты шактый зур – Бохара белән Хива ханлыкларын Русиягә кушу һәм ерак Һиндстан белән сәүдәне үз кулына алу. Бу экспансия омтылышы да шулай ук иңелүгә дучар ителә, гаскәрнең кечкенә өлеше генә әсирлеккә төшеп, тормышын саклап кала ала. Алга таба Русия императорлары Урта Азиягә, Төркестанга һөүмнәрен 150 елга туктатып тора. Тарихи фильмнарны караган чакта һәрвакыт сорау туа – Татарстанда ""Тобол"" яки ""Орда"" кебек фильмны төшереп буламы? Иманым камил, татар тарихында дистәләрчә, йөзләрчә популяр фильм өчен кызыклы вакыйгалар, каһарманнар бар. Тарихыбыздагы низаглар һәм иңүләр, дуслашулар һәм дошманлашулар да бар, берсе дә миллиард тамашачысы булган Тәхетләр уены сюжетыннан ким түгел. Һәрбер Көнбатыш кешесенә мәгълүм булган Артур патша яки Ричард патша кебек каһарманнар, татар тарихыннан моңа охшаш вакыйгалар меңләгән тарихи хезмәтләребездә, әдәби әсәрләрләрдә ярылып ята. Ал да төшер, күрсәт дөньяга! Режиссер Альберт Шакировфикеренчә, Казаныбызда ""Алтын Урда"" кебек фильмны тәңгәл сыйфатта эшләп чыга алырлык студияләребез һәм сәләтле кешеләребез юк түгел. Акча булганда шундый сурәтле, сыйфатлы графика белән, күләмле матур итеп төшерү Татарстанның көченнән килә. Татарстанда кирәкле сыйфатта фильм төшерү өчен иһазлар да, аппаратура да бар. Кирәк икән, Мәскәүгә чыгып төшереп кайту мөмкин. Фильм төшерерлек иат төркемнәре, тәрибәле белгечләр дә бар. Казанда яхшы сыйфатта анимация эшләрлек берничә студия бар (мәсәлән, күп кешелек сәхнә, күренешләр чынында графика ярдәмендә ясала). Төп мәсьәлә – белгечләрне оештыра белүче булуы һәм әлеге такымның нинди сыйфатлы контент эшләве. Югыйсә, бездә сәләтле режиссерлар һәм Мәскәүдә иң яхшы студияләрдә эшләүче сценаристлар бар. Мәсәлән, Байбулат Батулла СТС каналында чыгачак 17 серияле сериалның режиссеры булды. Әлбәттә, ""Алтын Урда"" кебек сериалларны төшерү һәм тиешле дәрәәдәге актерлар туплау өчен күп күләмдә акча кирәк. Шулай ук фильмның графикасы һәм декорацияләре да зур акча таләп итә. Чынлап та, бүгенге көндә тарихи сериаллар бик популяр, аларның үз аудиториясе бар, бу – конвейерга салынган керемле продукт. ""Татар тарихи фильмнары да, тиешле инвестицияләр булганда, керемле ""продукт"" була ала"", дип белдерә Шакиров. Акча табу өчен Татарстанның эре ширкәтләренә мөрәәгать итеп буладыр. Ләкин аларга чыга белергә кирәк һәм бу – профессионал продюсер эше. Кирәкле ишекләрне шакый белергә, киң элемтәләр булдырырга кирәк, андый идеяле, әрсез кешеләребез дә юк түгелдер бит? Шуны да әйтергә кирәк: 5-6 миллион сумлык инвестицияләр хисабына югары сыйфатлы кино (аеруча тарихи кино) төшереп булмый. Күпкә зуррак суммалар кирәк. Дәүләт акчасы хисабына эшләүче Мәскәү киностудияләре татарны күп дистә еллар дәвамында бары тик дошман итеп күрсәтте һәм аларга бу караш татар тарихын дөрес итеп тасвирларга комачаулый. Шул ук вакытта татар тарихы Мәскәү кино белгечләренә ниндидер ирле, локаль тарих итеп күренергә дә мөмкин. Шуңа күрә Мәскәүдән татар тарихын гадел һәм кызыклы итеп күрсәтүче киноны өмет итәргә кирәкми. Барча өмет үзебездә, сәләтле яшьләрдә һәм башка ил белгечләре белән эш итә белүдә. Милләтебезгә сыйфатлы тарихи кино төшерү өчен, гомумән, татар тарихын алга сөрү өчен көчле продюссерлык үзәкләре кирәк. Кызганыч ки, без әле дә милләтебез турында тарихи кино дигәндә күп очракта Казанны яулап алу фаигасен күз алдында тотабыз. Күрүебезчә, Русия, үз тарихында күп фаигаләр кичерсә дә, соңгы арада тарихи киноларда игътибарын ""бөек иңүләргә"" генә әлеп итә. Казакъ халкы да популяр ""Көшпенд"" (""Кочевник"") фильмын да шундый карашка нигезләде. Милли тарихыбызга карата кызыксыну уяту өчен татарга күп очракта бәхетле язмышлы каһарманнар һәм иңү вакыйгалары күрсәтү итми. Милли горурлыкны бары тик фаига нигезендә генә уяту дөрес юл түгел. Айрат Фәйзрахмановтарихчы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Татар үз киносында фаигасенме яки иңүләренме күрсәтергә тиеш?,"['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 0 1 1 1 1 0 1 0 0],8,Комментарийҙар,7209,https://www.azatliq.org/a/29797328.html,2019-03-04T09:31:09+00:00
"Мин атайһыҙ үҫтем. Ул һуғышҡа киткәндә сабый ғына булғанмын – бөтөнләй иҫләмәйем. Беҙҙең бәләкәй генә ауылға фронттан иҫән-аман өс-дүрт кенә кеше ҡайтҡан. Шуларҙың береһе беҙҙең күрше ине. Һәләк ҡыҙыу, эсеп алһа, бисәһе менән балаларына көн юҡ. Улар ҡасып беҙгә инеп йәшенә, йыш ҡына ҡалтырашып беҙҙә төн үткәрәләр. Теге килеп аҡырына, ишекте туҡмай. Ул ваҡытта күмәкләшеп һерелдәшәбеҙ. Бахырҡайҙар: Һеҙ бәхетле, атайығыҙ юҡ, – тип беҙҙән көнләшә. Мин шуларҙы күреп: Атай шулай була икән дә, – тип уйлап үҫтем, үҙ-үҙемә ғүмерҙә лә кейәүгә сыҡмаҫҡа тип һүҙ бирҙем. Тик улай буламы һуң инде. Ағай-апайҙарым ғаилә ҡороп, бала-сағалы булғас, минең һаман яңғыҙ йөрөгәнемә хафалана башланы. Башта, уҡыйым әле, тинем. Бына диплом да алдым. Осраған береһенең: Кейәүгә сыҡманыңмы әле? – тигәне лә теңкәгә тейә. Иң ҡыйыны шул: әсәйем көйөнә. Тирә-яғыма ҡарана башларға тура килде. Мин үҙем йәмһеҙ генә булдым бит инде. Йәмһеҙлегемә күптән күнгәнмен. Шуға күрә уға иҫем киткән юҡ. Асыҡмын, еңел генә аралашып барам. Эшем дә кеше араһында. Төшөп ҡалғандарҙан түгелмен инде, бер һүҙ менән әйткәндә. Ниңә Ғиндулланы һайланым – сөнки ул да ныҡ ябыҡ, йәмһеҙ була торғайны. Бик яҡшы, ирем дә үҙем кеүек йәмһеҙ булһын, тинем инде. Өйләнешеп, бергә тора башланыҡ. Мин һәйбәт ҡатын булырға тырыштым. Әсәйҙән өйрәнелмәһә лә, китапты күп уҡый инем, яҙылғандарҙан яҡшы ҡатын тәмле итеп ашарға бешерергә, өйҙө таҙа тоторға, ирен тәрбиәләп-ҡарап торорға тейеш тип белә инем. Тырыштым китапса ҡатын булырға. Щи, борщ кеүек үҫкәндә ят булған аштарҙы ла бешерәм, Ғиндуллам эй тәмле лә эй тәмле тип маҡтай-маҡтай ашай. Бер заман был ит ҡунып, бик йәмле генә иргә әйләнгән дә киткән бит. Көн һайын күреп, күҙ өйрәнгәнме – мин үҙем быны абайламай ҙа ҡалғанмын. Бер мәл парлашып трамвайҙа китеп барабыҙ. Ике йәш кенә ҡыҙ беҙгә ҡарайҙар ҙа бышылдашалар. Ҡолаҡҡа салынды бит: Нишләп бынау матур ир был йәмһеҙ бисәгә өйләнде икән? Мин башта һүҙҙең беҙҙең хаҡта барғанын да аңлап еткермәнем. Ярай, мин йәмһеҙ инде, ә Ғиндулла. Иғтибарлап ҡараһам, эргәмдә ысынлап та ифрат та күркәм ир ултыра ла баһа. Шым ғына ҡыҙҙарға шыбырҙайым: – Эйе, ҡыҙҙар, матурлыҡ өләшкәндә мин йоҡлап ҡалғанмын, бәхет өләшә башлағанда уянып киттем. Һеҙ ҙә уяу булығыҙ. Йәтеш иттем, тегеләр ҡып-ҡыҙыл булып киттеләр ҙә шымдылар. Тора-бара иремде техникумда уҡытып та алдым, эшендә лә маҡтаулы. Бының тирәһендә ҡатын-ҡыҙ күп сыуала башланы. Мин көнләшмәнем, ғауғалашып йөрөмәнем. Күреп йөрөлә бит инде: сығып китә торған ир, сәсең менән иҙән һеперһәң дә, көнләшеп, сат йәбешеп ятһаң да, сыға ла китә, уны бер нимә менән дә тотоп булмай. Шулай, тинем дә тегеләргә иғтибар итмәҫ булдым. Ғиндуллам йылдар үткән һайын тағы ла күркәмерәк була барҙы, түрә булып китте. Тик мине, балаларын ташламаны. Ауылға йыш ҡайта торғайныҡ. Ауылдың зәһәр телле ҡатындары ғәйбәткә оҫта бит инде, былар баш вата, ти: шундай шәп ир анау йәмһеҙ Әминә менән ниңә тора икән? .. Бер заман үҙемә төрттөрҙөләр, матур Ғиндуллаға матур ҡатын кәрәк ине, йәнәһе. Араларында сибәрҙәр ҙә, бер нисә ир алмаштырып ҡырҡылып бөткән үткерҙәр ҙә бар. Мин былай тинем: – Һүҙ ҙә юҡ, Ғиндулла матур, һәйбәт ир, мин йәмһеҙ, уныһы ла дөрөҫ. Тик мин шуны ғына аңлап етмәй инем: инде егерме биш йыл торабыҙ, нишләп мине ташлап сығып китмәй икән ул? Мәжбүрләп тотмайым, ялбармайым, китәм тиһә, бер һүҙ әйтмәҫ инем, тик улай тип ауыҙ асҡаны юҡ. Шул үҙемде лә бик аптырата. Ауыҙҙарын асып миңә текләгән бисәләр, һүҙҙәрем менән ризалашып, ашыға-ашыға баш сайҡаны. – Аптырата ине, – тип һүҙемде дауам иттем. – Ә бер көн килеп яуабын таптым бит. Юрый туҡтаным да тегеләргә йәнә күҙ йөрөтөп сыҡтым. Тегеләрҙең түҙемһеҙлеге сигенән ашып бара. – Сер бик ябай булып сыҡты бит, әүкәйҙәр. Әминәнең матурлығын аңлар өсөн, уға Ғиндулла күҙҙәре менән ҡарарға кәрәк икән. Ошонан һуң беҙҙең менән булышыуҙан туҡтанылар. Гөлсирә ҒИЗЗӘТУЛИИНА-ҒАЙСАРОВА",Матурлыҡ тураһында,['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0],3,Йәмғиәт,3823,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-21/maturly-tura-ynda-3939740,2024-09-21T07:56:00+00:00
"Ғәҙәттә, күп кеше йөрөгән урындарҙа ҡул йыуғыстарҙың тирә-яғына гел һыу сәсрәп бөткән була, ә иғтибарһыҙланып торһаң, үҙеңде лә баштан-аяҡ ҡойондороп китеүҙәре ихтимал. Сөнки күптәр ҡулдарын йыуғандан һуң яҡындағы һауа өрҙөргөс аҫтына ҡуйыр, йәки ҡағыҙ таҫтамалға һөртөр урынға, уларҙы һелкеп ""киптерә"". Ҡулда ҡалған тамсылар төрлө яҡҡа сәсрәп китә. Ошолай итеүселәрҙе күргән һайын өләсәйемдең: ""Ҡулыңды һелкеп киптермә, бәхетеңде ситкә сәсәһең"", - тигән һабағын иҫкә төшөрәм. Шунан бала саҡта ҡулымды йыуғандан һуң һелкеү түгел, тамсыһын иҙәнгә төшөрмәҫ элек таҫтамалға үрелергә тырышыуымды хәтерләп йылмаям. Ә бит өләсәйемдең был тыйыуы һис тә ниндәйҙер боронғо хөрәфәт түгел, ни бары тәрбиә-тәртип нигеҙҙәренән бер һабаҡ! Уны күптәр белһә, бәлки, йәмәғәт урындарында ҡул йыуған ерҙәр таҙараҡ та булыр ине. Йәмилә ШӘРӘФЕТДИНОВА.",БӘХЕТЕҢДЕ СӘСМӘ!,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],3,Йәмғиәт,830,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-19/b-hete-de-s-sm-3975433,2024-10-19T22:38:00+00:00
"Почти 4 года священнослужители из Башкортостана – рядом с бойцами на СВО. Они проповедуют, читают молитвы. Во всем поддерживают военнослужащих – и друг друга. Наши духовные отцы – пример мужества, настоящего патриотизма и единства многонационального народа России. Горжусь земляками, пусть их хранит Всевышний! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",«Разговорах о важном»,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,983,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-17/razgovorah-o-vazhnom-4581523,2026-02-17T11:55:00+00:00
"Йәй миҙгеле - үҙе бер ғүмер, тиҙәр бит. Ана шул миҙгелдең һәр көнөнөң, һәр сәғәтенең ҡабатланмаҫ булыуын аңлап, ҡәҙерен белеп үткәрһәң, ҡыҫҡа ғына йәй бауыры ла һәптеюҡ оҙон тойола. Ошоно яҡшы аңлап, бик борон, анығыраҡ итеп әйткәндә, 1972 йылда беҙҙең Ҡыпсаҡ (Әбделмәмбәт) һигеҙ йыллыҡ мәктәбен (унда Һарағы, Карҙун ауылдарынан да килеп уҡыйҙар ине) тамамлаған класташтар менән әллә ҡасандан бирле хыялланған осрашып алырға ине тигән ниәтебеҙҙе тормошҡа ашырып ҡуйырға насип булды. Ысынлап та, мәктәпте тамамлауға ярты быуаттан ашыу ғүмер үтеп китһә лә, осрашыу сараһы йылда ла кисектерелә килде: йә коронавирус ҡамасаулай, йә тағы ла икенсе бер етди сәбәп табыла. Ул арала мәктәпте бер йылда тамамлаған 18 кешенең байтаҡ ҡыналары ахирәт донъяға күсергә лә өлгөрҙө. Һәм бына, ниһайәт, ошо үтеп барған аҙнала класташтар осрашыу өсөн Ҡурғашлы ауылындағы кафеға йыйылдыҡ. Шул уҡ ҡыҙҙар, шул уҡ егеттәр, тип үк әйтеп булмай инде, сөнки ҡайһы берәүҙәр менән осрашмағанға, ни тиһәң дә, 53 йыл ғүмер үтеп киткән бит? ! Ә былай, әлхәмдүлилләһ, хәтирәләрҙе яңыртып, һәүетемсә ултырҙыҡ. Сарабыҙҙы үҙебеҙҙең моңло һандуғасыбыҙ - талантлы һәүәҫкәр йырсы, Башҡортостандын атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Гөлгөнә Абдуллина - Ырыҫҡолова матур - матур йырҙары менән биҙәһә, мәктәп йылдарында уҡ шағирә булараҡ танылып, хәҙерге көндә 4-5 йыйынтыҡ авторы булырға өлгөргән Зәйтүнә Сафиуллина - Айытбаева мәктәп йылдары иҫтәлеге итеп яҙылған байтаҡ шиғырҙарын уҡып ишеттерҙе. Башҡалар ҙа алма беҙ ауыҙға төш, тип, тик кенә ултырманы, әлбиттә. Иҫтәлеккә бер - беребеҙгә гөлдәр бүләк итешеү ҙә йәтеш булды. Ғөмүмән, йыр - бейеү, нәфис һүҙ, шаян таҡмаҡтар менән үрелеп барған осрашыу кисәһе бик йәнле һәм йәмле үтте. Афарин үҙебеҙгә! Ғәзилә Бүләкова, филология фәндәре кандидаты.",Ярты быуаттан - 53 йылдан һуң осрашҡандар,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Йәмғиәт,1756,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-11/yarty-byuattan-53-yyldan-u-osrash-andar-4310566,2025-07-11T10:25:00+00:00
"Киләһе аҙым – иман йортоноң ҡыйығын ремонтлау, фасадты көпләү. Барлыҡ кәрәкле тикшереүҙәр башҡарылған, техник ҡарарҙар ҡабул ителгән. Артабан киләһе йылда эске биҙәү эштәренә тотонорға ниәтләйҙәр. Башҡортостан Башлығы  «Әр-Рәхим» мәсетенең эштәр оҙаҡҡа туҡталып торған иң ҡатмарлы объекттарҙың береһе булыуын билдәләне. « Төҙөлөштө туҡтатмау мөһим, халыҡ алға барыуыбыҙҙы күрергә тейеш. Алла ярҙамы менән барыһын да эшләйәсәкбеҙ. Беҙгә ярҙам иткәндәргә рәхмәт », – тине Радий Хәбиров.",«ӘР-РӘХИМ» МӘСЕТЕ МАНАРАЛАРЫНДА ТӨҘӨЛӨШ ТАМАМ,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,484,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-31/r-r-him-m-sete-manaralarynda-t-l-sh-tamam-4104221,2025-01-31T15:28:00+00:00
"- Ат тиҙәге һибәм һәр ваҡөыт, химикатлап-мимикатлап тормайым, Аллаға шөкөр. Кушнарендан ҡоҙаларым килтереп тора. Әле бөтөп китте әле. Тағы заказ бтрермен тип торам. Бына күрәһеңме? -тип маҡтанды Альбина, бала башындай эре помидорҙарына күрһәтеп. - Уны ҡайҙан алырға бит әле? - Ипподромға барып ҡара, ат заводы ла бар. Бик булмаһа, яҡын – тирә районға барып кил, - тип кәңәш бирҙе Альбина. Гөлмирә, хужалыҡ тауарҙары магазинынан сүп һала торған шыптыр тоҡтар, унар кило һыйҙырышлы, алыпһатарҙар тауар ташый торған ике баул һатып алды ла, автобусҡа ултырып, ипподроиға китте. Юлы уңманы. Беҙҙең аттарҙы йәйгелеккә районға алып киттеләр, аҙбар тап-таҙа, - тинеләр. Бер ниәт иткәс, берәй районға барып килергә булды. Иртүк тороп ҡәһүә генә эсте лә, электричка менн Шишмә районына юлланды. Бер станцияға яҡын ғына ятҡан ҙур ауылды күрҙе лә, төшөп ҡалды. Сәйғәфәр тигән ауыл икән. Урамда тәүге осраған кешенән: Һаумыһығыҙ! Ҡайҙан ат тиҙәге алырға була икән? - тип һорашҡайны, уныһы әллә аңламаны, Гөлмирәгә иҫәр кешегә ҡараған кеүек итеп ҡараны ла, бер һүҙ әйтмәй үтеп китте. ""Ат тиҙәге булһа, шул Ғатауллала була инде. Ул ғына йылҡы малы тота, анау комбайн торған йортҡа барығыҙ, - тип күрһәтте бер ҡатын. – Үҙе өйҙә түгелдер, ҡатыны Рәйҙә өйҙә тора торған"". - Һеҙгә нимә кәрәк? Йомартҡамы, май-ҡаймаҡмы? -тип һораны ишек алдында йөрөгән хужабикә. - Һаумыһығыҙ, Һеҙ Рәйҙәме? Миңә ат тиҙәге кәрәк ине, - тине Гөлмирә ҡыйыуһыҙ ғына. – Шуны һибеп ҡарарға ине, юҡһа, баҡсамда бер нәмә лә үҫтерә алмайым. - Эйе, һатабыҙ, әлбиттә, һатабыҙ! Һеҙгә күпме кәрәк? Дөрөҫөн әйткәндә, уларҙың быға тиклем тиҙәк һатып ултырғандары юҡ ине. Гөлмирә шул тиклем юл килгәс, һатып алырға ла риза ине. Ике шыптыр тоҡто баулдарҙың эсенә урынлаштырҙы ла, һыйғансы ат тиҙәге тултырҙы. Еҫе сығып тормаһын тип баул эстәрендәге тоҡтарҙы ныҡлап бәйләне. Хужабикә һораған бер меңлекте бирҙе лә, ҡушарлап бәйлгән баулдарҙы аллы – артлы яурынына артмаҡлап ҡайтырға сыҡты. Рәйҙә иһә, тиҙәктән дә вҡса эшләй алғанына шатланып, иренә шылтырата һалды. Ат тиҙәге һатыла, адресы шундай"", тип иғлан яҙып ҡуйҙы. Йөгө яурынын ныҡ баҫһа ла, Гөлмирә ат тиҙәге таба алғанына ҡәнәғәт ине. -Әйбер һатып йөрөйһөгөҙмө? Нимәләрегеҙ бар? – тип ҡыҙыҡһынды ҡаршыһына осраған бер ҡатын. - Бер нәмә лә һатмайым, үҙем Рәйҙәнән ат тиҙәге һатып алдым баҡсама. - Ыстағафирулла! Ат тиҙәген дә һата башлағандар икән һыҡмырҙар, - тип аптырап тороп ҡалды ҡатын. Сумкаларын йөкмәп станцияға барып еткәнсе тамам хәлдән тайҙы Гөлмирә. Билет алып, электричкаға ултырғайны, арыуы еткәнме, иҙерәп йоҡлап киткән. Төшөндә үҙенең баҡсаһында тоҡлап-тоҡлап ҡыяр, баклажан, йәшникләп эре помидор йыйғанын күрҙе. Дим станцияһын үткәс, уянып китһә, сумкаларынан елдәр иҫкән. Урлағандар, сумкаларымды урлағандар! , - тип вагон яңғыратып ҡысҡырҙы Гөлмирә аҙарынып. Ике ир кеше баулдар йөкмәп Дим станцияһында төшөп ҡалды, - тинеләр ишек янында ултырған пассажирҙар. Өфө вокзалына еткәс тә полиция бүлегенә йүгерҙе. Ах та ух килеп хәлен аңлатып бирҙе. Сумкаларымда бик ҡыйбатлы әйберҙәр ине, - тип тә өҫтәне. Полиция хеҙмәткрҙәре шунда уҡ Дим станцияһы менән бәйләнешкә керҙе. Борсолмағыҙ, йыраҡ китмәһәләр, әйберҙәрегеҙ тиҙ арала табылыр, - тинеләр Гөлмирәгә. Урлаған ике ир Дим станцияһына яҡын вғвслыҡ араһында Гөлмирәнең сумукаларын аҡтарып ултырған саҡта тотолдо. Нимә урлағандарын белгәс, икеләтә үрһәләнделәр. Полиция хеҙмәткәрҙәре Гөлмирәгә сумкаларын ҡайтарып бирҙе. Кисен телевизор ҡарап ултыра ине, криминаль яңылыҡтар күрһәтәләр: Ике ир кеше электр поезында Өфөлә йәшәүсе ханымдың ике сумка ат тиҙәген урлаған. Бурҙар тотолоп яуапҡа тарттырылды. Урланған әйберҙәр ханымға ҡайтарып бирелде, - тинеләр. Был хәбәр шунда уҡ интенет сайттарында таралды. Харис Шәрипов.",Йәй аҙағында. Юмореска. Харис Шәрипов.,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Әҙәбиәт,3691,https://bashkizi.ru/news/-bi-bal-ysh/2025-09-13/y-y-a-a-ynda-yumoreska-haris-sh-ripov-4386475,2025-09-13T14:27:00+00:00
"Балыҡсы: - Баҡсамда йорт, ҡалала фатир һәм машина булдыр. - Кредитҡамы, әллә бүлеп түләү шарты менәнме? - тип асыҡларға теләгән балыҡ. Балыҡсы оҙаҡ уйлап тормаған: - Йә, һайла: бешерәйемме, әллә көнбағыш майына һалып ҡыҙҙырайыммы? - тигән.",Алтын балыҡ,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,239,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-09-18/altyn-baly-4392783,2025-09-18T10:20:00+00:00
"Барыбыҙҙы аптыратып, кискеһен киләһе аҙнала ял итәсәген, ҡайҙалыр барырға тейешлеген белдереп хайран ҡалдырҙы. Аҙна буйы балалар менән мәш килеүҙән арыйым, батырға ла ял кәрәк, – тине ул, тыныс тауыш менән.",Ошо йәшкә еткәндә үҙгәреп буламы ни?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,206,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-04/osho-y-shk-etk-nd-g-rep-bulamy-ni-4107706,2025-02-04T13:52:02+00:00
".   Унда  күберәген  беҙҙең  кеүек,  ауыл – һөнәрселек  техник  училищеһе  курсанттары,  хәрби – төҙөлөш  ғәскәрҙәрендә  хеҙмәт  итеүсе  һалдаттар  һәм  ниндәйҙер  енәйәт  эшләгән  өсөн  хөкөм  ителеүсе  химик тар  эшләйҙәр  ине. Заводтың  хатта  өс – дүрт  ашханаһы  бар,  анау  ҡәҙәре,  бөтә  ил  буйынса  йыйналған  халыҡты  туйындырыр  кәрәк  бит!  Сменанан  сыҡҡанда  проходнойҙа  торған  контролёрҙар  һәр  береһен ныҡлап  тикшерә.   Берәй  бәләкәй  генә  деталь»  тығып  алһаң да,  тоталар.  Тәүге  тапҡыр  урлашып  эләккәндәргә  штраф  һалалар,  икенсе  тапҡыр  эләкһәң -  дәүләт  милкен  урлап  тотолдо! -  тигән  стендҡа  фоторәсемеңде  эләләр. Өсөнсө  тапҡырында  инде  эштән  ҡыуалар. Беҙ,  егерме  биш  курсантҡа -   мастерыбыҙ   Зөлфәр  Юламанов  исемле  ағай,  күҙ -  ҡолаҡ  булып  йөрөнө.   Матур  кәңәштәрен  биреп,  эшкә  тиклем  оҙатып,  беҙҙе  ундағы  бригадир,  мастерҙарға   тапшырып,  улар   менән  ихлас  аралашты.   Бригадирҙарҙың  күпселеге -    урындағы  халыҡ, ҡойма  аша  төрлө  запас  өлөштәр  бәреп,  ситтән  килгәндәргә  шуларҙы  арҙан  ғына  хаҡҡа  һатып,  үҙҙәренсә  аҡса  эшләп   йөрөгәндәр  икән. Яңы  йыл  алдынан  Зөлфәр  ағай: -Бер – ике  көнгә  өйгә  ҡайтып  киләм.   Һин,  төркөм  старостаһы  булараҡ,  күҙ -  ҡолаҡ  булып  тор инде,  тип  тимер  юл  вокзалына  тиклем   такси  саҡыртты. -Әйберҙәрем  күп,  ярҙам  итеш,   - тигәс,  ике  ауыр   сумаҙанын  күтәрҙем.    Уларына  саҡ  көсөм   етте,  әйтерһең  таш  тултырғандар! .Май  аҙағында  экзамендар  тапшырып,  шофёр   танытмаһы  алып,   совхозға  эшкә  урынлаштым.    Ай   буйына,  бер  боҙоҡ   УАЗ – 469  машинаһына  «планетарка  һәм  хвостовик»  тигән  запас  өлөш  эҙләп,  бөтә  Учалы  районын  урап  сыҡтым.   Аҙаҡ  ҡына,   бер йылғыр  танышым,  Учалы  ауылы  дауаханаһының  гаражында  эшләүсе,   бер  механик ка  барырға  кәңәш  итте. Етмәһә,   ярҙам  һорап,  хатта  уның  исеменә  хат – записка  яҙып  ебәрҙе.  Барып  таптым  шул  кешене.  Ул  мине  баштан – аяҡ  күҙҙән  үткәргәс: -Ошо  адрес  буйынса  бар,  ярҙам  итерҙәр, -  тигәс,  ҡыуанып,  өмөтләнеп,  Учалы  ауылының,   Үҙәк  урамында   урынлашҡан  йортто  барып  таптым.  Эте  өргәнгә,  өйҙән  хужа  килеп  сыҡты.  Бер  - беребеҙҙе  күреп,  ҡыуанышып  киттек!  Беҙҙе  уҡытҡан,  һөнәрсе  иткән,  дан  мастерыбыҙ!   Йомошомдо  әйткәс,  Зөлфәр  ағай  ихлас  йылмайып: - Сумаҙандарҙы  такси  машинаһына  тиклем  үҙең  күтәрешеп  килтерҙең  бит,  тимәк  бында  һинең дә  өлөшөң  бар  бар,  тип  мине  ҡыуандырып,  ҡулыма  кәрәкле  запчасть  өлөштәрен  килтереп  тотторҙо. .Өлөшөңә  төшкән  көмөшөң  була,  -тиҙәр  бит. Тормошта ла  шулай:  бер  көн  шулай   ул  һиңә  өлөшләтә, йә  шатлыҡ – ҡыуаныс,  йә  ҡайғы – хәсрәт  килтереп  тоттора.",Өлөш. Рамай Ҡаһир,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Хикәйә,2695,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-07-24/l-sh-ramay-a-ir-3860120,2024-07-24T14:58:00+00:00
"Фәүзия БәйрәмовафикерләрБүген, 18 декабрьдә Казанда язучы, тарихчы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмованы прокуратурага алып киткәннәр. Казанның Вахитов районы прокуратурасы аңа милләтара ызгыш кузгатуда гаепләп беркетмә төзегән, соңрак Вахитов районы мәхкәмәсе аңа 10 мең сум күләмендә штраф салган. Мәхкәмә сайтында әлеге эшнеңкарточкасыбар. Беркетмә Административ хокук бозулар кодексының 20.3.1 маддәсе нигезендә төзелгән. Бәйрәмова Казанга үзенең иат кичәсен уздырырга килгән булган. Кичә Татарстан Язучылар берлегенең Тукай залында көндезге сәгать өчтә башланырга тиеш иде. Азатлык ачыклаганча, ул вакытында башланмаган. Кичәгә килгән язучы Фәүзия Бәйрәмованы ишек төбендә берничә кеше сагалап торган һәм бина эченә кертмәгән. Бәйрәмованы Казанның Вахитов районы прокуратурасы сорау алырга дип алып киткән. ыелган кешеләрнең берничәсе Бәйрәмова нинди сәбәп белән тоткарлана дигәч, авап бирелмәгән. Язучы ярты сәгатьтән кире киләчәк диелгән. Бәйрәмованы алып китүләре хакында халыкка да игълан ителгән, кешеләр аңа карап таралышмаган. Чара ансыз гына башланган, үзе ул кичке бишләрдән соң килеп кергән. Тамашачылар белән тулы зал аны алкышлап каршы алган. Бәйрәмова сәхнәдән аны Казанның Вахитов районы прокуратурасы сорау алырга дип алып киткәнен, аңа беркетмә төзелгәнен әйткән. ""Кайчандыр чыккан интервьюда ""Татарстан икьтисади суверенитет алды, ә милли суверенитет юк"". ""Татар мәктәпләре бетте"" дигән сүзләр милләтара ызгыш чыгара дип беркетмә төзелде"", дип аңлаткан ул. Әлеге өмләләрнең кайсы басмада чыкканын ул әйтмәгән. Бәйрәмовага шушы берничә сәгать эчендә мәхкәмә дә булган, аңа 10 мең сум штраф карары чыгарылган. Аннары ""Анам теле"", ""Сөембикә каргышы"" шигырьләрен укыган. Бу кичә аның 75 еллык юбилеена багышланган. Аны Татарстан Язучылар берлеге оештырган. Язучы, әмәгать эшлеклесе, тарихчы һәм татар милли хәрәкәте вәкиле Фәүзия Бәйрәмова белән бәйле яңа шау-шу быел декабрь башында чыкты.5 декабрьдә, язучыга 75 яшь тулган көнне Түбән Новгород өлкөсе мөселманнары диния идарәсе ""За заслуги"" медалетапшырды. Медаль Фәүзия Бәйрәмованың татар һәм мөселман халкының тарихи-мәдәни мирасын саклауга һәм өйрәнүгә керткән зур өлеше, әмгыятьнең рухи кыйммәтләрен ныгытудагы хезмәтләре, шулай ук төп тарихи вакыйгаларны тирәннән өйрәнеп, аларны объектив аңлатуы өчен дип бирелгән. Бүләкләү вакыйгасы Түбән Новгород өскәсендәге татар авылы Шөбиле мәчетендә булган. Әлеге яңалыкны тиз арада -пабликлар күтәреп алды һәм Түбән Новгород диния нәзарәте караган Русия мөселманнары Диния нәзарәтенә ""сеператист""ны бүләклү өчен тәнкыйть уты чәчте. ""Системный пестицид"", ""Рыбарь""телеграм каналлары, Дума депутаты Андрей Луговойһәм башкалар Бәйрәмованың элекке вакытлардагы эшләрен, аңа карата ачылган инаять эшләрен искә төшерде һәм Диния нәзарәте ""радикаллар һәм провокатторлар өчен мәйдан"" бирүдә гаепләде. Аларга Татарстаннан ""Замполит Татарии"" телеграм каналы дакушылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Язучы Фәүзия Бәйрәмованы иат кичәсе алдыннан прокуратурага алып киткәннәр һәм соңрак мәхкәмә 10 мең сум штраф салган,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2972,https://www.azatliq.org/a/33626687.html,2025-12-18T15:49:15+00:00
"Кнәз Владимир гаскәрләренең Кырымдагы Херсонес шәһәрен чукындыруын тасвирлаган диорама. Татарстан итәкчесе Рөстәм Миңнеханов 28 июльдә христианнар бәйрәм итә торган Русияне чукындыру көне белән татарстаннарны котлады. ""988 елда Киевта булган бөек вакыйга күпләгән көнчыгыш славян кабиләләрен рухи көч белән берләштереп безнең дәүләтебезнең киләчәген билгеләде. Узган мең еллыктагы Византия, Алтын Урда һәм Европа мирасын үз эченә алып, христиан, мөселман уңышларын һәм дөньядагы башка цивилизацияләрне үзенә сеңдереп Русия күпләгән милләтләрнең һәм диндарларның ватанына әйләнде "", ди Миңнеханов. Ул Русия президенты Владимир Путин фәрманы белән Русияне чукындыручы бөек кнәз изге Владимирны искә алу чараларының Татарстанда да үтәчәген дә әйтә. әмәгать эшлеклесе, язучы Фәүзия Бәйрәмова әлеге котлауны татар халкын мыскыл итү дип белдерә. Фәүзия Бәйрәмова""Миндә бу котлау бик сәер тәэсир калдырды. Дөресен әйткәндә, бу илбашы турында башыма ул мескен дигән фикер килде. Нәрсә язып бирәләр, шуны имзалап утыра ахыры бу. Укып чыга микән, юк микән, белмим. Укып чыккач, ни имзалаганын аңлый микән? Бу ягы да аңлашылмый. Әгәр ул аңласа, бу ""крещение""нең татарчага тәремәсе ничек була дип сорау бирер иде. Чукындыру була. Шушы чукындыру белән Татарстан халкын котлау өчен, белмим кем булырга кирәктер? ! Татарстан халкының күпчелге мөселманнар бит, татарлар бит. Нәрсә бу чуыкындыру безгә дә кагыламени хәзер? Безнең әби-бабаларыбыз шушы көчләп чукындырылмас өчен утларга кергәннәр, суларга төшкәннәр, каторгаларда харап булганнар. Батыршаларныискә төшерергә кирәк. Батыршага кадәр дә, аннан соң күпме татарлар Иделдә, Уралда, Себердә чукындыруга каршы баш күтәргән. Бу вакытларда күпме мәчетләр, күпме авыллар яндырылган, күпме кешеләр харап булган. Миңнеханов менә шулар турында сорарга тиеш иде. Безне хәзер гасырда котлап утыра, бу коточкыч хәл әлбәттә. Инде тарих мәсьәләсенә килсәк, монда Византиясен дә, Алтын Урдасын да, Киев Русен дә бөтенесен бер казанга салып болгаткан. Бу өч дәүләт – гасырлар буе бер-берләренә дошман булган, бер-берләре белән сугышкан дәүләтләр. Христиан дине бу өч дәүләтне берничек тә берләштерә алмый, ә сугыштыра гына ала. Христиан дине үзе дә православларга, католикларга һәм протестантларга бүленгән. Үз эчләрендә дә күпме каршылыклар бар аларның. Миңнехановның бу котлавын мөселманнарны, татар халкын һәм шул исәптән мине дә мыскыллау дип кабул иттем. Кнәз Владимир белән хәзер болгаталар да, болгаталар, чөнки Русия хуасы исеменә туры килә. Шуңа күрә безнекеләр паровоздан да алдан йөгерәләр. Әмма Миңнеханов татарлар турында да уйларга тиеш иде. Мин бу котлауны мыскыллау итеп кабул иттем. Аның бу котлавы Татарстанга яңа митрополит Феофанның китерелүебелән бер вакыткарак туры килде. Феофан төлке, елан кебек, ул боргаланып эчеңә керә торган кеше. Имеш ул татар телен дә өйрәнергә тели, имеш тегеләй итә, имеш болай итә. Аның ахыргы максаты – барыбер, татарларны чукындыру, үз диненә чакыру. Ул моның өчен бөтенесен: татар телен дә, кирәк икән, кытай телен дә, башкасын да өйрәнәчәк. Әмма аның ахыргы максаты синең халкыңны көчләп чукындыру икән, уянырга кирәк, аңа яраклашырга кирәкми, ул үзе безгә яраклашырга тиеш. Ул хәзер безнең ирләрне дә христиан ирләре дип игълан итәргә мөмкин һәм игълан итәчәк тә. Бу мөселманнарны төрмәләргә утырту, яки милләтчеләрне хөкем итү генә түгел, бу тәре тотып синең иреңне минем ирем дип игълан итеп яңа көрәш башлау дип аңлыйм мин моны. Бар үзгәрешләр дә Мәскәүдән килә, ә мондагы эмиссарлар дәвам итә. Бу хакта халыкка иткереп торган кешеләрне, менә минем кебекләрне, чүпләп торачаклар. Мин тагын әйтәм һәм тагын бер гаеп табарга мөмкиннәр. Ләкин бу сүзләрне кемдер әйтергә дә тиеш. Бу Феофан миңа кайвакытта Ильминскийныда хәтерләтә. Безне чукындыру тарихындагы Ильминский шулкадәр тирән, мәкерле кеше булган, ул татарларны чукындырырга теләгән, әмма Аллаһы тәгалә ирек бирмәгән. Фәүзия Бәйрәмова Язучы, галимә, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра.","""Миңнехановның чукындыру белән котлавы – татар халкын мыскыллау""",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Комментарийҙар,3978,https://www.azatliq.org/a/27156744.html,2015-07-28T09:58:08+00:00
"Иллюстартив фотофикерләрБалтыйк илләренең тышкы эшләр министрлары Русиянең солых сөйләшүләренә мөнәсәбәтен тәнкыйтьләп чыктыЭстония тышкы эшләр министры Маргус Цахна Истанбулга килгән түбән дәрәәдәге Русия вәкиллеген — ""Украинаның һәм бөтен Европаның яңагына сугу"" дип атады. Латвия тышкы эшләр министры Байба Браже Русиянең гамәлләре 2022 елдагы хәлләрне хәтерләтә, ""Русиянең тынычлык теләве күренми"", дип белдерде. НАТО илләре тышкы эшләр министрларының Анталиядә уздырган рәсми булмаган ыенында Норвегия тышкы эшләр министры Барт Эйде фикер белдерде. ""Украинада тотрыклы һәм гадел тынычлыкка ирешү өчен, Европа һәм АКШта Русиягә санкцияләр басымын көчәйтү турында бәхәсләр бара. Норвегия моны хуплый"" диде. Русия һәм Украина сөйләшүләре Истанбулда бүген узарга тиеш. РИА ""Новости""язуынча, очрашу ""төштән соң"" булачак һәм 2022 елда узган урында, ягъни Истанбул үзәгендәге Төркия президенты хакимияте офисында үтәчәк. Русия вәкиллеген Путин киңәшчесе Владимир Мединский итәкли. Шулай ук сөйләшүләрдә Русия тышкы эшләр министры урынбасары Михаил Галузин, Баш штабның баш идарә итәкчесе Игорь Костюков һәм Саклану министры урынбасары Александр Фомин катнашачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Балтыйк илләренең тышкы эшләр министрлары Русиянең солых сөйләшүләренә мөнәсәбәтен тәнкыйтьли,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1258,https://www.azatliq.org/a/33415079.html,2025-05-15T13:06:27+00:00
"- Әсәй, солан иҙәнендә ниндәй ҡан ул? Өфөнән ҡунаҡҡа ҡайҡан Сорамандың һаулыҡ ҡушыр-ҡушмаҫтан тәүге һүҙе шул булды. - Әллә танауың ҡананымы? - Юҡсы! Атаҡ, ниндәй ҡан икән? - Әсәһе Көмөшбикә апай соланға сыҡты ла унан һөйләнә-һөйләнә кире килеп инде. - Кисә Юлиә килен иренән ҡасып йүгереп килеп ингәйне бит. Бахыр, теге хайуаны шау ҡанға батырып туҡмаған. Кит, ул әҙәмдең йәне юҡтыр. Шул ҡурсаҡ кеүек кенә ҡыҙға нисек ҡулы баралыр? Үлтереп ҡуйһа. Уның йоҙроғо ниндәй бит әле. Эсеп алдыниһә, ҡатынын туҡмай башлай. Харап көслө ир, имеш, берәү. Һаман һала башлаған өйөн ослап ҡуя алмай. Ул килен шул тиклем буй-һыны менән ни эшләп шуның менән һаман торалыр. Бахыр, балаһы ла атаһынан ҡото осоп бөткән. Әҙәм балаһы был донъяға кемдәндер туҡмалып йәшәр өсөн түгел, бәхетле булыр өсөн тыуа. Кисә, айырыл да ҡуй, ҡалаға сығып кит, аяҡ-ҡулың бар, теләгән ерҙә эш табырһың, тинем әле. - Әсәй, мине һорашамы һуң? - Юҡ. .Юлиә - Сорамандың тәүге мөхәббәте. Мәктәп йылдарынан, башланғыс кластан уҡ дуҫлашып йөрөнөләр. Мөхәббәт сәс толомон тартыуҙан башлана тиһәң, был бала саҡ шуҡлығы ғына тиҙәр ине. Тик бына уларҙың дуҫлығы көсәйгәндән-көсәйҙе һәм күптәрҙе һоҡландырған мөхәббәткә әүерелде. Уйындарҙа, төрлө сараларҙа улар гел бергә булды. Юлиә уны көтөргә вәғәҙә биреп, армияға оҙатты. Араларҙы оҙон-оҙон яҙылған мөхәббәт хаттары яҡынайтты. Әммә хеҙмәт ваҡытын тултырып, тыуған яғына, һөйгәнен күрергә ашҡынып ҡайтҡан Сорамандың татлы хыялдарын тәүге көндә үк клубтағы күренеш селпәрәмә килтерҙе. Ул көндө Сораман клубҡа килеп ингәндә йәштәр саң туҙҙырып бейей ине. Егет ҡараштары менән һөйгәнен эҙләне һәм артҡы рәттә уны күрҙе. Бәй, янында берәү ултыра түгелме? Шулай шул! Сораман туҡтап ҡалды. Ауылда үҙең иң шәп егет һанаған һуғыш суҡмары Миҙхәт ҡулын Юлиәнең яурынына һалған да рәхәтләнеп нимәлер һөйләй. Ә һөйгәне ауыҙ асып уны тыңлай. Артабан был күренештең дауамын ҡарай алманы Сораман. Ул быларҙың береһен дә күрмәҫ өсөн клубтан сығып йылға буйына барҙы. Унда оҙаҡ ҡына ултырҙы. Тимәк, мине Юлиә алдап йөрөгән, ике йыл буйы алдап хат яҙған. Хәшәрәт! Мине кемгә алмаштырған бит әле. Йүнле әҙәм булһа, бер хәл. Мәктәптә уҡығанда башы икеленән сыҡмаған кешегә. Сораман ауылда бер нисә көн булды ла Өфөгә китте. Теләге юғары уҡыу йортона инеү ине. Университетҡа уҡырға ингәс, ул Юлиәнән бер нисә тапҡыр хат алды. Баҡһаң, ҡыҙ уның адресын әсәһенән алған икән. Әммә ул хаттарҙы уҡып та тормай ваҡ-ваҡ киҫәктәргә йыртҡыслап, сүп кәрзиненә ташланы. Артабан хаттар килеүҙән туҡтаны. Бер ҡайтҡанында Сораман әсәһенән Юлиәнең теге Миҙхәткә кейәүгә сығыуын ишетте. Шулай ҙа онота алманы Юлиәне Сораман. Юлында байтаҡ ҡыҙҙар осраны, ни эшләптер күңелдәре берегә алманы. Бына хәҙер утыҙ бишкә лә етте. Теге ваҡыттағы хәлде хәтеренә төшөрә лә үкенеп, уфтанып ҡуя ул. Ниңә генә хаттарын уҡыманым, бәлки, аңлашыр инек, тип уйлай. Аҙаҡ Юлиәнең әхирәттәренән һөйгәненең теге һуғыш суҡмары менән бер ниндәй бәйләнештә булмауын ишетте. Сораман ауылға ҡайтҡан әсәһенән Юлиәнең тормошо хаҡында ишетеп, белеп торҙо. Үс иткәндәй, өйҙәрен уларҙан бер өй аша ғына һалып ҡуйҙылар. Ҡасандыр ауылда шуның кәрәген бирҙем, быны төйҙөм әле, тип йөрөгән әҙәмдең кешесә донъя көтөү, өй-тирәһен ҡарау, бала тәрбиәләү уйында ла юҡ. Бөтә донъя йөгө Юлиә елкәһенә һалынған. Ауылдағы башланғыс мәктәп ябылғанлыҡтан, ҡатын магазинға һатыусы булып эшкә ингән. Иртәгәһенә Сораман тәҙрәнән ҡыҙын етәкләп китеп барған Юлиәне күреп ҡалды. Йөрәге һыҙҙы. Элекке һылыу ҡыҙ урынына ябығып бөткән, йонсоған ҡатын ине. Их, теге ваҡыт ниңә генә аңлашманыҡ икән? Уның тамсы ла ғәйебе булмаған бит. Хаттарын асып уҡырға кәрәк булған. Был тиклем йүнһеҙ кешемен дә инде үҙем, - тип үҙен битәрләне. Көндәрҙең береһендә ауылдан әсәһе шылтыратты ла Юлиәнең ире үлеп ҡалыуы хаҡында хәбәр итте. Унан: - Шул тиклем һәйбәт ҡыҙ бит Юлиә. Ауырып китһәм, аптеканан барып дарыу, магазиндан аҙыҡ-түлек алып килә. Бәхете генә булманы шул. Шундай киленең булһа ине ул, - тип әйтеүендә ниндәйҙер бер ишараны ла аңлағандай булды Сораман. Ял көнө еткәс тә Сораман ниндәйҙер бер тулҡынланыу менән ауылға юлланды. Был юлы йәшлек мөхәббәте менән аңлашасаҡ, һөйләшәсәк. Бынан һуң Юлиәне бер кемгә лә бирмәйёсәкмен, - тип уйланы ул. Өфөнән ҡунаҡҡа ҡайҡан Сорамандың һаулыҡ ҡушыр-ҡушмаҫтан тәүге һүҙе шул булды. - Әллә танауың ҡананымы? - Юҡсы! Атаҡ, ниндәй ҡан икән? - Әсәһе Көмөшбикә апай соланға сыҡты ла унан һөйләнә-һөйләнә кире килеп инде. - Кисә Юлиә килен иренән ҡасып йүгереп килеп ингәйне бит. Бахыр, теге хайуаны шау ҡанға батырып туҡмаған. Кит, ул әҙәмдең йәне юҡтыр. Шул ҡурсаҡ кеүек кенә ҡыҙға нисек ҡулы баралыр? Үлтереп ҡуйһа. Уның йоҙроғо ниндәй бит әле. Эсеп алдыниһә, ҡатынын туҡмай башлай. Харап көслө ир, имеш, берәү. Һаман һала башлаған өйөн ослап ҡуя алмай. Ул килен шул тиклем буй-һыны менән ни эшләп шуның менән һаман торалыр. Бахыр, балаһы ла атаһынан ҡото осоп бөткән. Әҙәм балаһы был донъяға кемдәндер туҡмалып йәшәр өсөн түгел, бәхетле булыр өсөн тыуа. Кисә, айырыл да ҡуй, ҡалаға сығып кит, аяҡ-ҡулың бар, теләгән ерҙә эш табырһың, тинем әле. .Юлиә - Сорамандың тәүге мөхәббәте. Мәктәп йылдарынан, башланғыс кластан уҡ дуҫлашып йөрөнөләр. Мөхәббәт сәс толомон тартыуҙан башлана тиһәң, был бала саҡ шуҡлығы ғына тиҙәр ине. Тик бына уларҙың дуҫлығы көсәйгәндән-көсәйҙе һәм күптәрҙе һоҡландырған мөхәббәткә әүерелде. Уйындарҙа, төрлө сараларҙа улар гел бергә булды. Юлиә уны көтөргә вәғәҙә биреп, армияға оҙатты. Араларҙы оҙон-оҙон яҙылған мөхәббәт хаттары яҡынайтты. Әммә хеҙмәт ваҡытын тултырып, тыуған яғына, һөйгәнен күрергә ашҡынып ҡайтҡан Сорамандың татлы хыялдарын тәүге көндә үк клубтағы күренеш селпәрәмә килтерҙе. Ул көндө Сораман клубҡа килеп ингәндә йәштәр саң туҙҙырып бейей ине. Егет ҡараштары менән һөйгәнен эҙләне һәм артҡы рәттә уны күрҙе. Бәй, янында берәү ултыра түгелме? Шулай шул! Сораман туҡтап ҡалды. Ауылда үҙең иң шәп егет һанаған һуғыш суҡмары Миҙхәт ҡулын Юлиәнең яурынына һалған да рәхәтләнеп нимәлер һөйләй. Ә һөйгәне ауыҙ асып уны тыңлай. Артабан был күренештең дауамын ҡарай алманы Сораман. Ул быларҙың береһен дә күрмәҫ өсөн клубтан сығып йылға буйына барҙы. Унда оҙаҡ ҡына ултырҙы. Тимәк, мине Юлиә алдап йөрөгән, ике йыл буйы алдап хат яҙған. Хәшәрәт! Мине кемгә алмаштырған бит әле. Йүнле әҙәм булһа, бер хәл. Мәктәптә уҡығанда башы икеленән сыҡмаған кешегә. Сораман ауылда бер нисә көн булды ла Өфөгә китте. Теләге юғары уҡыу йортона инеү ине. Университетҡа уҡырға ингәс, ул Юлиәнән бер нисә тапҡыр хат алды. Баҡһаң, ҡыҙ уның адресын әсәһенән алған икән. Әммә ул хаттарҙы уҡып та тормай ваҡ-ваҡ киҫәктәргә йыртҡыслап, сүп кәрзиненә ташланы. Артабан хаттар килеүҙән туҡтаны. Бер ҡайтҡанында Сораман әсәһенән Юлиәнең теге Миҙхәткә кейәүгә сығыуын ишетте. Шулай ҙа онота алманы Юлиәне Сораман. Юлында байтаҡ ҡыҙҙар осраны, ни эшләптер күңелдәре берегә алманы. Бына хәҙер утыҙ бишкә лә етте. Теге ваҡыттағы хәлде хәтеренә төшөрә лә үкенеп, уфтанып ҡуя ул. Ниңә генә хаттарын уҡыманым, бәлки, аңлашыр инек, тип уйлай. Аҙаҡ Юлиәнең әхирәттәренән һөйгәненең теге һуғыш суҡмары менән бер ниндәй бәйләнештә булмауын ишетте. Сораман ауылға ҡайтҡан әсәһенән Юлиәнең тормошо хаҡында ишетеп, белеп торҙо. Үс иткәндәй, өйҙәрен уларҙан бер өй аша ғына һалып ҡуйҙылар. Ҡасандыр ауылда шуның кәрәген бирҙем, быны төйҙөм әле, тип йөрөгән әҙәмдең кешесә донъя көтөү, өй-тирәһен ҡарау, бала тәрбиәләү уйында ла юҡ. Бөтә донъя йөгө Юлиә елкәһенә һалынған. Ауылдағы башланғыс мәктәп ябылғанлыҡтан, ҡатын магазинға һатыусы булып эшкә ингән. Иртәгәһенә Сораман тәҙрәнән ҡыҙын етәкләп китеп барған Юлиәне күреп ҡалды. Йөрәге һыҙҙы. Элекке һылыу ҡыҙ урынына ябығып бөткән, йонсоған ҡатын ине. Их, теге ваҡыт ниңә генә аңлашманыҡ икән? Уның тамсы ла ғәйебе булмаған бит. Хаттарын асып уҡырға кәрәк булған. Был тиклем йүнһеҙ кешемен дә инде үҙем, - тип үҙен битәрләне. Көндәрҙең береһендә ауылдан әсәһе шылтыратты ла Юлиәнең ире үлеп ҡалыуы хаҡында хәбәр итте. Унан: - Шул тиклем һәйбәт ҡыҙ бит Юлиә. Ауырып китһәм, аптеканан барып дарыу, магазиндан аҙыҡ-түлек алып килә. Бәхете генә булманы шул. Шундай киленең булһа ине ул, - тип әйтеүендә ниндәйҙер бер ишараны ла аңлағандай булды Сораман. Ял көнө еткәс тә Сораман ниндәйҙер бер тулҡынланыу менән ауылға юлланды. Был юлы йәшлек мөхәббәте менән аңлашасаҡ, һөйләшәсәк. Бынан һуң Юлиәне бер кемгә лә бирмәйёсәкмен, - тип уйланы ул.","""Бер кемгә лә бирмәйәсәкмен! """,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Ғәләмәт бит,8236,https://henek.info/articles/++-++/2025-06-04/ber-kemg-l-birm-y-s-kmen-4264648,2025-06-04T17:10:00+00:00
"Кырымтатар активисты Марлен МустафаевБогурча (Каменка) бистәсендә яшәүче Марлен Мустафаевның өе янына китерелгән автозак урамны япкан. Тентүнең сәбәпләре аңлатылмый. Тентүдән соң куәт төркеме аны полиция бүлегенә алып киткән.2017 елда да Марлен Мустафаевның өендә үткәрелгән тентү вакытында аның электрон иһазлары, берничә китабы алынган иде. ""Мин иртән идедә эшкә барганда Марленга килгән идем, инде куәт төркеме машиналары тора иде. Нәрсә булды дигән соравыма, оператив эш алып барыла, терроризм сүзен ычкындырдылар. Аңлашырлык бернәрсә сөйләмәделәр, диде шунда булган Марлен Мустафаевның туганы. Иске Кырымда Зарема Куламетованы ял итү бакчасында 250 сәгать мәбүри эш әзасын үтәү вакытында ике машинада килгән куәт төркеме кешеләре алып киткән, кая алып киткәннәрен белмибез, диде кызы. Аннан соң куәт төркеме аларның өенә килгән. Монда Зарема Куламетованың ире Зеки Куламетовның өендә тентү узганда куәт төркеме аңа тупас рәвештә көч кулланып, кызы белән алып киткәннәр. Анда ыелган кырымтатарлар үзләренең ачуларын белдереп торган. Быелның гыйнвар аенда Зарема Куламетованың улы Гирай Куламетовны куәт төркеме өеннән алып киткәндә Киров районы эчке эшләр итәкчесенең урынбасары А. Пригожинны мәсхәрәләүдә гаепләнеп 250 сәгать мәбүри эшкә һәм 20 мең сум әзага тартылган иде. Зарема Куламетова үз гаебен танымаган иде.2014 елдан башлап, Русия Кырымны аннексияләгәч, кырымтатарларны террорчылык, экстремизмда гаепләүләр, урлаулар, үтерүләр, хәбәрсез югалулар, тоткарлаулар арта бара.",Кырымтатарлар өйләрендә яңа тентүләр узды,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Ҡырым,1485,https://www.azatliq.org/a/29469982.html,2018-09-04T08:29:43+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров депутатлар сайлавына һәр муниципалитеттан ""һичшиксез ""махсус хәрби операция""дә катнашучылар, аннан сугышып кире кайтканнар да эләксен"", дип кушкан иде. ""Бердәм Русия"" муниципаль сайлауларга намзәт итеп тәкъдим иткән 380 кешенең күпчелеге - 277 се Украинага каршы сугышта катнашучылар. Бу хакта ТАССагентлыгына фирканең баш шура сәркатибен урынбасары Сергей Перминовәйткән. Украинага һөүмдә катнашкан намзәтләр иң күп булган төбәкләр: Краснодар крае (69), аннексияләнгән Кырым (48) һәм Башкортстан (34). Татарстаннан шундый ничә намзәт булуы әйтелми.3 июньдә, Башкортстан башлыгын сайлау турында фикер алышкан чакта республика башлыгы Радий Хәбиров Башкортстанда депутатлар сайлавы да көтелә дип искәртте һәм муниципалитет башлыкларына мөрәәгать итеп, һәр муниципалитеттан Украинадагы сугышта катнашучылар да тәкъдим ителсен дипсорады. ""Игътибар итүегезне сорыйм, депутатлар арасына һичшиксез ""махсус хәрби операция""дә катнашучылар, аннан сугышып кире кайтканнар да эләксен инде. Анда Ватанны саклаган, чын патриотизмның һәм, гомумән, тормышның нәрсә булуын аңлаучы булдыклы һәм эшчән кешеләр бик күп. Шуңа күрә үтенеч - алар һәр муниципалитетта тәкъдим ителсен"", дигән иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда Украинадагы сугышта булган 34 хәрби муниципаль депутатлыкка намзәт итеп тәкъдим ителгән,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1377,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ukrainadagi-sugishta-bulgan-34-harbi-munitsipal-deputatlikka-namzat-itep-takdim-itelgan/33076737.html,2024-08-13T10:49:38+03:00
"3 сентябрҙә Ырғыҙлы урта мәктәбендә стоматология кабинеты асылды. Уны асыу тантанаһында район хакимиәте башылғы Р. Абдуллин, мәғариф бүлеге етәксеһе Г. Ғәлләмова ҡатнашты. Матур, уңайлы һәм заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған стоматология кабинеты Һаулыҡ һаҡлау милли проекты линияһы буйынса Ҡанатлан республика мәғариф проектының «Сәләмәт йылмайыу» модулен тормошҡа ашырыу сиктәрендә асылды. Был бөтәһе өсөн дә мөһим ваҡиға. -Бөгөнгө көндә мәктәптә белем алған 78 бала сифатлы стоматологик ярҙам менән тәьмин ителәсәк. Теш ауырыуҙарҙын иҫкәртеү буйынса профилактик саралар ҙа үткәреләсәк. Уҡыусыларға ныҡлы һаулыҡ һәм матур, сәләмәт йылмайыу теләйем! – тине Рәмил Миңлеәхмәт улы. Район етәксеһе шулай уҡ мәктәптең, мәктәп яны интернатының матди-техник базаһы менән танышты, мәктәп етәкселеге менән учреждениеның эшмәкәрлегенә бәйле хәл итәһе мәсьәләләрҙе барланы. Сығанаҡ: Рамиль Абдуллин",Ырғыҙлы мәктәбендә стоматология кабинеты асылды,['Мәғариф' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Сәләмәтлек,895,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-09-04/yr-y-ly-m-kt-bend-stomatologiya-kabinety-asyldy-4372648,2025-09-04T08:20:00+00:00
"Йәш саҡта бигерәк башһыҙ булдым. Ә кем 15 йәштә киләсәк тураһында етди уйланһын? Ата-әсәйемде тыңламаным, йүнләп уҡыманым, бик иртә ҙурайҙым. Бының һөҙөмтәһе: 16 йәштә әсәй булдым. Тик ул саҡта миңә бала кәрәкмәй ине. Дуҫтарым күңел асҡан саҡта балаға батып ултырғым килмәне. Ярар ярҙамға атайым менән әсәйем килде. Ипләп кенә ҡыҙымды уларға ташланым да, бәләкәй ҡаланан Өфөгә ҡастым. Әсәйем ул саҡта йәш, саҡ 40 тулып үткәйне. Тик ейәнсәрен ҡарар өсөн эшен ташланы һәм уны үҫтерҙе. Мин иһә ҙур ҡалала шаштым ғына. Шулай ҙа 20 йәш тулыуға аҡыл ултыра башланы. Ауыр булһа ла, аҡсалы урынға эшкә төштөм. Эш күп булғас, яҡындарым янына йыш ҡайтып булманы, шулай ҙа ике айға бер аҡса ебәреп торҙом. Яйлап аяҡҡа баҫтым, ипотекаға ҙур булмаған фатир алдым. Ир-ат менән әллә ни борсоҡ бешмәне. Шуға күрә ҡыҙымды үҙемдең янға алғым килде. Балалары менән йөрөгән әхирәттәргә, таныштарға ҡарап күҙем ҡыҙа башланы. Мин дә ҡыҙымды үҙем үҫтерә, уны матур итеп кейендереп мәктәпкә йөрөтә алам бит. Әле уға 9 йәш. Тик ҡыҙым минең менән йәшәү түгел, һөйләшкеһе лә килмәй. Әсәһе түгел, апай итеп тә күрмәй, хөрмәт итмәй. Әсәйемә әсәй тигәнен ишеткәс бигерәк ҡыйын булды. Ата-әсәйем барыһына ла үҙең ғәйепле, ҡыҙың ташлап киткәнеңде аңлай бит, тиҙәр. Улар ҙа баламды бик биргеләре килмәй кеүек тойолдо. Миңә ныҡ ҡыйын. Баламды нисек ҡайтарырға белмәйем. Уны яратҡанымды аңланым, үҙем матур итеп үҫтергем, уның менән әхирәт булғым килә. Кәңәш бирегеҙсе, ни эшләп ҡарайым икән? Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡыҙым әсәйемә әсәй ти.,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,1566,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-03/y-ym-s-yem-s-y-ti-4527618,2026-01-03T00:31:00+00:00
"Зөлфия СитдыйковафикерләрКазан активисты Зөлфия Ситдыйковага ""9 ай"" дигән плакаты өчен нацизмны аклау турында инаять эше ачылган. .Реалии хәбәр итүенчә, инаять эше нигезенә Казан төбәкара экспертиза үзәге белгечләре лингвист Екатерина Палехаһәм психолог Анастасия Касыймовабиргән йомгаклау яткан. ""9 ай"" дигән плакаттагы өч хәрефтә алар ""Совет берлеге кораллы көчләре эшчәнлеген тискәре бәяләү"", ""хәрби дан көненә һәм истәлекле көннәргә тискәре бәя бирү"", ""Кызыл Армия вәкилләренә карата тискәре бәяләмә тудыруга юнәлдерелгән мәгълүмат"", ""хәрби дан көнен һәм истәлекле көнне кадерсезләү"", ""Бөек Ватан сугышы ветераннарының дәрәәсен һәм абруен төшерү"" кебек билгеләр тапкан28 апрельдә полиция Казандагы ике активистны -Зөлфия Ситдыйковаһәм Вера Отрешканытоткарлаган иде. Активистларның берсе үзе белән шигарьләр алган булган. Бер шигарьгә ""9 май"" дип, икенчесенә ""м"" хәрефен өстен аска әйләндереп язганнар (мөгаен, ""сугыш"" дигән сүзнең инглизчәсе – """" күз уңында тотылгандыр). Июльдә Ситдыйковага каршы Русия кораллы көчләрен ""дискредитацияләү"" турында (инаять кодексының 280.3 маддәсе)инаять эше ачылды. Куәт оешмалары вәкилләре активистның фатирындатентү уздырдыһәм аны тикшерү комитетына алып китте. Сорау алулардан соң аны килергә мәбүр итүче документ имзалатып ибәрделәр. Августта Татарстан Югары мәхкәмәсе Казан активисты Зөлфия Ситдыйкованың фатирында тентү уздыруны канунсыз диптапты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казан активисты Зөлфия Ситдыйковага «9 ай» дигән плакаты өчен нацизмны аклау турында инаять эше ачылган,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1489,https://www.azatliq.org/a/32685846.html,2023-11-15T13:35:14+00:00
"Аттестат алғас, Ҡолғона ауылына ялға ҡайттым. Йәйен туғандарым менән еләк-емеш йыйырға, бесән сабырға, баҡсалағы түтәлдәргә һыу һибергә яратабыҙ. Ауылыбыҙҙа үткәрелгән төрлө бәйгеләрҙә бергә ҡатнашырға тырышабыҙ. Үҙем Айгиз Баймөхәмәтовтың «Урам балалары» тип аталған китабын уҡып бөтөп барам. Әлбиттә, һәр көнөмдө файҙалы үткәрергә тырышам. Илнур ҒӨБӘЙҘУЛЛИН, йәш хәбәрсе. Ишембай ҡалаһы, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се башҡорт интернат-гимназияһы.",Туғандарым менән бергә!,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Минең өс айым""",451,https://yanshishma.com/articles/mine-s-ayym/2025-09-03/tu-andarym-men-n-berg-4372412,2025-09-03T20:07:00+00:00
"5Подкастта ниләр бар: - Гөлзирә үзенә еш кына сөлек салдыра, хиаманы да. - Ләкин башта белгечләр белән киңәшләшергә кирәк. - Сөлек салдыруның сәламәтлеккә нинди файдасы бар? - Нинди сөлек кулланыла? Аның төкерегендә 150 гә якын файдалы маддә бар. - ""Бөтен кеше сөлек куйдыра, хиама ясата, мин дә барам"", дип иңел карарга ярамый. Әби-бабайлар элек ""начар кан чыгару"" дигән төшенчә булган. Сәламәт булыгыз, подкастта ишеткән киңәшләрне кулланыр алдыннан табиб белән сөйләшегез.",Милли һәм файдалы: сөлек салдыру һәм хиама,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,татарча подкаст,475,https://www.azatliq.org/a/32362124.html,2023-04-13T11:08:25+00:00
"Аттар менән бәйле халыҡ хәтерендә төрлө легендалар йәшәй. Ул телдән-телгә күсә бара. Миәкә районының Боғҙан ауылы эргәһендәге бер урын да Кире айғыр тау араһы тип йөрөтөлә. Бик күптән булған был ваҡиға әле лә онотолмаған. Ауылдың хөрмәтле аҡһаҡалы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, халыҡ мәғарифы отличнигы Кәбир Ноғомановтан был урындың легендаһы тураһында һөйләүен һораныҡ. Борон Кире айғыр тигән бик көслө ат булған ауылда. Бер өйөр аттарҙы ул үҙе һаҡлап тибенгә алып йөрөгән, уларҙың көтөүсеһе булмаған. Ауыл халҡы бик һоҡланған уға. Ҡарлы-боҙло бер көндә аттар тибендә тауҙа йөрөгәндә уларға бер өйөр бүре һөжүм итә. Аттар ҡолондарҙы уртаға алып, уларҙы йыртҡыстарҙан һаҡларға тырыша. Айғыр был ваҡыт бер үҙе бүреләргә ҡаршы сыға. Ҡайһыһын тешләп, ҡайһыһын тибеп аттарға яҡын юлатмай уларҙы. Кире айғырҙың бүреләр менән һуғышҡан, асырғанып кешнәгән тауышы ауылға тиклем ишетелеп торған. Бүреләр көтөүе лә көслө булып сыға. Ҡаты алыш мәлендә айғыр боҙға тайып йығылып китә. Быны көтөп торған күмәк бүре уға ташлана һәм атты харап итә. Айғырҙың бүре өйөрө менән һуғышҡан тау араһына  Кире айғыр тигән исем бирелә. Яйлап халыҡ теленә ул ҡыҫҡартылып Кирайғыр булып инеп китә. Автор фотоһы.",Көслө айғыр бүреләр көтөүенә ҡаршы һуғыша,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,1196,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-21/k-sl-ay-yr-b-rel-r-k-t-en-arshy-u-ysha-4545472,2026-01-21T18:45:00+00:00
"Себердә этнокомпонентка гына калган, атнасына 1-2 сәгать укытылган татар теле елдан-ел сүнә бараДөнья татар конгрессы Милли шурасы президиумы утырышыннан соң Казандагы 2 нче гимназиягә дә прокуратура тикшерүе килгәнлегебилгеле булды. Әлеге гимназия башка төбәкләр өчен дә үрнәк иде, аның укучыларының урыс теленнән БДИ (ЕГЭ) нәтиәләре Русиянең уртача дәрәәсеннән югары булып торды. Прокуратура бу гимназиядә татар теленең дә югары дәрәәдә укытылуын инаятькә тиңләгән булып чыга. Себердә юк андый тикшерүләр, чөнки монда татар милли мәгариф челтәре күптән юкка чыкты инде, этнокомпонентка гына калган, атнасына 1-2 сәгать укытылган татар теле елдан-ел сүнә бара, укытучылар әзерләнми, татар авылларының татар балалары гына укыган мәктәпләре урыс мәктәпәренә филиал булып күчерелеп юкка чыга, туган телдә белем бирү турында сүз дә юк. Туган тел прокуратура карамагына калган Татарстанга да өмет юк хәзер. Кыскасы, мондый шартларда, дәүләт басымы астында утырган татар конгрессы туган телне саклау мәсьәләсен ахырына кадәр хәл итмәячәк, чит төбәкләргә терәк булуы да мөмкин түгел, аңа өмет итеп вакытны әрәм итәргә ярамый. Милли шура президиумына дәүләт кушканны үтәүче дәүләт органына караган кебек кенә карарга кирәк. Алар әнә үткәрсен бәйрәмнәр, бөек шәхесләрне күтәрсен – боларны да кемдер эшләргә тиеш бит. Әлеге вазгыятьтә дәүләттән бәйсез татар итимагый оешмасы төзеп хәрәкәт итү генә кала. Тик менә ул оешмага матди-техник нигез булдырмый торып берни эшләп тә, оешып та булмаячак. Йә булмаса, сәяси, милли дип атамый гына, сәяси төсмере булмаган исем астында татарлардан торган фирка (партия) төзү кирәк. Сугышу өчен түгел, цивилизацияле юллар белән туган телне, милли асылыбызны саклап калу өчен. Башка чара юк. Бу максатка татар байларын әлеп итәргә кирәк. Өмет аларда гына. Акчаларын күңел ачу чараларына, укылмый торган китаплар чыгаруга, спорт ярышларына (спорт – дәүләт эше) сарыф итүдән туктап, туган телне саклау эшенә юнәлтсеннәр иде мөмкинлекләрен. Юкка чыгып бетмәгәндер бит әле аек акыллы милләт пәрвәрләре? !Конгрессның Милли шурасын гаепләргә, аның итәкчеләренең премия алуларын да күпсенергә кирәкми, чөнки алар дәүләт белән халык арасындагы ут эчендә кайнап, иңел булмаган четерекле хезмәт үтиләр, алар өчен куелган кысалардан чыга алмыйлар, чыгармыйлар да аларны. Шуны аңларга кирәк: Татар конгрессы – хөкүмәт структурасының бер тармагы, дәүләт акчасына дәүләт идеологиясен гамәлгә ашыручы оешма ул. Ә дәүләтнең бүгенге көндә төп максаты – Русиянең барлык халыкларын урыс халкы эчендә эретеп юкка чыгару. Өстән бәйрәмнәр белән халыкның милли үзаңын томалап, астыртын канунсыз юллар белән милләтләргә өзлексез, рәхимсез һөүм ясау, туган телне юк итүгә юнәлдерелгән кануннар чыгару бара. Шунысы куркыныч: бу эшне алып баручылар оялу дигән нәрсәне белми, халык фикеренә колак салмый, канунсыз эш итүдән дә ирәнмиләр. Моңа Шәйхразиевның: ""Дөрес эшләгәнбезме, әллә татарча укытып дөрес эшләмәгәнбезме"", дигән сүзләре дәлил. Татар конгессы өстенә милләтне телсез калдырып юк итү юлына алып китү өчен килгән дә ул - хөкүмәт вәкиле.2006 елда Казанда үткәрелгән Бөтенрусия татар укытучылары корылтае дәүләтнең шул елларда ук урыс булмаган телләрне акрынлап юк итү идеясен билгеләп, шуны астыртын гамәлгә ашыру юлына басканлыгын күрсәткән иде. Президиумның үзәгендә утырган, аңа кадәр бөтен татарларның горурлыгы булып, сөекле ""татар президентына"" әверелеп өлгергән Минтимер Шәймиев ул вакытта трибунага чыгып туган тел турында борчылып сөйли башлаган кешеләрне кырт кисеп туктатып торуы белән корылтай делегатларын шаккатырды. ""Гаиләдә өйрәтегез балаларыгызны туган телгә"", диде ул. Үзенең чыгышында шул ""гаиләдә өйрәтергә кирәк""не кат-кат кабатлап: ""Киләчәк милли мәгариф проекты төзелде инде, анда туган телне башлангыч сыйныфта гына укыту каралган"", дип тә белдерде ул. Русия дәүләтенең шовинистик бу юнәлешенә Татарстан итәкчелеге каршы чыкмады, киресенчә, аны тырышып гамәлгә ашыру эшенә тотынды. Бәйрәмнәр үткәрү белән генә мавыккан милли-мәдәни итимагый оешмалар сизми дә калдылар шуны. Галимнәр дә сүз дәшмәде. Әнә Милли шура президиумында мөхтәрәм галимәбез Дания Заһидуллина да бар. Ул да катнашты әлеге укытучылар корылтаенда, тик туган тел файдасына бер сүз әйтмәде, үзенең фәнни эзләнүләренә нигезләнгән зур фәнни доклад ясау белән генә чикләнде. Гомумән, чыгышларның төп асылы галим-голәмәнең, укытучыларның үз тәрибәләре белән уртаклашуына кайтып калды, ил күләмендә туган телнең торышына, хәленә, язмышына бәйле сүз булмады, читтән килгәннәргә ул турыда әйтергә ирек мөмкинлек бирелмәде, туган телне дәүләт дәрәәсендә саклауны тәэмин итүне күз уңаенда тоткан каралар кабул ителмәде. Бу корылтай вакыйгасын тиккә генә искә төшермәдем – сабак ул безнең өчен, бүгенге проблеманы вакытны үткәрмичә хәл итәргә кирәклекне аңлау өчен. Хәзер дә шул корылтайны әзерләп үткәргән кешеләр хәл итә туган тел язмышын, кайсы якка юнәлтүләрен яшермиләр дә, төбәкләрдән килгән кешеләрнең фикерләренә, тәкъдимнәренә колак та салмыйлар әнә. Ә инде прокуратураның, мәктәпләргә бәреп кереп, туган телне укытуны тикшерүе дәүләтнең туган телебезне репрессияләү юлына аяк басканлыгын күрсәтә. инаять эшләрен тикшерергә бурычлы прокуратура туган телне, туган телдә укытуны инаять итеп күрә икән, телдән башланган репрессиянең киләчәктә нинди төс аласын фаразларга гын кала. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Конгресс – татар мәнфәгатен якларлык оешма түгел, яңасы кирәк",['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 1 0],7,Комментарийҙар,5348,https://www.azatliq.org/a/28810870.html,2017-10-23T12:28:19+00:00
"Ғаиләнең терәге – ир-ат, атай кеше. Беҙҙең башҡорт халҡында борон-борондан атай кешегә – ғаилә башлығы итеп, уға ҙур ихтирам, оло хөрмәт менән ҡарағандар, бөгөнгө көндә лә шулай.  Атайҙар – ил терәге, ғаилә – таянысы ла. Октябрҙең һәр өсөнсө йәкшәмбеһендә Атайҙар көнө үткәрелә. Гимназияға  атайҙарҙы байрамға саҡырҙыҡ. Һәр бер синыф концерт номеры әҙерләне. Атайҙарға арнап шиғырҙар һөйләнек, йырҙар йырланыҡ, бүләккә открыткалар яһаныҡ. Фәим Салауат улы Ғайсин етәкләгән ""Дуҫлыҡ"" ҡурайсылар ансамбле сараны дәртле көйҙәре менән биҙәне. Байрам күнелле үтте. Хөрмәтле атайҙар! Һеҙҙе матур байрам, Атайҙар көнө менән ҡайнар ҡотлайбыҙ! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, ғаиләгеҙгә терәк булып, яҡындарығыҙға кәрәк булып, оҙон-оҙаҡ бәхетле ғүмер кисерегеҙ! иныф уҡыусылары. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Атайҙарыбыҙ мәктәпкә килде,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0],6,Хаттар,826,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-10-19/atay-aryby-m-kt-pk-kilde-4431816,2025-10-19T12:05:00+00:00
"Белем усағы «Ватанды һаҡлау һәм хәүефһеҙлек нигеҙҙәре» предмет кабинеты заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылған, тип хәбәр иттеләр Саҡмағош районы хакимиәтендә.",Рәжәп ауылы мәктәбенә - яңы ҡорамалдар,['Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,162,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/r-zh-p-auyly-m-kt-ben-ya-y-oramaldar-4529332,2026-01-04T09:25:00+00:00
"Урманлы-яланлы райондарҙың береһендә йөрөйбөҙ. Мәктәп интернатына урынлаштыҡ та ауыл буйлап тормош өйрәнергә сығып киттек. Ә кискеһен усаҡ янында йә аулаҡ берәй бүлмәлә ни күргәндәребеҙ хаҡында уртаҡлашабыҙ, кәңәштәр әйтәбеҙ. Дөрөҫөн әйтергә кәрәк, бындай эҫе, матур көндә, ғәҙәттә, ауыл кешеләрен тотоуы ла еңел түгел. Күбеһе эштә, йә бесәндә, йә йылға буйында. Һәм ундай осраҡта кеше бик ихласланып китеп үҙ ғәмен, күңелен асып та бармай. Оҙағыраҡ һөйләшеп, тел асҡыстары менән әҙерәк мыйыҡ сылатып алғанда, ниндәйҙер уртаҡ фекергә килгәндә, уртаҡ таныштарҙы тапҡанда ғына, кеше һине үҙ донъяһына алып инә. Ә былай, етәксебеҙ Зиннур ағай әйтмешләй, бухта-барахта ғына ҡул ҡыҫышыу, берәй тарих һөйләп ебәрмәҫһегеҙме, тип ярты сәғәтлек бер-береңдән арҡан тартышыу, киреһенсә, яһалмалыҡҡа алып килә. Шулай ҙалыр. Мин уны урам буйында осраттым. Көн үҙәгендә ат етәкләп китеп бара ине ул. Көн ни тиклем эҫе булһа ла, ҡалын трико кейгәйне, өҫтөндә – пинжәк. Ә уның яғаһында – ромбик, значок. Миндә лә бар ул, университетты тамамлағанда биргәйнеләр, йәнәһе лә, юғары белемле икәнеңде белдергән бер тамға. Ҡулында – сыбыртҡы. Алға эйелеп алған да, бар донъяһын онотоп, яй ғына атлауын белә. Артынан, ҡойроғон һелкеп, бер туҡтауһыҙ башын сайҡап, алаша эйәргән. Нисектер улар икеһе бер-береһен шул тиклем тулыландырған кеүек ине. Йүгәндән ҡулын алһа, ат унһыҙ атламаҫ, ә уның янында ат булмаһа, был бер ҡарасҡы төҫөн алыр кеүек ине миңә. Фотоаппарат аҫып, ҡулыма еңелсә сумкамды тотҡан мин – яҙыусы ишараты – уларҙы ике урам сатында көтөп алдым. – Арыу әле. Сырамытҡандаймын да, юҡ та кеүек. Әллә тиливизырҙа күрҙемме шул үҙеңде? – тип йылмайҙы ҡарт. Йөҙөндәге йыйырсыҡтары улаҡтарына тулған тир ҡояшта шаярып балҡып китә. Күпте күргән, ниндәй төҫтә икәнен бик аңғарып та булмаған сепрәк кепкаһы менән оҙаҡ итеп маңлайын, битен, шунан муйынын һөртөп алды. Йыйырсыҡлы бите хәҙер ниңәлер таушалған китап тышын хәтерләтте. – Нишләп ат етәкләп йөрөйһөң, абзый? – тинем. Бабай тип әйтһәм, килештермәүе лә бар. – Йөк өҫтөндә, йомшаҡта йөрөр сағың түгелме? – Алтын эҙләйһегеҙме ни? – Шаянға оҡшай үҙе. Тик күҙҙәрендә бик осҡон юҡ. Арығанға оҡшаған. Ауыҙынан әҙерәк егеттәрский еҫ тә килгән кеүек. – Эйе, халыҡ хәтеренән, күңеленән алтынын да, баҡырын да эҙләйбеҙ. Шунда берәй төрлө ҡыҙыҡ ҡына тарих һөйләмәҫһегеҙме, тип туҡтатҡайным да үҙегеҙҙе. Танышайыҡ әле. – Исемемде әйттем. Был миңә оҙаҡ ҡына ҡарап торҙо. Алашаһы ла күҙен аҡайтып ҡарағандай тойолдо. Һәм, шуныһы ҡыҙыҡ, икеһенең ҡарашында ла бер һағыш төҫөн төҫмөрләп ҡалғандай булдым. Һуңынан тәүге тәьҫоратымдың улай уҡ дөрөҫ түгеллегенә ышандым. Бабай шуҡ ҡына, йор һүҙле генә булып сыҡты. – Тыуғандан алып алтмыш ете йыл инде Буранғол тип өндәшәләр былай, – тигән булды. – Тарих тиһеңме? – Маңлайына бармағын төртөп алды ла. – Компьютер нөктәһенә дөрөҫ кенә төртһәң, берәй нимә иҫкә төшөргә лә мөмкин ул. Туҡтап тор, хәҙер. Артыҡ йыраҡ китмә, нәчәлствы менән һөйләшеп алам, ана, утлай тор шунда, – тип үҙе атын сиҙәмгә ебәрҙе. Тышаманы ла. Йүгәнен башы аша ырғытты ла, еңелсә муйынына бәйләп ҡуйҙы. Тегенең башын, муйынын һыйпап алды. – Һеҙҙең яҡта ла ҡоролоҡмо шул? Үлән көйрәп янды ла ҡуйҙы, бесән юҡ быйыл. Күрше хужалыҡтан өс күбә алдым әле. Ҡыйбат, шулай ҙа, ике һарыҡҡа ни, ҡыш сығырға етә. – Малайҙыҡы ине. Миңә ҡалды. Аҡһаҡ булһа ла, көслө, тыңлаусан мал… Бер серҙәш шунда. Ул үҙенә кәрәк аҙыҡты еткерә ул. – Һарыҡ наҙан бит ул. Уға әҙерләмәй булмай. Ат аҡыллы. Ул үҙенә еткерә. Шулай бит, Буржуй. – Тағы аты яғына күҙ һирпеп алды. Исеме хәтәр икән. – Өйҙә ике һарыҡ бар, плюс ҡарсыҡ инде. Ҡышҡыһын 4-5-кә әйләнә. – Һарыҡ хаҡы тип, ас тотоп булмай йән эйәһен. Һәйбәт кенә ҡасһа, бәрәкәте булһа, игеҙәк бәрәс тә биреп ҡуя. Тормош бит ул. Арлы-бирле танышыу булды. Улай уҡ бухта-барахта түгел шикелле. Улы, ҡатыны, ике һарығы, бер алашаһы бар икәнен белдем. Ат йәнле икәне аңлашылды. Хәҙер яйлап эшкә күскәндә лә булалыр. – Башлайыҡ. Берәй тарихты иҫкә төшөрмәйекме? – алдыма блокнот менән ручка сығарып ҡуйҙым. Бабайым етдиләнеп киткәндәй булды. Тағы ла баяғы сепрәк баш кейеме маңлайын, бит-муйынын һөртөп-һыйпап сыҡты. – Була ул. Тарих күп тә, тик… бына береһе лә иҫкә төшмәй ҙә ҡуя. Кисә балалар, ейәндәр менән, ҡайтты, ҡоҙалар ҙа һуғылғайны. Оҙағыраҡ ултырып ташланылармы шул. Мин тегенең шулай ҙа тел төбөн ныҡлы аңлап етә алмайым. Ҡоҙаһына ҡағылышлы берәй тарих һөйләмәксеме? Шулай ҙа: Әйҙә һуң, – ти Буранғол абзыҡайым. Шәп егет булып сыҡты был. Бер-беребеҙгә ҡараштыҡ та, икәүләшеп, устарҙы ышҡып-ышҡып тә-әк, тәк-тәк… тип ҡуйҙыҡ. Шунан бер аҙ тын ғына ултырғас, яңы танышым телгә килде. – Иҫкә төштө. Бая уҡ икәүләшеп тотонмай… Тә-әк. Улдарым тураһында һөйләрмен тигәйнем, ярай, башҡаһын. Был хәл теге быуаттың баштарында бына ошо беҙҙең яҡтарҙа, йәғни ҡатайҙарҙа булған. – Аңлашылды. Был тарих үткән быуат баштарында, тимәк, 1900 йылдарҙа булған, тип яҙып ҡуям, – тип блокнотыма теркәгән булдым. Бының мөһим эш икәнен Буранғол абзый алдан уҡ аңлаһын, йәнәһе. – Эйе, эйе, 1900 йылдың көҙөндә, бәлки, йәйендәлер, булған был тарих, тип яҙ, – тине лә тағы туҡтап ҡалды. – Тик ниндәй тарих ине әле ул? – Эйе, тәк-тәгеңде шулай ҡабатлап тор. Иҫкә һәйбәт төшөрә. Иҫкә генә, әлбиттә, – тамаҡ ҡырып алған була. – Эйе, бер абзый таҡта бысҡан. Беләһеңдер инде, элек таҡта бысыу бик ауыр эш булған. Пилорамалар юҡ бит инде, электр ҙа нема. Эре, йыуан бүрәнәне өҫкә ат менән тартып мендерәләр. – Борон нисек аталғандыр. Һәндерә тип яҙ, әйҙә. – Ат бышҡырған тауышҡа иғтибар итеп тә өлгөрә үҙе. – Тәмлеме үлән, урам уртаһында саңлы инде, аша, малҡай, аша, мин хәҙер… Ошондай, – ул ҡоласын киң йәйеп күрһәтә, – оҙон, эре тешле арҡыры бысҡы менән берәү – өҫтән, берәү аҫтан тороп тартып быса. Бүрәнәне оҙонлай бысып ҡара, ҡара тирең сыға. Осона барып сыҡҡансы йәнең сыға. Бына һиңә таҡта. Шул таҡталарҙы берәү Орскиға, Ырымбур яғы була инде, алыҫ араға һатырға китә. Һе, өс-дүрт тәүлек барырға кәрәк. Ылау менән инде, йәнәһе лә, ялан яғында был тауар үтер, тип уйлай. – Йүнсел тип, донъя көтәм, балалар үҫтерәм тип. Беҙ ҙә ике малай үҫтерҙек тә. Тик тауар үтмәй. Йонсоп барып баҙарҙа бер көн, ике көн тора был. Йөктө кире алып ҡайтып булмай ҙаһа, аптырап 12 ҡарбузға алыштырып ҡайта. – Тыңлап ҡына ултыр, 12 икән 12. Йылда ла 12 ай. Бер ҙә 13 түгел. Нишләп икәнен тарих өндәшмәй. Тимә-әк, 12 ҡарбузға алыша. Ҡайтып, ят ризыҡ менән бар ауыл халҡын хайран итәм хәҙер, тигән был. – Ниндәй ҡарбуз, ул саҡта бәрәңге лә ят ризыҡ әле. Артабан киттек. Юлбаҫарҙар юлына сыҡмаған, бүреләр осрамаған. Ҡайтып килә торғас, абзыйҙың башына шәп уй килә: ҡарбузды Биләриткә алып барып һатайым да, уныһы беҙҙән 70 саҡрым, һәм… – Тынып ҡалды. Атына ҡарап алды. Ниһайәт, бөттө шикелле. Тик бабай нимә әйтергә теләне икән? Бер йөк таҡтаны урау юлдар аша ике кәзә бәрәсенә алыштырған – шунан? – Эй, бисәһе, балалары һөйөнгән, ҡарбуз ашағандай булғандар. Хәҙер инде йәшәйәсәкбеҙ, дебет, һөт, ит була, тигән хужа ла. Тик…Бабай моңһоу күҙҙәре менән миңә оҙаҡ ҡарап торҙо. Юҡҡа бушҡа ғына тәк-тәк тип әйттерҙем. Башы ауырта бит инде, йүгереп кенә магазинға барып килһәм дә булған. Бигерәк моңһоу һәм һағышлы ине ҡарашы, ауырыйҙыр. – Шул, көҙөн буй еткереп килгән ике кәзәне бүре ашай ҙа ҡуя. Тормош был! Ярай, хуш! – тине лә алашаһы яғына ыңғайланы. Ул китте, үҙе – алдан, артынан аҡһаҡ алашаһы эйәрҙе. Көй көйләнеме, әллә атына ниҙер һөйләндеме – ҡолағыма оҙаҡ ҡына тауышы салынып торғандай булды. Кискеһен мәктәп интернатына йыйылдыҡ. Ашап-эсеп алғас, йоҡлар алдынан көндө нисек үткәреүебеҙ, кемдәр менән осрашыуыбыҙ, ниндәй тарихтар ишетеүебеҙ тураһында үҙ-ара һөйләшәбеҙ. Етәксебеҙ Зиннур ағай һәм уның янында ошо беҙ төшкән ауылдан мотлаҡ бер вәкил була. – Һин кем менән осраштың? – тип һораны был ауылдың китапханасыһы Зәлифә апай. Бында беҙҙе ашатыусы ла, урынлаштырыусы ла ул ине. – Фамилияһын белмәйем. Буранғол ағайың, тине. Ҡыҙыҡ әңгәмәсе, тик аңлауы ауыр. – тип башлауым булды, бүлдерҙе китапханасы. – Уның аҡылы зәғиф. Тиле. Шуға аңламағанһыңдыр. Еңгәй менән ике ул үҫтерҙеләр. Береһе тәүге Чечен һуғышынан цинк табутта ҡайтты. Икенсеһе ике йыл элек яҙғыһын күрше Хәмит ауылынан кәсептән ҡайтып килгәндә бүре өйөрөнә осраған. Аты ҡайтҡан, үҙен. йыртылып, теткеләнеп бөткән кейеменән генә таный алдылар. Ағай тарихтан уҡытты, хәҙер бик яңылыша. Көн буйы урам буйлап аты менән һөйләшеп тик йөрөй. Һиңә нимәләр һөйләгән булды һуң? «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ТОРМОШ. БУХТА-БАРАХТА (хикәйә),['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],6,Хикәйә,8933,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-18/tormosh-buhta-barahta-hik-y-4352507,2025-08-18T13:45:00+00:00
"Кырымтатар депортациясен искә алу. Акмәчет, 2004 елРусиядә узган президент сайлауның Кырымдагы нәтиәләренә багышланган түгәрәк өстәл сөйләшүендә Кырым әмәгать пулаты рәисе Григорий Иоффе Кырымда ""сөргенгә дучар булган халык"" статусын бетерү тәкъдимен күтәреп чыкты. Ул моны Кырымдагы халыклар арасында ""гаделлек һәм тигезлек булдыру"" нияте белән аңлатты. Янәсе, кайбер халыклар, әйтик кырымтатарлар, бу статус белән файдаланып ташламалар, өстенлекләр таләп итә ала икән. Кырымтатарларның ""Намус"" әмәгать оешмасы Иоффеның бу тәкъдименә кискен тәнкыйть белдереп Кырым итәкчелегенә хат юллады. ""әмәгать пулаты рәисе тәкъдиме артында ни ята? "" дип исемләнгән хатны имзалаган ""Намус"" оешмасы итәкчесе Дильшад Ильясов Азатлыкка әйтүенчә, Иоффеның тәкъдиме – беренче чиратта бу кырымтатарга каршы ясалган адым булып тора. 5Дильшад Ильясов: ""Бу кырымтатарга каршы адым""""Иоффе ""сөрген ителгәннәр"" сүзәннән ваз кичәргә чакыра, сөргенгә дучар ителгән һәм дучар ителмәгәннәр юк, ди ул. Сөргенгә дучар ителгәннәр һәм милләтара мөнәсәбәтләр эшләре комитеты исеменнән дә бу сүзне алып ташларга чакыра. Имеш бу сүз дәүләтнең халык алдында ниндидер йөкләмәләре бар дип аңлауга китерә, кырымтатар халкына ниндидер өстенлекләр, квоталар тәләп итергә мөмкинлек тудыра, милләтләр арасында тигезлекне боза. Алай булса, ни өчен бүген дә һолокост турында сөйлиләр, бүген һолокост юк бит, яһүдләрне үтермиләр, алайса һолокост сүзеннән дә ваз кичәргә кирәк"", диде Азатлыкка Дильшад әфәнде. БУ ТЕМАГА: Танылган һәм танылмаган геноцидлар: кырымтатарлар""Украина чорында Кырым хакимиятендә утырганда (Кырым Югары Радасы рәисе урынбасары булып – ред. ) Иоффе ватаннарына кайткан кырымтатарларның хокуклары торгызылуга да каршы булды. Моны аның түгәрәк өстәлдә әйткән сүзләреннән дә аңлап була. Чыгыш ясаучыларның күбесе кырымтатарларның сайлауда ни дәрәәдә катнашуы хакында сөйләсә, Иоффе, күпләп сөрген ителгән кырымтатар балалары, хатыннар, картлар артында хәрби инаять кылганнар качып әзадан котылып калды, дип белдерде. Ни өчендер ул власовчылар, бандеровчыларны искә алганда аларның кайсы халык вәкилләре икәнен телгә алмый. Бөтен бер халыкны сөргенгә ибәрү Нюрнберг мәхкәмәсе тарафыннан хөкем ителергә тиешле геноцид гамәле иде, ләкин бу эшләнмәде. Халкыбызны талап, йортларыны, ирләрене, мәктәпләрне, мал-мөлкәтне, дәүләтне, барлык хокукларны юкка чыгарып сөрген иттеләр. Халкыбыз бер ярдәмсез, каршылыкларга карамастан үз иренә үз көче белән кайтты. Сез, Иоффе әфәнде, кырымтатарларны хакимияттәге вазифаларга кертмисез, хәтта сез итәкләгән әмәгать пулатына бер кырымтатар вәкилен дә тәкъдим итмисез. (әмәгать пулатында хакимият белән эш итүче мөфтиятнең бер вәкиле бар – ред. ) Үзегез халыклар арасында тигезлеккә каршы торучы, кырымтатарларны гаепләп милләтара мөнәсәбәтләрне кузгатасыз, сезне инаять аваплылыгына тартырга кирәк"", диелә Кырым итәкчелегенә юлланган хатта. Григорий ИоффеШуны да әйтергә кирәк, 2017 елда үзган бер түгәрәк өстәлдә мәктәпләрдә кырымтатар телен дәүләт теле буларак барлык укучылар өйрәнәргә тиеш кирәк дигән табигый таләпне Кырым әмәгәть пулаты рәисе Григорий Иоффе ""вульгарное понимание"", бозыклык дипатаган иде. ""Кырымда өч дәүләт теле – рус, украин һәм кырымтатар теле – бу дөрес, ләкин һәр дәүләт телен мәбүри укыту – дөрес түгел, бу – бозыклык, мәсьәләне ""вульгарно"" аңлау. Дәүләт телләрен 1 нче сыйныфтан укыту һич тә зарур түгел"", диде ул. Кырымтатар телен Кырымда дәүләт теле буларак гамәлгә кертү турында канун өлгесе 2017 елда Кырым Дәүләт шурасында беренче укылышта узганнан соң, Иоффе итәкләгән әмәгать пулаты бу канун өлгесенә дә үзенең тискәре карашын белдергән иде. Моннан соң кырымтатар галимнәре кабат ыелып, канун өлгесенә үзләренең тәкъдимнәрен тәкъдим иттеләр. Бер ел узды, канун әле дә кабул ителмичә ята. Бу юлы Иоффеның ""сөргенгә дучар булган халык"" статусын бетерү тәкъдимен кайбер активистлар кырымтатарларның президент сайлауда актив булмауларына карата реакция дип саныйлар. Иоффе Мәскәүдән искән илләрне сизеп, Кырым хакимиятләренең дә теләкләрен яңгырата ди алар. Кырым әмәгать пулаты әгъзасы, Кырымның беренче кешеләре белән тыгыз элемтәдә торган Александр Форманчук, Кырымда президент сайлауга чыкканнарның саны 71 процент булса, кырымтатарларның да нәкъ 71 проценты сайлауга чыкмады, диде. Кырымда президент сайлауәмәгать пулатының тагын бер әгъзасы Вадим Петров та президент сайлауда кырымтатарлар 30 проценттан да азрак катнашты дип саный. ""Безнең мәгълүматларга күрә, Кырымдагы 1 млн 508 мең сайлаучының 192,6 меңе (12,7) кырымтатарлар. Шулардан сайлауда 56,4 меңе (29,2) катнашты. 2016 елда Русия думасын сайлауда кырымтатарларының 20 катнашты. Сайлауда иң аз катнашкан урыннар – бу кырымтатарлар укмашып яшәгән бистәләр. Монда аларның 3-7 гына катнашты. Кырымтатарларның зур өлеше Мәлес пропагандасы тәэсиренә дучар, Кырым Украинага кайтачак, Кырымда милли-территориаль кырымтатар автономиясе торгызылачак дигән өметләр белән яшиләр"", ди Вадим Петров. Кырым әмәгәть пулаты рәисе Григорий Иоффе соңгы сайлау нәтиәләреннән чыгып итди үзгәрешләр башкарырга кирәк дип саный. Сергей Аксенов һәм Григорий Иоффе (у)""Аерым социаль, милли төркемнәрнең сайлауда катнашу-катнашмаулары, бу төркемнәрнең үзбилгеләнү чарасы, чынбарлыкка, хакимияткә мөнәсәбәтнең күрсәткече булды. Күпмилләтле Кырымда һәр милләтнең сайлауда катнашу дәрәәсен өйрәнергә була, ләкин кырымтатар хәрәкәтләре аеруча игътибарга лаек. Кырымтатарлар яшәгән бистәләрдә сайлау урыннарына халык килмәде. Минемчә, бу Кырымдагы милли сәясәтнең зур бер өлешен яңадан карап чыгуны тәләп итә"", диде Григорий Иоффе. Иоффеның нинди үзгәрешләрне күздә тотканын фараз гына итеп була. Ә менә ""Намус"" кырымтатар әмәгать оешмасының аксакаллар шурасы аның карашларын күпмедер дәрәәдә инде күрсәтте кебек һәм бу хакта хатны Мәскәүдән куелган Кырым башлыгы Сергей Аксенов һәм Кырым Дәүләт шурасы рәисе Владимир Константиновка юллаган. Тик Иоффе үзе дә шул хакимияттәгеләрнең карашын яңгыратучы булып тора дигән шик бар.",Кырымтатар халкының сөргенен оныттырмакчылармы?,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0],7,Ҡырым,5905,https://www.azatliq.org/a/29180858.html,2018-04-22T21:00:00+00:00
Татарстан басуларыТатарстан басуларыТатарстан басуларыТатарстан басулары,"Уңыш бәйрәме һәм ""һавалы саннар""",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Комментарийҙар,72,https://www.azatliq.org/a/25146024.html,2013-10-23T17:24:25+00:00
"уртаклашуртаклашбастырНи кадәр күбрәк тел белсәгез – олы яшьтә хәтер шул кадәр яхшырак булачак, ди АКШ галимнәре. Көн саен алма һәм банан ашау Альцһаймер чиреннән саклый. уртаклашуртаклашбастыр","Телләр өйрәнегез, алма ашагыз!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,193,https://www.azatliq.org/a/alzheimer/1776469.html,2009-07-14T17:55:27+03:00
"Йәштәр һәм балалар милли проектына ярашлы (национальный проект Молодежь и дети) Башҡортостанда 203,3 миллион һумлыҡ ҡорамал алынды, тип хәбәр итә республиканың Мәғариф министрлығы. Төбәктә белем биреү ойошмалары инфраструктураһы үҫешенә ныҡлы иғтибар бирелә, улар заманса техника менән йыһазландырыла, айырып әйткәндә, Хеҙмәт һәм хәүефһеҙлек нигеҙҙәре һәм Тыуған илде һаҡлау кабинеттары яңы ҡорамалдар менән тулылана. Мәктәптәрҙе йыһазландырыу һаны буйынса республикабыҙ илдә 4-се урынды, Волга буйы федераль округында 1-се урынды биләй. 203,5 миллион һумлыҡ йыһаздар алып, республика ҡуйылған бурысты лайыҡлы үтәне. –2025 йылда Хеҙмәт һәм хәүефһеҙлек нигеҙҙәре һәм Тыуған илде һаҡлау кабинеттары 711 мәктәптә йыһазландырылды. Йыһазландырыуҙы модернизациялау тап ошо уҡыу бүлмәләренән башланды. Был фән буйынса дәрестәр мәлендә йәш быуын өс мөһим йүнәлеш буйынса шөғөлләнә: тыуған илде яратырға һәм һаҡларға, тыуған ил мәнфәғәте өсөн хеҙмәт итергә, – тине республиканың мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин. Хеҙмәт фәне буйынса уҡытыуҙы ойоштороу өсөн мәктәптәргә фрезер, лазер, ағас эшкәртеү станоктары алынған. Малайҙар ағас эштәренә өйрәнә, металл менән эшләү серҙәренә төшөнә. Ҡыҙҙар ашарға бешерергә, көнкүреште алып барырға өйрәнә. Автор фотоһы.",Хеҙмәт кабинеттары яңыртыла,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,1250,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-14/he-m-t-kabinettary-ya-yrtyla-4506037,2025-12-14T07:30:00+00:00
Стәрлетамаҡтан етенсе класс уҡыусыһы Динислам Ҡолтомановҡа штурмлау отряды командованиеһы һәм шәхси составы исеменән рәхмәт хаты тапшырылды. Уны яугирҙәрға ярҙам иткәне һәм патриотизмы өсөн билдәләйҙәр. Динислам МХО - ға беҙҙең һаҡлаусыларыбыҙ ихтыяжына ебәргән питбайк бөгөн фронтта бик кәрәк.,Динислам — илһөйәр егет!,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,294,https://amanat.su/articles/care/2025-12-10/dinislam-il-y-r-eget-4501170,2025-12-10T14:45:00+00:00
"Стәрлетамаҡ башҡорт драма театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы Ләйсән КӘРИМОВАға бер-нисә һорау. - Ләйсән Ғәбделбарый ҡыҙы, яңылышмаһам, һеҙ театр донъяһындағы хеҙмәт юлығыҙҙы тап әлеге театрҙа башланығыҙ. - Эйе. 18 йәшлек кенә ябай ауыл ҡыҙы, һис уйламағанда, профессиональ театрға аяҡ баҫтым. Был театрға мин ул саҡта осраҡлы ғына килеп эләккәйнем. Стәрлетамаҡта ойошторолоп ятҡан башҡорт драма театрына режиссер ярҙамсыһы кәрәк икәнлеген ишетеү менән, ике лә уйлап тормай, театрға йүгерҙем. Театрҙың баш режиссеры Гөлдәр Мозафар ҡыҙы ҡаҙаҡ драматургы Дулат Исабековтың Көтөр кешем бар минең тип аталған әҫәре буйынса тәүге спектаклде әҙерләй ине. Тәүге ролемде ошонда уйнаным. Бер генә ролде уйнаным да Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға индем. Уҡып бөткәс, Салауат театрына эшкә саҡырҙылар. Унда йәш артистар етешмәй, хатта отпускыға китә алмай эшләйбеҙ. Ошо йылдарҙа өс тиҫтәгә яҡын образ ижад иттем. Күбеһенсә, трагик, драматик ролдәрҙе бирәләр ине. Шулай итеп, ун ете йыл Салауат театрында эшләргә тура килде. - Белеүемсә, һеҙ Стәрлетамаҡ театрына 2010-сы йылдарҙа килдегеҙ. Һәм үҙегеҙҙе төрлө амплуала уйнаған киң диапазонлы актриса итеп таныттығыҙ. Быны һеҙҙең башҡарған ролдәргә ҡарап әйтергә була. Һеҙ башҡарған комедия ролдәрен ҡарап һын ҡатырлыҡ! Мәҫәлән, Наил Ғәйетбайҙың Азат Йыһаншин сәхнәләштергән Күңелле йәшәйбеҙендәге Гөлсирә ролен алайыҡ. 1-се актта нәзәкәтле, наҙлы ҡатын спектаклдең 2-се актында шул уҡ Гөлсирә ир кеше - министр булып кейенә. Йәнәһе, уның Гөлсирә икәнен танымаһындар, ә йәнә бер персонаж итеп күрһәтергә теләй. Ошо образ бик уңышлы килеп сыҡты. Ҡойоп ҡуйған министр килде лә сыҡты! - Башта килештереп булмай ҙа ҡуя, талапсан режиссер Азат Надир улы шундай шарт ҡуйҙы: үҙеңә тапшырылған ролде еренә еткерергә тейешһең. Артист бит ул образды эштә генә ижад итмәй. Шуға ла уны бала һымаҡ күрәһең (тыуҙыраһың). Ул бала һиндә етешеп килеп тыуырға тейеш Һәр ваҡыт тәүге тамашасыларым – балаларым булды. Был образды ижад иткәндә лә шулай. Иремдең костюмын кейеп уйнаным (көлә). - Шулай ҙа иң яратып уйнаған ролдәрегеҙ ҙә барҙыр? - Флорид Бүләковтың Таштуғай пьесаһы буйынса Вәзих Сәйфуллин ҡуйған спектаклдә төп ролде – телһеҙ ҡыҙ бала Әлиәне уйнаным. Иң тәүге һәм яратҡан ролем бик уңышлы килеп сыҡты. Әйткәндәй, Вәзих Кашаф улы Мәскәүҙә уҡыған, атаҡлы режиссер Г. А. Товстоноговтың уҡыусыһы. Талантлы режиссерҙар ҡулына эләгеүем менән бәхетлемен. Әлеге йәштәргә лә шуны теләйем – һәйбәт режиссерҙар ҡулына эләкһендәр. Сәхнәләге яҙмышың да режиссерҙан тора, ә сәхнәгә яңы ғына аяҡ баҫҡан йәштәр өсөн ул бик мөһим. - Баязит Бикбайҙың Ҡоҙасаһында күмәк сәхнәлә булыуға ҡарамаҫтан, бәләкәй генә ролде лә сағыу итеп күрһәтә белеүегеҙ һоҡландыра. Ләйсән Кәримова тыуҙырған образ ҡыҙ-ҡырҡын араһында нәзәкәтлелеге, килешлелеге менән әллә ҡайҙан айырылып тора. Был – минең мииссиям. Ролем бәләкәйме ул, ҙурмы – еренә еткереп уйнарға тейешмен. Бәләкәй генә ролде лә ҙур итеп ҡабул итә белергә кәрәк. Режиссер йүнәлеш бирә, ә ҡалғанын инде үҙең эшләйһең. Спартак Ильясовтың Биғылый повесы буйынса Айрат Абушахманов ҡуйған спектаклдә өс ролде башҡарам: һалдаттарҙы немец теленә өйрәтеүсе немец теле уҡытыусыһы; икенсе ролем – канцлагерға эләккән ҡатын; өсөнсө ролем – урыҫ ҡатыны Фекла. Ғөмүмән, актер булыу өсөн бик күп уҡырға, эҙләнергә кәрәк. Әйткәндәй, йәнә бер һөнәрем артты: бына икенсе йыл инде сәнғәт колледжы студенттарын сәхнә теленән уҡытам. Салауат театрында эшләгәндә Илдар Вәлиевтың күп спектаклдәрендә уйнарға тура килде. Яратып уйнаған сағыу ролдәремдең береһе – Гарсиа Лорканың Ах, Сапатера, Сапатераһындағы Сапатера ролен тамашасы бик йылы ҡабул итте. Айҙар Зарипов ҡуйған ХХ быуат чумаһында наркомандың әсәһен уйнаным. Һәр ролде йөрәк аша үткәрмәй тороп, тамашасы йөрәгенә үтеп булмай. ""Тамаша"" журналында сыҡҡан мәҡәләнән өҙөк. 2021 йыл, 6-сы һан. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!","Ләйсән КӘРИМОВА: ИҢ ТӘҮГЕ ТАМАШАСЫЛАРЫМ – БАЛАЛАРЫМ, ИҢ ТОҒРО ФАНАТЫМ – ИРЕМ","['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 1 0 1],8,Мәҙәниәт,3834,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-11-24/l-ys-n-k-rimova-i-t-ge-tamashasylarym-balalarym-i-to-ro-fanatym-irem-4479462,2025-11-24T14:35:00+00:00
"Река позывнойлы яугир ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтып, ҡабаттан махсус хәрби операция зонаһына юлланды. Яҡташыбыҙ Мөкәй ауылында тыуып үҫкән. Урындағы мәктәпте тамамлап, Өфө ҡалаһында иретеп-йәбештереүселәр һөнәрен ала. Тәүҙә төрлө эштәрҙә эшләй. Һуңынан Ҡырмыҫҡалы юл төҙөү-төҙөкләндереү идаралығында хеҙмәт итә. Ҡайҙа ғына йөрөһә лә эшенә яуаплы ҡарай, хеҙмәткәрҙәре араһында хөрмәт ҡаҙана. Яугир Үрге Төкөн ауылы һылыуына өйләнгән. Ҡатыны менән өс бала тәрбиәләйҙәр. 2023 йылдың апрелендә үҙ теләге менән махсус хәрби операцияға юллана. Ил тыныслығы, яҡты киләсәк өсөн, мин унда булырға тейешмен. Илебеҙгә хәүеф-хәтәр янағанда, ир-егеттәребеҙ яуға ингәндә, нисек тыныс ҡына өйҙә ятаһың, тине ул. Яугир 30-сы штурмлау бригадаһының артиллерия бригадалары мастеры булып хеҙмәт итә. Бөгөнгө көндә яҡташыбыҙ барыбыҙҙың тыныслығын һаҡлап, махсус хәрби операцияла иле алдындағы изге бурысын намыҫ менән үтәй. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан һайын күстәнәстәр күтәреп мәктәпкә балалар янына килә. Махсус хәрби операциянан ялға ҡайтҡан яугирҙәребеҙ менән күрешеп-осрашыу үҙе бер ҡыуаныслы мәл. Ир-егеттәребеҙҙең хәлдәрен белеп күңел тыныслана, шундай ҡаһарман яҡташтарыбыҙ булыуына ғорурлыҡ хисе тыуа. Яҡташыбыҙ тыуған ауылына һәр саҡ матди яҡтан ярҙам итергә ашҡынып тора. Мәҫәлән, ауыл зыяраттарын кәртәләүгә аҡсалата ярҙам итә. Күптән түгел бер ялға ҡайтҡанында ауыл халҡына эсәр һыу менән тәьмин итер өсөн ҡоҙоҡ ҡаҙытты. Йөрәк ҡушыуы буйынса тыуған ауылына күрһәткән ярҙамы яугирҙең оло йөрәкле, киң күңелле, миһырбанлы булыуын асыҡ күрһәтә. Уға бының өсөн ауыл халҡы исеменән оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Әйткәндәй, ҡоҙоҡҡа яугирҙең ҡыҙы Илмираның исеме бирелде. Ил һаҡларға киткән егеттәребеҙ иҫән-һау әйләнеп ҡайтһын, донъялар тыныс булһын. Еңеүгә ышанайыҡ. Аллаһ бирһә, был көндәр тиҙерәк килеп етергә яҙһын. Гүзәл СЫҢҒЫҘОВА. Мөкәй ауылы.",Йөрәк ҡушыуы буйынса,['Дин' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,1829,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-30/y-r-k-ushyuy-buyynsa-4257764,2025-05-30T21:10:00+00:00
"ЯУГИР. Владислав АБДРАХМАНОВ. Әбйәлил районы, Асҡарҙағы 1-се мәктәп. ФӘНИС ХӨСӘЙЕНОВҠА АРНАЛҒАН СПЕКТАКЛЬ. Дарина ХИСМӘТУЛЛИНА. Салауат районы, Артур Әхмәтханов исемендәге Торналы мәктәбе. САНИТАРКА ГӨЛНӘЗИРӘ. Айгүзәл ИСҠУЖИНА. Сибай ҡалаһы, Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейы.",Уҡыусыларыбыҙ һүрәттәре,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Илһам/Һүрәттәр,285,https://yanshishma.com/news/ilham-hyrattar/2025-11-11/u-yusylaryby-r-tt-re-4461092,2025-11-11T10:40:00+00:00
"фикерләрУфа фән һәм технологияләр университеты Төньяк Кореяның ике югары уку йорты белән хезмәттәшлек итәргә ыена. Аерым алганда Уфа уку йорты Төньяк Кореяның Ким Ир Сен исемендәге институты һәм Ким Чхэк исемендәге политехник университеты белән уртак тикшеренүләр алып бармакчы. хәбәр итүенчә, сүз химия, авиатөзелеш өлкәсендәге хезмәттәшлек турында бара. Моннан тыш Русия студентларына корея телен, ә Русиягә килгән Төньяк Корея студентларына урыс телен өйрәтү турында да сөйләшүләр башламакчылар. Элегрәк Фән-мәгариф өлкәсендә хезмәттәшлек итү турындагы килешүне Казан федераль университеты (КФУ) һәм Төньяк Кореянең Политехник университеты имзалаган иде. Татарстан студентларын Төньяк Кореягә укырга ибәрәчәкләр диелде. Русиядә",Уфа фән һәм технологияләр университеты Төньяк Кореяның ике югары уку йорты белән хезмәттәшлек итәргә ыена,['Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,730,https://www.azatliq.org/a/33431867.html,2025-06-02T12:29:16+00:00
"Билдәле булыуынса,  71 йәшлек ҡатын йорт ҡыйығынан төшкән ҡар  аҫтында ҡалып үлә. Был хаҡта  Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллин хәбәр итә. Уның һүҙҙәренсә, һуңғы ике көндә республикала ҡыйыҡтан төшкән ҡар һәм  боҙҙан бер нисә кеше зыян күргән.",Шок! Пенсионер ҡар аҫтында ҡалып үлгән!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,265,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/shok-pensioner-ar-a-tynda-alyp-lg-n-4582093,2026-02-17T16:40:00+00:00
Был хаҡта Башҡортостандың халыҡ артисы Роберт Юлдашев «Рәсәй» матбуғат үҙәгендә уҙғарылған пресс-конференцияла һөйләне.,Өфөлә «Ел музыкаһы» тип исемләнгән фестиваль үтәсәк,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Мәҙәниәт,119,https://shonkar.com/articles/culture/2025-01-29/f-l-el-muzyka-y-tip-iseml-ng-n-festivale-t-s-k-4101540,2025-01-29T16:47:33+00:00
"Гисметео синоптиктары алдағы байрам көндәрендә — 23 февралдә һәм 8 мартта ниндәй һауа торошо көтөлөүе хаҡында һөйләне. Шулай, Ватанды һаҡлаусылар көнөндә йылы һауа торошо көтөлә. Һауа температураһы көндөҙ -3, төндә -7 градус була. Көслө ҡар яуыуы көтөлә. Алдағы көндәрҙә лә яуым-төшөм фаразлана.8 март тағы ла йылыраҡ буласаҡ. Көндөҙ һауа -1 градусҡаса йылына. Төнгө сәғәттәрҙә -5 градусҡаса һалҡын булыуы көтөлә. Көнө буйы епшек ҡар яуасаҡ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",23 февралдә һәм 8 мартта ниндәй һауа торошо була?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ҡырағай мөхит,550,https://bashgazet.ru/articles/yra-ay-m-khit/2026-02-06/23-fevrald-m-8-martta-nind-y-aua-torosho-bula-4568477,2026-02-06T23:45:00+00:00
"Ә мин ҡалдым. Унан һуң да бер нисә ҡыҙ менән осрашҡылап ҡараным әле. Әммә улар былай ғына, киләсәкте бергә бәйләрлек түгел инеләр. Ул арала йәштәштәремдең өйләнәһе өйләнеп, ситкә китәһе – китеп, урынлашып бөттө. Ауылда минең ишеләр генә ҡалды. Бер ҡалһаң, шулай ҡалаһың икән ул. 35-40-та ла әллә ни һуң кеүек түгел әле, әммә йәш барған һайын ғаилә ҡороу ҡатмарлана. Ә хәҙер мин бөтөнләй өмөтләнмәйем. Тиңдәштәремдең балалары үҫеп етеп, ейәндәр алып ҡайта башланы. Районда яңғыҙ ҡатындар ҙа бар ул. Әммә бер ҙә кейәүгә сыҡмай ҡалғаны бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Күбеһе айырылып ҡайтҡан. Таныштарым араһында ла бар ундайҙар. Тәҡдим яһап ҡарағаным да булды, бала менән алырға ла ҡаршы түгел инем. Ләкин улар ҡабаттан ғаилә ҡороп, ир менән йәшәргә үҙҙәре теләмәй бит! Сөнки айырылып ҡайтҡас, тыныс ҡына йәшәүҙең тәмен татып өлгөргән улар. Миңә былай  ҙа ҡыйын түгел. Бала менән үҙемде генә нисек тә булһа ашатам! ""– тиҙәр. Йәй көнө классташтар менән осрашыу ойошторғайныҡ. Арабыҙҙаа ике ҡыҙыбыҙ, минең кеүек, бер ҙә генә лә ғаилә ҡороп ҡарамаған икән. Был йәштә йәшерен-батырын түгел бит инде, асыҡтан-асыҡ һөйләшәбеҙ. Улар уҡырға киткән ерҙән ҡалала төпләнеп ҡалған. Береһе әле булһа тулай тораҡта йәшәй, икенсеһе фатир алған. Әммә хәҙер улар ауылға ҡайта торған кеше түгел бит инде. Сөнки эшкә бәйлеләр. Күпме ҡалала йәшәп, ҡайҙан инде кире ауылға ҡайтһындар? Стаж юғалмаһын өсөн эш кәрәк, ә ауылда ул юҡ. Бәлки бер 10-15 йыл элек тәҡдим яһаған булһам, нимәгәлер өмөтләнергә булыр ине. Ул мәлдә, һис булмаһа, бала алып ҡайтырлыҡ булғандар. Ә 50-лә  кейәүгә сығыуҙың ниндәй мәғәнәһе бар? Яңғыҙылыҡҡа өйрәнгән кешеләр беҙ. Был хәлде бер нисек тә үҙгәртә алмаған бисаралар. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Рәхәт эҙләп һуңға ҡалдым,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Юмор,2341,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-09/r-h-t-e-l-p-u-a-aldym-4190732,2025-04-09T18:15:00+00:00
"Резидент Межвузовского студенческого кампуса, Уфимский государственный нефтяной технический университет, подготовил программы дополнительного образования для всех возрастных групп учеников школ Башкортостана.",Лаборатория -технологий и робототехники открывает курсы для школьников,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,208,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-24/laboratoriya-vr-tehnologiy-i-robototehniki-otkryvaet-kursy-dlya-shkolnikov-4134546,2025-02-24T14:20:00+00:00
"Министерство образования и науки РБ сообщает, что школьников в Башкортостане не будут переводить на дистанционный формат обучения в дни проведения выборов президента России, которые пройдут с 15 по 17 марта.",В Башкортостане школьников не переведут на «дистанционку» 15 марта,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,207,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-12/v-bashkortostane-shkolnikov-ne-perevedut-na-distantsionku-15-marta-3677935,2024-03-12T11:49:23+00:00
"Һәр береһе ябай, кәрәкле ингредиенттар - өҫтәлегеҙҙә.",33 төрлө матурлыҡ рецебы,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,53,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-09/33-t-rl-maturly-retseby-4499779,2025-12-09T16:00:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се синыф уҡыусыһы ЙӘЛИЛОВ Асҡар ебәргән фотоһүрәт  ""Аманат"" журналын алдыҡ"" тип атала. Күрәһегеҙме, бөтә уҡыусылар ҙа беҙҙең журналды тотҡан! Афарин, балалар! Һеҙҙең белемле, ҡыҙыҡһыныусан, әүҙем балалар булып үҫеүегеҙ өсөн көсөн дә, ваҡытын да йәлләмәгән уҡытыусығыҙ Айгөл Сатлыҡоваға ҙур рәхмәт! Ул һәр саҡ уҡыусыларының ижадын дәртләндереп, беҙҙең конкурстарҙа ҡатнашыуҙарын хәстәрләп тора. Шулай итеп, журналыбыҙҙы уҡыусылар араһында иң әүҙемдәр Талбазыла йәшәй. Был гимназияның башҡа синыфтары уҡыусылары ла эштәрен ебәреп тора. Һәммәгеҙгә рәхмәт. Киләһе ярты йыллыҡҡа ла журналыбыҙға  берҙәм яҙылырһығыҙ,  конкурстарыбыҙҙа һәр саҡ ҡатнашып торорһоғоҙ, тигән өмөттә ҡалабыҙ. ""Аманат""тар. Аманатконкурстар күҙменәнҡашараһы","""Аманат"" журналын алдыҡ",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",799,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-04-27/amanat-zhurnalyn-aldy-4215384,2025-04-27T23:17:00+00:00
"Яңы модель ил Президенты Владимир Путин ҡушыуы буйынса индерелә. Рәсәйҙең алты вузында һынау моделе ҡулланыла ла инде. Юғары белем биреү системаһы ниндәй буласаҡ? Әлеге бакалавр-магистр системаһы урынына нигеҙ юғары белем һәм махсуслашҡан юғары белем системалары индерелә. Элек бирелгән дипломдар ғәмәлдә ҡала. Әле уҡып йөрөгән студенттарға үҙгәреш ҡағылмай, улар әүәлге программалар буйынса уҡыуын тамамлаясаҡ. Аспирантура уҡыуҙың айырым баҫҡысы буласаҡ, уға махсуслашҡан юғары белемде алғандан һуң инәсәктәр. Уҡыу ваҡыты Нигеҙ юғары белем баҫҡысында – 5–6 йыл Махсуслашҡан юғары белем баҫҡысында – 1–3 йыл (магистратура, ординатура, ассистентлыҡ-стажировка менән бергә). Медиктар өсөн уҡыу мөҙҙәте үҙгәрмәй: 5–11 йыл. Хаҡы Нигеҙ юғары белем түләүһеҙ буласаҡ. РФ фән һәм юғары белем министры Валерий Фальков яңы үҙгәрештәрҙең маҡсаты тип фундаменталь нигеҙҙе көсәйтеүҙе һәм практикаға йүнәлеш алыуҙы атай. Әле беҙҙә юғары белем биреү Болонья системаһы буйынса атҡарыла: өс-дүрт йыл — бакалавриат, ике йыл — магистратура, өс-дүрт йыл — аспирантура. Болонья системаһы нисек эшләй? 1999 йылдың 19 июнендә Италияның Болонья ҡалаһында 29 илдең мәғариф министрҙары Сорбонна декларацияһының яҙмышын тикшерә. Һөҙөмтәлә Европа юғары белем зоналарын булдырыу тураһында Болонья декларацияһы барлыҡҡа килә. Болонья системаһы берҙәм белем биреү стандарттарын сығарыу маҡсатын ҡуя. Был студенттарға төрлө вуздарҙа, төрлө илдәрҙә белем алыу, артабан Европаның теләһә ҡайһы компанияһында эшләү мөмкинлеген бирә. Белем алыуҙың өс баҫҡысы бар: бакалавриат, магистратура, докторантура. 2003 йылда Болонья системаһына Рәсәй ҡушыла. Рәсәйҙә Болонья системаһын тәнҡитләүселәр күп: ул студенттарҙың белем сифатын түбәнәйтә; бакалавриатта һөнәр нигеҙҙәре генә бирелә, төп белемдәрҙе биргән магистратураға күптәр барып етмәй; эш биреүселәр йыш ҡына бакалавриатты эшкә һанамай, шуға йәштәргә эш табыу ҡыйын; һәләтле студенттар сит ил вуздарына күпләп китә, Тыуған иленә әйләнеп ҡайтмай; Рәсәй вуздарының дипломдарын Европала барыбер танымайҙар, эшкә ингәндә әллә күпме өҫтәмә процедура үтергә тура килә. 2022 йылда ағзалары Рәсәйҙе Болонья системаһынан сығарырға ҡарар итте. РФ министры Валерий Фальков системаны уны үткән баҫҡыс тип атаны һәм Рәсәй үҙ моделен булдырасағын белдерҙе. Шулай итеп, Рәсәйҙең бөтә вуздары ла Болонья системаһынан сыҡты.",Юғары белем биреүҙә үҙгәрештәр көтөлә,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Мәғариф,2323,https://amanat.su/articles/bdi/2025-03-26/yu-ary-belem-bire-g-resht-r-k-t-l-4161332,2025-03-26T09:25:00+00:00
"Зәйнәб Биишева исемендәге «КИТАП» нәшриәтенең китап магазинында балалар һәм уларҙың ата-әсәләре өсөн тәғәйенләнгән бик файҙалы, саф башҡорт телендә шәп сара үтте.",«КИТАП» магазинында осрашыу,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Яңылыҡтар,162,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-24/kitap-magazinynda-osrashyu-3780862,2024-05-24T00:53:17+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда Украинадагы сугыштан 97 хәрби гарипләнеп кайткан. Бу хакта республика Корылтаеның сәламәтлек саклау, социаль сәясәт һәм ветераннар эшләре комитеты утырышында Башкортстан хезмәт министрының беренче урынбасары Ольга Кабановаәйтте, дип яза""Коммерсантъ"". Шул ук вакытта ""Ватанны саклаучылар"" (""Защитники Отечества"") фондының төбәк филиалы итәкчесе Гөлнур Көлсариначынлыкта инвалидлар күбрәк, әмма аларның бөтенесе дә документларын рәсмиләштереп бетерергә итешмәде, дигән. Башкортстанда хәрби-табиб комиссиясе булмаганга, ""махсус хәрби операция"" (Украинага һөүмне хакимиятләр шулай атый) ветераннары бу комиссияне башка төбәкләрдә үтәргә мәбүр, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанга Украинадагы сугыштан 97 кеше гарипләнеп кайткан, чынлыкта аларның саны күбрәк булуы искәртелә",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,782,https://www.azatliq.org/a/32859848.html,2024-03-13T10:15:42+00:00
"Эй, әттәгенәһе, ялҡау, булдыҡһыҙ, тағы эйендеһенә быҙауын ҡушты ла ҡуйҙы. Шунан ниндәй ҡаймаҡ буһын да ниндәй май буһын. Әүәле бер һыйырҙан ҡышҡа етерҙек май эштәп ала торғайным, был хәстрүш ике һыйыр һауып, ҡыш етһә, маргарин ашап утыра. – Килененең һыйыр һауғанын ҡойма егенән күҙәтеп торған Хәтирә әбей таяғын ҡоймаға һөйәп, ҡомғанын бер ҡулынан икенсеһенә күсереп, үҙалдына шулай һөйләнә-һөйләнә артабан туйтанланы. (Рәссам Вера Фролова һүрәте)",Таң мәскәйе. Т. Баһауетдинова.,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Әҙәбиәт,448,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2025-02-07/ta-m-sk-ye-t-ba-auetdinova-4112120,2025-02-07T11:30:00+00:00
"Бөйөк Ватан һуғышы яраларын да оноторлоҡ түгел – ветерандар сафы ныҡ һирәгәйһә лә, хәтирәләр йәшәй. Бөгөн махсус хәрби операция батырҙарын да данлайбыҙ. Ҡыйыулыҡ күрһәткән ир-егеттәребеҙ бик күп. Әйҙәгеҙ, беҙгә лә улар хаҡында яҙып ебәрегеҙ. 23 февралгә ҡарата Ил һаҡсылары акцияһын иғлан итәбеҙ. Үҙегеҙҙең яҡын кешегеҙ хаҡында ҡыҫҡаса ғына яҙып, уның рөхсәте менән фотоһын да һалһағыҙ, хәбәрҙәрегеҙ Бәйләнештә социаль селтәрендәге төркөмөбөҙҙә һәм сайтыбыҙҙа урын аласаҡ. Ә иң матур яҙылған мәҡәләләр байрам алды һанында ла донъя күрер. Олатай, атай, ағайҙарыбыҙға бүләк эшләйек әле: улар хаҡында бар республика белһен, шулай бит? ! Башланыҡ! Мәҡәләләр 20 февралгә тиклем ҡабул ителә.",Мәҡәләләр көтәбеҙ!,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Конкурстар,685,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-11/m-l-l-r-k-t-be-4573792,2026-02-11T12:42:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАКШ президенты Доналд Трампның махсус вәкиле Кит Келлог Трамп, Путин һәм Зеленскийның уртак очрашуы Женевада булырга мөмкин дип белдерде. Ул хакта Келлог телеканалы эфирындахәбәр итте. Келлог сүзләренчә, АКШ украин ягыннан сугышны туктату мәсьәләсе буенча шартлар исемлеген инде алган, хәзер Русия ягыннан да шушындый ук меморандум көтелә. ""Президент Трамп бер атна элек президент Путин белән сөйләшкән вакытта русияләр меморандум әзерләрбез диделәр. Мин аны шартлар исемлеге димен. Менә шулай солых төзүгә дә барып итербез. Украин ягыннан мондый документ алдык инде. Хәзер шушындый ук документ Русия ягыннан кирәк"", — диде Келлог. Шулай ук, аның сүзләренчә, хәзерге вакытта өч лидерның Швейцариядә очрашу мөмкинлеге тикшерелә. ""Без очрашуны Ватиканда уздырмакчы идек, әмма русияләр анда барудан баш тартты. Өч лидер: президент Трамп, президент Путин һәм президент Зеленский очраша алырдай башка урынны карыйбыз — ул Женева булырга мөмкин, әлеге шәһәрдә документны килештереп сугышны туктата да алабыз"", — ди ул. Әлеге өч яклы саммитның булачаган рәсми рәвештә башка затлар әле расламады. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Келлог: Трамп, Путин һәм Зеленский Женевада очрашырга мөмкин",['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1157,https://www.azatliq.org/a/kellog-tramp-putin-ham-zelenskiy-zhenevada-ochrashirga-momkin/33425748.html,2025-05-27T18:58:27+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӨч кеше үлгән, бер кеше әрәхәтләнгән. Татарстанда Кама Тамагы бистәсе янында ""-172"" иңел моторлы очкычы килеп төшкән. Өч кеше үлгән, бер кеше әрәхәтләнгән, дип яза Татарстан -каналлары. Очкыч чатырлар аланы янына килеп төшкән шуннан соң аңа ут капкан. Шаһитләр пилотны тартып чыгаруларын әйтә, ул төрле әрәхәтләр алган. Урында ашыгыч хезмәтәр эшли. Идел буе транспорт прокуратурасы тикшерү башлаган, урынга прокуратура вәкиле һәм тикшерү төркеме килергә чыккан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда иңел моторлы очкыч килеп төшкән,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,620,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-jingel-motorli-ochkich-kilep-toshkan/33029167.html,2024-07-10T12:03:38+03:00
"Лутфие ЗудиевафикерләрКырым журналисты, хокук яклаучы кырымтатар активисты Лутфие Зудиевага ""киңкүләм мәгълүмат ирегеннән явызларча файдалану"" маддәсе нигезендә ике беркетмә төзегәннәр. Бу хакта ""ОВД-Инфо""иткерә. Беренчесе - ""Хизб ут-Тәхрир"" турындагы язмасында бу оешманың Русиядә террорчы оешма дип танылуын күрсәтмәгәнгә, икенчесе - Бүген, 22 февральдә, Кырымның анкөй районында Зудиева өендәтентү үтте. Аны ""Экстремизмга каршы көрәш"" үзәгенә алып киттеләр. Өйдә булганда янына адвокатларны кертмәделәр. Хәзер аны үзәктән чыгарып ибәрүләре хәбәр ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Кырым журналисты Лутфие Зудиевага ике беркетмә төзегәннәр,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,653,https://www.azatliq.org/a/32830818.html,2024-02-22T13:03:39+00:00
"Унда авторҙың иң яҡшы 16 эше ҡуйылған. Сәлимә 4-5 йәшенән һүрәт төшөрөү менән мауыға икән. Төрлө алымдарҙы оҫта ҡуллана. Йәш рәссамдың һүрәттәре араһында ""Урал батыр"" эпосы геройҙары, натюрморттар, ҡала, ауыл күренештәре бар. Етәксеһе - Азамат Ғарипов. Сәлимәнең эштәренә күренекле рәссамдар юғары баһа бирә. Ҡыҙ киләсәген дә һынлы сәнғәт менән бәйләргә уйлай. Уңыштар теләйбеҙ! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",16 йәшенә - 16 һүрәт,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Шиғриәт,769,https://yanshishma.com/articles/il-am/2026-02-01/16-y-shen-16-r-t-4559680,2026-02-01T14:59:00+00:00
"(Музыкаль-әҙәби композиция) Музыка ҡабыҙыла. Балалар залға инеп ярым түңәрәк яһап баҫа. 1-се бала. Иң ҡәҙерле, иң һөйөклө Тыуып үҫкән ил бит ул. Йөрәктәрҙә тамыр йәйгән Шиңмәй торған гөл бит ул. 2-се бала. Тыуған илем – шатлыҡ иле, Беҙҙә халыҡ дуҫ йәшәй, Бөтә милләт халыҡтарын Туған итте ҙур Рәсәй. «Ерҙән һалдат атлай» (З. Исмағилов көйө, Ҡ. Даян һүҙҙәре) йыры. Тәрбиәсе. Балалар, 23 февраль – Ватанды һаҡлаусылар көнө. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ, бөгөн илебеҙҙе һаҡлау кәрәкме? (Яуаптар. ) Эйе, Украина нацистары Донецк, Луганск өлкәләре халҡын эҙәрлекләй башлағас, Рәсәй махсус хәрби операция иғлан итергә мәжбүр булды – ҡәрҙәш халыҡты яҡлап сыҡты. Тәрбиәсе. Был турала күберәк белеү өсөн Һомай менән Уралды ярҙамға саҡырайыҡ. Һомай һәм Урал (инеп). Сәләм, сәләм, малайҙар һәм ҡыҙҙар! Тәрбиәсе. Һомай, Урал! Ватанды, илде һаҡлаусылар тураһында беҙҙең балалар күберәк белгеләре килә, ярҙам итмәҫһегеҙме? Урал. Ярай Һомай. Һәр осорҙа ла Ватанды, илде һаҡлағандар, яҡлағандар. Башҡорт егеттәре лә илебеҙҙе һаҡларға армияға киткән. Ватаныбыҙ, илебеҙ Рәсәйҙе һаҡлаусыларҙың үткәне һәм хәҙерге ҡаһарманлыҡтары тураһында ваҡыт таҫмаһы аша беләйек. 1812 йылғы Бөйөк Ватан һуғышы тураһында слайд. Тәрбиәсе. Шулай итеп, ваҡыт таҫмаһы беҙҙе 1812 йылғы Ватан һуғышына алып килде. Был һуғыш 200 йыл элек француз императоры Наполеон ғәскәрҙәре һөжүменән башлана. Яу яланында башҡорт яугирҙары үҙҙәрен бик ҡыйыу, батыр итеп күрһәтә. Беҙҙең 30 полктан торған ғәскәрҙе халыҡ Көнгәк тауы эргәһенән ҡурай моңдары, йырҙар, сәсән һүҙҙәре менән оҙатып ҡалған. Иҫән-һау йөрөп ҡайтыу ҙарын теләп, әсәйҙәр һәм ҡыҙҙар ир-егеттәргә сигеүле ҡулъяулыҡтар бүләк иткәндәр. Бөйөк полководец Михаил Илларионович Кутузов башҡорт яугирҙарының яу яланындағы батырлығына һоҡланып хатта: Любезные мои башкиры, молодцы, молодцы! – тип әйткән. Яугирҙар шул һүҙҙәрҙе элеп алып йыр яҙғандар. «Любезники – Любизар» йырын ҡабыҙыу. Тәрбиәсе. Һуғыш еңеү менән тамамлана. Яуҙан ҡайтыусылар ҡатын-ҡыҙҙарға матур француз яулыҡтары алып ҡайтҡандар. (Француз яулыҡтары менән бейеү. ) 1941 – 1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышынан кадрҙар. Һомай. Ваҡыт таҫмаһы буйлап юлыбыҙҙы дауам итәбеҙ. Тәрбиәсе. Балалар, ниндәй ваҡытҡа туҡталдыҡ? (Яуаптар. ) Тәрбиәсе. Бөйөк Ватан һуғышында Башҡортостандан 700 мең кеше ҡатнаша, шуларҙың яртыһы тиерлек яу яланында ятып ҡала. 278 кеше Герой исеменә лайыҡ була. Һеҙгә геройҙарҙан кемдәр билдәле? (Яуаптар. ) Тәрбиәсе. Ә 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының даны бөтә илгә тарала. Уның командиры кем булған? (Яуаптар. ) Тәрбиәсе. Шайморатов һәм уның яугирҙары башҡорт аттарында ҡурҡыу белмәй дошманға ҡаршы торған. Бөгөн улар хаҡында күп йыр һәм шиғырҙар ижад ителгән, хатта бейеүҙәр һалынған. «Шайморатовсылар» бейеүен башҡаралар. Тәрбиәсе. Балалар! Һеҙ нисек уйлай һығыҙ, беҙҙең һалдаттарға һуғышта еңел булғанмы? (Яуаптар. ) Тәрбиәсе. Эйе, балалар, еңелдән булмаған. Шулай ҙа, һуғыш беҙҙең илдең еңеүе менән тамамлана. Балалар, ни өсөн беҙҙекеләр дошманды еңеп сыға алған тип уйлайһығыҙ? Эйе, һалдаттарыбыҙ батыр, ҡыйыу, дуҫ булғандары өсөн. Тәрбиәсе. Яу яланы тураһында сценка ҡарап үтәйек. (С. Михалковтың «Беҙҙең яугир» әҫәрен сәхнәләштереү. ) Зал буйлап балалар таралышып улты ра. «Катюша» көйө яңғырай. Элемтәсе. Алло, алло! Юпитер! Мин Алмаз. , һеҙҙе ишетмәйем. Беҙ ауылды яулап алдыҡ. Һеҙ ни хәлдә? Алло, алло! Шәфҡәт туташы яралы һалдат тарҙың аяҡ-ҡулдарын бинтлай, һалдат ыңғыраша. – Ярай инде, түҙергә кәрәк, һалдат. Һеҙҙең ярағыҙ ҡурҡыныс түгел, тиҙҙән үҙ аллы атлап китәсәкһегеҙ. Моряк (биноклдән тирә-яҡты кү ҙәтә). Экипаж! Иғтибар! Офоҡта дош ман самолеты күренә. Курс буйынса – тик алға! Атакаға әҙерләнергә! (Ике летчик карта буйынса план ҡора. ) Беренсе летчик. Пехота ла, танкистар ҙа бында. Дошман беҙҙән ҡотола алмаясаҡ. Икенсе летчик. Хәрби бойороҡто алдыҡ. Ете минуттан дошман самолетының көлө күккә осасаҡ. (Музыка аҫтында баш эйеп, урындары на ултыралар. ) Тәрбиәсе. Ә һуғышта атыш-шартлауҙар туҡтап торған мәлдә һалдаттар тылдан килгән артистарҙың концертын ҡараған, хаттар уҡып яуаптар яҙған. Хат ташыусыларға ут яланы аша хаттарҙы һалдаттарға алып барып тапшырыуы анһат булмаған. Балалар, ә хәҙер һеҙгә уйын-ярыш тәҡдим итәм. «Фронтҡа хат» уйыны. Тәрбиәсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан һалдаттарға оло рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ! Музыка. Махсус хәрби операция. Урал. Ваҡыт таҫмаһы беҙҙе бөгөнгө көндәргә алып килеп еткерҙе. Тәрбиәсе. Беҙ тыныс, мул тормошта йәшәйбеҙ. Шулай ҙа, балалар, илдәр араһында төрлө ыҙғыш-талаштар, бәхәстәр тыуып тора. Бөгөнгө хәрби операцияла Башҡортостандан С. Юлаев, Башҡор тостан, М. Шайморатов, Дос то ва лов исемендәге һәм башҡа батальон дар ҡатнаша. Ә халҡыбыҙ яуҙа ғыларға, ҡулдан килгәнсә, ярҙам итергә ты рыша: әсәй-өләсәйҙәр ойоҡ-бейәләй бәй ләйҙәр, ағай-апайҙар маскировка селтәр ҙәре үрә. Беҙ ҙә уларға ярҙам итергә булдыҡ. Төшөрөп ебәргән һүрәттәребеҙ уларҙың рухын нығытыр, күңелдәрен күтәрер, ауыр уйҙарҙан арындырыр, тип уйлайбыҙ. Балаларҙың һүрәттәрен күрһәтеү. Тәрбиәсе. Был хәрби операцияла беҙҙең илебеҙ тик тыныслыҡ өсөн көрәшә. «Тыныслыҡ йыры» (Ә. Зиннурова көйө, Р. Ураҡсина һүҙҙәре) йырын башҡарыу. Һомай һәм Урал. Дуҫтар! Беҙ һеҙгә ваҡыт таҫмаһы аша Ватаныбыҙҙы һаҡлаусыларҙы иҫкә алырға ярҙам иттек. Ошо һүрәттәрҙе ваҡыт таҫмаһына тап килерлек итеп урынлаштырырға кәрәк. Һомай һәм Урал. Афарин, дуҫтар! Киләсәктә малайҙарыбыҙ Ватаныбыҙҙы һаҡлаусы батыр, ҡыйыу егетттәр, ә ҡыҙҙарыбыҙ аҡыллы, нәзәкәтле булып үҫеп етер. (Батырҙар тураһында китап таратыу. ) Тәрбиәсе. Махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан хәрбиҙәргә, үҙебеҙҙең теләктәрҙе әйтеп, ошо маскировка селтәренә таҫмалар бәйләйек. Таҫмалар бәйләү. «Һау булығыҙ»; «Иҫәнһау ҡайтығыҙ»; «Ауырымағыҙ»; «Батыр булығыҙ»; «Үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ» һ. б.",Ир-егеттең аҫылы – ил эшендә танылыр,"['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 1 1],7,Еңеү,5651,https://uchbash.com/news/pobeda-80/2025-03-18/ir-egette-a-yly-il-eshend-tanylyr-4161437,2025-03-18T12:36:00+00:00
"Иглиндан апалы-һеңлеле Бәлхиәровалар Ҡаҙағстанда мәргәнлек ярышында дүрт миҙал яулаған. Улар « мың бала» традицион уҡтан атыу буйынса асыҡ турнирҙа ҡатнашҡан. Динара Бәлхиәрова «Жамбы» ярыш төрөндә – беренсе, «Орда Азия»ла икенсе урынды алған. Самира Бәлхиәрова «Ҡалҡан» дисциплинаһында – беренсе,  «Пута» төрөндә өсөнсө булған. Был ярышта Ауырғазы районынан Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 9-сы синыф уҡыусыһы  Батырхан Ғайсин да  мәргәнлектә көс һынашҡан. Ул « мың бала» турнирының «Ҡалҡан» дисциплинаһында 14–15 йәшлектәр төркөмөндә беренселекте яулаған. Сығанаҡ: Башинформ.",Беҙҙең уҡсылар Ҡаҙағстанда миҙалдар яулаған,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Спорт,600,https://amanat.su/news/sport/2026-01-27/be-e-u-sylar-a-a-standa-mi-aldar-yaula-an-4552110,2026-01-27T14:08:00+00:00
"""Ҡоштар - беҙҙең дуҫтар"" Дуҫтар! Аманатконкурстар ҡоштарбеҙҙеңдуҫтар Һеҙҙең иғтибарға йәнә бер конкурсыбыҙҙы иғлан итәбеҙ!  ""Ҡоштар - беҙҙең дуҫтар"" (йәки ""Тағараҡ"") тип атала ул! Был конкурсыбыҙҙың төп шарты: ҡоштарға өлкәндәр ярҙамында тағараҡ эшләп, унда ем һалып, ижад емешегеҙҙе фотоға йәки видеоға төшөрөп ҡоштарбеҙҙеңдуҫтар хештегы аҫтына үҙегеҙҙең сәхифәгеҙҙә урынлаштырыуығыҙҙы һорайбыҙ. Был хештег урынлашҡан сәхифә конкурс барған мәлгә асыҡ булырға тейеш. Еңеүселәргә Аманаттың Рәхмәт кәлимәләре һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ. Шулай уҡ иң яҡшы эштәр беҙҙең сайтта, төркөмдәрҙә һәм журналда донъя күрәсәк. Конкурсҡа йомғаҡ 17 февраль яһаласаҡ. Аманат журналы мөхәрририәте. ҡоштарбеҙҙеңдуҫтар Ҡоштар беҙҙең - дуҫтар! конкурсына Әйҙәгеҙ әле балалар Тағараҡтар яһайыҡ. Ҡошҡай дуҫтарыбыҙҙы Емдәр менән һыйлайыҡ Беҙҙең Ташбулат ауылы балалар баҡсаһында балалар кесе йәштән үк тәбиғәтебеҙгә һаҡсыл ҡарашлы булып үҫәләр. Ҡыштың тәүге һалҡын көндәренән үк ҡанатлы дуҫтарыбыҙға, ҡышлаусы ҡоштарға ярҙам күрһәтергә ашыҡтылар. Ә бит улар көҙһылыу менән хушлашҡанда, Торнаҡайға вәғәҙә лә иткәндәр ине. Торнаҡай ""Ҡолонсаҡ"" төркөмө балаларына төрлө һынауҙар әҙерләп, ҡышлаусы ҡоштарыбыҙға һалҡын төшкәс ярҙам итергә, тағараҡтар эшләп, ем һалып торорға ҡушып китте. Һәр бала ғаиләләре менән берлектә ноябрь айында уҙған төркөмөбеҙҙең ""Ҡоштар беҙҙең - дуҫтар"" тағараҡтар яһау акцияһына әүҙем ҡушылды. Күҙ яуын алып торған тағараҡтар: ағастан, ҡатырға ҡаптан, пластиктан, тәбиғәт материалдарынан эшләнгән. Ә инде тәрбиәсе апайҙарыбыҙ көндә ҡоштар тураһында ҡыҙыҡлы дәрестәр үткәреп, балаларҙы яҡындан таныштырҙы. Илһамланып ҡыҙылтүш һәм һарытүш түрғайҙарын һүрәтләп, ҡул эштәрен дә матур күргәҙмәгә ҡуйҙылар. Тәбиғәтебеҙгә һөйөү уятып тәбриә биреп үҫтереү, бала күңелендә бит тик ыңғай тәьҫораттар ғына ҡалдыра. Ә бына ҡыш буйы тағараҡтарҙы күҙәтеү, ем һалып тороуҙы үҙҙәренә бәләкәй бурыс итеп ҡуйған кескәйҙәр. Ҡоштарыбыҙға матур, күркәм ашхана өсөн балаларға һәм ғаиләләренә ҙур рәхмәт! Әбйәлил районы Ташбулат ауылы ""Шатлыҡ"" балалар баҡсаһы ""Ҡолонсаҡ"" төркөмө Етәкселәре: Ибраһимова А. Ш. Нурғәлина Н. Д.","""Ҡоштар - беҙҙең дуҫтар""",['Мәҙәниәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Конкурстар,2107,https://amanat.su/articles/konkurstar/2025-02-01/oshtar-be-e-du-tar-4103964,2025-02-01T11:55:00+00:00
"Эдем ДудаковфикерләрАннексияләнгән Кырымда кырымтатар активисты Эдем Дудаковка куәт оешмалары вәкилләре тентү белән килгән. Бу хакта Кырымтатар халкы мәлесе башлыгы Рефат Чубаровиткерде. Аның әйтүенчә куәт оешмалары хезмәткәрләре 13 мартта иртәнге сәгать дүртләр тирәсендә Дудаковның өенә бәреп кергән, шуннан соң аны Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) идарәсенә алып киткәннәр.5 мартта Русия федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре аннексияләнгән Кырымның Бакчасарай һәм анкөй бистәләрендә кырымтатар активистларының һәм дин әһелләренең өйләрендәтентүләр уздырды. Куәт оешмалары вәкилләре барлыгы ун йортка килгән иде. Тентүләрдән соң Акмәчетнең (Симферопопль) Киев районы мәхкәмәсе 10 крымытатарны һәм дин әһелен кулга алды. Алар ""террорчы оешма эшчәнлегендә катнашу"" эше нигезендә 2024 елның 4 маена кадәр сак астында калачак. Кырымтатарларда узган тентүләрдән соң Украина халыкара әмәгатьчелектән Русиягә басымныкөчәйтүне сорады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымда тентүдән соң кырымтатар активисты Эдем Дудаковны тоткарлаганнар,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1032,https://www.azatliq.org/a/32859997.html,2024-03-13T11:45:55+00:00
"Конкурсҡа тәҡдим ителгән гимндың тексы дәүләт телдәренең береһендә – рус йәки башҡорт телендә, автор әҫәре булырға тейеш. Сифатлы аудиовидео материалдар ҡабул ителә. Музыкаль композиция 5 минуттан артмаҫҡа тейеш. «Башҡорт аты — Башҡортостандың милли символы. Баймаҡ районы фермеры Илнур Биктимеров беҙгә конкурс үткәреү идеяһы менән мөрәжәғәт итте. Беҙ уны хупланыҡ, положение әҙерләнек, профессиональ жюри ағзаларын йыйҙыҡ», — тип билдәләне «Башҡорт аты» ғилми-тикшеренеү институты» ойошмаһы директоры Руслан Ғиззәтуллин. Еңеүсе йырға авторлыҡ хоҡуғын «Башҡорт аты» ғилми-тикшеренеү институтына тапшыра. Тулыраҡ – конкурс тураһында положение беркетелгән файлда. Эштәр 2025 йылдың 1 мартына тиклем ҡабул ителә. Конкурс һөҙөмтәләрен иғлан итеү, еңеүселәрҙе һәм ҡатнашыусыларҙы бүләкләү тантанаһы 2025 йылдың мартында була. Конкурс еңеүселәре 2025 йылда «Башҡорт аты» халыҡ-ара башҡорт тоҡомло аттар фестиваленең концерт программаһында ҡатнаша. Конкурсты «Башҡорт аты» башҡорт тоҡомло аттарҙы өйрәнеү буйынса ғилми-тикшеренеү институты»  ойошмаһы, Башҡортостандың «Туризмды үҫтереү үҙәге» ойошмаһы, Йылҡысылыҡты үҫтереү ассоциацияһы һәм «Ҡыпсаҡ» крәҫтиән-фермер хужалығы. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Еңеүсегә бүләк – башҡорт тоҡомло ат,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1],6,Яңылыҡтар,1287,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-10/e-e-seg-b-l-k-bash-ort-to-omlo-at-4114685,2025-02-10T09:56:00+00:00
"Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яҡташтарыбыҙ  район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов менән осрашты. - Бөгөн махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар менән осраштыҡ. Был ҡыйыу ир-егеттәр, ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып, илебеҙ мәнфәғәттәрен һәм граждандарҙың именлеген яҡлай. Агроном, Бурый, Псих һәм Якут позывнойлы яугирҙар менән ихлас һәм асыҡ һөйләшеү булды. Беҙ хәрби хәрәкәттәр зонаһындағы хәлде, алғы һыҙыҡта осраған ауырлыҡтарҙы һәм, әлбиттә, уларҙың ихтыяждары тураһында фекер алыштыҡ. Осрашыу егеттәрҙең ни тиклем көслө һәм ҡыйыу булыуын тағы бер дәлилләне. Уларҙың Ватанға тоғролоғо ихлас һоҡланыу һәм ихтирам уята. Һәр махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыға уларҙың батырлығы һәм фиҙакәрлеге өсөн ҙур рәхмәт белдерәм. Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабыҙ һәм һеҙҙең тиҙ арала еңеү менән ҡайтыуығыҙҙы көтәбеҙ, - тип яҙҙы үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәһендә район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов. ""Хәйбулла хәбәрҙәре"" гәзите сайтынан.",Беҙҙең яугирҙар - ысын геройҙар!,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,966,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-07-10/be-e-yaugir-ar-ysyn-geroy-ar-4309675,2025-07-10T12:56:00+00:00
"Кырымда саегып калган су саклагычыКырымда озакка сузылган корылык аркасында төп сусаклагычлар саегайды һәм ярымутрауның күп районнары сусызлыктан интегә башлады. Иң элек бу проблем Акмәчет һәм аның тирәсендәге авылларга кагылды. Әмма сентябрь башыннан мондый районнар саны арта башлады. Сентябрьдә су Акмәчет белән Акмәчет районында гына сәгатьләп бирелсә, хәзер Русия хакимияте өч дистәгә якын шәһәр һәм авыллар сусыз дип белдерә. 5Кырым халкы сусызлыктан интегәНоябрьнең соңгы көннәрендә Кырымның Ялта шәһәр хакимияте дә төнен суны туктатып тору турындахәбәр итте. Ялта муниципаль берәмлегенә кергән 32 бистәдә якынча 142 800 кеше яши. ""Кырымның Көньяк ярыводоканалы"" Ялта төбәген су белән тәэмин иткән сусаклагычында нибары 17 процент су калды диде. Ноябрьдә яңгырлар яумады, әй башында 70 процент тулы булган бу саклагычта курорт сезонында рекордлы дәрәәдә су тотылган, хәзер экономияләү тәртибе кертелмәсә, су ел башына кадәр генә итәр ди водоканал вәкилләре. Ялта янындагы су саклагычы, 30 ноябрь 2020Ялтадан 35 чакрымдагы Алушта шәһәрендә төнлә суны туктату тәртибе инде кертелгән иде, ләкин ""Кырым суы"" оешмасышәһәр хакимиятенә көндез дә су бирүне алты сәгатькә туктатырга тәкъдим итә. Су сәгатьләп бирелә башлаган төбәкләрдә кимендә 500 мең кеше яши. Русия хәрбиләренең Карасубазарда урнашкан Тайган сусаклагычыннан суны Акмәчеткә ибәрү районның үзендә дә су кытлыгына китерде. 14 октябрьдән Карасубазарда су басымы киметелде, кайбер авыллар суны машинада гына атнасына бер-ике тапкыр китерә башладылар. Карасубазар районына куратор итеп билгеләнгән Башкортстан 2015 елда искергән тимер торбаларны пластик торбаларына алмаштырып төзегән яңа магистраль, биш ел узса да, эшкә игелмичә ирдә ята. Кырым хакимияте дә Кырымда искергән су торбаларын ремонтлау өчен миллионлаган сумнар бүлеп бирелде ди. Чынбарлыкта исә тишек торбаларны ремонтлау агач кисәген торбага кагу белән тәмамлана. Русия гәдәттән тыш хәлләр министрлыгы институты тикшерүләре Кырымда суның сыйфаты начараю турында да белдерә. Мондый суны куллану Алушта, Ялта, Бакчасарай, Акмәчет, Кефе (Феодосия), Кизләү (Евпатория) төбәкләрендә хәвеф-хәтәр үсешенә китерә ала дип кисәтә. Русия хәрбиләре Акмәчеткә торбалар сузаГалимнәр ирасты сулары болай чиксез чыгарылып барса, алар урынына тозлы сулар күтәрелер, ир бөтенләй бозылып анда берни үсмәс дип кисәтә. Альтернатива буларак диңгез суын тоздан арындыру алымы каралырга мөмкин. Ләкин Сергей Аксёновбарыбер бөтен өметебез Кырымның ирасты суларына ди. 2020 елның гыйнварында Кырымның яңа кураторы итепбилгеләнгән Русия хөкүмәте вице-премьеры Марат Хөснуллинда диңгез суларын тоздан чистарту корылмасын төзү мәсьәләсен ахыргы чиктә генә карарбыз дигән иде. Белгечләр диңгез суын тоздан арындыру күп энергия таләп итәчәк, чистартылган судан чыккан тозны утильләштерү, суны диңгез буеннан ибәрү зур проблемнар тудыра ала дип белдерә. Шулай да ноябрь ахырында Кырым башлыгы суны тоздан арындыру өчен илдә беренче корылма төзелә башлануы турында хәбәр итте. Вазгыять, чынлап та, соңгы чиккә барып иткән булса кирәк. Тик бу эшкә Көнбатыш чикләүләре киртә булырга мөмкин. ""Килешүләр имзаланмаса да, ширкәтләр эшкә кереште. Аларның исемнәрен әйтмим, чөнки санкцияләргә эләгү ихтималы бар. Корылма төзелешендә көнбатыш технологияләре кулланыла ала, тик төзелгән корылманы хезмәтләндереп торуны Кырымда үз өстенә алырга теләгән беркем юк"", диде Аксёнов. Русия хөкүмәте Кырымда су мәсьәләсен хәл итү өчен, шулай ук иске суүткәргечләрне алмаштыру, диңгез суын тоздан арындыру өчен тагын 50 миллиард сум бүлде дип хәбәр итте Кырым башлыгы. Украина Днепрның төп үзәнен ярымутрау белән бәйләүче Төньяк Кырым каналы аша Кырымның эчәр суга ихтыяын 85 процентка тәэмин итә иде. 2014 елда Русия аннексиясеннән соң ярымутрауга су ибәрелми башлады. Кырымда су запаслары табигый су агымнарыннан барлыкка килгән сусаклагычлар һәм ир асты чыганаклары аша тулыландырыла. Экологлар белдерүенчә, ир асты чыгынакларыннан суны даими куллану ярымутаруда туфракның тозлануына китергән.2020 елда Кырымда су тәэминаты белән бәйле хәл кискенләште. Явым-төшемнәрнең әз булуы һәм кышын кар күп яумавы корылыкка китерде ди Кырым галимнәре. Август ахырыннан Акмәчеттә, Акмәчет һәм Бахчасарай районнарында су график белән бирелә башлады. Соңрак мондый тәртип Карасубазар, Карасубазар районы һәм өлешчә Алушта шәһәренә кертелде. Кремль контролендәге Кырым башлыгы Сергей Аксенов Русия ярымутрауда су тәэминаты белән килеп туган вазгыятьне гадәттән тыш хәл дип танырга мөмкин диде. Ул шулай ук 2020 ел соңгы 150 елда иң коры ел булды дип белдерде. Русия хакимиятләре яңа суүткәргечләр, суалгычлар төзү һәм скважиналар казу өчен миллиардлаган сумнарбүлеп бирде. Берләшкән милләтләр оешмасының Украинадагы күзәтү миссиясе Кырым халкын су белән тәэмин итүдә тулысынча Русия аваплы дипсаный. Моны халыкара хокуклар таләп итә ди БМО миссиясе. Рәсми Киев ярымутрауга Төньяк Кырым каналыннан су Кырым оккупациясе бетерелгәннән соң гына ибәреләчәк дип белдерә.",Кырымда су кытлыгы: күп районнар сусызлыктан интегә,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ҡырым,4929,https://www.azatliq.org/a/30977904.html,2020-12-01T21:10:34+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия хәрбиләре үзләре хезмәт итә торган хәрби бүлекчәләрдән китү өчен дезертирлыкны оештыруны сорап хокук яклаучыларга ике тапкыр ешрак мөрәәгать итә башлаган. Бу хакта ""Идите лесом"" хокук яклау оешмасының белешмәләренә таянып басмасыиткерә. Әлеге оешма русияләргә сугышта катнашудан качып калырга ярдәм итә. Проект белешмәләренчә, сентябрь-ноябрь айларында хәрбиләрдән шундый 577 мөрәәгать килгән. Ә менә июнь-август аенда аларның саны 305 кенә булган. Фронттан китү омтылышы аеруча октябрьдә (218 очрак) күп теркәлгән, ә иң азы июнь аенда булган (54 очрак). ""Гражданин. Армия. Право"" хокук яклау төркеме мөдире Сергей Кривенкоискәртүенчә, ротация булмаячагы аңлашылганнан соң, фронттан качып китәргә теләү очраклары арткан. ""Мобилизация башланганнан бирле бер ел үтте, әгәр кемнәрдер билгеле бер вакыт хезмәт иткәннән соң өйгә кайтып китә алырмын дип өметләнгән булса, хәзер мондый иллюзияләр юк"", дигән ул. Кривенко искәртүенчә сугыш барган урыннан качып китүгә бик азлар гына бара, чөнки эләгү куркынычы артык зур. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Русия гаскәреннән качып китәргә теләүчеләр саны ике тапкыр диярлек арткан,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1141,https://www.azatliq.org/a/32714245.html,2023-12-05T07:20:54+00:00
"Уйынды ойоштороусы һәм бағымсылары - ауыл имам-хатибы Илдар Ғөбәйҙуллин менән  Фидан Иҫәнбаев. Ошо ерҙә үҫеп, әлеге ваҡытта  республикабыҙҙың төрлө тарафтарында йәшәгән, байрам ялдарына ҡайтҡан ауылдаштарыбыҙ ике команда төҙөнө. Йәнле аралашыу, уйын дәрте барыһының да күңеленә хуш килде. Балалар ҙа үҙ-ара танышып, уйнап, аралашып өлгөрҙө. Ауыл халҡы өсөн был уйын ысын байрамға әүерелде. Уйын һуңында командалар дәртләндереү бүләктәре лә алып ҡыуанды. Бына шундай бик матур сара уҙҙы беҙҙең ауылда. Фәриҙә ИСМӘҒИЛЕВА.",Ауылда - хоккей уйыны,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Каникул,519,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2026-01-08/auylda-hokkey-uyyny-4531568,2026-01-08T19:00:00+00:00
"Тубылда Искер ыены, архив фотосы. Татарстан хөкүмәте Русия төбәкләрендә татар итимагый оешмалары проектларына ярдәм итүгә 10 млн сум акча бүлеп бирде. Бәйгедә иңүчеләр исемлеге Татарстан мәдәният министрлыгы һәм Дөнья татар конгрессы сайтларында чыкты. Грантларны Русиянең 26 төбәгеннән 30 итимагый оешмаалды. Акча этнокультура проектларын тормышка ашыруга тотылыначак.500 мең сум күләмендә иң зур грант Сочи татарларының ""Минем Русия"" мәдәни-этнография үзәге мәйданчыгында ""Казан"" павильон-музей экспозициясен оештыруга бүленеп бирелде. Икенче урында Дондагы Ростовның ""Якташлар"" татар-башкорт мәдәни үзәге. Аларга ""Без – татарлар. Халык санын алу"" дигән видеоролик чыгарыр өчен 480 мең сум бирелде. Ульян өлкәсе татар мәдәнияты үзәгенең 25 еллыгын уздырырга, Омски өлкәсенең ""Мәдәният"" татар автономиясенә балалар өчен тел аланы оештырырга, Мари Иле татарлары автономиясенә ""Без Мари Иле татарлары"" дигән китап чыгарырга, Мәскәү яшьләренә ""Хәрәкәт"" проектын оештырырга һәм Пенза өлкәсе татарлары автономиясенә ""Тургай"" фольклор фестивален үткәрергә дип 400 шәр мең сум акча буленеп бирелде.350 меңнән алып 390 мең сумга кадәр берничә грант ""Томски татарлары ашлары"", ""Нигеземә кайтып барам"" (Түбән Новгород өлкәсе), ""Самара өлкәсенең татар авыллары тарихы"", ""Татарлар – Магнитканың беренче төзүчеләре"" китапларын һәм видеороликларын чыгарырга тотылачак. Шулай ук Чувашиянең Урмай авылында ""Русиядә татар мишәрләре"" форумын уздыру өчен, Кемерово өлкәсендә ""Татар мәдәнияте музеен"" һәм Троицки шәһәрендә Габдулла Тукай бюстын булдырыр өчен 350 шәр мең сум бүленеп бирелде. Рязань өлкәсенең Касыйм шәһәрендә татар милли гореф-гадәтләрен саклап калу өчен шулай ук 350 мең сум акча тотыланачак. Мәскәү өлкәсендә татар гаилә клубларын оештырыр өчен 320 мең сум бүленеп бирелде. Новосибирск өлкәсендә Татар хатын-кызлары форумын, Төмән өлкәсе ""Мирас"" оешмасының 15 еллыгы уңаеннан Изге Искер көннәрен уздырырга, Краснодар татар оешмасының ""Татар туе"" тамашасын куярга һәм Башкортстан татарлары конгрессына ""Башкортстан татарлары календарен"" чыгарырга дип 300 шәр мең сум акча бүленеп бирелде. Киров өлкәсе татарларының ""Авылым киләчәге – яшьләр кулында"" проекты 275 мең сумлык грант алды. Башкортстанның Туймазы районы Төмәнәк авылында балалар өчен ""Алга"" лагерен уздырырга һәм Бурятия татарларына багышланган ""Байкалда татар бизәкләре"" китабын чыгарырга дип 250 шәр мең сум акча бүленеп биреләчәк. Шулай ук Удмуртиядә ""Күңелле кыңгырау"" балалар телетапшыруын чыгарыр өчен һәм Мәскәүдә ""Чикләвек"" дигән интеллектуаль уенын уздырыр өчен 250 шәр мең сум бүленеп бирелде. Акчаны Удмуртиянең Татар итимагый үзәге һәм Мәскәү татарлары автономиясе алачак.245 мең сумга ""Сәет әкияте"" дигән интерактив татар әкиятләре музее булдырылачак. Тагын 190 мең Свердловск өлкәсендә ""Шома бас"" татар биючеләре конкурсын үткәрүгә тотылыначак. Русия төбәкләрендә татар проектлары өчен грантлар бирү карарын Татарстан хөкүмәте 2015 елда кабул иткән иде. Беренче елларда аның бәясе биш миллион сум булды, соңгы елларда ул 10 миллион сум тәшкил итә. Әлеге эшне Татарстан мәдәният министрлыгы оештыра.",Татарстан Русия төбәкләрендәге татар оешмаларына 10 млн сум грант бүлеп бирде,['Әҙәбиәт' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],4,Яңылыҡтар,3072,https://www.azatliq.org/a/31042508.html,2021-01-11T21:07:13+00:00
"Главной темой заседания совета при главе республики по межнациональным отношениям стало сохранение межнациональной стабильности в условиях специальной военной операции, сообщает пресс-служба главы РБ.",Заседание совета по межнациональным отношениям,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,200,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-22/zasedanie-soveta-po-mezhnatsionalnym-otnosheniyam-4170644,2025-03-22T18:30:00+00:00
"Ул Ҡырмыҫҡалы районы үҙәгендәге Балалар сәнғәт мәктәбендә шөғөлләнә. Етәксеһе - Иляна Сергеевна Мәхмүтова. Әле бына районда уҙған һүрәттәр конкурсында еңеү яулаған ҡыҙ. Ул 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы командиры Миңлеғәле Шайморатовты төшөргән. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Сулпан - еңеүсе!,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,B ygel r,676,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-03-01/sulpan-e-e-se-4597523,2026-03-01T15:34:11+05:00
"Ҡалтасы районынан Бикмырҙиндар ғаиләһендә шатлыҡлы ваҡиға, унда ете ҡыҙ һәм өс малай үҫә, улар араһында игеҙәктәре лә бар.",Башҡортостанда йәшәүсе ҡатын унынсы балаһын тапҡан,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,122,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/bash-ortostanda-y-sh-se-atyn-unynsy-bala-yn-tap-an-4500955,2025-12-10T12:55:00+00:00
"Ремзи ИльясовКырым Дәүләт шурасы рәисе урынбасары Ремзи Ильясов вазифасыннан китүе турында гариза язган дип Кырымтатар Мәлесе рәисе Рефат Чубаров үзенең Фейсбук битендә хәбәр итте. ""Мыеклы вазифасыннан китү турында гариза язган диләр. Тикшердек. Раслана. Кырым Дәүләт шурасы рәисе урынбасары вазифасыннан китә"" дип язды Чубаров. Кырым Дәүләт шурасының интернет сәхифәсендә Ильясовның вазифадан китүе турында мәгълүмат юк. Киресенчә, ул 27 апрель көнне ""гражданнар белән очрашты"" дигән хәбәрурнаштырылган. Ильясов үзе дә вазифадан китү хәбәрен расламады. ""Мин эшлим, 27 апрель гражданнарны кабул иттем"" диде ул Азатлыкка. елларда Кырымтатар Мәлесе рәисе урынбасары булган Ремзи Ильясов Кырым аннексиясеннән соң Кырымның Мәскәүдән куелган хакимияте белән хезмәттәшлек итә башлады. 2014 елда ""Бердәм Русия"" исемлеге белән Кырым Дәүләт шурасына сайланып, парламент рәисе урынбасары итеп билгеләнде. Мәскәү тарафлы хакимият белән хезмәттәшлеге өчен вакытлыча Мәлестән чыгарылды.",Ремзи Ильясов вазифасыннан китүе турында хәбәрне расламады,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,973,https://www.azatliq.org/a/29196735.html,2018-04-27T21:00:34+00:00
"В приюте созданы все условия для детей. Педагоги окружают вниманием каждого ребенка. Здесь находятся дети не только из Бакалинского района, есть и из других регионов страны. В среднем каждый воспитанник находится в приюте 4 месяца, за это время удается найти или новый дом или вернуться в родную семью. Все это становится возможным благодаря той работе, которая проводится сотрудниками приюта с родителями. - У нас очень слаженный коллектив, каждый педагог относится к воспитанникам, как к своему родному ребенку. Также мы проводим беседы с родителями. Только благодаря совместной работе по воспитанию не только ребенка, но и умению педагогов направить на верный путь родителей, мы получаем положительный результат, - отметила руководитель приюта Альмира Фролова. Альмира Фарраховна подчеркнула, что приют поддерживают меценаты из республики и даже других стран. Поэтому получается совершенно провести как и ремонт здания и создать все необходимые условия. Исполняющий обязанностями генерального директора Издательский дом ""Республика Башкортостан"" подарил и оформил для детей подписку на республиканские детские журналы. В свою очередь, дети подарили памятный подарок, изготовленный своими руками. Проект ""Мастерская журналистики: сайт, соцсети и принт"" реализуется на грант Главы Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы Республики Башкортостан","Журналисты Издательского дома ""Республика Башкортостан"" подарили велосипед приюту",['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1363,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-26/zhurnalisty-izdatelskogo-doma-respublika-bashkortostan-podarili-velosiped-priyutu-3824893,2024-06-26T19:23:00+00:00
"В рамках «Правительственного часа» и. о. министра строительства и архитектуры региона Артём Ковшов рассказал о состоянии и перспективах развития строительного комплекса Башкортостана. Так, по нацпроекту «Жильё и городская среда» с 2019 по 2024 годы в республике ввели более 17,5 млн кв. м жилья, при этом в 2024 году – рекордные 3,348 млн кв. м. В 2025 году по новому нацпроекту «Инфраструктура для жизни» сдали 3,021 млн кв. м, сохранив рост объёмов ввода многоквартирных домов. Кроме того, в 2025 году в регионе ввели в эксплуатацию 14 социальных объектов, самый крупный из которых – хирургический корпус Республиканского кардиологического центра. Башкортостан – в числе лидеров по количеству договоров комплексного развития территорий (КРТ). Механизм КРТ в республике используют 11 муниципалитетов. В оборот вовлечено 1 142 га земли, градостроительный потенциал территорий превышает 4 млн кв. м. В 2026 году для КРТ планируют привлечь ещё 600 тысяч кв. м. С 2019 года в регионе расселили 145,5 тысячи кв. м аварийного жилья. Благоустроенные квартиры получили 11,2 тысячи человек. Республика активно использует федеральную поддержку для строительства инженерной инфраструктуры. В частности, в 2025 году в Забелье построили канализационный коллектор, насосную станцию, водовод протяжённостью 23,4 км. Объём финансирования составил 15 млрд рублей, из которых 10 млрд рублей – из федерального бюджета. В микрорайоне появилась возможность возведения порядка 6 млн кв. м жилья и соцобъектов. В 2026 году в рамках второго этапа в Забелье планируют ввести в эксплуатацию 52,5 км сетей, сооружения водоснабжения и канализационную насосную станцию. Также в 2026 году приступают к строительству инженерных сетей в восточной части Уфы, что придаст импульс активному развитию Зауфимья. Фото от ""Башинформ""",На заседании Госсобрания Башкортостана обсудили перспективы развития строительно,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1],4,Йәмғиәт,1795,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-22/na-zasedanii-gossobraniya-bashkortostana-obsudili-perspektivy-razvitiya-stroitelno-4546530,2026-01-22T14:00:00+00:00
"Шул уҡ ваҡытта Росавиация Ижевск, Түбән Кама һәм Ҡазан аэропорттарында самолеттар осоуға сикләүҙәр тураһында хәбәр итә. Бынан тыш, Киров һәм Санкт-Петербург һауа киңлектәре ябылған. Сикләүҙәр Граждандар һауа суднолары осоштарының хәүефһеҙлеген тәьмин итеү өсөн индерелде"", – тип асыҡлыҡ индерәләр ведомствола. Телеграм-каналдар хәбәр итеүҙәренсә, ҡалаларға ""Лютый һәм ""Бобер"" аппараттары һөжүм иткән.",Татарстанға БПЛА-лар һөжүм иткән,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,400,https://henek.info/news/novosti/2025-06-10/tatarstan-a-bpla-lar-zh-m-itk-n-4271873,2025-06-10T10:50:00+00:00
"«Был депутаттар корпусы өсөн мөһим ваҡиға булып тора, — тип белдерҙе республика Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев. — Мөрәжәғәтнамәлә республика Башлығы киләһе йылға үҫеш йүнәлештәрен, мөһим бурыстарҙы билдәләй һәм бөтә кимәлдәге власть органдары алдында торған төп саҡырыуҙарға яуап бирә. Парламенттың 2026 йылда закондар сығарыу эшмәкәрлеге Мөрәжәғәтнамәгә нигеҙләнеп тормошҡа ашырыла». Радий Хәбиров үҙенең сираттағы Мөрәжәғәтнамәһендә Башҡортостандың төп үҫеш йүнәлештәрен һәм артабанғы эштең өҫтөнлөктәрен билдәләй. «Серҙе асам, Мөрәжәғәтнамәлә тормошобоҙҙоң бөтә өлкәләренә әүҙем үтеп инә барған яһалма интеллект һәм нейроселтәр менән эшләү тураһында ла һүҙ бара», – тине республика етәксеһе.",Радий Хәбировтың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһе,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,706,https://henek.info/articles/novosti/2026-01-27/radiy-h-birovty-d-l-t-yyyylyshy-oroltay-a-m-r-zh-tnam-e-4551704,2026-01-27T10:48:00+00:00
"Ҡалтасы районының 2-се мәктәбендә Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) ярҙамында профилле психологик-педагогик класс асылды, тип хәбәр иттеләр район хакимиәтенән. Был класта бөтәһе 14 бала уҡый. Уларҙы уҡытыусы-психолог, тәрбиәсе, дефектолог, вожатый йүнәлештәре буйынса әҙерләйәсәктәр. Дәрестәрҙә уҡыусылар психология һәм педагогика нигеҙҙәрен үҙләштерәсәк, шулай уҡ лидерлыҡ сифаттарын үҫтерәсәк. Программаны республиканың педагогия колледждары һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты менән берлектә тормошҡа ашырырға планлаштыралар. ""Ысын педагог – ул белемде тапшырыусы уҡытыусы ғына түгел, ә остаз, илһамландырыусы, асыштар һәм үҙ-үҙеңде танып белеү донъяһына алып барыусы. Тап ошондай профессионалдарҙы яңы профилле класс уҡыусылары әҙерләргә тейеш"", - тип билдәләне Ҡалтасы районы хакимиәтенең эштәр идарасыһы Сергей Макаров. Йәштәр һәм балалар милли проекты таланттарҙы үҫтереү һәм йәштәрҙең үҙҙәрен тормошҡа ашырыу өсөн мөмкинлектәр булдырыуға йүнәлтелгән. Милли проект үҙәгендә – мәктәптәр төҙөү һәм ремонтлау, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү, уҡытыуҙың яңы методикаларын һәм уҡытыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу. Милли проект шулай уҡ Донъя кимәлендәге кампустар селтәрен үҫтереүҙе һәм Приоритет 2030 программаһы буйынса юғары уҡыу йорттарына ярҙам итеүҙе күҙ уңында тота. Яңыртылған милли проекттар РФ Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡалтасы мәктәбендә психология-педагогия класы асылды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Милли проекттар,1557,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-16/altasy-m-kt-bend-psihologiya-pedagogiya-klasy-asyldy-4508859,2025-12-16T08:00:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы прокуратураһы хәбәр итеүенсә, 2025 йылдың авгусында ҡатын, ""сожителе"" менән ташлашҡандан һуң айырылырға теләмәй, уларҙы тергеҙеүгә тырышлыҡ һала. Ир баш тартҡас, ҡатын бысаҡ менән иргә ташлана, әллә күпме тапҡыр башына, түшенә, янбашына сәнсә. Көрәш барышында зыян күреүсе бысаҡты тартып ала һәм һөжүм итеүсене ситкә этәрә. Ҡатын тынысланмай, икенсе бысаҡ артынан аш-һыу бүлмәһенә йүгерә. Шул мәлдә ир подъезға атыла. Хоҡуҡ һаҡлаусылар белдереүенсә, ҡатын 2025 йылдың майынан алып кеше анатомияһы тураһында махсус әҙәбиәтте өйрәнеп, енәйәткә әҙерләнгән. Ғәйепләнеүсе үҙ ғәйебен танымаһа ла, енәйәт эше Өфө ҡалаһының Дим районы судына ҡарау өсөн ебәрелгән. Бәлиғ булмаған баланы тәрбиәләмәү факты буйынса эш материалдары айырым производствоға бүленә. Бала тәрбиәгә өләсәһенә тапшырылған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Һин - минеке генә! "" тип ташланған",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,990,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/in-mineke-gen-tip-tashlan-an-4551588,2026-01-27T10:11:00+00:00
"Шигырь бәйрәме, 2019 елфикерләрГабдулла Тукайның туган көнендә елдагыча оештырыла торган Шигырь бәйрәме быел Камал театрының яңа бинасы янында – Кабан күле буендагы мәйданында узачак. Шигырь бәйрәменең сценариен Рифат Сәлахязган, режиссеры –Булат Гатауллин. Булат Ибраһимһәм Эльвира Һадиеваалып барачак. Тукай премиясе лауреатларын шушы яңа бинада котлаячаклар. Мәйдан 900 гә кадәр кеше сыйдыра ала диелә. Әлеге хәбәрне Язучылар берлеге идарәсе утырышында әйткәннәр. Берлек рәисе Ркаил Зәйдуллаязучыларны тынычландырыргаашыккан: ""Әле, егетләр, яңадан шунда кайтуыбыз да мөмкин. Бу театр бинасы быел ачылгач, шунда үткәрәселәре килә. Әйттем инде ыелышта: ""Кырлайга да күчермәкче идегез, барыбер, урынына кайтты"", – дидем. Үткәреп карыйк инде монда. ыелып, Тукай һәйкәленә чәчәкләр куеп кайтырбыз – теләгән кеше Берлек янына килсен"". Моңарчы Шигырь бәйрәме Муса әлил исемендәге Татар дәүләт опера һәм балет театры янәшәсендәге Тукай һәйкәле янында уза иде. Быел ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясе дә Камал театрының яңа бинасы янындаузачак. Шигырь бәйрәмен башка урында уздыруны татар әмәгатьчелеге ""татарны тагын үзәктән куу"" дип бәяләде. Әдәбият тәнкыйтьчесе Миләүшә Хабетдинова Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка бу уңайдан ачык хат белә чыкты. Ул Татарстан мәдәният министрлыгының 2021 елда ук Шигырь митингын Кырлайга күчерергә тырышуын искә ала һәм бәйрәмне башка урынга күчерү — татар халкының тарихи хәтеренә карата ихтирамсызлык дип саный. ""Әйтергә мәбүрмен: соңгы 60 ел дәвамында Татарстан мәдәният министрлыгы тарафыннан Шигырь бәйрәме ачык, билгеле бер тәртип белән үткәрелә иде. Бу бәйрәмгә күрше республикалардан гына түгел, СССРның төрле төбәкләреннән дә кунаклар чакырылды. Бүген исә Тукай ункөнлеге традицияләре онытылды. Бәйрәмне башка урынга күчерү — татар халкының тарихи хәтеренә карата ихтирамсызлыкның ачык мисалы. Муса әлил исемендәге Татар академия дәүләт опера һәм балет театры янында ел саен ике Поэзия бәйрәме уза: берсе — Александр Пушкин, икенчесе — Габдулла Тукай хөрмәтенә. Бу — Татарстанда яшәүче халыклар дуслыгының символы, ике дәүләт теленә хөрмәт күрсәтү һәм аларның статусы танылуының ачык билгесе. Бәйрәмне шәһәрнең үзәгеннән башка мәйданчыкка күчерү татар халкы өчен үзәктән ""сыгу"", читләштерү булып кабул ителә. Сезне шушы тарихи хатага юл куймаска чакырабыз! "" диелгән Хабетдинова хатында. Галимә хаты астында шагыйрь Рәмис Аймәттрадицияләрне саклыйбыз диябез икән, Шигърият бәйрәме үз урынында калырга тиеш дип язды: ""Заманында Камал театрының элеккеге директоры мәрхүм Шамил Закиров Опера театры янындагы традицион Шигърият бәйрәме тәмамлангач, кичке якта башкачарак форматта, Камал театры каршындагы мәйданда да ""Туган тел"" бәйрәме оештыра иде. Алар бер-берләрен баеталар һәм тулыландыралар иде кебек. Традицияләрне сакларга дип лаф орабыз икән, Шигърият бәйрәме үз урынында калырга тиеш. Язучылар берлегенең яңа сайланган беренче идарә утырышында бу хакта сүз булган икән, нишләп идарә әгъзалары үзләренең фикерләрен иткермәгәннәрдер, шуңа аптырыйм. Идарәгә аек акыллы, көчле яшьләр килде, дип, сөенгән идем"". Журналист Рәмис Латыйповбу эшне әллә махсус эшлиләрме дигәнсорау куя: ""Бу бит милләт бәйрәме. Бу бит дәүләтчелек, милли символларның берсе, шуны да аңларлык кеше юкмыни министрлыкта? Әллә аңлый торып махсус эшлиләрме? Татарны үзәктән – Ирек мәйданыннан куып чыгарумы максат? Ничек инде шигырь бәйрәме шигърияткә бернинди катнашы булмаган авангард бина һәм хрущевкалар янында узарга тиеш соң ул? Ирек мәйданында күзләрне ""мозолит""мы елга бер тапкыр татар ыелса? Нигә менә Пушкин бәйрәме традицион рәвештә Ирек мәйданында уза соң? Нигә яңа төзелгән Собор янына күчермәделәр анысын? Аңа тия алмыйлар, ә татарга – пажалысты"". Журналист бәйрәмгә кеше ыяр өчен аның эчтәлеген яхшыртырга, халыкны яңа бинага ""кеше ияләштерер"" өчен кулланырга түгел дип саный. Шулай ук Кабан аръягына транспорт йөрмәвен дә искә ала. ""Кабан күленең аръягына күчерделәр дә Камал театрын, хәзер инде татар тормышын да шунда ибәрергә кирәк. Халыкны ыярга кирәк икән – башлап үзе оештырсын милли бәйрәм, моңа кадәр татарныкы булган бәйрәмгә кулын сузмасын"", дип язды Рәмис Латыйпов. Тел галимәсе, активист Айсылу Галиева Ирек мәйданыннан куылуга шагыйрьләрчираты итте ди: ""Башта Хәтер көнен сөрделәр Ирек мәйданыннан, инде шагыйрьләргә чират итте. Опера театры яныннан Тукай һәйкәлен дә кубарып алмаслардыр инде, яңа театр янына утыртырлык урын булмас ул. Инде дә килеп, шигырь бәйрәмендә ил генә көньяктан исә күрмәсен, химкомбинат Кабан аша гына югыйсә"". Әлеге теманы социаль челтәрләрдә беренчеләрдән булып журналист, ""Татар хатыны"" газеты мөхәррире Эльмира Сираикүтәреп чыкты. ""Татарны Казанның үзәгеннән чираттагы тапкыр куу кебек аңлашыла бу. Гомергә шәһәрнең үзәгендә узган ""Мин татарча сөйләшәм"" акциясен дә яңа театр янына сөргәннәр. Башта ул гөрләп Бауман урамында үтә иде, аннары Камалның иске бинасы янына кучерелде, хәзер инде тагын да аулаграк ирдә үтәчәк. Шигырь бәйрәменә соңгы елларда болай да халык аз килә иде, яңа урынга гомумән килерме? Ахырдан ""халык йөрми"" дигән сәбәп белән бөтенләй дә башкаладан Кырлайга ук күчереп калдырмаслармы? .. "" дип язды журналист. Ул шулай ук Казанда татарлыкның югала баруына игътибар итә: ""Ничә еллар хыялланып йөреп, Казанны саклап шәһит киткан бабаларыбызга бер һәйкәл дә куя алмадык. Казан хәтле Казанда бер мөселман татар мәктәбе юк. Татар телендә укытучы нибары бер гимназия калды. Зур өметләр белән Казансу ярында нигез ташы салынган яңа Жәмигъ мәчете тумас борын ук милли йөзеннән мәхрүм ителеп, кәгазьдә калды. Ел саен үткәрелә торган Хәтер көне дә тарихта калды- кирәкмәгәнне хәтерләп ятмагыз әле, диделәр. "" диде Сираи. Шунда ук журналист Мөнирә Сәгыйдуллина""Тукай һәйкәләен дә шунда күчермәсеннәр"", дип язды. ""Шуңа таба бара бугай. Татар - ул бит нык толерант халык, узен Казан читенә сореп чыгарсалар да ""ярый әле исән калдым"" дип риза булачак. ""Милләт өчен"" дип күкрәк кагып йөрүчеләр күп, эшләүче юк. Эшли алучыларын да Татарстаннан читка китәргә мәбүр итәләр. Бичара татар халкының әйдәп баручы милләтпәрвәр идеолог-әйдаманы юк хәзер"", диде ул. Сираи посты астында Рәмзия Мортазинататар бөтен яктан да изелә, ""ләкин татар дәшми, бетте ул 1990 нчы еллардагы гайрәтлелек"", дип өстәде. Туган якны өйрәнүче Шаһит Таиповисә бу бу үзгәрешкә уңай карый: ""Татар шигъриятенә багышланган бәйрәмнең яңа урында үтүе — традицияләрне саклап, яңалыкка адым ясауның күркәм мисалы"", дипбелдердеул Язучылар берлеге төркемендә. Казанда беренче Шигырь бәйрәме 1964 елда Кабан күле янындагы Тукай һәйкәле янында узган. Һәйкәл алдыннан агач вагонлы трамвай йөргәнлектән, бәйрәмне Опера һәм балет театры янындагы Тукай һәйкәле янына күчерәләр. Бу эш ул вакытта Татарстан мәдәният министры урынбасары булган Ренат Харисбашлангычы белән башкарыла. ""Шигырь бәйрәме Кабан күле буендагы Тукай һәйкәле янында үтә иде. Ләкин анда һәйкәл алдыннан трамвай йөри иде — митинг барганда трамвай үтә башласа, беркем дә ишетелми. Ул вакытларда көчәйтүче аппаратуралар да юк иде бит әле. Агач вагонлы трамвай шалтыр-шолтыр үтеп киткәндә шигырь укудан туктап тора торган заманнар бар иде. Кеше дә күп ыела алмый иде. Шуңа күрә мин мәдәният министрлыгында эшләгәндә Опера театры янәшәсендәге Тукай һәйкәле янына күчердек"", дипсөйләгәниде ул 2021 елда Интертат басмасына.1964 елдан башланган Шигырь бәйрәме бер генә елны үткәрелми калды. 2020 елда, пандемия сәбәпле, Татарстан язучылар берлеге аны онлайн форматта үткәрде.2021 елда, Габдулла Тукайның тууына 135 ел тулу уңаеннан Шигърият бәйрәме Кырлайда гына узачак диелгән иде. әмәгатьчелек таләбе белән аны Казанда да оештырдылар. Шулай итеп, бәйрәмнең бер өлеше Кырлайда, икенчесе, гадәттәгечә Казанда, Тукай һәйкәле янындаузды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарны тагын үзәктән куалар"". Шигырь бәйрәме быел Тукай һәйкәле янында булмаячак","['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0],8,Татарстан,7732,https://www.azatliq.org/a/33384493.html,2025-04-15T21:07:23+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр37 яшьлек активист һәм беренче төркем инвалид Рөстәм Мөлековның 2,5 ел колония хөкеме үз көчендә калды. Әнисе бу ""канунсыз карар"", мондый авыруны рәшәткә артында тотарга ярамый дип белдерә. Колония табиблары да азат итүне сорый. Ләкин хөкемдарлар нык тора.9 апрельдә Башкортстан Югары мәхкәмәсендә Навальныйның Уфадагы штабының элекке координаторы, активист Лилия Чанышеваның эше нигезендә мәхкәмә утырышы төгәлләнде. Чанышеваның хөкем карары катыланды - 7,5 еллык колония урынына 9,5 ел колониябирелде. Шушы эш кысаларында активист Рөстәм Мөлековта хөкем ителгән. Беренче төркем инвалид Мөлековның 2,5 еллык колония әзасы гамәлдән чыгарылыр, аны йорт сагына булса да күчерерләр дигән өмет бар иде. Кем ул Рөстәм Мөлеков? Атнасына өч тапкыр колониядән гемодиализга йөртелүче бу кеше үзенең азатлыгы өчен ничек көрәшә? Рөстәм Мөлеков Башкортстанда елларда сайлау кампанияләре барышында танылды. Аңа кадәр төзелеш һәм юридик эшчәнлек белән шөгыльләнә иде. 2007 елда аңа мошенниклык белән бәйле берничә инаять эше ачылды. 2010 елның сентябрендә Уфадагы мәхкәмә Мөлековны 8 елга ирегеннән мәхрүм итте һәм 550 мең штраф салды. Тикшерү барышында ул гаебен танымады, эш ялганга корылган дип барды. 2011 елда Мөлеков иреккә чыкты, 2013 елда аның хөкем карары вакытыннан алда гамәлдән чыгарылды. ""Шушы ялганга корылган эштән соң улым оппозиция эшчәнлегенә кереп китте, — дипсөйләгән идебылтыр активистның әнисе Алмира Мөлекова. – Бу нинди эш иде соң: аның ширкәте Уфа районы Подымалово авылында йортлар төзеде һәм алар ирле авыл биләмәсе һәм район түрәләренә ришвәт бирергә теләмәде. Рөстәмнең милкен, бизнесын тартып алдылар һәм озакка утыртырга теләп, ялган инаять эше кордылар. Аның гаепсезлек дәлилләре, шул исәптән полиция хезмәткәрләре уздырган экспертиза нәтиәләрен мәхкәмәләр исәпкә алмады. Алай гына түгел, ул елларда безнең гаиләгә карата элекке һәм хәзерге полиция хезмәткәрләре инаять кылды. Акча таләп итүләр дә булды, Рөстәмне кыйнаулар да. Безнең машинаның тормоз шлангларын берничә тапкыр кистеләр, шуның аркасында мин кешеләр өстенә менә яздым. Бу эшләрнең барысы да Уфаның Орджоникидзе районында булды, шушы ук районның полициясе ""тикшерде"" дә. Аннары улыма мошенниклык турында инаять эше ачтылар. Безнең мөрәәгатьләрдән соң берничә инаять эше ачылды, ләкин әкренләп алар ябылып бетте. Алмира Мөлекова сүзләренчә, төрмәдән чыккач, улы бизнесын кайтарырга тырышып карый, ләкин килеп чыкмый. инаять эзәрлекләнүеннән соң Рөстәм Мөлеков итимагый эш белән шөгыльләнә башлый. Аерым алганда, сайлауларда күзәтүче булып эшли. 2016 елның көзендә Дума сайлаулары барышында ""Яблоко"" фиркасеннән күзәтүчеләр буларак Мөлеков һәм Станислав Чайченкотөрмә киемендә Русия Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Элла Памфиловага видеомөрәәгатьләряздыра. Анда алар Уфаның Дим районы сайлау участогында хәрәмәләшүләр турында, Үзәк сайлау комиссиясеннән Башкортстанга ибәрелгән тикшерү комиссиясенең бу хәрәмләшүләргә күз йомуы турында сөйләде.2017 елның 12 июнендә Рөстәм Мөлеков Навальныйның Уфа штабы коррупциягә каршы уздырган митингындачыгыш ясады. Ул түрәләрне каты тәныйтьләде, аларны хәтта ""атарга"" да чакырды. ""Минем төзелеш бизнесымны тартып алдылар, машинамны яндырдылар, сигез кеше килеп мине тукмады, машиналарыбызның тормозларын бозып куйдылар, нәтиәдә әти-әнием юл казасында һәлак була язды. Канун бозучы түрәләрнең кулларын, аякларын сындырырга кирәк. Алар бездән куркырга тиеш. Без берләшергә тиеш. Бу халыкны талау гына түгел, илне дә талау! "" диде ул чыгышында. Нәтиәдә 2019 елда Мөлековны инаять кодексының 280.1 маддәсе (Экстремистик эшчәнлеккә чакыру)нигезендәике елга шартлы рәвештә хөкем итәләр. Аңа шулай ук өч ел дәвамында киңкүләм чараларда катнашу тыела. Шул ук елның августында экстремистик материаллар исемлегенә кертелгән бер видеороликка репост ясау өчен бер сум штраф та салалар.2021 елның көзендә Рөстәм Мөлеков һәм Навальныйның Уфа штабының элекке координаторы Лилия Чанышева Русия тикшерү комитеты ""Коррупциягә каршы көрәш фондын"" оештыручылар һәм хезмәткәрләренә карата ачылган инаять эше фигурантларына әйләнә. 2021 елның ноябрендә Мөлеков фатирындатентү уздырыла. Аңа ""Экстремистик әмгыятьтә катнашу"" турында гаепләү белдерелә. Соңрак бу эшне Лилия Чанышева эше белән берләштерәләр. Активистка шул ук 2017 елда ясаган чыгышы өчен ачыла бу эш, маддәсе генә башка була. Эш барышы белән таныш чыганакфикеренчә, Мөлеков эше Лилия Чанышевага тагын бер маддә тагу өчен кирәк булган. Чанышевага бу уңайдан инаять кодексының 280 нче маддәсе (Экстремистик эшчәнлеккә өндәү) нигезендә яңа эш ачыла. ""Мөлековны, Чанышеваны кебек үк, башта ""Навальныйның зур эше""ндә фигурант итәләр, аннары аның эшен аерып алалар да, Чанышевага тагын маддә тагу өчен аның эшенә кушалар. Тикшерүчеләрнең бу маддә нигеәендә башка эпизодлары юк"", дип аңлатты чыганак "". Реалии""га. Тикшерүчеләр Лилия Чанышева Мөлековның митингта чыгышы турында алдан белгән дип саный — янәсе, ул турыдан-туры аның итәкчелегендә эш иткән. Шулай итеп, ""Мөлековның экстремистик эшчәнлеккә өндәүләрен Чанышева оештырган булып чыга"", димәк ""ул үзе дә экстремистик эшчәнлеккә өндәгән, ягъни РФ К 280 нче маддәнең 1 нче өлешендә каралган инаятьне башкарган"" диелә гаепләү бәяләмәсендә. Мөлеков гаебен танымады, чыгышында ""инкыйлабка чакыру булмады"", Чанышевадан бернинди дә күрсәтмәләр алмадым, ФБК планнарын белмәдем диде.2023 елның 14 июнендә Киров районы мәхкәмәсе Рөстәм Мөлековны РФ инаять кодексының 282.1 маддәне 2 нче өлеше (""Экстремистик оешмада катнашу"") нигезендә гаепле дип таныды һәм 2,5 елга аны гомуми тәртипле колониягә хөкем итте. Рөстәм Мөлеков — төркем инвалид, атнасына өч тапкыр аңа гемодиализ процедурасын узарга кирәк. Аны Пермь краеның 29 нчы төзәтү колониясенә күчерделәр, атнасына өч тапкыр сакчылар һәм төрмә табибы озатуында ашыгыч ярдәм машинасы белән сивил хастаханәгә гемодиализга алып баралар, бу вакытта бөтен колония табибсыз кала. Колония сәламәтлеге начар булу сәбәпле активистны азат итүне сорап мәхкәмәгә мөрәәгать итте. 18 декабрьдә, Уфаның Ленин район мәхкәмәсе Мөлековны әзасын үтәүдән азат итүдәнбаш тартты.9 февральдә край мәхкәмәсендә утырыш булды, тик ул да активистны иреккәибәрмәде. Хөкемдар Рөстәмне ""психологик тикшерү"" актын укыды. Имеш, ул февраль башында ясалган. Алмира Мөлекова сүзләренчә, әлеге актта ""Мөлековның үз-үзен тотышында тайпылышлар бар, ""инаятьне кабатларга мөмкин"", ""иректәге тормышка уңышлы яраклаша алуы икеле"" дип язылган. ""Рөстәмне Пермь колониясенә былтыр 28 декабрьдә китерделәр. 17 гыйнварда аның белән күршетем һәм аның хәлен күреп, куркып киттем. Шешенгән, күз төпләре саргайган, күз кабаклары төшкән. Биш килограмм авырлыгын югалткан, 78 килога калган, ә аңа 80 нән кимергә ярамый. Гемоглобины төшкән. Алып килгән ризык һәм дарулар белән аны бераз күтәрә алдык. Кан басымы 190 га кадәр сикерә иде"", дипсөйләдефевраль башында Мөлековның әнисе Алмира ханым "". Реалии""га. Аның сүзләренчә, колониядә хастаханә юк, ул авыр чирлеләр өчен яраклаштырылган камерада тотыла. Гемодиализга көн аралаш йөртәләр. Бер тапкыр барып кайту сигез сәгатькә сузыла: процедура үзе 4-5 сәгать бара, 2-3 сәгате юлга китә. Рөстәм Мөлековны азат итүне сорап Уфадагы тикшерү изоляторы да, колония хезмәткәрләре дә мөрәәгать итә. ""Колония шартларында аңа ярдәм итү мөмкинлеге юк"" ди алар. ""Колония, табиблар моны раслый. Рөстәмгә дарулар, дөрес әзерләнгән ит, балык, яшелчә-имешләр, чикләвекләр, үлән сулары кирәк. Бу әле витаминнар, дарулардан тыш. Аның витаминнары гына да бик күп, аларны анализларны контрольдә тотып кына эчәргә кирәк. Өйдә без бөтенесен вакытында эшли идек. Ә колониядә ничек эшлисең? Китерелгән дарулар, ризык һәм гемодиализ ярдәмендә Рөстәмне ничек тә тотып торабыз. Әмма колониядә тагын калса, белмим, күпме суза алырбыз. Шунысын да әйтергә кирәк, гемодиализга бару өчен колония машина, йөртүче, табиб һәм өч сакчы бирә. Казнадан зур акчалар тотыла. Ни өчен? Рөстәмгә тагын да начаррак булсын өчен генәме? !"", диде Алмира Мөлекова. Былтыр ноябрьдә Русия баш прокуроры урынбасары Игорь Ткачев Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышева эше белән бәйле шикаятьне яңадан карауны сорады. Ул Уфаның Киров районы мәхкәмәсенәкассация гаризасы тапшырды. Ягъни гаепләү мәхкәмә карарын - 7,5 елга иректән мәхрүм итүне - артык йомшак дип санады. Дәүләт гаепләүчесе аңа әзаны кырыслатып 10 елга иректән мәхрүм итү карары чыгаруны таләп итте.4 мартта, Самардагы Алтынчы кассация мәхкәмәсе Лилия Чанышевага һәм Рөстәм Мөлековка ачылган инаять эшен Башкортстан Югары мәхкәмәсенә яңа апелляция каравына ибәрде. Лилия белән Рөстәмне янә Уфага тикшерү изоляторында китерделәр.9 апрельдә узган мәхкәмәдә Чанышевага 9,5 елга колония хөкеме чыкты, Мөлековның хөкемеүз көчендә калды. Карар чыгар алдыннан Алмира Мөлекова улының азат ителүенә өметләнгән иде. ""Ул төркем инвалид. Андый авырулы кешене төрмәдә тотарга ярамый. Моны канун да, Русия хөкүмәте карарлары да сөйли. Йорт сагы булсын, колониягә генә булмасын"", дидеул -ка. Әмма ананың өметләре акланмады. ""Инде Навальный да юк, сайлаулар да узды. Азмы-күпме тынычландылар, Рөстәмне азат итәрләр, ә Чанышеваның мөддәтен арттырмаслар дип уйлаган идем. Хөкемдарларга ни булды? Бу канунсыз карар. Без шикаять итәчәкбез"", дидесоңрак Мөлекова. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Мондый авыруны төрмәдә тотарга ярамый"". Рөстәм Мөлековның хөкеме йомшартылмады",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],5,Кеше хоҡуҡтары,9279,https://www.azatliq.org/a/rustam-mulyukov-hokeme-yomshartilmadi/32901386.html,2024-04-15T00:00:49+03:00
"Иллюстратив фотофикерләрМәскәүдә Икенче Көнбатыш бүлге хәрби мәхкәмәсе чыгышы белән Башкортстаннан булган хәрби Эльнар Камаловны 12 ел ярымга кырыс тәртипле колониягә хөкем иткән. Аны дәүләткә хыянәт турындагы эштә гаепле дип тапканнар. Бу хакта ТАСС яза. Хәрбине нәрсә өчен гаепләүләре билгеле түгел. инаять эше материаллары яшерелгән, ә утырышлар ябык тәртиптә узган. Камаловны хәрби дәрәәсеннән мәхрүм иткәннәр диелә. ""Осторожно, новости"" -каналы 27 яшьлек Камаловны былтыр июньдә кулга алуларыняза. Аңа хөкем карары быел 5 октябрьдә чыккан. БМО белгечләре быел Русиядә шымчылыкта һәм дәүләткә хыянәттә гаепләп ачылган инаять эшләренең саны артуынискәртә. Былтыр дәүләткә хыянәт турында 24 эш ачылган, 16 кеше хөкем ителгән булса, быел ярты елда бу гаепләү кимендә 43 кешегә белдерелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстан хәрбиен дәүләткә хыянәт турындагы эш нигезендә 12,5 елга колониягә хөкем иткәннәр",['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,888,https://www.azatliq.org/a/32641420.html,2023-10-17T14:40:46+00:00
"2026 йылдың 1 ғинуарынан республикала страховка пенсиялары 7,6 процентҡа индексацияланды. Үҙгәреш ҡартлыҡ, инвалидлыҡ һәм ҡараусыһын юғалтыу буйынса пенсияларға ҡағыла. Ҡартлыҡ буйынса пенсия уртаса 26127 һумға тиклем арта. Яңы йылдан балаларға берҙәм пособие күберәк түләнәсәк — йәшәү минимумы күтәрелеүе арҡаһында түләм артты. Түләүҙең максималь күләме хәҙер 16350 һум тәшкил итә. 1 февралдән инвалидтар һәм ветерандар, әсәлек буйынса пособиелар, бала тыуғанда түләүҙәр, әсәлек капиталы һәм 1,5 йәшкә тиклемге баланы ҡарау буйынса пособиелар индексацияланыуы көтөлә. Башҡортостанда йәшәү минимумы 2026 йылдың 1 ғинуарынан 6,8 артҡан һәм бер кешегә 16856 һум тәшкил итә.",2026 йыл ҡыуандырмаҡсы.,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,671,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/2026-yyl-yuandyrma-sy-4532042,2026-01-09T15:00:00+00:00
"Эш программаһы Пленар дискуссия: «Киләсәк өсөн уйын: милли үҫеш ҡаҙаныштарына сәнәғәттең булышлығы» Стратегик дискуссиялар: «Уйын һәм уйынсыҡ – мәҙәни традицияның айырылғыһыҙ өлөшө» «Балалар туризмы – туристик биләмәләр үҫешенең тиҙләткесе» Ҡатнашыусылар һаны – 150-ләп етештереүсе һәм һөнәрмән, улар Рәсәйҙең 10 төбәгенән йыйылды: Башҡортостан, Түбәнге Новгород, Киров, Ульяновск өлкәләре, Удмурт Республикаһы, Пермь  крайы, Магнитогорск, Силәбе, Пенза, Омск. Фестиваль дүрт көн буйы иртәнге 10-дан киске 10-ға тиклем, бөтәһе 48 сәғәт эшләне. 267 меңдән ашыу килеү теркәлде! Дмитрий Маликовтың концерты ғына ла 15 меңдән ашыу тамашасы йыйҙы. Яҡынса 8 миллион һумлыҡ уйынсыҡ һатылды. Йөҙҙәрсә оҫталыҡ дәресе үткәрелде. Тамашалар һаны: 20 спектакль, 15 йәнһүрәт, 5 нәфис фильм күрһәтелде. Алып килгән уйынсыҡтарының күбеһен Башҡортостандың балалар йорттарына тапшырҙылар: «Десятое королевство Волги» ЯСЙ, Түбәнге Новгород өлкәһе, «Весна» уйынсыҡ фабрикаһы, Киров ҡалаһы, «Полесье» ЯСЙ, Димитровград ҡалаһы, Ульяновск өлкәһе, (Сайенсли) маркетинг  фирмаһы, Өфө, Зөлфиә Фәхрисламова, һөнәрмән, Өфө, «Возвуден» ЯСЙ, Түбәнге Новгород өлкәһе, « » өҫтәл уйындары магазины, Өфө. Конкурстарға йомғаҡтар һәм еңеүселәрҙе бүләкләү: В. И. Альбанов исемендәге музейҙың «Төньяҡ балҡышы» республика ижади конкурсы Ижади эштәрҙең «Башҡорт аты» республика конкурсы Йәрминкә барышында үткәрелде: «Әсәйҙәр һәм ҡыҙҙар» темаһына осрашыу-әңгәмә. «Әйҙә уйнарға» күргәҙмәһе - мәғлүмәт майҙанында: 5–8 июндә генә лә киң мәғлүмәт сараларында, шул иҫәптән ИТАР-ТАСС, Интерфакс, Коммерсант, Аи Ф, Российская газета, Комсомольская Правда, РБК, Учительская Газета кеүек федераль матбуғат сараларында һәм  башҡаларҙа 2 700-ҙән ашыу  публикация сыҡты. Социаль селтәрҙәрҙә, пабликтарҙа 8000-ләп материал донъя күрҙе. Тулайым аудитория 45 миллиондан ашыу кеше тәшкил итте. Материалдар сығыуын  дауам итә. Дүрт көн буйы балалар, ата-әсәләр, олатайҙар менән өләсәйҙәр һәм эксперттар фекерҙәре буйынса иң яҡшы уйынсыҡҡа тауыш биреү барҙы. Балалар фекеренә ярашлы иң яҡшы уйынсыҡ: «АРМАТА АБРАМСҠА ҠАРШЫ» ИНТЕРАКТИВ ТАНК АЛЫШЫ. Етештереүсеһе: «Башҡортостандың йәш таланттары» ЯСЙ. Ата-әсәләр фекеренә ярашлы иң яҡшы уйынсыҡ: БАСИК ТИГӘН БЕСӘЙ. Етештереүсеһе «МПП- Күмертау» ЯСЙ, Башҡортостан Республикаһы. Олатайҙәр һәм өләсәйҙәр фекеренә ярашлы иң яҡшы уйынсыҡ: МИЛЛИ КЕЙЕМЛЕ ҠУРСАҠТАР. Һөнәрмән Миңнеғолова Рәшиҙә Суфиян ҡыҙы,  Өфө ҡалаһы. Эксперттар фекеренә ярашлы иң яҡшы уйынсыҡ: ПРОСТОКВАШИНО ЙӘҺҮРӘТЕ БУЙЫНСА КОНСТРУКТОР. Етештереүсеһе «Полесье» ЯСЙ, Димитровград ҡалаһы, Ульяновск өлкәһе. Махсус номинациялар еңеүселәре: «Бөтә ғаилә менән уйнайбыҙ» номинацияһы – ТАКТИЛЬ ТЕАТР. Шәхси эшҡыуар Субботина Наталья Михайловна, Түбәнге Новгород. «Үҙ ҡулдарыбыҙ менән яһайбыҙ» номинацияһы – АҒАС РОБОТ. Илья Кирилловых (КИРИРОБИ), Киров ҡалаһы. Икенсе Бөтә Рәсәй   «Әйҙә уйнарға! » уйындар фестивале юғары кимәлдә үтте һәм балаларҙа ла, ата-әсәләрҙә лә онотолмаҫ тәьҫораттар ҡалдырҙы. Форум  үҫеп килеүсе быуында рухи ҡиммәттәр һәм  патриотизм  тәрбиәләүгә ҙур өлөш индерҙе.",ҺАНДАР ҺӨЙЛӘЙ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0],7,Яңылыҡтар,3037,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-09/andar-yl-y-4270295,2025-06-09T11:44:00+00:00
"Мәскәү татар мәктәбефикерләрМәскәүнең 1186 нчы номерлы бердәнбер татар мәктәбен күрше 2010 нчы мәктәбенә кушу ата-аналар һәм укытучылар ризалыгы белән генә хәл ителәчәк. Бу хакта ""Бизнес "" басмасына Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсендә әйткәннәр. Берләшү очрагында 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре дә сакланачак, дип ышандыралар идарәдә. Бинаның Муса әлил исеме дә калачак. — Әгәр берләштерү турында карар кабул ителсә, 1186 нчы мәктәпнең белем бирү програмы, шул исәптән татар теле дәресләре, дәрестән тыш эшчәнлек һәм түгәрәкләр сакланачак, — диелә идарә авабында. Мәгариф бүлеге мәктәпләрне кушу ""балалар өчен мөмкинлекләрне шактый киңәйтәчәк"" дип саный, күрше мәктәптә ""заманча матди-техник база"" булганын телгә ала. Русия башкаласында булган бердәнбер татар мәктәбендә ""заманча матди-техник база"" булдыруга нәрсә комачау итүе авапта әйтелми. Азатлыкэлегрәк язганча, Мәскәүнең мәгариф һәм фән идарәсе шәһәрдәге бердәнбер татар мәктәбен – Муса әлил исемендәге 1186 нчы мәктәпне күрше мәктәпкә кушу мәсьәләсе күтәрелгән. Бу хакта идарә 2025 ел ахырына кадәр карар кабул итәргә ыена. Мөгаллимнәр һәм ата-аналар мәктәп берләштерелгән очракта татар мәктәбенең күпьеллык традицияләре һәм Муса әлил исеме югалыр дип борчыла. Татар мәктәбен башка мәктәпкә кушуны Мәскәү татарлары да, Татарстан итәкчелеге дә ошатмый, моңа каршы көрәшеп тә караганнар. Хәзерге вакытта мәктәпнең мәбүри уку планына 1-3 нче сыйныфлар өчен ""Татар теле практикумы"" курсы (атнага бер сәгать, 4 нче сыйныфта ул үткәрелми) һәм 5-6 нчы сыйныфлар өчен – атнага ике сәгатьлек дәресләр кертелгән. Моннан тыш, 1 нче сыйныфтан алып 6 нчы сыйныфка кадәр дәрестән тыш эшчәнлек кысаларында ""Тел һәм мәдәният"" курсы атнасына бер сәгать укытыла. Русиядә","Мәскәү мәгариф идарәсе: татар мәктәбе күрше мәктәп белән кушылса да, татар теле дәресләре сакланачак",['Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1753,https://www.azatliq.org/a/33551715.html,2025-10-07T05:46:43+00:00
"Әмин РамазановӘмин Рамазанов, Бакыда яшәсә дә челтәрендә фикер алышучы Казан татар яшьләренә бик яхшы таныш. Ул Азәрбайан татарларының милли тормышында булган зур һәм кечкенә вакыйгалары хакындагы мәгълүматны бөтен яшьлек дәрте һәм заманча телефоннарның бөтен мөмкинлекләрен кулланып интернетка чыгарып бара. Әйтик, кулланучылары Әмин һәм башка Азәрбайан яшьләренең татар китапларын табу, татар галиме белән очрашу, Казанга килеп төшүләр, форум, ыелыш, сәфәрләр, кире Бакыга тәэсирләнеп кайту, Сабантуй, милли ашлар пешерү, яңадан Казанга юлга чыгу һәм башка хәлләр турында тәүлек әйләнәсендә белеп тора. Аның фото хисапларына караганда, Азәрбайан татарлары тормышы бик актив бара һәм анда хәлләр ал да гөл дигән тәэсир кала. Баксаң, чынлыкта проектлар күбесенчә энтузиастлар көче белән һәм аларның үз гаиләләреннән аерылган акчалар хисабына тормышка ашырыла икән. Актив блогер һәм Азәрбайандагы Татарстан итимагый берләшмәсе рәисе урынбасары, . мәгълүмати портал итәкчеләренең берсе Әмин Рамазанов Азәрбайандагы татар тормышы хакында Азатлык сорауларына авап бирде. – Сез Татарстан күрсәткән ярдәм белән канәгатьме? –Татарстанан читтә яшәүче татарларга, тарихи ватаннан еракта булганга күрә хәрвакыт кыенрак булды. Без Татарстанның ярдәм күрсәтергә әзер булуын күрәбез, әмма кайсыбер вакытта без төрле илләрдә яшәгәнгә күрә аны ала албыйбыз, кануннар аерымлыгы комачаулый. Мәсәлән, Русия итимагый оешмаларга грантлар бирә, әмма без Азәрбайанда булгач, аларга өмет итә алмыйбыз. Татар федераль милли мөхтәрияте дә ирле татарларга ярдәм күрсәтергә тырыша, әмма Азәрбайан татарлары аны ала алмый. Киләчәктә, Казанның читтәге татарларга ярдәм күрсәтү интструментлары күбрәк булсын иде. – Азәрбайан татар милли хәрәкте алдында торган иң зур проблема нинди? –Минемчә, иң зур проблема–чаралар үткәрү өчен финанслар итмәү. Иганәчеләр ярдәме булмыйча торып, бөтен чыгымнар активистлар илкәсенә төшә, шуңа кайбер вакытта чаралар үткәрергә акчаны иткезеп булмый. Финанс кыенлыклар, татар милли хәрәкәтенә яшьләрне әлеп итүгә дә кагыла. Әйтик, егетләр, кызлар Татарстанга барып йөрергә, төрле чараларда чыгыш ясарга, андагы татарлар белән танышырга телиләр, әмма һәрвакыт юлга акчаны үзләре түли башлагач, аларның күңеле кайта һәм алар бераздан милли оешмаларга йөрми башлыйлар. Азәрбайанда тормыш иңел түгел, яшьләрнең туган телне, тарихны, мәдәниятне саклау турында уйларга вакытлары да, мөмкинлекләре дә бик күп түгел, алар яшәү өчен көрәшергә, көн-төн эшләргә тиеш. Минемчә, бу Азәрбайан татар яшьләре өчен бик авыр мәсьәлә һәм ахыр чиктә социаль проблемалар милләтнең уелуына китерергә мөмкин, дип куркам. Азәрбайан татарлары Бакыда Татарстандагы кебек Халыклар дуслыгы йорты булдырылуын тели. Анда милли әмгыятьләр якшәмбе мәктәпләрен, милли китапханә кора һәм кичәләр, очрашулар, түгәрәкләр өчен үз бүлмәләрен булдыра алырлар иде. Без монда Бакыда Татарстанның аның потенциалын, татар мәдәниятен, тарихын танытырга теләсәк тә, кеше чакырырлык үз бүлмәбез, чаралар үткәрергә бинабыз юк. Татарстан рәсми оешмалары Азәрбайан итәкчелеге алдында бу проблеманы куя алыр иде. Шулай ук, Казан белән элемтә, аралашу проблемалары булгалый. Кайсыбер вакытта Татарстанда үтә торган милли чаралар хакында мәгълүмат безгә барып итми, теге яки бу ыен хакында аерым кешеләр генә белеп кала. – Сезнең Татарстандагы Бөтендөнья татар конгрессы, Татарстан мәдәният министрлыгы һәм башка оешмалар белән хезмәттәшлек барамы, сез аның белән канәгатьме? –Татарстан мәдәният министрлыгы белән безнең хезмәттәшлек шактый нәтиәле бара. Күп еллар буе министрлык безгә Сабантуена артистларны һәм ырчыларны, иади очрашуларга язучы һәм шагыйрьләрне ибәрә. Шулай ук мәдәният министрлыгы безгә Бакыда татар халкы музеен ачу өчен ярдәм күрсәтергә вәгъдәләр бирде. Әмма кайбер проблемалар да бар. Мәсәлән, Азәрбайанда Татарстан мәдәнияте көннәре соңгы тапкыр 2008 елда үткәрелгән иде. Якын көннәрдә бу чараның яңадан үтүен теләр идек. Шулай ук, Азәрбайанның Милли китапханәсенә Татарстаннан китаплар соңгы тапкыр 2008 елда килгән иде. Татарстан Милли китапханәсе безгә китаплар ибәрергә әзер, тик без әлеге дә баягы аларны нинди акчага ибәрү мәсьәләсен хәл итә алмыйбыз. Шулай ук, Татарстандагы татар театрлары Азәрбайанга ешрак килсен иде, гастрольләр оештырсын иде, чөнки ирле татарлар аларны зарыгып көтә. Шулай ук без, Азәрбайанда Татарстан мәдәният министрлыгы белән бергә милли күргәзмә, фестивальләр, тәкъдим итү чараларын үткәрергә телибез. Бөтендөнья татар конгрессы үтктәрә торган Бөтендөнья татар яшьләре форумы, Татар конгрессы, Бөтендөнья татар хатын-кызлары ыены һәм башка чаралар – татар халкы тормышында бик мөһим урын алып тора. Без, Азәрбайан татарлары, аларда бик катнашырга телибез, әмма безнең еш кына юл хакларын каплау мөмкинлегебез юк. Киләчәктә Конгресс бюджетында кайбер актив лидерларга юл хакларын капларлык акча каралсын иде. – Сез һәм Азәрбайандагы башка татарлар Казанда еш буламы? –Казан – безнең тарихи ватаныбыз, ата-бабалар ире. Анда безнең туганнар, дуслар яши. Без, татар халкын үстерә торган, безгә файдалы булган мәгълүматны, Казаннан кала башка ирдә таба алмыйбыз. Шуңа анда ешрак булырга телибез. Татарстанга безнең Казан югары уку йортларында укучы студентлар йөри, шулай ук пресса буларак, безне Казандагы халыкара чараларга, мәсьәлән Су спорты дөнья беренчелеге, Республика көне, Мөселман киносы фестивале һәм башка чараларга чакырып торалар. Әмма Казандагы вакыйгалар хакында мәгълүматны Азербайан татарларына иткер өчен мин күп вакытта кыйммәтле билетларны уз акчама алырга мәбүрмен. – Юл чыгымнарын каплаудан тыш тагын нинди ярдәм күрергә теләр идегез? Бакы Сабантуе, 2015 ел–Әйткәнемчә, Татарстанда ешрак булырга, Казандагы чараларда ешрак катнашырга теләр идек. Шулай ук, үзебездә дә Казандагы оешмалар исеменнән милли чаралар уздырырга теләр идек. Азәрбайанда Татарстан якташлык әмгыятен төзү яхшы булыр иде, мәсәлән. Ул Татарстанның фәнни һәм мәдәни казанышларын Азәрбайанда танытырга ярдәм итә алыр иде. Бу мәсьәләдә Татарстанның теләктәшлеген һәм ярдәмен күрергә теләр идек. Мәсәлән, безнең тагын шундый теләк бар: Азәрбайан базарларында актив эш итүче, зур бизнес алып баручы Татарстан ширкәтләре эшчеләр яллаганда ирле татар яшьләрен әлеп итсен, алар өчен эш урыннарын булдырсын иде. Бүгенге көндә Азәбайанда 25 мең татар исәпләнә. Аларның күбесе Бакыда яши, шулай ук милләттәшләребез Бакы янындагы Мардакян, Сураханы, Бакиханова, Пираллахи авылларында гомер итә. – Оешмагыз нинди чаралар уздыра, нинди вакыйгалар белән яши? –Без Татарстаннан гына ярдәм көтеп утырмыйбыз, үз көчләребез белән дә күп проектлар тормышка ашырдык. Мәсәлән, Татарстан белән Азәрбайан араларын якынайту максатында С. мәглүмати порталын булдырдык, анда Татартан һәм читтәге татар тормышын яктыртабыз, шулай ук татар теле курсларын оештырдык, Бакыда Рус китабы йортында Татарстан китаплары бүлеген булдырдык, телевидениедәге тапшыруларда катнашабыз, форумндарда чыгыш ясыйбыз, аларда татарларны һәм Татарстанны танытырга тырышабыз. Шулай ук татар оешмасы исеменнән балалар үзәкләре, ятимнәр йортлары белән бергә төрле хәйрия чараларын уздырабыз. Әлбәттә Ураза гаете кебек дини бәйрәмнәргә багышланган махсус чараралар үтә, күптән түгел зурлап Сабантуй бәйрәмен уздырдык.",Азәрбайан татарлары Татарстаннан күбрәк ярдәм өмет итә,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 0],11,Татарстан,7161,https://www.azatliq.org/a/27183776.html,2015-08-15T21:10:43+00:00
"— Бик теремек ейәнең бар ине. Нисек әле ул? — Зарланырлыҡ түгел. Пенсия ашап ята. — Нисек инде улай? Пенсия йәшендәме? Минең уйымса, уның донъя емертеп эшләп йөрөр сағы. — Уныһы шулай ҙа ул. Тик бер ҡайҙан да йүнле эш таба алмай. Хәҙер минең пенсия уға китеп тора. Айныҡ кеше осрашҡанда: — Хәйерле иртә! — тип иҫәнләшә. Иҫеректең иҫәнләшеүе башҡаса: — Хәмерле иртә! Бер бала ауыҙынан: — Өләсәйем шундай матур ине — йыуан ине. — Күрше, һинең телевизорың эшләй, буғай. Ә минеке боҙолдо. Шуға хәҙер нисек йәшәгәнебеҙҙе белә алмайым. — Юҡҡа борсолаһың. Элеккесә матур йәшәйбеҙ. Бер мөхәррир маҡтана: — Беҙҙең редакцияла көслө журналистар эшләй. — Һәйбәт яҙалармы? — Яҙғандарын әллә ни маҡтарлыҡ түгел, ә бына 50–60 килограмлы герҙәрҙе эһ тә итмәй күтәрәләр. Шундай замандар булды бит — ҡул сапмаһаң, башыңды сабалар ине.",Марат КӘРИМОВ көлдөрә,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Юмор,816,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-07-30/marat-k-rimov-k-ld-r-4332268,2025-07-30T15:20:00+00:00
"Харрисон Форд – ХХ быуаттың иң күп түләнә торған киноактерҙарҙың береһе. Уның «Звездные войны» фильмындағы космик пилот Хан Соло, «Искатели утраченного ковчега»лағы археолог, Индиана Джонстың мажара эҙләргә яратыусыһы кеүек ролдәре айырыуса киң билдәле.",Харрисон Форд,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,253,https://henek.info/articles/+++-/2025-02-04/harrison-ford-4107653,2025-02-04T18:00:00+00:00
"""Үлеп яратты"" мөселман дөньясындагы бердәнбер хатын-кыз казый булган Мөхлисә Бубый язмышын бәян итә. Аның авторы – Тукай бүләге иясе Ркаил Зәйдулла, режиссеры – Илгиз Зәйни. Яңа ел алдыннан, 25 декабрь көнне Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов галимнәргә, ширкәтләргә 2014 елның фән һәм техника өлкәсендә Дәүләт буләкләрен тапшырды. Татар әдәбияты галиме, филология фәннәре докторы Татарстан фәннәр академиясенең мөхбир-әгъзасы Азат Әхмәдуллин да ""Татар драматургиясе тарихы""на багышланган хезмәтләре өчен әлеге бүләккә ия булды. Азатлык Азат әфәнде белән татар драматургиясенең, театрның, театр тәнкыйтенең бүгенге хәле турында сөйләште. – Сез татар драматургиясен энә күзеннән үткәргән кеше. Фәнни эзләнүләрегез театрга мәхәббәттән киләме, әллә тагын башка сәбәпләр дә бармы? Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов (с), галим Азат Әхмәдуллин– Күрәсең, театрга мәхәббәттәндер ул. Мин кечкенә чактан ук драма әсәрләрен укырга ярата идем. Мәктәптә укыганда клуб идәнендә Кәрим Тинчуринның тышы да булмаган бер китабын табып алып укыдым һәм шуннан соң драма әсәрләренә мәхәббәт туды. Ул вакытта минем өчен шаккатыргыч әсәрләр иде ул. Минем шигырьләргә артык исем китми иде, ә проза болай да укыла ул, драма әсәрләрен бигрәк тә яраттым. Яшьрәк вакытта үзебез дә театрлар уйнап йөрдек. Укытучы булып эшләгәндә дә спектакльләр куя идек. ""Ак калфак""ны куйганыбызны хәтерлим. Тубыл падогоия институтында эшләгәндә студентлар белән ""Зәңгәр шәл""не куйган идек. – Сез Тубылдан Казанга кайткач сәхнәгә куелган бөтен спектакльләрне дә карап барырга тырыштыгызмы? – Карап барырга һәм бераз итлеккәчрәк рецензияләр дә язып барырга тырыштым. Туфан Миңнуллин әсәрләрен бик яратып карый идем, аның әсәрләренә иң күп рецензия язучы мин булганмындыр күрәсең. Аннары Аяз Гыйләев, Илдар Юзеевларга. Спектакльләрне карап барырга тырышытым, ләкин соңгы вакытларда бик йөреп булмый, олыгайдым инде. – Ул вакытларда рецензияләрне кемнеңдер үтенече белән яза идегезме, әллә күңелегез теләгәнгә кулга каләм алдыгызмы? – Күңелдән туган язмалар иде ул. – Советлар заманында уйналган әсәрләргә уңайрак бәя бирергә тырышу чагылмый идеме? – Гадәттә әсәрне сәхнәдән карагач, аның уңай якларын күрергә тырышасың инде. итешмәгән якларына да игътибар итәсең, болайрак булса яхшырак булыр иде дип уйлыйсың.60-70 нчы елларда әсәрләрне мактау гына түгел, ә кимчелекләрен күреп яхшырту нияте белән карау көчле иде. Тәнкыйть сүзләрен дә рецензияләремә яздым. – Бүгенге көн әсәрләренә рецензияләр итәрлекме? Театр тәнкыйтьчеләре бармы? – Бүген дә рецензияләр була, әмма алар күбесенчә мактау рухындарак, килеп итмәгән якларны күрергә тырышу юк. Бүгенге рецензияләрдә актерларның уенына игътибар итү көчлерәк, чынлыкта әсәрнең куелышына игътибар да читтә калмаска тиеш. Әсәрдә төп фикер ачыламы, кайсы ягы итеп бетми – менә шулай булырга тиеш ул. Бүгенге рецензияләрне күпчелек очракта журналистлар яза, театр белгечләре хәзер юк дип әйтсәң хата булыр, Илтани Илялова кебек, Дания Гыймранова кебек һәрвакыт карап, күзәтеп барганнар аз. Язмалар әллә нигә бер генә килеп чыга. Гали Арсланов бар, ул – театр белгече, әмма еш яза дип әйтә алмыйм. – Театр тәнкыйтьчеләре талантлары булганга үсеп чыгалармы, әллә аларны әзерләү, укыту кирәкме? – Кешенең омтылышы, сәләте беренче урында торырга тиеш дип уйлыйм мин. Бу өлкәгә ул мавыгып китеп, очраклы рәвештә килеп керергә дә мөмкин. Айгөл Габәшине алсак, әның әнисе Дания Гыймранова театр белгече, бу очракта гаилә тәрбиясе дияр идем. Югары уку йортында укыганда, әгәр кеше филология өлкәсендә белем алса, күңеле тартса яза да башлый торгандыр. Әлфәт Закиранов рецензияләр дә яза, театрга кагылышлы мәкаләләре дә бар, ул – бүгенге драматургия белгечләренең берсе. Гали Арслановның, Камал театрының әдәби бүлек мөдире Нияз Игъламов фикерләре дә игътибарга лаек. Әмма безгә театр сәнгате үсешен киң итеп алып, аңа бәя бирү итеп бетми. – Сез спектакльгә бәяләмә, рецензияне театр тормышына йогынты ясый дип уйлыйсызмы? – Әлбәттә, театр тормышына, тамашачының театрга йөрүенә дә тәэсир итә. Гомумиләштерүче мәкаләләр режессерларга да, актерларга да ярдәм итә. Ләкин соңгы вакытта спектакльләргә гомумиләштерелгән хезмәтләр, мәкаләләр язылмый. Аерым спектакльләргә бар алар, миңа калса, менә гомумиләштереп язу дигән әйбер бик үк итеп бетми. Бездә соңгы вакытта бер үк әсәргә төрле рецензияләр, төрле бәяләмәләр бастыру, төрле яклап якын килү бетте дип әйтергә була. Бер рецензия чыга һәм шуның белән бетте. Әгәр башка төрле караш булса, аны матбугат кабул итми. ""Без бит инде бу әсәргә мәкалә бастык"", диләр дә, шуның белән бетте. Элекке кебек, узган гасырның 20 нче елларындагы кебек бәхәсләшү, берәү тәнкыйть итә, ә икенче берәү яклап чыга һәм фикерләр каршылыгы туа, болар бүген юк. – Бүген сәхнәгә куела торган торган әсәрләр замана таләпләренә туры киләме? – Туры килә дип әйтергә дә була, театр тормыш агышына тәэсир итәргә, булганга бәя бирергә, тамашачы фикерен булдырырга тырыша. Театр ни генә булмасын – ул үз заманының көзгесе, әмма ул көзге ни дәрәәдә тирән яктырта, монсы икенче мәсьәлә. Мин үзем Зөлфәт Хәкимнең, Ркаил Зәйдулланың әсәрләрен заман рухына туры килә торганнар дип атар идем. – Чит ил драматургларның әсәрләренә килгәндә, аларның театрларда куелышына ничек карыйсыз? – Мин чит ил драматургларның әсәрләре куелуны хуплыйм, әмма үзебезнең милли драматургия исәбенә булмаска тиеш ул. – Кайвакытта безнең тамашачы уен-көлке, ырлы-биюле тамашаларны ярата ул, уйландыра торган, фәлсәфи әсәрләрне авыр кабул итә дигән сүзләрне дә ишетергә туры килә. – Безнең тамашачының эстетик дәрәәсе шул югарылыкта ки – тамашачы театрга ял итәргә дип килә. Ял итү өчен иң яхшысы комедия, мелодрамалар дип таба. Аларны яратыбрак карый, ә тирән психологик әсәрләр карау өчен тамашачының эстетик дәрәәсе дә югары булырга тиеш. Аны бер театр гына да тәрбияләп бетерә алмый. Әдәбият үзе дә тәрбияләргә тиеш. Андый әсәрләрне кую өчен дә, куйгач халык аңласын өчен дә халыкның культурасын күтәрү кирәк. Баланы кечкенә вакыттан ук психологик әйберләрне дә кабул итәрлек итеп, аның зәвыген тәрбияләргә кирәк. Бу зәвык бүгенге тамашачыда итеп бетмидер дип уйлыйм. Таләпчән, уйлана торган, һәр спектакльне карагач ниндидер нәтиә ясый торган тамашачы да бар, ләкин безнең бөтен тамашачыбыз да шул югарылыкка иткән дип әйтеп булмый. Безнең театрның нигезендә миллилек ята. Ул классик әсәрләр дә һәм шулай ук бүген иат ителгән әсәрләрдә дә булырга тиеш. Без миллилектән беркая да китә алмыйбыз һәм аны театрлар яхшы аңлый дип уйлыйм. Тамашачы да милли әсәрләрне яратыбрак карый. Тинчуриннар, Камаллар, Борнашларның әсәрләре аркылы ул үткәнен күрергә, аның турында уйланырга тели. – Татарның зур тарихы бар. Болгар, Казан ханлыгы, Алтын Урда чорларын да алыйк. Бу тарих сәхнәдә итәрлек чагылыш таба дип уйлыйсызмы? – Бу тарихны, ул чорларны тиешле дәрәәдә яктырту чыннан да итеп бетми. Бу тарих безнең театрларның игътибар үзәгендә булырга тиеш. Икенче яктан, андый әсәрләр белән кирәгеннән артык мавыгырга да ярамый, тамашачы бүгенге тормышның агышын да аңларга тели. Бездә яхшы тарихи әсәрләр бик аз языла һәм аз куела. Мин Эсфир Яһүдиннең ""Кол"" дигән драмасын укып аңа рецензия язып утырам. Ул гасыр тарихын алып кызыклы гына әсәр язган. Менә шундый әсәрләр итеп бетми безгә. Кол Гали, Сөембикә турында, шул чорларны яктырткан әсәрләребез дә бар. Әмма бер төрле тема белән генә мавыгу ул уңышка китерми. Бу яктан театрларга эшлисе дә эшлисе бар. Азат Әхмәдуллин 1932 елның 13 октябрендә Татарстанның Саба районы Байлар Сабасы авылында туа. Шунда урта белем ала. Аннан соң Казан дәүләт университетында укый. Ике ел Тубыл педагогия институтында укыта. елларда Казанда Тел, әдәбият һәм тарих институтында аспирантурада укый, Татарстан радиокомитетында эшли. Аспирантураны тәмамлагач, институтта эшкә кала. елларда Казан дәүләт университетында эшли, елларда КДПУда татар әдәбияты кафедрасын итәкли. 1964 елда кандидатлык, 1987 елда докторлык диссертациясен яклый. Әдәбиятка тәнкыйтьче буларак килә. Соңрак әдәбият тарихы, бигрәк тә драматургия белгече буларак таныла.","Азат Әхмәдуллин: ""Театрда татар тарихына игътибар итми""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],9,Татарстан,7959,https://www.azatliq.org/a/26768116.html,2015-01-04T21:25:01+00:00
"— Праздник предоставляет возможность вновь обратиться к обычаям, истории и культуре народов. В национальных костюмах, поражающих своим великолепием роскошных узоров, воплощены многовековые истории и традиции, отражены образ жизни и характер народа, — отметили в Комитете Республики Башкортостан по делам ЮНЕСКО. Организатором фотоконкурса выступает РОО «Интернациональный союз женщин». Одна из целей фотоконкурса – сохранение традиционных семейных ценностей, укрепление внутрисемейных и межпоколенческих отношений, формирование семейных традиций. К участию в конкурсе приглашаются все творческие дети и их мамы, фотохудожники, фотографы, этно-дизайнеры, готовые показать многонациональность и самобытность народов России, стран СНГ и зарубежных стран через национальный костюм. Желающие принять участие в конкурсе могут ознакомиться с инструкциями «Как зарегистрироваться», «Как заполнить анкету» и «Положение о конкурсе» на сайте - Организационный комитет фотоконкурса утвердил новую номинацию – вокальный конкурс «Колыбельная песня на родном языке», что особенно актуально в Международное десятилетие языков коренных народов ( годы). Прием заявок на участие в конкурсе – до года. До года на официальном сайте будут объявлены результаты. Лауреаты и победители конкурса будут представлены на официальном сайте фотоконкурса. — Праздник предоставляет возможность вновь обратиться к обычаям, истории и культуре народов. В национальных костюмах, поражающих своим великолепием роскошных узоров, воплощены многовековые истории и традиции, отражены образ жизни и характер народа, — отметили в Комитете Республики Башкортостан по делам ЮНЕСКО. Организатором фотоконкурса выступает РОО «Интернациональный союз женщин». Одна из целей фотоконкурса – сохранение традиционных семейных ценностей, укрепление внутрисемейных и межпоколенческих отношений, формирование семейных традиций. К участию в конкурсе приглашаются все творческие дети и их мамы, фотохудожники, фотографы, этно-дизайнеры, готовые показать многонациональность и самобытность народов России, стран СНГ и зарубежных стран через национальный костюм. Желающие принять участие в конкурсе могут ознакомиться с инструкциями «Как зарегистрироваться», «Как заполнить анкету» и «Положение о конкурсе» на сайте - Организационный комитет фотоконкурса утвердил новую номинацию – вокальный конкурс «Колыбельная песня на родном языке», что особенно актуально в Международное десятилетие языков коренных народов ( годы). Прием заявок на участие в конкурсе – до года. До года на официальном сайте будут объявлены результаты. Лауреаты и победители конкурса будут представлены на официальном сайте фотоконкурса.",Жителей Башкирии приглашают принять участие в конкурсе в национальных костюмах,['Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,2647,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-07/zhiteley-bashkirii-priglashayut-prinyat-uchastie-v-konkurse-v-natsionalnyh-kostyumah-3756968,2024-05-07T11:59:00+00:00
Тәнәфесте файҙалы итеп үткәреүгә мөмкинлек булдырылды.,Баҡалы мәктәбендә яңы ял зонаһы,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,54,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-11-29/ba-aly-m-kt-bend-ya-y-yal-zona-y-4486331,2025-11-29T08:30:00+00:00
"Будапештта ""Татар кызы"" бәйгесе5 май көнне ТНВдан ""Халкым минем"" тапшыруында Европа татарларының Будапештта үткәныелышынкүрсәттеләр. АТА (Ауропа татар альянсы) дип аталган бу оешманың 5 еллыгыикән, шуны бәйрәм иттеләр. Кырык илдән кырык татар килгән имеш, шуларның берничәсе генә татарча сөйләде. ыеннары урыс мәдәният үзәгендә һәм Русия илчелегендә үтте, шуннан барысы да аңлашыла инде. Төп сөйләшү темалары – абантуй һәм матурлык бәйгесе. Альянс утырышыСигез кызны сәхнәгә чыгарып, Европа гүзәле сайлап маташкан булдылар, аларның күбесе татарча да белми. Югыйсә, татар халкы өчен, Русиянең урыс булмаган бөтен милләтләре өчен бүген иң кискен тема – туган тел мәсьәләсе тора. Европа татарлары оешмасы бу ыелышларында шул турыда сөйләшергә һәм туган телне яклап карар кабул итәргә тиешләр иде. Болар бит Европаның уртасында утыралар, Европарламентлар, халыкара хокук яклау оешмалары барысы да шунда. Ник шуларга бер мөрәәгать кабул итсеннәр! Боларга татар теле дә, Татарстан республикасы да кирәкми, бу татарлар барысы да диярлек Русия ватандашлары, урыс коллары. Европага акча эшләргә киткән гастрабайтерлар. Европада татар милләтенең хокукларын халыкара дәрәәдә яклый алырлык татарлар юкмыни соң? ! Нигә алар үз бәйсез оешмаларын төземи? ! Русия тышкы эшләр министрлыгы сатлык һәм куштан, бәйрәмчел татарлардан менә шундый курчак оешмасы төзеп бирде. Һәм Русия теләсә кайсы вакытта аларны Европага каршы чараларда кулланырга мөмкин, әгәр инде файдаланмаган булса. Башкалар кулында корал булган татарлар өчен оят! АТА-ның 5 еллыгына Татарстаннан да зур делегация килгән – Бөтендөнья татар конгрессының Милли Шура рәисе Васил Шәйхразиев, конгресс рәисе урынбасары Данис Шакиров һәм чит илләр бүлеге мөдире Ленара Кутеева, Чаллыдан ""Болгар"" бию ансамбле. Соңгылары Европа татарларының күңелен күрергә дип автобуста өч тәүлек барган. Кырык татарның күңелен ачарга Татарстаннан кимендә кырык татар килгән. Дәүләт акчасына – безнең акчага. Бу илдән-илгә күңел ачып, акча туздырып йөрүләр кайчан бетәр икән? ! Эшләгән кыяфәт чыгарып, шул ук вакытта милләткә файдалы бер нәрсә эшләмичә, үз-үзеңне алдау, күз буяулар кайчан тәмамланыр икән? !Бүген-иртәгә татар теле генә түгел, Татарстан үзе дә милли республика буларак юкка чыгарылырга мөмкин. Ә Европа татарлары дәшми. Русия төрмәләрендә йөзләгән-меңләгән мөселман-татар бер гаепсезгә, нахакка газап чигә, хәтта 24 елга утыртылганнары да бар, ә Европа татарлары аларны яклап дәшми. Бөтен Русия буенча мәчетләр, милли мәктәпләр төзергә ирек бирмиләр, бу турыда сөйләгән, язган татарларны эзәрлеклиләр, аларга инаять эшләре ачалар. Европа татарлары монда да дәшми. Без шулай ук үз хокукларыбыз өчен көрәшергә әзерлексез милләт булып чыктыкмыни? ! Хәтта Европа уртасында утырган татарлар да дөньяның кайсы якка таба барганлыгын чамаламый, урыс арбасында әннәткә керергә уйлыйлар. Барып чыкмас, әмәгать, анда урысның үзенә дә урын юк, соңгы еллардагы явызлыклары өчен Русиягә дөнья агрессоры дигән тамга сугылды инде. Безгә хәзер алардан мөмкин кадәр ерак торырга кирәк, бушка бина һәм илгә кайтырга виза биргәнгә алданып, урыс ялчысы булудан туктарга вакыт! Үз кыйблабызны, дөньяда үз юлыбызны табарга вакыт! Әмма Сабантуй һәм гармун, матурлык бәйгесе һәм чәкчәк – менә татарның бүгенге милли эчтәлеге. Монда көрәш рухына, милли һәм дини гайрәткә, хокук һәм горурлыкка урын калмаган, ата-бабаларның башбирмәс генетик коды бичаралар бәйрәменә әйләндерелгән. Татар гармун тартып урыс әһәннәменә бара, моңа каршы тора алмый, хәзер шушы яшәү рәвешен бөтен милләткә такмакчы булалар. Бу – бетү юлы, башка милләт аяк астында калып, юкка чыгу юлы, үз моңыңа үзең исәрләнеп, миңгерәеп үлү юлы. Фәүзия Бәйрәмова Язучы, әмәгать эшлеклесеКомментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Европа татар альянсында милләт кайгысы юк, ул гастарбайтерлар альянсы гына",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Татарстан'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Комментарийҙар,3738,https://www.azatliq.org/a/29211240.html,2018-05-07T10:36:50+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКрганов үзенең китүен эшенең күп булуы белән аңлата. Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасында 1994 елның маеннан эшләде. Русия мөселманнары дини ыены рәисе Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасыннан киткән. Ул анда 30 елдан артык эшләгән иде. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Аның урынына мөфти булып Чуашстан мөфтиенең беренче урынбасары 27 яшьлек Ильяс Сафиановкилә. Крганов үзенең китүен эшенең күп булуы белән аңлата. — Мине мөфти вазифасыннан азат итүне берничә тапкыр сорадым, чөнки Русия мөселманнары дини ыены рәисе вазифасында да эш күп, аңа 33 төбәк керә. Шулай ук мин Мәскәү һәм Русиянең үзәк төбәге мөфтие дә булып торам һәм Чуашстан өчен вакыт аз кала иде. Төп йөкләнеш Чуашстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе Мансур Хәйбуллов илкәсенә ята иде, ул бик нәтиәле эшләүче идарәче. Яңа мөфти итеп үземнең беренче урынбасарым Ильяс Сафиановны сайларга тәкъдим иттем. Мансур хәзрәт оештыру мәсьәләләре белән шөгыльләнсә, Ильяс хәзрәт дини мәсьәләләр өчен авап бирәчәк. Ул Коръән-хафиз, исламда белемнәре тирән, алар уртак эшне бергәләп дәвам итәчәк, дигән ул. Бүген, 23 декабрьдә Чуашстанның Шыгырдан авылындагы ""Өч сәхәбә"" әмигъ мәчетендә республика мөселманнары диния нәзарәтенең ыены үтә, анда төбәккә яңа мөфти сайлаячаклар. Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасында 1994 елның маеннан эшләде. 2016 елда ул шулай ук Русия мөселманнары дини ыены башлыгы булды, әмма Чуашстан мөфтие вазифаларын үтәвен дәвам итте. Әлбир хәзрәт әйтүенчә, 27 яшьлек Сафианов мөфтинең беренче урынбасары булып эшләү дәверендә зур тәрибә туплаган. Мансур Хәйбуллов Чуашстан мөселманнары диния нәзарәте рәисе вазифасында якындагы биш елда булачак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия мөселманнары дини ыены рәисе Әлбир Крганов Чуашстан мөфтие вазифасыннан киткән,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1699,https://www.azatliq.org/a/rusiya-moselmannari-dini-jieni-raise-albir-krganov-chuashstan-moftie-vazifasinnan-kitkan-/33250034.html,2024-12-23T15:46:18+03:00
"Йә, Аллаһ! Һинең гүзәл исемдәрең менән һорайым: балаларымды рәхимең менән солғап ал! Уларға хәйерле ғүмер, яҡты яҙмыш насип ит. Йә АЛЛАҺ, уларҙың иманын нығыт. Көсһөҙҙәренә көс, ауырыуҙарына шифа бир. Тәндәрен нығыт, күреү-ишетеү һәләттәрен бир, етешһеҙлектәрен төҙәт, иң яҡшы кешеләр итеп үҫтер. Йә Аллаһым, үҙеңдең мәрхәмәтең менән балаларымды сир-сырхауҙан, ауыр хаталарҙан, гонаһтарҙан һаҡла. Тормош юлында аҙашып, яман ғәҙәттәргә төшмәһендәр. Йә Аллаһ, балаларыбыҙ атай-әсәйҙәрен яратып, хөрмәт менән тыңлап торһон, беҙгә ҡарата ҡаты бәғерле, аяуһыҙ булмаһын. Йә Раббым, балаларыбыҙҙы иманлы, тәртипле, бәхетле итеп үҫтерергә үҙебеҙгә аҡыл һәм сабырлыҡ бир? ! Бәхет башы - тәүфиҡ. Иң тәүҙә тәүфиҡлы ит! Йә Аллаһым, үҙ ҡөҙрәтең менән балаларыбыҙҙы яуыз кешеләрҙән, яман күҙҙәрҙән һәм ялған һүҙҙәрҙән һаҡла? ! Юлдарында гел изге кешеләр осраһын, хаслыҡ-яманлыҡтар балаларыбыҙға ҡағылмаһын. Йә Раббым, балаларыбыҙҙы ниндәйҙер яуызлыҡ ҡылыуҙан, кеше рәнйетеүҙән тый. Үҙҙәрен дә хаҡһыҙ рәнйетмәһендәр, көнсөл-хөсөт кешеләрҙең насар энергияһы теймәһен! Үҙеңдең рәхимең менән һаҡлап йөрөт! Йә Аллам, балаларыбыҙҙы дүрт тарафтан фәрештәләрең һаҡлап торһон! Бәлә-ҡаза, ут-һыу хәүефтәре, һәләкәттәр янамаһын! Йә Аллаһым, балаларыбыҙ беҙҙең йөҙ аҡлығыбыҙ, күңел шатлығыбыҙ булһа ине! РАББЫМ, уларҙың йөрәктәрен шундай итеп нығыт - Һине яратыусы, һиңә һыйыныусы, ҡушҡаныңды үтәүсе, тыйғаныңдан тыйылыусы булһындар! Йә Аллаһ, балаларыбыҙҙың башҡалар араһында дәрәжәһен күтәр. Уларға бәхет, тәүфиҡ, ырыҫлы оҙон ғүмер, иман байлығы бир. Үҙҙәрен тәьмин итерлек, башҡаларға ярҙам итерлек мал бир, кеше күҙенә ҡарап, тилмерешеп йөрөүҙән һаҡла! Йә Раббым, балаларыбыҙға сәләмәт аҡыл, мәрхәмәтле йөрәк, шәфҡәт һәм бәрәкәт, алған белемдәрен файҙаланырлыҡ һәләт, тырышлыҡ бир! Сығанаҡ: ""Өләсәйҙәр мәктәбе""",Һағынып көтөп алған көҙгө каникулдар аҙағына ла яҡынланы,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Файҙалы эштәр,1788,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-04/a-ynyp-k-t-p-al-an-k-g-kanikuldar-a-a-yna-la-ya-ynlany-3995699,2024-11-04T22:49:00+00:00
"Мәғәнәһе: «Эй, Аллаһ! Һин – минең Раббым, һинән башҡа Илаһ юҡ; һин мине яралтып бар иттең, ә мин – һинең ҡолоң. Көсөм етер тиклем мин һиңә тоғролоҡ һаҡлаясаҡмын. Үҙем эшләгән яуызлыҡтарҙан тик һиңә генә һыйынам. Һинең миңә ҡарата булған мәрхәмәт-шәфҡәтеңде таныйым, үҙ гонаһтарымды ла таныйым. Гонаһтарымды ярлыҡа. Ул гонаһтарҙы һинән башҡа бер кем дә ярлыҡамаҫ». Фото: интернет селтәренән. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Гонаһтарҙы ғәфү итеүҙе һорау,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Iman bar a khla bar,817,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-07-11/gona-tar-y-f-ite-e-orau-4303506,2025-07-11T09:05:00+05:00
"Башҡортостанда Кесе Ватан – Рәсәй көсө Бөтә Рәсәй муниципаль форумының Төбәк көнө кисә лә дауам итте. Инвестициялар һәм өҫтөнлөклө режимдар: муниципалитеттар өсөн яңы мөмкинлектәр  тигән темаға һөйләшеүҙә ҡыҙыҡлы, заманаһы өсөн актуаль фекерҙәр яңғыраны. Когалымдан килгән Агадуллин Тимур Әкрәм улы: Юграны күрһәтеп, Рәсәйгә һөйөү уятырға теләйбеҙ, - тине. Яҡташыбыҙ, Ағиҙел ҡалаһында йәшәүсе Ирназаров Денис Илдар улының да фекере ҡыҙыҡлы. Ағиҙел ҡалаһы – Башҡортостан, Татарстан, Удмуртия республикаларының сикттәрендә ултырыуы менән үҙенсәлекле. Был бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә булышлыҡ итә, - тине. Сорғоттан килгән ҡунаҡ Трубецкой Андрей Александрович иһә урындағы халыҡтың эш хаҡын күтәреү тураһында әйтеп китте. Форумдың һуңғы көнө лә ҡатнашыусылар, килгән ҡунаҡтар өсөн фәһемле булды. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026 РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ Фото интернеттан алынды.",Фекерҙәр ҡыҙыҡ һәм актуаль,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0 0],5,Иҡтисад,879,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-01-31/feker-r-y-y-m-aktual-4558869,2026-01-31T10:47:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада дроннар очыртуны тыйдылар, бу чикләү 5 майдан 10 майга кадәр дәвам итәчәк, дипхәбәр итә телеканалы. Шәһәр хакимияте матбугат хезмәтендә белдерүләренчә, бу иминлек белән бәйле. Шул ук вакытта бүген, 4 майда Башкортстан парламенты рәисе Константин Толкачевпилотсыз очкычлар очырту кагыйдәләрен кырыслату кирәклеген дә белдерде. ""Соңгы вакыйгалар пилотсыз очкычларның төрле объектларга һөүмнәр өчен дә кулланылуын күрсәтте"", диде Толкачев. Аның әйтүенчә, дроннар төрле категорияләргә бүленергә мөмкин, аларны куллануга рөхсәт бирү тәртибе, куллану эшчәнлеген лицензияләү ихтималы кертелүе дә бар. Шул ук вакытта әлегә Башкортстанда пилотсыз очкычларны куллануны тулысынча тыю турында сүз бармый. Толкачев әйтүенчә, болай эшләгәндә, дроннар ""уңышлы кулланыла торган өлкәләрдә проблемнар тууы бар"". Аерым алганда хәзер пилотсыз очкычларны урман, нефть үткәргечләр, басулардагы янгыннарны күзәтү өчен кулланалар. Әмма алга таба торак пунктларда дроннарны бары тик аерым рөхсәт алып кына очыртырга тәкъдим итәләр. Былтыр 25 ноябрьдә Татарстанда да дроннар очырту тыелган иде. Бу хактагы фәрманны республика президенты Рөстәм Миңнехановимзалады. Фәрманга ярашлы, хәзер Татарстанда пилотсыз очкычларны бары тик республика хакимиятеннән рөхсәт алып кына очыртырга ярый. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада дроннар очыртуны тыйдылар,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1381,https://www.azatliq.org/a/32395064.html,2023-05-04T14:46:19+00:00
"Әлбиттә, ул көндө башҡа туғандары ла ярҙам иткән. Уңыш та мул ғына! Шулай булмай ни, Айхан йәй буйы тырышты бит. Ҡыйын утаны, һыуын да ҡойҙо. Бигерәк тә ҡабаҡтары уңды. Уларҙы олатаһы менән өләсәһенең малдары рәхәтләнеп ашар әле. Айхан был башҡарған эше менән Ололар көнө алдынан олатаһы менән өләсәһен бик ныҡ ҡыуандырған. Өләсәһе гел ейәнен: «Эшләгәнең кеше өсөн булһа, өйрәнгәнең – үҙең өсөн», – тип дәртләндереп кенә тора икән. Айхан – тырыш, сос, ярҙамсыл һәм һөймәлекле малай. Үҙе бейергә ярата. Бигерәк тә халыҡ бейеүҙәре менән мауыға. Иң яратҡан фәне – математика. Бар мәсьәләләрҙе тиҙ генә сисеп ҡуя. Иғтибарлы ағай ҙа була белә. Ҡустыһы Азатты уҡырға өйрәтеп, ҡарап ҡына йөрөтә. Бына шундай тырыш, бар яҡтан да өлгөлө малай уҡый гимназияла. Танып ҡуйығыҙ!",Айхан баҡса үҫтерә,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Һөнәр,765,https://yanshishma.com/articles/-n-re-bar-y-ere-bar/2025-10-13/ayhan-ba-sa-ter-4424917,2025-10-13T00:55:00+00:00
"Гирай Куламетовны 10 тәүлеккә ябу карары чыгарган Киров район мәхкәмәсе. 18 гыйнвар, 201828 гыйнвар Гирай Куламетов иреккә чыкты. Ул 10 тәүләккә изоляторгаябылган иде. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" хәбәр итте. Куламетов иреккә чыгуын дуслары, теләктәшләре, туганнары ыелып каршы алды. Иске Кырымда яшәүче Гирай Куламетовның өендә 18 гыйнвар тентү уздыру өчен өй алдына автозак, битлекләрдә куәт төркемнәре вәкилләре китерелде. Тоткарланганның әтисе Зеки Куламетов куәт төркеме иртән тентү уздырганын, өйдәгеләрдән телефоннарын тартып алуларын, компьютерның процессоры чыгарылганны хәбәр иткән иде. Гирай Куламетовны социаль челтәрләрдә экстремист мәгълүматлар таратуда гаепләделәр.2014 елдан башлап, Русия Кырымны аннексияләгәч, кырымтатарларны террорчылык, экстремизмда гаепләүләр, урлаулар, үтерүләр, хәбәрсез югалулары, тоткарлаулар арта бара.",Кырымда сак астына алынган Гирай Куламетов иреккә чыкты,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,846,https://www.azatliq.org/a/29003240.html,2018-01-28T16:46:12+00:00
"«Ләйсән» балалар баҡсаһында Гөлназ Миңлебай ҡыҙы Назарова иң яҡшы тәрбиәселәрҙән һанала. Ул – балаларҙы ихлас яратҡан, уларға белем биреүгә, тәрбиәләүгә күңелен һалған тәжрибәле белгес. Гөлназ Миңлебай ҡыҙы үҙенең эшендә башҡорт халыҡ педагогикаһына нигеҙләнә, балаларға башҡорт халҡының йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәтә, милли рухта тәрбиәләй.",Кескәйҙәрҙең яратҡан тәрбиәсеһе,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Тирмәкәй,346,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-07-07/kesk-y-r-e-yarat-an-t-rbi-se-e-4305205,2025-07-07T13:43:07+00:00
"уртаклашуртаклашбастырКуәт оешмалары белдерүенчә, Ситдыйковага 2025 елда ике административ беркетмә төзелгән, бу шартлы мөддәтне төрмәгә алыштыруга нигез була ала. инаятьләрне башкару инспекцияс Казандагы 48 яшьлек активист Зөлфия Ситдыйкованың шартлы хөкем карарын иректән мәхрүм итү әзасына алыштыруны таләп итә. .Реалиимәгълүматына күрә, тиешле гариза инде мәхкәмәгә тапшырылган. Куәт оешмалары мәгълүматынча, бу таләп 2025 елда чыгарылган ике административ карарга бәйле: берсендә Ситдыйковага сәясәтче Борис Немцовистәлегенә чәчәк кую өчен ун тәүлек административ кулга алу әзасы бирелде, икенчесендә ул сугышка каршы пикетны фотога төшергәне өчен ""армияне мыскыл итү"" маддәсе нигезендә 80 мең сум штрафка тартылды. Узган елның 28 маенда Татарстан Югары мәхкәмәсе Ситдыйкованы ике елга шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм итте. Ул ""Русия армиясен кабаттан мыскыл итү"" һәм ""нацизмны аклау"" маддәләре нигезендә гаепле дип табылды. инаять эше 2023 елның 19 июлендә ачылкган иде — аның алдыннан Ситдыйкова өендә тентү узды, телефоны һәм техникасы алынды.280.3 маддәнең 1 нче өлеше (армияне кабат ""дискредитацияләү"") нигезендә хөкемдар 1 ел 11 ай төрмә әзасы билгеләде. Ә 354.1 маддәнең 3 нче өлеше буенча (""нацизмны аклау"") — 6 ай төзәтү эшләре бирелде, хезмәт хакының 5 проценты дәүләт файдасына тотып калу шарты куелды. инаять эшен ачуга сәбәп булып ике плакат тора: тикшерү мәгълүматына караганда, 2023 елның 19 апрелендә иңү паркындагы Мәңгелек ут янында куелган""Сугыш булмасын! "" плакаты һәм 28 апрельдә Казанның Урицкий паркында тартып алынган ""9 ая"" диелгән плакат. Мәхкәмә, өстәп, активистны ике елга Русия Кораллы Көчләре турында мәгълүмат таратуга кагылышлы теләсә нинди эшчәнлекне — шул исәптән интернетта, митинглар, демонстрацияләр, пикетлар вакытында да — тыю карарын чыгарды. Куәт оешмаларына бу эштә экспертлар ярдәм иткән. Казан төбәкара экспертиза үзәгендә эшләүче лингвист Екатерина Палехабелән психолог Анастасия Касыймовашушы ике шигардә ""Совет гаскәренә тискәре бәяләмә"" күргән, ике язу да ""Бөек Ватан сугышы ветераннарының намус һәм абруен кимсетә"" дип тапканнар. Психологик-лингвистик экспертиза 12 октябрьдә ясалган һәм 50 биттән тора. (Сүз уңаеннан, бу ике ""эксперт"" элек ислам экстремизмы эшләрен тикшергән, бу хакта аларның портфолиоларында язылган. ) Шул рәвешле активистка тагын ""Русия гаскәрен дискредитацияләү"" маддәсе нигезендә инаять эше ачылды. Чүмәлә өстенә чүмәлә дигәндәй, тикшерүчеләр моның белән генә чикләнеп калмады. Бу шигарләр белән Ситдыйкова нацизмны да аклый дип табылды. Ситдикова һәм аның адвокаты эш материаллары белән танышканда, анда өч яшерен шаһит барлыгы ачыкланган. Беренчесе 2023 елның ноябрь азагында, икенчесе — декабрь ахырында, өченчесе — 2024 елның 4 гыйнварында күрсәтмә биргән. Ситдикова шартлы хөкем карарын төрмәгә алыштыру таләбе мәхкәмәгә тапшырылганны белгәч, мөрәәгать белән чыкты: ""Минемчә, бу инаять эшләре — Казанның Эчке эшләр министрлыгы Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре белән ""эксперт"" Палеха тарафыннан уйлап чыгарылган. Бу эшләр, ялган күрсәтмәләр биргән, һәм, минем уйлавымча, шул ук хезмәткәрләр ярдәмендә ""барлыкка китерелгән"" өч яшерен шаһит булмаса, бөтенләй дә булмас иде. Хәзер шул ук кешеләр минем төрмәгә эләгүем өчен тырыша"", — дип белдерде ул. Аның әйтүенчә, яшерен шаһитларның берсен ул ""төгәл таный"", калган икесен — ""беркайчан да күргәне юк"". ""Мин беләм: бу яшерен шаһитлар һәм аларның ""кураторлары"" бу мөрәәгатьне укыячак. Шуңа күрә — сезгә мөрәәгатем: төнлә тыныч йоклыйсызмы? Балаларыгыз, туганнарыгыз, дусларыгыз күзенә ничек карыйсыз? Сез бит ялган күрсәтмәләр белән кешеләр язмышын хәл иттегез. Әгәр үз хаклыгыгызга ышанган булсагыз, нигә мәхкәмәдә йөзегезне яшердегез, тавышыгызны үзгәрттегез? Кулына гади кәгазь тоткан бер хатын-кыздан курыктыгызмы? Еллар үтсә дә, мин гаделлеккә ирешәчәкмен. Сезнең әле хурлык тактасына эләкмәү мөмкинлеге бар. Шуңа күрә миңа элемтәгә чыгыгыз. Мин сездән, мәхкәмәдәге кебек, ялган сорамыйм. Миңа бары тик хакыйкать кирәк"", — диде Ситдикова. Мәхкәмә утырышы вакыты әлегә билгеләнмәгән. инаятьләрне башкару инспекциясенең шартлы мөддәтне реальгә алыштыру ниятләре турында Зөлфия Ситдыйковага июль башында ук әйтелгән. Бу хакта 9 июльдә оппозицион ""Республикасы"" -каналы хәбәр итте. .Реалии язуынча, моның сәбәбе — 2025 елда Ситдыйковага карата ачылган ике административ эш. Беренчесе: февраль ахырында Вахитов районы мәхкәмәсе аны Борис Немцовистәлегенә чәчәк куйган өчен 10 тәүлеккә административ кулга алды. Бу гамәлне хакимият рөхсәт итмәгән протест чарасыдип бәяләделәр. Икенчесе: май башында шул ук Вахитов районы мәхкәмәсе Ситдыйкованы ""армияне дискредитацияләү""дә гаепле дип тапты һәм 80 мең сум штраф салды. Сәбәп итеп Ситдыйккованың ""Пути нет — надо сворачивать"" дигән плакат белән ""Казан"" гаилә үзәге янында басып торган Вера Отрешконыфотога төшерүе күрсәтелде. Әмма аларның икесен дә 2 апрельдә генә тоткарладылар. Полиция аларга видеокүзәтү камералары язмаларын карагач барган. Бу хакта мәхкәмә карарында да әйтелә. Ситдыйкованың гаебен раслаучы төп ""дәлил""ләрнең берсе тагын шул ук ""экспертлар"" нәтиәләре булган: ""Психологик-лингвистик тикшерү нәтиәләренә караганда, -каналлардагы постларда ""махсус хәрби операция максатларын дискредитацияләү"" һәм Русия Кораллы көчләренә каршы гамәлләргә өндәү билгеләре бар"", — диелә мәхкәмә карарында. .Реалии белән сөйләшкән чыганаклар раславынча, әлеге экспертизаны элекке кебек үк Екатерина Палеха һәм Анастасия Касыймова үткәргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр","""Елларга сузылса да, гаделлеккә ирешәчәкмен"". Зөлфия Ситдыйкованың шартлы мөддәтен төрмәгә алыштырырга телиләр",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Татарстан,5545,https://www.azatliq.org/a/dazhe-esli-proydut-gody-ya-dobyus-spravedlivosti-kazanskoy-aktivistke-zulfie-sitdikovoy-hotyat-zamenit-uslovnyy-srok-na-realnyy/33489409.html,2025-07-31T11:41:23+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр17 июнь көнне ""Ведомости"" басмасына биргән әңгәмәсендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Башкорт яшьләр берлеген ""Башкорт"" хәрәкәте белән бәйләгән иде. Уфада Башкорт яшьләр берлегенең элекке лидеры Ринат Баимовның хуалыгында койманы яндырганнар. Ут төртүнең видеосын ""БКХ"" -каналычыгарды. Берничә секундлык видеода койманың дөрләп януы күренә. ""Билгеле провокатор Ринат Баимовтан башладык. Видеода аның өе. Ринат башкорт халкына күп тапкыр каршы чыкты. Баймак вакыйгаларыннан соң башкортларга каршы репрессияләрне хуплап язды. Хәзер инде, Ринат, тыныч йоклый алмассың. Сез Миннияр Байгускарны әфалап башына иттегез. Рифат Даутны үтердегез. Күп башкортларны зинданга утырттыгыз. Без һәр башкорт өчен үч алачакбыз"", дип яза -канал. ""Аспекты"" басмасы Ринат Баимовкашалтраткан. Ул исә ""өй тулы полиция"" дип, сөйләшә алмавын әйткән. Ут төртү видеосын чыгарган каналда исеме телгә алынган Миннияр Байгускаров— быел Баймак вакыйгаларыннан соң тоткарлангач үлгән кешеләрнең берсе. Ул Күгәрчен районының Качкын авылында яшәгән. Журналистлар иргә ""басым булуын һәм аны үзенә кул салу дәрәәсенә иткерүләрен"" — ""аның асылынып үлүен""язды. Рифат Даутов исә 25 гыйнварда Баймактагы каршылык чараларыннан соң тоткарланды, ә 26 гыйнварда туганнарына аның мәетен тану кирәк дип хәбәр иттеләр. Даутовны дүрт елга хөкем ителгән башкорт активисты Фаил Алсыновбелән бәйле протестларда катнашуда шикләнеп тоткарладылар. Медиалар аның тоткарланганнан соң автозакта үлүен язды. Кайбер төркемнәрдә исә ялган хәмердән агуланып үлгән дип яздылар. 6 февральдә, ОМОН һәм полиция контроле астында Рифат Даутовныирләделәр. Ринат Баимов Башкорт яшьләр берлеген аңа 1990 елда нигез салынганнан соң өч ел буе итәкләп торды.17 июнь көнне ""Ведомости"" басмасына биргәнәңгәмәсендә Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров Башкорт яшьләр берлеген ""Башкорт"" хәрәкәте белән бәйләгән иде. ""2024 елның гыйнварында Башкортстанның итимагый-сәяси һәм милләтара тормышы өчен мөһим вакыйгалар булды. Без беренче тапкыр милли оешмаларның республика хакимиятләрен шантажларга омтылуы тәмамлануын күрсәттек. Башкорт яшьләр берлеге дип аталып, соңрак ""Күк-Бүре""гә, ә аннары ""Башкорт""ка әйләнгән әйбернең тарихы бетте. Болар бар да бетте. ""Башкорт"" оешмасы экстремист дип танылды"", дигән иде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Уфада башкорт яшьләренең элекке лидеры Ринат Баимовның коймасын яндырганнар,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,2393,https://www.azatliq.org/a/ufada-bashkort-yashlareneng-elekke-lideri-rinat-baimovning-koymasin-yandirgannar/33011624.html,2024-06-27T10:06:06+03:00
"Каршылыклы чорда яшибез. Газета хәбәрләре белән танышканда ике каршылыклы фикергә тап булдым. Аның берсе – начар. Татарстан республикасы Сәламәтлек саклау министрлыгы боерыгы белән республиканың 8 районында (Кама Тамагы, Мөслим, Яңа Чишмә, Югары Ослан, Чирмешән, Апас, Кайбыч һәм шул исәптән үзем яшәгән Балык Бистәсе районында бала табу йортлары ябылуы турындагы хәбәр бәян ителгән. Ябылу сәбәпләрен тезеп киткәннәр. Шартларның начар булуы, заманча иһазларның итмәве һәм кадрлар мәсәләсенә бәйле дип санап узыла. Хәзер әлеге районнарда яшәүче бала табучы хатыннарның 30-100 чакрым ераклыктагы бала табу йортларына барып табарга тиешлеге турында хәбәр ителә. Газеттагы мәкаләдә бала табу йортлары ябылу сәбәпле килеп туган авырлыклар, уңыйсызлыклар санап узылган. Балык бистәсе районыннан Казанга 96 чакрым булса, районның икенче башында яшәүчеләргә бу ара 150 чакрымга итә. Элек бала табу йорты авылдан 7 чакрым ераклыкта иде. Аны ябып, район үзәгендә генә калгач, бу ара 40 чакрымнан артты. Бүген бу ара тагын да ераклашып, киләчәктә Мәскәүдә генә калдырмасалар ярый инде. Булмас димә! Бүген акча коралландыруга табыла, ә менә сәламәтлек саклау, мәгариф өлкәсенә тамызып кына бирелә. Бу яңалык район халкы тарафыннан төрлечә кабул ителә. Олы яшьтәгеләр ""бала табасым юк әле"", дисә, авылдагы яшьләр башка фикердә. Авыл советы муниципаль берләшмәләренең нче корылтаенда, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов: ""Авыл халкын ирдә калдыру өчен бөтен мөмкинлекләр дә тудырабыз – бу безнең төп бурыч"" дип яңгыраткан иде. Халыкны иргә беркетүгә нинди мәгънә салынгандыр – белмим. Газетларда тагын бер хәбәр укыдым. Монысы шатлыклы. Анда элек бала табу йорты булган бинаның район халкы өчен бик кирәклеге язылган. Бу бинада районда паталогоотономия бүлеге (морг) ачылды дип хәбәр бирелә. Язмада ""Заманча технология нигезендә эшләнгән һәм өр-яңа иһаз-айланмалар белән тулыланган бу бинаны төзүгә 6 миллион сум акча тотылуы"" турында языла. Бу бинаның районга ""аеруча кирәкле булуы"" ассызыклана. Бинаны ачу тантанасыннан район түрәләренең фотолары да бирелгән. Бу бина өчен ""хөкүмәтебезгә һәм район итәкчелегенә чын-чынлап сөенү һәм хөкүмәткә рәхмәт белдерелә. "". Мин бу хәбәрне авыллардагы халык дөрестән дә күтәренке рухта каршы алгандыр дип саныйм. Чөнки бүгенге көндә уртача зурлыктагы авылларда елына берничә бала туса, үлүчеләр дистәләгән. Хәзер 80 яшьтән узып, картлыктан үлгәннәрне дә ярмыйча күмдермиләр бит. Мәшәкате күп. Балаларны да күп тапмыйлар хәзер. Әллә инде шартлар булмаганга, балалар саны азайдымы соң? Әмма түрәләрнең авылда матур тормыш төзибез дип әйткәннәре мөнбәрдән яңгыраган купшы сүзләр генә булып кала бирә. Салаларда мәдәният йортларын гына төзү авылны яшәтү мәсьәләсен хәл итми. Бу төп чара түгел. Аның өчен авыл мәктәпләрен япмаска, кешеләргә эш урыннары булдырып, хезмәт хакын шәһәрнеке белән тигезләргә кирәк. Хастаханәләр дә, бала табу йортлары да ябылмаска тиеш. Без бит гасырда яшибез. Һәр кеше дә үзенә кешечә карашка лаек. Боларны булдырмыйча, халыкның салаларга берегеп матур тормыш корып ятулары турында хыялланырга кирәкми. Бер яктан бала табу йортларын оптимальләштерәләр, морглар ачалар. Бала тапмау урынына кинәнеп үләргә дә ярый дигәнгә бер киная. Менә шундый яңалыклар. Алар да бүгенге көн чынбарлыгы. Нурулла Гарифгалим""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Бала табу йорты урынына кеше яру урыны. Авылдан бер караш,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],5,Комментарийҙар,3328,https://www.azatliq.org/a/28198390.html,2016-12-29T15:46:32+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның маенда ""Досье"" үзәге Иванов турында тикшеренү чыгарган иде. Русия хәрбиләре имергән Мариупольдә барлык төзелеш эшләрен дә Ивановка якын булган ""Олимпситистрой"" алып бара. Иванов саклану министрлыгы объектларын төзү чыгымнарын кимендә өч тапкыр арттырып күрсәтә, диелде. Кичә, 23 апрельдә зур күләмдә ришвәт алуда шикләнеп тоткарланган Русия саклану министры урынбасары Тимур Ивановны тикшерү изоляторына ибәргәннәр. Ул сак астында ике ай буе, 23 июньгә кадәр калачак. Әлеге карарны Мәскәүнең Басман районы мәхкәмәсе чыгарган. Тикшерү фаразынча, Иванов саклану министрлыгы өчен кирәкле, милек белән бәйле хезмәтләрне күрсәткәндә зур күләмдә ришвәт алу өчен билгесез затлар беләнсүз куешкан. Урынбасардан тыш, тикшерү фикеренчә акча бирүгә катнашы булган тагын берничә кеше тоткарланган, ди""Известия""чыганагы. Саклану министрлыгының төзелеш белән бәйле килешүләрен тормышка ашырганда канун бозулар булган дип фаразлана. инаять кодексының 290 маддәсе, 6 өлеше нигезендә аны 15 елга кадәр утыртып куюлары бар. Иванов саклану министры урынбасары вазифасына 2016 елның 23 маенда килгән иде. 2012 елда ул Мәскәү өлкәсе хөкүмәте рәисе урынбасары булды, елларда ""Оборонстрой""ны итәкләде, бу - саклану министрлыгы контролендәге ширкәт һәм ул хәрбиләр өчен торак төзү белән шөгыльләнә. Иванов саклану министрлыгына килгәч тә торак белән шөгыльләнүен дәвам итте. Алар арасында Русия саклану министрлыгы объектларын төзекләндерү һәм яңарту, хәрби ипотека мәсьәләләре бар иде. Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң аны Русия агрессиясен хуплавы, сугыш чыгаруга аваплы кеше булуы өчен АКШ белән Британия чикләүләр исемлегенә кертте. Соңрак ул Европа берлеге, Австралия, Япония, Украина, Швейцария, Канада һәм Яңа Зеландиянең чикләүләренә дә эләкте.2022 елның декабрендә Коррупциягә каршы көрәш фонды Иванов турында тикшерү чыгарган иде. Анда түрәнең кыйбатлы күчемсез милке, яхталары һәм Сан-Тропеда дистәләгән мең еврога ял итүе турында сөйләнде. Шулай ук тикшеренү уздыручылар сугыш башлангач урынбасарның хатыны - Светлана Иванова Парижга киткән, анда шәһәрнең иң кыйбатлы кунакханәләренең берсендә яшәгән, дип белдерде. Шулай ук ул дистәләгән мең еврога алыш-биреш ясаган, русияләр өчен чикләр рәсми ябылган булса да, Лондонга улы янына барган һәм кире Парижга кайткан диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Мәхкәмә Русия саклану министры урынбасары Тимур Ивановны ике айга сак астына ибәрде,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,2441,https://www.azatliq.org/a/mahkama-rusiya-saklanu-ministri-urinbasari-timur-ivanovni-ike-ayga-sak-astina-jibarde/32918415.html,2024-04-24T09:55:07+03:00
"105 лет со дня рождения Белова Федора Ивановича, участника Великой Отечественной войны, Героя Советского Союза, уроженца Белорецкого района (1920–1979) 95 лет со дня рождения Брятко Николая Афанасьевича, оперного певца, музыкального педагога, артиста Башкирского государственного театра оперы и балета, народного артиста РФ, заслуженного артиста БАССР, кавалера ордена «Знак Почета» (1930–2020) 85 лет со дня рождения Загидуллина Раиса Нуриевича, химика-технолога, заведующего отделом Стерлитамакского филиала Академии наук РБ, доктора технических наук, профессора, изобретателя СССР, заслуженного деятеля науки РФ и РБ (1940) 70 лет со дня рождения Тапакова Хайдара Нигаматовича, журналиста, писателя, учителя, общественного деятеля, главного редактора газеты «Атайсал» Сибайского информационного центра – филиала ГУП РБ Издательский дом «Республика Башкортостан», члена Союза писателей РФ и РБ, заслуженного работника культуры РБ, заслуженного учителя РБ, лауреата премии Правительства РБ имени Ш. Худайбердина (1955) 70 лет со дня рождения Корнилаева Сергея Григорьевича, спортсмена, заслуженного мастера спорта СССР по вольной борьбе, бронзового призера Олимпийских игр, чемпиона мира, обладателя кубка мира, чемпиона Европы, СССР, серебряного призера чемпионатов Европы и СССР, кавалера ордена Дружбы народов (1955) 65 лет со дня рождения Барановой Ольги Васильевны, педагога, учителя английского языка гимназии 1 имени Н. Т. Антошкина г. Кумертау, заслуженного учителя РБ (1960) 60 лет со дня рождения Юлдашева Рамиля Гиляутдиновича, хоккеиста, директора Спортивной школы 3 имени М. М. Азаматова г. Уфы, лучшего тренера РБ, заслуженного работника физической культуры РБ (1965)",Наш календарь,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0],5,Файҙалы эштәр,1682,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-02-20/nash-kalendar-4130402,2025-02-20T16:54:00+00:00
"– Башҡортостан Башлығы үҙенең Мөрәжәғәтнамәһендә махсус хәрби операция биләмәһендәге яугирҙарға  ярҙам итеүҙе айырым билдәләп үтте. Республика халҡы, район-ҡала хакимиәттәре тарафынан Еңеү өсөн  йүнәлтелгән дөйөм ярҙам саралары бойомға ашырылырға, 2026 йыл  Еңеү өсөн хәл иткес йыл булырға тейеш. Ирекмәндәрҙең дә МХО-ға ярҙамын аныҡ тойҙоҡ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.  Уртаҡ маҡсатлы ирекмәндәр ойошмалары үҙҙәренән-үҙҙәре ойошто һәм уларға һәр кем ҡулдан килгәнсә әүҙем ярҙам итергә тырыша. Тыуған яҡтарына ҡайтҡан яугирҙарҙы реабилитациялау, уларҙы эшкә урынлаштырыу мәсьәләһен хәл итеү мөһимлеге лә әйтелде сығышта. Был бурыстарҙың барыһы ла киләсәктә хәл ителер, тип уйлайым.","""Еңеү өсөн хәл иткес йыл булыр""",['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,696,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/e-e-s-n-h-l-itkes-yyl-bulyr-4558129,2026-01-30T16:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу хәл 10 октябрьдә Зелёный Шлях бистәсе янында булган диелә. Русия хәрбиләре Курски өлкәсендә әсир төшкән тугыз украинны атып үтергән, дип ышандыра Украинаның тикшеренү проекты. Аналитиклар мәгълүматынча, бу хәл 10 октябрьдә Зелёный Шлях бистәсе янында булган. Проект украин хәрбиләренә сылтана, шулай ук үтерү урыныда төшерелгән дип ышандырып, фотолар чыгара. Проект язуынча, украин хәрбиләре үзләрен тылда дип уйлаган һәм Русия солдатлары килеп чыгуын көтмәгән булган. Шулай да Русия солдатлары аларны атыш белән каршылаган. Кораллары беткәч, украиннар әсир төшкән. Русияләр аларны коралсызландырган, чишенергә кушкан һәм атып үтергән диелә. чыгарганфотоларда эчке киемнәренә кадәр чишендерелгән, ирдә яткан кешеләр күренә. Украинаның кеше хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинец Русия хәрбиләренең бу гамәлен Женеваның әсирләргә мөнәсәбәт конвенциясен тупас бозудип атады, ә Русияне ""сугышның бөтен кагыйдәләрен һәм гадәтләрен боза торган террорчы-ил"" дип атады. Ул бу хәлне тикшерүне һәм аңа бәя бирүне сорап БМОга һәм Кызыл хач халыкара комитетынамөрәәгать итте. Халыкара һуманитар хокукка ярашлы, әсир һәм әсир төшүче солдатларны үтерү — сугыш инаятебулып тора. Русия ягы әсирләрне атып үтерү турындагы хәбәрләргә фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",: Русия хәрбиләре тугыз украин әсирен атып үтергән,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1390,https://www.azatliq.org/a/deepstate-rusiya-harbilare-tugiz-ukrain-asiren-atip-utergan-/33157630.html,2024-10-14T09:55:02+03:00
"Нури ЧапаноглыБыел да ике иңүче булды: Татарстан, Русия төбәгеннән катнашучылардан иң яхшысы Чуашстаннан Айнур Сабирановбулса, чит илләрдән катнашучылардан иңүче итеп Сан Францискодан Нури Чапаноглыигълан ителде. Нури – АКШның Сан-Франциско шәһәрендә туып-үскән татар. Аңа 19 яшь. Ул Калифорниянең университетының беренче курсында белем ала. Әнисе – Диларә ханым чыгышы белән Казаннан. Озак еллар Сан- Францискода татар балаларына татар теле дәресләрен оештырып килде, алар өчен махсус китап нәшер итте. Әтисе –үнәйт Чапаноглы, чыгышы белән Япониядән, татар мөһаирләре вәкиле, вакытында Сан-Францискодагы татар оешмасын итәкләде. Кызганычка, ул вафат. Нуриның тагын кыз игезәге бар, исеме – Өмет, тагын Наилә исемле сеңелләре бар. Өмет мәктәпне тәмамлап колледжында укый. Нури Азатлыкка ни өчен олимпиадада катнашуы, татар тарихының кайсы чоры аңа тәэсир иткәне һәм Русиядәге тел сәясәтенә, татарлар телне саклап калыр өчен нишләргә тиеш дигән фикерләре белән уртаклашты. Нури белән татарча сөйләштек. — Нури, иңүен белән котлыйбыз! Көтелгән иңү идеме бу? — Рәхмәт! Юк, көтмәгән идем, чөнки, мәсәлән, игезәгем Өмет миннән дә күбрәк белә дип саныйм. Олимпиаданың нәтиәләрен әйткәндә бездә төн иде инде, мин йокыга китеп бара идем. Өмет ишекне шакып, хәбәр итте, мин аңламый да калдым, йокыга киткәнмен шунда ук. Әни Казан белән телефоннан сөйләште. Иртән уянгач, аңладым эш нидә икәнен. Күңелле андый хәбәр алу. Нури әтисе, әнисе һәм сеңлесе белән— Ни өчен сине иңүче дип сайлаганнар, синеңчә? — Олимпиада 2020 елда булмады, пандемия вакыты иде, ә без катнашырга дип әзерләндек. Үземдә дә теләк бар иде ул чорда, әмма мин университетка кердем, шуңа да хәзер уку күп, вакыт тар, шуңа Татар теле олимпиадасына игътибар шул кадәр генә иде. Аннары вакыт аралыгы да үзенекен итә. Мартта беренче өлеш иде, анда татар теле, тарихы, мәдәнияте турында сорауларга авап бирергә кирәк иде. Әйтәм бит, мин игезәк сеңлем белән чагыштырганда ул кадәр белемгә бай түгелмен, миңа кайбер биремнәр авыр тоелды. Әмма икенче турга да эләктем, анда исә катнашучылар видео презентация ясарга тиеш иде. Мин Сан-Францискодагы татарларның тормышы, мәхәллә системы, аларның бирегә килеп төпләнү тарихын сөйләдем. Минем иңүем күбрәк харизмага бәйле булгандыр дип уйлыйм. Әмма ничек кенә булмасын мин шатмын, бу миңа тагын да аваплылык өсти, мин белемнәремне үстерергә тиешмен дип саныйм. — Ә олимпиадада катнашу максатларың нинди иде? — Әни кыстады дип әйтә алмыйм, әмма анысы да бар. Белемнәреңне тикшер, үзеңә дә кызык булыр дип әйтте. Узган ел теләк тә зур, вакыт та күп булганга атлыгып тора идем, бу юлы чыннан да әни сүзен дә читкә этәрәсем килмәде, үземне тикшерү дә кызык иде. Мин дә, сеңлем дә 5 яшькә кадәр татарчадан башка телне белми идек. Сан-Францискода тудык, яшәдек, әмма телебез туган телдә ачылды, әле дә үзара Өмет белән татарча сөйләшәбез. Мәктәптә башкалар аңламасын өчен дә татарча сөйләшә идек, серләр һәрхәлдә татарча. Мине дә, игезәгемне дә сыйныфташларым татар дип белә. Әмма американнар татарлар турында берни белми диярлек. Алар АКШтан тыш хәлләрне белми, кызыксынмый. Милләтне аңлатканда Идел-Урал ирлеген күрсәтәбез, монда татарлар яши, алар мөселманнар дип аңлатабыз. Русиядә булгач, димәк урыслар дип уйлыйлар. Юк, без славян түгел, төркиләр, телебез төрек теле белән охшаш, әмма йөзләребез башка дип әйтәбез. Мин үземне татар дип саныйм. Сеңлебез Наилә дә ялгыш инглизчә ычкындырса сүзләрне, без ""Татарча сөйләшәбез"" дип кисәтәбез. Өйдә, гаиләдә бездә шулай куелган, безнең өчен табигый ул. Әни дә әти дә үзара гел татарча сөйләшәләр иде. Татарча, инглизчә, төрекчә дә беләбез. АКШтагы татарлар барысы да диярлек шулай. Нури, Өмет һәм Наилә ЧапаноглыҺәр татар туган телен белергә тиеш, кайда гына яшәмәсен татар татарча өйрәнеп була, хәзер төрле мөмкинлекләр бар. Минем олимпиадада катнашуым да әнә шуны күрсәтү иде. Милләтнең күрсәткече – тел. Әни минем сөйләмемне ""кухня"" теле дип атый. Чыннан да шулай, әмма мин кимендә татарча аңлыйм, сөйләшүләр алып барам. Мин Татарстанда тумадым, үсмәдем. Сан-Францискода безнең яшьтәшләр дә күп түгел, үзара татарча аралашып практиканы арттыру өчен ул да шәп булыр иде. Әмма төрле каршылыклар булса да мин татар теллемен. Америкада япон яки кытай белән танышасың икән, алар туган телләрен белми икән, ничек аларны япон яки кытай дип әйтеп була? Кыяфәтләре белән генә япон яки кытай. Әмма тел кайда? — Татарстанда да, татарлар күпләп яшәгән Башкортстанда да, кызганычка, синең яшьтәшләрең арасында телсез татарлар бар. — Андыйларны үз күзләрем белән күрдем һәм минем өчен гаәп ул. Казанга кайткан идем, күпчелек кызлар-егетләр татарча белми дә, аңламаучылары да итәрлек. Исемнәре татар, Татарстанда туганнар, әмма туган телләрен белмиләр. Минем башыма сыймый иде ул, әле дә аңлау авыррак. Без мәктәптә укымадык татар телен, әти-әни – тырышлыгы һәм соңыннан үзебезнең контроль нәтиәсендә телне саклап калдык. Мин Казанда өч тапкыр булдым. Урамда татарча сөйләшүчеләр аз. ""Түбәтәй"" кафесына кергәч, татарча эндәштем, татарча хезмәт күрсәттеләр. Бусы ошады. Гаиләдә татар теленә игътибар аз дигән фикергә килдем. Чынында Казанны бик сагындык. Мин дә, әни дә, Өмет тә. Сеңлебез Наиләгә дә күрсәтәсебез килә. Ул кайтканда бик кечкенә иде, хәзер башкача хисләр булыр иде. Казанда туганнарыбыз яши, Мәскәүдә дә яшиләр, алар белән һәрвакыт элемтәдә. Ерак яшәсәк тә йөрәктә Казан аерым урында. Нури Чапаноглы ""Сәләт""тә— Русиядә сәяси вазгыять тә төрле өлкәләргә, шул исәптән, халыкларга, аларның телләренә дә тәэсир итә. Бу хакта ишетеп беләсеңме? — Әйе, анысы да бар. Мәктәпләрдә татар теле дәресләре кыскарганын һәм бу Мәскәү сәясәте аркасында булганын да укып беләм. Бу дөрес түгел, телне өйрәнү өчен бу бик аз. Татарстанда яшәп кешеләрнең мәктәптә булса да тулы рәвештә татар телен, әдәбиятын өйрәнергә хокукы бар. Сөйләм теле бар, әдәби тел бар. Әдәби телне саклап калу да кирәк. Татарстанда укучылар рус, татар, чит телне өйрәнә дип беләм. Бу авыррактыр, барысына да өлгерергә кирәк. Америкада инглиз теле һәм бер чит телне сайлау мөмкинлеге бар. Татарстанда татар дәүләт теле, аны барысының да өйрәнүе кирәк, бу бит шунда аралашыр өчен кирәк. Русия сәясәтен төрле милләтләр яши, барысы да үз мәдәниятен саклый дип күрсәтә, әмма татар теле мәктәпләрдә калмаса, бу гаделсезлек булачак. Татарларга үз телләрен саклап калырга авыр. Әмма Татарстан ул дәүләт, үз телләре өчен аваплы. — Ә нәрсә эшләргә кирәк дип уйлыйсың? — Мин чынында төгәл рецептлар белмим, әйтә алмыйм, чөнки мин Казанда яшәмим. Безнең өчен телне өйрәнү урыны гаилә булды, әни һәм әти. Бу – универсаль алым. Әмма, әнием әйткәнчә, ""кухня теле"" дәрәәсенә тәгәрәмәс өчен гаилә белән генә чикләнү дә кирәкми. Белмим, интернетта татар телен өйрәнәм диючегә күп төрле мөмкинлекләр булырга тиеш дип уйлыйм. Мультфильм, кинолар, компьютер уеннары аша да телне үзләштереп була. Гомумән татар тарихы, татар турында видеолар да булыша, татарлыкны үстерә. ""Сәләт"" кебек аланнар күбрәк булсын иде, телне шомарту өчен мәйданнар кирәк. — Олимпиада вакытында тарих турында да сораулар күп булган. Нури, сине татар тарихында нинди чор, нинди шәхесләр илһамландыра? — Безгә татар тарихын әни дә, әти дә өйрәтте. Аннары үзебез табып укыдык. Әлбәттә, без дә бөтен татар кебек Казанны Явыз Иван яулап алган чорны сыкрап искә алабыз. Татарның дәүләтсез калуы зур фаига була, татарлар күпләп үлә. Ул камап алынган килеш бәйсез яши алмас иде. Әмма татарлар барыбер исән калган бит. Күпме вакыт узса да 90 нчы елларда мөстәкыйль Татарстан барлыкка килә. Бу да дәүләтне торгызу була. Татарларның үз Конституциясе, президенты барлыкка килә. Мин бу чорны да азмы-күпме укып беләм, бу — татарның көрәш еллары. Татарстанны бик яратам, аны Ватаным итеп кабул итәм. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Казанга кайттым, ә анда татарча сөйләшүче юк""","['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 1 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0],8,Татарстан,7884,https://www.azatliq.org/a/31227098.html,2021-04-29T11:55:07+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан авыл хуалыгы министры Илшат Фәзрәхмановхөкүмәт киңәшмәсендә чәчү эшләре турында хисап тоткан һәм республикада чәчү 90 процентка төгәлләнде дигән. Чәчүдән соң булган кыраулар аркасында игеннәргә 590 миллион сум зыян килде, 91 мең һектар игенне яңадан чәчәсе булачак дигән ул. Бу хакта ""Аспекты""яза. Шул уңайдан министр республика башлыгы Радий Хәбировкамөрәәгать иткән һәм Башкортстанның 31 районында гадәттән тыш хәл кертүне сораган. Соңрак игеннәр үлгән районнарда гадәттән тыш хәл кертеләчәгеиткерелде. Шул ук вакытта Татарстан игеннәрен дә кырау сугуы хәбәр ителде. 30 мең һектар иргә зарар килгән. Иң зур югалтулар Ютазы районында – анда тишелеп чыккан игеннең 95 проценты зарарланган, дипхәбәр ителә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда 91 мең, Татарстанда 30 мең һектар игенне кырау суккан",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,839,https://www.azatliq.org/a/32422467.html,2023-05-22T10:55:17+00:00
"Шулай, өйҙә аулаҡ ҡалған бер мәлдә, әсәһенең кеҫәһенән егерме тин аҡса сәлдереп, магазиндан печенье һатып алып ашаны ул. Әлбиттә, әҙ булып ҡалды. Уның ҡарауы, тәьҫораттарҙың иге  сиге юҡ ине. Әсәһе кеҫәһенән аҡсаһы юғалғанын ҡайҙан белгәндер, ләкин баҡсала үҫеп ултырған муйыл ағасының иң шыйыҡ ботағын һындырып алып инеп, арт һанына эләктерҙе. - Бар, магазиндан аҡсамды алып ҡайтып бир, тип! - тип өйҙән ҡыуып уҡ сығарҙы. Артынан: - Аҡсаһыҙ ҡайтып та йөрөмә, һуғып үлтерермен! - тип һөрәнләп ҡалды. Һатыусы апай бик ҡоро, һалҡын ҡаршы алды. Хәҙисә үтенеп, ялбарып та һорап та ҡараны аҡсаһын. Һатыусы: - Ашап бөткәс, аҡсаһын һорарға килмәйҙәр инде. Әллә бында "" Әндрәй ҡаҙнаһы "" бар тип беләһеңме? Башҡа урлашмаҫһың, - тип, көтөү ҡайтыр ваҡыт еткәс, ишеген бикләп, ҡайтып китте. Ҡыҙ магазин күтәрмәһендә ултырҙы ла ултырҙы. Ҡараңғы төшә башлағас та, уны иҫкә төшөрөүсе булманы. Эшләгән ҡылығы өсөн мең ҡабат үкенһә лә, еңеллек тойманы. Үҙенең егерме тингә лә тормаған бахыр башын йәлләп үкһеп-үкһеп иланы. Төн еткәс, көндөҙ үҙе ҡыуылып сыҡҡан өй яғына ыңғайланы. Ишек алды тын ине. Шым ғына өйгә инеп, үҙ урынына менеп ятты. Был хәлдең нимә менән бөткәнен инде хәтерләмәй Хәҙисә. Ләкин әлеге ваҡиға күңелендә тәрән эҙ ҡалдырҙы. Әле үҫкәс тә, ғүмеренең иң ауыр мәлдәрендә үҙен гел ана шул магазин күтәрмәһендә илап ултырған сабый хәлендә тойҙо. Әйткән һүҙе булдымы, әллә ябай тап килеүме - өҫтәленән бер ваҡытта ла печенье өҙөлмәне Хәҙисәнең. Һәмбашҡаберваҡытта ла кешеәйберенәһорауһыҙтеймәне.",Егерме тинлек һабаҡ. Миләүшә Ғәйфуллина,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Аңлатма,1492,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-01/egerme-tinlek-aba-mil-sh-yfullina-4335455,2025-08-01T15:15:00+00:00
"""Үҙем барам һуғышҡа, эҙләп табасаҡмын Алмасымды. Ул иҫән булырға тейеш, әгәр бер-бер хәл булһа, әсә йөрәге һиҙер ине"". Тормош иптәше Айҙарҙы, улы Айгизде лә тартып алды был һуғыш, Алмасы иҫәндер, тик хәбәрһеҙ юғалған, эҙләп табырға кәрәк үҙен. Һөнәре буйынса хирург Рәсимә. үҙ теләге менән барам тиһә, ҡуш ҡуллап аласаҡтар. Ауылда ҙур дауахана булмағас, бына 25 йыл инде фельдшер булып эшләй. .Рәсимә — ҡала ҡыҙы. Ата-әсәһенең берҙән-бер һөйөклө, иркә ҡыҙы булып үҫте, яҡшы уҡыны, мәктәпте тамамлағас, медицина университетына уҡырға инде. Атаһы менән әсәһе ғүмер буйы заводта эшләне, отпускылары ла гел генә йәйгә тура килмәй ине, шуға йәйге каникулдарҙа Рәсимә һәр саҡ ауылда, өләсәһендә булды. Ауылды бик ярата ине, өләсәһе менән күңелле, кистәрен ҡыҙыҡлы әкиәттәр һөйләһә, көндөҙ эшкә, аш-һыу оҫталыҡтарына өйрәтә. — Ҡыҙым, эшләгәнең минең өсөн булһа, өйрәнгәнең үҙең өсөн, бәлки, ауыл егетенә кейәүгә сығырһың, ә ауылда һыйырын да һауа, икмәк тә бешерә белеү кәрәк, — ти торғайны. Фәрештәләрҙең Амин! тигән сағына тура килгәндер инде: икенсе курсты тамамлап, йәйге ялға ҡайтҡанда таныштылар ҙа инде буласаҡ тормош иптәше Айҙар менән. Яңы армиянан ҡайтҡан гармунсы егет бер ҡараштан ғашиҡ иттерҙе. Айҙарҙы ла Рәсимәнең ҡыйғас ҡаштары, ҡуйы бөҙрә сәстәре арбаны. Айҙар армиянан алда Аграр институтта уҡый ине, академик отпуск алып, үҙ йәштәштәре менән барам тип, хеҙмәткә китте. Ҡайтҡас, ситтән тороп уҡыу бүлегенә күсеп, совхозда агроном ярҙамсыһы булып эшкә сыҡты. Рәсимә уҡығанда йәштәр өс йыл ялдарҙа ғына осрашып йөрөнө. Ҡулына ҡыҙыл диплом тотоп сыҡҡан көндө Айҙар ҙур гөлләмә менән ҡаршы алды ла: Рәсимәкәй! Сыҡ кейәүгә миңә! — тине. Рәсимә мөхәббәте хаҡына хирург булыу хыялын да онотоп, ата-әсәһен шаҡ ҡатырып, ауылға кейәүгә сығырға риза булды. Айҙар уны ата-әсәһе йортона түгел, ә үҙенең яңы йортона алып ҡайтты. Сөнки тырышып эшләгәс, совхозда уны ике йылдан агроном итеп үрләттеләр, эш еренән өй төҙөргә бура бирҙеләр. Айҙар бер йыл эсендә дуҫтары, туғандары ярҙамында ҡурсаҡтай йорт һалып та ҡуйҙы, өйҙөң эсендә ванна, бәҙрәф бүлмәләре эшләне, Рәсимәкәйе ҡала ҡыҙы бит, тышҡа бәҙрәфкә йөрөүе ҡыйын булыр, тип уйланы. Матур ғына итеп туй үткәреп, гөрләтеп йәшәп тә киттеләр. Рәсимә ауылда фельдшер булып эшкә урынлашты, ауыл халҡы бик йылы ҡаршы алды йәш белгесте. Мөхәббәттәренең емеше булып, ғаиләгә бәхет өҫтәп, игеҙәк улдары Айгиз менән Алмас донъяға ауаз һалды. Ғүмер бит ул аҡҡан һыу кеүек! Малайҙар икеһе лә яҡшы уҡыны, тәртипле, тәрбиәле булды. Мәктәптән һуң аталары уҡыған институтҡа уҡырға инделәр, тамамлағас, икәүләшеп хеҙмәт итергә, Ватанды һаҡларға киттеләр. Үҙ ваҡытын тултырғас, өс йылға контракт төҙөп, армияла ҡалырға булдылар. Һуғыш башланыр тип кем уйлаған инде. Егеттәр баштан уҡ һуғыштың иң ҡыҙыу еренә эләгә. Мобилизация башланыу менән ире Айҙарҙы ла саҡырҙылар: ярай, барайым, бәлки, уландарымды күрермен, тип китте. . Тик шул китеүҙән ҡайта алманы шул, өс айҙан һуң батырҙарса һәләк булды тигән хәбәре килде. Айҙарҙы ауылға алып ҡайтып ерләгәндән һуң бер аҙнанан тағы яман хәбәр килде: Айгиз улы геройҙарса һәләк булған. Нисек шул ваҡытта Рәсимәнең йөрәге шартламағандыр. Илай торғас, күҙ йәштәре бөттө, күңелендә бушлыҡ урынлашты. Әммә, Алмас улым бар бит әле, уның хаҡына ныҡ булырға, бирешмәҫкә кәрәк, тип уйланы. Тик бына бөгөн военкоматтан шылтыраттылар: Алмас улығыҙ хәбәрһеҙ юғалған, — тинеләр. Бына шунда инде ул ныҡлы ҡарар итте: юҡ, ул бирешмәйәсәк, һуғышҡа үҙ теләге менән барырға, медсестра йәки хирург булып. Рәсимә тиҙ арала мал-тыуарын, ҡош-ҡортон күршеләренә таратып бирҙе, иҫән-имен ҡайтһам, яңынан донъя йыйырмын әле, тине. Уны, һорауы буйынса, Алмасы хеҙмәт иткән часҡа ебәрҙеләр. Рәсимә унда көн-төн тип торманы, һалдаттарҙың һәр береһен улдары кеүек итеп тәрбиәләне. Ҡайһы саҡта ауыр операциялар ҙа эшләргә тура килде. Килеү менән Алмасын эҙләне, һорашты: ҡасан, ҡайҙа юғалған, кемдәр менән бергә булған? Ә ул ваҡытта яралы Алмасты бер украин ҡатыны, урманда табып, өйөнә алып ҡайтып, йәшереп дауалаған. Үҙенең улы шул һуғышта вафат булған, шуға Алмасты улы һымаҡ күреп тәрбиәләгән. Тик ул хәтерен юғалтҡан була, шуға һауыҡҡас та тағы бер нисә ай яҡшы күңелле Таня апайҙа йәшәй, ихата тирәһендә ярҙам итә. Ҡатын уға Иван тип өндәшә. Ә шулай ҙа үҙе, был урыҫ түгелдер, ҡап-ҡара сәсле, ҡара күҙле, башҡорт йәки татар егетелер, тип уйлай. Алмастың әсәһе хеҙмәт иткән хәрби часть шул ҡасаба эргәһендә генә, ул магазинға шунда йөрөй. Бер ауыл буйлап үтеп барғанда ихатала утын ярып йөрөгән Алмас улын күреп ҡалды ла, йүгереп барып, улын ҡосаҡлап алды. — Улым, Алмасым минең, улыҡайым! Бына мин һине таптым, — тип, шатлығынан илай башланы. Тик егет әсәһен таныманы. Был күренеште күҙәтеп торған Таня апай, яндарына килеп, бар хәлде һөйләп бирҙе. Рәсимә, шатлығынан Таняны ҡосаҡлап, рәхмәттәрен уҡый-уҡый, илауын дауам итте. Кис көнө Таня апайҙың өйөндә йоҡларға ятыр алдынан Рәсимә улына бәләкәй сағында йырлаған сәңгелдәк йырын йырланы. Ә иртән инде Алмастың хәтере ҡайтҡан ине. Бына шулай ҙа була икән: әсәйҙең бишек йыры мөғжизә тыуҙыра. Таня апайға күп рәхмәттәр әйтеп, Алмастың хеҙмәт иткән еренә барып, медицина тикшереүҙәре үтеп, осрашҡанға бер ай тигәндә ауылдарына ҡайтып киттеләр. .Шулай ул — балаһының иҫән икәнен әсә йөрәге һәр саҡ һиҙә, әсәнең генә бишек йыры хәтерҙә ҡала, йәшәргә көс бирә. Илгизәр Шәйәхмәтов, Стәрлетамаҡ физик культура колледжы студенты.",Бишек йырының көсө,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 0 0 0 1 1 0 0 1 1 1 0 1],7,Ижад,5325,https://amanat.su/news/izhad-omary/2026-01-13/bishek-yyryny-k-s-4547674,2026-01-13T10:30:00+00:00
"Башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан 39-сы тапҡыр ойошторола. Унда мәктәп, муниципаль этаптарҙы уңышлы үткән 9-сы, 10-сы, 11 класс уҡыусылары ҡатнаша. Олимпиаданы ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә Өфө фән һәм технологиялар университеты, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы, Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү буйынса ойошма, Өфө ҡалаһы Хакимиәте ҙур ярҙам күрһәтә. Олимпиадала ҡатнашыусылар һаны ла йылдан-йыл арта бара: уҙған йылда 287 уҡыусы булһа, быйыл ҡышҡы һауа торошона ла ҡарап тормай 316 бала һуңғы йомғаҡлау этабына килде. Олимпиаданың абруйы үҫеүенә уның Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығы бойороғо менән раҫланған олимпиадалар һәм конкурстар исемлегенә биш йыл рәттән индерелеүе лә, еңеүселәргә һәм призерҙарға Башҡортостан Республикаһында эшләп килеүсе юғары уҡыу йорттарына уҡырға ингән ваҡытта балдар өҫтәлеүе лә, йыл да Республика Башлығы премияһы тапшырылыуы ла ныҡ булышлыҡ итә. Быйылғы олимпиаданың еңеүселәре һәм призерҙары исемдәре иртәгә 10 ғинуарҙа Өфө ҡалаһының мәҙәниәт йортонда үтәсәк тантаналы сарала билдәле буласаҡ. Әйтергә кәрәк, башҡорт телен дәүләт теле булараҡ өйрәнеүсе башҡа милләт уҡыусылары араһынан еңеүселәр айырым билдәләнә. Әлегә башҡорт телен яратып өйрәнеүсе, туған телен, әҙәбиәтен, мәҙәниәтен ихтирам итеүсе йәш дуҫтарыбыҙға уҡыуҙарында уңыштар, яңы бейеклектәр теләйбеҙ!",2025 й тәүге эш көнөндә башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 1 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0],7,Файҙалы эштәр,1422,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-01-10/2025-y-t-ge-esh-k-n-nd-bash-ort-tele-m-bi-te-buyynsa-t-b-k-ara-olimpiada-4080051,2025-01-10T18:46:00+00:00
"Ауырғазы, Әбйәлил, Йылайыр, Илеш, Өфө, Бөрйән, Ейәнсура, Фёдоровка райондарынан, Өфө, Сибай, Стәрлетамаҡ, Мәләүез, Туймазы ҡалаларынан уҡыусыларҙан да, әле мәктәпкә бармаған кескәйҙәрҙән дә эштәр килде. Шуға ла еңеүселәрҙе ике йәш төркөмөндә билдәләргә ҡарар иттек. Төп шарт, әлбиттә, ҡатнашыусының шиғырҙы һөйләү оҫталығы булһа, темаға тура килгән кейемгә лә, видеоны музыка, һүрәттәр менән байытыуға ла иғтибар бирелде. Шулай итеп, мәктәп уҡыусылары араһында еңеүселәр: Аэлита АЛТЫНБАЕВА (Бөрйән районы Иҫке Собханғол мәктәбе, етәксеһе – Әминә Ишмөхәмәтова), Илсур АБДРАХМАНОВ (Мәләүез ҡалаһындағы Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһы, Эльвира Ғәлина), Лиана РАФИҠОВА (Фёдоровка районы Яңы Яуыш мәктәбе, Тәзкирә Ғәлина), Айгөл НӘБИУЛЛИНА (Мәсетле районы Яңы Яуыш мәктәбе, Рәфилә Абдрахманова), Самира ХӘЛИСОВА (Әбйәлил районы Ишбулды мәктәбе, Вәсилә Ғүмәрова), Азалиә ФАЗДАЛОВА (Илеш районы Үрге Йәркәйҙәге 4-се мәктәп, Фәнзилә Камалова), Таңсулпан ХӘСӘНОВА (Ауырғазы районы Төрөмбәт мәктәбе, Гөлфинур Ильясова), Данис ЙӘЛИЛОВ (Ауырғазы районындағы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы, Айгөл Һатлыҡова), Илмир ҠУЖАБАЕВ (Бөрйән районы Әтек мәктәбе, Әнүзә Ҡужабаева), Кәрим НУРҠАЕВ (Өфө ҡалаһындағы Гуля Королёва исемендәге 38-се мәктәп, Лилиә Солтанова), Эвелина НИЗАМЕТДИНОВА менән Әмир СӘҒӘТДИНОВ (Туймазы ҡалаһындағы 2-се мәктәп, Гөлназ Йосопова). Балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре араһында иң оҫта шиғыр һөйләүселәр тип Айлина ВӘЛИЕВА (Баймаҡ районы Ниғәмәт ауылы, етәксеһе – Нурзилә Вәлиева), Сафия БУЛАТОВА (Сибай ҡалаһындағы «Ҡурай» балалар баҡсаһы, Гөлшат Хасаева), Әлимә АБДУЛЛИНА (Өфө районы Зубов ауылы, Гөләндәм Ишкинина), Зәлиә ШАХМӨХӘМӘТОВА (Сибай ҡалаһындағы «Алтынай» балалар баҡсаһы, Альбина Күсәбаева, Гүзәл Алсынова), Гөлмәрйәм ИШЕМҒУЖИНА (Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылы, Флүрә Хәйруллина) һәм Әлимә ҒӘБИҘУЛЛИНА (Сибай ҡалаһындағы «Алтынай» балалар баҡсаһы, Ләйсән Ғәбиҙуллина) табылды. Ҡотлайбыҙ! Барлыҡ ҡатнашыусыларға ла ай дауамында электрон Маҡтау ҡағыҙы әҙер буласаҡ. Ә еңеүселәрҙе бүләктәр ҙә көтә! Барығыҙға ла рәхмәт, дуҫтарыбыҙ!",Иң шәп шиғыр һөйләүселәр билдәле!,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Конкурстар,2090,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-10-24/i-sh-p-shi-yr-yl-sel-r-bild-le-4439437,2025-10-24T09:34:00+00:00
"Быйыл Фидан Ғафаров иҫтәлегенә ""Ҡышҡы романс"" конкурсы үтәсәк. Ул ноябрҙә уҙа. Башҡортостандың Театр эшмәкәрҙәре союзы рәйесе Алмас Әмиров ошо хаҡта хәбәр итә. - ""Актер йыры"" конкурсын ""Ҡышҡы романс"" тип атарға һәм Фидан Ғафаровтың ижадына бағышларға булдыҡ, — ти ул. ""Ҡышҡы романс"" — Фидан Ғафаров башҡарыуындағы иң билдәле йырҙарҙың береһе. Ул шағир Назар Нәжми һүҙҙәренә, композитор Рим Хәсәнов көйөнә яҙылған. Ә конкурс 1992 йылдан уҙа. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Фидан Ғафаров иҫтәлегенә конкурс иғлан ителә,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Әҙәбиәт,549,https://bashgazet.ru/news/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-05/fidan-afarov-i-t-legen-konkurs-i-lan-itel-4566500,2026-02-05T23:50:00+00:00
"Социализмдың төп принцибы «Кеше кешегә дуҫ һәм иптәш», ә капитализмдыҡы «Кеше кешегә бүре», тип өйрәттеләр беҙгә ижтимағи фәндәрҙән. Кем уйлаған инде элекке сәйәси-ижтимағи, социаль-иҡтисади тормошҡа – капиталистик йәмғиәткә кире әйләнеп ҡайтырбыҙ тип. Мәжит Ғафуриҙың «Элек ҡыйын ине, хәҙер анһат ул» тигән хикәйәһенең исемен дә баштүбән әләндереп уҡырға ғына ҡалды: «Элек анһат ине, хәҙер ҡыйын ул». Бына шул тормошобоҙға кире әйләнеп ҡайтҡан, хәҙер көндән-көн йышыраҡ ҡулланылған мәҡәлдәрҙең ҡайһы берҙәре: «Берәү туйып һикерә, берәү туңып һикерә», «Бай тапһа – ҡотло булһын! Ярлы тапһа – ҡайҙан алдың? », «Байлыҡ кешенең күңелен ташҡа, күҙен аҡҡа әйләндерә», «Байҙың малы – ярлының ҡаны», «Ауыҙы-мороно ҡыйыш булһа ла, бай балаһы һөйләһен», «Насар арба юл боҙор, насар түрә ил боҙор», «Ҡатын аҙһа – ир башына, түрә аҙһа – ил башына», «Байға ҡалған көнөң – айһыҙ ҡараңғы төнөң», «Көс кемдеке – әмер шуныҡы». Хәҙерге заманға уғата ла тап килеп тора улар. «Донъя ҡуласа, әйләнә лә бер баҫа», – тип тә әйтелә халҡыбыҙҙың икенсе бер мәҡәлендә. Донъя гелән былай тормаҫ әле. Тәлғәт ШАҺМАНОВ.",КИРЕ ҠАЙТҠАН МӘҠӘЛДӘР,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 1],5,Төрлө,1089,https://henek.info/articles/+++-/2025-12-12/kire-ayt-an-m-ld-r-4504591,2025-12-12T14:15:00+00:00
"Беренсе каналда бына инде күп йылдар барған Поле чудес тапшырыуында башҡорт  телмәре, башҡорт моңо яңғыраған, ә Леонид Якубовичҡа ҡымыҙ ҡойғандар. Тамырҙары менән Учалы районының Уральск ҡасабаһынан булған милләттәшебеҙ Земфира Бай (Баймырҙина) Мәскәүҙә йәшәй. Ул композитор ҙа, йырсы ла, музыкаль продюссер ҙа. Тапшырыуҙың музыкаль мөхәррире үҙе шылтыратып башҡорт телендә йыр яҙып, шуны Поле чудеста башҡарырға тәҡдим итте. Махсус рәүештә Ай һай Уралым йырын яҙҙым, уны ижад итергә, аранжировкаларға, студияла яҙҙырырға өс аҙна ваҡыт етте, - ти Земфира. Йырҙың һүҙҙәрен яҙырға уға әсәһе Әдилә Әнүәр ҡыҙы Баймырҙина ярҙам иткән. Йыр Леонид Аркадьевичҡа бик оҡшаған, башҡортса һүҙҙәрҙе ҡуша әйтеп бергә ҡушылып йырлап та торған, ә зал ихлас алҡыштарға күмгән. Тапшырыуҙа телевизорҙан нисек күрһәтәләр, барыһы ла шулай! Ысын кешеләр, ысын ҡатнашыусылар, улар Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән йыйылған. Бүләктәре лә ысын. Поле чудеста ҡатнашыуым миндә яҡты хәтирәләр ҡалдырҙы, ә иһә Леонид Якубович менән яҡындан аралашҡас, уның һөнәрилегенә, ижади кеше булыуына һоҡландым. Ул  үҙенең юмор тойғоһо, оҫталығы менән көндәлек мәшәҡәттәрҙе оноттора. Федераль каналда тыуған Башҡортостанымды лайыҡлы күрһәтә алғаныма шатмын! – ти Земфира Бай.",Башҡорттар Поле чудеста!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1230,https://agideljurn.ru/articles/novosti/2024-12-19/bash-orttar-pole-chudes-ta-4059295,2024-12-19T12:31:00+00:00
"МобилизацияләнгәннәрфикерләрРусия саклану министрлыгы хөкүмәт карары өлгесе әзерләгән. Аңа ярашлы, хәрби бурычлылар яки запаста торучылар хәрби комиссариатка килмәсә дә, аларны хәрби исәпкә куя яки хәрби исәп документларына үзгәрешләр кертә алачаклар. Бу документ Норматив хокукый актлар федераль порталындачыккан. Карар өлгесендә әйтелгәнчә, хәрби исәптә тормаучы, әмма анда торырга тиешле кешеләрне ""дәүләт мәгълүмати ресурсындагы белешмәләр нигезендә"" исәпкә куячаклар. Бу хакта ""Госуслуги"" аша хәбәр итәчәкләр. Медицина тикшерүе исә киләсе юлы комиссариатка килгәннән соң гына үткәреләчәк. Документта ""Госуслуги"" аша ибәреләсе электрон повесткалар турында да әйтелә. Аны Повесткалар реестрына кертелгәннән соң иде көн эчендә тапшырылган дип санаячаклар. Карар өлгесендә әйтелгәнчә, хәрби исәпкә куелганнарны хәрби комиссариатка повестка белән чакырачаклар, аны кулларына тапшырырга да, почта аша яши торган иренә ибәрергә дә мөмкиннәр. Шулай ук электрон рәвештә дә теркәячәкләр. Әгәр повестка хәрбинең кулына яки почта аша тапшырылмаган икән, Повесткалар реестрында урын алганнан соң, иде көннән тапшырылган дип саналачак. Повестка тапшырылган көннән башлап русияләргә Русиядән чыгу тыела, ә 20 көн эчендә хәрби комиссариатка килмәсәләр, башка төрле чикләүләр дә кертелә. Быел яз Русия думасы электрон повесткалар турындагы һәм башка төрлеяңа үзгәрешләр кабул итте. Әмма канунга ярашлы актлар юк иде, шуңа аларны әлегә тәрибәдә куллана алмыйлар. Саклану министрлыгы тәкъдим иткән карар өлгесе исә шундый актларның берсе булачак. Элегрәк Русия хакимияте вәкилләре бөтен яңа үзгәрешләр дә гаскәргә көзге чакырылыш башланганчыга кадәр үз көченә кереп бетәргә тиеш дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",аклану министрлыгы ирләрне хәрби комиссариатка килмәсәләр дә хәрби исәпкә куярга тәкъдим итә,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1773,https://www.azatliq.org/a/32444835.html,2023-06-05T06:09:46+00:00
"Тейешле документ хоҡуҡи акттарҙың рәсми баҫылған сайтында урынлаштырылған. Элек пособие 140 көнлөк дауахана ҡағыҙы өсөн стипендия күләмен тәшкил иткән, был йөклөлөк һәм бала табыу буйынса отпуск осоронда 9,3 мең һумдан 23,3 мең һумға тиклем тәшкил иткән. Яңы закон пособиеның уртаса күләмен 90,2 мең һум тип билдәләй. Яңылыҡ юғары белем биреүҙең профессиональ белем биреү ойошмаларында, өҫтәмә һөнәри белем биреүҙә (ДПО) һәм ғилми ойошмаларҙа көндөҙгө формала уҡыған студенттарға ҡағыла. Бынан тыш, Рәсәйҙең Социаль фондына пособие тәғәйенләү һәм түләү буйынса вәкәләттәр бирелә. Операциялар федераль бюджет средстволары иҫәбенә башҡарыласаҡ. Закон 1 сентябрҙән үҙ көсөнә инә.",Студент ҡатын-ҡыҙҙар өсөн йөклөлөк буйынса пособиелар арта,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Аңлатма,676,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-24/student-atyn-y-ar-s-n-y-kl-l-k-buyynsa-posobielar-arta-4324885,2025-07-24T12:28:00+00:00
"Ельцин Казанда татар зыялылары белән очраша, 6 август елның әендә Татарстанга Борис Ельцинкилә. Ул берничә шәһәрдә була. Казанда Татарстан язучылар берлегенең Тукай клубында татар зыялылары белән очраша. Нәкъ шул очрашу вакытында ул ""Суверенитетны никадәр йота аласыз, шулкадәр алыгыз"" дигән мәшһүр сүзләрен әйтә. Башта Казанда әйтә, аннары Уфада да кабатлый. Милли зыялылар белән очрашуда Әмирхан Еникикебек олпат язучылар да, яшь шагыйрьләр дә булган. Рабит Батулла аны Финляндиядән алып кайткан магнитофонына яздырып барган, стенограммасы ""Мәдәни омга"" газетында басылып чыкты. Азатлык шул очрашуда катнашкан шагыйрь, язучы Ркаил Зәйдуллабелән сөйләшеп, 30 ел элек булган очрашуга бәя бирергә сорады. — Ркаил әфәнде, Борис Ельцин белән очрашуга кемнәр чакырулы иде? Ниндидер алдан әзерлек булдымы? — Ул вакытта да протокол эшләре бар иде. Ринат Мөхәммәдиевул вакытта ТАССР Язучылар берлеге рәисе иде, РСФСРның Югары шурасында депутат та, бер комитетны да итәкли иде. Мәскәүдән кайтып ыелышлар уздырып киткәне хәтердә. Бер кайтуында ул РСФСРның Югары шурасы рәисе Борис Ельцинның Казанга киләчәген әйтте. Казанга, Уфага барырга тели, планны төзедем, диде. Милли зыялылар белән очрашу булачак, КДУга да барачак дип әйтелде. Шуңа идарәдә бу очрашуда кемнәр катнаша, нинди сораулар бирәчәгебез турында сөйләштек. Мөһимнәрен сайлап, үзара бүлешкәнне дә хәтерлим. Язучылар гына түгел, башка иат кешеләре дә катнашырга тиеш иде, шулай булды да, әмма активлары шул язучылар иде. Очрашу берлекнең Тукай клубында булды, ул янкорма иде, аны сүттеләр. Башта Ельцин Ринат Мөхәммәдиевның туган ягы Мамадышка барды, аннары Казанга килде. Ул безгә килгәндә кызмача иде. — Халык аны ничек каршы алды? Урамда бик күп кеше булган дип искә алалар, фотоларга караганда кешеләр әз булган? — Халык урамда бик күп иде, шигарләр, таләпләр язылган плакатлар белән торалар. Халык шаулый, әмма чакыру кәгазьләре булган кешеләр генә кертелде. Анда да бит зал артык зур түгел. Кызыклар күп булды инде. Ельцинны көтәбез бит инде. Безнең берлектә иһан исемле карчык каравылда тора иде. Арчадан дип истә калган. Сталин вакытында лагерьларда ""надзиратель"" булып та эшләгән ул. НКВД лагерьларындагы вертухайларны хәтерләткән карчыктан барысы да курка иде. Мансур Шиһапов Ельцинны төп ишектән кертик дип хәл итте, болай без арткы ишектән йөрибез. Кесә телефоннары юк, Ельцин соңга кала, урам тулы кеше, таләпләр белән шигарләр язылган. Ельцин менә-менә килергә тиеш, ә иһан карчык кысталган, ишекне шартлатып бикләгән дә бәдрәфкә киткән. Юк та юк бу, Мансур Шиһапов сүгенеп бетте, кызарган, бүртенгән, каравылчыны эзли, йөрәге туктала дип торабыз. Ачкыч иһан карчыкта гына. Ул пәйда булды, Шиһап: ""Син кайда йөрисең? Хәзер Ельцин киләчәк бит! "" дип кычкыруына, иһан карчык: ""Сезнең Ельцин-Мельцин килә дип бәдрәфкә бармый торыйммы әллә хәзер? "" дип әйтеп салды. Төп ишекне ачып өлгерде ул. Ельцин Казанда. Почмак саен ниндидер таныш булмаган кешеләр, кәчтүмнән йөриләр, барысы да бер төсле чырайлы. Күп иде алар. Соңнан гына аңладык, алар КГБ кешеләре булган. Берлек бинасына Борис Ельцин Миңтимер Шәймиев, Мөхәммәт Сабиров, Ринат Мөхәммәдиевбелән килеп керде. Президиумда тагын бер кеше утыра иде арттарак, ул тән сакчысы булып чыкты бугай. — Очрашу ничек узды? Нинди сораулар бирелде? — Тукай клубына кешеләр тулган иде. Эссе көн иде, президиумда утыручылар түзмәде, пиджакларын барысы да салды. Залга КПСС обкомының беренче сәркатибе Рева Идиятуллинкилеп керде, озак басып торды, әмма берсе дә аңа хәтта урын тәкъдим итмәде. Бу Совет берлегенең юкка чыгып баруының бер күрсәткече булды. Мин үземнең сорауны хәтерлим. Совет берлегендә хәлләр ничек иде: Чаллыда Кам АЗ төзелә, ә төзелештә безнең кешеләр эшләми, СССРның төрле шәһәрләреннән китертәләр. Безнең халык исә БАМ төзергә, Себергә китә. Совет хакимияте шулай итеп кешеләрне, милләтләрне ботап, уртак бер совет кешесен барлыкка китерергә теләде. Менә мин шул ""вербовка"" белән читтән китерү кайчан туктатыла, моның төбендә нинди сәясәт ята дип сорадым. Ул халыкны чама белән тарату бар дип таныды, әмма кешеләрегезне читкә ибәрү-ибәрмәү сездән тора, диде. Татарстан итәкчелегеннән тормый иде бу мәсьәлә. Шуның белән әйтте дә бетте. РСФСР таркалды, бу мәсьәлә үзеннән-үзе хәл ителде. Ельцин күп сөйләде, башкалар сүз катмады да. Ул кызмача булгангадыр, шуңа бик әелеп чыгыш ясады. Кытайларга кереп киткәч, залда утыручылар, безгә кытайлар мөһим түгел, безнең үз проблемнарыбыз итәрлек, дип аны бүлдерде. Аны Фәүзия Бәйрәмоваәйтте. Ельцин аптырап, хәтта югалып калды, бүртенеп чыкты, ул үзен бүлдергәннәр белән беренче очрашты кебек иде. Менә нык ачуы чыккан иде, Фәүзиянең бугазына килеп ябышыр кебек күз алдына килде. Режиссер Дамир Сираиевмөстәкыйльлек турында сүз кузгатты. Нәкъ шул сорауга, ялгышмасам, Ельцин ""суверенитетны күпме йота аласыз, шулкадәр алыгыз"" дип әйтеп салды. Ул сәяси суверенитетны күз алдында тотмаган, икътисади мөстәкыйльлек турында күз йөрткәндер дип уйлыйм. Ә Татарстан халкының максаты башка. Бездә беренче ычкындырды ул сүзләрне, аннары Уфада шуны ук кабатлады. Ул бит ала алмаячаклар, йота алмаслар дип ышанып әйткән. Әмма татарлар ычкынган сүзне тотып алды. Әмирхан Еники Башкортстандагы татарлар турында сүз кузгатты кебек истә калган. — Нинди фикер калдырды язучыларда Ельцин? Нинди хисләр иде? — Хөрмәт белән карыйлар иде. Каһарман, азатлык алып килүче буларак кабул итәләр иде аны. Мин үзем шикләнеп карый идем, соңыннан язылган ""Ельцин түбәтәе"" дигән язма да шундый халәттән иат ителгән. Мәскәүдән яңа формат кешесе килде, шул кармакка каптыра иде күпләрне. Мәрхүм язучы Мөсәгыйть Хәбибуллинның сүзләре истә, ""Безнең халык бигрәк самими, мин Ельцинның Екатеринбурдагы халык белән ничек сөйләшкәнен хәтерлим, бик каты куллы, дорфа, тупас"" дип әйткән иде аның турында. Ике сәгатьләп кенә барды бу очрашу. Ельцинга Ринат Мөхәммәдиев чигелгән түбәтәй бүләк итте. Гадәт шундый бит безнең. Ул киде дә кире салды. Ельцинга түбәтәй бүләк итүОчрашу бетте, халык урамда көтә. Анда чыгарлык түгел иде чынында. Ельцин халык арасына кереп китте, үзен демократ итеп күрсәтә иде. Түбәтәйсез чыккан иде, аннары аны милли хәрәкәт активисты Зөфәр Салиевтотып алган да тагын бер түбәтәй бүләк иткән. Анысын менә киде. Халык агымына кереп китте дә ул Мөштәри урамы буйлап бара. Бутлеров урамына чыгып аска таба, Борага таба атларга дип уйлагандыр. Әмма ул тиз генә халыктан котылып 2 нче трамвайга утырып Чехов базарына борылып китте. Аннары машинада куып итеп КДУга алып киттеләр үзен. Минемчә, ул артистларча махсус кыланган, менә мин сезнең кебек трамвайда йөрим дип күрсәткән. — Бүгенге күзлектән бу вакыйганы ничек бәялисез? 1990 нчы еллар белән өркетү дә ешайды, куркыныч еллар дип искә алу модага керде. — Казанга РСФСРның зур итәкчеләре килгәне юк иде, 1964 елда Никита Хрущевкына килгән. Эзсез узды дип әйтеп булмый Ельцинның килүен, кимендә язучылар арасында фикер үзгәрешләре булгандыр дип уйлыйм. Соңрак конкрет сәяси нәтиәсе булгандыр дип уйлыйм, мәсәлән, Шартнамәне имзалау. Ельцин килде дә безгә ирекле яшәргә рөхсәт итте дип уйлау дөрес түгел. Татар итимагый үзәге ул чакта көчле, халык актив. Интернет булмаса да кешеләр ""ә"" дигәнче ыела. Милли хәрәкәтнең сүзе үтә иде, кешеләр белән бик тыгыз эшләделәр. Фикерне формалаштырырга ярдәм иттеләр. Атна саен ыелышлар, митинглар уза иде. Бернинди дә өстән кушып халык ыелмый иде. Шул елны Ташкентта булган идем, бездә көн саен вакыйга, хәрәкәт, ә Ташкентта тынычлык, дулкынлануның бер әсәре дә юк. Аптыраган идем шул чакта. Менә алар кем дә, без кем хәзер? Яшьлек еллары бит. Яңа сулыш, иркенәеп киткән чак, сагындыра. Суверенитетны да хәзер гөнаһлы сүз кебек телгә алалар. Русиянең генә суверенитеты турында сүз алып барыла. Суверенитет татар сүзе түгел, әмма безгә ул бик якын. Татар өчен гыйбрәтле бер чор. Дөрес, ул вакытта төрлесе баштан кичелде, дефолт та булган, бандитлар азган чак, кибеттә ризык юк дип искә алалар, 1980 нче елларда да кибет киштәлере буш иде, СССР вакытында да хәерчелек иде. Башташтаклык, инаятьчелек тә үзгәреш чорында була. Диңгез дә дулкынланганда чүп-чар өскә чыга, монда да шулай. Әмма барыбер өметле чак, милли азчлык үз хокукларын танытачак, рәхәтләнеп үз телебездә белем ала алачакбыз дигәнгә ышаныч белән яшәгән чор. Без бит ул вакытта бары тик союздаш республика статусы турында сөйли идек, суверен республика дип сөйләүчене хәтерләмим. ГКЧПны да махсус оештырдылар, союздаш республикалар арасында шартнамәне булдырмас өчен эшләнде. Татарстан ул исемлектә бар иде. — Ничек уйлыйсыз, мондый вазгыять кабатланырга мөмкинме? — Якын киләчәктә күтәрелеш булуына охшамаган. Әмма фаразлап булмый, халыкның ачуы кайчан, нәрсәдән кабарып китүен чамалау авыр. Русиядә киләчәкне гомумән гоманлап булмый. Шуңа да татарның оеткысын саклап калырга кирәк.","""Ельцинга кадәр үк татарлар мөстәкыйльлеккә таба зур адымнар ясаган иде""","['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 0 1 0 0],7,Cуверенитет – 30 ел,8681,https://www.azatliq.org/a/30777489.html,2020-08-11T21:04:09+00:00
"Украина саклану министры вазифасына кырымтатар Рөстәм Умеров килергә тиешфикерләрУкраина президенты Владимир Зеленскийилнең саклану министрын алыштыру турында игълан итте. Алексей Резниковурынына Дәүләт милке фонды башлыгы, кырымтатар Рөстәм Умеров киләчәк. Умеровны бу вазифага билгеләүне әле Украина парламенты да расларга тиеш. Алексей Резников сугышның 550 көненнән артык үзенең вазифасында тора. Минем карашка, министрлыкка яңа алымнар һәм хәрбиләр белән дә, тулаем алганда әмгыять белән дә мөнәсәбәтләрнең башка төрле форматлары кирәк, дип аңлатты Зеленский үзенең карарын. Моңарчы министрлыкта һәм хәрби комиссарлар системында берничә коррупция белән бәйле низаглар булган иде.41 яшьлек Умеров Үзбәкстанның Булунгур шәһәрендә, сөргенлектәге кырымтатарлар гаиләсендә туган. Ул берничә инвестиция фондында башкаручы мөдир булды. 2019 елда Югары радага сайланды. журналының украин хезмәте ышандыруынча, вазифасыннан киткәннән соң Резников Украинаның Британиядәге илчесе булачак. Басма чыганагы Резниковны бу вазифага билгеләү Зеленский белән килештерелгән, дип белдергән. Бу мәгълүмат рәсми расланмады. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Зеленский саклану министры вазифасына кырымтатар Рөстәм Умеровны тәкъдим итте,['Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Донъя,1208,https://www.azatliq.org/a/32576760.html,2023-09-04T04:57:32+00:00
"Яҙыусы Яныбай Хамматовҡа арналған конверттың исем туйы һәм уға махсус почта штемпелен баҫыу тантанаһы Башҡортостан Милли китапханаһында үтте. Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан Рәсәй почтаһы уның портреты һынландырылған конверт һәм махсус штемпель сығарҙы. Конвертта шәхес портретынан тыш шулай  уҡ уның киң билдәле Төнъяҡ амурҙары романын сағылдырған һүрәттәр ҙә урын алған. Штемпелдә яҙыу машинаһы, ҡулъяҙма биттәре һәм Я. Х. Хамматов. Тыуыуына 100 йыл. тигән һүҙҙәр теркәлгән. Конверттың  исем туйы һәм уға махсус почта штемпелен баҫыу тантанаһында Я. Хамматовтың ейәнсәре Алһыу Хамматова, Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының социаль-мәҙәни бүлек начальнигы Илнур Вәлиев, Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов, Башҡортостан Республикаһының Федераль почта элемтәһе идаралығы директоры Ленард Шафиҡов, Башҡортостан Милли китапханаһы директоры Айгөл Әминева ҡатнашты. Шулай уҡ Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары, журналистар һәм башҡалар был тарихи ваҡиғаның шаһиты булды. Яныбай Хамматовтың ейәнсәре Алһыу Хамматова яҙыусының конвертта һынландырыуының әһәмиәтлеген билдәләне. Үҙ заманында уның романдары бар Советтар Союзына таралғандай, бөгөн килеп уның конверттары Рәсәй буйлап һибеләсәк, - тине Алһыу Әнүәр ҡыҙы. Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов был ваҡиғаның республикала ғына түгел, бөтә ил кимәлендә мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм Яныбай Хамматов шәхесенә оло ихтирам  белдерҙе. Йыйылған ҡунаҡтарҙы Башҡортостан Милли китапханаһы директоры Айгөл Әминева сәләмләне. Китапхана китаптың үҙен һәм уны уҡыуҙы популярлаштыра. Күп тарихи шәхестәребеҙҙең исемен мәңгеләштереүгә өлгәшкән Яныбай Хамматовтың беҙҙең милләттәшебеҙ булыуы ҡыуаныслы. Уның китаптары Башҡортостан Милли китапханаһы кәштәһен биҙәй, уларҙан күргәҙмә лә әҙерләгәнбеҙ, - тине ул. Айгөл Рафаил ҡыҙы шулай уҡ конверттарҙың Рәсәйҙең төрлө төбәетәренә таралыуы арҡылы Яныбай Хамматов хаҡында күберәк белеүҙәренә өмөт белдерҙе. Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған ваҡиғалар араһында тап уға арналған конверттың һәм махсус штемпелдең сығыуы ҡыуаныслы, - тине Башҡортостан Республикаһының Федераль почта элемтәһе идаралығы директоры Ленард Шафиҡов, - Бынан ары башҡорт романсыһының тормошо һәм ижады хаҡында республикала ғына түгел, унан ситтә лә күберәк беләсәктәр. Конверт 50 000 дана менән сығарылған. Уларҙы Башҡортостан буйлап һәр почта бүлексәһендә һатып алырға мөмкин.",Яныбай Хамматов төшөрөлгән почта конверты донъя күрҙе,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],7,Яңылыҡтар,2494,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-02-13/yanybay-hammatov-t-sh-r-lg-n-pochta-konverty-don-ya-k-r-e-4120244,2025-02-13T14:16:00+00:00
"Илкәйем булһын имен! Камил Нәжми улы Фазлетдинов (Фазлый) 1949 йылдың 15 февралендә Башҡортостандың Бәләбәй районы Туҙлыҡыуыш ауылында хеҙмәткәр ғаиләһендә тыуа. Бында урта белем алғандан һуң, Баймырҙа һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә балалар уҡыта. Бәләбәй ҡалаһында эске эштәр бүлегендә эшләй, унан Совет Армияһында хеҙмәт итә. 1975 йылда  Башҡорт дәүләт университетының филология факультетын тамамлай, 1975 йылдан алып 2011 йылға тиклем тыуған ауылында балалар уҡыта, 11 йыл мәктәп директоры булып эшләй. Ул  – Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы (1994), Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы (2005),  Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары конкурсы еңеүсеһе (2006), Бәләбәй районының почетлы гражданины (2017). Тәүге шиғырҙары 1963 йылда  Башҡортостан пионеры газетаһында донъя күрә. Поэзия һәм проза жанрҙарында ижад итә, айырыуса сатира һәм юмор өлкәһендә уңышлы эшләй.  Ф. Кәрим, Д. Бүләков (2009),  исемендәге әҙәби премиялар лауреаты.  З. Биишева исемендәге Башҡортостан Китап нәшриәтендә баҫылған 6 китап авторы. 1997 йылдан Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар берлеге ағзаһы. Башҡортостан уҡытыусыһы журналының йыл лауреаты.",Педагог һәм шағир Камил ФАЗЛЫЙҒА - 75 йәш,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Яңылыҡтар,1112,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-15/pedagog-m-sha-ir-kamil-fazlyy-a-75-y-sh-3645343,2024-02-15T15:23:49+00:00
"Китапханасы Осетияның бәләкәй генә ҡалаһында булған трагедия, йөҙҙәрсә бер ғәйепһеҙ ҡорбандар тураһында иҫкә төшөрөп үтте. Балаларға терроризм һүҙенең мәғәнәһен аңлатып, хәүеф янағанда, билдәһеҙ предметтар тапҡанда үҙеңде нисек тотоу ҡағиҙәләрен аңлатты. Һуңынан ""Бергәләп терроризмға ҡаршы"" тигән акцияла үҫмерҙәр ""Тыныслыҡ уста"" плакатына террорға ҡаршы яҙыуҙарын ҡалдырҙы. Был беҙ бергә көслөбөҙ тигән мәғәнәне аңлата. Берҙәм булғанда ғына кешеләр терроризмға ҡаршы тора һәм тыныслыҡты һаҡлай ала. Анна ЕГОШИНА, Өфө ҡалаһы, 38-се балалар китапханаһы етәксеһе.","""Терроризмһыҙ киләсәк, киләсәкһеҙ терроризм""",['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Был ниндәй көн икән,562,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2025-09-04/terrorizm-y-kil-s-k-kil-s-k-e-terrorizm-4373096,2025-09-04T10:32:00+00:00
"Район хакимиәте башлығы Р. Абдуллин етәкселегендәге 14 апрелдә үткән сираттағы киңәйтелгән оператив кәңәшмә ҡотлауҙарҙан башланды. Яҙғы ташҡын осоронда ярҙам күрһәткән әүҙем граждандарға, Әбйәлил юл төҙөү һәм төҙөкләндереү идаралығының Бөрйән районы участкаһының бер төркөм хеҙмәткәрҙәренә күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәттәре һәм өлгәшкән уңыштары өсөн район хакимиәтенең Рәхмәт хаттарын тапшырылды.",Юлсыларға рәхмәт хаттары тапшырылды,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Төҙөлөш,393,https://tanburz.ru/articles/t-l-sh/2025-04-15/yulsylar-a-r-hm-t-hattary-tapshyryldy-4198196,2025-04-15T08:30:00+00:00
"8 февраль - Рәсәй фәне көнө Римма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға.",Беҙҙе туйындырған ер күңелемә яҡын,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 1 0 0 1 0 0 0],6,Йәмғиәт,4779,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-08/be-e-tuyyndyr-an-er-k-elem-ya-yn-4570507,2026-02-08T09:00:00+00:00
"Профессиональная компетентность является ведущим компонентом качества результата профессиональной подготовки специалиста, критерием соответствия выпускника вуза современным требованиям времени. В связи с этим, в рамках подготовки будущих специалистов использовать знания иностранного языка в своей профессиональной деятельности, важно понимать необходимость формирования иноязычной профессиональной коммуникативной компетентности (ИПКК) студентов неязыкового вуза. Анализ различных подходов к пониманию этого, основополагающего в области преподавания иностранного языка понятия, позволил нам сделать вывод, что ИПКК – это «результат, затраченных усилий, направленных на формирование таких иноязычных знаний и умений, которые отражают лингвистическое, профессионально – контекстуальное, психологическое, социальное и ситуативное состояние языка как средства профессионального общения и личностного общения» [5; С.64]. На протяжении нескольких лет проводилась работа по  составлению и  системы компонентов иноязычной профессиональной коммуникативной компетентности  будущих инженеров, которая, в итоге,  представлена  9-ювзаимосвязанными компонентами: языковой, предметной, социокультурной, психологической, коммуникативной, самообразовательной, стратегической, креативной, информационной компетенциями [5; С.75]. В данной статье будет сделана попытка  определить понятие стратегической компетенции,  её содержание, компонентный состав и методы развития, а также взаимодействие с самообразовательной компетенциейИспользование языковой системы в целях коммуникации, а также речевое функционирование в конкретных коммуникативных ситуациях; Знание обычаев, культуры, истории, географии, специфики языка, норм коммуникативного поведения;  социальные умения, необходимые для реализации процесса иноязычной коммуникации; Неделимость функционирования языка и культурно-исторических общественных знаний; осознание ценности общении, побуждающего сыграть определенную социальную роль; Знание механизмов и законов коммуникации; умение прогнозировать иноязычный коммуникативный акт одновременно на родном языке партнера в ходе информационного обмена. Формирование личности будущего специалиста способного к саморегуляции в сфере непрерывного образованияУмение пользоваться доступными способами эффективного поиска, оценки, использования, организации, хранения, обмена меняющейся информации, представляемой в сети. Использование новой информационной системы, изменяющей информационные практики, упрощая доступ к медиа ресурсам. Ключевым понятием в изучении стратегической компетенции, как компонента ИПКК студента, является термин «стратегия». В связи с этим, интересно мнение.  и. , которые трактуют данное понятие в лингводидактике как план, шаг, сознательное действие к достижению цели, способности, умения, способы, приемы в обучении, тактики учебного поведения. Основными характеристиками термина «стратегия» являются осознанность, целеполагание, планирование. [10; 12]. В работах Л. Ф. Бэчман, ., ., . представлены различные трактовки понятия «стратегическая компетенция» и его места в системе формирования ИПКК будущего специалиста. Так, . и. определяют стратегическую компетенцию как «вербальные и невербальные коммуникативные стратегии, которые можно определить инициативные действия участников коммуникации с целью создания, свёртывания, возобновления и переадресовки общения в различных ситуациях» [9; С.31]. Стратегическая компетенция рассматривается ими как знания и умения участников коммуникации,  выбранные  для использования в той или иной речевой ситуации [9;11]. По мнению Н. Д. Гальсковой, стратегическая компетенция (СК) есть «компенсаторная функция коммуникативного взаимодействия»[3; С.93]. У М. В. Давера СК «вступает в действие при необходимости поиска решений реально существующих или предполагаемых проблем в ходе коммуникации»[4; С.12]. Классификацию компонентов СК, которые можно соотнести с конкретным этапом развития СК мы находим в работе Т. И. Тимофеевой. Когнитивный компонент связан с этапом установления цели и выбора методов формирования СК. Мотивационный компонент соотносится с этапом исследования, в то время как этап выбора стратегии и тактики связан с интерактивно-деятельностным компонентом.  Таким образом, в основе СК лежит умение осуществлять поиск и выбор эффективных стратегий взаимодействия в общении [7]. Выявлены недостатки, которые встречаются при формировании стратегической компетенции. Среди прочих, названы выбор преподавателями традиционных методов и форм обучения и отсутствие преемственности в формировании СК между общеобразовательной школой и профессиональным образованием. Анализ работ по теме формирования СК в рамках иноязычной профессиональной коммуникативной компетентности позволяет  заметить, что методы развития стратегической компетенции многочисленны и разнообразны. Ограничимся их общими характеристиками, описанными в современных методических работах. Активные методы развития СК направлены на: - эффективные взаимодействия, например, «студент-преподаватель»; «студент - группа студентов – преподаватель», «студент – группа студентов», «студент – электронный образовательный ресурс»; - рост познавательной активности студента как субъекта обучения, т. е. студент становится более активным. В рамках данной статьи целесообразно подчеркнуть взаимодействие и взаимовлияние стратегической и самообразовательной компетенций при формировании ИПКК. Самообразовательная компетенция определяется нами как  «способность поддерживать и повышать в процессе самообразования уровень владения иностранным языком»[5; С.75].  Её основной целью является «формирование личности будущего специалиста, способного к саморегуляции в сфере непрерывного образования»[5; С.75]. В наше время, когда стремительно развивается наука и быстро обновляется информация, важно не просто обогатить  студента знаниями на всю жизнь, что выглядит, в высшей степени, нереальным, а привить ему интерес к самостоятельному добыванию знаний и постоянному самообразованию. Для этого будущему выпускнику необходимо научиться самостоятельному планированию, самоорганизации, поиску решения проблем и самоконтролю, т. е. ему необходимо повысить свою интеллектуальную свободу, что невозможно без овладения им стратегиями обучения. Важно отметить, что наряду со стратегической и самообразовательной компетенциями, описанными в данной статье, будущий специалист должен обладать всеми компетенциями, указанными в таблице(языковой, предметной, интерсоциальной, психологической, коммуникативной, самообразовательной, стратегической, креативной, информационной), только в этом случае наши выпускники смогут плодотворно трудиться и добиваться успехов в стремительно развивающемся обществе. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Стратегическая компетенция студентов технического вуза,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,6813,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-27/strategicheskaya-kompetentsiya-studentov-tehnicheskogo-vuza-4026710,2024-11-27T15:56:00+00:00
"Проект «Үҫеш», организованный инициативной группой башкирской молодежи, ставит перед собой задачи личностного роста, сохранения культурного наследия и объединения молодежи республики. Для достижения этих целей в рамках проекта проводятся разнообразные мероприятия: образовательные семинары, практические мастер-классы по народным танцам и изобразительному искусству, открытые дискуссионные площадки, интеллектуальные викторины (квизы), тематические киновечера, а также мероприятия, направленные на активный отдых и развитие навыков, такие как пейнтбол и стрельба из лука. Вчерашний квиз, посвященный Дню башкирского языка, собрал молодежь из различных районов республики для проверки знаний о башкирском языке, географии, традициях, искусстве Башкортостана и его выдающихся личностях. Победителями стали команды: «Тамъян вариҫтары» (1 место), «Ялҡын» (2 место) и «Салауат тоҡомдары» (3 место).",Молодежный проект «Үҫеш»,['Дин' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Краеведение,893,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-12-15/molodezhnyy-proekt-esh-4507725,2025-12-15T10:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКүпкатлы 909 йортның фатир хуалары белән ыелыш уздырганнар. Бары тик 58 йортта яшәүчеләр генә ишек алларыннан кар чыгарган өчен өстәмә түләргә риза булган. Казанда күпфатирлы йортларда яшәүчеләрнең 94 проценты кыш көне ишек алларын карап торуга яңа тарифлар билгеләүгә каршы чыккан. Бу хакта идарәче ширкәтләр белән фатир хуаларының очрашуларыннан соң шәһәр башкарма комитеты итәкчесе урынбасары Искәндәр Гыйниятуллинәйтте, дип яза""Бизнес "". Фатир хуалары белән барлыгы 1134 ыелыш узарга тиеш булган. Шуларның 909 ын үткәргәннәр. Күп очракта фатир хуалары тарифларны яңадан караудан баш тарткан — бары тик 58 йортта гына түләүләрне үзгәртүгә риза булганнар. ""Хәзер анда исәпләүләр бара һәм яңа түләү билгеләнәчәк, ул ишек алларын нормативларга ярашлы хәлдә тотарга итәрлек булачак"", дигән Гыйниятуллин.368 йортта яшәүчеләр идарәче ширкәтләргә ыелган карны чыгаруны оештыру функцияләре бирергә карар кылган. Бу исә карны чыгарган вакытта гына бер тапкыр гына түләүне күз уңында тота. Күптән түгел Казанда яшәүчеләргә ишек алларыннан кар чыгарган өчен өстәмә түләргә тәкъдим итәчәкләре билгеле булган иде. Хәзерге вакытта ""Йорт янындагы ирләрне ыештыру"" дигән тарифтагы чыгымнарга өйләр янындагы карны чыгару чыгымнары кертелмәгән. Канунга ярашлы ишек алды ыештыручылар бары тик әяүлеләр сукмагын гына чистартырга тиеш, ә кар чыгару — ул өстәмә хезмәт, дип аңлаттышәһәр мэриясе. Хәзерге вакытта ыелган акчалар ишек алдын чистартучыларны да, техника ялларга да итми, дип зарланды идарәче ширкәтләр. Казан мэриясендә аңлатуларынча, әгәр кар чыгарган өчен өстәмә тариф кертелсә, түләүләр аена якынча 300 сумга артачак. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда яшәүчеләр ишек алларыннан кар чыгарган өчен өстәмә акча түләүдән баш тарткан,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1682,https://www.azatliq.org/a/kazanda-yashauchelar-ishek-allarinnan-kar-chigargan-ochen-ostama-akcha-tulaudan-bash-tartkan/33220376.html,2024-11-29T13:59:47+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыга 400 ел элек нигез салынган дигән фикер тарихчыларда бәхәсләр уятып килә.2026 елда Русия Үзәк банкы Чаллы шәһәренең 400 еллыгына багышлап 3 сумлык көмеш тәңкәләр чыгарырга ыена. Бу хакта Үзәк банк сайтындахәбәр итә. Истәлекле тәңкә 3 мең данәдә сугылачак. Ул 925 пробалы көмештән ясалыр дип көтелә. Тәңкәдә ""Чаллы шәһәренә нигез салынуга 400 ел"" дип язылачак.2016 елда Русия Үзәк банкы Габдулла Тукай тууның 130 еллыгына багышланган истәлекле тәңкәчыгарган иде. Быел тарихчыларда Чаллының 400 еллыгыбәхәсләр уятты. Алар шәһәргә татар дәүләтчелеге чорында ук нигез салынган дип саный. — Монда тарихчы Владимир Ермаков тәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора, — дип белдергән иде тарих фәннәре докторы Радик Исхаков. Тарихчы Ленар Мифтахов фикеренчә, Чаллының 400 еллыгын хакимият уйлап чыгарган. — Эш шунда, Чаллы шәһәренә нигез салынган дата буенча бернинди фәнни конференция үткәрелмәде. 1626 елда шәһәргә нигез салынган дип фәнни даирә игълан итмәде. Дөресрәге, бу шәһәр итәкчелегенең, аның башлыгының тәкъдиме.2026 елда Чаллының 400 елыгын билгеләп үтәргә ыеналар. Узган елның октябрендә шәһәр мэры Наил Мәһдиев бу датаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов хуплады дипбелдерде. Алдагы өч елда шәһәрнең 400 еллыгын билгеләп үтәр өчен төрле чаралар узачак. Чаллының рәсми сайтында шәһәргә 1626 елда нигез салынгандиелә. Ачык чыганаклардаәйтелгәнчә, нәкъ шул елда Алабуга авылы крестьяны Федор Попов итәкчелегендә яңа крестьян әмгыяте төзелә. Воевода Семен Волинский фәрманы белән аларга Чулманның сул ярындагы (Уфа өязе), Чална һәм Мәләкәс елгалары янына ялан кырга күчеп урнашырга рөхсәт бирелә. Алабуга крестьяннары нигез салган авыл Чалнинский Починок дигән исем йөртә һәм якын-тирәдә нигез салынган башка авылларга баш булып тора. Соңрак аны Бережные Челны, Береговые Челны, Набережные Челны дип атыйлар. ирлек шәһәр статусын 1930 елда ала. 1982 елның ноябреннән 1988 ел башына кадәр шәһәрне Брежнев дип үзгәртәләр, соңрак исеме кире кайтарыла. Шулай да шәһәргә 1626 елда нигез салынуы археологлар, төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм язучылар арасында тәнкыйтьләр дә тудыра. Шәһәр белән Илдар Халиков итәкчелек иткәндә моның турындагы бәхәсләр шуңа китерде — мэр Чаллыга керә торган урындагы ""Яр Чаллы. Шәһәргә 1626 елда нигез салынган"" дигән язулы стеланыалып куйдырды. Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә ""урыс кешеләре тора башлагач кына"" шәһәргә нигез салынган дигән фикер белән килешмәде. Ул ирлектә Алтын Урда истәлекләре табылуын, шәһәр атамасының татардан чыгуынәйткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Русия Үзәк банкы Чаллының 400-еллыгына багышлап көмеш тәңкәләр сугачак,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,3024,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-400-elligina-bagishlap-komesh-tangkalar-sugachak/33065199.html,2024-08-04T15:34:01+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТуганнары ирне полиция хезмәткәрләре кыйнаган, аннары якыннары һәм адвокатлардан яшергән дип белдерә. Дәүләткилдинны 17 гыйнварда Баймакта киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда гаеплиләр. Әлеге вакытта ул Уфада тикшерү изоляторында тотыла. Дим Дәүләткилдин— ""Баймак эше"" фигурантларының берсе. Аңа карата киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу маддәсе нигезендә инаять эше ачылган. Дәүләткилдин Баймак районы Ишбирде авылында үсә. 9 нчы сыйныфтан ирле урманчылыкка эшкә урнаша дипсөйливидеомөрәәгатьтә әнисенең сеңлесе. — Йөрәгебезне тотып ут эчендә яшәвебезгә айдан артты. Димебез бер гаепсез зур чуалыш корбанына дучар ителде. Ул безнең иң өлкән апабызның улы, игезәкләрнең сыңары. Дим бәләкәй чактан әтисез калды. Ишбирде авыл мәктәбенең 9 нчы сыйныфын тәмамлагач, аның арытаба укырга мөмкинлеге булмады. Берәүгә дә мәшәкать салырга теләми, үзе аякка басарга тырышып, урманга эшкә төште. Ярдәм көтеп утыра торганнардан булмады ул. Авылда да аны берәү дә яманлый алмый. Бәләкәйдән тәрбияле, итәгатьле булды, гомердә дә кешегә авыр сүз әйткән, яманаты чыккан кеше түгел. Берәү белән дә низагка кергәне булмады. Бәләкәйдән эшсөяр, сабыр, тыныч холыклы булды. Начар гадәтләр аңа ят, эчмәде, тәмәке тартмады, кешегә иярмәде. Килен белән бергә 15 ел тату дөнья корган гаилә башлыгы ул. Ике матур кыз үстерәләр. Үз көчләре белән йорт салып керделәр. Вахта ысулы белән 13 ел читтә йөреп акча эшли. Кемнәндер ярдәм көтеп утыра торган кеше түгел. Тик ниндидер уйдырмалар кара көч булып ябырылып, шундый тырыш, ипле, башкаларга хөрмәт белән карараган, әле чак бу дөньяда аякка басып, ныгынып килгән яшь кешенең дә язмышын имерер икән. Бу бит рәхимсезлек. Бу туганыбыә Димгә карата дөрес булмаган гаделсезлек, дип сөйләде Дәүләткилдиннең әнисенең сеңлесе. Дим Дәүләткилдин активистлык белән шөгыльләнмәгән, рэпер Алтынай Вәлитовяки блогер Ильяс Байгускаровкебек халык арасында танылган кеше дә түгел. Баймак ыенында ул башка меңләгән ирле халык кебек Фаил Алсыновкачыгарылган хөкем карарына риза булмыйча килгән дияргә була. Протестлар вакытында Дәүләткилдиннең нишләгәне ачык билгеле түгел. Тоткарлануы турында аның хатыны Юлия Телеграм-каналдасөйләде. Хатын сүзләренчә, 19 гыйнварда, ягъни протестларның соңгы көнендә Дәүләткилдиннар йортында ОМОН һәм тикшерүчеләр килеп керә. Дим бу вакытта эштә була. Тикшерүчеләр Юлиягә берничә сорау бирә һәм повестка тоттырып китә. Икенче көнне Дим Дәүләткилдин хатыны белән Баймак полиция бүлегенә килә. Юлиягә ирен ""берничә минутка кына"" алып китәбез диләр, ләкин шул вакыттан ул кире әйләнеп кайтмый. Соңрак иренә административ эш ачылуы хәбәр ителә, Баймакта урын беткәнлектән, Димне Белоретка алып китәбез диләр. 20 гыйнварда тикшерүчеләр янә гаиләнең йортына килә, тентү уздыра. Юлия сүзләренчә, пүнәтәйләр чакырып тормыйлар. — Кечкенә балаларымнан һәм ул вакытта бездә булган минем әти-әниемнән сорау алдылар. Кулларында Димнең телефоны иде. ""Ни өчен сездә иремнең телефоны? "" дигән сорауга, авызларын ерып ""кирәк булганга"" диделәр. Телефонда пароль тора иде, аны ачуны сорадылар. Мин ""белмим, кеше телефонына беркайчан да тимим"" дидем. ОМОН хезмәткәрләренең берсе парольне белә иде, тикшерүчеләргә аны ачып бирде"", дип сөйләде Юлия. Аннары Дәүләткилдинны Уфага китерәләр һәм хатынына шалтыратып, Димнең киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашуда гаепләненүен белдерәләр. Уфаның Совет районы мәхкәмәсе 17 мартка кадәр сак астына ала, аннары бу мөддәт 17 июньгә кадәр озайтыла.2024 елның гыйнварында Уфадаһәм Баймактаактивист Фаил Алсыновныхуплап каршылык чаралары узды. Активистка ""нәфрәт яки дошманлык"" тудыру турындагы инаять эшен республика башлыгы Радий Хәбировәләгеннән соңачтылар. Куәт оешмалары вәкилләре ыелган халыкны көч кулланып таратты һәм шуннан соң 80 ләп кешегә киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу турында инаять эшләре ачылды. Аларны ""Баймак эше"" дип атыйлар.23 гыйнварда Дәүләткилдин адвокаты Гарифулла Япаров Дим янына тикшерү изоляторына кертмәүләре турындасөйләде. Изоляторга кергәндә аны тоткарлап ике сәгать тоталар. Имеш, Япаров эчкә телефон кертергә тырышкан.26 гыйнварда Дим Дәүләткилдинның туганнары адвокатны СИЗОга кертмәүнең ихтимал сәбәбе турындасөйләде. Туганнары мәгълүматынча, ОМОН хезмәткәрләре, гаебен тануны таләп итеп, Дәүләткилдинны кыйнаган, аннары авыр хәлдә Уфа хастаханәләренең берсенә китергән. Шул ук көнне ""Башинформ"" дәүләт агентлыгы респуликаның әзаларны үтәү федераль хезмәтенең (ФСИН) аңлатмасын бирде. Анда 1 нче тикшерү изоляторына китергәндә Дәүләткилдин тәнендә әрәхәтләр: күгәргән, имгәнгән урыннар, яралар бар иде диелде. ФСИН белдерүенчә, икенче көнне активист билендәге авыртуларга зарланган һәм аны шәһәр хастаханәләренең берсенә китереп, тикшерү уздырганнар. ""Әлеге вакытта Дәүләткилдин УФСИНның республика хастаханәсендә дәвалау уза. Шикләнелүче табиблар контролендә, хәле канәгатьләнерлек, үзе йөри ала"" диелгән иде хәбәрдә. Соңрак бу яңалык ""Башинформ""нанюкка чыкты, әмма сайтның ""Дзен""дагы сәхифәсендәкалды. Адвокат Япаров ""Вконтакте""да хастахәнәдән алынган белешмәнең фотосынчыгарды. Анда Димнең умыртка баганасында ябык сынуы расланган. Туганнары әлеге документны кертеп, Русия Тикшерү комитетына һәм Баш прокуратурага шикаять ибәде.31 гыйнварда Дәүләткилдиннең адвокат белән беренче очрашуы була. Мәхкәмә аны сак астына ала. — Әлеге карарны канунсыз дип саныйбыз һәм шикаять итәчәкбез. Дәүләткилдинның чынлап кыйналуына ышандык – аның бер аягы вакыт-вакыт эшләми тора. Без мәхкәмәгә компьютер томографиясе нәтиәсен тапшырдык – аның умыртка баганасына зыян килгән, аңа хастаханәдә квалификацияле табиб ярдәме кирәк. Ә УФСИНда ул сыйфатлы дәвалау ала алмый. Ул иректә булырга тиеш дип саныйм. Гаилә елында ике балалы ата кеше өендә булырга һәм балалары белән шөгыльләнергә тиеш. Аның гаебен дәлилләүче берни дә юк"", дидеадвокат мәхкәмә утырышыннан соң. Икенче көнне Дәүләткилдингә ярдәм итәргә чакырып ""Баймак эше"" нигезендә гаепләнүче Ильяс Байгускаровныңэнесе Илгиздә видеочыгарды. — Күз алдына китерегез, кеше гомерлеккә гарип булып калырга мөмкин. СИЗОга эләккән кешеләрнең дә хокуклары булырга тиеш. Дим гаиләсенә теләктәшлек күрсәтсәгез иде. Резонанс кирәк, Димне нормаль хастаханәгә күчерсеннәр, аңа профессиональ ярдәм күрсәтсеннәр өчен. Баймакка экоактивистны якларга килгән өчен генә ул гомерлеккә гарип булып калырга мөмкин, - диде Байгускаров. Язманың оригиналы: "". Реалии"" Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Активистны якларга килгән өчен генә гарип калырга мөмкин"". ""Баймак эше"" фигуранты Дим Дәүләткилдин турында",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Башҡортостан,6434,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-figuranti-dim-daulatkildin-turinda/32919059.html,2024-04-30T00:00:15+03:00
"Ете саҡрымдай араны йәйәүләп үттек, унан бейек тауҙы штурмланыҡ. Еүеш таштар буйлап текә һуҡмаҡтан өҫкә үрмәләгәндә белгән доғаларҙы уҡыйһың – аҫҡа ҡарауы ла ҡурҡыныс. Төшкәндә лә шул уҡ хәл. Һуңынан әлеге ете саҡрым арып-талған кешегә етмештәй күренә. — Бәй, һине кем мәжбүр иткән унда барырға, үҙең һайлаған сәфәр! — Шулайын шулай ҙа. Тик бына сервистары үҙенсәлекле: шарлауыҡҡа юл күрһәтеүсе билдәләр ҡуйырға онотҡандар, аҙашырға мөмкин; ҡапҡылап алыр урыны ла юҡ, бәҙрәф-фәлән дә күренмәй, урман ҙур, тип уйлағандарҙыр инде. Бер күҙ менән айыу килеп сыҡмаҫмы, тип дер ҡалтырап тирә-яҡты күҙәтәһең, икенсеһе менән дәгәнәк япрағы эҙләйһең. Романтика! — Ысынлап та, Башҡортостандағы күп кенә һоҡланғыс урындарҙа сервистың с хәрефе лә юҡ шул, туризмды үҫтерергә йыйыналар ғына. Дәгәнәк япрағы менән йыраҡҡа китеп булмай. Бына һиңә кәрәк булһа – ишетмәһәң – ишет! Кәкре БӨКРИЕВ.",Михнәтле сәйәхәт,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,877,https://henek.info/articles/++-++/2025-08-12/mihn-tle-s-y-h-t-4346941,2025-08-12T15:20:00+00:00
"""Мин һеҙҙе республикабыҙҙа ҡалырға, китмәҫкә өгөтләр инем. Беҙҙә бик яҡшы университеттар, фәнни мәктәптәр, тәжрибә лабораториялары бар. Өфөлә вуз-ара студенттар кампусы төҙөлөшө дауам итә. Төбәктә йәш белгестәр өсөн күп эштәр башҡарыла. Сәнәғәт предприятиеларында, дауаханаларҙа, мәктәптәрҙә профессионалдар кәрәк. Өйҙә йәшәү һәм эшләүҙән дә яҡшыһы юҡ, тәжрибәмдән сығып әйтәм. Минең профессиональ эшмәкәрлегемә, башҡа мәсьәләләрҙән тыш, балалар һәм йәштәр өсөн йәмәғәт проекттарын тормошҡа ашырыуҙы контролдә тотоу инә. Мәҫәлән, Интеллектуаль олимпиада, Театрлы Волга буйы, Метеор, Иволга һәм башҡалар. Был конкурстарҙа еңеп, үҙ идеяларыңдә үҫтереү өсөн аҡсалата гранттар алыу мөмкинлеге бар. Шуға күрә ҡатнашыуығыҙҙы һорайым. Был – уңышлы стартҡа яҡшы трамплин, – тине Алексей Касьянов. Яңылыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа, баҙнатһыҙланып тормаҫҡа саҡырҙы ул. Эшләмәйсә бер нигә лә өлгәшеп булмай. Тырышырға кәрәк!",Федераль инспекторҙың һабағы,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0],5,Һабаҡ,903,https://amanat.su/articles/aba/2024-09-02/federal-inspektor-y-aba-y-3907944,2024-09-02T13:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКөньяк Корея президенты Юн Сок Ёль ашыгыч иминлек киңәшмәсе үткәрде. Ул бу хәлнең үз иленә һәм дөньядагы башка илләргә итди куркыныч булып торуын белдерде. Төньяк Корея Украинадагы сугышта Русия ягында сугышсыннар өчен, үзенең 12 мең хәрбиен Русиягә ибәрә, дип белдерде Көньяк Кореянең дәүләт күзләү хезмәте. Бу хакта ""Рёнхап"" агентлыгы хәбәр итә. Пһеньян бу карарны инде кабул иткән, хәрбиләрне күчерү башланган диелә. Үз эченә махсус көчләр (спецназ) бүлекчәләрен дә алган дүрт хәрбиләр бригадасы турында сүз бара. Әлеге мәгълүмат расланса, бу Төньяк Кореянең үз гаскәрләрен тарихта беренче тапкыр болай күп итеп Корея ярымутравыннан читтә урнаштыруы булырга мөмкин.70-80 нче елларда Төньяк Корея махсус көчләре бүлекчәләре Анголадагы ватандашлар сугышында катнашты. Көньяк Корея президенты Юн Сок Ёльашыгыч иминлек киңәшмәсе үткәрде. Ул Төньяк Кореянең үз гаскәрләрен ибәрүен үз иленә һәм дөньядагы башка илләргә итди куркыныч булып тора дип белдерде. Элегрәк Украина президенты Владимир Зеленскийда Төньяк Корея хәрбиләренең Украинадагы сугышта катнашырга мөмкин булуы турында әйткән иде. Пәнешәмбе көнне Украина хәрби күзләве итәкчесе Владимир Буданов Төньяк Кореянең 11 меңләп хәрбие Русиянең көнчыгышында хәрби әзерлек уза, здип белдерде. Аның әйтүенчә, беренче хәрби бүлекчәне Курски өлкәсенә ибәрергә әзерләнәләр. Көньяк Кореянең саклану министрлыгы вәкиле бу мәгълүматларны кичә расламаган иде. Ул ""Рёнхап""ка әңгәмәсендә Төньяк Корея Русиягә сивил хезмәткәрләрен ибәргән булырга мөмкин диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Көньяк Корея күзләве Төньяк Кореянең Украинага каршы сугышырга 12 мең хәрбиен ибәрүе турында белдерде,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1660,https://www.azatliq.org/a/konyak-koreya-kuzlave-tonyak-koreyaneng-ukrainaga-karshi-sugishirga-12-meng-harbien-jibarue-turinda-belderde-/33163793.html,2024-10-18T16:30:53+03:00
"Бернард МонотВаленсия һәм Татарстан, икесе дә кәгазьдә автоном төбәк. Ләкин Валенсия кергән Испания дәүләте, Русиядән аермалы буларак, федерация түгел, ул унитар дәүләт (бу хактабезнең язмадаукып була). Диктатор Франциско Франко хакимияте вакытында иң кырыс шартлар була: ул елларда бары тик кастильча сөйләшү мәбүри иде, валенсия, каталан, балеар, касилия, баск телләрендә исә сөйләшү, язу һәм уку катгый тыелган иде. Демократия чоры башлангач (1978), басклар һәм каталаннарга автономия бирелде. Аларга гына түгел, яңа оешкан 17 төбәк тә автоном статусына ия булды. Ягъни, хәтта Мадрид та автоном булып санала. Русия исә федерация булып саналса да, аның егермедән артык автоном республикасы һәм төбәге бар, башка регионнарда исә андый статус юк. Ике дәүләтнең дә охшаш яклары бар: испаннар һәм руслар күпчелекне тәшкил итә, һәм ике дәүләт тә үз вакытында хәзерге автоном төбәкләрне яулап алган. Испания 1707 елда Каталония белән Валенсия патшалыклары парламентларын юкка чыгарган, Русия 1552 елда Казан ханлыгын яулаган. Бернард МонотБретань төбәгенә дә күз салыйк. 1488 елда Сент-Обен-ду-Кормье сугышы илнең мөстәкыйльлеген бетерә. Бретань патшасы Франсуа килешү имзаларга мәбур була. Бретань 1532 елга таба төбәк әкрәнләп хөрриятен югалта. Бу бретон теле өчен тискәре нәтиәләргә китерде. Мисал өчен, 1539 елгы - карары нигезендә бөтен Франция махкәмәләрендә француз телен куллану мәбүри була. Соңрак, француз инкыйлабы чорында (1790 еллар) якобиннар хөкүмәте Франциянең бөтен төбәк телләре тыелган. Кызганыч ки, төбәк телләренә тискәре караш безнең көннәргә кадәр барып иткән. Мәсәлән, 1992 елда Европа Берлеге парламентында ""Төбәкләр яисә азчылыклар телләре хартиясе""кабул ителде. Ул төбәкләр телләрен һәм азчылыкларны саклауга юнәлгән. Башка Европа илләреннән аермалы буларак, бүгенгә кадәр Франция һаман бу хартияне танымый. 1999 елда Лионел Жоспен хөкүмәте аны имзаласа да, уңчылар аны раслауга (ратификациягә) киртәләр куеп баралар, чөнки алар якобиннар мирасчылары. Бүгенгә кадәр хартия расланмады, моңа номиналь сәбәп табалар – 1958 елгы Конституциядә ""өмһүриятнең теле – француз теле"" дигән 2 нче маддә. Мәгълүм булганча, бу документны Русия дә расламый. Татар теле тарихын язып тормыйм, аны укучылар миңа караганда яхшырак белә. Шуны гына ассызыклыйм: татарлар үзләре теләгән әлифба сайлый алмый, чөнки латин әлифбасын Русия Думасы тыйды. Минемчә, бу – татар халкы өчен мәгънәсез карар. ВаленсияВаленсия теленә әйләнеп кайтканда, 1983 елда кабул ителгән Испания конституциясенең 143 нче һәм 151 нче маддәләре төбәкләр автономияләренә юл ача. Баск иле, Каталония, Галисия, Андалусия кебек төбәкләр аның ""тиз"" тормышка ашырылу юлында барса, Валенсия бары тик ""әкерен"" тормышка ашыру варианты белән хәрәкәт итә. Сәбәбе – Валенсия хөкүмәтендә озак вакыт дәвамында фашистик Франко фиркасе тарафдарлары булуы. Диктатор Франциско Франконың төп шигаре Испания – бер ил, бөек, ирекле (, ,, ) иде. Шуңа бу фирка тарафдарлары валенсия теле үсешенә киртә булып тора. 2016 елдан гына хакимияткә килгән сулчылар хәлне яхшыга таба үзгәртә башлый. Хәзерге вакытта ирле администрациядә испан теле белән беррәттән валенсия теле дә кулланылышка керә. Европа Берлеге таләпләренә туры китереп, дәүләт мәктәпләре өч телдә (испан, валенсия һәм инглизфранцуз) иркен аралаша алган балаларны тәрбияли. Югары уку йортларында студентлар өчен төрле бәйгеләр оештырыла, мисал өчен, ""Самбори"" фонды университетларда кыска хикәяләр бәйгесен оештыра. Моннан тыш, Валенсиядә актив рәвештә этнология өлкәсендә эш алып барыла. Бү халыкның тарихи аңын һәм гореф-гадәтләрен сакларга ярдәм итә. 1960 елда язучы һәм тәремәче Джон Мира антропология өлкәсендә хезмәт куя, Валенсиянең этнология музеен оештыра. Мондый эшләр дә халык аңы үсешенә һәм тел өйрәнүгә этәрә. Бернард Монот, ИспанияБернард Монот– Франциянең тышкы эшләр министрлыгының элекке киңәшчесе, көнчыгыш илләр бүлегендә хезмәт итә. Ике тапкыр өйләнгән, ике улы һәм бер кызы бар. 1977 елдан 2014 елга кадәр төрле илләрдәге Франция илчелекләрендә эшли. 2014 елдан – лаеклы ялда. Италия өмһүриятенең лаеклы кавалеры ордены (1998), Португалия-Гарәп илләре хезмәттәшлеге оешмасы истәлек медаленә (2008) ия булган. Лаеклы ялда татар телен өйрәнә.","Татар, бретон һәм валенсия телләре: охшаш язмышлар",['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Комментарийҙар,4176,https://www.azatliq.org/a/28324611.html,2017-02-24T14:22:12+00:00
"Русиянең Киевка моңа кадәр ясаган һөүмендә имерелгән бинафикерләр16 майга каршы төндә Русия хәрбиләре Киевка күпсанлы ракетлар белән һөүм итте, әрәхәтләнүчеләр бар, дип хәбәр итә ирле хакимиятләр. Төнлә Украинаның бөтен төбәкләрендә дә һава кисәтүеяңгыраган. Киевка көчле ракет һөүменең булуын шәһәр хәрби хакимияте башлыгы Сергей Попкодабелдерде. Ул аны ""комплекслы"" дип атады, чөнки һөүм төрле чаралар ярдәмендә, төрле юнәлешләрдән булган. Киев хакимиятләре күпчелек ракетларның һава һөүменнән саклану системы ярдәмендә бәреп төшерелүен белдерә. Шәһәрнең кайбер районнарында ракет калдыклары төшеп имереклекләр булган. Киев мэры Виталий Кличкоөч кешенең әрәхәтләнүенбелдерде. Украинаның һава көчләре итәкчелеге Киевка булган һөүмгәачыклама ясады. Алты ""Кинжал"", ике ""Калибр"", өч С-400 һәм ""Искандер-М"" ракетларының, шулай ук алты дронының бәреп төшерелүен иткерде. Моннан тыш, Киев өстендә өч ""Орлан-10"" һәм """" күзләү дроннарының бәреп төшерелүе әйтелә. Украина кораллы көчләре Русия хәрбиләре Киевка 18 ракет очырды дип белдерде. Медиалар Киевтан тыш, Чернигов өлкәсендә дә шартлаулар булуын хәбәр итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия Киевка күпсанлы ракетлар һәм дроннар белән һөүм ясады, әрәхәтләнүчеләр бар",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1204,https://www.azatliq.org/a/32413541.html,2023-05-16T06:15:04+00:00
"Фильмнан күренешТанылган анимация студиясе ике ел ялдан соң ""Башваткыч"" мультфильмын тәкъдим итте. Ул балалар гына түгел, өлкәннәр арасында да зур кызыксыну уята. Дөньяда иң уңышлыларның берсе студиясе үзенең сыйфатлы һәм гомумкешелек кыйммәтләрен тараткан мультипликацион фильмнары белән популяр. 2013 елда аның соңгы Монстрлар университеты мультфильмы чыккач, студия эшендәге мәшәкатьләр аркасында ике ел дәвамында яңа фильмнар чыкмады. Ниһаять, шушы айда студия ""Башваткыч"" ("" "") картинасын тәкъдим итте. ""Башваткыч"" – балалар өчен генә түгел, өлкәннәр өчен дә карарлык мультфильм. Аеруча балалар хис-кичерешләрен аңларга теләүче әти-әниләр өчен ул кызыклы булыр. Аның үзәгендә баланың һәм, гомумән, бөтен кешеләрнең башында булган хисләр, аларның тотышы һәм кешегә тәэсире тора. Мультфильмның сюжеты шактый оригиналь. Аның үзәгендә 11 яшьлек гап-гади мәктәп кызы Райли. Аның башында, башка кешеләрдә кебек үк, биш төрле асыл хис-эмоцияләр яши: Шатлык, Кайгы, Курку, Ачу һәм ирәнүчәнлек. Бу хисләр кызга барлыкка килгән проблемаларны чишәргә, аңа бәхетле һәм имин булырга ярдәм итә. Ләкин Райли гаиләсе белән башка шәһәргә күченгәч, алар арасында бәхәсләр барлыкка килә. Бу бәхәсләр кызның тотышына һәм әдәбенә нык тәэсир итә. Сюжет барышында Райли хисләре бер-берсе белән уртак тел табырга, проблемаларны чишергә өйрәнә. Фильм режиссер Пит Доктерның оригиналь идеясенә нигезләнгән. Үзе режиссер болай диде: Бу мин эшләгән иң авыр сюжет. Без бер үк вакытта кызны үзен һәм аның акылындагы эмоцияләрне күрсәтергә омтылдык, бу бик авыр. Күп кенә кино тәнкыйтьчеләре дә фильмның шактый оригиналь булуын ассызыклады. Мөгаен, Башваткыч яшүсмерләр өчен түгел, ә аларның әти-әниләре өчен фильм. Монда әти-әни һәм бала арасындагы аңлашылмаучанлык, бала күңеле нәрсә сизүе, әти-әниләрнең хаталары бик оста сурәтләнә. Фильмда һәр бала тәрбиясендә гаилә роленең әһәмиятле булуы, яшүсмер өчен әти-әнидән мөһимрәк кеше булмавы күрсәтелә. Шул ук вакытта балалар өчен тәрбияви моментлар да көчле: урлау, намус мәсьәләләре яхшы тасвирлана, балаларга әти-әниләренә авыр булган чакта ярдәм итергә кирәклеге күрсәтелә. Боларны барысын да төсле, анимация, көлкеле формада оста күрсәтә. Психологик моментларга һәм итди проблемаларга карамастан, балалар өчен Башваткыч – оригиналь, кызыклы һәм якты мультфильм. Ул чын мәгънәсендә гаилә фильмы булып тора. Күпсанлы рецензияләрдә ВАЛЛ-И, Монстрлар корпорациясе, Немоны эзләгәндә кебек мультипликацияләргә хас булган үзгә тылсымлылык, ылылык Башваткычта күзәтелде, дип әйтелә. Төрле һәм детальләргә бай дөнья, чын тормышта еш очрый торган күренешләрдән көлү, персонажларның самимилыгы, һәр вакыйганың мәгънәгә ия булуы – бу күренешләр студиясенең анимация өлкәсендә чыннан да баш ролен үтәвен күрсәтә. Попсалы сюжетлардан, юмордан китеп, фильм итештерүчеләр ылы, кызыклы, шул ук вакытта мәгънәле продукция барлыкка китерделәр һәм кинотеатрларда балалар өчен көлеп утыру мөмкинлеге белән беррәттән, өлкәннәргә дә уйлану форсаты туа.","""Башваткыч"": балаларга – көлү, өлкәннәргә – уйлану",['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Мәҙәниәт,2958,https://www.azatliq.org/a/27100249.html,2015-06-29T12:41:55+00:00
"Беренсенән, ул күптән яугирҙарға гуманитар ярҙам илтергә теләй. Икенсенән, үҙенең ике туған ҡустыһының яҙмышы тураһында анығыраҡ мәғлүмәт алырға өмөтләнә. Уның ҡустыһы 8 сентябрҙән бирле хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнә. Әммә, Рөстәм йыйған мәғлүмәттәр буйынса, туғанының һәләк булыуы әлегә раҫланмаған, шуға ла уны ҡотҡарыуға йәки табыуға өмөт итәләр. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",МХО-ға юлланырға йыйына,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Төрлө,740,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-11-26/mho-a-yullanyr-a-yyyyna-4482607,2025-11-26T14:05:00+00:00
"24 января в Уфе Глава Башкортостана Радий Хабиров вместе с прибывшими в столицу республики олимпийскими чемпионами посетил Матч звёзд Ассоциации студенческого баскетбола (АСБ), который состоялся на площадке нового Дворца борьбы.",В Уфе состоялся Матч звёзд Ассоциации студенческого баскетбола,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,228,https://tanburz.ru/news/sport/2025-01-25/v-ufe-sostoyalsya-match-zvyozd-assotsiatsii-studencheskogo-basketbola-4097473,2025-01-25T15:35:00+00:00
2025 йылдың 1 майынан Башҡортостанда капиталь ремонт өсөн тарифтар үҙгәрә.,Ни өсөн Башҡортостанда капиталь ремонтҡа иғәнәләр артасаҡ?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,74,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-09/ni-s-n-bash-ortostanda-kapital-remont-a-i-n-l-r-artasa-4190896,2025-04-09T16:01:06+00:00
"Ул беҙгә иренең уны нисек яратыуын, кискеһен телевизор ҡарағанда ла ҡулынан тотоп, эргәһендә генә ултырыуын һөйләй, улының уңыштары менән уртаҡлаша. Бер нисә йылдар дауамында, ҡатындың һүҙҙәре буйынса, иренең уға ҡарата мөхәббәте арта ғына барҙы, ҡулға-ҡул тотоношоп ҡына йөрөүҙәр, эштән һуң сәскәләр менән ҡаршы алыуҙар, улдары үҫеп етеп, юғары уҡыу йортон тамамланы, яҡшы урынға эшкә урынлашып, ата-әсәһенә ярҙам итте, фатирҙарына һәйбәт ремонт яһатып, ҡиммәтле мебель тултырҙы. Бер көн, аяҙ көндө йәшен атҡандай, әлеге коллегабыҙҙың улы үлеп ҡалған тигән хәбәр килеп етте. Йыйылышып, ҡайғы уртаҡлашырға, ярҙамлашырға тип, өйөнә барҙыҡ. Беҙҙе оҙаҡ йылдар дауамында бер ниндәй ҙә ремонт күрмәгән фатир ҡаршы алды. Йәш кешенең үлем сәбәбен һорағас, яҡын туғаны: Эсеп йөрөп үлде инде, бер ҡайҙа ла эшләмәне, ата-әсәһенең елкәһендә йәшәне, – тип әйтеп ҡуйҙы. Ҡайғынан бөгөлөп төшкән коллегабыҙҙы йыуатып, Ярар, эргәңдә һинең өсөн өҙөлөп торған, терәк-таяныс булыр ирең бар, бергә-бергә күтәрерһегеҙ инде был ҡайғыны, – тип әйтеүебеҙгә, Ниндәй өҙөлөп торған ир булһын, беҙ күптән инде бер-беребеҙгә ят кешеләр, бер ҡыйыҡ аҫтында йәшәргә мәжбүр әҙәмдәр! Һеҙгә нисәмә йылдар һөйләгәндәрем барыһы ла алдаҡ, үҙем уйлап сығарған уйҙырма! Ниндәй тормош тураһында хыялландым, шуны һеҙгә һөйләнем, үҙ әкиәтемә үҙем ышандым да йәшәй бирҙем, – тине ул асырғанып, әрнеп. Был хәлгә нимә тип әйтергә лә белмәнек. Йәлләнек, әлбиттә. Шул сама йылдар беҙҙән бигерәк, үҙен алдап йәшәгән булып сыға бит Альбина. Был хәлде нисек аңлатырға ла белмәнек. Беҙ бит барыбыҙ ҙа кешеләр, етешһеҙлектәребеҙ ҙә, кәмселектәребеҙ ҙә бар, тормош та һәр саҡ ал да гөл бармай, әлбиттә. Ошо хәлдән һуң Альбина оҙаҡ та үтмәй беҙҙән эштән китте. Икенсе урындағы коллективында ла үҙе уйлап сығарған, иллюзияға ҡоролған тормошон һөйләнеме, әллә үҙе булып, тормошто нисек бар – шулай ҡабул итеп йәшәй башланымы – уныһы беҙгә билдәһеҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Уйлап сығарылған донъяла.,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 1],5,Йәмғиәт,2564,https://henek.info/articles/common_material/2025-10-27/uylap-sy-aryl-an-don-yala-4442806,2025-10-27T14:55:00+00:00
"Әсәйемдең исеме Гүзәл. Исеме есеменә тура килеп тора. Ул сибәр һәм һөйкөмлө. Йәй көнө әсәйем аллы-гөллө сәсәкәлар үҫтерә. Беҙҙең өсөн тәмле- татлы ризыҡтар бешерә. Ул йомшаҡ телле. Беҙҙе Алмаз ағайым менән икебеҙҙе алтындарым  тип ярата. Атайымды ла хөрмәт итә. Әсәйемде ныҡ яратабыҙ һәм хөрмәт итәбеҙ. Байрам менән ҡотлайбыҙ, ныҡлы һаулыҡ теләйбеҙ! Азалия Шәфиева, Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге  Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы",Гүзәл минең әсәйем,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,458,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-22/g-z-l-mine-s-yem-4019577,2024-11-22T13:45:00+00:00
"(Ауыл мәҙәктәре)Әсәйем ҡаты сирләп киткәс, уны үръяҡта, ауыл ситендә урынлашҡан участка дауаханаһына һалдылар. Кесе апайым менән көн һайын уның хәлен белергә барабыҙ. Төшкө аш мәленә тоҫмаллап. Өләсәйем ишек алдынан ары сығып йөрөй алмағанлыҡтан, яулыҡҡа ул-был ашантыны төрөп һала. Билдәле, әсәйем тәғәмләнер хәлдә түгел, шуға килтерелгәнде тотошлайы менән палатала ятҡандарға өләшә. Ҡайтып инеү менән гел бер үк һорау ҡабатлана: ""Йә, нисек? "" ""Ебәргәнеңдең тамсыһын да ҡалдырмай йыпырҙы! "" тип алдашабыҙ апайым менән бер тауыштан. Әҙәм балаһына бер йылы һүҙ ҙә етә бит, өләсәйем ҡыуанып китә лә былай ти: ""Ашаған мал бирешмәҫ, тигән әйтем бар, әсәйегеҙ ҙә шәбәйеп, үҙ аяҡтары менән ҡайтып инер әле, Алла бойорһа, бына күрерһегеҙ! """,МИР АҒАЙҘЫҢ ӘЙТКӘНЕ,['Дин' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],3,Юмор,733,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-03-11/mir-a-ay-y-ytk-ne-4152680,2025-03-11T13:20:00+00:00
"Һуғыш мәлен картуф кәйелтмәге ашап, күршеләренән йомортҡа урлап эсеп етем үҫкән атаһы эш мәнен белмәне. Ә әсәһе иһә, баҡсаһындағы йәшелсәне урыҫтарҙың үҙҙәренә һатып йәшәгән кеше, имеш. Ата-әсәһенең икәү-ара ирешкәндәренән шуны белде малай. Кемгә оҡшағандыр, балта эшенә оҫта булды Йәүҙәт. Тик әсәһенең теләге башҡасараҡ ине. Ҡыҙҙар араһында үҫкән бер бөртөк малайына әсәһе тәүҙә күрше ауылдан ҡумыҙ килтереп бирҙе, унан почта аша мандолина яҙҙыртып алды. Аҙаҡ сайыр йыйған аҡсаһын тотоноп, Мәғниттең үҙенән гармун йөкмәп ҡайтты ла, «Казанка»ла аяҡ бармаҡтары менән бейеү көйҙәре уйнап, бар ғаләмде оҫталығы менән хайран иткән ҡустыһына Йәүҙәтте музыкант итергә наказ биреп ҡуйҙы. Атаһының «шайтан аҙаны» тип өнәмәгәнен күрһә лә, әсәһенә «юҡ» тип әйтергә ҡыйманы, ике айҙа «Әпипә»не тысҡылдатырға өйрәнеп алды. Өфөнән килгән күренекле баянсы менән йырсы ауылдарҙан һәләтле балаларҙы йыйған уңай мәле тура килеп, баш ҡалалағы музыка мәктәбенә уҡырға китте Йәүҙәт. Тыуған йортона йылына ике мәртәбә генә ҡайтып йөрөй алған малай атаһынан бөтөнләй ситләшеп үҫте. Каникулға барып алып, аҙаҡ Өфөгә кире илткәндә генә аралашырға әмәл сыға ине. Мең ыҙа менән поезда, унан автобуста, өсөнсө көнөнә белештәрендә ҡалдырылған атта юл үткәндә лә улы атаһы хәбәрҙәренә илтифат итмәне. Музыка мәктәбенән һуң ингән сәнғәт училищеһында уҡыу еңел бирелде: дүрт йыл урынына ике йылда диплом алып, армияла булырға, сәнғәт институтында уҡырға, унан тағы ла бер нисә йылдан ҡалалағы күренекле сәнғәт мәктәбенең директоры вазифаһына үрләргә лә өлгөрҙө. Ҡатыны менән икәүләп бер өлкәлә эшләгәс, ижадтары гөрләне, уңыштары күп булды. Яңы йыры сыҡҡан һайын әсәһе күршеләрен сәйгә алып, магнитофон таҫмаһын өйрөлттө – улары ауылдарынан ҙур кеше сыҡҡанына һөйөнөстәрен йәшермәне. Ә Йәүҙәт баянсылары менән республиканы иңләне, Рәсәйҙә лә күренде. Конкурстар араһында көнөнә генә ҡайтып, атаһын ерләшергә лә өлгөрҙө. Ҡыҫҡаһы, риза ине тормошонан. Әсәһе ҡартайҙы инде. Хәлен белергә ҡайтҡан Йәүҙәт менән яҙылып һөйләшеп ултырмай. Сәйнәлеп бөткән кассетанан композитор улының йырҙарын ҡуйыуын һорап, өйҙәгеләрҙең тәңкәләрен ҡоротто. Йәүҙәт: «Әйҙә, әсәй, үҙем йырлайым», – тип янына ултырһа ла, ыңғайламай. Яҙмаларҙы дискка күсереп биргәйне, үпкәләп, бөтөнләй тыңламаҫ булды. Һәр шәмбе Заволокиндың «Уйна, һөйөклө гармун! » тапшырыуын ҡарарға әүәҫләнеп алған. Иң сағыу күлдәген кейеп, тештәре төшкәнлектән эскә батҡан урттары йомро күренһен өсөн икмәк ҡабып, телевизор алдына ултырып ала ла, донъяһын онота. Оло кешенең был шөғөлө ҡыҙы менән кейәүенә ҡулай – өй тынсып ҡала. Отпускыға яңғыҙ ҡайтҡан ҡайнағаһын бауыр аҫтынан ел үткәреп, сабынлыҡтарҙы урап ҡайтырға саҡырҙы бөгөн кейәүе. Телевизор алдында ултырған әсәһенә аңғартып китәйем тип ингәйне, уныһы үпкәләп хәбәр һалды: –  Ағайың мәрхүм кеүек, аяҡ бармаҡтарың менән гармун уйнай белһәң, күптән ошолар араһында телевизорҙан күрһәтерҙәр ине үҙеңде. Кемдең улы – шуныҡы, тиерҙәр ине. Ҡасандан бирле көтәм. Артына ултыра төшә яҙҙы Йәүҙәт. Үҙен оҫтамын тип уйлап тик йөрөгән дәһә. Ысынлап, ҡалайтһа ла өҙҙөрөп уйнаған ағаһына етә алманы бит! Уның хатта аяҡ бармаҡтары менән дә уйнай белеүен ҡарарға күрше ауылдарҙан да эркелеп килерҙәр ине. Һеңдерә әйтте лә ҡуйҙы әсәһе. – Һинең әллә нисә йыл уҡып, ҙур гармун күтәреп йөрөүең нимәгә? Исмаһам, ауылға шул бергә эшләгәндәреңде алып килеп, концерт та ҡуймағас! – Телевизорҙағы Заволокинға матур күренәйем тип уртына тыҡҡан икмәктәрен сығарып һалып, үпкәләп тороп китте. Йәүҙәт ауыр уйҙар менән сығып ултырҙы кейәүенең атына. Әсәһенең иргә мах бирмәй, «төкөрҙөм танауына тутырғансы» тип йәшәгән йылдарын иҫкә төшөрҙө. Урман юлына төшкәс кенә, туҡтауһыҙ һөйләп килгән кейәүенә ҡолаҡ һалды: – Ҡолон ғына ине әле ҡайным мәрхүм булғанда. Шәп атҡа әйләнде лә ҡуйҙы хәҙер. Төҫө итеп кенә тотам. «Ҡара әле, атайымдың атын нимә эшләттегеҙ, тип һорарға ла баш етмәгән бит. » – Бына ошо ҡарағайы йығылған диләнкәләрҙе таҙалап, дүрт кейәүенә сабынлыҡ итеп ҡалдырҙы. Ҡағыҙҙа икешәр гектар тип яҙылһа ла, үҙәктәре менән бергә унауҙы үтеп китә. Ана теге баштағыһы, ғүмер буйы үҙе сапҡан ер – һинеке. Таныйһыңдыр? «Нисә йыл йөрөмәнем икән бесән сабырға? .. » – Ҡайнаға! Пенсияңа ла күп ҡалманы, бәлки, ҡайтып йәшәрһең? Өйөңә мейес сығартайыҡ. Кирбесен алдыртып, мунсаһына өйөп ҡуйғайны ла, сығартырға оҫтаһын тапманы, мәрхүмкәй. «Эш мәне белмәгән һымаҡ ине лә. » – Бына һуңғы төйәге. Өлкән бажаның бесәне имен ултырамы икән, тип, кәбән башын ҡарап, һикереп төшкәнендә сүкергә эләккән бит. – Хәбәргә ҡушылыусы булмаһа ла, хәтирәләргә бирелеүен дауам итте кейәү. – Аңламаным. Салғы сүкергәме? – Сүкер, тим бит. Сабылған ерҙәге кипкән үлән төпһәһе. – Күҙҙәрен тултырып ҡараны кейәүе. – Сүкергә аяғының тамыры эләгеп, шаулап ҡан киткән. Ҡатаһының эсе туп-тулы ине. Йәүҙәттең тамағына төйөр тығылды. Атаһының һуңғы минуттарын уйлап түгел, ошо хәлдәрҙең аңын-тоңон бөгөн төшөнгән үҙен йәлләне ул. Салғыһын сүкеп бирҙе лә, яныу тотҡан ҡайнағаһын һыртта ҡалдырып, түбәнгә төшөп китте кейәүе. Кеше техника менән сапһа ла, сабынға ҡыҙығыусылар күп, теге осон да биләп ҡуйырға кәрәк. «Быуыныңа ултырған тоҙҙар сығыр», – тип, йүкә шына ҡатып алырға ла онотманы. Ҡасандыр кәртә тотҡандағы ише һыҙат булып ҡалдырылған сауҡаларҙың буйына ҡарап, үҙенең сабынлыҡтарында күпме ваҡыт булмағанын тоҫмалларға тырышты Йәүҙәт – иҫәпләй алманы. Атаһының үлгәненә лә һигеҙ йыл булып киткән. Ғүмеренең аҙағына тиклем ҡулынан салғы төшмәне, тигәйнеләр. Ҡара тиргә батып оҙон бакуй сыҡты. Селек баҫҡан был тирәгә күптән ҡул теймәгән – хәлен алды. Бакуйын ҡаршылап сапты ла салғыһын янырға тип дыңғырҙап торған сайыр төпһәгә эйелде. Сауҡа аҫтындағы ошо түңгәккә нисә терәлде икән? Ана, ҡайыны ниндәй булып киткән! Шулай уйлана-уйлана төпһәгә терәлгәйне, ҡапыл яртылаш ер күмгән бөкөлө таныш шешәне күреп ҡалды. Сайҡатып ҡарамаһа ла, эсендә шәрбәтле һөтһөҙ сәй икәнен белә – быуынға ултыра тип, айран йөрөтмәнеләр, һыуһынды ҡандырмай тип, аҡ ҡойманылар. Ҡасандыр үҙенең дә ошондай шешәнән сәй һемергәне иҫенә төштө. Һигеҙ йыл буйы яттымы икән? Шешәне ҡулына алыуға, тәне зымбырҙап ҡуйҙы. Күҙенә шешә ултырған соҡорҙағы беләү салынды. Салғының сүкеүе бөтмәһен тип, шуның менән генә яныр ине атаһы. Уны тик Үҙән ташынан ала торғайны. Ир ике илеләй беләүҙе, атаһының ҡул йылыһын тойорҙай булып, усына йомоп тора бирҙе – эҫе көндә ерҙә ятҡан таш һалҡын. Һулаҡай түше тапҡырындағы күлдәк кеҫәһенә һалырға итте – футболка кейгәнен аңғарып, салбарҙыҡына тыҡты. Күңеленә лә ошо таштай һалҡын һәм ауыр һағыш инеп ятты. Шул минутта әллә ҡайҙан аҙан тауышы ишетелде. Һул ҡулынан шешәһе төшөп китте. Йөрәге ҡыҫып алды. Әллә өйҙәгеләрҙән уңайһыҙланып, намаҙҙы ситтә уҡыған, әллә ошонда килгән саҡта һыртҡа менеп аҙан әйткән атаһының тауышы салынғандай булды ҡолағына. Күҙҙәренә йәш тығылды. Шул саҡ кейәүенең: – Ҡайнаға! Аптырап китмә – телефоныма яҙҙырылған аҙан тауышы өйләне күрһәтә. Мине юғалтма. Тәһәрәтләнеп киләм, – тип һөрәнләүен ишеткәс, шул яҡҡа ыңғайланы. Атаһының һыулауға төшкән һуҡмағын тоҫмаллап, үҙәккә төшөп алды. Юлының ҡап уртаһында, һөҙәк битләүҙең тигеҙ ерендә, түбәлек кеүек нәмә күҙенә салынып, шып туҡтаны. Ҡасан бөткән леспромхоздың мазутлы гараж таҡталарынан армы-тормо ҡоршалған аласыҡ ишаратының бында ни хикмәттән ултырыуын бик аңлап та етмәне. Сабын алыҫ түгел – көнөнә йөрөй инеләр. Һуңғы йылдарында атаһы ятып эшләнеме икән ни? Ҡайһылай бер ҙә ҡыҙыҡһынмаған һуң ул? Ҡулы эш рәте белмәгән кеше ошо хәтлемде атҡа тейәп, юҡҡа ҡыялмағандыр инде. Ипләп кенә тартҡайны, үпкәләгән кеүек торған салыш ишек күгәне менән килде лә төштө. Тәнтерәкләп сыҡҡан атаһын күтәреп торғоҙғандай булып, уны аласыҡтың ҡабырғаһына һөйәп, һыйпап алды. Башы менән төкөмәҫ өсөн иңкәйә биреп эскә үтте. Күҙенә стенаға һуҡтырып яһалған баҫҡыс салынды. Өҫтөндәге бесәне ҡарайып, күптән әүрәүгә әйләнгән урындыҡтың мурт һайғауҙарын ипләп кенә бер яҡҡа шылдырып Һалды ла, һуҡҡылап, ныҡлығын тикшереп алғас, баҫҡыс буйлап өҫкә үрмәләне. Боролоп баҫҡан яғының ҡибла икәнен самалап, мәсет манараһы ише нәмә әтмәләп алған атаһының ошонда намаҙ уҡығанын аңланы. Йүгереп шишмәгә төштө. Атаһы ҡуйған ҡайын туҙлы улаҡта (ошо көнгәсә серемәүен әйт әле! ) кейәүе йыуынып тора ине. Тамағына тығылған төйөрҙө йота алмай, оҙаҡ торҙо ир. Ҡайнағаһының был хәлен үҙенсә аңлаған кейәүе уға тәһәрәт тәртибен өйрәтергә тотондо. .Һыртҡа менгәндә алдан төштө Йәүҙәт. Юл үтә лә оҙон булып тойолдо. Дүрт ҡыҙына, бер бөртөк улына оҫталар яллап өйҙәр һалышҡан, һәр ҡайһыһына исемләп сабынлыҡтар ҡалдырған, мал инселәгән атаһы ер йөҙөндәге бурыстарын теүәлләп киткән икән мәңгелек йортона. Ауылдан әллә ни алыҫ түгел урында бесәнде ҡуна ятып эшләүе лә сараһыҙлыҡ билдәһе булған. Бер бөртөк улы атаһының күңелен аңламаған. «Мәрхүмкәй» тип өҙөлөп торған кейәүенә лә асыла алмағандыр, әсәһе әйтмешләй, «кеше балаһы» бит. Әллә баш, әллә таш ҡалала йәшәп, күңеле ҡатып бөткәнен яңы аңланы ир. Сәнғәткә, музыкаға бағышланған ғүмере үтә мәғәнәһеҙ булып тойолдо уға. Ошоғаса, иң оло әҫәре яҙылмаған тип иҫәпләп, күпме эҙләнгәйне. Ә ул моң эргәләге мәсеттән көнө нә биш мәртәбә яңғырап торған. Күңеле менән тоймаған уны, башҡаның көйөн көйләп йәшәгән. .Һыртта аҙан тауышы яңғыраны. Был моңдоң киләсәктә атаһының исемен йөрөтәсәк мәсет манараһынан ишетелерен тойған Йәүҙәттең ҡәлебе иман нурына күмелде. Миңнур ҠАСИМОВА. Фото С. Шахов",Аҙан моңо (хикәйә),"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 1 1],10,Аңлатма,9208,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-29/a-an-mo-o-hik-y-4524590,2025-12-29T17:12:00+00:00
"«Фрося Бурлакова» Бәләкәстән йырлай белгәс, барыһы ла бер ауыҙҙан «моңло бала» тигәс, йырсы булырға хыялланмау үҙе яҙыҡ булыр ине. Венера ла туғыҙынсы кластан һуң ошо теләк менән баш ҡаланың сәнғәт училищеһына килә, әммә «тауышың ултырмаған. үҫмерлек осоро шауҡымы, ике йылдан кил» тип кире боралар. Мәктәпте тамамлағас, тағы юллана, тик инде институтҡа. Әммә инде уҡыу йортона аяҡ баҫҡас шул асыҡлана – йыраҡ Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылынан үҙ белдеге менән генә әҙерләнеп сыҡҡан һәм йөҙ төрлө юл михнәте менән баш ҡалаға барып етә алған ҡыҙ бала документтарын онотоп ҡалдырған була. Шулай ҙа имтихан тапшырыу бүлмәһенең ишеге төбөндә күҙ йәштәрен йотоп торған Венераны «тыңлап ҡарауға ғына» тип индерәләр. Йырлап тора ҡыҙсыҡ, ике сикәһенән ике юлаҡ ағып тора. Артабанғы һынауҙарҙа иһә инә лә халыҡ йырын башҡара, инә лә башҡара. Нота танымай, бер ниндәй  музыка белеме юҡ, үҙе әйтмешләй, был өлкәлә әлепте таяҡ тип белмәй, ә тауышынан тәҙрә быялалары сыңлай. «Фрося Бурлакова» тип көлөшә уҡытыусылар һәм. уҡыуға ҡабул итеп, документтары артынан ҡайтаралар. Венераның атаһы Тимерғәле Ғәйҙәней улы, Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуып үҫеп, Бөрйәнгә физика-математика уҡытыусыһы итеп ебәрелә. Ә уның әсәһе Фәниә Ғәбделбарый ҡыҙы Зәки Вәлидиҙең бер туған ҡустыһының ҡыҙы була. Әммә барыбыҙға билдәле булған боларышлы замандарҙа уларға исем-шәрифтәрен алмаштырып, тыуған-йәшәгән ерҙәрен йәшереп кенә иҫән ҡалыу тейә. Тик ғаиләлә телдән-телгә күсеп килгән иҫтәлектәр генә был тарихты оноттормай. Тимерғәле ағай ғүмере буйы мәктәптә уҡытыусы, завуч, директор булып эшләй һәм аҙаҡҡы йылдары иһә Бөрө ҡалаһына күсеп, педагогия фәндәре кандидаты дәрәжәһенә күтәрелеп, институтта белем бирә. Йырсының әсәһе Әлфиә Рәхмәт ҡыҙын мәктәпте яңы тамамлаған йәш ҡыҙ көйөнсә генә алып, Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһында уҡытып ала. Ул клубты ла, китапхананы ла етәкләй. Ошо ғаиләлә донъяға килә Венера. – Ҡайҙандыр фортепиано бар ине өйҙә, уны төпкөл ауылға нисек һәм ҡасан килтергәндәрҙер – иҫләмәйем, әммә шунда арымай-талмай клавишаларға баҫҡылып ултыра торғас, ысынлап уйнарға өйрәнгәнемде беләм. Быға радионан концерттар тыңлауым һәм шул моңдо бармаҡтарым менән яһарға тырышыуым булышлыҡ итте. Ул саҡта, әлбиттә, быға берәү ҙә артыҡ иғтибар бирмәне. Тора-бара өйҙәгеләр һәм хатта тамашасылар алдында ла сығыш яһай башланым. Уйнау ғына етмәй, килеп тороп ҡушылып йырлайым бит инде, –  тип мәрәкә итеп һөйләй бала саҡ «әртислектәрен» Венера. Уҡырға ингән ҡыҙ ҡайтышлай Стәрлегә ҡартәсәһенә һуғыла. Уныһы иһә ейәнсәренең йырсыға барыуына ҡаршы төшөп, кооператив техникумға ҡоҙалай. Бөтә нәмә дефицит йылдарҙа «теләгән тауарыңды алырһың, ул-был үҙ ҡулыңда булыр» тип кәңәш итә ҡартәсәй, тик хыялдары менән ҡанатланған ҡыҙ быларҙы ишетергә лә теләмәй ауылына һыпырта. Иҫке Монасипта көтөп торған Маһикамал өләсәһе лә шиген белдерә, әртис-ҡыҙға кейәү сығырмы икән, тип көйөнөп тә ала. Атаһы ла хафалана төшә, әммә ғаилә кәңәшмәһендә, ҡыҙҙың ҡанаттарын ҡайырмаҫҡа, тигән ҡарарға киләләр һәм уҡырға ебәрәләр. – Сәнғәт институтының йыр бүлегендә ете йыл белем алдым. Ике йыл әҙерлек үттем. Бүлектә өс кенә студент. Илдар Абдразаҡов менән бергә ултырабыҙ. Тәүге йылы шулай булды: мин русса белмәйем, аңлауын аңлайым, тик аңлатырлыҡ тел юҡ, – тип һөйләй Венера. – Йәһүд уҡытыусылар бар, сольфеджио, гармония, полифония, теория кеүек фәндәрҙән һабаҡ бирәләр. Шунда Илдар миңә «мә, күсер тиҙ генә» тип дәфтәрен һона, әммә шуны ла күсерергә эшкинмәйем. Нисек күсерәһең инде, әгәр скрипка асҡысын да яһай белмәгәс. Шул саҡ миңә бергә ятаҡта йәшәгән Гүзәл тигән ярымбашҡорт, ярымҡаҙаҡ скрипкасы ҡыҙ ярҙамға килде. Түгелеп илауҙарымды күреп йәлләнеме, яҡын күрҙеме, бер мәл был минең менән шөғөлләнә башланы. Дәрестән ҡайтып сәй эсеп алам да, Гүзәлгә һөйләйем, ятлайым, йырлайым, диктант яҙам. Уҡытыусым Римма Мөхтәр ҡыҙы Мусина ла ауыл балаһын кеше итеүгә ҙур көс һалды. Һәм мин инде оҙаҡламай дәрестәрҙә ырғып тороп һөйләй, имтихандарҙы шартлатып бирә башланым. Яҡшы, мәрхәмәтле кешеләр юлымды асты шулай. Йондоҙло сәғәт Ижади балҡыштың шундай бер һыҙаты бар – ул мәңгелек түгел. Ул, ғәҙәттә, йондоҙ булып ҡапыл балҡып ҡалҡа ла, әллә күпме һоҡланыулы, аптыраулы, көнсөл һәм ҡыҙыҡһыныусан ҡараштарҙы биләй торғас, офоҡ һыҙаттарына тиклем яҡтыртып йыһан аша атыла. Балҡыш тап шулай була: ул меңләгән йондоҙҙар араһында күренер-күренмәҫ баҙырамай, ут төртөктәре араһында күмелеп ҡалмай, һан өсөн тормай күктә, ә барыһының иғтибарын йәлеп итер осош яһай. Венера менән дә шул хәл була. Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы сәхнәһенә баҫҡас та, йондоҙло сәғәте һуға уның. Сығыштар, концерттар, гастролдәр, бәйгеләр башлана. Сит өлкәләр, сит илдәр, сит халыҡтар алдында башҡорт моңоноң баһаһын күтәреү бәхете тейә уға. Хөкүмәт сараларынан сығып, төпкөл ауылдарға юллана, юлдан ҡайтып, үҙәк сараларҙа сығыш яһай, республика делегацияһы менән рәсми эш сәфәренә оҙатыла, унан тура концерттарға барып инә. Көндө – төнгә, аҙнаны айҙарға бәйләгән тығыҙ графикта йылдар әйләнәһенә эшләй. Еңел күлдәктә, туфлиҙа йәйҙең-ҡыштың төрлө тәбиғәт шарттарында, үҙ теләген дә, кәйефен дә, сәләмәтлеген дә икенсе планға күсереп, сәнғәткә хеҙмәт итә. Хатта самолетта ла ҡунаҡтар алдында сығыш яһарға тура килә йәш йырсыға. «Ирәндек моңдары» төбәк-ара йыр бәйгеһендә Гран-при, «Урал моңо» төрки йәштәренең халыҡ-ара фестиваль-конкурсында еңеп, «девятка» машинаһын ала. Был 28 йәшлек ҡыҙ өсөн оло еңеү була. – Республикабыҙ етәкселеге йырлауымды яратты һәм хөкүмәт концерттарына ла сығышымды ҡуйҙырталар ине. Беҙҙә йәш һәләттәрҙе күрә һәм күтәрә беләләр бит, – тип яҡты хәтирәләре менән бүлешә бөгөн Венера Тимерғәле ҡыҙы. – Әлбиттә, иренендә һөтө лә кипмәгән бер ауыл ҡыҙының бындай мәртәбәле тамашасыһы булыуы күптәрҙе көйөндөрҙө һәм ниндәй генә һүҙ булманы. Тик мине аҡыллы һәм оло дуҫтарым «яҡшы атҡа ҡыңғырау тағалар» тип тынысландырҙы. Ҡыңғыраулы ат булып иғтибар үҙәгендә йөрөү яҙмышым булғандыр, күрәһең. Уңыштың тағы ла бер уҫал яғы бар – ул ҡорбан һорай. Был һынау ҙа урап үтмәй Венераны. Көтмәгәндә ауырып китә ҡыҙ. Тауышын, хәлен, дәртен ала билгеһеҙ сир. Халыҡ алдына сығып баҫырлыҡ та әмәле ҡалмай. Дауаханалар, табиптар, тикшерелеүҙәр теҙмәһе үтмәй ҙә, бөтмәй ҙә. Мәскәүгә, хатта Германияға тиклем барып, дауаханала ятып ҡайта. Тәғәйен генә диагноз ҡуя алмайҙар. Ҙур сәхнәнән китеп, ете йыл радиола, унан оҙаҡ йылдар филармонияның лекторий бүлегендә эшләй. Бер нисә ҡатмарлы операция үткәрә шул араларҙа, ғәриплек төркөмө бирәләр. Тик былар хаҡында уның яҡындарынан башҡа берәү ҙә белмәй. Миләүшә Ҡаһарманова Фото А. Королев",ЙЫРЛЫ ЯҘМЫШ,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 0],8,Ҡатын-ҡыҙ,6507,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2026-01-28/yyrly-ya-mysh-4553921,2026-01-28T16:33:00+00:00
"Эргәһенән 2 кеше үтеп барғанда уның арҡаһына ниндәйҙер шыйыҡса һипкәндәр. Ир өйөнә ҡайтҡан, ашығыс ярҙам саҡырғандар. Химик бешеү диагнозы ҡуйылған. 20-25 йәшлек ҡыҙҙар булған, бабай башҡа бер ни ҙә хәтерләмәй, – тип һөйләгән уның яҡындары Енәйәт эше буйынса процессуаль эш башланған. Фото"" Моя Уфа""",Ҡәбәхәттәр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ғәләмәт бит,299,https://henek.info/articles/++-++/2025-09-10/b-h-tt-r-4382044,2025-09-10T11:55:00+00:00
"""Татарстан Республикасында елларда Милли мәгариф системын үстерү"" дигән яңа концепция булдырылу уңаеннан сораштыру уздырыла икән. Миннән дә ""Яңа чор милли мәгариф концепциясе нәрсәгә игътибар итәргә тиеш? Нәрсәгә игътибар бирергә, нәрсәне исәпкә алырга кирәк? "", дигән сорауларга авап бирүемне сорадылар. авабымны язу озакка сузылды шул – өзлексез өч көн утырдым шуның белән. Шунда язган фикерләремнән берничәсен генә сезнең игътибарыгызга тәкъдим итәм. Текстның тулысы озакламый басма рәвештә дөнья күрер дип ышанам. Бүген ир шарында булган 7 меңгә якын телләрнең 95 проценты бу гасыр азагында юкка чыгуга дучар. Белгечләр раславынча, телләрнең югалу процессы аерым әнлекләр һәм үсемлекләр юкка чыгуыннан да кызурак бара. Мәшһүр Америка тел белгече Кеннет Хейл ир шарында бер телнең юкка чыгуын Лувр музееның юкка чыгуына тиңли. Тел ул – гади аралашу чарасы гына түгел, ул шул телне кулланучы этник группаның мәдәнияте белән үрелеп бара, ул халыкның рухи эшчәнлеген чагылдыручы чара. Телдә халыкның рухы да, табигате дә һәм тормыш-көнкүреше дә ачык чагыла. Тел өйрәнү ул тарихчылар һәм археологлар ирешә алмаслык серләрне ача төшә, халыкның рухият тамырларын ачып сала. Телдә халыкның көнкүреш һәм рухи тормышы, үткәне, хәзергесе һәм киләчәге чагыла. Шуңа күрә ир шарында кечкенә генә бер халыкның да юкка чыгуы кайтарылмаслык мәдәни югалту фаигасенә тиң. Моны истә тотып, алдагы 15 елга Татарстан республикасында Милли мәгариф системын үстерү концепциясен булдыруны, ичшиксез, гаять актуаль әм выкытлы чара дип бәялисе генә кала. Шулай булуга карамастан, асылына карасак, бу концепция милли мәгарифнең төп максатына ирешүгә ярдәм итә ала микән? Максат дигәндә, матур, купшы, фәнни сүзтезмәләрнең асылында, минем аңлавымча, ялгышмансам, ике әйбер ята: милли үзаңы югары дәрәәдә булган, туган телендә сөйләшүне гамәлгә керткән, үзенчәлекле югары сыйфатлы мәдәниятле милләт тәрбияләү. Ләкин мәгариф өлкәсе белән генә чикләнеп, мәктәп кысаларында гына бу максатка ирешеп булмый шул. Ни кадәр методик яктан алга киткән, инновацион, камил педагогик алымнар, уку-укыту иһазлары, әсбаблары куллансак та, күпме ачык дәресләр, бәйгеләр һәм башка чаралар уздырсак та, күпме туган телдә сөйләшүне, милли мәдәниятне үзләштерүне бик кирәкле, мөһим нәрсә дип сөйләсәк тә, әгәр дә аларның үсешенә итимагый-социаль шартлар тудырылмаса, нәтиәгә ирешеп булмый. Моңа дәлил буларак соңгы ике дистә ел эчендә дәүләт тарафыннан телләр үстерү сәясәтенә карата кулланылган чараларны искә төшерә алабыз. Татарстан Республикасы халыклары телләре турындагы канун кабул ителгәнгә ничәмә-ничә еллар узды, бу канунга инде үзгәрешләр һәм өстәмәләр кертү хакында да тагын бер канун кабул ителгән иде. Татар телен дәүләт теле буларак гамәлгә ашыру дәүләт програмы эшләп килә. Ул програм республикабызга башта 50 миллион сумга төшкән иде. 2004 елда 9 елга дип кабул ителгән яңа програм бу саннан икеләтә күп бюджетны тәшкил итте. Сорау туа – әлеге чаралар нәтиәсендә татар теле чын мәгънәдә дәүләт теле була алды микән? Иң беренче чиратта телнең яшәеше, киләчәге буыннар дәвамчылыгы, яшьләр белән бәйле. Соңгы елларда татарча сөйләшергә теләүче яшьләр саны арта дигән фикер йөртүчеләр шактый. Чыннан да, Казанда гына ел саен төрле мәктәпләрдән, урта белем бирү йортларыннан 16 меңгә якын бала татар телен өйрәнеп чыга. Ләкин, шуңа карамастан, гамәлдә бөтен дөнья татарларының башкаласы булган Казанда татар телендә сөйләшүчеләр саны әллә ни артмый. Татар яшьләренең күпчелеге туган телен белми, белергә омтылмый да. Ә тел бит ул сөйләмдә кулланылыш тапкан очракта гына яшәргә сәләтле. Татар теленең киләчәген күзаллау өчен гади генә социологик күзаллау ясау житә. Үзебезгә гади генә бер сорау куеп, аңа ихлас рәвештә авап биреп карыйк: кайсыбызның балалары, оныклары татар телен яхшы белеп, аны дуслары, яшьтәшләре белән даими рәвештә аралашу теле буларак куллана? Әгәр дә жавабыбызны дөреслеккә, хакыйкатькә хыянәт итмичә, реаль ситуациядән чыгып бирәбез икән, әйе дип авыз тутырып әйтә алучылар саны бик аз булачак шул. Әйе, рәсми саннар, хисап ясау ягыннан карасак, татар теле үсешен чагылдыручы үзгәрешләр шактый. Ләкин, моңа карамастан, чын мәгънәдә яхшы сыйфатлы икетеллелек Татарстанда урнашмады. Бу парадоксаль күренешнең төп сәбәбен белгечләр дә, киң әмагатьчелек тә хөкүмәтебезнең татар теленә карата булган эзлексез, икеләнүчән сәясәтендә күрәләр. Соңгы вакытларда Татарстан хөкүмәте тарафыннан татар теле статусын ныгыту өчен бернинди диярлек ныклы чаралар күрелми, дигән фикер еш очрый. Шәһәр администрацияләре органнарында һәм муниципаль оешмаларда, төрле сәнәгать ширкәтләрендә һәм оешмаларда эш итү теле буларак урыс теле генә кулланыла. Дәүләт телләрен куллануны регламентлаштыру норматив-хокуки нигез, квалификацион база булмавы ул милли мәгариф алдында гына торган проблем түгел, бу башка өлкәләргә дә кагыла. Тел гамәли яктан куллануда булсын өчен, аңа ихтыя булдырырга кирәк. Менә монда инде гаилә көче дә, хәттә әмәгатьчелек көче дә итми бугай. Һичшиксез, телебезнең киләчәген булдыру өчен Татарстан хөкүмәте һәм шәһәр хакимияте татар телен яклау һәм үстерү максатында хәлиткеч чаралар күрергә тиеш. Күптән түгел генә интернет челтәрендә Анатолий Волков дигән тел белгече бу мәсьәләгә багышлаган ""Языковая политика в России: вытеснение нерусских языков в сферу факультативного"" исемле мәкаләсен чыгарган иде. Шуннан бер өзек китерәм: Димәк, әгәр дә без системалы рәвештә эш алып бара башламасак, бу концепцияләр бары тик кәгазьдәге концепция булып кына калачак. Һәм моны аның төзүчеләре үзләре дә бик яхшы аңлый булса кирәк. Моның өчен мәгариф өлкәсеннән тыш дәүләт күләмендә һәм регионнар итәкчелеге дәрәәсендә, сәүдә, транспорт, идарә итү, көнкүреш хезмәте өлкәләрендә дә сәяси, икътисади механизмнарны игеп, берьюлы системалы, комплекслы рәвештә эш алып бару зарури. Югыйсә, торгынлык заманындагы анекдоттагы сыман паездыбыз бик житез алга чаба дип күз буяу ниятеннән туктап торган поездның вагоннарын селкетү кебек була бу. Резедә Сәфиуллина Тарих институты галимәсе, филология фәннәре кандидаты""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Тел үсешенә итимагый-социаль шартлар кирәк,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0],7,Комментарийҙар,6058,https://www.azatliq.org/a/27118770.html,2015-07-16T10:46:02+00:00
"Рәсимә Ураҡсина исемендәге шиғыр конкурсы сиктәрендә шағир, тәржемәсе Сергей Янаки шиғырҙарын тәржемә иткән балалар иғтибарына: шиғырҙарығыҙҙы видеоға яҙҙырып беҙгә ебәрегеҙ. Улар интернет киңлектәрендә донъя күрә барыр. Конкурста ҡатнашҡан Мәләүез районы Ҡотош ауылының ""Миләшкәй"" балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүсеһе Ынйы ВӘЛИЕВАНАН видео көтәбеҙ. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ЫНЙЫ ВӘЛИЕВАНАН ВИДЕОЯҘМА КӨТӘБЕҘ,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Конкурстар,567,https://akbuzat-rb.ru/articles/competitions/2021-10-25/ynyy-v-lievanan-videoya-ma-k-t-be-2559559,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Нурия ИзмайловафикерләрАмерика кушма штатларында гомер иткән татар шагыйрәсе Нурия Измайлова вафат. Ул хакта шагыйрә Лилия Сәгыйдуллинахәбәр итте. Нурия Измайлова 1949 елда Башкортстанда туган. 1971 елда Казан дәүләт университетының тарих-филология факультетын тәмамлаган. Шуннан соң ул бер ел Үзбәкстанның Фирганә өлкәсендәге урта мәктәптә үзбәк балаларына рус теле һәм әдәбияты укыта, ә елга кадәр Уфа шәһәрендә рус теленнән дәреслекләр һәм методик кулланмалар чыгару буенча аваплы мөхәррир булып эшли. Соңрак Казанга күченә. Сиксәненче елларда гаиләсе белән Мәскәү шәһәрендә төпләнеп яши. 1996 елда гаиләсе белән АКШка күчеп китәргә мәбүр була. Беренче шигырьләре 1965 елда, әле 9 нчы сыйныфта укыган чагында басылып чыга. Соңрак Нурия Измайлова Казанда татар телендә алты шигырь һәм бер проза ыентыгын нәшер итә. Мәскәүдә русча тәремәдә бер китабы (""Ива на ветру"") һәм янә Казанда повесть, хикәяләрдән торган ыентыгы нәшер ителә.1982 елдан бирле ул Татарстан язучылар берлеге әгъзасы булды. Шагыйрә Башкортстанның күренекле татар шагыйре Йосыф Гәрәй үзенең шигъри остазы итеп саный. Америкадагы чор иатында ул милли мәсьәләләрне тирәнрәк күтәрә, сорауларны кискенрәк куя, дипсаныйаның каләмдәшләре. Бу үсеш-үзгәреш шагыйрәнең яңа гасыр башында басылып чыккан ""Адашкан"" һәм ""Язылмаган хатлар"" исемле ыентыкларындагы әсәрләрдә аеруча ачык сизелә.2013 елда Казанда иат әһелләре белән очрашуда ул соңгы вакытта шигырь язмавы, милләтнең киләчәге турында уйлануы хакында әйткән иде. ""Ул турыда мин бик күп уйланам. авап бирә алмыйм бу сорауга, бик авыр тема. Менә язарга да, аклану сүзе булса була инде, шул сорау мине бик чикли. Ни өчен дигәндә, мин белмим үзебезнең халыкның киләчәген. Әгәр без башка милләт булган булсак, безнең тарих икенче төрле булган булса, мин әллә ниләр язар идем. Шуңа күрә язасым килсә дә, язылмый"", дипсөйләгән иде Нурия Измайлова. Измайлова — ""Яратам"" (1981), ""Алтын тарак"" (1984), ""Мин зур үскәч"" (1986), ""Ива на ветру"" (1986), ""Минем әй"" (1987), ""Иң серле әкиятем"" (1989), ""ирдә"" (1993), ""Ак малай — минем энем"" (1995), ""Адашкан"" (2000), ""Язылмаган хатлар"" (2001), ""Тауга карап, таулар булып. "" (2011) исемле китаплар авторы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",АКШта татар шагыйрәсе Нурия Измайлова вафат,['Мәғариф' 'Хикәйә' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 1],4,Яңылыҡтар,2253,https://www.azatliq.org/a/32484897.html,2023-07-01T09:20:16+00:00
"– Быйылғы йәй ҡоро килде, ямғырҙар яумағас, ҡырҙа үлән юҡ, хет шаром покати! – тип ебәрҙе өсөнсөһө урыҫсалап. Шул саҡ ауылдың абруйлы аҡһаҡалы Рафиҡ ағай һүҙ алды. Ул залдағыларға һынаулы ҡараш ташлап торғандан һуң, былай тине: – Хөрмәтле етәкселәр, хафаланмағыҙ! Һөт етерлек! Ошонда йыйылған бөтә ауылдаштар исеменән алға ҡуйылған һөт планын үтәргә һүҙ бирәбеҙ. Планды һөткә һыу ҡушып булһа ла үтәйәсәкбеҙ, ант итеп әйтәм, шулай бит, иптәштәр? ! – Улай иткәндә, әлбиттә, үтәргә була! – халыҡ ҡыуанып китте, дәррәү ҡул сапты. Президиумда ултырған етәкселәр ҙә алҡыштарға ҡушылды. Иртәгәһен бөтә республика радионан беҙҙең ауыл йыйылышындағы сығыштарҙы көлә-көлә ябырылып тыңлай ине. Ҡайһы ғына тарафтарға барып сыҡһаҡ та: – Рафиҡ ағай һөт планын тултырамы унда? – тип, шаян һорауҙар биреп ҡаршыланылар.",ПЛАНДЫ НИСЕК ҮТӘРГӘ БЕЛДЕК,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Иҫтәлекле көндәр,802,https://henek.info/articles/++++/2025-05-06/plandy-nisek-t-rg-beldek-4225144,2025-05-06T15:00:00+00:00
"Фәүзия БәйрәмоваСоциаль челтәрләрдә күренекле язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмованың Байкал аръягындагы хәрби бүлектә Рамил Шәмсетдиновбелән булган хәл турындаязмасытаралды. ""Татар авабы"" дип аталган язмасында ул сигез хезмәттәшенатып үтергән 20 яшьлек татар хәрбие белән сентябрь башында үзен яндырып үтергән 80 яшьлек удмурт галиме Альберт Разингамәлеарасындагы охшашлыкны тасвирлый. Рамил Шәмсетдинов сигез урыс хәрбиен атып үтерде. ан тетрәндергеч бу ике вакыйга арасында уртаклык бар, бу – авап, милләтләрне кимсетүгә, телне кисүгә, шәхесне изүгә каршы канлы авап иде. Гасырларга сузылган шушы хурлыкны күтәрә алмыйча, удмурт кешесе үз-үзен үтерде, татар исә үзен мәсхәрәләүчеләрне юк итте. Үзенең намусын һәм гомерен ул бары тик шушы юл белән генә саклап кала иде…Моннан берничә ел элек Чаллы шәһәрендә 80 яшьлек Мисбах карт, башындагы түбәтәен салмаган өчен мыскыл иткән һәм кабинетыннан өстерәп чыгарып ташлаган урыс врачынатып үтергән иде, ди Бәйрәмова. Азатлык бу хәлләр һәм әлеге язма турында Фәүзия Бәйрәмова белән әңгәмә корды. — Рамил Шәмсетдинов сигез кешене атып үтергән бит. Алар арасында гаепсез кешеләр дә булырга мөмкин. Бу язмагыз аның гамәлен аклау буларак кабул ителмәсме? — Мин ул егетне акламыйм, мин аны яклыйм. Чөнки ул шушы юлга барырга мәбүр булды, ул хәзер яклауга мохта. Ул шундый шартларга куелды. Ул үзенең намусын шулай итеп кенә яклап, саклап кала ала иде. Әле чыккан мәгълүматларга караганда, аны башы белән унитазга тыкканнар, битең белән чистарт дип. Ничек инде ир кеше шушы әйберләргә риза булып торсын? Ир дигән ир беркайчан да риза булмый. Бигрәк тә ул бит әле Себер татары. Себерләр алар аюны егып өйрәнгән егетләр. Алар андый мескеннәр түгел. Кешене мондый шартларга куярга ярамый. Ә бу илдә гасырлар буе кимсетү бара. Кеше сугым сарыгы кебек һаман-һаман сузылып ятмас. Көн туды исә, кургаш табутларда сөлектәй егетләрне кайтаралар. Анда үлгән, монда үлгән, кыйныйлар, гарип калдыралар. Ата-аналары елый-елый эзли, таба алмый. Һәр көн диярлек шундый хәл. Русиядә бүген иң куркыныч урыннар армия казармалары, төрмәләр һәм психик авырулар хастаханәләре. Анда коточкыч хәлләр. Анда кешеләрнең сөякләрен генә түгел, аннарын сындыралар. Мин ул егетне яклыйм гына. Аның анасы юк, атасы авыру. Аның хәле бик авыр булачак. Аны йә төрмә көтә, йә психик авырулар хастаханәсе, йәки аны үтерергә мөмкиннәр, асылынып үлде дип әйтергә мөмкиннәр. Ул бала хәзер яклауга мохта. Мин бу язмамны шуңа күрә яздым. Чөнки бу очраклы хәл генә түгел, бу — нәтиә. Мин моның турында бик озак уйладым. Әгәр илбашлары, социологлар, психологлар, фәлсәфәчеләр, галимнәр, сәясәтчеләр бергә ыелып нәтиә ясамаса, милләтләр нигә болай коралга тотынды дип, коралга тотынучылар күп булырга мөмкин. Кыйнап үтерәләр дә, төреп ата-аналарына ибәрәләр. Беркем хисап бирми, беркемне хөкем итмиләр. Альберт Разин үзен яндырып үтергәч тә бернинди нәтиә, анализ ясалмады. Нигә сиксәнгә иткән танылган галимнәр урам уртасында үзләрен яндыра башлады дип беркем уйланмады. ан тетрәткеч нәрсә бит бу. Ә монсы икенче вакыйга булды. Бу егет үзен үтерүгә бармады. Асылынып үлүчеләр дә күп армиядә кыйнау, көчләүләрдән соң. Армиядә ирләрне көчлиләр хәтта. Бу егет аларны үтерде. Ул бөтенесе өчен үч алды, эчендә кайнагандыр инде бик нык. Татар авабы һәм үч алу булды. Егет чикне үтте, чикне үтүчеләр әле булачак дип уйлыйм. Русиянең милли сәясәтендә ниндидер үзгәреш булмаса, милләтләргә карата шушы әберләрен, каһәрләрен туктатмасалар, коралга тотынучылар бик күп булырга мөмкин. Без анализ ясаучылар гына. Без котыртучылар түгел, без — төртеп күрсәтүчеләр. Карагыз, гыйбрәт алыгыз, бәя бирегез, бу хәл кабатланмасын өчен нәрсә эшләргә кирәк, безнең сүзләргә дә колак салыгыз дип әйтеп торучылар гына без. Мин коралга ябышырга чакырмыйм, әмма бу баланың хәлен аңлыйм. Бөтен кеше дә үзен яндырып үтерә алмый, үзен дә башкаларны да үтерергә тиеш түгел кеше. гасырда кешене андый шартларга куймагыз. Шундый шартларга куясыз икән, авап, татар авабы шундый булачак. — Дини күзлектән караганда, бу гамәл хупланмый дип уйламыйсызмы? — Мин акламыйм, мин яклыйм. Аны без якламасак, кем яклар? Дин андый үлемнәрне тыйса да, үзеңне әберләгәннәргә авап бирергә куша. Ул егет алардан үзен әзалаган дәрәәдә берничек тә үч ала алмый иде. Кулына корал алып кырып салды. Моннан соң сак булырлар, гыйбрәт алсыннар. Башкалар да шушы юлга басачак, шуны әйтергә теләдем. — Тәртип органнары бу язмагызны көч куллануга чакыру буларак гаепләр дип курыкмыйсызмы? — Әйткәнемчә, мин коралга чакырмыйм, мин кисәтәм. Мин аны бик озак уйлап йөргәннән соң һәр сүзен уйлап яздым. Мин һич кенә дә котыртмыйм, мәбүр булачаклар дидем. — Әйе, 80 яшьлек татар карты белән 20 яшьлек татар егете, соң чиктә корал тотып, үзләренең намусларын сакладылар, шулай итеп, алар гасырлар буе изелгән, рәнетелгән милләтебезнең дә абруен саклап калдылар. Әгәр Россия, заманында үзе басып алган, урыс булмаган халыкларга каршы дошмани сәясәтен үзгәртми икән, ул милләтләр, ир йөзендә исән калыр өчен, татар мисалын кабатларга мәбүр булачаклар, чөнки бу илдә исән калыр өчен башка юл юк, дип язгансыз. — Әгәр башка юл булса, аны кулланган булыр идек. Мәхкәмәләр аша да көрәшеп карадык, ачлык та игълан иттек, пикетларга да чыктык, канун проектлары да тәкъдим иттек. Әмма юк, танк кебек өстебездән баралар. Телебезне бетерделәр, инде балаларыбызны шушы хәлгә куйдылар. Хәтта кечкенә генә кошчык та, үзенең өстенә ниндидер куркыныч ерткыч килә икән, ул аның өстенә очып-очып куна, үзенең үләсен белсә дә. Кош та үзенең нәселен саклый. Куян да бүре өстенә сикерә. Без дә шундый анварлар кебек почмакка, көрчеккә куып кертелгән хәлдә. Татарны гына түгел, янып үлгән удмуртның да, чуашларның да, Русиядә урыс булмаган бөтен милләтләрнең хәле турында әйтәм. Аларны почмакка куып керттеләр. Менә хәзер кайберләре өсләренә сикерә, кайберләре бәлки гыйбрәт алырлар, милләтемә иңеллек килер дип үзен яндырып үтерә. Моңа бер чик булырга тиеш. Яшь егетләр 80 яшьлек удмурт галиме кебек үзен яндырып үтермәячәк. Алар үзләрен саклау юлына басачаклар һәм дөрес эшлиләр дип уйлыйм мин. Мин дә үземне алай мыскыллатуга бармас идем. — Әмма ""дөрес эшлиләр"" дип әйтүегез, ничектер хуплау кебек кабул ителә. — Ә нишләсеннәр соң? Сез нинди юл тәкъдим итәсез? Кыйнап үтергәннәренме, асып куюларынмы, яткырып көчләгәннәренме? Башка юлы булса, шулай эшләсеннәр. Бүтән юллары юк бит, бөтенесе безнең үлем белән бетеп бара. Милләтне, телне, динне, шәхесләрне юк итәләр. Башка юлы булса, күрсәтсен Русия, үзенең басып алган халыкларына карата мәрхәмәтлелеген күрсәтсен.","Фәүзия Бәйрәмова: ""Коралга ябышырга чакырмыйм, әмма бу баланың хәлен аңлыйм""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Әңгәмә,6485,https://www.azatliq.org/a/30246309.html,2019-10-31T21:03:30+00:00
"Фотоһүрәттә Белорет ҡалаһындағы 25-се Тирмәкәй башҡорт балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәрен күрәһегеҙ. Тәрбиәселәре – Гөлгөнә Роберт ҡыҙы Хөснөтдинова, уның ярҙамсыһы Эльза Ғаяз ҡыҙы Вәлиева менән һәр көндәре шәп үтә уларҙың!",Белореттан шатлыҡлы хәбәр,['Дин' 'Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Конкурстар,223,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-05-28/belorettan-shatly-ly-h-b-r-4253679,2025-05-28T14:02:14+00:00
"Ә нисек тоторға һуң үҙеңде секунд һайын тыуып, үҙгәреп торған ситуацияларҙа? Ошо хәлдә мөхәббәт, изгелек ярҙам итеү ни эшләр ине? Һәр ситуацияла ошо һорауға бирелгән яуап – кешенең үҙе ул. Кешене уйлама, үҙеңде уйла, йәғни секунд һайын ошо һорауға нисек итеп яуап биреүеңде уйла. Сөнки шул яуап – һин ул. Сөнки һинең менән осрашҡан һәр кеше, һинең шул һорауға ниндәй яуап биререңде белеү өсөн ебәрелгән. Ҡартатайым әйтә торғайны: Һиңә һәр осраған кеше Хызыр Ильяс ул. Хызыр Ильяс урамда хәйерсе булып ултыра, һине һынап ултыра, шуға аҡсаңды бер ҡасан да йәлләмә, - ти ине. Ә беҙ йыш ҡына: Хәйерсе араҡы алыу өсөн аҡса йыя, - тип аҡса бирмәҫкә тырышабыҙ. Әммә! .. Хәйерсене уйлама, үҙеңде уйла. Изгелек итеү өсөн бүләк ителгән мөмкинселектән файҙалан. Эйе, һәр осрашыу, һәр осраған кеше (дошманмы, дуҫмы – уныһы мөһим түгел) беҙҙең өсөн бүләк ул. Мин кем? – тигән һорауға, Мин – мөхәббәт, изгелек, ярҙам итеү – тип яуап биреү мөмкинселеген тыуҙырған бүләк. Оло бүләк. Шул уҡ ваҡытта һин үҙең дә һәр осраған кеше өсөн бүләк. Шуға күрә тормошоңа килеп кергән һәр кешенең ҡайһы яғы менән бүләк икәнлеген, ниндәй бүләк икәнлеген таба бел, аңлай бел, яуап бирә бел. Ни өсөн килә һинең янға һәр кеше? Бел: һине бүләк тип килә. Һәм һиңә бүләк булып килә. Аллаһы Тәғәләнең оло, бөйөк һүҙе бар: Мин һеҙҙең янға фәрештәнән башҡа бер кемде лә ебәрмәйем. Наил Ғәйетбай Тамаша журналы, 2003 йыл, 2-се һан.",Бүләк,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,1391,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-22/b-l-k-4168103,2025-03-22T13:11:00+00:00
Бөрйән районы Байназар мәктәбенең 6-сы синыф уҡыусыһы Вадим Мозафаровтан тағы  бер хәбәр. Ул бик шәп кадр тотоп алған: өйөм өҫтөнә төлкө менеп ултырған да өй яғын күҙәтә. Ниндәй хәйлә ҡора икән был януар? Нимә күҙләй икән,Төлкө нимә күҙләй?,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,221,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-07/t-lk-nim-k-l-y-4148693,2025-03-07T13:14:00+00:00
"Өфөлә йәшәүсе 16 йәшлек үҫмер мутлашыусыларға ата-әсәһенең 12,5 миллион һум аҡсаһын күсергән. Ул сейфты асып, банкоматтар һәм курьерҙар аша мошенниктарға 12 миллион ярым һум аҡса биргән. Бының буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығында түбәндәгеләрҙе хәбәр иткәндәр. 2 декабрҙә үҙен тауар килтереү (доставка) хеҙмәткәре тип танытҡан кеше үҫмерҙән үҙенә килгән СМС-кодты әйтеүен һораған. Малай ул әйткәнде үтәгән. Артабан балаға үҙҙәрен ""Росфинмониторинг"" һәм ФСБ хеҙмәткәрҙәре тип таныштырған мошенниктар шылтыратҡан. Улар үҫмергә унан мәғлүмәттәр урлап, уның ата-әсәһенең банк иҫәптәренә ышаныс ҡағыҙы рәсмиләштерергә тырышҡан енәйәтселәр тураһында үҙҙәренең ғәҙәти әкиәттәрен һөйләгән. Үҫмер ҡурҡыуға ҡалған.  Ләкин уға бер вариант тәҡдим иткәндәр: аҡсаны ҡотҡарып ҡалыу өсөн уны һалым инспекцияһында декларацияларға кәрәк, имеш. Әгәр ул быны эшләмәһә, уға ҡаршы енәйәт эше ҡуҙғатыласаҡ һәм уға яуап бирергә кәрәк буласаҡ, тип ышандырғандар. Ҡурҡыуға ҡалған бала фатирҙа булған 867 мең һум аҡсаны йыйып, банкомат аша хәүефһеҙ иҫәпкә күсергән. Шулай уҡ  өйҙә сит ил валютаһы табылған (яҡынса 150,1 мең АҠШ доллары). Уны уҡыусы курьерға биреп ебәргән. Әсәһе өйгә ҡатҡас, уға, күрәһең, нимә булғанын һөйләгән. Ҡатын шунда уҡ улының алданғанын аңлаған һәм полицияға ғариза яҙған. Айырыуса ҙур күләмдә аҡсаға бәйле мутлашыу тураһында эш ҡуҙғатылған. Бындай шылтыратыуҙарға ышанмағыҙ! Ят номерҙарға яуап бирмәҫкә тырышығыҙ!","Бала бурҙарға 12,5 миллион һум аҡса биргән",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 1],6,Хоҡуҡ,1455,https://tanburz.ru/articles/kho-u-a-lau/2025-12-04/bala-bur-ar-a-12-5-million-um-a-sa-birg-n-4493825,2025-12-04T17:10:00+00:00
18 апрелдә Республика халыҡтарының милли кейем көнө билдәләнә. Белем усаҡтарында байрам айҡанлы төрлө саралар ойошторола.,18 апрель – Милли кейем көнө,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Был ниндәй көн икән,121,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2025-04-16/18-aprel-milli-keyem-k-n-4200484,2025-04-16T13:00:00+00:00
"Уфимский университет науки и технологий, резидент Межвузовского кампуса, совместно с ПАО «Сбербанк» готовит студентов к предпринимательству. Подписанное в 2024 году соглашение о взаимодействии расширило рамки сотрудничества и открыло новые возможности.",Резидент Межвузовского кампуса вместе со Сбером обучает грантовой деятельности,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,252,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-02-04/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-vmeste-so-sberom-obuchaet-grantovoy-deyatelnosti-4107226,2025-02-04T10:25:00+00:00
"1 июлдән Өфө менән Силәбе араһында «Ҡарлуғас» тиҙ йөрөшлө ҡала яны поезы йөрөй башлай. Электропоезд биш вагондан тора һәм сәғәтенә 160 километрға тиклем тиҙлек ала. Маршрут һәм юл хаҡы тураһында тулыраҡ мәғлүмәт әлегә асыҡланмаған. - 1 июлдә Өфөнән Силәбе йүнәлешендә яңы «Ҡарлуғас» осасаҡ. Киләһе йылда Ошондай уҡ электропоездарҙы Һамарға Һәм Магнитогорскиға ебәрәсәкбеҙ, — тип хәбәр итте Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров. Уҡығыҙ","Өфө-Силәбе маршрутында - ""Ҡарлуғас""",['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Аңлатма,432,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-09/f-sil-be-marshrutynda-arlu-as-4271245,2025-06-09T17:05:00+00:00
"Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим. Теләк теләү, доға уҡыу – Аллаһты иҫкә алыу, йәғни зекер ҡылыу үҙе бер матур ғибәҙәт. Шулай уҡ оло сауаптарға өлгәшеү юлы ла. Эй, Раббым, Аллам! Һин – ғәләмдәр Раббыһы. Барлыҡ маҡтауҙарыбыҙ Һиңә! Һин ғәфү итеүсе! Һин – мәрхәмәт, шәфҡәт, рәхимлек, миһырбанлыҡтың Үҙе. Аллаҡайым! Ошо көнгә хәтлем миңә, туғандарыма, халҡыма, барлыҡ мосолмандарға биргән бәрәкәтең, киң ризығың, сикһеҙ ниғмәттәрең, һаулыҡ, белем, юғары дәрәжәләр биргәнең, тыныслыҡта, матур тәбиғәттә йәшәткәнең өсөн Һиңә сикһеҙ шөкөр әйтәбеҙ. Ошо биргән бәрәкәттәреңдән киләсәктә лә беҙҙе айырма! Минең, атай-әсәйемдең, туғандарымдың белеп һәм белмәй, йәшерен эшләгән гонаһтарыбыҙҙы, зинһар, ғәфү ит! Мәрхүм булған мөьмин ата-бабаларымдың, нәҫел-нәсәбемдең, халҡымдың һәм бөтә мосолмандарҙың гонаһтарын ғәфү әйлә. Раббым! Аллаһ Тәғәләм! Минең һәм атай-әсәйемдең, туғандарымдың күңелдәренә, йөрәктәребеҙгә иман нуры һал, имандарыбыҙҙы ныҡ ҡыл, беҙҙе тура юлыңдан алып бар, көфөрлөккә төшөрмә! Миңә һәм туғандарыма, милләттәштәремә файҙалы ғилем, камил аҡыл, асыҡ-айныҡ зиһен, күркәм холоҡ, юғары әҙәп-әхлаҡ бир! Юлдарыбыҙҙы асыҡ ҡыл! Уҡыуҙарыбыҙҙа, эштәребеҙҙә еңеллек һәм ҙур уңыштар насип ит! Ниәтләгән изге ғәмәлдәребеҙҙе башҡарып сығырға ярҙам ит! Таҙалыҡ-һаулыҡ бир! Ер менән күк араһында булған барлыҡ бәлә-ҡазаларҙан, ер йөҙөндәге хәүеф-хәтәрҙән, шайтандың асыҡ һәм йәшерен үәсүәсәһенән, зәхмәт ҡағылыуҙан, яуыз кешеләрҙең яманлыҡтарынан, насар юлдаштарҙан, сихырҙан, күҙ тейеүҙән беҙҙе Үҙең һаҡла, Үҙең яҡла! Беҙҙе хәйерселектән, аслыҡтан, яңылышыу-хаталаныуҙан, гонаһтан, ялҡаулыҡтан, яңғыҙлыҡтан, бөлгөнлөктән, вайымһыҙлыҡтан, ҡыйын хәлдәрҙән, төрмәнән, ут-һыу афәтенән, яман эштәрҙән, бурысҡа батыуҙан, ғафил булыуҙан, наҙанлыҡтан, зинһар, Үҙең һаҡла! Аллаҡайым! Шулай уҡ беҙҙе үҙ нәфселәребеҙ менән ҡалдырма! Раббым! Миңә, атай-әсәйемә һәм туғандарыма хәйерле, бәрәкәтле, бәхетле оҙон ғүмер, бәхетле ҡартлыҡ насип ит! Беҙҙе ауыр һынауҙар менән һынама, тәүбәләребеҙҙе ҡабул ҡыл. Ете һаныбыҙ теүәл булһын, тән һәм рухи ғәриплектән һаҡла! Беҙгә әхирәткә күскән саҡта еңел үлем бир. Һуңғы тәһәрәтте лә үҙебеҙ алырға яҙһын. Был донъяла эшләгән барлыҡ изгелектәребеҙ, Аллаҡайым, Һинең ризалығың өсөн булһа икән. Раббым! Беҙҙең имандарыбыҙҙы, йорттарыбыҙҙы, бала-сағаларыбыҙҙы, мал-тыуарҙарыбыҙҙы, мөлкәтебеҙҙе, донъяларыбыҙҙы янғындан, ут-һыуҙан, ел-ямғырҙан, йыртҡыс-хайуандарҙан, ҡош-бөжәктәр зарарынан һәм төрлө ауырыуҙарҙан, афәттәрҙән Үҙең һаҡла, Үҙең яҡла! Һин – яҡлаусы, һаҡлаусы, шуға ла беҙ Һиңә генә һыйынабыҙ. Эй, Аллам! Беҙгә бәхетле, иманлы, бәрәкәтле оҙон ғүмер бир. Хәләл ризыҡтарыңды киләсәктә лә беҙгә киң ҡыл, ныҡлы иманыңдан, бәрәкәтеңдән айырма. Йөрәктәребеҙҙе таҙа, саф ҡыл. Хәләл байлыҡ бир, хәрәмдән йыраҡ ҡыл. Беҙгә таҙалыҡ-һаулыҡ, бәхет, ике донъя рәхәте бир. Эй, Раббым! Беҙҙең үҙебеҙҙе, балаларыбыҙҙы һәм нәҫел-нәсәптәребеҙҙе намаҙ ҡылыусыларҙан, мөьмин мосолмандарҙан ит. Беҙ һәм беҙҙән һуң киләсәк быуыныбыҙ иманлы, тәртипле, тәүфиҡлы булһын. Ҡыҙ һәм ир балаларыбыҙға иманлы, аҡыллы, тәүфиҡлы тормош иптәштәре насип ит! Беҙгә был донъяла ислам динендә йәшәп, мосолман булып, баҡыйлыҡҡа еңел күсергә насип ит. Һуңғы һүҙебеҙ «Лә илаһа иллаллаһ» булһа икән. Йә, Аллам! Ҡәберҙәге һорауҙарыбыҙҙы еңел ал, ҡәбер ғазабынан һаҡла, уны киң һәм яҡты ҡыл. Беҙҙе тамуҡ утынан йыраҡ ҡыл. Ҡәберҙәребеҙгә фәрештәләр уң яғыбыҙҙан килеп, ғәмәл дәфтәрҙәребеҙҙе уң ҡулыбыҙға тапшырһа икән. Фирдәүси йәннәт насип ит! Эй, Раббым! Ҡиәмәт көнөндә лә сират күперенән осоп ҡына сыҡһаҡ ине. Ожмах ҡапҡаларын үҙ ҡулдарыбыҙ менән асып инергә насип ит. Амин. Аллаһ Тәғәлә изге доғаларыбыҙҙы ҡабул ҡылһын.",Теләк теләү сере,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Аңлатма,3601,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-22/tel-k-tel-sere-4546637,2026-01-22T15:18:00+00:00
"5Индус Таһиров: ""Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак""Гомерен татар халкының киләчәгенә, бәйсез дәүләттә яшәү омтылышына багышлаган күренекле татар галиме, академик, тарих фәннәре докторы, профессор, сәясәтче Индус Таһировка 24 майда 80 яшь тула. Индус ага – 90 елларда булган сәяси-итимагый үзгәрешләрдә роль уйнаган, Татарстан суверенлыгы декларациясе кабул ителүгә зур өлеш керткән шәхесләрнең берсе.1990 елның августында ТАССР Югары Советында декларация турында кайнар бәхәсләр барган вакытта, нәкъ менә аның иң саллы сүзе үтә дә инде. Ул депутатлар алдында Татарстанның Русиягә бәйле булмаган, Русия белән бертигез дәрәәдә торган мөстәкыйль субъект булуын дәлилли. Таһиров ул вакытта депутат түгел, ә Казан дәүләт университетының тарих факультеты деканы була.90 нчы еллар, Ирек мәйданыТатарстан рәсмиләре 1991 елның августында Мәскәү белән яңа берлек (союз) килешүе нечкәлекләрен килештерергә барган вакытта, Миңтимер Шәймиев Татарстан делегациясе рәисенең урынбасары итеп Индус Таһировны билгели. Таһиров Мәскәүдә Татарстан суверенлыгын яклап чыга һәм тарихи фактлар ярдәмендә дәллилләп тә күрсәтә. Нәтиәсе – яңа берлек килешүенә Татарстан, РСФСР составына кермичә, мөстәкыйль республика булып керергә тиеш була. Әмма 18 августта Мәскәүдә путч башлана һәм нәтиәдә Советлар Берлеге таркала. Татарстан, яңа килешү имзаланмагач, берлек беткәнгә, мөстәкыйль дәүләт булып түгел, Русия эчендә кала.1992 елда яңа Русиянең федераль үзәге төбәкләр белән сөйләшүләр алып бара башлагач, Татарстанның икътисад комиссиясенә Индус Таһировны да кертәләр. РСФСР икътисад министрының урынбасары Андрей Шаповальянц белән булган сөйләшүдән соң Таһиров Татарстанга нефть, бюджет, милли банк һәм салымнар алып кайта. Ягъни республика үзендә булган нефть катламнарына хуа булып, бюджетын тулыландырырга, салымнарны үзендә калдырырга һәм милли банкын булдырырга мөмкинлек ала. Татарстан фәннәр академиясе академигы Индус Таһиров Русия бүгенге хәлендә яши алмаячак, дип белдерә. Таһиров фикеренчә, Русия федерализм юлыннан киткәндә генә зур дәүләт булып кала алачак. ""Зур дәүләт булып калырга исәбе бар икән, ул вакытта федерация һәм конфедератив элементлар булырга тиеш һәм Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак"", ди галим. Индус Таһиров (у) 2011 елда Шыгырдан СабантуендаТаһиров – татар милли хәрәкәтен әйдәп баручы идеологларның берсе. елларда Таһиров үзе оештыручыларның берсе булган Дөнья татар конгрессын итәкли. Татар халкының милли-мәдәни үсешенә зур өлеш кертә, Русия төбәкләрендә, чит илләрдә яшәүче татарлар белән элемтәләр урнаштыра. Хәзерге конгресс эшчәнлегенә карата ул: ""Милләтебезне туплап, дәүләтчелегебезне аякка бастыруны максат итеп куйса, дөресрәк булыр иде"", дип әйтә. Индус Таһиров 1936 елда Татарстанның Лениногорск районы, Иске Шөгер авылында туа. Әлмәт шәһәрендә урта мәктәп бетерә, 1963 елда Казан дәүләт университетының тарих һәм филология факультетын, 1966 елда әлеге уку йортында аспирантура тәмамлый һәм шунда ук белем бирә башлый. Таһировның хезмәтләре Русиядәге инкыйлаблар һәм милли хәрәкәткә, Татарстанның милли дәүләт төзелешенә багышланган. Галим беренчеләрдән булып Русиянең сәяси-итимагый үсешендә милли факторга игътибар итә, борынгы заманнардан хәзерге вакытка кадәр татар халкының дәүләтчелек тарихын киң яктырта. Галим 1986 елда Татарстанның, 1997 елда Русиянең атказанган фән эшлеклесе дәрәәсенә, 2002 елда Татарстан дәүләт бүләгенә лаек була.","Индус Таһиров: ""Татарстан бәйсез рәвештә дөнья мәйданына чыгачак""",['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яҙмыш,3393,https://www.azatliq.org/a/27742581.html,2016-05-19T23:22:53+00:00
"Белорет районы Абҙаҡ урта мәктәбенең 1-се синыф уҡыусылары Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы тарафынан үткәрелгән ""Иләү - 2024"" конкурсы еңеүселәре.","""Иләү - 2024"" конкурсы еңеүселәре",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,152,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-31/il-2024-konkursy-e-e-sel-re-3990863,2024-10-31T11:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБүген, 17 гыйнварда башкорт активисты Фаил Алсыновка хөкем карары чыкты. Прокуратура аны 4 елга колония-яшәүлеккә утыртуны сорады. Хөкемдар кырысрак эш итте - Алсынов 4 елга гомуми тәртиптәге колониягә хөкем ителде. Хөкем чыгарылганда урамда 5 меңнән артык кеше Фаилгә азатлык таләп итте. Мәхкәмә утырышы иртәнге 9.30-га билгеләнгән иде. Аңа кадәр мәхкәмә бинасы каршына халык агылды. Төрле ирдә полиция машиналары, каядыр юллар трактор белән ябылган иде, дип сөйләде анда булган кешеләр. Шуңа машинада килүчеләр машиналарын еракта калдырып килергә мәбүр булды. Халык белән бергә полиция, ОМОН кебек куәт структураларыннан хезмәткәрләр дә ыелган иде. Баймакта интернет әкрен эшләде, күп очракта хәбәрләр соңлап килде. Фаил Алсынов мәхкәмә бинасына кереп киткәндә аны халык ""Азатлык"" дип кычкырып озатты. Фаил халык ягына борылды, елмайды, барысы да яхшы яки рәхмәт дигәнне аңлатып кулын күтәрде һәм мәхкәмә бинасына кереп китте. Аның белән бергә аның адвокаты Илнур Сөендековта бар иде. Утырышка аккредитация алган берничә журналист керә алды. Утырыш озак бармады. Карар инде 15 гыйнварда ук әзер булгандыр дип фаразлаучылар бар. Мәйданга кешеләрнең күпләп килүен күреп, хакимият артык шау-шу тудырмас өчен аны 17 гыйнварга күчерде. Кичә 20 гә якын активист тоткарланды. Халык куркытылды. Шулай да, халык Алсыновка хөкем карары чыгарылган көнне дә мәйдан тутыры килде. Төрле хисапларга караганда, 5 меңнән артык кеше килгән. Алсыновны гаепләүче як - прокуратура аны 4 елга колония-яшәүлеккә утыртуны сорады, хөкемдар Элина Таһирова 4 елны калдырды, ә менә колония-яшәүлек урынына гомуми тәртиптәге колония бирде. (Гомуми тәртиптәге колониядә шартлар кырысрак санала - ред. ) Алсыновның адвокаты Илнур Сөендеков моны гаделсез карар дип әйтте. Сүз уңаеннан, Элина Таһирова - ""Башкорт"" оешмасын экстремистик дип таныган, бу хакта карар чыгарган хөкемдар. Алсынов үз гаебен танымыйм, диде. Мәхкәмә залында ук кулга алынды, утырыш узган залдан чыккач, аңа теләктәшлек күрсәтергә килгән халыкка рәхмәтен белдерде, моны беркайчан да онытмаячкмын диде. ""Гаебемне танымыйм, һәрвакыт гаделлек, үз халкым һәм республикам өчен көрәштем. Инша Аллаһ, күрешербез, мин мондый карарны көтмәдем, бу карарны шикаять итәчәкбез. Хәбировның сәясәтен аңламыйм. Алда ни булачак - белмим"", диде ул. Адвокат Сөендеков, Баймактагы мәхкәмәдә булган хәлләрнең хокук, юриспреденция белән бернинди дә уртаклыгы юк, дип белдерде. ""Прокурор ""колония-яшәүлек"" сорады, анда шартлар башкача, карар үз көченә кергәнче Алсынов өйдә калырга тиеш иде, әмма хөкемдар берсен дә тыңламады, үзенчә эш итте. Фаил шунда ук кулга алынды"", диде ул. Берничә сәгать узуга карамастан, халык мәйданнан китмәде, таралмады. Кешеләрне куып-таратыр өчен ОМОН көче дә кулланылды, дистәгә якын кеше тоткарланды. Кешеләр күздән яшь чыгара торган газ сиптерелгәне турында да әйтте. Берара ОМОН халыкны калканнар белән этеп чыгарырга тырышты. ОМОНга кар атучылар да күренде. Кешеләр Алсыновның автозакка утыртып алып кителүен көтте, әмма ул чыгарылмады. Халык мәйданнан таралмады. Уфадан өстәмә ОМОН көчләре китерелде. Соңрак автозаклар Фаил Алсыновны мәхкәмә бинасыннан алып китте. Мәхкәмә бинасы янындагы халык тарала башлады. Баймактагы хәлләр уңаеннан берничә белгечнең фикерен белештек. ""Хакимият үзе мәхкәмә каршына басачак""Чит илгә китәргә мәбүр булган активист Руслан Габбасовозак еллар Фаил Алсынов белән бергә көрәште. Ул Алсыновның хөкем карары турында фикерен әйтеп, хакимият бүген үзенә хөкем карары чыгарды дип әйтте. — Кызганыч, Башкортстан халкының өметләре акланмады, Фаил Алсыновка 4 ел төрмә карары чыгардылар. Хакимият курка. Хәбиров үзеннән күпкә дәрәәле булган Фаилне иректә калдырырга шүрләде. Хакимият үз-үзенә карар чыгырады, ул үзе дә тиздән мәхкәмә каршына басачак, шул вакыйгаларны ул үзе якынайтты. Халыкны куркыттылар, активистларны кулга алдылар, әмма кешеләр барыбер килде, тагын да күбрәк булып килде. Мин Фаилне якыннан беләм, аның гаиләсен беләм. Фаил утыртылса да, аның дуслары, фикердәшләре аның гаиләсен караусыз калдырмаячак. Әмма Фаил иректә булырга тиеш. ""Халык сугышка карата фикерен үзгәртер дип ышанам""Рөстәм Салаватов— програмист, Куштауны ялаучыларның берсе. Украинага каршы сугыш башлангач, гаиләсе белән Төркиягә китәргә мәбүр булды. Салаватов бүгенге хәлләр кешеләрнең аңын үзгәртер дип ышанам дип сөйләде Азатлыкка. — Мин яхшыга өметләндем, әмма акыл белән Куштауны яклаган вакытлар узды, хакимият кырысланды, каты тотачакларын аңлый идем. Утырттылар, чөнки чыгарсалар, каршылык тагын да артачагын аңлый хакимият. Фаилне кызганыч, ул — лидер, Фаил бу көрәш юлын үзе сайлады. Гаиләсе кызганыч, авыр булачак. Урамга күп кеше чыкты. Каршылыклар булырмы - белмим. Әмма бүгенге хәлләрдән соң кешеләрнең аңы аз гына булса да үзгәрер дип өметләнәм. Хакимият аларга каршы эшләгәненә төшенер, сугыш кирәкмәгәнен аңлар. Сугышка каршы позиция төгәлрәк булыр дип ышанам. Алсыновны утырту Хәбировка да, аның хакимиятенә дә бернинди уңай баллар өстәми. Алсыновның чит илгә китәсе килмәде. Бу — аның позициясе. Оппозиционерлар Алексей Навальный, Илья Яшинкебек үз халкым белән, үз иремдә калырга тиешмен, ахырга кадәр көрәшәчекмен дип санады. Ул чын лидер, киләчәктә Башкортстан итәкчелегендә була алырлык кеше. Каһарманнар авыр юлдан уза. ""Тел мәсьәләсен күтәрсә, халык террористка әверелә""Илшат Киньябаев— тарих укытучысы. Тумышы белән Башкортстаннан, кечкенәдән үк Оренбурда үскән. Русия Украинага басып кергәч, Төркиягә, ә аннан Германиягә күченә. Аның фикеренчә, башкортларга карата басым тагын да артачак. — Башкортлар моңа кадәр дә каршылык күрсәтте, узган елны да туктамадылар, үз сүзләрен әйтеп килделәр, урамга чыктылар, Мәскәүне чаралар күрергә мәбүр иттеләр. Хәбиров Мәскәү алдында баш иеп, аның сүзен үтәгәнен күрәтергә теләп үзе үк әләк язды. Фаил Алсынов - башкорт милләтен кайгыртан лидер. Аның халык алдында бер кыек эше дә юк. Хәбиров намуслы кешегә яла якты. Һәм бүген ялган лингвистик экспертиза ярдәмендә аннан-моннан әтмәлләнгән инаять эше нигезендә Фаилне 4 елга утырттылар. Кызганыч, Русиядә вазгыять шундый: башкортмы ул, татармы ул, башка урыс булмаган халыкмы - үз хокуклары турында сөйли икән, теле, мәдәнияте, туган ягын яклый икән, хакимият бу кешеләрне террорчы дип игълан итә. Нишләсен соң башкортлар? Шуңа Украина ягында сугыша да бит ул, Мәскәүнең изүенә чыдый алмаганга бара мондый адымга. Алга таба ни булыр? Хакимият вазгыятьтән файдаланып, басымын тагы да арттырачак, башкортларны куркыту әелдереләчәк. Чечня башлыгы Рамзан Кадыровүз кешеләрен ничек куркытып бастырып торса, Башкортстанда да шулай булачак. Баймакта кешеләр коралсыз басып тора, ә аларны ОМОН кыйный. Бу кешеләрнең аңы үзгәрерме? Кем булса да хакимият турында башкача уйлый башлар дип өметләнәм. Хәтта Украинага каршы сугышка китүче башкортлар да Фаилне яклап чыгыш ясады, алар да башкорт теле, башкорт ирләренең тар-мар ителүе турында искә төшерде. Хәзер мантыйкларын эшкә игеп, башкортларны кем талый, кем аларны куллана, без дөрес якта сугышабызмы соң дигән сораулар биреп, аларга авап табарга тиешләр. Тарихы вакыйгаларны искә төшерәсем килә. 1920 нче елларда Кызыл армиядәге башкорт хәрбиләрен Украинага баш күтәрүчеләрне, азатлыклары өчен көрәшкән украиннарны бастыру өчен ибәргәннәр һәм шул вакытта большевиклар башкортларның каршы чыгуларын бастырган, шул ук солдатларның ата-аналарын, туганнарын кыйнап, үтереп йөргән. 100 ел элек булган хәлләр бүген дә кабатлана. Фаил Алсынов— башкорт милли хәрәкәте лидерларының берсе, хакимият тарафыннан тыелган ""Башкорт"" оешмасының элекке итәкчесе.1986 елны Зилаер районы Юлдыбай авылында туган. Мәктәпне авылда тәмамлаган. Башкорт дәүләт университетының тарих факультетында укыган. Спорт белән шөгыльләнә, шахмат уйнарга ярата. Хатыны белән дүрт бала үстерәләр.2007 елдан ""Күк бүре"" башкорт оешмасы әгъзасы була. 2011 елда Бөдендөнья башкорт корылтаенда эшли башлый. 2014 елда яңа итәкче белән фикер каршылыгы сәбәпле аннан китә. Шуннан соң ""Башкорт"" оешмасын итәкли. 2020 елда оешма Русиядә экстремистик дип танылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Фаил Алсынов дүрт елга хөкем ителде. ""Аны утыртучылар тиздән үзләре мәхкәмә каршына басачак""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0],6,Башҡортостан,8103,https://www.azatliq.org/a/fail-alsynov-durt-yilga-hokem-itelde/32777867.html,2024-01-17T14:45:42+03:00
"Өсәү тигәне, теге үҙе әрепләшкән тиңдәштәре һәм мин. Икәүләшеп сығып барғанда уҡ: Сафуанға тауыш бирербеҙ тигәйнек, кире уйларбыҙ, ахыры. Кем ул Хәсән Назар? Теге Уфа йүкәләрен яҙған шағирмы? – тип минән һоранылар. Премияның яҙмышы шунда хәл ителде.","Өфө йүкәләренең авторымы? Хәсән Назар кем ул? "" Рәлиф Кинйәбаев",['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Мәҙәниәт,249,https://shonkar.com/news/culture/2025-03-21/f-y-k-l-re-ne-avtorymy-h-s-n-nazar-kem-ul-r-lif-kiny-baev-4166229,2025-03-21T08:55:00+00:00
Быйыл 3 декабрҙән алып 5-нә саҡлы Өфөлә Халыҡ-ара бизнес аҙналығы үткәрелеүе тураһында хәбәр иткәйнек инде. Бөгөн Башинформ агентлығында ошо ҙур сараға арналған матбуғат кноференцияһы булып уҙҙы.,"Күрһәтеү өсөн түгел, һөҙөмтә өсөн эшләргә",['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Иҡтисад,195,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-11-27/k-r-te-s-n-t-gel-mt-s-n-eshl-rg-4485158,2025-11-27T13:25:00+00:00
"Фестиваль кунакларын каршы алучы кызларБыел кинофестивальгә дөньяның 53 иленнән 703 әсәр ибәрелгән. Бәйге програмына сайланган иң яхшы 60 кинофильм арасында Татарстаннан да 6 әсәр бар. Картиналар 6 номинациядә көч сынаша. Күпсанлы фильмнар арасыннан иң яхшыларын һәм кызыклыларын ничек сайлап алырга? Азатлык сораштырган белгечләр һичшикесез каралырга тиешле биш кинофильмны атады.1. ""Үксез бала"" (""Ничье дитя""), СербияӘсәр урманда кыргый булып үскән малайның яңа тормыш шартларына яраклашырга тырышуы хакында. Урманда туган ""маугли-малай""ны бүреләр тәрбияләп үстерә. Аны балалар йортына алып киләләр. Беренче вакытларда малайга бик авыр була. Аны сугышта катнаштыру өчен тормышка яраклаштыралар. Вакыйгаларның мондый борылыш алуы коточкыч тәэсир калдыра, бу тарихны ахырына кадәр караган кеше авыр хисләр кичерә. Тик фильм искиткеч яхшы төшерелгән. Ярымкыргый бер заттан ул нормаль кешегә әверелә. Тик ахыр чиктә ул барыбер сугыш афәтенең бер корбаны була.2. ""Норжмаа"", КытайНорджмаа – дошман булган ике яугирне килештерүче хатын-кыз, ана. Бу картинада нибары өч актер – Норджмаа һәм бер-берсен дошман күргән, тик шул шартларда яшәргә мәбүр булган ике солдат катнаша. Норджмаа үзенең батырлыгы, үз-үзен корбан итәргә әзер булуы аркасында аларны килештерә ала. Бу фильмда табигать шулкадәр матур ки, ул фильмда мөстәкыйль рәвештә катнаша, дип әйтеп була.3. ""Зират караучы"" (""Смотритель кладбища""), ИранНәфис фильм зиратны карап торучы карт хакында. Ул каравылчы гына түгел, ырчы да. еназа вакытында көйләп догалар укып, шуның белән көн итә. Көннәрдән бер көнне радио барлыкка килә. Кешеләр ырларны-догаларны радио аша тыңлый башлый. Каравылчы карт моны авыр кичерә, кешеләр арасында популярлаша башлаган транзисторлардан көнләшә. Шул ук вакытта фильмдагы халәт якты, иңел итеп бирелгән. Белгечләр беравыздан бу фильмны искиткеч яхшы төшерелгән дип бәяли. Режиссер бик нечкә һәм үткен итеп иске, күнегелгән тормышның яңалык белән очрашуын күрсәтә алган. Монда шаяру, ор сүз бик күп. Әсәрдә каравылчы картның шәхси фаигасе генә түгел, ә мәрхүмнәрне соңгы юлга озату йоласы үзгәрү, аның элеккеге тирәнлеген, әһәмиятен югалта баруы проблем итеп күтәрелә. ""Зират караучы"" фильмыннан күеренеш4. ""Антигона"", РусияАнтигона ул – корбан, дөрес карар белән хыянәт арасында сайлап алырга мәбүр булган кеше. Вакыйгалар кыргыз ирендә бара. Автор грек әсәрен аутентик кыргыз ирлегенә күчергән. Фильм беренче чиратта, трагедияне бәян итүдә Сокуровның стилистикасы күренеп торуы белән кызыктыра. Фильмның режиссеры – Александр Сокуровның укучысы булу да моңа тәэсир ясагандыр. Икенчедән, кайбер үлемсез темаларны теләсә-нинди милли нигезгә күчерергә мөмкин булганлыгы янә исбатлана. ""Антигона"" фильмыннан күренеш5. ""Фатыйма Республикасы"", ФранцияКартина Ираннан Франциягә күчеп килгән кыз турында. Франциядә ул феминист кызлар хәрәкәте әйдаманына әверелә. Ул хатын-кызларның иреге өчен көрәшә. Фильмның төп каһарманы тәрбияләнгән мохит, мәдәният белән Европа мәдәнияте бәрелешен күзәтү, әлбәттә, кызык. ""Фатыйма Республикасы"" фильмыннан күренешБыел татарча кинолар карап буламы? Быелгы фестивальнең конкурс програмында татар киносын тәкъдим итүче бер генә тулы метрлы нәфис фильм да юк. Ә кыска метрлы фильмнар бар. Мәсәлән, фестивальдә Казан режиссеры Фирүзә Зиннәтуллина төшергән""Гыйшык алмасы""әсәре күрсәтеләчәк. Бу картина татар киносын гәүдәләндерүче бердәнбер эш булып тора. Сугыш ветераны 9 май алдыннан иске ташландык лагерьга килеп, уйлары белән яшьлегенә кайта. Ул анда үзенең беренче мәхәббәтен очрата. Баш каһарман язмышны үзгәртергә теләп, кызны тиздән һәлак булачагы турында кисәтергә тели. Төп рольдә – Рабит Батулла. Документаль фильмнар арасыннан""Мәрани мәчете. Тормышка ашырылган гореф-гадәтләртарихы""исемле кыска метрлы документаль фильм. Авторы – Ренат Хәбибуллин. ""Бисмилла итеп укы""документаль фильмын Литва режиссеры Шамил Гомәров төшергән. Бу әсәр Литва мөселманнары, аерым алганда Клайпеда мөселман әмгыяте, Литва татарлары тарихы хакында. ""ЗК""– кыска метрлы документаль фильм. Режиссеры – Руслан Вәлиев. Фильм әфган сугышы вакытында һоспитальдә эшләгән татар кызы Рәйхан турында. Бик яшьли ул Әфганстанда булып кайта һәм соңрак аңа военкоматтан шәфкать туташы булып хезмәт итәргә чакыру килә. Сугыш утында булып, үлем һәм имгәнүләрне күреп, гранатомет атышы астында калып, солдатларга кан биреп, батырлыклар күрсәтеп өенә кайтканнан соң, үзгәртеп кору вакытында түрәләрнең битарафлыгы, түбәнсетүе, бюрократлык, эшендәге хезмәттәшләренең кырын карашлары һәм эгоизмы белән очраша. Фестивальнең бәйгедән тыш програмында да татарлар, Татарстан турында фильмнар шактый. Байбулат Батулланың ""Ноль ярым"" кинофильмнан күренешНаил Хәйретдиновның""Апата"", Байбулат Батулланың""Ноль ярым"", Булат Минкинның""Оста"", Ришат Нәфыйковның""Безнекеләр"", Ренат Кәримов-Сайганың""Туганнар"", Ренат Казаковның""Мактаулы нефтьче"", Айдар Габрәфыйковның""Тере су"", Влада Васильеваның""Радик Сәлимов"", Тимур Садыйковның""Ничек итеп өй шартларында шайтанны чакырырга"", Зөфәр Хәйруллинның""Ходай кушканча"", Ренат Хәбибуллинның""Зөфәр хәзрәт Лотфуллин. Хезмәткә багышланган гомер"", Фәйзрахман Камалның""Борынгы Болгар табышмаклары"", Рудамир Абдуллинның""Имам"", Алексей Китайцевның ""Патшалар кылычы. Фәрит Сәйфел-Мөлеков""һәм Миңтимер Шәймиев турында""Иман"", Әнвәр Габдрахмановның ""Казан алтыны сере"", Фәнис Камалның""Һәркемнең үз юлы"", Алексей Барыкинның""Декларация""фильмнары. Казан мөселман кинофестивалендә Уфадан Вадим Вәлиуллинның""Кредит""фильмы Кинотавр фестивалендә иң яхшы кыска метрлы картиналар арасында иңеп чыккан. Ә""Курчак""фильмы режиссеры Диана Әүхәдиева (Мәскәү – Казан) Сөембикә-ханбикә хакында фильм төшерергә ниятли. Шулай Камилә Сафинаның (Мәскәү)""Тукта""фильмы. ""Ирләр сайлаган юл""документаль фильмы – Ямал ярыматавында газ чыгаручы ирләр турында өч хикәя. Фильм каһарманнары – төрле төбәкләрдән урыс, татар, башкорт, чуаш һәм кореялы ирләр. ""Ата Бәет""исемле кыска метрлы документаль фильмы репрессия корбаны булган Торакул Айтматовның каберен эзләү хакында. Ул – танылган язучы Чыңгыз Айтматовның атасы. 1938 елда атып үтерелгән ата каберен улы юллый. Бу фильмда тасвирланган хәлләр кыргыз халкына гына түгел, татар халкына да кагылышлы, Чыңгыз Айтматовның әнисе татар. Башкортстанда төшерелгән""Тәүбә""картинасы да татар кешесе турында. Режиссер Вилюра Исәндәүләтова бер татар бабае тарихын сөйли. Франсуа Конденың""Тынычлык сөюче дин. Ислам""дип аталган картинасы Беларус татарлары яшәешен сурәтли. Моннан тыш шулай ук фестиваль анатарларына""Моабит дәфтәре"", ""Батырлык гасырларда калыр"", ""Тукай"", ""121"", ""Шүрәле"", ""Габдрахман Әпсәләмовның сүнмәс уты"", ""Фильм турында фильм. Ак чәчәкләр""күрсәтеләчәк.",Казан фестивалендә иң яхшы биш фильм. Белгечләр киңәше,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Мәҙәниәт,6578,https://www.azatliq.org/a/27966629.html,2016-09-06T09:11:40+00:00
"Илнар ГалинУзган атна Баймак районында ""Башкорт"" оешмасы ыены узды. Оешманың районнарда эшләүче итәкчеләре, 50 гә якын башкорт активисты катнашты. Рәис сайлау мәсьәләсекүтәрелде. Илнар Галинбашкорт милли хәрәкәткә узган ел Башкортстанның Баймак районы Граф күлеянында булган хәлләрдән соң кереп китә. Бер ел узуга диярлек аңа итәкчелек дилбегәсе тапшырыла. Азатлык Илнар белән оешмада нинди үзгәрешләр көтеләчеге, рәсми хакимият белән мөнәсәбәтләр, Башкортстанда башлык сайлау һәм республикадагы татар теле статусы турында сөйләште. — Илнар, яңа вазифагыз белән котлыйбыз. Сез Азамат Галин(Башкорт корылтеның элекке итәкчесе — ред. ) белән туганнармы әллә? — Рәхмәт. Юк, безнең арада туганлык юк, бары тик фамилиябез генә бер. — ""Башкорт"" оешмасы уңышлы гына эшләп килә иде, ни өчен кирәк булды рәисне алмаштыру? ыенда тагын ниләр сөйләшенде? — ыен бары тик рәисне сайлау максаты белән оештырылды. Бу төп сорау иде. Яңа рәисне сайлау мәсьәләсен Фаил Алчынов Яңа ел бәйрәмнәреннән алда күтәрде, әмма без ризалашмадык, кичектердек. Яз тагын бу мәсьәлә килеп басты. Быел ""Башкорт"" оешмасының барлыкка килүенә 5 ел тулды. Сүз дә юк, оешма уңышлы эшләп килде. Фаил Алчынов инде 10 еллап иимагый эшне тартып бара, ""Башкорт""та үз вазифаларын иренә иткереп башкарды, үз илкәсенә авыр йөкне тартып килде. Без аның эшчәнлегеннән тулысынча канәгать. Әмма оешма торгынлык кичермәсен, алга үсеш кичерсен дигән фикергә килдек. ыенга ике атна кала миңа рәислекне тәкъдим иттеләр, әмма баш тарттым, икеләндем. Республикада хәлләр дә төрле бит, башлык сайланырга тора, гомумән тынычлык юк, дип ризалашмаган идем. Әмма ыенда ризалаштым. Үзем милли хәрәкәткә очраклы килеп кердем дисәң дә була. Узган елны Баймак районының Темәс авылындабулган хәлләрдән соң кушылдым. 6 октябрьдә Граф күле буенда ыен булды. Мине Баймак районыда ""Башкорт"" итәкчесе итеп сайлап куйдылар. 2019 елның 14 гыйнварында мин Фаил Алчыновның урынбасары итеп сайландым. Ягъни оешма эчендә кайнап йөри башлавыма бик аз вакыт узды. Сүз уңаеннан, ул вакытта мине Фаил урынына сайлыйбыз дисәләр, мин ике дә уйламыйча куанып кабул итәр идем. Эйфория чагы иде, кан кызган чак. Әмма Фаил, егетләрнең ничек эшләвен күргәч, акыл керә башлады. Шуңа да мин рәислеккә озак ризалашмадым. — Беренче чиратта нәрсә шикләндерде? Сез эшмәкәр, итимагый эш сезнең эшчәнлеккә зыян салыр дип курыкмыйсызмы? — Фаил киеренке тормышта яшәде, әле дә шулай. Тел мәсьәләсе калкып чыкканда ""Башкорт"" оешмасы мәйданда иде, Торатауны яклап та зур эшләр башкарылды. Итимагый эш белән шәхси томыш юкка чыга, Фаилның гаиләсенә дә авырга туры килгәндер. Милли хәрәкәт эше рәхмәтсез. Гел тәнкыйтьлиләр, гел кер эзлиләр. Арыды Фаил да, әмма ул акыллы кеше буларак, милли хәрәкәткә яңа кешеләр килергә тиеш дип фикер йөртте. ""Егетләр, яңа кеше килсен, булды"" дип әйтте. Аңларга кирәк аны. Сәбәпләре күп. Менә мин аның кебек булдыра алырмынмы дигән шик бар иде. Милли хәрәкәткә басым да бар. Тоткарлауларны да күрдек. Дөнья башкорт корылтаеннан соң басым тагын да көчәйде. Төрле язучылар, журналистлар, әмәгать эшлеклеләре, сәясәтчеләр безнең оешманы хурлый башлады. Күңелсез күренеш. Кат-кат уйладым, риза булмыйча килдем, ыенда инде ризалык бирдем. Гаиләмә килгәндә, туганнарга әйтеп тормадым. Берәр хәл була калса, алар кайгырачак. Мин Уфада, алар авылда яши. Кәләшем дә риза булмады, нигә кирәк ул сиңа диде. Әмма хәзер булган эшкә салават, эшләргә кирәк. Әлбәттә, мин әзер дип әйтү генә иңел, әллә нинди вазгыять барлыкка килә ала. Тик оешма бер рәистән генә тормый. Аның урынбасарлары, шурасы бар. Дусларга, көрәштәшләр ярдәм итәр дип өметләнәм. Эшмәкәрлеккә зыян килмәс дип уйлыйм. Икесен дә бергә алып барырга тырышырмын. Аның аша басым ясауга итмәсләр дип өметләнәм. Кыскасы, күз күрер. — Сез оешмага үсеш кирәк дидегез. Оешманы ничек үзгәртергә телисез? Нинди ниятләр, планнар бар? — Фаил егетләр белән бергә ""Башкорт"" оешмасын танытыр өчен, аның дәрәәсен күтәрү, халыкның аңа ышанычын арттыру өчен күп тырышлык салды. Халык арасында оешма ихтирам казанды. Әмма бу итимагый оешма һәм аның һәрвакыт финанслар белән проблемнары бар. Мин эшмәкәр буларак, аны икътисади яктан көчле оешма буларак үстерәсем килә. Ни дисәң дә, бар нәрсә дә акчага барып төртелә. Бәйсез эшләр өчен финанс иреклек кирәк. 10 ел эшмәкәрлек белән шөгыльләнгә күрә акча табуда тәрибәм бар. Чынында гел көрәш, гел каршылык чаралары, митинглар. Бераз арытты бу форматта эшләү. Спорт, мәдәни чаралар оештырасы килә. Бик гади булган башкорт яшьләр көннәрен уздырырга да ирек бирмәделәр. Башкорт яшьләре арасында футбол, волейбол турнирларын оештырырга телибез, әмма залны арендага бирмиләр. Аптыраш. Кесәдә акча булганда бу мәсьәләләрне хәл итү иңелрәк. — Мәдәни, спорт чаралары аңлашыла, әмма ""Башкорт"" оешмасы нәкъ сәяси көч буларак ихтирам казанды. Сезнең сүзләр оешманың сәясәттән читләшергә тели дигәнне аңлатамы? — Юк, безнең бу эшчәнлек дәвам итәчәк. Тел, мәдәният, федерализмны яклау – бу эшчәнлекнең төп юнәлешләре. Юнәлешләр, сәясәт үзгәрмәячәк. Фаил бер төрле эшләде, Илнар капма-каршы эшләр алып барачак дип уйларга кирәкми. Безнең оешма зур, үзаллы карар кылу юк. Төрле хәлләр булды, мәсәлән, ниндидер мәсьәләдә Алчынов каршы була, ә калганнар хуплый иде. Шура, ыен белән хәл итү каралган. Киңәшләшеп эш итәбез. — 8 сентябрь Башкортстанда башлык сайлау була. Башлык вазифасын вакытлыча башкаручы Радий Хәбиров ""Башкорт"" оешмасы турында тискәре бәяләмәбирде. Аңа карата мөнәсәбәтегез нинди? Аның өчен тавыш бирәчәксезме? Хакимият белән элемтәләрне ничек корырга ниятлисез? — Элемтәләр килеп чыкса, начар булмас иде. Алар да халык өчен эшлибез диләр. Без дә шул халык дип йөрибез. Килешергә кирәк. Иң начар солых та сугыштан яшхырак. Сайлауларга килгәндә, атна саен ыелышабыз, киңәшләшәбез. Кемне сайларга, кайсы намзәтне хупларга дигән сорауга үзем өчен дә авап юк. ""Башкорт"" оешмасы исә карашынязды. Хәбиров – Мәскәү тарафыннан куелган кеше, эшләргә тели, әмма күреп торабыз, Башкортстанда кадрлар кытлыгы. Аның хакимятне формалаштыруы да тәнкыйтьләнде. Куярлык кеше юк. Хәбировка карата шәхси фикерем бар, әмма әйтәсем килми әлегә. — Башкортстанда яшәүчеләрнең күпчелеген татарлар тәшкил итә. Татар милли хәрәкәте белән нинди мөнәсәбәтләр корырга телисез? Республикада татар теленә дә дәүләт статусын бирү мәсьәләсенә фикерегез нинди? — Армиядә хезмәт иткәндә иң якын дусларым татарлар булды. Икесе дә Татарстаннан, алар миңа ныклы терәк иде. Мин моңа кадәр дә ник башка оешмалар белән эшләмибез дигән сорау куя идем. Башкорт белән генә түгел, башка милли оешмалар белән эшләргә кирәк. Мәсәлән, Күштау мәсьәләсе икән, аның тирәсендә башкортлар гына яшәми бит, татарлар да, урыслар да гомер кичерә. Аларны да бу проблем борчый. Башкортстанда билгеле оешмалар бар икән, мин аралашырга ачык. Без бергәләп уртак тел таба алсак, яхшы булыр иде. Татарстаннан итимагый оешмаларны күзәтәм. Руслан Айсин, Айрат Фәйзрахманов кебек әмәгать эшлеклеләре белән танышмын, аларның фикерләре миңа ошый. Башкортстанда тагын бер телгә дәүләт теле статусын бирү соравына авап бирергә әзер түгелмен. Монда татар түгел, башкорт телен дә кысалар. Татарстанда да шул ук проблем. Тел мәсьәләсе татарларга караганда башкортларда кискенрәк тора. Шуңа күрә дә ярсыган халык урамга, мәйданга чыкты.","Илнар Галин: ""Хакимият белән уртак фикергә киләсе иде""",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0],5,Башҡортостан,7175,https://www.azatliq.org/a/30142804.html,2019-09-04T21:05:01+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика сәламәтлек саклау министры сүзләренчә, хәзерге вакытта Башкортстанга урта медицина хезмәткәрләре һәм ашыгыч ярдәмдә эшләүчеләр кирәк, чөнки яшь белгечләр аз килә. Башкортстанга ашыгыч ярдәм күрсәтә торган 340 медицина хезмәткәре итми. Бу хакта бүген, 20 майда хөкүмәттәге оператив киңәшмәдә республика сәламәтлек саклау министры Айрат Рәхмәтуллинәйтте, дип иткерә""Аспекты"". ""Безнең медицина оешмаларында 75,8 меңнән артык кеше эшли, шуларның 15 меңнән артыгы - табиблар, 37 меңнән артыгы урта медицина хезмәткәрләре. Шуңа карамастан медицина эшчеләре итеп бетми"", дигән ул. Министр сүзләренчә, хәзерге вакытта Башкортстанга урта медицина хезмәткәрләре һәм ашыгыч ярдәмдә эшләүчеләр кирәк, чөнки яшь белгечләр аз килә. Планда каралганча, республикада 10 мең кешегә 103 урта медицина хезмәткәре туры килергә тиеш, ә хәзергә алар 96,32 генә диелә (6,5 процентлап итми). Ашыгыч ярдәмдә эшләүчеләргә килгәндә, 10 мең кешегә шундый 5,65 белгеч туры килә, 12,8 процентлап итми. ""Хәзерге вакытта республиканың ашыгыч ярдәм системында 2303 кеше, шул исәптән 163 табиб һәм 2140 урта белгеч эшли, тагын 340 хезмәткәр кирәк"", дигән Айрат Рәхмәтуллин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанга ашыгыч ярдәм күрсәтә торган 340 медицина хезмәткәре итми,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1308,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanga-ashigich-yardam-kursata-torgan-340-meditsina-hezmatkare-jitmi/32955047.html,2024-05-20T15:17:27+03:00
"Яугир әсәһе ул. Улы Нияз инде өс йыл махсус хәрби операция биләмәһендә. Өс йыл әсәнең йөрәге урынында түгел. «Ниязым – минең беренсе балам. Фарсы теленән «бүләк» тигәнде аңлата исеме. Тормошома ла оло бүләк булып килеп инде ул, – тип һөйләй Әнисә апай. – Һаман хәтеремдә: олатаһы уны өс йәшендә генә атҡа атландырғайны. Һин елерһең, эй елерһең Ҡартатай аттарында, Эй елерһең, шәп елерһең, Саң ҡалыр арттарыңда,  – тигән дүрт юллыҡ килгәйне шул саҡ кинәт кенә күңелемә». Иртә һөйләшә Нияз. Йәш тә дүрт айында инде бер нисә һүҙҙән торған һөйләмдәр менән аралаша ала. Бәләкәй генә көйөнсә «Перовский»ҙы бейергә өйрәнә, алтынсы класта мәктәп сәхнәһендә Салауат Юлаевты уйнап йөрөй. Тамашаларҙан һуң оҙаҡ ҡына шул ролдән сыға алмай, батыр образында йәшәп тә ала. Шундай рухлы, илһамлы, илһөйәр бала була йәштән. БДУ-ның Нефтекама филиалында иң яҡшы студенттарҙың береһе иҫәпләнә, юрист һөнәрен үҙләштерә. Уҡыуҙа ла, йәмәғәт эштәрендә лә, сәнғәттә лә ал бирмәй. Аҙаҡ ағайҙарының, олатаһының өлгөһөндә әрмегә юллана. Үҙ ваҡытында өйләнә лә: Дәүләкән һылыуы Юлиә менән ике балаға атай-әсәй булалар. Мобилизация иғлан ителгәс тә, тәүгеләрҙән булып юллана. Хушлашҡанда ла тыныс, хатта ышаныслы тота үҙен. Төшөнкөлөккә бирелгән, паника тыуҙырған ҡайһы берәүҙәрҙең хәбәрен кире ҡаға. Әсәһен дә сабырлыҡҡа өндәй: «Әсәй, ишетмә, тыңлама юҡ-барҙы. Тыныс бул, зинһар. Мин ҡайтам. Мотлаҡ ҡайтам! » «Улым ана ниндәй ныҡ. Мин дә шулай булырға тейеш. Мин бит хәҙер һалдат әсәһе», – тип ҡабатлап торам эстән, ә күҙ алмаһын әсе йәш өтөп алып килә. » Ялға ҡайтып киткән Нияз. Хәҙер ул үҙгәргән. Көлдөрөп, шаярып йөрөүҙәре юғалған, һүҙгә һаран, уйсан булып ҡалған. Быларҙы яҡындары аңғара, әлбиттә.  Ялында ла һәләк булған дуҫтарының, яуҙаштарының ғаиләләрен барлап сыҡҡан, иҫтәлектәрен тапшырып, йылы һүҙ табып, хәлдәрен белгән. «Тормоштоң ҡәҙерен нығыраҡ аңлай башланым, – тип һөйләгән Нияз. – Иң мөһиме – илдең һәм балаларҙың киләсәге. Шуларҙы һаҡлайбыҙ бит инде. Шунда булыуыбыҙ менән намыҫыбыҙҙы ла һаҡланыҡ. Унда мин бүтәндәрҙе ҡайғыртырға, башҡалар өсөн йән атырға өйрәндем. Берәй сетерекле хәлдә эргәмдәгеләр өсөн борсола башлайым: балаһы, ата-әсәһе, ҡатыны бар. иҫән генә булһын инде. » Улы менән ғорурлана Әнисә Муса ҡыҙы. Уның ут эсенән ҡайтып, бындағы яҡындарына сабырлыҡ, өмөт өләшеп йөрөүе һәм ныҡ, көслө булыуына һоҡлана ла. Һәм үҙе лә өлгө ала. Улы бит: «Ундағы егеттәр өсөн ҡатыны һәм әсәһенең көтөүе – шундай ҙур терәк. Ә минең һеҙ икегеҙ ҙә бар һәм һәр ваҡыт йөрәгем түрендә генәһегеҙ», – тигән. Был һүҙҙәрҙе иң ҙур бүләк итеп һаҡлай әсә һәм өҙөлөп улын көтә. Роза Хөснуллина.",Яугир әсәһе,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,2571,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-11-18/aldat-s-e-4472313,2025-11-18T16:44:00+00:00
"Ә һеҙ беләһегеҙме, Башҡортостан халҡының 84 проценты көн дә Интернет ҡуллана икән. Ә тағы 6 процентлабы аҙнаһына бер булһа ла инеп сыға ти. Был күрһәткестәр 15 йәштән өлкәндәрҙе иҫәпкә индергән. Мәғлүмәттәрҙе Башстат биргән. Эй, ҡарттар Интернет беләме ни тимәгеҙ.  Йәштәрҙән ҡалышмайҙар икән. Һандар күрһәтеүенсә, Интернетҡа инеүселәрҙең иң күбе – 60-69 йәшлектәр (15,8). Унан ҡала 35-39 йәшлектәр (11,8) һәм 30-34 йәштәгеләр (10,6). Сығанаҡ: Башинформ.",Интернетта ҡарттар ҙа балыҡ кеүек йөҙә,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,454,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-05/internetta-arttar-a-baly-ke-ek-y-4185641,2025-04-05T10:17:00+00:00
"Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары социаль йүнәлешле закондар ҡабул итте. Өс һәм унан күберәк бала тәрбиәләнгән ғаиләләрҙә үҫкәндәр ҡала йәмәғәт транспортында бушлай йөрөй ала. Музей, ял һәм мәҙәниәт парктары, күргәҙмәләргә инеү ҙә түләүһеҙ була. Ошондай льготалар уҡыу йылы дауамында ғәмәлдә ҡала, - ти парламент рәйесе урынбаҫары Тамара Танһыҡҡужина.",Башҡортостанда күп балалы ғаилә булыу отошло,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 1 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],6,Яңылыҡтар,356,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-17/bash-ortostanda-k-p-balaly-ail-bulyu-otoshlo-3851653,2024-07-17T11:08:00+00:00
"КФУфикерләр22 ноябрьдә Казан федераль университетының (КФУ) тышкы эшләр департаменты янында Росгвардия вәкилләре иран студентларын кыйнап, полиция бүлегенә алып китү дипломатик әналга китерә язды. Әлеге хәлгә Иранның Русиядәге илчесе, Казандагы Баш консулы кысылырга мәбүр булды, вазгыятьне Иран тышкы эшләр министры белешеп торды. Иранның Казандагы Баш консулы Давуд Мирзахани КФУ вәкилләре һәм Иран студентлары белән очрашкан. ""Русия полициясенең рәхимсез гамәлләрен тикшерергә кирәк. Безнең студентларга мондый мөнәсәбәткә түзеп тора алмыйбыз. Иранның чит илләрдә укучы ватандашлары ихтирамга һәм гадел мөнәсәбәткә лаек. Студентларның хокуклары тулысынча яклануга ирешәчәкбез"", диде ул. КФУдагы очрашу видеосын Канал КСИР телеграм каналыкитерә. Иранның Казандагы консуллыгының рәсми телеграм сайтында әлеге вакыйга тулысынча яктыртылып бара. Бу уңайдан Русия тышкы эшләр министрлыгына протест нотасына да әзерләнәдиелә. Моннан тыш, КФУның халыкара эшләр вице-президентына протест хаты язылачак дип белдерелә. КФУ студентларның виза үзәгендә килеп туган проблемнарына аңлатма бирергә тиеш диләр консуллыкта. ""Иран Ислам Республикасының Баш консуллыгы әлеге үкенечле инцидент өчен гаеплеләр табылганчы бу мәсьәлә белән шөгыльләнергә ышандыра""диеләдипломатик оешма белдерүендә. Иранның Русиядәге илчесе Казем әләли Х (элекке Твиттер) социаль челтәрендә шулай бу вакыйга турында берничә твитчыгарды. Иран тышкы эшләр министры Аббас Аракчида Казанда иран студентларының хәлен белешеп торды дип язды ул. Консуллыкта хәбәр итүләренчә, шимбә иртәсенә тоткарланган ике студент та ибәрелгән. КФУ итәкчелеге виза өчен белешмәләр бирүне атнасына биш көн башкарачакбыз дип вәгъдә иткән. КФУның миграция исәбе бүлеге янында шау-шу зур чиратлар аркасында килеп чыккан. БРИКС вакытында студентлар каникулга ибәрелде. Кире Казанга килгәннән соң аларга тиз арада тышкы элемтәләр департаментыннан виза озайту өчен белешмә алырга кирәк булган. Бүлек атнага ике тапкыр гына эшләгәнлектән, кара таңнан анда 200 ләп кеше ыела. Бөтен кеше талон алырга чиратка баса. Аи Фязуынча, берникадәр вакыттан соң бер студент кызның хәле китә, этеш-төртеш башлана. Моны күреп, КФУ хезмәткәрләре ашыгыч ярдәм һәм Росгвардия вәкилләрен чакыра. Ираннан килгән ике студент куәт оешмалары катышуына каршы килмәкче була. Росгвардия вәкилләре аларны иргә яткырып кыйный һәм полиция бүлегенә алып китә. Кыйнаувидеосынберничә Телеграм канал чыгарды. Татарстан басмалары эчке эшләр министрлыгына сылтанып язуынча, бер студентка виза кагыйдәләрен бозу өчен административ беркетмә төзелгән. Икенчесенә, полициягә карата көч куллану өчен инаять эше ачылган.22 ноябрьдә әлеге вакыйгалар барганда Казан федераль университетының 220 еллык юбилее уздырылды. Бәйрәм көнне КФУ янында Русия патшасы Александр Беренчегә һәйкәлачылды. Бәйрәм тантаналарына Русия премьер-министры урынбасары Дмитрий Чернышенко, Русия фән министры Валерий Фальковта килгән иде.22-24 октябрь көннәрендә Казанда зурлап БРИКС саммиты узды. Барлык студентлар читтән торып укуга күчерелде, аларга тулай торакларны бушатырга кушылды. Студентларда бу ризасызлык уятты, алар хокукларын яклап прокуратурага мөрәәгать итте, ләкин моңа карап бернинди үзгәреш булмады. Актив студентларга басым ясалды һәм аларны ""сөйләшергә""чакырдылар. Укулар 1 ноябрьдә генә башланды. Русиядә","Казанда Иран студентларын полиция кыйнаудан соң Иран консулы ""мондый мөнәсәбәткә түзеп тормыйбыз"" диде",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0],7,Яңылыҡтар,3291,https://www.azatliq.org/a/33213152.html,2024-11-23T11:20:56+00:00
"3 февралдә Өфөлә Башҡортостан Республикаһы Башлығы граждандар йәмғиәте институттары әүҙемселәре менән осрашты. Сарала Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары һәм граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү буйынса совет, Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы, Бөтә Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан Республикаһындағы төбәк штабы вәкилдәре, әүҙем йәмәғәтселәр ҡатнашты. Граждандар йәмғиәте институттары етәкселәре былтырғы эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре, алдағы осорға пландар хаҡында һөйләне, шулай уҡ бер нисә башланғыс менән сығыш яһаны. Мәҫәлән, республика Башлығы ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары һәм гражданлыҡ йәмғиәте институттарын үҫтереү советы рәйесе Зөлфиә Ғайсина физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙе тәрбиәләү һәм торлаҡҡа ҡағылышлы хоҡуҡ мөнәсәбәттәре өлкәһендәге ҡануниәтте камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәрен еткерҙе, шулай уҡ мәктәптәрҙә мөһим мәсьәләләр тураһында дәрестәр үткәреүгә махсус хәрби операция ветерандарын, күренекле әҙәбиәтселәрҙе, журналистарҙы, блогерҙарҙы, йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәрҙәрен йәлеп итеү башланғысын индерҙе. – Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров граждандар йәмғиәте вәкилдәре менән осрашты. Радий Фәрит улы йәнә бер тапҡыр йәмәғәт эшмәкәрлегенең йүнәлешен билдәләне: барыһы ла фронт өсөн, барыһы ла еңеү өсөн! Рәсәй бөгөн коллектив Көнбайыш яғынан көслө баҫым аҫтында йәшәй. Беҙҙең бурыс – йәмғиәтте туплау, кешеләрҙе берҙәм маҡсат тирәләй берләштереү. Тик шулай ғына илебеҙ үҙенең бойондороҡһоҙлоғон һәм суверенитетын яҡлай ала. Муниципалитет башлыҡтарының ҡатмарлы миссияһына айырыуса иғтибар бүленде. Был йәһәттән мин үҙем өсөн аныҡ бурыс билдәләнем — уларға ярҙам күрһәтеү кәрәк, айырыуса урындағы берләшмәләр менән аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуған осраҡта. Йыш ҡына низактарҙың сәбәбе – хоҡуҡи нормаларҙы аңламау. Тәжрибә күрһәтеүенсә, күп бәхәстәр аныҡ закондар ярҙамында еңел һәм тиҙ хәл ителә. Был эш үҙенең һөҙөмтәлелеген иҫбатланы ла инде: республиканың бер нисә районында граждандарҙы ҡабул итеүҙә мөрәжәғәттәрҙең күбеһе ыңғай хәл ителде. Йылдар буйына ғәҙеллек даулаған кешеләрҙең хоҡуҡтары тергеҙелә. Шул уҡ ваҡытта йәмғиәттә ыҙғыш тыуҙырыусыларға ҡарата принципиаль позицияны һаҡлауҙы дауам итәсәкмен. Бындай ваҡытта тотороҡлоҡто ҡаҡшатҡан һәр псевдоактивист, ғәмәлдә, дошмандарыбыҙ мәнфәғәтендә эшләй. Бындай күренештәргә һаҡ ҡарарға, ә ул кешеләр менән иҫәпләшмәҫкә саҡырам. Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы аппаратына һәм беҙҙең ярҙамсы Максим Божкоға осрашыуҙы сифатлы техник ойошторғаны өсөн айырым рәхмәт белдерәм. Радий Фәрит улы, беҙ, Кеше хоҡуҡтары буйынса совет ағзалары, һеҙҙең курсты тулыһынса уртаҡлашабыҙ һәм республика һәм ил алдында торған мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә һәр яҡлап ярҙам күрһәтергә әҙербеҙ. Бергәләп Башҡортостанды көслөрәк итәсәкбеҙ, – тине Зөлфиә Ғайсина. Радий Хәбиров бер нисә тапҡыр билдәләүенсә, Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары буйынса совет граждандар йәмғиәте үҫешенә баһалап бөткөһөҙ өлөш индерә. Шулай уҡ Кеше хоҡуҡтары буйынса совет рәйесе, Рәсәй Федерацияһы Президенты советнигы Валерий Александрович Фадеев та Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы Кеше хоҡуҡтары буйынса советы командаһына рәхмәт белдерҙе. Был – профессионализмды ғына түгел, ә кешеләрҙең хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен яҡлау эшенә ихлас тоғролоҡто ла юғары баһалау. Башҡортостанда 6,6 меңдән ашыу коммерцияға ҡарамаған ойошма бар. Граждандар йәмғиәте институттары һаны буйынса Волга буйы федераль округында беренсе урынды биләйбеҙ. Башҡортостан Төбәк-коммерцияға ҡарамаған ойошма өсөнсө секторҙы үҫтереү буйынса бөтә Рәсәй рейтингында тәүге 20 төбәк иҫәбенә инә. Республика коммерцияға ҡарамаған секторҙы үҫтереү буйынса Рәсәй лидерҙарының береһе булараҡ нығынды. Төбәк коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға ярҙам итеү һәм социаль хеҙмәттәр күрһәтеүгә тотоноу механизмдары буйынса илдең иң яҡшы өс субъекты рәтендә. 2022 йылдан башлап республика Башлығы Гранттары фондынан социаль проекттарға 700 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән. Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған ойошмалары Президент гранттары конкурстарында ҡатнашып, социаль проекттарға 1,3 миллиард һумдан ашыу федераль аҡса йәлеп иткән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Беҙҙең бурыс – йәмғиәтте туплау, кешеләрҙе берҙәм маҡсат тирәләй берләштереү",['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 0],7,Сәйәсәт,4223,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-02-04/be-e-burys-y-m-i-tte-tuplau-keshel-r-e-ber-m-ma-sat-tir-l-y-berl-shtere-4564932,2026-02-04T22:15:00+00:00
"Башҡортостанда Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә  билдәле рәссам, Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы Сергей Марченконың Донбасс күмере. Еңеүҙең йөҙҙәре күргәҙмәһе асылды. Сергей Марченко портреттарҙы крафт ҡағыҙҙа күмер менән эшләй. Ул был комбинацияны ҡағыҙ фоны тире төҫөнә тап килеүе, ә күмер геройҙың йөҙ һыҙаттарын һәм тойғоларын ентекләп башҡарырға мөмкинлек биреүе менән аңлата. Оҫталыҡ дәресендә портрет геройы МХО ҡатнашыусыһы Юрий Лысов булды. Былтыр йыл аҙағында ул демобилизацияланған һәм реабилитациянан һуң төбәк ауыл хужалығы министры урынбаҫары вазифаһын башҡарыуға тотонған. -  Мин Запорожье өлкәһендә хеҙмәт иттем, минометсы булдым, ә хеҙмәтте Барс подразделениеһында мотоуҡсылар ротаһы командиры вазифаһында тамамланым. Мин сәнғәтте ныҡлап аңламаһам да, картина аша кешенең характерын еткереү өсөн ҙур талант кәрәк тип иҫәпләйем, — тип үҙ фекере менән уртаҡлашты ул. Оҫталыҡ дәресе ваҡытында рәссам студенттарға буласаҡ картина геройының эске донъяһын теүәл сағылдырыу өсөн уның менән алдан танышырға кәңәш бирҙе. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Хәрби рәссам студенттарға оҫталыҡ дәресе үткәрҙе,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Иҫтәлекле көндәр,1700,https://henek.info/news/++++/2025-08-22/h-rbi-r-ssam-studenttar-a-o-taly-d-rese-tk-r-e-4360083,2025-08-22T18:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Бердәм Русия"" праймеризында Т-80 ""Алеша"" танкы итәкчесе, Русия каһарманы Рәсим Баксиков һәм  Дәүләт шурасының гамәлдәге депутаты - былтыр көз ихтыяри буларак сугышка киткән эшкуар Марат Галиев иңгән. ""Бердәм Русия""нең Татарстан Дәүләт шурасында депутат булырдай намзәтләрне сайлап алу праймеризында Украинадагы сугышта катнашкан ике хәрби иңгән. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Беренчел тавыш бирү сайтындагы мәгълүматка күрә, Т-80 ""Алеша"" танкы итәкчесе, Русия каһарманы Рәсим Баксиковөченче урында тора. Исемлектәге 41 нче урынны Дәүләт шурасының гамәлдәге депутаты - былтыр көз ихтыяри буларак сугышка киткән эшкуар Марат Галиевалырга мөмкин, дип яза басма. Аңа Батырлык ордены бирелгән. Украинадагы сугышта булып кайткан тагын иде хәрби мөгаен ""Бердәм Русия"" исемлегенә керә алмас. Мәсәлән, хәрби Ленар Хәлилов 93 нче генә урынга чыккан. Татарстанның ""Алга"" батальонының медицина взводы итәкчесе урынбасары Олег Денисюк, башка контрактчылар һәм ихтыярилар -Эльс Галиев, Әсхәт Гарифуллин, Максим Дегтярев, Линар Мәрданов, Александр Столбовтаберенче йөзлеккә керә алмаган. Күптән түгел Русиянең Украинага каршы сугышында катнашкан тугыз хәрби Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына үтү өчен, ""Бердәм Русия"" праймеризында - намзәтләрне сайлау чарасында катнашыргателәк белдергән иде. Татарстан Дәүләт шурасына сайлаулар быел көз көне үтәрчәк. 100 депутатны биш елга сайлап куячаклар: яртысын - фирка исемлекләреннән, яртысын - бер мандатлы бүлгеләрдән. ""Бердәм Русия"" праймеризында Татарстаннан барлыгы 312 намзәт катнашты. Алар өчен тавыш бирүләр 20 майда башланды һәм 24 майга кадәр дәвам итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинадагы сугыштан кайткан ике хәрби Татарстан парламентында депутат булырга мөмкин,['Татарстан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1750,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishtan-kaytkan-ike-harbi-tatarstan-parlamentinda-deputat-bulirga-momkin/32965097.html,2024-05-27T10:32:00+03:00
"В итоге первое место в её номинации получил студент из Самарской области, а третье - обучающийся из Московской области. - Лично мне труднее пришлось в период подготовки к конкурсу, а на самом чемпионате легко заварила трубу диаметром 159 мм с толщиной стенки 4 мм. Сложность была лишь в том, что сварка проводилась рутиловыми электродами. Не ожидала, что займу призовое место, так как конкурсанты приехали с разных регионов России, до последнего мы не знали имена соперников, - рассказывает Валерия. Валерия Галямова в сварке не новичок. Она является мастером производственного обучения в вузе и показывает хорошие результаты. На вопрос, как она увлеклась не совсем женским делом, девушка призналась, что просто один раз попробовала, понравилось и решила развиваться в этом направлении. - Нас, девушек-сварщиц, на самом деле уже не так мало в России. Мы все дружим и поддерживаем друг друга. В будущем планирую продолжить работать на кафедре УГНТУ, участвовать в конкурсах и поднимать статус университета и республики, - говорит Валерия Галямова. Как отметила доцент кафедры «Оборудование и технологии сварки и контроля» УГНТУ Елена Туманова, в Уфимском нефтяном учится много талантливых студентов, такие конкурсы и чемпионаты по профессиональному мастерству особенно важны. - Они повышают престиж профессии, демонстрируют её значимость и сложность, позволяют молодым талантливым ребятам показать себя, - отметила Елена Туманова. Справочно. Национальный Чемпионат по сварке «Кубок Сварки России » – ежегодный открытый профессиональный конкурс в сварочной отрасли, позволяющий определить лучших по двум категориям: «Сварщик-профессионал» и «Учащийся-сварщик». Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Студентка вуза-резидента Кампуса вошла в число победителей Кубка Сварки России,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1],6,Мәғариф,2380,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-10-15/studentka-vuza-rezidenta-kampusa-voshla-v-chislo-pobediteley-kubka-svarki-rossii-4428592,2025-10-15T17:21:00+00:00
"Киев һәм Украина митрополиты ЕпифанийЕпифаниймоны дөнья православлары патриархы Варфоломейдан автокефалия томосы алганнан соң Истанбулдагы Георгий чиркәвендә белдерде. Ул Урыс православ чиркәве астында вакыт һәм бу дөнья көчләре тәэсире нәтиәсендә соңгы өч гасырдан артык чорда Киевның дөнья патриархаты белән бәйләнешләре зәгыйфьләнүен, әмма беркайчан да онытылмавын һәм өзелмәвен белдерде. Хәзер украин кызы Аллаһ кушуы белән үсте һәм көчәйде, диде Епифаний һәм Украина православлары арасында моңарчы булган бүленешкә 15 декабрьдә узган берләшү ыенында чик куелуын, бердәмлекнең торгызылуын белдерде. Украина президенты Петр Порошенко томос – Украина бәйсезлегенең тагын бер адымы дип чыгыш ясады. Порошенко Украинага тантаналы рәвештә автокефалия томосы тапшырылганнан соң чыгыш ясады.6 гыйнварда дөнья патриархы Варфоломей Украина православ чиркәве башлыгы, митрополит Епифанийга тантаналы рәвештә автокефалия томосы тапшырды. Бу чара Истанбула Константинополь патриархы утырмасы булган Георгий чиркәвендә узды. Кремль һәм Урыс православ чиркәве Украина православларының Мәскәүдән бәйсезлек алуына ачулы реакция белдерде һәм православларны Истанбул, Анталиядәге һәм Греция утрауларындагы чиркәүләрдә гыйбадәт кылмаска чакырды.",Украина православ чиркәвенә автокефалия томосы бирелде,['Дин' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Донъя,1230,https://www.azatliq.org/a/29693941.html,2019-01-06T11:24:32+00:00
"«Егәрленең ҡулы ете», «Ҡатынмын тигән ҡатында ат башындай алтын ята», «Инсафлының теле саф» - тигән мәҡәлдәр фәҡәт Арғаяш әҙәби берекмә етәксеһе Гөльямал Әбделхаҡ ҡыҙы Нәжмиеваға бағышлап әйтелгәндер.",Егәрленең ҡулы ете,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,200,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-04-09/eg-rlene-uly-ete-3720845,2024-04-09T09:34:27+00:00
"Мин бөгөн — өй ауазы: Ҡапыл ебәрәм йырлап, Таҡылдай кер машинаһы, Сажлай сәйнүгем, фырлап. Ҡайнатмаһы, бәлеше лә, Бирүктәрем, компотым. Усаҡҡа етһен утыным, Һүнмәһен генә утым! Мин бөгөн өй Һауаһы. Намаҙлығым яҡтыра, Ҡөрьән биттәре, көрһөнмәй, Әңгәмәгә саҡыра. Мин бөгөн Өйҙөң асылы: Үҙемә мин баш бөгөн. Өйөмдөң мин — һайрар ҡошо, Күҙ өҫтөндә ҡаш бөгөн!",ӨЙ ЗАУЫҒЫ,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Шиғриәт,354,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-09-02/y-zauy-y-4370754,2025-09-02T18:00:00+00:00
"ИБӘТУЛЛИНА Рената, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы уҡыусыһы – 2-се урын; АСҠАРОВА Йәнгүзәл, Бөрйән районы Байназар урта мәктәбе уҡыусыһы – 3-сө урын. Еңеүселәрҙе беҙҙең Рәхмәт кәлимәһе һәм бүләктәр көтә. Конкурс дауам итә. 2025 йылғы бәйгелә ҡатнашырға саҡырабыҙ. Һүрәттәрегеҙҙе тәҡдим итһәгеҙ ине. ҺҮРӘТТӘР: 1. Кәримова Илнара, ""Халыҡтар берҙәмлеге""; 2. Ибәтуллина Рената, ""Көҙ""; 3. Асҡарова Йәнгүзәл, ""Тәбиғәтте һаҡлайыҡ"".","""МИН ДОНЪЯНЫ ҺҮРӘТЛӘЙЕМ"" конкурсы еңеүселәре асыҡланды",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",460,https://amanat.su/news/min-donyany-r-tl-yem/2025-01-29/min-don-yany-r-tl-yem-konkursy-e-e-sel-re-asy-landy-4101445,2025-01-29T16:04:00+00:00
"«Әйҙә уйнарға» фестивалендә этнограф, тарих фәндәре кандидаты Гөлкәй Шаһапова башҡорт халҡының онотолған уйындары хаҡында һөйләне.",Боронғо башҡорт уйындарын да уйнанылар,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Донъя,130,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-08/boron-o-bash-ort-uyyndaryn-da-uynanylar-4269433,2025-06-08T17:23:12+00:00
"Физик шәхестәрҙең мөлкәтенә һалымды иҫәпләгәндә һәр типтағы бер объектҡа ташлама ҡаралған: бер фатирға, бер йортҡа, бер гаражмашинаға урын, 50 квадрат метрға тиклем майҙанлы һәм ер участкаһында урынлашҡан бер хужалыҡ ҡоролмаһына. Миҫал: әгәр пенсия алды хеҙмәткәренең ике фатиры, бер йорто һәм ике гаражы булһа, льгота бер фатирға, бер йортҡа һәм бер гаражға ҡулланыласаҡ. Ер һалымын иҫәпләгәндә льгота 6 сутыйға тиклемге участкаларға ҡағыла- әгәр майҙан ҙурыраҡ булһа, һалым артып киткән майҙандан ғына алына. Миҫал: 10 сутый участка майҙаны булғанда 4 сутыйҙан һалым алына (10 - 6 4). Һалым хеҙмәте автоматик рәүештә Социаль фондтан льготаға хоҡуҡ тураһында мәғлүмәт ала һәм уны ғаризаһыҙ ҡуллана. Әгәр льгота иҫәпкә алынмаһа, пенсия алды хеҙмәткәре һалым органына йәки Рәсәй федераль һалым хеҙмәте сайтындағы шәхси кабинет аша ғариза бирә ала. Бер нисә объект булған осраҡта, һалым түләүсе 31 декабргә тиклем льгота ҡулланыу өсөн һайланған объект тураһында һалым органына хәбәр итергә хоҡуҡлы. Хәбәр ителмәһә, льгота һалым органы тарафынан һалымдың максималь суммаһы булған объектҡа ҡарата биреләсәк. Шуны билдәләп үтергә кәрәк, физик шәхестәрҙең мөлкәт һалымдары суммаһы 300 һумдан кәм иҫәпләнһә, граждандарға түләүгә һалым белдереүҙәре ебәрелмәй. Федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса 30-сы район-ара инспекцияһы",Пенсия алды хеҙмәткәрҙәренә һалымдар буйынса ташлама ҡаралған,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Йәмғиәт,1339,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-28/pensiya-aldy-he-m-tk-r-ren-alymdar-buyynsa-tashlama-aral-an-4365159,2025-08-28T11:36:00+00:00
"Доналд ТрампфикерләрБу атна АКШ президенты Дональд Трамптарафыннан ""Әсир милләтләр атнасы"" ( ) дип игълан ителде. Бу уңайдан Трамп имзалаган президентпрокламациясендәтүбәндәге сүзләр урын алган: ""Әсир милләтләр атнасында мин тоталитар режим астында яшәүче һәр кешегә ихлас теләктәшлегемне белдерәм һәм ирек кадерләнгән, суверенитет хөрмәт ителгән, һәр халык золымнан һәм әберләүдән курыкмыйча яши алган тынычлык дәверен алга этәрү максатын дәвам итүемне кабат раслыйм.1959 елда Президент Дуайт Эйзенхауэр""Әсир милләтләр атнасы""н беренче тапкыр игълан итте — бу коммунизм куркынычының көчәюенә каршы тору һәм Америка тарафыннан сүз иреге, дин иреге һәм үзидарә хокукы кебек төп ирекләрне яклау ниятен күрсәтү өчен эшләнде. Президент буларак, мин бу эшне бүген дә дәвам итәм, чөнки дөньяда әле дә репрессив режимнар еш кына үзгә фикерле кешеләрне бастыра һәм халыкны дин тоткан өчен эзәрлекли"". Трамп белдерүенчә, Дин иреге комиссиясе, Ак Йортның дин эшләре идарәсе һәм АКШ Дәүләт департаментының Халыкара дин иреге идарәсе дөньяда дин иреген яклауны киңәйтү һәм ныгыту юнәлешендә бергәләп эшли. ""Без Америкада һәрвакыт бер гади хакыйкатьне саклыйбыз: хокукларыбыз хөкүмәттән түгел, ә Күкләрдән — Ходайдан килә. Без ышанабыз: кануни хөкүмәтләр үз көчләрен халык ризалыгыннан ала, ә дин иреге — ирекле дәүләтнең нигезе. Шушы хакыйкатьләргә таянып, минем хакимиятем тотрыклы һәм тыныч дөнья булдыру өстендә эшли. Без үзебезнең беректәшләр белән дә, оппонентлар белән дә, ныклы дипломатия алып бару, низагларны чишү һәм бөтен дөньяда даими тынычлык урнаштыру өчен хезмәттәшлек итәргә әзер. Америка һәрвакыт золымга каршы торган, үз динен яклаган, һәм һәр кешенең Ходай тарафыннан бирелгән хокуклары өчен көрәшкән кешеләр янында булачак. Без көч белән итәкчелек итүне, золым каршында дөреслекне әйтүне һәм бөтен дөньяда тынычлык, ирек һәм кеше дәрәәсе өчен көрәшне дәвам итәчәкбез"".26 июльдә Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиевһәм Казаннан оппозиционер Николай Башмаков""Әсир милләтләр атнасы"" ( ) уңаеннан Парижда пикетка чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Июльнең өченче атнасы АКШта ""Әсир милләтләр атнасы"" буларак билгеләнә",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2124,https://www.azatliq.org/a/33485122.html,2025-07-27T11:17:40+00:00
"Шунан пуйыздың шуфиры килеп сыҡты ла, куфайкаһын сисеп, пуйыздың тәгәрмәстәре араһына һелтәне. Шунан пуйыз анһат ҡына тауға менеп китте. "" Ә беҙ, йәғни ул ҡустымдан 2 һәм 4 йәшкә өлкән булған Юлай ҡустым менән икебеҙ, ауыҙыбыҙҙы асып тыңлайбыҙ быны. Пуйызды күреү генә түгел, уға утырып йөрөп ҡайтҡан ҡустыбыҙға көнләшеп, эсебеҙ көтөрҙәй үҙебеҙҙең. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Их, пуйызы.",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Юмор,1021,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-15/ih-puyyzy-4508565,2025-12-15T18:20:00+00:00
"Как пояснили в региональном министерстве просвещения, марафон – это уникальная возможность для педагогов поделиться своим опытом, научиться друг у друга и вместе формировать новую педагогическую культуру. Главная миссия – вывести на новый уровень распространение передовых знаний, помочь учителям расти профессионально и сделать профессию учителя еще более привлекательной. К этому увлекательному событию присоединились 54 команды, более 320 участников – учителя начальных классов, классные руководители и мастера слова русского языка и литературы. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Республиканский марафон «Соты»,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Мәғариф,671,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-13/respublikanskiy-marafon-soty-4348111,2025-08-13T15:05:00+00:00
"Татарстан премьер министры урынбасары Ләйлә ФазлыевафикерләрУкраина президенты Владимир Зеленский 147 кешегә һәм 303 оешмага чикләүләр кертү турында фәрманнар имзалаган. Алар арасында шул исәптән Русиянең физик һәм юридик затлары да бар. Чикләүләр исемлегенә Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыеваһәм республиканың яшьләр эшләре министры Ринат Садыйковта кергән. Чикләүләр биш яки ун елга кертелә. Исемлектә шулай ук Русия гаскәренең берничә хәрби итәкчесе, бала хокуклары вәкилләре, ширкәт башлыклары һәм эшкуарлык вәкилләре дә бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина Татарстан вице-премьеры һәм яшьләр эшләре министрына чикләүләр кертте,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,645,https://www.azatliq.org/a/32697917.html,2023-11-24T07:00:47+00:00
"- Олатай, әле генә яуған ҡар тәмлеме ул? - Усман ҡуш усына ҡар бөртөктәрен йомарлап олатаһына ҡараны. - Эй улым, ҡар бөртөктәре бик матур булһалар ҙа, ашарға ярамай уларҙы. Хатта тәмләргә лә ярамай. Улар бик йыраҡтан, ҡарлы-буранлы һыуыҡ тарафтарҙан болоттарға улытрып, ел менән осоп килә. Юлдарында төрлө хәлдәргә тап була ҡар бөртөктәре: йүгерәләр, һикерәләр, осалар, һинеңменән уйнарға ашыға улар. Малайҙар, ҡыҙҙар менән уйнарға яраталар. Хәҙер туғаның Мәликәне лә алып сығырбыҙ, ҡарҙа сана шыуырбыҙ. Ҡар бабай эшләп ултыртырбыҙ, - олатаһы ейәнен арҡаһынан яратып ҡуйҙы. - Ә мин уны ауыҙыма ҡапҡайным, олатай, ҡар бөртөгө ирене лә ҡуйҙы, - тине Усман. - Улым, ҡарҙы ашарға ярамай. Һыуыҡ тейһә, тамағың шешеп ҡуйыр. Ауырыған кешене оҙаҡ дауаларға кәрәк. Укол ҡаҙарға, дарыу эсергә тура киләсәк. Ҡар өҫтөндә уйнауы бик тә күңелле Малайҙар ҙа, ҡыҙҙар ҙа олатайҙары менән тау шыуырға ярата. Әйҙә беҙ ҙә уйнайыҡ. Мәликә туғаның да сығып килә. Уйнағандан берәү ҙә ауырымай, сөнки хәрәкәт - сәләмәтлек сығанағы. Кем йүгерә, һикерә, сана шыуа, ул ныҡ була, сырхап бармай. Усман ғәжәпләнеп олатаһына ҡараны. Ҡар бөртөгөн йотоп ебәргәнс, һыуы ла тәмле булды ла баһа. - Ҡар ап-аҡ булһа ла, үҙендә күп микробтар йөрөтә. Әйҙә, хәҙер ҡарайыҡ әле, Мәликә туғаныңа ла күрһәтербеҙ, - тип, олатаһы стаканға ҡар тултырҙы ла, өйгә индереп, тәҙрә төбөнә ҡуйҙы. - Ап-аҡ булғас, ҡарҙы ашарға ярайҙыр тип уйлағайным, олатай, - тине Усман һаман ныҡышып. - Беҙҙең баҡсала малайҙар ашағайны, ауырыманылар ул. Күп тә үтмәй олаталарының тауышы ишетелде: - Усман улым, Мәликә ҡыҙым, килегеҙ әле! Бына теге стаканға күҙ һалығыҙ. Нимә күрәһегеҙ? Йүгереп килеп ҡараһалар, стакандағы ҡар һыуға әйләнгән, ә өҫтөндә нимә генә юҡ! Ваҡ ҡына ҡара нәмәләр, сәс бөртөктәре, бысраҡ. Усман аптырап ирендәрен ослайтты. Үҙе әле олатаһына, әле Мәликә туғанына ҡараны. Олатаһы һуҙған стаканды ҡулы менән этеп ҡуйҙы. - Юҡ, олатай, бер ваҡытта ла ҡарҙы ауыҙыма ҡапмайым. Һыуы бигерәк бысраҡ икән. - Ап-аҡ ҡарҙан барлыҡҡа килгән һыу ошо инде, балам. - Олаталары һуҙып ҡына әйтеп ҡуйҙы. - Мәликә туғаным, ҡарҙы ауыҙыңа ҡапма, йәме. Ана ниндәй бысраҡ һыуға әйләнгән. - Усман ағай һүҙен һеңлеһенә еткерҙе. Бәләкәй туғаны ағаһының иҫкәртеүен әллә аңланы, әллә юҡ, ярар, тигән булды. Ап-аҡ ҡарҙың тәмле түгеллеген шулай белде кескәйҙәр.","""Ҡар тәмлеме, олатай? "" Салауат Кәримов (хикәйә)",['Иҡтисад' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 1],5,Мәғариф,2284,https://uchbash.com/news/bash-ort-tele-m-bi-te/2024-11-18/ar-t-mleme-olatay-salauat-k-rimov-hik-y-4013014,2024-11-18T13:23:00+00:00
"""Бер тин аҡса түкмәйенсә һауыҡтым"" Шоңҡар Бөтә яңылыҡтар Һаулығым - байлығым 13 Август 2025, 20:42 ""Бер тин аҡса түкмәйенсә һауыҡтым"" Минең үҙемә ике тапҡыр барыу етте, сөбхәналлаһТик көн дә барырға ярамай, ике-өс көндән, аҙнаға бер тапҡыр булһа - бигерәк тә яҡшы, алған дауа яйлап тарала""Бер тин аҡса түкмәйенсә һауыҡтым"" Был тарихты ""Файҙалы кәңәштәр"" төркөмөндә һөйләгәндәрГүзәл Ғүмәрова үҙенсәлекле дауалау ысулы тураһында бына нимә тигән: ""Мин, бер ваҡыт баҫҡыстан йығылып, аяғымды ныҡ ҡына йәрәхәтләгәс, Аллаһ Тәғәләнең ярҙамы менән бер ҡатын менән осраҡлы танышып, ул миңә еңел генә дауаланыу ысулын өйрәттеҮҙе ябай, үҙе бер тин аҡса сығармайынса дауаланыу ысулы — ҡырмыҫҡа иләүенә ултырыуУл ҡатын, аварияға эләгеп, аяҡтарымды бөртөкләп йыйҙылар, бер йыл эсендә 19 операция эшләнеләр, аҙаҡ профессор ҡырмыҫҡа иләүенә ултыр тип ҡайтарып ебәрҙе, миңә өс тапҡыр ултырыу етте, шунан һауыҡтым, әлхәмдүлиллаһ, тип һөйләгәйнеМин дә шул ысул менән шифаланып, һеҙгә лә тәҡдим итәмКемдеңдер, ҡырмыҫҡа иләүен туҙҙырып, өйгә алып ҡайтҡан осраҡтарын да ишеткәнем бар, тик улай шифаланам тип, киреһенсә, ҡырмыҫҡаларҙың рәнйешен алырға мөмкин битҠырмыҫҡа иләүенең өҫтөнә түгел, ситенә генә аяҡты ҡуйып ултырыу ҙә етәҠырмыҫҡалар алмашлап менә бара, шифаларын ебәргәс, төшә бараУлар организмда - һөйәктә нимә етмәй, шул матдәне эшләп, бүлеп сығараларКүпме түҙеп ултыра алаһығыҙ (15, 20, 25 минутмы), шул тиклем шифаһы күберәк булаТик көн дә барырға ярамай, ике-өс көндән, аҙнаға бер тапҡыр булһа - бигерәк тә яҡшы, алған дауа яйлап таралаДауаланыр алдынан ихлас күңелдән Аллаһ Тәғәләнән шифаландырыуын һорарға онотмағыҙ, сөнки ауырыуҙы ла, дауаһын да, шифаларын да тик Ул - бөйөк Раббыбыҙ - Аллаһ Тәғәлә генә бирәДауаланғас та, ""әлхәмдүлиллаһ"" - Аллаһ Тәғәләгә шөкөр, рәхмәт тип, рәхмәтегеҙҙе белдерергә онотмағыҙҠамасаулағаным өсөн һеҙҙән ғәфү үтенәм, биргән дауаларығыҙ өсөн, ҡырмыҫҡалар, һеҙгә лә рәхмәт, тип тә әйтһәгеҙ, үҙегеҙ шифаланыу ғына түгел, сауап та алырһығыҙ, ин шәә АллаһОшо уҡ ысул менән дауаланған Маһинур Йәғәфәрова иһә: ""Ике тапҡыр өйлә намаҙынан һуң ике рәҡәғәт нәфел намаҙын уҡып, Аллаһ Раббыбыҙҙан шифа һорап, барып килдем ҡырмыҫҡа иләүенәБеренсе тапҡыр барыуҙа уҡ яҡшы яҡҡа үҙгәреш һиҙелдеБыл мәғлүмәт ҡулланма рәүешендә түгел, таныштырыу маҡсатында бирелдеМедицина күрһәтмәләре буйынса, тәүҙә дауалаусы табип менән кәңәшләшегеҙАвтор: Читайте нас Новости партнеров Фотобанк журналистов РБ Рубрика ""Еда и напитки"" Рубрика ""Животные"" 910 Ҡабул итеү бүлмәһе Венер Айҙар улы Исхаҡов (яуаплы сәркәтип) - Хеҙмәттәшлек Финзира Ғариф ҡыҙы Рысаева -","""Бер тин аҡса түкмәйенсә һауыҡтым""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Сәләмәтлек,2553,https://shonkar.com/news/auly-ym-bayly-ym/2025-08-13/ber-tin-a-sa-t-km-yens-auy-tym-4348411,2025-08-13T20:42:00+00:00
"Өфөлә прокуратура судҡа 29 миллион һумдан ашыу суммаға мутлашыу тураһында енәйәт эшен ебәрҙе. Был турала Башҡортостан Республикаһы прокуратураһы хәбәр итә: - Өфө прокуратураһы мутлашыуҙа ғәйепләнгән 40 йәшлек урындағы ҡатынға ҡарата енәйәт эше буйынса ғәйепләү һығымтаһын раҫланы. Тикшереү версияһы буйынса, йылдарҙа ҡатын дәүләт программаһы сиктәрендә льготалы шарттарҙа граждандарҙан риелторлыҡ хеҙмәттәре өсөн аҡса ала. Үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы үтәү ниәте лә, мөмкинлеге лә булмаһа ла, ул 35 зыян күреүсенән 29 миллион һумдан ашыу аҡса урлап, үҙ мәнфәғәтендә ҡуллана. Элек ошоға оҡшаш енәйәт өсөн хөкөм ителгән ҡатын енәйәттәрҙе башҡарыуҙа ғәйепле булыуын таный. Енәйәт эше Өфөнөң Киров районы судына ҡарау өсөн ебәрелгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Риелтор-рецидивист,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,907,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/rieltor-retsidivist-4572877,2026-02-10T19:15:00+00:00
Юрий ГоцанюкКырымның Русия контролендәге парламенты Юрий Гоцанюкны төбәк хөкүмәте итәкчесе итеп билгеләде. Карар 1 октябрьдә парламентның чираттан тыш утырышында кабул ителде. Гоцанюк намзәтен бертавыштан хупладылар. Дүшәмбе Сергей Аксенов Кырым башлыгы һәм хөкүмәте итәкчесе вазифаларын бергә алып барудан баш тартуын белдерде һәм республика парламентына вәкаләтләрне бүлү мәсьәләсен кертте.2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң Мәскәүдән биредә итәкче итеп билгеләнгән Сергей Аксеновның вәкаләтләре 20 сентябрьдә Кырым парламенты утырышында тагын биш елгаозайтылды. Гоцанюк 2016 елдан бирле Кырымның Министрлар шурасы рәисе булып эшләде. Русия аннексиясенә кадәр ул Сейитләр (Нижегорски) һәм Джурчы (Первомайский) район хакимиятләре рәисе булды.,Кырым хөкүмәтен Юрий Гоцанюк итәкләячәк,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,754,https://www.azatliq.org/a/30193033.html,2019-10-01T09:41:48+00:00
"Пакистан яҡтарында була был хәл. Бер бабай үлер алдынан янына улын саҡыртып ал-ған да былай ти икән: - Һиңә фанилыҡта һуңғы үтенесем ҡалды, балам, бер аяғыма иҫкергән ойоғомдо кейҙереп кенә оҙат мине баҡыйлыҡҡа! - Ул да булдымы үтенес, ярай, атай, үтәрмен, - тигән тегеһе. Мәрхүмде ерләргә килгән мулла ойоҡто күреп ҡалып уны кисекмәҫтән һалдырыуҙы талап итә. - Атайымдың һуңғы теләге ине бит әле, бәлки ҡалдырырбыҙ, ә? Уртаҡ һүҙгә килә алмайҙар. Икенсе мулла ла, өсөнсөһө лә ошо уҡ талапты ҡуя. Башҡаса сара юҡ, үтәргә кәрәк. Ойоҡто систергән мәлдә унан ҡағыҙ киҫәге килеп төшкән һәм унда шундай һүҙҙәр яҙылған: Бына күрҙеңме, улым, мин үҙем менән теге донъяға хатта иҫкергән ойоғомдо ла алып китә алмайым. Васыятым - күҙҙәрең тоноп байлыҡ туплама, аҡса артынан ҡыума, нәфсеңде ауыҙлыҡлап өйрән, ялған ләззәткә алданма, улым, һалҡын ялтырауыҡтарға ҡыҙыҡмай, буш шалтырауыҡтарға әүрәмәй изгелек сәсеп, ҡыуаныстар йыйып, барына шөкөр ҡылып көн итһәң кеше булып ҡалырһың. Иманлы кеше!",Иҫкергән ойоҡ,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Юмор,982,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-14/i-kerg-n-oyo-4426476,2025-10-14T14:25:00+00:00
"Айрат ИшморатовКанаданың уңышлы эмигрантлар өчен премиясенә быел Казанда туып-үскән, атаклы татар театр эшлеклеләре нәселе дәвамчысы Айрат Ишморатовлаек булды. Айрат Ишморатов – композитор, дирижер. Казан консерваториясендә укыган. Ул ТАССРның һәм РСФСРның халык артисты Рәшидә иһаншина һәм танылган драматург Риза Ишморат оныгы. Консерваторияне кларнет классы буенча тәмамлаганнан соң, Камал театры, опера театры оркестрларында, Татарстан дәүләт симфоник оркестрында эшләгән. 1998 елда хатыны – альтчы Эльвира Мисбаховабелән Канадага күчеп киткән. Монреальдә университетта музыка белеме алуын дәвам итә. Кларнет классы буенча магистр дәрәәсен, опера-симфония дирижерлыгы буенча доктор дәрәәсе һәм композитор буларак магистр дәрәәсе ала. Монреальгә килгәч беренче өч елда урамнарда кларнетта уйнап тамак туйдырган. ""Шул вакытларда мин урам музыкантларыннан күп әйбергә өйрәндем: импровизациягә, джаз, клезмер (көнчыгыш Европа яһүдләре халык музыкасы – ред. ), фольклор уйнарга. Кеше тыңларга теләгән әйберне уйнарга туры килде"" дип искә ала музыкант бер әңгәмәсендә. Хәзер Айрат Ишморатов композитор һәм дирижер буларак Монреаль оркестры һәм Квебек симфоник оркестрлары белән хезмәттәшлек итә. Кларнетчы буларак 2000 елда ул клезмер уйный торган """" төркемен оештырган, ул төрле илләрдә чыгышлар ясый. премиясе ""һөнәри яки иади уңышлары белән Квебекның мәдәни һәм сәнгати үсешенә өлеш кертүче"" эмигрантларга тапшырыла. 2018 елдан бу премиягә 5000 АКШ доллары күләмендә акчалата бүләк тә өстәлә диелә премиянең сайтында. Премия атаклы контрабасчы Чарли Биддлисемен йөртә. Ул 1948 елда расачыл эзәрлекләүдән качып АКШтан Монреальгә күчеп килгән. 1979 елда Монреальдә джаз фестивале оештырган, хәзер ул танылган Монреаль халыкара джаз фестивале буларак танылган.",Композитор Айрат Ишморатов Канадада премиясенә лаек булды,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1758,https://www.azatliq.org/a/30906571.html,2020-10-22T08:26:00+00:00
"Акмәчетнең вакытлы изоляторы9 гыйнвар Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе ""Веджие Кашка"" эшен 24 гыйнварга күчерде. Гаепләнүчеләрнең берсе, өй сагында булган Асан Чапухның хәле начарланган, ул ашыгыч рәвештә Акмәчетнең 6 нчы хастаханәсенә урнаштырылган. Бу хакта аның адвокаты Айдер Азаматовхәбәр итте. Аның сүзләренчә, Чапух сак астына алынганчы бернинди дарулар кулланмаган, ә хәзер аларны күпләп эчә, тик алар ярдәм итми. Гаепләнүчеләр тагын да сак астында калдырылса, аларга инде бер нәрсә дә ярдәм итә алмас, ди адвокат. Адвокат Эмиль Курбединовисә ул яклаган Кязим Аметовның сулышы кысыла, хәле бер утырыштан икенчесенә начарлана бара, дип сөйләде. Кязим аганың хәле критик ноктага итте. Нахакка гаепләнүчеләрне вакытлы изоляторда дымлы камерада тоту - аларны акрынлап үтерүгә тиң, диде ул. Адвокат Эдем Смедляевта ул яклаган Бекир Дегерменджинең хәле яхшы түгел дип сөйләде. Асан Чапух, Бекир Дегерменджи, Кязим Аметовһәм Руслан Трубач 2017 елның 23 ноябрендә тоткарландылар. Бу тоткарлау вакытында милли хәрәкәт ветераны 83 яшьлек Веджие ханым Кашкавафат булган иде. Шул сәбәпле бу эш аның исеме белән бәйләнде. Шушы эш кысаларында гаепләнүче Руслан Трубачхәзерге вакытта махсус камерада Эдем Бекировбелән бергә утыра һәм аңа ярдәм итәргә тырыша дип хәбәр ителде. Эдем БекировУкраинаның Кырымга якын урнашкан Новоалексеевка бистәсендә яшәүче, аягы ампутацияләнгән, култык таяклары белән йөргән, йөрәгенә операция ясалган, шикәр чире белән авыру, беренче группа инвалид Эдем Бекировузган елның 12 декабрендә Кырымга барганда Чонгар чик капкасында ФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланып Акмәчеткә китерелә һәмсак астына алына. Аның аягында яра төзәлми, йөрәк өянәкләре ешайган, хәле бик начар, аның үлүе ихтимал дип хәбәр итте адвокаты.57 яшьлек Бекировның якыннары сүзләренчә, аны нахакка гаепләп, вакытлы изоляторда тотып, кайбер кырымтатарлар хакында мәгълүмат бирүен таләп итәләр. Бекировның үзен шартлаткыч саклауда гаепләмәкчеләр. Аның хатыны Гульнара Бекирова сүзләренчә, имеш билгеле булмаган бер шаһит Эдем аның белән очрашканда бер кулы белән исәнләшеп, икенче кулы белән шартлаткычлы капчык тапшырган дип сөйләгән. Гульнара Бекирова""Ничек инде бер аягы булмаган, култык таягы белән йөргән кеше берүк вакытта бер кулы белән исәнләшеп, икенче кулы белән 10 килограмм авырлыгы булган капчык күтәреп бирә алсын? Ул инде 18 ел авыру. 12 ел урыныннан тора алмаган кеше, мин аны карый-карый аякка бастырдым, соңгы 6 елдан бирле әз генә булса да култык таягы белән йөри башлады, Кырымга 78 яшьлек әнисен күрергә киткән иде"", ди Гульнара ханым. Гульнара Бекирова Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе әгъзасы, Украинаның Генически районы хакимияте рәисе урынбасары була, кырымтатар мәсьәләләре белән бәйле мәдәни, сәяси чараларда актив катнаша.4 гыйнвар Кырым-Украина чиге янында Эдем Бекировны азат итүне таләп итеп чара узды. Гульнара Бекирова анда катнашучылар аның ирен генә түгел, ә аннексияләнгән Кырымда тотылган башка сәяси тоткыннарны да азат итәргә таләп иттеләр диде. Эдем Бекировның тоткарлануына карата аппеляция мәхкәмәсе 10 гыйнвар каралырга тиеш.","""Бу тоткыннарны акрынлап үтерүгә тиң""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Ҡырым,3065,https://www.azatliq.org/a/29700218.html,2019-01-09T22:01:55+00:00
"Кисә Миләүшәнең ҡыҙыл диплом алыуы тураһында һөйөнөслө яңылыҡ ишетеп ҡыуандыҡ! Фотоны ҡарағыҙ әле: тик беҙҙең башҡорт ҡыҙының ҡулында ғына ҡыҙыл диплом! Әсәһе филология фәндәре кандидаты, ""Юлдаш"" радиоһы хеҙмәткәре Әнисә Муллағолова ""Бәйләнештә"" сайтындағы сәхифәһендә түбәндәгеләрҙе яҙған: ""Тәүҙә - Өфөлә Фәрит Камаев ис. музыка мәктәбен, унан - Мөхәмәт Исҡужин ис. башҡорт лицейын тик ""5""- кә, әле килеп Мәскәү университетын сираттағы алтын миҙал менән тамамланы ҡыҙым. Интеллектуаль хеҙмәтте мөкиббән яратыу, ҙур ихтыяр көсө, ваҡытты, бала саҡ һәм йәшлек йылдарын, белемгә көйләү - был бейеклек сере! Ҡотлайым, алтын аҡыл, яҡты яҙмыш теләйем, Миләүшә ҡыҙым! "" Беҙ ҙә ҡотлауҙарға ихлас күңелдән ҡушылабыҙ! Миләүшәгә, әсәһенә, ағаһына тик уңыштар, бәхет, һаулыҡ теләйбеҙ! Дипломыңдың мәнфәғәтен күрергә яҙһын, Миләүшә!",ҺӨЙӨНСӨ!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Аңлатма,819,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-01/y-ns-4297496,2025-07-01T16:39:00+00:00
"Күргәҙмәгә фотоһүрәттәр, элекке радиоалғыстар һәм тауыш яҙҙырыу ҡоролмалары, шулай уҡ радиостанцияның тарихын сағылдырған материалдар ҡуйылған. Радионың төп тапшырыуҙары, ҙур проекттар һәм акциялар тураһында һөйләгән стендтар бар. Экспонаттар коллективтың һөнәри ҡаҙаныштары, милли мәҙәниәтте һаҡлауға һәм таратыуға индергән өлөшө  менән таныштырасаҡ. Айырым стендты ""Юлдаш"" радиоһының 25 йыллығына ҡарата үткәрелгән ""Көмөш йылдар. Алтын ҡулдар"" конкурсына ебәрелгән эштәр күргәҙмәһе биләй. Бәйгелә          Йылайыр, Илеш, Шишмә, Учалы, Мәсетле, Нуриман, Балтас һәм Бөрйән райондарынан, шулай уҡ Сибай, Мәләүез һәм Яңауыл ҡалаларынан оҫталар ҡатнашты. Күргәҙмәне асыу тантанаһында еңеүселәргә бүләктәр тапшырыласаҡ. Гран-при яулаусы шифахана путевка менән бүләкләнәсәк. Күргәҙмә 12 сентябрҙә 15:00 сәғәттә Милли музейҙа  асыла. 0",Күргәҙмә Юлдаш радиоһының тарихын һөйләй,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,829,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-10/k-rg-m-yuldash-radio-yny-tarihyn-yl-y-6-4382475,2025-09-10T15:56:00+00:00
"Зәки АйзатуллинМордовия республикасының Югары мәхкәмәсе республика мөфтие Зәки Айзатуллинга моңарчы чыккан мәхкәмә карарын гамәлдә калдырды. Югары мәхкәмә утырышы Саранскида 21 декабрьдә узды, бу турыда мөфтинең адвокаты Марат Ашимовхәбәр итте. Октябрьдә Саранскиның Пролетар районы мәхкәмәсе Зәки Айзатуллинны экстремист әдәбият таратуда гаепле дип табып, Мордовия мөфтиятен 100 мең сумга, мөфтинең үзен 2 мең сумга штрафка тарткан иде. Айзатуллинны ""Ускудар"" мәчетендә Мөхәммәд Йосыф Кандехләвинең ""Сайланма хәдисләр"" китабын сатуда гаепләделәр. Бу эш турында Марат Ашимов Азатлыккасөйләгән иде. Адвокат сүзләренчә, мөфтине гаепләү бары бер шаһит сүзләренә таянып башкарылган, ә ул шаһитны мәчеттә күрүче дә булмаган. Китапларны Русиядә тыелган ""Таблиги әмәгать"" оешмасы әгъзаларына каршы инаять эше кысаларында мөфтинең мәчеттәге эш урынында 7 июльдә узган тентү барышында табып алганнар диелде. Зәки хәзрәтнең адвокатлары Марат Ашимов һәм Анатолий Пчелинцевмөфтине яклау эшендә Русия Конституция мәхкәмәсенә барып итәргә дә әзер булуларын белдерә. ""Конституция мәхкәмәсенә кадәр барып итүдә дә мәгънә бар, ""киңкүләм"" дигән әйберне куллану канун кысаларына ни дәрәәдә туры килә, билгеләмәләрне ачыклар өчен"" дип аңлаткан иде Ашимов. 23 октябрьдә узган мәхкәмә утырышында Анатолий Пчелинцев мөфтине авапка тарткан маддә китапларны киңкүләм таратуны күздә тота, ә монда мәхкәмәгә китерелгән дәлилләр арасында бер генә китапны сату факты бар, бу очрак ""киңкүләм"" дигән билгеләмәгә туры килми дип белдергән иде. ""Киңкүләм сату – бу ике, өч данә дә түгел, ә күп санда дигән сүз. Төгәл канунга туры китереп караганда, ул бер китап саткан булса да, монда инаять юк"" дигән иде адвокат. Ләкин мәхкәмә аның бу сүзләренә колак салмады.",Мордовия Югары мәхкәмәсе республика мөфтие Зәки Айзатуллинга хөкем карарын гамәлдә калдырды,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Яңылыҡтар,1727,https://www.azatliq.org/a/31013347.html,2020-12-22T10:41:03+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның дәүләт бурычы август азагына 71,15 миллиард сумга иткән дип хәбәр итә республиканың финанс министрлыгы. Бу бер ай элек булган бурыч белән чагыштырганда 29 миллион сумга күбрәк. Башкортстанда бурычларның яртысыннан күбрәген — 42,2 миллирд сумны бюджет кредитлары алып тора. Моннан тыш, Башкортстанның дәүләт кыйммәтле кәгазьләр буенча бурычлар — 21 млрд сум һәм зур процентлары кредитларыннан — 7,9 млрд сум әәте бар. Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәбүр булуына бәйле. Август аенда Башкортстан хакимияте бюджет дефицитын каплау өчен ""Новикомбанк"" белән дүрт миллиард сумга килешү төзеде. Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров күптән түгел Сибайда узган инвестиция сабан туеның пленар утырышында акчаларны туздырмаска һәм иң кирәккә генә сарыф итәргә чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның дәүләт бурычы арткан,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,905,https://www.azatliq.org/a/33530962.html,2025-09-15T12:44:03+00:00
"Николай СеменаАннексияләнгән Кырым башкаласында мәхкәмә эшен яктыртырга теләүче бөтен журналистлар да залга сыя алмаганлыктан, адвокат Александр Попков зуррак зал сорап мөрәәгать итте. Шуңа күрә утырыш күчерелде, дип хәбәр итә ""Крым. Реалии"". Тыңлаулар алдыннан Семена журналистларга үз гаебен танымавын әйтте. ""Мине Русиянең территориаль бөтенлеген бозарга чакыруда гаеплиләр. Ләкин мин дә, мине яклаучылар да моның белән килешми. Кырым статусы бәхәсле, дөньяда әлеге мәсьәләгә кагылышлы фикер алышулар бара"", ди Николай Семена. Кырымның Русия тарафыннан куелган хакимияте журналистны ярымутрауны аннексияләү турындагы мәкаләсе өчен ""сепаратизмга чакыру""дагаепли. Аңа биш елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү яный. Семена язмышы өчен Европада иминлек вә хезмәттәшлек оешмасы һәм башка халыкара оешмалар да борчылу белдерә. Алар Кырымдагы Русиядән куелган хакимиятнең гамәлләрен бәйсез матбугатка басым дип бәяли.",Журналист Николай Семена эшен мәхкәмәдә карау 3 апрельгә кичектерелде,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,908,https://www.azatliq.org/a/28380495.html,2017-03-20T14:17:37+00:00
21 февралдә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында Халыҡ-ара туған тел көнөнә арналған Башҡорт теле – дуҫлыҡ теле тип аталған факультет-ара квиз үтте.,Башҡорт теле – дуҫлыҡ теле,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Яңылыҡтар,174,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-22/bash-ort-tele-du-ly-tele-3654265,2024-02-22T09:48:25+00:00
"уртаклашуртаклашбастырАзык-төлек тауарларыннан барыннан да бигрәк йомырка кыйммәтләнде. Русия банкы бүлеге саналган Башкортстан банкы мәгълүматына күрә, республикада инфляция июль аенда 8,76 тәшкил иткән. Бу 2023 елның февраленнән бирле иң югары күрсәткеч. Март аенда кимеп алганнан соң Башкортстанда инфляция даими арта бара. Азык-төлек тауарларыннан иң күбе йомырка (19,25), икмәк (13,4) һәм яшелчә (13,19) кыйммәтләнгән. Азык-төлек булмаган тауарлар арасында барыннан да күбрәк төзелеш материаллары (11,97), мебель (9,56) һәм мотор ягулыгы (8,86) кыйммәтләнгән. Юлчыларны йөртү 26,6ка, көнкүреш хезмәтләре 14,4ка, ә мәдәни ял хезмәтләре 12,23 ка кыйммәтләнде.26 июльдә Русия банкы мөдирләр шурасы процент ставкасын берьюлы ике пункткакүтәрде. Хәзер ул 18 тәшкил итә. Алдагы тапкыр Үзәк банк ставканы 2023 елның декабрендә үзгәртте, аны 15 тән 16ка кадәр күтәрде. Ел башыннан 15 июльгә Русиядә бәяләр 4,79ка арткан. Шул ук вакытта Үзәк Банкның 2024 елга фаразланган иң югары инфляция күрсәткече — 4,8. Еллык чагылышта 15 июльгә инфляция 9,19 тәшкил иткән (8 июньдә 9,25 булган). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр","Башкортстанда еллык инфляция 8,76 процентка иткән",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1201,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ellik-inflyatsiya-8-76-protsentka-jitkan/33080004.html,2024-08-15T15:18:30+03:00
"Темәс авылында халык ыеныфикерләр20 майда Башкортстанның Баймак районы Темәс авылында алтын чыгаручы ширкәтләргә каршы зур ыен узды. Кайбер исәпләүләргә караганда, анда 3-4 мең кеше катнашкан. Чарага хакимият вәкилләре дә килде. Шул исәптән республика вице-премьеры Азамат Габдрахманов, Баймак районы башлыгы Фәнис Әминов, Башкортстанның экология министры Нияз Фазыловта бар иде. Хакимиятләр башта моны ыелыш дип теркибез дигән иде, халык исеменнән йөрүчеләр ""без рөхсәтне ыен өчен алдык"" дип баш бирмәде. Район башлыгы һәм башка түрәләр алтын чыгаручы ширкәтләр кануннар нигезендә эшли дип тәкрарлады. Шул ук вакытта авыл кешеләре ""ирләрне актарып бетерделәр"" дип чыгыш ясады. Шулай ук бу ширкәтләр авылларга төрле ярдәм күрсәтергә дә вәгъдә биргән булган. Авыл кешеләре исә, бернинди ярдәм юк, зыян гына салалар дип белдерде. Башкортстанда Ирәндек тавы төбәгендә алтын чыгаручыларга каршы көрәшне ""Куштау 2"" дип атаучылар да бар. Апрель ахырында Баймак районының Ишморза авылында узган ыега 1 меңнән артык кешекилгән иде. Нәтиәдә алтын чыгаручы ширкәтнең лицензиясе алынган. Ирәндек тавы сыртында урнашкан бу ирләрдә геология эзләүләре генә башкарыла диелә. Ләкин башкорт активистлары эзләүләр тәмамлангач алтын чыгару башлана дип саный.18 майда вице-премьер Азамат Габдрахманов Баймакта халык белән очрашты. Ирәндектә бары тик алтын казылмалары ачыклау эшләре генә булачак дип белдерде. Бүгенге ыенда экология министры да шул сүзләрне кабатлады. Лицензия бары тик фәнни максатлардан гына бирелгән. Туфрак үрнәкләрен алыначак һәм тирән булмаган чокырлар казылачак диелә. Габдрахманов Темәстә чыгыш ясарга теләгәндә халык аңа ""Кит! "" дип кычкырды. Темәс авылындагы ыен хакимиятләр белән килештерелде. Шуңа карамастан, Башкортстанның дәүләт медиасында әлеге чарага каршы фикерләрбирелде. Актер Хөрмәтулла Үтәшев, сценарист Зөһрә Буракаева, Украинага каршы сугышучы имам Хәмзә Хафизов, язучы Миләүшә Каһармановаһәм башкалар мондый ыеннар Русияне эчтән таркату өчен читләр тарафыннан оештырыла дип белдерде. Ирәндек - Башкортстанның көнчыгышы һәм көньяк-көнчыгышында урнашкан тау сырты. Сыртның озынлыгы 135 километр. Иң бик ноктасы - Караташмас тавы (987 м). Сырт Учалы, Әбәлил, Баймак һәм Хәйбулла районнарына сузылган. Азамат Габдрахманов халык арасында Куштау шиханы белән бәйле хәлләрдән соң ""танылу алды"". Былтыр 15 августта Куштау шиханын яклаучылар һәм Сода ширкәте яллаган кешеләр бәрелеше вакытында Габдрахманов экоактивистлар әйләвен куып таратуда катнашкан диелде. Ишембай район шурасы депутатлары алдында Куштаудагы гамәлләрен аңлатканда Габдрахманов, үзен аклар өчен, ""миңа сугышырга ыенган радикаллар белән эш итәргә туры килде"" диде. Үзенең Куштауда активистлар әйләвенә һөүмен сурәтләгән видеоларны ул ""манипуляция һәм монтаж"" дип атады. Андагы сүгенү сүзләре ""Башкорт"" оешмасы вәкилләренә генә кагылганын әйтте. Аның Ишембай башлыгы вазифасыннан китүен таләп иттеләр, ләкин улкалдыһәм соңрак Башкортстан вице-премьере итеп билгеләнде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда алтын чыгаручыларга каршы авыл ыены узды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,3048,https://www.azatliq.org/a/32420440.html,2023-05-20T16:06:06+00:00
"Алдағы көндәрҙә Башҡортостанда һауа температураһы декабрь өсөн хас нормаға яҡынлаша, тип хәбәр итәләр Башгидрометтан. Декабрь башланыу менән республикала ҡар ятһа ла, температура режимы бөтөнләй ҡышҡыса түгел. Йылы һауа массаһы йоғонтоһонда республикала температура норманан 5-7 градусҡа юғарыраҡ күҙәтелә. Аҙнаның икенсе яртыһында республикала һауа шарттары үҙгәрәсәк"", - ти синоптиктар. Бөгөн, 5 декабрҙә, республика биләмәһе аша епшек ҡар һәм ҡар рәүешендә яуым-төшөм алып килгән һалҡын һауа фронты үтә. Һауа температураһы климат нормаһына яҡынлаша. 6 декабрҙә һауа температураһы төндә -8, -13, аяҙытҡанда -18, көндөҙ -5, -10 градусҡаса түбәнәйә. Ял көндәрендә республикала уртаса һалҡын һауа торошо көтөлә, төндә -10, -15, аяҙытҡанда -17, -22, көндөҙ -7, -12 градус.",Ҡыш һалҡыны килә,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,770,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-05/ysh-al-yny-kil-4038803,2024-12-05T10:10:00+00:00
"Әлеге көндә беҙ Талбазы ауылында йәшәйбеҙ. Атайым район мәҙәниәт һарайында режиссер булып, әсәйем стоматология клиникаһында администратор булып эшләй. Беҙ Ирназар туғаным менән Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһында уҡыйбыҙ, Ихсан туғаныбыҙ балалар баҡсаһына йөрөй. Беҙ уҡыуҙан буш ваҡытта төрлө түңәрәктәрҙә йөрөйбөҙ, бигерәк тә ҡурай, футбол, көрәш секциялары бик оҡшай. Ял көндәребеҙҙе беҙ тыуған ауылыбыҙ Мораҙымда уҙғарабыҙ, йәй көнө ишек алдында рәхәтләнеп футбол уйнайбыҙ, ҡыш көндө ҡар һындар яһайбыҙ, тауҙан шыуабыҙ. Беҙҙең ғаиләбеҙ бик татыу һәм берҙәм. Мин ғаиләбеҙҙе бик яратам һәм үҙемде бик бәхетле тип һанайым. ВӘЛИТОВ Айназ, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы. 2026 йыл Башҡортостанда республика Башлығы Радий Хәбировтың Указы менән Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан ителде.",Мин бәхетле,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'],[0 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Хаттар,863,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2026-01-20/min-b-hetle-4543347,2026-01-20T11:41:00+00:00
"– Алмас, һуңғы бер нисә көндә һинең йырҙарыңды тыңлап кинәндем. Аллаһы Тәғәлә оло талант менән бүләкләгән үҙеңде. Нәҫелдән күскән һәләтме был? – Бала саҡтан уҡ моңға төрөнөп үҫтем. Башҡаса мөмкин дә түгел ине. Беҙҙең йортта йыр-моң өҙөлмәне. Олатайым ҡурайсы булды, ә өләсәйем башҡорт халыҡ йырҙарын оҫта башҡарҙы. – Һине, башҡорттоң моңло егетен, ниндәй елдәр Ҡазан тарафтарына илтте? Ни өсөн тап Ҡазан дәүләт филармонияһын һайланың? – Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының икенсе курсында уҡып йөрөгәндә Ҡазанға күсергә булдым. Сөнки Өфөлә миңә сәхнә тормошо етмәне. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк, мин Сибай сәнғәт коллеждын тамамлағандан һуң, институтҡа тиклем үк Татарстан Республикаһының «Ағиҙел» дәүләт йыр һәм бейеү ансамблендә солист булып эшләнем. – Ҡазанды үҙемдең ҡалам, мин бында үҙ өйөмдә кеүекмен тип әйтә алаһыңмы? – Эйе. Ҡазанға өйрәнелде инде. Бында үҙемде, ысынлап та, үҙ өйөмдә тип хис итәм. – Башҡортостанда күберәк беләләрме һине әллә Татарстандамы? Ике республикала ла берҙәй танылыу алып, ике республикаға ла берҙәй хеҙмәт итеү мөмкинме һинеңсә? – Башҡортостанда ла, Татарстанда ла ижадымды үҙ итеүселәр бихисап. Тик бына ҡайҙа күберәк икәнен белмәйем. Ике республика халҡы ла ихлас ҡабул итә. Башҡортостанға сығыш яһарға саҡырһалар, ҙур кинәнес менән ҡайтам. – Татарстанда үҫеш өсөн мөмкинлектәр күберәк, унда таланттарҙы тартып торалар тиеүселәр бар. Был хаҡмы? Бик ҡыҙыҡ мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының яңы август һанында уҡый алаһығыҙ.",«Өфөлә миңә сәхнә тормошо етмәне. »,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0],5,Йәштәр,1493,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-08-04/f-l-mi-s-hn-tormosho-etm-ne-3872535,2024-08-04T14:29:00+00:00
"Башҡорттар, айырыуса, аҡыҡ ташын яратҡан. Урыҫ телендә ул сердолик тип атала. Аҡыҡ ҡыҙыл йәки ҡыҙғылт һары төҫтәге аҫыл таш. Уны боронғо вулкан процестары һөҙөмтәһендә, йәғни лаваның ҡыуығында, ирегән таштарҙың ҡушылмаһынан барлыҡҡа килгән, тиҙәр. Башҡорттарға аҡыҡты ҡулланыу йолаһы Ислам дине менән килеп ингән. Сөнки аҡыҡтың ғәрәп-фарсы һүҙе булыуы ла ошоға ишаралай. Аҡыҡ борон-борондан мосолмандарҙың яратҡан ташы һанала. Мөхәммәт бәйғәмбәр уң ҡулының сәтәкәй бармағында аҡыҡ ҡашлы йөҙөк кейеп йөрөгән, тиҙәр. ""Кем аҡыҡ ҡашлы йөҙөк тағып йөрөй, ул һәр саҡ рәхмәттә һәм шатлыҡта булыр"", - тигән, имеш, Мөхәммәт бәйғәмбәр. Аҡыҡты, ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙ кейемендә, алҡа, көмөш сулпыларҙың ҡашына, йә булмаһа селтәрҙәргә ҡуйғандар. Аҡыҡ шулай уҡ ир-аттарҙың бай итеп биҙәлгән ҡәмәрендә (көмөш, аҫылташтар менән биҙәлгән биллек) ҡулланылған. Бынан тыш, аҡыҡ ҡашлы йөҙөктәр булған. Башҡорттарҙың инаныуҙары буйынса, аҡыҡ күҙ тейеүҙән, йыландан, үлемдән һаҡлаусы таш һаналған. Ҡурсалау маҡсатынан йәш килендәргә аҡыҡ ҡашлы йөҙөк, беләҙек йөрөтөргә ҡушҡандар. Мөһөрлө аҡыҡ тип башҡорттар йөрәк һүрәтенә килтереп, көмөштән бәләкәй генә ай, йондоҙ ҡуйып эшләнгән аҡыҡ ташын ҡулланған. Ул ырым буйынса йөрәк ауырыуынан дауа итеп файҙаланылған. - быуаттарҙа Төркиә һәм Фарсы илендә хужаһының исеме яҙылған аҡыҡ ҡашлы йөҙөк киң таралған булған. Ул ҡурсалаусы шәхси талисман һаналған. Бындай йөҙөктәр Башҡортостанда ла киң ҡулланылған. Уны башҡорт старшиналары, кантон башлыҡтары (түрәләре) тағып йөрөр булған. Аҡыҡтың ҡурсалау көсөнә эйә булыуы тураһындағы башҡорттарҙың инаныуы ""Абдрахман"" исемле башҡорт халыҡ йырында ла телгә алына. Унда, мәҫәлән, ошондай юлдар бар: Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ, Һалдыр, егет, эйәр ҡашыңа Был йыр йылдарҙа 6-сы Башҡорт кантоны башлығы булып торған Абдрахман Биктимеровҡа бағышланған. Абдрахман Биктимеров хәҙерге Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылынан булған. Абдрахман кантон ялыу арҡаһында Сенат тарафынан хөкөмгә тарттырыла. Ошо ваҡиғаларға бәйле ижад ителгән ""Абдрахман"" йырында автор кантон башлығы Абдрахман Биктимеровҡа былай тип мөрәжәғәт итә: Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ, Һалдыр, егет, эйәр ҡашыңа. Атам дуҫы тиеп ышанма, егет, Атаң дуҫы етер башыңа. Йәғни, йырҙың авторы, билдәһеҙ сәсән, Абдрахман кантонға эйәр ҡашын ун аҡыҡ менән биҙәп, кешеләрҙең яуызлығынан, яман һүҙҙәренән, үлемдән һаҡланырға һәм кеше һүҙенә ышанмаҫҡа кәңәш бирә. Был йырҙа башҡорттарҙың аҡыҡ ташының ҡурсалау көсөнә инаныуы асыҡ сағыла. Йырҙың икенсе һәм өсөнсө куплеттарында Абдрахман кантондың биргән кәңәштәрҙе тотмауы, шуның арҡаһында бәләгә тарыуы хаҡында бәйән ителә. Унар ғына һумлыҡ ун аҡыҡлы Эйәрең булыр, егет, ат булһа. Яҡын күргән дуҫтан яманы юҡ, Ауыр саҡта һиңә ят булһа. Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ - Кәрәге лә юҡ эйәр ҡашыңа: Атам дуҫы тиеп ышандың, егет, Шул дуҫ етте һинең башыңа. Башҡорттар аҡыҡ тип тик сердоликты ғына атамаған. Аҡыҡ исеме бер төркөм таштарға ла ҡулланылған. Мәҫәлән, агат, оникс таштарын да башҡорттар аҡыҡ тип йөрөткән. Опалды халҡыбыҙҙа аҡ аҡыҡ тип атағандар. Сердолик менән бер рәттән, был таштарҙы ла улар биҙәүес әйберҙәр булараҡ киң ҡулланған. Һүрәттә: Аҡыҡ менән биҙәлгән эйәр. Аҡыҡ менән биҙәлгән сулпылар. Башҡорт түрәләре кейгән аҡыҡ ҡашлы йөҙөк. Башҡорт ҡатын-ҡыҙының селтәрендә йөрәк рәүешендә эшләнгән, уртаһында йондоҙ менән ай һүрәтләнгән ҡурсалаусы аҡыҡ. Азат ЯРМУЛЛИН. ""Киске Өфө"" гәзите, 36, 2023 йыл","УНАР ҒЫНА ҺУМЛЫҠ, АЙ, УН АҠЫҠ.",['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0 0],6,Тарих,3366,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-14/unar-yna-umly-ay-un-a-y-3681318,2024-03-14T14:03:00+00:00
"Гамалея ғилми-тикшеренеү үҙәге менән Сеченов исемендәге университет белгестәре бергәләп тикшеренеп, бер нисә үҫемлектең А грибы вирусының үрсеүен 30 процентҡа кәметеүен асыҡлаған. Исемлектә беҙ күптән ҡулланып йөрөгән үҫмлектәр бар: гөлемеш, балан еләктәре,  татлытамыр (солодка) үләненең тамыры, мәтрүшкә, меңъяпраҡ, кесерткән япрағы. Ошо үләндәрҙе бергә ҡушып бешереп эсеү вирусты көсһөҙләндерә, иммунитетты нығыта икән.",Гриптан ниндәй үләндәр ярҙам итә?,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,422,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-16/griptan-nind-y-l-nd-r-yar-am-it-4389693,2025-09-16T10:32:00+00:00
"Йәшәй-йәшәй шундай фекергә килдем.  Тормошта бер нәмә лә ҡорбан талап итмәй. Ғәҙәттә, кешеләр үҙ-үҙен аҡлар өсөн генә шулай ти. Барыһын да параллель рәүештә алып барырға, ғаиләңдә уңған хужабикә, хәстәрлекле әсәй, ир ҡатыны булырға өлгөрөп тә, бынамын тигән сәхнә карьераһы яһарға мөмкин. Һәм ундайҙар бик күп. Тимәк, ижад кешеһе яңғыҙ булғанда ғына сәхнәлә ниндәйҙер уңыштарға өлгәшә ала тигән фекер төптө дөрөҫ түгел. Ә ҡорбан тигән һүҙҙе бөтөнләй яратмайым һәм ҡабул итмәйем. Ҡыҫҡа ғына ғүмер эсендә бер кем дә ҡорбан булырға тейеш түгел. Был донъяға бәхетле булыр һәм кемделер бәхетле итер өсөн килгәнбеҙ. Шул уҡ ваҡытта үҙебеҙгә бирелгән миссияны тулыһынса үтәргә лә бурыслыбыҙ.",Әлфиә Юлсурина яратмаған һүҙ,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Мәҙәниәт,683,https://shonkar.com/articles/culture/2025-05-15/lfi-yulsurina-yaratma-an-4236614,2025-05-15T14:17:00+00:00
"Аватар - татар кызыСоциаль челтәрләрдә Аватар СНГ хештегы астында челлендж башланды. Төрле илләрдә рәссамнар элекеге союздаш республикалар халыклары вәкилләрен ""Аватар: Аанг турында риваять"" сериалы каһарманнары образында сурәтли. Татар милли киеме кигән кызлар ""ир тылсымчысы"" образында, башкорт егете ""һава тылсымчысы"" образларында күрсәтелгән. Флешмобны 23 августта Твиттерда Казакъстан рәссамы башлап ибәргән. Берничә көн эчендә аңа дистәләгән рәссам кушылган, флешмобны башка социаль челтәрләр дә күтәреп алган. ""Татарларга ""ир тылсымчысы"" роле бик туры килә дип саныйм. Күрегез әле, бу яшел төсле милли кием нинди шәп. Бу матур кыз"" дип язган никлы рәссам. Татарлардан кала, флешмобта катнашучылар таик, азәрбайан, украин, беларус, якут, удмурт һәм башка халыкларның милли киемле вәкилләрен дәсурәтләгән. Флешмоб Казакъстаннан икенче бер рәссам кызга рухи ярдәм күрсәтү буларак башланган. атлы рәссам ""Аватар""ның бер героен Төньяк Америка халыклары вәкиле итеп, тәненә тату рәсемнәр төшереп сурәтләгән. Ләкин аның бу адымын тәнкыйть утына тотканнар. ВКонтакте милли киемле ""Аватар"" рәсемнәренә бәйге игълан иткән. Иң яхшы егерме эш авторы сайлап алыначак. Барлык эшләр бер коллаж итеп тупланачак диелә. ""Аватар: Аанг турында риваять"" ("": "") американнар Майкл Данте Димартиноһәм Брайан Кониецкотөшергән анимация сериалы. Сериалның каһарманнары – тылсым гыйлеменә ия булган яшүсмерләр, алар ут, су, һава, ир белән идарә итү сәләтенә ия.","""Аватар СНГ"" флешмобында татар кызлары ""ир тылсымчысы"" итеп сурәтләнгән",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1440,https://www.azatliq.org/a/30803477.html,2020-08-26T09:12:45+00:00
"В произведении музыканта объединены традиции и современность, история и актуальность. Уникальный проект затрагивает общечеловеческие ценности и нравственные нормы. В рамках патриотического мероприятия «Живёт Победа в поколениях», организованного Управлением по молодежной политике Уфимского университета, композитор представил 30-минутную видеоверсию своей симфонии студентам и школьникам. После просмотра автор пообщался со слушателями, ответил на все их вопросы. Встреча прошла в теплой и дружеской атмосфере. – Я в полном восторге от прошедшего мероприятия, ведь зал был полон, и ребята проявили огромную вовлеченность, внимание к моему музыкальному посылу, который является моей личной инициативой и высказыванием, - поделился впечатлениями Марат Файзуллин. - Надеюсь, что мне удалось преподнести слушателям очень сложную тему специальной военной операции. В этом, я думаю, и заключается моя миссия сегодня. Я увидел искренние эмоции и переживания молодых людей за судьбу нашей страны. Между нами возникло понимание и взаимное уважение, которые сподвигли меня на живой диалог. И я поделился со слушателями своими внутренними инсайтами. Хочу выразить глубочайшую благодарность руководству Уфимского университета и Межвузовского кампуса за предоставленную мне возможность общения с молодежью. Надеюсь, что мы вместе проведем ещё не одну встречу. Источник: Официальный сайт УУНи ТСправочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидетинацпроектмолодежьидетиЗарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Кампусе состоялась встреча с российским композитором Маратом Файзуллиным,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Мәғариф,2289,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-10-16/v-kampuse-sostoyalas-vstrecha-s-rossiyskim-kompozitorom-maratom-fayzullinym-4429146,2025-10-16T10:21:00+00:00
"Әстерханда ком бураны19 май Әстерхан өлкәсендә көчле ком бураны чыкты. Соңгы елларда мондый хәлнең күзәтелгәне булмаган. илнең тизлеге секундына 15-20 метрны тәшкил иткән. Көчле ком бураны агачларны тамырыннан алып аткан, билбордларны, ут баганаларын аударган, йорт балконнары имерелгән. Әстерхан сәламәтлек саклау министрлыгы зыян күрүчеләр турында әйтте. Ком бураны татар авылларына да зыян китерә. Әстерхан шәһәре янәшәсендә урнашкан әмәле авылында (Три протока) яшәүче татар теле укытучысы Гөлфия Вәлиеваул вакытта өендә була. ""Хәзер барысы да яхшы. Кичә коточкыч иде. Беренче тапкыр шундый хәл булды. 5 минут эчендә ком бураны килеп итте. Ирем шалтыратып тиз генә тәрәзәләрне ябарга кушты. Күрше йортларга карасам, шул кадәр куркыныч күренеш иде. Ком бураны бер сәгатьләп дәвам итте. Шуннан соң гына күршедәге йортлар күренә башлады. Төнлә көчле ил булды. Агачлар ауды, телефон чыбыклары өзелде. Шәһәр эчендә яңа йортта балкон имерелде. Анда минем таныш кыз яши. Йортны эвакуацияләделәр диделәр"", дип сөйләде ул Азатлыкка. Әстерханда ком бураныӘстерхан шәһәрендәге Габдулла Тукай исемендәге 74 нче татар мәктәбенең дүртенче катында дивар ярыла башлаган, дигән хәбәр таралган була. Ләкин анда белем бирүче Гөлфия Вәлиева бу мәгълүматны расламады. ""Бүген дәресләр бара. Дүртенче катта бар да яхшы. Без әле беренче катта дәресләр бирәбез. Бер хезмәткәр гараж ягыннан түбәне алып атты диде. ил бик каты булды"", диде Вәлиева. әмәле авылында 5 меңнән артык кеше яши, шуларның күпчелеге татарлар. ирле халык нигездә мал-туар тотмый, күбрәк яшелчә үстерү беләншөгыльләнә. Теплицаларда помидор, борыч, кыяр үстерәләр. Ком бураны нәкъ шушы яшелчәләргә зыян салган да инде. Эшмәкәр Юрис Кадырбердыевкөчле ил теплицасын алып атуы, помидорларга зыян китерүе турында сөйләде Азатлыкка. ""Помидорлар да, теплица пленкасы да, барысы да зыян күрде. Якынча 2 мең помидор тамыры бетте. Бу теплица мәйданының 20 проценты тирәсе. Нинди суммага зыян килгәнен әйтә алмыйм. Ләкин зыянны беркем капламаячак"", диде ул. әмәле авыл ирлеге башлыгы Рамазан Мөхәримовсүзләренчә, зыян күрүчеләргә компенсация бирү каралмаган. Хәзер авылның яртысында ут юк, диде ул. Рамазан Мөхәримов""Авылга бераз зыян килде. Теплицалар очып китте, баганалар ауды. Калганы вак-төяк. Йортларга, малларга берни булмады. Эвакуация оештырылмады. Күпме теплицага зыян салганын белмим. Ике-өч теплицаның пленкасын алып китте. Теплицаларга компенсация бирелми. Кешеләр үзләре сау-сәламәт. Алар буран вакытында өйләренә кереп утырды. Без урамда йөрдек. Хәзер авылның яртысында ут юк. Баганалар ауды, линияләр өзелде. Әкрен генә төзәтәләр"", диде ул. Әстерхан өлкәсенең Ассадулаево белән Кызан (Татарская Башмаковка) авылларына да ком бураны килгән. ""Бик куркыныч иде, әлбәттә. Ләкин әллә ни зур зыян булмады. Тәрәзәләрне, каминны, теплицаны яптык. Куркып өйдә утырдык. Электр энергиясе беткән иде. Хәзер утны куштылар. Башка авылларда машинага агачлар төшкән. Безнең теплицаларга зыян килмәде. Бик борчылган идек. Кызан авылында да әллә ни зур зыян килмәгән. Минем анда әни яши"", дип сөйләде Рхия Габдеркадыйрова Азатлыкка. Әстерхан өлкәсендә 16 татар авылы бар. Шуларның 11 е өлкәнең Идел буе районына карый. Һәр авыл көнкүреше белән генә түгел, сөйләме белән дә аерыла. Авыллар Әстерханга бик якын урнашкан, кайберләре хәтта кушылган да. Ләкин аларда ирле үзенчәлекләр әлегә юккачыкмаган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Әстерханда ком бураны татар авылларына да зыян китергән,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Татарстан,3581,https://www.azatliq.org/a/31264683.html,2021-05-20T09:06:40+00:00
"– Тикшереүҙәр һөҙөмтәһе шуны күрһәтә: был продукцияны һатыусылар, табыш артынан ҡыуып, закондарҙы боҙа һәм балаларҙың ғүмеренә, һаулығына хәүеф тыуҙыра. Былтыр никотинлы һәм тәмәке продукцияһын һатыу ҡағиҙәләрен боҙған өсөн 6496 административ эш ҡуҙғатылған, был 2022 йылға ҡарағанда 53,7 процентҡа күберәк, — тип яҙа Вячеслав Володин. Шуның өсөн Дәүләт Думаһы балаларға һәм үҫмерҙәргә тәмәке һәм никотинлы продукция, уларҙы ҡулланыу ҡоролмалары йәки етештереү сеймалы һатҡан өсөн штрафтарҙы арттырырға тәҡдим итә. Дәүләт Думаһы тәҡдимдәре ҡабул ителһә, граждандар – 300 мең һумға тиклем (әле 40-60 мең һум). ; вазифалы кешеләр – 700 мең һумға тиклем (әле 150-300 мең һум); юридик шәхестәр 2 миллион һумға тиклем (әле 400-600 мең һум) штраф түләйәсәк. Закон ҡабатлап боҙолһа, енәйәт яуаплылығы индерелә. Сығанаҡ: Башинформ.",Үҙ һаулығыңды үҙең ҡайғыртмаһаң,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,823,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-02/auly-y-dy-e-ay-yrtma-a-4033576,2024-12-02T16:46:00+00:00
"Йомала теләгән теләктәр, ҡылған доғалар ҡабул була. Йөрәгегеҙҙә лә, телегеҙҙә лә гел яҡшы уй-ниәттәр булһын! Һаулыҡ, бәхет, именлек, уңыштар насип итһен беҙгә Аллаһ! Тыныслыҡ булһын! Амин!",Хәйерле иртәләр!,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,188,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/h-yerle-irt-l-r-4503215,2025-12-12T08:00:00+00:00
"Былай булмай! Берәй бик арыу ғына эҙ ҡалдырырға кәрәк ине бит әле был донъяла. Оҙаҡҡа һуҙмай иртәгәнән башлаһа ла була был аҙымды. Тик бына нимәне генә тотоп эшләргә икән? Изге эш тураһында уйлап ҡарағаны бар инде барлыҡҡа быға тиклем уның. Әммә йә берәй һөнәрең булмағас, йә көсөң ҡалмағас, кемгә кәрәге бар инде Өмөтбайҙың бөгөн. Енәйәт эшләйәсәк ул. Тағы ла мы? – тип һорарһығыҙ бәлки. Юҡ, кеше соланынан бер биҙрә он да сәлдермәйәсәк, күрше арбаҙҙынан тауыҡҡа лә йәбешмәйәсәк ул башҡаса. Ул етди енәйәт яһаясаҡ. Оло ғауға булырлығын. Әлбиттә ул тотолмаясаҡ, сөнки был юлы ул бик етди әҙерләнәсәк. Хәҙер ул элекке Өмөтбай түгел, күпкә тәжрибәле. Әгәр тотола ҡалһа ла, бер зарар юҡ. Уны беренсе каналдан күрһәтәсәктәр, илебеҙҙең иң күренекле төрмәләрендә генә йөрөтәсәктәр бит. Теракт маҙар тураһында ҡарағаны бар былай кино фәлән Өмөтбайҙың. Әммә ул ғәләмәттән һыңар шешә самопаллыҡ та килем кермәгәс ҡулыңа ни файҙа. Уның башҡа идеяһы ла бар барлыҡҡа. Бер көн журналда берәүҙең нисек итеп Өфөлә алтын магазинын талауы тураһында уҡығайны. Шул ваҡиға хатта быуат енәйәттере исемлегенә индерелгән икән. Өмөтбай ҙа унан бер ҙә кәм түгел инде түгеллеккә. Икенсе көн ул таксиҙа башҡалаға елдертә ине. Был үҙәк майҙан буйлап ике аҙым да атлап өлгөрмәне, алдына ике милиционер килеп тә баҫты. Тормош һикәлтәләре оҙаҡ йылдар эсендә Өмөтбайҙың төҫ-ҡиәфәтен ярауһы ғына билдәһеҙ милләт кешеһенә әүелдергәйне шул үкенескә күрә. Паспортын да алмай сығып киткән етмәһә йүнһеҙ. Шундуҡ менттар быны хәйерле юл теләп райбүлектәренә оҙата һалдылар. Шәхесен асыҡлау өсөн. Тик шәхес тигәненеү асыҡлауы билдәле һәм билдәһеҙ сәбәптәр арҡаһында бер нисә тәүлеккә һуҙылып китте. Әммә ошо ваҡыт арала Өмөтбайҙа енәйәт өлкәһенең тарихи шәхес исемен алыу теләге лә бер аҙға һүнгәйне. Ҡаршыңа кәзә тәкәһе осраһа, юлың уңмай, тип әйтә торғайны оләсәйем! – тип һөйләнде ул ауыл яҡҡа попутка тотҡан арала. Идея кәрәк, идея, тип көнө төнө баш ватты Өмөтбай. Бынау шешәләш Ғәзимйәнде генә бәреп үлтермәһәң. Улай тиһәң, бынан ни мәғәнә? Быны эт тә белмәйәсәк, үҙе эсеп дөмөккән тиерҙәр. Ә маньяк булып йөрөргә хәле лә, рәте лә ҡалмаған Өмөтбайҙың. Бәлки район милицияһын ғына барып шартлатмаһаң? Булмай. Бомбаны ҡорған саҡта уҡ, үҙенең көлө күккә осоп ятасаҡ. Уйла, Өмөтбай, уйла. Әммә күпме уйларға була, алда әллә бар ғүмер, әллә юҡ. Ни эшләргә? Бында берәй шешәһеҙ осона сығып була торған эш түгел. Юҡ, ул кеше тауығына ла, күрше онона ла ҡул һуҙмаясаҡ артабан. Коммерсант Вәлиттән үҙеңдең хәләл картуфыңа ла алыштырып алырға була. Өмөтбай баҙына төшөп китте. Ҡомһоҙ һәм һаран был Вәлит. Ике биҙрәгә бер яртыһын бирһә була ла инде, юҡ. Дүртәү һорап ултыра. Ярар, картуфы табылыр, тик күтәреп йөрөтөүе бит әле. Күп ҡалманы инде, өс йорт аша үтһә барып етә Өмөтбай. Вәлит быға баҡсалағы мөгәрәбенә алып барып бушатырға ҡушты ла, бер шешә самопал сығарып тотторҙо. Ярты сәғәттән Өмөтбай өйөнә бикләнеп, тәмле хыялдарға бирелеп араҡы һемерә ине. Икенсе көндө ауылға милиция килде. Теге коммерсанттың йорто тирәһеләй соҡоналар. Баҡһаң, Вәлит иртән сығып ҡараһа, мөгәрәп ҡапҡасы асыҡ, эсендә елдәр уйнай икән. Һикһән дүрт биҙрә картуф күккә осҡан булып сыҡты. Өмөтбайҙан да һорау алдылар. Төн буйы араҡы эсеп, иртәнгә табан ойоп китеүен һөйләне, баҙын асып күрһәтеп, үҙенең картуфын ҡайҙа ҡуйырға белмәүен дә бәйән итте ул тәртип һаҡсыларына. Бер аҙҙан картуф табылды. Бер өй аша йәшәгән Ғәффә ҡарсыҡтың баҡса мөйөшөндә егерме бер ҡапсыҡ бәрәнге теҙелешеп ултыра ине. Әммә ҡапсыҡтарҙың барһының да тышына Яхин Б тип яҙылған булып сыҡты. Әлбиттә бында күршеләре Ғәффә ҡарсыҡтың да, ҡапсыҡтар хужаһы Яхин ҡарттың да бер ҡыҫылыша юҡ икәненә барса халыҡҡа, шул иҫәптән милиционерҙарға ла төплө аңлашылып тора ине. Ә енәйәтсе үҙе табылманы ла, табылманы. Бар ауылды аяҡ өҫтө баҫтырып эҙләү һөҙөмтә бирмәгәс, Ғәффә ҡарсыҡтың баҡса мөйөшөнә төнгөлөккә милиция засада ҡуйырға булды. Ике төн бушҡа ултырғандан һуң засадаһы ла ҡайтып китте. Вәлиттең ни тиклем генә кәйефе ҡырылһа ла, йәнә картуф ҡабул итә башланы араҡыға. Хәҙер ул ишегенә бер ат, ике һыйыр башы ҙурлыҡ йоҙаҡтар элеп ҡуйҙы. Өмөтбай ҙа тағы ҡапсыҡ күтәреп уға юлланды. Бер нисә көндән әлеге енәйәт тағы ҡабатланды. Был юлы Вәлит картуфтары Бикә М тамғалы ҡапсыҡтары менән Талхин ҡарттың баҡсаһына барып ҡунаҡлағайны. Эт менән дә эҙләнеләр, әммә теге яуыз барыбер табылманы. Был юлы засада ойоштороп торманылар. Вәлитең үҙенә мөлкәтен һаҡламаған өсөн протокол төҙөнөләр ҙә, ҡайтып киттеләр. Бындай хикмәткә бар ауыл аптыраны, тик бер Өмөтбайҙың ғына көнсөллөгөнән эсе янды. Был эште ни өсөн ул үҙе эшләй ала алманы, тип ҡайғырҙы. Исмаһам бер илдең булмаһа ла, район тарихына инеп ҡалыр ине бит. Әлбиттә, был эштәрҙе Өмөтбай үҙе башҡарған икәнен иҫләмәй ине шул. Бер ярты эсеп бөтә лә иҫерә бит. Күп уйлауҙан еңелләнә башлаған зиһене теге мажараға этәрә. Әммә ҡапсыҡтарҙы бер аҙ ташыуға көн яҡтыра башлай, ул йәшеренергә мәжбүр була. Артабан был картуфты ҡайҙа илтергә уйлағандыр, быныһын инде тик шайтан үҙе генә белә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Раушан ҒӘЛИМОВ Уйла, Өмөтбай, уйла!",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],6,Юмор,5613,https://henek.info/articles/++--/2025-11-05/raushan-limov-uyla-m-tbay-uyla-4453027,2025-11-05T10:55:00+00:00
"– Яҙға баҫтыҡ, әй матурлыҡ. Кеше ҡаңғор-ҡоңғор йорт-ҡураһын таҙалай башланы. Кисә генә тырмалап үткән ерҙә күңелемә өмөт осҡоно яндырып йәм-йәшел үлән үҫеп тә сыҡҡан. Тормоштоң матурлығына туйып булмайҙыр. Яҙ килгән һайын мин яңынан яҙға ғашиҡ булам. Яратам ошо миҙгелде. Иләҫ-миләҫ саҡ, ғашиҡ булыу ҙа тап ошо мәл. Бер апайҙың әйткән һүҙен яҙып китергә булдым. – Ирем менән яңы саҡ өйләнешкән саҡ, тип һөйләп алып китте ул. - Юлға сыҡҡан инек, ҡулда йәш бала. Поезд менән барабыҙ юл алыҫ, балабыҙ илай туҡтамай, ирем бала ла тымыҙа белмәйһең тип һуҡрана, мин үсегәм иремә. Ирешер инеем, кеше алдында оят. Ултырам тумпайып уҫал ҡарап. Апай беҙҙең баланы ҡулына алып, бала илаһа, түшегеҙгә һалып бәүелтегеҙ, тыныс йөрәк тибеүенә бала ла тыма тине. Үҙе беҙгә һынсыл ҡараны ла: Яратышып өйләндегеҙме? - тип һораны. Мин эйе тип әйткем килмәһә лә, иргә ҡараш ташланым, уныһы йылмайып, эйе тип башын ҡаҡты, яратмаһам, сыҡмаҫ инем, тинем мин бутыр-бутыр бутҡа бешкәндәй. – Күрәгеҙме, һеҙ ҡалай бәхетле? Ә мин, йырҙа йырланғанса, һөймәгәнгә һөйкәлдем. Бәхетле бала саҡ тип ауыл, урман, тау тәбиғәт ҡосағында уйнап үҫкәнгә әйтәм. Ә былай беҙгә ашарына булһа, к ейеренә булманы, беребеҙгә алһалар – икенсебеҙ бәләкәсәйгәнен көттө. Атайым, бахыр, колхоз тип янып тракторында йөрәге туҡтаған. Таң менән сығып китәр ине лә беҙ йоҡлағас ҡайтыр ине, ул тере саҡта беҙ насар йәшәмәнек, тип һөйләй ағайҙар, мин иҫләмәйем. Биш бала әсәй ҡарамағында ҡалғанмбыҙ. Өс ағайым, мин, һеңлем. Миңә дүрт йәш, бәләкәс һеңлемә ике генә йәш булған. Ағайҙар үҫеп үҙ аллы тормош ҡороп йәшәй башлаған саҡ. Әсәйем ҡаты ауырып китте. Мин уҡырға ингән ерҙән ҡайтып әсәйемде ҡарарға булдым. Һеңлем туғыҙҙа уҡый. Ул бәләкәс булғас, иркә лә ине. Уны ла ташлап китә алманым. Әсәй теүәл бер йыл ятты. Ул үлгәс, һеңлемде туғыҙҙан һуң уҡыуға индереп үҙем дә уның янына эшкә урынлаштым. Иҙән йыуырға. Матур булдың, тиҙәр. Егеттәр күп йөрөнө артымдан. Үтә уҫал инем. Тик бер оло ғына уҡытыусы ағай яйлап, мәрәкә һүҙ әйтеп миңә яҡынлай башланы. Уй, йәнем көйә, ҡартишәккә әбейҙәр бөткәнме тип уйлайым. Ул тол тинеләр. Юҡ ҡуймай, һүҙ ҡуша. Ҡайҙалыр саҡыра. Ашарға төшкө ашты ашаханаға ҡуша инәбеҙ. Оялдыра бабай менән ултырыу. Ә бер көнө кискә урам буйлап йөрөргә саҡырҙы. Мин, ҡорт саҡҡандай, юҡ тип һикереп тороп киттем. Шунан оҙаҡ яныма килмәне. Шулай ҙа фатирға түләргә аҡса еткерә алмай мәлемдә ул миңә килде. Сыҡ миңә кейәүгә, - тине. Иртәгәгә хәтлем уйлап тип ҡайтып китте. Ҡыҙҙар, бисәләр икегә бүленде. Ҡарт тинеләр, икенселәре, аҡыллы, тәртипле үҙе уҡытыусы, сыҡ уйлама ла, тип өгөтләнеләр. Һеңлем бер көндө, мин иң алама кейемдә йөрөйөм, тип һығылып илағас, риза булдым. Яратмай 37 йыл йәшәнем рәхәттә. Ә шулай ҙа яратҡым килә һаман да, яҙ килгән һайын көтәм мөхәббәтте, тине. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Бәлки, һеҙҙең арала ла ошондай хәлдә йәшәгәндәр барҙыр? Кешене яратҡан хәлдә дә, әгәр ул ғаиләне ҡарамай, эшләмәй, ҡатынын ихтирам итмәй икән, тора-бара матур хис-тойғолар һүрелә торғандыр. Авторы: Сәриә Вәлиева. – Яҙға баҫтыҡ, әй матурлыҡ. Кеше ҡаңғор-ҡоңғор йорт-ҡураһын таҙалай башланы. Кисә генә тырмалап үткән ерҙә күңелемә өмөт осҡоно яндырып йәм-йәшел үлән үҫеп тә сыҡҡан. Тормоштоң матурлығына туйып булмайҙыр. Яҙ килгән һайын мин яңынан яҙға ғашиҡ булам. Яратам ошо миҙгелде. Иләҫ-миләҫ саҡ, ғашиҡ булыу ҙа тап ошо мәл. Бер апайҙың әйткән һүҙен яҙып китергә булдым. – Ирем менән яңы саҡ өйләнешкән саҡ, тип һөйләп алып китте ул. - Юлға сыҡҡан инек, ҡулда йәш бала. Поезд менән барабыҙ юл алыҫ, балабыҙ илай туҡтамай, ирем бала ла тымыҙа белмәйһең тип һуҡрана, мин үсегәм иремә. Ирешер инеем, кеше алдында оят. Ултырам тумпайып уҫал ҡарап. Апай беҙҙең баланы ҡулына алып, бала илаһа, түшегеҙгә һалып бәүелтегеҙ, тыныс йөрәк тибеүенә бала ла тыма тине. Үҙе беҙгә һынсыл ҡараны ла: Яратышып өйләндегеҙме? - тип һораны. Мин эйе тип әйткем килмәһә лә, иргә ҡараш ташланым, уныһы йылмайып, эйе тип башын ҡаҡты, яратмаһам, сыҡмаҫ инем, тинем мин бутыр-бутыр бутҡа бешкәндәй. – Күрәгеҙме, һеҙ ҡалай бәхетле? Ә мин, йырҙа йырланғанса, һөймәгәнгә һөйкәлдем. Бәхетле бала саҡ тип ауыл, урман, тау тәбиғәт ҡосағында уйнап үҫкәнгә әйтәм. Ә былай беҙгә ашарына булһа, к ейеренә булманы, беребеҙгә алһалар – икенсебеҙ бәләкәсәйгәнен көттө. Атайым, бахыр, колхоз тип янып тракторында йөрәге туҡтаған. Таң менән сығып китәр ине лә беҙ йоҡлағас ҡайтыр ине, ул тере саҡта беҙ насар йәшәмәнек, тип һөйләй ағайҙар, мин иҫләмәйем. Биш бала әсәй ҡарамағында ҡалғанмбыҙ. Өс ағайым, мин, һеңлем. Миңә дүрт йәш, бәләкәс һеңлемә ике генә йәш булған. Ағайҙар үҫеп үҙ аллы тормош ҡороп йәшәй башлаған саҡ. Әсәйем ҡаты ауырып китте. Мин уҡырға ингән ерҙән ҡайтып әсәйемде ҡарарға булдым. Һеңлем туғыҙҙа уҡый. Ул бәләкәс булғас, иркә лә ине. Уны ла ташлап китә алманым. Әсәй теүәл бер йыл ятты. Ул үлгәс, һеңлемде туғыҙҙан һуң уҡыуға индереп үҙем дә уның янына эшкә урынлаштым. Иҙән йыуырға. Матур булдың, тиҙәр. Егеттәр күп йөрөнө артымдан. Үтә уҫал инем. Тик бер оло ғына уҡытыусы ағай яйлап, мәрәкә һүҙ әйтеп миңә яҡынлай башланы. Уй, йәнем көйә, ҡартишәккә әбейҙәр бөткәнме тип уйлайым. Ул тол тинеләр. Юҡ ҡуймай, һүҙ ҡуша. Ҡайҙалыр саҡыра. Ашарға төшкө ашты ашаханаға ҡуша инәбеҙ. Оялдыра бабай менән ултырыу. Ә бер көнө кискә урам буйлап йөрөргә саҡырҙы. Мин, ҡорт саҡҡандай, юҡ тип һикереп тороп киттем. Шунан оҙаҡ яныма килмәне. Шулай ҙа фатирға түләргә аҡса еткерә алмай мәлемдә ул миңә килде. Сыҡ миңә кейәүгә, - тине. Иртәгәгә хәтлем уйлап тип ҡайтып китте. Ҡыҙҙар, бисәләр икегә бүленде. Ҡарт тинеләр, икенселәре, аҡыллы, тәртипле үҙе уҡытыусы, сыҡ уйлама ла, тип өгөтләнеләр. Һеңлем бер көндө, мин иң алама кейемдә йөрөйөм, тип һығылып илағас, риза булдым. Яратмай 37 йыл йәшәнем рәхәттә. Ә шулай ҙа яратҡым килә һаман да, яҙ килгән һайын көтәм мөхәббәтте, тине. Ә һеҙ нисек уйлайһығыҙ? Бәлки, һеҙҙең арала ла ошондай хәлдә йәшәгәндәр барҙыр? Кешене яратҡан хәлдә дә, әгәр ул ғаиләне ҡарамай, эшләмәй, ҡатынын ихтирам итмәй икән, тора-бара матур хис-тойғолар һүрелә торғандыр.",Һөймәгәнгә һөйкәлдем.,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Төрлө,5932,https://henek.info/news/+++-/2025-12-03/ym-g-ng-yk-ldem-4491026,2025-12-03T09:50:00+00:00
". Камилды күптән, бик күптән күргәне юҡ ине Мараттың. Баштараҡ, бер ҡалала йәшәп, бер үк урамдарҙан йөрөһәләр ҙә, донъя мәшәҡәттәре араһында бер һөйләшеп ултырыу түгел, сәләмләшергә лә ваҡыттары етмәне. Хәйер, яртышар йыл вахтанан ҡайтып инмәгән ирҙәрҙең тормошо башҡаса нисек булһын? Ә ҡасандыр Марат ул саҡта дуҫ тип иҫәпләп йөрөгән Камилдың туйында ла булғайны бит. Хәйер, туй тип әйтерлеге бармы икән. Яҡын туғандарҙан һәм бер нисә дуҫ-иштән торған, тыныс, тиҙ үткән ҡәҙимге табын ине ул. Йәштәргә күҙ ташлау ҙа етә: был тиклем дә ҡапма-ҡаршылыҡлы, бер-береһенә тамсы ла тап килмәгән пар артабан бергә йәшәп китеүе ихтималмы? Хәйер, был икәүҙең уртаҡ киләсәгенә шикләнгән кеше бер Марат ҡына булмағандыр. .Дөрөҫөн әйткәндә, Камилды өйләндерҙеләр. Ҡыҙҙарҙы туҡтауһыҙ алмаштырып, буйҙаҡ тормошҡа бөтөнләй күнегеп китә башлағас, дәрт-дарманлы туғандары уға ныҡлап тотондо. Тәүҙә димләнеләр, үҙҙәренә ҡалһа, һәр яҡтан килгән ҡыҙ менән таныштырҙылар, егет тәүҙә ыңғайламаҫтай булғас, кире һәм ыңғай яҡтарҙы асыҡтан-асыҡ баһалап, аҡыл бизмәнендә үлсәп, барыбер маҡсатҡа өлгәштеләр. Һөҙөмтәлә егет баш ҡалала фатирлы-йыһазлы һәм, әлбиттә, уның ҡарамағына, шәптән булмаһа ла, кәләшле булды. Эш шунда: бай бирнәле ҡыҙ ир-ат иғтибарынан мәхрүм, сибәрлеге самалы, ҡыйыуһыҙ ғына бер зат һәм ике яҡтың туғандары тырышмаһа, бындай ""бәхет, бәлки, уға йылмаймаҫ та ине. Шулай итеп, ҡыҙҙың иң ҙур хыялы тормошҡа ашты: бынамын тигән күркәм егеткә кейәүгә сыҡты, уға шунда уҡ өҙөлөп ғашиҡ булды, өмөтһөҙлөккә һуғарылған ғазаплы көндәре хәтер томандары артында төш кеүек кенә юғалып ҡалды. Киләсәге, әлбиттә, болотһоҙ, ҡояшлы, яҡты булып күҙалланды. Камил иһә, гүзәл заттарҙың башын әйләндереп өйрәнгән ирекле ҡош, тәүҙә төшөнкөлөккә бирелде. Ҡыҙҙар иғтибарынан туйып бөткән типһә тимер өҙөрҙәй һөйкөмлө ир, бөгөн килеп, ҡатынын таныштарына күрһәтергә лә оялды; элек дуҫтарһыҙ йәшәй алмаған әҙәм осрашыуҙарҙан ҡасты, бойоҡто, үҙенә үҙе йомолдо. Уның ҡарауы, ҡасандыр хыялланғанса, бер матди ҡыйынлыҡ кисермәйенсә донъя көтә башланы. Ә ҡатын, киреһенсә, яҙын тәүге ҡояш нурҙарына табан ынтылған сибек кенә умырзая төҫлө, баш ҡалҡытты, мөхәббәт нурында ҡойондо, хыял тулҡындарында йөҙҙө. Янды, көйҙө, үҙенсә өҙөлөп һөйҙө. Эргәһендә яратҡан кешеһе булғанға сәскә атты - бәхет кисереү өсөн уға үҙ тойғолары ла хаттин ашҡан ине. Уны күптән белгәндәр таныманы: ҡатындың үҙ-үҙенә ышанысы артты, һыны турайҙы, аҙымдары ныҡлыраҡ була барҙы. Иң ғәжәбе шунда: ул иренә сат йәбешеп ятманы, сабыр һөйөү менән ярата белде, сикләү-тыйыуҙарҙан азат булды. .Марат менән Камил иһә туйҙан һуң тәүге тапҡыр көтмәгәндә бер уртаҡ табында осрашты. Дуҫы эргәһендә һис тә ул өйләнгән ҡыҙ түгел, ә дәрт-дарманы ташып, күҙ-башы уйнап торған сибәркәй бар ине. Ҡосаҡлашып бер булалар, бер-береһенең күҙҙәренә генә ҡарап торалар. Тәмәке көйрәтергә сыҡҡан ыңғайы түҙмәне Марат, һорай ҡуйҙы: Айырылыштыңмы әллә? Камил йәшереп торманы: бушты һөйләмә, айырылышырға уйында ла юҡ, барыһы ла яҡшы, ике балаһы үҫеп килә, әле иһә ул былай ғына күңел аса. Марат бот сапты – барыһы ла шулай ябай һәм асыҡ эшләнәме? Ә бисәһе? Камил ҡул ғына һелтәне. .Марат  ғаиләһе менән күптән башҡа төбәккә күсеп төпләнгәйне инде. Бихисап йылдар үткәс, ул тағы йәшлек йылдары үткән ҡалаға килде. Был юлы Камилды фәҡәт эш буйынса эҙләп тапты ул. Ит ҡунған, олпатланған ир-ат шатланып күреште. Камилдың өйөнә барҙылар, мул ғына табын артында гәпләшеп ултырҙылар. Бик тә күркәм, мул йәшәй булып сыҡты дуҫы. .Ә ҡатыны һаман шул икән: тып-тыныс, иренең ауыҙына ҡарап, йылмайып ҡына тора, сабыр. Булмаған сибәрлек кенә ҡайҙан булһын: бер аҙ һөйкөмлөлөк кенә өҫтәлгәндер, бәлки. Хәйер, был тыныслыҡ һәм һиллек артында ниндәй уй-кисерештәр йәшеренгәнен кем белә? Әллә ҡулына эләккән бәхет ҡошон, мөхәббәтен бер ниндәй ҡаршылыҡтарға ҡарамай тотоп ҡала алдым тип иҫәпләйме икән был ҡатын? Ҡасандыр матди байлыҡҡа ҡыҙығып, димселәрҙең тәҡдименә риза булған Камил иһә бәхетле лотерея билетын тартып сығарҙымы йәки тормошо нисек барһа ла барһын тип ҡул һелтәп йәшәйме? Донъяның бар матди шатлыҡтарын татып та, ғүмер буйы күңел тыныслығына, остоҡ ҡына йөрәк йылыһына ла мохтажлыҡ кисереп, ғүмер ебен һүтә бит бәғзеләр. Хәйер, нисәмә кеше – шунса яҙмыш. Был тормошто аҡҡа һәм ҡараға ғына айырып ҡараған, ҡасандыр яратҡан ҡыҙына өйләнгән, үҙен бик бәхетле кешегә һанаған Марат Камилдың  йәшәйеш серен бер нисек тә төшөнә лә, аңлай ҙа алманы: башҡаларҙың күңелендә ни ятҡанын белмәҫһең – ҡуйы урман, сиселмәҫ сер шул.",Таныштарға күрһәтергә лә оялам,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Хикәйә,4428,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-12-08/tanyshtar-a-k-r-terg-l-oyalam-3557920,2023-12-08T15:50:00+00:00
"- Һалдаттарыбыҙға өс маскеткалы сетка әҙер. Ошо арала ауылыбыҙҙан ҡуҙғаласаҡ ылау менән оҙатасаҡбыҙ. Сеткаларыбыҙ һалдаттарыбыҙҙы һаҡлап, яҡлап торһон тип, изге доғаларыбыҙҙы теләй-теләй үрҙе ирекмәндәр. Тиҙерәк илебеҙгә тыныслыҡ урынлашып, бар һалдаттарыбыҙ үҙебеҙҙең тыуған яҡтарға әйләнеп ҡайтһын, Аллаһ бирһә! - ти ""Ағинәйҙәр"" йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Зөлхәбирә Сәхиулла ҡыҙы Мырҙағәлина. Үрге Яйыҡбай ирекмәндәре - күптәргә өлгө!","Үрге Яйыҡбай ирекмәндәре, афарин!",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ил һаҡларға яуға китте,435,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-12-08/rge-yayy-bay-irekm-nd-re-afarin-4498344,2025-12-08T16:20:00+00:00
"ыен Мәскәүнең ""Президент-Отель"" кунакханәсендә үттеЧуашстан мөфтие Әлбир Крганов итәкчелегендә булачак ""Русия мөселманнары диния мәлесе""н тәкъдим итү ыенында Чуашстаннан килгән Мансур хәзрәт Хәйбуллов башта Крганов башкарган эшләр турында чыгыш ясады. ""Бүгенге көндә Чуашстан иң тыныч төбәк, күп мәчетләр төзелә, дини мәгариф югарыга таба бара - бу хәл безнең эшчәнлек һәм Әлбир Кргановның үзен аямыйча эшләгән хезмәте белән дә аңлатыла"", дип башлады ул сүзен. Ул шулай ук, яңа оешма рәисе итеп мөфти Әлбир Кргановны тәкъдим итү миңа йөкләнде, аның эшчәнлеге турында тәфсилле мәгълүмат биргәннән соң, соңгы алты елдагы эшчәнлеген дәүләт структуралары да тулысынча хуплый, диде. Крганов чарага килгән әмәгатьчелеккә мөрәәгать итеп әлеге оешманы хезмәттәшлекнең яңа рәвеше булачак дип белдерде. ыенда катнашучылар""Соңгы ун елда төрле сәбәпләр нәтиәсендә без мөселман дөньясының таркаулыгыннан уңайсызлыклар сизәбез. Бездә барыбызны да бергә терки торган модель юк бүгенге көндә. 228 ел элек Ватан кайгыртучанлыгы белән төзелгән оешма (1788 елда төзелгән Оренбурдагы диния мәлесе - ред. ) булганлыгын искә төшердек. Шуның нигезендә мөфтиятләр берләшеп бүгенге көн таләпләренә туры килә торган дини оешма төзергә кирәклеге турында карар чыгардык. Шуның белән без үзебезнең башлангычка, традицияләргә кайту турында сүз алып барырга булдык. Шулай итеп, без бабайларыбыз яшәгән чорга күз салабыз. Алар бүгенге көнгә караганда пәйгамбәр яшәгән заманнарга 300 елга якынрак булган. Хәзерге вакытта ислам институтлары яңадан барлыкка килгән заманда Оренбурдагы мөселман оешмасының тәрибәсе бик тә кирәкле тәрибә дип әйтергә була. Аларның мөселманнар, төрле дини оешмалар, хакимият белән бәйләнеше безгә үрнәк булып тора. Традицион исламны тарату аерым бер игътибарга лаек. Без ""идарә"" дигән сүздән аңлап баш тарттык. Без идарә итмибез, без проблемнарны туганнарча ыелышып хәл итәчәкбез. Бернинди милләт тә югарыга күтәрелмәячәк, әгәр дә көчлеләр хәлсезләрнең хәлен белмәсә, бернинди милләт тә югары үсеш алмаячак. Без идарә итәргә дә ыенмыйбыз, бары тик дәүләт тарафыннан төзелгән Оренбур диния мәлесе юлын алып барырга ниятлибез. Анда мөфтинең үзе теләп кенә карар кабул итүе каралмаган. Анда казыйларның эшчәнлеге каралган. Алар һәрвакыт мөфти белән бергә булган. Соңгы елларда йөзләрчә ел элек төзелгән структура имерелгән"", диде Әлбир хәзрәт. Омски мөфтие Зөлкәрнәй хәзрәт Шакиранов (у)Кргановка оешманың әләмен тапшыраАлга таба сүзен дәвам итеп ул Русиядәге барлык дини оешмаларны да, шул исәптән Үзәк диния идарәсен дә, Русия мөселманнарының дини идарәсен дә үзләре оештырган мәлескә керергә чакырды. ""Мин бик хөрмәтле булган Тәлгать хәзрәткә дә, Равил хәзрәткә дә мөрәәгать итәм. Сез – ислам хәрәкәтенең олы буыны. Без, яшьләр сезнең карашка ялгышлык эшлибез кебек тоелыр. Шулай дип уйласагыз, бергә утырып сөйләшик. Еллар буена бер-береңне тәнкыйтьләп яшәп булмый бит инде. Шикаятьләр белән хакимият юлларны таптамыйк. Сезне бит Русия прездиденты Путин да ачуларны калдырып берләшергә чакырды. Бергәләп эшләргә кирәк"", диде Крганов. Әлбир Крганов бүгенге очрашуда уннан артык дини оешма вәкилләре катнаша дисә дә, очрашуга килгәннәр дүрт кенә мөфтият катнашты дип әйтте. РИУ ректоры Рафик Мөхәммәтшин Әлбир Кргановка язу карасы белән каләм тапшыраОешма туграсында (герб) күрсәтелгән символик әсбапларны яңа билгеләнгән итәкче Әлбир Кргановка тәкъбир тавышлары астында тапшырдылар. Беренчесе – язу карасы белән каләмне Ислам университеты ректоры Рафик Мөхәммәтшин тапшырды. Аннан соң Дагыстан вәкиле аңа яшел чалма кидерде. Мөфти таягын Татарстаннан ишан Гарифулла кызы, 89 яшьлек Зөбәрәт апа тапшырды. ""Бу таяк - 14 гасыр буе пәйгамбәрләр заманыннан бирле сакланган таяк. Ул таякны бик эзлиләр, ләкин таяк кешене ишан итми, Аллаһның дусты булыр өчен синең бер генә дә гөнаһың булмаска тиеш. Тәрәккыят юлы булсын. Илебезгә, иребезгә, бөтен Русиягә ярап, тәраккыяткә ирешегез"", диде ишан кызы. Зөбәрәт апа Әлбир Кргановка мөфти таягын тапшыраӘлбир Кргановка оешманың әләмен дә тапшырдылар. Әләмне тапшырган Себер ягы диния идарәсе мөфтие Зөлкәрнәй хәзрәт Шакиранов Әлбир Кргановка мөрәәгать итеп: ""Син бу оешманың ана корты, ана корт булмаса, умартага кортлар килми. Син әлбәттә ата корт, ләкин бу очракта син ана корт"", диде. Очрашуда Түбән Новгород мөфтие Гомәр хәзрәт Идрисов та бар иде. Ул бу очрашу хакында болай диде: ""Безнең мәхәллә Равил хәзрәт Гайнетдин мөфтиятенә карый. Мин бирегә вәкил буларак килдем. Олы яшьтәге мөфти буларак катнашам. Булсын, әйдә, без каршы түгел. Ачылсыннар. Көндәшлек булырга тиеш. Ярышып эшләсеннәр. Фикерләр күптөрле, миндә бер фикер, башкада икенче. Фикердәшләр ыялар икән, ыйсыннар. Тегеннән дә, моннан да сәдака күбрәк бирерләр. Тегендә дә, монда да бәлеш ашап йөрербез. Безгә муллаларга сәдака, мәлес булса, тагы ни кирәк? "" диде ул көлеп. ""Чуашстан Мәскәүгә күчәме әллә, бигрәк күп килгәнсез? "" дип сораганга, Чуашстан татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Гыйбатдинов: ""Бу эшкә итди карарга кирәк, яңа мөселманнар берлеге оешты. Әлегә биредә дүрт мөфтият булды. Ханты-Манси, Кемерово, Чуашстан, тагы берсен оныттым да инде"", диде. Азатлыкның Әлбир хәзрәтнең Мәскәүдә мәчете юк, ничек ул мөселманнарны ыя алыр икән дигән соравына Гыйбатдинов: ""Аларның биредә зур офислары, ә анда намаз укый торган ирләре бар. Зур мәчет төзергә телиләр"", диде. Казаннан килгән Татарстан мөфтие урынбасары Рөстәм Батров, казый әләл хәзрәт Фазлыев: ""Без бары тик күзәтүчеләр генә, без сүз әйтмәс идек"" дип Азатлыкка фикер белдерүдән баш тарттылар. Мәскәүнең әмигъ мәчете имамы Әнәс хәзрәт үзенең Равил хәзрәт мәчетеннән китүен белдерде. ""Хәзер менә Әлбир хәзрәт белән эшлим. Патриотизм белән мөселманнар берләшсә, бу оешмага да мәчет төзергә мөмкинлекләр булыр дип уйлыйм"", диде Әнәс хәзрәт. РИУ ректоры Рафик Мөхәммәтшин һәм Татарстан казые әләл хәзрәт ФазлыевТатарстан мөфтие урынбасары, Русия ислам институты (РИУ) ректоры Рафик Мөхәммәтшин бу яңа оешманы инде моңа кадәр булдырылган дини төзелешне таркату дип исәпләми. ""Дини оешмаларның оешып таркалганнары да булды. Бүгенге көндә Русиядә дини оешмалар бик күп. Теге яки бу оешмалар үзләренең урынын табар өчен уңыш казану өчен эшләрен бик яхшы оештырырга тиеш. Бүген бу яктан көндәшлек бар. Мөселман өммәте Русиядә бик таркау. Оештыру өчен ике зур үзәк кенә итми дип уйлыйм. Кавказ инде ул үзенчә, алар оешканрак. Үзәк Русиядә таркаулык зур. Үзәкләшкән оешмаларга кермәгән мәхәлләләр дә бар. Аларны да оештырырга кирәк. Аларның проблемнары күп. Кадрлар әзерләү, матди яклар. "", диде Мөхәммәтшин. Сишәмбедә Петербур шәһәре һәм Ленинград өлкәсе имам-мөхтәсибе Дамир Мөхетдинов ""Русия мөселманнары диния мәлесе""н тәкъдим итәр алдыннан ""аны авыл мәхәлләләре дөньяга китерде"", илдә ""мөфтиятләрне таркату, яңа мөфтиятләр төзү дәвам итә"" дип Азатлыккабелдергән иде. Аның фикеренчә, бу мәлес хакимиятнең турыдан-туры хуплавы белән эшләнә.",Крганов Мәскәүдә яңа мөфтият төзеде. Таетдин белән Гайнетдинне дә чакырды,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0],7,Дин,6812,https://www.azatliq.org/a/28148580.html,2016-11-30T15:31:50+00:00
"Гөлдәр БҮЛӘКБАЕВА-БИРГӘНОВА– Ноотропил бармы? – тип һораны Хәнифтең алдында торған ҡатын, аптека тәҙрәһенә эйелә биреберәк, ҡулындағы ҡағыҙына ҡарап. Провизор ҡыҙ компьютерына текәлде. Бер аҙҙан: – Бар, 400 һум, – тигән тауыш ишетелде. – Бигерәк ҡиммәт икән, – тине ҡатын ауыр көрһөнөп. – Ә осһоҙораҡ шундай уҡ дарыу юҡмы? Былай ҙа ҡабаланған Хәнифтең түҙемлеге шартлап һынды. Киҫкен тауыш менән: – Пирацетам алығыҙ, ханым! Күүпкә осһоҙораҡ! – тине.",МАРАЛ КҮҘҘӘРЕ,['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Хикәйә,449,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-19/maral-k-re-4163314,2025-03-19T20:15:00+00:00
"5Акмәчеттә ""кырымлы"" атамасына каршы кырымтатар активистлары ыелдыКырымтатар халкы атамасын ""кырымлы"" итеп үзгәртү инициативасы белән чыккан бер төркем активистлар бу мәсьәләне инде күптән күтәреп йөри. Әнкарада 1-2 августта үзган Бөтендөнья кырымтатар конгрессында бү мәсьәләне Корылтайның ревизия комиссиясе рәисе Али Өзенбаш яңадан күтәрде. Аның фикеренчә, кырымтатарларның күп бәласе ""татар"" исеменнән килеп чыга, кырымтатарларның асыл исеме, имеш, ""кырымлы"" (урысча ""крымец"") булырга тиеш. Конгресс делегатлары Али Өзенбашның бу тәкъдимен кире какты. Моннан бер ничә ел элек шул ук мәсьәләне кырымтатар халкы Корылтаенда дакүтәреп чыкканнар иде, ләкин анда да делегатлар моңа каршы чыктылар. ""Кырымтатар – кырымлы"" бәхәсе матбугатта күтәреп килә. Активистлар күбесенчә ""Кырым"" газетасы тирәсендә оешкан бер төркем, шул газетаның итәкчелеге дә ""кырымлы"" исеме тарафдары булып милләтнең исеме үзгертәләргә тиеш дигән мәкаләләрне даими бастырып тора. Моңа каршы булган кырымтатар язучылары, галимнәре кырымтатар исемен яклап, моны дәлилләп мәкаләләр жыентыклары чыгарса да, ""кырымлы"" тарафдарлары һаман үз фикерләрен халык арасында таратуны дәвам итә. Бу эшнең башында 90 нчы елларда ""Кырым"" газетасының баш мөхәррире, инде мәрхүм булган Шевкет Рамазанов һәм аның тарафдарлары тора иде. Бу газета шул юнәләштә хәзер дә эшен инде икенче мөхәррир итәкчелегендә дәвам итә. Акмәчәттә 10 август узган түгәрәк өстәлгә бу мөхаррирне чакырган булганнар. ""Ләкин ул ни өчендер килмәде"", дип хәбәр итте очрашуны оештырган Надир Бекиров. ""Кырымтатар"" атамасын үзгертү халыкны юк итүгә тиңТүгәрәк өстәлдә ""кырымлы"" атамасы тарихка туры килмәгәне, кырымтатарларның бер вакытта да мондый исем белән яшәмәгәннәре, кырымтатар атамасыннан ваз кичеп татарлар үзләренен борынгы тарихыннан баш тартып юк булачаклары, бар дөнья кырымтатарларны ""кырымтатарлар"" итеп таный, ""кырымлы-кырымтатар"" бәхәсе тик гыйльми яктан дискуссия була ала, кырымтатар исемен үзгертү халыкны юк итүгә тиң, халыкның исемен үзгәртү зүр хата булачак кебек фикерләр яңгырады. Түгәрәк өстәлдә катнашучылар""Кырымлы"" исеме тарафдарлары кырымтатарларны Евразия тамырларыннан ваз кичтереп аларны Кырымда локализация итүгә омтыладыр. Кызганычка каршы бу идеологияне тәшвикъ итүчеләр (өндәүчеләр – ред. ) агрессив агитация ысулларын кулланалар, алар тыныч, конструктив, гыйльми яктан нигезле булган дискуссиягә әзер түгел"", диде тарих фәннәре кандидаты Эльвина Сеитова. ""Кызганычка каршы, хәзер монда ""кырымлы"" тарафдарлары юк, без үз-үзебез белән диалог ясадык. Без хәзер бер фикергә килдек, ләкин без тагын бер түгәрәк өстәл үткерергә тиеш. Татарстанның Тарих институтының Кырым бүләгенә мөрәәгать итеп, Татарстан галимнәре белән бергә бу мәсьәләне гыйльми яктан өйрәнеп аннан соң бер конференция үткерәп бу бәлане без бәлки туктатырбыз"", дип тәкъдим итте ""Мәгариф"" кырымтатар укытучылары берлеге рәисе Сафуре Каджаметова. ""Русиянең үз дәүләтчелеген Чыңгыз хан дәвәреннән алганын кире кагуын ""бу бала үз әтисе йә дәү әтисеннән баш тарта"" дияргә мөмкин. Минем фикеремчә, Русиянең барлык дәүләтчелек традицияләренә шул монгол дәвәрендә нигез салынган. Татарлар Русиянең тарихын үзенчә күрәләр. Кайбер вакытта Казан Русия күләмендә барган шикле сәяси спекуляцияләрдә катнаша, ләкин моңа карамастан, кырымтатарларны яклау анда һичшиксез бар"", диде Татарстанда яшәүче кырымтатар галиме, социология фәннәре кандидаты Эльдар Аединов. Надир Бекиров""Монда ""кырымлы"" тарафдарларының түгәрәк өстәлдә булмаганнарын сөйләделәр. Алар монда булсалар да моның бер файдасы булмас иде. Алар бер вакыт үз фикерләрен үзгәртмәсләр. Безгә милләт белән эшләргә кирәк. Алар да милләт белән эшли. Хәвефле бер тенденция бара. Монда сөйләдәләр алар 10-15 кеше, ләкин алар күп, алар актив эшлиләр һәм күбәяләр. ""Кырым"" газетасында ким дигәндә айда бер мәкалә чыга бу хакта, моңа аваплар, тавышланулар басыла. Без тукталып калдык, без уйлыбыз болар авыру балалар үзенә килерләр дибез, ә алар үзенә килмиләр. Димәк безгә дә алар кебек эшләргә кирәк. Кырымтатар исемен яклаган соңгы 20 елда чыккан мәкаләләрне туплап бер зур ыентык чыгарырга кирәк. Бу хакта шигырьләр, мәкаләләр дә күп. Кырымлыларның кайберләре заказ белән эшли, ә кайберләре йөрәктән бирелеп эшли. Әлбәттә, кырымтатарлар ничә елдан бирле интегеп йөриләр, бер мәсьәлә дә хәл ителми, болар инде килегез, исемебезне үзгәртик, бәлки моннан соң мәсьәләләр хәл ителер, безне яратырлар, дип исемебезне үзгертүгә тотындылар. Кырымда бу мәсьәлә узмады, Әнкарада да конгресста узмады"", диде Госкомнац каршыда төзелеп барган Медиаүзәк итәкчесе Айдер Эмиров. Кырымтатар атамасын ""кырымлы"" дип үзгәртү 90 нчы елларда Татарстанда күтәрелгән татар атамасын ""болгар"" итеп үзгәртүгә охшаш бер мәсьәләдер. анисәп вакытында Кырымда исемлектә ""кырымлы"" исеме дә кертелгән иде. Украина заманында бу исем белән нәтиәдә бер мең кеше дә төркелмәгән иде Кырымда. Кырымлылар исә ""исемебезне үзгәртсәк безне монгол-татарлар димәсләр, без Кырымның төп, асаба халкы булачакбыз, чөнки исемебез Кырым ире белән бәйле булачак"" дип үгетли. Аларның тагын бер ""аргументы"" Азәрбайанда – азәриләр, Татарстанда татарлар, Таикстанда таиклар, Үзбәкстанда – үзбәкләр яши, Кырымда исә – кырымлылар диләр. Мондый караш һәм ""дәлилләр"" ни дәрәәдә гыйльми яктан нигезледер - бу инде башка мәсьәлә. Болай да күп мәшәкатьләр белән басым астында яшәгән, ике гасыр дошманнарга каршы торырга мәбүр булган милләтнең исемен үзгертү бу халыкны юк итүгә тиң бер чара буладыр.","""Кырымлы"" атамасына каршы көрәшүче кырымтатарлар Казаннан ярдәм сорамакчы",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,5408,https://www.azatliq.org/a/27188737.html,2015-08-14T09:30:34+00:00
". Иртәнге сәйгә печенье һатып алырға маркетҡа йүгереп ингәндә, был иргә шунда уҡ иғтибар иттем. Кассир минең ҡарашымды күреп: Бик бай кеше ине. Әммә хәҙер ул банкрот булды. Ҡалған аҡсаһына көн дә килеп иң ҡиммәтле коньякты һатып ала. Үәт, алйот, -тине. - Өйрәнгәнмен. Дуҫым уйламаған ерҙә аяҡ салды, партнерым ҙур аҡса менән алданы, ҡатыным ташланы, унан һуң осраша башлаған һөйгәнем машинамды онтаны. - Һеҙ дуҫ булып ҡыланып ҡына йөрөгән кешенән ҡотолғанһығыҙ. Иң ауыр мәлдә ташлаған ҡатынығыҙ һеҙҙе яратмаған. Уның янығыҙҙа булмауы һәйбәт. Сөнки, иртәме-һуңмы, ул һеҙҙе барыбер ауыр хәлгә ҡалдырып ҡасыр ине. Һөйгән ҡыҙығыҙ машинаны ғына онтаған, ә үҙе тере. Онталған машина – тимер генә, ә кеше ғүмере ғәзиз. Ә партнерығыҙҙың һеҙҙе алдауы – һеҙ яҙмыш алдындағы бурысығыҙҙы ун йыл алдан түләп ҡуйғанһығыҙ. Артабан ундай тетрәнеүҙәр булмаясаҡ. - Әлбиттә. Мин дә һеҙҙең кеүек үк хәлдә булдым. Әммә беҙ икебеҙ ике юлды һайлағанбыҙ: һеҙ эсә башлағанһығыҙ, ә мин шул иҫерткес эсемлектәргә реклама яһап, аҡса эшләнем. Әммә бындай аҡса бик үк таҙа булмауын аңланым һәм яратҡан шөғөлөмдө таптым. Беҙ тағы оҙаҡ һөйләшер ҙә һөйләшер инек. Сөнки ул бик аҡыллы кеше булып сыҡты. Әммә миңә эшкә йүгерергә кәрәк ине. Уның менән һаубулашып урамға сыҡҡас та, ярһып илай башланым. Әммә мин миңә сәйер итеп ҡараған кешеләрҙән күҙ йәштәрем өсөн оялманым. Сөнки был таҙарыныу йәштәре ине. Осраҡлы рәүештә танышҡан кешегә өмөт, ышаныс, киләсәк бирә алғанымдан йәнем сафланып иланы ла иланы. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Көслөләр бөгөлә, әммә һынмай",['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,1631,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-29/k-sl-l-r-b-g-l-mm-ynmay-4177501,2025-03-29T09:59:00+00:00
"Кисә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һәм Үзбәкстандың Ташкент өлкәһе хокимы Зойир Мирзаев ике яҡлы хеҙмәттәшлекте нығытыу һәм берлектәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу мәсьәләләре буйынса киңәйтелгән кәңәшмә үткәрҙе. Унда төрлө йүнәлештәге эшмәкәрлек ҡаралды. – Ташкент өлкәһенең ҙур делегацияһы республикабыҙҙа эшләй. Беҙ быға тиклем өлгәшкән килешеүҙәр конкрет ғәмәлдәр фазаһына инә. Хеҙмәттәшлек мәсьәләләрендә булған ҙур потенциалды иҫәпкә алып, беҙгә, әлбиттә, уларҙы уңышлы тормошҡа ашырыу мөһим, – тине Радий Хәбиров. – Үҙ сиратыбыҙҙа апрелдә, Иннопром. Үҙәк Азия күргәҙмәһендә ҡатнашыу өсөн Үзбәкстанға барырға ниәтләйбеҙ. Был эшлекле бәйләнештәрҙе киңәйтеү һәм яңы башланғыстар башлау өсөн яҡшы майҙансыҡ. Мәҫәлән, 2026 йылдың яҙында Бекабад технопаркы майҙансығында әҙерлек эштәрен тамамларға һәм төҙөлөш-монтаж эштәренә тотонорға ниәтләйҙәр. Тағы ла ҙур проекттар көтөлә. Башланғыстар иҫәбендә үзбәк инвестицияларын йәлеп итеп — Өфөлә ҡунаҡхана комплексы һәм Иглин районында малсылыҡ фермаһы төҙөү. Яҡтар умартасылыҡ һәм апитерапия, мәғариф өлкәһендәге тәҡдимдәрҙе, шулай уҡ төбәктәрҙең сауҙа йорттарын асыу юлы менән тауар әйләнешен киңәйтеү мөмкинлектәрен тикшерҙе. Ғөмүмән, Үзбәкстан республикабыҙҙың төп тышҡы иҡтисади партнерҙарыбыҙҙың береһе булып тора. 2025 йылдың 11 айы йомғаҡтары буйынса Үзбәкстан Башҡортостандың тышҡы сауҙа әйләнешендә 5,2 өлөш менән етенсе урынды биләй. 2017 йылдан ике төбәк араһында тауар әйләнеше өс тапҡырға артҡан.2026 йылдың апрелендә Үзбәкстанда үтәсәк ""Иннопром. Үҙәк Азия күргәҙмәһендә Башҡортостан делегацияһының ҡатнашыуы эшмәкәрлекте арттырыуҙың сираттағы аҙымы буласаҡ тип көтөлә. Ташкент өлкәһенә килгәндә, ул Башҡортостан менән сауҙа алмашынан сәнәғәт кооперацияһына күсә. Башҡортостан менән Үзбәкстан төбәктәре араһында сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлекте үҫтереү тураһында юл картаһына ҡул ҡуйыу 2025 йылдың 3 декабрендә Ташкентта Рәсәй-Үзбәкстан Хөкүмәт-ара комиссияһының 26-сы ултырышында төп ваҡиғаға әүерелде. Документ сәнәғәт кооперацияһынан һәм инвестицияларҙан, ауыл хужалығынан һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәтенән алып туризмға, мәғарифҡа һәм мәҙәниәткә тиклем перспективалы йүнәлештәрҙең бөтә спектрын үҙ эсенә ала. Бындай комплекслылыҡ партнерлыҡтың стратегик тәрәнлеген күрһәтә. Был эшмәкәрлектә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың өлөшө ҙур. Эксперт рейтинг агентлыҡтары билдәләүенсә, Башҡортостан Башлығы йыш ҡына халыҡ-ара бәйләнештәр әүҙемлеге күрһәткестәре буйынса губернаторҙар араһында алдынғы урындарҙы биләй. Мәҫәлән, күптән түгел Минченко консалтинг холдингы 2025 йылдың декабре өсөн Рәсәй төбәктәре башлыҡтарының халыҡ-ара бәйләнештәр тығыҙлығы индексы һөҙөмтәләрен тәҡдим итте. Унда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров икенсе урынды биләне. Был губернаторҙың әүҙемлегенең мөһим күрһәткесе. Федераль политологтар Башҡортостандың халыҡ-ара хеҙмәттәшлеген киңәйтеүен төбәк иҡтисадының яңы үҫеш нөктәләрен формалаштырыу мәсьәләләрендә төбәктең конкурент өҫтөнлөктәренең береһе тип билдәләй. Республика Үҙәк Азия илдәре менән тарихи һәм мәҙәни бәйләнештәрҙе әүҙем үҫтерә. Башҡортостан вәкиллектәре Ҡаҙағстанда, Белоруссияла, Ҡытайҙа, Төркиәлә һәм Үзбәкстанда эшләй. Берләшкән ғәрәп әмирлектәрендә һәм Иранда офистар асыу планлаштырыла. Радий Хәбиров үҙе лә билдәләүенсә, халыҡ-ара кооперацияһыҙ һөҙөмтәле сәнәғәт һәм дөйөм алғанда иҡтисад булдырыу һәм үҫтереү мөмкин түгел. Шул уҡ ваҡытта, һуңғы йылдарҙа Көнбайыштың Рәсәйгә ҡаршы сәйәсәте һөҙөмтәһендә, Башҡортостан тышҡы партнерҙар системаһын үҙгәртеп ҡора. Мәҫәлән, бөгөн төбәк үҙенең тышҡы иҡтисади өҫтөнлөктәрендә яҡын сит илдәргә, шул иҫәптән Белоруссияға, Үзбәкстанға, Тажикстанға һәм башҡа йүнәлеш ала. Тап дөйөм етештереү һәм мәҙәни бәйләнештәр һаҡланып ҡалған постсовет киңлегендәге партнерҙар менән кооперация Башҡортостан предприятиеларына өҫтәмә хаҡ булдырырға, тауарҙар номенклатураһын киңәйтергә һәм предприятиеларҙы сифатлы яңы кимәлгә сығарырға мөмкинлек бирә. Эшҡыуарҙарҙың тышҡы баҙарға сығыуы ҡануниәттәге айырма, логистик ҡатмарлыҡтар проблемалары, ә хәҙерге шарттарҙа санкцияларҙың иҫәпләү механизмдарына йоғонтоһо менән бәйле. Ошо сәбәптәр арҡаһында республика бизнес өсөн ышаныслы оҙатыусы булып китә. Башҡортостанда федераль инструменттарҙы (экспорт кешбэгы, Рәсәй экспорт үҙәгенән Ашығыс экспорт ярҙамы һәм Экспорт форсажы проекттарын), шулай уҡ муниципаль кимәлдә үҙ инициативаларын үҙ эсенә алған күп кимәлле ярҙам системаһы төҙөлгән. Башҡортостан ҡарашы финанс сараларын ғына түгел, туранан-тура дипломатик ярҙамды ла үҙ эсенә ала. Радий Хәбиров билдәләүенсә: Республика Башлығы һәм Хөкүмәт кимәлендә халыҡ-ара иҡтисади хеҙмәттәшлекте хуплап, беҙ шулай уҡ сатыр системаһын булдырабыҙ. Беҙҙең әүҙем ҡатнашҡан төбәктәрҙә Башҡортостан вәкиллектәрен астыҡ. Улар Рәсәйҙең сауҙа вәкиллектәре структураһында эшләй, экспортерҙарыбыҙға ярҙам итеү һәм яңы партнерҙар эҙләү буйынса бурыстар үтәй. Йәғни беҙ бер яҡтан бизнесҡа ярҙам сараларының һөҙөмтәле системаһын, икенсе яҡтан – республика яғынан лобби мөмкинлектәрен булдырҙыҡ. Башҡортостан менән Үзбәкстан төбәктәре араһындағы партнерлыҡ дөйөм иҡтисади проекттар нигеҙендә генә түгел, ә тарихи, мәҙәни һәм кешелек бәйләнештәренең ныҡлы нигеҙендә лә төҙөлә. Был Рәсәйҙең һәм Үзбәкстан республикаһының дөйөм тарихы, шулай уҡ Башҡортостан менән Үзбәкстандың төрки тамырҙары һәм рухи традициялары уртаҡлығы менән аңлатыла. Өфөлә 2019 йылдан рәсми рәүештә Башҡортостан халыҡтары Ассамблеяһының бер өлөшө булған Евразия үзбәк милли мәҙәни үҙәге эшләй. Үҙ сиратында, 30 меңдән ашыу башҡорт йәшәгән Үзбәкстандың Ташкент, Бохара, Ферғана һәм башҡа ҡалаларында милли берләшмәләр эшләй. 2023 йылда Башҡортостандың милли музейына Ғосман Ҡөрьәненең уникаль алтын күсермәһен – ҡасандыр Өфөлә һаҡланған тарихи ҡомартҡыны тапшырыу рухи һәм мәҙәни берҙәмлектең сағыу символы булды. Башҡортостан менән Үзбәкстандың мәғариф һәм фән өлкәһендәге бәйләнештәре ныҡ үҫеш ала. 2026 йылда Башҡортостан вуздарында меңдән ашыу Үзбәкстан гражданы белем ала – был башҡорт мәғарифының сифатына юғары ышаныс күрһәткесе. Хеҙмәттәшлек системалы: ике илдең университеттары араһында хеҙмәттәшлек һәм алмашыу программалары тураһында 23 килешеүгә ҡул ҡуйылған. Миҫал булып Өфө дәүләт нефть техник университетының (ӨДНТУ) проекты тора, ул Наманган һәм Чуст ҡалалары мәктәптәрендә үҙенең брендлы кластарын аса.2025 йылдың апрелендә эш сәфәре менән Ферғана өлкәһенә Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығы вәкилдәре килде. Өфөнән Үзбәкстанға авиарейстар һанын арттырыу процесы бара. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Хеҙмәттәшлек яңы кимәлгә сыға,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'
 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 0 0],11,Сәйәсәт,6544,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-02-17/he-m-tt-shlek-ya-y-kim-lg-sy-a-4582453,2026-02-17T21:50:00+00:00
"Лилия Чанышевафикерләр15 март Уфаның Киров районы мәхкәмәсендә Навальный штабының элекке координаторы Лилия Чанышева эше карала башлады. Мәхкәмә Чанышевага туганнары белән сөйләшергә рөхсәт бирде. Шул ук вакытта аны тикшерү изоляторыннан чыгару, мәхкәмә эшен ачык итү шикаятьләрекире кагылды. Мәхкәмә утырышлары ябык бара. "". Реалии"" гаепләү документлары беләнтаныша алган. Анда 1300 бит. Чанышева нинди гамәлләре өчен гаепләнә соң? Лилия Чанышева— 1982 елның 6 февралендә Уфада туган, сәясәтче, активист, Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе. (Навальный штаблары Русиядә экстремист оешма дип танылды һәм тыелды. ) 2021 елның 10 ноябрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе карары беләнсак астына алындыһәм Мәскәүдәге тикшерү изоляторына ибәрелде. Аңа ""экстремистик берләшмә төзү һәм әлеге берләшмәне итәкләү"" гаепләве белдерелде (Русия инаять кодексының 282.1 маддәсенең 1 нче бүлеге). 2023 елның 14 июнендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе тарафыннан 7,5 елга колониягәхөкем ителде. "". Реалии"" чыганагыискәртүенчә, Чанышева инаять эше башта ""Навальный һәм көрәштәшләренең зур эшенә"" кергәнлектән, гаепләү бәяләмәсенә Алексей Навальныйһәм аның якын көрәштәшләре гамәлләренә кагылышлы нечкәлекләр, формулировкалар күчкән. Мәсәлән, гаепләү бәяләмәсенең преамбуласында кыскача болай диелгән: ""Навальный А. А. һәм башка ачыкланмаган затлар сәяси, идеологик нәфрәт һәм дошманлык, шулай ук хакимият вәкилләренә карата нәфрәт һәм дошманлык мотивлары белән 2011 елда Мәскәүдә Русиянең конституцион корылышын көч кулланып үзгәртү һәм протестчылар басымы белән гамәлдәге хакимиятне алыштыру максаты белән экстремистик оешма төзергә карар иткән. "". Аннары документта Навальныйның 2011 елның 3 июнендә ""Коррупциягә каршы көрәш фонды"" (ФБК) төзүе, ә елларда ""экстремистик берләшмәгә яңа әгъзалар"", шул исәптән Лилия Чанышеваны әлеп итүе языла. ""Экстремистик берләшмәнең кануни эшчәнлек алып бару төсе чыгарыр өчен ФБК бүлекләренең бер өлеше төрле юридик затлар буларак теркәлгән. Аларның башкарма органнары буларак экстермистик оешма әгъзалары билгеләнгән, шул исәптән Уфада Лилия Чанышева тарафыннан теркәлгән ""Штаб"" кеше хокукларын яклау фонды"" оешмасы да. Чанышева аның мөдире булган"", диелгән гаепләү бәяләмәсендә. Моннан соң документта ""2019 елның апреленнән 2021 елның апреленә кадәр Чанышева итәкчелегендә ""Штаб"" хисаплары аша ""ФБК"" (""Навальный такымы"") экстремистик оешмасы эшчәнлеген финанслау"" булган диелә. Чанышева ""мөдир булып, үз вазифасыннан экстермистик берләшмә бүлеген итәкләү өчен файдаланган"" дип тә әйтелә. Аннары тикшерү Навальный һәм башкалар ""экстермистик берләшмәнең максатларын тормышка ашыру өчен 2017 елда ФБКның тагын бер бүлеген - ""Навальный штабларын"" ачуын белдерә. Тикшерү мәгълүматынча, әлеге ""штаблар"" төбәкләрдә ""экстремистик инаятьләр планлаштыру, әзерләү һәм кылу белән шөгыльләнгән"". Алексей Навальный һәм Лилия ЧанышеваИмеш, алар ""коррупциягә каршы көрәш сылтавы белән"" хакимият вәкилләре турында ялган мәгълүмат ыеп тараткан, ул мәгълүматлар тискәре итимагый фикер тудыручы, дәүләт оешмаларын авторитетын имерүче дип атала. Һәм ниһаять, гаепләүчеләр фикеренчә, экстремистик берләшмә итәкчеләре һәм әгъзалары башка затларга ""экстремистик юнәлешле гамәлләр кылуга шартлар тудырган"". Шулай итеп, тикшерүчеләр Лилия Чанышева Навальныйны Уфадагы штабы координаторы һәм ""Штаб"" мөдире буларак ФБК һәм Навальныйның еллардагы сәяси, итимагый һәм башка кампанияләрендә актив катнашкан, шул исәптән Башкортстанда Навальный штабын эшчәнлеген оештырган, ""Русия президенты сайлау чорында оппозиционерның сайлау кампаниясен алып барган, шулай ук Уфада коррупциягә каршы митинглар, килештерелмәгән йөрешләр уздырган"" дигән нәтиәгә килгән. Бу Русия инаять кодексының 282.1 маддәсенең 3 нче бүлегенә туры килә.2021 елның гыйнвар һәм апрель айларында Навальный штаблары оештырган массакүләм протест чаралары тикшерүчеләргә Лилия Чанышеваны тагын бер маддә нигезендә гаепләргә сәбәп булды — РФ К 239 нчы маддәсенең 3 нче өлеше(Гражданнарның шәхесен һәм хокукларын бозучы коммерцияле булмаган оешма гамәлләрен пропагандалау). Бу маддә нигезендә активистны ""гамәлдәге чикләүләргә карамастан, ФБК эшчәнлеген пропагандалауда — социаль челтәрләрдә Алексей Навальный һәм башка сәяси тоткыннарны яклап, 2021 елның 23 һәм 31 гыйнварында, шулай ук 21 апрелендә протест йөрешләренә чыгу турында игъланнар һәм чакырулар таратуда"" гаеплиләр. ""Гамәлдәге чикләүләр"" дип тикшерүчеләр Башкортстанда 2020 елның мартында коронавирус пандемиясе сәбәпле кертелгән ""югары әзерлек режимы"" вакытында массакүләм чараларның тыелуын атый. ""Уфада ""Навальный штабы"" итимагый хәрәкәтенең формаль булмаган бүлеген итәкләгән Л. А. Чанышева ФБК эшчәнлеге турында әмәгатьчелек фикерен формалаштыру һәм манипуляцияләү максатыннан мәгълүмат таратты, бу эшчәнлек гражданнарны канунга каршы гамәлләр кылуга этәрү белән бәйле"", — диелә гаепләү бәяләмәсендә. Рөхсәт ителмәгән чараларда катнашкан өчен административ аваплылыкка тартылган уфаларның митингларга чыгуы өчен Лилия Чанышеваны гаеплиләр, чөнки алар, имеш, нәкъ менә Чанышева һәм Навальный штабы интернетта тараткан ""фикерләр тәэсирендә булган"". Лилия Чанышевага тагын бер маддә тагу өчен — РФ К 280 нче маддәсе (Экстремистик эшчәнлеккә өндәү) — тикшерүчеләр Уфа активисты Рөстәм Мөлековныинаять аваплылыгына тартырга карар итә. Ул бу эштә шулай ук гаепләнүче булып тора. Исегезгә төшерәбез, Мөлеков 2017 елның июнендә Навальный штабы Уфада оештырган коррупциягә каршы митингта кискен чыгыш ясаган өчен РФ К 280 нче маддәсенең 1 нче өлеше нигезендә шартлы рәвештәхөкем ителгәниде инде. Әмма 2021 елның көзендә Мөлеков Русия Тикшерү комитеты тарафыннан ачылган ""Навальныйның зур эше"" фигуранты булып чыга. 2021 елның ноябрендә аның фатирындатентү уздырыла. Соңрак мәхкәмә аңа билгеле бер гамәлләрне тыю рәвешендә әза бирә. Тикшерүчеләр версиясенә күрә, Мөлеков Навальныйның Уфа штабында актив волонтер булган. — Мөлековны, Чанышеваны кебек үк, башта ""Навальныйның зур эше""ндә фигурант итәләр, аннары аның эшен аерып алалар да, Чанышевага тагын маддә тагу өчен аның эшенә кушалар. Тикшерүчеләрнең бу маддә нигеәендә башка эпизодлары юк, дип аңлатты чыганак "". Реалии""га. Тикшерүчеләр Лилия Чанышева Мөлековның митингта чыгышы турында алдан белгән дип саный — янәсе, ул турыдан-туры аның итәкчелегендә эш иткән. Шулай итеп, ""Мулюковның экстремистик эшчәнлеккә өндәүләрен Чанышева оештырган булып чыга"", димәк ""ул үзе дә экстремистик эшчәнлеккә өндәгән, ягъни РФ К 280 нче маддәсенең 1 нче өлешендә каралган инаятьне башкарган"" диелә гаепләү бәяләмәсендә. Рөстәм Мөлековны бу процесста РФ К 282.1 маддәсенең 2 нче өлеше нигезендә гаеплиләр(Экстремистик берләшмәдә катнашу). Ул иректә, аңа билгеле бер гамәлләр: элемтә чаралары һәм интернетны куллану гына тыелган. — инаять эшендә йөздән артык том, — дип активист адвокаты Сергей Макаренко— Һәм бу, яклау фикеренчә, аңа карата белдерелгән инаятьләрне кылган дигән сүз түгел. Әлеге томларда күрсәтелгән ""инаятьләр"" чынлыкта гади легаль сәяси һәм итимагый эшчәнлек. Ләкин эш шунда ки, бу инаять эше сәясиләштерелгән һәм Лилия Чанышеваның Алексей Навальный тарафдары һәм көрәштәше булуы белән бәйле. Без авыр көрәшкә әзерләнәбез. Макаренко сүзләренчә, Чанышевага 18 елга кадәр кадәр колония яный. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яшерен экстремист"". Лилия Чанышева нәрсәдә гаепләнә",['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],5,Башҡортостан,7263,https://www.azatliq.org/a/32316933.html,2023-03-15T12:15:32+00:00
"Президент России Владимир Путинпоручил к 2030 году привести уровень жизни людей в Донбассе и Новороссии к среднему по России. Об этом сообщает ТАСС. «Донецкая и Луганская народные республики, Херсонская и Запорожская области должны выйти на общероссийский уровень по всем показателям и по качеству жизни людей», — указал российский лидер. Путин отметил, что власти страны следят за ситуацией в новых регионах и контролируют реализацию проектов, направленных на повышение качества жизни и создание новых рабочих мест. Помимо этого, оценивается проведение шефской помощи Донбассу и Новороссии от других регионов. По словам президента, над улучшением качества жизни в новых регионах работают 41 федеральное ведомство, 26 государственных компаний и 82 региона-шефа. Всего в рамках программы социально-экономического развития Донбасса и Новороссии предусмотрено около 300 мероприятий. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин поручил поднять уровень жизни в Донбассе и Новороссии,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,1057,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-01/putin-poruchil-podnyat-uroven-zhizni-v-donbasse-i-novorossii-4309336,2025-07-01T18:05:00+00:00
"«Урал аръяғы-2025» Бөтә Рәсәй инвестиция һабантуйы барышында концертта ҙур экранда клипты, Урал батыр менән Үгеҙҙең алышын, күрһәтәсәктәр икән. АЙ ЙОЛА Сибай ҡалаһының 70 йыллығына арналған байрамда сығыш яһаясаҡ. ""Беҙҙең өсөн клип премьераһының башҡорт ерендә үтеүе айырыуса мөһим, "" - тип яҙҙы төркөм ағзалары да. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Сираттағы премьера Сибайҙа күрһәтелә,['Шоу-бизнес' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0],4,Донъя,706,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-04/siratta-y-premiera-sibay-a-k-r-tel-4373749,2025-09-04T15:02:00+00:00
"Гөлнараның яңыраҡ ҡына кейәүгә сығып, ятаҡта йәшәп ятҡан мәле. Бер көн күҙҙәре йәшләнеп, аҙарынып әхирәте Рәсилә килеп инде. Ул да бер йыл элек кейәүгә сыҡҡайны. Гөлнара тиҙ генә сәй ҡуйып ебәрҙе. – Берәй нәмә булдымы әллә? – Уф, йәшәп булмаҫ ул! Кисә тағы эсеп ҡайтҡан. Әйткәйнем – яратманы, өйҙә тауыш сыҡты. Теге саҡ үпкәләшкәндән һуң саҡ тынысланып йәшәй башлағайныҡ, бына тағы. – тип ире хаҡында теҙеп һөйләп алып китте Рәсилә. Бөтә насарлыҡтары, ҡырын эштәре, тауыш күтәреүе, юҡҡа-барға үпкәләүе, тағы әллә нимәләр хаҡында һөйләне лә һөйләне. Илап та алды. – Юҡ, йәшәп булмаҫ ул былайтып эт менән бесәй кеүек, айырылырмын, моғайын, – тип һығымта яһап ҡуйҙы һүҙенең аҙағында. Гөлнара уны тыңлап, йәлләп, йыуатырға теләп: – Әллә инде, улай ыҙалап йәшәгәнсе, айырылһаң, айырыл да ҡуй. Бәпәйегеҙ ҙә юҡ әле. Һиңә тиң кеше түгелдер ул, – тип кәңәш биргән булды. Оҙон-оҙаҡ һөйләшеп ултырып, бер нисә тапҡыр сәй яңыртып эсеп, күңелен бушатып, ҡәҙимге тынысланып ҡайтып китте әхирәте. Бер нисә көндән һуң Гөлнара Рәсиләне ире менән урамда осратты. Сөкөрләшеп һөйләшеп киләләр, пар күгәрсендәр, тиерһең. Сәләм бирешеп, бер-ике һүҙ менән алмаштылар ҙа, Гөлнара китергә ашыҡты. Рәсиләнең ире һүҙгә ҡушылманы. Дүрт-биш аҙым атлап та өлгөрмәне, теге ир: – Туҡтап тор әле, – тип өндәште. Ыста, быға мин нимәгә кәрәк булдым икән? тигән уй йүгереп үтте йәш ҡатындың башынан. – Һин нишләп минең кәләште насарлыҡҡа өйрәтеп, айырыл тип әйткәнһең? Һинән бындайҙы көтмәгәйнем, – тимәһенме! Гөлнара ла был хәлде көтмәгәйне, әлбиттә. Аптырауынан ултыра төштө. Ул саҡта Рәсиләгә лә, иренә лә бер аҙ үпкәләп йөрөһә лә, был осраҡ Гөлнара өсөн бик ҙур һабаҡ булды. Ир менән ҡатын араһына ингәнсе, ике ҡылыс араһына ин, Ир менән ҡатын иртән талашыр, кис ярашыр тип бушҡа әйтмәгәндәрҙер инде. Ә Рәсилә менән иренә килгәндә, ирешһәләр ҙә, талашһалар ҙа, көңгөр-ҡаңғыр килеп, бына инде сирек быуат самаһы йәшәп яталар.",Мөхәббәт,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,1892,https://henek.info/articles/++-++/2025-09-01/m-h-bb-t-4369352,2025-09-01T18:00:00+00:00
"Президент России Владимир Путин подписал указ о вручении государственных наград. В списке награждаемых оказались и жители Башкирии. Так, за большие заслуги в укреплении института семьи и воспитании детей награждены медалью ордена «Родительская слава» Венер и Эльвира Башировы. Согласно распоряжению главы государства, за достигнутые трудовые успехи и многолетнюю добросовестную работу благодарность президента РФ объявлена ведущему технологу железнодорожного вокзала Уфы Олесе Лощиловой. Ранее Владимир Путин дал старт движению на участке Дюртюли - Ачит в Башкирии. Президент России Владимир Путин подписал указ о вручении государственных наград. В списке награждаемых оказались и жители Башкирии. Так, за большие заслуги в укреплении института семьи и воспитании детей награждены медалью ордена «Родительская слава» Венер и Эльвира Башировы. Согласно распоряжению главы государства, за достигнутые трудовые успехи и многолетнюю добросовестную работу благодарность президента РФ объявлена ведущему технологу железнодорожного вокзала Уфы Олесе Лощиловой. Ранее Владимир Путин дал старт движению на участке Дюртюли - Ачит в Башкирии.",Владимир Путин отметил госнаградами жителей Башкирии,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Сәйәсәт,1131,https://tanburz.ru/news/s-y-s-t/2025-07-18/vladimir-putin-otmetil-gosnagradami-zhiteley-bashkirii-4317621,2025-07-18T09:35:00+00:00
"Ҡараҡтар үҙ исеменә алынған банк картаһын ҡуллана алмай бит инде, ул сағында банктағы  мәғлүмәттәр буйынса полиция тиҙ арала эҙенә төшөр ине. Дроппер үҙенең картаһын ҡараҡтарға биреп ҡуя йә уларҙың ҡушыуы буйынса урландыҡ аҡсаларҙы иҫәптән иҫәпкә күсерә, банкоматтан ҡулаҡса ала йәки һала, ҡараҡтарға үҙенең онлайн-банкына инергә рөхсәт бирә. Кемдәрҙе йәлеп итәләр? Ғәҙәттә, киберҡараҡтар ҡулына аҡсаға мохтажлыҡ кисергән үҫмерҙәр, йәштәр эләгә. Хәҙер банк картаһын 14 йәштән бирәләр. Тимәк, 14 йәштән башлап ҡараҡтар ҡоралына әйләнеү хәүефе барлыҡҡа килә.  Уларҙы социаль селтәрҙәрҙә һәм мессенджерҙарҙа ҡармаҡлайҙар. Шулай уҡ еңел аҡса эшләү юлын вәғәҙә итеп, кешеле урындарға иғландар эләләр. Ул иғландарҙа әйтелеүенсә, аҡса эшләү өсөн белем, тәжрибә, оҫталыҡ кәрәк түгел. Иғландарҙа йә вәғәҙәләрҙә ниндәй фразалар һағайтырға тейеш? - Аҡсаға карта ал (йәнәһе, банкҡа үҙенең продукттарын һатыу планын үтәргә кәрәк); - Карталы дуҫыңды алып кил – аҡса ал ( селтәрле маркетинг кеүек); - Лотерея администраторы бул да еңеүселәргә отош ебәр (йәнәһе, шундай эшкә инергә була); - Һеҙгә аҡсамды яңылыш ебәргәнмен, ҡайтарығыҙ, зинһар (хата операция). Ләкин аҡсаны башҡа картаға йә иҫәпкә ҡайтарырға тәҡдим ителә. Дропперға нимә янай? Дропперлыҡ өсөн енәйәт язаһы ҡарала. Хатта үҫмерҙәр ҙә үҙенең картаһы буйынса үткән операциялар өсөн шәхси яуаплылыҡ тота. Дропперҙарҙы полиция тиҙ таба. Шунан улар яуаплылыҡҡа тарттырыла, хатта ҡорбандарға килтерелгән зыянды түләргә тейеш булып сыға. Етмәһә, бөтә мәғлүмәттәре билдәле булғас, киберҡараҡтарҙың улар исеменә кредит алыуы ла бар. Закон дроппер енәйәтсегә штраф һала, иректән сикләй йә мәхрүм итә. Ете йылға тиклем срокҡа төрмәгә ултырыу ихтималлығы бар. Банктар үҙ язаһын бирә: карта, онлайн-банкинг ҡулланыуҙан мәхрүм итә. Хәҙерге заманда быларһыҙ йәшәү бик ауыр. Һығымта: картағыҙҙы һәм реквизиттарығыҙҙы бер кемгә лә бирмәгеҙ. Сығанаҡ: Башинформ.",Банк картағыҙҙы бер кемгә лә бирмәгеҙ,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Мәғлүмәт,1891,https://amanat.su/news/m-l-m-t/2024-12-20/bank-karta-y-y-ber-kemg-l-birm-ge-4061760,2024-12-20T15:46:00+00:00
"Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Беҙҙең герой,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Конкурстар,69,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-09-03/be-e-geroy-4371752,2025-09-03T13:51:00+00:00
"Кем белә, миңә нисә йәш? Айгүзәл Хәмитова төшөргән фото. Бөрйән районы, Һарғая ауылы.",Мәктәпкә барыр инем.,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,85,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-30/m-kt-pk-baryr-inem-3905442,2024-08-30T15:26:00+00:00
"Юлдаштар юбилейға арнап үткәрелгән ""Көмөш йылдар. Алтын ҡулдар"" конкурсы еңеүселәрен дә ошо сарала иғлан итте.  Гран-при Нуриман районынан оҫта ҡуллы Тимур Сафинға тапшырылды, 1-се урын Бөрйән районынан Айһылыу Баймырҙинаға бирелде. Еңеүселәргә шифаханаға путевкалар, ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды. Радионың баш мөхәррире Миләүшә Ғәлиева әйтеүенсә, конкурс тағы бер тапҡыр Юлдаштың   тыңлаусылар менән бәйләнеше ныҡ булыуын, уның республикала иң халыҡсан радиостанция икәнлеген иҫбатланы. Тантананы популяр йырсыларыбыҙ биҙәне. Алмас Сирусин ""Уралым"" йыры менән һоҡландырҙы. Венера Юлгилдина дәртле йыры менән халыҡты бейетә яҙҙы. Күргәҙмә буйлап экскурсияны Теге өсәүҙең икәүһе – Айбулат Сисәнбаев менән Филүс Ҡасимов үткәрҙе. Күргәҙмәлә төрлө дәүерҙәрҙәге һирәк осрай торған фотоһүрәттәр, тарихи радиоалғыстар һәм тауыш яҙҙырыу ҡоролмалары, шулай уҡ радиостанцияның барлыҡҡа килеүен һәм үҫешен сағылдырған документтар һәм материалдар тәҡдим ителә. Элекке тауыш яҙҙырыу ҡорамалдары ҙур һәм ауыр була. МИЗ-8 маркалы диктофон СССР-ҙа тәүге портатив ҡорамал була.  Уға тиклемге аппараттар тик электр селтәрендә генә эшләй, шуға яланға, баҫыуға-фәләнгә алып сығып булмай.   Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың радио һәм телевидениеһына ярты быуат самаһы ғүмерен биргән Шәүрә Ғилманова ла 6 килограмлы ошо диктофонды күтәреп йөрөгән: 1987 йылда шуның менән мин Германияға стажировкаға барҙым. Унда ныҡ аптыранылар. Һуңғы осор аппаратураһы менән эш иткән йәштәр элек радио тапшырыуҙарын әҙерләүҙең ни тиклем ауыр, мәшәҡәтле булғанын күҙ алдына ла килтерә алмай. Хәҙер заманса техника менән ҡоралланған радио редакцияһы төрлө ерҙә үткән сараларҙан һәм  ваҡиғаларҙан күсмә эфирҙар  алып бара. Юлдаш республикала үткән донъя кимәлендәге ҙур-ҙур сараларҙа ҡатнаша һәм тура тапшырыуҙар алып бара. Күргәҙмәгә күсмә студия ла ҡуйылған. Унда теләгән берәү үҙен радио тапшырыуын алып барыусы сифатында һынап ҡарай ала. Күргәҙмә 30 сентябргә тиклем эшләй. Килеп күрегеҙ. Фотолар авторҙыҡы һәм Башинформдыҡы.","Милли музейҙа ""Юлдаш"" радиоһының күргәҙмәһе асылды",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2008,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-12/milli-muzey-a-yuldash-radio-yny-k-rg-m-e-asyldy-4386076,2025-09-12T19:58:00+00:00
"Башҡортостан Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе реабилитациялау һәм уларҙың ғаилә ағзаларын һауыҡтырыу эшен башланы. Республика Башлығы Дәүләт Йыйылышына йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә беҙҙең шифаханаларҙың береһе лә был эштән ситтә ҡалмауын билдәләне. Уларҙа бөтәһе 9 меңгә яҡын кеше дауаланған. «Белеүемсә, бюджеттың сикле булыуына бәйле шифахана-курорт дауалауы йәһәтенән ярҙам сараларының береһе туҡтатылды. Атап әйткәндә, МХО-ла ҡатнашыусыларҙың туғандарының шифаханаларҙа льготалы шарттарҙа йәшәүе. Был ҡарарҙы урынһыҙ тип иҫәпләйем. Республика хөкүмәтенән финанслау сығанаҡтарын билдәләүҙе һәм был ярҙамды тулы күләмдә тергеҙеүҙе һорайым. Шифаханалар яугирҙәребеҙгә эсәр һыу, гуманитар йөк ебәрә. Ситтә ҡалмағанығыҙ, үҙ эшегеҙгә яуаплы ҡарағанығыҙ өсөн рәхмәт һеҙгә, ҡәҙерле коллегалар», —тине Радий Хәбиров. Редакция хеҙмәткәрҙәре Мөнир Сәхиулла улы ҠУНАФИН - баш мөхәррир Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ - баш мөхәррир урынбаҫары Луиза КИРӘЕВА - яуаплы сәркәтип Гөлнара ХӘЛФЕТДИНОВА - бүлек мөхәррире Салауат ӘБҮЗӘР - бүлек мөхәррире Илнур ЮЛБАРЫҪОВ - бүлек мөхәррире Миңзәлә АСҠАРОВА - сайт буйынса өлкән мөхәррир Дилбәр ИШМОРАТОВА - өлкән корректор Фәрзәнә ТУЛЫБАЕВА - биҙәлеш мөхәррире Мөхәрририәт Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВТаңсулпан ҒАРИПОВАГөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАНеля ҒӘЙНЕТДИНОВАТамара ҒӘНИЕВАӘхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙЙомабикә ИЛЬЯСОВАЛуиза КИРӘЕВАЗөлфиә ХАННАНОВАГөлнара ХӘЛФЕТДИНОВАСалауат ӘБҮЗӘРӘмир ӘМИНЕВАзамат ЮЛДАШБАЕВГөлнур ЯҠУПОВАБанкта беҙҙең реквизиттар: журнал «Агидель», ИНН: КПП БИК: кс рсчет Филиал ПАО БАНК УРАЛСИБ в г. Уфа",МХО яугирҙары республика шифаханаларында дауаланасаҡ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Файҙалы эштәр,1530,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2026-01-30/mho-yaugir-ary-respublika-shifahanalarynda-daualanasa-4558451,2026-01-30T17:45:00+00:00
"Юмористик хикәйә Ярҙамсылар Ҡарағай ауылына бәлә көтмәгәндә килде. Теүәл ике йыл элек кенә төҙөлгән өр-яңы мәктәптә утыҙлаған бала ҡыуана-һикерә уҡып йөрөй ине. Талғын ғына ел иҫкән бер көндө, әллә төҙөүселәре шәп булған, әллә ел, уның ҡыйығы елфер-елфер осто ла китте. Был хаҡта телевизорҙан күрһәттеләр, радионан һөйләнеләр, тиҙ арала ҡыйыҡты эшләп ҡуйырға, яңы уҡыу йылына өлгөртөргә кәрәклеген әйттеләр. Тик, әмәлгә ҡалғандай, ауылда тиҙ генә эшкә тотонорҙай ир-егеттәр табылманы – ҡулы эш белгәне вахтала йөрөй, булғаны йөҙө-башы салшайып, мәңге һуҡмыш тигәндәй. Шулай ҙа был донъяла изге йөрәкле кешеләр аҙ түгел икән. Ауылда булмаһа ни, Өфөлә ярҙамға тип йүгереп йөрөүсе бер төркөм бар. Ошо хәбәрҙе ишетеү менән улар шарт һикереп төштө: Беҙ барабыҙ ҙа, беҙ барабыҙ! Тиҙ генә ярҙамға барырға теләүселәрҙең исемлеге төҙөлдө. Ул ғәләмәт оҙон ине. Шуға ла бындай яуаплы эшкә тик лайыҡлылар һайлап алынды. Эй, хәҙер замандың шәплеге! Ярҙамсылар юлға сыҡмаҫ элек үҙҙәрен шарт-шорт фотоға төшөрөп, статустарына беркетеп тә ҡуйҙы. Шуны ғына көткән телевизионщиктар, үҙҙәренә тиҙ генә эләктереп, сираттағы яңылыҡтар тапшырыуында ярҙамсыларҙың эшен бөтә донъяға ла күрһәтте. Бәлә килгәндә беҙ яңғыҙ түгел. тип атала ине ул. Баҡтиһәң, күптәр бөгөндән ҡазаға тарыған ауыл халҡына ярҙам итергә еңдәрен төргән. Тапшырыу барышында улар бер-береһен бүлдерә-бүлдерә үҙҙәренең ниәттәре хаҡында һөйләне: – Мин бөгөндән ҡулымдағы ручканы сүкешкә алмаштырырға әҙер, – тине ҡарҙай ап-аҡ күлдәк, галстук таҡҡан тулы ғына бер егет. – Беҙҙең халыҡ борон-борондан бәлә килгәндә бер-береһенә ярҙамлашып йәшәгән. Беҙҙең ише кешеләр барында мәктәп яңы уҡыу йылына әҙер буласаҡ. Һәм беҙ быға һүҙ бирәбеҙ! – Эйе, эйе, – тип башын һелкә-һелкә йөпләне уны здарауай ғына ир. – Беҙ булдырабыҙ! Күмәкләшеп эшләү татыулыҡҡа, берҙәмлеккә килтерә. Эштәр ҙә ырамлы бара, ярыш сәме уяна. Электән бөтә эштәр өмә менән башҡарылған. Гүзәл заттар ҙа был изге саранан ситтә ҡалырға теләмәне. Борсолоуы йөҙөнә сыҡҡан ҡара ҡашлы, нескә генә билле һылыу ҙа бөгөндән ошо төпкөлдәге ауылға китергә риза. – Беҙ дуҫтарыбыҙҙы бәләлә ҡалдырмайбыҙ! – тине ул. – Беҙ бит дуҫлыҡ, берҙәмлек менән көслөбөҙ. Мин аш-һыуға оҫтамын. Ярҙамсыларға бәлеш, бауырһаҡ бешереп торормон. Тәмле ашаған кешеләрҙең эше лә ырамлы бара, кәйефе лә көр була. Ысынлап та, билдәләнгән көнгә баш ҡаланан аруҡ ҡына кеше килеп төштө. Үҙҙәре ихластар, көлөшәләр. Улар артынса хәбәрселәр ҙә тып итеп килеп етте. Бәй, ниңә аптырарға! Шундай мөһим эшкә йөрьәт иткән шәхестәрҙе бөтә ғаләмгә күрһәтергә кәрәк тә баһа! Бына кемдәрҙән өлгө алырға кәрәк! Бына кемдәрҙән! Аллаға шөкөр, ҙур йөрәкле, ихлас кешеләребеҙ бихисап! Йәмғиәтебеҙ тап ошондай кешеләр арҡаһында алға бара ла инде. Әлбиттә, ауыл халҡы ҡунаҡтарҙы ҡаршы алыу, ашатыу-эсереү йолаһын тулыһынса үтәргә тырышты. Ҡаҙыһы ла, ҡымыҙы ла өҫтәл тулып ултырҙы. Йәйҙең хәтәр йәмле көнө. Йылға ҡайнап бара. – Бындай көмөш кеүек йылғаны тағы ҡасан күрәбеҙ әле? ! – тип рәхәтләнеп һыу инделәр, шаярҙылар, көлдөләр. Йылтыр баштары ла булманы түгел. Йылға буйындағы туғайҙа шаҡтай ваҡыт һыйланып, күңел асып алғас, телевизионщиктар уларҙы ҡабаландыра башланы. Баҡтиһәң, уларға йырсыларҙан, депутаттарҙан, әртистәрҙән торған эшселәр бригадаһының был ҡыйыу аҙымы хаҡында репортаж әҙерләргә кәрәк. Шуға ла улар эште ҡыҙыу тотто. – Ҡараңғы төшөргә лә күп ҡалманы. Өлгөрөргә кәрәк. Йәһәт кенә өҫ-баштарығыҙҙы алмаштырығыҙ ҙа эшкә тотонайыҡ, – тине оло ҡара аппаратура күтәргән егет. – Ҡулығыҙға балта, сүкештәр алығыҙ, – тине уның ярҙамсыһы. – Сүкеш, балта? Уны ҡайҙан алайыҡ? – Хәҙер! – Ауыл хакимиәте башлығы күрше-тирәнән балта, сүкеш кеүек нәмәләр йыйып килтергәнсе, шаҡтай ваҡыт үтте. Хәҙер кемдер балта тотто, кемдер сүкеш эләктерҙе. – Беҙ әҙер! – Ошо килеш төшәһегеҙме? Улай ярамай. Эш кейеме кейегеҙ. – Эш кейеме? ! Уныһын ҡайҙан алайыҡ? – Ярҙамсылар, һин табып бирәһең, тигәндәй, тағы ялп итеп силсәүиткә ҡараны. Ысынлап та, ярҙамсыларҙың эш мәлен тулыһынса күрһәтергә кәрәк ине. Бер аҙҙан уларҙы телевизионщиктар төшөрә лә башланы. Уларҙы бәхетле йылмайтып, һөйләтеп, ҡыйыҡһыҙ мәктәп бинаһын күрһәтеп шарт-шорт иткәс, бер аҙҙан эш тә тамамланды. – Беҙ ҡабаланабыҙ! Бөгөнгө киске тапшырыуға өлгөртөргә кәрәк, – тип, йәһәтләп ҡайтыу яғына юлландылар. Улар артынан ярҙамсылар төркөмө лә ашыҡты. – Беҙ ҙә ашығабыҙ! – Эшкә барырға кәрәк. – Балам унда ни хәлдә генә икән? Өйҙә бер үҙе генә ҡалғайны. Журналистар ҙа үҙ эшенә тилберлек күрһәтте. Киске яңылыҡтарҙа ярҙамсыларҙың хеҙмәтен күргән халыҡ уларҙы маҡтап бөтә алманы. – Бына малаҙистар! – Рәхмәт яуһын! – Беҙҙең ауылға ла килмәҫтәрме икән? – Аллаға шөкөр, шундай шәп йәштәребеҙ бар! Ваҡыт тигәнең һиҙелмәй үтеп тә китте. Беренсе сентябрь ҙә етте. Мәктәп ҡыйығы нисек осоп килеп төшкән, шул килеш ята бирҙе. Ә был көндө бүләктәр алған ярҙамсы егет-ҡыҙҙарҙың ниндәй бәхетле минуттар кисереүҙәрен ҡояш кеүек балҡыған йөҙҙәренән уҡырға була ине.",Ярҙамсылар Юмористик хикәйә Венер ИСХАҠОВ,"['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 1 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1],9,Мәҙәниәт,4864,https://shonkar.com/articles/culture/2025-12-14/yar-amsylar-yumoristik-hik-y-vener-isha-ov-4506079,2025-12-14T00:10:00+00:00
"Искешәһәрдән 70 чакрым ераклыкта урнашкан Госмания авылы басуыфикерләрКырымда яшәүче Рефат Мусаев(исеме үзгәртелде) Төркиядә укыган улының документларын китерергә дип узган елның 19 сентябрендә килгән. 21 сентябрьдә Русиядә мобилизация игълан ителгәнен ишетеп ул Кырымга кайтмаска булган, Искешәһәрдә калган. Кырымдагы эшеннән китергә мәбүр булган, бу хакта Төркиядән гариза язып ибәргән. Ул Азатлыкка яңа урында яңа тормыш коруы турында сөйләде. Рефат әфәнде — 51 яшь, музыка белгече, биш бала атасы, туганнары, гаиләсе Кырымда яши. Искешәһәрдә элек-электән Кырымнан мөһаир булып килеп урнашкан кырымтатарлар шактый, шулардан ирле активистлар хәзерге качакларга ярдәм итәргә тырыша. Рефат әфәнде әйтүенчә, соңгы вакытта Искешәһәргә 200 ләп кеше килгән. Эшкә урнашу өчен рәсми статус булырга тиеш, аны алты ай узмыйча бирмиләр икән. Кайбер кешеләр читтән торып эшли. Рефат әфәнде дә компьютерда берничә музыкаль партитура ыеп бераз акча эшләгән. Аннары ирле балаларның әниләре үтенече белән балаларга музыка дәресләре бирә башлаган. Бу акчалар барлык чыгымнарны капламый, рәсми ярдәм юк, ди ул. — Безгә интернетны түләүсез иттеләр һәм танышлык белән яшәгән урыныбызның бәясен төшерделәр. Безнең йортыбызда яшәгән кешеләргә ниндидер фонд ноябрь аенда картага 350 лира күчерде. Бу акча мондагы бәя бәлән 2 кило 300 грамм сыер итенә итә. Безгә нәрсәсе иңел булды, бу вакытлыча яшәү документларын тиз һәм кыска вакытта ясадылар. Эш белән тәэмин итәргә тырышкан берничә кеше бар, ләкин хәзергә бу сүздә генә кала. Монда инфляция зур, икътисади хәл авырлаша, читтән килүчеләрне эшкә урнаштырганчы үз кешеләрен алырга тырышалар. Минем белгечлегем сирәк санала. Музыка укыту өчен бала тапсаң да, әти-әниләрнең музыка коралын сатып алырга мөмкинлеге чикле. Эш мәсьәләсендә ирле хакимият белән таныштырырга вәгъдә иткәннәр иде, ""сезне исәптә тотабыз"" диючеләр дә бар, ләкин эш безнең Төркия ватандашлыгы булмауга барып тоташа. ирле татар үзәгенең бер кешесе ""Сезне эшкә алырга куркалар, чөнки Украинада сугыш тәмамланса, сезнең кайтып китүегез бар. Сез киткәннән соң, сезгә ышанып тапшырган балаларны, йә төркемне нишләтәбез"", дип аңлатты. Төркиягә килгәннәргә урнашырга ирле татар үзәге активистлары ярдәм итә, ләкин аларның да мөмкинлеге чикле. Алар килучеләргә яшәү урыны табарга ярдәм итәргә тырышалар. Кайбер килүчеләр үзәк белән элемтәгә кермичә яшәү урынын үзләре эзли. Фатир бирүчеләрнең тәрәзәләренә эленгән игъланнарда язылган телефон номерларына шалтыратып була. Риэлторларга мөрәәгать итүчеләр Искешәһәрдә ике бүлмәле бөтен нәрсәсе булган фатир бәясе аена лира (180-210 доллар) ди, моңа әле коммуналь хезмәтләрне дә аерым өстәргә кирәк. Төркиядә 100 доллар хәзер якынча 1850 лира чамасы. Бер гаилә шундый фатирны 2500 лирага үзе эзләп тапкан, ләкин мебель, өй иһазлары юк. Аларын очсыз бәягә кулланылганны табарга була, мәсьәлән кулланылган диван бәясе – якынча 350 лира. Алдан сөйләшеп, фатирдан киткәндә алган әйбереңне бәясен төшереп, алган урынга кире тапшыра аласың. Русия рубленең бәясе бик очсызланган, аны алмаштырганда бик аз лира бирәләр, шуңа күрә Төркиягә валюта белән килергә кирәк. Кырымнан килүчеләргә халыкара качак статусын алырга тәкъдим итәләр, аны бер елга Гөч идәрәсе, ягъни миграция хезмәте бирә. Мондый статусны украин, русия паспортлары булганнарга да бирәләр. Кырымнан килүче кырымтатарларга ирле кырымтатар үзәкләре бу статусны кыска вакытта алырга булыша. Мондый статус алучыларга ярдәм итү өчен активистлар акча эзли ала, авырып киткәннәрне хастаханәдә бушлай кабул итәләр, дарухәнәләрдә даруның 20 процент бәясен түлиләр, страховка өчен түләмиләр. Мондый статусы булганнарга яшәү өчен ниндидер урын да бирә алалар, ләкин активистлар әйтүенчә, шартлары начар булган урын элексә, шунда яшәргә мәбүр буласың. Шуның өчен Рефат әфәнде үзе урын табып түләп яшәргә карар иткән. — Мин яшәгән фатирны 3000 лирага ялладым. Икенче бүлмәгә тагын бер кешене алдым. Фатир бәясен бүлешеп түлибез. Ноябрь аенда коммуналь хезмәтләр өчен кеше башына 1000 лира түләдек. Димәк аена һәрберебез 2500 лира түләде (якынча 135-140 доллар). Мобилизациядән качучылар күп, кайберләре гаиләләрен яннарына чакырып ала. Истанбулда гаиләсе белән урнашкан Кырымнан килгән бер танышым анда фатир бәяләре, чыгымнар зур булганы өчен Искешәһәргә күченергә ыена, мондагы шартларны сорашты. Төркиядә эш хаклары түбән. Монда украиннарның да, русияләрнең дә әмгыятьләре бар, ләкин без алардан ярдәм күрмәдек. Бер гомуми ыелыш булды, бәлки эш табылыр дип бездән анкеталар ыйдылар. Мин сөйләшкәннәрнең күбесе Украина яклы, ләкин башка фикердә булганнар да күп икән. Шуны да әйтергә кирәк, Төркиягә Кырымдагы банктан Русия акчасын кучерү, санкцияләр сәбәпле, нигездә бетерелде. Кырымнан килгән качакларга акчаны күчерү юлларын кешеләр үзләре уйлап чыгарырга мәбүр. Мәсьәлән, качакның Кырымдагы туганнары күчерерлек валютаны Кырымда яшәгән билгеле кешеләргә бирә. Алар күпме акча бирелгәнен Төркиядәге партнерларына хәбәр итә, тегеләре инде үзләренең акчасыннан Төркиядәге качакка бирәләр. Шулай итеп, акчалар Кырымнан Төркиягә чынбарлыкта күчерелмәсә дә качакка алмаш акчаны Төркиядә бирәләр. Әлбәттә, бу күчерү рәсми түгел, ләкин моны оештырганнар алдан сөйләшеп, өстәмә процентны да үзләренә калдыралар. Кырымнан Төркиягә кешеләрне ташыган бусикларның йөртүчеләре аша да акча ибәрүчеләр бар. Кайбер елгыррак яшьләр ""Корона"", ""Контакт"" системнары аша акча күчерә алган. — Мин сөйләшкәннәрнең кубесе сугыш тәмамлангач Кырымга кайту нияте белән яши. Беренчедән, ватаныбыз диләр, икенчедән, матди яктан Кырымда Украина заманында да, Русия заманында да, әйбәтрәк яши идек диләр. Үзебез монда булсак та, уебыз Кырымда, анда калганнар турында уйлыйбыз, анда ниндидер хәрби хәрәкәт башланганын көтмичә, Кырым күпере ябылганчы, бәлки, тынычрак урынга сыену хакында уйларга да кирәктер. Кырымда хәлләр тынычлангач, анда кайтачакмын. Гаиләм, әти-әнием анда. Оныкларым башка милләтләргә эреп киткәнен теләмим, монысы куркыныч. Бәлки бүгенге хәлләр безнең өчен соңгы сынаудыр, дип сөйләде Рефат әфәнде.2022 елның 24 февралендә Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, илдән күпләп кеше китә башлады. Төркия, Грузия, Әрмәнстан, Казакъстан кебек илләргә нигездә бәйсез журналистлар, активистлар, оппозициядәге сәясәтчеләр, белгечләре һәм башкалар китеп барды. Кемдер карашлары өчен эзәрлекләнүдән курыкты, кемдер эше күчүе аркасында чит илгә китте. Эмиграциянең икенче дулкыны көзен башланды. 21 сентябрьдә Русия президенты Владимир Путин илдә ""өлешчә"" мобилизация игълан итте. Шул ук көнне Русиянең күрше илләре белән чигендә күп чакрымнарга сузылган чиратлар барлыкка килде. мәгълүматына күрә, 21 сентябрьдән соң Русиядән ким дигәндә 700 мең кеше киткән, 1 миллион саны да әйтелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Төркиядә сыенган кырымтатарлар сугыш беткәч ватанга кайту хыялы белән яши,['Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0],6,Сугыш,6759,https://www.azatliq.org/a/32211048.html,2023-01-09T11:30:25+00:00
"Элек беҙгә, бөрйәндәр өсөн, Өфө-Сибай поезы (халыҡса – Башкировоз) төп транспорт ине. Бер мәл ҡапыл ғына ҡайтырға кәрәк булды. Алдан алып ҡуймағас ней, көнөндә поездың плацкарт, дөйөм вагондарына билет булмай сыҡты, купелыһына ғына бар. Кәрәк тирәк йыҡтыра – студенттың кеҫәһе самалыраҡ, бындай вагонға билет ҡиммәтерәк  булһа ла, бүтән юл юҡ – алдым. Вагонға индем, купены эҙләп таптым. Бәй, юлдаштарымдың өсөһө лө ир-аттар. Баҙап ҡалғанымды белдермәҫ өсөн, Здравствуйте! тип тегеләрҙе елле генә сәләмләп, урынлаштым. 30 йәштәрҙәге ике ир урыҫтар, ә миңә ҡаршы ултырған 70 йәштәрҙәге бабай ҡаҙаҡмы, башҡортмо. Ҡара йылтыр битле, кешегә сәнсә ҡарап ултырған бабай. Ингәндән алып минән күҙен алманы тиерлек. Башҡа һәр төрлө уйҙар килә башланы. Поезға бит төнгә ҡарай ултырҙым, шулай булғас, ошо кешеләр араһында йоҡларға ла тура киләсәк. Теге ике урыҫтың миндә артыҡ эштәре лә юҡ һымаҡ, ҡайҙан, кем булыуымды һорашып ултырҙылар ҙа, үҙҙәре менән һөйләшкем килмәгәнде аңлапмы, артыҡ бәйләнмәнеләр. Унан ашана башланылар, миңә лә тауыҡ бото тәҡдим иттеләр. Ләкин мин баш тарттым. Һөйләшә-һөйләшә бер аҡбаштың да башына еттеләр. Улары улар. Ә бына теге бабай һаман минән күҙен алмай. Аптырауға ҡала, ҡурҡа башланым. Ҡурҡҡанға ҡуш күренә, тигәндәй, әүәле йәш кенә башҡорт ҡыҙҙарын көсләп ҡаҙаҡ ҡарттарына кейәүгә биргәндәре тураһындағы хикәйәттәр иҫкә төшөп ҡуя. Урыҫтар мөмкин тиклем оҙағыраҡ ултырһын ине өҫтәл артында, тип уйлайым. Культуралы кешеләр булып сыҡты юлдаштарым – эскәндәрен буйҙарына һеңдереп, урындарына менеп тә яттылар, бауылдашып ултырманылар. Ә бабай ултыра бит, ултыра…Улай-былай бик  мәшәүҙән  түгеллегемде күрһәтергә теләп, ныҡ-ныҡ баҫып йөрөп, йоҡларға урын әҙерләнем. Һаман ултыра бит күҙ көйөгө булып. Мин ятырға булғас, шулай ҙа сығып торҙо. Серем итеп киткәнмен. Төндә уянып китһәм, поезд үҙ көйөнә генә елдерә, өҫтәге эләүкәләге юлдаштарым йоҡлай. Ә бабайым… һаман ултыра…Кире йоҡлап киткәнмен. Былай ҙа ҡыпандап ҡына ятҡас, кемдеңдер ҡағылыуына күҙҙе лә асмаҫтан һикереп тороп ултырҙым. Йөрәк ярыла яҙҙы – теге бабай миңә эйелеп тора икән. -Ҡыҙым, поезд оҙаҡ туҡтап торасы, һинең туҡталышың түгелме? Йоҡлап, үҙеңдең төшә торған ереңде үтеп китмә, тейем, - тигән була. Үрелеп тәҙрәнән тышҡа күҙ һалдым. Инйәр икән. Эйе, унда оҙаҡ ҡына туҡтап тора шул поезд. Тимәк, әле 2 сәғәт самаһы бар Белоретҡа тиклем. Кире йоҡлап киткәнмен. Белоретҡа етәрәк проводница килеп уятты. Йыйына башланым. Минән былайыраҡ бабай йөрәкһеп китте, егеттәрсә етеҙлек менән бер сумкамды ла эләктәреп алды. Йүнле йоҡо бирмәгән бабайға йән көйөбөрөк ишеккә атланым. Хушлашҡанда бабай: Йәп-йәш кенә мосолман ҡыҙы булғасың, анауы урыҫтарҙан ҡыҙғанып, төнө буйы һаҡлап сыҡтым үҙеңде, балам. Хәҙер әҙерәк серем итеп алырмын инде, тимәһенме. Биттәрем янып китте. Оялыштан. Оло кеше тураһында әллә нимәләр уйлап бөткәнем өсөн. Ярай әле, таң ҡараңғылығы ҡуйы ине. Юғиһә, битемдең ҡыҙыллығынан донъя ҡыҙарыр ине… Был миңә ғүмерлек һабаҡ булды.",Башкировоздағы бабай…,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә']",[1 1 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 1],9,Йәмғиәт,2932,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-23/bashkirovoz-da-y-babay-4547730,2026-01-23T11:40:00+00:00
"– Ҡәҙерлем, ҡулымды алтынлат, мин һиңә бөтәһен дә дөрөҫ итеп һөйләп бирермен, – тип өндәште. – Ҡабаланам, ваҡытым юҡ, – тип Сәриә китергә уҡталды. – Ирең һуғышта бит. Уның тураһында белгең килмәйме ни? Ҡулымды ғына буш итмә. Хоҙайым, Ғәлиһе Сталинград янындағы алыштарға ингәйне, иҫәнме икән ул? Ҡасандан бирле хат-хәбәре килмәй. – Минең аҡсам юҡ. – Ярай улайһа, балдағыңды бир! Сәриәнең йөҙө таш һындай ҡатты, күҙ йәштәре лә, балаларға кискелеккә нимә ашатырға икән, тигән борсолоуы ла ҡайҙалыр юғалды. Күпмелер ваҡыт Сәриә менән сиған ҡатыны бер-береһенә текләп, һәр кем үҙ хәсрәтенә батҡандай баҫып торҙо. Күрәҙәсемен тигәне нимә хаҡында уйлағандыр – үҙе генә белә, ә Сәриәнең башында шундай уйҙар ҡайнашты: «Әгәр Ғәлиһе иҫән булһа – был шундай ҙур бәхет, бер нәмә лә, хатта никах балдағы ла йәл түгел. Әгәр ҙә ул булмаһа, йөҙөктөң дә кәрәге юҡ! » Ул ҡапыл бармағынан балдаҡты һурып сығарҙы ла сиған ҡатынының алға һуҙылған ҡулына һалды. Тегеһе йәнләнеп китте, Сәриәнең бәләкәй генә усын һалҡын ҡулдарына алып «һайрап» ебәрҙе: – Иҫән һинең ирең. Иҫән! Тиҙҙән ҡайтып төшөр. Яраланыр, әммә ҡайтыр. Һәм ул ҡайтты. Шым ғына, бер кем дә көтмәгәндә килеп инде был бәхет. Ҡасандыр матур булған йөҙө яра эҙҙәренән йәмһеҙләнеп ҡалған. Көслө контузия кисергән. Бер күҙе күҙ соҡоронан ситкә шылып хәрәкәтһеҙ ҡатҡан, уныһы бөтөнләй күрмәй, икенсеһе аҙ ғына төҫмөрләй. Ҡоро һөйәккә ҡалған кәүҙәһендә гимнастеркаһы өләсәй һандығынан сығарылған иҫке күлдәктәй елберләп тора. Ғәли тимер юл вокзалынан йәйәү атланы. Ике сәғәткә һуҙылған юл дауамында уйламаған уйы ҡалманы. Яҡындары уны – һуҡыр, сал сәсле, ҡаҡ һөйәк Ғәлиҙе танырмы икән? Сәриә, балалар нисек? Унан уйҙары тағы үҙенә бәйләнде: эш таба алырмы, ғаиләһенә имгәк булмаҫмы? Бына уларҙың Силәбе ситендәге урамы. Ике яҡтан ағас өйҙәр теҙелгән. Барыһы ла һуғышҡа киткәндәгесә: бер яңы таҡта ла ҡағылмаған, бер тәҙрә яҡтауы ла буялмаған. Тирә-йүн һил, урамда кеше әҫәре юҡ. Өй артындағы эскәмйәлә мәңге тәмәке төтәтеп ултырған ҡарттар ҙа күренмәй. Шаҡымай ғына ихатаға үтте. Яңы ғына уянғандай, болот артынан июль ҡояшы килеп сыҡты ла шаҙра битен иркәләне. Ҡарашы балалар аяҡ кейеме теҙелгән тупһаға төштө. Ғәҙәти булмаған тынлыҡ. Ғәлиҙең йөрәге күкрәгенән сығырҙай булып ярһыны. Тиҙерәк өйгә инергә уҡталды ла хистәрен йүгәнләп туҡтап ҡалды. Тупһаға ултырып, кисетенән тәмәке сығарып төрөп, тартып ебәрҙе. Шул тиклем оҙаҡ ваҡыт үткәндәй тойолдо. Баҡсала картуф утап йөрөгән Сәриәгә ҡайҙандыр күптән онотолған тәмәке еҫе килгәндәй булды. Тирә-яғына ҡаранды. Ихатала бер кем дә юҡ кеүек, әммә тәмәке еҫе бөтмәне, йорттоң тупһаһы яғынан беленер-беленмәҫ зәңгәрһыу төтөн таралғандай. Тынлыҡ хәүеф менән алмашынды, ул тәпкеһен ташланы ла өй алдына йүгерҙе. Тупһала ир кеше ултыра. Ҡалас кеүек бөгәрләнгән, яурындары тубыҡтарына тейеп тора, битен ҡулдары менән ҡаплаған. Әммә Сәриә уны таныны: был уның Ғәлиһе, балаларының атаһы! Ҡатын алға табан бер аҙым яһаны, ир кеше лә турайып баҫты. Алдында бейек, матур, көслө, ҡәҙерле кешеһе тора! «Бисмиллаһ» тип шыбырланы Сәриәнең ирендәре. Ғәли уны ҡосағына алып, күкрәгенә башын терәне. Иренең ярһыу йөрәк тибешен ишетеүҙән, тәненең таныш, танһыҡ еҫенән, яурынындағы ҙур, көслө ҡулдарҙың ауырлығынан, ғөмүмән, ҡапыл килеп баҫҡан шатлыҡтан ҡатындың башы әйләнгәндәй булды. «Хоҙайым, рәхмәт һиңә! Һин минең ялбарыуҙарымды ишеттең – Ғәлийемде ҡайтарҙың! Хәҙер барыһы ла яҡшы буласаҡ. Рәхмәт һиңә! » – тип эстән генә юғары көскә бөтмәҫ маҡтауҙарын еткерҙе. Ә Ғәли бер һүҙ өндәшә алмай баҫып тора бирҙе. Гимнастеркаһының түш тәңгәле Сәриәһенең күҙ йәштәренән еүешләнеүен тойҙо. Күңелендә һиллек урынлашты, ошо тынлыҡ аша ҡатынының йәненә үтеп инерҙәй яғымлы, яҡын тауышын ишетте: – Һөйөклөм, һин ҡайттың. Һөйөклөм минең. Хәҙерге уңайлы фатирҙарҙа, заманса коттедждарҙа йәшәүселәр өсөн ул осорҙағы ауыл өйөн күҙ алдына килтереү ауырыраҡтыр, моғайын: уртала урыҫ мейесе, мөйөштә ҡулйыуғыс, уның тапҡырындағы иҙәндә йыуынты һыу өсөн биҙрә, стенала бәләкәй генә көҙгө. Сәриә менән Ғәлиҙең өйөндә лә тап шулай ине. Ғәли бик иртә – таң әтәстәре ҡысҡырмаҫ элек торҙо. Яугир тәүҙә ҡырынып алырға булды. Бәләкәй генә кер һабыны киҫәген һыулап күпертеп, сикәләренә яҡты. Ынтылып һабынын өҫтәл ситенә һалды ла үткер лезвиелы ҡырынғысын эшкә екте. Әйберҙәрен йыйғас, тәҙрә янына килде. Миәс йылғаһы өҫтөнән баҡсаларғаса ап-аҡ томан эленгән. Тынлыҡ. Ә бит ошо мәлдә ҡайҙалыр алыҫта – Днепр ярҙарында аяуһыҙ һуғыш бара, кеше ғүмерҙәре өҙөлә. Ғәлиҙең күңеле тыныс тормошҡа өйрәнеп тә барғандай. Ҡапыл уның башына хәтәр уй килде: балаларына байрам табыны әҙерләһен әле! Баҡсаға сығып картуф ҡаҙып алды, уны шундағы мискәлә йыйылған ямғыр һыуында яҡшылап йыуҙы. Өйгә ингәс, күҙе яҡшылап күрмәһә лә, һиҙемләүе буйынса нәҙек кенә итеп әрсеп тураны. Ҙур сөгөн табаға маргарин һалды, ул күңелле итеп сытырлай башлағас, картуфын төшөрҙө. Өй эсенә тәмле еҫ тарала башлауға атай кеше балаларын уятты. Тиҙҙән ҙур ғаилә өҫтәл артында ултыра ине инде. Ғәли табалағы картуфты болғап, тәмләп ҡарағас, майы аҙыраҡ һымаҡ тойолдо. Ул ҡулы менән һәрмәнеп, өҫтәлдәге шаҡмаҡ нәмәгә юлыҡҡас, уйлап та тормай табаға ташланы. Аталарын керпек тә ҡаҡмай күҙәткән балалар уға һоҡланып та, яратып та ҡараны. Әлбиттә, Ғәли быны асыҡ күрмәне, күңеле менән генә тойҙо. – Атай, һинең картуфың ҡайнай! – тип шат тауыш менән ҡысҡырып ебәрҙе ҙур ҡыҙы. Ғәли табаға эйелде, ә унда, картуф өҫтөндә, һабынлы күперек барлыҡҡа килгән ине. Ул табаны йоҡа кәүҙәһе менән ҡаплап, «байрам ризығын» тәмләп ҡараны. Тәғәм ашарлыҡ түгел ине. Ғәлиҙең күңелен көслө әрнеү, ауыртыу ялманы. Әйтерһең, ул тағы ла яу яланында, битенә картуф пары түгел, ҡара ер сәсрәгәндәй булды. Ғәли ауыр итеп тын алды, ә сикәләре буйлап аҡҡан тыңлауһыҙ әсе күҙ йәштәре күперекле картуф өҫтөнә тамды ла тамды. Ғәли ял итеп ятманы, бер нисә көндән хәрби бүлектә эш башланы. Әммә яу яралары уға тыныс тормош рәхәтен оҙаҡ татырға насип итмәне. Сәриә элеккесә баш күтәрмәй эшләне, балаларын аяҡҡа баҫтырҙы. Ҡошсоҡтары бер-бер артлы атай йортон ташлап оса торҙо. Кемеһе – Мәскәүҙә, кемеһе Өфөлә юғары уҡыу йорттарында, техникумдарҙа уҡыны. Ғаилә ҡорҙолар, Сәриә уларға гөрләтеп туйҙар үткәрҙе. Әлбиттә, эшкә тилбер, уңған, алсаҡ тол ҡатындың үҙен һоратыусылар ҙа булманы түгел, әммә ул йәшлек йәренә – Ғәлиһенә, уның менән ҡорған мөхәббәтле нигеҙгә тоғро ҡалды. Иң аҙаҡҡы булып тыуған йорттан кинйәкәйе Өммөгөлсөм китте. Студент сағында уҡ балалар музыка мәктәбендә уҡыта башланы, һуңынан ошо белем усағын етәкләне. Тәүге эш хаҡына ҡыҙ әсәһенә алтын никах балдағы һатып алды. Ябай ғына, ул саҡтағы аҡса менән 17 һум тора ине. Хәҙер был балдаҡ аманат булараҡ Өммөгөлсөмдөң ҡыҙында һаҡлана. Әлбиттә, уның ҡиммәтле, затлы биҙәүестәре лә етерлек, әммә байрамдарҙа ире бүләк иткән гәүһәр ташлы никах балдағы янына мотлаҡ Сәриә өләсәһенең дә йөҙөгөн кейә. Ышаныс, Өмөт, Мөхәббәт балдағы бит ул. 53 Нравится",Никах балдағы. Хикәйә. Вячеслав Стрижевский,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1],5,Хикәйә,6787,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-10-18/nikah-balda-y-hik-y-vyacheslav-strizhevskiy-2993663,2022-10-18T14:34:00+00:00
"— Шулайын шулай, тик был иргә саф һауала ҡыйын булған. Юлдашы машинаһын ҡыҙҙырып, глушитель янына һалып газ еҫкәткәс кенә әҙәм булған Салауат кешеһе — ышанһаң — ышан, ышанмаһаң — юҡ. — Бәй, был ҡалала йәшәүселәргә газ еҫе танһыҡ инде ул, юҡҡа аптырайһың! Уға саф һауа ағыуҙай тәьҫир итә. Батырыбыҙ исемен йөрөткән ҡалаға яҡынайыу менән һиҙелә был ауыр еҫ — тын алғыһыҙ! — Шулай ҙа ул. Тик бына Салауат ҡына түгел, Өфө менән Стәрлетамаҡ та әленән-әле Рәсәйҙең иң бысраҡ һауалы ҡалалары исемлегенә инә. Әгәр былтыр Өфө буйынса хәлдәр бер аҙ һәйбәтләнһә, Стәрлетамаҡ менән Салауатта һауа һаман бысрағыраҡ була бара. Халыҡ түҙгеһеҙ еҫкә зарлана, ә республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы ялыуҙарҙы тикшерә. Тик федераль милектәге эре предприятиеларға теше үтмәй, прокуратура ла уларҙың эшмәкәрлеген контролдә тоторға рөхсәт итмәй. — Фу-у, йәнә алама еҫ сыҡты! Заводтар төтәтә генә! Зарланыуҙан, кемгәлер ялыу яҙыуҙан бер файҙа юҡ — прокуратура менән экологтарҙың да көсө етмәй был олигархтарға. Бөтә халыҡ ағыуланып үлеп бөтһә, эшләргә кешеһен ҡайҙан табырҙар икән? Мәргән АПТЫРАҠОВ.",Фу-Фу! Һауаны кем боҙҙо?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1100,https://henek.info/articles/ya-y-n-k-/2025-06-18/fu-fu-auany-kem-bo-o-4282260,2025-06-18T15:05:00+00:00
"Башҡортостан - күп милләтле республика, 160-тан ашыу төрлө милләт вәкилдәре татыулыҡта һәм берҙәмлектә йәшәй. Уларҙың һәр ҡайһыһының мәҙәни үҙенсәлеге бар: уны милли кейем аша күрергә мөмкин. Ошо көндә ойошторолған матур, ҙур йөкмәткеле саралар аша, беҙҙең үҫеп килгән быуын да башҡа милләттәр теленә, мәҙәниәтенә ҙур хөрмәт менән ҡарарға өйрәнә, уларҙа тарихи үткәндәргә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уяна. Барығыҙҙы ла ошо оло байрам менән ҡайнар ҡотлайбыҙ! Һеҙгә тик именлек һәм һаулыҡ, тыныслыҡ һәм татыулыҡ теләйбеҙ! Лариса ВӘЛШИНА, башланғыс синыфтар уҡытыусыһы.",Байрам менән!,['Мәғариф' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Был ниндәй көн икән,556,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2025-09-12/bayram-men-n-4385262,2025-09-12T13:00:00+00:00
"Кит инде, кит! Шул да булдымы хәсрәт! Нисек инде ирҙәр булмаһын ул! Бар ул, буйтым. Ышанмаһағыҙ, ана, беҙҙең ауылға килегеҙ ҙә ҡарағыҙ. Ике йөҙ өй, бер ҡараһаң, бәләкәс кенә ауыл кеүек, ә шунда нисә ир бар тип беләһегеҙ – дашурта! Типһә тимер өҙөрҙәй, һуҡһа баҡыр иҙерҙәй, биттәре янып, мускулдар уйнап торған йөҙҙән ашыу егет бар. Һәр өй һайын тиерлек ресурс бар. Рәхим итеп, ыструйға теҙеп ҡуйып һайлап кейәүгә сыҡ. Без проблем. Ана, күрше Мәстүрә әбейҙең генә айыу тотоп менерлек өс малайы бар. Хәтмуллаһы бына-бына илле йәшен билдәләргә тора. Ғапрауының самый егет сағы ғына – яңыраҡ ҡына 47 йәш тулды. Ә унан кесерәге Ғатаға теүәл ҡырҡ биш тулды. Шулар ир булмай шайтаным булһынмы ни тағы? Хут көн һайын кейәүгә сыҡ, етәрлек. Мин үҙемдән сығып әйтәм бына. Ниңә көләһегеҙ ул? Уңмаһаң, унға бар тип боронғолар бер ҙә белмәй әйтмәгән, кейәүгә сығыуҙың бер ҙә көлкөһө юҡ. Ниңә сыҡмаҫҡа ти, сығам. Алам тиеп арттан көтөүе менән йөрөйҙәр бит. Ирҙәр муйындан ул. Шуға ла мин, мәҫәлән, үҙем һис кенә мах биреп тормайым. Бер көн шулай Ғарифым, икенсе ирем инде, көнө буйы өйҙә ултыраһың, бынау салбар-күлдәктәрҙе генә йыуып ҡуйһың, ҡулың өҙөлмәҫ ине, тигән була. Эй ғәрләндем. Хәҙер, көтөп торһон, мин уға ҡаты-ҡотоһон таҙартыр өсөн барғанмындыр шул. Бына, йоҙроҡто еҫкәһен. Әйберҙәремде йыйып алдым да еппәртеп ҡайттым да киттем. Бында шул бапаҡтан иҙелеп йәшәп ятырға Никулай заманы барҙыр шул. Шунан, хәҙер ирһеҙ зар-интизар булып ултыра тиһегеҙме? Юҡсы, ҡайтып өлгөрмәнем, иртәгәһенә һоратып та килгәндәр. Барҙымсы. Бармайса, уңмаһаң, унға бар тип бустуйға әйтмәгәндәр. Тик уныһы ла әллә ниндәйерәк әҙәм булып сыҡты. Кешене һанап ҡарау өсөн йылдар ғына түгел, ике-өс көн дә етә. Бер аҙна ғына торһам да, буш ҡул менән ҡайтманым, теп-теүәл туғыҙ айҙан шалҡан кеүек йылҡылдап торған малайым тыуҙы. Ул баланы нисек ҡарамаҡсы булаһың, тиһегеҙме? Һы, атаһы Себерҙә аҡса шапылдата, ә мин унан – алимент. Ай һайын тып итеп ун биш мең килеп кенә тора. Ундай аҡсаны уҡытыусы булып эшләгән әхирәтемдең төшөндә лә күргәне юҡ. Өсөнсө иремдән, анау салыш күҙ Моҡастан, тамам биҙрәп ҡайтҡас, мәңге ир төҫө күрмәһәм дә ризамын тип уйлағайным, тормош һин уйлағанса ғына булмай икән шул – талағың ташҡан ваҡытта рәхәтләнеп, донъяның аҫтын өҫкә зыр әйләндереп бер әрләр өсөн дә эргәңдә ирең булмағас ней ул, был донъяның ни йәме. Мир бөтмәһә, ир бөтмәҫ тип дөп-дөрөҫ әйткәндәр. Ҡайтҡаны бирле ишек яңағы тынғаны юҡ. Килә лә етәләр, килә лә етәләр. Бына кисә генә берәү әсәһен эйәртеп килгән ине, ун тауығым, бер әтәсем бар, гөрләтеп йәшәр ҙә китербеҙ, тигән була. Мин уйлармын тигән булып тороп ҡалдым, йолаһы шулай бит. Тота килеп барам тиһәң, көсләшеп сыға тип әйтерҙәр. Уйлайһы-нитәһе лә түгел, барып ҡарайымсы, барамсы! Ошондай сәскә кеүек ваҡытымда өңрәйеп ултырырға ни! Быйыл йәш килеш кенә пенсияға сыҡҡан ти. Тик торғандан аҡса килеп торһон әле. Барамсы, барам! Был донъяла ике йәшәмәйем әле. Бына шулай, ирҙәр юҡ тигән һүҙ буш хәбәр ул. Ирҙәр буйтым! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",КЕЙӘҮГӘ БАРЫП ҠАРАЙЫМ ӘЛЕ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Юмор,3614,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-30/key-g-baryp-arayym-le-4447369,2025-10-30T11:55:00+00:00
"Адам (с) һәм Рамзан КадыровларфикерләрЮл казасында һәлак булган кеше турында Кавказ. Реалии-га мәгълүматның ышанычлы чыганактан булуын әйтеп, оппозиция хәрәкәте вәкиле сөйләгән. ""Ләкин сүз икенче машинаның йөртүчесе турындамы, яисә кортеждагы кеше турындамы — әлегә төгәл әйтә алмыйбыз"", дигән. ""Новая газета Европа"" язуынча, каза нәтиәсендә Чечня башлыгы Рамзан Кадыровулы Адамныңкортежындагы машина бәргән автомобильнең йөртүчесе һәлак булган. Басма мәгълүматларынча, юл-транспорт фаигасе ""кортежның беренче машинасы йөртүчесе юл кисешендә светофорның кызыл утына да игътибар итмәү сәбәпле"" килеп чыккан. Журналистлар үз чыганакларына сылтанып язуынча, руль артында Апти Ирасханов(республика Эчке эшләр министрлыгы башлыгы Аслан Ирасхановныңтуганнан туганы) булган. Ул Адам Кадыровның сак хезмәте итәкчесе. Машинада тагын ике сакчы да булган, аларны да хастаханәгә озатканнар. Ирасхановның әрәхәтләре итди — муен тирәсе сынган, калган сакчыларда ми селкенүе һәм төрле әрәхәтләр. Кавказ. Реалии редакциясе чыганаклары әйтүенчә, хастаханәгә тагын якынча 20 кеше китерелгән. ""Гомумән алганда 18–20 кешене алып килгәннәр, күбесенчә алар Адамның кортежыннан булган. Берсендә дә итди әрәхәтләр булмаган, иртәнгә хастаханәдә аларның берсе дә калмаган"", диелә. ""ВЧК ОГПУ"" проекты хәбәр итүенчә, Мәскәүгә ибәрелгән Адам Кадыров Боткински хастаханәсендә ята һәм аның хәле авыр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чечня башлыгы улы кортежы белән бәйле юл казасында бер кеше һәлак булган,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1467,https://www.azatliq.org/a/33652987.html,2026-01-18T09:59:37+00:00
"7–12 йәшлек балалар тәүлегенә – 2350, ә 12–18 йәшлектәр 2720 килокалориялы аҙыҡ ашарға тейеш. Ашаған ризыҡтың энергетик ҡиммәтенең 20-25 проценты иртәнге ашҡа, ә 30-35 проценты төшлөккә тура килә, тип һөйләне эфир ҡунағы. «Мәктәптә меню төҙөгәндә диетологтарҙың һәм нутрициологтарҙың бөтә тәҡдимдәре иҫәпкә алына.  2024 уҡыу йылынан республика мәктәптәрендә һөтһөҙ аҙыҡтар һәм шәкәр диабетлы,  фенилкетонуриялы һәм аҙыҡҡа аллергиялы балалар өсөн айырым меню булдырылды», — тине Сафина. Сығанаҡ: Башинформ.",Уҡыусылар мәктәптә тейешенсә ашатыламы?,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,505,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-18/u-yusylar-m-kt-pt-teyeshens-ashatylamy-3934100,2024-09-18T12:51:00+00:00
"Татьяна Николаевна бик асыҡ кеше булып сыҡты, белгәне менән уртаҡлашты (уның менән һаман туғандар кеүек аралашабыҙ, хатта ҡунаҡҡа ла барып ҡайттыҡ). Барыһын да ул өйрәткәнсә эшләргә тырыштым. Һуғанбаштарҙың яртыһын әсәйемдәргә алып ҡайтып, баҙға ҡуйҙыҡ, икенсе өлөшөн һыуытҡысҡа тултырҙыҡ. Аҙаҡ алып килеп, тәҙрә төбөндә үҫтерҙем. Ҡатын-ҡыҙҙар байрамына көткән сәскәләрем 12-һендә генә атты. Шулай ҙа шатлығымдың сиге булманы. Күбәйеп киттеләр, ҡайҙа ҡуйырға ла белмәйем. Мин бит уларҙы һатырға тип үҫтермәнем. Ҡатын-ҡыҙҙар чатына ла дөрөҫөн яҙҙым: «Ҡыҙҙар, сәскәләрҙе ни эшләтергә икән? » Һәм, ышанаһығыҙмы, ике-өс көндә килеп алып бөттөләр. Һигеҙ йыл элек беҙҙең яҡтарҙа сәскә үҫтереүселәр аҙ ине шул», – тип һөйләй тәүге сирҡаныс алыуын Зәлиә. Шулай итеп, түккән аҡсаларын ҡайтарып, бер аҙ ғына килем дә алалар. Тәүгеһендә 600 һуғанбаш булһа, киләһе йылда дүрт меңгә етә. Өйҙөң бер бүлмәһен бушатырға тура килә. Йылыны кәметеп, тәҙрә төбөнә өҫтәлдәр, лампалар ҡуялар. Артабанғы йылдарҙа төҙөлөп ятҡан яңы йорттарының икенсе ҡатын ләләләргә «бүләләр». Йәшниктәрҙе махсус һыуытып эшләнгән подвалдан икенсе ҡатҡа ташыуҙы ла ауырһынмайҙар. Тәжрибә тупланған һайын сәскә һораусыларҙың һаны ла арта. Кемдер гөлләмә һатып алһа, киләһе йылына ул хеҙмәттәштәрен эйәртеп килә. Ике йыл элек үҙ эсенә теплицаны, һыуытҡыс бүлмәне алған тотош комплекс төҙөйҙәр. Проекттан башлап йәшниктәрҙе урынлаштырыуға тиклем барыһын да үҙҙәре башҡара. Төп көс, әлбиттә, тормош иптәше Ринатҡа төшә. Ул заводтан ҡайта ла өйөндәге эште дауам итә. Зәлиә һөйләй: «Сәскә үҫтереү ҡатын-ҡыҙҙың үҙенә генә бик ҡыйынға төшөр ине. Мин технологияларҙы, йылытма ҡороу үҙенсәлектәрен өйрәнәм, сәскәләрҙе һайлайым, ҡарайым, һыу һибәм, үҫтерәм, туҡландырғыс иретмәләр әҙерләйем, һатам. Төҙөү, тупраҡ ташыу, ер ҡаҙыу, вентилятор элеү кеүек мәшәҡәттәр – иремдең иңендә. Өс балабыҙ ҙа сәскә йыйырға, төрөргә ярҙам итә. Ултыртҡан саҡта туғандарыбыҙҙы «өмәгә» саҡырабыҙ, күңелле була». Сәскә үҫтереү ниндәй эштәрҙе үҙ эсенә ала? Ләләне октябрь аҙағында – ноябрь башында ултырталар ҙа тупрағы менән ҡуша һыуытҡысҡа ҡуялар. Һыуытыу бик мөһим, был уларҙың ваҡытында сәскә атыуы, үҫеүе, дөрөҫ асылыуы өсөн кәрәк. Бүлмә-һыуытҡыста тамырланғас, йәшниктәрҙе йылытмаға сығаралар. Тәҙрәләр даими асыҡ торорға тейеш, туғыҙ вентилятор туҡтамай эшләй. Теплица газ менән йылытыла. Ауырыуҙар таралмаһын өсөн тупраҡты йыл һайын алмаштырып торорға кәрәк. Быйыл ләләне гидропоника ысулы менән дә үҫтереп ҡарағандар. «Һыуҙа үҫтереү ҙә оҡшаны, мәшәҡәте аҙыраҡ, әммә технологияларҙы теүәл үтәргә кәрәк», – ти Зәлиә.",Яратҡаным – ләлә,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Ҡатын-ҡыҙ,2551,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-04-09/yarat-anym-l-l-4189064,2025-04-09T13:00:00+00:00
Республика Башлығы хакимиәте етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары вазифаһына Данияр Абдрахманов тәғәйенләнде.,Хөкүмәттә яңы тәғәйенләү,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,116,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/h-k-m-tt-ya-y-t-yenl-4509637,2025-12-16T13:00:00+00:00
"0-дән 9-ға тиклем берәй һан уйлайһығыҙ. Һин дә, бала ла. Һәр кемдең үҙ һаны. Һәм юл буйы ошо һанды эҙләйһегеҙ: машина номерҙарында, йорттарҙа, рекламаларҙа – бөтә ерҙә. Кем күберәк һан таба, шул еңеүсе. Һәр кем үҙенә берәй төҫ һайлай һәм юлында күргән шундай төҫтәге машиналарҙы һанай. Кем үҙе һайлаған төҫтәге машинаны күберәк күрә, шул еңә. Быны бала юлды яҡшы белгән осраҡта уйнау отошло. Мин юлды оноттом, нисек, ҡайҙа барырға иҫләмәйем, - тиһегеҙ. Бала тәүҙә ышанмаҫ, әммә һеҙ ныҡышығыҙ. Шул мәлдә бәләкәс әсәһенә ярҙам итергә кәрәклеген аңлап ҡалыр һәм бик мөһим, эшлекле ҡиәфәт менән һеҙҙе үҙе белгән юл менән кәрәкле урынға алып китер. Балаға күҙҙәрен йоморға ҡушаһығыҙ һәм ҡулынан тотоп алып китәһегеҙ. Юлдағы осраған ҡурҡыныс урындарҙы иҫкәртеп бараһығыҙ. Әйтәйек: Ипләп, алда соҡор, ипләп, күләүек һ. б. Ҡайһы берҙә алда бер нәмә лә булмаһа ла: ипләп, бордюр (йә икенсе нәмә әйтеп) тип шаяртып алырға ла мөмкин. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Юлда барғанда уйнарға уйындар,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Уйын,1145,https://akbuzat-rb.ru/articles/uyundar/2021-09-21/yulda-bar-anda-uynar-a-uyyndar-2515889,2021-09-21T20:23:03+05:00
"Гөлнур ҠЫУАТОВА Үкенес (хикәйә) Рәүфә ауылға ҡайтҡан һайын, яңғыҙы булғанда, зыярат янында туҡтап, тәрән уйҙарға бирелеп ала. Күңеленә яҡын кешеһенең – берҙән-бер мөхәббәтенең, ҡәбере урынлашҡан яҡҡа күҙҙәрен төбәп, бар тормошон күҙҙән үткәрә. Бөгөн дә, уның вафат булған көнөн тап килтереп, ауылға ҡайтты ла, ғәҙәттәгесә, машинаһын юл ситендә туҡтатты. Элек, зыярат бағаналарға өс рәт ҡағылған таҡта менән генә кәртәләнгән саҡта, Зарифтың ҡәбере күренеп тора ине. Ике йыл элек ауыл халҡы аҡса йыйып, уны профнастилға алыштырҙы. Һөйгәне менән яҙмыш айырһа ла, үҙҙәрен ниндәйҙер нур бәйләгән кеүек тоя ине әле Рәүфә. Ә хәҙер араларында ысынлап емерелмәҫлек кәртә ҡоролдо кеүек – хатта ҡәберен күреүҙән дә мәхрүм ҡалды. Ә зыяратҡа инә алмай ул. Хаҡы юҡ. Бынан 23 йыл элек, Зарифтың үлгәнен ишетеп ҡайтҡанында, сәскәләр тотоп килгәйне. Бәләкәй генә ҡалай киҫәге беркетелгән бағана ҡағылған һәм ике рәт ағас һалынған ҡәбергә ҡапланып, үкһеп-үкһеп иланы. Үкенес, һағыныу, яратыу, яҙмышына ризаһыҙлыҡ, выждан ғазабы – барлыҡ ауыр тойғолар күҙ йәштәре аша тышҡа урғылды. Уларҙан арынырға теләгәйне лә, тик, киреһенсә, тағы ла ҙурыраҡ һәм ғүмер буйы оҙатып йөрөр йөк – рәнйеш менән китергә тура килде. – Кеше ышандырып илап ултырған булаһыңмы? Үҙең дә, сәскәң дә, күҙ йәштәрең дә кәрәкмәй! Иҫән сағында ҡәҙерен белергә ине. – Зарифтың әсәһе Зөлфиә апайҙың янына килеп торғанын да абайламаған икән, ҡырҡыу, асыулы тауышын ишетеп, тертләп китте. – Бар, тай бынан! Башҡаса был ҡәбер янында эҙең булмаһын! Быға тиклем сибәрлеге, мөләйемлеге һәм сабырлығы менән ихтирам ҡаҙанған ҡатынды танырлыҡ түгел ине: йөҙө йәмһеҙ йәмерәйгән, ҡаштар төйөлгән, йоҙроҡ төйөлгән – бына-бына йыртҡыстарса уға ташланыр кеүек. Ике ай элек кенә бөҙрәләнеп торған ҡара сәстәргә сал төшкән, матур йөҙөн дә йыйырсыҡ баҫҡан. Аҙ ғына аралыҡтағы үҙгәреште күреп, ҡыҙ бер аҙ аптырап ҡалды – бала ҡайғылары кемдәрҙе генә бөгөлдөрмәй икән. Һәм был хәлдәрҙә үҙенең дә ғәйебе барлығын аңлаған ҡыҙ нимә әйтергә лә белмәне. – Апай. – Күҙемдән юғал! Һинең бында булырға хаҡың юҡ! Ҡәһәрләп әйтәм – бында килеп йөрөмә башҡаса. Күҙ йәштәреңә мохтаж түгел ул. Ваҡытында үҙең, йылы һүҙең, ярҙамың кәрәк саҡта, иң ауыр ваҡытта киттең. Ә шул саҡта янында булһаң, аяҡҡа баҫырға көс бирер инең. Шәбәймәһә лә, тыныс күңел менән, бәхетле булып китер ине. Хәҙер инде уға һинән бер нәмә лә кәрәкмәй. Бар, кит! Иҫән сағында кәрәкмәгән икән, хәҙер илап, кеше ышандырып йөрөмә! Рәүфәгә сығып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Уның хаҡлы икәнен белә ине ул. Былай ҙа ике ай буйына, үҙенең ҡылығын аҡларға тырышып, һағыныуы менән көрәшеп йәшәне. Зарифтың ауырыуҙан аяҡҡа баҫа алмаҫын да һиҙҙе, тик бына шулай тиҙ генә үлер, тип башына ла килтермәне. Белгән булһа, сабыр итер ине лә бит. .Улар 10-сы класта уҡығанда дуҫлашып китте. Әсәһенең берҙән-бер ҡыҙы булған иркә, һылыу һәм наҙлы ғына Рәүфәне күп егеттәр оҡшатты. Әммә уның күңелен Зарифтан башҡалар яулай алманы. Һин – донъялағы иң-иң ҡәҙерле бала, шуны бел. Иң яҡшыға торошлоһоң, ваҡ-төйәккә иғтибарыңды, ваҡытыңды әрәм итмә! – тип үҫтергән әсәһенең һүҙен тыңланы: уҡыу алдынғыһы, спортта ал бирмәгән, төҫкә һылыу булған егетте үҙ итте. Ғаиләләре лә абруйлы ине, өс улдарына ла матур тәрбиә биргәндәр. Зариф менән дуҫлаша башлағас, әсәһе лә шатланды: матур нәҫел, аҡыллы егет. Йәштәр икәүләшеп барып Өфө вуздарында белем алды ла ауылға эшкә ҡайтырға булды. Диплом алған көндө егет уға кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. Ике йыл – мәктәптә, биш йыл Өфөлә ҡарап, ҡурсып, кәрәккәндә ярҙам итеп торған һөйгәненән был һүҙҙәрҙе күптән көтә ине инде – Рәүфә риза булды. Ауылға ҡайтып, береһе – мәктәпкә, икенсеһе урман хужалығына эшкә урынлашты ла, йәштәр никах уҡытты. Туйҙы август аҙағында, бесән эшләп бөткәс, үткәрергә һөйләштеләр. Шулай һәр яҡ был мәжлескә ныҡлы әҙерләнергә тотондо. Өфөгә барып, күлдәк, балдаҡтар һатып алдылар, ҡыҙ яғы бирнә һандығы барланы. Ә егет яғы саҡырған ҡунаҡтарын һыйлау өсөн ихата тултырып урын әҙерләй башланы. Тик уйламағанда бәлә килеп, бәхет көткән йәштәрҙең тормошо селпәрәмә килде. Әллә ҡыҙыу ҡояш аҫтында эшләү килешмәнеме, әллә туй алды мәшәҡәттәренә борсолоуҙанмы – бер көндө кинәт Зарифҡа инсульт булды. Һин дә мин йөрөгән йәш егет ҡапыл килеп кеше көнлө булыр, тип бер кем дә уйламағайны. Был уның үҙенә лә, яҡындарына ла ҡот осҡос хәл кеүек тойолдо. Шулай ҙа әсәһе Зөлфиә апай менән бер туған Ирек ағаһы ғына Зарифтың шәбәйеренә, аяҡҡа баҫырына ышанды. Улар көрәшкә әҙер ине. – Килен, һин бирешмә, йәме. Бер ауырлыҡ та һалмам, бары тик киләсәккә өмөт биреп, янында бул, – тип инәлде ҡәйнәһе килененең баҙап ҡалғанын һиҙеп. – Яратҡан кешеләре янында булһа, мотлаҡ шәбәйәсәк. Ә Рәүфә нимә эшләргә белмәй аптырап, юғалып ҡалды. Бер нисә аҙна элек кенә ер емертеп эшләп йөрөгән, һин дә мин һөйләшкән, ғүмер буйы уны ҡурсалап, яратып йәшәргә вәғәҙә биргән егеттең кеше көнлө булып ултырыуын ҡабул итә алманы. Ҡулына ҡалаҡ та тота алмағанын, телен көскә әйләндереп һөйләшкәнен күрһә, күҙ йәштәре үҙенән-үҙе аҡты. Етмәһә, атлай алмай, ҡайһы саҡта, эргәһендә кеше булмаһа, ярауын да урында бөтөрөп ҡуя. Бындай саҡта ҡыҙ бөтөнләй уны йәлләүҙән ауырыуға һабыша яҙа. Һеҙгә сабырлыҡ теләйем. Был шундай ауырыу – иртәгә нисек булырын әйтеп булмай. Кемдәрҙер аяҡҡа баҫа ла, 40-ар йыл ошо ауырыу менән көрәшә-көрәшә булһа ла, ҡәҙимгесә йәшәй. Кемдәрҙер ғүмерлеккә инвалид коляскаһында ҡала. Иң мөһиме, хәлдәр насар яҡҡа үҙгәреп, бөтөнләй ятып китмәһен. Барыһы ла ауырыуҙың кәйефенән, йәшәргә ынтылышынан тора. Ә ул кәйефте уға һеҙ, яҡындары, бирәһегеҙ. Артабан үҙегеҙҙе генә түгел, уны ла уйлап, һаҡлап, тәрбиәләп йәшәргә тура килер. Тәжрибәмдән сығып, шуны әйтә алам: һөйләшеп киткәненсә бер йыл, аяҡҡа баҫырына йыл ярым тирәһе ваҡыт кәрәк. Был иң яҡшы осраҡта, – табип нисек кенә булмаһын, ауырыуҙың ысын хәлен яҡындарынан йәшермәй, дөрөҫөн һөйләп бирҙе. Ҡәйнәһе менән ҡайнағаһы өмөттәрен өҙмәне. Ҡайныһы артыҡ ышанмаһа ла, улына терәк булырға тырышты. Ә бына Рәүфә. Балауыҙ һығырға ғына торған ҡыҙҙан ярҙам булмаҫын аңлағайнылар инде. Шулай ҙа уны күрһә, йылмайып ебәргән улдары хаҡына уға һүҙ өндәшеүсе булманы. Янында һөйләшеп, ҡулынан тотоп ултырһа ла файҙа, тип яйына ғына торҙолар. Ә Зариф дауахананан сыҡҡас, телен көрмәлдерә-көрмәлдерә туй тураһында һүҙ ҡуҙғатты. – Эйе шул, балаҡайҙар, әллә үткәреп ҡуяйыҡмы? Күлдәк-костюмдар, балдаҡтар, эсемлектәр, хатта ҡайһы бер боҙолмай торған ризыҡтар ҙа алынған. Ниәтте үтәп ҡуяйыҡ. Әлбиттә, тәүҙә уйлағанса 120 кеше саҡырмайбыҙ, шулай ҙа иң яҡындар йыйылһаҡ, 40-лап ҡунаҡ йыйылыр ул. Киленде лә оҙатып алырбыҙ, әтеү ҡунаҡҡа килгән кеүек кенә – иртән килеп, кис ҡайтып йөрөй. Аллаһ бирһә, ошо йортта рәхәтләнеп бергә йәшәрбеҙ, – ҡәйнәһе улының артабан йәшәргә теләге барлыҡҡа ҡыуанып, һүҙен күтәрмәләп алды. Тик ҡыҙ бындай боролошҡа әҙер түгел ине. Ул тормошон донъя көтөрлөк һау-сәләмәт, һөйгәненең һәр теләген үтәргә әҙер булған, уның өсөн тауҙар аҡтарырлыҡ Зариф менән бәйләргә теләгәйне. Йылдар буйы ауырыу ҡарарға, етмәһә, ҡәйнә менән бер йортта йәшәргә хыялланманы бит. Әсәһе лә көн һайын тигәндәй бер балыҡ башын сәйнәй: Өмөт бирмәҫ элек баш тарт. Минең әле инсульттан һуң кеше булып киткәндәрҙе күргәнем юҡ. Үрге ос Ғәлимдең атаһы 12 йыл урын өҫтөндә ятып, вафат булды. Еңгәм мәрхүмә һөйләшә алмай ҡалды. Мейе ауырыуы бит ул. ЗАГС-ың юҡ. Ни эшләй алмай, ни бала тапмай еләк кеүек сағың үтер ҙә китер, – ти. Ә туй тураһында һөйләшеү булғанын әйткәс, бөтөнләй сәсрәп сыҡты: – Күрәһеңме, законлаштырып, ауырыу балаларын бөтөнләй һинең өҫкә һалып ҡуймаҡсылар! Аҙаҡ һин бер нисек тә баш тарта алмаясаҡһың. Ни за што! Иртәгәнән ул йортҡа ике аяғыңдың береһен баҫмайһың. Мин бер бөртөк баламды ауырыу һыҡраһын йыуып, немой иргә ҡарап ултырырға үҫтермәнем. И вапшы, был ауылда хәҙер һиңә бер ниндәй перспектива юҡ. Документтарыңды ал да Өфөгә йә Стәрлегә барып эшкә урынлаш. Бында ҡалһаң, шул Зарифыңдан айырыла алмаясаҡһың барыбер! – Нисек итеп ошондай мәлдә мин уға, ҡалаға китәм, тип әйтәйем? – Юҡҡа борсолма, үҙем әйтермен, аңлатырмын. Ҡурҡма, ҡаты бәрелмәм. Һүҙҙәр табырмын, үҙҙәре үк хәйерле юл теләп оҙатып ҡалырҙыр. Бер кем дә оҙатманы. Үҙе лә ярамаған эш эшләгәнен һиҙеп, ҡасып тигәндәй ауылдан сығып китте. Зариф менән хушлашырға ла, ғәфү үтенергә лә үҙендә көс тапманы. Ә ике айҙан ул дауаханала вафат булды. Аҙна эсендә тағы ла ике тапҡыр инсульт булған, тинеләр. Бөгөн – уның үлгән көнө. 23 йыл элек йәп-йәш егет яҡты донъянан баҡыйлыҡҡа күсте. Әллә яҙмышы шул булды, әллә был донъяла йәшәтер өмөтө һүндеме – бер кем дә әйтә алмаҫ. Әммә Рәүфә генә күңелендәге оло йөк менән йәшәй. Беренсе мөхәббәтен онота алманы ул, йөрәгенә ятҡан башҡа кешене осратмағас, кейәүгә сыҡманы. Эшендә лә артыҡ уңышҡа өлгәшмәне, урта ҡуллы белгес булып уҡытыу үҙәгендә көн үткәрә. Ер емертеп йөрөгән әсәһе лә, былтыр ҡапыл ғына вафат булып, ҡыҙын был донъяла япа-яңғыҙын ҡалдырҙы. Шул саҡта ике-өс ай ғына түҙһәмсе! Туй үткәреп, яратыуымды әйтеп, Зарифты бәхетле итеп оҙатһам, былай ғазапланмаҫ инем. Ғүмер буйы уны яраттым бит, бары тик ауырлыҡтарҙан ҡурҡыуым ғына һынауҙарҙы үтергә ҡамасауланы, – тип, үкенестәр менән көндәрен үткәрә. Ә хәҙер ул һөйгәненең ҡәберенә лә барырлыҡ хаҡы юҡ. Фото А. Королев.",Үкенес (хикәйә) Гөлнур ҠЫУАТОВА,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 1 0 0 0 1 1 1],9,Әҙәбиәт,9055,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2026-02-11/kenes-hik-y-g-lnur-yuatova-4574026,2026-02-11T14:27:00+00:00
"1942 йылдың авгусынан 1943 йылдың авгусына тиклем Төркөстан легионының 1-се штаб ротаһында агент булып йөрөй. Ә 1943 йылда –  Донбасстың Сталин ҡалаһында подполье эшендә. Уның эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә Төркөстан легионы һәм «Иҙел-Урал» легионының бер нисә подразделениеһы Ҡыҙыл Армия яғына сыға. Ошо йылдың декабрендә разведчиктар төркөмө менән Молдавияла  В. М. Молотов исемендәге партизандар отряды төҙөй; 1944 йылдың апреленә тиклем Украинаның Винница һәм Одесса  өлкәләре биләмәләрендә, Молдавияла һуғыша. 1944 йылда Украина партизан хәрәкәтенең Махсус разведка мәктәбендә уҡый. 1944 йылдың авгусында бер төркөм словак-чех разведчиктары составында Словакияға партизан хәрәкәтен ойоштороу өсөн ташлана. Бында партизан отряды штабы начальнигы, һуңынан Ян Жижка исемендәге интернациональ партизан бригадаһы командиры (ҡушаматы — «Ҡара генерал») була. Моравия һәм Чехия биләмәләрендә 1945 йылдың 9 майына тиклем һуғыша. СССР Геройының һәм Рәсәй Геройының Алтын Йондоҙо ғына юҡ фронтовиктың. Уның парад кителе 6 килограмм тирәһе тарта. Ул - Ҡыҙыл Байраҡ, Ҡыҙыл Йондоҙ, 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры, СССР-ҙың һәм Рәсәйҙең миҙалдарының иҫәбенә сығырлыҡ түгел. Әммә шулай ҙа Даян Баян улының ил наградаларына ҡарағанда, сит ил наградалары күберәк. Дөйөм алғанда, 86 орден һәм миҙалға лайыҡ була. Чехословакия геройы, ошо илдең барлыҡ юғары ордендары кавалеры, Чехия, Словакия һәм Моравияның 16 ҡалаһының почётлы гражданы Даян Мурзиндың ҡаһарманлыҡтары тураһында уның Тыуған иленә ҡарағанда ситтә күберәк беләләр. Элек Злин ҡалаһында бер урам уның исемен йөрөтһә, хәҙер был урамда « » тип атала. Бөйөк Британияла Джон Хауландтың, король армияһы капитанының улының, совет офицерының яуҙашының Мурзин тураһында китабы сыға. Ул чех һәм словак телдәренә тәржемә ителгән, урыҫ телендәге баҫма юҡ әле. Инглиз Даян Баян улын Джеймс Бонд менән сағыштыра. Авторҙың фекеренсә, ""Ҡара генерал""дың фронттағы аныҡ батырлығы күп осраҡта Ян Флемингтың хыялында тыуған әҙәби геройҙың мажарадарынан өҫтөнөрәк тора. Совет офицерын тота ла, юҡ итә лә алмайҙар. Уның ҡарауы, Мурзиндың бригадаһы тарафынан оккупацияланған Чехословакияла ғына дошмандың тере көсө 4000 кешегә кәмей, немец техникаһы һәм боеприпастары тейәлгән 60 эшелон шартлатыла. Әммә иң тәүәккәл аҙым — Мурзин һәм уның яуҙаштары тарафынан Гитлерҙың эргәһенән тиерлек Германияның танк ғәскәрҙәре генералы Мюллерҙы урлау була. «Рәсәй» телеканалы «ҡара генерал»ға арналған документаль таҫма күрһәтә. Уның тураһында Англияла, Германияла, Чехияла һәм беҙҙең илдә фильмдар төшөрөлә. Герой хаҡында «Штази» тышҡы разведка шефы Маркус Вольф, вермахттың элекке Төркөстан легионы легионеры Морат Тачмурат; элекке чех партизаны, чех йәшерен разведкаһы шефы Ян Ондровчак кеүек легендар шәхестәр бәйән итә. Ниһайәт, Рәсәй халҡы Даян Баян улының фронт биографияһын белде. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","""Ҡара генерал""",['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],4,Еңеү,3483,https://henek.info/articles/pobeda-80/2025-05-13/ara-general-4232359,2025-05-13T12:15:00+00:00
"Рәфис Кашапов– 11-12 апрельдә Литва башкаласы Вильнюста узган бишенче ""Ирекле Русия форумы""н күзәттегезме? Бу ыен турында фикерләрегез нинди? – Мин ""Ирекле Русия форумы"" эшчәнлеген күзәтеп бардым. Анда Гарри Каспаров, Евгений Чичваркин кебек танылган оппозиция вәкилләре ыела. Бу форумга оппозиция яклы бай кешеләрне дә әлеп итсеннәр иде. Аларның акчасы да бар, оештыру, кунакханәгә урнаштыруда да ярдәм итә алырлар иде. Һәм бу форумга иң мөһиме Кавказ һәм Идел-Урал республикаларыннан һәм Себер өлкәләреннән төрле итимагый, сәяси һәм дини оешмалар вәкилләрен чакырырга кирәк. Чөнки ул оешмаларга каршы хәзер бик көчле басым бара. Форумның бер бүлеге федерализм мәсьәләләренә багышланды. Менә шул төбәкләрдән килгән вәкилләр федерализм турында үз сүзләрен әйтер иде. Киләчәктә кулга-кул тотынып федерализмны үстерү өчен бергә эш алып бара алырлар иде. Киләчәктә форумның шушы ягына игътибарны арттырырга кирәк. – Дилмөхәммәтов узган атнадагымөрәәгатендә""Ирекле Русия форумы""н шовинистик карашлардан арына алмауда гаепләде. Сез андый нәрсәне күрдегезме? – Андый әйберне сиздем. Алар хәзерге хакимияткә оппозициядә торсалар да, аларда бөек державачылык дигән әйбер бар. Алар бөек Русия, урыс халкын бәхетле итү турында сөйлиләр. Шул ук вакытта урыс булмаган халыкларны исләреннән чыгаралар. Алар бары Путин режимын имереп хакимияткә килү планы белән эш итәләр. Алар хакимияткә килсә, без үзебезнең сәяси, милли, дини проблемнарыбызны алар алдында да күтәрергә тиеш булабыз. Урыс булмаган халыкларның милли проблемнарын күтәрмәсәләр, алар киләчәктә зур ялгышлык ясаячаклар. – Дилмөхәммәтов әлеге мөрәәгатендә яңа федерациянең Мәскәүдән билгеләнгән принциплар нигезендә түгел, ә республикаларның үзара килешүләре нигезендә корылырга тиешлеген белдерә, Мәскәүнең килешүләрне кат-кат бозуын әйтеп, әгәр дә федерациягә керү ирекле икән, чыгу да ирекле булырга тиеш ди һәм башка тәкъдимнәр әйтә. Бу мәсьәләләрдә сезнең фикерләрегез нинди? – Боларбез төзегән""Азат Идел Урал""ның план програмпроектындаязылган. Дилмөхәммәтов нәкъ шушы әйберләрне кабатлады. ""Азат Идел-Урал""дагылар барыбыз да аның әйткән бу фикерләрен хупладык. Без ""Азат Идел-Урал""ның -тагы төркеменә аның бу белдерүен куйдык та. Бу мәсьәләдә безнең фикерләр туры килә һәм ул шулай булырга тиеш тә. Әгәр без үзебезнең төп максатны бәйсезлек дип куймыйбыз икән, ничек инде без азат дәүләт төзи алабыз? Шуңа күрә без аны хуплыйбыз һәм киләчәктә дә хуплаячакбыз. – Бу мәсьәләдә килешсәгез дә, күптән түгел Азатлыкта басылганинтервьюда Дилмөхәммәтов сезнең башкортларны Азат Идел-Уралга кушылырга чакыруыгызны кире какты. – Беренчедән, Дилмөхәммәтов әле бөтен башкорт халкының итәкчесе түгел. Ул анда тарихта булган каршылыклар турында сөйли. Андый каршылыклар булган, ул хәзер дә бар һәм киләчәктә дә булачак. ""Ык елгасы – Берлин дивары"" дигән чарага килгәндә, анда әлеге чикне бетерү тәкъдиме күтәрелде. Шул ук вакытта башкортлар Татарстанның көнчыгышындагы берничә районны башкорт районнары дип атап аларны Башкортстанга кушу тәкъдиме белән чыкты, Башкортстандагы татарлар исә Башкортстанның көнбатышындагы районнарны Татарстанга кушарга чакырды. Мин моны сәяси уен дип күрәм. Әмма без бер нәрсәне истә тотарга тиеш: башкортлар да, татарлар да – коллар. Ничек инде без ниндидер территорияләрне аерып алу яки каядыр кушу турында сөйләшә алабыз? Күз алдына китерегез, Идел-Урал дигән зур гына төрмәдә утыра ди башкорт вәкилләре, чуашлар, марилар, удмуртлар, эрзәләр, мукшылар… Төрмәдә утырганда камералар аша кычкырышып сөйләшәләр. Хәзер без үзара кычкырышып сөйләшәбез ди, әйдә үзебезгә президент сайлыйбыз, әйдә тел мәсьәләсен хәл итәбез диеп. Бу мәсьәләләрне без хәл итә алабызмы? Юк. Чөнки бу санап кителгән халыклар, барыбыз да төрмәдә утырабыз. Башта әле безгә төрмә камераларын имереп чыгарга, азат булырга кирәк, аннан үзебезнең дәүләтебезне төзергә кирәк. Шул вакытта гына без бер-беребезгә кискен рәвештә ниндидер тәкъдимнәребезне, фикерләрне әйтә алабыз. Ә хәзер безнең төп бурыч – бергәләшеп бәйсезлек өчен көрәшү. Дилмөхәммәтов башкорт халкына карата геноцид турында да белдерде. Ә бит Идел-Урал төбәгендәге барлык халыкларга карата да геноцидны урыс империясе оештырды. Әгәр без баштан ук урыс империясенә бергәләшеп каршы торган булсак, без шундый мескен, авыр хәлгә калмаган булыр идек, балаларыбызга татарча укуны рөхсәт итегез дип плакатлар күтәреп урамга чыкмас идек. Әгәр Идел-Уралдагы халыклар бердәм булса, безнең дини проблемнар да, икътисади һәм башка проблемнар да тиз хәл ителер иде. Әгәр бөтен Идел-Урал төбәгенә эшли торган бер телевидение каналы, бер газет һәм иде-сигез телдә эшләүче бер интернет портал булса, ул безне үзара бик нык якынайтыр иде. Арабыздагы барлык бәхәсле нәрсәләрне матбугат чаралары аша хәл итәр, килешү табар идек. Башкорт оешмаларына Азат Идел-Уралның ишекләре һәрвакыт ачык. Дилмөхәммәтовның бу фикерләре кызу баштан гына әйтелгән дип уйлыйм. Алар сүрелерләр һәм, Аллаһ боерса, киләчәктә бергә хәрәкәт итәрбез дип уйлыйм. Наполеон Бонапартка каршы сугышта башкортлар Русия империясе өчен бик нык сугышканнар, татарлар да шулай ук сугышкан. Икенче дөнья сугышында да Русиядәге бөтен халыклар Адольф Һитлерга каршы сугышкан, фашизмны иңүгә бик зур өлеш керткән. Хәзер һәр ел 9 майда фашизмны иңүне шаулатып-гөрләтеп бәйрәм итәбез. Без фашизмны иңдек дип шатланабыз. Ә шул ук вакытта безнең балаларыбызның татар телендә уку, сөйләшү мөмкинлеге бетеп бара. Русия думасы шул юнәлештә эш итә. Ә бит уйлап карасаң, бу шул ук фашизм. Фашизмны иңеп безнең өстә урыс фашизмы торганда ничек шатланып була инде ул? – Соңгы елларда чит илләрдә яшәүче татарлар үзара оеша башлады. Әмма алар татар мәнфәгатьләре, Татарстан өчен ниндидер сәяси эшчәнлек алып барырга теләми. Сәяси карашлар белдерелгән очракта да Мәскәү Кремле сәясәтен хуплау максатындагы белдерүләр генә ишетелә. Сезнең оешма читтә яшәүче мөһаирләр белән дә эшчәнлек алып барырга ыенмыймы? – Мин монда килгәч, кырымтатар итәкчеләре Мостафа әмилев һәм Рефат Чубаров белән очраштым. Алар, син инде Русиягә кайтмаячаксың дип, Русия империясенә каршы торуда кырымтатарлар белән Казан татарларын берләштерүдә ярдәм итүне сорады. Мин моңа риза булдым. Һәм бу юнәлештә эш башлап ибәрдек. Ә инде Азат Идел-Урал хәрәкәте оешкач чуаш, удмурт, мари, башкорт, эрзя, мукшы һәм башка халыклар вәкилләре теләктәш булып безгә кушыла башлады һәм бу безгә эшчәнлекне тагын да киңәйтү мөмкинлеге бирә. Безнең 28 апрельдә төрле илләрдә уздырырга ниятләнгән протест чарасы турындахәбәрнеукыгач, үзләре дә бу чараны оештыруда ярдәм тәкъдим итеп төрле илләрдә яшәүчеләр чыга башлады. Андыйлар киләчәктә тагын да артыр дип уйлыйм. Мин монда килгәч төрле илләрдә яшәүче татарларның ниләр белән шөгыльләнүен тикшереп чыктым. Алар Газпром акчасына яшиләр һәм Русия империясен яклап, Русия әләме астында төрле чаралар уздыралар. Башка сыймаслык әйбер. Безнең үз Татарстаныбызның әләме бар, үзебезнең халкыбыз бар бит. Барлык чаралар да Татарстан әләме астында узарга тиеш. Монда, Киевта Татарларның ""Туган тел"" оешмасы эшләп килә. Алар күптән түгел Муса әлилгә багышлап кичә оештырдылар, анда өч урыс патриотик ыры ырладылар, татарча бер сүз булмады, гел урысча гына. Хәзер Польшада яшәүче минем бертуганым Нәфис Кашаповның элегрәк Украинада булган вакытта шул ук ""Туган тел"" оешмасының урыс телен укыту курслары ачып ибәрүен әйткән иде. Элек Совет берлегендә булган илләрдә бөтен татар оешмалары хәзер шул хәлдә. Бары тик Эстония, Латвия, Литва һәм Молдовада гына хәлләр андый түгел. Калган илләрдәге татар оешмалары ""бөек Русия империясе"" ырын ырлыйлар.","""Башкортлар да, татарлар да – коллар""",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Әңгәмә,7485,https://www.azatliq.org/a/29171180.html,2018-04-16T22:09:22+00:00
"Ирендәрҙә еләк тәме Моңаймай булмай түҙеп. Ҡурай еләк ҡабат бешер, Ә кем ашатыр өҙөп? З. Хайретдинов Юлай Кәримов фотоһы",Ҡурай еләге,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,120,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/uray-el-ge-4581619,2026-02-17T12:47:00+00:00
"«Космические коды России» посвящена истории освоения космического пространства и исследованию связи культуры регионов с космическим будущим страны. Подростков ждёт исследовательское расследование «Секретный космический шифр», а также разработка собственных идей и проектов. Участников обеих программ ждут творческие мастерские, дискуссии «Диалог культур», интеллектуальные игры и курс «Все грани Я», направленный на развитие коммуникативных навыков, критического мышления и командной работы. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Орлёнок» встречает юных талантов Башкортостана,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Мәғариф,614,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-02-06/orlyonok-vstrechaet-yunyh-talantov-bashkortostana-4568272,2026-02-06T18:41:00+00:00
"Фанур Шайхисламовәйтеүенсә, Тәтешлеләге удмурт тарихи-мәҙәни үҙәге тәжрибәһе уникаль проект. Бындай үҙәк башҡа төбәктәрҙә юҡ. Әйткәндәй, Башҡортостанда күпләп йәшәгән башҡа халыҡтарҙың да тарихи-мәҙәни үҙәктәре эшләй. Ә республиканан ситтә йәшәгән башҡорттар өсөн 7 ошондай үҙәк асылған. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ямғыр өсөн яуаплыларҙы таптыҡ),['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,447,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-08-03/yam-yr-s-n-yauaplylar-y-tapty-3872184,2024-08-03T15:32:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКуәт оешмалары вәкилләре социаль челтәрләрне күзәткән чакта Чаллыда яшәүченең сәхифәсендә ЛГБТ байрагы күргән. Бу рәсемдә бер милләткә һәм хакимиятләргә карата сүгенү сүзләре белән фикер дә язылган, анда иң әдәпле сүз - ""сабын"" дигән сүз булган диелә. Чаллыда социаль челтәрләрдәге сәхифәсендә ЛГБТ байрагы чыгарган ирне кулга алганнар. Бу хакта ""Челнинские известия""яза. Мәхкәмә аны ""экстремист оешма символикасын күрсәтү""дә (Административ хокук бозулар кодексының 20.3 нче маддәсе) гаепле дип табып, өч тәүлеккә административ сак астына ибәргән. Ирнең исеме әйтелми. Гаепләү ягы фаразынча, куәт оешмалары вәкилләре социаль челтәрләрне күзәткән чакта Чаллыда яшәүченең сәхифәсендә ЛГБТ байрагы күргән. Бу рәсемдә бер милләткә һәм хакимиятләргә карата сүгенү сүзләре белән фикер дә язылган, анда иң әдәпле сүз - ""сабын"" дигән сүз булган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чаллыда социаль челтәрләрдә ЛГБТ байрагын чыгарган ирне кулга алганнар,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1002,https://www.azatliq.org/a/challida-sotsial-cheltarlarda-lgbt-bayragin-chigargan-irne-kulga-algannar/32943982.html,2024-05-13T10:49:04+03:00
"Ысынлап та, ял итеүҙең был төрө – һаулыҡ билгеһе. Әгәр ҙә әҙәм балаһы йоҡлай алмай ғазаплана икән, тимәк, уның тән йәки йән сәләмәтлеге яҡшынан түгел. Йоҡлағанда төш күреү үҙенсәлеге иһә кешегә донъяға яралған мәленән үк бирелгән. Уның тураһында Ҡөрьәндең Йософ сүрәһендә лә әйтелгән. Батша төш күрә лә юратыу өсөн кеше эҙләй. Һөҙөмтәлә Йософ ғәләйһис-сәләм юрап бирә. Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә төштәрҙең өс төргә бүленеүе хаҡында әйткән. Беренсеһе Аллаһ Тәғәлә тарафынан килә (ул бөтөн ғәмәлдәрҙе үтәп, тәһәрәтләнеп йоҡлағанда, иртәнге намаҙға яҡыныраҡ инә, кешене рухландыра, дәртләндерә, яҡтылыҡ алып килә). Икенсеһе – тормоштағы мәсьәләләргә бәйле төш. Уны яҡшыға булһын тип теләргә генә кәрәк. Өсөнсөһө – һаташыу. Ыҙғыш, ғауға күтәрелгән бындай төштәрҙе берәүгә лә һөйләргә ярамай. Бындай осраҡта Пәйғәмбәребеҙ Әғүҙү билләһи минәш шайтанир ражим, бисмилләһир-рахмәнир-рахим тип доға уҡырға һәм төштө оноторға ҡушҡан. Шул да мәғлүм булһын: күргән һәр төштө һөйләп йөрөү урынһыҙ. Баҡыйлыҡҡа күскән атай-әсәйҙе төштә күреү – яҡшы билдә, ти дин белгестәре. Ҡайһы берәүҙәр йоҡлаған мәлендә мәрхүмдәр менән осрашһа, шикләнә башлай. Улайтырға ярамай: баҡыйлыҡтағылар беҙгә яҡшылыҡ теләй, һөйөнөсөн белдерә, ниндәйҙер ауырлыҡтан, хәүефтән ҡурсаларға теләй. Шул уҡ ваҡытта мәрхүмдәрҙең төшкә хәйер-доға һорап инеүе лә ихтимал. Бәлки, тормош мәшәҡәттәре менән булып, уларҙы бер аҙ онотоп ебәргәнбеҙҙер. Баҡыйлыҡтағылар бит Ҡөрьән уҡытыуға, хәйергә һәр ваҡыт мохтаж, аят-доғалар уларға нур, яҡтылыҡ, рәхмәт булып бара. Өҫтәүенә мәрхүмдәрҙең фани донъяла әйтеп ҡалдырған ниндәйҙер васыятын, аманатын үтәмәгәнгә төшкә инеүе лә бар. Әйтелгәндәрҙең барыһын да күҙ уңында тотоп, баҡыйлыҡҡа күскән яҡындарыбыҙҙың, ҡәрҙәштәребеҙҙең, айырыуса атай-әсәйебеҙҙең рухтарына бағышлап Ҡөрьән уҡытып, хәйер биреп торорға онотмайыҡ, васыяттарын үтәйек. Шул саҡта төштәребеҙ тыныс, йоҡобоҙ татлы булыр. Хәйерле төн!","""Әсәйем менән атайымды төшөмдә күрҙем. """,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,1915,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-07/s-yem-men-n-atayymdy-t-sh-md-k-r-em-4227947,2025-05-07T21:45:00+00:00
"Азат МифтаховфикерләрБүген, 5 августта Русиянең Югары мәхкәмәсендә террорчылыкны аклау маддәсе нигезендә дүрт елга хөкем ителгән математик Азат Мифтаховның кассациясе шикаяте каралды. Мәхкәмә шикаятьне канәгатьләндермәде, хөкем карары үзгәрешсез калды дип хәбәр итә ""Медиазона"". Мифтаховның адвокаты Светлана Сидоркинаүзенең шикаятендә галимгә ачылган инаять эшендәге дәлилләр канунсыз дип саный. Аның фикеренчә, шаһитларның күрсәтмәләрен алганда процессуаль кагыйдәләр бозылган. Моннан тыш адвокат Мифтахов ул әйткән, сөйләгән сүзләр өчен хөкем ителмәгәнен, барлык эш һәм хөкем чыгару оператив хезмәткәрләр, аның белән бергә утырган тоткыннарның сүзләренә нигезләнгән дип аңлаткан. Бу эш сәяси максатта әвәләнгән, бер генә максат — Мифтаховны иреккә чыгармаска, дип чыгыш ясаган Светлана Сидоркина. Кассация шикаятен мәхкәмәнең өч хөкемдары караган —Александр Воронов, Олег Дербилов, Александр Замашнюк. Ахыр чиктә алар тарафыннан шикаять кире кагылган, Азат Мифтаховка чыгарылган хөкем карары үз көчендә калган. Әлеге вакытта Азат Мифтахов Ульян өлкәсенең Мәләкәс шәһәрендәге төрмәдә утыра. Моңа кадәр сәяси тоткын аңа чыгарылган гаепләү аркасында эшкә урнаша алмавын сөйләде. Ул: ""Миңа бары тик идән юуу кебек эшләр генә тәкъдим итәләр"", — дигән иде адвокатларына. Ул тулы изоляциядә утыра. Колониядә бары тик ФСИН хезмәткәрләрен һәм сирәк кенә тәрәзә аша башка тоткыннарны күрә ала. Сәламәтлеге турында Азат ""зарланмыйм"" дигән. Аның сүзләренә караганда, хәзер аңа бары тик хатыны -Елена Горбаньгына хатлар яза. Русиядә",Галим Азат Мифтаховка чыгарылган хөкем карары үз көчендә калды,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1522,https://www.azatliq.org/a/33494902.html,2025-08-05T09:05:52+00:00
"Ни хикмәт менәндер, көтмәгәндә, эштән ҡайтып килгән врач Зәлифә Исмәғилевнаға бер-бер артлы юлында үҙен мәктәптә уҡытҡан ике уҡытыусыһы тап булды. Башта уға биология уҡытыусыһы Гәүһәр Арыҫлановна осраны. Ул һәр саҡтағы кеүек ыҫпай кейенгән, мөләйем йөҙө нур сәсә, яғымлы ҡарашы хәстәрлекле. Итәғәтле уҡытыусы ашығып китеп барһа ла бынан егерме йыл элек уҡытҡан уҡыусыһын күргәс, эргәһендә туҡталып хәл-әхүәл һорашты. Үҙенең хәлен дә һөйләп алды. Кинолекторийға ашығам. Эсеүҙең зыяны хаҡында лекция һөйләргә саҡырҙылар, – тине ул иҫәнлек-һаулыҡ һорашҡандан һуң. – Йәш быуынды эскелек һаҙлығына батыуҙан һаҡлау – бөгөнгө көндөң иң актуаль проблемаһы. Зөлфиә, һин врач кеше беләһең инде, милләтебеҙҙең генофонды ҡурҡыныс аҫтында. – Эйе, – тине врач Зәлифә. – Мин дә эскелектең халҡыбыҙға ни саҡлы зыянлы булыуы хаҡында йыш уйланам. Араҡы бит кешенең һаулығына ғына зарар килтереп ҡалмай, психикаһын боҙа, әҙәпһеҙгә әйләндерә. Кешеләрҙе аҡылынан яҙҙырған шул уҡ наркотик бит инде ул. Эскелек арҡаһында халҡыбыҙҙың иң талантлы, иң аҡыллы кешеләре харап була. Бына кисә дауаханаға бер шағирҙы килтерҙеләр. Ни эшләтергә белеп булмай: йәл дә, йән дә көйә. Ниңә талантының ҡәҙерен белмәй икән тип илай яҙҙым. Ундай талантлы йырсыларҙы, шағирҙарҙы юрамал да эсерәләр бит ул. Көнсөл әҙәмдәр уларҙың эсеп алкашҡа әйләнеүен, кешелектән сығыуын, аҡылынан яҙыуын теләй, Зәлифә, мин күпте күрҙем. Ә бер араҡы һаҙлығына батҡанды ул бысраҡтан тартып сығарыуы ауыр. Гәүһәр Арыҫлановна, ҡалала һеҙҙең уҡытҡан уҡыусыларығыҙ күп, һеҙҙе беләләр, ныҡ ихтирам итәләр, фекерегеҙгә ҡолаҡ һалалар. Ошо мөһим мәсьләне нәҡ һеҙҙең күтәреп сығыуығыҙ яҡшы. Рәхмәт һеҙгә. Хаҡлы ялдамын тип тормайһығыҙ. Уй-фекерҙәре бер-береһенекенә тап килгән уҡыусыһы менән уҡытыусы был мәсьәлә буйынса тағы осрашып һөйләшергә булып йылы хушлашты. Хәс тә элеккесә, беҙҙе уҡытҡан сағындағы кеүек бит әле, ихлас, йәштәр кеүек дәртле. Биология фәне иң кәрәкле фән – табибына ла, агрономына ла, диңгеҙ аҫтын өйрәнеүсегә лә, ботанигына ла биология кәрәк, бөтә нәмә биологиянан башлана, тип тырыштырып уҡыта торғайны. Шуғалыр инде, класыбыҙҙың яртыһы биология фәненә ҡағылышлы һөнәрҙе һайланы. Ошоларҙы уйлап, кәүҙәһен төп-төҙ тотоп, йәштәрсә етеҙ аҙымдар менән атлап барған, үҙҙәренә биология фәне буйынса төплө белем биреүгә өлгәшкән уҡытыусыһын һоҡланыулы ҡарашы менән оҙатты Зәлифә. Ҡайтып барышлай, һөт-икмәк алырға тип боролоп магазинға инде. Рәттәр буйлап барғанда бер алама кейемле оло йәштәге ҡатын еңенән тартып туҡтатты ла: – Һеңлем, бер илле һум аҡса биреп тор әле. Икмәк алырға ла аҡсам юҡ, – тине. Бындай үтенескә кем ҡаршы тора алһын? Зәлифә сумкаһынан янсығын алып, теләнсегә сыр, колбаса һымаҡ аҙыҡ-түлек алырға етерлек итеп мул ғына аҡса тотторҙо. Һораныусы иһә ҡатындың йомшаҡ күңелле һәм аҡсалы икәнен күреп, оятын артҡа ташланы. – Ҡунаҡ килгәйне. Бер ярты алырға ине. Әллә тағы бирәһеңме, туғаным? Аҡсаң күп бит, – тине. Зәлифәгә теләнсенең тауышы, нисектер, үтә таныш кеүек тойолдо. Ул ҡатынға иғтибарлап текләп ҡараны. Йөҙө ҡарағусҡылланып, шешмәкләнеп тора, танауы ҡыҙарған, күҙ ситтәренә эрен йыйылған, сәстәре туҙған, иҫке генә шәле аша сәстәре тырпайып сыҡҡан. Төймәләре ысҡынған плащы эсенән иҫке генә пинжәге күренә. Пинжәк яғаһында ниндәйҙер бер наградаһы ла күҙгә салына. Зәлифә ҡатынды сырамытты. – Бәй, һеҙ бит беҙҙе рус теленән уҡытҡайнығыҙ, һеҙ бит Флүзә Һатыбаловна. – тине. – Эйе, нәҡ шулай, һеҙ Флүзә апай шул. Эйе, иҫләнем, һеҙ бит Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. Эйе, мин Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһымын. Хәҙер хаҡлы ялдамын. – Ҡатын Зәлифә алдында маһайырға булдымы, сиселеп китте: –Ул саҡта әсәйемдең бер туған ҡустыһы, ағайым була инде, мәғариф министрлығында эшләне. Был награданы шул ағайым аша алдым. – Флүзә Һатыбалловна түшендәге наградаһын һыпырып ҡуйҙы. – Артыңда мохнатая рука тормаһа, алырһың бындай юғары исемде! Йә, тағы әҙерәк аҡса бирәһеңме? Ауылдан еңгәйем килгәйне, ҡунаҡ итергә бер ярты кәрәк. Ә мин табип булып эшләйем. Наркологмын. – Эшләйһеңдер, һеҙҙең барығыҙҙы ҡайһылай итеп белеп бөтәһең, күмәкһегеҙ бит. – Флүзә Һатыбаловна, һеҙ әле эшләйһегеҙҙер ул? Пенсияға йәшегеҙ етмәйҙер әле? Һеҙ бит Гәүһәр Арыҫлановнанан күпкә йәш инегеҙ. – Эштән ебәрҙеләр. – Ниңә? Һеҙ бит Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы. – Дошмандарым күп булды. Күрә алманылар. Бигерәк тә ана шул Гәүһәр Арыҫлановнағыҙ көн күрһәтмәне. Эскеһе килеп, сыҙай алмай торған ҡатын, Зәлифәгә туп-тура ҡарап, инде талапсан тауыш менән өндәште: – Йә, нимә аңшайып тораһың? Бирәһеңме бер яртылыҡ аҡса? Тел сарлап тороу ҡайғыһы юҡ. Аптырауҙан ни әйтергә белмәй торған Зәлифә менән башҡаса һөйләшеүҙең файҙаһы юҡ икәнлекте аңлаған Флүзә Һатыбаловна, ишектән инеп килгән бер йолҡош ирҙе күреп, тәнтерәкләп шуның янына ашыҡты. Күрәһең, күптәнге танышылыр. Теләнсе ҡатын иргә булды тигән һымаҡ ым менән башын һелкте лә, уҡыусыһынан тартынып тормайынса, Зәлифә биргән аҡсаға бер ярты араҡы алды. Шунан теге хәйерсегә оҡшаған ир менән магазиндан эйәртенешеп сығып киттеләр. Бына һиңә атҡаҙанған уҡытыусы. Бына мохнатая рука кешене ни эшләтә! Зәлифә иҫен-һушын йыя алмайынса, намыҫын, оятын юғалтҡан уҡытыусыһы артынан тетрәнеп төрлөһөн уйлап аптырап ҡарап ҡалды. Мәктәптә уҡытыуының рәт-сираты булмағанын да аңлай ине. Күрәһең, шул саҡтарҙа уҡ араҡы менән дуҫ булғандыр. Ғәҙеллек яратҡан, хаҡ юлдан йөрөгән Гәүһәр Арыҫлановна ла уны шуның өсөн яратмағандыр. Зәлифә мединститутҡа уҡырға инеүен иҫенә төшөрҙө. Мәктәпте ул ни ғиллә менәндер алтын миҙалға тамамланы. Күрәһең, тағы шул мохнатая руканың бер ғилләһе булғандыр. Ә институтҡа ингәндә рус теленән изложениены саҡ-саҡ өслөгә яҙған. Биология менән математиканы бишлегә биреүе арҡаһында ғына вузға инеп китте. Зәлифә өйөнә ҡайтып еткәнсе юлында осраған ике уҡытыусыһы тураһында уйланды. Уларҙы сағыштырып ҡараны. Гәүһәр Арыҫлановнаның награда-фәләне булмағандыр, үҙенең дә наградаларға иҫе китмәне, буғай. Зәлифә уны белә-белгәндән гел үҙ эшен урыны еренә еткереп, үҙ фәненә мөкиббән китеп, тырышып эшләне лә йөрөнө. Мәктәп алдында биология уҡытыусыһының тәжрибә баҡсаһы бар ине, шунан сыҡмай торғайны. Хатта яңы сорттар ҙа сығарғыланы буғай: икенсе Мичурин тип шаярта торғайнылар. Уларҙың биологы ниндәйен шәп уҡытыусы булған! Ниндәй һорау бирһәң дә яуап бирер ине. Ана бит, әле лә хаҡлы ялда булыуына ҡарамаҫтан, һаман изгелек таратып, халҡым тип йәшәй. Ә быныһы маҡтаулы исемдәрҙе по блату алып, әҙәм мәсхәрәһе булып, атҡаҙанған исемен мәсхәрәләп, уҡытыусы исемен бысратып йөрөй. Маҡтаулы исемде по блату алдым тип әйтергә лә тартынмай бит әле. Бая яратҡан уҡытыусыһын осратып күңеле күтәрелгән Зәлифә әҙәбен, оятын юғалтҡан иманһыҙ уҡытыусы менән осрашып, үҙен бысраҡ һыу менән ҡойонғандай хис итте, кәйефе ҡырылды. Юғары исем, хөкүмәт наградаларын алыусылар ошо маҡтаулы исемгә тап төшөрмәһен, әҙәбе, тәртибе менән лайыҡ булһындар ине, тип уйланы нарколог врач. Эш дәүерендә күпте күрҙе Зәлифә. Ауыр уйҙарҙан өмөтһөҙлөккә бирелгән доктор, был сараһыҙлыҡты  нисек йырып сығырға тип уйланды ла уйланды. Ундай оятын юйғандар бит үҙҙәрен генә түгел, милләтебеҙҙе хурлай, халҡыбыҙҙың йөҙөнән көлә. Юғары исемдәр, наградалар биргәндә ниңә ул кешенең нисек эшләүе, әхлаҡи сифаттары иҫәпкә алынмай икән? Юҡһа, урынһыҙ маҡталыу, хөкүмәт наградаларының бәҫен төшөрөп кенә ҡалмай, кешенең үҙен дә һәләкәткә илтә. По блату награда алыусыларҙың әхлаҡһыҙ булыуы йәмғиәткә, бигерәк тә йәш быуынға, насар тәьҫир итә. Наградаларҙың бәҫен төшөрә. Ғәҙелһеҙлек рухи ҡиммәттәрҙе юҡҡа сығара. Зәлифә шулай күңел төшөнкөлөгөнә бирелеп, алйып ҡайтып килгәндә, ҡапыл халыҡ яҙыусыһы Зәйнәп Биишеваның бер шиғыры иҫенә төштө: Ҙурлауҙар ҙур итә алмаҫ, Хеҙмәтең ҙур булмаһа. Хурлауҙар хур итә алмаҫ, Халҡың һөйөп ҙурлаһа. Ни тиклем хаҡ һүҙҙәр! Әүлиә булғандыр Зәйнәп апай. Әллә илдә ошондай ғәҙелһеҙлектәр булырын алдан белдеме икән? Шиғри юлдар Зәлифәнең күңелен күтәрҙе. Гел шулай булмаҫ, бер саҡ Флүзә Һатыбаловна һымаҡтарға көн бөтөр. Ғәҙеллек һәр саҡ еңә. Төн артынан көн тыуа. Зәйнәп Биишеваның ошо шиғри юлдары уға көс өҫтәп ебәрҙе. Өйөнә ҡайтып ингәндә ул тамам тынысланғайны инде.",Ике осрашыу,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 0],8,Мәғариф,7995,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-12-02/ike-osrashyu-4032753,2024-12-02T11:37:00+00:00
"– Сәләм, Рамаҙан! Хәлең нисек? Ҡайҙа уҡыйһың? – Сәләм! Аллаһҡа шөкөр, хәлем һәйбәт! Өфөнөң Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка тәрбиәләнеүсеһемен. – Ғаиләң тураһында ла һөйләп үт әле? – Әсәйем минең — хужабикә, өйҙә мине концерттарға һәм сығыштарға әҙерләшә, шулай уҡ уҡыуҙа ярҙам итә. Атайым Себерҙә эшләй, ғаиләне тәьмин итә. Апайым Алһыу Өфө сәнғәт училищеһының эстрада вокалы бүлегендә уҡый. – Һиңә йыр, моңға һәләт ҡайҙан килә? – Өйҙә барыбыҙ ҙа йырлайбыҙ. Атай гармунда уйнай, ә әсәй яғынан өләсәй баянда уйнай. – Уңыштарың менән уртаҡлашып үтһәңсе? – Мин Тауыш. Балалар телевизион шоуында ҡатнаштым. Төп балалар йырҙары проекты еңеүсеһемен. Сулпылар – 2021, Өфө тулҡыны – 2022, Йондоҙҙар Юлы-2024 (Ҡаҙан ҡалаһы), шулай уҡ Маэстро Джаз Бөтә Рәсәй балалар һәм үҫмерҙәр конкурсында, йәғни барыһында ла еңдем һәм Гран-приға лайыҡ булдым. Һәр еңеүем өсөн ата-әсәйемә һәм уҡытыусыларыма бик рәхмәтлемен! – Кумирҙарың бармы? – Кумирҙарым юҡ, төрлө йырсыларға ҡарап, илһам нуры, рух алам. Уларға ҡарап, үҙемде төрлө яҡлап үҫтерергә тырышам. – Буш ваҡытыңды нисек үткәрәһең? – Буш ваҡытымда баянда уйнайым, турникта шөғөлләнергә яратам. – Киләсәккә ниндәй пландар менән йәшәйһең? – Үҙ йырҙарымды башҡорт һәм урыҫ телдәрендә студияла яҙҙырырға һәм клиптар төшөрөргә хыялланам. Карьера баҫҡысы буйлап уңышлы ғына үрләргә ине. – Аманат журналына, уның уҡыусыларына ниндәй теләктәрең булыр? – Журнал уҡыусыларына һаулыҡ, тырышлыҡ һәм тыныслыҡ теләйем. Ҙур хыялдарға ынтылып йәшәгеҙ. Тормош бит ул шундай сағыу һәм матур! – Әңгәмәң өсөн ҙур рәхмәт! Тик уңыштар теләйбеҙ һиңә, Рамаҙан!",Өфө уҡыусыһы Кремлдә йырланы,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 0 0],7,"""Аманат"" йондоҙлоғо",1588,https://amanat.su/articles/amanat-yondo-lo-o/2025-08-06/f-u-yusy-y-kremld-yyrlany-4412893,2025-08-06T11:45:00+00:00
"Улар ҡапҡа алдындағы ҡарҙы көрәне, ишек алдындағы юлды киңәйтте, утынды һарайға ташып ҡуйҙы. Уҡыусыларҙы һыуыҡтар ҙа ҡурҡытманы. Афариндар! Яугирҙың әсәһе балаларға рәхмәтен дә белдерҙе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Уҡыусыларҙы ҡышҡы һыуыҡтар ҙа ҡурҡытманы,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,364,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-28/u-yusylar-y-ysh-y-yuy-tar-a-ur-ytmany-4552210,2026-01-28T09:00:00+00:00
Руслан Хәбибов Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.,Һәр кем эштән имен-аман ҡайтһын,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,77,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-28/r-kem-esht-n-imen-aman-ayt-yn-4220065,2025-04-28T16:30:00+00:00
"Тәмле итеп аштар бешерә. Уның оҫталығына хайран ҡалам. Миңә дәрес әҙерләргә лә ярҙам итеп өлгөрә. Гимназияла тәрбиәсе булып эшләй. Мин уға оҡшарға тырышам. Розалина НАГАЕВА, синыф уҡыусыһы. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы.",Әсәйемде бик ныҡ яратам,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғаилә,259,https://yanshishma.com/articles/ail-usa-y/2025-11-29/s-yemde-bik-ny-yaratam-4486797,2025-11-29T23:55:00+00:00
"Сауҙа нөктәһендә күптәнге таныш ҡатынды осраттым. Олпат ҡына бер ир менән һөйләшә-һөйләшә һыуытҡыс һайлайҙар ине. – Һаумыһығыҙ! –  тинем. Минән арыу ғына олораҡ булыуға ҡарамаҫтан, һүҙҙәребеҙ берегә ошо апай менән. Аҡыллы, сабыр, диниә ҡатын менән аралашыу нисектер рәхәт. Ауыр саҡта тынысландыра белә, төплө кәңәштәр бирә. Ҡайһы саҡта, киреһенсә, минән кәңәш һорап шылтырата. Ғәҙәттә, ихласлап, ҡосаҡлашып күрешәбеҙ. Был юлы ҡапыл тартынып киткәндәй булды, ҡарашын йәшерҙе, ҡыҙарған кеүек тә ине. Уның уңайһыҙланыуын күреп: Һыуытҡыс ҡарайһығыҙмы? Ә мин кер йыйыу машинаһы эҙләп ингәйнем, –  тинем дә супермаркеттың икенсе яғына китә һалдым. Кискеһен шылтыратты. –  Эй, уңайһыҙ килеп сыҡты. Ҡапыл ни эшләптер ныҡ оялдым да ҡуйҙым, –  тип хәл-әхүәлен һөйләп ташланы. 38 йәшендә генә тормошҡа сығып, бер ул тапҡан был апай. Ҡулы ла, күңеле лә ҡаты ире менән тора алмай айырылышҡан. Динебеҙ айырылыуҙы өнәмәһә лә, ошо аҙымға барҙым инде. Ныҡ ауыр булды уның менән йәшәүе, –  тип һөйләгәйне. Айырылып, тыуған яғына ҡайтҡас, дингә баш-көллө бирелде, намаҙҙарын, ураҙаларын ҡалдырмай. Бөтә ғүмерен эшенә, улына һәм иманға бағышлап, матур ғына йәшәй бирҙе. Әле бына бергә эшләгән коллегаһы тол ҡалған ағаһы менән таныштырған икән. Арыу ғына ваҡыт телефон аша аралашҡандар. –  Ҡалаға йомош менән килгән ине, эш урыныма килде. Хужанан ярты көнгә һорап, ҡайтып киттем. Юлдан килгән кеше, мосафир бит, нисек сәй эсермәй эштә ултыртып ҡуяһың. Һыуытҡысымдың эшләмәүен күреп, сәбәбен һорашты. Йүнәтерлек түгел шул, оҫта килеп ҡараны. Яңыһын алырға кәрәк, –  тигәс, Аҡса кәрәкме әллә? Әйҙә, биреп торайым, –  ти. Юҡ, аҡсам бар ҙа ул, ҡарап алырға берәй белгән кеше булһа тигәйнем. Улымдың ваҡыты бушауын көтәүелләп йөрөйөм, –  тигәс, әйҙә лә әйҙә тип магазинға алып китте. Ҡарап алып бирешеп, урынлаштырғас, ҡайтып китте. –  Ярай, хәйерле булһын! – тием. –  Һыуытҡысмы? –  Һыуытҡыс та, еҙнә лә! – тип шаяртам. –  Эй, ҡуй әле! Былай ҙа урамда икебеҙҙе бергә кеше күреп ҡалмаһын, тип кенә уйлағайным, һин килеп сыҡтың. – тип көлдө. –  Ярай, яҡшы кеше булһа, ниңә аралашмаҫҡа. –  Бик һәйбәт кеше! Бығаса күберәк телефондан аралашҡайныҡ, әле бына ике тапҡыр килеп ҡайтты. Ышанаһыңмы-юҡмы, шуны уйлап тик йөрөйөм. Күңелем ятты ла ҡуйҙы. Үҙемә үҙем аптырайым. Мөхәббәт тигәндәре шулай буламы икән әллә? Үҙем улыма, туғандарыма нимә тип әйтәм тип уйланам. Уңайһыҙ ҙа кеүек. 60-ҡа етеп барғанда, кемдер менән тормошоңдо бәйләү ситтән ҡарағанда көлкө түгелме икән? Оҙаҡ ҡына һөйләштек был кистә. Үҙемсә, кәңәштәр бирҙем инде. Күңеленә алғандырмы-юҡмы кәңәштәремде әхирәт апайым, әммә бер айҙан ул, никах уҡытып,  баш көллө ҡала янындағы ауылға йәшәргә күсеп китте. Бына өсөнсө йыл бәхетле ҡатын булып, гөрләтеп донъя көтөп йәшәп ятыуҙары. Дөрөҫ әйтәләр: бәхеткә һәр кем хаҡлы. Әгәр ул үҙе килеп һинең яҙмыш ҡапҡаңды ҡаға икән, ваҡытында асып индерә, йәғни бәхетеңә юлдар аса белергә лә кәрәктер.",Бәхеткә һәр кем хаҡлы тиһәләр ҙә. (Булған хәл),['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йөрәк,2871,https://shonkar.com/articles/y-r-k-sere/2025-05-13/b-hetk-r-kem-ha-ly-ti-l-r-bul-an-h-l-4232985,2025-05-13T15:41:00+00:00
"– Эйе, серегән бай икәнһең дә, белмәгәйнем. Ул тиклем аҡсаны ҡайҙа ҡуйып бөтәһең? Статистика органдары иҫәпләп сығарған был һанды, бер ҙә алдаҡ түгел. Мин айына дүртегеҙгә күпмешәр аҡса тотоноуыңды ла беләм: 45 мең 325 һум. Тимәк, ай һайын 3811 һум аҡсаң яныңда ҡала. – Әкиәт кенә шул әйткәнең. Шул тиклеп эш хаҡын мин бер айҙа түгел, өс айҙа алам, ҡатын да шулай. Нишләп минең өс кредит картаһы бар һуң, эш хаҡы айҙыҡы айға етмәгәнгә түгелме? Бурысҡа йәшәгән кешенең нишләп янда ҡалырлыҡ аҡсаһы булһын! Бына күршем икенсе хәл. Диңгеҙҙә алты-ете ай буйы балыҡ тота, ҡайтҡас, бәләкәй балаһы танымай тора үҙен. Уның ҡарауы, аҡсаны көрәп ала. – Тимәк, статистика органдары хәҙер ярлының килемен байҙыҡы менән бергә ҡушып иҫәпләй, үәт, баш уларҙа! .. Бынағайыш, ишетмәһәң – ишет! Ғәҙел Аптыраҡов.",Ярлы байҙар,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1],3,Юмор,792,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-12-20/yarly-bay-ar-4515827,2025-12-20T14:20:00+00:00
"Тәүфиҡ беҙгә һулар һауа, эсер һыу, ашар ризыҡ кеүек бик кәрәк. Шуға күрә Аллаһтан һәр ваҡыт тәүфиҡ һорағыҙ. Тәүфиҡтан айырмауын үтенеп, доға ҡылығыҙ. Сөнки шунһыҙ имандан мәхрүм булыу, шайтан һәм нәфсе ҡотҡоһона бирелеү ҡурҡынысы бар. Ниндәй мәғәнәгә эйә һуң был төшөнсә? Тәүфиҡ - ул Аллаһтың ҡолдарына ҡарата күрһәтелгән бөйөк бер ярҙамы. Ана шул ярҙам арҡаһында кеше нәфсеһе яуызлығына һәм Иблис ҡотҡоһона бирелеүҙән ары тора. Йөрәгендә Аллаһҡа ғына буйһоноу теләге көсәйә. Шулай итеп, Аллаһ кешене уға файҙа килтерерҙәй дөрөҫ юлға йүнәлтә. Раббыһының ихтыяры менән әҙәм балаһы Уның ризалығына ирешерҙәй эштәр эшләй башлай. Ул Аллаһ яратҡан эштәргә ынтыла, уларҙы оло теләк менән башҡара. Аллаһ яратҡан эштәр Уның ҡолоноң да яратҡан эштәре булып китә. Ул яратмаған эштәр иһә, ҡолоноң да күңелендә нәфрәт уята. Тәүфиҡ - ул Аллаһтың оло бер ниғмәте. Тимәк, Ул ҡолон үҙ нәфсеһенә тапшырып ҡуймай. Уға ярҙамын күрһәтеп, дөрөҫ юлдан алып бара, эштәрен бәрәкәтле итә. Әҙәм балаһы Аллаһтың тәүфиғына бик мохтаж. Беҙҙең иманыбыҙ ҙа, ғәмәлдәребеҙ ҙә, ғүмеребеҙ ҙә тик Уның ғына ҡулында бит. Аллаһтың тәүфиғында булып, Уға ғына буйһоноу теләге менән янып йәшәгән кеше һәр ваҡыт ошо доғаларҙы уҡырға тейеш: Йә муҡаллибәл-ҡүлүб ҫәббит ҡальби ғәлә диник Йә йөрәктәрҙең хәлен үҙгәртеүсе! Йөрәгемде динеңдә нығыт! Аллаһүммә йә мусаррифәл ҡүлүб сарриф ҡулүбәнә ғәлә тағатик Йә Аллаһ! Йөрәктәргә йүнәлеш биреүсе! Йөрәктәребеҙҙе Һиңә буйһоноуға йүнәлт! Ҡөрьәндә тәүфиҡ һүҙе Һуд сүрәһенең 88-се аятында килә: «Ул (Шүғәйб) былай тине: .Тәүфиғым Аллаһтан ғына (миңә Аллаһ ҡына ярҙам итә). Уға ғына тәүәккәлләйем, Уға ғына мөрәжәғәт итәм» Нисек итеп тәүфиҡҡа өлгәшергә һуң? Ниәтегеҙ изге һәм ихлас булһын. Ғәмәлдәрҙең уңышы ниәттән тороуын онотмайбыҙ. Уның ихлас йөрәктән сығыуы мөһим. Бар эштәребеҙ ҙә бары тик Аллаһ хаҡына ғына, Уның ризалығы өсөн булһын. Һәр эштә лә Аллаһҡа тәүәккәллек ҡылығыҙ. Һәр эштең һөҙөмтәһе тик Аллаһтан ғына. Уның ихтыяры булмаһа, бер нәмә лә килеп сыҡмай. Аллаһ теләһә, әллә ниндәй ҡаршылыҡтарҙы ла йырып сығырға мөмкин. Истихара тураһында онотмағыҙ. Истихара намаҙы - сөннәт ғәмәл. Ниндәйҙер эшкә тотонор алдынан, йә ниндәйҙер ҡарар ҡабул итергә кәрәк булғанда уҡыла. Аллаһтан хәйерлеһен биреүен, зыянлыһынан аралауын һорау - тәүфиҡҡа илткән юлдарҙың береһе. Шөкөр ҡылығыҙ. Аллаһҡа бар биргән ниғмәттәре өсөн рәхмәтле булығыҙ. Уның теләге булмаһа, ҡыл да ҡыбырҙата алмаҫ инегеҙ. Барлыҡ уңышығыҙ, иманлы йәшәйешегеҙ бары тик Унан ғына бит. Хәйерле ахыр һорағыҙ. Аллаһҡа, йәнегеҙҙе мосолман итеп алыуын һорап, доға ҡылығыҙ. Ғүмерегеҙҙең ахыры изге эштәр өҫтөндә, шәһәҙәт һүҙҙәре менән тамамланыуын теләгеҙ. Әхирәттә иһә Йәннәт баҡсаларына индереүен үтенегеҙ. Һәммәбеҙҙең дә ниәттәре гел изге, уйҙары яҡты булһын. Һәр ваҡыт хәйерлеһенә генә ынтылып йәшәйек. Һәм шуны онотмайыҡ: тәүфиҡ - бер Аллаһтан ғына. (Тәүхид төркөмө чатынан. Нәркәс Алсынбаева әҙерләгән материал. )",Аллаһтан тәүфиҡ һорағыҙ,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Дин,2878,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2025-06-18/alla-tan-t-fi-ora-y-4279991,2025-06-18T10:27:00+00:00
"Дәрес ҡыҙыҡлы килеп сыға! Һүҙ төркөмдәренә миҫалдар, ябай һәм ҡушма һөйләмдәрҙе эҙләп күсереп алабыҙ. Мәҡәл, йомаҡ, һынамыштар хаҡында һөйләшәбеҙ. Тиҫтерҙәребеҙҙең яҙғандарын, уларҙың ниндәй бәйгеләрҙә ҡатнашҡандарын беләбеҙ. Хатта ҡыҙҙарыбыҙ «Һөнәре барҙың ҡәҙере бар» битенән төрлө тәмлекәстәр бешереү серҙәрен өйрәнә. Шәп бит! Киләһе йылға 3 дана гәзиткә яҙылып ҡуйҙыҡ әле.  Синыфыбыҙҙағы һәр бер рәткә 1-әр баҫма була инде. Әлегә шулай, артабан әкренләп күберәк яҙылырбыҙ әле, тип уйлап ҡуйҙыҡ. Беҙгә «Йәншишмә» ныҡ оҡшай. синыф уҡыусылары. Ауырғазы районы, Талбазы ауылы лицейы.",Дәрестә «Йәншишмә»һеҙ күңелһеҙ,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Гәзит,583,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-12-11/d-rest-y-nshishm-e-k-el-e-4502505,2025-12-11T13:25:00+00:00
"Центр разместился в современном четырёхэтажном здании площадью 5,5 тыс. кв. м. Здесь будут работать 17 лабораторий, объединяющих учёных, студентов и школьников. «Встречаюсь я с вами не для галочки- для меня это важно и мне с вами интересно поговорить. У нас в республике 100 тысяч студентов, эта большая часть активных, амбициозных молодых ребят, которых важно понимать и поддерживать. Наша команда стремится создать условия, чтобы каждый из вас мог раскрыть свой потенциал, найти своё место в жизни здесь. Созданный нами Евразийский научно-образовательный центр мирового уровня признан одним из лучших в России. Строящийся межвузовский кампус, уверен, станет современным пространством для образования, науки и творчества. Уверен, он будет лучшим в стране», – сказал Радий Хабиров на встрече с лидерами студенческого самоуправления вузов. На одной площадке — исследователи из Уфимского университета науки и технологий, УФИЦ РАН, «Школы 21» и других учреждений. К работе подключатся и индустриальные партнёры: Сбербанк, агрохолдинг «Таврос» и др. Центр станет площадкой для анализа генетических данных с применением ИИ и биоинформатики, что важно как для медицины будущего, так и для развития сельского хозяйства. Источник: . Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Уфе открылся геномный центр,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Мәғариф,1347,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2025-04-17/v-ufe-otkrylsya-genomnyy-tsentr-4201887,2025-04-17T10:39:00+00:00
"Архив фотосыРусиядә яллар 30 апрельгә кадәрозайтылды. Кешеләр бер ай өйдә утырачак. Яшерен-батырын түгел, өйдә торганда хәрәкәт үзеннән- үзе кими. Ашауны да чиклисе килми. Организм чын мәгънәсендә иреккә чыга. Бу исә авырлык арту куркынычын күбәйтә. Ул гына да түгел, көндәлек туклану режимы, көн тәртибе бозылу аркасында күпләрнең сәламәтлеге дә какшарга мөмкин. Өйдә утыру чорында мондый күңелсезлекләрдән ничек сакланырга? Бу хакта Азатлык гастроэнтеролог, диетолог Индира Гыймалтдиновабелән сөйләште. Индира Гыймалтдинова— Индира ханым, карантинда утырабыз, утыручылар нинди хаталар ибәрә? — Карантин чорында күпләр соң йокларга ята һәм соң уяна. Туклану режимы да бозыла. Ризык кул сузымында гына булгач, коры-сары белән ара-тирә тамак ялгау да гадәткә керә. Бу исә артык авырлык аптуга китерә. — Күпләр хәрәкәт аз булгач, ашауны да киметергә кирәк, дип саный. Болай эшләү дөресме? — Өйдә чакта организмга көндәлек тормыштагы кадәр үк калория таләп ителми. Шуңа күрә карантин вакытында көненә дүрт-биш тапкыр аз-азлап ашарга кирәк. Тамак ялгап алу өчен чикләвек белән иләк-имештән дә яхшысы юк. Дөрес, физик күнегүләргә карантин чорында да вакыт табарга кирәк. Спорт белән шөгыльләнгәндә стресска каршы торырга ярдәм итүче эндорфин гормоны бүленеп чыга. Шуңа күрә йорт шартларында башкарып чыгарлык иңелчә күнегүләр ясау файдага гына булачак. — Ел фасыллары алышынган чорны, аеруча яз башын, күпләр авыр кичерә. Бу вакытта күпләрнең хроник чирләре баш калкыта. Ашказаны, эчәк авыртуларыннан интегүчеләргә аеруча кыен. Бүгенге карантин исә хәлне тагын да катлауландыра. Бу чорда тагын кемнәргә сәламәтлегенә аеруча игътибарлы булырга кирәк? — Коронавирус шартларында өлкәннәргә аеруча игътибарлы булырга киңәш ителә. Вич-инфекцияле, яман шештән интеккән, теге яки бу органы күчереп утыртылган кешеләргә дә куркыныч яный. Карантин чорында шикәр чире, симезлек, бронхит, астма, йөрәк-кан тамырлары авыртулары булган кешеләр дә сәламәтлегенә аеруча игътибарлы булырга тиеш. Чүп өстенә чүмәлә дигәндәй, шушы чирләрдән интеккән кешенең организмына инфекция дә эләксә, хәлләр бик мөшкел булачак. — Карантин чорында ничек тукланырга? Кайсы ризыкларга өстенлек бирергә? Кайсыларын чикләү хәерле? — Карантин чорындагы меню аксым, май һәм углеводларга бай булырга тиеш. Тары, карабодай, кус-кус, булгур боткалары кебек углеводларга бай ризыкларны көннең беренче яртысында ашап кую хәерле. Карантин чорында баллы су эчүдән тыелып, көн дәвамында чиста су эчүдән дә яхшысы юк. Исерткеч эчемлекләр дә читтә торсын. Торт, бисквит, кәнфит кебе гади углевод чыганаклары белән дә мавыгырга ярамый. — Соңгы арада халык кибеттән капчыгы белән токмач, карабодай, консервланган азык-төлек ыйды. Өйдән чыкмыйча яшәгәндә мондый төр ризыкларга өстенлек бирү дөресме? Организмга зыян салмасын өчен аларны ничек дөрес итеп пешерергә? — Консервланган азык-төлекнең бер файдасы да юк, билгеле. Ә менә токмач белән карабодай ашауның зыяны юк. Алар дөрес итеп пешерелгән генә булырга тиеш. Карабодайны иң элек суда пешереп, әзер боткага ак май салып болгатырга кирәк. Токмачның каты сортларына өстенлек бирсәң яхшы. Аны да суда пешереп, соңрак май салып болгатырга кирәк. Дөрес, карабодайдан аермалы буларак, токмач ашау белән мавыгырга ярамый. Аны каты сортлы дигәне дә югары калорияле ризык санала. Шуңа күрә токмачны атнага, күп дигәндә, ике мәртәбә генә ашасаң хәерле. — Карантин чорында дөрес туклану өчен кайдан илһам алырга? — Алдыңа максат куеп, бернигә дә карамыйча шуңа таба омтылсаң, илһам эзләп йөрисе юк. Гадәттә күпләр дөрес туклану, физик күнегүләр ясау өчен вакыт итми, дип зарлана. Карантинда боларның һәркайсына вакыт итәрлек. Иртәнге, көндезге, кичке ашны вакытында ашау өчен менә дигән мөмкинлек туды. аның теләгән, файдалы ризыкны пешереп карау өчен дә вакыт итәрлек. Теләк кенә булсын! — Дөрес тукланудан тыш организмны тагын нинди ысуллар ярдәмендә саклап була? — Коронавирустан саклану өчен без иң беренче чиратта иммунитетны ныгытырга тиеш. Моның өчен, дөрес тукланудан тыш, илләтелгән бүлмәдә, ким дигәндә, сигез сәгать йоклаудан да яхшысы юк. — Карантин чорында үзеңне формада тоту, артык авырлык ыймас өчен нинди киңәшләргә колак салырга кирәк? Карантин шартларында көндәлек меню түбәндәгечә төзелергә тиеш: Иң элек лимон, чикләвек һәм имешләрне яхшылап юып, кәгазь салфеткага тезеп киптерәбез. Чикләвекләрне коры табада да киптереп алабыз. Аларны кыздырырга кирәкми. Бераз исе чыга башлауга, плитәне сүндереп куясы. Болай эшләгәндә чикләвек файдалы үзлекләрен югалтырга өлгерми. Алга таба лимонны зур булмаган кисәкләргә бүлгәлибез. Балдан кала барсысын да ит тарткычтан чыгарабыз, яки блдендер ярдәмендә ваклыйбыз. Соңрак бу катнашмага бал өстәп, капкачы ныклап ябыла торган банкага тутырабыз. Катнашманы суыткычта саклыйсы. Аны кайнатма урынына да кулланырга мөмкин. Чәй янына менә дигән!","""Токмач ашауның да чиге бар"". Карантинда дөрес туклану турында табиб киңәшләре",['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,коронавирус,4792,https://www.azatliq.org/a/30514940.html,2020-04-02T11:07:52+00:00
"Өс йәшлек Кирәй менән 13 секундлыҡ видеоны уның атаһы Мәхәмбәт Ермеков төшөргән. Ермековтар ғаиләһе Аҡтүбәлә йәшәй, хужалыҡтарында ҡаҙҙар, тауыҡтар, аттар, пониҙар бар. Малайҙың атаһы әйтеүенсә, Кирәй ҡаҙҙарҙан ҡурҡмай, ә был көндө бала уларға аҙыҡ бирә торған биҙрәне тотоп алған, шуға ҡош-ҡорт уның артынан эйәргән. Социаль селтәрҙәрҙә видеоны 150 миллиондан ашыу кеше ҡараған. Ролик киң танылыу алғас, буяуҙар етештереү фирмаһы Ермековтар ғаиләһенә 75 литр буяу бүләк иткән (видеола Кирәй шул буяуҙар фирмаһының биҙрәһен тотоп йүгергән). Ә бер сәйәси партия 100 ҡаҙ һатып алып биргән.",Видеоны 150 миллиондан ашыу кеше ҡараған,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,587,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-29/videony-150-milliondan-ashyu-keshe-ara-an-4407090,2025-09-29T19:06:00+00:00
"Кисә  Инорс биҫтәһендәге ятаҡтарҙың береһенә урынлаштырылған видеокамераға яман күренеш эләккән: унда әсәй булған кеше үҙен бик агрессив тота, бәләкәй генә балаһын туҡмай, теләһә ниндәй һүҙҙәр менән әрләй. Киң мәғлүмәт сараларында  һәм социаль селтәрҙәрҙә был видео таралыу менән хоҡуҡ һаҡлау органдары ваҡиға буйынса тикшереү башлаған. Йүнһеҙ әсәнең шәхесен тиҙ асыҡлағандар. Ул  - 34 йәшлек урындағы ҡатын.  Бәләкәс кенә улы менән ҡатын бүлмәне ҡуртымға алып йәшәй. Ҡатын үҙенең ата-әсәлек бурысын тейешенсә үтәмәүен тулыһынса таныған. Инцидент мәлендә айыҡ булмауын һәм киләсәктә бындай хәл ҡабатланмаҫ, тип вәғәҙә биргән. Тәфтишселәр бәлиғ булмағанды тәрбиәләү буйынса әсәлек бурыстарын башҡармау тураһында енәйәт эше ҡуҙғатҡан. Малайҙы ваҡытлыса Өфөнөң ғаилә үҙәгенә урынлаштырып торғандар – был турала Башҡортостандың Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Подъезда бәләкәс кенә улын туҡмаған әсәне тотҡарлағандар,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,986,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-15/pod-ezda-b-l-k-s-ken-ulyn-tu-ma-an-s-ne-tot-arla-andar-4508661,2025-12-15T20:10:00+00:00
"Путин диңгез төбенә төшәКырымтатарларны ярымутрауда асаба халык итмәс өчен Кремль эзлекле сәясәт үткәрә, берсе артыннан берсе төрле чаралар оештыра. Русия президенты Владимир Путин 17 август көнне Кырымдагы милли оешмалар вәкилләре белән очрашу вакытында ""Теге яки бу милләткә аерым өстәмә хокуклар бирүне аеруча куркыныч дип саныйм"", дип белдереп, кырымтатарларга автономия бирү ихтималын ачыктан-ачык кире какты.18 августта исә батискафта 80 метр Кара диңгез төбенә төшеп баткан кораб һәм аның тирәсенә чәчелгән амфораларны карап менгәч, журналистларга ""Бу якынча - гасырлар, нәкъ Русия дәүләтчелеге оешкан, Византия һәм башка илләр белән элемтәләр үскән вакыт. Шуңа күрә, бу белгечләргә дә һәм әмәгатьчелеккә дә кызыклы булыр дип уйлыйм, безнең барыбызны да ватан тарихына күбрәк игътибар бирергә кирәклегенә, ниндидер яңалык эзләргә аны бүгенге өчен дә, киләчәк өчен дә кулланырга этәрер"", диде. Берьяктан, Кырымдагы кырымтатарларны тамырсыз итү, ә икенче яктан, ярымутрауны урыслаштыруга Кремльнең моңа кадәр булган гамәлләре дә ишарә булып тора. Июль ахырында Кремльнең кырымтатарларның ярымутрауда ирле, асаба халык икәнлеген кире кагу өчен Мәскәү юридик университетында яңа фәнни хезмәт яздырачагыбилгеле булды. Русия президентының кырымдагы вәкиле Олег Белавенцев кырымтатарларның килеп чыгышын тикшерергә кирәк дигән мөрәәгать белән чыккан. Ә бу фәнни хезмәтне язачак университет кырымтатарларның ярымутрауда борынгы халык булуы ""тарихи дөреслеккә туры килеп бетми"" дип белдерә. Бу фәнни хезмәт өчен Русия президенты администрациясе һәм Иминлек шурасы тәкъдиме белән акчалар да бүленгән. Татарстан фәннәр какдемиясенең Тарих институты галиме Дамир Исхаков Азатлыкка бу фәнни хезмәт языла калса, халыкара нормаларга һәм хакыйкатькә каршы киләчәк дип белдергән иде. Кырымда асаба халыкларны тикшерү һәм аларга ярдәм итү вакыфы президенты Надир Бекир: ""Нинди генә хөкүмәт булмасын, башка бер халыкның асабамы әллә түгелме икәнен хәл итү ул аның эше түгел. Бу дөньяда бер генә дәүләтнең дә үз ирләрендә яшәгән халыкларның статусын кабул итәргә йә кабул итмәскә хакы юк. Ул аның асаба булуын йә таный, йә танымый гына"", ди. Аның сүзләренчә, Берләшкән Милләтләр Оешмасында кырымтатарлар асаба халык буларак танылган инде.",Кырымны урыс тарихына бәйләр өчен Путин диңгез төбенә төште,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,2225,https://www.azatliq.org/a/27195805.html,2015-08-18T16:09:44+00:00
"Казанда Камал театры бинасыфикерләрГалиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры режиссер Айдар аббаровның ""1552"" дип аталган спектаклен әзерләмәскә булган. Ул ""Хуш, авылым"" спектакленең өченче өлеше булырга тиеш иде. ""БИЗНЕС "" үз чыганакларына сылтанып язуынча, мондый карарны Камал театры үзе кабул итмәгән, ә ""югары кабинетларда"" киңәш иткәннәр. Чыганаклар сүзләренчә, ""бүген Казанны Явыз Иван яулау елына карата аллюзюияләр белән халыкны тынгысызлау вакыты түгел"" дигән ишарә ясаганнар. Театрның үзендә репертуарны үзгәртү - гадәти күренеш дигәннәр. ""Репертуар планы үзгәрде. Әлеге вакытта Айдар аббаров ""Әлфия"" дип аталан башка спектакль әзерли (ырчы Әлфия Афзаловага багышлана - ред. ). Репертуар планын үзгәртү - театрларда гадәти гамәл"", дип китерә Камал вәкиле сүзләрен ""БИЗНЕС "". ""Хуш, авылым""ның дәвамы буларак ""1552"" спектаклен әзерләү турында былтыр августта театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәевхәбәр иткән иде. 20232024 театр сезоны тәмамланды, ләкин спектакль куелмады. ""Хуш авылым"" премьерасы 2020 елда, ""Хуш авылым. Хыял"" - 2021 елда булды. аббаров аларны татар авылларына экспедицияләр нигезендә татар язучыларының проза әсәрләрен кулланып куйды. Анда вербатим технологиясе дә кулланылды.1552 - Казан ханлыгын Явыз Иван гаскәре басып алган ел. Татарлар октябрь аенда бу уңайдан Хәтер көне уздыра. Хакимиятләр әлеге датаны зурлап искә алудан качарга тырыша. 2022 елдан башлап аны уздыруга рөхсәт юк. Моннан тыш, Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенең аксакаллар шурасы кызыклы карар кабул итте. Татар халкының фаигаи көнен көзен билгеле бер көндә түгел, Рамазан ае тәмамланганнан соң ике атна узгач, Шәүвәл аеның 13 нче көнендә билгеләп үтәргә кирәк, диделәр. Хәтер көне— 1552 елда Казанны Явыз Иван гаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Казанда 1989 елдан бирле уздырыла. Баштагы елларда Ирек мәйданында уза. Анда катнашучылар Казанның үзәк урамнарыннан йөреш оештырып, Сөембикә манарасы янына килеп корбаннар рухына дога кыла иде. Соңгы елларда Казан шәһәр хакимияте Хәтер көне чарасын үзәккә якын урыннарда уздырырга рөхсәт бирмәү сәбәпле, ул башта ""Казан"" милли-мәдәни үзәге (хәзерге Милли китапханә бинасы) янындагы мәйданга, аннары Камал театры каршына, аннары Тинчурин бакчасынакүчерелде. Соңгы тапкыр Хәтер көне чарасы 2021 елда Тинчурин бакчасындаүтте. 2022 елдан башлап чараны уздыру рөхсәт ителми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Камал театрына ""1552"" спектаклен куймаска киңәш иткәннәр",['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 1 0],6,Яңылыҡтар,2454,https://www.azatliq.org/a/33073704.html,2024-08-10T11:59:25+00:00
"Эш хаҡтарын алабыҙҙа, Хатта күрмәй ҡалабыҙ. Олоғайып өлгөрҙөк шул, Тыуыр ине балабыҙ. Хөкөмәте бирер ине, Берәй миллион аҡсаһын. Йортон алып булмаһа ла, Алыр инек баҡсаһын. Авансҡа ваҡыт етә, Эй һөйөнөс күңелгә. Ул аҡсаны тағы ла, Ҡайһыһына бүлергә?",Ҡайҙа ғына бүлергә?,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Шиғриәт,249,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2026-02-10/ay-a-yna-b-lerg-4571987,2026-02-10T11:50:00+00:00
"Глава Минобрнауки Валерий Фальков на совещании подтвердил, что кардинальных изменений порядка приема в вузы в 2025 году не планируется. Однако с 2026 года для поступления на педагогические направления будет введен обязательный ЕГЭ по профилю будущей специальности учителя. Министр ответил на вопрос президента, успеют ли абитуриенты и их родители сориентироваться в нововведениях: «Мы кардинальных изменений на 2025 год делать не будем. А на 2026 год запланировали ряд изменений, в частности, для поступления на педагогические направления, по которым готовят учителей-предметников, будет введен обязательный ЕГЭ по профилю будущей специальности учителя», — уточнил Фальков. Пока на педагогические направления можно поступить с ЕГЭ по обществознанию, но уже с 2026 года, если молодой человек хочет стать учителем химии, ему нужно будет сдавать ЕГЭ по химии. На заседании также обсуждали формат вступительного испытания по русскому языку при поступлении на инженерно-технические специальности. Вопрос перехода к зачету по русскому языку для поступления на эти специальности будут дорабатывать отдельно. Кроме того, решили вернуть вступительный экзамен по иностранному языку при поступлении на экономику, менеджмент и управление персоналом. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Обязательный ЕГЭ по профилю будущей специальности учителя при поступлении введут,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],6,Файҙалы эштәр,1360,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-19/obyazatelnyy-ege-po-profilyu-buduschey-spetsialnosti-uchitelya-pri-postuplenii-vvedut-3975356,2024-10-19T20:39:00+00:00
"Атайым ғаиләлә кинйә булғас, ул яҡтан гел инәйҙәр, ә әсәйем баш бала булғас, еңгәйҙәрем бар. Иң яратҡан еңгәйем минең өсөн Байрас ағайымдыҡы булды. Баймаҡ районынан алды ул. Ныҡ эшлекле ине. Ҡулы алтын. Үҙе ихлас, һәр кемгә лә асыҡ йөҙлө. Беҙ бала саҡта уға барып гел концерт ҡуя инек. Гөлмирә һеңлемде янына, Рауил ҡустымды ҡулына ала ла беҙҙең сығышты ҡарай. Рәхәтләнеп ҡул саба, һыны ҡатып көлә. Еңгәй беҙгә тиҙ генә итеп матур-матур кейемдәр бәйләп тә, ырғаҡлап та кейҙерҙе. Бергәләп бесәнгә йөрөнөк. Барғансы, ҡайтҡансы йырлай торғайныҡ. Ағайым менән бергә була алмаһалар ҙа еңгәй һәм балалар менән хәбәрләшеп торабыҙ. Иң яратҡан еңгәйем булып ҡалды. Мораҙым ағайым оҙаҡ өйләнмәй йөрөнө. Атай үлгәс беҙҙең менән йәшәне. Тегене кәләш ал да кәләш ал, тип ҡоҙалайбыҙ. Тыңламай. Бер заман ҡайҙандыр уға хат килә башланы, йәшереп кенә уҡый ҙа юҡ итә. Өйҙөң аҫтын өҫкә әйләндереп сығабыҙ - таба алмайбыҙ. Кто ищет, тот всегда найдёт, тигән кеүек, эҙенә төштөк баяғы хаттарҙың. Элек кешеләр кейемдәрен стенаға элеп, өҫтөнә ҡорған ябып ҡуя ине. Беҙҙеке лә шулай. Шул кейемдәрҙең береһенең кеҫәһенә тығып барған. Бына керештек уҡырға. Яҙыуы, әй генәйем, тараҡан йүгереп йөрөгәнме ни. Саҡ таныйбыҙ, шулай ҙа бирешмәйбеҙ. Ағайым Мәләүездән берәү менән сәләмләшеп ята икән. Баҡһаң, ""Шоңҡар"" журналында бирелгән иғлан аша танышҡандар. Төбөнә төштөк, ниһайәт. Исеме Бибинур. Бер аҙҙан ағайым еңгәй яғына йәшәргә китте. Ҡотош ауылына. Еңгәй ситтә булһа ла уның туған йәнле булыуына, ир туғаны тип өҙөлөп тороуына иҫем китә. Ҡунаҡҡа саҡырһа беҙҙең эте-сутыбыҙҙы ҡалдырмай саҡыра. Килә алмаһаң, йығылып китеп үсегә. Уның баҡсаһы! Бер штук ҡый үләне юҡ. Аптырап: ""Еңгәй баҡсаны ҡыйһыҙ ергә генә сәскән була ла"", - тип көләбеҙ. Сәскән нәмәләре һалдат кеүек теҙелешеп ултыра. Сөгөлдөрө баш ҙурлыҡ, кишере беләк йыуанлыҡ. Өй эсендәге гөл төрө генә йөҙләп барҙыр. Ҡош-ҡорто кемеһе баҫып ултыра, кемеһе эйәртеп йөрөп тә ята. Бер барғанда әтәсен күреп күҙем ҡыҙҙы. Теге салбарлы әтәс. Эй матур! Еңгәй һиҙеп ҡалды ла: ""Әтәс кәрәкме әллә? ""- тип минең яуапты ла көтөп торманы, әтәсте эләктереп алып, тоҡҡа тыҡты ла бирҙе. Шулай итеп Мәләүездән әтәс алып кайттым. Ә балаларының итәғәтлелеге. Ипле, тыйнаҡ. Гел малайҙар, яҡшы укыйҙар. Еңгәй атлап йөрөй белмәй, гел йүгереп, тыпылдап, эләгеп-тәгәрәп. Хатта һөйләгәндә лә ҡабаланып, аша-төшә һөйләй, уны ағайым ғына аңлай. Теге яҙған хаттарҙа ла яҙыуҙың ни өсөн арҡыс-торҡос икәнен хәҙер беләм. Ағайым да егәрле, шуға ла донъялары ла ҡотло. Бер бошонмайҙар, бер һытыҡ йөҙ юҡ. Гел ихлас, гел алсаҡ, гел өйҙәре асыҡ. Беҙҙең яҡҡа юлдары төшһә,  һәр кемгә күстәнәс, һәр кемгә ағас, сәскә үҫентеһе, гөл, бала-сағаға артыҡ кейем - ул нимә генә тейәп килмәй, ағайымдың машинаһы сегән арбаһы кеүек килеп туҡтай. Бер талай ҡурҡып сыҡмай тораһың әле, былары кем тағы, тип. Машина килеп күренеүе була, тытырлап еңгәй эргәлә лә тора. Мин уны идеальный тимәйем. Барҙыр етешһеҙлеге лә. Тормош уны күп һананы. Бала ҡайғыһы ла күрҙе. Әммә ул барыбер ихлас, ябай, эсендәге- тышында. Күңеле ҡатманы. Туған йәнле. Ир туғанын хөрмәт итә белә, ир туғанын үҙенекенән артыҡ күрә белә. Олоһона апай, ағай, ти, кесеһенә бикәс, ҡәйнеш, ти. Беҙгә шунан да күбе кәрәкмәй. Ағайымды ғаилә башлығы итеп хөрмәт итә, балаларына үрнәк инеп ҡуя, ағайымды ҙурлай белә. Балалар ағайыңа оҡшап ипле, балалар ағайыңа оҡшап яҡшы укый, тип уның баһаһын күтәреп тора. Ағайым менән килешеп йәшәһә, уны мыҫҡыл итмәһә, беҙҙең яҡты туғанға һанаһа- шул еткән. Артығы нимәгә? ! Тормошта ла шулай ул. Эләгә-тәгәрәй алда. Афарин, еңгәй. Беҙ бит һине ""Шоңҡар""ҙан яҙҙырып алдыҡ. Зөлфиәр Таһирова.",Яҙҙырып алған еңгәй,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,3568,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-06-16/ya-yryp-al-an-e-g-y-4277985,2025-06-16T17:10:00+00:00
"2025 йылдың икенсе яртыһына яҙылыусылар араһында 75 мең һумлыҡ приздар уйнатыласаҡ. Төп приз – 50 мең һумлыҡ һауаны һәм һыуҙы озонлаштырыусы һәм ионлаштырыусы 5 функциялы ҡоролма (озонатор-ионизатор). Икенсе ҡиммәтле бүләк – 25 мең һумлыҡ дүрт режимлы ҡул массажеры. Ошо ҡиммәтле бүләктәрҙе журналыбыҙҙың приз фондына ихлас рәүештә тапшырған өсөн ауыл хужалығы фәндәре кандидаты, билдәле умартасы һәм эшҡыуар Рафиҡ Ғүмәр улы Ноғомановҡа ҙур рәхмәт! Шулай уҡ башҡа ҡиммәтле приздар — аҡыллы колонка, универсаль бешергес һәм башҡа кәрәкле бүләктәр һеҙҙе көтә! Яҙылырға ашығығыҙ! Үҙегеҙгә һәм яҡындарығыҙға күңелле бүләк яһарға мөмкинлек бар. Квитанцияларҙы түбәндәге юлдар аша ебәрергә мөмкин: – Почта аша редакцияға – Электрон адресҡа: – аша: Приздар уйнатыу июль-август айҙарында, икенсе ярты йыллыҡҡа яҙылыу кампанияһы тамамланғас уҙғарыла. Яҙылыу индексы: П2764 Яҙылыу хаҡы: ни бары 628 һум. Журналға ошо тура һылтанма аша үҙ аллы яҙылырға була:","""ҺӘНӘК""кә яҙыл да - бүләк от!",['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йөҙ йыллыҡ,947,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-06-03/n-k-k-ya-yl-da-75-me-umly-b-l-kt-r-ot-4248562,2025-06-03T13:10:00+00:00
"Лагерҙың төп үҙенсәлеге  – ишетеүҙән мәхрүм балаларҙы йәлеп итеү. Улар менән  вожатыйҙар – Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәтенең  йәш әүҙемселәре, ым-ишара телен белгән ирекмәндәр һәм профессиональ тәржемәселәр эшләй. Шуның арҡаһында һәр бала  үҙен команданың өлөшө итеп тоя һәм һәләттәрен аса ала. — Башҡортостандың Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәтенә кәрәкле һәм дөрөҫ инициативаһы өсөн рәхмәт.  Смена сағыу, ҡыҙыҡлы һәм патриотик рухлы  булып үтер тип уйлайым, — тине Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министры урынбаҫары –  Башҡортостан спорт министры Руслан Хәбибов. Лагерҙа сменаның оҙайлығы – ике аҙна  (5 – 18 август). Программала — хәрби-патриотик уйындар, спорт ярыштары, ижади оҫталыҡ дәрестәре, тарих дәрестәре һәм команда заданиелары. — Был проект тотош Рәсәй өсөн уникаль:  бер майҙансыҡта ым-ишара телен белгән вожатыйҙар һәм  ирекмәндәр ҡарауы аҫтында  һаңғырау ата-әсәләрҙең ишеткән һәм ишетмәгән балалары осраша.   Бындай нәмә тураһында беҙ күптән хыяллана инек.  Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәте Дөйөм Рәсәй  инвалидтар йәмәғәт ойошмаһының эшлекле командаһы тырышлығы менән, БР Хөкүмәте һәм Президент гранттары фонды булышлығында был хыял ысынбарлыҡҡа әйләнде.  Балалар башланғыс хәрби әҙерлек һәм патриотик тәрбиә үтә. Үҙ-ара аралашырға һәм дуҫлашырға өйрәнә.  Был был йүнәлеште үҫтерергә һәм камиллаштырырға йыйынабыҙ,  — ти Башҡортостандағы Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәте рәйесе  Ольга Шевнина. Шуны билдәләйек: проект дауамын тапты ла инде.  2026 йылда  инклюзив балалар хәрби-патриотик лагеры Башҡортостан Башлығының гранты ярҙамында тормошҡа ашасаҡ. Фото: Бөтә Рәсәй һаңғырауҙар йәмғиәте Дөйөм Рәсәй  инвалидтар йәмәғәт ойошмаһының БР буйынса төбәк бүлексәһе. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Берҙәм сафта,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,2122,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-08/ber-m-safta-4342919,2025-08-08T13:41:00+00:00
"Кырымның халык ополчениесеКырымның вице-премьеры Михаил Шеремет, Кырымга башланасы азык-төлек блокадасы алдыннан Кырымның халык ополчениесе сугышчан әзерлек хәленә китерелде, дип белдерде. Блокада вакытында төрле провокацияләр булырга мөмкин, шуңа күрә ополчение көчләре әзер булырга тиеш, дип өстәде ул. Кырым башлыгы Сергей Аксенов, хакимиятләр азык-төлек бәяләрен күзәтеп барачак, бәяләрне сәбәпсез күтәрүчеләргә каршы чаралар күреләчәк, дип кисәтте. Хәбәриткәнебезчә, Кырымтатар мәлесе итәкчелеге 20 сентябрьдән Кырымга блокада башлаячагын белдерде. Украинадан Кырымга илтүче өч юл ябылачак, азык-төлек алып баручы йөк машиналары Кырымга кертелмәячәк. Мәлес итәкчелеге Украина һәм Русиягә куелган таләпләр үтәлми торып чик буеннан китмәячәген белдерә. Шаһитләр әйтүенчә, Кырым чигендә күп санда йөк машиналары ыелган. Алар блокада башланганчы чикне үтеп калырга тырыша. Мәлес рәисе Рифат Чубаров, Кырымга азык-төлек блокадасыннан соң электр энергиясе блокадасын башлау ихтималын белдерде. Азатлык каналыярдәме белән блокада урыннарыннан туры трансляция тәкъдим итәргә ыена.","Блокада сәбәпле Кырым ""самооборонасы"" сугышчан әзерлек хәленә китерелде",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1077,https://www.azatliq.org/a/27257744.html,2015-09-19T20:07:52+00:00
"5Рафаил Хәкимов: ""Бу китап Европада татарга карашны үзгәртәчәк""Татарстан фәннәр академиясенең Тарих институты, әле берничә атна элек кенә Башкортстан татарлары турында китаптәкъдим итеп татар әмәгатьчелегендә шау-шу уяткан иде. Озак вакыт та үтмәде, институт хезмәткәрләре тагын бер бик дәрәәле китап чыгарулары турында хәбәр итте. Тарих институты башлыгы Рафаил Хәкимов сүзләренчә, Золотая Орда в мировой истории китабы тагы да күбрәк фикер каршылыгы уятачак. Безнең Оксфорд университеты галимнәре белән бергәлектә әзерләнгән әлеге басмага дөньяда тиңнәр юк ди ул. Әлеге китап турында тулырак мәгълүмат алу нияте белән без Рафаил әфәнде белән әңгәмә кордык. – Рафаил әфәнде, Алтын Урда турындагы әлеге китап нинди әһәмияткә ия? – Без Оксфорд университеты белән Алтын Урдага багышлап мондый китап чыгарырга дип уйлаган идек. Һолландиядә конференция уздырдык. Бу чарада галимнәр белән әлеге китап турында сөйләштек. Монда күп кенә Европа галимнәренең хезмәтләре кергән. Эшнең башында безнең Тарих институты һәм Оксфорд университеты тора. Бу дөньяда әле беренче шундый хезмәт. Кембридж университеты да Оксфордтан калышмыйм дип хәзер мондый басма әзерли. Көндәшлек бик әйбәт. Татар Европага үзен уңай яктан күрсәтергә тиеш. Безнең тарихыбыз колачлы, тирән, Европага тәэсир иткән. Безнең тарихны һаман пычраталар, татарларны начар яктан күрсәтәләр. Әлеге китапта исә безгә башка күзлектән караш урын алган. – Китапта без моңа кадәр күрмәгән, ишетмәгән нинди документлар бар? – Яңа документлар әллә ни кирәк тә түгел. Безнең Европада басылган документларны туплап чыгарган басмалар шактый инде. Бу китапта иң мөһиме – яңа караш. Университет яңа фикерне чыгара икән, ул аннан соң сәясәтчеләргә, соңрак журналистларга эләгә һәм киң таралыш ала. Бу безнең өчен яңа адым. 5 апрельдә Оксфордта бу китапны тәкъдим итү булачак. Әлеге чарага андагы татарларны да ыябыз, теге Европа татарлары альянсыдигән оешманы. Очрашуны бик көтәбез. Европага тәэсир итәбез икән инде, бу чыннан да без яңа дәрәәгә чыктык дигән сүз. – Чит илләрдә Алтын Урда чорын татарлар чи ит ашаган, башкисәрләр булган, Чыңгызхан дөньяны яулаучы куркыныч хан буларак кабул ителгән. Бу китап белән караш үзгәрәчәкме? – Алтын Урда чорында Европа вак-төяк дәүләтләрдән торган. Алтын Урда исә, менә дигән финанс системалы, яхшы юллары булган дәүләт булган. Европага татар модасы, татар коралы киткән. Хәтта рыцарь ярышларының да бер өлеше рыцарьларча, икенче өлеше татарча көрәштән торган. Ә без моны белмибез дә. Бүгенге көндә Европаның кайбер елгалар, таулар, административ төбәкләр исемнәрендә татарлык чагыла. Европалар татарны кире какмаган, аны яхшы итеп күргән. Татар бит беркемне дә измәгән, халыкның мәдәниятенә, диненә тимәгән, салымны 10 процент кына урнаштырган. Европа әле бүген дә аңа барып итә алмый. – Рәсми Мәскәү Алтын Урда чорын өйрәнүне һәрвакыт тыеп килде, бу турыда махсус карар да булган. Татар тарихын өйрәнүгә саграк караш бүген дә сизелә. Әлеге китап Мәскәүдә курку тудырмасмы? Анда бу хезмәтне ничек кабул итәрләр дип уйлыйсыз? – Без бит рәсми документларга нигезләнеп эш итәбез, мифология белән шөгыльләнмибез, шуңа күрә чынбарлыкны кабул итмәү мөмкин түгел. Бу басмада Русия академиясеннән, Европадан күп кенә танылган галимнәрнең хезмәтләре тупланган, без уйлап чыгарган материаллар түгел. Мәскәү галимнәре бу мәсьәләне ачыктан-ачык өйрәнә, хәтта безне яклап үзебез белмәгәнне дә сөйлиләр. Чөнки бүген урыс галимнәре үзләре Русия тарихын каян башларга белми. Киевтанмы? Булып чыкмый. Новгородтанмы? Андый кечкенә шәһәрдән ничек шундый зур Русия империясе килеп чыксын. Кырымнан да килеп чыкмый. Шулай булгач, Алтын Урда – Русиянең нигезе. Империя өчен юллар, бюджет, салым системасы, гаскәр, администрация, яза белүче тел белгечләре кирәк. Болар барысы да Алтын Урдада гына булган. Урыслар бу уңайдан бүген хафалана. Танырга да теләми, шул ук вакытта үз тарихын да яза алмый. Азатлыкныңканалына кушылыгыз һәм төп хәбәрләрне беренче булып алыгыз","Рафаил Хәкимов: ""Бу китап Европада татарга карашны үзгәртәчәк""","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[0 0 1 0 1 1 1 1 0 1 0 1 1 0],8,Мәғариф,3928,https://www.azatliq.org/a/28150225.html,2016-12-01T22:10:25+00:00
"""Улар араһында-командование вәкилдәре, махсус һәм оператив подразделение офицерҙары. Һеҙҙең грамоталы һәм ҡыйыу ғәмәлдәрегеҙ, шәхси батырлығығыҙ һәм тәүәккәллегегеҙ ғәскәрҙәребеҙҙең иң көсөргәнешле участкаларҙа һәм йүнәлештәрҙә һөжүм операцияларын ентекле планлаштырырға һәм тормошҡа ашырырға ярҙам итте», – тине Путин.","Владимир Путин яҡташыбыҙға ""Рәсәй Геройы"" исемен бирҙе",['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,319,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-23/vladimir-putin-ya-tashyby-a-r-s-y-geroyy-isemen-bir-e-4589990,2026-02-23T19:10:00+00:00
"Им стал гость форума, доктор географии, ординарный профессор географического факультета Белградского университета, директор Центра Русского географического общества в Сербии Миролюб Милинчич. Профессорскую мантию ему вручил ректор вуза Салават Сагитов. Миролюб Милинчич приехал в Уфу впервые. На пленарном заседании форума он представил подробный доклад о работе центра РГО в Сербии. По словам Милинчича, Сербия планирует активно развивать сотрудничество с БГПУ им. Акмуллы. - Я очень рад, что приехал в Уфу и надеюсь, что наше сотрудничество будет многогранным и масштабным. В частности, Центр Русского географического общества каждый год реализует стажировки для россиян. Планируем продолжать совместные проекты, – отметил гость. - Хотя наш гость в Уфе впервые, мы уже сотрудничаем некоторое время. В прошлом году наш молодой преподаватель естественно-географического факультета, активист молодежного клуба Башкирского отделения РГО «Гео Лог» Роман Халитов прошел стажировку в Сербии. Образовательная программа прошла на географическом факультете Белградского университета как раз под руководством профессора Миролюба Милинтича. В этот визит наш сербский друг не только участвует в форуме, но и прочитает лекции для наших студентов, ближе познакомится с работой Башкирского отделения РГО. Мы очень благодарны Миролюбу, что он нашел возможность приехать, и уверены, что нас ждет долгое и результативное сотрудничество», – отметил ректор Акмуллинского университета, председатель Башкирского отделения РГО Салават Сагитов. «География – это всё: от геологии до идеологии», – уверен Миролюб Милинчич. - Президент России Владимир Путин на недавнем съезде РГО предложил объявить 2027 год Годом географии. Кроме того, стало известно, что в России будет построен музей географии. В Сербии такой музей уже есть. Приятно, что Россия уделяет географии такое большое внимание, – подчеркнул он. Сербия – дружественная и близкая по духу для россиян страна. При поддержке сербского отделения РГО проводится множество мероприятий, направленных на поддержание и развитие отношений двух стран. - В Белграде сейчас проходят Дни Эрмитажа и выставка о Петре Великом. Сербский Центр РГО уже в ближайшие дни будет проводить Географический диктант на многих площадках по всей стране. Мы очень интенсивно работаем и расширяем идеи Русского географического общества и русской культуры в Сербии. Кроме того, в следующем году в Белграде будет проходить конференция Кубанского государственного университета – мы всегда открыты к сотрудничеству и работе», – подчеркнул Миролюб Милинчич. У сербского Центра РГО есть связи с РГО в Башкортостане. В частности, по словам Милинчича, весной следующего года в Белград планируется приезд представителей РГО из Уфы.",Ученый из Сербии стал почетным профессором вуза-резидента Межвузовского кампуса,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,2727,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-24/uchenyy-iz-serbii-stal-pochetnym-professorom-vuza-rezidenta-mezhvuzovskogo-kampusa-4479008,2025-11-24T10:55:00+00:00
"Мин күккә ҡарайым, йондоҙҙар һанайым Шул йондоҙҙар араһында юҡ һин, иркә айым. Залдан моң ағыла. Бөтәһе лә — олоһо ла, кесеһе лә шунда ашыға. Унда бит Рәсим Ишмырҙин сығыш яһай. Быйыл Мәрйәм Бураҡаева исемендәге башҡорт интернат-гимназияһын тамамланы был егет. Хәҙер үҙен һағынып бөтөрҙәр инде.",Йыр-моң – уның юлдашы,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],2,Шиғриәт,294,https://yanshishma.com/articles/il-am/2025-07-14/yy-mo-uny-yuldashy-4313078,2025-07-14T15:00:10+00:00
"Параллельно команда разработала концепцию и техническое решение оборудования для бесконтактного генерирования вихревых токов в металлах. Появление такого устройства, по мнению разработчиков, позволит технологии найти широкое промышленное применение. Проблема усталостного разрушения и коррозии деталей и конструкций остается одной из самых затратных для индустрии. Ежегодный ущерб оценивается в 2–3 валового внутреннего продукта, что составляет около 2,5 трлн рублей. Существующие методы устранения дефектов и повышения коррозионной стойкости металлов, как правило, требуют сложного оборудования, значительных энергозатрат и трудовых ресурсов. Перспективной альтернативой традиционным подходам специалисты называют применение импульсного тока высокой плотности (ИТВП). Технология позволяет залечивать микротрещины или предотвращать их рост и при этом обладает рядом преимуществ. Одно из ключевых достоинств ИТВП - локальность воздействия. При распространенных методах, таких как пролонгированная термообработка и повторная прокатка или ковка, металл нагревается полностью, что делает процесс ресурсоемким. Электроимпульсная обработка действует точечно, на участки с дефектами, что снижает энергозатраты, трудоемкость и себестоимость работ. Исследования также показывают, что воздействие импульсным током высокой плотности повышает надежность и улучшает эксплуатационные характеристики материала. — Электрическим током, оказывается, на атомы металлов можно воздействовать гораздо эффективнее, чем просто теплом. Пропуская импульсный ток высокой плотности, можно менять микроструктуру материалов. А меняя структуру, мы меняем свойства, — объясняет руководитель проекта, профессор кафедры «Оборудование и технологии сварки и контроля» УГНТУ Сергей Дмитриев. По словам ученого, исследования в области электроимпульсной обработки ведутся во всех промышленно развитых странах, включая Россию, однако до сих пор нет полной ясности в физических механизмах взаимодействия тока с дефектами. На результат влияют магнитные свойства сплава, химический состав, тип, размер и расположение трещин и другие факторы. — Большинство опубликованных работ по залечиванию трещин носят эмпирический характер. Прямые наблюдения процесса залечивания трещин внутри образцов никем не проводились, ввиду отсутствия технических возможностей для проведения подобных экспериментов. Имеются только предположения, подтверждаемые косвенными экспериментами. Определить оптимальные параметры электроимпульсного воздействия, которое залечит трещины и при этом сохранит микроструктуру металла или сплава, очень сложно. Именно эту задачу мы и решаем, — рассказывает Сергей Дмитриев. В ходе проекта ученые УГНТУ выработали методику выбора оптимальных режимов залечивания трещин путем воздействия ИТВП. Если ранее исследователям удавалось «заваривать» микротрещины лишь частично, то команда Сергея Дмитриева научилась заваривать их полностью. Помимо прикладного результата, исследование внесло вклад в развитие фундаментальных знаний о физике электроимпульсного воздействия на металлы и сплавы. Результаты работы научного коллектива закреплены публикациями в высокорейтинговых журналах и патентами. Следующим шагом команда считает внедрение технологии в практику. Для этого ученые приступили к созданию устройства для бесконтактного генерирования вихревых токов в металлах, которое должно стать ключом к применению технологии в различных отраслях промышленности. — Наша главная цель — сделать технологию «рабочей лошадкой». В частности, использовать её для борьбы с коррозией, — говорит профессор Дмитриев. — Работы в этом направлении в мировой науке ведутся, исследователи видят, что электроимпульсная обработка действительно замедляет коррозию. Но всё упирается в то, что материаловедение — это неисчерпаемое количество разных материалов, и к каждому нужен свой подход. Поэтому исследований пока недостаточно, чтобы нащупать какую-то верную дорожку. Мы к этой работе тоже подключились, ведь победить коррозию было бы просто замечательно! Проект реализуется в рамках программы Минобрнауки России «Приоритет-2030» (национальный проект «Молодежь и дети»). Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Ученые Кампуса научились залечивать трещины в металлах с помощью микросварки,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1],5,Мәғариф,4845,https://tanburz.ru/news/m-arif/2026-01-19/uchenye-kampusa-nauchilis-zalechivat-treschiny-v-metallah-s-pomoschyu-mikrosvarki-4542111,2026-01-19T15:09:00+00:00
"Үткән аҙнала ""Башҡортостан"" дәүләт концерт залында Башҡортостан Башлығының шыршы байрамы үтте. Унда бөтә республиканан 1100 уҡыусы килде. Яңы йыл тамашаһында уҡыу отличниктары, предмет олимпиадалары, спорт ярыштары, ижади конкурстар еңеүселәре, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың, күп балалы мохтаж ғаиләләрҙең балалары, ата-әсәһеҙ ҡалғандар, һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балалар ҡатнашты. Тылсымсы Ҡар бабайҙар, йыл билдәһе булған Ат, әкиәт геройҙары балаларҙы мөғжизәләр донъяһына әйҙәне. Һәр балаға республика етәксеһенең бүләге тапшырылды. Сағыу байрам һәр кемгә оҡшаны. В. Стаханов фотолары.",Төбәк етәксеһенең шыршы байрамына 1100 бала килде,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 0 0 0 1 1 1 1 0 1 1 0 1],8,Яңылыҡтар,604,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-30/t-b-k-et-kse-ene-shyrshy-bayramyna-1100-bala-kilde-4525585,2025-12-30T14:37:00+00:00
"Участники обсудили, как университеты и компании совместно создают новые продукты и технологии и доводят их до рынка. За круглым столом собрались команды программ развития четырех ведущих вузов республики – Баш ГАУ, БГМУ, УГНТУ, УУНи Т – и представители бизнеса. Речь шла о том, насколько результаты научных исследований отвечают запросам отраслей и региональной экономики, какие барьеры мешают взаимодействию и как выстроить устойчивые механизмы кооперации. Директор ООО «Кампус» Сергей Гладких представил модель Межвузовского кампуса Евразийского НОЦ как инструмента для технологического предпринимательства: «Кампус должен быть площадкой, где развивается технологическое предпринимательство. У каждой кампусной экосистемы должна быть своя продуктовая линейка, связанная с бизнесом и понятная партнёрам. Наша задача – перейти от общих дискуссий к конкретным шагам и показать, как кампус может помогать тем, кто хочет создавать и масштабировать технологические продукты». Руководитель программы развития УГНТУ Дмитрий Кузнецов рассказал о новых механизмах работы с технологическими партнёрами. Нефтяной университет сфокусирован на трех направлениях: новые материалы и продукты нефтегазохимии, автоматизация технологических процессов и цифровой промысел, интеллектуальные системы машиностроения. «По каждому направлению сформированы продуктовые портфели, которые мы планируем довести до полной готовности к 2030 году. С 2025 года университет выстраивает систему малых инновационных предприятий и научно-производственных объединений, чтобы не только передавать результаты крупным компаниям, но и самим через малый бизнес выходить на рынок. Ключевая ставка – на инженерные команды, которые способны быстро внедрять разработки на объектах партнёров и сокращать сроки коммерциализации», – отметил он. Руководитель проектного офиса Баш ГАУ Айгуль Габитова подчеркнула роль федеральной повестки и программы «Приоритет»: «Взаимодействие с индустриальными партнерами и федеральными органами исполнительной власти по стратегическим технологическим проектам – ключевой элемент развития университета. Только союз бизнеса и науки позволяет добиваться реальных результатов. Башкирский государственный аграрный университет активно развивает цифровые решения, устойчивые и экологичные технологии и цифровые инструменты управления, чтобы соответствовать современным вызовам». Отдельный акцент на роли кампусов как инфраструктуры для коммерциализации разработок сделал директор департамента регионального развития Фонда «Сколково» Юрий Сибирский: «Кампус – это, безусловно, проект вокруг и для университета: для образовательной функции, для исследовательской функции, но и для коммерциализации результатов, в том числе через создание технологических компаний. Технопарк, где мы сейчас находимся, должен работать именно на эту задачу. Это та модель, которая реализована у нас в Сколково и является хорошей международной практикой. Я надеюсь, такая же модель сложится здесь, в Башкортостане. Сейчас у нас чуть больше 40 компаний – участников проекта Сколково из Башкортостана. Рассчитываем, что за счёт концентрации усилий на базе кампуса этот показатель может вырасти в два–три раза – как производная той активности, которая уже усиливается и, уверен, будет усиливаться дальше». В дискуссии также выступил генеральный директор ООО «УК Мира» Сослан Созаев, представивший видение модели управления кампусами будущего. Сессия в Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ стала одной из ключевых площадок Международной недели бизнеса, где практики и эксперты обсудили, как трансформировать университетские кампусы в реальные точки роста для высокотехнологичного предпринимательства в регионе.",Что бизнес нашёл для себя в Межвузовском кампусе Уфы,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1],7,Йәмғиәт,3664,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-08/chto-biznes-nashyol-dlya-sebya-v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-4498301,2025-12-08T16:30:00+00:00
"Ышаныуҙар буйынса, бала тыуғас та, уға йүргәк исеме ҡушырға кәрәк. Исем ҡушмаһаң, баланы шайтан алмаштыра тиҙәр. Йүргәк исеменән һуң оҙаҡҡа һуҙмай аҙан әйтеп балаға ысын исем ҡушалар. Ышаныуҙар буйынса, йәш бала хатта исем һорап илай ҙа икән. Шуға аҙанһыҙ бала илаһа, исем һорап илай тиҙәр. Исем ышаныуҙар буйынса, баланы һаҡлай, тәбиғәтен, киләсәген билдәләй. Мәҫәлән, Таштимер, Булат, Йәноҙаҡ, Бүребай, Этбикә кеүек исемдәр бала ауырымаһын, үлмәһен тип ҡушылған, йәғни һаҡлау функцияһын үтәгән. Гүзәл, Аҡһылыу, Гөлназ һ. б. исемдәр ҡыҙҙар матур, наҙлы булһын тип ҡушыла. Ышаныуҙар буйынса, исем кешенең яҙмышын да билдәләй икән. Шулсәбәпле күп ғаиләләрҙә балаларына бай, бөйөк, бәхетле булһын тип Байгилде, Солтан, Бәхет, Ырыҫҡол тигән исемдәр ҡушылған. Исем хатта баланың һаулығына ла тәьҫир итә ала тип уйлағандар. Шуға миң сыҡһа, кешегә миңле исем бирелгән. Ғаиләлә балалар күп булһа, исем ярҙамында тыуымды туҡтатырға тырышҡандар. Мәҫәлән, Туҡтағол, Туҡтабикә, Кинйәғол, Кинйәһылыу, Кинйәбикә тигән исемдәр башҡа бала булдырмауҙы теләп ҡушылған. Хатта теге доньяға ла баланы исемһеҙ ебәрмәгәндәр. Тыуғас та үлгән балалар Абдулла, Фатима тип исемләп ерләнгән. Исем менән ен-шайтанды алдарға ла тырышҡандар. Мәҫәлән, Сулпан, Сәрүәр, Ямал, Кинйәсолтан, Йыһан, Ишсолтан, Алтын кеүек исемле балаларҙы шайтан алмаштыра алмай икән. Сөнки ул Был бала ҡыҙмы, малаймы? - тип аптырап йөрөгән арала таң ата ла ҡуя икән һәм баланың ата-әсәһе бала янына килә. Аҙанлы бала илаһа, исемен яратмай, исемен ҡабул итмәй, тип, яңы исем ҡушыу йолаһы ла булған. Ҡайһы бер исемдәрҙе шайтан исеме тип ҡушырға тыйғандар. Мәҫәлән, ҡайһы бер төбәктәрҙә Бикә, Әнәс шайтан исемдәре һаналған. Уларҙы ҡушыу әле лә тыйыла. Исем һүҙе менән башҡорт телендә бик күп мәҡәл һәм әйтемдәр, фразеологик берәмектәр бар. Сағыштырығыҙ: исем ҡушыу, исем яңыртыу, исем итеп, исеме оло, исем күтәреү, исеме сығыу, исем һатыу, исемең юғалыу, яҡшы исем малдан артыҡ; саҡырғандың исеме оло; арыҫлан үлһә - тиреһе ҡала, кеше үлһә - исеме ҡала. һ. б. башҡорттарҙың мифологик ҡараштары сағылыш тапҡан. Ф. Ғ. ХисамитдиноваИсем һүҙе менән башҡорт телендә бик күп мәҡәл һәм әйтемдәр, фразеологик берәмектәр бар. Сағыштырығыҙ: исем ҡушыу, исем яңыртыу, исем итеп, исеме оло, исем күтәреү, исеме сығыу, исем һатыу, исемең юғалыу, яҡшы исем малдан артыҡ; саҡырғандың исеме оло; арыҫлан үлһә - тиреһе ҡала, кеше үлһә - исеме ҡала. һ. б. башҡорттарҙың мифологик ҡараштары сағылыш тапҡан.",ИСЕМ,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,2432,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-28/isem-3705350,2024-03-28T14:46:00+00:00
"Дондагы Ростовта элекке мәчет бинасыДондагы Ростов мөселманнары 1900 нчы еллар башында татар сәүдәгәрләре салдырган тарихи мәчет бинасын кире кайтарыр өчен имзалар ыя башлады. Русия президенты Владимир Путин һәм Ростов мэриясенә юлланганпетициягә 600 дән артык кеше кул куйган. Петиция авторлары Ростов хакимиятенең тарихи мәчет бинасын джаз мәктәбенә бирүен искә төшерә һәм гасыр башында Кызыл Армия урамында мөселманнар акчасына төзелгән тарихи мәчет бинасын мөселманнарга кайтаруны сорый. ""Мөселманнар озак еллар дәвамында кире кайтарырга маташкан мәчет бинасына нигез 1905 елда салына, төзелеш эшләре 1918 елда тәмамлана. Мәчет Наполеон армиясенә каршы көрәшкән татар полклары хөрмәтенә салына. Төзелеш татар сәүдәгәрләре ярдәме белән алып барыла. Мәчет ике катлы, манаралы булган, монда советлар чорында да омга һәм бәйрәм гаетләренә меңләгән кеше ыела иде. 1953 елда мәчет бинасында капиталь ремонт эшләре башкарылган, тик ун елдан соң мәчетне ябалар, гыйбадәтханә милкен тартып алалар, имам кулга алына. Мәчет бинасы башта склад, аннары спорт залы булырак файдалана, соңыннан аны хәрби клуб итеп үзгәртәләр – гөмбәз, манара һәм диварларның бер өлешен имерәләр"", дип искә ала Ростов өлкәсе мөселманнары. Петиция авторлары билгеләп үткәнчә, Ростов мөселманнары 1980 еллардан бирле Кызыл Армия урамындагы урнашкан бинаны үзләренә кире кайтарырга тырыша. 1990 нчы елларда мөселманнар әлеге бина янында ыелып, урамда намаз укыйлар. 2016 елда төбәк мөселманнарының диния нәзарәте, ""Дини оешмаларга дини милекне тапшыру турында""гы канунга нигезләнеп, шәһәр хакимиятеннән мәчетне үзләренә кайтарырга сораган иде, әмма өлкәнең мөлкәт һәм ир мөнәсәбәтләре департаменты сүз мәчетнең тарихи бинасы турында түгел, ә 1980 елда төзелгән хәрби клубы турында бара, дигән авап кайтарды. Ростов шәһәре һәм өлкәсе арбитраж мәхкәмәләре дә хакимият файдасына карар чыгарды һәм мөфтинең бинаны мөселманнарга кайтару турындагы дәгъвасен канәгатьләндермәде. Әмма мөселманнар Ростов үзәгендәге тарихи бинаны кире кайтарырудан баш тартырга ыенмый, диелгән петициядә.1900 нчы елларны татарлар төзегән әмигъ мәчетне 1963 елда Совет хакимияте мөселманнардан тартып ала, анда башта склад, аннары спорт залы, аннары хәрби клуб ясыйлар. Русия Дәүләт думасы 2010 елда ""Дини оешмаларга дини милекне тапшыру турында""гы канунны кабул итеп, Октябрь инкыйлабыннан соң тартып алынган милеген кире алырга мөмкинлек ачты. Ростов мөселманнары да моннан файдаланып берничә ел элек мәчетне үзләренә кайтару тырышлыгын башлады. Әмма хакимият бинаны кайтарудан баш тарткан. Ростов шәһәренең үзәгендә Кызыл Армия урамында урнашкан мәчетнең мөселманнарга кайтарылмавын аның сүтелеп яңадан төзелүе белән аңлатканнар. 2017 елда шәһәр хакимияте клубны 29 миллион сумга сатуга чыгарды. Мөселманнар бинаны сатып алырга әзер иде, әмма хакимият сәбәпләрен аңлатмыйча, бинаны сатудан баш тарты. Хәзерге вакытта бина балалар сәнгать мәктәбенә бирелгән. Анда Ким Назаретов исемендәге джаз мәктәбеурнашачак.",Ростов мөселманнары татарлар төзеткән мәчет бинасын кире кайтарыр өчен имза ыя башлады,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2954,https://www.azatliq.org/a/31041910.html,2021-01-11T12:55:14+00:00
"Миәкә районы Илсеғол башҡорт гимназияһының синыф уҡыусылары ла маҡтауға лайыҡ. Барыһы ла «Йәншишмә»ле булған. – Синыфыбыҙҙа 7 генә уҡыусы булһаҡ та, гимназия, район күләмендә үткән бер саранан да ситтә ҡалмай, әүҙем ҡатнашып барабыҙ. Призлы урындар яулайбыҙ. Спорт буйынса ла, уҡыуҙа ла һынатмайбыҙ. Дуҫ һәм татыу йәшәйбеҙ. Бейергә, йырларға яратабыҙ. Атай-әсәйҙәребеҙ ҙә бик әүҙем. Улар гимназия тормошонда ҡайнап йәшәй, синыфыбыҙ үткәргән сараларҙа ихлас ҡатнаша. Уңыштарыбыҙҙың барыһында ла синыф етәксебеҙ Нәсимә Риф ҡыҙы Шәйәхмәтованың өлөшө бик ҙур. Уға һәм атай-әсәйҙәребеҙгә рәхмәтлебеҙ, – ти дүртенселәр. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Йөҙ һум аҡсаң булғансы, йөҙ дуҫың булһын",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,G zitebe du yby,1040,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2024-01-24/y-um-a-sa-bul-ansy-y-du-y-bul-yn-3615760,2024-01-24T15:05:00+05:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың быйылғы Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтайға Мөрәжәғәтнамәһенең төп темаһы – махсус хәрби операция булды. Башҡаса булыуы ла мөмкин түгел. Бөйөк Еңеүҙе яулаған ата-бабаларыбыҙҙың хәрби данына тап төшөрмәй, яу яландарында батырлыҡтар ҡылған махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар - беҙҙең геройҙарыбыҙ. Уларға, уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү - мөҡәддәс бурысыбыҙ. Республика яугирҙарыбыҙға ярҙам итеү өсөн барыһын да эшләй, тип әйтеүебеҙ ҡоро, буш һүҙҙәр түгел. Башҡортостанда МХО-ла ҡатнашыусылар һәм уларҙың яҡындары өсөн 54 төрлө ярҙам сараһы ғәмәлдә. Бөгөнгө көндә махсус хәрби операция барған фронт менән тылдың, халыҡтың берләшеүе аша, һәр беребеҙҙең үҙ урынында яуаплы хеҙмәте аша, киләсәк быуындарҙың именлеген тәьмин итәбеҙ. Беҙҙең көсөбөҙ ошо берҙәмлектә. Радий Хәбиров билдәләүенсә, ""Барыһы ла Еңеү өсөн - бөгөн был беҙҙең өсөн иң мөһиме"". Ошо һүҙҙәрҙә беҙҙең иң оло теләгебеҙ сағылған - тиҙерәк һуғыш бөтһөн, яугирҙар еңеү менән әйләнеп ҡайтһын! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иң ҙур теләк - тиҙерәк һуғыш бөтһөн!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1160,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/i-ur-tel-k-ti-er-k-u-ysh-b-t-n-4558567,2026-01-30T18:19:00+00:00
"Төрлө йыйын-ҡунаҡтарҙа һуғыш ветераны булған был ағай яуҙа күргән-ишеткәндәре, мажаралары тураһында мәҙәк итеп һөйләр булған. Тәбиғәттән һүҙгә маһирлығы, үҙен дә, кешене лә ышандырырлыҡ итеп хисләнеп бәйән итеүе, шыттырыуҙары, уйҙырмалары тыңлаусыларҙа ҡыҙыҡһыныу тыуҙырған. Ул һөйләгән мәҙәктәр ауыҙҙан-ауыҙға йоғоп, ҡолаҡтан-ҡолаҡҡа яғылып, сағыу тел мираҫы булып һаҡлана. Һөйләүҙәре буйынса, ул дөйөм йыйылыу пунктында командаларға тәғәйенләп, обмундирование алғанда уҡ үҙенең талапсан, төпсөн, хужасыл булыуын күрһәткән. Ғүмерендә яҡшы кейемгә, бигерәк тә аяҡ кейеменә йәлсемәгән кеше, ике пар итек алам, тип ғауға ҡуптарған, тиҙәр. Шулай булмай, оҙон юлда туҙһа, яңыһын ҡайҙан алһын! - Һуғыш башланған йылы булды иң ҡыйыны, - тип һөйләгән Трудасимов ағай, - бер ауыл янында оборона тоторға бойороп киттеләр. Тотабыҙ уны, ниңә тотмаҫҡа, ти. Әйҙә, килеп ҡараһын нимес, күрмәгәнен күрер, тип эшкә керештек. Окоптар ҡаҙып, блиндаждар төҙөп, ашарға ғына ултырғайныҡ, башланды бит мәшхәр. Баш күтәрергә лә әмәл юҡ. Үҙебеҙ өсөн тырышып, йәтешләп эшләгән урынды ташлап, сигенергә тура килде. Исмаһам, бер көн йоҡлап булманы шунда. Яңынан барып урынлашҡан ерҙә шул уҡ хәл. Был ни ғәләмәт? Беҙ ыҙалап төҙөйбөҙ, нимес килә лә, бәрәстәрҙе ҡыуған кеүек баҫтырып сығара ла ебәрә. Беҙ әллә уларға ялланғанбыҙ инде. Эй, йән көйә. Мәскәүгә яҡынлашҡан һайын ер ҡаҙыу эштәре байтаҡ ауырайҙы, буйтым ялҡытты. Иркенләп ҡаҙыу түгел, тупраҡ ташларға урын юҡ: таш та асфальт, тимер ҙә бетон. Бигерәк ҡыҫтау ерҙәре. Ҡайҙа малдарын көтәләр ҙә, ҡайҙа һабантуйҙарын үткәрәләр икән? Егеттәр менән ""Әйҙә, беҙ ҙә әҙер окоптарына баҫып инеп, рәхәтләнеп йәшәп алайыҡ"", тип һөйләштек тә, ниместе кире ҡыуырға булдыҡ. Бөтәбеҙ бер һүҙле булғас, эштәр яйға китте. Бер тапҡыр уларҙы һыу эскеһеҙ итеп туҡмап алғайныҡ, мөгөҙөнән тотоп быраҡтырылған колхоздың племенной үгеҙе һымаҡ булдылар. Окопҡа ырғып төшһәм, мылтығын миңә тоҫҡап, бер ҡарасҡы тора. Эх, йән көйөгө! Мин ҡаҙған окоптарҙа рәхәтләнеп йәшәп килде лә, хәҙер ишшү миңә мылтыҡ тоҫҡап тора, ҡороғор. Шул тиклем йәнем көйҙө, мылтығымдан атырға ла онотоп, күҫәк менән һуҡҡан кеүек тондорҙом. Мылтығы бер яҡҡа, үҙе бер яҡҡа осто теге хөрәсән. Ятҡан еренән ҡулдарын күтәреп ""Трудас! Трудас! "" тип ҡысҡырмаһынмы. ""Ә-ә-ә, Трудас ағайыңды яңы таныныңмы? "" тип, елкәһенән эләктереп торғоҙҙом да, артына тибеп ебәрҙем. Осаһын ыуа-ыуа иланы, бахыр. Башҡалары ла илай-илай ҡулдарын күтәрҙе, сразы танынылар. ""Ай-һай, ажар егет икәнһең"", тип үҙебеҙҙекеләр ҡулымды ҡыҫты. Аръяғына ҡыйын булманы. Һөжүмгә күтәрелһәк: ""Трудас, Трудас! Гитлер капут! - тип, ҡоралдарын ташлай ҙа, мин типмәһен, тип, лыпын ултыра ла ҡуя торғайнылар. Бер тапҡыр шулай окоптағыларын пыран-заран килтереп борҡотоп сығарғас, блиндажға барып индем. Өҫтәл артында колхозыбыҙҙың өйөр айғыры һымаҡ мыҡты, тос кәүҙәле күҙе аларған берәү ултыра. ""Һин дә, хох! "" тигәйнем, теге ялтарып ҡасып бара. Әх, суҡынғыры, ағайыңды танымаһаң әле, тип, арт һанына эләктерҙем. Аҡырып илап, бер ишеккә инеп китмәһенме. Минең өйҙәй тимер шкаф икән. Көргөп-көргөп сығара алманыҡ. Эстән бикләнде лә ҡуйҙы, ҡәһәрең. Оҙаҡ уйлап тормай, шкафы-ние менән машинаға тейәп, Сталинға ебәрҙек. Үҙе һөйләшһен генералдары менән, ә һалдаттарын үҙебеҙ тәрбиәләрбеҙ. Аҙаҡтан миҙал биргәндә командир һөйләне. Сталин генералдан: ""Нишләп шкафҡа йәшерендең? ""- тип һораған. ""Эй, Трудас ныҡ тибә бит"", - тип яуаплаған ул. Мәрәкәне аңламаған бер аҡыллы баш Трудасимов ағайҙы фашларға булған икән. Йәнәһе, ниместәр ""Трудас! "" тип ҡысҡырмаған, ә үҙҙәрен ябай кеше ""Трудящийся из рабочих"" икәнен белдереү маҡсатында, телгә яраҡлаштырып, ""Труд аус"", тип ҡысҡырғандар, йәнәһе. Трудас ағай ҙа, уны белгән яҡташтары ла ул аҡыллы башҡа ышанмаған. Эйе, ниңә йомортҡанан йөй эҙләргә? Ҡыйыулыҡҡа, саялыҡҡа бер ниндәй ҙә дәлил кәрәкмәй. ""Трудас! "" тип, аялауҙы, ярлыҡауҙы һорап ҡысҡырған баҫҡынсы дошман ябай башҡорт һалдатынан. Был - мәслихәт! Эскерһеҙ шаян ағай әҙерәк ""һелтәп"" алһа, ""Ул әтрәгәләмдәрҙе өйөрө менән окоп буйлап типкеләп алып йөрөй торғайным"", тип һөйләр булған. Ихлас күңелле кеше нимә һөйләһә лә, башҡалар уны иғтибар менән тыңлап, хәйләһеҙ, мәкерһеҙ хәбәрен күңеленә яҡын ала, зыян көтмәй. Ундайҙарҙы бер ҡатлы, еңел холоҡло тип уйлаусылар ҙа табыла. Әммә, асылда, был ысынбарлыҡҡа тап килмәй. Күңел дәртен ҡыҙғанмайынса башҡаларға өләшеүсе үҙенә кешеләрҙе ылыҡтыра. Кешенең яҡшылығы кеше араһында йәшәй, аламалығы үҙе менән ерләнә. Таш күңеллеләрҙән таш йылғалар ғына ҡалыр, тигәндәй, эскерһеҙ, йәнендә үҙе өсөн генә түгел, башҡаларға өләшерҙәй дәрте булған хикмәтле кеше, халыҡ иҫендә ""ҡыҙыҡ кеше"" булып, яҡты хәтер ҡалдырыуы бер ҙә ғәжәп түгел. Урал МОСТАФИН. ""Киске Өфө"" гәзите, 18, 2024 йыл",ФАШИСТЫ ТИПКЕЛӘП ЙӨРӨТКӘН…,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Тарих,4646,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-10-19/fashisty-tipkel-p-y-r-tk-n-3975057,2024-10-19T15:16:00+00:00
"Бәреп төшерелгән пилотсыз очкыч калдыклары. Архив фотосыфикерләрБүген, 31 август иртәсендә Мәскәү өлкәсенең көньяк-көнчыгышындагы Воскресенски районында Мәскәүгә таба очкан пилотсыз очкычны бәреп төшергәннәр. Беренчел мәгълүматларга күрә, имереклекләр дә, зыян күрүчеләр дә юк. Бу хакта Мәскәү мэры Сергей Собянинүзенең -каналындахәбәр итте. Русия саклану министрлыгы да соңрак Воскресенски районында очкыч төрендәге дронны юк итүләрен раслады һәм һөүмдә Украинаны гаепләде. ""Яндекс. Расписание"" сервисы мәгълүматыннан күренгәнчә, 66 очыш тоткарланган, биш рейсбулмый калган. Кичә, 30 августка каршы төндә Украина кораллы көчләре сугыш башыннан бирле Русиягә иң көчле дрон һөүмеясады. Русиянең иде төбәгенә һөүм булды. Украинаның иң уңышлы һөүме Псков һава аланынатуры килде. Биредә сивил очкычлардан тыш, 334 нче хәрби-транспорт һава полкының Ил-76 очкычлары да урнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Мәскәү янында пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән, һава аланнарында 66 очышны тоткарлаганнар",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,970,https://www.azatliq.org/a/32572313.html,2023-08-31T06:30:13+00:00
"Мин йәйге көндәремде яратҡан Манышты ауылымда үткәрәм. Буш ятмайым, әсәйемә өй эштәрендә ярҙамлашам, ҡош-ҡорт ҡарашам, баҡсалағы йәшелсә һәм сәскә түтәлдәренә һыу һибергә лә онотмайым. Дуҫтарым менән бергәләп һыу инергә йөрөйөм, төрлө уйындар уйнайбыҙ. Быйыл еләк-емеш бик уңды, әсәйем менән бергәләп урманға еләккә барғанда еләк кенә түгел, шифалы үләндәр ҙә йыйҙыҡ. Йәйге каникулым файҙалы һәм күңелле үтә. Замира С ӘЛИМОВА, 2-се синыф уҡыусыһы. Манышты ауылы, Белорет районы.",МИНЕҢ ЙӘЙЕМ,['Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Хаттар,478,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2025-07-14/mine-y-yem-4312942,2025-07-14T13:16:00+00:00
"Илдар Әюпов. ""Теория"" студиясе итәкчесе, милли проектлар авторы Илдар Әюповтатар милли орнаментлары ясау бәйгесе игълан итте. Бәйгенең максаты - татар милли орнаментларының яңа стильләрен ачыклау һәм татар милли бизәге белән эшләүче, сәләтле дизайнерлар, рәссамнар һәм иллюстраторларны табу, диеләбәйгенең сайтында. Ярыш 1-30 апрельдә барачак, иңүчегә 100 мең сум бүләк, икенче урынга – 30 мең сум, өченче урынга 10 мең сум бүләк каралган. Бу бүләкләрне Илдар Әюпов үз кесәсеннән түләргә ыена. Бәйгедә катнашучыларга милли бизәкләр төзүнең тарихи нигезләрен истә тотып, ләкин булганнарын кабатламыйча, яңа татар орнаментлары барлыкка китерергә тәкъдим ителә. Бу бизәкләр карап торышка матур да, телевизион экраннарда һәм декоратив кул сәнгатендә дә кулланырлык дәрәәдә универсаль да булырга тиеш дип шарт куя бәйге авторы. ""Мин күптән сөйләнеп йөрим – безнең милли бизәкләр кызыксыз, гел кабатлана, искерде, дип. Конкурсның максаты – милли бизәкне яңарту, аның ниндидер яңа модельләрен тәкъдим итү. Мине татар милләтенең графика аша белдерелә торган тәңгәллеге кызыксындыра. Без гел тел турында гына сөйлибез, ә бу мәсьәләнең күп яклары бар. Мәсәлән, визуаль тәңгәллек. Мин аның үсеше булуын теләр идем. Ә туктаусыз бер үк 10 бизәкнең кабатланып торуын түгел"" дип сөйләде Илдар Әюпов Азатлыкка. Илдар Әюпов – ""Теория"" студиясе итәкчесе, татар телен үстерүне максат итеп куйган ""Әлбәттә"", ""Татарча Әлифба"", ""Үчтеки"", ""Балалар подкасты"" һәм башка проектлар авторы. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар милли бизәге ясау бәйгесе игълан ителде,['Спорт' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1707,https://www.azatliq.org/a/31179955.html,2021-03-31T11:34:23+00:00
"«Бөтәһе  лә улай булдыра алмай! » Яңауыл районы Иҫке Вәрәш ауылында йәшәй Роза Хәбибйән ҡыҙы Нәсибуллина. Хәрби ҡатыны булып, егерме йыллап ғүмерен гарнизондан-гарнизонға күсенеп йөрөп үткәргән. Хатта бер мәл үҙе лә Кострома өлкәһендә элемтәсе булып хеҙмәт итеп ала. Ата менән әсәгә ҡарап, улдары ла ошо юлды һайлай. Рәсәй Геройы Игорь Нәси-буллиндың әсәһе ул Роза апай. Игорь Кемерово кадет корпусын тамамлай һәм Татарстандың Ҡазан ҡалаһындағы юғары танк училищеһына уҡырға инә. Егеттең хәрби әҙерлеге, тәртибе һәм илһөйәрлеге буйынса училищенан да, хеҙмәт иткән еренән дә маҡтау хаттары ғына килә. Йәш танкист ата менән әсәнең ғорурлығы була. – Махсус хәрби операцияның тәүге көндәрендә үк  юлландылар. 2022 йылдың 24 февралендә таңғы 4-тә ул сик буйында ине, – тип һөйләй Роза Хәбибйән ҡыҙы улы ха-ҡында. – Харьков өлкәһе Балаклея районы тирәһендә. Тәүге ҡаты бәрелештәрҙең эсендә булды балам. .– Нисек кенә ауыр булмаһын, мин улым менән ғорурланам, – тип, күҙ йәштәрен һөртөп, башын юғары күтәрә Роза ханым. – Бөтәһе лә улай булдыра алмай! Күпме ир-егет бөгөн яуға киткәндәрҙең, һәләк булғандарҙың күләгәһенә ышыҡланып йәшәй. Тик минең уйымса, ил хәрби операция хәлендә саҡта, ирҙәр хәрби көс эсендә булырға тейеш. Күмәкләп ҡалҡынғанда ғына Еңеү беҙҙең яҡта булыр.",Рәсәй Геройы Игорь Нәсибуллиндың әсәһе,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,1268,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-03-16/r-s-y-geroyy-igor-n-sibullindy-s-e-4156343,2025-03-16T15:15:00+00:00
"У цирка планируется поменять и внешний облик, и внутренние виды. В зрительном зале будут установлены мягкие, удобные кресла.","Вот как будет выглядеть Уфимский цирк, который откроют после реконструкции в 2028 году",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,124,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-03-07/vot-kak-budet-vyglyadet-ufimskiy-tsirk-kotoryy-otkroyut-posle-rekonstruktsii-v-2028-godu-3673167,2024-03-07T12:55:03+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөркия башкаласы Әнкарада Габдулла Тукайга бәйле фәнни конференциядә узды, галимнәр бүген аның кебек масштабтагы шәхес туар өчен нинди шартлар булырга тиеш дип фикерләрен дә иткерде. Чарада татар әмәгатьчелеге булмады диярлек. Бу атнада Төркия башкаласы Әнкарада татар шагыйре Габдулла Тукайискә алынды. Фәнни конфереция рәвешендә узды ул. Әнкараның Хаи Бәйрәм Вәли университетында Евразия һәм төрки дөньяны тикшерү үзәге бар. Бу университетта заманча төрки телләр өйрәнү бүлеге дә эшли. Биредә, мәсәлән, татар һәм башкорт телләре дә өйрәнелә. Тукайны искә алуны шушы университет, төрки дөньяны тикшерү үзәге оештырды. Әйтергә кирәк, 2020 елда шушы ук университет галимнәре татар шагыйре һәм меценаты Дәрдмәндкә (Закир Рәмиев) багышланган ыен да уздырган иде. Фәнни конфренциядә башлыча галимнәр, студентлар канташты. Татар оешмаларыннан килүчеләр күренмәде, татар активистлары да юк иде. Конференциядә әмәгать эшлеклесе, берничә китап авторы Роза Корбанбулды, ул Тукай турында чыгыш та ясады. Татар шагыйренә багышланган фәнни конференция аның ярдәмендә дә узды. Чара Төркия гимнын аягүрә басып тыңлау һәм ырлау белән башланды. Аннары ""Туган тел"" ыры яңгырады. Аны да барысы да хөрмәт йөзеннән басып тыңлады. Конфренциядә катнашучылар арасында кушылып ырлаучылар да булды. Соңнан алар үзләрен казакъ студентлары буларак таныштырды, ""без бу ырны беләбез, безнең күңелгә якын ул"" дип аңлаттылар ""Туган тел""не кайдан белүләре хакында сорашкач. Конференциянең модераторы профессор Зүһәл Юксәлбулды. Ә професор Гүлһан Атнур, доктор Ышылай Ышыкташ, доцент Мәрьям Башкортһәм Роза Корбантөп докладлар белән чыгыш ясады. Чыгышлар арасында студентлар Габдулла Тукайның шигырьләрен яңгыратты. Чарада Тукайның төрки дөньяга булган тәэсире, кыска гына гомере эчендә күпләрнең күңеленә үтеп керердәй шигырьләр иат итеп калуы, төрки халыкларның һәркайсысына аваздаш булган проблемнар күтәрә алуы һәм бүгенгә кадәр Тукай төрки дөньяда иң билгеле һәм популяр шәхес булып кала бирә дигән фикерләр яңгырады. Аның ""Туган тел"" шигыре ентекле аңлатылды, бүген дә татарлар өчен ул мөһим булып кала дигән фикерләр яңгырады. Төркиядә татар шагыйре Габдулла Тукай моңа кадәр дә, әле дә өйрәнелә дип була. Бу эш 90 нчы елларда, тимер пәрдә ачылгач, итдирәк башкарыла башлый. 1990 елда, мәсәлән, профессор Мостафа Өнәр Тукайның шигырьләрен өйрәнеп диссертация яза. 1992 елда Мостафа Акбаш Тукай әсәрләрендә тел үзенчәлекләрен тикшереп хезмәт чыгара. Аннары Фатыйма Өзкан Тукайның 347 шигырен тикшерә, тәремә итә, шуларга нигезләнеп Казан татарлары тарихын яза. Төрек мәдәнияте институты акчасына бу хезмәт аерым китап булып та басыла. 2014 елда Мотлы Димир Тукай шигырьләрендә сүз ясаучы кушымчалар турында фәнни хезмәт яза. 2021 елда Тукай иаты турында диссертация дә яклана. Профессор Зүһәл Юксәл Азатлыкка сөйләвенчә, Тукай белән ул Төркиядә аспирантурада укыганда, остазларыннан ишетеп белгән. Аның фикеренчә, татарларның үткән юлы, тарихы, әдәбияты күпләргә үрнәк. Никадәр басым булса да, татарлар заманында Тукай кебек шәхесне тудырган һәм әле дә каршы торырга көч таба. — Яшь чагымда аспирантурада укыганда Тукай турында укытучыларымнан ишетә идем. Шигырьләрен белми идек, әмма укытучыларыбыз укый иде, — дип искә ала ул. — Бүгенге көндә без дә студентларыбызга аның хакында сөйлибез. Университетны яңа гына тәмамлаган яшьләр Тукайны белә, аның төрле якларын өйрәнәләр, хезмәтләр башкара. Төркиядәге тюркология бүлеге булган бар университетларда Тукайны өйрәнәләр. Минем хезмәтемнең темасы Габдулла Тукайга бәйле түгел иде, Төркиядә башкарылган Тукай турындагы хезмәтләрнең барысын да укыдым дип әйтә алмыйм, әмма Тукай турында язылганнарны, мәкаләләрне укып барам, Тукай турында тирәнтен беләм. Әлеге хәлләрне дә беләм, кызыксынам. Казан татарларының 1552 елдан соң күргән золым һәм әлегәчә кадәр бу фаига заман татарларына ничек тәэсир иткәнен дә беләм. Бу тема күтәрелсә, йөрәгем әрни. Дәүләтләре имерелгәннән соң, басып алганнан соң, Казан татарлары кебек золым күргән башка төрки халык юк чынында. Дин мәсәләсендә бу кадәр басым күреп тә диннәрен дә, милләтен дә саклап калган башка халык юк. Каршы торырлык көч табылган һәм халык Габдулла Тукай кебек шагыйрь тудырган. Могиза. ""Туган тел"" шигырен алыйк. Төркиядә ана теле турында шигырь юк, әмма Казанда яшәп Тукай тел юкка чыкса, халык та юкка чыгачагын сизеп язган. Зүһәл Юксәл фикеренчә, Казан татарлары төрки халыклар арасында зур мәдәни һәм милли кыйммәтләре булган халык, әлеге вакытта баскынлыкта яшәсә дә, көрәшергә тырыша. Ул татарлар бәйсезлек казангач, төрки дөньяда бик зур үзгәрешләр булачагына ышанам, диде Азатлыкка. Галимә Илаһә Корбан Әнкараның Хаи Бәйрәм Вәли университетында студентларга азәрбайан һәм урыс теленә өйрәтә. Аның фикеренчә, Тукай кебек көрәшче шагыйрьләр тыныч тормышта яки посып утырганда могиза белән барлыкка килә алмый. Килсә дә, аның кыйммәте булмый. Төрки дөньяны берләштергән гысъянчы шәхесләр көрәш барганда гына барлыкка килә ала, дип фикерләре белән уртаклашты. — Оятыма каршы, Тукай турында берни белмим булып чыкты, конференциядәге чыгышларны тыңлагач гаәпләндем. Беренчедән, никадәр авыр тормыш кичергән бу шәхес һәм никадәр күп эшләр башкара алганына шаккатым. Икенчедән, аның туган теленә карата мөнәсәбәте хисләндерде, канатландырды. Татар теле Русия империясе вакытында да ятим бала кебек иде, әле дә татарларның тел мәсьәләсе хәл ителмәде, — диде ул. — Татар белән азәрбайанлыларның тарихы уртак. Әле татар кичергән проблемнар безгә бик таныш. Без уздык ул юлны. Русия империясендә, ә бүген Русия империячел амбицияләр белән яши, урыс булмаган милләтләр үзләрен ничек хис иткәнен яхшы беләбез. Тукай кебек шәхесләр көрәш вакытында гына барлыкка килә ала. Могиза белән демократия дә урнашмас. Аны яулап алырга туры килә. Казан татарлары да дәүләтчелеген торгызырлар, телен, динен саклап кына түгел, үстерер дип ышанам. Казакъстанның аек шәһәреннән килеп укучыомасотлан Фаруксүзләренчә, аңа Тукай шәхесе балачактан ук таныш. аек шәһәре Тукай, татарлар белән тыгыз бәйләнгән шәһәр. аекта мөгаллим Мотыйгулла Төхвәтуллин йортында Тукай музее бар, Тукай эшләгән типография бинасы исән, татарлар төзегән Кызыл мәчет тә бар, 2003 елда Тукайга куелган һәйкәл дә бар, аның исемендәге урам да бар. Болар барысы да аек шәһәренең татар бистәсендә урнашкан. омасолтан Фарук төрек телен, әдәбиятын өйрәнә. Ул татарча сөйләшергә тырыша, өйрәнә. Ул конференциядән соң үз фикерләре белән уртаклашты. — Тукай белән балачактан танышмын. аекта аны һәр кеше белә дип саныйм. Тукай безнең шәһәрдә 12 ел яшәгән. Тукай казакълар өчен бөек шагыйрь, без аны бик ихтирам итәбез. Әле дә таныйлар, рәхмәт белән искә алалар. Мин Әнкарага килгәнче Казакъстанда укыдым. Һуманитар университетта аны өйрәнәләр. Тукай төрки халыклар өчен кадерле шәхес, аны университет кысалырыннан чыгарырга кирәк, дип саныйм, чөнки кайчандыр ул әйткән фикерләр әле дә актуаль, мөһим. Китап кешесе генә булып калмасын иде ул, идеяләре, көрәшергә өндәүләре бүген дә яшәргә тиеш, — диде ул. Аның фикеренчә, Тукайга багышланган конференцияләрдән тыш төрки дөньяны берләштергән шәхесләргә багышланган нәфис һәм документаль фильмнар да файдалы булачак. Төркиядә киң әмәгатьчелектән Тукай кем ул дип сорасаң, белүче табылмас, әмма зыялылар, галим-голәмә арасында аны танучылар шактый дип аңлатты Роза Корбан Азатлыкка. Аның фикеренчә, иң мөһиме — татарның үзенә Тукай кадерле булырга тиеш, төрекләрдән аны белүне таләп итү дөрес түгел. — Төркиянең академик мохитендә Тукай белән кызыксыну бар, иң күп эшләүче галимә ул Фатыйма Өзкандип саныйм. Ул татар шәхесләрен күп белә. Тәремә иткән әсреләре шактый, шәкертләренең бер өлеше татар әдәбияты белән кызыксына. Шуңа мин аны татарларны танытуга зур өлеш керткән төрек кешесе дип кабул итәм, — ди Роза Корбан. — Төркиягә беренче килеп урнашучылар гел Тукайны яратып искә алган, һәрвакыт Тукай аларның күңел түрендә булган. Төркиядә татарлар чыгарган ""Казан"" журналында да Тукай турында даими мәкаләләр чыгып барган. Татар мөһаирләре кая китсә дә юлга чыкканда үзләре белән ике китап алган була. Китапның берсе Коръән була, икенчесе — Тукай шигырьләре. Моны мәрхүмә татар мөһаире Сәйдә Агишсөйли торган иде. Тукайны белмәгән татар булмаган. Япониядә, Кытайда эшләгән татар мәктәпләрендә яхшы укучыларга бүләкләр бирә торган гадәт булган. Иң зур бүләк — Тукай китабы. Бу кыйммәтле һәм кадерле бүләк булып саналган. Кызганычка, Төркиягә килеп урнашкан татарларның дәвамчылары телне дә онытып бара, алар Тукай белән дә кызыксынмый. Мин аерып Әнкара татарлары турында әйтәм. Монда татарларның үзәге бар, анда тупланган азмы-күпме татарлар бар. Әмма алар бу фәнни конференциягә дә килмәде, элекке елларны татар үзәгенә терәлеп торган Тукай һәйкәле янында узган шигырь бәйрәмнәренә дә чыкмады. Килмиләр. Менә бу татарның Тукайга мөнәсәбәтенең күрсәткече. Роза Корбан сүзләренчә, быел Әнкарада 26 апрель — Тукайның туган көненә багышланган башка бернинди дә чара уздырылмый. Моңа кадәр Төркия башкаласында урнаштырылган шагыйрь һәйкәле янына ыелып шигырь бәйрәмнәре уздырылган, чәчәкләр кую тантанасы узган. Быел Әнкарада андый чаралар турында ишетелми. Шулай да, бүген Антальяда шигырь бәйрәме уза, ә 27 апрель Истанбулдагы татарлар Габдулла Тукай һәйкәленә башта чәчәкләр салу чарасын оештыра, аннары Татар мәдәнияте өендә татарча шигырь бәйременә ыела. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Төркиядә Тукайны искә алдылар, татар теле мәсьәләсе дә күтәрелде",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],7,Төркиә,9383,https://www.azatliq.org/a/torkiyada-tuqayni-iska-aldilar/32920472.html,2024-04-26T00:00:20+03:00
"Республикала атайҙар өсөн социаль һәм страховка түләүҙәре хаҡында: Бала тыуғанда бер тапҡыр бирелә торған пособие. Әгәр ата-әсәнең икеһе лә эшләй йәки эшһеҙ икән, улар үҙҙәре пособиеға кемдең ғариза яҙасағын хәл итергә тейеш. Атай кеше генә эшләһә, аҡса уға түләнә. Республикала сумма район коэффициенты менән бергә 30,9 мең һум тәшкил итә. 2024 йылда 4 меңдән ашыу ир-егет пособие алған.",Атайҙарға.,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Төрлө,388,https://henek.info/articles/+++-/2025-03-29/atay-ar-a-4176530,2025-03-29T09:00:00+00:00
"Евразия ғилми-белем биреү үҙәге – Вуз-ара студенттар кампусы резиденты, Өфө дәүләт нефть техник университеты яңы транспорт сараларын һынау өсөн интеллектуаль борт регистраторын булдыра. Проект Өҫтөнлөк-2030 сиктәрендә Газпром һәм Кам АЗ менән берлектә тормошҡа ашырыла һәм санкциялар индерелгәндән һуң ҡулланылмай ҡалған ҡорамалдарҙы импортты алмаштырыуға йүнәлтелгән. Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газсәнәғәтендәһәм төҙөлөштәерөҫтө транспортынфайҙаланыукафедраһығалимдарыпрограмма-аппараткомплексынэшләй, ул сит ил аналогтарынан ике-өс тапҡырға арзаныраҡ буласаҡ һәм һынау һөҙөмтәләрен тиҙерәк анализларға һәм техника конструкцияһын төҙәтергә мөмкинлек бирәсәк. –Транспорт тармағы өсөн техниканы проектлауҙан алып баҙарға сығарыуға тиклем циклды ҡыҫҡартыу мөһим. Бындайтеркәүсеузелдарҙың эшен датчик сигналдары буйынса оператив баһаларға һәм инженерлыҡ ҡарарҙарын тиҙерәк ҡабул итергә ярҙам итә – был сифатҡа, ышаныслылыҡҡа һәм хәүефһеҙлеккә туранан-тура йоғонто яһай, – тип эшләнмәнең мөһимлеген билдәләне Башҡортостан Республикаһы транспорт һәм юл хужалығы министрының беренсе урынбаҫары Виктор Жульков. Мәғлүмәттәрҙеанализлауөсөн машиналар өйрәнеү һәм яһалма интеллект нигеҙендә махсус программа тәьминәте эшләнә. Ул ҙур мәғлүмәт күләмдәрен эшкәртергә ярҙам итә һәм эшкәртеү ваҡытын һиҙелерлек ҡыҫҡарта. –Ҡоролмабыҙҙың үҙенсәлеге шунда: ул двигателдәге детонация процестарын асыҡлай, двигателдең һәм башҡа мехатрон системаларҙың эш параметрҙарын оҙаҡ теркәй ала. Тағы бер өҫтөнлөгө – транспорт сараһы архитектураһына интеграцияланыу һәм автомобилдең һанлы селтәре мәғлүмәттәрен һәм һынаусы датчиктарҙың сигналдарын синхрон теркәү һәләте, – ти проект етәксеһе, Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газ сәнәғәтендә һәм төҙөлөштә ер өҫтө транспортынфайҙаланыукафедра мөдире Сергей Кинев. Эшкәртеүселәрәйтеүенсә, Рәсәйҙә етештерелгән бындай автономлы теркәүселәр әлегә юҡ. Беҙҙең илгә импорт теркәүселәр хәҙер килтерелмәй, өҫтәүенә улар бик ҡиммәт. ӨДНТУғалимдарыҡиммәте буйынса күпкә арзаныраҡ һәм мөмкин тиклем Рәсәй компоненттарынан етештереләсәк ҡоролма эшләргә тырыша. Тикшеренеүселәрмакетөлгөһөнйыйып, уның эшсәнлеген тикшерә. Параллельрәүештә программалаусылар командаһы эшләйбашлаясаҡ. Уғаиҫәпләү техникаһы һәм инженер кибернетикаһы кафедраһыстуденттарынйәлепитеү планлаштырыла. – Беҙ ватан автотранспортын эшләүселәргә һәм етештереүселәргә тиҙ арала һөҙөмтә алырға мөмкинлек биргән уңайлы ҡорал тәҡдим итергә теләйбеҙ. Беҙҙең ҡоролмаменән ошо өлкәлә ҡулланылған сит ил регистраторыналмаштырырғамөмкин, – ти проектта төп ҡатнашыусыларҙың береһе Өфө дәүләт нефть техник университетының Нефть һәм газ сәнәғәтендә һәм төҙөлөштә ер өҫтө транспортынфайҙаланыукафедраһы доценты Данир Шәмсетдинов. Бортрегистраторыныңҙур маҡсатлы аудиторияһы бар: тәгәрмәсле транспорт сараларын етештереүселәр һәм эшләүселәр, ғилми-тикшеренеү институттары, юғары уҡыу йорттары, хатта спортсы-автоуҙышсылар. Команда үҙ ихтыяждары өсөн эшләгән һәм патентланған сигнал генераторы автомобиль диагностикаһы белгестәрен ҡыҙыҡһындыра. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Президент Владимир Путин ҡушыуы буйынса Рәсәйҙә заманса кампустар селтәре булдырыла. 2030 йылға илдә 25 кампустан торған йондоҙлоҡ барлыҡҡа килергә тейеш. Был йүнәлеш буйынса эште Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте һәм Рәсәй Мәғариф һәм Фән Министрлығы алып бара. Әлеге ваҡытта Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) ярҙамында 24 ошондай студент ҡаласығы проекты әҙерләнә һәм төҙөлә. 2036 йылға кампустар һаны 40-ҡа тиклем артасаҡ. Башҡортостан заманса кампустар селтәрен булдырыу буйынса федераль проект тормошҡа ашырылған Рәсәйҙең пилот төбәктәренең береһе булды. Өфөлә Евразия фәнни-белем биреү үҙәгенең Вуз-ара студенттар кампусының беренсе сираты 2024 йылдың февралендә асылды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңы ҡоролма сит ил аналогтарынан ике-өс тапҡырға арзаныраҡ буласаҡ,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[0 0 1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 0 0],9,Иҡтисад,3883,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-21/ya-y-orolma-sit-il-analogtarynan-ike-s-tap-yr-a-arzanyra-bulasa-4516409,2025-12-21T21:00:00+00:00
"Бөгөн танылған шағир, яҙыусы, композитор, журналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Фәтих Кәрим исемендәге әҙәби премия лауреаты, сәнғәт өлкәһендә ""Алтын барыҫ"", ""Гәлсәр һандуғас"" премиялары эйәһе, меңдән ашыу йырҙар авторы Рәмил Сурағолов ҙур концерт ойоштора! Йыр моң, шиғыр яратыусыларҙы көтөп ҡалабыҙ! Рәхим итегеҙ! Инеү бушлай.",Бик шәп концерт көтөлә!,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 0],5,Мәҙәниәт,403,https://shonkar.com/news/culture/2025-06-26/bik-sh-p-kontsert-k-t-l-4291543,2025-06-26T13:23:00+00:00
"Балалар синыф етәкселәре, технология уҡытыусылары ярҙамында үләндәрҙе үҙҙәре йыйып киптергән. Үләндәр ҡатнашмаһына ҡара сәй ҙә өҫтәгәндәр. Бик тәмле, хуш еҫле, шифалы сәй килеп сыҡҡан. Технология уҡытыусыһы сәйҙе зип-ҡаптарға тултырырға өйрәткән. Сәйле ҡаптарҙың һауаһын һурҙырып вакуумлағандар. Бөтәһе 1200 ҡап хасил булған. Йәштәр һәм балалар милли проектының Беҙ бергә федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үткән сара МХО яугирҙәренә балаларҙың ҡулынан килгән тиклем ярҙамы булып тора. Был сара  ирекмәнлек хәрәкәтен үҫтерергә һәм балаларҙа патриотизм, ярҙамсыллыҡ, изгелек һәм йомартлыҡ кеүек мөһим сифаттарҙы тәрбиәләргә ярҙамлаша, – ти синыф етәксеһе Лилиә Әбүбәкирова. Сығанаҡ: Мәсетле районы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",Мәсетле уҡыусылары яугирҙәргә үлән сәйе әҙерләгән,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,742,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-29/m-setle-u-yusylary-yaugir-rg-l-n-s-ye-erl-g-n-4486582,2025-11-29T15:26:00+00:00
"Төштә генә булһа ла осраштыҡ. Тәүге мөхәббәт. Эххх! Белгән булһам икән! .. Тәүге мөхәббәтем минең ғүмерлек һыҙланыуым, уйҙарым, күңел әрнеүе булырын. Мәктәптә уҡығанда бер ҡыҙ артынан йүгерҙем. Йүгерҙем тип, ул ҡыҙға үлеп ғашиҡ булғайным. Унан башҡа бер ҡыҙҙы ла, бер ҡасан да ярата алмаҫмын кеүек тойолдо. Мәктәпте уҡып бөтөп, мин әрме сафына юлландым, ә яратҡан ҡыҙым юғары уҡыу йортона инде. Хаттар алыштыҡ. Ҡайнар мөхәббәт хаттары. Бер йылдан һуң ҡапыл һөйгәнемдең хаттары килеүҙән туҡтаны. Уның сәбәбен мин һуңлап ҡына белдем. Уныһын яҙып тормайым. Йөрәк яраларымды яңынан яңыртҡым килмәй. Һөйгән ҡыҙым менән артабан аралашыу мөмкин түгел ине. Күңел төшөнкөлөгөнә бирелеп, ҡайғырып йөрөгәндә йыраҡ яҡтарға уҡырға сығып китергә булдым. Камчатка университетында дәртләнеп уҡый башланым. Спортсымын. Уҡыу ҙа шәп бара. Һынатмайым. Яңы кешеләр менән аралашыу йөрәк яраларын бер аҙ баҫты һымаҡ. Ул замандарға хәҙер инде күп кенә йылдар үтеп китте. Тик тәүге мөхәббәтемде яратҡан кеүек башҡа ҡыҙҙы һөйә алманым. Ләкин ҡайғырырға түгел. Йәшәләһе ғүмер алда әле! Яңыраҡ тәүге мөхәббәтем төшкә керҙе. Һағынышып, ҡосаҡлаштыҡ. Имеш, беҙҙең аралар һыуынмаған әле. Йәнәһе, ул мине һаман да ярата икән. Был турала ишеткәс, мин дә тотлоға-тотлоға үҙемдең дә йылдар буйы уны онота алмағанлығымды белдерҙем. Күңелгә рәхәт булып китте. Был осрашыу ләззәте - барыһы ла өндә кеүек булды. Йәл. Шул саҡ йоҡонан уянып киттем. Айбулат М. Петропавловск-Камчатский.",Төштә генә булһа ла осраштыҡ.,['Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Сер,1443,https://amanat.su/articles/m-gelek-ser/2024-10-30/t-sht-gen-bul-a-la-osrashty-3989838,2024-10-30T13:49:00+00:00
"Республикабыҙ һәләттәргә бар. Шундай дәртле, талантлы уҙамандарҙың береһе - Сөйөшев Мөхтәр Мөхөтдин улы. Ул Баймаҡ районы Абҙаҡ ауылында тыуған. Һөнәре буйынса төҙөүсе. Ирәндек совхозында өлкән прораб булып эшләгән. Ремтөҙөлөш-5тә прораб. Сибай ҡалаһында Шахтатөҙөлөштә участка етәксеһе булған. Үҙгәртеп ҡороу башланғас, төҙөлөш кооперативы рәйесе булып хеҙмәт иткән. Әле хаҡлы ялда. Өфө ҡалаһында йәшәй. Йәш саҡтан йыр, бейеугә ғашиҡ. Районда 1973 йылдан 1977 йылға тиклем үҙэшмәкәр коллективтарҙа әүҙем ҡатнашҡан. Бейеүсе-солист булған. Өфөгә килгәс, Юлай Уҙәнбаев осрап, Ауаз фольклор ансамбленә саҡыра. Шул ваҡыттан алып, бына инде биш йыл  шул ансамблдә йырлап, бейеп йөрөй. Йыр буйынса төрлө конкурстарҙа ҡатнаша. Ашҡаҙар моңдарында, Туймазыла Оҙон көйҙә, Сал ҡылған моңдарында 3 дәрәжә диплом яулаған. Салауат районында Хәбир Ғәлимов исемендәге онлайн-конкурста башҡорт халыҡ йыры Буранбайҙы йырлап, 1-се урын яулаған. Мөхтәр Сөйөшөвтөң тағы ла бер һәләте: йырҙар ижад итеү. Һүҙҙәрен дә, көйөн дә үҙе яҙа. Һеҙҙең иғтибарығыҙға мәрхүм ҡатынына арнап яҙған йырын тәҡдим итәбеҙ. Хәләл ефете тере сағында Яҡутов паркы буйлап бергә үткән юлдарҙа йөрөгән мәлдә башына моңло бер көй килә. Мөхтәр Сөйөшев уны шиғри юлдарға һалып, ошо йырҙы ижад итә.  Эҙҙәрең тип атала. . Эҙҙәрең тип атала. Рәхәтләнеп тыңлағыҙ. Фотола: Мөхтәр Сөйөшев ""Ашҡаҙар моңдары"" конкурсында.",Һәләтле уҙаман,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Ирҙәр,1364,https://bashkizi.ru/articles/ir-r-e-a-yldary/2025-09-16/l-tle-u-aman-4390432,2025-09-16T16:25:00+00:00
"Олимпиада «Я – профессионал» проходит по 10 направлениям подготовки – агропромышленный комплекс, пищевые технологии, вооружение и военная техника, естественные, инженерные науки и технологии, искусство, гуманитарные, компьютерные, педагогические и социально-экономические науки, физическая культура, медицина и здравоохранение. В этом году отборочный этап олимпиады пройдет с 15 ноября по 1 декабря, а финальный тур – с февраля по апрель 2025 года. Победители олимпиады смогут претендовать на льготы при поступлении в ведущие вузы страны и стажировки в крупных российских компаниях. Для медалистов предусмотрены денежные премии. По итогам сезона олимпиады «Я — профессионал» золотым медалистом из Башкортостана стал студент УГНТУ Эмиль Шарафутдинов. Он набрал 175 баллов и по направлению «Химическая технология» завоевал золотую медаль. Всего в заключительном этапе сезона олимпиады приняло участие 32 тысячи человек из разных регионов России. Вручено 3872 диплома, из них 37 дипломантов и 4 медалиста из Башкортостана. Напомним, Всероссийская олимпиада «Я – профессионал» – один из флагманских проектов президентской платформы «Россия – страна возможностей», которая проводится при поддержке Министерства науки и высшего образования России. Цель проекта – помочь талантливым студентам разных специальностей проявить себя и продолжить обучение в ведущих вузах страны или начать карьеру в крупной компании.",Студентов Башкортостана приглашают на Всероссийскую олимпиаду «Я – профессионал»,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0],7,Файҙалы эштәр,1405,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-30/studentov-bashkortostana-priglashayut-na-vserossiyskuyu-olimpiadu-ya-professional-3989329,2024-10-30T11:46:00+00:00
"Телем минең берәү! – Әсә теле – ул берәү! Онотма һөйләшергә, Ҡайһы ғына ваҡытта ла Башҡортса өндәшергә! Рус, инглиз телдәрен дә Тырышып өйрәнермен. Тик үҙ телемдә мин һәр саҡ Ихласлап һөйләшермен! Йәшә, минең көслө телем, Һин бит беҙҙе йәшәтәһең. Илемде яратырға Күңелдә нур уйнатаһың! Ислам ШӘРИПОВ, Бөрйән районының Яуымбай  мәктәбе уҡыусыһы. Тыуған ауылым Тауҙар уратып алған Минең тыуған ауылымды. Төҙөк, яңы йорттары – Яратам Килдеғолдо. Килдеғол тигән бабай Ауылға нигеҙ һалған. Тәбиғәте матур, йәмле Һине күреп кем туйған? Гел генә һағынып ҡайтам Ожмах иле – ауылымды. Мәңге йәшә һин шулай, Бирешмә ел-дауылға! Гөлиә Билалова, Бөрйән районының Килдеғол мәктәбе уҡыусыһы. ""Аманат""ым — дуҫым Дуҫлаштым һинең менән Кескәй генә сағымдан. Уҡырға ла, яҙырға ла Белмәй инем ул саҡта. Эштән ҡайтҡан әсәйемдең Уҡығанын көтә инем. Яратҡан журналым «Аманат» — Минең өсөн һин ҡанат! Тоғро дуҫым, юлдашым, Ышаныслы серҙәшем. Илемә һәм телемә Һүнмәҫ һөйөү уяттың. Маҡсатлы йәшәргә, Бейектәргә үрләргә, Яҡшы кеше булырға Өйрәттең һин, «Аманат»! Киләсәге яҡты булһын Яратҡан журналымдың! Түҙемһеҙләнеп көтөп, Дуҫтарың уҡып торһон! Урал Хәлитов, Өфө районының Миловка мәктәбе уҡыусыһы. Ҡурай Эй, серле ҡурай, Һин хисле ҡурай. Һинән сыҡҡан моң Донъяны урай. Башҡортҡа һәр саҡ Юлдаш булғанһың. Яу яланында Көс, дәрт биргәнһең. Илаһи моңдарың Гел алға әйҙәй. Ауыр саҡтарҙа Күңелде арбай. Ғәлинур Науразбаев, Бөрйән районының Байназар мәктәбе уҡыусыһы. Өләсәйем Өләсәйем йырҙар тыңлай, Башҡорт халыҡ йырҙарын. Һин дә ишет, тыңла, бел, ти, Тыуған телдең көйҙәрен. Оҫта итеп бәйләм бәйләй, Бармаҡтары һис талмай. Беҙҙең ҡул-аяҡтарҙы, Ул һыуыҡтарҙан һаҡлай. Лилиә ФАХРАЗОВА, Туймазы районының Серафимовка мәктәбе уҡыусыһы. ""Минең уҡытыусым"", Рәмис Әлимбәков һүрәте. Ауырғазы районының Талбазы ауылы.",Сентябрь һанының шиғриәт бәйгеһе,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1 0],7,Ижад,1782,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-09-18/sentyabr-anyny-shi-ri-t-b-yge-e-4413083,2025-09-18T09:25:00+00:00
"После окончания Башкирского государственного университета физико-математического факультета Венер Саитович свою трудовую деятельность начал в Первушинской школе учителем математики и физики, затем его назначили директором данной школы. Более 20 лет он руководил педагогическим коллективом, большое внимание уделял укреплению материальной базы и педагогического потенциала школы. Школа была в числе передовых учебных заведений района. Грамотного и трудолюбивого Венера Саитовича пригласили работать директором Кушнаренковского многопрофильного профессионального колледжа. Более 20 лет Венер Саитович руководит коллективом колледжа. Данное учебное заведение занимает ведущее место среди средне-специальных учебных заведений республики. Колледж готовит специалистов необходимых для развития эксномики республики по специальностям: преподавание в начальных классах, информатика, родной язык и литература, дошкольное образование, коррекция педагогов в начальном образовании, информационные системы и программирование, геофизические методы поисков и разведки месторождений полезных ископаемых, информационная безопасность телекоммуникационных систем, графический дизайн, сестринское дело, пожарная безопасность, правоохранительная деятельность, бурение нефтяных и газовых скважин, разработка и эксплуатация нефтяных и газовых месторождений и другие. Кроме того имеется профессиональное обучение, дополнительное образование детей и взрослых. Сегодня в колледже обучаются юноши и девушки из 30 районов республики, а также из Республики Тыва, Оренбургской, Пермской, Челябинской и других областей. Более 800 человек обучается по различным специальностям по очной и заочной формам обучения на бюджетной и внебюджетной основе. Обучение ведётся в 39 аудиториях, оснащёнными мультимедийными проекторами и компьютерами с выходом в интернет. В колледже работают высококвалифицированные преподаватели. Все они имеют соответствующее образование и опыт работы. Занятия проходят на достойном уровне, студенты колледжа являются победителями различных конкурсов, соревнований. Большое внимание уделяется патриотическому воспитанию молодёжи. По инициативе Венера Саитовича, колледжу присвоено имя выпускника участника Великой Отечественной войны, участника движения сопротивления, командира партизанского движения Мурзина Даяна Баяновича. Венер Саитовича за достойный вклад в развитие образования республики награждён почётным званием «Заслуженный учитель республики Башкортостан», «Отличник образования Республики Башкортостан», «Почётный работник среднего профессионального образования Российской Федерации», многочисленными почётными грамотами и благодарственными письмами вышестоящих организаций. Венер Саитович хороший семьянин. Супруга Гульчира Фабарисовна – учитель физики и математики в средней образовательной школе с. Первушино. Они воспитали двух прекрасных сыновей. Старший сын –кандидат наук, преподаёт в ВУЗе, второй сын – заместитель начальника Уфанефтехимзавод. Глава Республики Башкортостан Р. Ф. Хабиров  супругам Ахмеровым вручил медаль «За любовь и верность». Венер Саитович порядочный, доброжелательной, грамотный, требовательный руководитель. Он пользуется большим авторитетом среди коллег, принимает активное участие в общественной жизни района. «Мы много лет работаем вместе и могу с уверенностью сказать, что он  – человек с большой буквы. Его преданность своему делу, забота о студентах и преподавателях, его умение видеть перспективу – все это вызывает искреннее уважение. Мы уверены, что впереди у нас ещё много совместных достижений и свершений под его мудрым руководством! » - сказала заместитель директора по воспитательной работе. Р. Н. Ахметова. «Под руководством Ахмерова В. С. наш колледж развивается и процветает. Он всегда открыт для новых идей и готов поддерживать инновационные проекты. Он не только отличный руководитель, но и замечательный человек, с которым приятно работать и общаться. Он умеет вдохновлять и мотивировать нас на новые свершения. С юбилеем, уважаемый директор» – поделился мнением Т. Д. Ахияруллин, преподаватель кафедры нефтегазового дела. Директор Туймазинского педагогического колледжа А. М. Казаков отметил: «Мы с Вами уже много лет трудимся в непростой, но такой важной системе среднего профессионального образования. Уверен, что за колледжами, за подготовкой квалифицированных специалистов – будущее нашей страны! И я уверен, что именно такие руководители, как Венер Саитович, способны вдохновлять и вести за собой коллектив, создавать ту самую атмосферу, в которой рождаются новые идеи и реализуются самые смелые проекты. Ведь колледж – это не просто учебное заведение, это кузница кадров, место, где молодые люди получают не только знания, но и путёвку в жизнь. Желаю Вам, Венер Саитович, крепкого здоровья, неиссякаемой энергии, новых интересных проектов и, конечно же, благодарных выпускников, которые будут прославлять Ваш колледж своими достижениями. Пусть каждый день приносит Вам радость и удовлетворение от проделанной работы, а поддержка близких и коллег помогает преодолевать любые трудности. Пусть твоя семья будет надёжным тылом, а внуки приносят радость». Ректор  Института развития образования Республики Башкортостан А. С. Гаязов как отметил, что Венер Саитович один из тех прогрессивных руководителей современного образования, который думает далеко вперёд, строит планы и идёт целенаправленно к решению поставленной задачи. Это видно на примере развития многопрофильного колледжа. Колледж из «однопрофильного» стал многопрофильным, что расширило возможности для молодёжи получать специальности. В этом ключевая роль директора. С юбилеем вас, Венер Саитович. Желаем всего наилучшего и исполнения желаний, процветания колледжа и личности руководителя». Венер Саитович Ахмеров – это человек, который своим примером доказывает, что успех приходит к тем, кто любит свою работу, верит в свои силы и не боится трудностей. Он – гордость Кушнаренковского района и пример для подражания для молодых педагогов. Грамотный и требовательный руководитель колледжа. Его энергия и энтузиазм заразительны, а его преданность делу вызывает искреннее уважение. Благодаря таким людям, как Венер Саитович Ахмеров, система образования в Республике Башкортостан продолжает развиваться и совершенствоваться, обеспечивая будущее поколение квалифицированными специалистами и достойными гражданами своей страны.",Грамотный и требовательный руководитель колледжа,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Мәғариф,6342,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-07-31/gramotnyy-i-trebovatelnyy-rukovoditel-kolledzha-4509652,2025-07-31T12:42:00+00:00
"Унан Абдрахман исемле ул ҡала. «Атанан күргән уҡ юнған» тигәндәй, Абдрахман үткер һүҙле, үҙе йырсы ла, ҡурайсы ла була. Был егет атаһына ҡарағанда ла шәберәк булмаҡсы, тик уны уҡырға ебәрергә кәрәк, тиешкәндәр ил ҡарттары. Шул маҡсат менән уҡытып ҡайтарып, үҙ ырыуҙарына кантон итәләр. Атаһы шикелле, үҙ ырыуын, туған-тыумасаһын Абдрахман ҡанат аҫтына ала. Мөмкин булғанда егеттәрҙе әрме хеҙмәтенән, бәләгә тарығандарҙы төрмә ҡурҡынысынан ҡотҡарып алып ҡалған. Һәр төрлө яһаҡтарҙы еңеләйткән. Абдрахман үҙ ырыуындағы иң һылыу ҡыҙға өйләнә, әммә, бала-сағалары булмағас, икенсе мәртәбә кәләш әйттерә, унан да бала булмағас, өсәүләп татыу ғына йәшәп китәләр. Йылдар үтеү менән кантондың дошмандары, ялған дәлилдәр менән ғәйепләп, уның өҫтөнән юғарыға ҡағыҙ ебәрәләр. Оҙаҡ та үтмәй, түрә-ләр килеп төшә. Уның эштәрен тикшерә башлайҙар. Абдрахман, был ялған бәләнән ҡотола алмаҫын белеп, дошман ҡулына бирелгәнсе, үҙ-үҙен һәләк итмәксе була. Өйөнә ҡайта ла: «Аш-һыу әҙерләгеҙ, мин ҡунаҡтарҙы алып ҡайтам», - ти. Тиҙҙән, ҡунаҡтар килеп, мәжлес башлана. Ошонда ул атаһының һәм үҙенең дуҫ тип йөрөгән кешеләренең дошман булыуын күрә. Уның хаҡында хаҡты ла, нахаҡты ла һөйләп бирәләр. Кире ҡағыр әмәл юҡ. Ҡунаҡтарҙы оҙатып бөткәс, ике ҡатынын ике яғына алып, тубыҡтарына таяндырып ултырта ла үҙе сығарған көйҙө ҡурайҙа моңло итеп уйнап ебәрә. Унан һуң ошо йырҙы йырлай: Ирәндеккәй тауҙың, ай, бүреһе, Күк һырт икән уның күбеһе. Дуҫ-иш тиеп йөрөгән, ай, дуҫтарҙың Дошман икән уларҙың күбеһе. Шул саҡ ҡатындары йырлай: Унарлы ла унар, ай, ун аҡыҡ, Тектерһәнә эйәр ҙә ҡашына. Булыр-булмаҫ дуҫҡа сер һөйләмә, Улар етер һинең дә башыңа. Унарлы ла унар, ай, ун аҡыҡ, Тектерһәнә эйәр ҙә ҡашына. Атам дуҫы, тиеп, сер һөйләмә, Улар етер һинең дә башыңа. Ошо йырҙарҙан һуң кантон ҡурайҙа уйнап, ҡатындарының әле береһен, әле икенсеһен бейетә-бейетә лә өс стаканға эсемлек һала. Үҙенә тигәненә, һиҙҙермәй генә, һыу һала. Ҡатындарын янына ултыртып: Унарлы ла унар ун аҡыҡты Тектерерҙәр эйәр ҙә ҡашына. Булыр-булмаҫ дуҫтарға сер һөйләнем, Улар етте минең дә башыма, - тип йырлай. Стакандағы эсемлекте эсеп ебәрәләр. Кантон шунда уҡ йән бирә. Һуңынан ҡатындары былай тип йырлайҙар: Егет кенә лә үлмәҫ, ай, булһа ине, Үлһә лә күмелмәҫ булһа ине. Аҡ һандыҡҡа ғына һалып ҡуйып, Һ ағынғанда күрергә булһа ине. Яҡын дуҫтары йырлайҙар: Унарлы ла һумлыҡ ун аҡыҡлы Эйәрең булыр, егет тә, ат булһа. Яҡын күргән дуҫтан яманы юҡ, Ауыр саҡта ла һиңә ят булһа. Унар ғына һумлыҡ, ай, ун аҡыҡ, Кәрәге юҡ эйәр ҙә ҡашына. Атам дуҫы, тиеп ышандың, кантон, Шул дуҫтарың етте лә башыңа. Шулай итеп, был моң, йырҙары менән, халыҡ араһында бик тиҙ таралып китә. (Кәрим Дияровтың Сал Уралдың моңдары китабынан)",Абдрахман йырының тарихы,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Дин,2665,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2022-11-11/abdrahman-yyryny-tarihy-3025975,2022-11-11T14:08:00+00:00
"Мәсетле районы хакимиәтендә махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы Игла һәм Матэз позывнойлы яугирҙәргә хәрби бурыстарын лайыҡлы үтәгәндәре һәм батырлыҡтары өсөн иҫтәлекле бүләктәр һәм яҡташтарының рәхмәт тулы хаттары тапшырылды. Матэз хәрби хеҙмәтте Вагнер шәхси хәрби компанияһында башлай һәм ҡаты яралана. Һауыҡҡандан һуң 2023 йылда Оборона министрлығы менән контракт төҙөй. Кесе лейтенант званиеһында взвод менән етәкселек итә. Батырлыҡ өсөн, Бахмутты алған өсөн миҙалдары менән наградлана. Игла Яңы Мишәр ауылы мәктәбен тамамлағандан һуң  медицина колледжына уҡырға инә, Сургутта оҙаҡ йылдар шәфҡәт туташы булып эшләй. 2022 йылда махсус хәрби операция башланыу менән хәрби комиссариатҡа мөрәжәғәт итә, әммә уны хеҙмәткә алмайҙар, сөнки йәше (48 йәш) билдәләнгән сиктән уҙған була. Сикләүҙәр үҙгәртелгәндән һуң теләгенә ирешә. Башҡортостандан 16 ҡатын-ҡыҙ  контракт төҙөгәйне, кемдер – ашнаҡсы, кемдер – санитарка, кемдер – медицина хеҙмәткәре. Бер кем дә иламай, бер кем дә зарланмай, үкенгәндәр ҙә юҡ. Фронтта ҡатын-ҡыҙҙар ир-атҡа ҡарағанда хатта түҙемлерәк, нығыраҡ та тиҙәр, – ти Игла. Бөгөн ул ялда, әммә күңеле менән шәфҡәт туташы хеҙмәттәштәре янында. Игла–  ике ҡыҙға әсәй. Өлкән ҡыҙы ла махсус хәрби операция зонаһында мәғлүмәт технологиялары буйынса белгес булараҡ хеҙмәт итә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Зарланған да, үкенгән дә бер кем юҡ",['Дин' 'Башҡортостан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Геройҙар,1395,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-01/zarlan-an-da-keng-n-d-ber-kem-yu-4529489,2026-01-01T20:15:00+00:00
"-Мин - һепертке! Әйе, әйе, бер ҙә яңылыш түгел- һепертке мин! Селектән бәйләнгән һепертке. Ҡай саҡ мин дә телгә килеп һөйләшә беләм ул! Бөгөн бүтән көндәгенән ҡарағанда күберәк һөйләйем, шикелле. Бынау аяҡ аҫтында йөрөгән әбей ҡарсыға кеүек, тағы ла мине әйләндерә тибеп китте. Миндә ни үсе барҙыр инде? Үҙ алдына һөйләнеп, һәр саҡ бер нимәгә ҡәнәғәт түгел. Көтеүгә ҡыуыр алдынан Фиалканы ла типкеләп тигәндәй сығарып ебәрҙе, бахыр малҡайҙы ниңә Фиалка тип ҡушҡан икән? Үҙе әйтә белмәһә лә: - Хыялка, хыялка, - тип саҡырған була бит әле, етмәһә. Эткә лә көн юҡ: ул бәйле торған урыны ла тар ғына, һирәк-мирәк кенә мин һепергеләп китәм уның бысрағын. Был көйөнсә үҙенең бысрағына үҙе болғанып тора шунда, көнө буйы: һыуыҡта ла, эҫелә лә тороп ҡара әле бәйле, аслы –туҡлы? Юха бесәйгә генә рәхәт, әҙер һөттө урлап эсә лә, китеп бара, берҙә генә сысҡан тотҡоһо килмәй ялҡауҙың, шунан әбей уны мине тотоп алып бәргеләй генә, мин ни, һуғылып өйрәнгәнгәме икән, ауыртыуҙы ла белмәйем. Тик көлкө килә: бесәйҙе бастырған саҡта, әбейҙән ниндәй генә тиргәү һүҙҙәре ишетмәйһең инде: инәңдең йыртыҡ бейәләйенән алып, ҡара ботинкаһы ла ҡалмай, көлә - көлә эс ауыртып китә! Ишек төбөндә көнө буйы торғансы шулай итеп ҡыбырлап алһам, бил яҙылып китә шул. Билде һыҡтыра бәйләһәләр ни булған инде? Тишек-тошоҡ ойоҡ менән, арлы - бирле итеп әбей урай ҙа ҡуя. Бабай тере саҡта, тимер сым менән тартырып ҡуя торғайны. Малайына ҡушһа һеперткене бәйлә тип, уныһы -эт ялҡауы, бәйләнем тип атаһын алдай! ? Хәҙер эҙләгәнен тапты, шикелле, ҡалала йәшәй, түбәгә сырт төкөрөп ята шунда. Ҡатыны - егәрле ауыл ҡыҙы! Ауылға килһә, мине дер һелкетеп ҡапҡа тирәһен һепреп сыға. Урамға ла сығып таҙартып ҡуя. Әбей тағы үтеп бара: типкеләп кенә үтмәһә ярар инее! Сериалын ҡарарға китте, хәҙер ""Морские дьяволы "" башлана. Иртәнсәктән төшкә хәтлем шуға әүрәп ултыра ул. Һуңынан «дьявол» булып килеп сыға, миңә лә өлөш индерә! Әллә нимәгә мине яратмай ул? Әбей өйгә кергәс, әтәс килә хәҙер «бандаһын» эйәртеп. Болдор өҫтөн тапарға, мине килеп соҡоғолап китмәйенсә, үстәре булмай! Миңә, йәнәһе, шәкәр һибеп ҡуйғандар? Ҡояш көн уртаһына тәгәрәне, мин әйткәнсә, эҫетте бөгөн дә. Машина туҡтаған тауыш ишетелде: ҡапҡа алдында таныш тауыштар сыҡты, эт тә быны ишетеп торғайны, ҡойроғон болғап кире ятты. Гөльямал әбейҙең малайы ҡайтып төштө, килене һәм ейәне менән. Ҡарсыҡ үҙе быны белмәй әле - дьяволдарына әүрәп ултыра бирә. Башта Мөдәрис үҙе атлап килә. Килә - килеп был да мине әйләндерә типте бит, әй! Әбей һымаҡ ҡына түгел - тос эләктерҙе бит, әй! Мин әллә ҡайҙа осоп барып төштөм. Был хәлде күреп торған малайы, йылмайып ҡарап торҙо. Әсәһе: - Вадим, чего стоишь? Быстрей домой заходи, - тимәйенсә. Уңған ҡатын - уңған инде! Мине, ипләп кенә, йомшаҡ ҡулдары менән күтәреп кире урыныма һөйәп тә ҡуйҙы. Өй эсенда сыр - сыу килешкән тауыш сыға, тәмле еҫтәр аңҡый ине. Әбей ейәненә яртыһы русса, яртыһы башҡортса әллә нимәләр һөйләй. Бер - ике сәғәттән былар тышҡа сыҡтылар, күмәкләшеп. Мөдәрис, баҙнатһыҙ ғына итеп, әсәһенә: - Ладно, мам! Беҙ оҙаҡ булмайбыҙ, туда и обратно, йәме? Иптәшем байрамға көтә. Вадим уже взрослый пацан, он не будет тебе помехой, тем более интернет ловит у вас в деревни! Всего на одну ночь, - тип һүҙен бөтөрҙө лә, мине ялтырап торған ботинкаһының осо менән төрткөләп ҡуйҙы. Килене: - Һау булып тор, ҡәйнәм, - тип, мөләйем генә, йылмайғандан һуң тышҡа ҡарай атланы. Бына кис тә етте. Тауыҡтар төнәне, эт үҙен үҙе урап йоҡоға талды, урамда кәртәһенә инеп бөтмәгән һыйырҙар ғына мөңрәшеп йөрөйҙәр. Кискелеккә бесәйгә һөт эләкмәне: әбей Фиалкаға быҙауын ҡушты, хәҙер ана утҡа баҫҡан шикелле йөрөй шунда! Унда барып һуғыла, бында барып һуғыла! Әбей ейәнен йоҡлатырға һала алманы: тегенеһе телефонында соҡоноуын хуп күрҙе! Бына ишек асылды, әбейҙең ейәне Вадим, яланаяҡ йүгереп килеп сыҡҡты ла, мин торған урынға саптыра башламаһынмы? Һаҫыҡ еҫ таралды, тын ала алмай башланым. Ғүмерҙә лә былай хәлгә ҡалғаным юҡ ине. Ҡала малайы мине бысрағы менән ҡойондорҙо, бер нимә лә булмағандай кире инеп китте. Ниндәй ғәрлек! Мине, таҙалыҡ яратҡан һеперткене, бысраҡҡа буянылар, хәҙер әбей күрһә, мине тышҡа сығарып бәрә бит инде! ? Мин уйлап та өлгөрмәнем, ишек асылды ла, Гөльямал әбей килеп сыҡты. Мөйөштәге хәлде күргәс, бер килке шаңҡып тора биргәс, мине эт янына алып атты. Эт йоҡлап ятҡан урынынан һиҫкәнеп килеп торҙо. Өйҙә әбейҙең ейәнен әрләгән тауыш сыға: - Һәперә, ахмаҡ, һепертке! - тип һуңғы һүҙҙе минең сығырымдан сығарҙы. Ниңә башҡа һүҙҙәргә ҡушып, һепертке тип әрләшә икән? Эт миңә ҡарап-ҡарап ҡуя: уйлайҙыр инде, көндөҙ булһа уйнатыр инем, - тип. Бар донъя йоҡоға талды! Тик мин генә йоҡлай алмайым, төнгө йондоҙҙарға ҡарап уйға баттым. Ниңә донъя улай ғәҙелһеҙ була икән? - тип. Минең дә тыуғандарым бар бит! Улар ҙа ошолай хәлдә йәшәмәй бит инде…Ҡалалағы тыуғандарымды семәрләп биҙәп ҡуялар хатта! Ҡаршылағы ике ҡатлы йорттоң хужаһы, үҙенең һеперткеһен магазин һабы менән һаплап ҡуйған хатта! Миңә уның һымаҡ һап ҡайҙа ул? Бабай үлгәндән бирле йүнле ҡайын һабында күргән юҡ әле. - Һепертке, һепертке! - тип әбейҙең ҡысҡырғаны ҡолаҡ төбөнөнән китмәне. Һепертке булыр алдынан, киң далаларҙа үҫтем бит мин! Бейек тау башында ла булдым. Киртләс-киртләс ҡаяларҙы ярҙым! Тамырым тәрән минең. Сәскә атҡан ваҡыттарым бигрәк тә матур бит! Янғын ваҡытында ла үлән янһа ла, мин янмайым! Хәлегеҙҙән килһә, минең бәйләмәмде һындырып ҡарағыҙ! ? Ниндәй көслө ҡуллы бабайҙа мине һындыра алмағас, берәмләп балта менән турай ине. Мин алыҫ ҡаҙаҡ далаларынан еребеҙҙе баҫып килгән Сынғыҙ ханды, Урта Азиянан килгән аҡһаҡ Тимурҙы ла күрҙем. Өҫтөмдән тыпытырҙап сабып йөрөгән Тарпан аттарын да күрҙем. Һай! Хәтәр замандар була торғайны шул. .Башҡорт халҡының нисек ошо ерҙә барлыҡҡа килеп, ошо ерҙә йәшәп, ошо ер өсөн көрәшеп, ерен бер кемгә лә бирмәгәнен дә күрҙем! Хәҙер илайым инде. Сыға килеп, ауыҙынан әсә һөтө кипмәгән бер маңҡа, һинең өстөңә һейеп торһон әле? Йәнем көйгәс әйтәм был һүҙҙәрҙе! Әбейе лә килешкән шул: - Һепертке! - тип үсекләшеп тора шунда! ? Уйланып ята торғас таң атты. Өй алдына машина килеп туҡтаны. Мөдәрис менән ҡатыны ҡапҡаға килеп инделәр. Уларҙы Гөльямал әбей ҡаршы алды. Әсәһенең йөҙөнә ҡарағас, малайы һиҙенде: -Что случилось, мам? - тип Мөдәрис һорап ҡуйҙы. - Анау һыҡыра малайың болдорҙоң мөйөшөнә саптырып ҡуйған төнөн! - Может, он испугался чего–нибудь? - тип Мөдәрис малайын яҡларға тырышты. - Ҡәйнәм, мин хәҙер йыуып алырмын, йәме! Һеҙ өйгә үтә тороғоҙ, - тип килене уңайһыҙланып тирә - яғына ҡарана башланы. Ҡотоҡ янына барып биҙрә менән һыу тултырып алғас, ситтә ятҡан мине күреп ҡалып, йомшаҡ ҡулдары менән мине эт янынан күтәреп алды ла, насар еҫте һиҙгәс, ул мине шул биҙрәләге һыуға тығып йыуырға тотондо. Һеҙ белһәгеҙ ине - мин ниндәй бәхетле һепертке икәнемде, матур ҡатындың йомшаҡ ҡулдары менән мине таҙа һыуға һалып йыуғанын! Тиҙәккә буялып бөткән һабымды ла һөртөп үткәс - мин хушымды юғалта яҙҙым! Минең яңынан йәшәгем килеп китте. Ҡалай яҡшы икән ул, таҙалыҡ һәм бөхтәлек! Бөтмәгән икән әле донъяла нескә күңелле, иҙге йәнле кешеләр! Өйгә ингәс ҡатын малайын саҡыртып алып, яғымлы ғына тауыш менән: -Улым, һин башҡа улай итмә, йәме? Ҡурҡһаң, өләсәйеңә булһа ла әйт. Ул һиңә сит кеше түгел бит, үҙеңдең өләсәйең. Аңланыңмы? -Аңланым, әсәй, - Вадим башҡортса әсәһенә яуап бирҙе. Малайҙарын алып ҡаланыҡылар ҡайтырға сыҡтылар. -Әсәй, мин һиңә яңы һепертке һатып алып килермен, йәме! - тип Мөдәрис машинаһы менән ҡуҙғалып китте… Миңә моңһоу булып ҡалды. Яңы һепертке һораған икән әбей! Яңы һепертке таҙа һеперә, - тиһәләр ҙә, мине лә һындыра алмаҫтар әле.",Һепертке монологы. Хикәйә. Марсель Хамматов,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 1],6,Хикәйә,7474,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-01-25/epertke-monology-hik-y-marsel-hammatov-3118931,2023-01-25T17:22:00+00:00
"Эта дата берёт своё начало с 1992 года, когда люди с ограниченными возможностями объединились в борьбе за равенство и уважение своих прав. Сегодня важно напомнить миру, что миллионы людей ежедневно сталкиваются с препятствиями в доступе к образованию, работе и инфраструктуре. Особенно актуально это звучит в условиях роста показателей инвалидности, связанных со старением населения и хроническими заболеваниями.",Сегодня в мире отмечают Международный день борьбы за права инвалидов,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,412,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-05/segodnya-v-mire-otmechayut-mezhdunarodnyy-den-borby-za-prava-invalidov-4225193,2025-05-05T15:13:00+00:00
"- Гөлбаныу китеп барған икән. – Уй, Аллам. Анау сабыйғынаһы ҡалайта инде. – Оҙаҡ йөрөй алмаҫ Зәкире. Баланы нисек итеп әсәйһеҙ көтмәк кәрәк? .. – Йөрөмәҫ, йөрөмәҫ яңғыҙы. Йөрөтмәҫбеҙ. Бөтә ауыл халҡы ҡайғылы хәбәрҙе ишетеп шаңҡығанда, шатлыҡтан Маһираның йөрәге дөпөлдәп, ауыҙынан килеп сыға яҙҙы. Бына бит, ниһайәт, уның да бәхет сәғәте һуҡты. Тиҙҙән үҙенең йәшлек мөхәббәте Зәкиргә яҙмышын бәйләйәсәк. Билләһи, бәйләйәсәк!",РӘНЙЕШ,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хикәйә,424,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-01-24/r-nyesh-4094188,2025-01-24T20:00:00+00:00
"Аделина ЗаһидуллинаУфа кызы, Русия такымында чыгыш ясаучы рапирачы Аделина Заһидуллина Токиодагы Олимпия уеннарында алтын медаль яулады. ""Олимпиада алтыны алу турында мин 10 яшьтән хыялландым"", диде ул уеннан соң Азатлыкка.29 июльдә иртән Аделина Инна Дериглазова, Лариса Коробейниковаһәм Марта Мартьяновабелән бергә рапира белән фехтованиеда 45:42 исәбе белән Америка такымын иңеп, финалга чыккан иде. Финалда алар Франция такымы белән очрашты. Нәтиәдә Русия рапирачы кызлары 45:34 исәбе белән иңде һәм алтын медальгә лаек булды. Бронзаны Италия алды. Аделина Заһидуллина 1993 елның 13 гыйнварында Уфада туган. Такымнар арасында беренчелектә ике тапкыр дөнья (2016, 2019) һәм Европа чемпионы (2016, 2019) булды, 2017 елда дөнья чемпионатының бронза бүләге иясе, шул ук елда Европа беренчелегендә көмеш алган. Русиянең атказанган спорт мастеры. Бүгенге көндә Аделина Русиянең хатын-кыз рапирачылар рейтингында икенче булып бара. Такымда шулай ук Казан кызы Марта Мартьянова та бар. Марта 1998 елның 1 декабрендә Казанда туган. Фехтованиегә Казанда, тренеры Елена Прохорова кул астында өйрәнә. Русия спорт мастеры. Халыкара беренчелекләрдә күп тапкырлар иңгән һәм призлы урыннар алган. Халыкара ярышларда Марта Татарстан исеменнән чыгыш ясый. Быелгы әйге Олимпиа уеннарында Токиода 29 татар спортчысыкатнаша, алар Русия һәм башка илләр исеменнән чыгыш ясый. Шуларның икесе – Русия такымыннан Виктор Миңнебаев(суга сикерү) һәм Юлия Кәримова(мылтыктан ату) Олимпиаданың бронза медальләренә лаек булдылар. Бүген шулай ук Башкортстан кызы Алсу Миназова ишкәкле слаломда (""каяк"") йөзеп ярышты һәм дөньяның иң көчле 30 спортчысы исемлегенә кереп, 14 нче урын алды. Бүген татарлар тагын берничә милләттәшенең Олимпиада чыгышларын күзәтә ала. Казакъстан өчен чыгыш ясаучы Илфат Абдуллинуктан атуда көчен сынаячак, Казан кызы Вероника Кудерметова(теннис) ярымфиналга чыгып, өченче урын өчен көрәшәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Уфадан Аделина Заһидуллина Олимпия чемпионы булды,['Спорт' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2136,https://www.azatliq.org/a/31383880.html,2021-07-29T12:21:47+00:00
"Президент России готов вести переговоры с Владимиром Зеленским, но есть юридические сложности, заявил пресс-секретарь Кремля Дмитрий Песков.",Путин готов вести переговоры с Зеленским — Кремль,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,140,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-02-19/putin-gotov-vesti-peregovory-s-zelenskim-kreml-4127323,2025-02-19T09:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук әйге аланнарда сүгенү сүзләре булган, ""яшерен мәгънә"" йөртүче ырларны һәм ""ят агентлар""ның ырларын уйнатырга ярамый. Татарстанның балалар аланнарында совет классикасын, ""Татаркино""ның заманча фильмнарын һәм гаилә кыйммәтләре, спорт, галәм турындагы заманча Русия фильмнары күрсәтергә тәкъдим ителгән. Бу хакта ""Бизнес ""га үсмерләрнең ялы өчен аваплы ""Лето"" республика үзәгендәсөйләгәннәр. Русия мәгариф министрлыгы киңәш иткән совет классикасы арасында ""Сугыш һәм тынычлык"", ""Тыныч Дон"" кебек мәктәптә укый торган китаплар нигезендә төшерелгән фильмнар да, ""Чучело"", ""Кечкенә Вера"" драмасы, ""Бриллиант кул"" комедиясе дә бар. Фильмнарның тулы исемлеге Русия мәдәният министрлыгы сайтынакуелган. Заманча фильмнар арасында гаилә кыйммәтләре турында, мәсәлән, былтыр чыккан ""Чебурашка"" фильмын күрсәтергә кушканнар. ""Татаркино""ның ""Әлдермештән Әлмәндәр""анимация фильмында караячаклар диелә. Элегрәк басма Татарстанның балалар аланнарында кайбер ырларның тыелуы турындаязган иде. Мәсәлән сүгенү сүзләре, ""яшерен мәгънә"" йөртүче ырларны һәм ""ят агентлар""ның ырларын уйнатырга ярамый. Балаларга Григорий Лепс, Динә Гарипова, Дима Билан, Хәния Фәрхи һәм башкаларны тыңлатырга тәкъдим итәләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда әйге аланнарда балаларга совет чоры һәм гаилә кыйммәтләре турындагы фильмнар күрсәтергә кушканнар,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[0 1 1 0 1 1 0 1 1 1 0 0 1 0],8,Яңылыҡтар,1351,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-jayge-alannarda-balalarga-sovet-chori-ham-gaila-kiymmatlare-turindagi-filmnar-kursaterga-kushkannar/32971743.html,2024-05-30T09:56:05+03:00
"Шағирәнең тыуыуына 75 йыл тулыу айҡанлы сығарылған китап-альбомға уның шиғырҙары, остаздарының, замандаштарының иҫтәлектәре, арнауҙары тупланды. Баҫма ғаилә архивынан алынған фотоһүрәттәр менән байытылды. Ул шағирә ижадын һөйөүселәргә һәм киң ҡатлам уҡыусыларға тәғәйенләнә. Яңы баҫманы Зәйнәб Биишева исемендәге ""Китап"" нәшриәтенең магазинынан (Өфө ҡалаһы, Ленин урамы, 26-сы йорт) һатып алырға мөмкин.",Халыҡ шағиры тураһында китап сыҡты,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],3,Яңылыҡтар,403,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/haly-sha-iry-tura-ynda-kitap-sy-ty-4569312,2026-02-08T14:00:00+00:00
"Кырымтатар байрагында тамгаСтелланы ватучыны ""Караван Сарай"" кафесында эшләгән кырымтатарлар гына туктатып калган. Милләтара әнал чыкмасын дип кырымтатарлардан бу хакта полициягә гариза язмау турында да сораганнар. ""Миңа әлеге хәл булган урында урнашкан ""Караван Сарай"" кафесында эшләгән малайлар шалтыратканнан соң тизрәк шул урынга килеп иттем. Бер хатын чүкеч белән кырымтатар тамгасын һәм Коръәннән гарәпчә язылган сүрәләрне, ярымайны вата башлаган. Чүкече ватылганнан соң ул машинасыннан икенче әйберне алып эшен дәвам итәргә тырышкан. Шуннан соң ул машинасына утырып качарга теләгән, әмма машинасы кабынмаган. Безнекеләр полициягә хәбәр иткәч хатын тоткарланды. Ул Сургут шәһәреннән. (Кайбер чыганаклар Кемероводан дип әйтә – ред. ). Мин аның янына килеп: ""Нишлисез, оят түгелме? "" дигәннән соң ул миңа ""Антихрист"" дип тәре белән суккалап торды"", диде Азатлыкка Саки шәһәрендә яшәүче, заманында Русия президенты каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы әгъзасы булган, ""Инкишаф"" (Тәррәкыят) оешмасы итәкчесе Эскендер Билялов. Бу хакта кырымтатарлар социаль челтәрләрдә дә язып чыкты. Полиция бу хатынны кулга алган. Дәүләт Думасының бер депутатыннан кырымтатарларга милләтара аналы чыкмасын, сүз чыгармагыз дигән шалтыратулар да булган. Кемдер бу хатын авыру дип әйтергә ашыккан, ләкин бу ""авыру"" шунда торган зур тәрегә тимәгән, ә кырымтатар язуларын ваткан. Кырымда кырымтатарлар белән бәйле һәйкәлләрне мыскыллаулар әледән-әле булгалап тора.2019 елның ноябрь аенда Кырымның Курман районы (Красногвардейски) Петровка авылының мөселман зиратында кабер ташынимергәннәриде.2019 елда 9 май Акъяр (Севастополь) янындагы Мамашай (Орловка) авылында Икенче дөнья сугышында һәлак булган кырымтатарлар исемнәре язылган мәрмәр тактаныимерделәр.",Саки шәһәрендә кырымтатар символлары мыскыл ителгән,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1741,https://www.azatliq.org/a/30697280.html,2020-06-29T22:04:50+00:00
"Ярҙамсы баланан атаһының йә әсәһенең телефон экранын фотоға төшөрөп ебәрергә ҡушҡан.  Ҡыҙ әсәһенең телефонын һорай, әсәһе шикһеҙ-ниһеҙ ҡыҙына телефонын тоттора. Һәр операциянан һуң уғрылар  ҡыҙҙан экрандың фотоһын ебәреүен һорай һәм артабан ни эшләргә икәнен аңлата. Шулай итеп, улар тәүҙә картаның балансын белә. Шунан банктың мобиль ҡушымтаһына инеү серһүҙен үҙгәртергә ҡуша. Бала, уйында вәғәҙә ителгән бонустарҙы алам икән тип, билдәһеҙ иҫәпкә 7-шәр мең һумдан  9 тапҡыр аҡса күсерә. Әсәһе телефонын алып киткәс,  ҡыҙ  уғрыларға башҡаса аҡса күсерә алмауын әйтә. Ә тегеләр ҡыҙыҡайҙы ҡурҡытырға тотона, йәнәһе,  әсәһен ғәйепләп, полицияға ғариза бирәсәктәр, унан 500 мең һум штраф түләтәсәктәр. Ҡыҙы ниндәй бәләләргә уралғанын әсәһе икенсе көндө белеп ҡала һәм дежур бүлеккә мөрәжәғәт итә. Мутлашыу буйынса енәйәт эше ҡуҙғатыла. Уғрыларҙың ҡапҡанына эләкмәҫ өсөн интернет хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен үтәү кәрәк: социаль селтәрҙәрҙә сит ке шеләрҙе дуҫлыҡҡа өҫтәмәгеҙ, ситтәр менән хатлашмағыҙ; шәхси мәғлүмәттәрҙе бер кемгә лә асмағыҙ; шикле сайттарҙан программалар күсермәгеҙ; шикле һылтанмаларға баҫмағыҙ; онлайнда бер нәмә лә түләмәгеҙ; һәр шикле нәмә тураһында ата-әсәгеҙгә, өлкәндәргә әйтегеҙ. Сығанаҡ",Әсәһенең аҡсаһын уғрыларға оҙатҡан,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1205,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-28/s-ene-a-sa-yn-u-rylar-a-o-at-an-3986429,2024-10-28T11:25:00+00:00
"25 ғинуар – Рәсәй студенттары көнө уңайынан төркөмөбөҙҙә ИҢ ЯҠШЫ СТУДЕНТ исеме өсөн конкурс иғлан ителде. Унда ҡатнашҡан Нургөл Тайсина Өфө районының Шамонин ауылынан. Ул Шамонин урта мәктәбен алтын миҙалға тамамлаған. Нургөл - башҡорт теле һәм әҙәбиәте, биология, химия, физика фәндәренән республика һәм төбәк-ара олимпиадалары еңеүсеһе. Миңлегөл менән Азат Тайсиндарҙың күп балалы, татыу ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килгән: Наҙгөл апаһы, Ғабдрахман ҡустыһы һәм Гөлнәзирә һеңлеһенә, атаһы менән әсәһенә, яҡындарына ныҡлы терәк, кәңәшсе ул. Бөгөнгө көндә, ғәзиз атаһы юлын дауам итеп, тырыш ҡыҙ Башҡортостан дәүләт медицина университетының стоматология факультетында 3-сө курста уҡып йөрөй, яҡшы билдәләргә өлгәшә. Киләсәктә үҙ эшен яҡшы белгән табип булып, һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә эшләү - изге хыялы. Массаж серҙәренә төшөнөп, белемен камиллаштырған. Туғандарын үҙе бешергән төрлө тәмлекәстәр, торттар менән һыйларға, бәйләргә, сигергә ярата. Уңған, тырыш йәштәребеҙҙең береһе Нургөл Тайсина өсөн түбәндәге һылтанма буйынса тауыш бирергә мөмкин: Нургөлдө етеп килгән Рәсәй студенттары көнө менән ҡотлайбыҙ. Уға һәм уның яҡындарына ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, бәхет, уңыштар теләйбеҙ. Барлыҡ уй-хыялдарың тормошҡа ашһын, Нургөл! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ғәзиз атаһының юлын дауам итә,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 0],6,Мәғариф,1344,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2026-01-24/ziz-ata-yny-yulyn-dauam-it-4549347,2026-01-24T19:00:00+00:00
"Президент Владимир Путинна встрече с главой«Роснано»Сергеем Куликовымвысказался о положении дел в компании. Топ-менеджер, в свою очередь, рассказал о фокусировке на нескольких направлениях и выборе партнеров для их реализации, в рамках которого в АО шли в том числе «от того, что нужно правительству, министерствам в рамках национальных целей». Об этомсообщаетпресс-служба Кремля. «Понимаю, что финансовое состояние компании изменилось к лучшему, оздоровление практически завершено», — сказал Путин. Во время прошлой встречи с главой государства, состоявшейся в мае, Куликовотметил, что в «Роснано» намерены восстанавливать как капитал, так и репутацию и уже преодолели кризис ликвидности. Госкорпорацию «Роснано», которая позднее была преобразована в АО со стопроцентной долей государства, создали в 2007 году в целях развития нанотехнологий. С 2008 по 2020 год ее возглавлял Анатолий Чубайс. После его ухода компанию передали под управление ВЭБ. РФ. Тогда же был поднят вопрос об имеющихся долгах и убытках. В апреле «Роснано» подалаискна 5,6 миллиарда рублей к уехавшему из России Чубайсу и семи его бывшим топ-менеджерам. Претензии связаны с убытками, причиненными реализацией проекта, который много лет финансировался «Роснано», но к первоначально заявленным результатам в виде создания в РФ производства гибких планшетов и внедрения их в образовательные учреждения страны так и не привел. Дело в судерешилирассматривать в закрытом режиме. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин высказался о финансовом оздоровлении «Роснано»,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,1622,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-01/putin-vyskazalsya-o-finansovom-ozdorovlenii-rosnano-4454488,2025-11-01T18:00:00+00:00
Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусылары милли кейемдә уҡыған. Был матур фотоларҙы етәкселәре Айгөл Сыңғыҙ ҡыҙы Һатлыҡова ебәргән. Афарин!,Ауырғазыларға афарин!,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хаттар,169,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-09-16/auyr-azylar-a-afarin-4389539,2025-09-16T09:31:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев Дәүләт Йыйылышының 30 йыллығына арналған сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ултырышын үткәрҙе. Сарала республика Башлығы Хакимиәте, башҡарма власть органдары вәкилдәре, Дәүләт Йыйылышы депутаттары, ғилми һәм мәғариф ойошмалары ҡатнашты. Константин Толкачев, юбилей бай байрамдарһыҙ, бюджет форматында үтәсәк, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.",Дәүләт Йыйылышы– Ҡоролтай 30 йыллыҡ юбилейын үткәрергә әҙерләнә,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,"Байрамдар, юбилейҙар",433,https://tanburz.ru/news/bayramdar-yubiley-ar/2025-02-18/d-l-t-yyyylyshy-oroltay-30-yylly-yubileyyn-tk-rerg-erl-n-4126792,2025-02-18T15:56:12+00:00
"""Башланып китте уҡыуҙар. "" фотоконкурсына Нуриман районы Иҫке Күл мәктәбе 8-се синыф уҡыусылары ҡушыла.",Нуримандар конкурсҡа ҡушылды,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Конкурстар,103,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-08/nurimandar-konkurs-a-ushyldy-3915239,2024-09-08T09:10:00+00:00
"Александр Лукашенка (с) һәм Рөстәм Миңнеханов Мәскәүне тыштан һәм эчтән сыныйЯңа ел алдыннан гынагазета. русәхифәсенә әңгәмәдә сәясәт белгече Глеб Павловский 2016 елда хәзерге идарәнең тәмамланачагын һәм үзгәрешләр булачагын фаразалады. ""Хакимият вертикале"" блогы авторы Брайан УитморТатарстан Борис Ельцин чорында чагыштырмача бәйсезлектә яшәп өлгерде. Путин килгәч мөстакыйльлек чикләнде, Казан моның белән килешергә теләми. Федераль канунга карамастан, Татарстан үзенең президент исемен саклап калды. Анкара белән Мәскәү арасында каршылыклар чыккач, Русия буйлап Төркия ширкәтләре ябылганда һәм ватандашлары куылганда, Татарстан үзендәге Төркия бизнесларын саклап калуга иреште. Казан Төркия, Иран, Сингапур, Маарстан, Казакъстан һәм Беларус белән турыдан эшли. Бу илләрдә Татарстанның сәүдә вәкилчелекләре бар. Болар барысы да Кремльне борчымый калмый. Татарстан Русиядә Украина Советлар Берлегендә кылган гамәлләрне кабатлыймы? дигән сорау куясәяси күзәтүче Сергей Гупало. Шушы көннәрдә Рәис Сөләйманов та бу фикерне куәтләде. Татарстан үзенә мөмкин кадәр күбрәк дәүләт атрибутын калдырырга тели. Шул санда президент атамасын да. Русиядән бәйсез татар дәүләте булып яшәү хыялы элитада гына түгел, реванш ният тә бар. Русиядә революция була калса, телдән төшмәгән Мәйдан чыкса, 1991 ел кабатланса – бу юлы инде Русия таркала башласа – Татарстан, күрәсең, иреккә чыгарга әзерләнгәндә барлык дәүләт институтларына ия булырга тели, дигән Сөләйманов. Сөләймановның Яңа ел алдыннан тоткарлануы Кремльгә сигнал бирү дип бәяләнде. Татарстан итәкчеләрен Төркия белән элемтәләрне өзмәүдә һәм ислам экстремизмына ярдәм итүдә гаепләгән Сөләймановны кулга алып икенче көнне иреккә чыгару кыю адым дип бәяләнде. Евразиягә тәрәзә блогындаикенче бер сәясәт белгече Пол Гобл Сөләйманов белән булган бу хәлне Татарстанның президентлыктан да, Төркия белән хезмәттәшлегеннән дә баш тартырга ыенмавын күрсәтте дип язып чыкты. Эчтә Татарстан, тышта БеларусТатарстан Путинның ни дәрәәдә нык торуын Русиянең эчендә сынаса, Беларус шуны ук Русиянең тышында башкара, ди Азатлык күзәтүчесе Брайан Уитмор. Беларус президенты Александр Лукашенка, Кремль басымына карамастан, үз ирендә Мәскәүгә хәрби һава базасы төзергә рөхсәт итми. Русиянең Кырымны аннексияләве һәм Украинаның көнчыгышында сугыш башлатуы Беларус белән мөнәсәбәтләргә зыян салды. Мәскәү моны көтмәгән иде. Лукашенка Кырымны Русия дип танымады, Мәскәүнең аннексия сәбәбе турындагы аңлатмасына, Русия иренең зур өлешенә Монголия дәгъва итсен алайса, диде. Донбасста барган сугышка Мински дәшмәде, бары тик Беларус бер кайчан да үз иреннән өченче илгә сугыш чараларын алып бармаячак, диде. Моның белән Лукашенка Путинның рус дөньясының өлеше булырга теләмәгәнен ачык итеп әйтте. Мәскәүнең Анкара белән низагында да Лукашенка нейтраль булып калды, Русия һәм Төркиядәге дусларыбыз бәхәсне тыныч юллар белән чишсен, диде. Октябрьдә президент булып сайлангач, Лукашенка элекке тәртипне бозып, беренче сәфәрен Мәскәүгә түгел, ә Вьетнам белән Төркмәнстанга ясады. Араларның суынуы Лукашенка белән Путинның декабрьдә Мәскәүдә очрашуында да күренде. Очрашудан соң Путин Мәскәү белән Минскиның Украина белән Сүрия мәсьәләләрендәге карашлары якын дип белдерде. Дипломатлар теленнән татарчага тәремә иткәндә, карашлар якын дигән сүз якын беректәшләр саналган илләр турында әйтелә торган сүз түгел. Русия президенты белән Бразилия яки Һиндстан президентлары очрашса, карашлар якын дип әйтү дөрес булыр иде. Якын беректәшләр турында сөйләгәндә, карашлар якын түгел, уртак булуы фаразлана, ди Татарстан да, Беларус та, Кремль белән бәхәскә керә-керә үзләренә Путиннан соңгы тормышка нигез сала кебек күренә, ди Брайан Уитмор.",Татарстан һәм Беларус: охшашлык табыгыз,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 0],6,Комментарийҙар,3651,https://www.azatliq.org/a/27488239.html,2016-01-15T11:14:42+00:00
"Туристар тейәлгән автобус мөһабәт бина янына барып туҡтау менән, тиҙерәк тышҡа ынтылдым. Яңы ҡала, яңы тойғолар, яңы таныштар һәм күптән хыял иткән сәйәхәт – был кисерештәрҙән күңелем кисәнән бирле тыныслыҡ таба алмай. Ҡайҙалыр ашҡынған кеүекмен, урынымда ултырып түҙә алмайым. Ҡулымдан килһә, ҡаланы кисә үк йәйәүләп күреп сығыр инем, моғайын. – Был беҙҙең бөгөнгө экскурсияның һуңғы туҡталышы. Һеҙҙең алда 150 йыл элек төҙөлгән Исаакиев соборы. Ул ҙурлығы буйынса донъяла 4-се урынды биләй. Эске майҙаны 4 мең квадрат метр, биҙәү өсөн 400 килограмм алтын, мең тонна баҡыр тотонолған. Яҡын-тирәлә Санкт-Петербург ҡалаһының иң билдәле урындары – Ҡышҡы һарай, Николай һәйкәле, Адмиралтейство, Манеж һәм башҡалар урынлашҡан. Шуға күрә, иркенләп, саф һауа һулай-һулай ҡала менән танышырға теләгәндәр төркөмдән айырылып ҡалырға мөмкин. Ҡунаҡханаға үҙ аллы ҡайтыу артыҡ ауырлыҡ тыуҙырмаҫ, был тирәнән ҡала транспорты күп үтә. Тәү сиратта, соборға инеп, эске биҙәлеш менән танышырға тәҡдим итәм. Иң бейек ерҙә күҙәтеү майҙансығы эшләй. – Гид ҡатындың ирек биреүенә ҡыуана-ҡыуана автобустан алыҫыраҡ китергә тырыштым. Хыял иткән ҡаланы автобус тәҙрәһенән генә ҡарап йөрөү ялҡытҡайны. Алдымдағы бинаның матурлығы хайран итһә лә, эскә инергә ашыҡманым. Мосолмандар күпләп йәшәгән республиканан булғанғамы, әллә дини белемем һай булғанғамы, нисек кенә матур булмаһын, сиркәү, монастырь, собор кеүек ерҙәрҙе күңелем менән ҡабул итә алмайым. Ҡышҡы һарай яғына нисегерәк барырға икәнлеген ҡарар өсөн телефондан карта өйрәнергә тотондом. – Инмәйһегеҙме? – Беҙҙең төркөмдәге иң оло ағай миңә һүҙ ҡуша икән. Кисә кис ойошторолған танышыу табынында ул үҙен Рәшит тип таныштырғайны. – Юҡ. Артабан барырға ине. – Мин ҡаланы яҡшы беләм, өсөнсө тапҡыр киләм инде. Аҙ ғына көтһәгеҙ, үҙем оҙатып йөрөй алам. – Көтәм, әлбиттә. Тәүге тапҡыр килеүем булғас, яңғыҙым йөрөргә бер аҙ шөрләтә. – Ярай, хәҙер соборға инеп, шәм ҡуйып киләм дә. За упокой души усопшего. Соборҙың тышҡы биҙәлеше менән танышып, уратып сыҡҡас, Николай һәйкәле яғына киттем. Юлдашымдың аҙ ғына тигәне ярты сәғәттән ашып китте. Тағы ла 10 минут көтәм дә яр буйы яғына йүнәлермен, – тип уйлап та өлгөрмәнем: – Ғәфү итегеҙ инде, оҙаҡлап киттем. Туристар күбәйеп киткән мәл булды. Йә һеҙҙе лә бергә алып инмәгәнмен. Эстә лә бик матур ул. – Ой, юҡ. Мин ниңәлер сиркәүҙәрҙе ҡабул итә алмайым. – Йә-әл. Һеҙ уларға сәнғәт өлгөһө итеп ҡарағыҙ. Мотлаҡ ниндәйҙер табыныу ғәмәле ҡылырға тимәгән бит. Мин дә мосолман бит. Әйҙәгеҙ, Эрмитаж яғына. Ҡала менән танышыуҙы шунан башлайыҡ. – Әйҙәгеҙ. Мосолман тиһегеҙ, ә үҙегеҙ иконаға шәм ҡуйып йөрөйһөгөҙ. – Ысын мосолманмын. Биш намаҙҙы ҡалдырмайым, ураҙа тотам. Күңелемә шулай тыныслыҡ эҙләйем. Һеҙҙе, яҡташ булараҡ, яҡын күреп, танышыу маҡсатында һүҙ ҡушыуым. Үҙем Түбәнге Новгород ҡалаһында йәшәйем. Атайым Башҡортостандың Илеш районында тыуып үҫкән. Ә әсәйем яҡлап өләсәйем Бүздәк районынан. Улар Ҡазан ҡалаһында танышып, ғаилә ҡорғас, шунда төпләнгәндәр. – Бына бит, сит ҡалала яҡташтарҙы тап иттем. Рәшит ағай менән өс сәғәткә яҡын ҡала ҡыҙырып йөрөнөк тә яр буйындағы кафеға инеп сәй эсергә ултырҙыҡ. Шул саҡта уға күңелемде өйкәгән һорауҙы бирмәй түҙә алманым: – Ә ниңә һеҙ мосолман булғас, соборға инеп шәм ҡуйҙығыҙ һуң? Мосолмандар бит мәрхүмдәр рухына хәйер биреп доға ҡыла. – Эй, һеңлем, күңел тыныслығы, ғәфү һорайым. Ҡытайға барған саҡта ҡорамдарға инеп, буддистарҙың ритуалдарын да ҡарап сығам. Иерусалимдағы Әл-Харам тауында булдым. Тик тыныслыҡ барыбер юҡ. Оло гонаһым бар шул. – Һәр кешелә ниндәйҙер үкенес, гонаһ бар инде ул. Иң ҙур гонаһ – кеше үлтереү. Ә ҡалғаны. – Шул-шул! Мин бит кеше үлтерҙем! – Минең ҡапыл аптырап, хатта ҡурҡып ҡалғанды күреп, Рәшит ағай көлөп ҡуйҙы. – Ҡурҡма, һеңлем, мең ғаләм алдында һеҙҙе үлтерергә йыйынмайым. Һәм ул хәл күптән, 21 йыл элек үк булды. – Яңылышлыҡ менәнме? – Нисек әйтергә лә белмәйем. Баштан һөйләп үтәйем әле үҙеңә. Күңелде бушатып, тигәндәй. Үҙем әйтеүемсә Ҡазанда тыуып үҫтем, шунда юғары белем алдым. Түбәнге Новгород ҡалаһынан уҡырға килгән Тәслиә исемле татар ҡыҙы менән танышып, студент ваҡытта уҡ ғаилә ҡорҙоҡ. Диплом алғас, ҡатынымдың тыуған яғына барып төпләндек. Икебеҙ ҙә мәктәптә һәйбәт кенә эшләп йөрөй инек, 1996 йылда мин ҡыҫҡартыуға эләктем. Үҙ эшемде асып ҡараным – алға китеш булманы, ҡалым итерлек башҡа һөнәр белмәйем. Дүрт йыл тирәһе ваҡыт шулай аңҡы-тиңке йөрөп үтте. 2000 йылдарҙың башында ил яйлап финанс көрсөктән сыға башланы. Тегендә-бында төрлө банктар асылғаны ишетелә. Бер көн шулай элекке хеҙмәттәшем, минең кеүек ҡыҫҡартыуға эләккән Марат дуҫ шылтыратып, яңы асылған банкка һаҡсы булып эшкә килергә тәҡдим итте. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң инкассацияға ла урынлашып була икән, ә уларҙа эш хаҡы тағы ла юғарыраҡ, ти. Һайланып йөрөп булмай – ҡатындың аҡсаһы осто осҡа ялғарға ғына етә, ике бала буй еткереп килә. Олоғайып барған ата-әсәләрҙән ярҙам алып йәшәү тамам ялҡытҡайны. Һаҡсылар өсөн махсус курстар тамамланыҡ, психологик тестар үттек, имтихандар тапшырҙыҡ та эш башлап ебәрҙек. Ҡала ситендәрәк ҙур бинала урынлашҡан банкты һаҡлайбыҙ. Ҡорал да тоттороп ҡуйҙылар. Талашырға яратыусыларҙы тынысландырыу һәм иҫерек клиенттарҙы хеҙмәтләндереү бүлегенән сығарып ебәреүҙән тыш эшебеҙ юҡ тиерлек. Эш көндәре тыныс ҡына үтә, аҡсаны арыу түләйҙәр. Бәлә гел булмай икән ул, бер була. Уныһы ла берәгәйле, тигәндәй. Ул көндө ҡат-ҡат күҙ алдынан үткәрә торғас, кино кеүек ятлап алдым инде. Эш көнө һәүетемсә генә башланып китте. Төшкә табан банкка оло йәштәге бер әбей инеп, касса янында оҙаҡ ҡына торҙо. Бирелгән аҡсаны алды ла ситтәрәк торған ултырғысҡа барып ултырҙы. Күрәм, хәле шәптән түгел: бәләкәй генә аралыҡты ҙур ауырлыҡ менән үтте. Янына барып, ярҙам кәрәкмәйме, тип һорашырға булдым. Улым Чечня һуғышында мәрхүм булды. Уның ғүмерен ай һайын түләнгән аҡса менән баһаланылар. Шуны алырға килгән һайын йөрәгем телгеләнә. Ике йыл алғаным юҡ ине, ҡыҙыма туй үткәрергә кәрәк. Шуға ғына килдем. Һыҡтаған әсәне йыуатыр һүҙҙәр тапмай һыу менән тынысландырыусы дарыу килтерер өсөн икенсе ҡатҡа күтәрелдем. Ә кире килгәндә ҙур залда мәхшәр ҡупҡан ине: биттәренә маска кейгән ике кеше пистолеттарын кассирға төбәп аҡса таптыра. Ә өсөнсөһө теге хәлһеҙ әбейҙең башына көбәк терәгән. Белеп торам: аҙ ғына хәлдәр уларҙың планынан тайпылһа, иң тәүге ҡорбан шул әбей буласаҡ. Кассир ҡатындар тимер өҫтәл аҫтына ҡаса ала. Унда бер түгел ике саҡырыу төймәһе тора: береһе сигналды эшләтә, икенсеһе беҙгә һәм милиция өсөн. Аптырауға ҡалған, ҡурҡҡан ҡатындарҙың нимә эшләрен алдан белеп булмай: әбейҙе уйлап, аҡсаларҙы сығарып һалырҙармы, әллә тиҙ арала саҡырыу төймәһенә баҫырға ынтылырҙармы? Көтөп торор ваҡыт юҡ ине: ишеккә ышыҡланып ҡына үҙемдең пистолетты әбей янындағы егеттең ҡулына төбәп, курокка баҫтым. Белмәйем, ҡулым ҡалтыраныуҙан үҙем яңылыштыммы, әллә ул урынынан шылдымы – егет бер өн сығармайынса иҙәнгә ауҙы. Атыу тауышына бурҙар ҙа, башҡа клиенттар ҙа аптырап ҡалды, мин дә иҙәндә йәнһеҙ ятҡан егеткә ҡарап ҡаттым. Ә кассир ҡыҙ мәлдән файҙаланып, саҡырыу кнопкаһына баҫҡан. Бер нисә секундтан башҡа һаҡсылар килеп инде. Ике бур ҡулға алынды. Теге әбейҙең хәле ҡурҡыуҙан тағы ла мөшкөлләнгәйне, Тиҙ ярҙам менән дауаханаға оҙатылды. Пуля теге егеттең йөрәгенә тейгән булып сыҡты – милиция хеҙмәткәрҙәре минән хәлде һораштылар, аралыҡты үлсәнеләр ҙә мәйетте тейәп алып киттеләр. Видеояҙманы ла һорап алдылар. Китте бит бер заман минең дан! Ул саҡта интернет селтәре юҡ, шулай ҙа өлкә һәм ҡаланың барлыҡ гәзит-журналдары минең турала яҙып сыҡты, телевизорҙан да һөйләнеләр. Танау күтәрелде, эштә бигерәк тә ихтирам итә башланылар. Тәүҙә премия биреп, шунда уҡ инкассация бүлегенә күсерҙеләр. Бер йыл тирәһе үткәс, миңә ҡала буйынса Йыл геройы тигән миҙал тапшырҙылар. Хоҡуҡ һаҡлау органдарына эшкә саҡырыу ҙа булды – ризалашманым. Эште алып барған тәфтишсе менән ул ваҡиғаларҙан һуң бер нисә тапҡыр ғына осрашырға тура килде. Хәлдең нисек булыуын аңлатыуҙы һорап мөрәжәғәт итте ул. Теге ике бурҙы хөкүм иткәндә ниңәлер мине судҡа саҡырманылар. Уларҙың хәлен үҙем дә һорашып йөрөмәнем. Тынысландым, хатта ул хәлде бер аҙ оноттом. Ярайһы ғына аҡса туплағас, үҙ эшемде асып ебәрҙем. Үҙәк майҙан янындағы бәләкәй генә кафенан башлағайным, хәҙер инде барлығы дүрт рестораным, һигеҙ кафенан торған селтәрем бар. Өйгә алып барыу хеҙмәтен дә ҡалала беҙ башлап ебәрҙек. Мин инде һуңғы йылдарҙа эштән бер аҙ ситләштем, уны башлыса улым менән киленем алып бара. Йәштәр бит – идеялары күп, яңылыҡтарҙан ҡурҡмайҙар. Ә мин үҙем генә, йә ҡатыным менән сәйәхәт итәм. Күңелемә тыныслыҡ эҙләйем, тип әйтәйемме икән. Алты йыл элек ҡәйнәм яҡлап туғандарға ҡунаҡҡа барҙыҡ. 60-лап кеше йыйылған табын хужалары ҡунаҡтарҙы бер-береһе менән таныштыра башланы: Был беҙҙең кейәү. Бизнесмен, ысын батыр, беҙҙең ҡаланың геройы! Шул саҡ ҡунаҡтар араһынан берәү: О-о, беҙ бит иҫке таныштар! – тип ҡысҡырып ҡуйҙы. Баҡтиһәң, банктағы хәлдәрҙе тикшергән тәфтишсе лә был табында икән. Уның ҡатыны хужабикәнең әхирәте булып сыҡты. Табын артында хәл-әхүәлдәр белешеп, һөйләшеп ултырҙыҡ. Ул да хаҡлы ялға сыҡҡан. Тора-бара һүҙ теге хәлгә барып тоташты. – Ул егет барыбер йәл. Эскесе атай-әсәй менән аслы-туҡлы көн күргән 19 йәшлек кенә егет ине ул. Иң үкенеслеһе, уларҙың ҡулында ысын ҡорал булмаған бит. Береһенең – газлы пистолет, икәүһендә – травматика. Иҫән ҡалғандары яҙыҡ юлға ҡабат баҫманы, аралашып торабыҙ. Үлмәһә, теге егетте лә төҙәтеп булыр ине, моғайын. Шул һөйләшеүҙән һуң күңел тыныслығым юғалды. Эйе, егеттәрҙең ҡулындағы ҡоралды матурлап күрә алманым. Тик ябай травматика менән ысын пистолетты ла айырмағас, ни бысағыма тип ҡораллы эшкә барып башымды тыҡтым икән? ! Тормошо яңы башланып торған йәш егеттең ғүмере бөгөн минең намыҫымда. Әлбиттә, яҡындарым, дуҫтарым һинең эшең банкты һаҡлау тип йыуатҡан була. Тик унан миңә еңеллек килмәй. Ниндәй диндә булған ул? Ғәфү үтенеү өсөн доға ҡылайыммы, әллә иконаға шәм ҡуяйыммы? Үлгәндәрҙән ғәфү үтенмәйҙәр, тип уҡығаным бар. Ә ғәйеп тойғоһо менән йәшәү беләһеңме нисек ауыр? Рәшит ағайҙы йыуатыр һүҙҙәр таба алманым. Хәйер, ул һүҙҙәргә мохтаж түгел ине. Был осраҡта ла Аллаһы Тәғәлә генә хөкөмдар бит.",Мин герой түгел. Гөлнур Ҡыуатова,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0],11,Хикәйә,9997,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-24/min-geroy-t-gel-g-lnur-yuatova-3491565,2023-10-24T16:23:00+00:00
"Республикала первая авто-леди булып киттем бит инде мин хәҙер. Килеп тороп тапшырыуға саҡыралар, яҙмалар һорайҙар. Как бутта нимәлер беләм инде))). Хәҙер нисек итеп запаскамды тапҡанымды яҙам һеҙгә. Ауылға ҡайтып барам бер мәл. Как всегда шәп китеп барам инде, 40-50 менән. Юл насар, соҡор-саҡыр. Бер мәл экранымда яҙыу сыға, һикертә, уҡый алмайым. Шулай ҙа бер юлын уҡыным: низкое давление, шина. Был машинаның давлениеһы бармы инде ишшеү, тип уйлап барам. Шинаһы нимә әле ул, тип иҫләй алмайым. Ишеткәнем бар бит инде ул һүҙҙе, түкә нимә һуң әле ул? Шулай бара торғас даңғыр-доңғор иттек. Инде ауыл юлына боролғас тынысланып телефонына текәлгән ҡустым ҡысҡырып ебәрҙе: Туҡта! Тәгәрмәс тишелгән бит! Төшөп ҡараһаҡ, ысынлап, үҙем яғы алғыһы бәлшәйгән. --У-уй, нишәйбеҙ инде? – тием. --Запаска ҡуябыҙ, — ти ҡустым. --Юҡ миндә запаска. --Барҙыр ул, яңы машина бит, булырға тейеш. --Ҡайҙа булырға тейеш? --Багажникта, — тип сумкаларҙы бушата башланы арттан. --Ул багажникты мин көн һайын асам, тәгәрмәс һынлы тәгәрмәсте күрер инем инде, — тим. --Хәҙер, — тип, был сумкаларҙы алып бөтөп, багажниктың иҙәнен ҡутара башланы. Бына бер мәл ҡараһам – аҫта сылый склад икән. Тәгәрмәсе лә, әллә ниндәй тимер-томоро вис теҙеп кенә һалынған. --Ыста! — тием бот сабып, — Кисә үлһәм бынау сама нәмә тейәп йөрөгәнемде белмәй үлер инем. Ул арала арттан бер машина килеп туҡтаны, уҡытыусыбыҙ үҙебеҙҙең, Марс ағай икән. Төшә килеп ярҙамлаша башланы. Ҡаршынан икенсеһе килеп туҡтаны, уныһы сәпсим бер туған ағайым, балыҡҡа китеп бара икән. Йәһәт кенә алмаштырҙылар. --Йыртҡансы килгәнһең, — тип шелтәләй ағайым. --Давление, шина тип әллә нимәләр яҙа. Аңлап була что ли ундайҙы. Просто ғына яҙырға булмаймы шуны? --Просто нисек тағы? Левое переднее колесо тип тороп әйткән. --У тебя колесо лопнуло! Астанавись! тип кенә ҡысҡырһа һуң, — тип аҡланам инде. Ярай, тәгәрмәсен ямап, дискын төҙәйтеп, йүнләп ебәрҙеләр ул яҡтан. Эш боҙоп та алдым. Уныһын да яҙайым әле. Ҡалаға килеп ингәс беренсе күперҙә автобусҡа төкөнөм бер көн. Ҡараңғыла күпергә менеп еткәнемде аңламай, һуң аңғарып, үҙ полосамда борола алмай, икенсегә сығып, арттан килгән автобусты күрмәй. Вобщем, үҙем яҡ морондо эләктерҙе. Автобус водителе һәйләй: --Я пытался уйти, но вы меня догнали. Ладно на колесо попали, тут у вас только пластмассы задеты. — Я вас не видела, - тим. --Как не видели? Это самый большой автобус в городе, — тип аптырай был. Күрмәнем баяғыны, ысын. --Һеҙ ГАИ-ныҡыларға автобусты күрмәнем тип тормағыҙ инде, правағыҙҙы алып китерҙәр, туҡтап өлгөрмәнем тигеҙ, — тип өйрәтә хәҙер был мине. Беҙ шулай һөйләшеп торған арала, тирә-яғына сигналдар ҡуйылған, тик торған автобустың икенсе яғына бер машина бәрелеп китте. Унан да күҙе шарҙай булған бер ҡатын килеп сыҡты: --Ой! Я вас не заметила! --Да что это такое? Что за бабский налет? Автобус что – невидимка? ! Бөтөнләй көйә лә, ҡурҡа ла алманым, ҡағыҙҙарын эшләп бөтөп ҡайтып ултырғас ҡына, машинаның хаҡын иҫләп, һиңмайлығыма ҡайғырып, илап алдым. Йомшарғайным – ауырыным. Машинам ремонтта ултырып, үҙем системалар алып саҡ һауыҡтыҡ. Һағынып бөттөм дөлдөлөмдө. Әле кисә балалар бесәйҙәрен бер аҙнаға алып тороуҙы һораны ла, барып алдым. Уныһын һауытҡа ултыртып, өҫтөн сепрәк менән бәйләгәндәр ине. Бына был юлда даһыр-доһор тулап, һауыты менән иҙәнгә ҡолап, йырып килеп сыҡты ла, тажылдап тәҙрәнән-тәҙрәгә ырғый. Унан дерелдәп миңә һыйына, башымда йөрөй инде. Шаҡ ҡатып тик киләм. Ҡулды рүлдән ысҡындырыу юҡ. Ниһайәт, алдыма менеп, түшемә тырнаҡтары менән сат йәбешеп ултырып алды. Имен ҡайтып етһәм, был бесәйҙе үлтерәм дә, балларҙың кәрәген бирәм, тип киләм инде. Өйгә ингәс саҡ ысҡындырып алдым. Ҡурҡҡан! Йәлләнем инде, ярай. Ҡара батырҙың бесәйе бит инде, ни хәл итәһең, ҡәҙерле ҡунаҡ булып түрҙә ята, ана. Миләүшә Ҡаһарманова.",Миләүшәнең руль артындағы мажаралары,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,3743,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-17/mil-sh-ne-rul-artynda-y-mazharalary-4469349,2025-11-17T08:55:00+00:00
"2017 елда ""Сәләт"" Монреальдә алан оештырган идефикерләрТатар телле аланга якынча 70 кеше тупланыр дип ниятләнә. Бу хакта онлайн мәктәбенеңсоциаль челтәрләрендәхәбәр ителә. Аланны оештыручылар балалар берничә төркемгә бүленәчәк дип аңлата. Төркемнәр мәктәпкәчә балалар, мәктәп яшендәге балалар, яшүсмерләргә бүленәчәк һәм алар белән аерым остазлар эшлиячәк. Аерым әти-әниләр төркеме дә тупланачак. Оештыручылар әйтүенчә, алан 10 көн дәвам итәчәк һәм биредә эчтәлекле уку-укыту программы каралган: татар теле, тарих, сәнгать, мантыйк, дин, актерлык осталыгы, ыр дәресләре. Спорт, сәяхәт, мәдәният программнары кысаларында Сабантуй, татарча спектакль, концерт, ШТК, төрле ярышлар, йөзү, йога, остаханәләр, төрле лекторийлар каралган. Аланда алты татар телле остаз эшлиячәк, дип әйтә оештыручылар. онлайн мәктәбен оештыручысы һәм итәкчесе Алимә Сәләхетдиновасүзләренчә, Монреальдәге татар аланын уздырыр өчен чыгымнарның бер өлешенә чарасы вакытында ыелган иганә акчасы тотылган. Ул вакытта яшьләр оештырган яңа татар проектларына кешеләр үз акчасын бүлеп биргән. Чыгымнарның бер өлеше аланга сатылган юлламалар исәбенә капланачак, ди ул. — Бүген мәктәбендә йәзләп кеше белем ала. Алар төрле илләрдән, кемдер инде берничә ел дәвамында укый. Балалар бер-берсен белә, аралаша. Әмма аралашу шушы онлайн мәктәбе кысалырында гына бара әлегә. Балалар онлайн сыйныфташлары белән чынбарлыкта очрашып аралашуын телибез, — ди Алимә Сәләхетдинова. — Татар балалары бер-берсе белән күреп танышсын, дуслашсын, киләчәктә дә, үсеп итсәләр дә бер-берсе белән аралашсын дигән теләк белән янабыз. Шушы алан балаларга да, татар мохитендә балаларын үстерергә теләгән әти-әниләргә дә файдалы булачак дип ышанабыз. Татарстанда татар аланнары уза, әмма соңгы елларда чит илдә яшәүчеләр өчен туган якларга кайту авырлаша бара. Ә балалар үсә, аларга бүген татар телле, кызык мохит кирәк, шуңа да бу аланны оештырырга тотындык.2017 елның августында Канаданың Монреаль шәһәрендә ""Сәләт"" аланы булды. Анда берничә илдән татар балалары ыелды. Өлкәннәр белән санаганда, барлыгы 60 лап кеше катнашты. Балалар нигездә АКШ һәм Канададагы татар гаиләләреннән булды. Шулай ук Казаннан бер төркем бала килде, Чехиядән дә килүчеләр бар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Канаданың Монреаль шәһәрендә балалар өчен татар телле алан оештырылачак,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0],7,Татарстан,2297,https://www.azatliq.org/a/32875435.html,2024-03-24T16:21:31+00:00
"Казанның ""Хәзинә"" галереясендә күргәзмә ачылышыМилли сәнгать ни өчен кирәк? Читекнең әһәмияте нәрсәдә? Театрда сәхнә бизәлеше ни өчен асылын югалта? Рәссам Наилә Кумысникова белән шушы мәсьәләләр хакында сөйләштек. – Театр рәссамы буларак, бүгенге театрга бәягезне беләсе килә. Элек сәхнә ничек корыла иде дә, хәзер ничек? Минимум декорация күренеше эчтәлекне фәкыйрьләтмиме? – Мин спектакльгә декорацияне кырыгар минут корган чорда үстем. Аннан тәнәфес була һәм тагын бер сәгатькә якын декорация ясыйлар иде. Ул шундый кызык: чүкеч белән кадак каккан, нәрсәдер кискән, ауган тавышлар бөтен залга ишетелеп торды. Шулай итеп декорация вакыйганың иллюстрациясе ролен үтәде. Аннан сәхнәгә минимализм күренеше үтеп керде. Бу декорация шул чорны, вакыйга барган урынны сурәтләүдән туктады да, аңа вакыйганың асылын ачу бурычы салынды дигән сүз. Бүгенге театрда декорация образдан тайпыла төште дияр идем. Бик кызганыч күренеш. Ник дигәндә, хәзер декорацияне дизайн предметына әйләндерә башладылар. Сүз дә юк, рәссамнар матур ясыйлар, ләкин әлеге матурлыкның образга бернинди катнашы булмый. Наилә Кумысникова күргәзмәсендә– Театраль гаиләдә үскәнгә театрга якын һөнәр сайлагансыздыр? – Әти белән әнинең танышуы гына да гаиләбездә бер хикәят кебек сөйләнелә иде. Алар Икенче дөнья сугышы тәмамланырга бер ел кала, Мәскәүдә укулар вакытында танышканнар. Академия театры шул вакытта ук милли театр турында кайгыртып, талантлы яшьләрдән төркем туплап укырга ибәргән булган. Кызганыч, хәзер менә шушы ысул белән кадрлар үстерүне юкка чыгардылар. Шуңа күрә кайсы гына тармакны алма, торгынлык күзәтелә. Менә шушы курсларда әтием Халит Кумысников белән әнием Асия Хәйруллина танышкан да инде. Әти чыгышы белән Мәскәүдән, Казанга гаиләсе белән эвакуацияләнгән булган. Алар беренче күрешүдә үк бер-берсенә якынаялар. Ник дигәндә, әни урыс телен начар белә, әти исә, мишәр булганга әдәби телдә сөйләшә алмый. Шуннан бер-берсенә ярдәмләшә башлыйлар. Мин алар буынының максатчанлыгына, белемгә омтылуына шакката идем. Әни укып бетергәч тә академия театры актрисасы булып китсә, әти янә белем эстәргә, бу юлы инде ГИТИСның театр белгечләрен әзерләүче бүлегенә укырга керә. Наилә Кумысникова күргәзмәсендәӘнием Асия Хәйруллина Тукай премиясенең беренче лауреаты булды, әти Татарстанның иң көчле театр белгечләренең берсенә әверелде. Без, балалары театрда үстек, табигый инде, киләчәгебезне театр белән бәйләргә ыендык. әмилә апам әти юнәлешен сайлады. Гомере генә кыска булды. Мин театр рәссамы булам дигәч, әти-әни каршы килмәде, әни генә рәссамның тормышы иңел булмаячак дип кисәтеп куйды. Сәнгать белән тормышны алып баруның иңел булмавын күз уңында тоткандыр ул. Менә хәзер дә нинди кыйммәтле әйберләр иат итәм, үзем тыйнак киенәм. Читекченең читеге юк диләрме әле? – Сез Суриков институты шәкерте дә бит әле. Быел әлеге уку йортының Казан филиалы эшләүдәнтуктады. Без бу институт белән нәрсә югалттык? – Суриков инситутында Михаил Курилко-Рюмин сыйныфында укуны мин бәхет дип атыйм. Ул һәрбер студентка ачкыч ярата белә, ор телле, таләпчән иде. Гармония, стиль, образ төшенчәләренең бөтен ваклыкларына кадәр өйрәтте. Сез Михаил Михайловичның исемен тутырып язарга онытмагыз, яме. Чөнки ул нәселенең татар тамырларына барып тоташуы һәм Казан артында утарлары булуы турында сөйләгән иде. Суриков филиалы ачылу бөтен рәссамга да бәйрәм булды, билгеле. Миңа да кадерле иде уку йорты. Нәрсәне югалттыкмы? Бу хакта көне буе сөйләп була. Аз гына сабыр итик, нәтиәсе күренер. Наилә Кумысникова күргәзмәсендә– Күн мозаикасына кайчан керешеп киттегез? – Ул әни алдында масаюдан башланып китте. Мин аңа хыялыңдагы, әбинеке кебек йомшак, уңайлы читек тегеп бирәм дип мактандым. Әйткән сүзне үтәргә кирәк бит инде. Ә ул вакытта эшне ничек башларга, ничек тегәргә, бизәкләрне ничек төшерергә икәнен күреп белгәнем юк. Шуннан эзләнү эшләре башладым, укыдым, үрнәкләрен таптым. Күрәсең, шулкадәр мавыгып киткәнмен, тора-бара декоратив-кулланма сәнгать рәссамына әйләндем. Беләсезме, өйрәнгән саен күн мозаикасының рәссамнар тарафыннан хаксызга онытылуын аңладым. Бу эшем бик тиз үзенең кулланучыларын тапты. Алдан аерым кешеләр, аннан мәдәният министрлыгы заказлар бирә башлады. Әти, кызым рәссам иде, итекче булды дип шаярта да иде хәтта. – Читекнең үзенчәлеге нәрсәдә? Гап-гади аяк киеме бит бер караганда? – Дөньяда башка бер генә халык та мондый аяк киеме тегү технологиясен белми. Элек хәтта тегү рәвеше казан татарларында гына дип санала иде. Хәзер инде алай түгел икәнен беләбез. Әмма төсле күннән әзерләнгән катлаулы бизәкләрне бер-берсенә ялгау алымы – фәкать татарныкы гына. Без читекләр белән горурлана алабыз, алар гади аяк киеме түгел. – Моннан берничә ел элек сез милли кием әзерләүчеләр дә, аларны киючеләр дә аз дидегез. Хәзер ничек? – Милли киемне хәзер бик күпләр тегә. Халыкта чыннан да кызыксыну бар. Ә бу рәссамга, дизайнерга табыш була дигән сүз. Ләкин күбесе милли темадан тайпыла. Киемнәрдә шәрык бизәкләре булырга мөмкин, башкасы, чын татар киемен бик сирәк очратып була. Бик күп бизәкләр, кирәкмәгәнгә ялтыравыклар өстиләр. Миңа калса, ялтыравык – татарга ят нәрсә. Безнең киемнәр бик матур, зәвыклы, төс буенча да, бизәлеш буенча да тыйнак. Милли киемгә алынгансың икән инде, музейлар белән элемтәгә керергә кирәк. Анда экспонатлар да, язма әдәбият та итәрлек. 5Наилә Кумысникова: ""Ялтыравык – татарга ят нәрсә""– Сәнгатьнең бу төре белән кызыксынучылар итәрлекме? декоратив-кулланма сәнгать саклауга һәм яклауга мохтамы? – Ничек кенә булмасын, 70 нче еллар белән чагыштырганда милли мәдәнияткә игътибар зуррак. Рәссамнарга милли темада кызыклы юнәлешләр табып эшләргә мөмкинлекләр ачылды. Милли аяк киеме тегү, күннән сувенирлар итештерү буенча берничә остаханә эшли. Берничә уку йортында тегүчеләр һәм чигүчеләрне әзерлиләр. Күннән эшләнгән әйберләрне кулланучылар да артты дияргә була. Шул ук вакытта борчыган мәсьәләләр дә шактый. Декоратив-кулланма сәнгать рәссамнары күбәйде дип әйтеп булмый, яшьләр бу юнәлешкә кереп китәргә курка. Ә бит нәкъ менә шушы юнәлеш рәссамнары сувенирлар ясау өчен эскизлар әзерли, идеяләр уйлап чыгара. Һәрхәлдә гасырда бу шулай иде. Алар эскизлар ясады, ул үрнәкләр күпләп тиражлауга юлланды. Хәзер бу эш туктап калды. Наилә Кумысникованың каюлы күн әсәрләреМин тегү серләрен белгән осталарның елдан-ел кимүенә дә борчылам. Алардан соң кемнәр тегәр? Яшьләр укый анысы, тик шушы юнәлештә үзләрен таба алмыйлар, бу һөнәрдән китәләр. Миңа калса, күн мозаикасын саклау буенча аерым, максатчан дәүләт програмы кирәк. Күн эшләнмәләре Татарстанның бренды була һәм татарны дөньяга таныта ала бит. Үз мисалымнан чыгып әйтәм, күн эшләнмәләре беркемне дә битараф калдырмый. Анда безнең тарих, горурлык, бабаларыбыздан килгән серле код та. Күн эшләнмәләрен әзерләү серләрен югалтып, без тарихның тулы бер катламыннан колак кагачакбыз. – Бу һөнәрдә үзеңне табу өчен, мөгаен, ярдәм кирәктер? – Миңа язмыш ул яктан хәерхаһлы булды. Рөстәм Сөләйманов, ул итәкләгән Мәрани фонды белән танышкач, иатымда яңа чор башланды. Ул миңа яңа проектларда катнашу мөмкинлеге бирде. Иң кызыгы – Петербур шәһәрендәге Император заводында эшләнгән татар чәй сервизы булгандыр, мөгаен. Аңарчы фарфор белән эш иткәнем юк иде әле. Бу да бик кызык юнәлеш икән. Берничә эскиз ясадым, Рөстәм иң яхшысын сайлады. Аны сез күргәзмәдә күрә аласыз. (Күргәзмә 6 майга кадәр эшли - ред. ) Шулай итеп Алтын Болгар, соңрак Көмеш Болгар чәй ыелмалары барлыкка килде. Мәрани фонды иатымны туплап әсәрләремнең каталогын бастырып чыгарды. Рәссамга эшнең нәтиәсен күрү бик тә кирәк бит. Наилә Кумысникова– Сезнең хезмәтне ТӨРЕКСОЙ оешмасы да югары бәяли. Төрки илләрнең берсенә чакыру булмадымы? – 2000 елда ТӨРЕКСОЙ оешмасы чакыруы буенча Төркиядә күргәзмәм үтте. Шул чакта мин бу илне бөтенләй яңа яктан ачтым, чын йөзен күргәндәй булдым. Туристик Төркия ул башка, ә гадәти тормышы, көнкүреше бөтенләй икенче. Мин аның кечкенә шәһәрләрендә, авылларында булдым һәм бу илне бөтен бар-булмышы белән кабул иттем. Ләкин, Төркия булсынмы ул, башка илме, никадәр яратсам да, Татарстаннан аерыла алмам инде. Минем тамырлар монда береккән. БелешмәНаилә Кумысникова 1958 елда Казанда туа. Әтисе Халит Кумысников – театр тәнкыйтьчесе, сәнгать белгече. Әнисе Асия Хәйруллина – Татарстанның халык артисты. Наилә Кумысникова – үзенчәлекле иади концепциясе булган театр рәссамы, театраль костюмнар һәм милли киемнәр остасы. Ул Камал исемендәге татар дәүләт театрына һәм башка татар театрлары өчен декорацияләр, костюмнар иат итә. Әсәрләре дөнья буенча оештырылган төрле күргәзмәләрдә күрсәтелә. Кумысникова күн мозаикасы остасы да. Кошлар әңгәмәсе, Шәрык йолдызы паннолары, Алтын Болгар, Көмеш Болгар, Алтын манаралар чәй ыелмаларыбелгечләр тарафыннан югары бәяләнә. Милли сәнгатькә керткән өлеше өчен Урманче исемендәге Татарстан дәүләт премиясе белән бүләкләнә.","Наилә Кумысникова: ""Каюлы күн сәнгате татарны дөньяга таныта ала""","['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 0],7,Мәҙәниәт,8730,https://www.azatliq.org/a/29159435.html,2018-04-13T21:14:11+00:00
"Тирә-яҡтағы тәртип, таҙалыҡ, матурлыҡ өсөн беҙ үҙебеҙ яуаплы. Берәү ҙә ситтән килеп йорт алдарына сүп-сар ташламай, кеше буйлыҡ булып үҫкән кесерткән кеүек ҡый үләндәрен дә таҙартырға тейеш түгел. Стәрлетамаҡ ҡалаһы электән Рәсәйҙә иң таҙа ҡалалар рәтендә. Халҡы ла уңғанлығы менән айырылып тора. Тирә-яғын матур итеп тотор өсөн дә тырышалар. Һүрәттәге әкиәт донъяһына тиң матурлыҡты ла Стәрлетамаҡ ҡалаһының Хоҙайбирҙин урамы, 56-сы һанлы йорттоң 1-се подъезында йәшәүсе уңғандар эшләгән, үҫтергән! Афарин, тип әйтергә генә ҡала! Һеҙ күптәргә өлгө булып тораһығыҙ! Фото интернеттан алынды.",Матурлыҡ донъяны ҡотҡарыр,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],3,Йәмғиәт,590,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-04/maturly-don-yany-ot-aryr-4303378,2025-07-04T21:01:00+00:00
"Об этом сообщил в соцсетях Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров. Он отметил, что своими силами республика не справилась бы с такой масштабной работой. «Мы благодарны Владимиру Владимировичу Путину за эту программу и решение расширить ее на сферу дошкольного и среднего профессионального образования. В Башкортостане мы ведем работу по модернизации материально-технической базы СПО, и поддержка федерального центра здесь здорово нам поможет», – написал Р. Ф. Хабиров. Глава Башкортостана сообщил также, что республика получит федеральное финансирование на строительство новых школ и детсадов. Так, 2,4 млрд рублей выделят на создание Математического лицея-интерната на 360 мест в Уфе.",В Башкортостане в ближайшие 3 года отремонтируют еще 88 школ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0],3,Файҙалы эштәр,680,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-13/v-bashkortostane-v-blizhayshie-3-goda-otremontiruyut-esche-88-shkol-4006977,2024-11-13T23:27:00+00:00
"Владислав ЕсипенкоАкмәчеттә Русия контролендәге район мәхкәмәсе ""Крым. Реалии"" хәбәрчесе Владислав Есипенконы 6 ел иректән мәхрүм итү һәм 110 мең сум штраф әзасына хөкем итте. Бу турыда ""Крым. Реалии"" хәбәр итә. Хөкем карарын Русия хөкемдары Длявер Берберовчыгарган. Прокуратура журналистны 11 елга иректән мәхрүм итүне сораган иде. Кичәге мәхкәмә утырышында соңгы сүзен әйткәндә Есипенко "" гасырда янаулар һәм әберләүләр булырга тиеш түгел"", диде. ""Крым. Реалии""ны гамәлгә куючы президенты Джейми Флай Есипенконы ""кичекмәстән азар итәргә"" өндәде. Кырымны аннексияләгән Русия хакимияте Владислав Есипенконы канунсыз рәвештә шартлаткыч саклауда һәм аны бер урыннан икенче урынга алып баруда гаепли. Аны 2021 елның мартында Кырымдагы ФСБ хезмәткәрләре тоткарлады. Есипенко, үзен гаепле дип тануга ирешү өчен, аңа карата төрле әфалау ысуллары, шул исәптән электр кулланылуын белдерде. Стокһолмдагы () халыкара хокук яклау оешмасы Кырымда кулга алынган һәм хөкем ителгән барлык сивил журналистларны, шул исәптән Владислав Есипенконы иреккә чыгарырга өндәде. Телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Русия мәхкәмәсе ""Крым. Реалии"" хәбәрчесен 6 ел төрмәгә һәм штрафка хөкем итте",['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1234,https://www.azatliq.org/a/31706588.html,2022-02-16T13:56:28+00:00
"Тәнзилә Сәлих ҡыҙын өләсәй булыуы менән  ихлас ҡотлайбыҙ!  Бәпескә баһадир булып, һау-сәләмәт үҫеүен теләйбеҙ!",Шағирә Тәнзилә Дәүләтбирҙинананың ейәне тыуған,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Яңылыҡтар,110,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/sha-ir-t-nzil-d-l-tbir-inanany-ey-ne-tyu-an-4059403,2024-12-19T13:36:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Күгәрсен районының Воскресенское ауылындағы Бекетов исемендәге мәктәптең 8 класс уҡыусылары класс етәксеһе Э. Аллабирҙина менән бергә яугирҙарға ярҙам йөҙөнән акция ойошторған. Балалар 200-ҙән ашыу сәй пакеты әҙерләп, «Еңеү сәйе»тип атаған. Әлбиттә, уҡыусыларҙың ата-әсәләре лә ситтә ҡалмаған - улар посылкаларҙы төрөүҙә ярҙам иткән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Еңеү өсөн!,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,524,https://ye102.ru/articles/care/2026-01-29/e-e-s-n-4555530,2026-01-29T14:55:00+00:00
"Быйылғы уҡыу йылын Белорет районы Шығай ауылы 3 класс уҡыусылары бик шатланып ҡаршы алды. ""Башланып китте уҡыуҙар. "" конкурсына.",Шатланып ҡаршы алдыҡ,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Конкурстар,128,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-09/shatlanyp-arshy-aldy-3921301,2024-09-09T09:44:00+00:00
"Һуғыш башланып өлгөргәнсе кейәүгә сыға алмайынса ҡалып, һуңынан иҫән ҡалған йәш яугирҙар өсөн йәштәре уҙған ҡатын-ҡыҙҙар ул заманда күп була. Байтағы кейәүгә сығыу, бала һөйөү бәхетенән ғүмерлеккә мәхрүм ҡала. Уларҙы халыҡ телендә Аллаһ кәләштәре тип атайҙар. Зөһрә менән Кәшфулла Ҡужиндар егеттең ата-әсәләренең өйө эргәһендә иҫке генә бер йортҡа башҡа сығалар. Өй алды кәртәләнмәгән була. Ошо Аллаһ кәләштәре яңы өйләнешкән парҙарҙың бәхетенә көнләшеп, бәлки, үсләшептер инде, ҡараңғы төшһә тәҙрәләрен туҡылдатып китәләр. Йәш ғаилә башлығы өй алдын ситән үреп уратып алғас ҡына, был хәл туҡтала. Мәҡәләне тулы вариантта ""Шоңҡар"" журналының апрель һанында уҡығыҙ.",Аллаһ кәләштәре,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,664,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-21/alla-k-l-sht-re-4207146,2025-04-21T19:45:00+00:00
"Уға ни бары 36 йәш кенә ине. Икенсе балаһын тапҡандан һуң реанимацияға эләгеп мәрхүм була. Беҙ яратҡан йырсыһыҙ ҡалһаҡ, ире Илгиз ҡатынһыҙ, ике балаһы - Кәрим менән Кәмилә әсәйһеҙ етем ҡалды. Вәсилә Разиф ҡыҙы Фәттәхова 1979 йылдың 31 декабрендә Белорет районының Ботай ауылында донъяға килә. Салауат Низаметдитдинов  исемендәге Учалы сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжының хор бүлеген тамамлай.1999 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәи институтының  вокал бүлегенә уҡырға инә. Октябрь айында йырсы Айҙар Ғәлимов төркөмө менән бэквокал башҡарыусыһы булып гастролгә китә. Татар телендә башҡарған «Тыуған яҡ» хиты буйынса киң билдәле, был йыр Башҡортостанда ғына  ғына түгел, бөтә Рәсәй буйынса, шул уҡ ваҡытта халыҡ-ара билдәлелек яуланы. Йырҙың күп өлөшөндә тик Вәсиләнең тауышы һәм һуҡма музыка ҡоралдары яңғырай, был уның йырын, татар эстрадаһының һәр ваҡыт тиерлек баян тауышы яңғыраған төп]йырҙарынан айырып тора. Был йыр «Гәлсәр һандуғас»  эстрада йыры фестиваленең «Интернациональ йыр» номинацияһында иң яҡшы тип таныла, шулай уҡ 2008 йылда йыл һайын үткәрелгән «Татар йыры» халыҡ-ара татар йыры фестивалендә «10-йыллыҡтың иң яҡшы хиты» номинацияһында лауреат булды. Башҡорт телдәрендә халыҡ һәм эстрада йырҙарын профессиональ башҡарыусыларҙың «Башҡорт йыры»  телевизион конкурсында ҡатнашты. Башҡа билдәле йырҙары — «Әйтелмәгән мөхәббәтем», «Яңғыҙ миләш», «Атайым», «Алмағас сәскәһе», «Шахтер йыры».2016 йылдың 26 ғинуарында  Өфөлә, икенсе балаһы (ҡыҙы) тыуғандан һуң өҙлөгөү арҡаһында вафат була. Өфө ҡалаһында Көньяҡ зыяратта «Дан аллеяһында» ерләнгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Вәсилә Фәттәхованың арабыҙҙан китеүенә 10 йыл тулды,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1 0 0],7,Яңылыҡтар,1746,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-26/v-sil-f-tt-hovany-araby-an-kite-en-10-yyl-tuldy-4549993,2026-01-26T09:08:00+00:00
"Һис көтмәгәндә, уйламағанда танышымдың ире үлеп ҡалды. Кисә генә һап-һау йөрөгән 45 йәштәрҙәге ирҙең үлемен ишетеү аяҙ көндә йәшен атҡандай тәьҫир итте беҙгә. Ә бына мәрхүм менән хушлашырға барғанда ҡатынының ҡайғыға бирешмәгән кеүек йөрөүе йәнә аптыратты. Тол ҡалған ҡатын яңыраҡ, ҡырҡын үткәргәс, ауырып киткән икән. Хәлен белә барғанда: ""Мин бит алдан һиҙеп йөрөнөм уның менән нимәлер булырын, әллә гел шул турала уйлап, иремдең үлемен үҙем яҡынайттыммы икән? "" - тип аптыратты. ""Ваҡытты кирегә өйрөлтөп, ваҡиғалар ағышын үҙгәртеп булһа икән! Яңылышлыҡты төҙәтеп, хата аҙымдарҙан, бәлә-фажиғәләрҙән, мәғәнәһеҙ йә аңһыҙ үлемдәрҙән яҡындарыбыҙҙы һаҡлап ҡалып булыр ине микән? Күңелемде бер туҡтауһыҙ үкенес ҡорто кимерә. Ә бит фажиғә булырҙан өс-дүрт ай алдан иҫкәртеүле төш күрҙем мин. 15 йыл элек гүр эйәһе булған өләсәйем мине етәкләп бейек тау башына алып менде. Тирә-яҡ шомло, иҫкән еле осороп алып китерҙәй. Түбәһенә менеп еткәс, өндәшмәй генә аҫҡа төртөп күрһәтте: ә унда - ҡанлы кәүҙә. Ныҡ ҡурҡтым, шулай ҙа нисектер тиҙ генә эргәһенә барып, мәйеттең йөҙөнә ҡараным: ул минең ирем ине. Ҡысҡырып илаған үҙ тауышыма үҙем ҡурҡып уянып киттем дә оҙаҡ тыныслана алмай яттым ул саҡта. Был ваҡытта ирем Себерҙә вахтала эштә ине. Әлеге төш бер ҙә иҫемдән сыҡманы, көн дә тертләп яман хәбәр көттөм. Ярай ул саҡта иптәшем иҫән-һау әйләнеп ҡайтты. Барыбер ҙә ҡурҡыныс төш бер генә мәлгә лә онотолманы. Онотолоу түгел, хәүефле тойғоларҙы тағы ла нығыраҡ күңелгә батырҙы ғына. Алйот, ниңә насарға юрайым әле тип үҙемде әрләп тә, кешене үлгән тип күрһәң, ул оҙон ғүмерле була, тип тыныслындырып та ҡарайым. Юҡ, һис күңелдән китмәне шул төш. Ҡурҡа-ҡурҡа уның тағы вахтаға китер көнөн һананым, ҡабат барма ла ҡуй, бында яңғыҙыма ҡыйын, тип алыҫҡа йөрөүҙән төңөлдөрөргә тырыштым, йәнәһе лә, уны һаҡлап алып ҡалам инде. Ә хәүеф-хәтәр әллә ҡайҙағы Себерҙә түгел, эргәлә генә һағалаған икән. Иптәшем ялға ҡайтҡан ваҡыттарында бер ҙә тик ятмай ине, ауыл ерендә йәшәгәс, төрлө эш-мәшәҡәт етерлек. Ул ҡайтҡанында күршеләр ағас ҡырҡышырға барыуын һораны, әлбиттә, риза булды, уларҙың да ярҙамын күп күрәбеҙ бит. Шул көн гел күҙ алдында. Күңелдәге хәүеф тойғоһо ҡалҡып сығып, әллә ял итәһеңме, берәй һылтау табып тороп ҡалаһыңмы, тинем сығырға торғанында. Шул тиклем ебәргем килмәй ине, ныҡышаһы, юлына арҡыры ятаһы булған да бит шул саҡта, эх. Ә ул көлдө генә. Төш мәлендә үк ҡобараһы осҡан күрше ҡатын килеп инде лә бер һүҙ ҙә әйтә алмай стенаға һөйәлде. Быуындарым йомшарып ултыра төштөм: ""Рәмилме? Нисек итеп? "" тип һорағанымды иҫләйем. Аңғармаҫтан ағас баҫҡан. Үҙебеҙҙең яҡындағы урманда ғына. Ни ғәжәп: ҡайҙан көс алғанымдыр, тыныс, һалҡын ҡанлылыҡ менән ерләү эштәрен ойошторҙом. Яҡындарымдың, улымдың, иремдең туғандарының миңә ҡарап аптырап ҡалған йөҙҙәренә тиклем аңғарып йөрөнөм. Шундай уҡ тыныслыҡ менән өсөн, етеһен, ҡырҡын үткәрҙем. Ҡырҡына тиклем генә шул халәт дауам итте, бына әле күңелдә - әйтеп аңлата алмаҫлыҡ бушлыҡ, һыҙланыу, ҡулға бер эш тә бармай, шулай ятам инде. Йоҡом йоҡо, ашым аш түгел. Теге төш тураһында ҡабат-ҡабат уйланам. Мәрхүмә өләсәйем иҫкәрткән бит, ҡотҡарып булмаҫ инеме икән, ниңә генә шул көндө нығыраҡ торманым, ялға ҡайтҡан кешене ебәрмәҫкә лә була ине бит тип һаман өҙгөләнәм"", - тип һөйләне ул. Танышымдың төшөн әсәйемә һөйләгәйнем. ""Эй бахыр ғына, әруахтар, бигерәк тә олоғайып киткәндәре, шулай иҫкәртеп инә. Ҡапыл йығылмаһын, бирешмәһен тип алдан әҙерләгән инде уны. Тәҡдирҙән ҡасып булмайҙыр, күрәһең. "", тип һығымта яһап ҡуйҙы ул. Шулайҙыр. Бындай осраҡта үҙен ғәйепле һанап үкенгән, ҡайғыһынан арына алмаған бисара ҡатынды нимә тип йыуатһаң да урынһыҙ кеүек. Яҙылғаны шул булғандыр инде, рухы тыныс ятһын, йәне йәннәттә булһын ирҙең. Гөлгөнә Мозафарова фотоһы.",Ирем үлерҙән алда төш күргәйнем бит.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Әҙәбиәт,3695,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-01-16/irem-ler-n-alda-t-sh-k-rg-ynem-bit-4540278,2026-01-16T20:30:00+00:00
Иртәгә Өфөнөң Көрәш һарайында ҡатын-ҡыҙҙар араһында бокс буйынса Рәсәй чемпионаты старт ала.,Иң көслө ҡыҙҙар Өфөгә йыйыла,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,92,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-11-28/i-k-sl-y-ar-f-g-yyyyla-4485127,2025-11-28T10:30:00+00:00
"Дамир ИсхаковАзатлык сәхифәсендә Фәүзия Бәйрәмованың Бөтендөнья татар конгрессының чираттан тыш корылтаена багышланган ""Кемгә кирәк бу ялган"" дип аталганязмасынукыгач, ни кызганыч, без фикердәшләр булсак та, аның әйткән төп позицияләре буенча мин башка фикерләр әйтергә мәбүрмен. Бу язманың тоны, төп мантыйгы һәм Фәүзия ханымның ниндидер даһи булып күренергә, төрле даирә татар зыялыларын ""чыбыркыларга"" тырышуы күңелдә ризасызлык уятты. Дөресен әйткәндә, бу мәкаләдә бер яңа әйбер дә юк, чынлыкта инде ярты ел ул турыда миңа да язарга туры килде, моны интернетта утырган һәрбер шәхес белә. Төрле яклап уйлаганнан соң мин Фәүзия ханымның төп фикер сөреше белән килешмәү сәбәпле ул күтәреп чыккан мәсьәләләр буенча башкачарак мантыйк тәкъдим итәм. Башлап шуны әйтим – Фәүзия Бәйрәмова юкка корылтайда утырган күпне күргән делегатларны куркаклыкта һәм уйлый белмәүдә гаепләде. Чынлыкта аларның абсолют күпчелеге милләтне саклау һәм үстерү өчен эшләгән эшләре буенча үз-үзен безне хөкем итәрлек хөкемдар дип билгеләгән Фәүзия ханымнан бер дә ким түгелләр. Моны белеп әйтәм, чөнки делегатларның күпчелеге миңа танышлар, эшләрен дә беләм. Бу очракта бәлки сәясәттә күптән көн күргән ханымны корылтайга катнашырга чакырмау чыгырдан чыгаргандыр. Әмма, анда чакырылу өчен берәр татар оешмасының итәкчесе яисә вәкиле булырга кирәк иде. Мин үзем, мәсьәлән, Төбәк тарихын өйрәнүчеләр әмгыяте делегаты булып катнаштым. Һәлбүки, элек сайланган Милли шура вәкиле булсам да. Ә нинди күзгә күренерлек оешманы итәкли соң Фәүзия ханым? Бәлки аның кул астында юкка чыккан Милли мәлеснедер? Дөрес, ул язучы буларак та корылтайга үтәргә мөмкин булгандыр – анда язучылар бар иде – әмма моның өчен язучылар әмәгатьчелеге сайлап ибәрергә тиеш булгандыр бит аны. Фәүзия ханым ул юл белән сайланмаган икән бу конгресс әһелләре проблемасы түгел. Ә инде кызган баштан, татар әйтмешли, ""беткә үч итеп тунны яндырырга"" теләү, минемчә, Фәүзия ханымны бизәми. Хәзер төп мәсьәләгә күчәм. Чынлап та тел турында Фәүзия ханым язганнар белән килешергә туры килә, әмма ләкин ул мәсьәләләрне яктырту инде шактый заманнардан бирле бара һәм татар интеллектуаллары узган корылтайдан соң ук ул эшне башлап бүгенгә кадәр халыкка аңлатып, аны кисәтеп килделәр, шуңа күрә Фәүзия Бәйрәмованың югарыдан торып күпне күргән делегатларны акылга өйрәтергә тырышуы – мәгънәсезлек. Хәзерге заманда яңалыклар интернет аша татар әмәгатьчелегенә секундлар эчендә барып итә, шуңа күрә татарлар тел вазгыяте тирәсендә нәрсә барганын бик яхшы беләләр. Аннан соң онытмыйк, Татарстан парламенты (илдә бердәнбер республика милли парламенты) бу турыда үзенең катгыйфикерен әйтте, Бөтендөнья татар конгрессы да авыз йомып тормады, позициясен белдерде. Бу ситуациядә Фәүзия ханымның очынып-очынып корылтай делегатларын битәрләве, аларга акыл өйрәтергә тырышуы берничек тә аңлашылмый. Шуның өстенә ул тәкъдим иткән тел вазгыяте буенча ниндидер бер яңа резолюция кабул итүне алга сөрергә, делегатларны ""дәшмичә калуда"", гаепләргә тырышуы бернинди рамкаларга да сыймый. Инде әйтеләсе сүзләр әйтелде, позицияләр билгеләнде, халыкны һәм Татар конгрессын танк астына ятарга өндәүләр, чынлыкта һава селкетү генә. Көчкә каршы көч кенә кулланып була, ә татарлар һәм башка милли азчылыклар кулында андый көч бармы соң? Истән чыгармыйк, урыслар Русия Федерациясендә 82 процентны тәшкил итә. Әгәр дә демократик ысул белән тел мәсьәләсендә референдум үткәрелсә дә аның нәтиәсе безнең файдага булмаска мөмкин бит. Шуңа күрә сөйләшүләр генә кала. Татарстан итәкчеләре хәзер нәкъ шул эшләр белән шөгыльләнә. иңеп чыга алабыз дип әйтмим. Татар теленең дәүләт теле статусын саклап кала алмаячакбыз, бу турыда мин инде күптән яздым. Әмма моның белән генә татар бетмәячәк, шуны истә тотыйк. Сәясәт эшләрендә ялтырарга күнеккән Фәүзия ханым бик еракта нчы елларда калган ахрысы, бер кычкырсаң уңышка ирешәм дип уйлый булса кирәк. Чынлыкта исә заманалар бик нык үзгәрде һәм ""резолюция"" белән генә хәзерге заманда бернәрсәгә дә ирешеп булмый. Русия хакимиятләрен күз алдына китерәсездер. Нәкъ менә бу урында Мәскәү сәясәтчесе, тел мәсьәләсендә чын демократик карашта торган, татар телен дә яклап чыккан Максим Шевченконың әле күптән түгел генә биргән интервьюсында билгеләнгән ""реаль сәясәтчеләр"" һәм ""романтик сәясәтчеләр"" турындагы фикере искә төште. Чынбарлыкта Фәүзия ханым тел мәсьәләсе буенча бик тә матур, дөрес фикерләр әйтә. Мин дә аның белән 100 процентка килешәм. Проблема берәү генә – ничек итеп бу шартларда безнең дөрес һәм матур фикерләрне тормышка ашырырга? Нәкъ менә шул юнәлешкә борылгач реаль сәясәтче хәленә керергә туры килә, чөнки без бушлыкта яшәмибез. Урысны сүгүнең дә мәгънәсе юк, чөнки алар арасында да Максим Шевченко кебек шәхесләр бар, алар да безнең белән бергә авыр икътисади шартларда яшиләр, һәм гомумән, урыслар катнашыннан башка бу әмгыятьне демократик юнәлештә үзгәртеп булмаячак. Шуңа күрә алар арасындагы шовинистик даирәгә каршы безгә урыс демократлары белән бергә хәрәкәт итү кирәк. Фәүзия ханыма һәм татар әмәгатьчелегенә әйтеп китәсем килә: бер сәгатьлек корылтайда устав раслаган, итәкче органнар сайлаган корылтай делегатлары барысы да реаль тормышта яшәүчеләр, аларның күпчелеге көн саен Татарстандагы ирле хакимият белән мөнәсәбәткә керергә мәбүр. үләр булмаганнар аңлыйлар - татарны анда колач әеп каршылаучылар юк. Шуңа күрә дә ыелган делегатлар буш фантазияләргә бирелә алмыйлар, кайткач та яшәргә һәм эшләргә кирәк, татар халкын саклау өчен тиенләп булса да хакимиятләрдән акча каерып алырга кирәк. Ахрысы, романтик сәясәтчеләр мондый әйберләрне аңлап бетермиләр. Билгеле, романтикларны халык ярата торган була, әмма андыйларга башка нәрсә, бигрәк тә хакимият ягыннан, тәтеми. Үзем дә ""правдоруб"" буларак моны бик яхшы беләм, шуңа күрә Фәүзия дускай, безнең өлеш әннәткә кергәч булыр дип уйлыйм. Ахыргы сүз итеп шуны әйтүне кирәк дип саныйм. Безнең язмыш, милли телебез ул соңгы чиктә безнең үзебезнең кулыбызда, безне яратмаган дәүләт кулында түгел. Ялгышмыйк, Татарстан да бәйсез ил түгел, ә ярымколония – ул турыда бездән Үзәккә алып кителгән керемнең 23 өлешен тәшкил иткән ясак бик яхшы сөйли. Шуннан соң инде Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевның төрле мәктәпләрдә телне сайлап алуда ата-аналарның роле турындаискә төшерүенреалистик караш дип санау дөрес булыр. Ни өчеме? Ә менә ни өчен: инде көзгә безгә барыбызга да Русия думасы кабул иткән канун кысаларында эшләргә туры киләчәк. Фәүзия ханым, без шулай ук бу мәсьәләдә сезгә караганда әмәгатьчелекне күпкә алдан кисәттек. Әле барыбыз да күрәчәкбез яңа вазгыятьтә без яраткан татарларның чын йөзләрен. Ул безгә ошамаска да мөмкин, урыс әйтмешли, ""мало не покажется"". Үтеп барышлый Фәүзия ханым татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Ринат Закировка да тиеп китә (дөресен әйткәндә, барыбызны да чыбыркылый). Закировның бу канунны кабул иткәннән соң яңа шартлардан чыгып эш итәргә кирәклеген ассызыклавы дөрес. Чөнки татарлар һәм башка халыклар ул процессны берничек тә туктата алмаячаклар, шуңа күрә яңа шартларга айлашу юлы гына кала. Бу турыда безне бик акыллы рәвештә тагын бер Мәскәү сәясәтчесе Глеб Павловский кисәтте. Аның фикере мондыйрак иде: ""Тел өлкәсендәге сәясәтне кабул иткән төсле булыгыз, әмма бөтен мөмкин булганнарны игеп үз файдагызга эшләргә тырышыгыз"". Ә менә моның өчен урамда һәм интернетта шаулау файдасыз, чөнки өскә килгән афәт белән көрәшү өчен концептуаль дәрәәдәге каршы торырлык ысуллар гына файда китерәчәк. Ә моның өчен татарның бөтен интеллектуаль көчләрен бергә тупларга туры киләчәк, Татар конгрессы итәкчелеге бик яраткан Дания Заһидуллина акылы белән генә мондый эшләрне майтарып чыгып булмас. Аерым тагы шуны да әйтергә кирәк. Фәүзия ханым юкка Татарстан президенты аппараты итәкчесе Әсгать Сәфәровка бәйләнә, делегатлар каршында аны тел мәсьәләсендә ""күзгә төтен ибәрүдә"" гаепли. Беренчедән, ыелган делегатлар бу мәсьәләне бик яхшы беләләр, кемдер бик тырышса да, беркем дә алданмас иде. Икенчедән, Сәфәров әйткән фразабераз уңышсыз булса да, эчтәлексез түгел, чөнки ул Татарстан итәкчелегенең берникадәр уңышка ирешәчәгенә ышанып әйтте бу сүзләрне. Бәлки татарчасы бик камил булмаган аппарат башлыгы фикерен тиешенчә төгәл белдермәгәндер, бусы да мөмкин. Аннан соң, минем дәвердә шушы кәнәфидә утырган бер генә аппарат итәкчесе дә сәясәтче булмады, Әсгать әфәнде дә полиция генералы гына, аңарчы да кем булганы билгеле. Безгә, Фәүзия ханым, хакимиятләрне тәнкыйть итәргә кирәк, әмма эшләгән эшләрне дә күрергә кирәк. Ни кызганыч, бу тормышта идеаль нәтиәгә ирешү мөмкин түгелдер. Татарның шундый әйтеме бар: ""И дөнья, буялган йонга. Буялса иде мамыкка, рәхәт булыр иде халыкка"". Мамык эчендә яшәмибез. Инде соңгы сүзгә дә вакыт итте. Безнең хәзерге Русиядәге чынбарлыкка фәлсәфи караш кирәктер. Татар халкы тарихын һәм аның бүгенге көндәге тормышын яхшы күз алдына китергән шәхес буларак шуны әйтим: безнең бабаларыбыз йөзләрчә еллар урыс дәүләтендә яшәп тә юкка чыкмаганнар, телне дә гореф-гадәтләрне һәм милли аңны да саклаганнар, безгә китереп иткергәннәр. Тырышсак, моны без дә булдыра алабыз. Мәктәптә телне юньләп өйрәнеп булмаса, башка юлларын табарбыз. Хәзер интернет заманы, мәчетләр-мәдрәсәләр бар, бүтән төрле социаль институтлар да торгызып була. Фәүзия ханым татарларга һәм татар зыялыларына ашыгып соңгы вердикт чыгарырга тырыша, минемчә. Чынлыкта аның ашыга торган гадәте бар. Аннан соң, тормышта һәм сәясәттә без, мөселманнар, элек-электән хатын-кызлардан алда барырга күнеккән. Ирләр сөйләгәндә хатыннар тыңлап торса да яхшы булыр. Әле Татарстанда һәм читтә дә ир-егетләр итәрлек. Барыбыз да кыйблага карап басып Аллаһыбызны искә төшерсәк, бернинди череп бара торган империя калдыгы да безгә куркыныч түгел. Әгәр дә конкрет гамәлләр кылсак. Дамир Исхаковгалим, тарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Мамык эчендә яшәмибез,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Комментарийҙар,9715,https://www.azatliq.org/a/29386474.html,2018-07-24T13:36:06+00:00
"Конкурсыбыҙға ул милли кейемле ҡурсаҡтарын тәҡдим итә. Сулпан әҙер ҡурсаҡтарҙы һатып ала ла үҙебеҙсә кейендерә, биҙәүестәр яһай. «Бәләкәстәрҙә туған телгә, мәҙәниәткә, тарихҡа һөйөү тәрбиәләү уйындар, уйынсыҡтар аша башлана. Бындай уйынсыҡтар баланы «милләт» төшөнсәһе менән таныштырырға, тарих, мәҙәниәт тураһында һөйләргә ярҙам итә. Ошо ниндәй күлдәк? Биҙәүес нисек атала? Тәңкәләр ниңә кәрәк? Һорауҙарға яуап бирергә әҙер генә булығыҙ. Ҡурсаҡты кейендереү (төймә элеү, аксессуарҙарҙы тағыу, аяҡ кейемен систереү һ. б. ), кейемдәрҙең төрлө материалдан булыуы (туҡыма, бәйләнгән элементтар, кейеҙ, сәйлән, тәңкә, ҡаптырма. ) баланың ваҡ моторикаһын үҫтереүгә лә булышлыҡ итә», – ти оҫтабикә. Гөлшат Ҡунафина",Башҡортса уйнайыҡ! Милли рух тәрбиәләй,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аңлатма,708,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-12/bash-ortsa-uynayy-milli-ruh-t-rbi-l-y-4463835,2025-11-12T13:00:00+00:00
"– Һуңғы ваҡытта, популярлыҡ феномены нимәлә, тигән һорау йыш яңғырай. Быны мин төрлө ғәмәлдәр менән аңлатыр инем. Беҙҙең бөгөнгө төркөмдә ҡатнашҡан һәр кем оҙаҡ йылдар дауамында үҙ йүнәлешендә ижад иткән шәхестәр булараҡ билдәле. Туплаған тос тәжрибә, эшләнгән эштәр, бихисап һөҙөмтәләр бар. Шәхсән үҙемә килгәндә, Арғымаҡ проекты һәр саҡ халҡым, телем, илем тигән маҡсаттарға тоғро булды, ошо изге йүнәлештәрҙән тайпылманы. Сит-яттарға бармаған, ил йолаһын боҙмаған төркөм, тип атар инем уны. Бөгөн дә бына ошо тоғролоҡ бар беҙҙең булмышта. Урал батыр һәр саҡ күңелебеҙҙә, йөрәгебеҙҙә. Тап ошо үҙенсәлек беҙгә этәргес бирә, тормош юлында төрлө кешеләр менән осраштыра, тип уйлайым. төркөмөндәге икенсе ҡатнашыусы Русланға килгәндә, ул да ғүмер буйы үҙ йүнәлешенә тоғро – электрон музыка ижад итә, башҡара. Башҡортостанда был йүнәлеште юғары кимәлгә күтәргән профессионал. Ҡыҙы Адель дә бик һәләтле, бәләкәстән йырлап үҫкән бала. Әле миңә - 38 йәш, 8-9 йәшемдән ҡурайҙа уйнай башланым. Утыҙ йыллап милли уйын ҡоралыбыҙҙы ҡулымдан төшөргәнем юҡ. Русланға – 50 йәш, ул да бала сағынан музыка менән шөғөлләнә. Адель дә шулай уҡ музыка мөхитендә үҫкән, бәләкәстән йырлаған ҡыҙ. Беҙҙең ижад иткән йылдарҙы бергә ҡушһаҡ, дөйөм һан 90 йылға барып баҫа! Тимәк, ошо феноменаль мәлгә еткәнсе, беҙҙең тарафтан бер быуатлыҡ тиерлек тәжрибә тупланған. Бер яҡтан, ошо ғәмәл дә һөҙөмтә бирә, тип уйлайым. Һәм иң мөһиме, ул тотош донъяға тарала! Нисек кенә сәйер тойолмаһын, был осраҡта мин техник мөмкинлектәр, аранжировка һәм башҡа үҙенсәлектәр икенсел тип уйлайым, сөнки был осраҡта, һис шикһеҙ, Урал батыр рухы эшләй, этәргес бирә. Быны тәүге ҡарамаҡҡа аҡыл менән аңлап бөтөрлөк түгел, аңлатып та булмай. Уйлап ҡарағыҙ, беҙҙең трек донъя чартында Леди Гаганың йырын уҙып киткән, ә бит ул донъя кимәлендәге йондоҙ, уның ижады тирәләй миллионлаған долларҙар өйөрөлә! Шул ваҡытта Башҡортостандан Урал батырға, башҡорт халҡының үлемһеҙ мираҫы булған эпосына бәйле йыр тыуа, донъяны тетрәндерә, хайран итә, рухи яҡтан уята. Уятыу ғына түгел, тарихи хәтерен, ҡанын, тамырын, йәнен тетрәндерә. Туғандаш халыҡтар – ҡаҙаҡтар, үзбәктәр, ҡырғыҙҙар, әзербайжандар милли кейемдәрен кейеп, тыуған ерҙәрендә тәбиғәткә сығып, квадракоптерҙар осороп, видеолар төшөрә, атҡа атланып, уҡтар атып, ошо йырҙы ҡабатлай. Ул ғына түгел, төрки донъянан алыҫ торған Корея, Мексика, Германия, Америка кеүек илдәрҙән дә ҡушылалар, йырҙы аңлаталар, төрлө каналдарҙа подкасттар эшләйҙәр. Иҫ китмәле. Йырҙың һүҙҙәренә килгәндә, унда барыһы ла бик яҡшы аңлашыла: Тамырҙарым минең һорай, йәнем дә, ҡаным да һорай, боронғо хәтер һорай – кем була ул, Һомай? Һомайҙың әсәһе – Ҡояш, йәншишмәлә индергән. Бында ла оло мәғәнә һалынған: кешенең рухы, йәне булырға тейеш! Арабыҙҙа йәшәгән төрлө кешеләр бар, ә ныҡлабыраҡ ҡараһаң, уларҙың йәндәре һүнеп барған төҫлө. Ана шул һүнеп барғандарға Йәншишмә йән өрә, күңелендә осҡон уята, йөрәктәренә дәрт өҫтәй, йәшәү ҡеүәте барлыҡҡа килә. Мин башҡорт һәм донъяға әйтер һүҙем бар – был йырҙың төп мәғәнәһен ошолай тоям мин. Шул уҡ ваҡытта башҡа милләтвәкилдәре лә шулай тип әйтә алырға тейеш. Урал батыр рухы - мәңгелек, ул үлемһеҙ. Ҡот, рух, дәрт, иман - тап ошо сифаттарҙы Урал батыр рухы уята. Шул уҡ ваҡытта, ошо ҡиммәттәрҙе донъяға еткереү өсөн беҙ Урал батырҙы һайламаныҡ, ә ул беҙҙе һайланы, яуаплы миссияны ышанып тапшырҙы, тип уйлайым мин. Кем ижадына тоғро, эшенихлас итеп, йәне-тәне менән бирелеп башҡара, тап шуларға тәтейҙер бындай бәхет. Шулай уҡ электрон, этномузыка кеүек йүнәлештәрҙең, вокал партияһының уртаҡ нөктәлә берләшеүе, бер тулҡындарҙа булыуы ла һөҙөмтәлә ошо феноменды тыуҙырырға булышлыҡ иткәндер, тип инанам. Пландарға килгәндә, апрель башында беҙҙе Мәскәүгә саҡырҙылар. Унда бик күп федераль матбуғат саралары менән Муз ТВ, ТНТ, Европа плюс, Наше радио, хатта башҡорт кейәүе Павел Воля менән осрашасаҡбыҙ. Артабан Башҡортостанға ҡайтып, ""Һомай"" йырына клип төшөрәскбеҙ. Башҡортостандың тәбиғәтен, Урал батыр менән бәйле матур урындарҙы күрһәтергә иҫәп. Донъя башҡорттар, Башҡортостан тураһында белде, хәҙер иһә Башҡортостандың ниндәй икәнен күрһендәр өсөн эшләйәсәкбеҙ. Алла бирһә, апрель –майҙа быны тормошҡа аышырыбыҙ тип уйлайым. Артабан, майҙа Ҡаҙағстанға фестивалгә юлланасаҡбыҙ. Унда 30 илдән продюсерҙар киләсәк, күрешеп, танышып ҡайтасаҡбыҙ. Алматыла – дүрт, Астанала бер концерт ҡуясаҡбыҙ. Артабан Ҡырғыҙстанға, Үзбәкстанға сығып китәбеҙ. Ҡаҙаҡтар менән әле һөйләшеү бара - тиҙҙән ике клип сығасаҡ. Ҡыҫҡаһы Урта Азия буйынса тур була. Май уртаһынан фестиваль графигы башлана. Бөтә донъянан – Төркиәнән, Американан, Европанан яҙалар. Барлыҡ тәҡдимдәрҙе графикка туплайбыҙ ҙа, донъяны башҡорттар менән, Урал батыр менән таныштырырға сығып китәсәкбеҙ, Алла бирһә. Йәй башына тулы альбомды сығарырбыҙ тип уйлайым. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Популярлыҡ феномены нимәлә?,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0],7,Мәҙәниәт,4898,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-04-09/populyarly-fenomeny-nim-l-4190704,2025-04-09T14:37:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр10 ноябрьгә каршы төндә Русия хәрбиләре Одесса өлкәсенә һөүм иткән. Украина гадәттән тыш хәлләр идарәсехәбәр итүенчә, ике кеше яраланган. Одесса өлкәсе хәрби идарәсе башлыгы Олег Кипербелдерүенчә, нәтиәдә торак йортлар, гаражлар, машиналар зыян күргән. Кайбер урыннарда янгын чыккан. Шулай ук һава һөүменнән саклану системнары Киев күгендә дистәдән артык дронны бәреп төшергән. Анда ике тапкыр һава кисәтүе эшләгән. Шимбә кич Харьковка ракетлар һәм ""Гром-Е1"" авиабомбалары һөүм иткән иде. Аларның кыйпылчыклары торак йортка зыян салган. Өлкә прокуратурасында белдерүләренчә, сугыш тәртипләре һәм кануннарын бозу турында инаять эше ачылган. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия армиясе Одесса, Киев һәм Харьковка дроннар белән һөүм иткән",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,765,https://www.azatliq.org/a/33196801.html,2024-11-10T12:59:45+00:00
"Ун йыллап элек әсәйем ҡала ситендәге ҡарттар йортона йыйыштырыусы булып эшкә инде. Мин ул саҡта мәктәптә уҡый инем. Әсәйемдең эшенә йыш бара торғайным.  Шунда бер мин һөйкөмлө генә бер әбей менән аралаша башланым. Әсәйемдең ваҡыты булғанда ул да инәй менән бер аҙ һөйләшеп ултыра ине. Мәрйәм инәйҙең яҙмышы бик әсенешле булған. Ике балаһы бар, үҙе әйтеүенсә, бер ҙә насар түгелдәр. Тик улының ҡатыны, әбейҙең килене була инде, ҡәйнәһен өйөнә аяҡ та баҫтырмай ти. Дөрөҫөрәге, өй Мәрйәм инәйҙеке булған, тик килен хужа булып алған. Өйҙөң документын алдап-йолдап үҙенә күсерткән. Ажғырып торған уҫал бисә иренә лә хужа булған. Ә ире, әсәһенә оҡшап, бик баҫалҡы, ипле кеше икән. Меҫкен ир ҡатынына ҡаршы һүҙ әйтә алмай, теге ни әйтһә, шым ғына тыңлап йәшәп тик ята, ти. Өс балалары бар, ти. Уларҙы бәләкәй саҡтарында Мәрйәм инәй ҡарашҡан, хәҙер кәрәге бөткән. Инәйҙең аяҡтары ла ауырта, ҡултыҡ таяҡтары менән саҡ ҡыбырҙап йөрөй. Мәрйәм әбейҙең ҡыҙы ла яуыз бер иргә эләккән. Кейәү ҡәйнәһен үҙҙәрендә йәшәтергә теләмәй, әтеү яуызлығы күренә бит. Үҙе: кил, ҡәйнәм, кил, беҙҙә йәшә, тигән була, ти. Ә ҡатынына: Әсәңдең эҙе булмаһын, икегеҙгә лә көн күрһәтмәм, улы ҡараһын ана, – тигән. Мәрйәм инәйгә ҡыҙы иренең һүҙен еткергән. Мәрйәм инәй: Ярай, ҡыҙым, ҡайғырма, ҡарттар йортона барып торайым. Күршеләге фәлән-фәлән ҡарсыҡ та шунда китте. Кеше торған ерҙә мин дә кәм-хур булмам, – тигән дә ошонда килгән. Быларҙы Мәрйәм инәй әсәйемә һөйләне, ә мин китап уҡығанға һалышып, тыңлап ултырҙым. Әбейҙең килене менән кейәүе ут сәсеп торған аждаһа кеүек булып күҙ алдыма килде. Шундай ҙа кешеләр була икән. Әкиәттәрҙәге Мәскәй әбей ҙә өлкәндәрҙең дә, балаларҙың да ҡотон ала бит. Былар ҙа шундайҙыр инде. Шулай итеп, Мәрйәм инәй ҡарттар йортонда йәшәп ята. Үҙе әйтмешләй, яҙмышына зарланмай инде, ни хәл итһен. Шулай насип булған, ти ул. Һәр кешенең күрәһеләре маңлайына яҙылған була, күпме яҙған, шунса ғүмер йәшәйһең, артыҡ та түгел, кәм дә түгел. Хоҙай ни ҡушһа, шул була инде, ти инәй. Ҡарттар йортона киткәндә инәй әҙ-мәҙ генә кейемдәренән башҡа өйөнән бер нәмә лә алмаған, бары тик бер һауыт гөлөн генә тотоп алған. Ул алҡа гөлө тигән гөлөн бала кеүек ҡарай торғайны. Әсәйем ике йылдан ҡарттар йортонан китте, сөнки йәшәгән еребеҙгә яҡын ғына икенсе эш тапты. Мәрйәм инәй беҙгә өйрәнеп өлгөргәйне шикелле. Беҙҙең арттан бойоҡ ҡына ҡарап ҡалды.  Айырылышыр алдынан иҫтәлек итеп теге гөлөнөң бер ботағын өҙөп бирҙе. Әсәйем гөл ботағын һыуға ултыртты, тамырланғас, тупраҡлы һауытҡа күсереп ултыртты. Гөл бик матур булып үҫте, миңә уның сәскәләре бигерәк оҡшай ине. Ысынлап та сағыу алһыу төҫтәге алҡа кеүек булып эленеп торалар. Өс йыллап ваҡыт үтте. Бер заман алҡа гөлө ҡапыл һулый башланы. Һыуҙы күп һибәбеҙ микән тип, кәметеп тә, ярҙам итмәгәс, арттырып та ҡараныҡ, Гуми ҙа һалдыҡ. Терелмәне. Бер ай тигәндә бөтөнләй ҡороно. Ҡарттар йортонда әсәйем менән бергә эшләгән бер апай һирәк-һаяҡ шылтыратып хәл-әхүәл белешә торғайны. Әсәйемә шул шылтыратҡан. Мәрйәм инәй йөрәк менән дауаханаға эләккән. Дауалап ҡайтарғандар. Инәй шунан һуң бер ай самаһы ғына торған да вафат булған. Иң сәйере шул булды: гөлдөң һулый башлауы – Мәрйәм инәй дауаханаға ятҡан мәлгә, ә бөтөнләй ҡороп ҡуйыуы ул үлгән ваҡытҡа тура килгән. А. АМАНОВА.",ГӨЛ ҒҮМЕРЕ,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1],5,Хикәйә,3213,https://amanat.su/articles/s-sm-r-r/2025-05-17/g-l-mere-4239723,2025-05-17T19:57:00+00:00
"Петербур күренешеПетербурның Красногвардейский районында Татар мәдәни-эшлекле үзәге барлыкка киләчәк. Бу хакта Петербур хакимиятенең сайтындахәбәр ителә. Аны шәһәрнең ""Дуслык"" татар милли-мәдәни автономиясе төзергә ниятли. Үзәктә концерт һәм күргәзмә заллары, конференц-зал, бию һәм спорт заллары, гараж, китапханә булачак дип хәбәр ителә. Төзелешне Татарстан бюджеты акчаларына һәм бюджеттан тыш чыганаклар хисабына башкарырга ниятләнә.14 декабрьдә Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановэшлекле сәфәр белән Петербурга килде. Ул Петербур губернаторы Александр Бегловбелән очрашырганиятли. Рөстәм Миңнеханов Петербур тау университетына барачак, анда Татарстанда минераль чимал комплексы өлкәсендә төбәк компетенцияләр үзәген оештыру турындагы килешү имзаланачак диелә хәбәрдә. Шулай ук Татарстан президенты төзекләндерүдән соң яңартылган Татар милли мәдәният үзәгендә булыр һәм татар әмгыяте активистлары белән очрашыр дип ниятләнә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татарстан акчасына Петербурда Татар милли үзәге төзиячәкләр,"['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[0 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0 0 1 0],8,Яңылыҡтар,1176,https://www.azatliq.org/a/31608282.html,2021-12-14T08:59:19+00:00
"Благодаря проекту «Медицинские кадры» национального проекта «Продолжительная и активная жизнь» больше специалистов, в том числе молодых, трудоустраиваются в государственные медицинские организации. Одним из участников программы «Земский доктор» является врач-невролог Бурзянской ЦРБ Тайфур Аюпов. Он окончил в 2014 году Башкирский государственный медицинский университет по специализации «Неврология». С 2015 года Тайфур Мубарякович работает в Бурзянской больнице, предоставляя жителям квалифицированную неврологическую помощь. — Моя главная задача — обеспечить качественную медицинскую помощь, особенно пожилым людям, чтобы они могли вести активную и полноценную жизнь. Важно, чтобы каждый получил своевременную диагностику и лечение, ведь здоровье нервной системы — залог хорошего самочувствия и долголетия, — отметил врач-невролог Тайфур Аюпов. Отметим, что в Республике Башкортостан ведется системная работа по решению кадрового вопроса в здравоохранении — одного из самых сложных вызовов для всех регионов России. Только в 2024 году удалось привлечь на 320 врачей больше, чем в 2023-м. Это стало возможным благодаря федеральным программам «Земский доктор», «Земский фельдшер» и проекту «Врачи для малых организаций». Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Бөрйән дауаханаһында Ауыл докторы эшләй,['Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Сәләмәтлек,1399,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-05-19/b-ry-n-dauahana-ynda-auyl-doktory-eshl-y-4241563,2025-05-19T16:00:00+00:00
"Иглин районында Йәштәр һәм балалар милли проектын (национальный проект Молодежь и дети) тормошҡа ашырыу барышында арҡан паркы асылды. Был хаҡта муниципалитет хакимиәтендә хәбәр иттеләр. Парк Һаулыҡ биләмәһе йәмәғәт киңлегендә урынлашҡан. Унда төрлө ҡатмарлылыҡтағы 15 трасса бар — ябайҙан экстремалгә тиклем. Белгестәр профессиональ ҡалҡандар ҡуйып күнекмәләр һәм турнирҙар өсөн ҡулсалар менән волейбол һәм баскетбол стойкаларын урынлаштыра. Шулай уҡ унда шахмат һәм шашка уйыны өсөн урам зонаһы барлыҡҡа килгән. 2026 йылдың яҙында парк янында йәштәр киңлеге төҙөлә башлай. Йәштәр һәм балалар милли проекты таланттарҙы үҫтереү һәм йәштәрҙең үҙҙәрен күрһәтеү өсөн мөмкинлектәр булдырыуға йүнәлтелгән. Милли проект үҙәгендә – мәктәптәр төҙөү һәм ремонтлау, уҡытыусыларҙың квалификацияһын күтәреү, уҡытыуҙың яңы методикаларын һәм уҡытыу өсөн уңайлы шарттар булдырыу. Милли проект шулай уҡ Донъя кимәлендәге кампустар селтәрен үҫтереүҙе һәм Приоритет 2030 программаһы буйынса юғары уҡыу йорттарына ярҙам итеүҙе күҙ уңында тота. Яңыртылған милли проекттар РФ Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Иглин районында арҡан паркы асылды,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 0 1 1 1 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1233,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-06/iglin-rayonynda-ar-an-parky-asyldy-4529537,2026-01-06T09:00:00+00:00
"ЙӨКМӘТКЕ АРҘАҠЛЫ ШӘХЕСТӘР Г. Батыршина «Билдәлелек артынан ҡыуманым, уға ынтылманым да. Бары алдыма ҡуйған маҡсаттарыма өлгәштем. » 3 Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл Рәзилә Ырыҫҡужина Мостай һәм театр 9 Беҙҙең журнал тышында Айгөл Юлъяҡшина «Яратып эшкә барам да, һағынып эштән ҡайтам! » 12 «Тамаша» ҡунағы Г. Батыршина «Атайым был ҡыҙымды әртис итәм тигән. » 16 Яҙмышым – сәнғәт Резеда Усманова «Персиҙәтел булырғамы, әллә әртисме? » 21 БЕЙЕҮ СӘНҒӘТЕ Миләүшә Ҡыҙрасова Бейей-бейей тормош юлын уҙып 26 Моңдаръя Нәркәс Сөләймәнова «Сәнғәт кешене тәрбиәләргә тейеш» 28 ТЕАТР СӘНҒӘТЕ Ғәлиә Кәлимуллина Үҙеңдән ҡасып булмай икән ул. 33 Ижади портрет Гөлназ Ғәлиева Мажаралы ғүмер юлдарым 37 Йыр сәнғәте Г. Батыршина «Бәхет – ул үҙең менән ҡәнәғәт булыу. » 43 Пьеса Наил Ғәйетбай Тау артында ниҙәр бар? 46 Һынлы сәнғәт З. Йылҡыбаева 40 йыл мөғжизә эҙләгәндә 63",ҺӨЙӨНСӨ!,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,856,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-10-17/y-ns-3971352,2024-10-17T16:28:00+00:00
". Миңә нисә йәштәр булғандыр, мәктәпкә бармағайным әле, инәйем сөгөлдөрҙә эшләп йөрөгән мәлдә, Мөнир улың үлде, тип хәбәр иткәндәр. Көндәр ҡыҙыу тора. Бер мәлде хәлем бөтөп урындыҡҡа ҡайтып ауғанымды һәм тәҙрә аша ҡояшҡа ҡарап ятҡанымды хәтерләйем. Ул миңә һүрәттәге һымаҡ йылмайып баҡҡан төҫлө ине. Башыма көн ҡапҡандырмы, нимә булғандыр, быуынһыҙ ҡалғайным. Лира апайым йөкмәп дауаханаға алып китте. Юлда аңымды юғалтҡанмын. Һушыма килһәм, дауахана кейемендә ятам. Башыма тәүге килгән уй: Уй, мине сисендергәндәр, ояты ни тора! . Биш-алты йәшлек малай, ниндәй әҙәп, ниндәй тәрбиә! Баҡсабыҙҙың арт яғында олатайым менән өләсәйем йәшәне. Уларға туранан-тура баҡса аша йүгереп барғанымды иҫләйем. Бәрәңге һабағы араһынан күренмәгәнмен дә, тиҙәр. Бер мәлде шулай олатайым менән өләсәйемә Аҡкүлдән ҡунаҡҡа килгән ейәнсәрҙәре Тәнзилә апайым минең бәрәңге араһынан килеп сыҡҡанымды күреп, ҡурҡышынан ҡолап китә яҙған хатта. Сафиулла олатайым менән Факиһа өләсәйем дә мине яҡын күрҙе. Үҙҙәрендә ҡуна ҡалдырырҙар, тәмлекәстәр менән һыйларҙар ине. Элек кәртә тирәһендәге эштәр өмә рәүешендә үтте бит. Беҙ, ыбыр-сыбыр бала-саға, йыйналышып, ололар артынан бәрәңге сүпләй торғайныҡ. Тик йыш ҡына өләсәйем, Мөнир өйҙә ярҙам итә, тип, мине үҙе янында ҡалдыра. Ир балаға өйҙә ниндәй эш ҡушһындар ти? Телсән ейәнен үҙенә иптәшкә тип кенә янында ҡалдырған, күрәһең. Минең менән күңелле булғандыр. Унан бигерәк, өләсәйем етлекмәй тыуған кәүҙәгә бәләкәй ҡәҙерлеһен йәлләгәндер ҙә, бәлки. Өләсәйемдең әле бер, әле икенсе эш менән булыуын күҙәтеп, уралып-суралып йөрөйһөң инде шунда. Яңы ғына мейестән сыҡҡан әпәкәйгә яңы ғына айыртылған ҡаймаҡ та һылап бирһә, шуны ашай-ашай тәҙрә аша башҡаларҙың бәрәңге сүпләүен ҡарап торғаным хәтерҙә. Хәҙер шуларҙы иҫләйем дә, үҙемдә уңайһыҙлыҡ кисереп, йүнһеҙ, татлытамаҡ булғанмын даһа, тип уйлап ҡуям (көлә). Өләсәйем баҡыйлыҡҡа күскәс, ике йыл олатайым менән йәшәнем. Уның да нисәмә ейән-ейәнсәре араһынан нәҡ мине һайлап алыуы ғәжәп хәл. Бер мәлде мәктәптән ҡайтып ингәндә өләсәйемдең күлдәген еҫкәп илап торғанын күреп өнһөҙ ҡалдым. Ул, ғөмүмән, үҙҙәренең йәш саҡтарын йыш иҫләр, танышып ҡауышҡан мәлдәрен ҡабат-ҡабат һөйләр булды. Малай ғына булһам да, мөхәббәт кеүек бөйөк тойғоноң барлығын, юғалтыу ғазаптарының ни тиклем ауыр икәнлеген йөрәгем менән тойоп, аңлап йөрөнөм. Олатайым да – һуғыш ветераны. Ниндәй генә миҙал-ордендары юҡ ине! Ул яу ваҡиғалары хаҡында һөйләһә, барыһын да кинолағы кеүек итеп күҙ алдына килтереп ултырам. Үҙебеҙгә, атай йортона, ҡайтһам, өй тулы бала-саға, донъя гөрләп тора. Уйынға онотолоп, һис кенә олатайым янына барғы килмәй торған саҡтар ҙа булғылай. Әммә ул кискеһен барыбер килеп ала ине. Үҙенә күрә бер йыуанысы тип ҡабул иткән инде мине. Ул, мин студент саҡта, туҡһан йәшендә мәрхүм булып ҡалды. Гөлшат Ҡаһарманова ҡорған әңгәмәнән өҙөк.",Мөнир Ҡунафиндың бала саҡ хәтирәләренән,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,2803,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-22/m-nir-unafindy-bala-sa-h-tir-l-ren-n-3737141,2024-04-22T11:07:00+00:00
"Йәрмәкәй районында үҙ эшен асырға теләгәндәр күп. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Үҙмәшғүлдәргә ярҙам Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проекты сиктәрендә бойомға ашырыла. Үҙ эшен асыусылар өсөн районда Эшҡыуарлыҡ сәғәттәре үткәрелә, Йәрмәкәй районында кесе һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм ярҙам итеү муниципаль программаһы, башҡа ярҙам саралары бар, тип хәбәр итә Йәрмәкәй районы хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге. – Был ярҙам саралары үҙмәшғүлдәргә бизнес алып барыуҙы еңеләйтә, хәҙерге баҙар шарттарына яраҡлашырға булыша. Үҙмәшғүлдәр өсөн финанс ярҙам ғына түгел, мәғлүмәт-консультация ярҙамы алыу мөмкинлеге лә бар, – ти бизнес-шериф Эльвира Мирғәсимова. 2025 йылдың 1 ғинуарына мәғлүмәт буйынса, үҙмәшғүл граждандар һаны 774-кә еткән. Был һан 2020 йылдың ошо ваҡытына ҡарағанда һигеҙ тапҡыр күберәк, унда 93 кеше үҙмәшғүл булып теркәлгән. Фото һәм сығанаҡ –.",Үҙмәшғүлдәр һаны арта,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],5,Милли проекттар,900,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-06/m-sh-ld-r-any-arta-4111382,2025-02-06T17:05:00+00:00
"Үҙем яҙ Белоретта йөрөһәм дә, ауылдағы ҡыҙым улы менән килеп, йәшелсәләр сәсеп ҡуйған ине. Күҙҙе иркәләп, үҙебеҙҙе һөйөндөрөп, йәшелсәләр бик матур булып үҫтеләр. Кәбеҫтәләр кеше башы ҙурлығында инде, кишер-сөгөлдөр ҙә уңды. Белоретҡа киткәндә бер түтәл кишерҙе, бер түтәл сөгөлдөрҙө ҡаҙып алып киттек. Ҡалғандарын, эреләнә бирһендәр, тип алманыҡ. 10-15 көн йөрөп, кире ҡайтыуыбыҙға ниндәйҙер йәнлек йәшелсәләрҙе тәләфләп бөткән! Иң ныҡ зыян күреүсе йәшелсә – кишер. Уны түтәле менән юҡ иткән. Сөгөлдөр ҙә зыян күргән. Хатта кәбеҫтәнең күсәнен кимергән! – Һуҡыр сысҡандыр, – ти улым. – Юҡ, уның эшенә оҡшамаған. Сысҡан ул тиклем итмәй. Хәйер, берәй төрлө мутант булмаһа? Ул арала ҡыҙым килеп инде (беҙгә был ҡоротҡос тураһында ҡыҙым хәбәр итеп, алдан имен ҡалған кишер-сөгөлдөрҙө алған ине инде). – Ҡапҡанға эләктергәндәр уны, ниндәйҙер аҡ моронло йәнлек ти. Үткәндә бөткәнсе алып ҡуймағанһығыҙ. Ул йәнлек беҙҙең яҡта юҡ, ти ул, - тип хәбәрен теҙҙе. – Әллә самолёт-вертолёттан ташланылармы икән? - тип тә аптыраштыҡ, тик ни икәнен белә алманыҡ. Әле бына интернетта ошо аҡ моронло йәнлекте күреп, уның тураһындағы мәғлүмәтте уҡып сыҡтым. Хомяк булған икән теге ҡоротҡос. Элек ысынлап та беҙҙең яҡта булмаған. Хәҙер инде беҙҙе икенсе һорау борсой: китерме икән ул беҙҙең баҡсанан? Зәйтүнә Айытбаева, Ҡолғана ауылы.",Кишер-сөгөлдөрҙө кем ашаған?,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,1312,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-06/kisher-s-g-ld-r-kem-asha-an-4415990,2025-10-06T12:05:00+00:00
"Израил танклары Газзәне утка тота. 21 июль, 2014Газзәдән фәлестиннәрнең ракета һөүменә авап итеп Израил 8 июльдә һава һөүмнәрен башлаганнан бирле фәлестиннәр ягында һәлак булучылар саны 640 тан артты, дүрт меңләп кеше яраланды. БМОның балалар идарәсе мәгълүматларына караганда, 120 ләп бала үлгән, 120 меңләп кеше өйләреннән китәргә мәбүр булган.17 июльдә Израил ир өсте һөүмнәре башлаганнан бирле Израилнең 28 хәрбие һәм ике тыныч кеше һәлак булган дип белдерелә. Русия мөселманнары изге Рамазан аенда Газзәдә күпләп мөселманнарның һәлак булуын да искә алып, аларның рухларына догалар кыла. Сарытау мәчетендә корбан булган фәлестиннәр рухына дога укыйлар24 июль төнендә Сарытау әмигъ мәчетендә дә төнге намаз вакытында дөньяның төрле илләрендә һәлак булган мөселманнар белән бергә фәлестиннәрне дә искә алып, аларның рухларына да дога кылдылар. Бу хакта Русия мөфтиләр шурасы рәистәше Мөкатдәс Бибарсов -ка язды. Русия мөфтиләр шурасы рәисе урынбасары Дамир Мөхетдинов сүзләренчә, Израилнең фәлестиннәргә каршы ир өсте операциясендә тыныч халык та күпләп һәлак була башлагач, Русиядәге Калининградтан алып Владивостокка кадәр булган бөтен мәчетләрдә дә диярлек намазлар алдыннан вәгазьләр вакытында мөселманнарга Газзәдәге хәлләр турында аңлатмалар бирелгән. Мөфтиләр шурасының мөрәәгатен ул әлеге вәгазьләрнең йомгак бер документы – Русия мөселманнарының карашы буларак бәяли. Русия мөфтиләр шурасы мөрәәгатендә, Газзәдәге вакыйгаларны яктыртканда мәгълүмат чараларында фәлестиннәрне кораллы сугышчылар һәм агрессорлар итеп кенә күрсәтергә тырышалар, диелә. Дамир Мөхетдинов""Алар үз хокукларын һәм югалткан ирләрен кайтарырга тели. Көнчыгыштагы иң көчле булган армияләрнең берсе белән канлы бәрелешләрдә дистә меңнәрчә кеше корбан булды. Йөз меңнәрчә фәлестиннәр йорт ирләрен югалтып качакларга әйләнде һәм бөтен дөньяга таралган"", диелә әлеге мөрәәгатьтә озакка сузылган ике арадагы кораллы низагны искә алып. Бу мөрәәгатьтә Иерусалимның, гарәпчә исеме Әл-Кудс, мөселманнар өчен Мәккә һәм Мәдинә кебек үк изге урыннарның берсе икәнлеге дә әйтелә. ""Монда Мөхәммәд пәйгамбәр Мигъра төнендә күккә аша, монда беренче кыйбла булган. Бүгенге Иерусалимда мөселманнар Әл-Акса мәчетенә һәм башка гыйбадәтханәләргә автоматлы Израил хәрбиләре аша үтәргә тиеш"", ди шура. Мөрәәгать күп газапларга дучар фәлестиннәргә теләктәшлек һәм Израилдәге хөр фикерле халыкны хөкүмәтнең хәрби операциясен гаепләүгә чакыру белән төгәлләнә. Дамир хәзрәт сүзләренчә, Русия мәчетләрендәге омга намазларында да корбан булган фәлестиннәрнең рухларына догалар кылачаклар. 5Израил танклары Газзәне утка тотаБМОның кеше хокуклары шурасы 23 июльдәге чираттан тыш утырышында Газзәдәге хәлне тикшерергә ризалык бирде. Фәлестиннәр әзерләгән резолюцияне шураның 29 әгъзасы хуплады, 17 се тавыш бирүдән тотылып калды, берәү каршы булды.",Русия мөселманнары Газзәдәге фәлестиннәргә теләктәшлек белдерә,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Донъя,2799,https://www.azatliq.org/a/25469121.html,2014-07-24T14:05:00+00:00
"Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры быға тиклем дә ""Ҙур гастролдәр"" программаһы буйынса Брянск ҡалаһында сығыш яһағайны. Быйыл улар 8 октябрҙән 11-енә тиклем Төмән ҡалаһының В. С. Загоруйко исемендәге ""Ангажемент"" йәштәр театры сәхнәһендә уйнаясаҡ. Тамашасыларға рус труппаһы репертуарынан биш спектакль тәҡдим ителә: кескәйҙәргә ""Играем Пушкина: Царевна-Лебедь"" (Александра Пушкин, режиссеры – Ольга Мусина), ""Холодное сердце"" (Вильгельм Гауф, режиссеры - Мөсәлим Күлбаев), ""Пеппи Длинныйчулок"" (Астрид Линдгрен, режиссеры - Олег Пронин) әкиәттәре һәм олораҡ тамашасылар өсөн ""Капитанская дочка"" (Александр Пушкин, режиссеры – Искәндәр Сакаев) спектакле, ""Седина в бороду, или Невеста из Имеретии…"" (Борис Рацер һәм Владимир Константинов әҫәре буйынса М. Күлбаев сәхнәләштергән) музыкаль комедияһы.","Милли йәштәр театры - ""Ҙур гастролдәр"" программаһында",['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],4,Яңылыҡтар,807,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/milli-y-sht-r-teatry-ur-gastrold-r-programma-ynda-4569222,2026-02-08T11:30:00+00:00
"Иң күп Президент гранттары еңеүселәре буйынса Башҡортостан өс төбәк иҫәбендә. 2026 йылдың 15 ғинуарында социаль проекттарҙы тормошҡа ашырыуға Президент гранттары фондының беренсе конкурсы еңеүселәре иғлан ител де. Башҡортостандан 54 коммерцияға ҡарамаған ойошма  был конкурс йомғаҡтары буйынса 96,8 миллион һумлыҡ грант ярҙамы аласаҡ. Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы Аппаратының йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге беҙҙең төбәктең коммерцияға ҡарамаған ойошмаларының 2026 йылда Президент гранттары фондының беренсе конкурсында ҡатнашыуына йомғаҡ яһаны. Башҡортостан йәмәғәтселәре конкурсҡа 636 ғариза ебәргән. Һөҙөмтәлә республикабыҙ, Мәскәүҙе иҫәпкә алмағанда, яуланған проекттар һаны буйынса Рәсәйҙең Топ-3 төбәге һәм Волга буйы федераль округы буйынса ТОП-2, шулай уҡ Волга буйы федераль округы буйынса ТОП-5 һәм илдең ТОП-10 төбәге исемлегенә инде. Башҡортостандан бөтә еңеүселәр исемлеге фонд сайтында баҫылған.3 2025 йылдағы беренсе конкурста беҙҙең коммерцияға ҡарамаған ойошмалар 73 миллион һумдан ашыу аҡса алды, ә 2026 йылдағы беренсе конкурста коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың 54 проектына 96,8 миллион һум бүленәсәк. ""Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған берләшмәһе йәнә Президент гранттары Фондының 2026 йылғы 1-се конкурсына заявка компанияһы йомғаҡтары буйынса яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтте. Еңеүселәр менән ғорурланам. Сөнки был һандар артында коммерцияға ҡарамаған ойошма вәкилдәренең дә, Йәмәғәт проекттары ресурс үҙәгенең дә тырышлығы тора"", - тип аңлатма бирҙе йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге эксперты, грант конкурстарының бер нисә тапҡыр еңеүсеһе Артур Ғилманов. Был конкурс йомғаҡтары буйынса Президент гранттары ярҙамында республикала тормошҡа ашырыласаҡ өс ҙур проект билдәле. ""Ғаилә түңәрәге"" проектына ""Мәрхәмәт"" хәйриә мәғариф фонды 13 миллион 77 мең самаһы аҡса аласаҡ. Ул һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән һәм социаль етемлек хәүефе булған балалар тәрбиәләгән ғаиләләрҙе системалы оҙатыуға йүнәлтелгән. ""Йәш этнополитолог мәктәбе ""проектын тормошҡа ашырыу өсөн"" Ракурс-м"" ғилми-тикшеренеү мәғлүмәт - аналитика үҙәге 7 миллион 870 меңдән ашыу еңеү яуланы. Проекттың маҡсаты-йәш ғалимдарға, юғары уҡыу йорттары уҡытыусыларына, аспиранттарға, студенттарға яһалма интеллект технологияларын ҡулланып, этносәйәси процестарҙы тикшереү методологияһын, асыҡ сығанаҡтар нигеҙендә мәғлүмәт йыйыу, ҙур мәғлүмәт базаларын анализлау һәм мәғлүмәт аналитикаһы ысулдарын үҙләштереү. Шулай уҡ конкурс еңеүселәре араһында - «Изгелек ҡулы» проекты менән Яңауыл районының ҡатын-ҡыҙҙар Советы бар. Ул һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы, шул иҫәптән аутизм спектры боҙолған балаларҙы психофизик яҡтан һауыҡтырыу өсөн уңайлы социаль-мәҙәни мөхит булдырырға мөмкинлек бирәсәк. Улар 1 миллион һум самаһы грант аласаҡ. 2026 йылда гранттар биреүгә икенсе конкурсҡа проекттар 2 февралдән 16 мартҡа тиклем ҡабул ителә. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт проекттары ресурс үҙәге грант башланғыстарын әҙерләү, коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы асыу һәм оҙатыу мәсьәләләре буйынса бушлай консультация хеҙмәттәрен күрһәтеүен дауам итә (Өфө ҡалаһы, Вәлиди урамы, 40, -: , тел. :","96,8 миллион һумлыҡ грант аласаҡ",['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],6,Яңылыҡтар,3093,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-17/96-8-million-umly-grant-alasa-4540714,2026-01-17T17:00:00+00:00
"Кырымтатар халкының Беренче корылтаена багышланган акчаБиш һривнялык истәлек акчасы кырымтатар халкынын тарихында мөһим урын тоткан 1917 елда узган кырымтатар халкының корылтаеның 100 еллыгына багышлана. Банк чыгарган акчаның бер ягында Кырым харитасы өстендә Украина тамгасы һәм кырымтатар гимнының кырымтатар, украин телләрендә - ""Ант иткәнмен, сүз биргәнмен милләт өчен үләргә"" дигән беренче юлы язылган. Икенче ягында корылтай делегатлары тасвирланган. ""Истәлек акчасы 35 мең данәдә чыгарылган, аны милли банк сайтына кереп заказ итеп алырга мөмкин"", диде акчаны чыгару башлангычы белән чыккан Киевтагы Исмәгыйль Гаспринский исемендәге геостратегик институт вәкиле Зарема Озенбаш. Бакчасарайда узган бу корылтайда Кырым халык республикасының Конституциясе, зәңгәр төстә милли байрак, гимн, Кырым ханлыгының тамгасы герб итеп расланган иде. Акчаның макетын украин рәссамнары һәм скульпторлары эшләгән. Русиядә Кырымга багышланган 100 һәм 200 сумлык кәгазь акчалар чыгарылган иде. Украина милли банкы бу акчаның Украинада әйләнешен тыйган иде. Латвияның социал-демократик эшче фиркасе әгъзасы Раймонд Лейниекс Европа берлегенең үзәк банкына Русиядә чыккан бу акчаны Европа берлегендә куллануыны тыю хакында таләбен юллаган. Белешмә: Беренче кырымтатар халкы корылтае үз эшен 1917 елның 26 ноябрендә Бакчасарайның ханнар сараенда узды. Аның эшендә Кырымнан 76 делегат катнашты. Корылтай үзен парламент итеп игълан итте. Хөкүмәт рәисе итеп Номан Челеби Джихан сайланды, республиканың символлары кабул ителде. Большевиклар Кырым халык республикасын һәм кырымтатар хөкүмәтен танымадылар. 1918 елның гыйнвар аенда большевиклар бу хөкүмәтне тар-мар иттеләр, хөкүмәт рәисе итеп сайланган Кырым мөфтие Номан Челеби Джихан Акъяр төрмәсендә үтерелде. Икенче Корылтай Кырымда 1991 елда узды. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Украина милли банкы кырымтатар корылтаеның 100 еллыгына истәлек акчасы чыгарды,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1851,https://www.azatliq.org/a/28870280.html,2017-11-22T16:19:54+00:00
"Чаллыда казак фестивале, 2 июнь 2018Русия президенты грантлары фонды акча өләште. Быел иңүчеләрисемлегенәилнең 84 төбәгеннән барлыгы 1644 коммерцияле булмаган оешма кергән. Грантларга бүленеп бирелгән акчаның гомуми күләме – 3,3 миллиард сум. Бер грант уртача 2 миллион сум тәшкил итә. Төбәкләр арасында беренче бишлектә – Мәскәү, Петербур, Волгоград, Свердловски өлкәләре һәм Татарстан. Татарстаннан грант сорап гариза ибәргән 357 проектның бары 41 е генә ярдәм алырга лаеклы дип табылган. Башкортстан 249 гариза ибәргән, шуларның 38 е лаеклы табылган. Азатлык барлык гаризаларны карап чыкты һәм шуларның күпмесе татар мәдәниятенә бәйле икәнен ачыклады. Татарстан проектлары арасында иң зур күләмлесе – Казан авиация институтының ""Технополис"" белем бирү комплексы проекты, аңа 9,9 миллион сум акча биреләчәк. Шулай да президент грантлары фондыннан иң зур ярдәмне Татарстандагы православ әмгыятьләре һәм казак активистлары алачак. Шулай итеп, православ оешмалары һәм казак әмгыятьләренә, гомумән алганда, 7 миллион сумга якын матди ярдәм күрсәтеләчәк. Татар проектларына исә барысына бергә нибары 1,4 миллион сум ярдәм каралган. Анысын да керәшеннәр һәм мишәрләр арасында бүлгәннәр. Русия президенты фондыннан грантлар алучы татар мәдәниятенә кагылышлы проектлар исемлеге шуның белән тәмам. Ә менә акчасыз калган проектлар исемлеге күпкә зуррак. Башкортстанда да грантлар белән хәл шундый ук диярлек – акча бүлгәндә православ оешмаларга өстенлек бирелгән. Тормышка ашмаган проектлар: Башкортстан татарлары да грантларга гариза биргән булган. Башка төбәкләрдәге татар проектларына килсәк, бары Пермь, Рязань һәм Омски өлкәләре татарларына гына бәхет елмайган. Русия төбәкләреннән килгән татар проектларының күбесе шулай ук акчасыз калды. Шулай да Мордовия татарларының ""Якташлар"" милли-мәдәни мөхтәрияте 491 мең сумлык грант ала алган. Аларның проекты рус язучысы Александр Куприн белән бәйле. Язучының 150 еллыгына багышланган проект авторлары Купринны татар морзалары нәселе дәвамчысы буларак өйрәнергә, аның тормышында һәм иатында моңарчы билгеле булмаган фактларны эзләргә ыеналар.",Русия президенты грантлары күбрәк православ һәм казак оешмаларына бирелә,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Донъя,2084,https://www.azatliq.org/a/29986390.html,2019-06-12T21:49:47+00:00
"Чечняда Псков десантчылары, 1999 елфикерләр6 июньдә Көньяк хәрби мәхкәмә дүрт татарстанлы - Илһам Гомәров, Илгиз Мөхәммәтгалиев, Хәйдәр Раззаков һәм Мөхәммәтвәли Шәйхетдиновны 13 елдан 24 елга кадәр иректән мәхрүм итте. Алар хәрби фетнә, бандада катнашу һәм хокук саклау оешмалары хезмәткәрләренә һөүм итүдә гаепле дип табылды. Бу хакта Русия Тикшерү комитетының рәсми вәкиле Светлана Петренкобелдерде. Петренко сүзләренчә, Тикшерү комитеты һәм Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) Гомәров, Мөхәммәтгалиев, Раззаков һәм Шәйхетдиновның 2000 елның 29 февралендә Псков десантчыларының 76 нчы дивизиясенең 104 нче полкының алтынчы ротасы торган позицияләргә һөүм итүдә катнашуын раслый торган дәлилләр туплаган. Мәхкәмә ачыклаганча, алар Чечня ирлегендә чечен кыр командиры Шамил Басаевныңотряды катнашында хәрби бәрелешләрдә катнашкан. Федераль иминлек хезмәте бу карар турында шәрехләп инаять аваплылыгыннан качкан башка кешеләрне эзләү чаралары дәвам итә дип белдергән.2022 елның апрелендә Татарстанның алты кешесе тоткарлануы билгеле булды. Бу юлы хөкем карары чыгарылган дүрт кешедән тыш, тагын Айрат Камалетдиновбелән Эдуард Вәлиәхмәтовбар. Вот такязуынча, Тикшерү комитеты Камалетдиновка карата тикшерү эшен тәмамлап, 2025 елның март башында аның эшен мәхкәмәгә тапшырган. Аңа инаять кодексының шул ук маддәләре нигезендә гаепләү белдерелгән. Вәлиәхмәтов Псков десантчылары белән бәрелеш вакытында балигъ булмаган булган. Шуңа күрә аңа карата ачылган инаять эше аерым теркәлгән. 2023 елның июнендә тикшерү эше тәмамланса да, Вәлиәхмәтовка чыгарылган карар турында билгеле түгел дип яза басма. Кайбер әлеге гаепләнүчеләр үзләрен Басаевның ярдәмчеләре түгел, ә корбаннары дип атаган иде. Хәйдәр Раззаков Псков десантчылары белән бәрелеш вакытында чечен сугышчыларында әсирлектә булуын әйтте. ""Мин ул вакытта энемне укырга дип Чечняга алып бардым. Анда инде тынычлык урнашкан кебек тоелды. Әмма безне тоттылар. Мине кол кебек тоттылар, подвалга яптылар. Нәрсә кушсалар - шуны эшләдем. Ул бәрелеш вакытында (Псков десантчылары) мин инде анда түгел идем. Качып котылдым. Тыныч халык арасында яшәдем, аннары туган ягым Чаллыга кайттым"", дип сөйләгән ул журналистларга. Хөкем ителгәннәрнең тагын берсе - Илгиз Мөхәммәтгалиев 2000 елларда ук бу эшкә бәйле ярты ел төрмәдә утырып чыгуын, соңыннан амнистиягә эләгеп азат ителүен әйткән. Ул шулай ук Чечняга ислам диненә өйрәнергә баруын, ләкин әсирлеккә төшүен, чокырлар казуын һәм башка эшләргә әлеп ителүен, әмма десантчыларга ут ачмавын әйткән. Кырыс тәртипле колониягә хөкем ителгән Илһам Гомәров моңа кадәр дә террорчылык һәм корал саклау өчен хөкем ителеп, 12 елга ирегеннән мәхрүм ителгән иде. 2000 нче еллар уртасында ул Татарстанда ""Ислам әмгыяте"" террор оешмасының төбәк бүлеген булдыру эше нигезендә гаепләнде. Тикшерү фикеренчә, ул 2021 елда Басаев күрсәтмәсе белән республикага кайткан, Чаллы, Алабуга һәм Азнакайда террорчыл оешмасы бүлекчәләрен булдырган һәм анда яңа әгъзалар әлеп иткән. Имеш Гомәров һәм аның тарафдарлары 2005 елда Казанның меңъеллыгына багышланган бәйрәм чараларына каршы берничә террор гамәле әзерләгән, ягъни Чаллыда КАМАЗ ширкәтендә, Казан боралак заводында һәм ""Нижнекамскнефтихим""да шартлау оештырырга, моннан тыш Татарстанның югары итәкчеләрен урларга теләгән. Илһам Гомәров сөйләвенчә, ул Чечнядагы Урус-Мартан шәһәренә 1999 елда, исламны өйрәнү өчен килгән, әмма берничә атнадан әсир төшкән. Үзе әйтүенчә әсирлектә булганда блиндажлар казырга һәм утын әзерләү белән шөгыльләнергә туры килгән. Хәрби әзерлеге турында сөйләгәндә Гомәров ""Мәктәптә, башлангыч хәрби әзерлек дәресләрендә мин гел мишеньгә тидерә алмый идем. Минем авыруым бар – кулларым калтырый"", дигән. Тоткарлангач Казандагы мәхкәмә утырышы вакытында Гомәров залдан мәгълүмат чаралары вәкилләрен чыгарып ибәрүне таләп иткән. ""Әле мин хөкем ителмәдем, ә матбугат мине гаепле кеше дип күрсәтәчәк"", дип белдергән ул. Эш мәхкәмәгә тапшырылгач та ул тикшерүчене ялган мәгълүмат бирә һәм хәрәмләшә дип эштән читләштерүне таләп иткән. инаять эше фигурантларының барысы да Чечняда әсирлектә булуы турында сөйли, ә Айрат Камалетдиновәсирлеккә төшмәдем, ди. ""Бу хәлләр булганда мин Чаллыда идем. Кавказга иртәрәк, 1998 елның декабреннән 1999 елның мартына кадәр укырга барган идем. Ул тыныч вакыт иде, беренче Чечня сугышы беткән, икенчесе башланмаган вакыт. Ә хәзер безнең барыбызны аваплылыкка тарталар. Димәк, заказ. Кемдер үзенә погоннар ясарга тели"", дипбелдергәниде ул ""Реальное время"" басмасы журналистына. Элек Псков десантчыларына һөүм итү эшенә бәйле хөкем ителгән Арслан Таушевһәм Рәсүл Кошмнбетовәлеге эшнең уйлап чыгарылган һәм бары бер яшерен шаһит күрсәтмәләренә генә нигезләнгәнен әйтте. Әмма Чечня югары мәхкәмәсе аны кире прокуратурага кайтарудан баш тартты. Русия Тикшерү комитеты мәгълүматларынча, Псков десантчыларына һөүмдә катнашы булган 29 кеше ачыкланган. Шуларның 19 ы озак елларга иректән мәхрүм ителгән, бишесе эзләүгә бирелгән, тагын бишесенә вафат булу сәбәпле, эш туктатылган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Псков десантчыларына һөүм итүдә гаепләнеп, дүрт татарстанлы ирегеннән мәхрүм ителде: алар гаепләрен кире кага",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],5,Татарстан,5039,https://www.azatliq.org/a/33451459.html,2025-06-23T10:58:06+00:00
"Кәрим Мөхәммәт улы Мостафиндың ҡулынан килмәгән эше юҡ. Күпләп мал, ҡош-ҡорт тота. Йомош менән барһаң, бер ҡасан да, юҡ, тимәй, ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер. Кәрим Мөхәммәт улы – ат йәнле кеше. Бәләкәй сағынан эттәрҙе һәм аттарҙы ярата икән. Ул аттарға матур-матур йүгән-ыңғырсаҡтар тегә. Көндөҙ өй мәшәҡәттәре менән булһа, кистәрен яратҡан шөғөлөнә тотона. Яһаған әйберҙәрен Ырымбур, Силәбе өлкәһенән дә килеп алалар. Был хаҡта гәзиттәрҙә лә яҙғандар, телевидение ла күрһәткән. Күп конкурстарҙа призлы урындар яулай, мәҫәлән, «Башҡорт аты»нда өс йыл рәттән беренселекте бирмәй. Тормош иптәше Рәмилә Салауат ҡыҙы 30 йыл балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләгән, әлеге ваҡытта хаҡлы ялда. Өйҙә тик ултырмай хужабикә, биш һыйыр һауа, ағын эш итеп, Белорет баҙарына алып барып һаталар. Рәмилә апай заказға тәмле сәксәк тә бешерә. Баҡсалары сәскәгә күмелгән, матур итеп йәшәй улар. Өс бала тәрбиәләп үҫтереп, ике ейәнсәре һәм ике ейәненә һөйөнәләр. Беҙ, йәштәр, уларҙан өлгө алып йәшәйбеҙ. Сөмбөл ЙОСОПОВА. Учалы районы, Бәләкәй Ҡаҙаҡҡол ауылы.",Ат яратҡан ауылдашым,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Хаттар,1036,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2026-01-19/at-yarat-an-auyldashym-4541692,2026-01-19T11:43:00+00:00
"Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәтенең етәксеһе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Гөлнур Ҡолһарина был награданы билдәле яҙыусы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, «Әсәлек даны» миҙалына лайыҡ булған Зөлфирә ҠАҘАҠБАЕВА ға һәм шулай уҡ билдәле яҙыусы, мәғариф һәм мәҙәниәт хеҙмәткәре Сәғирә ШӘРӘФЕТДИНОВА ға тапшырҙы.",Рәбиға Ҡудашева исемендәге миҙал тапшырылды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],7,Яңылыҡтар,329,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-04-13/r-bi-a-udasheva-isemend-ge-mi-al-tapshyryldy-3218622,2023-04-13T13:25:00+00:00
"Ноғман Мусин – башҡорт әҙәбиәте классигы, халыҡҡа бай рухи мираҫ ҡалдырған. Уның әҫәрҙәрендә халыҡтың, тыуған яҡтың бай тарихы сағыла. Уның ижады менән Рәсәй уҡыусыһы ла яҡшы таныш – төрлө йылдарҙа Мәскәүҙә уның ике томлыҡ Мәңгелек урман, Зәңгәртауҙа аҡ болан тигән романдары, хикәйәләр һәм повестар йыйынтығы рус телендә нәшер ителде, – ти Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе, Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Айгиз Баймөхәмәтов. Сығанаҡ: Башинформ.",Лицейға әҙип исеме бирелде,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә']",[1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],8,Яңылыҡтар,451,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-08/litsey-a-ip-iseme-birelde-4043150,2024-12-08T13:16:00+00:00
"Так, для проекта «Проведение оперативных переключений в ячейках комплектного распределительного устройства» сотрудник лаборатории разработал тренажер, с помощью которого молодые специалисты могут обучаться выполнению организационных и технических мероприятий при работе с оборудованием 6,0 к В, тренируя выполнение всех действий в определённой последовательности. А для проекта «Опорно-центрирующее устройство для капитального ремонта магистрального трубопровода» был разработан тренажёр по замене участка магистрального газопровода. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Межвузовском кампусе Уфы создали -тренажёры в помощь стартапам,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,656,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-13/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-sozdali-vr-trenazhyory-v-pomosch-startapam-3883374,2024-08-13T13:28:00+00:00
Президент России Владимир Путин подписал указ «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Документ опубликован на официальном интернет-портале правовой информации.,Указом Владимира Путина тренеры Башкирии удостоены высоких госнаград,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,184,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-04/ukazom-vladimira-putina-trenery-bashkirii-udostoeny-vysokih-gosnagrad-4144738,2025-03-04T10:15:00+00:00
"Актанышның сәләтле балалар өчен татар гимназиясе, архив фотосы5-7 май көннәрендә Актанышның сәләтле балалар өчен татар гимназиясендә Һарун Таиев исемендәге Фән һәм сәнгать фестивале үтте. Ул укучыларның фәнни эзләнүләре һәм проектлар ясау өлкәсендә йомгаклау чарасы булып тора. 3 көн дәвамында укучылар интернетта үз проектларын яклады, чит илләрдә укый торган студентлар белән аралашты, дебатларда катнашты һәм Шекспирны татарча тыңлады. Чара оештыручыларының берсе, гимназия укытучысы Айдар Шәйхинсүзләренчә, аның идеясе ""Гыйлем-фест""ка тоташа, ул татарча фән, татарча проектлар өлкәсендә шәп тәрибә иде, ди ул. ""Без Казанда һәм, гомумән, дөньядә күргән, белгән кызыклы тәрибәләрне, форматларны Актанышта да кулланырга тырышабыз. Гомумән, нәтиәле форматлар бар икән, без аны мәктәбебездә тормышка ашырырга тырышабыз. Укучыларыбыз ел дәвамында ясаган, әзерләгән проектларга ниндидер матур йомгак ясарга булдык, итәкчелекнең дә мондый тәкъдиме бар иде"", ди ул. Фән фестивале башта республика күләмендә апрель аенда узарга тиеш иде, ләкин коронавирус пандемиясе сәбәпле аны үткәрү мөмкин булмаган. Шуңа оештыручылар фестивальне онлайн форматта ясарга булды. Барлык катнашучылар програмы аша тоташты, трансляция исә -та алып барылды, шул рәвешле аны теләгән кеше карый алды. Проектлар арасында фәнгә кагылышлы, тел үстерүгә караган кызыклы эшләр бар. Татар теле торышына, киләчәгенә караган проектлар да бар. Азатлык аларның берничәсен тыңлап, мәктәп укучыларыннан проектлары, аны тормышка ашыруы һәм татар теле киләчәге турында ни уйлауларын сорашты. Раил Ибраһимовка 17 яшь, ул 10 нчы сыйныфта укый. Ул үзе бию белән дә, рәсем ясау белән дә шөгыльләнә, соңгы айларда детектив жанрында китаплар укый һәм фото ясау иһазын кулланырга өйрәнә. Раил. дип аталган татарча-урысча фәнни блог ясый башлады. Анда гыйлем, белем алуга караган кызыклы язмалар урнаштырыла. Проекты турында Раил Азатлыкка үзе сөйләде: Раил Ибраһимов""Безнең проект – ул челтәрендә аккаунт һәм -сайт. Без үзебезнең блогта урысча-татарча фәнни мәкаләләр язабыз. Берьюлы өч өлкәне алдык: мәгариф, дизайн һәм медиа. Безнең проект мәктәп укучыларына юнәлгән, без анда олимпиадалар, имтиханга әзерләнер өчен материаллар куябыз. Әлегә эшнең башы гына дип әйтсәк була, хәзерге вакытта безнең төркемдә 3 кеше эшли, озакламый күбәергә дә телибез. Аудиторияне киңәйтер өчен да реклама да сатып алырга кирәк, аны да уйлыйбыз. Кыскасы, проектны үстерүдә әле күп фикерләр бар. Проектны нигә ясарга булдык? Без үзебезгә шундый максат куйдык: татар телен үстерергә кирәк, бу эшкә үзебездән дә өлеш кертергә кирәк. Мин үз милләтемне нык яратканга күрә проектымны татар теле белән бәйләргә булдым. Әлбәттә, татар теленең юкка чыгуын теләмәсәк, безгә аны заманча трендлар белән бергә үстерергә кирәк. Татар телен үстерергә, кулланырга һәм саклап калырга теләүче кешеләр әле шактый күп, шуңа күрә, минемчә, телебез әле яшәчәк. Үзем нинди университетка керәчәгемне әлегә хәл итмәдем, бу сорау бик күп дусларымны хәзер борчый. Бәлки архитектура юнәлешенә укырга керермен"". Нфис Влиевага 15 яшь, ул 9 нчы сыйныфта укый. Үзе теллр, лингвистика һм программалар язу белн кызыксына. Шуңа ул татарча лингвистикага багышланганпроектын башлап ибәргән. Проекты турында безгә шуларны сөйләде: Нәфисә Вәлиева"" – Инстаграмда лингвистика турында татарча фнни-популяр блог. Аудитория – татар теле белн, үз сөйлмнре белн кызыксынучылар, лингвистика белн танышырга телүчелр. Блогта күпчелек сүзлрнең килеп чыгышы турында сөйлим, шул ук вакытта лингвистика турында да язам. Проектны ле башлап кына ибәрдем, мма мин аны алга таба да двам итргә ыенам. Халыкка тарату өчен бу проект турында хзерге татар яшьлре, элитасы дип йтик, белеп башкаларга да сөйлс иде. Бу проектка ничек кереп киттем? Мине инде күптннән татар теленең, миллтенең язмышы борчый. Лингвистика белн бик кызыксынганга күр, аны татар теленд аңлатасы килде. Татар теле – шундый камил, моңлы, матур тел. Бу телд матур һм кызык контент ясыйсым килде. Шулай ук олимпиадаларда катнашканга күр, шуны әйтә алам: урыс теленнн олимпиада биремнре бик кызык, татар теленнн күпчелек биремнр, кызганыч, жлеп итмилр. Минем бу хәлне үзгртсе килә. Татар теленд контент булдыру минем өчен бик мөһим, моңа мин ""Мин татарча сөйлшм"" акциясе катнашучысы булгач, тагын да күбрк төшендем. Аларның сөрне – ""Мин татарча сөйлшм, мин татарча яшим"", бу сүзләр һр постны язган вакытта колагымда яңгырый, мотивация бир. Татарларның, телебезнең килчге турында ""Ике йөз елдан соң инкыйраз"" среннн соң аеруча күп уйлана башладым. Минемч, хзер д татарлар ике юл чатында: татар теле йә хзерге үзгреп баручы дөнья белн бергә атлаячак, йә инде ата-бабалар теле булып кала ала. Шунысы мөһим, икесе д алтын урталыкка килерг тиеш, глобализация белн миллилекне берлштереп, алга барырга кирәк дип саныйм. лбтт, татар теленең үсеше өчен минем д бик күп эшлисем кил, бу проект – шул тырышлыкның берсе. Болай, үзем татар теле турында төрле кешеләргә сөйлим: Эстонияд һм Мскүд узган теллр фестивальләренд татар теле турында сөйлдем. Алдагы планнардан – татар теленд фнни терминнар глоссарие эшлрг, бу шулай ук гимназиябез проекты, һм татар теленең корпуслары (язма һм Фннр Академиясе тарафыннан ясалганы) белн эш итү. Тормышымны бик лингвистика белн бйлисем килми, татар телен бәйле бары тик филология факультеты бар, лингвистика юк шул. Шуңа төгәл кая керәчәгемне әле белмим. Киләчәктә программалар язу, өлксенд хезмт куеп, татарча яхшы контент ясыйсым кил"". Әмир Хәйбиевка 16 яшь, ул 10 нчы сыйныфта укый. Буш вакытын китап укып яки компьютерда үткәрә. Әмир татар телендә видеоуен ясый. Азатлыкка ул шул турыда сөйләде: Әмир Хәйбиев""Уенның исеме исеме """" – ""Ялгыз"". Уен 2 платформер жанрында ясалган. Уенның максаты – финишка кадәр барып итү. Әлегә проект әле эшләнә, әле күп нәрсә өстәргә кирәк. Моның белән алга таба да шөгыльләнергә ыенам. Мондый проектны без нигә ясарга булдык? Татар телендә уеннар юк дәрәәсендә. Булган азсанлы уеннар кечкенә яшьтәге балалар өчен генә, шул ук вакытта яшүсмерләргә, яшьләргә татар телендә уеннар бөтенләй юк. Шуңа татарча уен уйнау мөмкинлеген булдырырга булдык. Татар телен үстерү өчен мөмкин кадәр күбрәк контент ясарга кирәк. Татар теленең киләчәге үзебездән тора дип саныйм. Үзем дә тел киләчәгенә өлешемне кертергә телим, алга таба да татарча төрле кызыклы уеннар ясау теләгем бар. Уеннан күренешУниверситетка килгәндә, Иннополис яки Казан университетының ИТИС бүлегенә керергә телим, программист булырга телим"". Һарун Таиев(Гарун Тазиев, ) – Бельгия һәм Франция геологы, вулканологы, Икенче дөнья сугышы елларында Франция Каршылыгы сугышчысы, үз эзләнүләре белән вулканнарның табигатен киң халык даирәсенә ачкан мәшһүр галим. Һарун Таиевның чыгышы татар морзалары нәселенә барып тоташа. Польшада туган егет Бельгиядә үсә, Франциядә эшли, хәтта министр урынбасары булырга өлгерә.",Заманча трендлар һәм уеннар: Актаныш укучылары татарча проектларын тәкъдим итте,"['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 1 0],8,Татарстан,6772,https://www.azatliq.org/a/30598422.html,2020-05-08T10:34:23+00:00
"С началом Великой Отечественной войны Башкирская АССР превратилась в один из основных тыловых регионов на Урале. В первые же месяцы войны сюда прибывало эвакуированное население из западных и центральных районов страны. К концу 1941 г. на территории республики было размещено 278 тыс. чел. , из них 104 тыс. в городах. Все это привело к резкому увеличению контингента городского населения: с 604 тыс. в начале 1941 г. до 811 тыс. – в начале 1943 г. Основную долю эвакуированных граждан составляло русскоязычное население. Первоочередной для принимающих областей и республик задачей было расселение прибывавших людей. Это было чрезвычайно сложной проблемой в силу двух причин: во-первых, во время войны резко сократились объемы жилищного строительства; во-вторых, дефицит жилья в уральском регионе наблюдался еще в довоенный период. Средняя обеспеченность жилой площадью в 1940 г. составляла здесь 4,9 кв. метров на чел. , в то время как по стране даже в расчете на одного городского жителя приходилось 6,5 кв. м. В сельской местности эта цифра была выше. Прежде всего выявлялась любая пригодная для жилья площадь. Происходило переселение ряда организаций и учреждений из городов в села или перевод их в меньшие по площади помещения. Причем, если предприятие или учреждение переселялось из города, работники должны были выехать вместе с ним. Уклоняющихся предлагалось привлекать к судебной ответственности. Приспосабливались под жилье ранее нежилые дома и помещения, принадлежавшие некоторым культурно-просветительным учреждениям. Так, уже к августу 1941 г. в Башкирии под размещение эвакуированных было занято 82 школьных помещения. г. Совет Народных Комиссаров БАССР и обком ВКП(б) приняли постановление «Об оказании материальной помощи населению, пострадавшему от немецких оккупантов», согласно которому обязали исполкомы городских и районных Советов, горкомы и райкомы ВКП(б) организовать сбор семян, продовольственного зерна, скота и денег для помощи населению, пострадавшему от немецких оккупантов. Вышеуказанные товары принимались на заготовительных организациях. В отделениях банков были открыты специальные счета, за ходом исполнения которых было поручено вести управляющему Башканторой госбанка Нижегородову. Основной контроль вел председатель СНК БАССР С. Вагапов и секретарь Башобкома ВКП(б) А. Симонов. СНК Башкирской АССР 2 мая 1942 г. проводил расширенное заседание, в котором обсуждались следующие вопросы: о состоянии, размещении, трудовом устройстве и бытовом обслуживании эвакуированного населения в республике. На заседании было отмечено, что вполне удовлетворительном состоянии находятся детские учреждения. Не уделялось достаточного внимания со стороны некоторых городских и районных исполкомов по улучшению жилищно-бытовых условий и трудоустройству прибывшего населения. Более того, в некоторых местах многочисленные жалобы и просьбы эвакуированных остались неразрешенными, а в ряде случаев даже не рассмотренными. Конечно же Совет Народных Комиссаров Башкирской АССР принимал ряд решений, связанные с жилищно-бытовыми и другими вопросами, но тем самым не успевал контролировать за ходом событий, поскольку помимо этих задач в республике назревали все более новые проблемы. Со стороны местных властей эвакуированному населению не уделялось особого внимания в г. Стерлитамаке. Так, в городе из 3493 чел. трудоспособных, по неполным данным, не были нетрудоустроены 1317 чел. Среди них были педагоги, инженеры-химики и другие. Большинство эвакуированных семей размещались в частновладельческих домах совместно с хозяевами, занимали только угол или кухню, немногим предоставлялась отдельная комната. Многие семьи рабочих жили в подвалах и сырых помещениях. Дровами в зимний период обеспечивались совершенно недостаточно. Со стороны ряда домохозяев проявлялось издевательское отношение, стремились всеми мерами выселить эвакуированных из занимаемой квартиры, запрещали пользоваться кухней и часто не открывали двери, когда возвращались с работы. Из-за плохой обеспеченности продуктами питания, Советы малых городов обязаны были изыскивать дополнительные ресурсы для снабжения населения. Горсоветы отводили орсам земельные участки под посадки картофеля и других овощей, обеспечивали население продовольствием путем развития коллективного и индивидуального огородничества. В соответствие с постановлением СНК СССР и ЦК ВКП(б) от г. «О выделении земель для подсобных хозяйств и под огороды рабочих и служащих», они обязаны были выделять под огороды пустующие земельные участки в городах, свободные земли государственного фонда вокруг городов Баймак, Белебей, Белорецк, Бирск, Благовещенск, Стерлитамак и Ишимбай. Для решения вопросов, связанных с развитием индивидуального огородничества и созданием подсобных хозяйств, при горисполкомах были созданы земельные отделы. Отдельным направлением работы горсоветов Башкирии в годы войны были вопросы снабжения семей начальствующего состава военнослужащих и инвалидов Великой Отечественной войны. На г. на территории республики проживало около 18 тыс. эвакуированных семей начсостава Красной Армии, из которых 8 тыс. были размещены в городах. Они обеспечивались продовольствием через торговую сеть военторга. В течение 1942 г. эвакуированные граждане прибывали непрерывно. Они в основном размещались в городах: Стерлитамак, Благовещенск, Белорецк и Ишимбай. На г. в Стерлитамак прибыло 12337 чел. (из них 536 ленинградских и 5 семей партизан), в Белорецк – 3464, в Ишимбай – 3180 (29 ленинградских и 1 семья партизан), в Благовещенск – 1890 чел. На г. в Стерлитамаке количество эвакуированных было учтено – 9111 чел. , в Белорецке – 1593, в Ишимбае – 1702 (25 ленинградских) и в Благовещенске – 1890 чел. Со стороны городских властей эвакуированным гражданам было выделено 1000 руб. , а в Стерлитамаке 3000 руб. денег в виде материальной помощи. Несмотря на массу огромных трудностей, возникших при вывозе гражданского населения и детей из западных, центральных и южных районов СССР, эвакуационная кампания прошла организованно, и людские потери в ходе ее составили сравнительно небольшой процент. В Башкирии при размещении эвакуированного населения местные власти старались создать минимальные условия, хотя им это не всегда удавалось. В первую очередь остро стояли проблемы, связанные с жилищно-бытовыми условиями и продуктами питания. Список литературы Население России в веке: Исторические очерки. 1940 – 1959 гг. М. , 2001. Т. 2. С. 60. Сулейманова Р. Н. Демографическая обстановка в Башкирии в годы Великой Отечественной войны 1941–1945 гг. Башкортостан в стратегии Великой Отечественной войны: взгляд через 60 лет: Материалы республиканской научно-практической конференции посвященной 60-летию Победы. Уфа, 2004. С. 89. Потемкина М. Н. Эвакуация в годы Великой Отечественной войны на Урале: люди и судьбы. Магнитогорск, 2002. С. 89. ЦИА РБ. Ф. Р-1684. Оп. 1. Д. 2. Л. 20. ЦИА РБ. Ф. Р-1684. Оп. 1. Д. 2. Л. 23. Самситдинов И. З. Малые города Башкирской АССР накануне и в годы Великой Отечественной войны (1938 –1945 гг. ). Уфа: УГАТУ, 2012. 156 с.","Проблемы размещения, социальной адаптации и трудовой деятельности",['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Краеведение,7012,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-05-29/problemy-razmescheniya-sotsialnoy-adaptatsii-i-trudovoy-deyatelnosti-4499369,2025-05-29T12:04:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАйгиз Ишмурзин — ырчы. Аны концерт алдыннан тоткарладылар. Якыннары егетнең республика буйлап гастрольләргә чыгарга ният итүен сөйли, әмма хәзер ""тормышын имерделәр"" ди. ""Баймак эше""ндә гаепләнүче Айгиз Ишмурзинның сак астында тотылу вакытын 2025 елның 2 мартына кадәр озайтканнар. Бу хакта аның туганнарына сылтама белән ""Аспекты""иткерә. Айгиз Ишмурзин - ырчы, ул исеме белән чыгыш ясый. 2001 елның 5 февралендә Баймакта туган. Егетне быел 16 февральдә, концерты башланыр алдыннантоткарладылар. Аны киңкүләм тәртипселекләр оештыру һәм аларда катнашуда гаеплиләр. ""Кеше иаты турында уйлый иде, бу өлкәдә үсәргә тырыгты, үз ырларын язды һәм яздырды"", дип сөйли аның йөргән кызы. ""Айгизнең киләчәккә зур планнары һәм максатлары бар иде. Яраткан тыңлаучылары өчен республика буйлап гастролләргә чыкмакчы иде. Кешенең тормышын әнә шулай бер мизгел эчендә тоттылар да имерделәр"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Баймак эше""ндә гаепләнүче Айгиз Ишмурзинның сак астында тотылу вакытын киләсе елның мартына кадәр озайтканнар",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1033,https://www.azatliq.org/a/baymak-eshe-nda-gaeplanuche-aygiz-ishmurzinning-sak-astinda-totilu-vakitin-kilase-elning-martina-kadar-ozaytkannar/33118710.html,2024-09-13T12:42:27+03:00
В столице Башкортостана состоялся Республиканский фестиваль-конкурс авторской патриотической песни «Боевая высота». В мероприятии приняли участие талантливые творческие коллективы и исполнители из регионов России и Башкортостана. Гран-при фестиваля и сертификат на сумму 100 000 рублей заслуженно завоевал Алексей Павленко из Алтайского края.,Уфа покорила «Боевую высоту»,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,342,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/ufa-pokorila-boevuyu-vysotu-3775961,2024-05-21T10:25:51+00:00
"Бер мәлестә булырга туры килде. Туганнарымның берсе 50 яшьлек юбилеен үткәрде. Иң якын кешеләрне (бертуганнар, килен-кияүләр, балалары, дуслар) чакырганнар. Мәлесне кафе-ресторанда түгел, өйләрендә үткәрделәр, әмгысе 20 ләп кеше ыелды. Табын искиткеч. Хуабикә (юбилярның әмәгате) – аш-суга уңган кеше. Салатлар, әтәч шулпасында пешкән пилмән, тарткан ит белән ясалган өчпочмак дисеңме – барсын да әле хәзер дә авызымнан сулар килеп искә төшереп утырам. Саллы гына авыл йорты. Табынны ""Г"" хәрефе рәвешендә итеп зур кунак бүлмәсендә корганнар. Көндезге сәгать дүртләрдә бөтен кунаклар да ыелышкач, мәлес башланып китте. Баштарак ничектер уңайсызрак иде. Хуабикә килгән кунакларны кыстый-кыстый: ""Мин бүген тамада урынына инде. Салатлар ашагыз, тегесен-монысын кабып карагыз"", дип елмаеп кына бүлмәдәге мохитне анландырырга тырышты. Берничә минуттан котлаулар да башланды. Котлаган саен кунаклар юбиляр белән бергә кичергән хәлләрне, үткән тормышның күңелле һәм кызыклы вакыйгаларын искә алды. Шунда ук көлешә дә, шаярыша да башладык. Ярты сәгатьтән мин инде тантана хуасы булган абыйның нинди ор телле, ярдәмчел һәм ачык күңелле кеше булганын аңлап иткергән идем. Кыскасы, бернинди музыкасыз, кирәкмәгән ырларсыз, тозсыз мәзәкләрдән башка да рәхәтләнеп күңел ачып утырып була икән бит! Кафе-рестораннарда уза торган юбилейларда еш кына бер өстәлдә утырган күршең белән сөйләшә дә алмыйсың – йә тамаданы тыңларга кирәк, йә музыка акыра. Ә монда бөтен кеше бер-берсе белән танышып бетте. Сөйләшеп тә алдык. Ә күптәннән күрешмәгән дус-туганнар иркенләп узган гомерне искә төшереп утырды. Ихлас, самими, эчкерсез аралашу, күзгә-күз карап сөйләшеп утыру булды ул. Кафе яки ресторанда тамадалы юбилей кичәсе булса, микрофон янына чыгып котларга кирәк булыр иде – ә ул, никадәр тырышсаң да, ничектер салкынча, рәсмиерәк килеп чыга. Өйдә оештырылган мәлестә исә мохит та өйдәгечә, ылы. Юбилейга тамаданың кирәге юк дигән фикергә килдем. Кеше бит узган юлына нәтиә ясый. Юбилей кичәсен мактанып, кеше шаккатырам дип үткәрмәсә – иң якын кешеләрен генә чакыра. Ә алар белән иркенләп аралашып китәр өчен, күп дигәндә, ярты сәгать вакыт кирәк, мәлес башындагы боз шул вакытта тулысынча эреп юкка чыга. Раил Өметбай, журналист Казан""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Юбилейда тамаданың кирәге юк,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Комментарийҙар,2286,https://www.azatliq.org/a/27569304.html,2016-02-25T12:49:00+00:00
"Доктор биологических наук, член-корреспондент Российской академии образования, академик Академии наук РБ, научный руководитель Института биохимии и генетики УФИЦ РАН Эльза Камилевна Хуснутдинова награждена золотой медалью «За достижения в науке».",Ученый-биолог из Башкортостана награждена золотой медалью «За достижения в науке»,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,246,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-26/uchenyy-biolog-iz-bashkortostana-nagrazhdena-zolotoy-medalyu-za-dostizheniya-v-nauke-3824882,2024-06-26T19:12:35+00:00
"Ресурс посетили более 22 миллионов уникальных пользователей, фонд энциклопедии пополнился 29 тысячами новых статей, достигнув отметки свыше 2,1 млн материалов. Среди самых популярных тем – Россия, конфликт на Украине и Гренландия. Также пользователи активно интересовались статистическими списками (миллиардеры, фильмы, численность населения стран), статьями о хоккеисте Александре Овечкине, Кубке Первого канала по фигурному катанию и биографиями русских поэтов. В числе технических обновлений – редизайн главной страницы, улучшенная мобильная версия с превью статей, функция пересказа текста с помощью нейросети в разных стилях, авторизация через Яндекс и система наград для авторов. Генеральный директор РУВИКИ Владимир Медейко отметил рост использования интеллектуальных функций, таких как пересказ, уточнение поиска и озвучка. РУВИКИ активно развивает разделы на языках народов России. Сейчас платформа поддерживает 20 языков, и в первом квартале было добавлено более 30 тысяч статей на этих языках. Самыми популярными стали разделы на татарском, башкирском, марийском, якутском и чеченском языках. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",РУВИКИ в первом квартале 2025: 22 млн пользователей и новые функции на основе ИИ,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 0 0],4,Файҙалы эштәр,1226,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-04-09/ruviki-v-pervom-kvartale-2025-22-mln-polzovateley-i-novye-funktsii-na-osnove-ii-4195238,2025-04-09T17:25:00+00:00
Яшь укытучылар гаиләсе - Эльза һәм Искәндәр Нәбиуллиннар,"""Белемле кешеләр мәктәптән качып бетте""",['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Татарстан,56,https://www.azatliq.org/a/24387389.html,2011-11-12T09:59:00+00:00
"Бройлер тәпәйҙәрен матур итеп, ап-аҡ итеп йыуаһың бит инде. Мин туңдырып һалып торғайным. Шуны килтереп сығарҙым да, һыу ҡойоп плитәгә ултырттым. Ҡайнап сыҡҡас, һыуын түктем. Тағы һыу набирать иттем дә тағы газға ултырттым. Ҡайнап сыҡҡас, тағы түктем, тип алдаған булаһың Шаяртам, икенсегә ҡайнап сыҡҡас, тәменсә тоҙ, тумалаҡ борос, лавровый лист, кишер, һуған (тумалаҡ) һалып ултыртаһың. Иҙелгәнсе бешерәһең. Бешкәс, тәпейҙәрҙе алаһың, һурпаһын һөҙәһең. Тәпейҙәрҙең итен һөйәктән айыраһың. Шул килеп сыҡҡан массаға чеснок, борос һалдым. Чеснокты иҙгестән иҙҙем. Һауыт төбөнә кишер түңәрәкләй турап һалдым, консервированный горошек, укроп һалдым. Шунан теге һөйәктән айырып алған, чеснок, борос ҡушылған ит (ҡойҡа) һалдым. Өҫтөнә һурпаһын ҡойҙом. Һурпаһына әҙ генә желатин (хәләл, валдберизда бар, не валнавайтесь) ҡуштым. Вдруг ҡойҡаланмай ҡуйһа тип ҡурҡыштан Шуууул мына. Холодильникка ҡуйғайным, иртәнсәк матур ғына итеп ҡарап ултыралар ине Тәки, тәки геннәнәки, Икебеҙгә бер тәпи. Икебеҙгә бер тәпине, Ашап бөттөк итәки Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Бройлер тәпәйҙәренән холодец,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1183,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-28/broyler-t-p-y-ren-n-holodets-4443770,2025-10-28T10:33:00+00:00
Кешеләр һәм Аллаһы Тәғәлә тураһында яҡшы фекерҙә булыу – ғибәҙәттең иң күркәме.,Күркәм холоҡ – иң яҡшы ниғмәт,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Дин,79,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-08-08/k-rk-m-holo-i-ya-shy-ni-m-t-4342690,2025-08-08T11:23:11+00:00
"Социаль селтәрҙәрҙә республика етәксеһе был ауылда моделле мәҙәниәт һарайы төҙөләсәге тураһында һөйләне. - Шундай матур ауыл. Мәҙәниәт һарайы артында - бәләкәй генә мәктәп. Унда 18 бала белем ала. Тағы 10 уҡыусыны күршеләге Бөрйән ауылы мәктәбенә йөрөтәләр. Шуныһы ҡыуандырҙы: ауылға килеп ингәндә күп кенә малайҙар һәм ҡыҙҙар йүгереп йөрөй. Балалар бар икән, тимәк ауылдың киләсәге лә бар, - ти ул. Радий Хәбиров Яңы Һәйет аша һалынып ятҡан Стәрлетамаҡ-Белорет-Магнитогорск юлы тураһында ла әйтеп үтте. Был проект бер нисә йылға  иҫәпләнгән.","""Тимәк, ауылдың киләсәге бар""",['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Донъя,542,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-04/tim-k-auyldy-kil-s-ge-bar-4414733,2025-10-04T22:21:00+00:00
Рәсәй президенты Владимир Путин иҡтисади мәсьәләләр буйынса кәңәшмәлә ошо турала хәбәр иткән.,Хаҡлы ялдағылар һөйөнөгөҙ! Пенсия арта!,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,93,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/ha-ly-yalda-ylar-y-n-g-pensiya-arta-4504777,2025-12-12T15:20:00+00:00
"Башҡорт эстрадаһы артистары ҡатнашлығында ойошторолған яңы проект әңгәмә формаһында үтә. Рөстәм Ғиззәтуллин, Лиана Хәбибуллина, Илшат Абдуллиндар тормошонан ҡыҙыҡлы факттар ҙа билдәле булды.","""Китап"" магазинында күңелле һөйләшеү үтте",['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,190,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/kitap-magazinynda-k-elle-yl-she-tte-4504880,2025-12-12T16:00:00+00:00
"Барыбыҙ ҙа белеүенсә, шахмат уйыны бөтә донъяға таралған. Кәрт-фәләндән айырмалы, ул отошло уйындарҙан һаналмай, динебеҙ ҡанундары күҙлегенән сығып ҡарағанда ла - хәләл, ныҡ ҡына зиһенде эшләтеүҙе талап иткән ифрат мауыҡтырғыс шөғөл. Шахматты уйлап сығарыусы кеше хаҡында бик ирмәк, шул уҡ ваҡытта, математик яҡтан ҡарағанда, етди генә бер риүәйәт бар. Был уйынды беҙҙең эраға тиклем йәшәгән Һиндостан математигы уйлап сығарған, имеш. Яңы уйын хаҡында батша ла хәбәрҙар булған, ә үҙе уйнап ҡарағас, хатта уға ныҡ ҡына оҡшап та ҡалған ул. Шулай, был дәүләттең башлығы, әлеге кешене саҡыртып алып, уны яҡшы ғына бүләкләргә булған. Теге кеше килеп иҫәнләшкәс, батша уға: - Уйлап сығарған шул нәмәң өсөн күпме теләйһең, шунса байлыҡ бирә алам, тартынмай һора - ти икән батша. Ә теге кеше: - Хөрмәтле раджа әфәнде, миңә күпмелер бойҙай бирһәң, шул етер - тигән. - Әйҙә, йәнең теләгәнсе ал, мин - бай! Был аҡыллы кеше бер аҙ ғына уйлап алғас, батша алдында ятҡан аҡлы-ҡаралы шахмат таҡтаһына күрһәтеп: - Миңә бына ошо таҡтаның бер шаҡмағына бер бөртөк, икенсе шаҡмаҡҡа - ике бөртөк, өсөнсөһөнө - дүрт, киләһе шаҡмағына - һигеҙ бөртөк бойҙай һанап һалығыҙ. Артабан да шулай, һәр бер шаҡмаҡҡа бойҙай һанын ике мәртәбәгә арттырып һала барып, ошо таҡтаның бөтә шаҡмағын тултырһағыҙ, ана шул миңә етер, - тип әйткән. Был математиктың саманан тыш ябайлығына батша ныҡ аптыраған: - Нишләп улай ғына? Мин бит һин һорағандан әллә күпме мәртәбәләргә күберәк бирә алам! .. - Шунан артығы кәрәмәй, - тигән теге кеше. Ғәйәт тыйнаҡ, әҙәпле был әҙәмгә батша ғәжәпләнеп бөтә алмаған, шулай ҙа хеҙмәтселәренә: - Ул һораған бойҙай бөртөктәрен һанап, янсығына һалып бирегеҙ, - тип бойорған. Хеҙмәтселәре батшалыҡтың бойҙай һаҡланған келәтенә инеп киткән. Батша уларҙың ҡасан сығырын көтә башлаған. Бер сәғәт, ике, өс, ярты көн үтеп киткән. Кискә ҡарай ғына хеҙмәтселәр батша янына ингән. - Нишләп шулай оҙаҡ бызмырҙайһығыҙ? .. - тип батша уларҙы әрләргә тотонған. - Хөрмәтле раджа ғәли йәнәптәре, - тип башлаған хеҙмәтсе, - был кеше һораған ҡәҙәр бойҙай һеҙҙең келәттә юҡ! .. - Нисек инде юҡ? - тип ныҡ ҡына ҡыҙа башлаған батша. Хеҙмәтсе артабан дауам иткән: - Һеҙҙең келәттә генә лә түгел, ә бөтә батшалыҡта ла юҡ! .. Хеҙмәтсеһенә асыуланып, сығырынан сыҡҡан батша уға ҡаты яза менән янай икән, әммә тегеһе артабан да үҙенекен һөйләй: - Бөтә донъяла ла… Ер йөҙөндәге барлыҡ урмандарҙы киҫеп, океан, диңгеҙҙәрҙе киптереп, сәсеүлеккә әйләндергән хәлдә лә, шунса игенде үҫтереп алыу мөмкин түгел… Хикәйәттең бына ошо урынына еткән һәммә кеше, ғәҙәттә, нәҡ батша уйлаған һымағыраҡ фекер йөрөтөүсән. Әммә, ышанаһығыҙмы-юҡмы, ысынлап та, хәҙерге математиктар иҫәпләүенә лә ярашлы, әлеге шахмат таҡтаһына бер бөртөктән башлап һалынған бойҙайҙың һаны аҙаҡҡа ҡарай ғәйәт ҙур суммаға барып етә икән! Сағыштырыу өсөн: шунса бойҙайҙы йөк вагондарына тейәп, бер-береһенә теҙеп таҡҡан хәлдә, бындай составтың оҙонлоғо Ер шарын бер нисә мәртәбә уратып ҡуйырлыҡ булыр ине… Хөрмәтле гәзит уҡыусылар, бына ошо хаҡта уҡығас, барығыҙ ҙа мәктәптә үткән ""геометрик прогрессия"" хаҡында һүҙ барғанына төшөндөгөҙ. Ә хәҙер икенсе бер миҫалды килтергәс, ошо төшөнсәнең ни икәнлеге хаҡында төшөнөү ауыр булмаҫ. Кем отолор? Һеҙҙең ҡарамаҡҡа әлегегә оҡшашыраҡ темаға ябай ғына, ғәйәт ҡыҙыҡлы мәсьәлә бирмәк булам. Ҡулығыҙға калькулятор алып, шуны сисеп ҡарағыҙ. Һеҙҙең өсөн был бер нисә минутлыҡ ҡына эш. Бер егет бизнесменға ниндәйҙер эшкә ялланған имеш. - Миндә айына күпме аҡса эшләп алырға йыйынаһың? - тип һорай унан эшҡыуар хужа. - Миңә күп кәрәкмәй, әммә, әгәр риза булһағыҙ, минең өс шартым бар. - Йә, әйт шарттарыңды, тыңлап ҡарайыҡ. - Беренсе шартым: көнлөк эш хаҡын көн дә түләп барыу хаҡында килешеү төҙөргә тәҡдим итәм. - Ярай. - Икенсе шартым: бер ай тулмай тороп, мине эштән бушатмайһың… - Быныһы ла барырлыҡ… Ә көнөнә күпме түләүемде теләр инең? Эшсе үҙенең өсөнсө шартын ҡуйған: - Тәүге көн өсөн миңә 1 тин етә (һум түгел). Икенсе көн - 2 тин, өсөнсө көн - 4 тин, дүртенсе көн - 8 тин, бишенсе көн - 16 тин… Артабан да, көн һайын, алдағы көндәгенән ике мәртәбәгә артығыраҡ итеп, 30 көн тулғансы миңә түләп торһаң, мин ҡәнәғәт булыр инем… Бизнесмен тиҙ генә уйлап алған да, был егеттең саманан тыш аҙ эш хаҡы һорауына ныҡ аптыраған (эстән генә шатланған да), ҡуш ҡуллап, уны эшкә алырға булған. Шунда уҡ килешеү ҙә төҙөгән, имеш… Тик, бер ай тулыр-тулмаҫтан, әлеге эш биреүсе бай… үкенесенән терһәген тешләрҙәй булған… Хеҙмәт килешеүе төҙөшкән был ике кешенең кемеһе отолғанлығы хаҡында оҙаҡ икеләнмәҫ өсөн, шулай ҙа егеттең бер айлыҡ (утыҙ көнлөк) эш хаҡын иҫәпләп ҡарайыҡ әле, күпме йыйылыр икән? Эшсегә түләнгән аҡсаны көн һайын һанап барһаҡ, бына ни килеп сыға: 25-се көндән алып, уның көндәлек эш хаҡы йөҙәр меңдән ашып, 28-се - 30-сы көндәрҙә ул миллион һумлап була башлаясаҡ! Бер ҡарауҙа уҡ күренеп торһон өсөн, бына ошо ябай ғына мәсьәләнең сығарылышын тулыһынса яҙып уҡ ҡуйырға булдым. 1-се көн - 1 тин 2-се көн - 2 тин 3-сө көн - 4 тин 4-се көн - 8 тин 5-се көн - 16 тин 6-сы көн - 32 тин 7-се көн - 64 тин 8-се көн - 1 һум 28 тин 9-сы көн - 2 һум 56 тин 10-сы көн - 5 һум 12 тин 11-се көн - 10 һум 24 тин 12-се көн - 20 һум 48 тин 13-сө көн - 40 һум 96 тин 14-се көн - 81 һум 92 тин 15-се көн - 163 һум 84 тин 16-сы көн - 327 һум 68 тин 17-се көн - 655 һум 36 тин 18-се көн - 1 310 һум 72 тин 19-сы көн - 2 621 һум 44 тин 20-се көн - 5 242 һум 88 тин 21-се көн - 10 485 һум 76 тин 22-се көн - 20 971 һум 52 тин 23-се көн - 41 943 һум 04 тин 24-се көн - 83 886 һум 08 тин 25-се көн - 167 772 һум 16 тин 26-сы көн - 335 544 һум 32 тин 27-се көн - 671 088 һум 64 тин 28-се көн - 1 миллион 342 177 һум 28 тин! 29-сы көн - 2 миллион 684 354 һум 56 тин! 30-сы көн - 5 миллион 368 709 һум 12 тин! Ә бер айлыҡ тулайым эш хаҡы - 9 миллион һумдан да ашып китәсәк бит! Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ. ""Киске Өфө"" гәзите, 39, 2023 йыл",БӘЛӘКӘЙҘӘН ҘУР БУЛА,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 1 1],8,Йәмғиәт,5781,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-23/b-l-k-y-n-ur-bula-3740036,2024-04-23T21:59:00+00:00
"– Атаҡлы актер Вячеслав Тихонов бер фильмда: Әгәр һине аңлаһалар, шул бәхет була, — тигән ине. Актер Евгений Леонов иһә, бәхет – иртән эшкә, кис өйгә ашҡыныу булғанда, тип әйткән. Мин, кеше был тормошта үҙ урынын тапһа, бәхетле була, тип әйтер инем. Уның өсөн уҡырға, ниндәйҙер юлдар үтергә, ниндәйҙер ишектәрҙе асырга, ҡайһыларын ябырға тура килә. Шул юлдарҙы үтеп, үҙ урының табыла. Шулай булғанда үҙең дә бәхетле, кешеләрҙе лә бәхетле итә алаһың. Кеше үҙ урынында булмаһа, үҙе өсөн дә, башҡалар өсөн дә еңел булмай.",- Һеҙҙең өсөн бәхет ул нимә?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,518,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-20/e-e-s-n-b-het-ul-nim-4355342,2025-08-20T12:54:00+00:00
"Адвокат Эмил Курбединов белдерүенчә, ул яклаган Теймур Абдуллаевны психиатрик тикшерү билгеләнүе белән таныштырырга күзләрен бәйләп, кулларын аркасына бөгеп, үлемгә, гомерлек төрмә әзасына хөкем ителгән кешеләрне алып килгән кебек алып килгәннәр. Курбединов боларны үзенең сәхифәсендә язды. Теймур Абдуллаев Акмәчеттә Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы бүлеген оештыруда гаепләнә. ""Теймур үзләрен ФСБ спецназының автобус идәненә яткырып йөртүләрен. Кыймылдасаң, көч куллану белән янауларын миңа әйтеп өлгерде. Минем янымда тикшерүче аңа утыргычтан тиз торма, югыйсә бу егетләр тәләсә нәрсә эшли ала диде. Тикшеруче янында ФСБның махсус көчләре кешеләре даими тора"", дип хәбәр итте Эмил Курбединов. Узеир Абдуллаев та шуны ук белдергән, ""безне автобуста кулларыбызны бәйләп, яткырып ташыйлар, барган вакытта сугалар"", дигән. ""Миңа һәм башка мөселманнарга террочылык гаепләве белән ачылган бу инаять эшен мин Кырымның ирле халкы булган кырымтатарларга каршы юнәлдерелгән сәяси чара һәм Кырымда яшәүчәлерне куркыту дип бәялим"" дигән Абдуллаев 21 декабрьдә узган махкәмәдә. Ул да Русия инаять кодексының 205 нче маддәсе нигезендә, Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" бүлеген оештыруда гаепләнә. Абдуллаевның иректән мәхрүм итүгә каршы шикаятен Кырым Югары мәхкәмәсе кире какты. Мәхкәмә видеоконференция рәвәшендә үтте. Тагын бер мөселман Вадим Сирукны мәхкәмә бинасына хәтта китермәделәр дә, эшне ансыз гына карыйлар.12 октябрьдә Мамак, Богурча бистәләрендә булган тентүләрдән соң биш кырымтатар – Теймур Абдуллаев Рөстәм Исмаилов, Эмил Джемаденов, Айдер Салединов, Узеир Абдуллаев – ике айга вакытлы изоляторга утыртылган иде. Алар ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасында катнашуда гаепләнәләр. Утыртылганнарның 17 баласы әтисез яшәргә мәбүр. Мондый гаепләүләр барлыгы 14 Кырым мөселманына белдерелде, аларның гаиләләрендә барлыгы 70 ләп бала үсә. ""Исламга каршы көрәш. Намаз башкалар кебек укымыйсың, сакалны башкача үстерәсең дип инаять эше ачу, хатын-кызларга үзләре теләгән кием киюне тыю аеруча шаккатыра. ХХ гасырда намаз укуны, сакал үстерүне, фикерләү һәм киемне тыю – икейөзлелек һәм тилелекнең иң югары ноктасы! Менә ул чын экстремизм һәм террорчылык! "", дип язды фейсбукта адвокат Эмил Курбединов. Азатлыкның бу эшләрнең киләчәктә нинди юлдан китү мөмкинлеге турындагы соравын Курбединов: ""бу эшләрне Европа кеше хокуклары мәхкәмәсенә, халыкара оешмаларга иткерәчәкбез. Кырымда бу эшләр турында мәхкәмә карарлары киләсе елда чыгарылыр дип уйлыйм"", дип аваплады.",Кырымда кулга алынган мөселманнарның адвокаты азаплаулар турында белдерә,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Ҡырым,2460,https://www.azatliq.org/a/28189138.html,2016-12-21T13:02:14+00:00
"Уның атаһы Әҡсән Мырҙағәлин махсус хәрби операцияның башында уҡ хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Эвакуация үҙәге етәксеһе булараҡ, ул үҙенең хәрби иптәше, Күсей ауылынан яҡташы Таһир Кинйәбаевтың кәүҙәһен һуғыш яланынан алып сыға. Был ҡыйыулығы өсөн уға рәхмәт йөҙөнән һәләк булған батырҙың ата-әсәһе бүләк бирергә ҡарар итә. Ләкин, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Әҡсән Мырҙағәлин үҙе лә батырҙарса һәләк була. Кинйәбаевтар ғаиләһе, аманатты үтәп, Әҡсәндең улы Санъярға ат бүләк итә. Санъяр ҡыйыу, тырыш һәм һәләтле булып үҫеп килә, атаһының үткән хәрби юлы менән бик ғорурлана. Мин Санъяр менән шәхсән аралаштым. Ул шиғырҙарҙы тасуири итеп уҡый, төрлө конкурстарҙа ҡатнаша һәм призлы урындар яулай. Кескәй булыуына ҡарамаҫтан, ул хәҙер әсәһе Гөлдәр Мотаһар ҡыҙы өсөн ышаныслы таяныс һәм ярҙамсы. Мин Санъярға бөгөнгөләй әүҙем һәм шат күңелле булып ҡалыуын теләйем. Киләсәктә тормош юлы бәхетле һәм уңышлы булһын! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Санъяр - бар яҡтан да өлгөлө,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,"Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр",1283,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2026-01-30/san-yar-bar-ya-tan-da-lg-l-4556370,2026-01-30T13:05:00+00:00
"Азалиә Вәхитова, Өфө ҡалаһындағы 58-се лицей уҡыусыһы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәй ҙә үтеп китте,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ilham hyrattar,481,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-09-16/y-y-tep-kitte-4389743,2025-09-16T11:01:42+05:00
"Бөгөн акцияға  Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев ҡушылды һәм Өфө мәктәптәренең береһенә дүрт өр-яңы китап тапшырыҙ. - Шунда уҡ үҙемдең 35-се һанлы мәктәбемде иҫкә төшөрҙөм. Ҡасандыр унда мин уҡырға төшкәйнем, бөгөн улым унда белем ала. Уның китапханаһы өсөн Рәми Ғарипов, Мостай Кәрим, Сергей Аксаков һәм Александр Пушкин әҫәрҙәрен һайланым. Ышанам, улар әҙәбиәт һөйөүсе йәш быуын ҡулына эләгер, - тине агентлыҡ етәксеһе. Яңы китаптар 20 февралгә тиклем китаптар түбәндәге адрестар буйынса ҡабул ителә: «Китап» магазины, Ленин урамы, 26; «Китап» киоскы, Туҡай урамы, 46; «Китап» нәшриәте, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13. Уҙған йылдарҙа акция барышында Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге Ғаилә тәрбиәһенә булышлыҡ итеү үҙәге, шулай уҡ Учалы, Күмертау ҡалаларында һәм Күгәрсен районында балалар өсөн ғаилә тәрбиәһе үҙәктәренә китаптар йыйылды. Бынан тыш, Рәсәй клиник онкология йәмғиәте () ағзалары менән берлектә Республика клиник онкология диспансеры һәм ""Ватанды һаҡлаусылар"" фондының Башҡортостан филиалы менән берлектә Республика клиник хәрби ветерандар госпитале өсөн бик күп китаптар тупланды.",Һөйөү менән китап бүләк ит!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 1],5,Яңылыҡтар,1123,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/y-men-n-kitap-b-l-k-it-4574756,2026-02-11T23:35:00+00:00
"Рәзинә УРМАНШИНА(Хикәйә)– Улым, был ни хәл? Ниндәй айырылышыу ти ул? Атай-әсәйле килеш, ике баланы йәтим итеп ни. – Сәмиғә йәшенә төйөлөп хәбәрен теҙҙе генә. Ярты йыллап МХО-ла йөрөгән улының был ҡыланышы аяҙ көндө йәшен йәшнәүгә тиң ине. – Әсә-ә-әй. Бәләкәс бала түгелмен бит инде. – Һәр ваҡыт үҙ башың менән уйлап, эш итеп өйрәнгән улымдың был ҡыланышына аптырағанға әйтәм. Кисә килен: Әхтәм: Айырылышайыҡ, – тип әйтте, – тигәс, төн йоҡламаным. Шылтыратыуыңды көтөп хәлдән тайҙым. Улым, әйт әле нимә булды һеҙгә? Йәйен теге ҡылығыңдан һуң, арағыҙҙа ниндәйҙер ҡара бесәй үткән, тип уйлап ҡуйған инем. Бушҡа түгел икән.",Һалдат мөхәббәте,['Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1],2,Хикәйә,619,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-03-12/aldat-m-h-bb-te-4154254,2025-03-12T20:25:00+00:00
"Күптәр каникул мәлендә һыу төшөп, лагерҙа ял итеп көс туплай. Ә бына Иглин районынан ағалы-ҡустылы Мәрҙәновтар мәктәптә уҡыу тамамланғас та, олатаһы менән өләсәһе янына ашыға. Уларҙың иңендә оло яуаплылыҡ: умартасылар тоҡомоноң бишенсе быуыны бит ни тиһәң дә! Олаталарының эше күплеген белеп, ярҙамға ашыға малайҙар.",Икеһе лә умартасы булырға хыяллана,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ял,316,https://yanshishma.com/articles/y-yge-yal-/2025-08-10/ike-e-l-umartasy-bulyr-a-hyyallana-4346135,2025-08-10T02:10:00+00:00
"Дизайнерҙан сертификат алғас, Ғаилә милли проекты (национальный проект Семья) бурыстарын ғәмәлгә ашырыуға ярашлы, үҙ эшен асҡан. Хәҙер ул үҙенсәлекле кәрзиндәр үрә һәм арт-мебель яһай. Өйҙә эшләү Оксанаға эшҡыуарлыҡты, үҙенсәлекле баланы тәрбиәләү менән бер рәттән, атҡарырға булышлыҡ итә. Уның өсөн иһә был ижади процеста ҡатнашыу реабилитациялауҙың бер мөһим этабына әүерелгән. Республиканың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Ленара Иванова адреслы ярҙамдың һөҙөмтәлелеген билдәләне. Бөгөн республикала меңгә яҡын кеше социаль килешеүгә ярашлы үҙ эшен асҡан. Программала айырыуса иғтибар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға бүленә – уларға һәм ғаилә ағзаларына, ғаиләнең дөйөм килемен иҫәпкә алмайынса, бизнес башланғыстарының яңы ярҙам саралары индерелә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Социаль килешеү Оксанаға үҙ эшен асырға булышлыҡ иткән,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,885,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-16/sotsial-kileshe-oksana-a-eshen-asyr-a-bulyshly-itk-n-4538644,2026-01-16T07:00:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһында Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә Хәҡиҡәт һағында китапхана форумы үтте. Форумдың төп маҡсаттарының береһе – патриотик тәрбиә, тарихи хәтерҙе һаҡлау. Республика китапханалары етәкселәре һәм хеҙмәткәрҙәре, яҙыусылар, ҡунаҡтар түңәрәк өҫтәл артына йыйылды. Һүҙ мәҙәни мираҫты һаҡлау, йәштәрҙе патриотик тәрбиәләүҙә әҙәбиәттең роле, тарихты боҙоуға ҡаршы тороу тураһында барҙы. Фойела Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана ойошторған Үткәнде һаҡлау – киләсәкте һаҡлау китаптар күргәҙмәһе ойошторолған. Унда хәрби-патриотик темаға арналған баҫмалар ҡуйылған. Шулай уҡ Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Александр Скорняковтың геройҙарҙы һәм махсус хәрби операция ваҡиғаларын һүрәтләгән картиналары урын алған. Фото Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге милли китапхана сайтынан алынды.",Китапханасылар йыйылды,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Яңылыҡтар,807,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-24/kitaphanasylar-yyyyldy-4359373,2025-08-24T12:50:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда Пермь төбәгеннән өч егет тоткарланган, алар Украинага каршы сугышучы Русия хәрбиләренә дип акча ыеп, бу акчаларны урлауда шикләнелә. Бу хакта Татарстан-24иткерә. Егетләр да ( ) телеканалы баш мөхәррире Маргарита Симоньянисеменнән берничә канал алып барган, анда язылучылар саны акрынлап 100 меңнән артып киткән. Алар әлеге каналлар аша сугышта катнашучыларга ярдәм өчен дип акча ыйган диелә. Бу уңайдан Симоньян полициягә мөрәәгать иткән булган. Беренчел мәгълүматларга күрә, шикләнелүчеләр сугышчыларга техника сатып алырга кирәк дип мәгълүмат бастырган. Теләге булганнарга, имештер волонтёрларның банк карталарына акча күчерергә тәкъдим иткәннәр. Тикшерү фаразынча, тоткарланучыларның икесе бу акчаларны үз карталарына алып барган. Кайбер очракта 20 мең сум да күчерүчеләр булган. Егетләр акчаларны әлеге хәрәмләшү схемасын оештырган кешеләргә ибәргән, бер өлешен үзләренә алып калган диелә. Бер ай ярым вакыт эчендә тоткарланучыларның хисапларында акча әйләнеше 7 миллион сумнан артып киткән. Шикләнелүчеләргә каршы инаять эше ачылган, алар читкә чыкмау турында имза куйган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда Украинага каршы сугышучы хәрбиләр өчен дип алдап акча ыюда шикләнелгән өч кешене тоткарлаганнар,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1211,https://www.azatliq.org/a/32408522.html,2023-05-12T08:17:31+00:00
Бөгөн бер төркөм хәрбиҙәр ҡыҫҡа ваҡытлы  ялдан һуң  Өфө- Арена спорт комплексы  майҙаны алдынан  махсус хәрби операция зонаһына юлланды.,"Иҫән-имен ҡайтығыҙ, егеттәр!",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,136,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/i-n-imen-ayty-y-egett-r-4506063,2025-12-14T00:00:00+00:00
"""Башҡортостан Республикаһы"" нәшриәт йорто үҙенең уҡыусылары өсөн өсөнсө йыл рәттән ""Китап байрам""ында яҙылыу кампанияһы ойоштора. Шулай, бөгөн иртә менән ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналы үҙенең беренсе яҙылыусыларын ҡаршы алды ла инде. Филология фәндәре докторы, М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты доценты, башҡорт филологияһы факультеты деканы, журналдың даими авторы Ләйлә Миҙхәт ҡыҙы Хөсәйенова ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналына 2025 йылдың икенсе яртыһына яҙылып та ҡуйҙы! Байрамға килеп, журналыбыҙҙы подписка менән күтәрмәләп ебәреүегеҙ бик яҡшы аҙым булды! Эштәрегеҙ һәр саҡ уң булһын!",Журналыбыҙ дуҫтары менән көслө,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Файҙалы эштәр,620,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-30/zhurnalyby-du-tary-men-n-k-sl-4257159,2025-05-30T15:30:00+00:00
"Кырымтатарлар Карасубазар (Белогорски) районы Зуя бистәсендә, Алушта шәһәрендә, Акмәчет янындагы Мамак (Строгановка) бистәсендәтоткарланган иде. Алар Русиядә тыелган Хизб ут-Тәхрир оешмасында катнашуда шикләнелә. Тикшерү мәгълүматына караганда, тоткарланучыларның дүртесе Ленар Хәлиловиәкчелегендәге Алуштада оешмасының бүлекчәсен тәшкил иткән. Тагын өчесе Карасубазардагы бүлекчәдә торган. Аны 58 яшьлек Энвер Омеровитәкләгән дип белдерелә. Тикшерүче сүзләренә караганда, Акмәчеттә тоткарланган Руслан Сулеймановэшен яз көне тоткарланган 24 кырымтатар эшенә кушачаклар. Аннексияләнгән Кырымда Хизб ут-Тәхрир эше нигезендә кулга алынучылар саны 58-гә итте. ""Мемориал"" хокук яклау оешмасы моны сәяси сәбәпләр белән эзәрлекләү дип атый. 2014 елда кырымтатарлар Русиягә кушылуга каршы чыккан иде. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Русия мәхкәмәсе тагын сигез кырымтатарны сак астына алды,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1564,https://www.azatliq.org/a/29994864.html,2019-06-12T07:01:23+00:00
"Азалина Сәйфуллинаны күптәр «Ай Йола»ның «Һомай» йырына клип премьераһында күреп, иҫендә ҡалдырғандыр. Өфөләге «Тинькофф-Холл» ҡыйығынан сығыш яһаған төркөм солисы Ринат Рамазанов та: «Ана, Һомай йөрөй», – тип тамашасыларҙың иғтибарын уға йүнәлткәйне.","Милләтебеҙ йөҙө бул, Азалина!",['Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],1,Тирмәкәй,251,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-06-02/mill-tebe-y-bul-azalina-4261385,2025-06-02T16:16:45+00:00
Кемдер ҡул менән дә уҡтан ата белмәй. Ә ҡайһы берәүҙәр аяғы менән дә оҫта ата. һеҙ ошо ҡыҙҙы белмәйһегеҙме? Ул ҡайһы яҡтан икән?,Кемдер ҡул менән дә уҡтан ата белмәй,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,128,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-08-07/kemder-ul-men-n-d-u-tan-ata-belm-y-4341318,2025-08-07T12:08:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрДокументка аңлатмадаәйтелгәнчә, читтән килүче балаларның артуы сәбәпле, Русия мәктәпләрендә 900 меңнән артык урын итми. Моннан тыш канун өлгесе авторлары сүзләренчә, мигрант балаларының урыс телен итәрлек дәрәәдә белмәүләре аркасында ""Русия балаларының уку процессы тоткарлана"" икән. Депутатлар фикеренчә, бу канунны кабул итү бюджет акчаларын саклап калауга ярдәм итәчәк һәм аларны ""укытучыларга өстәмә түләү""гә тотып булачак. Моннан тыш документта урыс телен белүне тикшерү тестын бушлай бирүне дә чикләмәкчеләр. Әгәр канун кабул ителсә, урыс теле тестын бушалй өч тапкыр гына биреп булачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Дәүләт думасы мигрант балаларына мәктәптә укуны түләүле итмәкче,['Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,715,https://www.azatliq.org/a/33500976.html,2025-08-12T09:26:34+00:00
"— Салях Кулибай много пьет, Кадир Даян тоже пьет, Гайнан Амири мало пьет, Акрам Вали совсем не пьет. Тәржемәсе, эштең ниҙә икәнен аңлап алып, тиҙ генә ҡытай теленә үҙенсә тәржемә итә һала: — Салях Кулибай — хороший поэт, Кадир Даян — тоже поэт, Гайнан Амири — плохой поэт, Акрам Вали — совсем не поэт. Т. Шаһманов.",ПИЭТТӘР,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Юмор,314,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2026-02-09/piett-r-4570535,2026-02-09T14:10:00+00:00
"Илнар Фаттаховның эчке эшләр министрлыгы базасында эзләү белешмәсефикерләрТатарстанның элекке вице-премьеры һәм Актаныш районының элекке башлыгы Энгел Фәттаховның 39 яшьлек улы Илнар Фәттахов федераль эзләүгә бирелгән. Аның карточкасы эчке эшләр министрлыгы сайтында бар. ""Бизнес Онлайн"" чыганакларымәгълүматынча, Илнар Фәттаховка аеруча зур күләмдә ришвәт алуда читтән торып гаепләү белдерелгән. Тикшерүчеләр белдерүенчә, әлеге инаять елларда аның Актаныш районы башкарма комитетын итәкләгән вакытта кылынган булырга мөмкин. Куәт оешмалары вәкилләре бу вакытта ул районның транспорт инфраструктурасын төзү белән бәйле дәүләт проекты кысаларында акча бүлгәндә мутлашкан булырга мөмкин. Ул чорда Актаныш районын Фаил Камаев итәкләде. Камаевка карата да инаять эше ачылган, бу атнада ул тикшерү белән килешү төзеде һәм СИЗОдан йорт сагыначыгарылды. Түрә белдерелгән гаепләүдә гаебен тулысынча таныган һәм үзенең инаять эше белән бәйле булмаган яңа инаять эшләренә кагылышлы тулы күрсәтмәләр биргән. ""Бизнес Онлайн"" язуынча, Илнар Фәттахов Русиядә түгел. Әтисен тоткарлау белән ул чит илгә чыгып киткән. Энгел Фәттахов 21 майда тоткарланды. Фәттахов Актаныш районын итәкләгән вакытта зур күләмдә ришвәт алуда шикләнелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Энгел Фәттаховның улы федераль эзләүгә бирелгән,['Спорт' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1314,https://www.azatliq.org/a/33204406.html,2024-11-16T07:17:05+00:00
"Забег проходил одновременно на восьми площадках города. Среди них — уютная зона около резиденции Деда Мороза, где царила праздничная атмосфера, а также парки «Кашкадан», «Нефтехимиков» и несколько других живописных уголков Уфы. Главной локацией мероприятия стал «Арт-Квадрат» — место, объединяющее творчество и спорт. Участие в забеге было абсолютно бесплатным, а каждый мог выбрать комфортный для себя темп — от неспешной прогулки до активного бега. «Забег обещаний» стал отличным стартом нового года для всех, кто хочет не просто ставить цели, но и двигаться к ним с уверенностью и поддержкой единомышленников. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Забег обещаний».,['Дин' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Мәғариф,735,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-01/zabeg-obeschaniy-4526959,2026-01-01T20:06:00+00:00
Киноға алып барғаны ла булды. Дискотекала ла рәхәтләнеп бейегәйнек. Ҡосаҡлашып паркта йөрөй торғайныҡ.,Егетем эҙһеҙ юғалды,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,102,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-18/egetem-e-e-yu-aldy-4162059,2025-03-18T17:03:44+00:00
"Иҫкегә тейһәң иҫең китер, ти торғайны әсәй элекке берәй әйберҙе ҡутарып ташлаһа. Ысынлап та, уйлап баш етмәҫлек ҡат ҡат йүрмәү ята бит боронғолоҡ әйберендә. Юҡ, һырылған юрған һүтергә уйламайым. Бөгөн һүҙем үҙем үҫкән осор менән бөгөнгө көн хаҡында. Аптырауым, хайрандар ҡалыуым, һәм һуңғы сиктә ҡайһы бер күренештәргә шул тиклем йәнем әсеү касафатында был иҫкегә ҡағылыуым. Нимә тип һүҙ башларға ла белмәйем. Шулай ҙа, хәтерҙә ҡалған бер мәлде тотоп алдым әле. Көҙ етә башлаһа һарай, өй нигеҙҙәрен һылауға ат тиҙәге ташып балсыҡ баҫа торғайныҡ. Ауылда ат күп түгел, скотниктарҙа ғына тиерлек. Кистән уларҙың ҡайһы тирәгә ат тошағанын ҡарап ҡуйып, иртән теге ""сыръё"" кибеп, йә ҡош ҡорт тарафынан һибелмәҫ элек барып йыйып алына ине. Ферма һарайҙары ла балсыҡ менән һыланды, унда ла конюшняны һыҙырып тиерлек тиҙәк алына ине. Хәҙер урам тышына аяҡ баҫыр ер юҡ, ҡайҙа ла шул ""тубырсыҡ"". Көнләшкәндән әйтмәйем, ҡәҙерһеҙ мал заманы килде. Яҙға тартым мал тыуар яшығып китеүсән, малһаҡ булмаған хужалар аттарын ҡарамау арҡаһында унда-бында күтәрткән ҡолон-тай ятыуы хаҡында иғландар килеп сыға. Йәнем әсей шул малҡайҙар өсөн. Ҡарамағас, тәрбиәләмәгәс, нимә өсөн көтә икән ул кеше малды яфалап? Иҫәп артынан ҡыуыу, кемделер уҙҙырып ебәрергә маташыу ғыналыр был. Башҡасаға башым етмәй ҙә. Тағы ла шул иҫкегә тотонам. Беҙ үҫкәндә ауыл көтөүендәге ҡайһы һыйыр кемдеке булыуына тиклем танып белеп торҙоҡ. Берәйһе көтөү ҡаршыларға сыҡмаһа, һыйырын ҡапҡаһын асып индереп ебәрә инек. Ә хәҙер күрше күршеһенең малын танымай. Белмәүҙе хуп күрә. ""Уның малы күп тә инде, барса юғын нисек иҫләп бөтмәк? !""- тип яуаплай. Хаҡлыҡ бар ҙа кеүек. Ике һыйыр көткән кеше күмәк маллыға иҫәпләнә ине элек. Өс кәбән бесән ҡойғандарға ауыҙ асып һоҡланып ҡараныҡ. Кеше күп мал көтөргә ынтылманы. Булғанды аш итеп ашап, байыйым тип уйламаны ла. Эштән бушамауы ла баш бирмәгәндер инде. Кеше айырымланманы, баш ҡалҡытҡандан күмәк хужалыҡ өсөн баш баҫты. Яңыға тейһәң. Үҙе өсөн генә тырышҡан бөгөнгө әҙәм, башҡаның тамағын да, балаһын да уйламай. Баҫып бесәнен сабырға ла, малын урлап һуйырға ла, намыҫын тапап алдаҡ менән яла яғырға ла тартынмай. .Иҫке һәм яңы араһында ҡәҙер тигән нәмә юғалыуы ярылып ята: мал ҡәҙере, ваҡыт ҡәҙере, кеше ҡәҙере, туған ҡәҙере, аҡса ҡәҙере, бала ҡәҙере, ғүмер ҡәҙере. Больницала ятҡан саҡтв бер ҡатындың ""ошо баламды ғына табып алайым әле, барыһының да артына тибеп аҡсаһына донъямды бөтәйтәсәкмен! ""- тигән һүҙенә эстән аптырағайным. Аңлауымса, ул ҡәйнәһе һәм иренә асыулы ине. Аҡса өсөн, донъя малы туплау өсөн табамы әсә баланы? … Алдаҡ донъя. Байлыҡ тип күҙе томаланған, ә малы, балаһы ҡәҙер күрмәгән дәүер бөгөн. Аҡсаһы күп, йоғошо шул тиклем аҙ. Үҙемдең буй еткән тиклем генә үрелеп иҫкегә күҙ һалдым да, иҫтәрем китеп ул ишекте кире йүрмәнем. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Иҫкегә тейһәң иҫең китер.,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,2907,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-26/i-keg-tey-i-e-kiter-3862978,2024-07-26T14:50:00+00:00
"Һин дә мин, һәүетемсә генә йорт эштәре менән булып, донъя мәшәҡәттәрен бөтөрөп йөрөйҙәр ине, урамдан ят автомобиль үтеп китте. Миңлегөл үҙе лә һиҙмәй ҡалды: – Кем үтеп бара ул? – тип һораны. Вәхит кәүҙәһен турайтты, ул да ят Мерседесты күреп ҡалды. – Ә, белмәйем, берәйһе ҡайтҡандыр, – тине ул теләр-теләмәҫ кенә. Мерседесын әйтер инем инде, йәлп итеп күренеп кенә ҡалды. Вәхит бер генә күҙ һалды, күңеле менән һиҙҙе, гөлт итеп тоҡана яҙҙы. Ярай, бәхете, үҙен тыйып өлгөрҙө: – Нимәгә тағы машинаға иҫең китте? – тине ул ҡатынына. Ҡатын да яуапһыҙ ҡалманы: – Әллә берәй танышыңмы? – тине. Кинәйә менән өндәште һәм шул арала ихатала меҫкен генә булып ултырған жигулиға күҙ ташланы. Ҡатынының һүҙе түгел, Ватан автопромының тоғро бер вәкиленә күҙ һалыу бәхәсте ҡуйыртып ебәргән һымаҡ булды. Вәхит, байтаҡ йылдар үткәс, был ваҡиға тураһында: – Ни ҡылғаныбыҙҙы беребеҙ ҙә һиҙмәй ҡалды. Ҡыҫҡаһы, бәхәстән ҙурыраҡ, ләкин низағтан бәләкәйерәк нимәлер булған һымаҡ тойолдо, – тине. Аҙаҡтан иҫкә төшөрәсәктәр. Сөнки ирҙең: Нимә, Мерседеста ултырып йөрөгөң киләме әллә? – тигән һүҙҙәре быҫҡып ҡына янған усаҡҡа 95-ле бензин һипкән һымаҡ тәьҫир итте. – Нимә? – тине ҡатыны. – Әллә һин мине Мерседесҡа ултырып йөрөрлөк түгел, тиһеңме? Хәҙер күрһәтәм мин һиңә күрмәгәнеңде! О, Миңлегөл урамға шундай итеп килеп сыҡты. Тап шул ваҡыт Мерседес кире боролғайны, ҡатындың эргәһенә килеп етеү менән, шып туҡтаны ла ҡуйҙы. Ҡатын кереп ултырҙы. Бер – өйөнә ҡараны, икенсе ҡарашын шоферға ташланы. – Йә, ҡайҙа барабыҙ? – тине ҡатын. – Ҡайҙа теләйһең, шунда барабыҙ, – тине Мерседестың хужаһы һәм еңелсә генә газға баҫты. Бындай тиҙлеккә өйрәнмәгән ҡатын артҡа һылышып ҡуйҙы. Ә был ваҡытта Вәхит, һушын юғалтмағайны, ләкин нимә булғанын аңларлыҡ хәлдә түгел ине. Ҡалтыранған ҡулдары менән телефонын сығарып, ҡатынына шылтыратҡайны, уныһының телефоны, үсекләгән һымаҡ, эргәнән генә тауыш бирҙе. Мерседес алға елдерә. Уның хужаһы, Тимерйән, йәш саҡтағыса әйтһәк, Тимур, дүрт тәгәрмәсләп, үҙенең йәшлек хыялына ынтыла. Ауылда уларҙың тиҫтерҙәре яҡшы белә, Тимур менән Вәхит, Миңлегөлдөң мөхәббәтен яулау өсөн, үҙ-ара дөмбәҫләшеп тә бөткәйнеләр. Миңлегөл үҙе баһадир кәүҙәле, ихлас, ярҙамсыл Вәхиткә өҫтөнлөк бирҙе. Шул ваҡыт ҡыҙҙың иғтибары өсөн көрәштә отолған Тимерйән: Барыбар үҙемдекенә өлгәшәсәкмен! Миңлегөл, барыбер, бер тапҡыр булһа ла, минеке буласаҡ, – тип әйткәнме, әллә шул хаҡта уйлағанмы, әллә берәй урында эскән килеш ысҡындырғанмы. Бына Тимер үҙенең йәшлек хыялын Мерседестың ап-аҡ бәрхәттән тегелгән ултырғысына ҡырын һалып, үҙе генә белгән урынға елдерә. Тимер ҡәнәғәт. Ул тамсы ғына ла көс һалманы. Йәшлек мөхәббәте үҙе юлына арҡыры сыҡты. Бына шулай була ул, Вәхит ҡорҙаш. Маңлайыңды мөгөҙ менән биҙәгәндәрен һиҙмәй ҙә ҡаласаҡһың. Ха-ха-ха! Бөгөнгө көн Тимурҙыҡы икән. Мерседес Оҙон күл буйында туҡтаны. Миңлегөл төшөп, күл буйына күҙ һалды. – Йә, бында мине нимәгә алып килдең? – тип бойороулы ҡараны ул Тимерйәнгә. Тегеһе ҡатындың талапсан һүҙҙәренән шыпа кесерәйеп, меҫкенләнеп ҡалған һымаҡ тойолдо. Ә бит асылда, ҡараһаң, Мерседесҡа хужа булыу менән, ут сығарып торған ҡатынды буйһондороу – икеһе ике төрлө эш. Шул ваҡыт ирҙең телефоны сигнал биреп ҡуйҙы. Ир, затлы телефонды алып, экранға бер генә күҙ һалды һәм тертләп, тағы ла кесерәйгәндәй тойолдо. Тимер әллә ни тимер ҙә түгел икән. Ана, нимәлер тип мөңгөрҙәгәне лә шул хаҡта һөйләй түгелме һуң? – Йә, был йәһәннәм ояһына мине нимәгә килтерҙең? Миңә ҡарата ниндәй пландарың бар? Маҡсаттарың тормошҡа ашырлыҡмы? – тип ҡатын яңынан-яңы ҡәтғи һорауҙар ҡуйҙы. Ҡара әле, Мерседес һатып алып була, ә үҙеңә оҡшаған ҡатынды әүрәтеү күпкә ауыр, хатта мөмкин түгел эш икән. Ошо ир аламаһы минекенә мөгөҙ ҡуйып, маҡтанып йөрөргә иттеме икән? Уф, Аллаһым, – тип ҡатын Тимергә йәлләп күҙ ташланы. Ләкин ул хаҡта өндәшмәне: – Күлдең матурлығына күҙ һал әле, – тине ҡатын. Тимер боролоп, күлгә ҡараны: – Күл һымаҡ күл инде, һыу ҙа һыу, күл дә һыу. Уның ниндәй матурлығына һоҡланаһың? Ҡатын килеп эйелде лә, ҡулдарын, битен сайҙы. – Һыуының йылылығын әйт әле! Бына һиңә мә! Ҡатын аяҡ кейемен систе лә, күл эсенә инеп тә китте. – Әйҙә, минең эргәгә төш! – тип ҡатын ирҙе сәмләндереп ҡараны. Тимер, көсләп тигәндәй, йүткерҙе: – Тамағым шешкәйне. Температурам да булды. Һыуға төшә алмам, – тине, ҡыҙғаныс тауыш менән. – Төшә алмаһаң, мәжбүр итә алмайым, – тине ҡатын. – Мине саҡырыр алдынан, ниңә һаулығыңды уйламаның? Минең һымаҡ ҡатынға хужа булыр өсөн Тимер исеме генә етмәй, тимерҙәй һаулыҡ кәрәк. Йә, йәшлек хыялыңды тормошҡа ашырыуыңды көтәләр! – Буш һүҙ, – тине Тимер. – Мин улайтып әйтмәнем. – Белмәйем, – тип ныҡышты ҡатын. – Әйтмәгәнһеңме, уйлағанһыңмы, ниәтләгәнһеңме. Ана, барлыҡ ауыл хәҙер һинең егетлек күрһәтеүеңде көтә. Тимер өндәшмәй. Сөнки белә: күп бәләләрҙән өндәшмәй ҡалып ҡотолорға мөмкин. Тормошта Тимер шуның иҫәбенә байыны. Көс-хәл менән Нефть институтын тамамлап сыҡҡайны, хужаларҙың ҡара алтын – нефть бүлешкән сағына тура килде. Башҡалар йыуанлығы берәр метрлы торбалар аша ағыҙған саҡта ҡара алтындың тамсылары Тимер иҫәбенә лә тамғыланы. Шулай итеп байыны Тимер. Ә ҡатын күл буйында һаман аяғын ебетеп йөрөй. Тимур ҡурҡа төштө. Ауырып китһә, йүткереп ҡуйһа, Вәхите тағы уны ғәйепле итер әле. Ә ҡатын матур, элеккесә ымһындырғыс һәм серле. Ә Миңлегөл үҙе һаман һөйләнә бит әле: – Мине алып ҡайтып ҡуяһыңмы, әллә үҙем ҡайтайыммы? Тимер нимәлер тип мөңгөрләне. – Аңлашылды! – тип яңғыратып көлдө Миңлегөл. – Ҡатынды ултыртып алып китеү бер эш, ә уны өйөнә алып ҡайтып, иренә тапшырыу – бөтөнләй икенсе эш. Ҡыҫҡаһы, һине өйөңә алып ҡайтырға, йәнем икәү түгел, тиһең инде. Мерседес хужаһы тағы мығырланы. – Ярай, аңлашылды. Минең менән риза икәнлегеңде белдем, – тине Миңлегөл. – Ҡара уны, үпкәләштән булмаһын. Эх, ирҙәр ваҡланды, – тине ҡатын, әллә ҡыуанды, әллә зарланды, әллә ғәжәпләнде. – Ярай, мине оҙатып, мәшәҡәтләнмә. Туранан ғына, ауылға үҙем төшәм. Ҡара уны. Әгәр алдап, маҡтанып һөйләһәң, үҙеңде халыҡ алдында рисуай итәм дә ҡуям. – Юҡ, юҡ! – тип әллә ыңғырашты, әллә инәлде Тимер генәһе, беренсе тапҡыр аңлайышлы өн-ауаз сығарҙы. Миңлегөл ихаталарына баҡса яҡлап ҡына ҡайтып керҙе. Былай үҙенең күңеле шат һәм ҡәнәғәт. Ни хәл итәһең, үҙенә күрә бер мәрәкә булды бит. Тегеһенең килеп сығыуы, быныһының ҡаршыһына төшөүе, ултыртып китеүен әйт инде. Ә Вәхит менән Миңлегөл был ваҡиғаны ара-тирә иҫкә төшөрөп, көлөшөп алалар. Вәхит көлә инде Тимерҙән. Дуҫ-иштәре һорашһа, нимә булды ул унда, тип, ир һөйләп алып китә инде: – Бәхәстән ҙурыраҡ, низағтан бәләкәйерәк нимәлер булды. Ап-аҡ Мерседеста теге килеп сыҡмаһынмы! – Ә үҙе ҡайҙа ул хәҙер? Бер ҙә күренгәне юҡ? – Шунан бирле ҡайтҡаны юҡ, – ти Вәхит. – Бер ун йыллап булалыр. Минең ҡатын шундай итеп ҡотон алған, шунан бирле ауылда күренгәне юҡ. Шулай шул, мөхәббәтте яулай белергә кәрәк! Бәхетле йәшәгеҙ, юҡ-барҙан тауыш сығармағыҙ!",НИМӘ БУЛҒАНЫН БЕРӘҮ ҘӘ БЕЛМӘЙ ҠАЛДЫ. Хикәйә. Рәлиф КИНЙӘБАЕВ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 1],7,Хикәйә,6750,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-04-21/nim-bul-anyn-ber-belm-y-aldy-hik-y-r-lif-kiny-baev-3229668,2023-04-21T15:37:00+00:00
"В 1954 году Василий Шукшин поступал во ВГИК. На экзамене Михаил Ромм задал ему вопрос о Пьере Безухове. На что получил ответ: ""Я ""Войну и мир"" не читал: толстая книжка - времени не было"" Ромм поинтересовался: ""Что же вы никогда толстых книг не читали? "" - ""Почему же. одну прочел - ""Мартин Иден"". Хорошая книжка"" И тут Ромм взорвался: ""Как же вы работали директором школы? Вы же некультурный человек! А ещё режиссером хотите стать! "" - ""А что такое директор школы? Дрова достань, напили, наколи, сложи, чтобы детишки не замёрзли зимой. Учебники достань, керосин добудь, учителей найди. А машина одна в деревне - на четырех копытах и с хвостом. а то и на собственном горбу. Куда уж тут книжки толстые читать! . М. Ромм поставил ему отлично. (с) сеть Галим Якупов",Времени не было,['Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Тарих,761,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-06-17/vremeni-ne-bylo-3812341,2024-06-17T19:49:00+00:00
"Кисә Баймаҡ районының Түбәнге Иҙрис ауылында ағас йортҡа ут ҡапҡан. Янғында 46 йәшлек ирҙең һәм 40 йәшлек ҡатындың ғүмере өҙөлгән. Янғын сәбәптәре асыҡлана. Урында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының тәфтиш-оператив төркөмө һәм тәүтикшереүсе эшләй, тип хәбәр иттеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтенән. Яңы йылдың 9 көнөндә республикала 71 янғын теркәлеп, уларҙа 4 кеше һәләк булған, 5 кеше төрлө тән йәрәхәттәре алған. Янғын һағы хеҙмәткәрҙәре ут менән һаҡ эш итеү кәрәклеге хаҡында туҡтауһыҙ киҫәтеп тороуға ҡарамаҫтан, уттан зыян күреүселәр һаны ла, һәләк булыусылар ҙа кәмемәй. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы иҫкәртә: бер розеткаға күп ҡеүәтле электр приборҙарын ҡуймағыҙ; иҫерек килеш түшәктә тәмәке тартмағыҙ, өйөгөҙгә янғын тураһында иҫкәртеүсе ҡорамал ҡуйырға онотмағыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡатын менән ир һәләк булған,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,897,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-09/atyn-men-n-ir-l-k-bul-an-4531879,2026-01-09T12:05:00+00:00
"Оҙаҡ ултырҙым уйланып. Алыҫта йәшәйҙәр, кәм тигәндә бер тәүлеклек юл. Хушлашып булмаҫ, ахыры. Баһадир кәүҙәле Сәлихйәндең яҡты донъянан китеүенә ышанғы килмәй. Алсаҡ, йомшаҡ күңелле Зөһрәне йәлләнем. Бынан утыҙ йылдар элек таныштыҡ улар менән. Беҙ ғаилә менән – Кама буйындағы ҡалала, ә улар яҡын ауылда йәшәне. Сәлихйән – ғәйрәтле ир, алдынғы зоотехник, Зөһрә – толомдары биленә төшөп торған һылыу ҡатын, уҡытыусы. Бер-береһенә шул тиклем пар килгәндәр. Ҙур итеп өй күтәрҙеләр, кәртә-ҡура ныҡ, мал-тыуар ишле, ҡош-ҡорт уңа, баҡсала емеш-еләк, гөлләмәләр күҙҙең яуын алырлыҡ. Татыу ғаиләлә ике егет үҫеп килә. Йәй көндәре бергәләп йылға буйына төшәбеҙ. Балалар һыу инә, беҙ ҡомда ҡыҙынабыҙ, серләшәбеҙ. …Ерләшеүгә бара алмаһам да, көндәр йылынғас, Зөһрәнең хәлен белеп ҡайтырға булдым. Вокзалда мине Азат ҡаршыланы ла еңел машинала ауылға алып китте. – Әнкәйҙең яңғыҙына ҡыйын, һеҙ ҡайтырға ашыҡмағыҙ инде, – ти. Азат ғаиләһе менән – ҡалала, ә ҡустыһы Себерҙә йәшәй икән. Зөһрә таяҡҡа таянып ҡаршыларға сыҡҡан, ныҡ үҙгәргән, бәләкәсәйеп ҡалғандай. – Сәлих оҙаҡ ауырыны. Үҙем йығылып, имгәнеп ҡуйҙым. Хәҙер күршеләр ярҙам итә. Киленем менән улым килеп тора…Зөһрә менән һөйләшеп һүҙҙәребеҙ бөтмәй, ә һанаулы көндәр үтеп тора. – Нисек кенә ҡыйын булмаһын, һин бәхетле йәшәнең, – тием. – Шулай тиһеңме? – Әлбиттә, ирең абруйлы белгес, шәп кеше ине. Донъяң бөтөн, муллыҡта тормош көттөң. Балаларың һоҡланырлыҡ. Үҙең хөрмәтле уҡытыусы-ветеран, тик һаулыҡ булһын, – тип өҫтәнем. Шулай тигәс, Зөһрә мөйөштә торған семәрле һандыҡтан бер төргәк сығарҙы. – Беләһеңме, был нимә? – тип һарғая башлаған ебәк бөркәнсек һуҙҙы. – Бәй, был бит кәләштәр туйҙа кейә торған фата, – тим. – Шундай бөркәнсек кейҙеңме? – Эйе, тик минеке икенсерәк ине. Кейәүем миңә бәрхәт биҙәкле аҡ күлдәк алып бирҙе. Германиянан килтерелгән, 78 һумлыҡ. Бөркәнсегем атлас сәскәләр менән биҙәлгән, ныҡ матур ине. Өфөнөң никах һарайында яҙылыштыҡ, унан ябай ғына студент туйы булды, – тинем хисләнеп. Зөһрәнең күҙҙәре йәшләнде. – Ниңә был бөркәнсекте һаҡлайһың? – Бер ҡатлы тиле йәшлегемдең, томандар артында ҡалған саф мөхәббәтемдең аманаты ул… Мин шымып ҡалдым. Ҡатын тәҙрәгә ҡарап ултырҙы ла ултырҙы. Унан тынлыҡты боҙоп: – Йөрәк төбөндә ятҡан серемде һиңә һөйләйем әле, – тип һүҙ башланы. –Беҙҙең атай һуғышта ҡалды. Һеңлем менән мине әсәй үҫтерҙе. Ҡыш фермала быҙау ҡараны, йәй ҡырҙа эшләне. Ауылда 7-сене тамамлап, педучилищеға уҡырға индем. Күрше Шәкирйән менән бергә үҫтек, уның да атаһы юҡ. Гел бергә уйнайбыҙ, һыу инәбеҙ, балыҡ тота ла беҙгә бирә. Ваҡыты еткәс әрмегә китте, миңә хаттар яҙып торҙо. Уҡытыусы дипломы алғас, районға ҡайттым. Алыҫ ауылға декрет ялындағы уҡытыусы урынына эшкә тәғәйенләнеләр. Шәкирйән әрменән ҡайтып, шофер булып эш башланы. Йәй буйы осрашып йөрөнөк. Мине бала саҡтан яратыуын һөйләй, өйләнергә теләүен белдерә. Ә миңә әсәйемә ярҙам итергә, һеңлемде уҡытырға кәрәк. Шулай ҙа күңелемдә тик Шәкирйән генә. Баҫалҡы холоҡло, тырыш егеткә башкөллө ғашиҡ инем. Ситтән тороп институтҡа, инженер-механиклыҡҡа уҡырға инде. Август аҙағында Шәкирйән мине үҙем эшләйһе ауылға илтеп ҡуйҙы. Бер көн комсомол йыйылышына саҡырҙылар. Секретарь ағай: «Һин, уҡытыусы булараҡ, ауылда йәштәрҙе ойошторорға тейеш», – ти. Октябрь байрамына пьеса ҡуйырға булдыҡ. Минең артислыҡ һәләтем юҡ, суфлерға ризамын, тинем. Төп ролгә гармунсы егет кәрәк, барыһы ла, Сәлихтән дә шәберәк кеше юҡ, ти. Сәлихйән – оҙон буйлы, бөҙрә сәсле, үткер ҡарашлы егет, тальянда оҫта уйнай, өҙҙөрә генә. Икенсе көн кискә репетицияға йыйылдыҡ. Баҡтиһәң, Сәлих риза түгел икән. Төп ролдәге ҡыҙҙы Зөһрә башҡарһа ғына ризамын, тимәһенме? ! Бына күмәкләп миңә ялыналар: «Уйна инде төп ролде…» Шулай итеп, Сәлих – егет, мин уның һөйгән ҡыҙы булып уйнаныҡ. Пьесаны халыҡ яратып ҡараны. Башҡа ауылдарға барып ҡуйҙыҡ, хатта район үҙәгендә смотрҙа ҡатнаштыҡ. Шәкирйән яйын табып машинаһында минең яныма килеп йөрөй, ауылға ла алып ҡайта. – Ә фатаны ҡасан алдың? – Педучилищела уҡыған саҡта уҡ алғайным. Бергә уҡыған дуҫ ҡыҙым Алһыу Яңы йылға кейәүгә сығырға йыйына ине. Йәш кейәү, кәләш һәм мин туй күлдәге эҙләп ҡалаға барҙыҡ. Алһыу үҙенә кейем алды ла: «Зөһрә, әйҙә, һиңә лә бөркәнсек алайыҡ. Барыбер тиҙҙән кейәүгә сығаһың, эҙләп йөрөмәҫһең», – ти. Шәкирйән менән дуҫлашып йөрөгәнде белә ине. Ебәк бөркәнсек шул тиклем оҡшай, күҙ ҡыҙа, һигеҙ һум ғына тора. Тоттом да алдым, йәшереп кенә һандыҡ төбөнә һалып ҡуйҙым. Ғинуарҙа декреттағы уҡытыусы эшкә сыҡты. Мине күрше ауыл мәктәбенә күсерҙеләр. Бер яңғыҙ ҡатынға фатирға индем. Сәлих йыш килеп йөрөй башланы. Мәктәптән ҡайтыуға аты беҙҙең ҡапҡа төбөндә тора. Ауыл халҡынан оялам. «Һине һағынам, күргем килә», – ти. «Йәрәшкән егетем бар, кейәүгә сығам», – тиһәм дә, ҡуймай. Хужабикә лә Сәлихте маҡтай: «Бынамын тигән егет, һәр ҡыҙ уға шатланып кейәүгә барасаҡ. Шундай бәхетте ҡулдан ысҡындырырға ярамай», – тип димләй. Февраль айы. Кискә ҡарай бер ағай менән Сәлих килеп инде. Теге ағай: «Зөһрә, мин почтала эшләйем, телефондан хәбәр алдым, әсәйең сирләгән, һиңә ҡайтырға кәрәк», – ти. Ҡойолоп төштөм. Сәлих: «Әйҙә, йыйын, мин һине ауылыңа алып барам», – тигәс, үҙемде ҡулға алып, тиҙ генә кейендем дә, өсәүләп юлға сыҡтыҡ. Юл урман араһынан үтә, сатнама һыуыҡ. Өҫтөмдә йоҡа пальто, өшөтә. Шул саҡ Сәлих: «Беҙҙең ауылда туҡтап, бесән һалып алайыҡ, һиңә толоп кәрәк булыр», – тине. Теге ағай атты бер йорт тапҡырына борҙо, ҡапҡа шар асыҡ ине. Өйҙән бер ҡатын килеп сығып: «Әйҙә, өйгә инеп йылынып, сәй эсеп китегеҙ», – тип саҡырҙы. Мин ҡалтырана башлағайным. Өй эсенә тәмле ит еҫе таралған, һәр төрлө ризыҡ теҙелгән һикелә самауыр боһрап ҡайнай. Алсаҡ ҡатын минең кейемдәремде алды. Сәлих менән сәй эстек тә мин юлға йыйына башланым, тик быймамды таба алмайым. Ҡунаҡсыл ҡатын соланға сыҡты ла юҡ булды. Шул саҡ Сәлих минең ҡулдарымдан тотоп, күҙҙәремә ҡараны: «Зөһрә, мин һине бер күреүҙән яраттым, һинһеҙ йәшәй алмайым. Әсәйең сирләмәй, сәләмәт. Ғәфү ит, алданым. Башҡаса һине тыңлатып булмай. Минең ҡатыным бул», – ти. «Мин һине яҡшылап белмәйем, нисек һиңә барайым? » – тип сығырға ынтылдым. Ул: «Ишек бикле, бер ҡайҙа ла китә алмайһың. Иртән бөтә ауыл беҙҙең ир менән ҡатын булыуыбыҙҙы беләсәк», – ти. «Ә минең теләгем, ризалығым иҫәпкә инмәйме ни? » – тип илай башланым. «Һине икенсе егеткә бирмәйем, һүҙемде һүҙ итәм, минеке булаһың. Ҡурҡма, мин һине бәхетле итермен. » Таң атҡас та мине сығарманылар. Башымда мең төрлө уй-хәсрәт. Әсәйемә ни тиермен, халыҡ алдында ғәрлеге ни тора, Шәкирйәнгә нисек әйтермен. Илап шешенеп бөттөм. Ҡасып китеп үләйем дә ҡуяйым тиһәм, тағы әсәйемде йәлләйем… Төшкә ҡарай Сәлихтең туғандары килеп тулды. Никах уҡытырға йыйыналар икән. Сәлих: «Үҙеңде лә, мине лә хур итмә, кеше көлдөрмәйек, шым ғына ултыр», – тип мине өгөтләй. Илауҙан шешенеп бөткән күҙҙәремде яулыҡ аҫтына йәшерҙем, кем ни һөйләгәнен аңларлыҡ хәлдә түгел инем. Шәкирйән был хәлде ишеткәс тә түҙмәгән, ауылдан киткән, уҡыуын да ташлаған. Оҙаҡ өйләнмәй йөрөгән. Ҡатыны үлгәс, малайы менән әсәһенең йортона ҡайтып йәшәй, тинеләр. – Ә туйҙы нисек үткәрҙегеҙ? – Туй булманы. Башта Сәлих, әлегә кисектереп торайыҡ, йәйгеһен үткәрербеҙ, тине. Йәй эш күбәйҙе. Ҡалды шулай. «Һин сибек, сирләшкәһеңдер, бәлки, түлһеҙһеңдер ҙә. Әгәр балаға уҙмаһаң, һинең менән ЗАГС-ҡа бармайым, айырам», – тип әйтеп һалды. Һигеҙ ай йәшәгәс кенә ауырға ҡалдым, шунан ауыл советына барып яҙылыштыҡ… 52 йыл ғүмер иттек, мин ҡыйынлыҡ күрмәнем, мохтажлыҡ кисермәнем. Беҙгә кешеләр көнләшеп ҡарай торғайны. Хәле насарланғас, Сәлихкә: «Һин минән ғәфү үтенергә тейешһең, мине ныҡ рәнйеттең, көслөк менән ҡатының иттең…» – тинем. Ул миңә текләп ҡараны, ләкин бер һүҙ ҙә өндәшмәне. – Һин уға 52 йыл буйы рәнйеп йәшәнеңме? – тинем, аптырап. – Ә йөрәктәге яра төҙәләме? Минең хыялдарым селпәрәмә килде, көслөк менән бәхет табыламы? – Зөһрә бөркәнсекте ҡулына алды. – Аҡ күлдәкле килендәрҙе күрһәм, үҙемде, тормошҡа ашмаған йәшлек хыялдарымды, тапланған саф хистәремде, тәүге һөйөүемде иҫләп, эстән генә һығылып үтте инде ғүмерем… Үтәлмәгән өмөттәрҙе хәтерләткән бөркәнсек ҡулымды бешергәндәй булды. Йәһәт кенә уны һандыҡ эсенә йәшерҙем. Рәсимә АЙСЫУАҠОВА. Сибай ҡалаһы.",БӨРКӘНСЕК (булған хәл),['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Хикәйә,8024,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-05-06/b-rk-nsek-bul-an-h-l-3755730,2024-05-06T14:53:00+00:00
"«Кесе Ватан - Рәсәй көсө» бөтә Рәсәй муниципаль форумында ҡатнашҡан Рәсәй Президентының йәмәғәт проекттары буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары Алексей Жарич: Бөтә Рәсәй муниципалитет башлыҡтары Башҡортостандағы коллегаларынан бик күп нәмәгә өйрәнер, тип уйлайым. Беҙҙе бында инвесторҙар менән эштең нисек ойошторолоуы менән таныштырҙылар.  Бизнес-шәрифтәр институты булдырылып, муниципалитет башлыҡтары «Инвестиция сәғәте»н уҙғара икән. Ошондай практикалар булыуы барыһы өсөн дә өлгө булып тора. Күптәр өсөн был асыш булды, — тип билдәләне. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Башҡортостан - башҡа төбәктәр өсөн өлгө,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,722,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-30/bash-ortostan-bash-a-t-b-kt-r-s-n-lg-4556577,2026-01-30T09:16:00+00:00
"Үҫмер, йәш кеше! Социаль селтәрҙәрҙә, мессенджерҙарҙа һиңә ят кешеләр төрлө үтенес менән мөрәжәғәт итергә мөмкин. Бының өсөн аҡса түләп тә ҡыҙыҡтырырҙар. Теге йәки был мөһим объектты фотоға төшөрөп ебәреүҙе һорарҙар, артабан инде ниндәйҙер законға ҡаршы эш башҡарырға ҡоторторҙар. Тоҙаҡҡа ҡапма! Хәтереңдә тот: был эштәр өсөн РФ Енәйәт кодексының 281-се (""Диверсия"") статьяһы буйынса 10 йылдан ғүмерлеккә иректән мәхрүм итеү янай. Енәйәт яуаплылығы 14 йәштән башлана.",Мутлашыусылар тоҙағына ҡапмағыҙ,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,467,https://bashgazet.ru/news/kh-ef-e-lek/2026-01-19/mutlashyusylar-to-a-yna-apma-y-4542416,2026-01-19T16:46:00+00:00
"Бер әбей, автобусҡа ултырып, алыҫ юлға сыға. Водителгә: –Улым, Шәрип ауылына еткәс, миңә әйтерһең әле, – ти. –Яҡшы, әбей. Бер сәғәт баралар, ике сәғәт, водитель әбейҙең үтенесен онота. –Улым, Шәрипкә алыҫмы әле? Шәрипте әллә ҡасан үтеп киткән водитель, эстән генә һүгенеп: –Тиҙҙән барып етәбеҙ, – ти. Автобусты кирегә бора ла тағын 40 саҡрым юл үтә: –Әбей, төш, бына һинең Шәрибең! –Ә миңә төшөргә кәрәкмәй, улым. –? –Ҡыҙым миңә шул ауылды үткәндә дарыуымды эсергә ҡушҡан ине. Бер башҡорт урыҫ знакумына ҡунаҡҡа килгән. Урыҫ быны ныҡ ҡына һыйлаған, сусҡа итен дә ашатҡан. Башҡортҡа ит бик ныҡ оҡшағас, урыҫ быға сусҡа бәрәсен бүләк итеп ҡайтарған, ти. Башҡорт: - Был сусҡа бәрәсенә нимә ашатайым һуң? - тип белешмәк булған. - Үҙегеҙ нимә ашайһығыҙ шуны ашат! - тип өйрәтеп ҡайтарған урыҫ. Берғауым ваҡыт үткәс урыҫ ҡунаҡҡа килгән, һүҙ араһында сусҡа үҫәме тип һораған. Башҡорт: - Оҙаҡ торманы ул, үлде. - тигән. - Бәтттәс! Нимә ашаттың һуң уға? - Нимә тип, ней, шул, үҙебеҙ нимә ашайбыҙ - шунан артығын биргән юҡ. Беҙ, башҡорттар ни, сәй эсәбеҙ ҙә сәй эсәбеҙ! - тигән.",Көлөп алайыҡ әле,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Юмор,1068,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-04-28/k-l-p-alayy-le-3747615,2024-04-28T20:09:00+00:00
"Баймаҡ районы Ишбирҙе ауыл биләмәһе ""Йәшел Башҡортостан- Еңеү баҡсаһы"" акцияһына ҡушылды. Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығы айҡанлы 80 төп күк шыршы үҫентеһе Ишбирҙе, Йылым, Бөрйән-Йылға обелисктары, мәктәп, спорткомплекс, мәсет, балалар баҡсаһы, Еңеү аллеяһы тирәһенә ултыртылды. Гүзәл Сәлихова ПОБЕДА80",Еңеүҙең 80 йыллығына - 80 шыршы,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт'],[0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Еңеү,295,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-05-06/e-e-e-80-yylly-yna-80-shyrshy-4224373,2025-05-06T09:00:00+00:00
"Лаборатор һынауҙар өсөн сливалар Россельхознадзор хеҙмәткәрҙәре тарафынан һайлап алына. Тикшереүҙе һынау лабораторияһында үткәргәндәр. Белгестәр энтомологик һәм экспертизалар һәм микологик тикшеренеүҙәр яһай. Шул рәүешле ауырыуҙы тыуҙырыусыны асыҡлағандар, тиҙәр ведомство матбуғат хеҙмәтендә. Бынан алда республикаға Үзбәкстандан килтерелгән дөйөм ауырлығы 19 тоннанан ашыу булған ике партияла калифорния ҡалҡаны табылған булған. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Хәүефле емештәр,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Ғәләмәт бит,1103,https://henek.info/articles/++-++/2025-08-01/h-efle-emesht-r-4334675,2025-08-01T10:40:00+00:00
"1 Яҙыусы, шағир, публицист, С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ғәзим Шафиҡовтың тыуыуына 85 йыл (1939 – 2009) 2 Халыҡ-ара социаль педагог көнө Урта һөнәри белем биреү көнө 4 Өфө Уҡытыусылар институты, хәҙерге Өфө фән һәм технологиялар университеты асылыуға 115 йыл  (1909 йыл) 5 Халыҡ-ара уҡытыусылар көнө Педагогия фәндәре кандидаты БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы Ю. С. Әҙеһәмовтың тыуыуына 95 йыл (1929 – 1994) 10 Шағир, педагог Сөләймән Муллабаевтың тыуыуына 100 йыл (1924 – 2003) Техник фәндәр докторы, РФ юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре Ф. Р. Исмәғилевҡа 80 йәш (1944) 11 Башҡортостан Республикаһы көнө 12 Башҡортостан Республикаһы Дәүләт гимны һәм гербы ҡабул ителгән көн 13 Тарих фәндәре кандидаты, башҡорт ихтилалдары хаҡында хеҙмәттәр яҙған тарихсы В. И. Лебедевтың тыуыуына 130 йыл (1894 – 1966) 15 Физик, РФ дөйөм белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре Ф. Б. Ғималоваға 75 йәш (1949) Китапханасы, БРҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре И. К. Рахмановаға 75 йәш (1949) 16  Башҡортостандың Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәте асылыуға 105 йыл (1919) 18 Яҙыусы Хәкимйән Зариповтың тыуыуына 95 йыл (1929 – 2012) 19 РФ һәм БР Кинематографистар союзы ағзаһы, йәмәғәт эшмәкәре В. Г. Жереховҡа 75 йәш (1949) Биология фәндәре докторы, БРҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре А. И. Мелентьевҡа 75 йәш (1949) 20 Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең тыуыуына 105 йыл (1919 – 2005) 22 Химия фәндәре докторы, шағирә, йәмәғәт эшмәкәре Ә. Т. Бикҡолованың тыуыуына 95 йыл (1929 – 2013) 24 Педагог, профессор Ш. С. Абзановтың тыуыуына 130 йыл (1894 – 1938) 25 Философия фәндәре докторы, журналист, РФ юға ры һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре О. К. Вәлитовҡа 90 йәш (1934) 27 Халыҡара мәктәп китапханалары көнө 30 Шағир, педагог Самат Ғәбиҙуллиндың тыуыуына 85 йыл (1939 – 1997)",Октябрь айына иҫтәлекле даталар,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Яңылыҡтар,1793,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-01/oktyabr-ayyna-i-t-lekle-datalar-3952162,2024-10-01T13:10:00+00:00
"– Апрелдә гуманитар конвой менән махсус хәрби операция биләмәһенә барып килгәс, ошо концертты ойоштороу ниәте тыуҙы. Егеттәребеҙгә афарин, танауҙарын төшөрмәйҙәр, – ти төркөмдөң етәксеһе Илшат Абдуллин. – Яугирҙәребеҙ бөтә нәмә менән дә тәьмин ителгән, әлбиттә, шулай ҙа һәр даим кәрәккән мөһим әйберҙәр бар – медицина кәрк-ярағы һәм башҡалар. Хәҙер шундай ваҡыт тыуҙы: беребеҙ ҙә ситтә ҡалырға тейеш түгел. Егеттәребеҙгә ярҙам итеү – һәр кемдең бурысы. Концерт киске сәғәт 7-лә башлана. Билеттарҙы. . һылтанмаһы аша инеп алырға була. ""Пушкин картаһы"" ла ғәмәлдә.",Бүреләр рок-төркөмө яугирҙәребеҙгә ярҙам ойоштора - хәйриә концертына саҡыра,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0],3,Файҙалы эштәр,563,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-05-13/b-rel-r-rok-t-rk-m-yaugir-rebe-g-yar-am-oyoshtora-h-yri-kontsertyna-sa-yra-3263642,2023-05-13T14:35:00+00:00
Актаныштагы интернат-гимназиядә укучыларЛилия Әхмәтанова,Татарстандагы татар телен өйрәнү лагерьларына 1700 бала килә,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Татарстан,56,https://www.azatliq.org/a/25412780.html,2014-06-08T19:39:16+00:00
Гвардии капитан Дмитрий Авдонин из Дуванского района Башкирии указом Президента России Владимира Путина удостоен звания Героя России. Об этом в своих соцсетях сообщил Глава республики Радий Хабиров.,Владимир Путин присвоил военнослужащему из Башкирии звание Героя России,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Ватан,198,https://tanburz.ru/news/vatan-a-ynda/2025-02-22/vladimir-putin-prisvoil-voennosluzhaschemu-iz-bashkirii-zvanie-geroya-rossii-4139790,2025-02-22T17:35:00+00:00
"Регионы подписали международные договоры о вхождении исторических регионов в состав нашей страны. «В Донбассе и Новороссии невероятно сильная и инициативная молодёжь. Сегодня там уже открыто три региональных отделения Российских студенческих отрядов, где трудятся свыше тысячи ребят. Горжусь каждым, кто, несмотря на сложные обстоятельства, продолжает работать на благо своего региона и всей страны, проявляя настоящий патриотизм и ответственность. Для нас важно, что теперь мы можем вместе трудиться в одном пространстве, учиться новому и обмениваться опытом — это делает движение ещё крепче и сплочённее! », – подчеркнула Юлия Дрожжина, Председатель Правления РСО, член Комитета Госдумы по охране здоровья. В этот день в Уфе прошли памятные мероприятия, среди которых встречи со студентами и школьниками в рамках Всероссийской акции «Спасибо, что МЫВМЕСТЕ». Башкортостанское региональное отделение Российских студенческих отрядов пригласили к участию спикеров – участников гуманитарных миссий и организаторов социально-значимых проектов в регионе: руководителя пиар-отдела Студенческих отрядов Башкортостана Владу Сайфуллину, регионального координатора Молодежки Народного фронта Рустама Салахутдинова, координатора волонтёрского штаба регионального Банка еды – АНО СП «Азык-тулек» Леонида Ястребова. «В честь воссоединения России с ее историческими регионами мы провели образовательный блок со студентами Уфы. Рассказали о гуманитарных миссиях молодежных организациях – о ликвидации последствий разлива нефтепродуктов на Черноморском побережье и внесенном вкладе волонтеров Башкортостана в общее дело, про ликвидацию последствий пожаров и паводков, выезды добровольцев в приграничные территории и оказанную помощь участникам специальной военной операции и их семьям. Общими усилиями добровольцев мы помогаем и вносим свой небольшой, но значительный вклад. В единстве народа – победа! », – делится Влада Сайфуллина, руководитель пиар-отдела Студенческих отрядов Башкортостана. Также в рамках Всероссийской акции «Спасибо, что МЫВМЕСТЕ» Молодежка Народного фронта совместно со Студенческими отрядами Башкортостана организовала фотовыставку памяти волонтеров Донецкой Народной Республики Давида Соколова и Николая Ковалева, погибших при выполнении задач в зоне специальной военной операции. Николай был медиком и спасал жизни мирных граждан, часто выезжал в прифронтовые районы, брал на себя самую сложную, опасную работу. Давид являлся студентом-политологом, учился на историческом факультете, увлекался литературой и фотографией. Его работы можно посмотреть в холле третьего этажа 12 корпуса УГНТУ до 2 октября. Справочно: С 2022 года Российскими студенческими отрядами было организовано 9 гуманитарных миссий в Донбасс и Новороссию, участниками которых стали более 200 человек. Гуманитарные миссии проходили в рамках акции «МЫВМЕСТЕ с Донбассом». Молодые люди работали волонтерами-вожатыми в досуговых центрах и детских домах, стройотряды помогали подготавливать помещения центра развития детства и молодежного движения к косметическому ремонту. Медицинские отряды, сформированные из числа студентов профильных вузов и ссузов, работали в качестве младшего и среднего медицинского персонала Луганской республиканской клинической больницы в нескольких реанимационных отделениях. Большая работа была проделана строительными отрядами на восстановлении мемориального комплекса «Саур-Могила». Более 40 студотрядовцев участвовали в восстановительных работах, по итогу которых в рекордные сроки за 90 дней мемориальный комплекс был полностью реконструирован. Продакшн Российских студенческих отрядов снял о проделанной работе фильм «Возрождение: хроники студотрядов». В фильме повествуется история возникновения мемориала на местах сражений по освобождению Донбасса от немецко-фашистских захватчиков в годы Великой Отечественной войны, а также событий 2014 года, в результате которых построенный в 70-х годах мемориал воинской славы был разрушен. Героями фильма стали неравнодушные люди, причастные к возрождению мемориального комплекса на Донбассе, стройотрядовцы, объединенные любовью к родной земле и своему народу, в том числе и студенты из нашей республики. Фильм можно будет посмотреть в рамках Карьерного форума 3 октября в Конгресс-холле «Торатау». Студенческие отряды Башкортостана — крупнейшее трудовое движение российской молодежи. С 2015 года школу студенческих отрядов республики прошли более 50 тысяч человек, которые получили свой первый трудовой опыт, достойную заработную плату и сделали значимый вклад в развитие страны. Чтобы присоединиться к движению РСО, бесплатно обучиться востребованным рабочим профессиям и трудоустроиться на масштабные проекты не только в России, но и за рубежом, достаточно заполнить простую форму на сайте трудкрут. или позвонить в кол-центр РСО по номеру.",Студотряды Башкирии отметили День воссоединения новых территорий с Россией,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,4796,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/studotryady-bashkirii-otmetili-den-vossoedineniya-novyh-territoriy-s-rossiey-4410120,2025-10-01T15:30:00+00:00
"Төбәк етәксеһе үҙ сығышында дини лидерҙарға әүҙем эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. – Республикабыҙҙа бөгөн 2 миллиондан ашыу мосолман йәшәй. Башҡортостанда ислам динен тотоусылар быуаттар дауамында күп милләтле илебеҙҙең ҡеүәтен нығытыуға, уның мәнфәғәттәрен яҡлауға ҙур өлөш индерә, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Республикабыҙ мосолмандарының Диниә назараты бер быуаттан ашыу тарихҡа эйә. Ул бөгөн 856 ойошманы үҙ эсенә ала, илдә иң ҙур дини идаралыҡтарҙың береһе. Рухи лидерҙарыбыҙ ил етәкселегенең тарихи ҡарарҙарын хуплауҙа берҙәм позицияла тора, республиканың йәмәғәт проекттарында әүҙем ҡатнаша. Башҡа традицион конфессия вәкилдәре менән бергә һеҙ экстремизм һәм ксенофобия идеяларына, классик исламға ят дини ағымдарға ҡаршы тораһығыҙ. Барығыҙға ла традицион ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлауға, йәштәрҙе илһөйәрлек рухында тәрбиәләүгә лайыҡлы өлөш индергәнегеҙ өсөн ихлас рәхмәт белдерәм. Республика Башлығы мосолмандарҙың рухи лидерҙарына махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға, Рәсәйҙә һәм унан ситтә мохтаждарға ярҙамдары өсөн рәхмәт белдерҙе. – Махсус хәрби операция биләмәһендәге яҡташтарыбыҙға, Донбасс халҡына гуманитар ярҙам йыйыуҙа әүҙем ҡатнашыуығыҙға айырыуса рәхмәт. Фәләстин дәүләтенең Газа секторы граждандарына, балаларына ярҙамығыҙ өсөн. Ташҡындан һәм тәбиғәт афәттәренән зыян күргән күрше төбәктәрҙә йәшәүселәргә булышыуығыҙ өсөн. Рәсәйҙең яңы төбәктәренән, Курск һәм Белгород өлкәләренән республика ҡабул иткән ҡасаҡтарға ярҙам иткәнегеҙ өсөн, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Радий Хәбиров. Төбәк етәксеһе Диниә назаратының яҡын киләсәккә өҫтөнлөклө бурыстарын да билдәләне. – Бөгөн мосолмандарҙың Диниә назараты алдында дини белем биреүҙе артабан үҫтереү, мосолман ойошмаларын нығытыу, уларҙы яҡшы әҙерләнгән дин белгестәре, ысын илһөйәрҙәр менән тәьмин итеү бурыстары тора. Һеҙгә был эштә мотлаҡ ярҙам итәсәкбеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Беҙ бергәләп Өфөнөң биҙәге һәм ғорурлығы булыр «Әр-Рәхим» мәсетен төҙөүҙе дауам итәбеҙ. Бында, һеҙҙең алда, тағы бер тапҡыр әйтергә теләйем: беҙ төҙөлөштө мотлаҡ тамамларбыҙ. Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе, мөфтөй Айнур Бирғәлин республика етәкселегенә дини ойошма эшмәкәрлегенә ярҙамы өсөн рәхмәт белдерҙе, шулай уҡ республика мосолмандары Диниә назаратының биш йыллыҡ эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре менән таныштырҙы. Артабан көн тәртибе сиктәрендә съезд делегаттары Башҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесен һайланы. Тауыш биреү йомғаҡтарына ярашлы, алдағы биш йылға дини ойошманы йәнә мөфтөй Айнур Бирғәлин етәкләне. Ултырышта шулай уҡ Диниә назараты президиумы составы һайланды һәм дини ойошма эшмәкәрлеге йомғаҡтары тикшерелде. Сығанаҡ: .",Р. Хәбиров республика мосолмандары Диниә назаратының съезында ҡатнашты,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,2663,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-24/r-h-birov-respublika-mosolmandary-dini-nazaratyny-ix-s-ezynda-atnashty-3982296,2024-10-24T16:26:00+00:00
"Тыуған республикабыҙҙың данлыҡлы шәхестәрен тәрбиәләгән ғәжәйеп бәрәкәтле ер – Ҡырмыҫҡалы районы ҡыҙы тураһында һүҙем. Күрәһең, ошо ер рухы, быуын-быуын күсә килеп, арабыҙҙан аҫыл улдар һәм ҡыҙҙар үҫтерәлер. Уларҙың эше менән күңел ҡыуана, киләсәккә ышаныс, өмөт арта, халҡыбыҙ менән ғорурланыу тойғолары уяна. Сөнки килер быуындарға рухи байлығыбыҙ – туған телебеҙҙе, сал тарихыбыҙҙы түкмәй-сәсмәй еткереүсе кешеләребеҙ бар. Улар ауыр ҙа, яуаплы ла, шул уҡ ваҡытта маһир ҙа эште дауам итеп, еребеҙгә изгелек, бәрәкәт, ғилем орлоҡтары сәсеүселәр. Остазым - йөҙәрләгән студенттары өсөн оло тормош үрнәге булып торған Лена Ғәлимхан ҡыҙы Вәлишина. Республикала ғына түгел, Рәсәй кимәлендә лә билдәлелек яулаған уҡыу йорто – Ишембай нефть колледжының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһендәге почетлы хеҙмәткәре,  Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, тиҫтәләгән методик мәҡәләләр, программалар һәм дәреслек авторы, ҡыҙыҡлы әҙәби эҙләнеүҙәр, проекттарға ҡанатландырыусы уҡытыусы ул. Лена Вәлишина ҡыҙының бай педагогик тәжрибәһе, ике тиҫтә йылдар инде системалы йыйған, заманса йыһазландырылған эш кабинеты нефть колледжында юғары баһалана, сөнки ул урта һөнәри белем биреү системаһындағы ауыр, теүәл фәндәр янында үҙ предметының дәрәжәһен бер тиң итеп ҡуя алған. Буласаҡ белгестәр, етәкселәр өсөн туған тел уҡытыуҙың әһәмиәтен ул һүҙ менән түгел, ә көндәлек эше менән дә иҫбатлаған. Уҡыу йорто коллективы ла туған тел дәрестәре аша йәш быуын күңеленә иң мөҡәддәс кешелек тойғолары үрелеүен күрәләр, шәхестең йылдар буйы берәр кирбесләп төҙөлгән матур күңел донъяһы - киләсәк йәмғиәт ағзаһының төп рухи таянысы икәнен аңлайҙар. Ә бит билдәле: рух булмаһа, эш тә ырамай, күңелдә лә бушлыҡ ҡойоно уйнай башлай. Хәс тә Лена Вәлишинаның ауылдашы академик, әҙәбиәтсе Ғайса Хөсәйенов әйткәнсә: Әҙәбиәт ул – ян кереше. Ул ауһа, рух та ауа. Тимәк, туған телде, әҙәбиәтебеҙҙе уҡытыу – рухты нығыта, күңел донъяһын байыта. Тап бына шундай тормош һәм педагогик принциптарға нигеҙләнеп, тырышып эшләй ҙә инде минең остазым. Уның һөҙөмтәле эше уҡыусыларҙы ғына түгел, иң беренсе нәүбәттә ата-әсәләрҙе, педагогик коллективты һөйөндөрә. Сөнки алда билдәләп киткәнсә, рухлы бала башҡа ауыр предметтар алдында ла баҙап ҡалмай, алға бара, уңышлы уҡый. Студенттары, бергә эшләгән хеҙмәттәштәре алдындағы абруйы, тормош тәжрибәһенең башланыуы үҙенең кескәй генә белем инеше – Үтәгән ауылы мәктәбенән юл ала, тип иҫәпләй Лена Вәлишина. Өфөгә яҡын ғына ятҡан был ауыл мәктәбенә аҙна һайын оло ҡунаҡтар килә. Һәр бер әҙәбиәт дәресе асыҡ дәрес була торғайны, - тип һөйләй был турала остазым. – Мин уҡыған осор белем системаһы юғары мәҙәнилек һәм хеҙмәт һөйөү принциптарына таянып, уҡыусыларҙы көслө ихтыярлы, сыныҡҡан кешеләр итә ине, - ти ул. Ысынлап та, Лена Вәлишина матур ғаилә тәрбиәһе алған. Үҙ артынан башҡаларҙы әйҙәп, һәр эште лә еренә еткереп башҡарыусы шәхес булып үҫкән. Ата-әсәһе Ғәлимхан ағай һәм Ғәзизә апайҙарҙың ғаиләһендә белем культы бик юғары ҡуйыла. Ябай ер кешеләре, ғүмере буйы ауыл хәстәре, колхоз эше менән янып йәшәһәләр ҙә, улар балаларына уҡытыусы һөнәренә һөйөү тәрбиәләй алған. Бар ғүмерен балалар тәрбиәләүгә бағышлаған Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, һөйөклө әсәһе Сәхәпова Ғәзизә Хажимөхәмәт ҡыҙын үҙенең иң яҡын остазы тип һанай Лена Вәлишина. Сәхәповтарҙың улы һәм ҡыҙы әсәләренең һөнәрен һайлай: тирә-яҡта билдәле уҡытыусылар, мәғариф алдынғылары булып китәләр, тиҫтәләгән быуын балаларына белем, тәрбиә бирәләр. Заманыбыҙҙың алдынғы шәхесе булараҡ, Лена Вәлишинаны һуңғы йылдарҙағы рухиәтебеҙгә, телебеҙгә булған мөнәсәбәт, йәштәрҙең телгә битарафлығы әсендерә. Бындай хәлдәрҙән сығыу юлын ул тәрбиә өлкәһендә мәҙәниәтебеҙҙе оҫта итеп файҙаланыуҙа күрә. Тел һәм рух тотанағы халҡыбыҙҙың тарихында, уның меңәр йыллыҡ мәҙәниәтендә. Шуның өсөн ата-олатайҙар йолалаларын тергеҙеп, әһәмиәтле тәрбиәүи традицияларҙы йәшәйешебеҙгә ҡайтарыу, көндәлек эшебеҙҙә ҡулланыу зарур, тигән фекерҙә. Инде үҙе лә маһир остаз булараҡ, иңенә 40 йылға яҡын педагогик тәжрибә туплаған уҡытыусы ошо йүнәлештә эшләй. Уның эш кабинетына барып инһәң, уҡыусыларының бал ҡортолай гөжләп эшләүен күрәһең: төрлө конкурстарға проекттар әҙерләү, предмет олимпиадаһына көс һынашыу, ғилми эҙләнеүҙәр, презентациялар төҙөү. Кабинетта башҡорт рухы бөркөлөп торған стендттар, бай материалдар тупланған төрлө папкалар, планшеттар. Ә Лена Вәлишина уҡыусылары араһында ысын дирижер, телсе, әҙәбиәтсе, яҡын ярҙамсы. Әйткәндәй, уның етәкселегендәге кабинет республика конкурсында Гран-при яуланы! Төрлө милли байрамдар, концерт, акция, флешмобтар – барыһы ла уның студенттары ҡатнашлығында үтә, ҙур тәжрибә һандығына туплана. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: Лена Вәлишина мәҙәниәтебеҙ аша йәштәрҙе тәрбиәләү проектын тыуған ауылында үткәрелгән сараларға ла тәҡдим итә. Ғөмүмән, тамырҙары тыуған еренә бәйле уның: ваҡыты менән унда ҡайтыу хаж ҡылыуға тиң, тип ҡуя ул. Бына әле яңы ғына Ҡырмыҫҡалыла үткән бөтә республика матбуғатын шаулатҡан Ҡабаҡ байрамының сценарийы ла уның көсө менән тормошҡа ашырылды. Ундағы тел, тарих, мәҙәниәт берҙәмлеге идеяһы һәр яҡташы күңеленә хуш килде. Байрам, республика матбуғаты хәбәр иткәнсә, иҫ киткес йылы, рухлы, һәр кем йөрәгенә барып етерлек хәтирәләр яңыртып үтеп китте. Байрамдан һуң остазым атай-олатайҙар рухы яңыртылды, ауыл йәшәй! - тип һөйөнөп йөрөнө. Ә бит тынғыһыҙ эше, яуаплылығы янында ул ябай ер кешеһе: һөйөклө ҡатын, ике бөркөттәй ул үҫтергән әсә, хәҙер инде өләсәй ҙә булып китеүен уйлаһаҡ, остазымдың рухи көсөнә һоҡланырға ғына ҡала. Үҙ эшенә бирелгәнлек тәжрибәһе уға Ишембай ҡалаһының 12-се лицейында эшләгән йылдарға нигеҙләнә. 90-сы йылдарҙа уҡ Йыл уҡытыусыһы конкурсы лауреаты булып китеүендә үҙенең остазы Салауат Ғәлинға рәхмәтле булыуын йыш телгә ала. Ә Өфө ҡалаһының ғилми-мәғлүмәти методик үҙәгендә туған телдәр һәм әҙәбиәт буйынса методист булып эшләгән йылдарында ул ысын мәғәнәһендә сынығыу ала һәм бөгөн Ишембай нефть колледжында юғары категориялы, уҡытыу һәм тәрбиә эшендә үҙ йүнәлеше булған остаз-педагог булып атайсалыбыҙға хеҙмәт итә. Уның хеҙмәт үрҙәре менән уҡыусылыры, колледжыбыҙ коллективы бик ғорурлана, сөнки студенттары һәр сараларҙа ла юғары үрҙәр яулай: остазым уларҙы намыҫ менән йәшәргә, үҙ эшенең оҫтаһы булырға өндәй. Бына тағы дәрескә саҡырып ҡыңғырау шылтыраны. Йөҙөндә әсәләрсә йылы нур балҡып, ул ишектән инеүсе студенттарын ҡаршы алырға баҫты. Шундай нәзәкәтле, һөйкөмлө һәм иманлы остазым янынан сығып китеп булмай, уға тағы бер тултырып ҡараным: эргәмдә көслө рухлы, үҙ эшенә бирелгән өлкән дуҫым, коллегам – тәрән белемле таянысым бар. Шундай шәхестәребеҙ барҙа, телебеҙҙе йәшәтербеҙ, уны балаларыбыҙға еткерербеҙ, ҡәҙерләргә һәм туған телебеҙҙә аралашырға өйрәтербеҙ. Улар беҙҙең арала саҡта, тәжрибәләрен тупларға, эштәрен күрә белергә һәм дауам итергә әҙер булайыҡ, замандаштар!",Минең остазым,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 1 1 1 1],10,Мәғариф,6799,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-11-28/mine-ostazym-4028371,2024-11-28T13:49:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр елларда ""Әр-Рәхим""не төзү белән шөгыльләнгән ""Алтын Курай"" оешмасын банкрот дип табулары ихтимал. Моны Башкортстан ир һәм милек министрлыгы сораган. Министрлык гаризасын республиканың арбитраж мәхкәмәсендә 20 апрельдә теркәгәннәр, мәхкәмә утырышының көне билгеләнмәгән, дипхәбәр итә""Коммерсантъ"". Моның белән беррәттән арбитраж мәхкәмәдә министрлыкның ""Алтын Курай""дан 6,5 миллион сумлап акча түләттерү турындагы дәгъвасы да карала, янәсе оешма 2018 елның июленнән башланган аренда килешүе өчен бурычлы калган. ""Алтын Курай"" оешмасы 2007 елның декабрендә теркәлгән. 2022 елдан бирле аның бердәнбер хуасы – элек Башкортстан мөселманнары диния нәзарәте эшләре белән идарә итүче вазифасында торган Илдар Ишеев.2013 елның февраленнән оешма Уфада ""Әр-Рәхим"" мәчетенә заказ бирде һәм аны төзи башлады. Мәчетнең төп иганәчесе – Башкортстанның элекке президенты Мортаза Рәхимовитәкчелек иткән ""Урал"" фонды иде, соңрак фонд һәм нәзарәт арасында каршылыклар туды. ""Урал"" фонды максатсыз тотылган 65 миллион сум акчаны мәхкәмә аша кайтаруны таләп итте. Мәчетне төзү белән шөгыльләнгән нәзарәт каршындагы ""Алтын- курай"" ширкәте ул акчаларның 2013 елда башкала хакимиятеннән мөселманнар өчен ""Мөслим-сити"" дигән квартал төзү максатыннан 6 һектар ир алу өчен тотылуы белән аңлатты. ""Урал"" фонды ""Мөслим-сити"" өлгесенә каршы чыкты. Яклар уртак тел таба алмау сәбәпле, төзелештуктап калган иде. Республикаакча бирүдән баш тартты, яңа инвестор табылмады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада әмигъ мәчетен төзүче ""Алтын Курай"" оешмасы банкрот дип табылырга мөмкин",['Дин' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1560,https://www.azatliq.org/a/32389400.html,2023-05-02T14:57:10+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырПономарёв үзе яраланган диелә. Оппозиционер бу хәлне инде бишенче тапкыр үзенә һөүм омтылышы дип бәяли.1 августка каршы төндә Киев өлкәсендә пилотсыз очкыч калдыклары Русиянең Украинада яшәүче оппозиционеры, Русия думасының элекке депутаты Илья Пономарёвның йортына зыян китергән. Бу хакта украин басмалары, аерым алганда РБК-Украинаһәм. хәбәр итә. Пономарёв үзе яраланган, тик гомеренә куркыныч янамый диелә. Хатыны да яраланган. . Пономарёвның фотоларын чыгарда, аларда аның йөзе һәм күкрәге канга буялган. Оппозиционер Х социаль челтәрендә ""Бүген күрәсең, минем икенче туган көнем"", дипязып чыкты. ""Бишенче тапкыр һөүм итәргә омтылыш - стандарт түгел иде һәм иң уңышлысы булды. Аннан саклану авыр булды"", дигән ул. Шул ук вакытта Пономарёв өенә пилотсыз очкыч килеп төшүен әйтми. Бу язмадан күренгәнчә, мөгаен оппозиционер бу хәлне инде бишенче тапкыр үзенә һөүм итмәкче булу дип бәяли. . сайты исә, узган төндә """" дроннарының Киевка көчле һөүме барышында, Илья Пономарёвның кишәрлегенә ""өч дрон очып килгән иде"", дип яз. Нәрсә күз уңында тотылуы аңлашылмый, тик Украинаның һава һөүменә каршы көчләре бу төндә Украинага очып килгән дроннарның барысы да бәреп төшерелде, диде. Рәсми хәбәрләргә күрә, 1 августка каршы төндә Русиянең Украинага очырткан иңе пилотсыз очкычын бәреп төшергәннәр. ""Бәреп төшерелгән дроннарның калдыгы төшү нәтиәсендә ике кеше әрәхәтләнгән: - ир-ат һәм хатын-кыз"", дип хәбәр итте Киевның өлкә хакимияте. Күрәсең, Пономарёв белән аның хатыны турында сүз бара. Шулай ук ике йортка зарар килүе әйтелә. Фотодан күренгәнчә, Пономарёвның йорты шактый зыян күргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: оппозиция сәясәтчесе Илья Пономарёвның Киев янындагы йортына пилотсыз очкыч зыян китергән,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1744,https://www.azatliq.org/a/media-oppozitsioner-ilya-ponomaryovning-kiev-yanindagi-yortin-pilotsiz-ochkich-zararlagan/33059188.html,2024-08-01T12:30:46+03:00
Положениеға Мәргән уҡсы тигән темаға һүрәттәр конкурсы ла индерелгәйне. Уҡыусыларҙың бер нисә һүрәтен тәҡдим итмәксебеҙ. Миләүшә ВӘЛИЕВА. Балаҡатай районы.,Һүрәттәр конкурсынан,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Конкурстар,155,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-19/r-tt-r-konkursynan-4585464,2026-02-19T16:39:00+00:00
"Бөгөнгө тантана Берҙәм Рәсәй партияһының Тарих хәтере проекты сиктәрендә уҙа. Өфө кадеттарының парад расчеты Һамар ҡалаһында Хәтер Парадында иң яҡшы тип табылған. Ҡыуаныслы ваҡиғаны ла билдәләп, кадеттарға 1941 йылғы легендар парадҡа арналған иҫтәлекле билгеләр һәм Рәхмәт хаттары ла тапшырылды. Тантаналы парадта ҡотлау телмәрҙәре яңғыраны. «80 лет Победы в Великой Отечественной войне отмечает наша страна, это великая дата. Поверьте, что во всем мире сейчас идут попытки умолчать это событие, приписать нашу Победу американцам, кому угодно, вычеркнуть нашу страну из списка победителей, которая внесла ведущий вклад в разгром фашистских захватчиков. Мы всегда должны помнить об этом и нести память как знамя из поколение в поколение», – сказал первый замсекретаря реготделения «Единой России», председатель Госсобрания-Курултая РБ Константин Толкачев. Участников мероприятия также приветствовали Руководитель Регионального исполнительного комитета Партии «Единая Россия» Руслан Насретдинов, председатель Ассоциации ветеранов СВО в РБ Оскар Ситдиков, участник СВО, депутат Госсобрания РБ Артур Галеев, ветеран СВО Олег Муфтахутдинов. «Сегодня по партпроекту «Историческая память» мы наградили кадетов уфимской лётной школы, которые вернулись с триумфом — их парадный расчёт стал лучшим в Самаре на Параде Памяти. По доброй традиции мы вместе подняли Знамя Победы у здания регионального исполкома «Единой России». И вручили им памятные знаки о легендарном параде 1941 года. Кто знает историю — имеет будущее», – отметил Руслан Насретдинов. Почетные гости и организаторы акции поздравили ребят и вручили им памятные знаки и благодарственные письма. В прошлом году 7 ноября таким же четким строем они прошли по центральной площади Самары. Масштабный всероссийский патриотический проект Парад Памяти был посвящен 83-й годовщине Военного парада года в Куйбышеве – запасной столице СССР в годы Великой Отечественной войны. Ноябрьское утро 1941-го выдалось морозным, на площади Куйбышева в парадном строю стояли части Красной Армии: 65-й и 239-й стрелковых дивизий, моряки Краснознаменной амурской флотилии, к авиационному параду присоединились летчики. На трибуну поднялись первые люди страны, представители иностранных дипломатических корпусов, военных миссий. Парад принимал Маршал Советского Союза Климент Ворошилов. Свыше 25 тысяч бойцов в строю, почти 180 тысяч гражданского населения, мощнейшая техника, в небе – единственный за всю историю войны воздушный парад, демонстрация трудящихся – все это произвело неизгладимое впечатление на представителей иностранных государств. Теперь масштабное шествие повторяют потомки народа-победителя. Участие на четырнадцатом Параде Памяти приняли 125 расчетов – более 7,5 тысяч человек: подразделения силовых структур, военно-патриотических и исторических клубов, высших учебных заведений, кадетских классов, суворовских и нахимовских военно-морских училищ, юнармейских отрядов регионов страны, представители промышленных предприятий. Впервые прохождение парадных расчетов сопровождал Центральный военный оркестр Министерства обороны России. Слаженность рядов и военная выправка уфимских кадетов была отмечена первым местом. «Этот факт – показатель дисциплинированности и воли к победе наших ребят. Своим маршем они протянули нить от прошлых поколений к нынешнему», – подчеркнул Оскар Ситдиков. «В те минуты я испытал волнение и гордость, потому что мы представляли Башкортостан. Готовились долго и упорно, но через труд достигли вот такого результата, – поделился кадет Дамир Акчурин. – 9 Мая отпразднуем участием в уфимском Параде Победы, я буду в роте почетного караула. Военная форма в нашем роду привычная, еще мой прадед воевал в первую мировую войну, прошел дорогами Великой Отечественной до Берлина». По словам Дамира, в ближайших планах его и товарищей – участие в Диктанте Победы. Историю своей страны, своих предков надо знать каждому.",Кадеттарға – иҫтәлекле билгеләр,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Еңеү,3886,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-04-24/kadettar-a-i-t-lekle-bilgel-r-4211881,2025-04-24T17:34:00+00:00
"- Өйөңдөң өй икәнен ҡыш килгәс белерһең. - Ил төкөрһә, күл була. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",МӘҠӘЛДӘР,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Халыҡ ижады,287,https://akbuzat-rb.ru/articles/khaly-izhady/2021-10-12/m-ld-r-2544369,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Лучана КиселеваУзган атнада Мәскәүдә ""Алтын битлек"" премиясе кысаларында Татарстан театрларының да шактый спектакле күрсәтелде. Азатлык Мәскәүдә яшәүче театр белгече Лучана Киселеваныңул тамашалар турында фикерләрен белеште. Театрлар премиясеннән тыш, Лучана белән аның татар телен өйрәнү омтылышлары, татар сәнгатен таныту ысуллары турында да сөйләштек. —Лучана, синең мәдәният өлкәсендәге эшчәнлегең күп төрле: журналист, мәдәният өлкәсендәге тәнкыйтьче, мәдәният менеджеры… Үзеңне тагын кем дип таныштырыр идең? — Мин – татар һәм рус. Яртылаш татар, яртылаш рус – әнием татар, әтием рус. Мин шулай ук мәдәният менеджеры да, ""Лучана Киселева бюллетене""дип аталган проектым бар, ул инде унике елдан артык эшли. Теләүчеләргә төрле мәдәни һәм күңел ачу чараларына – спектакль, концерт, күргәзмә, экскурсияләргә бушлай яки ташламалы бәядән билетлар алырга ярдәм итәбез. (Бюллетень проекты өчен автор төрле елларда ""Авторадио""ның ""Алтын кеше"" премиясе һәм Русия театр хезмәткәрләре стипендиясе белән бүләкләнгән – ред. ) 12 ел эчендә безнең аша шундый билетларны 80 мең мәртәбәдән артык кулландылар. Бу – тулысынча волонтерлык проекты. Минем эшем – тамаша залларына тамашачылар әлеп итү. Шулай ук мин театраль продюсер да. Моннан тыш, мин сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы белән эшләүче коммуникацияләр агентлыгында штаттан тыш хезмәткәр – берничә ел элек үземнең визуал булуымны (күз аша күбрәк мәгълүмат алу – ред. ), минем өчен эстетиканың никадәр мөһим икәнен аңладым. Мин заманча биюләр белән үстем һәм үземне ниндидер эстет дип санамый идем. —Син әле театр турында да язасың…— Әйе, мин мәдәният профессионаллары өчен чыга торган ""Мәдәни оешма итәкчесе өчен белешмә"" басмасы өчен язам – күптән түгел, бэби-театрлар турында мәкаләм чыкты, аңарчы мәдәни чараларга тамашачыларны әлеп итү турында, халыкка чыгучы театрлар – урамда уздырылучы спектакльләр хакында да яздым. Театрга кадәр дә күп яза идем, музыка турында бик күп яздым. Гомумән, мин үземне төрле мәдәниятләр белгече дип тә атый алам – мәсәлән, Һолокост лагерьларындагы театрлар турында лекцияләр укыйм. Һолокост шартларында да театрларның эшләве гаәп. Бу лекцияләр яһүд һәм Израил театрлары турында. Яһүд, таик, татар мәдәниятен яхшы беләм, сигел ел яһүд мәдәниятендә, яһүд теле мохитендә яшәдем. —Яһүд темасы, иудаика, иврит белән кызыксынуың каян килә? — Мәскәү халыкара киномәктәбендә укыганда Һолокост лагерындагы яһүд кызын уйнадым, сабакташ кызлар белән Авину Малкейну исемле яһүд догасын ырладым. Без Роберт Бениньиның ""Тормыш матур"" ( ) фильмы мотивына куелган спектакль куйдык, спектакльнең төрле өлешләрендә яһүдләрне һәм шул ук вакытта нацисларны уйнадык. Соңрак шунда ук ДЦПлы балалар белән ""Януш Корчак янда булса"" спектаклен әзерләдек. Ансы да яһүд темасы инде. Хәтта Русия дәүләт һуманитар университетындагы яһүд филологиясе факультетына керергә дә теләгем бар иде, әмма аңламаслар дип, әти-әнигә әйтергә курыктым. Шулай да бу телне яхшы гына өйрәнә алдым. Бу яктан татар темасына да фикеремне әйтәсе килә: яһүдләрдә кызыклы програмнар күп, шул исәптән белем бирү програмнары, түләүсез програмнар да. Шул програмнар ярдәмендә телләр өйрәнергә, сәяхәт итәргә дә итештем. Татарларны никадәр яратсам һәм хөрмәт итсәм дә, бу яктан яһүд програмнарының күптөрлелек һәм алдынгылык сыйфатын үзләштерергә, яһүдләрнең мәгърифәтле һуманитар мохитендә әйләнүче шул дөнья тәрибәсен үзебезгә алырга кирәк. Бер мисал китерим: танылган тел платформасында күптән түгел идиш теле барлыкка килде. Ә идишны беләүчеләр Һолокосттан соң нык кимегән. Хәзер инде Һолокостка кадәрге санга итте дигән мәгълүмат та бар, чөнки идишны үзләре теләп өйрәнүчеләр күп. Татар телен өйрәнүгә берничә тапкыр тотынып карадым, әмма минем яшьтә аны яңа тел өйрәнгән кебек өйрәнүе авыр. Татар телен өйрәнүдә дә алдынгы, заманча технологияләр, платформасындагы кебек геймификация кулланылса, файдасы зур булыр иде. —Яһүдләрдән аермалы буларак, татар, бәлки, үз тарихындагы башка милләт тарафыннан изелүе кебек аянычлы темаларны үз теленә яки мәдәниятенә игътибар иттерер өчен куллана алмыйдыр? — Барыбер, яһүдләрнең үз үткәне белән, борынгы ата-бабалары белән эмоциональ бәйләнеше аларның милли үзтәңгәллеген билгели. Яшьләрдә менә шул милли үзаң көчле. Ә бездә. Менә тормышымнан бер күренеш: ГИТИСта укыганда минем янда утыручы татар кызы, минем өстәлдәге татар теле дәреслеген күреп, бу телне өйрәнү миңа кызык түгел дип белдерде. Мәскәү татарлары турында сөйләшсәк, күпләрендә татарлык хисе юк. Казан татарларында ул бар әле, – алар, кайда яшәсәләр дә, без – татарлар, татар теле минем өчен мөһим, дигән хис белән яши. Ә минем энекәшне алсак, ул моның белән гомумән кызыксынмый. Кыскасы, сторителлинг – эмоциональ тарих үз тамырларыңны тирәнрәк өйрәнү теләге тудыра ала. —Мультимәдәниятлелек татар милләте өчен яхшымы, начармы? — Бер яктан, төрле телләрне белсәк, дөнья контекстын истә тотсак, бу бик шәп. Әмма мин болай гына булырга тиеш димим. Кеше консервативрак мохиттә яши, татарча сөйләшә икән, бу да яхшы. Шәхсән үземә татарлыгым, татар тамырларым мөһим. Миндә каннар катнашмасы, шуңадыр да мин төрле мәдәниятләр белән кызыксынам. —Лучана, быелгы бәйгедә катнашучы Татарстан театрларының әсәрләрен карый алдыңмы? Татарстаннарның дәрәәсен һәм перспективаларын ничек бәялисең? — Быел ""Алтын битлек""тә татар спектакльләренең бик күп булуын күрсәттеләр. Шуны да билгеләп үтәргә кирәк – аларның барысы да ""Алтын битлек"" номинацияләренә кермәгән. Кайсыларыдыр конкурстан тыш ""Балалар "" програмына керде. Мәскәүгә Казан театр мәйданчыгының өч спектаклен китергәннәр. Аларның икесе – ""Педсовет"" һәм ""Чын татар"" әлегә бик киң таралмаган ""Шәһәр театры"" жанрында эшләнгән. Бу жанрда чыгыш ясаучылар сәхнәдән үзләре турында сөйли. ""Таң атканда"" һәм ""Адәмнәр"" спектакльләре татар әдәбияты классиклары әсәрләренә нигезләнгән. Сәгыйть Рәмиев һәм Галиман Ибраһимов әсәрләренә. Бу миңа бик кыйммәтле булып тоела, чөнки барлык татарлар да үз халкының мәдәни мирасын яхшы белми. Бигрәк тә гомер буе Мәскәүдә яшәгән кешеләр. Сорауның беренче өлешенә нәкъ менә шулай авап бирү дөресрәк булыр иде: мин быелгы ""Алтын битлек"" кысаларында Мәскәүдә күрсәтелгән барлык татар спектакльләрен дә карадым. —""Алтын битлек""тә тәкъдим ителгән эшләрнең кайсысы сиңа күбрәк тәэсир итте, ягъни кайсыларын лауреатлар арасында күрәсең килә? — Казаннан ""Әкият"" татар курчак театрының ""Адәмнәр""е – актер Дилүс Хуәхмәтовның көчле эше. """" театр мәйданчыгының ""Чын татар"" спектакленә дә ""Алтын битлек"" бирер идем, чөнки татарларда заманча проектлар күп булырга тиеш. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Лучана Киселева: ""Татарлыкны үстерүдә яһүдләр кебек тырышасы иде""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 0],8,Татарстан,6563,https://www.azatliq.org/a/31791267.html,2022-04-09T03:26:40+00:00
"Илебеҙҙе һаҡлап махсус хәрби операцияла батырҙарса һәләк булған яугир тураһында хәтерҙе мәңгеләштереүгә арналған турнирҙа Хәйбулла районының ауылдарынан өҫтәл теннисын һөйөүселәр ҡатнашты. Ярышты асыу тантанаһында район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Роза Рәсембәтова спортсыларҙы тәбрикләп сығыш яһаны.  Ярыштың төп судьяһы Зөфәр Ҡәйепов турнирҙың ҡағиҙәләре менән таныштырҙы. Йыр-моң бәйгеләре лауреаты Айрат Иштановтың рухлы йыры  сараны биҙәне. «Рамаҙан һәр саҡ спорт менән мауыҡты, сәләмәт йәшәү рәүеше алып барҙы. Был сара уның хаҡында хәтерҙе яңыртып ҡына ҡалмай, йәш быуынды спорт менән шөғөлләнергә илһамландыра. Рамаҙан улымды ихтирам итеп килгәнегеҙ өсөн, район хакимиәтенә һәм спорт комитетына ярыштарҙы ойоштороуҙары өсөн ҙур рәхмәт. Был турнирҙы киләсәктә лә уҙғарып, йолаға индерергә планлаштырыла. Иң мөһиме, илебеҙҙә тыныслыҡ урынлашып, бар һалдаттарҙың да иҫән-һау ҡайтыуҙарын теләйбеҙ. Бөгөнгө сараға улыбыҙҙың рухы шат булғандыр», – тип һөйләне яугирҙың әсәһе,  Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре Мәрйәм Иманғолова. Белешмә: Рамаҙан  Иманғолов 1996 йылдың 17 февралендә Аҡъяр ауылында донъяға килә.  2-се Аҡъяр урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Мәскәү авиация институтында инженер – осоусы аппараттарҙы һынаусы һөнәре буйынса белем ала. Буш ваҡытта спорт менән шөғөлләнергә ярата, өҫтәл теннисы  буйынса мәктәп һәм район ярыштарында еңеүҙәр яулай. Рамаҙан  һәр ваҡытта ата-әсәһенә ярҙамсы һәм терәк була. 2021 йылдың 1 мартында Рәсәй Оборона министрлығы менән контракт төҙөгәндән һуң,  Биробиджан ҡалаһында хеҙмәт итә. «Еңеү көнөндә хәрби парадта ҡатнашҡаны өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. 2023 йылдың авгусында РФ Оборона министрлығы менән махсус хәрби операцияла хеҙмәт итеү тураһында контракт төҙөй. Өлкән лейтенант званиеһын ала. Рамаҙан хеҙмәт итеү осоронда үҙен батыр яугир, ысын Ватан һаҡсыһы итеп танытты. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 2024 йылдың декабрендә  махсус хәрби операция барышында хәрби бурысын үтәгәндә батырҙарса һәләк була. Раян АТАНБАЕВ.",Ҡаһарман яугир иҫтәлегенә турнир,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],7,Яңылыҡтар,2031,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/a-arman-yaugir-i-t-legen-turnir-4572864,2026-02-10T18:30:00+00:00
"Актуальность мероприятия подчеркнул вице-премьер Правительства Башкортостана – министр промышленности, энергетики и инноваций Александр Шельдяев. - Машиностроение вносит значительный вклад в развитие промышленного производства Республики. Номенклатура продукции, выпускаемой нашими предприятиями, широка и включает в себя авиационные двигатели, многоцелевые вертолеты, автобусы и электробусы, самосвалы, бетоновозы, болотоходы, а также комплектующие и агрегаты. Для поступательного развития и реализации проектов машиностроительному комплексу необходимы высококвалифицированные кадры. Это касается и рабочих профессий, и инженерно-технических специалистов, конструкторов, технологов – всех, кто способен формировать новые решения и управлять сложными производственными процессами, – отметил глава ведомства. Ключевым событием для гостей из разных регионов России стала экскурсия по лабораториям Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня (НОЦ). Участники олимпиады смогли лично оценить уникальную исследовательскую инфраструктуру, созданную в республике, и познакомиться с работой научных школ Института технологий и материалов УУНи Т. Особый интерес у студентов вызвало посещение производственно-учебного центра Авиационного комплекса ГК «Ростех», ПАО «ОДК-УМПО», что позволило им увидеть прямую связь между академическими знаниями и реальным производством. – Мы стремимся показать, что научная деятельность – это увлекательный путь познания, который может стать осознанным выбором современной молодежи, – отметила директор Управляющей компании НОЦ Республики Башкортостан Наталия Латыпова. – Созданная в Башкортостане инфраструктура позволяет талантливым ребятам развиваться без необходимости уезжать в другие регионы, тем самым внося вклад в сохранение и развитие научного потенциала нашей республики и страны в целом. Межвузовской кампус и лаборатории Евразийского НОЦ становятся именно той точкой притяжения, где рождаются прорывные идеи и формируется новое поколение ученых и инженеров. Еще одним преимуществом участия в олимпиаде стало обучение студентов по программе микровалификации «Разработчик элементов технологических процессов простых изделий машиностроения с использованием электрохимических и электрофизических методов обработки». Кроме того, гостей познакомили с богатым историко-культурным наследием Башкортостана. Студенты посетили музей археологии и этнографии Института этнологических исследований им. Р. Г. Кузеева УФИЦ РАН. Организаторы подчеркивают, что комплексный формат олимпиады, сочетающий образование, знакомство с передовой инфраструктурой и культурным наследием региона, значительно повышает интерес студентов к науке и открывает новые пути для сотрудничества между ведущими техническими вузами России. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Межвузовский кампус Евразийского НОЦ собрал студентов со всей России,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,3520,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-31/mezhvuzovskiy-kampus-evraziyskogo-nots-sobral-studentov-so-vsey-rossii-4448527,2025-10-31T09:24:00+00:00
"– Хәтерем яңылышмаһа, элек почтаға гәзит-журналға яҙылырға, уны һатып алырға йөрөйҙәр ине түгелме һуң? Уны супермаркетҡа әйләндергәс эштәре гөрләйҙер шул. – Аҡсалары хәтәр күп, ти. Рәсәй почтаһы етәксеһе Дмитрий Страшновтың йыллыҡ премияһы 95 миллион һум булғайны әүәлерәк, хәтерләйһеңдер әле. – Бәй, әйҙә беҙ ҙә почтаға эшкә урынлашайыҡ, хәтәр бай ойошма икән дә. – Ҡабаланма, бөтә ил буйлап, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, почта бүлексәләре юҡҡа ябыла тиһеңме? Страшнов заманында, шәп йәшәйәсәкбеҙ, тигән дә ул, тик 300 меңдән ашыу Рәсәй почтаһы хеҙмәткәрҙәрен түгел, үҙен күҙ уңында тотҡан. Ә ябай хат ташыусыларҙың күбеһенең айлыҡ эш хаҡы алты-ете мең һум самаһы ғына. Уларҙы ярты, хатта унан да кәмерәк ставкаға ултыртҡандар. Йәнәһе, тулы көн эшләмәйҙәр, аҙнаһына ике тапҡыр гәзит-журнал таратҡан өсөн шуныһы ла еткән. Өфөлә ошо арала ғына Сәғит Агиш, Даян Мурзин урамдарындағы почта бүлексәләре ябылды. Райондарҙа хат ташыусылар һаны ҡырҡа кәмене. Республикала почтампттар һанын да ҡыҫҡартырға итәләр – аҡса һәм кадрҙар юҡ, тиҙәр. – Етәкселәргә премиялыҡ аҡса йыялармы икән? Әллә был ойошманы бөтөнләй юҡҡа сығарырға итәләрме? Әйҙә, тиҙерәк почтаға барып, сысҡан ағыуы менән эт аҙығы алып ҡалайыҡ! – Шуларҙы почтала һаталар тиген әй! Ишетмәһәң – ишет! Ниндәй заманда йәшәйбеҙ! Ғәҙелйән АПТЫРАҠОВ.",Гөрләй пушты. һөйләмә бушты!,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,1302,https://henek.info/articles/++-++/2025-09-22/g-rl-y-pushty-yl-m-bushty-4397100,2025-09-22T12:32:00+00:00
"Улар тураһында күп уҡый, төрлө мәғлүмәт эҙләй. Йәнһүрәттәге игеҙәк Вупсень менән Пупсень исемле ҡарышлауыҡтар хаҡында ла белә икән. Шулай уҡ үҙе бәләкәй генә тәжрибә үткәреп тә ҡараған. Йәйгеһен миндеккә барғанда алып ҡайтҡан ҡарышлауыҡтарға көн тәртибе төҙөп, ашау-йоҡлауҙарын күҙәткән. Шуға ла иң яратҡан дәресе — тирә-яҡты өйрәнеү. Ике йыл Руфина акробатика түңәрәгендә шөғөлләнә. Төрлө ярыштарҙа ҡатнашып, гел һәм урындарҙы яулай. — Мин шулай уҡ һүрәт төшөрөргә яратам. Бигерәк тә диңгеҙҙә ҡояш байыу мәлен һынландырырға әүәҫмен. Атайымдың портретын эшләп ҡараным, минеңсә, матур ғына килеп сыҡты. Минең тыуған яғым, Республика көнөнә бағышланған һүрәттәрем дә бар. Уларҙы уҡытыусым Гүзәл Иршат ҡыҙы мәктәптә иғлан ителгән конкурсҡа тапшырҙы, — ти ул. Тағы ла шуны әйтеп үтәйем әле: беҙҙең Руфинабыҙ тасуири итеп башҡортса шиғыр һөйләргә оҫта. Ныҡ килештерә. Үҙенең ҡурсаҡтарына ла матур итеп әкиәт һөйләп йоҡларға һала. Ял көндәрендә бөтә ғаиләһе менән сәйәхәткә сығырға, яратҡан өләсәй-олатайҙарына ауылға барып ярҙам итергә онотмай. Руфинаға киләсәктә бәхетле бала саҡ теләйем. Рәйсә ИСЛАМҒОЛОВА, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. Ауырғазы районы.","Уҡыуға ла һәләтле, спорт менән дә дуҫ",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 1 0 1 1],6,Тирмәкәй,1158,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-11-13/u-yu-a-la-l-tle-sport-men-n-d-du-4464738,2025-11-13T00:05:00+00:00
"5 декабрҙә Өфөлә нәшриәттең ""Китап"" магазинында Гәзит-журналға яҙылыусы көнө үткәрелә. Ҡатнашыусыларға махсус программа ҡаралған.","""Китап"" магазинына саҡыралар",['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Гәзиткә яҙылыу,129,https://bashgazet.ru/articles/g-zitk-ya-ylyu/2025-12-03/kitap-magazinyna-sa-yralar-4492357,2025-12-03T20:15:00+00:00
"18 апрелдә Милли кейем көнө уңайынан Өфөнөң В. И. Ленин исемендәге майҙанында Билбау тигән ҙур сара була. Киске 5-тә башланасаҡ тамашала сағыу милли кейемдәрҙәге фольклор ансамблдәре сығыш яһаясаҡ. Башҡортостан халыҡтарының йырҙары, бейеүҙәре күңелдәрҙе күтәрәсәк. Шулай уҡ викториналарҙа, оҫталыҡ дәрестәрендә ҡатнашырға, төрлө күргәҙмәләрҙе ҡарарға мөмкин буласаҡ. Ҙур майҙан был көндө ғаилә менән килеп ял итеү урынына әйләнәсәк. 0 Милли Кейем 2025 Национальный Костюм 2025",Билбау саҡыра,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,476,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-16/bilbau-sa-yra-4201450,2025-04-16T21:52:00+00:00
"– Уйынды Башҡортостандың сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министрлығы заказы буйынса эшләнек. Уны бергәләп, тимәк, бөтә ғаилә, дуҫтар, класташтар менән йыйылышып уйнарға була. Күнегеүҙәр ҡатнашыусыларға башҡорт халҡының тарихын, асылын,  рухи ҡиммәттәрен асырға ярҙам итә, – тип проекттың нескәлектәре менән уртаҡлашты  уйынды эшләгән компанияның етәксеһе Евгений Черкасов. Уйындың сюжеты шундай: төп геройҙар Гөлназ, Морат, Азамат, Ғәлим һәм Дилара Өфөнөң тарихи урындары буйлап сәйәхәткә сыға. Һәр йөрөш һайын легендаларҙан алып данлыҡлы яҡташтарыбыҙҙың исемдәре хаҡында  яңы  мәғлүмәттәр туплай һәм  уйын  аҙағында Өфөнө яулай. Уйынды эшләүселәр майҙансығы фестивалдең бөтә көндәрендә лә эшләйәсәк. Көн һайын 15:00 сәғәттә  компанияның башҡа уйындарын, ә 8 июндә «Мираҫ һаҡсылары» уйынын уйнарға була. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөгә арналған уйындар балаларҙы көтә,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1239,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-06/f-g-arnal-an-uyyndar-balalar-y-k-t-4267910,2025-06-06T16:17:00+00:00
"Екатеринбур күренеше""Хакимият чиркәү төзү урынын һаман билгели алмыйча, хөкүмәткә каршы оешкан көчләргә ярарга тырышып, бер-бер артлы сораштырулар уздыра. Ә икенче кулы белән тиз генә Сортировка микрорайонында, нәкъ балалар бакчасы коймасы артында мәчет төзеп ята. Әлбәттә инде, сезгә мәчет кирәкме дип монда яшәүчеләрдән беркем дә сорамады. Бу динара һәм милләтара ызгыш чыгару түгелме? Бу бер дин кешеләренең хокукларын кысып, икенче бер дин кешеләренә теләгән әйберләрен эшләргә ярдәм итү булып чыкмыймы? "" дипязалар""Район Сортировка"" төркемендә. Шул ук төркемдә алар халыктан сораштыру да уздыра. Катнашучыларның күпчелеге – 70 проценты – мәчет төзүгә каршы дип авап биргән. Ун көн элек Екатеринбурның ""Нур-Усман"" вакытлы гыйбадәт кылу урынында мөселманнар соңгы омга намазынукыды. Әлеге вакытлы бина ун ел элек Екатеринбур шәһәре үзәгендә төзелергә тиешле әмигъ мәчете урынында булдырылган иде. әмигъ мәчете төзелгәнче мөселманнар шунда намаз укып торыр дип планлаштырылды. Әмма соңрак хакимият әмигъ мәчете төзелеше ирен мөселманнардан тартып алды. Берничә ай элек әлеге урында боз аренасы төзелә башлады. Мөселманнар яңа урын тапканчы дип, ""Нур-Ислам""да калырга рөхсәт алды, әмма бу көннәрдә мөселманнарга ул урынны бушатырга кушылуы билгеле булды. Екатеринбур мөселманнары әмигъ мәчете өчен шәһәр үзәгендә яңа урын сорый. Әлегә мөселманнар урамда калды, шәһәр хакимияте алмашка аларга бүтән ир кишәрлеге бирмәде. Хәзерге вакытта Екатеринбурдан чыгу юлындагы Сортировка дигән районда мәчет төзелешебара, ул әле тәмамланмаган.",Социаль челтәрләрдә Екатеринбурда мәчет төзүгә каршы фикерләр чыга башлады,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/30292714.html,2019-11-26T09:22:24+00:00
"Йома, 2026 йылдың 30 ғинуарында, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сыҡыш яһай. Сараны дүрт телевизион канал – Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, Сәләм, Башҡортостан 24 һәм Вся Уфа тура эфирҙа күрһәтәсәк, шулай уҡ трансляция республика Башлығының социаль селтәрҙәрендә барасаҡ. Сәйәси сара иртәнге сәғәт 10-да башлана. Мөрәжәғәтнамәлә Радий Хәбиров ғәҙәттәгесә Башҡортостандың төп үҫеш йүнәлештәрен һәм артабанғы эштең өҫтөнлөктәрен билдәләйәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Радий Хәбиров Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһай,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Сәйәсәт,624,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-27/radiy-h-birov-m-r-zh-tnam-men-n-sy-ysh-ya-ay-4552588,2026-01-27T18:20:00+00:00
"Илшат Салауатов, Бөрйән районы, Байназар ауылы, 7 синыф уҡыусыһы.  ""Башланып китт уҡыуҙар. "" конкурсына",Илшат конкурсҡа ҡушылды,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Конкурстар,103,https://amanat.su/articles/konkurstar/2024-09-07/ilshat-konkurs-a-ushyldy-3915286,2024-09-07T14:35:00+00:00
"фестиваль тураһында барыһы ла яҙылған, дуҫтар. Теркәлеү 30 апрелгә тиклем барасаҡ: Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Халыҡ-ара йәштәр фестивале саҡыра,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Иғтибар,473,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2026-02-10/haly-ara-y-sht-r-festivale-sa-yra-4572679,2026-02-10T16:31:00+00:00
"Бер ниндәй ҙә финанс белеме булмай тороп, инвестицияла еңел генә аҡса һуғырға теләгән кешеләрҙе әйтәбеҙ. Өфөнән 38 йәшлек ҡатын да байырға йыйынған. Уй, һөйләһәң һүҙ.",Ҡыҙығалар бит!,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,166,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-30/y-y-alar-bit-4525907,2025-12-30T19:45:00+00:00
"Бер ваҡытта ла төрлө ырымдарға, хөрәфәттәргә ышанып етмәнем. Беҙҙең шофер халҡы араһында ундай нәмәләр ныҡ күп ул былай: ҡара бесәйҙән башлап һәр хөрәфәткә тиерлек ышаныусылар етерлек. Үҙем юлға сыҡҡанда гел Фатиха сүрәһен уҡыйым. Ошо доға нисектер ышаныс, һаҡлыҡ тойғоһо бирә кеүек. Төндә алыҫ юлда китеп барам. Ҡапыл алдымда ҡул болғап торған бер аҡ шәүлә күренде, шул секундта ҡолағыма әсәйем мәрхүмәнең тауышы ишетелгәндәй булды: Улым, туҡта! Тәгәрмәстәрҙе һыҙғыртып, тормозға баҫып, юлдан ситкә сығып туҡтаным. Шул секундта янымдан геүләп еңел машина үтеп китте. Әллә йоҡлап барам инде тип, күҙемде ыуып, тирә-яғыма ҡарайым. Теге аҡ шәүлә бер ерҙә лә күренмәй. Бер минут самаһы ултырҙым да ҡуҙғалдым. Бер саҡрым самаһы китеп тә өлгөрмәнем, юлда авария булыуын күреп, тағы туҡтаным. Төштөм дә үҙ күҙҙәремә үҙем ышанманым: бер нисә минут элек кенә мине уҙып киткән еңел машина арбалы атҡа бәрелгән ине. Урман юлынан килеп сыҡҡан, бер ниндәй сигнал биреү билдәләре булмаған атлыны водитель ҡараңғы төндә абайламаған, әлбиттә. Бәхеткә күрә, арбаға бесән тейәп ҡайтып килгән бабай иҫән, аҙыраҡ бит-ҡулы һыҙырылған, бер аяғына аҡһаңҡырай. Ә бына ат ауыр хәлдә, саҡ тын алып ята, тимәк, төп бәрелеү тап малҡайға тура килгән. Еңел автомобиль водителе нимә эшләргә белмәй ыуалана. Бысағым бар ине, бахыр малҡайҙы салырға тура килде. Күп тә тормай юл-патруль хеҙмәткәрҙәре килеп, аварияны теркәү, тикшереү эшен башланы. Мин юл ситендә торған машинама ыңғайланым. Шул саҡ тағы теге аҡ шәүләне һәм әсәйемдең туҡтарға ҡушыуын иҫләп, туҡтап, артыма боролдом. Тимәк, мәрхүмә әсәйем мине иҫ киткес ҙур ҡазанан аралаған булып сыға бит! Атлы бабайға еңел машина түгел, ә бер нисә тонналыҡ ҙур йөк машинаһы килеп менһә, атынан да, үҙенән дә нимә ҡалыр ине? Уйлауы ла ҡурҡыныс! Был хәлде нисек аңлатырға ла белмәйем. Һәр сәфәр алдынан уҡыған доғаның көсө булдымы? Әллә әсәйемдең изге рухының тылсымымы? Был донъяның беҙ аңлап бөтмәгән серҙәре күптер шул. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Аңһыҙ ҡазанан мәрхүмә әсәйемдең рухы араланы,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,2099,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-16/a-y-azanan-m-rh-m-s-yemde-ruhy-aralany-4390025,2025-09-16T13:10:00+00:00
"Беҙҙекеләр! секцияһының эшен Тамыр телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһарина менән телеканалдың баш режиссеры, ТЭФИ-Регион премияһы лауреаты Әҙилә Һөнәрғолова алып барҙы.   Дәрестең темаһы – Социаль ролик.  Уның авторы – Әҙилә Һөнәрғолова. Тәүҙә балалар Тамыр телеканалында сыҡҡан тетрәткес роликты ҡараны. Роликтың йөкмәткеһе былай: күңелле генә итеп ҡыҙыҡай менән һөйләшеп торған бер үҫмер эргәһенә ҡара кейемле, ҡоҙғон башлы бер кеше килеп наркотик һуҙа. Әгәр ул уны алһа. Үҫмерҙең күҙ алдынан ҡот осҡос бәйлелек кадрҙары үтте. Уның киләсәге юҡҡа сығыр ине. Үҫмер тормошто һайланы. Ҡыҫҡа ғына социаль роликтар ҙур тәрбиәүи көскә эйә. Ижадҡа тартылған балалар ошондай роликтарҙы үҙҙәре төшөрә ала. Ә нисек эшләргә – быныһын тәжрибәле белгес Әҙилә Фәнил ҡыҙы ентекләп аңлатты. Социаль ролик төшөрөүҙең бер нисә этабы бар. Быларҙың бөтәһе тураһында һөйләгәс, Әҙилә Фәнил ҡыҙы балаларға синопсис яҙыу буйынса эш бирҙе. 10-15 минутта улар Бөйөк Ватан һуғышына арналасаҡ социаль роликтың синопсисын, йәғни ҡыҫҡаса йөкмәткеһен уҡып ишеттерергә тейеш. Балалар бик әүҙем булып сыҡты. Үҙ синопсисын уҡырға теләүселәр хатта сиратҡа теҙелде. Төрлө райондарҙан йыйылған улар. Белорет, Йылайыр, Ҡырмыҫҡалы, Әлшәй, Нуриман, Баймаҡ, Стәрлетамаҡ, Бөрө, Дүртөйлө, Ғафури һәм башҡа райондарҙан килгән медиаөйрәнсектәр һәр ҡайһыһы үҙ синопсисын уҡыны. Хәйер, был өйрәнсектәрҙең күбеһе үҙ мәктәбендә (гимназияһында, лицейында) ойошторолған медиаселтәрҙә эшләй, ҡайһыларының әҙме-күпме тәжрибәһе лә бар. Әҙилә Фәнил ҡыҙы идеяларҙы әрәм итмәҫкә, мотлаҡ тормошҡа ашырырға кәңәш бирҙе: Идеяңды ғәмәлгә ашырмаһаң, ул китә һәм башҡа һиңә килмәй. Бына шулай: идеяңды, ижади фекереңде үпкәләтһәң, ул һинең яҡҡа башҡа әйләнеп тә ҡарамауы бар. Балалар секция эшендә ижадҡа дәртләнде, рухланды! Кем белә, бәлки, ошо залда бөтә илдә, хатта донъяла билдәлелек аласаҡ буласаҡ режиссерҙар, сценаристар, операторҙар барҙыр. Балалар менән шөғөлләнгән етәкселәргә Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды. Етәксеһеҙ эш барып сыҡмаҫ ине. Фотоларҙа: Секцияны алып барыусылар Гөлназ Ҡолһарина һәм Әҙилә Һөнәрғолова. Стәрлетамаҡ ҡалаһынан «Бала саҡ планетаһы» телеижад студияһы тәрбиәләнеүселәре үҙҙәренең етәксеһе Фазылов Рәсил Камил улы менән синопсис яҙыу өҫтөндә эшләй. Секцияла ҡатнашыусылар үҙҙәре төҙөгән синопсис менән таныштыра. Ә. АҠБУТИНА.",Атайсал. Беҙҙекеләр!,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Замана һөнәрҙәре,2293,https://amanat.su/articles/zamana-n-r-re/2025-05-16/ataysal-be-ekel-r-4239228,2025-05-16T23:48:00+00:00
"Бөрйән районы Исламбай мәктәбенән Гөлзиә Мырҙағолованың Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арнап эшләгән һүрәте. Сайтта - ""Еңеү көнө"" (""День Победы"") йырының башҡортса варианты.",Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,169,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-06/b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-4225279,2025-05-06T15:35:48+00:00
"Был хәлгә үҙемдән бигерәк әсәйем нығыраҡ ҡайғыра: Мин ирһеҙ ҡартайҙым, ниңә һаман һуҙаһыңдыр, ғүмерлеккә яңғыҙ ҡалырға уйлайһыңмы? – тип көн дә тормош ҡорорға теләмәгән ҡыҙын эшкәртергә онотмай. Аңламай ул минең ир затынан уттан ҡурҡҡан һымаҡ ҡурҡыуымды, был турала белмәүе яҡшыраҡ, былай ҙа күпте күргән бит ул, хәҙер минең өсөн дә борсолмаһын, тим. .Аптырағандан йәшерен генә психологка яҙылдым. Беренсе килгәндә үк ул: Һеҙҙәге бөтә кәмселек-етешһеҙлек, үҙ-үҙегеҙҙән ҡәнәғәтһеҙлек, тормошҡа ашмаған хыялдарығыҙ – бала сағығыҙҙың сағылышы. Шул ваҡытта яҙмышығыҙға тәьҫир итерлек ниндәйҙер ваҡиға булған, әйҙә, иҫегеҙгә төшөрөп алайыҡ, – тине. Үҙем иҫләгәнсә, барыһын да ҡыҫҡаса һөйләп бирҙем: әсәйем яҡшы, өлгөлө булды, минең өсөн барыһын да эшләне, аҙаҡ кәңәшсемә әүерелде, атайым миңә ете йәш булғанда ташлап сығып китте. Психолог атайым менән әсәйем араһындағы мөнәсәбәт тураһында һораша башланы. Уның бында ни ҡатнашы бар һуң, тип ғәжәпләнеп, яйлап иҫкә төшөрә башланым. Атайым менән бергә йәшәгән ваҡытты аҙ-маҙ иҫләйем мин. Ул аҙ һүҙле, йомшаҡ күңелле һымаҡ хәтерҙә ҡалған. Әсәйемдең уны гел ишек төбөндәге диванға айырым һалыуын, ашағанда һәр ваҡыт шапылдама! тип иҫкәртеүен, килеп инһә, бысраҡ кейемдәрең менән үтмә! тип ҡысҡырыуын яйлап хәтергә төшөрөргә мәжбүр итте белгес. Тимәк, әсәйең атайыңды яратмаған, уны ғаиләлә ҡалдырырға үҙе теләмәгән, тигән һығымта яһаны ул. Мин ярһып киреһен иҫбатларға тырыштым, һуң атайым ташлап киткән бит! Уны шул тиклем ныҡ һағына торғайным тәүҙә, ҡасан ҡайта, тип көн дә мыжый торғас, әсәйем: Уға һин дә, мин дә кәрәк түгел, ана теге арғы яҡ Мөршиҙәне яҡын күреп, шунда йәшәргә китте, хәҙер уның балаларына атай, – тип киҫә генә яуап биргәндән һуң, башҡаса ул турала ауыҙымды ла асманым. Атайыма хыянаты өсөн ныҡ рәнйенем, урамда осрағанында һөйләшергә килһә, ҡырт боролоп ҡаса инем, аҙаҡ ҙурая килә бөтөнләй уға ҡарата күңелем ҡатты, хатта күрә алмаҫ дәрәжәгә еттем. Өләсәйем һөйләүенсә, әсәйем уларға ауылда йәшәргә хут бирмәгән, ҡайҙалыр күсенеп киткәндәр. Шунан аҙаҡ бөтөнләй атайымды күргәнем булманы. Уйламаным түгел, ул күңел төбөндә үҙен һәр саҡ һиҙҙереп һыҙлап торған яра кеүек ине. Ә шулай ҙа һорашыусылар булһа, нәфрәт менән Минең атайым юҡ! тип яуаплар булдым. Бер нисә көн йөрөгәндән һуң, ошоларҙы һығып алды минән психолог һәм көтөлмәгәнсә һығымта яһаны: Атайыңа булған үпкә, нәфрәт, рәнйеү һине бәйләп тота, шул сәбәп ир затынан биҙҙерә, ҡурҡыта ла. Әгәр ҙә атайыңды асыҡтан-асыҡ ғәфү итмәһәң, ул көсәйеп, күңел ауырыуына әүерелергә мөмкин. Әсәйемә, берҙән-бер балаһына хыянат иткән кешене нисек ярлыҡарға була һуң, тип эстән ярһыуым, күрәһең, йөҙөмә бәреп сыҡҡандыр: Хәтерләүеңсә, әсәйең атайыңа түҙеп торғоһоҙ шарттар тыуҙырған, бындай мөнәсәбәткә риза булмайынса, ул сығып киткән. Сығып китеүе һине яратмауҙан түгел, ә үҙен ихтирам итеүҙән. Һине лә күрергә килгән, үҙең осрашыуҙан ҡасҡанһың, ярҙамдан өҙмәгән, тип тә һөйләнең, тимәк, ул бер ҙә насар кеше түгел, тик әсәйең менән уртаҡ тел тапмаған ғына. Һиңә уны табырға, һөйләшергә, үпкәләреңде белдерергә, үҙен дә тыңларға, аҙаҡ ғәфү итергә кәрәк, шунһыҙ тынғы тапмаҫһың, тип тә өҫтәне күңел сире табибы. Атайымды табыу ауыр булманы, ул бәләкәй генә ҡалала шул ауылдаш апай менән йәшәп ята икән. Ҡатынының ике балаһын үҫтергәндәр, эргәләрендә уртаҡ балалары – минең ҡустым ҙурайып килә. Киләм тигәс, атайым тәүҙә һүҙһеҙ ҡалды, шунан ашығып ҡайҙа, нисек барырға өйрәтте. Улар мине әҙерләнеп, матур ҡаршы алды. Осрашыу уңайһыҙыраҡ, беренсе тапҡыр күрешкән сит кешеләрҙеке һымаҡ башланды. Шулай ҙа һөйләштек, аңлаша алдыҡ шикелле. Психолог өйрәткәнсә, ҡысҡырып ғәфү итә алманым, быны эстән генә башҡарҙым. Атайым менән осрашҡандан һуң, ысынлап та, еңел булып ҡалды, мозаиканың етешмәй торған өлөшө үҙ урынын тапҡан кеүегерәк булды ул аңлашыу-аралашыу. Күңелдәге ниндәйҙер кәртәләр емерелгән һымаҡ тойғо кисерҙем, торараҡ йөрәк түрендә әсәй янында атайға ла урын барлыҡҡа килде. Был турала әсәйемә бер аҙ тынысланғас һөйләп ҡуйырмын, тим, йәшерен, күңелде ҡырған хәл-ваҡиға ҡалмаҫҡа тейеш, ти бит психолог, үҙемдең дә ҡәҙерле кешемдән бер нәмәне лә йәшергем килмәй. Хәҙер ысынлап етди итеп үҙемдең ғаиләмде ҡороу хаҡында уйлана башланым, мин буласаҡ иремде һәм тыуасаҡ балаларымды бәхетле итермен, атай-әсәйҙең хаталарын ҡабатламаҫмын, тип ышанам.","Ғәфү иттем һине, атай.",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,4259,https://henek.info/articles/common_material/2025-04-21/f-ittem-ine-atay-4206323,2025-04-21T15:00:00+00:00
"Опытная комиссия оценивает работы на такие темы, как ""Искусственный интеллект как инструмент в производстве медиаконтента"", ""Роль национальных периодических изданий в сохранении этнических традиций и культур"", ""Тенденция современного дизайна медиа» и т. д.",В Уфимском университете науки и технологий идет защита магистерских диссертаций,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,256,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-21/v-ufimskom-universitete-nauki-i-tehnologiy-idet-zaschita-magisterskih-dissertatsiy-3817645,2024-06-21T13:11:45+00:00
"Ватанды яҡлау өсөн Юлмөхәмәтовтар ғаиләһенән дүрт ағай-эне фронтҡа китә: минең олатайымдың олатаһы Хәкимйән (1-се һүрәттә) һәм уның ҡустылары Ырыҫйән, Сабирйән (2-се һүрәттә) һәм Хәйбулла (3-сө һүрәттә). Хәкимйән олатайыбыҙ 1942 йылдың мартында фронтҡа китә. Шул уҡ йылдың көҙөндә уның хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында хат килә. Был хатты туғандар ҡатыны Сәрбиямал өләсәйҙән йәшереп ҡалдыра һәм ауылдаштарының береһе лә уға әйтергә баҙнат итмәй. Шулай итеп, ул 8 балаһын яңғыҙ үҫтерә. 1987 йылда Амангилде мәктәбе Новгород өлкәһе пионер-эҙләүселәренән хат ала, унда Амангилде ауылынан Хәкимйән Юлмөхәмәтовтың медальоны буйынса танылыуы һәм Захарьино ауылындағы туғандар ҡәберлегендә ерләнеүе хаҡында хәбәр ителә. Шунда ғына өләсәйебеҙ иренең батырҙарса һәләк булыуын ишетә. Ә 1943 йылда уның өлкән улы Әхмийән дә (минең оло олатайым) шулай уҡ фронтҡа саҡырыла, ул осоу мәктәбе курсанты була. Хәйбулла — ғаиләлә кинйә малай, үпкәһе ҡаты яраланып ҡайта, һуғыштан һуң уҡытыусы булып эшләй. 1946 йылда яраларының ауыр эҙемтәләренән вафат була. Әсәйем яғынан оло олатайым Ғәбит Рәхмәтуллин (4-се һүрәттә) Сталинград алышында ҡатнаша. Ҡулына снаряд ярсығы тейеп, ҡаты яралана. Һөйәктәре селпәрәмә килеп, ҡулы һеңерҙә генә эленеп тора. Хәрби хирургтар уның ҡулын киҫергә тигән ҡарар сығара, ләкин Галина исемле хәрби врач коллегаларына ҡаршы сыға һәм, яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алып, олатайҙың ҡулын киҫәктәрҙән йыйып, һаҡлап алып ҡала. Ярты йыл госпиталдә дауаланғандан һуң, ул тыуған ауылына ҡайтарыла. Уның оло улы Хатип Ғәбитов та (5-се һүрәттә) Япония менән һуғышта ҡатнаша. Беҙ шулай уҡ һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа бөтә туғандарына ярҙам иткән ике туған Мөхәмәтғәли Хажин олатайыбыҙ тураһында ла яҡты хәтер һаҡлайбыҙ. Атайымдың ҡартатаһы Абдулхаҡ Сәйфетдинов та (6-сы һүрәттә) 1940 йылдан 1946 йылға тикле — Алыҫ Көнсығышта, сик буйы ғәскәрендә, ә уның ҡустыһы Ғариф 1956 йылға тиклем Венгрияла һәм Германияла хеҙмәт итә. Һуғыштың ысын шаһиттарының күбеһе беҙҙең арала юҡ инде. Әммә һәр ғаиләлә документтар, шул йылдарҙағы фотолар һаҡлана. Беҙ был документтар һәм ғаиләнең оло быуын вәкилдәренең хәтирәләре аша ул утлы йылдар ваҡиғалары тураһында фекер йөрөтә алабыҙ. Һәр һуғыш ветеранын хәтерләүсе, уларҙың, орден-миҙалдарын, хәрби билеттарын һаҡлап ҡалған кешеләр иҫән саҡта беҙ уларҙан яҡындарыбыҙҙың яҙмышы һәм тормош юлы тураһында белергә тейешбеҙ. Был беҙгә, тереләргә, кәрәк, сөнки улар арҡаһында беҙ ирекле илдә йәшәйбеҙ һәм бәхетле бала саҡ кисерәбеҙ. Беҙ немец фашистары менән ҡаты алыштарҙа азатлыҡты яҡлаған ата-бабаларыбыҙҙың батырлыҡтары тураһында хәтерҙе һаҡларға бурыслыбыҙ. Әлсинә КАМАЛОВА, Стәрлетамаҡ ҡалаһының В. И. Ленин исемендәге 2-се лицей-интернаты уҡыусыһы.",Беҙҙең ғаилә ветерандары,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Еңеү,2673,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-11/be-e-ail-veterandary-4274069,2025-05-11T06:50:00+00:00
"Асия ӘСФӘНДИӘРОВА, синыф уҡыусыһы. Ауырғазы районы, Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы. Наҙгөл ҠАРАҒОЛОВА, иныф уҡыусыһы. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе. Йәнгүзәл АСҠАРОВА, иныф уҡыусыһы. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе. Гүзәлиә СӘЙФУЛЛИНА, иныф уҡыусыһы, Белорет районы, Шығай мәктәбе. Азалиә ҠАСҠЫНОВА, синыф уҡыусыһы. Баймаҡ ҡалаһы, 4-се лицей. Был маҡтаулы исем алыусыларҙы ҡотлайбыҙ, алдағы йылда ла әүҙем яҙышып, матур-матур мәҡәләләре менән ҡыуандырып тороуҙарын теләйбеҙ. Зөһрә ХӘКИМОВА, хаттар бүлеге хәбәрсеһе. Хаят ЙӘРМӨХӘМӘТОВА коллажы.",Беҙҙең йәш хәбәрселәр,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Гәзит,566,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2026-01-07/be-e-y-sh-h-b-rsel-r-4530716,2026-01-07T16:00:00+00:00
"Ленинградтың самолет двигателдәре сығарған  «Климов» заводы  (рәсми атамаһы – 234-се завод) Бөйөк Ватан һуғышы башланғас та өлөшләтә Өфөгә  күсерелә. Авиаконструктор Владимир Климов уйлап тапҡан моторҙарҙы етештергәнгә күрә уны Климов заводы тип йөрөтәләр. Был завод менән бер йүнәлештә эшләгән Рыбинск заводы ла Өфөгә күсә. Ҡорамалдарҙы тимер юл менән ташыйҙар. Эшселәр менән шығрым тулы вагондар Өфөгә ағыла. Рыбинскиҙан завод менән бергә уның 50 меңләп кешеһе килә. Инженерҙар, эшселәр барактарға, урындағы халыҡтың йорттарына, мәктәп биналарына йәшәргә керә. Эвакуацияланған заводтар нигеҙендә 26-сы  Өфө моторҙар эшләү заводы ҡалҡып сыға. Яңы производствоның биләмәһе шул тиклем ҙур була, хатта деталдәрҙе  цехтар буйлап ат егелгән арбаларға тейәп тараталар. Бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә М-105 совет авиадвигателдәрен күпләп етештереү юлға һалына. Уларҙы «Еңеү моторҙары» тип йөрөтәләр. Ә блокадалағы Ленинградта бер мең самаһы хеҙмәткәр күсеп киткән заводта тороп ҡалған ҡорамалдарҙа эшләүен дауам итә. Авиамоторҙарҙы һәм  металл винттарҙы йүнәтәләр, двигатель йүнәтеү өсөн кәрәкле деталдәрҙе эшләйҙәр. Һуңғараҡ хатта  легендар «Катюша»лар өсөн хәрби припастар етештерә башлайҙар. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөгә күскән завод,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Еңеү,1611,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-02-05/f-g-k-sk-n-zavod-4110060,2025-02-05T22:39:00+00:00
"Рауил Бикбаев исемендәге 102-се башҡорт гимназияһының 6 а синыфы ""Аманат""ҡа яҙылған. Етәксеһе Камалова Алиса Сәғәҙәт ҡыҙы.",Бөтөн синыф менән — Аманатҡа!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,122,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-15/b-t-n-sinyf-men-n-amanat-a-4051649,2024-12-15T15:20:00+00:00
"И туган тел, и матур тел, әткәм-әнкәмнең теле! Дөньяда күп нәрсә белдем син туган тел аркылы. Габдулла ТукайЯзык является одним самых главных феноменов, который формирует речь. Язык так же способствует сохранению единства народа, несмотря на различные классовые барьеры и социальные катаклизмы. Именно поэтому между историей языка и историей общества есть крепкая связь: различные исторические события повлияли на язык, и язык так же повлиял на ход событий общества. Язык человека как орган, играет главную роль в формировании речи. Поэтому никак ни странно, что в наших языках есть огромная коллекция различных фразеологизмов, в которых используется слово «язык». Можно заметить различные характеристики «языка»: он и «длинный», «бойкий», «острый», его возможно при случае и «сломать» и «проглотить». Поэтому давайте сегодня рассмотрим различные фразеологизмы со словом «язык». А сейчас давайте мы с вами рассмотрим фразеологизмы с употреблением слова «язык» - «тел». Когда настигает неудержимое желание что-то сказать, невозможность что-то удержать и скрыть в тайне, таких случаях принято говорить «тел кычыта» - «чешется язык». Многие лингвисты считают, что этимология данного фразеологизма идет от процесса чесания (трепания) льна (у наших предков одно из домашних занятий). Обычное дело, что когда работаешь в группе людей, то много болтаешь и обсуждаешь что-то. Вот и вместе с чесанием льна «чесали и языки». Данный фразеологизм в большинстве случаев употребляется в негативном смысле, когда кого-то обсуждают, выдают секреты. Данный фразеологизм употребляют, когда хочется что-то очень сильно сказать, спросить и дословно звучит как на кончике языка. Так же данное выражение используют, когда что-то стараешься вспомнить, но название не вспоминается и «вертится на языке». Данный фразеологизм имеет два основных значения. Когда кто-то замолчал, перестал говорить, болтать, то в татарском языке говорят «телен йоткан» - «проглотил язык». Так же есть известная фраза «молчание – знак согласия», но не в этом случае. Очень часто, когда нас застают врасплох, когда мы остаемся в крайне неудобном положении, не можем найти слов в какой-то ситуации, то данный фразеологизм как раз будет к месту. Второй расшифровкой фразеологизма «тел йоту» будет значение похвалы за что-то очень вкусное, от которого чуть не «проглотил даже язык». Татары всегда любили застолья, особенно пить чай с разными вкусностями, и одним из любимых лакомств к чаю был «кош теле», который дословно переводится как «птичий язык». Так называли тесто, обжаренное в масле и посыпанное сахарной пудрой. Ммм, прям язык проглотишь от такой вкусноты! Фразеологизм употребляется, если кто-то остерегается, не решается или стесняется что-либо сказать. Часто, когда мы очень волнуемся, боимся что-то спросить, действительно у нас предложение не строится, не можем найти подходящие слова, и кажется, что язык не «поворачивается», не дает возможности сделать весьма обычные для нас действия. Так же данный фразеологизм употребляют, когда человек очень сильно устал и у него нет сил даже «повернуть язык». Так принято говорить о человеке, который очень много болтает. Обычно, это тот, кто говорит без дела и сплетничает, и поэтому в татарском языке употребляют фразеологизм «теләге беләк буе», дословно который перерводится «язык как рука длинная». Выражение означает временную неспособность внятно говорить, объясниться. Данный фразеологизм произошел от параллели с колокольным языком. Брус, который являлся «языком» колокола, издавал звуки. Этими брусьями управляли с помощью веревок и очень часто веревки путались, заплетались, и колокол не мог издавать звуки. Поэтому с тех пор и пошло выражение «язык заплетается», который в итоге перешел и тронул человеческий язык тоже. Когда кто-то при общении красноречив, находчив в разговоре, то принято употреблять выржение «чая телле» – «боек на язык». Бывают люди, которые настолько уместно употребляют слова, очень ловко и умело работают с выражениями, что о таких еще говорят «телгә оста» - «язык хорошо подвешен». И диву даешься тому, как они могут быть такими красноречивыми. А у вас есть такие знакомые? Надеемся, вам было интересно узнать новые фразеологизмы. А сейчас давайте мы с вами прочитаем небольшой текст с употреблением выше приведенных фразеологизмов и постараемся понять их в контексте: Шулай бервакыт, әдәбият дәресендә укытучы үткән материалны кинәт кенә сорый башлады. Мин куркуымнан ир астына төшеп китәргә әзер идем, чөнки берни дә укымадым. Укытучы исемлек буенча төшеп китте. Иң беренче булып, Абдуллиннан сорады. Аның һәрвакыттеле кычыта, һәм, һәрвакыттагыча, укытучыны таң калдырып, теле белән эретеп ибәрә. Чая теллелегеаңа яшьтән үк бирелгәндер. Аның сөйләвен сәгатьләр буе тыңларга була. Мин аның озаграк сөйләвен теләп утырдым. Әмма килеп чыкмады. Укытучы исемлектән башка кешене эзли башлады. Бу юлы «бәхет» Якуповка елмайды. Аның әзерләнмәгәне йөзенә чыккан иде. Мескен Айдарныңтеле әйләнми, ә дәрес бетәргә 20 минут калып бара. Ул 20 минутның ничек озын булганын белсәгез икән сез! Берзаман укытучы Урта гасырларда иат иткән язучыларның әсәрләренә күчте. Якуповныңтеле тотлыгыпкалды. Бу әсәрләр аның төшенә дә керми инде! Телен йоттыбулса кирәк, сыйныф тып-тын калды. Тәнәфестәтеле беләк буебулса да, тел очында торган сүзләрендә әйтә алмыйча тик басып торды. Укытучының күңеле төште, әмма укучыга бер карап кына алды да урынына утыртты. Шулвакыт дәрес тә бетте. Күңелем иңеләеп китте, илкәмнән тау төшеп киткәндәй булды. Бүгенге дәрестән соң мин өй эшләрен вакытында әзерләп килергә дип уземә сүз бирдем. Ну а сейчас проделаем небольшой тест, чтобы узнать как Вы освоили данный материал. Фразеологизмы: языкНадеемся, вам понравился урок. Будем рады отзыву про урок и наш проект в целом. Написать его вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -еи-е.",Фразеологизмы на тему язык,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,фразеологизмы,5943,https://www.azatliq.org/a/29204087.html,2018-05-02T09:16:05+00:00
"Әсәдуллаев йортыРусия президенты идарәсе Мәскәүдәге Әсәдуллаев йортын татар милли мәдәни мохтариятеннән алырга мөмкин. Мәскәү арбитраж мәхкәмәсе сәхифәсендәгемәгълүматкакүрә, бу мәсьәлә 2019 елның 26 мартында мәхкәмәдә каралачак. Мәскәү Арбитраж мәхкәмәсе документы""Мәскәүнең Малый Татарский переулок, 8 нче йорт адресында теркәлгән бинаны түләүсез кулланып тору турында 2009 елның 13 июлендә имзаланган 3-БП килешүен өзү, мәхкәмәгә шикаять итүчегә бинаны бушатып тапшыру (кайтару)"", дип язылган документта. Мәхкәмәгә Русия президенты идарәсенең ""Югары хакимият оешмалары биналарын эксплуатацияләү"" федераль дәүләт бюджет оешмасы шикаять иткән. Әсәдуллаев йортында урнашкан Мәскәү шәһәренең татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Фарисов Азатлыкка Әсәдуллаев йорты ничек эшли иде, шулай эшен дәвам итә дип белдерде. ""Әйе, Арбитраж мәхкәмәсенең кәгазе бар, тагын ары ни әйтә алам? Бу –2012 елдан башлагантарихның дәвамы. Ул вакытта аерым кешеләр татар йортын тартып алмакчы иде, фетнә оештырырга теләделәр. Моңа кадәр бинаны яулап алырга теләүчеләр тагын бер төркемгә кушылган, дәүләт органнарынның күзләрен томаларга тырышалар. Әмма дәүләт органнары белән сөйләштек, аңлаттык, барысын да күрсәттек. Кайбер сорауларга ачыклык кертелде. Фәрит ФарисовМин һәр этнең өрүенә игътибар итә башласам, алга китә алмаячакмын. Ул кешеләр бу еллар эчендә берни эшләмәде, башта Акчурин, аннары Хөсәеновка бәйләнделәр, хәзер мине сүгәләр, бу – аларның эш алымнары. Аларның кем булганнарын да, артларында кем торганын да, кем акчасына яшәгәннәрен дә беләм. Аларга игътибар итмим. Аларның үз максатлары бар, минем – үземнеке.2009 елда Мәскәүнең татар-милли мәдәни мохтариятенә бу бина 49 елга куллануга тапшырылды, без эшебезне дәвам итәбез. Аңлагыз, бу бинаның да чыгымнары бар, аларны ничек капларга соң? Йә, кем әйтә? Татар үзәгендә татар бүләкләре, сувернирлары сатылмаска тиешме? Елына 136 млн сум акча керем алабыз дип сөйлиләр, кайдан булсын ди, 2-3 млн сум бирсәләр иде! ? Биредәге укытучылар татар идеясе өчен эшли.23 татар оешмасы эшли, яшьләр дә шушында эшчәнлек алып бара, татар теле дәресләре дә уза, театр, бию түгәрәкләренә йөриләр. Безнең эш, бәлки, күренмидер, әмма татар теле курсларын оештырабыз, тарих китапларында татар-монгол игосы сүзен кулланмауга ирештек, моңа да бит хатлар яза-яза ирешелде. Берсе дә Мәскәүдә зурлап Сабан туе уздырып булганына ышанмады, ләкин бүген татар бәйрәме шәһәр бәйрәме буларак оештырыла. Бу бина да татарларга тапшырылачак дип берсе дә ышанмаган иде, әмма татарлар монда эшли, иат итә. Алга таба нишләячәгемне әйтмим, оппонентларымның кулларына корал тоттырасым килми. Әмма хакимияткә эш нидә икәнлеге аңлатылды, күрсәтелде. Алар төшенде булса кирәк. Тагын бер кабатлыйм: йорт ничек эшләде, шулай эш дәвам итә. Борчылырга да, моннан шау-шу куптарырга да кирәкми"", ди Фарисов. Гаяр Искәндәровәмәгать эшлеклесе, Әсәдуллаев йортының татарларга кайтарылуы өчен көрәшеп, пикетларда катнашып йөргән Гаяр Искәндәров Азатлыкка әйтүенчә, Русия президент идарәсе килешү шартлары үтәлмәгәндә татар мохтариятеннән бу бинаны тартып алырга хокуклы. Аның сүзләренчә, татар мохтарияте итәкчеләренең бинаны арендага биреп, акча эшләве турында алар даими әйтеп килгән. ""Бик борчылам. Без ул бинаны Мөхәммәт Миначевларбелән көрәшеп алдык. Ул татарларга 2003 елда бирелде. Бина яхшы урында урнашкан. Аны арендага дип төрле оешмаларга бирәләр. Бу канунсыз арендага бирү эшен татар мохтарияте рәисе булып торганда Рәсим Акчурин башлады. Менә хәзер Фарисов дәвам итә. Бинаны арендага бирү ярамау турында Фарисовка күп тапкырлар әйтелде. Әсәдуллаев йортында төрле дәресләр уза, биючеләр киләләр, түгәрәкләр күп. Элегрәк бер 30 оешма юридик адресын дип Әсәдуллаев йорты адресын куйган иде. Хәзер караганым да юк. Татарстаннан сайланган Русия думасы депутаты Илдар Гыйлметдиновның да анда бүлмәсе бар. Ә татар әмәгатьчелегенә урын бирмиләр"", ди ул. Килешүне өзүгә китерергә мөмкин сәбәпләрГаяр Искәндәров бинаны тоту өчен коммуналь хуалык өчен дә түләргә кирәк булуы белән килешә, әмма арендага бирүнең исәп-хисабы алып барылырга тиеш дип саный. ""Исәп-хисап алып барылмый. Анда хисапчы да юк. Андагы башбаштаклык турында Татарстан президентына да, Татарстанның Мәскәүдәге вәкиллегенә дә, Дөнья татар конгрессына да хат яздык. Бөтенесе белде. Татарстанда да милләтебезне саттылар, монда да саттылар. Без хәзер нишләргә дә белмибез. Халык та Әсәдуллаев йортын яклап чыкмас"", ди ул. Искәндәров әйтүенчә, монда Татарстан президентының Русия президенты идарәсенә хат язуы гына мәсьәләне уңай хәл итүгә китерә ала. ""Бинаны бер тартып алсалар, татарларга кире бирмәсләр. Бәлкем Татарстан белән дә бәйледер. Татарларны бетерергә телиләрдер"", ди ул. Узган атна Мәскәү татар әмәгатьчелеге Әсәдуллаев йортында православ татарлар конференциясе уздыру ниятенә ризасызлык белдергәч чараны Фома чиркәвенә күчерделәр. ""Родина"" фиркасенең Татарстан бүлеге рәисе Евгений Бородинконференциянең башка урынга күчерелүен провокация дип атады һәм Әсәдуллаев йорты өчен аваплы Татар мәдәни үзәген тикшерү өчен прокуратурага гариза язарга, тәртип саклау оешмаларын аның итәкчелеге эшчәнлегенә игътибарны арттырыргачакырды. Килешүне өзүгә бәлкем шушы хәл сәбәп булгандыр дигән фикер белән Гаяр Искәндәров килешми. ""Юк, килешүне өзү турындагы шикаять мәхкәмәгә иртәрәк тапшырылган"", ди ул.1914 елда күренекле татар кәсепчесе Шәмси Әсәдуллаев һәм башка татар кәсепчеләре акчасына төзелгән, әмма хәзер президент идарәсе карамагындагы бу тарихи йорт Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенә түләүсез кулланышка бирелгән иде.","""Әсәдуллаев йортын тартып алсалар, татарга башка бирмәсләр""",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,5504,https://www.azatliq.org/a/29752678.html,2019-02-05T21:41:25+00:00
"Самардагы мәктәпләрнең берсендә татар теле укытылафикерләрРусиянең 24 төбәгендә татар теле туган тел фәне буларак укытыла. Бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгының милли мәгариф идарәсе итәкчесе Илгиз Халиков Русия туган тел укытучылары форумына багышланган матбугат очрашуында белдерде. Дөнья татар конгрессы башкарма хакимияте итәкчесе Данис Шакировсүзләренчә, сүз Русия төбәкләрендәге 1 100 мәктәп турында бара. ""Аларның күп өлеше — 400 гә якыны Башкортстанда. Калганы башка төбәкләрдә. Якшәмбе мәктәпләре, мәчет-мәхәллә, мәдәният үзәкләре каршындагы дәресләр санын әйткәндә, 54 төбәктә укытыла. Без форумда фән буларак татар теле укыта торган мәктәпләргә басым ясыйбыз"", диде ул. Хәзерге вакытта Русия төбәкләрендә 1 340 татар теле һәм әдәбияты укытучылары бар. Татарстанда аларның саны — 3 194. Быел Татарстандаоешкан Татар теле укытучылары берләшмәсе алга таба татар теле укытучыларының хокукларын якларга ыена. ""Берләшмә кысаларында татар теле укытучыларының хокукларын һәм мәнфәгатьләрен яклауны тәэмин итүче юридик сектор булдыру көнүзәк мәсьәлә булып тора. Берләшмә татар теле укытучыларында ниндидер хокукый сораулар туганда юридик ярдәм күрсәтә ала. Бу укытучылар эше өчен уңай шартлар тудырып, хокукый яктан яклауга нигез булып торачак"", диде берләшмә рәисе Рүзилә Фәттахова.12-14 ноябрьдә Казанда Беренче Русия туган тел укытучылары форумы узачак. Анда 30 төбәктән барлыгы 800 делегат катнашыр дип көтелә. Аларның төп өлешен татар теле укытучылары алып торачак. Шулай ук ыенда татар теле дәреслекләре авторлары, галимнәр, татар телендә белем һәм тәрбия бирүче оешма итәкчеләре, мәгариф идарәсе белгечләре, милли оешма вәкилләре катнашачак. Өч көн дәвамында алар тәрибә белән алмашачак. Форумның пленар өлешендә Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов катнашыр дип көтелә. Делегатлар дүрт секциягә бүленеп дискуссион мәйданчыкларда фикер алышачак. ыенда дини белем бирү оешмалары һәм мәчетләр каршындагы татар теле курслары турында да сөйләшәчәкләр. Шулай ук Арча районында укытучыларның остаханәләре узачак. Делегатлар Казанның 2 нче татар гимназиясе эше белән дә танышыр дип көтелә. Форумда катнашучыларга ""Өстәл китабы"" методик әсбабы таратылачак. Анда туган телләрне укытуда хокукый нигезләр, татар теле һәм мәдәниятенә бәйле электрон контент сылтамалары, татар милли оешмаларының контактлары һәм гамәлдә булган грантлар турында мәгълүмат урнаштырылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бүген Русиянең 24 төбәгендә татар теле фән буларак укытыла,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Татарстан'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,2477,https://www.azatliq.org/a/32679257.html,2023-11-10T10:56:00+00:00
"""Аманат""ҡа яҙылыуҙа Фатима Мостафина исемендәге 20-се Өфө ҡала башҡорт гимназияһы һәр саҡ беренселәр булып тора. 2025 йылдың 1-се яртыһына гимназия уҡыусылары һәм уҡытыусылары журналға бергә яҙылдылар. Беҙҙең редакция иң әүҙем ҡатнашҡандарға Рәхмәт кәлимәләре бирҙе.","Егерменселәр, рәхмәт!",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,266,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-12/egermensel-r-r-hm-t-4049808,2024-12-12T15:27:00+00:00
"Тормошома кемдәр килгән, Кемдәр инглизсә киткән, Бөтә булған хәл, үткәнгә, Иртәгәне көткәнгә. Ышанысҡа үҙ -үҙемә, Рәхмәт әйтәм барыһына; Томра йәйге көндәр өсөн, Саф ямғырҙың тамсыһына; Хыялдар тормошҡа һәр саҡ Торғаны өсөн ашып, Дәрт -дарманым һүнмәйенсә Торғаны өсөн ташып. Бөтә түккән хеҙмәтемдең Хөрмәтен күргән өсөн, Үткән йылым, миңә гел дә Яғымлы булған өсөн; Һинең арттан ишек ябып, Яңыһын ҡаршы алам, Бәхет, шатлыҡ килтерер тип Уға ышанып ҡалам. Сәләмәтлек, тоғро дуҫтар Һәм уңыш бар өлкәлә. Барыһы ла яҡшы булыр Өс йөҙҙән ашыу көндә лә. ! Нутфуллина Рәйлә","РӘХМӘТ ҺИҢӘ, ҮТКӘН ЙЫЛЫМ",['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,565,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-07/r-hm-t-i-tk-n-yylym-4530561,2026-01-07T21:00:00+00:00
"Ауылдан йомортҡа һатырға килгән Нәжибә уңышлы ғына баҙарынан һуң магазиндәр буйлап кәрәк-яраҡ эҙләп сығып китә. Өс аяҡлы ҡуҙ һүндергесте күреү менән шуның янына ашыға. Мәрйә һатыусынан нимә тип һорап алырға белмәй аптыранып тапанып тора торғас: – Дайте мне, вот это! -тип ҡулы менән төртөп күрһәтә икән. Һатыусы аңламағас: – Три ножки. Үгел умирайт, - тип үҙенсә аңлатып һатып ала барыбер. Юлын дауам итә.  Метрлап һатылған иҙәнгә түшәй торған дирүгәне күреп ҡала. Әллә ҡасанғы хыялы була буйлап һуғылған төрлө төҫтәге дирүгә. Башҡортса ни, метрҙы ла, килоны ла бер һүҙ менән генә үлсәгеҙ тип кенә әйтәң дә ҡуяһың, руссаһы нисек була инде, тип аптырап тора торғас барыбер таба Нәжибә кәрәкле һүҙҙе: Вот эта дарушка. Шитири митири налейте! - тип дүрт метр дирүгә лә һатып алып ҡайтып китә. Рәшиҙә РӘИС.",Үгел умирайт,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Юмор,801,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-10-30/gel-umirayt-4447657,2025-10-30T14:15:00+00:00
Районда байрам көндәрен файҙалы һәм сәләмәт үтһен өсөн төрлө ярыштар ойошторола. Кисә Күсем һәм Ташбулат ауылдарының боҙ майҙансыҡтары хоккей һөйөүселәрҙе махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙәр иҫтәлегенә үткәрелгән ярышҡа йыйҙы.,Әбйәлилдә - хоккей ярышы,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,236,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/by-lild-hokkey-yaryshy-4528641,2026-01-04T20:30:00+00:00
"«Как вы видите, все идет по плану», — заметил глава государства. Существующим положением дел в экономике в России в целом довольны, подчеркнул он. Отвечая на вопросы, Путин добавил, что рад встрече с индийским премьером Нарендрой Моди. Он назвал его своим другом и подчеркнул, что встреча в Индии планировалась давно. Ранее в ходе общения с индийскими журналистами президент РФ отметил, что появление единой валюты БРИКС не является первостепенной задачей на данный момент. Создание такой валюты должно быть спокойным, дал понять он, — такой подход позволит избежать грубых ошибок. В Индию Путин приехал 4 декабря по приглашению Моди. Ранее на форуме ВТБ «Россия зовет! » глава государства рассказал о том, что инвестиции в России в последние годы росли опережающими темпами. В 2022 году рост был на уровне 6,7 процента, в 2023 году — 9,8 процента, а в 2024 году — 7,4 процента. По словам Путина, в 2025 году эта динамика оказалась скромнее, но все еще оставалась положительной.",Путин ответил на вопрос о состоянии экономики словами «все идет по плану»,['Дин' 'Иҡтисад' 'Хикәйә' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1],4,Йәмғиәт,978,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-05/putin-otvetil-na-vopros-o-sostoyanii-ekonomiki-slovami-vse-idet-po-planu-4507549,2025-12-05T18:00:00+00:00
"–Спасибо. Действительно, по итогам года наш третий батальон признан лучшим по боевой подготовке, слаженности. А ведь практически все наши ребята из Башкирии. Очень многое зависит от командиров – они у нас четкие. Когда ехали в 2022-м из Уфы в автобусе – ребята из Советского и Октябрьского районов города – тогда, еще совершенно не зная друг друга, решили вместе держаться. Конечно, была суета, напряжение – что ждет впереди, с волнением читали сводки с фронта, много было непонятного. За время службы, исходя из задач, немного раскидались, но основной костяк так и держится. Мы уже столько времени вместе, столько работаем: на дежурстве, посту, в блиндаже – что чувствуем друг друга спинами. Я служу стрелком-санитаром. Кто-то снайпер, кто-то дроновод и так далее. Здесь дружба, доверие другие, чем на гражданке. Когда ты отдыхаешь между нарядами, знаешь, что твои товарищи на посту, что в случае чего, предупредят, поднимут. Можешь восстанавливаться спокойно. Конечно, период адаптации, притирки был у всех. У каждого своя жизнь была на гражданке, свои амбиции, свой характер. Мы уже знаем, что один быстро вспыхивает, он резкий, другой – юмор не понимает, притерлись. Опыт срочной службы тоже многое дал. – Научился больше ценить верность – верность слову, своим любимым людям. Это очень важное качество. На наших глазах у кого-то из военнослужащих разрушались семьи – из-за разных причин. Непростое испытание. Научился ценить жизнь. Пришло понимание, что такое реальные военные действия – не киношные, и что на фронте может быть просто страшно. СВО – не игра, страх есть у всех, и он должен быть – за жизнь, за будущее. Поэтому, делая что-то, ты каждый раз думаешь о последствиях. Здесь открывается многое – например, то, как важно в моменте твое морально-психологическое состояние. Вот тебе может не нравиться что-то в поведении твоего боевого товарища – панибратство, нахрапистость. Но ты понимаешь, это – другой человек. Ты – городской, с образованием, а он – дворовый пацан. Но какой смысл на него негативить, если вы друг друга дополняете? Может быть, именно он – важный человек в твоей жизни и вытащит тебя в сложную минуту, где-то не даст пасть духом, кипишнет, крикнет: «Алга! ». Все мы друг другу учителя. Может меня раздражает его нахрапистость, потому что я сам хочу быть таким, но не разрешаю себе? А может я ему важный человек, он на меня смотрит и думает: лучше бы я учился. Это очень интересный жизненный урок. – Сегодня дроны – это и разведка, и огневое поражение, и объективный контроль, и доставка. Одно дело сходить ножками, другое – гораздо эффективнее – «птичка» полетела, узнала обстановку и убедилась в безопасности или небезопасности маршрута. Противник делает огромную ставку на это, нам нельзя уступать. Да, мы не стоим на месте, у нас много отличных «птичек» – больших и малых, классные ребята-дроноводы, многие из них прямо здесь переучились. Но всем этим «птичкам» нужны операторы. Радует, что многие это понимают и подписывают контракт. Потому что мы все делаем одну общую работу. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Боец с позывным Радий: Мы все делаем одну общую работу,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,3192,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-18/boets-s-pozyvnym-radiy-my-vse-delaem-odnu-obschuyu-rabotu-4583605,2026-02-18T15:00:00+00:00
"Главный федеральный инспектор по Башкортостану Алексей Касьянов по поручению полномочного представителя президента РФ в ПФО Игоря Комарова вручил служебные удостоверения председателю Дёмского районного суда Уфы Фадису Садыкову, заместителю председателя Ленинского районного суда Ришату Ахметову, судье Дёмского районного суда Анастасии Закомалдиной, судье Ленинского районного суда Рафаэлю Улемаеву, судье Кумертауского межрайонного суда Азамату Гайнитдинову. Алексей Касьянов и председатель Верховного суда РБ Раиль Шайдуллин поздравили назначенных судей, призвали их к ответственному подходу в отправлении правосудия, пожелали успехов и плодотворной работы. «Вы прошли тщательный отбор, потому не сомневаюсь, что у вас все получится. Уверен, вы будете достойно осуществлять правосудие и выносить приговоры и решения в соответствии с законом и в установленные сроки», — подчеркнул Алексей Касьянов. Главный федеральный инспектор по Башкортостану Алексей Касьянов по поручению полномочного представителя президента РФ в ПФО Игоря Комарова вручил служебные удостоверения председателю Дёмского районного суда Уфы Фадису Садыкову, заместителю председателя Ленинского районного суда Ришату Ахметову, судье Дёмского районного суда Анастасии Закомалдиной, судье Ленинского районного суда Рафаэлю Улемаеву, судье Кумертауского межрайонного суда Азамату Гайнитдинову. Алексей Касьянов и председатель Верховного суда РБ Раиль Шайдуллин поздравили назначенных судей, призвали их к ответственному подходу в отправлении правосудия, пожелали успехов и плодотворной работы. «Вы прошли тщательный отбор, потому не сомневаюсь, что у вас все получится. Уверен, вы будете достойно осуществлять правосудие и выносить приговоры и решения в соответствии с законом и в установленные сроки», — подчеркнул Алексей Касьянов.",Президент России назначил новых судей в Башкирии,['Дин' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Сәйәсәт,1799,https://tanburz.ru/news/s-y-s-t/2025-04-29/prezident-rossii-naznachil-novyh-sudey-v-bashkirii-4220098,2025-04-29T18:05:00+00:00
"«Башҡортостанда иғлан ителгән Ҙур һәм татыу ғаилә йылында ғаиләләргә ярҙам итеү, ғаилә мөнәсәбәттәрен үҫтереү, традицион ҡиммәттәргә хөрмәтте нығытыу, ғаилә абруйын нығытыу йәһәтенән яңы аҙымдар яһалыр, тип уйлайым», – ти БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының уҡыу үҙәге директоры вазифаһын башҡарыусы,  Өфө ҡала округы советы депутаты, биш бала әсәһе Ирина Сухарева. – Ил йәки республика етәкселеге йылды ниндәй ҙә булһа темаға арнай икән, ошо йүнәлештә көс-тырышлыҡты туплауға иғтибарҙы йүнәлтергә кәрәктер.  Балалы ғаиләләр республикала халыҡтың артыуын тәьмин итеүҙә мөһим роль уйнай. Улар – тотороҡло һәм сәләмәт йәмғиәттең нигеҙе.  Беҙҙең республика – ишле ғаиләләр күп булған төбәктәрҙең береһе. Уларға ярҙам күрһәтеү, йәшәү һәм балаларҙы тәрбиәләү өсөн уңайлы шарттар булдырыу, социаль ярҙам саралары  дауам ителер, моғайын. Күп балалы ғаиләләрҙе хәстәрләп, ишле ғаилә йәмғиәттә нормаға, тормош философияһына әүерелергә, дәүләт стратегияһының йүнәлеше булырға тейеш. Махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан яугирҙарҙың да ғаиләләре лә иғтибарҙан ситтә ҡалмаҫ, моғайын. Республикала ғаилә сәйәсәте һәм балалы ғаиләләргә ярҙам итеү йәһәтенән күп нәмә эшләнә. Профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар алдына яңы бурыстар ҡуйылыр, тип өмөтләнәйек.","""Ғаилә абруйын күтәреү йәһәтенән яңы аҙымдар көтәм""",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1264,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/ail-abruyyn-k-t-re-y-ten-n-ya-y-a-ymdar-k-t-m-4552611,2026-01-27T18:40:00+00:00
"Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры кескәй тамашасылар өсөн ""Аҡ ҡанатлы хыялым"" спектаклен тәҡдим итә. Тамашалар рус һәм башҡорт телдәрендә уйнала, билет алғанда мотлаҡ белешмә алығыҙ!",Яңы йыл әкиәттәренә рәхим итегеҙ!,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1],3,Яңылыҡтар,209,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/ya-y-yyl-ki-tt-ren-r-him-itege-4504973,2025-12-12T16:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЮгары Тәкермән белән Тауасты Тәкермән авыллары арасында юл читеннән барлыгы биш кеше барган булган. бәрдергәч өчесе үлгән, икесе әрәхәтләнмәгән. Һәлак булган балалар - 12, 13 һәм 17 яшьләрендә. Кичә, 28 апрельдә, Татарстанның Минзәлә районында юл фаигасе булган. машинасын йөрткән 36 яшьлек хатын-кыз югары тизлектә өч баланы бәрдергән. Аларның бөтенесе дә урында үлгән. Бу хакта Татарстан Дәүләт автоинспекциясе хәбәр итә. Һәлак булган балалар - 12, 13 һәм 17 яшьләрендә. Алар Югары Тәкермән белән Тауасты Тәкермән авыллары арасында юл читеннән барлыгы биш кеше барган булган, һәлакәттә ике үсмер әрәхәтләнмәгән. Прокуратура тикшерү оештырган. ""Прокуратура юл-транспорт һәлакәтенә китергән сәбәпләрне һәм шартларны ачыклаячак, юл хәрәкәте иминлеген тәэмин итү турындагы канун таләпләренең үтәлешен тикшерәчәк. Канун бозулар ачыкланса, прокурор чарасы күреләчәк"", дигән Минзәлә районы прокуроры вазифаларын башкаручы Тимур Габдуллин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Минзәләдә машина өч баланы бәрдереп киткән, өчесе дә һәлак булган",['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1092,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-mashina-yortuche-och-balani-barderep-utergan/32924840.html,2024-04-29T11:10:49+03:00
"Юлға сыҡҡанда доғаларыңды уҡып, пакланып сыҡ - юлың уңыр. Гөлдәр үҫтер йортоңда- һабағына фәрештәләр ҡуныр. Асыулы сағыңда йыуын - тынысланырһың. Ҡысҡырып илау мәрхүм янында ла тыйыла, артыҡ шашып көлөү ҙә тыйыла, артыҡ ҡайғырыу һәм ҡыуаныу ҙа зиһенгә зыян итер. Аҡсаңды алған көнөндә өйҙә ҡундыр, бәрәкәтле булыр. Йәш балаға ҡарап һоҡланғандың кейеменән ебен йәиһә сәсен алып ҡал, төндә бала уянып илаһа, шул еп йә сәс менән төтәҫләп, Аятел-Көрси уҡы, туҡтар илауҙан. Бала кейемен, уйынсыҡтарын иҙәндән алып ҡуйығыҙ һау булыр. ""Бисмиллаһ""ты әйтеп бешеренһәң, өйөңдә фәрештәләр ҡыуаныр. Һүгенмәй, асыуланмай бешерен- фәрештәләр ҡанат осон ашыңа тығып торорҙар. Өҫтәл, иҙәнең пак торһон, урын-ҡаралтың йыйыулы бөхтә булһын- бәрәкәт килер. Кейемде, бигерәк тә бала кейемдәрен йыйыштырып, урынлаштырып тор- һаулыҡ артыр. Ҡунаҡ үҙенең күстәнәсенән ауыҙ итһә, ғүмере оҙон булыр. Ҡунаҡты күстәнәс менән оҙат, сәй эскәндә тәм-том менән һыйла- насар итеп һөйләй алмаҫ. Эске кейемеңде кешенән йәшереп ҡуй, күҙгә салынмаһын- шәхси энергия үҙегеҙҙә ҡалыр. - Ирегеҙ менән яҡын мөнәсәбәттәрегеҙ хаҡында кешегә һөйләмәгеҙ - һалҡын һыу һипмәһендәр арағыҙға. - Үҙегеҙ йоҡлаған простыняла ситтәрҙе йоҡлатмағыҙ - аралар һыуыныр, гел алмаштырығыҙ бөтөн тышлыҡ, простыняларҙы. Ирегеҙ биш бармаҡтың бер бармаҡлы ғына һеҙҙең сер, эшегеҙҙе белһен, башы тыныс булыр. - Оҡшамаған кешенән һыу, икмәк, сәй кеүек әйбер алмағыҙ - көсөгөҙ үҙегеҙҙә ҡалыр. - Кемделер әрләгәндә лә, изге теләктәр менән әрләгеҙ - ""бәхетле булғырҙар"", ""хәләленән уңғырҙар"" тип. Фото Наиль Акмеев",Файҙалы кәңәштәр,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Аңлатма,1544,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-06/fay-aly-k-sht-r-4530270,2026-01-06T21:18:00+00:00
"Башҡортостанда аҙна башынан йылы һауа торошо көтөлә. Әммә дүшәмбе көнө ҡырау төшөүе ихтимал. Башгидрометүҙәк мәғлүмәте буйынса, 26 майҙа яуым-төшөм көтөлмәй. Ел төндә йүнәлешен үҙгәртеүсән талғын, көндөҙ төньяҡ-көнбайыштан талғын, көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 2, 7. Урыны менән һауала һәм тупраҡ өҫтөндә 0, -2, көндөҙ 18, 23 ҡырау төшә. 27 майҙа яуым-төшөмһөҙ. Ел көнбайыштан, төньяҡ-көнбайыштан талғын. Һауа температураһы төндә 6, 11, таулы райондарҙа 1, көндөҙ 21, 26. Юлдарҙың айырым участкаларында төндә һәм иртән томан, күреү мөмкинлеге 500-1000 метр.",Аҙна башында һауа торошо ниндәй булыр?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,564,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-25/a-na-bashynda-aua-torosho-nind-y-bulyr-4249653,2025-05-25T19:52:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук яңа бинада намаз бүлмәсе, ресторан, спектакль вакытында баланы калдыру мәйданы булдыру күздә тотыла. Камал театрының яңа бинасында төрле иат берләшмәләре иат итә алачак. Бу хакта бүген Татарстан мәдәният министры Ирада Әюпова Татарстанның төбәк белән идарә итүүзәгендә(ЦУР) узган туры эфир вакытында сөйләде. — Безнең режиссерлар, культуртрегерлар төркеме бар. Алар республиканың театр һәм мәдәният тормышына әлеп ителгән. Бина үзенә күрә арт-, ягъни форматы белән сәүдә үзәге кебек мәдәният өлкәсендә төрле чаралар тәкъдим итәчәк. Безнең идеология нигезендә, бинада ""Апуш"", ""Калеб"", булачак, — диде ул. Әюпова Милли китапханә эшчәнлеген мисалга китерде. Аныңча, чаралар вакытында көненә китапханәгә 8 мең кеше килә. Камал театры да шуның нигезендә эшләячәк диде ул. Моннан тыш, Камал театрында балалар өчен аерым мәйдан булдыру каралган. ""Спектакль караганда баланы калдырырга мөмкин булачак"", диде ул. Шулай ук театрда намаз укырга теләүчеләр өчен гыйбадәт бүлмәсе, ресторан, остаханәләр оештыру күздә тотыла. Министр Камал театрының хәзерге бинасы язмышы турында сөйләмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ирада Әюпова: Камал театрының яңа бинасында башка иат берләшмәләре дә эшләячәк,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,1244,https://www.azatliq.org/a/kamal-teatrining-yanga-binasinda-bashka-ijat-berlashmalare-da-eshlayachak/33029765.html,2024-07-10T18:23:14+03:00
"- Ҡәҙерле Ҡыш бабай, минең һиңә дәғүәләрем юҡ. Тик шуны ғына әйт: кемдәр юлға һәм эҫе һыуға хаҡты күтәрә ул? - Ирек, һин бүләк һорап Ҡыш бабайға смс-ка ебәрҙеңме? - Эйе. - Яуап килдеме? - Эйе, иҫәбендә аҡса юҡ, тигән. Йылдың иң тыныс мәле - 1 ғинуарҙа төшкә тиклем: урамда йәйәүлеләр ҙә күренмәй, юлдарҙа тығындар түгел, хатта машиналар ҙа юҡ. 31 декабрь көнө. Бер ир дуҫына һөйләй: - Иртә менән биҙәнә башлаған ҡатыным биш тапҡыр һушынан яҙып йығылды. - Нишләп? - Матурлығына һоҡланыуҙан инде.",Бер рәхәтләнеп көлөп алайыҡ әле.,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Общие статьи,494,https://uchbash.com/news/common_material/2024-12-22/ber-r-h-tl-nep-k-l-p-alayy-le-4062967,2024-12-22T12:53:00+00:00
"""Ҡыҙыҡлы фотолар һәм видеолар"" конкурсы еңеүселәребеҙ:  Ильнара Йыһаншина Бөрйән районының Байназар ауылынан (фото) һәм Илшат Салауатов Бөрйән районының Байназар ауылынан (видео). ""Аманат"" журналының баш мөхәррир урынбаҫары Рәзил Айрат улы Бикбулатов еңеүселәрҙе ҡотланы, журнал хаҡында һөйләне һәм баҫманын телеграм каналына һәм ""Бәйләнештәге"" төркөмөнә Шулай уҡ ""Аманат""тың телеграм каналына иң беренсе яҙылыусыға ла бүләк булды. Уны Ришат Ғәрифуллин отто. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","""Ҡыҙыҡлы фотолар һәм видеолар"" конкурсы еңеүселәрен ҡотланыҡ",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,889,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-25/y-y-ly-fotolar-m-videolar-konkursy-e-e-sel-ren-otlany-3983723,2024-10-25T11:21:00+00:00
"Яңы стандарттар ҡабул ителде, улар 2025 йылдың 1 июленән ғәмәлгә инә. Уға ярашлы, форманы етештереү, тамғалау һәм төрөү буйынса талаптар ҡуйыла. Блузка, жилет, пиджак, свитер, күлдәк, сарафон, юбка, салбар һәм комбинезон мәктәп формаһы төрҙәре тип билдәләнә. Кейемдә баланы йәрәхәтләрлек элементтар булмаҫҡа тейеш. Дизайн буйынса аныҡ шарттар юҡ. Аяҡ кейеме һәм спорт әйберҙәре өсөн дәүләт стандарты ҡаралмаған.",Рәсәйҙә мәктәп формаһы ГОСТ буйынса тегелә,['Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,411,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-02/r-s-y-m-kt-p-forma-y-gost-buyynsa-tegel-3908213,2024-09-02T16:12:00+00:00
"– Һуңғы арала операциялар яһатыу менән бер аҙ мауығып киттем шикелле. Күкрәктәр яһатырмын тигәйнем, әле кире уйланым. Етмәһә, фитнес тренер ҙа әҙерәк организмға ял биреп торорға кәңәш итә. Ысын, береһенән стресс кисереп бөтөп өлгөрмәйем, һуңғы арала икенсеһен эшләтеп ҡуя башланым. Етәр, бер аҙ ял итеп, залға йөрөп мускулдарҙы нығытып алайым, – ти Миләүшә Шәйхисламова. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: билдәле блогер һуңғы арала ғына ике ҙур операция яһатты: ашҡаҙанын бәләкәсәйтте һәм йөҙөнә пластик операция ярҙамында матурлатты. Һүҙ юҡ, бынан һуң күптәрҙең яратҡан блогеры йәш ҡыҙҙар кеүек булып ҡалды. Үҙ өҫтөңдә эшләү, яҡшыға ынтылыу бер ҙә насар эш түгел. Шуға ла, дуҫтар, кире комментарийҙар яҙмауығыҙҙы һорайбыҙ!",«Башкирская домохозяйка» операция яһатмаясаҡ!,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,712,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/bashkirskaya-domohozyayka-operatsiya-ya-atmayasa-4570647,2026-02-09T14:50:00+00:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ғинуарҙа Рәсәй президенты тыуым кимәленең түбән булыуына бәйле йөклө студенткалар өсөн пособиены арттырырға тәҡдим итте. Хәҙер пособие күләме стипендияға түгел, ә төбәктәге йәшәү минимумына ҡарап иҫәпләп сығарыла. Башҡортостанда 2025 йылда йәшәү минимумы 17 202 һум кимәлендә билдәләнгән, тимәк, республикала йәш әсәләр өсөн 140 көнлөк отпуск өсөн түләү – 80 мең һум. Элек был сумма 23 мең һумдан артмай ине. Тағы бер үҙгәреш бар. Элек аҡсаны уҡыған урын буйынса бирһәләр, хәҙер ул Рәсәй Социаль фонды ҡарамағына тапшырылған. Пособие алыу өсөн ғаризаны «Дәүләт хеҙмәттәре» порталы аша, Социаль фондтың клиент хеҙмәттәрендә йәки күп функциялы үҙәктә бирергә мөмкин. Бының өсөн «эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙы» һәм уҡыу йортонда көндөҙгө бүлектә уҡыу тураһында белешмә тапшырырға кәрәк, тип хәбәр иттеләр Социаль фондтың матбуғат хеҙмәтенән.",Пособие түләнә башлай,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,854,https://henek.info/articles/novosti/2025-08-21/posobie-t-l-n-bashlay-4356467,2025-08-21T11:35:00+00:00
"– «Тыуған яҡ йылыһы» акцияһына ҡушылып, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙарыбыҙға Ватанды һаҡлаусылар көнөнә бүләк итеп, Әбеш ауылының «Йәнтөйәк» фольклор төркөмө апайҙары Земфира Исмәғилева – 7 пар, Рәйхана Сәйфуллина – 3 пар, Миңзәлә Мөхәмәтова – 2 пар, Айгөл Әминева 4 пар йылы ойоҡбаштар бәйләп тапшырҙы. Ә Фәниә апай Заһиҙуллина батыр яугир ҡыҙҙарыбыҙға байрам бүләге итеп именләп 4 пар ырғаҡ менән бәйләнгән ойоҡбаш килтерҙе. Ҙур рәхмәт! Бүләктәр тәғәйен еренә барып етеп, беҙҙең изге теләктәребеҙҙе еткерһен, егеттәргә, ҡыҙҙарға күңел йылыбыҙҙы өләшһен! – тип хәбәр итә Хәйбулла районының Оло Әбеш мәҙәниәт йорто үҙ сәхифәһендә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Оло Әбеш ауылы инәйҙәре яугирҙарға бүләк әҙерләгән,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,821,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/olo-besh-auyly-in-y-re-yaugir-ar-a-b-l-k-erl-g-n-4574473,2026-02-11T17:22:00+00:00
Һеҙ фотола Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының синыф уҡыусыһы  Аяз Шәмсетдиновты күрәһегеҙ.,Аяз – Еҙем йылғаһында,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Каникул,126,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2025-08-06/ayaz-e-em-yyl-a-ynda-4339607,2025-08-06T12:00:00+00:00
"""Мин донъяны һүрәтләйем"" конкурсының 2024 йылдың 2-се квартал еңеүсеһе Айҙар Кинзин, Өфө ҡалаһы, Республика инженер лицей-интернаты уҡыусыһы.",Айҙар - конкурс еңеүсеһе,['Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],2,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",141,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-07/ay-ar-konkurs-e-e-se-e-3958495,2024-10-07T15:13:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Нагаева Розалина: ""Уҡытыусыма гөлләмә"".",Уҡытыусыма гөлләмә,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",130,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-10-15/u-ytyusyma-g-ll-m-3967870,2024-10-15T11:54:00+00:00
"Ул 1950 йылдың 1 ғмнуарында Әбйәлил районы Рәхмәт ауылында тыуған. Белорет педагогия училищеһын, Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай. СССР Фәндәр академияһы Тел ғилеме институтының аспирантураһында уҡый. Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙы  йылдарҙа Башҡортостан халыҡ мәғарифы министры булып та эшләне.  Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтын етәкләне. Иҫтәлекле таҡтаташты асыу сараһында Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министры Илдар Мәүлитбирҙин, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты Салауат Сәғитов, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, яҡташтары, яҡындары, ғалимдар, хеҙмәттәштәре, студенттары ҡатнашты. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Күренекле ғалимә хөрмәтенә - иҫтәлекле таҡтаташ,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],6,Хәтер,1098,https://yanshishma.com/articles/kh-ter/2026-01-15/k-renekle-alim-h-rm-ten-i-t-lekle-ta-tatash-4537987,2026-01-15T12:05:00+00:00
"Бер ваҡыт Коляның ата-әсәһе оҙонлоҡҡа һикергән. Һикергәндәр ҙә һикергәндәр, һикерә торғас, фатир асҡысын юғалтҡандар. – Кем унда? – тип һорай Коля. (исемһеҙ, әммә эпиграфтар менән) Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Атаҡлы «икеле» тоҡсайы яҙмалары,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Povestar,607,https://yanshishma.com/articles/povestar/2018-11-30/ata-ly-ikele-to-sayy-ya-malary-276061,2018-11-30T16:00:00+05:00
"Стәрлебаш районы Ибраҡай ауылынан Мырҙаһитова Бибиямал апай: «Һәр кемдең төпләнеп торған йортонда була ул эйә. Мине гел: «Һыйырың быҙаулай, Бибиямал», - тип уята торғайны. Бер быҙау, бер бәрәс туңдырманым өй эйәһе арҡаһында. Ул мине бер ваҡыт та ҡурҡытманы ярҙам ғына итте» - тип һөйләй. Йылайыр районынан Ғәлиәкбәрова Рауза өй эйәһенең ауыл эргәһендә туңа башлаған кеше булып: «Мине сығып алығыҙ», - тип ҡысҡырыуын ишеткән. А. Вәлиева өй эйәһе тураһында бына нимәләр яҙып ебәргән: «Өй эйәһе беҙгә гел яҡшылыҡ эшләгән. 1932 йылда атайымдың бөтә мөлкәтен тартып алғандар. Өйҙө колхоз фермаһына биргәндәр, ләкин унда бер кем дә тыныс йәшәмәгән: өй эйәһе төндәр буйы өй башында йөрөгән, бүрәнәләрҙе һелкеткән, кешеләргә йоҡо бирмәй, төрлөсә йонсотҡан. Шуға унда бер кем дә йәшәмәгән. Атайым: «Яңы өйгә күсенһәгеҙ, әйҙә өй эйәһе, киттек беҙҙән ҡалма, тип әйтегеҙ», - ти торғайны. Әгәр ҙә яңы һалынған өйгә күсенеүселәр булһа: «Өй эйәһе, бергә-бергә татыу, бер-беребеҙгә ярҙам итеп кенә йәшәйек», - тип әйтергә өйрәтә, ине. Б. Мырҙаһитова апай өй эйәһен яңы өйгә эйәртеп алып китеү өсөн әйберҙәрҙе һалғанда: «Әйҙә китәйек, шунда барып торайыҡ, яңы өйгә күсәйек», - тип һөйләнеп торорға кәрәк ти. Мәләүез, Күгәрсен райондарында яҙып алынған материалдар буйынса, өй эйәһе аҡ оҙон кейем кейгән бабай, күрше ҡатын, үлгән туған-тумаса, ҡара бәрәс булып та күренә кешегә. Миҫалға Мәләүез районы һәргәй ауылы Мәҙинә Ҡунаҡбаеванан яҙып алған материалдан өҙөк килтерергә була. «Бер ҡатын, әсәһе үлгәс, уның кейемдәрен йыумай ташлай. Өй эйәһе шул кейемдәрҙе кейеп, үлгән әсә ҡиәфәтендә күренә ҡатынға. Өй эйәһе шулай бер нисә тапҡыр күренгәс, ҡатын ташланған кейемдәрҙе барып ала, йыуа бәғзеләрен һалып ҡуя, бәғзеләрен ололарға, ғәрип-ғорабаға тарата. Шунан һуң ғына үлгән әсә булып күренгән өй эйәһе күренмәй башлай». Шулай итеп башҡорт мифологияһында өй эйәһе кеше ҡиәфәтендә осраған, хужаларын ҡурсалаған, уларға ярҙам иткән нәҙек оҙон аҡ кейемле кеше образында бирелә. Өй эйәһе, ышаныуҙар буйынса, төндә йөрөй, һауыт-һаба йыуа, он, йөн иләй, бәғзе ваҡыт ҡаты һулап, ынғырашып илап ала. Ул, ғәҙәттә, кешеләр менән татыу йәшәй, уларға ярҙам итә. Ошо уҡ сифаттар башҡа төрки телле халыҡтарға хас. Шул уҡ ваҡытта айырма ла һиҙелерлек. Мәҫәлән, башҡорттарҙың өй эйәһе ярҙамсыл, ҡурсалаусы, кешегә бик яҡын булһа, Себер татарҙарында ул яуыз, ҡот осҡос йәмһеҙ зат икән. Өй эйәһе образы бөтә донъя халыҡтарында осрай һәм боронғо анимизм осорона барып тоташа. Атамаға килгәндә инде өй эйәһе атамаһының ике өлөшө лә төрки сығанаҡлы өй һәм эйә һүҙҙәренән тора. Ф. Ғ. Хисамитдинованың Башҡорт мифологияһы китабынан өҙөк. Әхсән Фәтхетдинов картинаһы.",Өй эйәһе: ысынлап та бармы әллә уйҙырмамы?,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0],5,Йәмғиәт,2626,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-09-15/y-ey-e-ysynlap-ta-barmy-ll-uy-yrmamy-3929647,2024-09-15T08:06:00+00:00
"Уның буйы – 130 см, диаметры – 60 см, ауырлығы 130 кг! Ваҡыт капсулаһының гайкаларын  бороусылар: Ранус Насретдинов, ул 50 йыл элек капсула һалыуҙа ла ҡатнашҡан; Валерия Ноғоманова, 149-сы мәктәптең беренсе класс уҡыусыһы; Захар Мөфтәхов, 58-се лицейҙы отличноға тамамлаған; Вадим Харисов, халыҡ-ара химия олимпиадалары еңеүсеһе; Азалия Әминева, бокс буйынса Олимпиада-2014 һәм башҡа ярыштар чемпионкаһы (Алжирҙан әллә ҡыҙ, әллә егет булған спортсы  Иман Хелифты алышҡа саҡырып оран ташлаған боксершабыҙ); Елена Булушева, РФ Президенты стипендиаты; Александр Абрамов менән Агата Папушина, бөгөн өйләнешеүсе йәштәр; Ратмир Мәүлиев, ҡала мэры; Дмитрий Поляков, ӨМПБ-ның өйрәнсек станоксыһы. Киләсәк быуындарға яҙылған хаттың йөкмәткеһе сер. Уны 50 йылдан ғына беләсәкбеҙ. Тантанала БР Башлығы Радий Хәбиров, ҡунаҡтарҙан Абхазия президенты Аслан Бжания, бик күп рәсми кешеләр ҡатнашты. Сығанаҡ: Башинформ.",Киләсәк быуындарға хат һалдыҡ,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,902,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-31/kil-s-k-byuyndar-a-hat-aldy-3906462,2024-08-31T14:17:00+00:00
"Әсәйем Алтынбикә Ырыҫбаева (Солтангәрәева) менән атайым Фәрих Ырыҫбаев 1960 йылда Башҡортостандан барыусы коллектив менән Мәскәүгә Кремлдең съездар һарайына барырға тейеш булалар. Баймаҡҡа килеп, Башҡортостан делегацияһына, концерт коллективына, һайлап алалар уларҙы. Атайым бара. Кремлдә концерт ҡуйғанда атайым оҙон көйҙәр башҡара. Өс тапҡыр саҡырып сығаралар. Дүртенсе тапҡыр саҡырған саҡта, ҡурайсының хәле бөтә. Атайым ҡурайсыһыҙ, микрофонһыҙ йырлай. Ә Мөғлифә бейеүе менән барырға тейеш булған әсәйем бара алмай. Өфөнән Баймаҡҡа килеп, Кремлдә сығыш яһау өсөн концерт бригадаһына әсәйем менән атайымды һайлап алғас, бөтөн туғандар ярҙам итеп әҙерләнәләр. Әсәйем иҫ китмәле матур бейегән. Үҙешмәкәр бейеү ансамбле ойоштороп, үҙе етәксе булған. Китапханала эшләгән. Мәскәүгә китергә бер аҙна ҡалғас, Өфөнән Дәүләт именлеге комитетынан килеп, Мәскәүгә бара торған һәүәҫкәр таланттарҙы саҡырып, һораша-белешә башлай. Әсәйемдең ҡарынында мин булғанмын. Ай ҙа тулмаған була, әммә әсәйем дөрөҫөн әйтә һәм уны алмаштырырға ҡушалар. Биш көн ваҡыт эсендә кемде әҙерләргә? Кем тап үҙе булып бейей алыр? Шул саҡ ҡартатайым, әсәйемдең атаһы, бик шәп кәңәш бирә. Әҙер бейеүселәр араһынан һайлама, ат өйрәткәндә лә тайҙы өйрәтеүе еңел. Һәләте булған, әммә бөтөнләй бейей белмәгән ҡыҙҙы тап, – ти. Шул саҡ әсәйем ҡыйыуһыҙыраҡ ҡына бер ҡыҙҙы иҫенә төшөрә. Ул мәктәптә пионер вожатый булып эшләгән Рәшиҙә. Репетиция барған залға килә лә тәҙрә эргәһенә генә баҫып, бейеүселәрҙе күҙәтә. Кәүҙәһе килешле. Тал сыбыҡтай нескә. Күҙҙәрендә дәрт, бейергә теләге бик ҙур, ахыры. Биш көн ҡалған. Биш көндә өйрәтеп булырмы? Алтынбикә бит үҙе Мөғлифә өсөн күпме көс түкте. Халыҡ араһында киң таралған бейеү булһа ла күпме камиллаштырҙы. Бейеүҙе ысын бейеү итерлек ҡул, бармаҡ хәрәкәттәрен, тыпырлауҙы нисә көндәр буйы ҡабатланы. Бармаҡтарын уҫаҡ япрағы кеүек елберләтеп, аяҡтарын иҙән һындырырҙай, тыпырлаҡ менән көй сығарып, шул ыңғайға кәүҙәне еңел генә хәрәкәтләндереп, һөйкөмлө генә йылмайып, тотош Урал тәбиғәте матурлығына һоҡланып ҡыуанып, эске булмышында тыуған төйәк, ошо бейеүе ижад итеүсе халыҡтың күңел күркәмлегенә һоҡландырып, Кремлдең Съездар һарайын хайран ҡалдырып сығырға тейеш бит! Үҙе шулай хыяллана ине, көҙгөгә ҡарап Мөғлифәне ҡабат-ҡабат бейегәндә. Тәҙрә янына баҫып, башҡаларға өйрәткән хәрәкәттәрҙе эстән генә өйрәнеп торған Рәшиҙәне саҡырҙы Алтынбикә һәм яңылышманы. Бейеүсе ҡыҙ Алтынбикәнең иң ҙур хыялын – башҡорт бейеүен донъя һоҡланырлыҡ кимәлгә күтәреү тигән маҡсатын тормошҡа ашырҙы. Рәшиҙәнең еңеүе – башҡорт бейеүенең тантанаһы ине. Был бейеүҙе Алтынбикә ҡуйҙы! Рәшиҙә Туйсина Мәскәүҙән оло еңеү менән ҡайтҡас, иң ныҡ ҡыуанғаны Алтынбикә – Даяндың әсәһе булғандыр! Ошо бейеү менән Рәшиҙә Туйсина дан ҡаҙана, Фәйзи Ғәскәров ансамбленә барып инә. Ошо бейеү уны артабан бөгөнгө Рәшиҙә Туйсина кимәленә күтәреүҙә төп урын алып тора. Аҙаҡ бейеүҙең исеме Заһиҙә тип алмаштырыла, әммә есеме тап Алтынбикә хыялланғанса ҡала. Әсәһе һалған бейеү. Хәрәкәт – бейеүҙең теле, ул ниҙер аңлатырға, һөйләргә тейеш, тип өйрәткән күнекмәләр. Тырышып-тырышып өйрәткән тыпырлаҡ. Биш көн эсендә мәңгелек данға нигеҙ һалына. Ошо биш көн иҫеңдәме, Рәшиҙә апай? Ҡысҡырып әйтмәһәң дә эстән генә рәхмәт әйт әле Мөғлифә өсөн. Әсәйемдең рухы шатланыр. Ул бит ике бала менән тол ҡалды, беҙҙе тәрбиәләне. Сәнғәткә үҙен арнай алманы. Әммә халҡының күңел матурлығын берҙән-бер, берәгәйле бейеүендәкүрһәтә алды остаз, халыҡ күңеленең бар матурлығын, баҫалҡы холҡон. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Уның ижады, ысынлап та, донъя кимәленә сыҡты, ә исеме телгә алынмай, онотолдо.","['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 1 0],8,Тарих,3601,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2026-01-05/uny-izhady-ysynlap-ta-don-ya-kim-len-sy-ty-iseme-telg-alynmay-onotoldo-4529328,2026-01-05T17:44:00+00:00
"Мәскәүҙә, Санкт-Петербургта, Ростов һәм Төмән өлкәләрендә, Төньяҡ Осетия — Аланияла пилот проекты башлана. Әгәр был тәжрибә һөҙөмтәле булһа, артабан уны тотош илгә таратыу планлаштырыла. Былтырғы уҡыу йылында республикала 51,3 меңдән ашыу уҡыусы дәүләт йомғаҡлау аттестацияһын тапшырҙы. Сығанаҡ Башинформ",Дәүләт Думаһы 9-сы кластар өсөн имтихандарға үҙгәрештәр индерергә уйлай,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,304,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-27/d-l-t-duma-y-9-sy-klastar-s-n-imtihandar-a-g-resht-r-indererg-uylay-4097876,2025-01-27T11:22:00+00:00
"Рөстәм Миңнеханов мобилизациягә эләккән кешеләр белән, архив фотосыфикерләрҮз республикалары халкын Яңа, 2025 елның итүе белән котлаганда, Татарстан һәм Башкортстан итәкчеләре, беренче чиратта, республикаларның Русия Украинага каршы башлаган сугышына ярдәмнәре белән мактанды. Күрше ил ирен басып алу сугышында катнашучыларны алар каһарманнар дип атады. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановсугышта меңләгән татарстанлының катнашуын һәм аларның ""Русия киләчәге өчен көрәшүен""әйтте. — Тырышып эшләдек, фронттагы сугышчыларга ярдәм күрсәттек, хәрбиләребезнең гаиләләре турында кайгыртып тордык, — диде ул. Башкортстан башлыгы Радий Хәбировта гаскәриләр белән горурлануын әйтепузды. — Республика бөтен ил белән бергә махсус хәрби операция(Русия рәсмиләре сугышны шулай атый – Азатлык)бурычларын хәл итүдә катнашты. Без барыбыз да уртак иңүебезне иңгә-иң куеп якынайтабыз, — дип сөйләде Хәбиров. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстан итәкчеләре Яңа ел мөрәәгатьләрендә Украинадагы сугышка ярдәмнәре белән мактанды,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,990,https://www.azatliq.org/a/33260009.html,2025-01-01T09:16:33+00:00
"Мөфти Татарстан мөселманнары диния нәзарәтенең апрель аенда узачак корылтаенда сайланыр дип көтелә (архив фотосы)Татарстан мөфтие һәм баш казый вазифаларына намзәтләрдән гаризалар кабул итү бер ай дәвамында, 13 гыйнвардан 13 февральгә кадәр дәвам итте. Дүшәмбе, гаризалар кабул ителүнең соңгы көнендә Азатлык мөфтилеккә кемнәр дәгъва кылуын белергә теләп Татарстан мөфтиятенә дә шалтыратты. Матбугат хезмәте итәкчесе Рөстәм Батров барлык мәгълүмат мөфтиятнең сайлау штабы итәкчесе Рафис Шаһвәлиевта булуын әйтте. Ләкин Шаһвәлиев намзәтләр турында да, мөфти сайлауның ничек узачагын да, ачык яки яшерен тавыш бирү белән, бары тик пленумда иткереләчәген белдерде. ""Берничә көннән, 16 февральдә пленумда барысын да әйтәчәкбез"", диде ул. Шунысы кызык, быелгы сайлауда мөфти һәм баш казыйны Татарстан мөселманнары Диния нәзарәтенә кергән мөхтәсибәтләр тәкъдим итә. Татарстан мөфтиятенең рәсми сәхифәсендә хәзерге мөфти Камил хәзрәт Сәмигуллинны Казанның Совет районы мөхтәсибәте, шулай ук Югары Ослан, Яшел Үзән, Бөгелмә, Кукмара һәм Саба, Балтач, Әтнә, Арча һәм Теләче имамнары мөхтәсибәтләре тәкъдим итте дип язылган. Димәк, мөфти һәм баш казый булырга теләүчеләр булса да, аларны мөхтәсибәтләр тәкъдим итмәсә, алар дәгъва кыла алмый булып чыга. Казанның ""Солтан"" мәчете имам-хатыйбы Камил хәзрәт Бикчәнтәев элегрәк омга вәгазе вакытында Татарстанның баш казые вазифасына дәгъва кылачагынәйткән иде. Бу адымга баруын ул тупланган белемен халыкка нәтиәлерәк иткерү теләге белән аңлатты. Дүшәмбе көнне Азатлык Бикчәнтәевтан гариза тапшыру-тапшырмавы белән кызыксынды. Камил Бикчәнтәев""Гаризаларны тапшырдык. Мине Казанның Вахитов һәм Идел буе мөхтәсибәте тәкъдим итте. Менә хәзер шуннан гариза тапшырып кайттым гына әле, диде ул. Бикчәнтәев корылтайда мөфти һәм баш казыйны сайлау яшерен булырга тиеш дип саный. Ачык рәвештә сайлау хәзер беркайда да юк инде, диде Бикчәнтәев. Камил Бикчәнтәев 90 нчы елларда казый вазифасын башкарган иде. 2011 елда ул Татарстан мөфтие сайлавында да катнашты, әмма итәрлек тавыш ыя алмады, аның көндәше Илдус Фәиз иңеп чыкты. Татарстан баш казые булып 2006 елдан бирле әлил Фазлыев эшләп килә. Күпләр киләсе сайлауда да ул сайланыр дип фаразлый. Татарстан мөселманнары диния нәзарәте корылтае апрель аенда узарга тиеш. Анда мөфти, аның беренче урынбасары һәм баш казый сайланачак.",Мөфтилеккә гаризалар кабул итү тәмам. Намзәтләр пленумда игълан ителәчәк,['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Дин,2308,https://www.azatliq.org/a/28307326.html,2017-02-13T21:01:28+00:00
"«Халҡыбыҙҙың, республикабыҙҙың киләсәге йәш быуындың ниндәй булыуы менән бәйле. Мин үҙем йәштәр сәйәсәтендә ҡатнаштым, һәм ул ваҡытта беҙ бындай саралар тураһында хыяллана ғына инек», – тип мөрәжәғәт итте форумда ҡатнашыусыларға республика Башлығы Хакимиәте Етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса беренсе урынбаҫары Азат Бадранов. Ул һәләтле йәштәр менән бергә Йылайыр районының «Дуҫлыҡ» лагерындағы йәштәр аллеяһына ағас үҫентеләре ултыртыуҙа ҡатнашты. «Йолаларҙы һаҡлап» девизына нигеҙләнгән форумдың төп принциптарының береһе – башҡорт мәҙәниәтен һаҡлау һәм популярлаштырыу. Был маҡсатта ойошторолған этномайҙансыҡтарҙа йәштәр кейеҙ баҫыу оҫталығына өйрәнде, үҙҙәрен уҡтан атыуҙа һынап ҡараны, халыҡ бейеүе элементтары менән танышты, заманса түшелдеректәр эшләү серҙәренә төшөндө. Ә түңәрәктә ойошторолған халыҡ уйындары барыһының да күңеленә хуш килде. «Аҫылташ» форумы Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамында Йәштәр яҡташтары ассоциацияһы менән берлектә республиканың Йәштәр сәйәсәте буйынса дәүләт комитеты тарафынан «Берҙәмлек» проекты сиктәрендә тормошҡа ашырыла. Форумдың тағы бер сағыу ваҡиғаһы «Росмолодежь» Бөтә Рәсәй йәштәр проекттары конкурсын йомғаҡлау булды. Гранттар конкурсының 3,5 миллион һумлыҡ фондын 9 еңеүсе бүлеште. Сараны ябыу тантанаһында иң әүҙемдәргә республика Башлығының «Башҡортостан Республикаһының ирекмәне» почет билдәһе һәм рәхмәт хаттары тапшырылды. асылташ 2024 аҫылташ аҫылташ 2024 ФСГОРБ Росмолодёжь Гранты Баш Молодёжь",Йылайыр районында «Аҫылташ – 2024» йәштәр мәғариф форумы үҙ эшен тамамланы,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],6,Яңылыҡтар,1472,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-01/yylayyr-rayonynda-a-yltash-2024-y-sht-r-m-arif-forumy-eshen-tamamlany-3870418,2024-08-01T19:10:00+00:00
"Омски өлкәсендә яшәүчеләр дамбаны ныгытафикерләрОмски өлкәсендә Ишем елгасы күтәрелү сәбәпле Ишем районындагы Әшеван авылында яшәүчеләрне эвакуацияләгәннәр. Бу хакта төбәк башлыгы Виталий Хоценкохәбәр итте. Авылда күпләп татарлар яши. Хоценко сүзләренчә, авылда 224 кеше яшәгән, шуларның 150 сен башка урынга күчергәннәр. 25 йортны һәм 40 утарны су баскан. Хоценко авыл кешеләренең бөтенесенә дә авылдан китәргә куша. Апрель башыннан бирле Русиянең берничә төбәгендә су басулар күзәтелде. Аеруча Оренбур өлкәсендә яшәүчеләрнык зыян күрде. Монда 16,5 меңнән артык кешене эвакуацияләделәр, шуларның биш меңләбе балалар иде. Ташуга федераль дәрәәдәге гадәттән тыш хәл статусы бирелде. Соңгы белешмәләргә күрә, инфраструктурага 40 млрд сумнан артыкзыян килгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Омски өлкәсендә су басу аркасында татар авылын эвакуацияләгәннәр,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,854,https://www.azatliq.org/a/32938250.html,2024-05-08T13:03:46+00:00
"На ежегодном форуме собрались эксперты, профессионалы и активисты, чтобы обсудить важнейшие вопросы в сфере реабилитации людей с ограниченными возможностями здоровья. На форуме рассмотрено проведение более 30 дискуссионных площадок, круглых столов и мастер-классов. Один из круглых  столов, посвященных  ментальному здоровью детей, прошел  под названием «Охрана здоровья несовершеннолетних в части оказания им квалифицированной психологической и психиатрической помощи». Модератором выступила уполномоченный по правам ребенка в РБ О. Ю. Панчихина. Среди выступающих были: заместитель главного врача по лечебной работе РКПБ, главный внештатный детский психиатр Минздрава РБ И. Ю. Ахмерова; старший научный сотрудник НОО ФГБУ «Национальный медицинский исследовательский центр психиатрии и неврологии им. В. М. Бехтерева» И. В. Добряков; главный врач ГБУЗ «Республиканский клинический психотерапевтический центр» Н. Р. Тулбаева; Уполномоченный по правам ребенка в Кировской области В. В. Шабардин; заведующий отделом психологического сопровождения и профилактики с телефоном доверия, главный внештатный специалист по медицинской психологии Министерства здравоохранения Московской области И. Р. Хох; директор ГБУ РБ Республиканский центр психолого-педагогической, медицинской и социальной помощи Л. З. Гайсина; директор ГБУ «Республиканский молодежный социально-психологический и информационно-методический центр» Г. А. Ануфриева; заместитель директора ГКУ Республиканский ресурсный центр «Семья» А. В. Сальманова. Спикеры подчеркнули, что все проблемы, которые сейчас существуют в детской психиатрии, отражают состояние общества в целом. Главный внештатный детский психиатр Минздрава РБ И. Ю. Ахмерова в своем выступлении отметила, что идет отчуждение детей от мира. Взрослые уделяют внимание одежде и питанию ребенка, игнорируя истинные человеческие чувства. Ребенок остается один на один со своими проблемами. Когда не хватает живых эмоций, ребенок уходит в виртуальные миры и становится киберзависимым. Также она обозначила  тот факт, что проблема буллинга от психического превращается в медицинскую. И. Ю. Ахмерова отметила целесообразность открытия Центра ментального здоровья в Уфе. Это особенно актуально в период нехватки специалистов, подчеркнула она. Во избежание серьезных психических отклонений у детей,  необходимо вовремя принимать профилактические меры. Эта тема проходила красной нитью в выступлении старшего научного сотрудника НОО ФГБУ «Национальный медицинский исследовательский центр психиатрии и неврологии им. В. М. Бехтерева» И. В. Добрякова. Он уделил также внимание проблеме ""разлома поколений"", который влечет за собой определенные психологические проблемы: современные дети поздно взрослеют, многие становятся ""домоседами"". ""Лавина"" информации, ее доступность порождают чувство тревоги. Меняются человеческие коммуникации, смс-сообщения не передают настоящих чувств. Выступающий рассказал о выездных лекциях  специалистов по школам, где присутствуют дети, учителя и родители. Рекомендации специалистов более широкого профиля являются отличной профилактикой и оказывают помощь в  работе педагога -психолога, отметил он. Работа круглого стола была плодотворной. Активные отклики, актуальные вопросы и живая дискуссия – круглый стол показал важность темы, большое количество идей и возможность совместного разрешения самых разных ситуаций. Всероссийский форум-выставка «Ломая барьеры» продолжает свою работу.  На дискуссионных площадках, форсайт-сессии, круглых столах будут обсуждены вопросы, связанные с  повышением качества жизни людей с ограниченными возможностями.",Проблемы детской психиатрии отражают состояние общества,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],4,Файҙалы эштәр,3590,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-10-25/problemy-detskoy-psihiatrii-otrazhayut-sostoyanie-obschestva-3984544,2024-10-25T16:13:00+00:00
"Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов (у) һәм Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин хада. Һәр чорның, һәр зур түрәнең үз гадәте. Гадәттә аның кулы астындагылар ихластан, йә булмаса ярарга тырышып аның гадәтен кабатлый, аңа охшарга тырыша. Татарстанның элекке президенты Миңтимер Шәймиев заманнарында республикада нәселле атларга мөкиббәннәр, чабышларны үз итүчеләр артты. Элекке президентка охшарга тырышып ел саен Карлы Варыга сихәтләнергә йөрүче түрә-кара да хәйран булды. Машинада узышырга, сәфәрләр, социаль челтәрләрдә аралашуны яраткан Татарстанның хәзерге президенты Рөстәм Миңнехановның соңгы гамәле – улха кылды. Аның бу сәфәре башка түрәләргә үрнәк булырмы? Миңнеханов артыннан Мәккәгә баручылар артырмы? Галим Дамир Исхаков фикеренчә, президент хаыннан соң Татарстаннан анда баручы түрәләр артачак, инде күпчелеге олыгаеп бара торган элитага бу бер этәргеч булачак. Дамир Исхаков""Татар элитасы арасында хага баручылар шактый, йөриләр. Дөрес, бөтен кеше дә бармады. Шәймиевнең барып кайтуы турында ишеткәнебез юк әлегә. Барып кайтса да ярар иде. Хага бару, минемчә, һәр кешенең дә эчке халәтеннән тора. Бәлки, Миңнехановның күңелендә үзен башкачарак тотарга кирәк дигән халәт тә бардыр. Аның даими рәвештә мәчетләргә килүе, дини бәйрәмнәрдә катнашуы – ул бу яктан Шәймиевтән аерыла. Шәймиев атеистик тәрбия алып, бәлки, бөтенләй аннан аерыла алмагандыр. Миңнехановның тәрбиясе башкачарак булырга мөмкин. Миңнехановның ха сәфәренең сәяси ягын да күздән ычкындырмыйм. Русиягә чикләүләр кертелгәч, финанас мөмкинлекләре бик кысылды. Татарстанда да хәлләр шулай ук әйбәт түгел. Бу Миңнехановка үзен чын мөселман итеп күрсәтеп, мөселман илләре белән эшләп, алардан финанс ресурслары алу өчен дә кирәктер. Бу ягын да инкяр итеп булмый. Шулай да хага баруны тулысынча сәяси адым дип күрсәтмәс идем, монда табигый, эчтән килгән мөселманлыгы да бардыр дип уйлыйм. Үз-үзен ничек тотуына караганда һәрхәлдә моңа өмет бар. Татарстандагы итәкчеләр шулай ук картая. Алар үзләренең сәяси тормышларын яшьрәк вакытта башлаган иде. Картая барган саен мәңгелек турында да уйланалар, шуңа күрә аның табигый ягы да бар. Миңнеханов кушкан өчен генә түгел, ә картайганнан соң мәңгелек, үлем турында уйланулардан да хага теләк туарга мөмкин. Башлыкларның һәм күп кенә элита вәкилләренең яшьлеге үтеп бара. Мин хага бару Миңнеханов кушмаса да, үзеннән-үзе керер дип уйлыйм. Минемчә, хага барып кайту һәм аннан соң уйланулар безнең элитаның башын бераз башка юнәлешкә борырга мөмкин. Бөтенесен дә түгел, бер өлешен. Болар һичшиксез уңай якка да тәэсир ясарга мөмкин, бу формаль гамәл түгел. Әгәр кеше чынлап уйланса, үзенә күрә бер чикне үтү булып тора. Мин, мисал өчен, үзем хага бармадым һәм хага барырга да әзер түгелмен. Кеше әгәр дә мода өчен генә түгел, ә бераз уйлап хага бара икән, ул ниндидер бер чикне үтә һәм шуннан соң үзен яңачарак күзаллый башлый дип уйлыйм мин"", ди Исхаков. Фәрит МифтаховТатарстан Дәүләт шурасының элекке депутаты, эшмәкәр Фәрит Мифтахов 2006 елда ха кыла, аннан соң ике мәртәбә гомрә хада була. Ул президентның бу гамәленә Татарстан халкының шатланганлыгын һәм түрә-кара арасында аны кабатлаучылар артачагын белдерә. ""Русия күләмендә алсак, Татарстанда һәм шулай ук башка төбәкләрдәге беренче кешеләр, әйтик, Ельцин вакытында үзенә күрә бер мода булды. Путин спорт белән шөгыльләнгәнгә халык спортка тартыла башлады. Хәзер Рөстәм Миңнехановның хада булуы зур үрнәк дип уйлыйм. Аның бу гамәле дәүләт эшендәге башка кешеләргә дә яхшы этәргеч булыр. Кемдер оялгандыр, әле кемдер барырга өлгермәгән булгандыр. Президент баргач мөселманнарга үзләренең бурычларын үтәргә мөмкинлекләр арта. Эш бит акчада гына, күңелнең өлгерүендә генә түгел, әле аның сәяси ягы да бар. Ха сәфәре киләчәктә элита арасына кереп китсә, ул бик яхшы эш булыр иде"", ди Мифтахов. Мифтахов фикеренчә, түрә-кара күбрәк хага йөри башласа халыкның социаль хәле яхшыруга да этәргеч бирер иде. ""Мөселманмы, әллә башка дин кешесеме, ул хәләл белән хәрәмне аерырга тиеш. Хәрәмнән ераграк торып, хәләл һәм кирәкле эшләр белән генә яшәү файдага булачак. Кешенең кергән кереме дә хәләл булса, бәрәкте булыр, аның киләчәге булыр. Иң мөһиме, менә шушы мәгънәне аңлау кирәк. Хәләл-хәрәм төшенчәсе әлегә кирәкмәгән эшләрне кылмау, дуңгыз ите һәм аракы мәсьәләсендә генә карала, ә икътисади эштә дә, шул ук финанс яктан да рөхсәт ителгән генә эшләр белән шөгыльләнсәләр, ул һичшиксез үзенә дә, гаиләсенә дә, халкына да, икътисади яктан Татарстанга да хәерле эшләргә генә бер зур адым була"", ди Мифтахов.","""Миңнеханов сәфәреннән соң ха кылучы түрәләр артырга мөмкин""","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 0],8,Дин,4472,https://www.azatliq.org/a/26619138.html,2014-10-04T04:26:31+00:00
"Был бик эффектив һәм яҡшы ярҙам иткән ысул. 200 г ваҡланған тамырҙы 2 литр һыуҙа 20-30 минут ҡайнатығыҙ. Ике япманы ошо һыуға манып алып, ауырыуҙы 1,5-2 сәғәткә уларға төрөп һалырға кәрәк. Процедура ваҡытында йүкә сәскәһе, дегәнәк тамырына 2 сәй ҡалағы бал өҫтәп ҡайнар сәй эшләп эсергә. Был ысул организмды токсиндарҙан, тоҙҙарҙан таҙартырға, ҡысынғанда, химиотерапия, артрит, экзема, аллергия, Бехтерев ауырыуы, ревматизм ваҡытында ярҙам итә. Аҙнаһына 2-3 тапҡыр төрөнөргә кәрәк. Курс 10-15 процедура һәм унан күберәк.",Дегәнәк һыуына ураныу,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы кәңәштәр,520,https://shonkar.com/news/fay-aly-k-sht-r/2025-07-08/deg-n-k-yuyna-uranyu-4307512,2025-07-08T22:51:00+00:00
"Во время послания к Федеральному Собранию В. В Путин объявил об усовершенствовании системы Единого госэкзамена. Выпускникам школ разрешат пересдать ЕГЭ по одному из предметов на выбор. Такая возможность у учащихся будет в том же году, до конца приемной компании в вузах, чтобы они успели подать документы уже с учетом пересдачи.",Выпускникам российских школ разрешат пересдавать ЕГЭ по одному предмету на выбор,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,328,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-02/vypusknikam-rossiyskih-shkol-razreshat-peresdavat-ege-po-odnomu-predmetu-na-vybor-3666826,2024-03-02T22:34:05+00:00
"Уҙған йылдың 1 октябрендә кис, «Лада Приоры» руле артында 20 йәшлек водитель, Туймазы ҡалаһының Комаров урамындағы көйләнмәгән йәйәүлеләр үткәүеле аша сығып барған әсә менән ҡыҙҙы тапай. 40 йәшлек ҡатын алынған йәрәхәттәрҙән урында вафат була, ә ҡыҙ ауыр йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатыла. Водителде ҡулға алалар. БР судтарының берләшкән матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, егет 1 йыл да 6 айға шартлы рәүештә иркенән  һәм 2 йыл транспорттың бөтә төрҙәре менән идара итеү хоҡуғынан мәхрүм ителә. ""Хөкөмдө йомшартыусы шарттар булып суд барышында ғәйепләнеүсе  тулыһынса үҙ ғәйебен таныуҙы, ҡылған ғәмәленә ихлас күңелдән тәүбә итеүҙе, әхлаҡи зыянды үҙ ирке менән ҡаплауҙы, зыян күреүсенең вәкиле яғынан дәғүәләрҙең булмауын, зыян күреүсенең вәкиленән ғәфү үтенеүҙе һәм башҡаларҙы иҫәпкә алды», — тип асыҡлыҡ индерҙеләр инстанцияла.",Әсә үҙ ғүмерен аямай балаһын ҡотҡарған,['Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,835,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/s-meren-ayamay-bala-yn-ot-ar-an-4582061,2026-02-17T16:25:00+00:00
"5Казанда ""Булат-батыр"" фильмын күрсәттеләр""Булат-батыр"" – татар тарихына нигезләнгән беренче нәфис фильмбуларак билгеле. Премьерасы 1928 елның 22 февралендә Казанның ""Электра"" кинотеатрында узган. Тарихи киноны карарга ""Угол""га якынча 70-80 кеше ыелган иде. Башлану алдыннан Үзәк дәүләт аудиовизуаль документлар архивы директоры Сергей Горохов тасма турында кыскача сөйләде. Аның сүзләренчә, фильм Татарстан акчаларына цифралаштырылган, моның өчен ""ифрат күп акчалар"" бүленгән. ""Бу шактый катлаулы эш, күп хезмәт таләп итә. Фильмнар күп зыян күргән. ""Булат-батыр""га кыйбатлы һолланд машинасында ентекләп реставрация ясалды. Кинотасмалар чери башлаган иде"", дип сөйләде Горохов. ""Булат-батыр"" фильмы афишасыФильмда 1770 нче елларда Русиядә Пугачев күтәрелеше чорындагы вакыйгалар сурәтләнә. Кенәз Потемкин кулына эләгеп тәрбия алган һәм туган ягына фетнә бастырырга кайткан татар егете (Әсфән) баш күтәрүчеләрнең итәкчесе үзенең атасы (Булат) икәнен белгәч аны азат итә, ахырда икесе дә фетнәчеләр ягына чыга. Фильмда Пугачев күтәрелеше булган тарихи ирләр күрсәтелә. Мәсәлән, Мамадыш тирәләре, Казанның аерым бистәләре. Күп сәхнәләр Казан кирмәне эчендә һәм янында төшерелгән. Совкино һәм Таткино киностудияләренең беренче уртак эше буларак фильм Советлар берлегендә һәм чит илдә шактый зур танылу алган. Фильмның тагын бер үзенчәлеге – аның тавышсыз булуы. Кино тапер (анлы музыка) ярдәмендә күрсәтелде. Аңа да карамастан ""Булат-батыр"" 2016 елда да бер сулышта карала. ""Угол"" иат лабораториясенә материалны Татарстанның аудиовизуаль документлар архивы биргән. Горохов билгеләгәнчә, архивтагы фильмнарны ""Угол""да күрсәтү киләчәктә дә күздә тотыла.","Казанда ""Булат-батыр"" фильмы күрсәтелде",['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Татарстан,1647,https://www.azatliq.org/a/27553426.html,2016-02-15T14:22:31+00:00
"Бәйғәмбәр (с. ғ. с. ) тыйған. Һәр төрлө сәйер күренештәр хаҡында мин дә үҙ фекеремде белдермәк булдым. Минеңсә, ана шуның һымаҡ хәлдәрҙең сәбәбен уй-хистәргә, фараздарға артыҡ бирелмәй, дөрөҫ кенә итеп аңларға тырышырға кәрәк. Башта уға динебеҙ күҙлегенән сығып ҡарайыҡ. Үлгән кешеләрҙең йәндәре осоп йөрөй, хатта өҫтән беҙҙе күреп торалар, тигән һымаҡ хәбәрҙәрҙе минең дә ишеткеләгәнем бар ул. Әммә былар барыһы ла - уйҙырма, йәғни, буш һүҙ. Үлгәндәрҙең йәне бер ҡасан да был донъяға килеп, өҫтәүенә, башҡаларға күренеп йөрөмәй. Ошо һүҙҙәремде мәҙрәсәлә уҡып белем алған һәммә хәҙрәт раҫлар. Был донъянан киткәндәрҙең барыһының да йәне бәрзәхтә (ҡәбер менән Ҡиәмәт көнө аралығында) була. Ябай тел менән әйткәндә, үлгән кешенең йәненең ""үҙ ҡайғыһы"". Тере кешеләргә ул зыян да, файҙа ла эшләй алмай. Шундай-бындай хөрәфәттәргә ышаныу динебеҙҙә лә тыйыла (""хөрәфәт"" ғ. - небылица). Ә ендәрҙең башҡаларҙың күҙенә ниндәйҙер ҡиәфәткә инеп (хатта әлеге үлгән кешенең төҫөн алып) күренеү ихтималлығы юҡ түгел. Ен, шайтандар - хөрәфәткә һаналмай, уларҙың Ер йөҙөндә барлығы хаҡында Ҡөрьән аяттары, Бәйғәмбәр (с. ғ. с. ) хәҙистәре бихисап. Бик һирәк кенә булһа ла әҙәм балаһының күҙенә лә күренеүсән улар. Һәр саҡ инсандарҙы юлдан яҙҙырырға әҙер йөрөүсе шайтандар хатта үәсүәсә ҡылып (урыҫса - нашептывать), ниндәйҙер мәғлүмәтте кешенең аңына һеңдереүгә лә һәләтле. Ошо хаҡта ла Бәйғәмбәребеҙҙең (с. ғ. с. ) хәҙистәре бар. Әлеге мәҡәләлә һөйләнгән ""төп героиня"" - һыу инәһе лә тап ана шул шайтан ғәләмәте булһа кәрәк. Күп эскәндәр һыуға бата… Икенсенән, үҙ-үҙебеҙгә тағы шундай һорау бирәйек әле: ни өсөн әлеге һыуһылыу башлыса ""иҫерек кешеләрҙе батыра""? Мин табип булараҡ аңлатайым быны. Тәндәге ҡан тамырҙары алкоголь тәьҫиренән киңәйеүсән була, ә һалҡын һыу, киреһенсә, тамыр стенкаларын тартылдырып, тарайыуға килтерә. Бына шул мәл эскән килеш һыуға төшкән кешенең ҡан әйләнеше системаһы эшмәкәрлегендә ""дисгармония"" барлыҡҡа килә, йәғни, капиллярҙар тәртипһеҙ рәүештә тарая һәм киңәйә башлай. Тән буйлатып ҡанды йөрөтөүсе ""насос"" вазифаһын башҡарған йөрәкте лә тап ана шул ҡан тамырҙарының иң баш бер өлөшө тип ҡарау кәрәк. Киңәйтеүсе һәм тарайтыусы булған ҡапма-ҡаршы ике факторҙың бер юлы тәьҫир итеүе йөрәк мускулатураһы епсәләренең дә тартылыу ритмын боҙа. Шул сәбәпле, ғүмер буйы ялһыҙ эшләп торған был ағзаның кинәт кенә… ""мәңгелек ялға"" китеүе ихтимал. Һыуға иҫерек килеш төшкән кешенең әлеге Мәлекәс йылғаһында түгел, Димдә, Һаҡмарҙа, Ағиҙелдә, хатта Ҡара диңгеҙҙә лә батыуы ғәжәп түгел. Эскән кешеләрҙең һыуҙа ошондай фажиғәләргә юлығыу осрағының йыш булыуын медицина ғалимдары бына шулай аңлата. Элегерәк мин йәшәгән ҡала ситендәге быуала илле йәштәр тирәһендәге бер ир батып үлде. Хатта уны ""батып үлгән"" тип әйтеү ҙә килешмәҫ, сөнки ул тәрәнгә лә түгел, тик күкрәгенә ҡәҙәр кенә һыуға төшөп өлгөргән. Шунан, әлеге әйткәндәй, йөрәге туҡтап, һап һай һыуға йығылған…. Ә статистикаға күҙ һалһаҡ, Рәсәйҙә һыуға батып һәләк булған һәр өс кешенең береһе - иҫерек була икән! Эскән килеш һыу буйына барырға яратҡандар өсөн был бик етди иҫкәртеү. Бынан тыш, артыҡ күп эсергә яратҡан, айырыуса, хроник алкоголизм менән сирлеләрҙең күҙенә һәр төрлө галлюцинациялар (имәнес йән эйәләре, шулай уҡ, һылыу ҡыҙҙар ҙа) күренеүе ихтимал. Өсөнсөнән, кешеләр араһында ниндәйҙер бер хәбәр китһә, бер-береһенә матурлап, бер аҙ ""етешмәгән"" урындарын өҫтәй биреп һөйләй торғас, ул бик ҡыҙыҡлы хикәйәткә лә әйләнә. Әлеге авторға ла теге ағайҙың шундай яҡшы, оҫта итеп итеп һөйләгәне тойола. Мин элек оҙайлы хәрби хеҙмәттә саҡта беҙҙең гарнизон бассейнында ете-һигеҙ йәштәрҙәге бер ҡыҙ бала батып үлгәйне. Уның тураһында ла шундайыраҡ имеш-мимештәр сығып китте. Йәнәһе лә, төндә, кешеләр таралышып бөткәс, бассейн буйлап әлеге ҡыҙҙың шәүләһе йөрөй икән… Төнө буйы шунда дежурҙа булған һалдаттарҙы шаяртыр, әллә ҡурҡытыр өсөнмөлөр, был хөрәфәтте кемдер берәү уйлап сығарған буғай. Ә һалдаттар уны бер ҡасан да күрмәгән! Минең дә күргәнем бар ул! Ышанаһығыҙмы-юҡмы, ә бит һыуһылыуҙы ҡасандыр минең дә күргәнем бар! Хатта шәүлә лә түгел, ә теп-тереһен! Башта иҫкә алған мәҡәләне автор ""үҙ ҡолағы менән ишеткән"" хәбәргә нигеҙләнеп яҙған булһа, минең үҙ күҙҙәрем менән күргәнем хаҡында һөйләргә ниәтем. Әлеге хәрби хеҙмәт мәлендә булды был хәл. Йәш саҡ. Һәр таң һайын спорт кейемдәремде кейеп алып, сәғәт биштәр тирәһендә хәрби ҡаласыҡ ситендәге Фазанка тигән күл буйында һәлпәңләп кенә йүгереп йөрөргә ярата торғайным. Бер аҙ йүгереп, йоҡо асылып, тәндәр апаруҡ ҡына ҡыҙып алғас, яңы тыуып килгән таң нурына мансылып, тағы ла матурланып киткән күлдең һалҡынса көмөш һыуын сәсрәтә-сәсрәтә, бер килке йөҙөп алыуҙары үҙе ни тора! Был юлы ла, бер саҡрымдай араны йүгереп үтеп, ""һә"" тигәнсе һыу буйына килеп тә еттем. Тирә-яҡ тып-тын. ""Өф"" тигән ел дә юҡ. Бар тәбиғәт, йоҡоһонан уянырға теләмәгән сабый кеүек, тынып ҡалған. Таң ҡыҙылына буялған күк йөҙө көҙгө кеүек ялтырап ятҡан һыу өҫтөнә бөтөнләйгә төшкәнме ни! Тик күл уртаһында йөҙөп йөрөгән ике пар ҡыр өйрәге генә һирәк-һаяҡ сумып, түңәрәк тулҡындар яһап, һыу өҫтөн бер аҙ ғына һырландырып ҡуя. Тәбиғәттең матурлығына хозурлана-хозурлана, күлдәге өйрәктәрҙе ҡурҡытмаҫ өсөн шым ғына сисенеп ташланым да, сирҡаныс алырға аяҡтарҙы һалҡын һыуға тейҙерҙем. Шул саҡ ҡапыл һулдараҡ ҡамыштар яғында еңелсә һыу шаптырҙағандай булды, һәм мин шул яҡҡа боролоп ҡараным. Сеү! Һыу ситендәге ҡамышлыҡҡа нисек бығаса иғтибар итмәгәнмен? Йөрәгем ""табаныма төштө""! Яр ситендә үҫкән күрән, ҡамыш араһында бер аҙ һыу эсенән сығып торған таш өҫтөндә күлгә ҡарап, ысынлап та, бер ҡыҙ ултыра ине. Алтындай һары оҙон сәстәрен иңбашына таратып ебәргән. ""Идеаль"" һынлы, шәп-шәрә был гүзәл зат ике ҡулы менән яңағына таянған килеш хәрәкәтһеҙ, өнһөҙ ултыра бирә. Аяҡтары тубыҡ биләменән һыу эсендә. Ә бәлки… ҡойроғолор? Ҡайһы бер кешеләр араһында шундай-бындай шомло хәбәрҙәр тигенгә генә йөрөмәй икән дә баһа! Ә мин, ""теләһә ниндәй юҡ-бар"" тип, уларға һис ышанмаған булам… Күл һыуы тәнемде һалҡынлығы менән өтөп алғандай булды. Ярамаған нәмәгә ҡараған бала кеүек, дер ҡалтырап, үҙем һыуһылыуҙан күҙҙәремде алмайынса, әкрен генә ҡабаттан яр башына сығып, шортымды кейә башланым. Һыу төшөү ҡайғыһы китте, малай! ""Нишләп кенә бында килдем икән, - тигән көнгә төштөм, - спортсмен имеш. "" Бер-ике секунд эсендә һыу аҫты батшалығы хаҡында бала саҡта ишеткән әллә ниндәй ҡурҡыныс шомло әкиәттәрҙе лә иҫләп алдым. Йәрәгемдең дөп-дөп тибеүе хатта был ""әкиәт һылыуҡайына"" ла ишетеләлер кеүек тойола. Ҡалтырана-ҡалтырана шортымдың бер балағын кейеүем булды, теге ҡыҙ миңә табан боролмаһынмы! ""Бөттө баш! "" мин әйтәм. Ҡуҙғалырлыҡ, йә ниҙер ҡылырлыҡ хәл-әмәлем дә юҡ. Яртылаш кейенгән көйө ҡатып ҡалдым: күҙҙәре лә күҙҙәре! Бер ҡарауҙа һәр ир затын ғашиҡ итерлек һылыу йөҙлө шундай сибәркәйҙән дә ҡурҡыр көнөм бар икән! Егеттәргә һөйләһәң, оят! Ҡыйылып киткән ҡаштары аҫтынан осҡон сәсеп торған оҙон керпекле зәңгәр күҙҙәре менән мине баштан-аяҡ һөҙөп ҡарап алды ла был ""һыу инәһе"", ахырҙа, телгә килде: - Закурить не найдется, мужчина? Йөрәгемә шундуҡ йылы йүгерҙе. ""Уф-ф-ф-ф! "" Минең нисек иркен итеп тын алғанымды күҙ алдына килтерә алаһығыҙҙыр, моғайын. Ҡыҙҙың һорауына яуап бирергә лә онотоп, йәһәт кенә шортымды кейеп бөттөм. ""Әй, үҙебеҙҙең ер һылыуы икән дә баһа"", тигән шатлыҡлы уй менән йән фарман өйгә ҡарай һыпырттым. Ҡайтҡас та ошо мажарамды хәләл ефетемә һөйләп бирә һалдым. ""Тағын да күберәк шул күл яғына йөрөй бирһәң, әллә ниндәй бапаҡтарға ла юлығырһың әле, Зәйәтүләк. "", - тип уйынлы-ысынлы киҫәтеп ҡуйҙы ҡатыным. Хәлил ҺӨЙӨНДӨКОВ, отставкалағы хәрби табип. ""Киске Өфө"" гәзите, 12, 28 март – 3 апрель 2025 йыл","ИМЕШ-МИМЕШТӘР НИСЕК ТЫУА, ЙӘҒНИ, ҺЫУҺЫЛЫУҘАР ТУРАҺЫНДА",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1],8,Йәмғиәт,7516,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-05/imesh-mimesht-r-nisek-tyua-y-ni-yu-ylyu-ar-tura-ynda-4223136,2025-05-05T10:10:00+00:00
"Быйыл ярышта ҡатнашырға Өфөнән генә түгел, бөтә республиканан 34 команда теләк белдергән. Төрлө ойошма хеҙмәткәрҙәрен сәләмәт йәшәү рәүешенә йәлеп итеү һәм эшләүсе халыҡ араһында өҫтәл теннисын популярлаштырыу маҡсатында үткәрелгән уйындарҙа ҡатнашыусылар һаны йылдан-йыл арта. Элизабет Абраамян республикала талантлы спортсыларҙың күплеген билдәләне. Тантаналы сараны асыуҙа ҡатнашҡан дәүләт идаралығының цифрлы үҫеш министры Геннадий Разумикин иһә уйынсыларға уңыштар теләне. Өҫтәл теннисы һөйөүселәрҙән уларға Рәхмәт хаттары тапшырылды. ""Башнефть-Переработка"" һәм ""Астра"" командалары спортсылары тәүге уйынын үткәрҙе лә инде. Еңеүселәр киләһе йылдың июнендә билдәле буласаҡ. Автор фотолары.",Ә һеҙ өҫтәл теннисы уйнайһығыҙмы?,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Конкурстар,693,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-10-08/e-t-l-tennisy-uynay-y-y-my-4419424,2025-10-08T15:04:00+00:00
"Үпкәсел Сыбарҡай (әкиәт) Әбей менән бабайҙың тауығы булған. Улар уны бик ныҡ яратып Сыбарҡай тип атағандар. Тауыҡ бик ашамһаҡ булған. Бер туҡтамай ем талап иткән дә йөрөгән, ти. Бер көн әбей тауығын ашатырға онотҡан. Сыбарҡай үпкәләп, урманға ҡасҡан. Хужалары илай–илай өс көн эҙләгән. Ҡарамаған ер ҡалмаған, әммә  таба алмағандар. Шунан бабай баҙарҙан яңы, тағы ла сыбар, тауыҡ һатып алған. Быныһын да яратып, бер туҡтамай ашатҡандар, эсергәндәр, ти. Бер төн барыһы ла йоҡлап киткәс, аҙбарға Сыбарҡай ҡайта. Ят тауыҡты күреп аптырай, хужаларына тағы ла нығыраҡ үпкәләй. Шунан яңы тауыҡҡа хужаларын яманлап һөйләй. Ул шул ҡәҙәре бахыр тауыҡты ҡурҡыта, хатта был яңы тауыҡ та урманға ҡасырға була. Иртәнсәк, әбей тауығын ашатырға сыҡһа, аҙбар буш. Бөтөн ауылды бер итеп эҙләй, тауыҡ табылмай. Былар, тағы тауыҡ һатып ала, тауыҡ тағы юғала. Шулай бер нисә тапҡыр ҡабатлана. Нимә эшләргә? Оҙаҡ уйлағандан һуң әбей менән бабай әтәс һатып алырға була. Иртәнсәк әбей әтәсен ашатам тип сыҡһа, аҙбары тулы тауыҡ, ти. Кис, Сыбарҡай сираттағы яңы тауыҡты үҙе менән алып китәм тип килһә, әтәс уны сығармаған да ҡуйған, ти. Сыбарҡайҙы эҙләп, иптәштәре килгән икән, әтәс уларҙы ла бер ҡайҙа ла ебәрмәгән, ти. Ларина Шакирова, Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Тахталым мәктәбе уҡыусыһы. Көлөп тор ҙа көтоп тор Йәшәгән, ти урманда Жираф. Унан килбәтһеҙ оҙон муйынынан барыһы ла көлгән, үсекләгән. Бигерәк тә мөгөҙтанау Ҡадир йәнен көйҙөргән, теңкәһенә тейгән. Шулай, Шишәмбе көндө Мөгөҙтанау килгән дә: Эй, һин, һин мине, исмаһам, саҡ ҡына булһа ла күрәһеңме ул, һонтор? – ти икән. Жираф ишетмәмешкә һалышҡан. Иғтибар итмәҫкә булған. Икенсе көндө Мөгөҙтанау ағастан емеш өҙмәксе булып үрелгән икән, әммә буйы етмәгән. Аптырағас, ул, үҙе әйтмешләй, һонторҙо саҡыра. Жираф: -Нимә һинең әллә шуға ла буйың етмәйме? – тип, емеште өҙөп бирә. Икенсе кешенең үҙенсәлегенән көлөр алдынан уйла: Бәлки, алдағы көндәрҙә уның тап шул һыҙаты һиңә кәрәк булыр. Ильяс Ҡазыев, Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Тахталым мәктәбе уҡыусыһы. Хикәйә Лилиәгә алты йәш тулыр саҡта ғына, әсәһе уны балалар баҡсаһына алып барҙы. Ят ҡыҙҙы балалар үҙһенмәй, ҡаға, кәмһетә башланы. Ул асыуынан, бер ҡыҙға сер итеп:  Хәҙер барығыҙ ҙа йоҡлап китһәгеҙ, мин Мәсекәй әбейҙе саҡырам да, һеҙҙе ҡурҡытам, –  ти икән. Сер итеп әйтелгән хәбәр, ҡайһы берҙә бик тиҙ тарала. Йоҡо сәғәте яҡынлашҡанда, был хәбәрҙе бөтөн балалар ҙа белә ине инде. Йоҡо мәле етте. Барыһы ла йоҡларға ятты. Тик бер кем дә күҙ ҙә ҡаҡманы. Балалар Мәсекәй әбейҙән ҡурҡалар. Ә Лилиә бар нәмәне онотоп, беренсе булып, йоҡланы ла китте. Кемдеңдер шыбырлауына уянып киткәндә, балалар бер крауатҡа йыйылып, уға ҡарай-ҡарай нимәлер тураһында һөйләшә ине. Лилиәнең уянғанын күреп, тиҙ генә крауаттарына ятып йоҡлап киттеләр. Шулай беренсе көн үтеп китте. Икенсе көндө балалар баҡсаһына Лилиә иң матур күлдәген кейеп килде. Кәйефе күтәренке, үҙе шат йылмая. Уның бөгөн тыуған көнө. Ә ниңә бүлмәлә бер кемдә юҡ? Ҡайҙа булған уның төркөмдәштәре? Кем менән ул бөгөнгө ҡыуанысын уртаҡлаша? Шундай ҡара уйҙарҙан ул ултырҙы ла ҡысҡырып  илай башланы. Илауын ишетеп, балалар икенсе бүлмәнән йүгереп килеп сыҡты. Матур кейенешкән, һәр беренең ҡулында бүләк ине. Ҡыҙыҡай иптәштәрен тәмлекәстәр менән һыйланы.  Балалар күңелле уйындар уйнаны, шаярҙы, көлдө. Лилиәнең иң шәп тыуған көнө бик матур үтте. Шулай, балалар бер-бер береһенә асыуланышып, оҙаҡ йөрөмәй. Хәҙер генә дуҫлаша һала. Азалия Шафикова, Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Тахталым мәктәбе уҡыусыһы. Алйот Борон заманда йәшәгән, ти, бер ярлы һунарсы менән бай. Бай кеше бөтөн ярлыларҙы алйот, тип атаған. Ярлы һунарсыны ла шулай тип йөрөткән, һунарсы уға бер нисек тә яуап бирмәгән. Түҙгән генә. Бер көн бай мәсеткә барған. Намаҙ башланыуын көтөп, халыҡ тышта торған. Шунда ул һунарсыны күреп, янына барып һөйләшә башлай. Һүҙҙән ары һүҙ китә, Һунарсы: Бына, бай ағай, минең этем көсөкләне. Барыһы ла көсөктәрен һорай, – ти икән. – Иң һәйбәттәрен миңә ҡалдыр, - ти, бай. –Миндә көсөктәр ике төрлө: береһе ҡысҡырып өрә, икенселәре шым өрә. Һеҙгә ниндәйе кәрәк? –Әлбиттә, ҡысҡырып өргәндәре. Шул арала намаҙ ваҡыты етә, мәсет эсенә инәләр. Һунарсы: –Һеҙгә ниндәй тауышлыһы кәрәк? – тип һорай. –Бына шундайы, тип бай бар мәсет яңғыратып, өрә башлай. Иман, байҙың ҡыланыуын яратмай мәсеттән ҡыуып сығара. Ярлылар мулланан: –Йә, бай ағай, ярлылар алйотмы? - тип һорағандар. –Юҡ, юҡ, мин алйот, мин, - тип яуап биргән бай. Аделина Солтанова, Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Тахталым мәктәбе уҡыусыһы.",Үпкәсел Сыбарҡай,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1],7,Ижад,4451,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-08-14/pk-sel-sybar-ay-4348907,2025-08-14T11:56:00+00:00
"Рәсәй Мәғарифты күҙәтеү хеҙмәте белдереүенсә, ил буйынса йыл да 100 мең тирәһе үҫмер һынауҙы уңышлы тапшыра алмай икән. 2026 йылдан яңы ҡанун буйынса, улар колледж йә техникумдарға түләүһеҙ урындарға инеү мөмкинлегенә эйә була. Ниндәй йүнәлештәр буйынса ҡабул итергә - һәр төбәк исемлек төҙөйәсәк. Йәштәр һөнәр ҙә үҙләштерәсәк, бер юлы мәктәптә тапшыра алмаған Төп дәүләт имтиханына ла әҙерләнәсәктәр. Һәр хәлдә бер йылдары бушҡа уҙмаясаҡ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Бер йылдары бушҡа уҙмаясаҡ,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Мәғариф,830,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2026-01-15/ber-yyldary-bush-a-u-mayasa-4538225,2026-01-15T15:30:00+00:00
"системының татарчага тәремәсеБашта Финляндия ширкәтләре тарафыннан итештерелә башлаган, аннары Русиянең ""Ачык мобиль платформа"" ширкәтенең актив катнашы белән ясалган смартфоннар өчен әзерләнгән Русиянең операцион системы татар теленә дә тәремә ителде. Бу эшне ""Ачык мобиль платформа"" ширкәте Татарстан фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты белән бергә башкарды. Системның татар теленә локализациясе тулысы белән интерфейс һәм смартфонга кертелгән кушымталарның татарчалаштыруыннан гыйбарәт. Тәремә ителгән контентның гомум күләме – 17 000 сүз. Татарстан мәгълүматлаштыру министры Роман Шәйхетдинов сүзләренчә, – татар телен бөтен очракларда кулланырга мөмкинлек биргән беренче мобиль операцион систем. ""Туган телне информацион технологияләрдә кулланырга теләгән кешеләр саны арта, шуңа күрә компьютер һәм смартфон кушымталарының төрле халыклар телләренә адаптацияләре дә барлыкка килә"" дип аңлатты ул локализация максатын. системының татарчага тәремәсе күбрәк корпоратив сегментка юнәлтелгән, ягъни аны, нигездә, дәүләт оешмалары һәм зур ширкәт хезмәткәрләре куллана. Алга таба татар телле системны энергетика, транспорт, дәүләт оешмаларында куллану планнары бар дип хәбәр итте Азатлыкка систем авторларының берсе Кирилл Чувилин. Ширкәт бу хакта хәбәр итеп торачак, дип ышандырды ул. – ачык кодка нигезләнгән операцион систем. 2012 елда Финляндиянең ширкәте тарафыннан итештерелә. 2016 елда проектка ""Ачык мобиль платформа"" кушыла. смартфоны һәм планшеты өчен ясала, шулай ук, ,, , һ. б. ширкәтләр иһазлары өчен дә адаптацияләнә. Бүгенге көндә смартфоннар өчен иң популяр саналган операцион системы өчентатарча локализациябар. Бу систем өчен татарчатөрле кушымталарда ясала. системы өчен берничә татарча кушымта һәм клавиатура булса да, систем интерфейсы әлегә татар телендә эшләми.",Русиянең беренче операцион системы татар теленә тәремә ителде,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],4,Пәрәвез,1793,https://www.azatliq.org/a/28559985.html,2017-06-19T13:38:00+00:00
"Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, Саҡмағош районының Саҡмағош ауылында күп балалы ғаилә йәшәгән йортта янғын сыҡҡан. Был мәлдә йорт хужабикәһе балаларын өйҙә ҡалдырып, магазинға киткән булған. Күршеләре төтөн сыҡҡанын күреп, ишекте асып, ике баланы урамға сығара. Ошо мәлдә балаларҙың әсәһе ҡайта һәм тағы бер баланың өйҙә ҡалыуын аңлап, өйгә йүгереп инә һәм уны үҙе алып сыға. Балалар Саҡмағош үҙәк дауаханаһына тикшереү өсөн оҙатылған. Урында Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының тәүтикшереүсеһе һәм психологтар эшләй. Балаларҙың ут менән шаярыуы һөҙөмтәһендә янғын сыҡҡан, тиҙәр. Шулай уҡ электр селтәре авария хәлендә булған тигән фараз да бар. Хөрмәтле ата-әсәләр, балаларығыҙ менән янғын хәүефһеҙлеге саралары тураһында йыш һөйләшегеҙ. Балаларға, әгәр янғын башланһа һәм был мәлдә өлкәндәр өйҙә булмаһа, нимә эшләргә кәрәклеген аңлатырға тырышығыҙ. Балаларға төп хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен һөйләгеҙ, балаларға ғәҙәттән тыш хәл килеп тыуған осраҡта ашығыс хеҙмәттәргә шылтыратырға кәрәклеген, өйөгөҙҙөң адресын һәм телефондарығыҙҙы өйрәнегеҙ, шырпы һәм тоҡандырғыстарҙы балалар ҡулы етмәгән урындарҙа һаҡлағыҙ, уларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырмағыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өс бала һәләк була яҙған.,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,1318,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-31/s-bala-l-k-bula-ya-an-4526255,2025-12-31T10:00:00+00:00
"Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы хеҙмәткәрҙәре бөтә Рәсәйҙә иғлан ителгән Бумбатл акцияһын күтәреп алды. Улар 1330 килограмм макулатура йыйып, эшкәртеүгә ебәрҙе. Был акция Экология именлеге милли проектына ярашлы (национальный проект Экологическое благополучие) башҡарыла. Был сара тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Сараның төп маҡсаты – халыҡты, айырыуса йәштәрҙе ҡалдыҡтарҙы айырым йыйыу тәртибенә йәлеп итеү, икенсе сеймалды ҡулланыуҙы популярлаштырыу. Йыйылған ҡағыҙ эшкәртеүгә оҙатыла, был тәбиғәт ресурстарын һаҡларға булышлыҡ итәсәк, поигонда ҡалдыҡтар күләмен дә кәметергә ярҙам итә. -Министрлыҡ ошондай акцияларҙы ойоштороп, ҡатнашып ҡына ҡалмай,  экология йүнәлешендәге проекттарҙы ла даими рәүештә хуплай, күтәрә. Бәләкәйҙән ҡалдыҡтар менән дөрөҫ эш итеү ғәҙәтен һеңдереү мөһим. Бумбатл – был йәһәттән  бик яҡшы сара, - тинеләр Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығында. Яңыртылған милли проекттар ил Президенты Владимир Путиндың Указына ярашлы, 2025 йылдан алып тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бумбатл акцияһы йәшеллекте һаҡлай,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Экология,1152,https://bashgazet.ru/articles/ekologiya/2025-12-12/bumbatl-aktsiya-y-y-shellekte-a-lay-4504584,2025-12-12T08:45:00+00:00
"Иглин районында йәшәгән  Рәйфә Насирова  яңыраҡ ҡына 103 йәшен билдәләгән.  Район хакимиәте башлығы Гүзәл Насирова  социаль селтәрҙәге сәхифәһендә йөҙйәшәр инәй  хаҡында видеояҙмалар  төшөрөп һалған. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рәйфә Ғәбдерәүеф ҡыҙының,  оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан,  зиһене яҡты, хәтере шәп. Ул яңылыҡтарҙы күҙәтеп бара, беҙҙә һәм сит илдәрҙә барған хәлдәр тураһында ла  хәбәрҙар. Рәйфә Насирова 1942 йылдың 5 майында фронтҡа китә. Сталинград өсөн барған алыштарҙа  ҡатнаша. Һуғыш бөткәнсе зенитсы булып хеҙмәт итә. Яраланып, госпиталдә ята, һуңынан контузия ала. Еңеүҙе 23 йәшендә ҡаршылай. «80 йыл үтте, 100 йылдан ашыу. Шөкөр, юҡҡа йәшәмәнем. Еңдем дә, балаларым да бар. Алты балам, ун дүрт ейәнем, ун һигеҙ бүләм һәм хатта бер тыуамды күрҙем. Ғаиләм ҙур минең! » — тип ҡыуана Рәйфә Ғәбдерәүеф ҡыҙы. Сығанаҡ Башинформ",Ҡаһарман зенитсы инәйгә - 103 йәш,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,840,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-24/a-arman-zenitsy-in-yg-103-y-sh-4134259,2025-02-24T11:38:00+00:00
"Шуға ла башҡорт атына республикабыҙ етәкселеге тарафынан ҙур иғтибар бирелә. Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты тарафынан тәҡдим ителгән ""Башҡорт аты"" халыҡ-ара фестивале Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров башланғысы менән 2022 йылдан алып үткәрелә. Ул ат ярыштары, уйындар менән генә сикләнмәй, унда ат эйәр-егәрен эшләү оҫталары, йылҡысылыҡ менән мәшғүлдәр, ҡымыҙ етештереүселәр ҙә тәжрибә уртаҡлаша. Йәштәрҙең күңелендә ҡиммәттәребеҙҙе һәм йолаларыбыҙҙы һаҡлап ҡалыуға ынтылыш булдырыла, ҡунаҡтарҙа беҙҙең милләтебеҙ тарихына, бөгөнгөһөнә һәм киләсәгенә ҡыҙыҡһыныу уяна. Быйыл, мәҫәлән, фестивалгә Рәсәйҙең 12 төбәгенән һәм 13 илдән, шул иҫәптән Камерундан, Марокконан, Конгонан, Анголанан, Замбиянан, Мысырҙан, Төркмәнстандан, Тажикстандан, Гананан, Ҡырғыҙстандан, Колумбиянан, Кубанан, Ҡаҙағстандан 600 спортсы килде. Бөтәһе 21 меңдән ашыу кеше, 435 ат ҡатнашты. Дөйөм алғанда, ат парады республиканың 25 районынан 400-ҙән ашыу атты берләштерҙе. Төп ат сабышында 7000 метр арауыҡҡа өс йәштән өлкән аттар ярышты. Төп призды Баймаҡ районынан ""Матур"" ҡушаматлы ат яуланы, уның хужаһы Сергей Айсенов автомобиль менән бүләкләнде. Традицион ат спорты ярыштары: ""Тай-тулаҡ"", ""Ауҙарыш"", һыбайлылар оҫталығы буйынса ярыш менән бер рәттән, милли көрәш, мас-рестлинг һәм самбо буйынса республика турнирҙары, арҡан тартыш буйынса төбәк-ара турнир, ""Бәйге"" башҡорт күпбәйгеһе, ""Ирәндек мәргәне"" уҡ атыу буйынса асыҡ республика турниры быйыл фестивалдең спорт программаһын тағы ла киңәйтте. 2025 йылда шулай уҡ фестиваль программаһына ғәҙәти булмаған боронғо һәм ҡыҙыҡлы башҡорт уйыны ""Тәңкә алыу"" ҙа өҫтәлде. – ""Башҡорт аты"" фестивале баштан уҡ башҡорт атын популярлаштырыуға, һаҡлауға, өйрәнеүгә арналды. Ике йыл элек беҙ ""Башҡорт аты"" атамаһын ҡулланыу хоҡуғына Роспатент таныҡлығы алдыҡ. – тип билдәләне Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. – Хәҙер Башҡортостанда башҡорт атының ДНК биобанкы формалаша. Алдынғы ген һәм геном технологияларын ҡулланыу селекция процесын тиҙләтергә мөмкинлек бирәсәк. Һөҙөмтәлә заман талаптарына яуап биргән башҡорт аттарының яңы, юғары продуктлы тоҡом эсендәге типтары барлыҡҡа киләсәк – тине сығышында республикабыҙ етәксеһе.",Башҡорт аты — халҡыбыҙҙың ғорурлығы!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Йәмғиәт,2181,https://amanat.su/articles/common_material/2025-12-10/bash-ort-aty-hal-yby-y-orurly-y-4501279,2025-12-10T15:23:00+00:00
"- Ошо һалып алған нәмәләребеҙ Мөжәүир хәҙрәттеке түгелме икән? - тип әйтеп һала. - Әйҙә урынына кире илтеп ҡарайыҡ. - Ысынлап та, - тип бот саба бесәнселәр, - нисек бая уҡ башҡа килмәгән. Олатайҙың сабынлығы ошо тирәлә бит. Кәнишнә, уныҡы! һәнәк, тырма, беләүҙе урынына алып барып һалыуҙары була, бесәнселәр арбаға саҡ-саҡ ултырып өлгөрә, күк бейә саптырып сығып та китә. Меҫкен хайуан Татлыбайға ҡайтып еткәнсе саба. - Беҙҙең олатай бына шулай! - ти бесәнселәр көлә-көлә. Шунан китә уның төрлө ҡыҙыҡ-мәҙәктәрен һөйләү. Берәүҙәре, кемдеңдер бында килгәндә ағас ҡыуышына араҡыһын йәшереп китеүе, хәҙрәттең теге йәшергән нәмәңде онотоп ҡуйма, тип иҫкәртеүе, ҡайтышлай алайым тиһә, шешәһе ҡулынан ыуалып төшөп китеүе, араҡының, түгелеүе тураһында һөйләй, икенселәре тотлоҡҡан баланың телмәре рәтләнеүенә хайран ҡала, өсөнсөләренең нимә уйлап килеүҙе белеүенә иҫе-аҡылы китә. Бөтә балалыҡ хисе менән эй күргеһе килә бит илаһи хикмәт эйәһен Гөлсирәнең, эй, күргеһе килә! Ихлас теләһәң теләк ҡабул була, тиҙәр, ҡыҙыҡайға ла бер яйы сыға. Бер ваҡыт күршеләре Хәтирә инәй Манһырға хәҙрәткә күренергә барырға була. Беҙҙе лә үҙең менән ал, хәҙрәтте күргебеҙ килә, тип ялбарабыҙ Хәтирә инәйгә әхирәтем Флүрә менән. - Сибайҙан йәйәүләп Манһыр 35 саҡрымда, арымаҫһығыҙмы? - ти ул. - Юҡ, юҡ! - Әхирәтем менән бер тауыштан ҡыуанып ҡысҡырып ебәрәбеҙ. Сибайҙан Йәнйегет, Йәнйегеттән Татлыбай сығып уңға боролдоҡ. Манһырға юл ялтырап ята. Дәртләнеп атлағас, ауылға барып еткәнебеҙҙе һиҙмәй ҙә ҡалдыҡ. . Беҙ барып ингәндә, Мөжәүир хәҙрәт әбейе менән әүеҫлектә сәй эсеп ултыра ине. Мин уға ҡарағанмын да, шаҡ ҡатып тик торам, икән. Башында ап-аҡ сәллә, аҡ ыштан, аҡ күлдәктән. Ике сикәһе алланып, аҡ йөҙө нурланып, матур булып ултырған кешенең мин күрергә теләгәндең нәҡ үҙе икәнен шунда уҡ аңланым. Уңарсы булмай Хәтирә инәйем: Әссәләмәғәләйкүм, Мөжәүир ҡайнаға, әссәләмәғәләйкүм Гөлйемеш абыстай, - тип уларға сәләм бирҙе. Ә-ә-ә, Хәтирә килен, үә ғәләйкүм әссәләм, әйҙә үтегеҙ, һыуһап килгәнһегеҙ, сәй эсергә ултырығыҙ, -тине. Беҙҙе лә табынға ултырттылар. Миндә сәй ҡайғыһы юҡ. Хайран ҡалып тирә-яҡҡа ҡарайым. Әүеҫлектән алыҫ түгел ерҙә ихатаны ҡап уртаға бүлеп, сылтырап ҡына шишмә ағып ята. Аръяғында урманлыҡ китә. Ағастар эргәһендә усаҡлыҡ күренә. Унан ауалап ҡына төтөн сыға ла, шунда үҫкән ҡайындарға һырылып, бейеккә, зәңгәр күккә күтәрелә. Усаҡҡа ҡаҙан аҫылған, унда ит бешә, ахырыһы, тәмле еҫе хатта әүеҫлеккә лә килеп еткән, ҡаҙандан алыҫ түгел самауыр ҡайнап ултыра. Мин: ""Береһенән сәй эсәләр, икенсеһе ҡайнап ултыра, ҡайһылай ҡыҙыҡ"", - тип уйлап та өлгөрмәнем: - Ҡыҙым, аптырама, - тип көлдө хәҙрәт, мин ауыҙ асып бер һүҙ әйтмәһәм дә уйымды әллә ҡайҙан белеп, - Хәҙер алыҫтан, Бөрйән яғынан булыр, килеп етергә тейештәр, улар йыраҡ юлдан асығып-талсығып килә, - тине. - Хәтирә еңгәмде ҡарап бөтөүгә килеп тә инер ул мосафирҙар, иншалла. Хәҙрәт олатайҙы беренсе күреүем бына ошолай булды. Бынан тыш уны тағы өс тапҡыр күреү насип булды. 1953 йыл ине. Тик торғанда ун алты йәшлек дөм ҡара күҙле, оҙонсараҡ аҡ йөҙлө, зифа буйлы сибәр апайым һуҡырайып ҡуйҙы. Әсәйемдәр хәҙрәтте саҡырып өшкөртөп ҡарарға булдылар. Ҡарап тора, күҙе һап-һау һымаҡ, ә үҙе күрмәй. Уны ҡайҙа ғына йөрөтмәнеләр: Магнит балнисына ла, фөгә лә алып барып ҡаранылар, файҙаһы теймәне. Хәҙрәт апайымды оҙаҡ ҡына итеп өшкөрҙө. Ҡайтып китер сағында: - Мин сығыу менән минең урыныма ултыртығыҙ, - тип әйтте. Әсәйем Көнһылыу апайымды хәҙрәт ултырған ергә алып барып ултыртты. Табибыбыҙ ҡапҡанан сығып әллә ни йыраҡ китеп тә өлгөрмәгәндер, апайым ҡысҡырып та ебәрҙе: - Әсәй, мин күрәм! Күрәм? Күрәм! Ана, ҡояш! Урындыҡта ятҡан балаҫтың юлаҡтарын күрәм! Аҡ, йәшел, көрән! Күрәм, күрәм! Инде ҡыҙым тома һуҡыр булып ҡалыр тип ҡурҡҡан әсәйем, йүгереп килеп апайымдың ауыҙын ҡапланы: - Өндәшмә, балам, күҙ тейеп ҡуйыр! Ә апайым уның һайын алҡышлана, илай-илай: Рәхмәт, хәҙрәт олатай, һин минең күҙемде астың, рәхмәт, - ти. Рәхмәтте үҙенә барып әйтербеҙ, ҡыҙым, - тине әсәйем. Был мөғжизәгә иҫе-аҡылы киткән күрше-тирәһе, ауылдаштар барып рәхмәт әйтеп ҡайтығыҙ, тип кәңәш бирҙе. Бер көндө йыйындыҡ-төйөндөк тә киттек Манһырға. Мин дә, исмаһам тағы бер күреп ҡалайым тип, уларға эйәрҙем. Хәҙрәт әсәиемде күңелһеҙ генә ҡаршы алған: - Юҡҡа килгәнһегеҙ, - тигән. - Теге саҡ әйтмәгәйнем, ҡыҙығыҙ оҙаҡ йәшәмәҫ, һәр яңы тыуған кешегә Аллаһы Тәғәлә үҙенең өлөш япрағын таратып бирә. Унда күпме йәшәре, ниҙәр күрәһе яҙылып ҡуйылған була. Был балаға тыумыштан юғарынан ғүмер бик самалап бирелгән, ғүмер япрағы һарғайған, өҙөлөп төшөргә генә тора, - тигән олатай. Ысынлап та, Көнһылыу апайым оҙаҡҡа барманы, гүр эйәһе булды. Өсөнсө күреүем былай булды: тимер юлында эшләп йөрөйөм, вагондан цемент бушатабыҙ. Күҙемә цемент төштө лә ҡуйҙы. Шунда уҡ балнисҡа алып киттеләр, өс ай яттым, күҙ рәтләнмәй. Шунда ҡайным мәрхүм әйтте: - Киленемде хәҙрәткә алып барам. Ҡара атын егеп алды. Ун ике йәшлек Рәүилә исемле бикәсем менән арбаға менеп ултырҙыҡ, киттек Манһырға. Ҡайным егеп килгән атын тышаулап Урғаҙа буйындағы күк үләнгә ебәрҙе лә беҙҙе баҫма аша сығарып, хәҙрәт йәшәгән йортҡа табан алып китте. Инергә сират ине, беҙ ҙә баҫтыҡ. Сиратыбыҙ еткәс, ҡайным миңә: - Бар, килен, һин алдан ин, - тине. Олатай мине, ниңәлер, мәрәкәләберәк ҡаршы алды. - Ай- һай, ҡыҙым, алыҫтан килгәнһегеҙ икән, хатта киң Сибай шәһәренең үҙенән - тине. - Шәпле ҡара айғырығыҙ бар икән, ҡайның бик тә һәйбәт кеше икән. - Үҙе тағы мут йылмайҙы. Олатай мине ихласлап оҙаҡ ҡына өшкөрҙө, күҙең йүнәлер, башҡаса күҙ менән йонсомаҫһың, - тине, бетеү яҙып бирҙе. Их, тоҙ алып килергә онотҡанмын, ""  -  тип уйлайым, Үҙемде-үҙем, иҫһеҙ, тип әрләп алам. Уңарсы олатай: - Бошонма, ҡыҙым, - ти, үҙе шуҡ йылмая. - Ҡайның алып килгән тоҙ бөтәгеҙгә лә етер. Ысынлап та, хәстәрлекле ҡайным бөтәбеҙгә лә етерлек итеп күп итеп тоҙ алып килгән булған икән. Ҡайтып барғанда юл буйынса, ҡайҙан белгән беҙҙең ҡара айғыр менән килгәнде, ҡайнымда тоҙ барлығын, тип уйлап барҙым. Ҡайтып бер нисә көн торғас, күҙем һауыҡты. Хәҙрәт әйткәнсә, ошо йәшкә тиклем, башҡаса күҙ менән ыҙаламаным. Дүртенсе күреүем 1962 йылда булды. Ни эшләптер, ғаиләбеҙҙә татыулыҡ китеп торҙо. Был юлы ла олатай бетеү яҙып бирҙе, "" Арағыҙ татыуланыр, йәшәрһегеҙ"", -тине. Ирем гүр эйәһе булғансы, ҡырҡ биш йылға яҡын, бергә-бергә ғүмер иттек. Хәҙрәт һуҡырайған күҙҙәребеҙҙе асҡан, шулай тейеш кеүек ҡабул иткәнбеҙ. Рәхмәт хистәребеҙҙе лә үҙенә әйтеп бармағанбыҙ. Тик йылдар үткәс кенә шуны аңланым, беҙгә ниндәй бөйөк шәхес менән йәнәшә йәшәү бәхете насип булған! һуңлап булһа ла, һис юғы ошо хәтирәләр аша, юғарыла осоп йөрөгән йәне, бәлки, ишетеп ҡыуаныр тип, күңел түрендә йөрөткән изге хистәребеҙҙе еткерәбеҙ. Ярай әле ҡәҙерле хәҙрәтебеҙ тураһында яҙыусыһы табылды, шуға ҡыуанабыҙ. Рәхмәт уға!",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Хәтирәләр. Һуҡыр күҙҙе асыр ҡөҙрәт,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0],4,Әҙәбиәт,6662,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-08-20/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-h-tir-l-r-u-yr-k-e-asyr-r-t-4354033,2025-08-20T09:00:00+00:00
"Яҙҙың матур бер көнөндә Ҡуянбай Тейенбикәгә ҡунаҡҡа барырға йыйынған. Юлда барғанда ҡыуаҡлыҡ араһында берәүҙең шыңшығанын ишетеп ҡалған. – Кем унда? – тип һорай Ҡуянбай. – Мин — Терпе, миңә ярҙам итеп ебәрсе әле, зинһар! – тигән тауыш ишетелә. Ҡуянбай, йүгереп, Терпеғол янына килә. Ысынлап та, ярҙам кәрәк икән. Бахырҡайҙың аяғы ботаҡҡа ҡыҫылған, уны ысҡындыра алмай яфалана. Ҡуянбай аптырап ҡалмай, тиҙ генә ботаҡтарҙы ҡайырып, Терпекәйҙе бәләнән ҡотҡара. – Рәхмәт инде үҙеңә! Был изгелегеңде ғүмерҙә лә онотмам, – ти Терпеғол. Артабан, һаҡланып, барыр юлыңды ҡарап ҡына йөрө, – тип кәңәш бирә уға Ҡуянбай һәм үҙе артабан Тейенбикәнең өйөнә табан йүгерә, унда Ҡуянбайҙы ҡунаҡҡа көтәләр бит. Ярай әле Терпеғолға ул осраған, юғиһә, уны кем бәләнән ҡотҡарыр ине? Юлдарыбыҙҙа һәр ваҡыт шулай изге уйлы, ярҙамсыл кешеләр генә осрап торһон ине! Наҙгөл Әбҡадирова, Белорет районының Шығай мәктәбе уҡыусыһы.","Ярҙамсыл ҡуян, әкиәт",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1],3,Ижад,901,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-01-20/yar-amsyl-uyan-ki-t-4082966,2025-01-20T11:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия баскынлыгындагы ирләрдән Украинага 19 баланы кайтарганнар. Бу хакта хәйрия фондындахәбәр итәләр. Оешмада искәртүләренчә, бу - фондның 12 нче коткару миссиясе. такымы Украинага барлыгы 196 баланы кайтарган. ""Безнең белән булган һәм безгә бу катлаулы, әмма мөһим эшне башкарырга булышкан һәркемгә рәхмәт. Алга таба хәрәкәт итәбез"", дип яздыфонд башлыгы Николай Кулебаүзенең -каналында. Украина бала хокуклары вәкиле Дмитрий Лубинецмәгълүматынча, сугыш барган вакытта Украинадан Русиягә 16 меңнән артык бала депортацияләнгән. Сентябрь уртасына билгеле булганча, Башкортстанда Украинаның 30 баласытотыла. Башкортстанның гаилә, хезмәт һәм социаль яклау министры әйтүенчә, баштагы чорда украин балаларын уллыкка алырга теләүчеләр бик күп булган. Әмма кыенлыклар туган, балаларга Русия ватандашлыклары алганнар. Хәзер ""уллыкка алырга теләүчеләр агымы үтте, әлегә бер баланы да алмадылар"", ди түрә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинага Русия баскынлыгындагы ирләрдән 19 баланы кайтарганнар,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1018,https://www.azatliq.org/a/32623967.html,2023-10-05T07:18:52+00:00
"Мәлес бинасы янында полиция вәкиле (архив фотосы)Кырым прокуратурасының Кырымтатар Милли мәлесенең эшен тыю карары 3 март мәхкәмәдә тикшерелә. Эшчәнлекне тыю күрсәтмәсе Русиядәге ""Эктремист эшчәнлеккә каршы тору"" канунына нигезләнеп кабул ителгән. Кырымтатарларны юашлыкка өйрәтү эше аннексия башыннан бирле Татарстанга кушылган иде. 2014 елның языннан башлап бер ел Кырымга Казаннан республика итәкчелеге һәм журналистлар, ырчылар һәм биючеләр, рәссамнар һәм галимнәр йөрде. Бөтендөнья татар конгрессы башкарма комитеты белән Мәлес арасында хезмәттәшлек турында килешү төзелде. Акмәчеттә ""Яңа Гасыр"" телевидение каналының бүлеген ачу планлаштырылган иде. Бер ел да үтмәде Казанга килеп килешү имзалаган Мәлес рәисе урынбасары Әхтәм Чийгөзизоляторга ябылды, АТ кырымтатар телевидение каналы Кырымнан китте - Татарстанның Кырым белән кызыксынуы бетте. Татарстан Кырым эшләреннән читләштерелде диде Азатлыкка Одесса өлкәсенең Беляевский районы хакимияте башлыгы Арсен Жумадилов. Арсен ЖумадиловЖумадилов күптән түгел Венада узган Европада Иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасы каршындагы исламофобияне тикшергән комитет утырышында Украина исеменнән катнашты. Анда ул Украина тышкы эшләр министрлыгы һәм Мәлес рәисе Рифат Чубаров чакыруы белән барган. Жумадилов Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасы әгъза илләре вәкилләре алдында Кырымда мөселманнарның хәленең катлаулануы турында сөйләгән. Оешмадагы Русия вәкилчелегеннән Владимир Жиглов үз чиратында мөселманнар өчен Русиядә барлык шартларның тудырылуы, мәчетләр салынуы, гыйбадәт урыннары итәрлек булуы турында чыгыш ясаган. Шулай ук ул Жумадиловның Кырымда мөселманнарның эзәрлекләнүе, югалуы, мәчетләрдә һәм өйләрдә тентүләр турындагы чыгышына карата үз фикерен белдергән. ""Соңгы ике елда Кырым мөселманнарының тормышы ирекле һәм сыйфатлырак булуын әйтте ул. Мисал итеп Путинның сөргенгә дучар булган халыкларның хокукларын торгызу канунын атады. Мин яңадан сүз алырга теләгән идем, әмма миңа инде сүз бирелмәде, әмма Жигловны да ""исламофобия темасыннан читкә киттегез"", дип туктаттылар"", дип сөйләде Азатлыкка Жумадилов. Шул ук утырышта катнашкан Чуашстан һәм Мәскәү мөфтие Әлбир Крганов белән сөйләштек. Ул кырымтатар мөселманнарының эзәрлекләнүе дөреслеккә туры килми ди. ""Аерым татарларны, мөселманнарны гына эзәрлекләү бар дигән әйберне тарткаларга тырышсалар да, бу алай түгел. Кырым мөфтие белән элемтәдә торабыз. Хизб ут-Тәхрир нигезендә барган тикшерүләргә килгәндә дә Кырым Русиягә кушылгач (2014 елда Кырым Русия тарафыннан яулап алынды - ред. ), мөселманнарның Хизб ут-Тәхрир юлында эшләрен дәгъва иткәнгә кулга алулар башланган. Русиянең кануннарына караганда бу норма"", диде Крганов Азатлыкка. Мөфти, әмәгать пулаты әгъзасы буларак, Кырымтатар мәлесен экстремизмга тикшерүне сорап мөрәәгать иткән төркем вәкилләренең берсе. ""Мәчет-мәдрәсәләрне тикшерүгә килгәндә, ул Русиянең башка төбәкләрендә дә бар. Прокуратура, эчке эшләр министрлыгы киләләр, бездән мәгълүматны сорыйлар, без аңардан кыерсыту тоймыйбыз, мәгълүматны бирәбез. Алар күпме шәкертләр укый, акча кайдан аласыз, нинди програм белән укыйсыз, нинди китаплар белән укыйсыз дигән сорауларны башкалар бик күпертеп, янәсе, бу мөселманнарны куркыту, кысу дигән шикелле күрсәтергә тырышалар"", диде Крганов ""Кырымда мөселманнарга басым артты"", дигән фикер белән килешмичә. Мәлес, кырымтатар халкы сайлап куйган идарә буларак, соңгы тентүләр һәм кулга алуларга ризасызлык белдерде. Крганов Мәлес актуальлеген югалтты ди. ""Мин бу оешма - кырымтатарларның вәкиле дигән сүз белән килешмим. Бәлкем элекке вакытта Мәлес эшен шулай алып баргандыр, ләкин ул үзенең актуальлеген югалтты. Аның итәкчелегенә дә кырымтатарлар исеменнән эш алып бару, хәтта автономия дә булдыру форсаты бар иде, ләкин алар аны югалтты. Дөрес аңлашу төзи алмадылар. Читтән гаеп итеп яту ул файда китерми. Мәлес бөтен Кырымтатар мәлесе дип атарлык дәрәәсен югалтты, чөнки эшләгән эшләре милләткә файда китерми. Читтә төрле төркемнәр оештырып, электр чыбыкларын кисеп, башка нәрсәләр эшләп яту ул файда китерерлек эш түгел. Бу инаятькә бара торган эшләр. Халык белән читтән торып эш алып бару ничек мөмкин булсын"", диде Крганов. Мөфти Русия әмәгать пулатына Мәлеснең ""экстремистик"" эшен тикшерүне сорап кырымтатарлардан хатлар килде ди. Аннексиядән соң кырымтатарлар арасында тирән упкын барлыкка килде. Бер өлеше Русия хакимиятенә хезмәткә кереп башкаларны да үгетли башлады. Икенче өлеше элекке тормышны сагынуын яшермәде, элеккечә яшәүне дәвам итте. Моның өчен кайберәүләр эшсез калды, башкалары төрмәгә ябылды. Хәбәрсез югалганнар табылмады. Әлбир КргановМөфти Әлбир Крганов Кырымда татарлар мөфтият тирәсендә ыелырга тиеш дип саный. Элек абруе зур булган Кырым мөфтие Әмирали Аблаевмөселманнарны яклап бер сүз дә әйтмәде. Элек телефонын үзе алган һәм Фейсбукта иркен аралашкан мөфти белән хәзер элемтәгә керү мөмкин түгел. Венада утырыш исламофобиягә багышланган иде. Исламофобиягә каршы көрәш кирәкле адым булса да, хәзерге форматның мөселманнарга файдасы булачагына өмет зур түгел. Русия исеменнән төрле халыкара очрашуларда катнашкан вәкилләрнең нәрсәнедер үзгәртергә формаль һәм реаль мөмкинлекләре юк. ""Аңладык инде, Русиядә карарлар тар даирәдә генә кабул ителә. Ике ел оккупация дәвамында без моны яхшы аңладык. Башта безгә Татарстан һәм башка республикалардан вәкилләр килеп дуслык вәгъдә итте. Аннары аларны Кырым эшләреннән читләштерделәр, хәзер инде алар теләсәләр дә вазгыятькә йогынты ясый алмый, диде Жумадилов. Йогынты ясый ала торган, нәрсәнедер үзгәртә ала торган кешеләр белән очрашасы иде. Украинада моның өчен ватандашлар әмгыяте бар. Ул катлаулы, күп кырлы, әмма бар ул. Алар йогынты ясый ала. Ә Русия ягыннан катнашучылар белән әлегә диалог корып булмый. Әлбир хәзрәт белән сөйләшеп алдык, әмма коры һәм бик чикләнгән сөйләшү булды ул, диде Жумадилов. Уртак максат - исламофобиягә каршы көрәш булса да, Венада ыелучылар төрле телләрдә сөйләшә. Кырымтатарлар 2014 елның язында булган хәлләре бары тик ""оккупация"" дип атаганда, Русиядәге татарлар аларны шул шартларда ""матур гына яшәргә"" чакыра. ""Соңгы ничә йөз ел тарихта Кырым Русиянең өлеше булган бит. Бүгенге вазгыять белән яшәргә кирәк. Аннары Кырымда яшәгән 300 мең татар, ике миллионга якын христианнар бар. Ничек анда кырымтатарларны гына калдырып аерым дәүләт булдырып булсын. Тарихның битләре алмашынды, ул реаль әйбер түгел. Мин аны басып алынган ир дип санамыйм. Тарихыбыз шулай язылды. Шуңа милләтебезне, халкыбызны, телебезне, динебезне саклап матур гына яшәргә кирәк"", диде Әлбир Крганов. Мәлеснең Кырымдагы вәкиле Заир Смедляев Мәлес эшенең дә, Әхтәм Чийгөз һәм тагын берничә кеше утырган ""26 февраль"" эшенең дә сәяси заказ икәнен таныды һәм нәтиәсе билгеле булуын әйтте. Мәлес рәисе урынбасары Әхтәм Чийгөз үзенең тормыш иптәше аша изолятордан кырымтатар халкына мөрәәгатен иткерде. Анда ул ""берничә курчакның ялганнарына алданмаска, бергә булырга, милләтне сакларга""чакырган.",Крганов кырымтатарларны Мәлесне ташлап мөфтият тирәсендә берләшергә өнди,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],5,Ҡырым,6858,https://www.azatliq.org/a/27576181.html,2016-03-03T05:05:50+00:00
"Кем белә, бәлки, был әйтемдәрҙе ҡунаҡлашыуҙы, ҡунаҡ итеүҙе яратмағандар уйлап сығарғандыр. Нимә генә тимә, ""ҡунаҡ"" һүҙенең тамырында ""ҡун"", ""ҡуныу"" йәғни ""йоҡлап сығыу"" һүҙҙәре ята. Ҡунаҡ ул иң беренсе нәүбәттә ҡуна килеүсе кеше. Беҙ бәләкәй саҡта атай-әсәйҙәрҙең нисек итеп ҡунаҡ саҡырышып, гөрләшеп йәшәүҙәрен күреп үҫтек. Әйтәйек, бер ауылда бер өй аша ғына йәшәгән егет менән ҡыҙ өйләнешһә, тәүҙә әйттерергә килеп, өс көн буйына ҡунаҡ була инеләр, мал алырға килгәндә лә өс көн буйы ҡунаҡлашалар. Туйҙар дүрт көн бара: тәүге көн - ҡыҙыл туй, икенсе көн - йыуаса, өсөнсө көн - сыбыртҡы ите, дүртенсе көн - ҡыҙ оҙатыу һәм кейәү йортонда ҡыҙ ҡаршылау. Шулай итеп, егет менән ҡыҙҙың өйләнешеү мәшәҡәттәре ун көнгә һуҙыла торғайны. Шуныһы ҡыҙыҡ: ҡунаҡ булып килеүселәрҙе, бер өй аша ғына йәшәһәләр ҙә, өйөнә ҡайтып килергә лә юл ҡуймай инеләр. Хәҙер инде, заман башҡа, заң башҡа, ҡайһы бер туйҙар иң күбендә 1-2 көндә тамамлана. Беҙ, малайҙар иһә, апайҙарыбыҙҙың туйына килгән ҡоҙаларҙың атын ҡарау, һуғарыу, бесән, һоло һалыу менән булдыҡ. Ҡунаҡтың йәки ҡоҙаның аты ихатаға инеүе була, хужаның аты ялан кәртәгә сығарылып, әүеҫлек аҫтына индерелеп ҡуйыла, септә лә ҡунаҡтың атына ябыла ине. Ҡунаҡтың аты ла ҡунаҡ ине шул ул заманда.",Ҡунаҡ - ҡуна килеүсе,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1231,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-20/una-una-kile-se-4130542,2025-02-20T18:44:00+00:00
"5Үткән омгада ""Ярдәм"" мәчете милли-дини товарлар сатучыларны ыеп хәләл ярминкә оештырды. Бу чараның барышын күзәтеп йөрүче Флүрә Абдуллина сөйләшеп торганда ""Без дә бу чарага үз өлешебезне керттек"", дип үз сүзен өстәде. Ул мөселман товарлары итештерүче эшкуарларга ярдәм итәргә тиешле ""Нәсих"" коммерцияле булмаган берләшмәнең башкарма мөдире булып чыкты. Оештыручылар журналистлар, килгән кунаклар, кешеләр алдында үзләрен ышанычлы, актив тотса да, милли кул эшләре осталары, киресенчә, бик тыйнак иделәр. Һәрберсенә килеп: ""Сез кем""? , ""Каян килдегез? "", ""Нәрсә сатасыз? "" дип ""уятып"" йөрергә туры килде. Берничәсе белән сөйләшкәч, аңардан күреп, ""мине дә карагыз"", ""төшерегез"" дип калганнар эндәшә башлады. Кул эшләре осталарының күбесе урта һәм өлкән буын булгангамы, алар үзебез эндәшсәк кенә авап бирде. Көнчыгыш базарларындагы кебек анлылык, үз товарыңны күккә чөеп сөйләү гадәтен әлеге татар эшкуарлары күрсәтмәде. Алай да араларында матур елмаеп, ""сәламәтлек өчен файдалы"" дип каршына килгән кешеләргә үзе пешергән чүпрәсез ипине тәкъдим итүче кул эшләре остасы, пешекче Фәрит Заһидуллин бар иде. ""Күптән түгел яңа мич алдым, хәзер эшләр тагын да айланды. Йөзләп чүпрәсез ипи пешерә алам. Менә ярминкәләргә еш чакыра башладылар, атна саен журналистларга ипи пешерүем турында әңгәмә бирәм"", ди Фәрит Заһидуллин. Оста пешекче сүзләренчә, 85 яшьлек Флүрә Калмурзинага эне-мәрәннән эшләнгән милли киемнәр ""реклам"" бирде. Чатыр почмагында утыручы ханымга килгән кешеләр киеменә һәм бизәкле товарларына карап игътибар итте. Ул исә кырыендагы иптәше белән сөйләшеп, килгән-киткән кешегә битараф иде. Килеп эндәшкәч ""үлчәп"" кенә үзе турында сөйләде. ""Миңа 85 яшь. Соңгы елларда рәсем дә ясыйм, чигәм дә. 36 ел буе укыттым - тарих һәм эстетика укытучысы идем. Укыту эшен тәмамлагач, соңгы 20-30 елда әлеге эш төре белән шөгельләнәм. 75 яшьтә рәсем ясый башладым"", дип төсле журналда үз рәсемнәрен, әти-әнисе, туган нигезе фотоларын күрсәтте. Тәфсилләп сораша торгач, Флүрә ханым үзе турында аерым язма әзерләрлек мәгълүмат бирде. Без, әлбәттә, хәләл ярминкәдә катнашучыларның барсы белән дә әңгәмә кормадык. Алар арасында милли сувенирлар ясаучы рус телле осталар да булды. Нурания Хәлимова башкалар белән сөйләшүебезне күреп, ""мине дә төшерегез"" дип үзен рәссам-бизәүче буларак белгертергә, товарларына игътибар иттерергә тырышты. Әмма әйткәнебезчә, сорау – өмлә, сорау – өмләле әңгәмә чыкты. Кул эшләре осталары үз товарлары турында өзлексез сөйләрлек, кыскача таныштыручы реклам сүзләр әзерләмәгән иде. Альберт Минһаевның да янына килеп эндәшкәч кенә, Татарстан президентына, Дәүләт шурасы рәисенә агачтан сувенирлар үреп бирүен белдек. иде дистәне тутырып киткән Альберт абзый бу эшкә пенсиягә чыккач керешкән, Казанда яшәп әле башкаларны да агач ботакларын үреп көн-күреш әйберләре ясарга өйрәтә икән. Ярминкәдә йөреп чыккач исемен әйтергә теләмәгән эшмәкәр, ""Милли кул эшләре осталары да, хәләл ярминкә дә, милли товарлар да бар. Инде ул эшкуарларга оста итеп сатырга өйрәнәсе генә калды"", диде ул.",Милли товарлар ярминкәсендә сатучылар тыйнак булды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Татарстан,3003,https://www.azatliq.org/a/25454831.html,2014-07-12T14:35:30+00:00
"Кисә гвардия капитанының Алтын Йондоҙон ата-әсәһенә тапшырғандар. Тантанала Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров,   Рәсәй Хәрби-диңгеҙ флотының Балтика флоты командующийы, адмирал Сергей Липилин, Владислав Бочаровтың яҡындары, кадеттар, шайморатовсылар, йәш армеецтар ҡатнашҡан. Владислав 1997 йылда тыуған. Белореттағы 8-се мәктәпте - алтын миҙалға, данлыҡлы Рязань юғары һауа-десант училищеһын да ҡыҙыл дипломға тамамлаған. Махсус хәрби операция барышында һәләк булған ҡаһарман яҡташтарыбыҙ тураһында Башҡортостан онотмаясаҡ, уларҙың исемдәре мәңгеләштереләсәк. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Владислав Бочаров - Рәсәй Геройы,['Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0],4,Донъя,952,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-01-28/vladislav-bocharov-r-s-y-geroyy-4553599,2026-01-28T11:03:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфаның Махсуслаштырылган хезмәт күрсәтү муниципаль комбинаты Украинадагы сугышта һәлак булучыларны ирләү эшләрен башкаручыны эзли. ""Не Москва"" -каналы шундый контракткаигътибар иткән. Күмү эшләрен шәһәр казнасы субсидияләре белән түләргә тәкъдим ителә. Килешүдән күренгәнчә, эшне башкаручы ""Донецки халык республикасы, Луһански халык республикасы, Херсон һәм Запорожье өлкәләре, Украина ирләрендә үткәрелә торган махсус хәрби операциядә катнашып һәлак булган (үлгән) кешене ирләүне оештырырга"" тиеш. Документтан күренгәнчә, ""тулы хезмәт ыелмасы"" белән ирләгәндә моның бәясе бер кешегә кимендә 68 048 сумга чыга. Ягъни 1,63 миллион сум 24 хәрбигә генә итәчәк. Әмма басма язуынча, ""тулы хезмәт ыелмасы""ннан һәрвакытта да кулланмыйлар. Бәйгедә иңүче белән килешүне ел ахырына кадәр төзиячәкләр. Уфаның Махсуслаштырылган хезмәт күрсәтү муниципаль комбинаты элегрәк тә мондый ике контракт төзегән иде инде. Беренче тапкырында башкаручы 31 һәлак булучы өчен 3 ноябрьдән 29 декабрьгә кадәр ирләүләр оештырды, ул 1,1 млн сумга төште. Икенче килешү нигезендә 25 хәрбине 26 декабрьдән 31 гыйнварга кадәр ирләделәр, барлыгы 460,2 мең сум акча бирелде. Иң арзанлы ирләү эшләре шәһәр бюджетына 7,4 мең сумга, иң кыйбатлысы 64 мең сумга чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада Украинадагы сугышта үлгән хәрбиләрне ирләүне оештыруга 1,63 млн сум тотачаклар",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1351,https://www.azatliq.org/a/32817487.html,2024-02-13T08:42:58+00:00
"Мәктәпте тамамлағас, юлдар Өфөлә тағы осраштырҙы. Юғары уҡыу йортона инергә балы етмәгән, әммә шаталаҡ ҡыҙ юғалып ҡалмаған – баш ҡалалағы кулинария училищеһына уҡырға ингән ине. Һирәк-һаяҡ ҡына булһа ла осрашып, аралашып торҙоҡ. Күптән түгел оҙаҡ йылдар дауамында өҙөлөп торған дуҫлыҡты тағы яңырттыҡ. Дөрөҫөрәге, бер-беребеҙҙе социаль селтәрҙә табып алдыҡ. Арыу уҡ ҡына аралашҡандан һуң бына ниндәй хат яҙған ине ул. Һеҙ гәзитегеҙҙең төркөмөндә төрлө яҙмышлы кешеләр тураһында йыш яҙаһығыҙ. Мин һинең яҙғандарҙы ла күптән уҡып, тормошоңдо күҙәтеп барам. Кешеләрҙең фекер алышыуын, комментарийҙарын уҡыу ҡыҙыҡ та, фәһемле лә. Минең яҙғандарым да, бәлки, кемгәлер фәһемле булыр. Кулинария училищеһына уҡырға ингәс, Өфө егете менән танышып, кейәүгә сығам да мотлаҡ ошо ҡалала ҡалам, тип маҡсат ҡуйҙым. Шулай итеп, бер дискотекала Ринат исемле сибәр генә егет менән таныштым. Дуҫлығыбыҙға ярты йыл үтеүгә ауырға ҡалғанымды белдем. Ваҡытты үткәреп ебәргәнмен – йөклөлөк өс айлыҡ ине. Поликлиникалағы табип ҡатын эт ашамаҫ һүҙҙәр менән әрләп сығарғас, ҡайттым да карауатыма ауҙым. Шулай аңҡы-тиңке булып йөрөп, тағы ай самаһы ваҡыт үтте. Теге мине әрләгән табип аборт тураһында ишетергә лә теләмәне. Мин енәйәтсе түгел тип кенә ҡуйҙы. Ринат бала тураһында ишетергә лә теләмәне, тиҙҙән тормошомдан бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Ауыр әйбер күтәреп маташыуымдың, бер әбейгә барып, ниндәйҙер дарыу эшләтеп алыуымдың да файҙаһы булманы. Әсәйемдәргә имтихандарҙан һуң практикаға ҡалам, оҡшаһа, тағы бер ай эшләйем, тип хат яҙҙым. Августа улым тыуҙы. Мин уны бала тыуҙырыу йортонда ҡалдырасағымды алдан уҡ хәл иткәйнем инде. Табиптар һөйләшеп ҡараны, әммә ғариза яҙып, ҙур бәләнән ҡотолған кешеләй, сығып киттем. Әлбиттә, рәхәт булманы быны эшләү, әммә мин ул саҡта бала, уның артабанғы яҙмышы тураһында түгел, тик үҙем хаҡында ғына уйланым шикелле. Бына хәҙер ҡотолам да, барыһы ла онотоласаҡ, мин элекке кеүек күңелле, матур тормош менән йәшәй башлаясаҡмын. Тормош миңә мәрхәмәтле булды. Кейәүгә сыҡтым, ике ул таптым. Әммә. Йылдар үткән һайын бала табыу йортонда ҡалдырған теге улым нығыраҡ иҫкә төшә бит. Балаларыма ҡарайым да ҡурҡып китәм. Эй Хоҙайым, минең гонаһтарымды балаларыма төшөрә күрмә! – тип ялбарам. Әлеге гонаһлы аҙымым өсөн өҙгөләнеп-үрһәләнеүҙәрем! Шул бала хаҡына тип биргән хәйер-саҙаҡаларымдың иҫәбе-һаны юҡтыр! Күңелде бер генә уй йылыта: улым, моғайын, бәхетлелер. Мин уны 18 йәшемдә таптым, аҡ ҡына, тумалаҡ ҡына һау-сәләмәт бала ине. Әллә күпме ишеткәнем бар: ундай сабыйҙарҙы сират тороп көтөп алалар икән. Шуға күрә һөйөү-наҙҙа үҫкәндер улым, тип өмөтләнәм. Бәлки, үҙе лә атайҙыр әле. Ни өсөн яҙҙым быларҙы? Фәһем булһын өсөн! Һәм аҙ ғына булһа ла күңелемде бушатыу өсөн. Мәктәпте тамамлағас, юлдар Өфөлә тағы осраштырҙы. Юғары уҡыу йортона инергә балы етмәгән, әммә шаталаҡ ҡыҙ юғалып ҡалмаған – баш ҡалалағы кулинария училищеһына уҡырға ингән ине. Һирәк-һаяҡ ҡына булһа ла осрашып, аралашып торҙоҡ. Күптән түгел оҙаҡ йылдар дауамында өҙөлөп торған дуҫлыҡты тағы яңырттыҡ. Дөрөҫөрәге, бер-беребеҙҙе социаль селтәрҙә табып алдыҡ. Арыу уҡ ҡына аралашҡандан һуң бына ниндәй хат яҙған ине ул. Һеҙ гәзитегеҙҙең төркөмөндә төрлө яҙмышлы кешеләр тураһында йыш яҙаһығыҙ. Мин һинең яҙғандарҙы ла күптән уҡып, тормошоңдо күҙәтеп барам. Кешеләрҙең фекер алышыуын, комментарийҙарын уҡыу ҡыҙыҡ та, фәһемле лә. Минең яҙғандарым да, бәлки, кемгәлер фәһемле булыр. Кулинария училищеһына уҡырға ингәс, Өфө егете менән танышып, кейәүгә сығам да мотлаҡ ошо ҡалала ҡалам, тип маҡсат ҡуйҙым. Шулай итеп, бер дискотекала Ринат исемле сибәр генә егет менән таныштым. Дуҫлығыбыҙға ярты йыл үтеүгә ауырға ҡалғанымды белдем. Ваҡытты үткәреп ебәргәнмен – йөклөлөк өс айлыҡ ине. Поликлиникалағы табип ҡатын эт ашамаҫ һүҙҙәр менән әрләп сығарғас, ҡайттым да карауатыма ауҙым. Шулай аңҡы-тиңке булып йөрөп, тағы ай самаһы ваҡыт үтте. Теге мине әрләгән табип аборт тураһында ишетергә лә теләмәне. Мин енәйәтсе түгел тип кенә ҡуйҙы. Ринат бала тураһында ишетергә лә теләмәне, тиҙҙән тормошомдан бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Ауыр әйбер күтәреп маташыуымдың, бер әбейгә барып, ниндәйҙер дарыу эшләтеп алыуымдың да файҙаһы булманы. Әсәйемдәргә имтихандарҙан һуң практикаға ҡалам, оҡшаһа, тағы бер ай эшләйем, тип хат яҙҙым. Августа улым тыуҙы. Мин уны бала тыуҙырыу йортонда ҡалдырасағымды алдан уҡ хәл иткәйнем инде. Табиптар һөйләшеп ҡараны, әммә ғариза яҙып, ҙур бәләнән ҡотолған кешеләй, сығып киттем. Әлбиттә, рәхәт булманы быны эшләү, әммә мин ул саҡта бала, уның артабанғы яҙмышы тураһында түгел, тик үҙем хаҡында ғына уйланым шикелле. Бына хәҙер ҡотолам да, барыһы ла онотоласаҡ, мин элекке кеүек күңелле, матур тормош менән йәшәй башлаясаҡмын. Тормош миңә мәрхәмәтле булды. Кейәүгә сыҡтым, ике ул таптым. Әммә. Йылдар үткән һайын бала табыу йортонда ҡалдырған теге улым нығыраҡ иҫкә төшә бит. Балаларыма ҡарайым да ҡурҡып китәм. Эй Хоҙайым, минең гонаһтарымды балаларыма төшөрә күрмә! – тип ялбарам. Әлеге гонаһлы аҙымым өсөн өҙгөләнеп-үрһәләнеүҙәрем! Шул бала хаҡына тип биргән хәйер-саҙаҡаларымдың иҫәбе-һаны юҡтыр! Күңелде бер генә уй йылыта: улым, моғайын, бәхетлелер. Мин уны 18 йәшемдә таптым, аҡ ҡына, тумалаҡ ҡына һау-сәләмәт бала ине. Әллә күпме ишеткәнем бар: ундай сабыйҙарҙы сират тороп көтөп алалар икән. Шуға күрә һөйөү-наҙҙа үҫкәндер улым, тип өмөтләнәм. Бәлки, үҙе лә атайҙыр әле. Ни өсөн яҙҙым быларҙы? Фәһем булһын өсөн! Һәм аҙ ғына булһа ла күңелемде бушатыу өсөн.","""Йәшлектәге хатам йөрәгемде өҙгөләй. """,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,5357,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-07/y-shlekt-ge-hatam-y-r-gemde-g-l-y-3634464,2024-02-07T16:16:00+00:00
"Йәй ҙә үтеп бара. Ә уны китап, гәзит-журналдар уҡып та уҙғарһағыҙ, ҡалай күңелле, ҡыҙыҡлы булыр ине.",Бер ҡасан да һуң түгел!,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Гәзит,100,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-07-28/ber-asan-da-u-t-gel-4329261,2025-07-28T13:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАлар арасында ""Алга"" батальонының медицина взводы итәкчесе урынбасары Олег Денисюк, Т-80  ""Алеша"" танкы итәкчесе, Русия каһарманы Рәсим Баксиков бар диелә. Русиянең Украинага каршы сугышында катнашкан тугыз хәрби Татарстан Дәүләт шурасы сайлавына үтү өчен, ""Бердәм Русия"" праймеризында - намзәтләрне сайлау чарасында катнашырга теләк белдергән. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Алар арасында Т-80 ""Алеша"" танкы итәкчесе, Русия каһарманы Рәсим Баксиков, Татарстанның ""Алга"" батальонының медицина взводы итәкчесе урынбасары Олег Денисюк, Дәүләт шурасының гамәлдәге депутаты - былтыр көз ихтыяри буларак сугышка киткән эшмәкәр Марат Галиевбар диелә. Шулай ук ""Бердәм Русия""нең намзәтләрне сайлау чарасында Украинадагы сугышка контракт белән яки ихтыяри буларак киткән Эльс Галиев, Әсхәт Гарифуллин, Максим Дегтярев, Линар Мәрданов, Александр Столбов, Ленар Хәлиловта катнашачак. Татарстан Дәүләт шурасына сайлаулар быел көз көне үтәрчәк. 100 депутатны биш елга сайлап куячаклар: яртысын фирка исемлекләреннән, яртысын бер мандатлы бүлгеләрдән. ""Бердәм Русия"" праймериз нәтиәләре белән намзәтләрнең яңа исемлеген төземәкче. Праймеризда Татарстаннан барлыгы 312 намзәт катнаша. Алар өчен тавыш бирүләр бүген, 20 майда башланды һәм 24 майга кадәр дәвам итәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинадагы сугышта катнашкан тугыз кеше ""Бердәм Русия""нең праймериз сайлавында катнашып, Татарстан парламентында депутат булмакчы",['Татарстан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1407,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-katnashkan-tugiz-keshe-berdam-rusiya-neng-praymeriz-saylavinda-katnaship-tatarstan-parlamentinda-deputat-bulmakchi/32954840.html,2024-05-20T13:25:12+03:00
"Эркан КарагөзфикерләрКитапның авторы — Әнкара университеты галиме Эркан Карагөз. Бу — галимнең татарлар турында икенче китабы. Беренчесе аның докторлык диссертациясе булган. Ул ""Татар һәм башкорт тылсымлы әкиятләре"" исеме белән китап буларак дөнья күргән иде. — ""Татар балалар уеннары"" — минем икенче китабым. Аны татар балалар фольклоры дип тә атарга була. Мин аны 2020 елда яза башладым, ике елдан артык яздым. Монда татар балалары уйнаган уеннардан хәрәкәтчән (активити) уеннар кергән. Электрон форматы булырмы — әлегә белмим, моны нәшрият карар итәчәк, — ди Карагөз. Эркан Карагөз Азатлыкка татар уеннарын өйрәнүе, гомумән, татар фольклорына белән кызыксыну тарихы турында сөйләде. — Сез татар телендә шактый яхшы сөйләшәсез. Татар мәдәнияте, фольклоры белән кызыксынуыгыз каян килә? — Мин татарча бик яхшы аңлыйм, китаплар укыйм, әмма соңгы арада практика булмаганга, сөйләшергә кыенрак. Төркиядәге Гази университетының төрки телләр өйрәнү бүлегендә укыдым. Университетта төрки телләр арасыннан берсен сайлау кирәк иде: араларында казакъ, үзбәк, татар, азәрбайан телләре бар иде. Мин татар телен сайладым, татар телен өйрәнә башладым. Аннан соң татар телеме, тарихымы, фольклорымы — фәнни эш өчен бер юнәлеш сайларга кирәк иде. Фольклор сайладым, чөнки, минемчә, татар фольклоры бик бай. Үзем дастаннар, мифология, әкиятләр, легендалар белән бик кызыксынам. Кандидат һәм докторлык эшләрен яклаганда татар мәдәнияте һәм халык әдәбияты турында академик хезмәтләр яздым. — Китабыгызда Казан татарлары уеннарымы, гомумән, нинди уеннар бар? — Әйе, китапка Казан татарларының йөз итмештән артык уены ыелды. 2015 елда мин Татарстанда Казан университетында татар әдәбияты бүлегендә дәресләр алдым. Казандагы китапханәләрдән китаплар табып, мәкаләләр ыйдым, аннан соң китабыма кирәк уеннарны сайладым. Татар уеннарында булган махсус терминнар сүзлеген әзерләдем. 2015 елда татар балалар фольклорына багышланган 8-9 китап бар иде, китапны әзерләгәндә шуларны укыдым. Татар уеннарын дүрткә аердым, ягъни мин барысы дүрт китап чыгарырга телим: беренчесе — хәрәкәтчән уеннар, икенчесе — драмалы, өченчесе — зиһен сынамалы, дүртенчесе — ырлы-биюле уеннар булачак. — Төркиядә татар мәдәниятенә игътибар бармы, ничек уйлыйсыз? — Татар мәдәнияте, фольклоры белән кызыксыну хәзер күбрәк. Элек без татарлар хакында, аларның кемлеге, кайда яшәүләре турында белми идек. Заманында, 1990 елдан соң, Төркиядә университетларда татар теле дә укытыла башлады. Мәсәлән, тюркология факультетларында Татарстаннан, Казакъстаннан һәм башка төрки дәүләтләрдән килгән укытучылар күбрәк укыта башлады. Мин татар теле белән беренче тапкыр 2001 елда таныштым. Без татар телен өйрәнә башладык, безнең дәрескә татар укучысы килде. Ул Әнкара университетында укый иде. Татар телен беренче тапкыр аннан ишеттем. Хәзер факультетта үзебез студентларга татар телен һәм әдәбиятын өйрәтәбез. — Төркиядә татар мөһаирләре зур диаспора булып яши, алар белән элемтәгез бармы? — Мин алар белән социаль челтәрләр аша таныш, күпләре белән аралашабыз. Татарстанда өч тапкыр булдым: беренче тапкыр — 2011 елда — ул вакытта Казанда бер ай тордым, 2013 елда Казанга бер контракт өчен килдем, 2015 елда Мевлана () студентлар алмашу програмы нигезендә ярты ел яшәдем. Шуннан бирле Казанда яхшы дустым бар. — Татар галимнәре белән хезмәттәшлек итәсезме? — Татарстанда укыган вакытта татар галимнәре белән таныштым. Алар белән күрешәм, сорауларым булганда алар ярдәм итә. Укытучым Әлфия Йосыпова булды, ул күп булыша. — Хәзерге вакытта Русиягә каршы кертелгән санкцияләр аркасында Татарстан (Русия) галимнәре белән хезмәттәшлек итү шартлары никадәр үзгәрде? — Минем өчен берни үзгәрмәде, мин алар белән күрешеп торам. Шулай да бер проблем бар, аны сез дә беләсез: очкычларга билетлар бик кыйммәт, шуңа күрә мин Казанга китәргә теләсәм, ул миңа икътисади яктан кыен. Әмма ике-өч елда барысы да элеккечә булыр дип уйлыйм. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","170 тән артык уен. Төркиядә ""Татар балалар уеннары"" китабы чыкты",['Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],5,Әңгәмә,3960,https://www.azatliq.org/a/32100168.html,2022-11-20T05:00:46+00:00
"Финик емеше холестерин кимәлен һәм баҫымды кәметергә ярҙам итә, йөрәкте һаҡлай һәм инсульт хәүефен кәметә. Уның составында организмды нығытыусы һәм һаулыҡты һаҡлаусы бик күп ҡиммәтле матдәләр бар. - Тимерҙең бай сығанағы. 100 грамм емештә 0,9 мг самаһы бар, был тәүлек нормаһының 11 процентын тәшкил итә. Тимер гемоглобин һәм эритроциттар кимәлен көйләй, туҡымаларҙы кислород менән тәьмин итеүҙе яҡшырта. Айырыуса анемия, йөклөлөк ваҡытында һәм балалар өсөн файҙалы. - Эс ҡатыу менән көрәшә. Төндә һыуға һалынған финиктар һәм уларҙан килеп сыҡҡан төнәтмә тәбиғи йомшартҡыс кеүек тәьҫир итә. - Ауырлыҡты кәметеүгә булышлыҡ итә. Финиктар туйындыра, унда холестерин юҡ һәм ауырлыҡты контролдә тоторға ярҙам итә, әммә шәкәр миҡдары юғары булғанлыҡтан, уларҙы ипләп ҡулланырға кәрәк. - Йөрәк эшмәкәрлеген яҡшырта. Һыуҙа ебетелгән һәм ваҡланған финиктар йөрәк-ҡан тамырҙары системаһын нығыта. - Ҡан баҫымын нормалләштерә. Калий һәм магний ҡан тамырҙарын киңәйтә һәм ҡан әйләнешен яҡшырта, шул уҡ ваҡытта составында натрий юҡ тиерлек. - Инсульт хәүефен кәметә. Рационда калийҙың етерлек күләмдә булыуы уның үҫеш ихтималлығын 40 процентҡа тиерлек кәметә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Донъялағы иң файҙалы ризыҡ – финик,['Башҡортостан' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],3,Сәләмәтлек,1255,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-20/don-yala-y-i-fay-aly-rizy-finik-4515624,2025-12-20T01:25:00+00:00
"фикерләрЧаллы (Татарстан) шәһәр шурасы депутаты, ""Шәһәр СВО ветераннары шурасы"" берлеге рәисе Шамил Әюпов республика башлыгыннан сугыш ветераннары госпитале өчен өстәмә бина сорады. Бу хакта ул шәһәр шурасының хисап сессиясендә белдерде. — Чаллы һоспитале — Татарстанда хәрби хәрәкәтләрдә катнашучыларга һәм аларның гаилә әгъзаларына комплекслы ярдәм күрсәтү өчен билгеләнгән ике оешманың берсе. Ул төбәкнең 22 районы халкына хезмәт күрсәтә. Соңгы өч елда мөрәәгатьләр саны өч тапкыр артты. Көн саен СВОРусия хакимияте Украинадагы сугышны шулай атый. ветераннары мөрәәгатьләре күбәя. Хәзерге матди-техник база һоспиталь алдында торган бурычлар күләменә инде туры килми. Без барыбыз да махсус хәрби операция тәмамлануын, барлык сугышчыларыбызның иңү белән өйләренә кайтуын түземсезлек белән көтәбез. Шул вакытка без медицина һәм психологик ярдәмгә мохта СВО ветераннары һәм аларның гаилә әгъзалары саны 74 мең кешедән артачак дип фаразлыйбыз, — дипкитерә Әюпов сүзләрен - басмасы. Аның әйтүенчә, ""уңайлы һәм сыйфатлы медицина ярдәме оештыру өчен һоспитальгә тәүлек әйләнәсе стационарлар һәм сырхауханә урнашачак өстәмә бина кирәк"". Шамил Әюпов ачыклавынча, ""Шәһәр СВО ветераннары шурасы"" эшләгән сигез ай эчендә аларга 432 кеше — хәрбиләр һәм аларның гаилә әгъзалары — мөрәәгать иткән. Татарстаннан Русиянең Украинада башлаган сугышына күпме кеше китүе билгеле түгел. Сугыштагы югалтуларны санаучы журналистлар һәм тикшерүчеләр үлүчеләр белән Татарстан Русиядә икенче урында бара дип белдерә. Беренче урында - Башкортстан. Русиядә",Чаллы ветераннар шурасы: Украина сугышында катнашкан 74 меңнән артык кешегә медицина һәм психологик ярдәм кирәк булачак,['Татарстан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1529,https://www.azatliq.org/a/33679727.html,2026-02-16T13:03:37+00:00
"Йәш саҡтан уҡ аралашып, ҡатнашып йөрөгән таныштарыбыҙ Өфөгә күсеп килергә булғас, тәү көндәре ике балалары менән беҙҙә фатирға килеп төштөләр. Үҙҙәренә фатир тапҡылағансы, йәшәнеләр. Ҡатыны булдыҡлы, бик тә белемле, ойоштороу эштәренә һәләтле кеше ине. Үҫергә лә үҫергә генә тейеш ине ул. Шуның өсөн бархәлсә ярҙам итеп, пропискаға индерешеп ебәрҙек. Эшен үҙе тапты. Тиҙ арала баҫҡыстарҙан-баҫҡысҡа юғары үрләй башланы. Ниһайәт, ҙур ғына вазифаға билдәләп ҡуйҙылар. Мине районға эшкә ебәрҙеләр. Ғаиләм менән күсеп китергә тейеш инем. Улым бына-бына урта мәктәп тамамларға, институтҡа инергә әҙерләнә, ҡыҙым да, ауылға бармайым, училищеға уҡырға инәм, тип әҙерләнә. Фатирымды тапшырмай ғына китәйем, балаларыма ҡалһын, тип уйлаштыҡ. Мәсьәләне ыңғай хәл итеремә ышанып килдем, сөнки теге таныш ҡатын — хәҙер минең етәксем ине. Алыҫ ҡына ятҡан райондан килдем. Бер юлы вазифалы урыны менән дә ҡотлармын, тип уйланым. Эш аҙағына тиклем үк ҡалмай килеп етергә тейеш инек. Өфө светофорҙары, күпер төбөндәге тығылыштан йырып сығырмын тимә. Сәғәткә ҡарап борсолам. Алты тулыр алда ғына саҡ килеп еттем. Секретарь ҡыҙ: — Беҙҙең етәксе эш аҙағында ғына килеүселәрҙе яратмай. Ҡабул итмәҫ ул, — ти. — Мин бик алыҫ райондан килдем. Исем-шәрифемде әйтһәгеҙ, ҡабул итер, — тип ныҡышам. Секретарь ҡыҙ инеп китте, әммә кире яуап алып сыҡты. — Иртәгә иртүк иң беренсе булып инерһегеҙ, — тине. — Һуң, һылыуҡай, бер ауыҙ һүҙ өсөн уттай эш ваҡытында тотош көнөм әрәм була бит. Мин хәҙер төндә ҡайтып китәм. Иртәгә иртәнсәк районда кәңәшмә билдәләгәнмен. — Аңлайым. Тик түрә апай ҡабат-ҡабат ныҡышҡанды яратмай. Беләһегеҙме, көн һайын һеҙҙең һымаҡ берәй танышы килеп сыға, көн һайын һуңлап ҡайтырға тура килә. Ул да кеше бит. Кире боролоп сығып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Баҫҡыстар буйлап төштөм. Етәксе лифт менән төшкәндер. Бинаның тышҡы ишеге янында тап булыштыҡ. Һәм ул мине күрмәмешкә һалышып, башын боробораҡ йәһәтләп атлап сығып китте лә, машинаһына ултырҙы. Машина янында ире баҫып тора ине. Мин тупһала баҫып ҡарап ҡалдым. Шул уҡ көндө ҡайтып киттем һәм башҡаса килмәнем. Ике йылдан аҙ ғына ашыуыраҡ ултырҙы был вазифаһында. Байтаҡ ваҡыт эш таба алмай йөрөгән, тип ишеткеләп ҡалдым. Мин дә партияның район комитетында баш белгес булып бер аҙ эшләнем дә партияның Өлкә комитетына эшкә алдылар. Фатир бирҙеләр. Бер көн урамдан үтеп барһам, ҡар шыма был ҡатын тап булды. Ҡартайған, йәшенән алда бөкөрәйеп төшкән. «Яуызлыҡ кешенең иңенә баҫа ул», — ти торғайны өләсәйем. Шулайҙыр. Башҡа кешеләрҙән дә уның бик дорфа етәксе булыуы, кешеләргә көн күрһәтмәүе, хәлгә инә белмәүе хаҡында ишеткеләгәйнем. Ә шулай ҙа күптәнге аралашып йөрөгән кеше бит инде. Хәл-әхүәлен белешәйем, ҡунаҡҡа саҡырайым, тип, алыҫтан йылмайып яҡынлаштым. Әммә ул мине күрмәмешкә һалышып үтеп китте. Ни эшләйһең, күрмәмешкә һалышҡан кешегә нисек итеп әрһеҙләшеп күренеп тораһың? Мин дә үтеп киттем. Өләсәйемдең: «Бер йыл тартай һимерә, бер йыл бүҙәнә» йәки «Аумаҫ ҡалпаҡ кеймәгәнһең, һин дә ауырһың» тигән һәм башҡа бик күп мәҡәлдәрен иҫтә тота инем. Был юлы ла: «Кеше ни эшләп көнө менән генә йәшәй икән? Кеше ни эшләп биләгән вазифаһын мәңгелек тип уйлай ҙа, иртәгеһен күҙалламай икән? Кеше ни эшләп вазифаһын башҡаларҙан үс алыу урыны итеп файҙалана икән? Кеше ни эшләп көфөр етерен уйламай икән? Көфөр бит ете быуыныңа тиклем ҡыуа. » — тигән һәм башҡа бик күп «ни эшләптәр» сыуалды башымда. Ике тапҡыр мине күрмәмешкә һалышып үткән был ҡатынды бик йәлләнем. Ул үҙ холҡо менән үҙ рухын һындырғайны. Вазифанан төшөп ҡалыуы түгел, ә рухы һыныуы үкенес ине. Мәрйәм Бураҡаева. ""Арғымаҡ "" китабынан өҙөк.",Аумаҫ ҡалпаҡ кеймәгәнһең,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,3558,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-26/auma-alpa-keym-g-n-e-4403537,2025-09-26T13:27:00+00:00
"Кем генә булмаһын, кеше барыбер һәр ваҡыт ҡасандыр юғалтҡан тәүфиҡ-бәхетен эҙләп йәшәй. Бәхетле булыу өсөн һәр кем аңлы рәүештә үҙ булмышын, тәүфиғын табырға тейеш. Бының өсөн үҙ өҫтөңдә эшләргә, эске күңел торошон булдырырға кәрәк, – ти Башҡортостан юлдаш телевидениеһының Яңылыҡтар хеҙмәте хәбәрсеһе Азат Ғәлиуллин. Әйткәндәй, Азат Хәйҙәр улы   Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһына тәҡдим ителде.",Тәүфиҡҡа бәхет эйәрер,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Әҙәбиәт,424,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-02-22/t-fi-a-b-het-ey-rer-4413356,2025-02-22T13:00:00+00:00
"– Минең бәләкәс кенә матизым менән йөрөү хәүефле, тине Альберт. Шуға миңә сит илдән автомобиль алып бирҙе. Хәҙер беҙ уны барып алабыҙ. Әлеге автомобилемде лә һатмайым, – ти «Башҡорт хужабикә»һе. Яңы Миләүшә, яңы автомобиль, Альбертты ғына яңыртырға ҡалды, тип шаярталар машина һатыусылар. Быға блогер ирен бер ҡасан да алмаштырмаясағын һәм уның ныҡлы тыл булыуын әйтә. Беҙҙе Мах -та ла уҡы!","Һөйөнсө, «Башҡорт хужабикә»һе автомобиль алған!",['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Яңылыҡтар,390,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/y-ns-bash-ort-huzhabik-e-avtomobil-al-an-4538231,2026-01-15T15:00:00+00:00
"Үпкәләү - гүзәл затҡа хас тойғо тиҙәр, шул дөрөҫмө? Үпкәләү кире тойғо икәнен аңлайбыҙ, шулай ҙа уға аныҡ ҡына аңлатма биреп буламы? - Үпкәләү барыбыҙға ла хас. Ирҙәр ҙә үпкәләй. Әммә ир-егет тойғоларын тышҡа сығарып бармай, ҡатын-ҡыҙ иһә, киреһенсә, үҙендә тота алмай. Айырма шунда ғына. Ябай ғына итеп әйткәндә, үпкәләү - ул үҙеңә ҡарата ғәҙелһеҙлек тойоу. Мин генә хаҡ, мин генә дөрөҫтө һөйләйем, минеңсә генә булырға тейеш, тигән уйҙар ҙа үпкәләүгә килтерә. Нисек кенә булмаһын, үпкәләү кешенең тормошон ныҡ ҡына ҡатмарлаштыра: туғандары, эргәһендәге башҡа кешеләр менән мөнәсәбәттәрен боҙа, яйлап үҙенең холҡо ла насарая, ул манипуляторға әйләнә, ошо рәүешле үҙенә кәрәкте алырға өйрәнә. Ошолай дауам итһә, барыһы ла үпкәсел кеше менән аралашыуҙан ҡаса башлаясаҡ. Гел үпкәләп йөрөүҙән үҙенең сәләмәтлеге лә ҡаҡшай. Башында гел генә ошо ситуацияны әйләндерә, асыулана, ҡабат-ҡабат стресс кисерә. Йәшәргә көс тапмай, үпкәләгән кешеһенә ҡыйынлыҡ тыуҙырасаҡ ситуацияларҙы күҙ алдына килтерә, уға ла насар булһын, тип теләй, ошонан үҙенсә ғәҙеллек эҙләй. Үпкәсел кеше тормошҡа ҡыуана белмәй. Стресс, депрессия һөҙөмтәһендә психосоматик сирҙәр барлыҡҡа килеүе ихтимал. Ул ысын мәғәнәһендә, үҙен үҙе ""ашап"" бөтә. Бындай кешеләр үҙҙәренең хәлен тойомлап, белгескә мөрәжәғәт итәме? Һеҙҙең тәжрибәлә кемдәргә үпкә тотоп йөрөүселәр йышыраҡ осрай? - Миңә башлыса ҡатын-ҡыҙҙар мөрәжәғәт итә. Ниндәйҙер проблеманы хәл итергә теләп килеүселәр араһында үпкәләү кеүек тойғолар кисереп йәшәүселәр барлығы ла асыҡлана. Әйтәйек, атай-әсәйенә үпкәләүселәр күп. Бында шуны аңлау мөһим: атай-әсәй беҙҙе ошо яҡты донъяға тыуҙырған, йәшәү бүләк иткән. Тәрбиәләп үҫтергән, уҡытҡан, кеше иткән, оло тормош юлына сығырға ярҙам иткән. Быларҙы бирә алмағандары ла бар, әлбиттә. Әммә беҙ уларға яҡты донъяны бүләк иткән өсөн генә лә рәхмәтле булырға тейешбеҙ. Ә инде тәрбиәләгән, уҡытҡан икән, икеләтә, меңләтә рәхмәтле булыу мөһим. Эйе, ҡасандыр йылы һүҙ әйтмәгәндер, башҡа туғандарыңа күберәк иғтибар бүлгәндер, бәлки, быларҙың барыһы ла һиңә шулай тойолған ғыналыр. Нисек кенә булмаһын, быларҙың барыһының да үҙенең сәбәбе бар. Мәҫәлән, атай менән әсәй үҙ ғаиләһендә йылылыҡ, мөхәббәт алып үҫмәгән икән, быны балаһына бирә лә алмай. Сөнки ул асыҡтан-асыҡ наҙ күрһәтеп, яратышып ултырыуҙы күрмәгән, был уның өсөн ят нәмә. Унар бала үҫкән ғаиләләрҙә һәр береһен сөсөлдәтеп ултыра ла алмағандарҙыр, эш баҫҡан, унан милләтебеҙҙең менталитеты ла үҙ ролен уйнай. Әсәйҙәр балаһын ныҡ иркәләтмәһә ни, беҙҙә, ана, өләсәйҙәр ниндәй шәп! Улар баланың күңелен үҫтереп, тәрбиәһен бирә алған элек. Улайға китһә, үҙегеҙҙең ҡаты ғына күренгән әсәйҙәрегеҙгә күҙ һалығыҙ, ейән-ейәнсәрҙәренә ниндәй мөнәсәбәттә улар: башынан һыйпап, арҡаһынан һөйөп, бөтөн теләген үтәп, таҡмаҡлап бейетеп, тәмле ашатып өлтөрәп тора. Шуға күрә, бөгөндән башлап ошоно аңларға һәм ата-әсәгә ҡарата үпкәнән ҡотолорға кәрәк. Атаһы менән әсәһенә үпкәләп йәшәгәндәрҙән тыш, балаларына үпкә тотоусылар ҙа күпме арабыҙҙа. - Быға кемдер көлөп кенә ҡарар, бәлки. Ҡатын балаһын ауыр тапһа, һөҙөмтәлә һаулығы ҡаҡшаһа, йәки бала арҡаһында шәхси тормошон ҡора алмаһа, үҙен элеккесә ирекле итеп тоймай башлаһа, бала тапҡандан һуң йәшәүе ҡырҡа үҙгәрһә лә үҙе лә аңламаған үпкәләү барлыҡҡа килә. Бындай ҡатын балаһын әрләп-һуғып үҫтерә, арала ышаныслы мөнәсәбәт юғала. Бала ла әсәһенә ышанмай башлай. Ниндәйҙер ҡатмарлы мәсьәләләр тыуып тора. Аҙағыраҡ иһә ғәйеп тойғоһо кисереү, бала алдындағы ул ғәйепте нисек тә булһа юйырға тырышыуҙар, үҫеп бөткән булһа ла контролдә тотоу, үҙеңдән айырып ебәрмәү килеп сыға. Был әсәй балаһы үҙенең ғаиләһен ҡорғас та ҡыҫылып йонсой, үҙенә иғтибар талап итә. Яңынан-яңы талаптар, үҙенсә эшләтергә тырышыуҙар, үпкәләүҙәр - был түңәрәктән ҡотолоу юлын табыуы бик ауыр. Бер нәмәне иҫтә тоторға кәрәк - бала менән сәләмәт мөнәсәбәттәр урынлаштырыу мөһим. Ул нисә йәштә булыуына ҡарамаҫтан, уға тиң итеп ҡарағыҙ. Бала беҙгә бүләк итеп ебәрелгән. Ул да кеше. Уның да фекере, теләктәре, ирке бар. Уның менән нисек теләйбеҙ - шулай итеү, иркен сикләү, баҫыу яҡшы нәмәгә килтермәй. Үпкәләүҙең тағы ла ниндәй төрҙәре була? - Ни тиклем сәйер яңғырамаһын, кешенең үҙенә лә үпкәһе була. Күп осраҡта улар үкенестәрҙән тора. Нисә йыл ҡәҙеремде белмәгән кеше менән йәшәгәнмен, оҡшамаған һөнәр үҙләштергәнмен, күңел тартмаған эштә эшләгәнмен, теге йәки был осраҡта дөрөҫ юлды һайламағанмын, үҙемде яңылыш тотҡанмын һ. б. Бына ни өсөн һәр ваҡыт күңел ятҡан шөғөл менән булырға, күңел ҡушҡанды эшләү мөһим. Йөрәк, күңел беҙҙе алдамай. Ҡыҙғанысҡа күрә, тик аҡыл менән үлсәп, ҡурҡып, билдәле сиктәр эсендә генә йәшәргә мәжбүрбеҙ. Ғүмер ахырында үкенеп ултырабыҙ, башҡаларҙы әрләйбеҙ һәм ғәйепләйбеҙ. Әлбиттә, иң тәү сиратта үҙ-үҙебеҙҙән ризаһыҙлыҡ килеп тыуа ла инде. Күп проблемаларҙың башы - үҙебеҙҙе ҡабул итмәү, үҙебеҙҙән риза булмау, үҙебеҙгә үпкәләү. Үҙен ҡабул итмәгән кеше башҡаларҙы ла ҡабул итмәй һәм һәр ваҡыт йөй эҙләй, тормошонан ҡәнәғәтлек тапмай, ҡыуана белмәй. Шулай итеп. Шуны аңларға кәрәк: беҙ һәр ваҡытта ла башҡа кеше өсөн бар нәмәне хәл итә алмайбыҙ. Хәл итергә тейеш тә түгелбеҙ. Ирем йорт эштәрендә ярҙам итмәй тип, уға үпкәләнегеҙ икән, бының нигеҙендә һеҙҙең аҡланмаған өмөттәрегеҙ ята. Уның да үҙенең эштәре, хәстәрҙәре бар, ул да арығандыр. Әхирәтегеҙ ҙә һеҙҙең менән осраша алмауы бар, хәҙер инде үҙенең балалары булған балағыҙ ҙа ялын һеҙгә генә бағышлай алмай. Тормоштан алынған бындай ябай ғына миҫалдарҙы әллә күпме килтерергә була. Бындай хәлдәр көн һайын булып тора һәм шуға ла үҙ-үҙебеҙҙе йәлләп, башҡаларға үпкәләп ултырыуға арнамайыҡ ғүмеребеҙҙе. Хатта иң яҡын кешегеҙ ҙә үҙенең тормошо менән үҙенсә йәшәргә хаҡлы - был аксиома. Ошоно аңлайыҡ та, уларҙы ла, үҙ-үҙебеҙҙе лә ихтирам итеп йәшәйек. Ләйсән ВӘЛИЕВА әңгәмәләште. ""Киске Өфө"" гәзите, 33, 2023 йыл",ЯҠЫНДАРЫҢДЫҢ ТОРМОШОН ҮПКӘЛӘҮҘӘРЕҢ МЕНӘН АҒЫУЛАМА,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,5731,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-04-25/ya-yndary-dy-tormoshon-pk-l-re-men-n-a-yulama-3741699,2024-04-25T08:42:00+00:00
"Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында махсус хәрби операцияла батырҙарса һәләк булған, үҙе ижад иткән йырҙары менән яҡташтарының һөйөүөн яулаусы, «Айджи» позывнойлы Артур Ғәҙелшиндың яҡты иҫтәлегенә арналған хәтер кисәһе үтте. Сарала яугирҙың әсәһе Сәрүәр Сәлимйән ҡыҙы Ғәҙелшина, туғандары, яуҙаш дуҫтары, уҡытыусылары, Сибай педагогия колледжынан уҡытыусыһы Гөлнара Шәкирова һәм төркөмдәштәре, яҡын дуҫтары, «Ватанды һаҡлаусылар» фондының социаль координаторы, «Беҙ - бергә! » ирекмәндәр төркөмө етәксеһе Лилиә Такаева, Урал арьяғы сәнәғәт колледжы студенттары ҡатнашты. Сара Артур Ғәҙелшиндың йырҙары менән үрелеп барҙы. Уның «Башҡортостан егеттәре» йыры бөгөн яҡташ яугирҙәребеҙҙең гимны тиһәк тә була. Әлеге хәтер сараһында уны Баймаҡ ҡалаһының 3-сө мәктәбе уҡыусыһы Искәндәр Тайбугин башҡара. Һәр сығыш яһаусы Артурға бәйле хәтирәһе менән уртаҡлашты. Артур үҙ халҡын, ерен яратҡан, оптимист рухлы, көләкәс, шаян кеше ине. Ул ауыр минуттарҙа ла кешене йылмайтыр, рухын күтәрер һүҙ таба белде, - тип яҙа ""Атайсал"" төркөмө үҙенең сәхифәһендә. Әйткәндәй, сарала Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһының директоры Гөлназ Әкрәм ҡыҙы Сабирова яугирҙың әсәһе Сәрүәр Сәлимйән ҡыҙы Ғәҙелшинаға минең яңыраҡ ""Китап"" нәшриәтендә баҫылып сыҡҡан""ЕҢЕҮ ҠАЙТЫР АТАЙ МЕНӘН"" ""Отцы ВЕРНУТСЯ С ПОБЕДОЙ""китабымды иҫтәлеккә бүләк итте. Сәрүәр Сәлимйән ҡыҙына ныҡлы һаулыҡ, сабырлыҡ һәм оҙон ғүмер теләйем. Һаулыҡ булһын, китаптың дауамы ла булыр, тип өмөтләнәйек. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Артур Ғәҙелшиндың  яҡты иҫтәлегенә арналған хәтер кисәһе,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 0 1 0],6,Махсус хәрби операция,1834,https://yanshishma.com/articles/care/2025-09-26/artur-elshindy-ya-ty-i-t-legen-arnal-an-h-ter-kis-e-4403555,2025-09-26T13:25:00+00:00
Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Әхмәтйәнов Реналь тәбиғәттең матурлығын фотоға төшөрөп ярата. Ҡышҡы таңдың ҡырыҫ йәме Реналдең фотоларына инеп ҡалған. Аманатконкурстар күҙменәнҡашараһы,Ҡыштың ҡырыҫ йәме,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",243,https://amanat.su/news/k-men-n-ash-ara-y/2025-03-26/yshty-yry-y-me-4173334,2025-03-26T13:10:00+00:00
"Диана Баронина хезмәттәшләре беләнДиана Баронина(кыз фамилиясе Нуретдинова) Татарстанның Актаныш районы Яңа Кормаш авылында туган. Инде 14 ел Испаниянең Урта диңгез ярындагы Малага шәһәрендә яши. Шунда кияүгә чыккан. Инде берничә ай ул Малага табибларына, шәфкать туташларына ярдәмгә йөри. Пандемия чорында Диана, ихтыяри буларак, табиблар белән бер рәттән вируска каршы көрәшә. Бу хакта ул үзенеңһәмсәхифәләрендә саф татар телендә тасвирлый. Белешмә. Испания коронавирус йоктыручылар саны белән дөньяда АКШтан соң икенче урында бара. Рәсми саннарга караганда, 15 апрельгә анда 170 меңнән артык кешедә коронавирус теркәлгән. 18 меңнән артык кеше үлгән. (Халык санына бүлеп караганда бүгеге көндә бу дөньяда иң югары күрсәткеч — ред. )Без Диана белән Испаниядәге хәлләр турында сөйләштек. — Диана, Сез ничек табиб, шәфкать туташлары сафларына кереп киттегез? Диана Баронина— Мин үзем һөнәрем белән пешекче. Озак еллар Чаллының кондитер фабрикасында эшләдем. Хастаханәдә эшләрмен дип күз алдыма да китерми идем. Әмма менә төрле хәлләр була икән бит. Испаниядә коронавирус тарала башлагач, барыбыз да табибларның, медицина хезмәткәрләрнең нинди авыр хәлдә калуын күрдек. Чирләүчеләр арта бара, табиблар хәлдән тая. Хастаханәләрдә эшләүче хезмәткәрләр арасында кеше итми башлагач, мин ихтыярилар сафларына керергә булдым. Ярдәм итәргә теләге булган һәр кеше волонтер (ирекмән) була ала. Мондый вакытта кул кушырып өйдә утырасым килмәде, тоттым да бардым. Теләсә нинди эш башкара алам дидем. Чыннан да, анда эш бетәрлек түгел. Башта кул арасында йөрдем, кушканны үтәдем, бушлай иде эшем. Хәзер эш хакын да түлиләр. Яңа эшкә кушылган кешеләрнең төп эше — вируслы булу мөмкин пациентлар бүлмәләрен дезинфекцияләү. Әмма аннан тыш та тавык чүпләп бетермәслек эш өелеп кенә тора. — Испаниядә әлеге вакытта вазгыять ничегрәк? —Йоктыручылар, үлүчеләр саны әле һаман да югары булып кала. Узган тәүлектә тагын 300 дән артык кеше үлгән. Терелүчеләр бик аз. Авыручылар саны гел артып бара. Яхшыга таба бармыйбыз. — Сезнең хастаханәдә хәлләр ничек? Табиблар, шәфкать туташларының эш режимы нинди? Арыйлармы? — Безнең хастаханәне махсус коронавирус авыруларын кабул итү өчен төзеделәр. Бик авыр хәлдәгеләрне шушы хастаханәгә китерәләр. Моңарчы ул клиника гына булган. Монда дәвалап булмаслык кешеләрне китерәләр. Көнгә сигез сәгать эшлибез. Болай табиблар, шәфкать туташлары итә. Эш күп, чыннан да хәлдән таябыз. Өйгә әлсерәп кайтып керәм. Авыручылар күп игътибар таләп итә. Аларга да кыен, безгә дә иңел түгел. — Испаниядә Италиядәге кебек табиблар, шәфкать туташлары чирне йоктырып үзләре авырый. Сездә дә андый хәлләр бармы? — Бездә табиблар арасында да коронавирус йоктырганнар булды. Бер шәфкать туташы шушы чирдән үлде, ул Мадрид якларыннан иде. Безнең хастаханәдә, шөкер, андый хәлләр булмады. — Үзегез чирләрмен дип куркасызмы? — Беләсезме, бу сорауны күпләр бирә, әмма мин курыкмыйм. Чөнки безнең өчен иминлек чаралары булдырылган. Урам, кибет ише урыннарда чир йоктыру ихтималы хастаханәдәгегә караганда зуррак. Без йөзне ияккә кадәр каплый торган битлек киябез. Ике кат махсус халат киябез. Авыру булган ирдән чыкканнан соң махсус бүлмә аша үтәбез. Ул бүлмәдә бер кат киемне салып эчтәге киемне дезинфекциялибез. Аннан икенче бер бүлмәгә чыгып шунда икенче кат киемне салабыз. Шунлыктан, куркуым юк. 5""Испаннар табибларга бик рәхмәтле""— Халыкның медицина хезмәткәрләренә мөнәсәбәте нинди? — Бик хөрмәт итәләр. Шәһәр халкы һәр кич балконга чыгып алкышлап безгә рәхмәт белдерә. Хастаханә янына полиция машиналары килеп алкышлый. битемә бу алкышлауларны көн саен куям. Кереп караган кешеләр сәер икән сез дип әйтә. Хәзер рестораннар ябылды. Әмма кайберләре хастаханәләргә түләүсез ашау алып килүне оештыра. Монда халык бик бердәм. Табибларга, шәфкать туташларына, безгә бу алкышлаулар, игътибар бик мөһим. Без дә кешеләр бит, безнең дә хис, күңел дигән нәрсә бар. Бу эшләргә дәрт, көч өсти. — Испаниядә карантин режимын кертү дөрес булдымы? — Бик тә дөрес. Мондагы карантин режимы кешеләр бер юлы күпләп чирләмәсен өчен кертелде. Чөнки бик күп кеше берьюлы чирләсә, хастаханәләр дә, табиблар да, иһазлар да итмәячәк. Шунлыктан мин карантин дөрес чара дип уйлыйм. — Даруханәләрдә дарулар, битлекләр, бармакчалар бармы? — Битлек, бармакча, спирт беркайда да юк. Даруханәләрдә дә, кибетләрдә дә юк. Алып бетергәннәр, итми. Дезинфекция өчен башка әйберләр бар. Битлек, бармакча итешмәүгә чарасын монда тиз таптылар. Өйдә утыручылар, хатын-кызлар хәзер битлек, бармакча тегә. Теккән әйберләрен күрше-тирәгә, бер-берсенә бушлай өләшәләр. Беркем беркемне мәбүр итми, һәр кеше күңел эше дип башкара, бу авыр чакта минем дә өлешем керсен дип тырыша. Шундый рәхәт мондый хәлне күрү. Күңел тула. — Кибетләрдә ризык итәрлекме? — Кибетләрдә ризык та, бүтән әйберләр дә бар. Вирус тарала башлаганда кеше берничә көн коткыга бирелеп кибетләрдәге бөтен әйберне алып бетерде. Шуннан соң тиз генә тәртипкә китерделәр. Мисал өчен, кибеткә әллә ничә кеше бергә өелешеп керә алмый. Кешене санап кына кертәләр һәм ишек янында үз чиратың иткәнне көтеп торасың. Хәзер инде бер кулга ул кадәр күп итеп әйбер бирмиләр. Кирәк кадәрен генә аласың. Шулай итеп тәртипкә китерделәр. Һәм шуңа күрә бөтен әйбер дә бар. — Татарстандагы туганнарыгыз белән аралашу ничек? Алар вирусның барлыгына ышанамы? — Татарстандагы туганнарга минем әйтүем кирәк тә түгел. Чөнки минем ике сеңлем дә табиб. Алар үзләре дә хәлнең итди булуын белә. Гаиләбездә полициядә эшләүчеләр дә бар. Шунлыктан, аларга бу турыда аңлатуны кирәк дип санамыйм. — Испаниядә чирнең котыруы кайчан кими башлар? Карантин кайчан бетәр? — Испаниядә әле чир югары ноктасына итмәде дип уйлыйм. Булачак дип көтәбез. Карантин әле бик озак булыр дип уйлыйм. Башлануы бер көндә башланды, бетүе акрынлап булыр дип уйлыйм. — Татарстан, Башкортстан, Русиядәге коронавируска бәйле хәлләрне күзәтәсезме? Сезнең фаразлар нинди? — Татарстанны гел күзәтеп торам. сәхифәмне бик күп кеше күзәтеп бара. Дусларым да, туганнарым да миңа Татарстандагы ""үзизоляция"" турында әйтеп торалар. Русиядә коронавирус мондагы кадәр булып таралмас дип уйлыйм. Русиядә һава аланнарын бик тиз яптылар. Изоляцияне тиз ясадылар. Монда исә бөтен нәрсә бик озак ачык булды. Иртәгә карантин дигән көндә дә автобуслар тулып туристлар килде. Ул туристлар өчен кунакханәләр ачык булды. Кеше күплектән коронавирус Испаниядә күп таралды. Русиядә вакытында бар нәрсәне япканга күрә вирус бу кадәр таралмас дип уйлыйм. Өстәп шуны әйтәсе килә: бик күп кеше ышанмый бу вируска. Ышанмаган кешегә мондагы хәлләрне ничек итеп аңлатырга белмим дә. Бу чир чынлап та бар. Уйлап чыгарылган нәрсә түгел. Бу вируска итди карарга кирәк, бу уен эш түгел. Бер-берегезне саклагыз.","""Мондый авыр хәлдә өлеш кертәсем килә"". Испаниядәге татар ирекмәне",['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],5,коронавирус,6638,https://www.azatliq.org/a/30546234.html,2020-04-15T09:52:00+00:00
Район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин һәм дауахананың баш табибы Тимур Насыров Һаулыҡ һаҡлау министры Айрат Рәхмәтуллинға күрһәткән ярҙамдары өсөн рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.,Район дауаханаһына - яңы автомобиль!,['Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,172,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-16/rayon-dauahana-yna-ya-y-avtomobil-4316427,2025-07-16T15:40:00+00:00
"2010 йылдан хәрби хеҙмәттә булған, төрлө ҡалаларҙа, частәрҙә йәшәгән Сәйет Сәйәхов күңеле менән һәр саҡ ауылға ынтыла. Әммә хәрби тормош үҙен онотторорға бирмәй, әленән әле төрлө заданиеларҙа (был турала гәзиттең 4 июль һанында Күпте күргән Бабай тигән мәҡәләлә яҙып үткәйнек) булырға тура килә уға. Командировка менән ете тапҡыр Чечен республикаһында хеҙмәт иткән Сәйет Мотаһар улы Украинала барған махсус хәрби операция зонаһына 2022 йылда бара. Луганск өлкәһендә яугирҙар, боеприпастар, төрлө материалдар һәм яғыулыҡ ташый. 2023 йылда Донецкийға юллана. Унда разведка ротаһында хеҙмәт итә - бронланған Уралда шәхси составты алғы һыҙыҡҡа йөрөтә. 2024 йылда тыуған яғы Мәһәҙейгә ҡайтып, уңышлы эшмәкәрлек алып барған ағаһы Фәнис Сәйәховтың хужалығында эшләй. Бер аҙ тәжрибә туплағандан һуң, үҙ эшен асырға ниәтләй. Күптән түгел ул ауыл хужалығын үҫтереү дәүләт программаһы сиктәрендә конкурста ҡатнашып, Агростартап төбәк грантын алыуға ирешкән һәм уны үҙ хужалығын үҫтереүгә йүнәлткән. Агростартап - ауыл хужалығы продукцияларын етештереүселәр өсөн бизнесты үҫтереүгә финанс ярҙам. Сәйет Сәйәхов башҡорт тоҡомло аттарҙы үҫтереү буйынса крәҫтиән-фермер хужалығын булдырыуға 2 миллион 880 мең һумлыҡ дәүләт ярҙамы алған. -Был грант аҡсаһына трактор, 10 баш йылҡы малы һатып алдым. Үҙеңдең дә капиталың булыуы яҡшы. Яңы трактор бесән әҙерләүҙә файҙаланылды. Әле аттарға лапаҫ, ангарҙар төҙөү өсөн ер мәсьәләһе менән мәшғүлмен. Бер кешене эшкә алғанбыҙ, - ти Сәйет Мотаһар улы. Яңы эш башлаған фермерҙың киләсәккә пландары ҙур - аттарҙы үрсетергә, ит, ҡымыҙ етештерергә, ауылда эш урындары булдырырға тигән ниәттәр менән йәшәй. Шул уҡ ваҡытта яугир күңеле лә тыныс түгел. Иң мөһиме донъялар тынысланһын ине. Эштәр башланып ҡына тора. Хәл итәһе мәсьәләләр байтаҡ әле, - ти тыуған ерендә төпләнеп, ауыл тормошо менән йәшәргә күптән хыял иткән хәрби хәрәкәттәр ветераны. Фермерға эштәрендә уңыштар, уйлаған уй-маҡсаттарының бойомға ашыуын теләйбеҙ. Ә. ЮЛСУРИНА.",Яугир аттар үрсетәсәк,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Махсус хәрби операция,1956,https://tanburz.ru/articles/care/2025-10-20/yaugir-attar-rset-s-k-4432984,2025-10-20T09:50:00+00:00
"Яҙын ҡарҙар иреп, гөрләүектәр ағып ятҡан мәлдә үткәрелгән. Ҡыш буйы ялыҡҡан күңелдәрҙе күтәреүҙең бер сараһы ла булып торған. Көҙҙән үк ҡар һыуы алына торған уйым, соҡор билдәләнгән. Ул тирәлә сүп - сар ташлау, ярау итеү тыйылған. Ауылдан ярты км тирәһе алыҫлыҡта булған. Ерҙәр асыла төшкәс, йәш ҡыҙҙар һәм килендәр көйәнтәләр алып, йырлашып ҡар һыуы алып ҡайтҡандар. Был бөтә ауыл менән байрам итеү йолаһы ла. Был осорҙа ирегән һыу төшөп, шишмәләр һәм ҡойолар ҡомарған. Шулай уҡ оло һыу ҙа бысранған. Ҡар һыуы таҙа ла, шифалы ла булған. Халыҡ телендә йырҙар ҙа башҡарылып килә. Халыҡ йолаһы - фәнни тәжрибәлә Ҡар һыуының юғары биологик активлы һыу икәне билдәле. Томск ҡалаһы ғалимдәре йылдарҙа кешеләр, хайуандар, үҫемлектәр күҙәнәктәрендә уйландырырлыҡ тәжрибәләр үткәреп, был иҫбатлауҙы нығытты. Сысҡандар менән үткәрелгән тәжрибәлә, енси үрсемгә ныҡ тәьҫир итеүе билдәләнде. Ә ирегән ҡар һыуы эскән тауыҡтар, ябай һыу эскән тауыҡтарға ҡарағанда ике тапҡыр күберәк йомортҡа һалғандәр. Бойҙайҙың уңышы 56  ҡа, ҡыярҙыҡы 250 ҡа күтәрелгән. Төрлө йәштәге биш ауырыуҙы дауалағанда лә ыңғай һөҙөмтәләр биргән. Ҡандағы холестерин кәмегән, матдәләр алмашыныуы көсәйгән.",Ҡар һыуына барыу йолаһы,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",1165,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-04-05/ar-yuyna-baryu-yola-y-3716489,2024-04-05T14:59:00+00:00
"Розалия Зәйнуллина, халыкчан һәм гади итеп язасы килә, ди. Әңгәмә якты, киң, кайнар чәйле, гөлләр булган бүлмәдә узды. Атмосфера буйдак яки пенсионер иатчылар тупланган ирдәй түгел. Чиста, бераз гына хыялый. Без Интернет газета мөхәрриятендә кунакта. Хезмәткәрләр шулай бер гаилә кебек эшли һәм яши. Аларны гадәттә «» кызлары дип атыйлар. .электрон газетасында эшләүче кызлар күп татар телле кулланучыга таныш. Алар веб-каләм ияләре генә түгел, матур һәм акыллы кызлар буларак та билгеле. Кайсы яктан камилләшкәннәр? Коллективны. порталы Татнет әнисе дигән тамга белән бүләкләгән Әлфия Миңнуллина итәкли. Газета Татмедиа агентлыгы ярдәмендә дөнья күрә. Әлфия Миңнуллина да коллективтагы кызларны техника куллануда камилләшкән хәбәрчеләр дип атый. Моңа веб-форматның үзенчәлеге дә этәрә. Әле бит мәкаләләрне кул белән генә язучылар, санакны кабыза белмәүчеләр дә бар. Безнең формат әйтик телевидениедән дә аерыла. Ул, аеруча тиз эшләүне сорый. Шул ук вакытта безнең укучылар да бик гадәти булып күренмәскә мөмкин. Интернеттан безне укыр өчен ким дигәндә компьютер һәм аны куллана белү дә кирәк, - ди ул. Тотып карап булмыйЭльвира Шакирова. электрон газетасының яшь хәбәрчесе. Телевидение үзенә бер төрле, газеталар үзенә бер төрле. Ә без бөтенләй башка инде. Интернетта чыгабыз бит. Без барысыннан да бер башка югары булырга, алдан барырга тиеш, - ди ул. Шулай ук Эльвира туганнарына, кайда эшләгәнлеген әйткәч, аннан кат-кат кабатлап сорыйлар икән. Кайда ничек чыга ул газета, аны тотып карап булмый мени, дип аптыраталар, - ди ул. Авылда әле Интернетның ни кадәр кирәк һәм кызыклы урын булуын аз аңлыйлар, ди ул. Тизрәк кирәкӘ Миләүшә Закирова исә бу веб-чыганакта мәгариф темаларын яктырта. Хәбәрләрен башка чыганаклар күреп алып күчереп бастырса, аның каефе аеруча күтәрелә. Ул да, . да эшләү яки иат итү тизлеге башкалардан аерылып тора ди. Сере исеме белән фотодаМиләүшә Закирова белән Эльвира Шакирова эш серләре белән дә бүлеште. Мәкаләгә исем сайлау бик мөһим. Шуңа карап ачып карыйлар бит, - ди Миләүшә. Эльвира исә, фотографияләр кую дә мөһим дип саный. Фотолар элсәң, яратыбрак укыйлар, - ди ул. Чәйнәсәләр, чәйнәсеннәрУкучыларның мәкаләләргә авап яки фикер язулары да авторларга бик ошый. Иң мөһиме - битараф булмасыннар. Сүгеп язсалар да борчылмыйбыз, бу бит яхшы рейтингны һәмактуальлекне генә искәртә, - ди Эльвира Шакирова. Шулай иттереп, кызлар үз укучыларын ымсындырып, кыздырып та укыту ягында тора. Югыйсә, татар кешесен Интернетта миллионнарча башка сайтлар көтеп тора. Аларны татарча сәхифәләргә кадерләп яки кызыктырып даими чакырып торырга кирәк. Халыкчан һәм гади итеп язасы киләӘ Розалия Зәйнуллина веб-газетага килгәнче Мәгърифәт газетасында эшләгән. Бүген ул татар матбугаты өчен катлаулы һәм кадерсез булган нәрсәләрне яктырта. Мин укытучылар газетасында эшләгән идем. Ә монда исә минем яңа иади сулышым ачылган кебек булды. Бурычымын катлаулы темаларны халыкчан, гади, аңлаешлы телдә аңлатуда күрәм. Шактый катлаулы әйберләр: икътисад, сәнәгать, авыл хуалыгы, финанс өлкәсе турында язам. Биредә терминнар проблемасы бар. , - ди ул. Чын татар кызларыАльберт абыйлары Тәһәвиев да. » кызларын мактап туя алмый. ""Аларның язуы матур, алардан үрнәк алалар"", - дип ""Кәрия-Зәкәрия""не ырларга була, ди Альберт Тәхәвиев. Мин дә алар янында яшәреп киттем. Алар безнең бик акыллы, тәртипле, тырыш һәм матурлар. Үз кызларыма да да үрнәк итеп куям. Журналист абый-апалар гадәттә тәмәке тарта, аракы эчә. Ә безнекеләр чып-чын саф татар кызлары. Аларга сокланам. Бу редакциядә өч ай гына эшләдем, китәсем дә килми, - дип сөйли Идел журналына аваплы сәркатип булып эшкә китүче Тәһәвиев. Башка газеталар да Интернетка чыгачак Ә Лилия Гаделшинаны Татарча интернет кулланучылар күптәннән белә инде. Ул. »да беренче көннәрдән бирле эшли.2001 елның беренче мартында беренче сан чыкты. Аңарчы хәзерлек эшләрен алып бардык. Аннан соң инде шактый татар сайтлары пәйдә булды. .»ны татартелле Интернет-журналистикага нигез салды дип тә әйтәләр. Акрынлап, башка газеталар да челтәргә чыгар, дип уйлыйм. Барыбер, бар газеталар да Интернетта булачак. Тормыш, алгарыш шулай таләп итә бит, - ди ул.",«» кызлары сер ача,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Пәрәвез,4096,https://www.azatliq.org/a/1106112.html,2008-04-09T18:11:50+00:00
"5[. видеосы]Мәрани мәчетендә узган гаеттә Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов та катнашты, 6 ноябрь 2011Уфаның Ләла-Тюльпан мәчетендә бәйрәм вәгазен баш мөфти Тәлгать Таетдин сөйләде, 6 ноябрь 2011Мәскәүнең әмигъ мәчетенә сыймаган халык бәйрәм вәгазен урамда тыңлады, Мәскәү, 6 ноябрь 2011Мәккәдәге әмигъ мәчете, 6 ноябрь 2011",Мөселман дөньясы Корбан гаетен бәйрәм итә,['Дин' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Дин,329,https://www.azatliq.org/a/24382699.html,2011-11-06T19:12:00+00:00
"Беренсе апрель - көлкө көнө яҡынлашыу менән, филармонияның эстрада коллективы яңы программа эшләй башланы. Сатира жанрында эшләгән артистарға көлкөлө номерҙар әҙерләргә ҡушылды. Байтаҡ йылдар нәфис һүҙ оҫтаһы булып эшләгән Зәмбилә Зәйдуллина, яҙыусы Ленар Шамиловтан ""Ир эҙләйем"" тигән сатирик монолог яҙҙырып алды. Яңы хикәйәһен көлкө кисәһенең режиссеры Әсғәт Бакировҡа күрһәтте. ""Нишләптер көлкө жанрында эшләгән ҡатын-ҡыҙҙарҙың барыһының да бер тема: ир эҙләү, йә булған ирен тәнҡитләү, -тине ул.  ""Шулай инде,  - тип килеште Зәмбилә. -  Үтә торған тема бит, беребеҙҙең дә ире юҡ. Гастролдән ҡайтып кермәгән ҡатын менән ниндәй ир торһон? Ирҙе бит ҡарарға, көйөн көйләп торорға кәрәк. Аптыраған юҡ, теге кем әйтмешләй,  замужем не была, без мужа не жила! "" Номерыңды байытырға кәрәк булыр, - тине Әсғәт Ғамирович, - Һиңә бер көслө ир табыр кәрәк. Тик ул уҫлаптай ирҙе ҡайҙан табырға бит әле? Өфөлә ирҙәр бөтмәгәндер, уныһын ғына табырһың. Тик танылып торған артист булмаһын! ""Ҡылт"" итеп Зәмбиләнең иҫенә күрше йортта йәшәгән, эсеүе арҡаһында ҡатыны менән айырылышҡан Сәлим иҫенә төштө. Филармониянан ҡайтышлай уҡ уға керергә булды. Өйөндә ир-ат ҡулы кәрәкһә, Зәмбилә гел генә уға өндәшә.  Сәлим өйҙә ине. Ул гаражда эшләй, бөгөн ял итә икән. - Һинең матур костюмың бармы? - тип һораны З! мбилә килеп кереү менән. - Нимә, әллә ЗАГС-ҡа барабыҙмы? - Юҡ! Көлкө кисәһендә минең номерҙа ҡатнашырһың. - Юҡ, юҡ, оялам мин халыҡ алдына сығырға. - Оялма, миңә ярҙам ит инде.  Номерға ир кәрәк тип ҡала буйлап ир эҙләп йөрөй алмайым бит инде, аҡса бирермен үҙеңә. - Ярар, улайһа, әйтерһең, ҡасан, нисәгә барырға. Шкафтағы кейемдәр араһынан концертҡа кейеп барырлыҡ костюм табылды. Бер нисә тапҡыр репетиция ла яһанылар хатта. Хәҙер инде Зәмбилә үҙенең номеры шәп үтәсәгенә һис кенә лә шикләнмәне. Сәлим дә үҙенсә бик тырышып әҙерләнде, ни тиһәң дә, филармония сәхнәһенә сыға бит! Бына беренсе апрель! Көлкө кисәһенә билеттар әллә нисә көн алдан алынып бөткән. Зәмбилә матур итеп кейенгән, ҡырынған, сәсен алдырған Сәлимде тәүҙә танымай ҙа торҙо. Уға үҙе алдан әҙерләп ҡуйған урынды күрһәтте. Номерҙы режиссерға күрһәттеләр, уныһы бик ҡәнәғәт булды: «Номер һәйбәт! » тине. Күңелле музыка менән башланып киткән көлкө кисәһе интермедия, йыр-бейеү, яҙыусы-сатириктар  сығыштары менән гөрләп торҙо. Зал тулы тамашасы һәр номерға алҡышланы, рәхәтләнеп көлдө. Мин 4 тапҡыр кейәүҙә булдым. Береһе лә йүнле булып сыҡманы, минең кеүек матур, бар яҡлап килгән ҡатынға тиң табылманы. Булмай инде булмағас, бер бәхетең булмағас! Береһе ялҡау, береһе - алкаш, береһе - йыуаш, береһе - һуғыш суҡмары, иң һуңғыһы көнсөл булды. Түҙмәнем, айырылдым уныһынан да. Һеҙҙең арала юҡмы миңә ярарҙай нормальный, бай, сибәр ир? Мин үҙемде ҡарарға, оҙаҡ йоҡларға, тәмле ашарға, матур кейенергә, сәйәхәттә йөрөргә яратам. Бәлки һеҙҙең арала барҙыр минең бөтә талаптарыма яуап бирерлек ир? Зәмбилә залға төшөп, тамашасылар араһынан ир «эҙләргә» тотондо. Бер олпат ҡына ир-уҙаманға килеп һүҙ башлағайны эргәһендә ултырған ҡатын ырғып торҙо ла,  ҡысҡырырға тотондо: «Ҡағылма кеше иренә, үҙең тап, кәнтәй! Былтыр шулай бер артистка иремде саҡ тартып алманы! Халыҡ тәгәрәшеп көлдө. Зәмбилә был ҡатын янынан тиҙерәк китә һалды. Теге ҡатынды саҡ тынысландырҙылар. Бына ул  Сәлим янына килде. - Бәлки һиндер мин эҙләгән ир аҫылы? - тип Сәлимдең алдына барып ултырҙы. Ҡыйыулыҡ өсөн тип концерт алдынан бер яртыны бушатҡан Сәлим аптырап торманы, Зәмбиләне  ҡосаҡлап алды. - Йәнем, әйҙә минең менән, - тип Зәмбилә Сәлимдең муйынын һығып ҡосаҡланы. Сәлим, репетициялағы кеүек, Зәмбиләне күтәреп алды ла, алпан- толпан атлап сәхнәгә менеп китте. Шунан Зәмбиләне күтәргән килеш ике тапҡыр әйләнде. Инде сәхнәнән сығып бара ине дөбөр-шатыр тәгәрәне. Зәмбилә иһә тағы ике метр тиерлек барып төштө. Залдағы халыҡ аһ! итте. Зәмбилә һүндерелмәгән микрофонға һүгенеп ебәрҙе. Был хәлде күреп шаҡ ҡатҡан оператор Марат Йосопов ҡаушауынан  микрофондың шаңдау бирә торған төймәһенә баҫты. Зәмбиләнең  ауыҙынан сыҡҡан, ҡағыҙға яҙмаҫ  һүҙ залда ҡабат - ҡабат яңғыраны. Халыҡҡа етә ҡалды, рәхәтләнеп көлдө, гөрләтеп ҡул сапты. Зәмбилә бөтә тәне ауыртыуҙан, оялышынан баш эйергә сыҡманы. Көлкө кисәһе дауам итте. Сәлим иһә был хәлдән һуң Зәмбиләнең күҙенә салынмаҫҡа тырышты.",Беренсе апрель. Сатирик хикәйә. Харис Шәрипов.,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 1 1],7,Әҙәбиәт,4211,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-04-01/berense-aprel-satirik-hik-y-haris-sh-ripov-4179870,2025-04-01T17:12:00+00:00
"""Беҙҙең өләсәйебеҙ тәҙрә төбөндә алоэ үҫтерҙе. Шуны өҙөп алып, элпәһен ҡуптарып, балғалаҡ менән эсен ашай ине. Элекке кешеләр белмәй ашамағандыр. Бер дарыу ҙа эсмәй ине. Үҙ аяғында йөрөп, үҙ зиһенендә 90 йәшендә ҡартлыҡтан үлеп китте"". Әммә быға ҡаршы сыҡҡан бер кешенең яуабы ла иғтибарға алырлыҡ. Сөнки һәр нәмә лә бөтә кешегә тап килеп бөтмәй, сәләмәтлеккә ҡағылған сараларҙа һаҡ булырға кәрәкМәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","""Алоэ япрағын ашап, туҡһанға етте""",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Сәләмәтлек,504,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2026-01-05/aloe-yapra-yn-ashap-tu-an-a-ette-4528983,2026-01-05T11:00:00+00:00
"Ачир авылыТөмән өлкәсе Тубыл районы Ачир авылына һуманитар ярдәм сорап имза ыю бара. . порталында урнаштырылганмөрәәгатьтәавтор Ривал Хучашевавылда чир таралып, күлдә балык тоту тыелганнан соң халык ачлык чигенә итеп килә ди. ""Ачир татар авылында тиздән ачлык башланачак, ә төбәк һәм район хакимиятләре барысы да яхшы дип күрсәтергә тели. Боралак белән кибеткә 2,5 тонна азык китерүләре турында хисап бирделәр дә, шуның белән бетте"", дип яза ул. Хучашев федераль хакимиятләрдән, гадәттән тыш хәлләр министрлыгыннан, Роспотребнадзордан Ачир авылын Имдрә күлендә (Андреевское) балык тоту рөхсәт ителгәнче һуманитар ярдәм белән тәэмин итүне сорый. Ачир Тубыл районында Алмыка елгасы буенда урнашкан. Тубылга 120 километр ераклыкта. әен анда бары тик боралак белән генә очып була, кышын зимникта (ир туңган вакытта кешеләрне ташый торган айланма – ред. ) йөриләр. Авылның 90 процент кешесе эшсез. Алар нигездә балык сатып, аны азык-төлеккә алыштырып көн күрә. ""Роспотребнадзор без Имдрә күлен генә яптык, балыкны башка күлләрдә тотыгыз диләр. Ләкин кешеләр башка күлләрдә тотылган балыкны да сатып алырга курка. Балык тотуның мәгънәсе юк. Кешеләр ничек тамак туйдырырга белми. Ит юк, мал тотмыйлар, чөнки тирә-якта сазлык, эре терлек батып кала, үлә"", диелгән мөрәәгатьтә.",Себернең авыру таралган татар авылына һуманитар ярдәм сорап имза ыю бара,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1268,https://www.azatliq.org/a/30265635.html,2019-11-12T05:29:31+00:00
"Еңеүселәр араһында Башҡортостан вәкилдәре лә бар. Шәфҡәтлелек номинацияһында балаларҙы уллыҡҡа-ҡыҙлыҡҡа алыу тураһындағы ""Беҙҙең өйҙөң йәме"" социаль проектына уңыш йылмайған. Бәхет биләмәһе фондының был проекты әсәй-атай тәрбиәһенән мәхрүм ҡалған балаларға яңы ғаилә табырға ярҙам итә. Геройҙары – Башҡортостандың балалар һәм сабыйҙар йорттары тәрбиәләнеүселәре. Һәр тарих нигеҙендә – ҡатмарлы яҙмыштар, ауыр диагноздар, әммә улар яҡшылыҡҡа сикһеҙ өмөт менән һуғарылған. Проект дүрт йыл эшләп килә, ошо дәүерҙә 90-дан ашыу видеояҙма төшөрөлгән. Уларҙа балалар тураһында бәйән ителә, яҙмалар телевидение һәм социаль селтәрҙәрҙә күрһәтелә. Беҙҙең өйҙөң йәме командаһы 55 баланы ғаиләгә урынлаштырған! Проекттың авторы, Башҡортостан Башлығының тормош юлдашы Каринэ Хәбирова,  ""Беҙҙең өйҙөң йәме""н федераль проектҡа әйләндерә алған. Проект республикала, тотош илдә билдәле кешеләрҙең хуплауына өлгәшкән. Роликтарҙың береһендә республика етәксеһе Р. Хәбиров та төшкән. Беҙҙең өйҙөң йәменең иң ҙур ҡаҙанышы, мөғжизәһе – бер юлы алты балаға ғаилә табыу. Елена менән Денис Куликовтар әсәләре ташлап киткән алты баланың яҙмышына битараф ҡала алмайынса, уларҙың бөтәһен дә яндарына алған. Балалар йортондағы сабыйҙы бәхетле итер өсөн артыҡ нәмә лә кәрәкмәй, бары яратып үҫтерерҙәй ғаилә генә табып биреү зарур. Ә бының өсөн бала хаҡында күберәк кеше белергә тейеш. Бәхет биләмәһе фондының мәрхәмәтлелек проекты дауам итә. Команда ағзалары әйтеүенсә, улар өсөн яңы балаларға атай-әсәй булған кешеләрҙең кескәйҙәргә: Һин – өйөбөҙҙөң йәме! тип әйтеүе – иң мөһиме. Был изге һүҙҙәр тағы-тағы яңғырап торһон! Белешмә. Көмөш уҡсы –  йәмәғәт бәйләнештәрен үҫтереү өлкәһендәге изгелекле эштәр өсөн йыл һайын бирелә торған милли премия. 1997 йылдың 25 июнендә булдырылған.",Башҡортостан проекты – Милли премияның еңеүселәре иҫәбендә!,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Файҙалы эштәр,1752,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-03-27/bash-ortostan-proekty-milli-premiyany-e-e-sel-re-i-bend-3193429,2023-03-27T14:43:00+00:00
"Көн торошо боҙолоу сәбәпле 18.30 сәғәттән йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт сикләнде. Бөрө - Тастүбә – Һатҡы юлының 0 – 170 километрында (Бөрө, Мишкә, Ҡариҙел, Дыуан райондары). Дүртөйлө – Нефтекама юлында 0 – 87 километрында (Дүртөйлө, Краснокама, Ҡалтасы райондары) хәрәкәт сикләнә. Сикләүҙең яҡынса тамамланыу ваҡыты - 23 декабрь иртәнге 8.00 сәғәт. Г. Дауытова фотоһы.",Иғтибар! Юлдағылар һеҙҙең өсөн!,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,382,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-22/i-tibar-yulda-ylar-e-e-s-n-4517558,2025-12-22T19:20:00+00:00
"14 июнь көнө Салауат районында Салауат йыйыны – 2025 республика фольклор байрамы үтте. Байрам башҡорт халҡының милли батыры, яугир һәм сәсән Салауат Юлаевтың тыуыуына 271 йыл тулыуға бағышланды. Сара сиктәрендә Салауат бәйгеһе республика турниры үткәрелеп, Салауат Юлаев призына милли көрәш, ""Башҡорт күп алыш бәйгеһе"", ат сабыштары һәм башҡа милли уйындар буйынса ярыш ойошторолдо. Бөрйән ир-егеттәре лә һынатманы был йыйында. Халҡыбыҙҙың милли уйындарының береһе ""Ауҙарыш"", йәғни ат өҫтөндә көрәш бәйгеһе республикала ҙур үҫеш алып, бик күп ир-егеттәребеҙҙә ҡыҙыҡһыныу уятты. Үҫмер малайҙар ҙа, үҙҙәренең ихтыяр көсөн туплап, майҙанға сыҡты. Ярыш алдынан ойоштороусылар оҫталыҡ дәресе үткәреп, ҡағиҙәләр менән таныштырып, аңлатып үтте. Бөрйәндәр ҙә был ярышта һынатманылар. Ике төркөмдә барған үҫмерҙәр араһындағы ярыш һөҙөмтәләре түбәндәгесә булды: 1- се төр: 10 - 13 йәшлектәр, 45 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында: -Ирхан Ғәлиуллин – 1-се; -Илдан Салауатов – 2-се; -Сынтимер Зәйнуллин – 3-сө урын алды. 2 -се төр: 14-17 йәшлектәр, 55 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында: Сыңғыҙ Зәйнуллин 3-сө урын яуланы. 85 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында: -Фазыл Кинйәбаев – 1-се; -Вадим Уразғолов – 3-сө; -Айнур Бейембәтов – 3-сө урын алды. Көрәшселәргә сертификаттар, маҡтау грамоталары тапшырылды. Бөрйән батырҙарына киләсәктә тағы ла ҙурыраҡ ҙур еңеүҙәр һәм уңыштар теләйбеҙ! (И. Салауатов мәғлүмәттәре буйынса әҙерләнде).",Бөрйәндәр – Салауат йыйынында,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Спорт,1423,https://tanburz.ru/articles/sport/2025-06-17/b-ry-nd-r-salauat-yyyyny-nda-4278858,2025-06-17T11:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр 2022 елның 24 февралендә Русия президенты Владимир Путинкарары белән Украинага каршы башланган сугышта Казаннан — инде кимендә 700 кеше, Чаллыдан кимендә 500 хәрби һәлак булган. Моны 20 март иртәсенә Татарстаннан бу исемлектә 4404 кеше бар. Башкортстаннан сугышка китеп һәлак булган 4909 кеше исеме табылды. Шулай итеп, ике республикадан сугышта кимендә 9313 кеше үлеме турында билгеле. Сугышта һәлак булган хәрбиләр исемлеген Үлгән хәрбиләр саны белән Русия төбәкләре арасында Башкортстан — беренче урында, Татарстан икенче урында бара. Бу һәлак булган хәрбиләр исемлеген бар Русия буйлап туплаучы ""Медиазона""проектысаннарыннан күренә. Башкортстан белән Татарстан шушы беренчелекне мобилизациягә эләгүчеләр дә, ихтыярилар арасында да тота. Татарстан харитасына аерым күз салыйк. Саннардан күренгәнчә, иң күп үлүчеләр — Казаннан һәм Чаллыдан. Бу ике шәһәр турында күбрәк мәгълүмат астарак. Башка ""алдынгы"" районнар түбәндәгечә: Казан белән Яшел Үзәнне исәпкә алмаганда, харитада аеруча көньяк-көнчыгыш районнарның зур зыян күрүе күренә. Үлүчеләрнең яшьләренә караганда, исемлек шундый: Медиазона саннарынакарасак, Татарстаннан үлүчеләрнең кимендә 554 е —мобилизациягә эләгүчеләр. Кимендә 1209 кеше — үз ихтыяры белән контракт төзеп, сугышка китүчеләр. Бу саннар — тулы түгел: еш кына сугышка китүчеләрнең хәрби статусы яшерелә, ачык мәгълүмат булып чыгарылмый.20 март иртәсенә Татарстан башкаласыннан үлүчеләрнең кимендә 45 е — 18-24 яшь аралагында. Кимендә 192 кеше — 25-34 яшьтә.263 кеше — 35-44 яшьтә. Кимендә 187 кеше — 45 яшьтән олырак. Үлүчеләр арасында күпчелек гади хәрби дәрәәдә булса да, югары дәрәәле хәрбиләр үлеме дә билгеле. Татарстанның зурлыгы белән икенче шәһәреннән дә сугышка китеп үлүчеләр саны зур. Без кимендә 501 мондый очракны таба алдык. Исегезгә төшерәбез: сүз Чаллыдан үлүчеләрнең өчтән бересе — 35-44 яшь арасында (кимендә 184 кеше). Шулай ук зур өлешне 45 яшьтән олырак булганнар ала — кимендә 157 кеше. Яшьләр дә сугышта шактый үлә: кимендә 105 кеше — 25-34 яшьтә булса, кимендә 44 кеше — 25 тән яшьрәк. Русиядә 2021 елда узган рәсми анисәп саннарына караганда, Казанда 1,3 миллионкеше яшәсә, Чаллыда 548 меңләпкеше яши. Ике шәһәрдә үлүчеләр саны аермасы нибары 200 булуы Чаллыдан сугышта күпкә күбрәк кешенең үлүен күрсәтә. Үлүчеләр турында мәгълүматны тулырак Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украинадагы сугышта Казаннан — кимендә 700, Чаллыдан кимендә 500 кеше үлгән",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Сугыш,2361,https://www.azatliq.org/a/ukrainadagi-sugishta-kazannan-kimenda-700-challidan-kimenda-500-keshe-ulgan/33353055.html,2025-03-21T09:05:06+03:00
"Традиционно участников ждет насыщенная деловая программа. В первый день, 3 декабря, в центре внимания окажутся вопросы эффективного управления: пройдут тематические дискуссии, секции и мастер-классы. Также в этот день будет дан старт хакатону управленческих решений и состоится церемония награждения победителей республиканского конкурса «Предприниматель года – 2025», что задаст динамичный тон всей предстоящей работе. – Международная неделя бизнеса — важное событие не только для Башкортостана, но и для России в целом. Это уникальная площадка, где рождаются идеи, строятся мосты доверия и создаются долгосрочные партнёрства. И сегодня мы принимаем представителей десяти государств. Благодаря Международной неделе бизнеса многие зарубежные компании впервые получили доступ к российскому рынку. Значит наш форум стал своеобразным окном в Россию для многих мировых игроков, — отметил премьер-министр правительства Республики Башкортостан Андрей Назаров. Напоминаем, что форум продолжит свою работу до 5 декабря, предлагая новые возможности для профессионального обмена и делового взаимодействия.",В Уфе стартовала Международная неделя бизнеса,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1095,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-12-03/v-ufe-startovala-xviii-mezhdunarodnaya-nedelya-biznesa-4491698,2025-12-03T14:24:00+00:00
"С 5 по года прошел 27-й Петербургский международный экономический форум (ПМЭФ -2024). В этом году его посетили более 21 тыс. представителей 139 стран. Заключено более 980 соглашений на общую сумму 6,4 трлн рублей. Работу форума освещали 4,2 тыс. представителей СМИ.",Башкортостан в тройке лучших регионов Российской Федерации: итоги ПМЭФ - 2024,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,265,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-10/bashkortostan-v-troyke-luchshih-regionov-rossiyskoy-federatsii-itogi-pmef-2024-3804683,2024-06-10T10:19:03+00:00
"Башҡортостанда 2025 йылда хәрбиҙәргә һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү буйынса ҙур күләмдә эш башҡарылды. Республикала 54 төбәк ярҙам сараһы ғәмәлдә, шуларҙың 11-е 2025 йылда индерелгән. Уларҙы финанслау күләме ике тапҡырға артты – 13,4 миллиард һумдан 30 миллиард һумға тиклем. Был турала бөгөн Хөкүмәт кәңәшмәһендә исемле йылға йомғаҡ яһап вице-премьер – спорт министры Руслан Хәбибов хәбәр итте. – Беҙҙең маҡсат – бер тапҡыр ғына ярҙам итеү түгел, ә яугирҙәрҙе тулы кимәлдә тыныс тормошҡа ҡайтарыу. Был процестың барышы төп индикаторҙар буйынса контролдә тотола. Ҡайтҡандарҙың 86,3 проценты диспансеризация, 25 проценты реабилитация үтә, 77,8 проценты эшкә урынлаштырылды, башҡа ярҙам күрһәтелә. Инвалид ветерандарға айырыуса иғтибар бүленә. Физкультура һәм спорт – махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың һәм уларҙың ғаилә ағзаларының интеграцияһында айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Башҡортостандың адаптив спорт үҙәгендә ауыр яраланыу сәбәпле инвалид булып ҡалған 43 МХО-ла ҡатнашыусы шөғөлләнә. ""Батырлыҡ"" проекты 800-ҙән ашыу кешене берләштерҙе. Республика Дзержинскиҙа үткән Ватанды һаҡлаусылар Кубогы бөтә Рәсәй ярыштарында еңеүсе булды. Махсус муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырабыҙ. Бөгөн улар 27 районда һәм ҡалала асыҡ һәм уңышлы эшләй. 2026 йылда тағы ла 36 үҙәк асыу планлаштырыла, — тип хәбәр итте Руслан Хәбибов. Вице-премьер киләсәккә билдәләнгәнен өҫтөнлөктәрҙе әйтте. Руслан Хәбибов һүҙҙәренсә, муниципаль ярҙам үҙәктәре селтәрен булдырыуҙы тамамлау, МХО-ла ҡатнашыусыларҙы эшкә урынлаштырыу темптарын арттырыу, ҡайтыусы яугирҙәрҙе комплекслы оҙатыу өсөн бер тәҙрә системаһын эшләтеп ебәреү һәм ветерандарҙы физик культура һәм спорт менән шөғөлләнеүгә йәлеп итеү өҫтөнлөклө йүнәлеш булып тора. – Беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ – ярҙам күрһәтеү генә түгел, ә һәр ветеран һәм уның ғаиләһе онотолмаған, ҡәҙерләнгән, уларға ярҙам иткән мөхит булдырыу. Башҡортостан бөтә ил менән бергә беҙҙең заман геройҙарына ярҙам итеү системаһын төҙөүҙе дауам итергә әҙер, — тине Руслан Хәбибов. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров 2025 йылда республикала махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға ярҙам итеү буйынса системалы эш башланыуына иғтибар итте. – Ярҙам үҙәктәре һәр ҡалала булырға тейеш. Райондарҙа ла иғтибар итергә кәрәк. Хәрби хеҙмәткәрҙәр ҡайтасаҡ. Әле өс меңдән ашыу кеше ҡайтҡан. Уларҙың 77 проценты эшкә урынлашҡан. Ә ҡалған 23 проценты? Быны күҙәтергә кәрәк. Әлегә өс мең. Артабан тиҫтәләрсә мең буласаҡ. Яугирҙәрҙе ҡаршыларға әҙер булырға кәрәк, – тине Радий Хәбиров. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яугирҙәр һәм уларҙың ғаиләләре яҡлаулы,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Махсус хәрби операция,2594,https://bashgazet.ru/articles/care/2026-01-12/yaugir-r-m-ular-y-ail-l-re-ya-lauly-4534593,2026-01-12T15:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны -дагы постлары өчен ""террорчылыкка чакыру""да һәм ""террорчылыкны аклау""да гаеплиләр. Ул ике елдан артык тикшерү изоляторында утыра. Казан активисты, биология фәннәре кандидаты Андрей Бояршиновны прокуратура алты елга колониягә ибәрүне сораган. Бу хакта ""Республикасы"" -каналыхәбәр итте. Бояршиновны -дагы язмалары өчен ""террорчылыкка чакыру"" һәм ""террорчылыкны аклау""да гаеплиләр. инаять эшен Федераль иминлек хезмәтенең Татарстандагы идарәсе 2022 елда 18 марттаачты. инаять эше ачу карарында әйтелгәнчә, Бояршинов ""Андрей "" тәхәллүсе белән 4 мартта ""Протестный Чат Казань"" -чатында һәм 9 мартта ""Протестная Казань - Нет Войне"" -каналында администратор исеменнән хәбәр калдырган. (Бу көннәрдә Казанда сугышка каршы чаралар узган иде – ред. ). Ул үз гамәлләренең инаятьчел характерда булуын аңлаган килеш, ""кешеләрнең акылына һәм ирегенә йогынты ясау, аларны канунсыз гамәлләр кылырга этәрү"" максаты белән хәбәрләр чыгарган, лингвистик тикшерү әлеге хәбәрләрдә террорчылыкны аклау, террорчы эшчәнлекне тормышка ашырырга өндәү билгеләрен ачыклаган диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Прокуратура Казан активисты Андрей Бояршиновны алты елга колониягә утыртуны сорый,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1215,https://www.azatliq.org/a/prokuratura-kazan-aktivisti-andrey-boyarshinovni-alti-elga-koloniyaga-utirtuni-soriy/32935173.html,2024-05-06T15:09:13+03:00
"Накапать в горячий чай и подышать над ним (ними), выпить чаёк. Они спасают связки от сипа и першения, ""расширяют"" глоточку. И СОВСЕМ не разговаривать какое-то время! Всем своим певцам даю ещё один совет и для горлышка: максимально горячее молоко с доброй ложкой мёда. Пить сразу, маленькими глотками. Шейку обвязать косынкой (шарфом) и. МОЛЧАТЬ! Очень успокаивает раздраженную от кашля глотку"" Гомеовокс помогает только если потом молчать, не напрягать связки, а если подряд мероприятие, после работы ингаляция.",Методы лечения от педагога по вокалу,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,511,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-11/metody-lecheniya-ot-pedagoga-po-vokalu-4424279,2025-10-11T21:51:00+00:00
"фикерләрКырым күперенең бөтен юллары да машина белән хәрәкәт итү өчен ачылды, күперне төзекләндерү эшләрен вакытыннан 39 көнгә иртәрәк тәмамладылар, дип белдерде Русия вице-премьеры Марат Хөснуллин. ""Төзекләндерү эшләрен күпердә хәрәкәт туктатмаслык итеп оештыра алдык. 5 декабрьдә – ике атнага алданрак итеп күпернең иң нык зыян килгән уң ягын ачтык"", дигән ул. Хөснуллин әйтүенчә, төрле көннәрдә төзелештә 500 гә кадәр кеше һәм 50 берәмлек техника катнашкан, бу исә төзелеш эшләрен тәүлек әйләнәсе алып барырга мөмкинлек биргән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хөснуллин Кырым күперендәге барлык юлларны вакытыннан бер ай алданрак ачуларын иткерде,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,628,https://www.azatliq.org/a/32284611.html,2023-02-23T10:13:42+00:00
"Бөгөн үткәргән аҙналыҡ оператив кәңәшмәлә Айыҡ ауыл республика конкурсының ведомство-ара партнерлыҡ йүнәлештәрен тикшерҙеләр. Доклад менән Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы президиумы рәйесе Эльвира Айытҡолова сығыш яһаны. Ул быйыл республиканың ауыл биләмәләре араһында Айыҡ ауыл конкурсы етенсе тапҡыр уҙғарыла тине. Уның маҡсаты – һаулыҡ һаҡлау мөхитен булдырыу, демографик күрһәткестәрҙе яҡшыртыу, ауыл халҡы башланғысы буйынса биләмәләрҙе төҙөкләндереү. Алты йыл эсендә конкурс еңеүселәре дөйөм алғанда 250 миллион һумдан ашыу аҡса алған. Был аҡсаны ауыл биләмәләре үҙҙәренең йәмәғәт киңлектәрен үҙгәртеүгә йүнәлтә. Халыҡтың өҫтөнлөгө – балалар һәм спорт майҙансыҡтарын, парктарҙы һәм скверҙарҙы төҙөкләндереү. – Уңыштың төп факторы – ведомство-ара партнерлыҡ. Министрлыҡтарҙың, ведомстволарҙың, йәмәғәт ойошмаларының һәм муниципалитеттарҙың яйға һалынған эше һөҙөмтәһендә ҡуйылған бурыстарҙы системалы хәл итеү мөмкин булды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Мәғариф һәм Спорт министрлыҡтары менән беҙ белем биреү учреждениеларының спорт инфраструктураһын рациональ файҙаланыуға өлгәшә алдыҡ – хәҙер ул бөтә ауыл халҡы өсөн дә асыҡ. Бынан тыш, республиканың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы менән берлектә йыл һайын айыҡлыҡ көндәренә ярашлы ауыл халҡы өсөн ҡыҙыу линиялар, ғаиләләрҙе эшкә урынлаштырыу һәм комплекслы ярҙам күрһәтеү буйынса консультациялар, шулай уҡ Минең ғаиләм, Хәстәрлек поездары проекттары ойошторола. Төбәк Һаулыҡ һаҡлау министрлығы менән килешеү буйынса БДМУ вәкилдәре күсмә лекциялар үткәрә. Республика клиник наркодиспансеры ла алкоголгә бәйлелекте иҫкәртеү буйынса мәғлүмәт-ағартыу сараларын ойоштора. – 2024 йылдан алып  конкурста еңеүсе 63 ауыл өсөн финанс грамоталылығы буйынса семинарҙар үтте, ә уларҙың китапхана фонды профилле әҙәбиәт менән тулыланды, – тине Эльвира Айытҡолова. – Минең бизнесым үҙәге ҡатнашлығында былтыр ауыл эшҡыуарҙары менән осрашыуҙар ойошторолдо, унда дәүләт ярҙамы саралары тикшерелде. Быйыл конкурстың республика этабына 52 муниципалитеттан 845 тораҡ пункт заявка биргән. Улар жюриғаауылдыүҫтереүбуйынса үҙ проекттарынтәҡдимитәсәк, уларҙы яҡлау 31 марттан 3 апрелгә тиклем үтәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡыҙыҡһыныу йылдан-йыл арта,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 1 1 1 0],10,Йәмғиәт,2294,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-02/y-y-ynyu-yyldan-yyl-arta-4561293,2026-02-02T18:30:00+00:00
"2 сентября в первом корпусе, на стыке Технопарка и административного здания, открыли мурал, посвященный Сабиру Шаяхметовичу Зиганшину - участнику Великой Отечественной войны, министру просвещения Республики Башкортостан, доценту кафедры научной организации управления школами БГПУ, активисту ветеранского движения. На торжество пришли почетные гости – Эльвира Аиткулова, депутат Государственной Думы, член Комитета по просвещению ГД РФ, первый заместитель министра просвещения Башкортостана Светлана Антипина, ректор Башгоспедуниверситета в годы, доктор педагогических наук Раиль Асадуллин, сын Сабира Зиганшина Ришат Зиганшин. Открывая мурал, ректор Акмуллинского университета, депутат Госсобрания – Курултая Республики Башкортостан Салават Сагитов отметил, что педагоги-воины – это выдающиеся люди, которые не только принесли Победу, но восстанавливали свою страну после тяжелейшей войны, воспитывали новые поколения, пронеся теплоту души и сердца, активную жизненную позицию через всю жизнь. - Сабир Шаяхметович многое сделал для системы образования не только республики, но и страны. С 1971 по 1985 год он возглавлял Министерство просвещения Башкирской АССР. Инициировал многие прогрессивные начинания, система образования республики за время его работы по показателям, характеризующим деятельность школ, с 46 места поднялась на 4-е и стала первой в Уральском регионе. Сабир Шаяхметович оказывал большую помощь в подготовке учительских кадров. При нем в Башкирском, Стерлитамакском и Бирском пединститутах открывались новые отделения, - подчеркнул Салават Талгатович. Эльвира Аиткулова приветствовала студентов – будущих учителей, обратившись к биографии Сабира Шаяхметовича. - Память – это нужно больше живым людям, чем ушедшим. Вы станете учителями, придете в школы и будете учить детей, в том числе через историю страны, республики и на примере таких личностей, как Сабир Шаяхметович, - сказала Эльвира Ринатовна. В этот же день в Акмуллинском университете открылись еще три мурала в разных корпусах вуза. В Институте филологического образования и межкультурных коммуникации мурал посвятили Якову Иосифовичу Гельблу - ученому-языковеду-германисту, писателю, краеведу, коллекционеру-филателисту, кандидату филологических наук, доценту, заслуженному учителю Башкирской АССР. Яков Иосифович был участником советско-финской и Великой Отечественной войн, военным переводчиком. Проректор по учебно-методической работе Акмуллинского университета Ксения Габдрахманова приветствовала студентов и преподавателей, отметив большой вклад Якова Гельблу в развитие филологического факультета как педагога, воспитавшего целую плеяду германистов. Близкий друг Якова Иосифовича Анатолий Власов поделился воспоминаниями о нем, рассказал об интересных фактах из военной жизни Гельблу, когда он был в числе переводчиков в самой гуще исторических событий – на допросе фельдмаршала Паулюса, на Нюрнбергском процессе и Потсдамской конференции. В Институте педагогики появилась композиция, посвященная первому-ученому исследователю истории дошкольной педагогики в Башкирской АССР Гирфановой Миннинур Нуретдиновне. В годы войны Миннинур Нуретдиновна была зенитчицей, имела звание младшего сержанта. А в Институте физики, математики, цифровых и нанотехнологий теперь есть мурал, посвященный Давлетхану Гилемхановичу Янгирову. Давлетхан Гилемханович работал старшим преподавателем физико-математического факультета Башгоспедуниверситета. Он воевал в составе 3-го Белорусского фронта, был участником боев в  Восточной Пруссии. Открытие памятных композиций стало еще одним замечательным поводом вспомнить ветеранов Башкирского государственного педагогического университета имени М. Акмуллы, внесших огромный вклад в историю и становление педагогического вуза Республики Башкортостан. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. нацпроектмолодежьидети",Вуз-резидент увековечил в муралах память о педагогах-участниках войны,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә'],[0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1],6,Йәмғиәт,4479,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-03/vuz-rezident-uvekovechil-v-muralah-pamyat-o-pedagogah-uchastnikah-voyny-4371525,2025-09-03T11:30:00+00:00
"Ул ваҡытта таҡта ярыу цхында, бҙҙңсә заводта, гл ҡатын-ҡыҙҙар эшлән. Әлбиттә араларында яңғыҙ ҡатындарҙың күплг брәүҙ лә аптыратманы, йәшәргә, көн итргә кәрәк тә, һәр бр өйҙә бишәр-алтышар бала. Атайыма яҡын туған тйшл инәй һәр саҡ арҡаһындағы ҡатыу мнән ыҙаланды, шулай ҙа р мртп эшлән, иләү-бәйләмһҙ йөрөмән, яңғыҙ ҡатындың утын-бсән әҙрләү лә үҙ иңндә. Уның хәлнә ингәндәрҙр, үткән-һүткән саҡта ауыл кшләр һәр саҡ мунсаға өндәшрҙәр ин. Үҫмр сағымда мунсаға йыйынып йөрөйөм, өйҙәгләр йыуынып сыҡҡандар. Сығырға әҙрләнгәндә гнә әсәйм солан тәҙрәһнән инәймә ҡысҡырҙы. - Сәхибъямал ҡайынбикәүүүү, килп мунсала сабынып сығырһыыың. - Өйгә ҡайтһам ауырайырмын, ныҡ йонсоп, арып ҡайтып барам. Инәй һөйләнә-һөйләнә рәхмәт әйтп, ҡултығына ҡыҫтырған туҙ-ҡайырыһын ҡапҡа төбөнә һлтәп, мунсаға йүнәлд. Минң туҡталып ҡалғанымды күрп: - Әйҙә, арҡамды ышҡырһың, ышҡыһаң әҙрәк ауыртыуы баҫыла торған, - тип әйҙүкләп мин алға үткәрҙ. Мунсаға инеү булды, арттан инәйҙң ишкт шартлата ябыуына мунса мйс ишлп төшмәһнм. Мунса эс китт көлгә-ҡоромға борҡоп, мин сығырға уҡталдым. - Туҡта, ҡайҙа бараһың! Юлыма арҡыры торған инәй ишктән сығарманы. - Саңланғас-бысыранғас йыуынып сыҡ. Һәр саҡ ҡырҡа һөйләгән инәйҙән ҡурҡҡанға ғына артыма әйләнп ҡараным. Мунса ташы, аҫтына һалынған тәгәрмәс-тимр мнән ләүкә аҫтына шыуған, мйстң бр ҡабырғаһы ишлгән икән. - Яҡҡан мунсаны әрәм итп йыуынмай, сабынмай сығып китмәҫбҙ инд, бынан да насарырағын күргән бар был баш. Ләүкәләрҙ сайыштырып, һыу өҫтөнә төшкән ҡоромдо һөҙөп түккәс, ләүкәгә мнп йыуына башланыҡ, инәй сүмс мнән ләүкә аҫтындағы ташҡа һыу һирпкәс сыҙарһыңмы эҫһнә, инәй сабына-сабына ла миңә арҡаһын ышҡырға ҡуша. Ләүкә аҫтына тағы брәй сүмс һыу лгәрә, үҙнң башынан кисргәндәрн һөйләй. - Мйс ҡабырғаһы мрлә инд, йыш яҡҡанлыҡтан бгәндр кирбс, ярай ташы таралмаған да өрлөгө ныҡ. Юғиһә былтырғы яҙ ошолай эштән ҡайтышлай ирһҙ көн иткән апай мунсаға өндәшкәйн, әлгләй өйгә ҡайтып тормай тура боролдом. Сабынып, йыуынып хәлм бөткәндәй булғас, ишкт ҡыҫыуым булды, өрлөк мрлд лә төштө. Бр яғы иҙәнгә трәлд, икнс осо минң яурынымда ята, ниск башыма төшмән. Өҫтөмә ҡойолған ҡоромло тупраҡ тирл тәнгә йәбшкәнлктән торам инд әҙәм ҡарағыһыҙ ҡап-ҡара булып. Ярҙам һорап ҡысҡырырға крштм, мунса өрлөгө ауыр ғына, һалып ҡуйып та булмай, ҡыҫылған ишкт лә асыр әмәл юҡ. Апайҙың т балаларының брһ ишк алдында күрнмәйҙәр әйтәгүр, мунсанан һуң әсәләр сығармайҙыр, яҙҙың һалҡыныраҡ көнө. Тора-бара өшөттөрә-ҡалтырата башланы, кйм бөтөнләй таҡталар араһында күмлп ҡалған, өрлөктө ысҡындырып та булмай, үҙмд баҫыр. Тауышымды иштпм, әллә үҙ сыҡтымы, апайҙың бер улы урамда күрнд, мин һаман ярҙам һорап ҡысҡырам. - Улым кил ҡотҡар, юғиһә өрлөк баҫып үлтрә. Ул яҡыная башлағас ҡына үҙмдң шәрә икәнлгмд аңғарып ҡалам. - Килмә, килмә. Мунса ниргәләрнән өҫтән ҡарап торған мин күрп ул бөтөнләй аптыранып ҡалды, уларҙың мунсалары ул саҡта кәҫ мнән ябылған ин, мунса ҡыйығы күптәрҙә юҡ инд, ҡыш йылы сыҡҡанға ҡар ирп өрлөк төбөн срткән. Шул саҡ ҡулымдың хәл бөтөпмө өрлөк ҡулымдан шыуып төшә яҙҙы, ҡурҡышымдан тағы уны саҡырам. - Яҡын килмә, күҙңд йомоп ҡына өрлөктө тыштан тотоп тор, миңә ҡарама. Мин ишкт асып сығырға тырышырмын. Әйтү рәхәт, нимә булғанын да аңғармаған кш аптыранып ҡалған, күҙ йомоп тота алмаҫын самалайым да, үлмдән оят көслө. - Әсәйңд саҡыр, түҙр сама ҡалманы, брәй кйм алып сыҡһын. Апай алып сыҡҡан кймгә ышыҡланып, улы күтәрп торған өрлөктән ысҡынып сыҡҡас, үҙмә ҡарауы ла имәнс. Мунса ҡаҙанына ла түбә таҡталары, тупраҡ төшкән, сайынырлыҡ та түгл. Апай өйҙән самауырын бушатып сығарһа ла күмәк ғаиләнән ниндәй артыҡ һыу ҡалһын, әҙ гнә, мунсанан һуң сәйҙ ппәргәндәрҙр инд. Һалҡын һыуҙа сайынып, кймһҙ өшөп-туңып өйгә ҡайтып киттм, өйҙә йыуынып бөтөрөрһөңмө тиргә һыланған ҡоромдо. Шулай ҙа булғаны бар, әл сабындыҡ, йыуындыҡ, шөкөр, йән биргәнгә йүн бирә ул Хоҙай. Кйнп, һалып торған ҡайыры-туҙҙарын ҡултығына ҡыҫтырып, лплдәтә баҫып өйөнә йәһәт ыңғайланы инәй. Бр саҡта ла бошона блмәйҙр ул, тип уйлағайным ул саҡта мин уның тураһында, элккләр барыбр ныҡ булғандарҙыр. Бәлки. Уларҙың хәл-торошон хәҙр км блә. Гөлдәр әбй (Гөлдәр Кәлимуллина).",Мунса мажаралары. Булған хәл.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,4064,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-10/munsa-mazharalary-bul-an-h-l-3964155,2024-10-10T20:06:00+00:00
"Конкурс 16 июнгә тиклем уҙа. Һәр яҙылған мәҡәлә өсөн ҡатнашыусы бер балл ала. Иң күп баллдар йыйған өс ҡатнашыусыны ноутбук, телефон, смарт-сәғәт кеүек бүләктәр көтә. Приздар алыу өсөн минимум 10 балл йыйырға кәрәк. Конкурста ҡатнашыу өсөн нимә эшләргә? Конкурста теркәлеү формаһын тултырығыҙ: .. Проек. Башҡорт телендә 2000 символлы текст яҙығыҙ. Мәҡәлә РУВИКИ стандарттарына тап килергә тейеш: .. Рувик. Мәҡәләне конкурс таблицаһына индерегеҙ: .. Проек. Күберәк балл йыйыу өсөн тағы ла мәҡәләләр яҙығыҙ, уларҙың һаны сикләнмәгән. Һөҙөмтәләрҙе көтөгөҙ. Һөҙөмтәләр 23 июндә иғлан ителәсәк. Конкурс ҡағиҙәләренең тулы йыйылмаһы: .. Проек.",РУВИКИ башҡорт телендә мәҡәләләр конкурсын иғлан итә,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Аңлатма,637,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-13/ruviki-bash-ort-telend-m-l-l-r-konkursyn-i-lan-it-4232997,2025-05-13T15:44:00+00:00
"Эшҡыуар Руслан Сангинов Бәләбәйҙә асыҡ автокинотеатр проектын тормошҡа ашырҙы. Башҡортостан микрокредит компанияһында рәсмиләштерелгән 1,14 миллион һум күләмендәге займ уға фудтрак һатып алырға һәм был ижади проект концепцияһын тамамларға мөмкинлек биргән Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектын (нацпроекта Эффективная и конкурентная экономика) тормошҡа ашырыу сиктәрендә ярҙам күрһәтелде, тип хәбәр иттеләр республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. – Хәҙерге иҡтисади шарттарҙа микрокредитлау дәүләт ярҙамының талап ителгән ҡоралына әүерелә. Эшҡыуарҙарға кәрәкле сараларҙы ваҡытында алыу мөһим, һәм тап ошондай мөмкинлекте Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә микрофинанслау механизмы бирә. Ташламалы микрозаймдар рәсмиләштереүҙең ябайлығы һәм уңайлы шарттар менән айырылып тора, — тип билдәләне Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Кино киңлеге автокинотеатрын булдырыу идеяһы эшҡыуар Руслан Сангиновта асыҡ һауала фильм күрһәтеүҙе ойошторғандан һуң барлыҡҡа килә. Һуңғы ярты йылда ул ҙур эш башҡара: концепцияны эшләүҙән алып автокинотеатрҙың һәр элементын, шул иҫәптән әҙер аҙыҡ әҙерләү, һаҡлау һәм һатыу өсөн йыһазландырылған уңайлы фудтракты эшкәртеүгә тиклем. – Проект ғаилә ялы өсөн майҙансыҡ булдырыуға йүнәлтелгән, унда халыҡ яратҡан фильмдарын асыҡ һауала уңайлы шарттарҙа ҡарай ала, — тип һөйләне эшҡыуар Руслан Сангинов. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Эшҡыуар тышта кино күрһәтәсәк,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,1532,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-18/esh-yuar-tyshta-kino-k-r-t-s-k-4582753,2026-02-18T08:30:00+00:00
"""Ана теле"" сайты""Вконтакте"" социаль челтәрендә кулланучылар ""Ана теле"" сайтын ача алмауларына зарлана. Бу хакта алар татар телен өйрәнү төркеменәяза. Бер кулланучы ресурсның инде 3 атна эшләмәвен хәбәр итә. Аерым провайдерларда сайтны прокси хезмәтләрсез ачып булмый. Шул ук вакытта кайбер кулланучылар сайтның бернинди проблемсыз ачылуын яза. Аерым кулланучылар сайтның ачылмавын Роскомнадзор эшчәнлеге белән бәйли. мессенджерын томаларга тырышып, әлеге дәүләт оешмасы миллионнарча -адресларны да томалады, нәтиәдә тыелмаган сайтларга керү белән дә проблемнар ачыклана башлады. Азатлык ""Ана теле"" сайтын тикшереп, төрле провайдерларны сынап карады. Таттелеком, МТС, Мегафон, 2 хезмәтләрен кулланучыларда сайт ачылмый. Без тикшергән Билайн һәм Дом. ру хезмәтләрендә сайт ачыла. Әлеге вазгыятьне ачыклау максатыннан Азатлык Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгына мөрәәгать итте. Министрлык сүзчесе Фәридә Ишморатова белдерүенчә, хилафлыкларны төзәтү эшләре бара. Сүзче сайтның аерым провайдерларда эшләмәү сәбәпләрен аңлата алмады.16 апрель көнне Русиядә мәхкәмә карары белән мессенджерын һәм аның белән бәйле -адресларны томалаубашланды. Шул исәптән һәм болыт хезмәтләре дә зыян күрде. Нәтиәдә йөзләгән онлайн-сервислар, шул исәптән, интернет кибетләр, курьер хезмәтләре, онлайн уеннар, ширкәте хезмәтләре, мессенджеры һәм ""Одноклассники"" социаль челтәре эшләми торды. үзе сервисын кулланмаган очракта да эшләвендәвам итә.","Социаль челтәрләр: кайбер провайдерларда ""Ана теле"" сайты ачылмый",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1423,https://www.azatliq.org/a/29218982.html,2018-05-10T13:08:28+00:00
"Белорет районының Олойылға ауылы халҡы Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһында әүҙем ҡатнаша. Быйыл иһә улар Олойылға ауылындағы мәҙәни-ял итеү үҙәге биләмәһен ремонтлау проекты менән ҡатнашырға ҡарар иткән. Олойылға ауылы хакимиәте башлығы Фәнис Данъянов белдереүенсә, был урында парк зонаһы һәм локаль һуғыштарҙа ҡатнашыусыларға стела урынлашҡан. Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү прогаммаһы сиктәрендә 2500000 һумға торошло эштәр башҡарырға, йәғни үҙәктең ҡыйығын капиталь ремонтларға йыйыналар. Олойылғалар был маҡсаттарын тормошҡа ашырыу өсөн төрлө мәҙәни саралар үткәрә. Үҙҙәре лә район, республика кимәлендә уҙған сараларға әүҙем ҡатнаша. Мәҫәлән, яңыраҡ Манышты ауылында Б. Солтанов исемендәге милли һәм этник спорт төрҙәре буйынса турнирҙа ҡатнаштылар. Балалар ҙа ситтә ҡалмай – программа сиктәрендә үткәрелгән сараларға әүҙем ярҙам итә һәм ҡатнаша. Ҡышҡы каникулдарҙа балалар өсөн Күңелле старттар спорт-күңел асыу сараһы үткәрелде. – Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү программаһы - бик шәп проект. Беҙ уның ярҙамында ауылдарҙы төҙөкләндереү буйынса күп эштәр башҡарҙыҡ. Халыҡ та әүҙем һәм ихлас ҡатнаша, – тине Фәнис Данъянов. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Уның ярҙамында күп эштәр башҡарҙыҡ,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Йәмғиәт,1267,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-26/uny-yar-amynda-k-p-esht-r-bash-ar-y-4551118,2026-01-26T18:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның 22 декабрендә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе башкорт активисты Рамилә Сәетованы (Галим) биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. Мәхкәмә аны ""дәүләт иминлегенә каршы эшчәнлеккә өндәү""дә гаепле дип тапты (Русия инаять кодексының 280.4 нче маддәсе, ""в"" пункты). Русиянең Украинага каршы сугыш алып баруына каршы булган активист каналында мобилизациягә эләккән русияләргәмөрәәгать калдырганиде. Анда ул Украинада ""кешеләрне үтерергә риза булмаучыларны"" өйләренә кайтып китәргә чакыра. Сәетованы хәрбиләрне хезмәт урынын ташлап китәргә һәм хәрби хезмәттән качарга чакыруда гаепләделәр. Тикшерү изоляторында утыручы Сәетова "". Реалии"" белән әңгәмдә яңа хөкем карары турында ни уйлавын, тоткынлыкны ничек кичерүен сөйләгән, Русиядә караңгы чорның кайчанрак бетәчәге турында фикер белдергән. ""ТОТКЫНЛЫКТА ДА ТОРМЫШ БАР, ӘММА УЛ ЧЫН ТҮГЕЛ КЕБЕК""—Сезнең өчен 2023 ел да авыр булды. Ярты ел буе яңа тикшерү, ике ай яңа мәхкәмә процессы барды, яңа хөкем карары чыкты. Ничек бирешмисез, хәзерге вакытта кәефегез ничек? — Тоткынлыкта вакыт туктап кала. Бу тәрибәне инде бер аңлап, тормыш вакыт белән түгел, вакыйгалар белән үлчәнә дип нәтиә ясаган идем. Монда — тоткынлыкта — саф һава юк кебек. Иректә чакта ала торган көчле тәэсирләр юк. Шуңа күрә 2023 елда мин 16 май көннекулга алынганчыбулган дүрт ай ярымымны гына яшәгән булып чыгам. Якыннар һәм дуслар белән аралашу биргән күп кенә куанычларга да карамастан, минем иректә нык эчем пошты, чөнки ватандашларым һәлак була, ә мин берни төзәтә алмыйм. Шул ук вакытта мин ике тарафны да ""үземнекеләр"" дип саныйм — алар ""кызыл сызык""тан көнчыгыштамы, көнбатыштамы — аермасы юк. Хәзер мин бер караңгылыктан икенчесенә — куерагына чумдым дип әйтергә дә мөмкин. Гаиләмне ылымнан һәм кайгыртуымнан мәхрүм итүем өчен генә үкенәм. —Хөкем карары чыкканан соң тикшерү изоляторында тотылу шартларыгыз яхшы яки начар якка үзгәрмәдеме? — Тикшерү изоляторында минем өчен шартлар мөмкин булганның иң яхшысы. Тәмле ашаталар, табакларымны төбенә кадәр кырып ашап бетерәм. Дөрес, кайчак тозы күбрәк. Бу уртак казанда пешкән ризык булса да, миңа итләрнең саллырак кисәкләрен бирмиләр микән дип шикләнәм. Йөреп керүләр, душ алулар да тиешенчә үтәлә. Китапларым бар. Апелляциягә кадәр күбрәк укып калырга тырышам, иректә вакытта китап кайгысы булмый. Гомумән әйткәндә, ябылып тотылу урыннарында да тормыш бар, әмма ул чын тормыш түгел кебек. Мифлар теленә әйләндереп әйтсәк, бу чын ""Үлеләр патшалыгы"" инде. Үлгән кеше тере кешедән сайлау хокукы булмавы белән аерылып тора бит. Мәсәлән ул кая теләсә шунда торып китә алмый. Менә без дә монда ""үлеләр"". —2023 ел сезне үзгәртте дип әйтә аласызмы? — Бу ел мине үзгәртмәде. Минем омтылышларым элеккечә калды һәм бернигә карамастан мин аларны тормышка ашырам. —Итимагый, сивил эшчәнлегегез ягыннан караганда сез 2023 елда эшләргә итешкән әйберләрегездән канәгатьме? — Иректә булган чагымда, дүрт ай ярым эчендә эшләргә итешкәннәремнән бик канәгатьмен. Әйе, мин әз ял иттем — видеороликлар төшердем. Аның төп фикерен уйлау, монтаж ясау вакытны ала. Роликларда сөйләргә теләгәннәремнең иң төп өлешләрен генә яздыра алдым. Шулай ук мин Башкортстанның көньяк-көнчыгышында вәхшиләрчә алтын чыгаруларга каршы эшчәнлектә катнашырга итештем. Без моны туктата алдык (мин тоткарланганнан соң). Шулай ук мин ""Уфа- шәһәрчеге""ндә канунсыз рәвештәчиркәү төзелүмәсьәләсен күтәрергә итештем. Кыскасы, һәр көн нәрсә дә булса эшләдек. —2024 елда сезнең апелляция булачак. Киләсе мәхкәмә утырышыннан ни көтәсез? Хөкем карарын йомшартуларына өметләнәсезме? — Апелляциядән аклау карары көтәм. Үземнең соңгы сүземне әйткән чакта Русиядә чыгарылган гаепләү карарларының 99 проценты — мәхкәмә системы имерелүгә соңгы адым булып тора дигән идем. Тагын бер процент кына булсын да, мәхкәмә гаепләү ягы белән ялганачак һәм беркемгә кирәкми торган, ""арбадагы бишенче тәгәрмәч"" булачак. Тикшерүче белән прокурорның гаепләү йомгаклавын гына раслап утыра торган, әмма шул ук вакытта бюджетка бик кыйммәткә төшә торган мәхкәмә нәрсәгә кирәк соң ул? !""МИНЕМ САК АСТЫНДА ТОТЫЛУЫМ – СӘЯСИ ӘСИРЛЕК""—2024 елның мартында Русиядә чираттагы президент сайлау узачак. Бу хакта ни уйлыйсыз, ни көтәсез? — Мин үзем президент (Русиянеке) булырга телим һәм бу хакта соңгы сүземдә дә әйттем. Русия президентына намзәт булып теркәлү өчен конституцион хокук бирелүен сорадым. Гәрчә, сайлаучы буларак төп карашым — сайлауларда катнашмау, тавыш бирмәү. Бу бик куркыныч процедура — алты елга бүтән кешегә ышанып ""сайлаганыбыз""ны тапшырабыз. Аны тере итәбез, ә үзебез мәеткә әйләнәбез. Хәзер ул безнең өчен нәрсә теләгәнебезне хәл итәчәк. Бу уңайдан, мин либераль сайлау системы да, тоталитар деспотизм да үсешнең иң югары ноктасында бер нәрсәгә - ""Үлеләр патшалыгы"" башлануга китерә дип саныйм. Шуңа күрә идарә ителә торган күпчелекнең барлыгын тану яхшырак. Шулай булган чакта тумыштан аксөяк булган элита иркен сулап куя алачак һәм әмгыятьне саклаячак һәм үстерәчәк. Шуның өчен генә булса да аксөякләр идарәсенә кайту кирәк. Чөнки социумның нәкъ шул өлеше әхлак принципларын саклаучы булып тора. Рыцарь кодексы булсынмы ул, яки Чыңгызханның ""Яса""сы булсынмы. —Сез мөгаен 2023 елда Башкортстандагы хәлләрне күзәтүне дәвам иткәнсездер. Төбәктәге ел нәтиәләре турында ни әйтә аласыз? — Тикшерү изоляторыннан мин Башкортстандагы хәлләрне күзәтүне дәвам итә алмыйм. Мәгълүмати телевизион каналлардан ""Рен-ТВ"" гына бар, шуны карыйм да. —2024 елның сентябрендә Башкортстан башлыгын сайлау узачак. Бу сайлаудан нәрсә өмет итәсез, ни уйлыйсыз? Республикада ниндидер үзгәрешләр булыр дип уйлыйсызмы? — Республика башлыгын сайлауга Русия президентын сайлауга караган кебек үк карыйм. Мине монда тотуның сәбәбе — анда катнаштырмау. Бу әһәттән минем сак астында тотылуым – сәяси әсирлек. ""ИХТЫЯР КӨЧЕБЕЗНЕ КҮРСӘТМӘСӘК, СУГЫШ УН ЕЛ БАРАЧАК""—Соңгы ел ярым эчендә күпчелек активистлар, журналистлар һәм сәясәтчеләр Башкортстаннан китәргә мәбүр булды. Ничек уйлыйсыз, хәзер республикада оппозиция калдымы, сивил әмгыять институтлары гамәлдәме? — Эзәрлекләнүгә дучар булган активистлар Башкортстаннан китсә дә, мәгълүмат кырыннан китмәде. Мөһаирлектә, киресенчә, аларның куллары һәм телләре чишелде. Шуңа күрә без барыбыз да урыныбызда, ватаныбызда, цивилизацион диалог кырында. —Украинага каршы сугыш ике елга якын дәвам итә. Русиядә калган сугышка каршы активистларны күп елларга төрмәгә хөкем итәләр; илдә төрмә ""халкы"" арта. — Моңа бәйле бик мөһим аңлатма бирәсем килә. 2023 елның 24 июнендә Русия президенты ""Махсус хәрби операциядә катнашкан кешеләрне инаять аваплылыгына тарту үзенчәлекләре турында"" 270 нче федераль канунны имзалады. Бу канунга күрә, махсус хәрби операциядә катнашырга риза булган гаепләнүче инаять аваплылыгыннан, әзадан азат ителә, ярлыкана. Шуңа бәйле рәвештә, мин әза системы эчендә түбәндәгеләрне күзәтәм: прокурорлар гаепләнүчеләрне күп елларга төрмәгә хөкем итүне сорый, ә мәхкәмәләр гаепләү ягы сораганны үти. Мондый мөддәтләрдән соң, күпләр ""махсус хәрби операциягә"" китүне сайлый. Мәрхүм Евгений Пригожинәйткән иде бит: ""ирләрегез һәм абыйларыгызны алуга караганда, тоткыннар яхшырак"". Шуңа тоткыннарны ""кирәкле карар"" кабул итүгә этәрү өчен колонияләрдә тоткыннарның яшәү шартлары махсус начарланырга мөмкин дип куркам. Шул ук вакытта, мин хөкем ителгән хатын-кызларга чик буендагы имереклекне чистартырга тәкъдим итәләр дип ишеттем. Бер аең — ун ай, ә бер елың — 10 ел әза үтәүгә тиң саналачак диләр. Белмим, бу дөресме икән. —Русиядәге хәзерге хәлләр озакка барыр кебекме? Сугыш, репрессияләр һәм Мәскәүнең Украинага каршы агрессиясенең икътисади нәтиәләре турында әйтсәк. — Әгәр без, кешеләр һәм аның иң яхшы вәкилләре, ихтыяр көчебезне күрсәтмәсәк, ""махсус хәрби операция"" ун ел дәвам итәчәк. Гомерның ""Илиада"" әсәрендә безнең хәзерге хәлебез киная телендә сурәтләнә: ""махсус хәрби операция"" вакыты турында да, тарафлар язмышы турында да мәгълүмат бар (""Илиада""да әйтелгәнчә, грекларның Трояны камап алуы ун ел дәвам иткән ред. ). Башкорт халык эпосы ""Урал батыр""да вакыт аралыклары юк, әмма анда иңүче аңлаешлы итеп билгеләнгән. Мин үзем алдан билгеләнеп куелганны үзгәртергә теләдем. Һәм без көч кулланмауны һәм үзара хөрмәтне сайлап инде 2024 елда ук якты чорга керә алабыз. —Яңа елда ил, республика, гаилә һәм дусларыгызга нинди теләкләрегез бар? — Яңа ел теләкләре минем өстә биргән авапларыма үрелгән. Бары тик яхшылык, ирексезләмәү, үзара ихтирам телим. Нәкъ менә бу сыйфатлар — без аларны бергә тупласак — безне күптән көткән яңа искиткеч дөньяга ишекләрен ачачак. Миңа открыткалар, хатлар язучыларга, китаплар һәм ризыклар ибәрүчеләргә мин бик рәхмәтле! Бүгенге көндә миңа открытка ибәрү дә зур батырлык икәнне аңлыйм! Язманың оригиналы: "". Реалии"" Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Тикшерү изоляторында утыручы Рамилә Сәетова: ""Бер караңгылыктан икенчесенә чумдым""",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0],6,Башҡортостан,8763,https://www.azatliq.org/a/ramila-saetova-ber-qarangiliqtan-ikenchesena-chumdim/32766016.html,2024-01-09T00:00:54+03:00
"30 ғинуарҙа мөһим сәйәси сара була – Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарына йыллыҡ Мөрәжәғәтнамә менән сығыш яһай. Унан нимә көтөүе тураһында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, тарих фәндәре кандидаты Юлдаш ЙОСОПОВ фекерҙәре менән уртаҡлашты. – 2026 йыл федераль кимәлдә Рәсәй халыҡтырының берҙәмлек йылы, республикала иһә Ҙур һәм татыу ғаилә йылы тип иғлан ителде. Был бик һәйбәт, әлбиттә. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың депутаттарға йыллыҡ Мөрәжәғәтнамәһендә ошо тематик йылдар тураһында анығыраҡ ишетербеҙ тип көтәбеҙ. Сөнки уларҙың икеһе лә ҙур әһәмиәткә эйә булған йүнәлештәргә ҡағыла. Иң беренсеһе, әлбиттә, гражданлыҡ берҙәмлеген, патриотик тәрбиәләүҙе, ғөмүмән, демографияны үҫтереү. Был ғаилә ҡиммәттәре менән дә бәйле. Ошо йылда беҙҙең Башҡортостандағы идара итеү органдары координация кимәлен күтәрер һәм билдәләнгән йүнәлештәрҙә айырым матур эштәр башҡарылыр тип ышанабыҙ. Йәмәғәтселек, дәүләт, ғилми органдар, Фәндәр академияһы – барыһы ла бергә эшләргә тейеш. Барлыҡ актуаль йүнәлештәр Мөрәжәғәтнамәлә сағылыр тип уйлайбыҙ һәм исемле йылдар республикала һөҙөмтәле, уңышлы үтер тип көтөп ҡалабыҙ, – тине ул. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Исемле йылдарға ҙур өмөт бағлана,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Сәйәсәт,1334,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-27/isemle-yyldar-a-ur-m-t-ba-lana-4552518,2026-01-27T17:25:00+00:00
"Ялланып кеше үтерүченең бөтен дөньяга каршы булуы турында өченче, соңгы фильм. Киану Ривзбашкаруындагы Джон Уикны тоту өчен 12 млн доллар тәкъдим итәләр, һәм бу акчаны алырга теләүчеләр гаять күп була. Фильм аудиториясен күз алдына китерү авыр булса да, ул яхшы касса ыя алыр дип фаразлана. Аңа Киану Ривз анатарлары белән бергә иңел триллер яратучылар теләп барыр дип көтелә. Бу юлы актерлар арасында Һолли Беррибелән Лоренс Фишбернда бар. Русия кинотеатрларында 16 майдан күрсәтеләчәк. Фильм рейтингын алган, шуңа игътибар итегез: биредә кан кою күренешләре мулдан булачак. Кемгә карарга: триллер жанрын яратучыларга. Дисней 2019 елда үзенең танылган мультфильм ремейкларын дәвам итә. Әле күптән түгел генә чыккан ""Дамбо""дан соң тагын бер анимация классикасын чын тормыш сурәтләре белән күреп булачак. Майда кинода ""Галәветдин"" фильмы премьерасы уза. Фильм сюжеты күбесенчә 1992 елгы мультфильмын кабатлый. Галәветдин исемле гади егет шаһзадә булу турында хыяллана, ул Жасмин исемле шаһбикәгә өйләнергә тели. Шулвакыт әгъфәр исемле вәзир үз кулына барлык хакимиятне алырга тели, моның өчен аңа тылсымлы лампа кирәк. Явыз ниятле вәзир гади һәм самими Галәветдинне эшкә игәргә тели. Фильмны 23 майдан күрсәтә башлыйлар. Кемгә карарга: балачакны сагынучыларга, тылсым турында хыялланучыларга. Һиндстан. Мумбай. ""Та Маһал Палас"" исемле биш йолдызлы кунакханә. Бик имин урын. Биредә һәр кунак - бай кеше. Ләкин бер көндә бу гүзәллек, байлык һәм комфорт дөньясы чәлпәрәмә килә. Өч көн үлем, өч көн яшәеш өчен көрәш. Фильм сюжеты чынбарлык вакыйгаларга нигезләнә. 2008 елның ноябрендә бер төркем террорчылар ""Та Маһал Палас"" кунакханәсен үз кулларына ала. Атыш нәтиәсендә дистәләрчә турист һәлак була, күп кеше яралана. Күрәсең, хәрби тематика булгач, Русиядә фильм 9 май көнне чыга. Башка илләрдә аны инде яз башында карап өлгерделәр. Кемгә карарга: чынбарлык турында фильмнар анатарларына. Сәеррәк фильмнар яратучыларга майда тагын бер кызыклы премьера тәкъдим итәбез. Покемоннар исемле япон аниме-мультфильмнарын хәтерлисезме? Балалар өчен берничә проект белән танылган режиссер Роб Леттерманбу мультфильмны да фильм форматында әзерләгән. Әмма аның сюжеты мультфильмнарга бөтенләй бәйле түгел. Танылган детектив Һарри Гудман югалгач, аны эзләүгә 21 яшьлек улы Тим тотына. Һәм әтисенең элекке дусты, детектив Пикачу һич көтмәгәндә аңа ярдәмгә килә. Алар бер-берсе белән аралашуны аңлагач, һиперреалистик уен экшны дөньясына чумалар. Кайбер кинотәнкыйтьчеләр инде ""шизофреник проект"" дип атап өлгергән бу фильмда төп геройны Райан Рейнольдставышландыра. Кинотеатрларга 16 майда чыга. Кемгә карарга: уен дөньясы, Покемоннар яратучыларга. Май тәкъдимнәрен балалар өчен мультфильм белән тәмамлыйбыз. әйге каникулларга туры китереп, 30 майда экраннарга ""Йорт хайваннарының серле тормышы"" анимацион фильмының дәвамы дөнья күрә. Беренче фильм кассаларда шактый уңышлы булган иде. ""Кеше иртән нигә шулкадәр озак йоклый? Нинди тәмле ис бу? Бир әле миңа, бир, бир! Аһ, ә бу нәрсә? О, туп-туп-туп! "". Йорт хайваннарын нәрсә борчый? Фильмны әзерләүчеләр шул серләрне ачарга вәгъдә итә. Кемгә карарга: балаларга һәм ата-аналарга.",Май аенда нәрсә карыйбыз?,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Мәҙәниәт,3113,https://www.azatliq.org/a/29921708.html,2019-05-05T06:52:34+00:00
"Көн боҙолоу арҡаһында Сибай менән Ҡыйғы районы командалары килеп етә алмаған. Уйын йомғаҡтары буйынса 2024 йылғы абсолют еңеүсе тип Нефтекаманан Башҡорт гимназияһының матур командаһы иғлан ителгән. Икенсе урында – балтастар, өсөнсө урында – Дәүләкән районы командаһы. Сығанаҡ",Хәүефһеҙ юл шаяндары көс һынашҡан,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,275,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-15/h-ef-e-yul-shayandary-k-s-ynash-an-4009476,2024-11-15T11:50:00+00:00
"Бәләкәй ҡалаларҙа һәм тарихи ерлектәрҙә уңайлы мөхит булдырыуға иң яҡшы проекттар буйынса Бөтә Рәсәй конкурсы йыл һайын ""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проектының (национальный проект ""Инфраструктура для жизни"") ""Уңайлы ҡала мөхите булдырыу"" федераль программаһына ярашлы уҙғарыла. Мәҫәлән, Бөрөлә туристарҙы йәлеп итеү дүрт тапҡырға артҡан, өс музей асылған, тематик фестивалдәр өсәүҙән 21-гә еткән. Туймазыла төҙөкләндереү эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә этәргес булған - 17 бизнес нөктәһе, шул иҫәптән кафе, магазиндар һәм оҫтаханалар асылған. 2025 йылда Башҡортостандан биш проект конкурста еңеү яулай. Улар - Октябрьский, Дүртөйлө ҡалаларынан, Кушнаренко, Үрге Йәркәй ауылдарынан, Шишмә ҡасабаһынан. Еңеүселәрҙең башланғыстарын тормошҡа ашырыуға, дөйөм алғанда, 436,28 миллион һум федераль аҡса йәлеп ителәсәк. Әле Башҡортостандың ҡалаларҙы үҫтереү буйынса институты 2026 йылда уҙасаҡ конкурсҡа әҙерлек эше алып бара. Белгестәр командаһы Туймазы, Бөрө, Яңауыл, Стәрлетамаҡ, Мәләүез ҡалалары һәм Малаяҙ ауылы ғаризалары өҫтөндә эшләй. ""Ҡалаларҙы үҫтереү буйынса институтҡа ижади һәм системалы эштәре өсөн ҙур рәхмәт белдерәм. Бер нисә йыл артҡа ҡараш ташлаһаҡ, ауыл-ҡалаларыбыҙҙың үҙгәреүен күрмәй булмай. Хәҙер башланған эштәребеҙҙе ваҡытында тамамлау мөһим"", - тип билдәләне Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров. Конкурс нигеҙендә Башҡортостанда барлығы 27 проект тормошҡа ашырылған. Әле Баймаҡта, Верхоторҙа, Благовещенда, Бәләбәйҙә, Салауатта, Учалыла, Нефтекамала проекттарҙы тормошҡа ашырыу дауам итә. Билдәле булыуынса, милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы булдырылды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","436,28 миллион һум аҡса биреләсәк",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 0],6,Йәмғиәт,1779,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-23/436-28-million-um-a-sa-birel-s-k-4442426,2025-10-23T19:00:00+00:00
"Иҫке ғөрөф-ғәҙәткә ныҡ ышанған Исмаҡай халҡы шайтандан, ен һуғылып ауырыуҙан, дин әһелдәре ҡарғышынан һәм ҡәһәр һуғылыуынан йөрәге алынып ҡурҡты. Шулай ҙа мәсеттән яһалған клубҡа кешеләр йөрөй башланы. Ундай хәбәрҙе беренсе тапҡыр ишеткәс, әсәйем ихлас аптыраны. – Әғүзү билләһи минәш шайтани ражим! Ахырзамана яҡынлашһа, әҙәм балаһының аҙғынланыуы, шайтандар менән кешеләрҙең бергә аралашып йәшәүҙәре ысын микән әллә? – Клупҡа мин дә барғайным, әсәй. Шайтан-маҙар унда күренмәне, һәммәһе лә үҙебеҙҙең ауыл йәштәре йыйналғайны, – тине Сәхибә апай. – Бушты һөйләмә, ҡыҙым, – тип әсәйем һаман үҙ хәбәрен ныҡыны: – Һиңә генә шулай тойола торғандыр. Улар, бәлки, Ҡәмәр инәй әйтмешләй, кеше сүрәтенә ингән шайтандарҙыр? – Түгел, әсәй, түгел! Барыһы ла мин белгән йәштәр унда, – тип ҡабатланы Сәхибә апай, ялҡынланып. – Кисә кис, күмәкләп йыйылышып, беҙҙең урам ҡыҙҙары клуптағы эспитәкелде ҡарарға барғандар икән. Әй, ҡыҙыҡ, мәрәкә, ти! Ҡурайсы Иҡсан бауайҙың өлкән улы Мортаза ағай, бисәләр кейемен кейенеп, башына яулыҡ ябынған да мулланың йәш кәләше булып ҡыланған, имсәген өшкөрткән булған, ти. Кешеләр һындары ҡатып көлөшкәндәр! Бөгөн дә ҡыҙыҡлы уйын ҡуялар, ти, клупта. Мин дә барып күрәйемме, әсәй? – Юҡ, юҡ, гонаһ шомланып, ике аяғыңдың берен баҫаһы булма ул ергә! Аллам һаҡтаһын, – тип төкөрөнә-төкөрөнә, әсәйем ҡоштабаҡта ҡамыр иҙә башланы. – Мынан кире бер ҡайҙа ла йөрөтмәйем һине. Ирҙәр араһында йөрөп исемең сыҡһа, үҙеңде берәү ҙә һоратмаясаҡ бисәлеккә. Тигеҙ хоҡуҡ тигәс тә, күрәһең бит тормошто. Ҡыҙ бала яманаты анһыҙ ҙа бик йәһәт тарала. – Бүтән ҡыҙҙар йөрөйҙәр ҙә баһа клупҡа! Уларҙан минең ҡайһы ерем кәм, әсәй? Бик ышанмаһаң, исемем сығыуҙан шикләнһәң, өлкән ҡустымды эйәртеп барайым, – тип Сәхибә апай үҙе менән бергә мине клубҡа ебәреүҙе һораны. – Әллә тағы? .. – Бер аҙ икеләнеп торғандан һуң, әсәйем теләр-теләмәҫ ризалашты. – Ярар, бик тә теләгәс, әләйһә, барып кил. Унда барғаныңды балаларҙың атаһы белмәһен. Бер-бер һораша-нитә башлаһа, күршеләрҙә ултырҙыҡ, тиерһең. – Ул бөгөн зауыттан әллә ҡайта, әллә юҡ. Мин өйҙә юҡ саҡта ҡайтһа, берәй һылтауын табырмын, – тип Сәхибә апай клубҡа китергә әҙерләнә башланы. Ҡараңғы төшкәс тә, етәкләшеп беҙ урам буйлап атланыҡ. Клуб алды, уға ярыш яңыраҡ ҡына һалдырылған ауыл мәктәбе тирәһе йәштәр менән шығырым тулы. – Оҙаҡ бызмырҙап һуңлағанбыҙ, ахырыһы. Йә, һыҙылып-мыҙылып килмә, шәберәк атла, – тип ҡабаландырҙы апайым мине. Клуб эсендә лә, тыштағы шикелле, йәштәр бик күп ине. Сәхибә апай мине аулаҡ мөйөштәге оҙон эскәмйәгә алып барып ултыртты. Үҙенең дебет шәле менән мине ябындырғас, тороп йөрөмәҫкә ҡушып ҡат-ҡат әйтте лә иҙән уртаһында бейегән бер төркөм йәштәр араһында юғалды. Таҡмаҡ сығарып, берен-бере бейеткән йәштәр сыр-сыу килә. Уларҙың аяҡ аҫтынан урғылған ҡуйы саң өйөмө тын алырға ҡамасаулай, тамаҡҡа ултыра. Ҡулға-ҡул тотошоп иҙән уртаһында бер туҡтауһыҙ өйрөлгән күмәк кешеләр араһында апайым да күренә. Уны күҙәтеп, төрлө тауыштарға ойоп ултыра торғас, арҡам менән стенаға терәлдем һәм нисек йоҡлап китеүемде һиҙмәй ҙә ҡалғанмын. Сәхибә апайҙың йылы ҡулы битемә ҡағылыуына уянғас, һуғышыусыларҙы күреп ҡурҡтым. Һуғышҡан кешеләр, йоҡо аралаш, мәсет баҙы аҫтынан сыҡҡан пәрейҙәр менән албаҫтылар һымаҡ күренде миңә. – Беҙҙе клупта уйнатмаҫҡа тырышҡандары өсөн дөмбәҫтәйҙәр. Бик шәп итәләр, бүтәнсә бында тығылмаҫтай булырҙар, – тип һөйләнә-һөйләнә, апайым мине тышҡа алып сыҡты. Клуб мөйөшөндә беҙҙе урта буйлы егет ҡыуып етте. Ул, тыш та мыш һулап, Сәхибә апайҙы ҡосаҡлап үпте лә бышылдап һораны: – Ҡайтма, ҡайҙа ҡабаланаһың, бәғрем? Әҙерәк бергә булайыҡ. Берәй аулаҡ ерҙә танһығыбыҙ ҡанғансы һөйләшәйек, исмаһам! – Төн уртаһы ауышҡан бит инде. Анһыҙ ҙа оҙаҡланым. Әсәйем һуҡраныр, – тине апайым. – Йәнә ҡасан осрашырбыҙ? – Белмәйем шул, Әһел. – Иртәгә килерһеңме? – Әсәйем ебәрһә, килермен. – Ебәрмәһә, ҡасып булһа ла кил! Мин һине бик яратам, өҙөлөп һөйәм! Иҙелбашындағы өс айлыҡ курсты бөтөрөп ҡайтҡас та һине һоратып яусы ебәрәм. – Әсәйем менән ағайым ризалыҡ бирмәһәләр, ҡалайтырбыҙ? – тип һораны Сәхибә апай, тауышын ҡалтырандырып. – Улар ризалыҡ бирмәһәләр ҙә, ҡауышырбыҙ. Элгәрге заман түгел бит хәҙер. – Егет мине апайымдан кәүҙәһе менән кәртәләне. – Әһел, Әһелкәйем, – тип теге ниҙер шыбырҙаны. Минең турала бөтөнләй онотоп, улар үҙ-ара оҙаҡ сөкөрҙәште. Бик өшөй башлағас, апайымдың күлдәге итәгенән тарттым. Ул миңә иғтибар итмәне, егете менән ҡосаҡлашып, тыш та пыш һөйләшеүен белде. Клубтан ҡыуылып сыҡҡан егеттәр яҡынлаша башлағас ҡына Әһел кире яҡҡа йүгерҙе. Беҙ иһә Иҡсан бабайҙарҙың кәртәһе эсенә инеп йәшерендек тә егеттәр үтеп киткәс, ҡурҡа-боҫа ҡайтыу яғына ыңғайланыҡ. Таң яҡынлаша. Төн һалҡын. Ауыл әтәстәре үҙ-ара ҡысҡырышып туҡталыуға кәзә-һарыҡтарҙың баҡырышыуы, арғы остағы эттәрҙең өрөүе ишетелде. Сәхибә апай өйгә инерҙән алда, тирә-яғына һағайыулы ҡаранғылап, мине иҫкәртте: – Әһел менән ҡосаҡлашыуымды әсәйгә әйтмә. Уларҙың ҡосаҡлашып үбешеүен иғтибарға ла алмағайным. Уның ошо һүҙенән һуң ғына, үбешеү әсәйем өсөн сер булып ҡалырға тейешлеген аңлап аптыраным. – Әсәй төбәшкәндә лә әйтмәйемме? – Әйтмә. – Ниңә? – Миңә оят була. – Ниңә оят була? – Теге яуап ҡайтарманы. Йоҡларға ятҡас та апайымдың мәҙәк ҡыланышы, ҡосаҡлашыуын ни өсөн әсәйгә әйтмәҫкә ҡушыуы миңә тынғылыҡ бирмәне. Иртәнсаҡ, күмәкләшеп сәй эсергә ултырғас, әсәйем клубтағы уйын тураһында һорашты. Сәхибә апай минең яҡҡа һағайыулы ҡараш ташланы ла күргән-белгәндәрен түкмәй-сәсмәй һөйләргә тотондо. – Ул шымғас, әсәйем миңә ҡараны. – Ә һин, улым, унда нимә эштәнең? – Ҡарап ултырҙым. – Иланыңмы? – Иламаным. – Үәт, маладис, өлкән булып үҫкәс, иламаҫһың шул, – тип маҡтап, Хәжғәли таҙ малайының таҙын башыма һөрткәндән һуң ҡалған ҡутырҙың өҫтөнә ниндәйҙер май һөртөп, ҡабырғамдан һөйҙө. – Апайың бейенеме? – Бейене, – тинем дә, Сәхибә апайҙың иҫкәртеүен иҫемә төшөргәс, артыҡ һүҙ ысҡындырыуҙан ҡурҡып, ауыҙымды ҡуш услап ҡапланым. – Юҡ, бүтәнен әйтмәйем! – Тағы нимәһен? – Тышта апайым менән бер ағайҙың ҡосаҡлашыуын һораһаң да әйтмәйем! Әсәйемдең йөҙөндә борсолоу билдәһе барлыҡҡа килде: – И, Хоҙайым! Былай булғас, әҙәм мәсхәрәһенә ҡалабыҙ икән, – тип ыңһырҙап, ул ҡуш усы менән йөҙөн ҡапланы. – Үәт ләғнәт төшкөрө! Тағы ла ниндәй аҙғынлыҡ! Үбешеүегеҙҙе берәйһе күрһә, ояты ни? ! Мәкегә төш тә үл! .. Сәхибә апай уны әүрәтә башланы: – Әсәй, әсәкәйем, беҙҙең торғанды берәүһе лә күрмәне. Әһел булдыҡлы, һәйбәт егет! Ул мине кәләш итеп һоратам тип һүҙ бирҙе. – Кәләш итә, имеш! Ул зимагурға ышан! Бөтә ирҙәр ҙә шулай алдаша. Әҙәм көлкөһөнә ҡалдыралар ҙа аҙаҡтан баш тарталар! .. Ундай аҙғын клупҡа бүтәнсә бармайһың, ике аяғыңдың береһен дә атламайһың! Былайтып егеттәр менән ыҡшандарҙай булғас, исемең сыҡмаҫтан элгәре Хәлиткә кейәүгә бирәм! – Хәлитте йәнем тартмай, –  теге үкһеп-үкһеп иларға тотондо. – Әһелдән башҡа кеше кәрәкмәй миңә! Хәлиткә көсләп бирһәгеҙ, аҫылынып үләм йәки сит яҡҡа ҡасып китәм! .. Һаҡһыҙ һүҙ ысҡындырып, Сәхибә апайҙы ниндәй оло ҡайғыға ҡалдырыуымды мин аҙаҡтан ғына аңланым. Әсәйем, йөрәге әрнеп, уны әүрәтте, ниндәйҙер һүҙҙәр әйтеп өгөтләне, иркәләне, ләкин Хәлиткә кейәүгә биреү тураһында фекерен үҙгәртмәне. Атайым Әүжән баҙарынан ҡайтҡас, Сәхибә апайҙы Хәлиткә кейәүгә бирергә килештеләр. Уларға никах уҡытҡас, туй уҙғарып аҙапланманылар. Бер самауыр сәйҙе күмәкләп ултырып эстеләр ҙә күҙ йәштәрен түгеп зар илаған апайымды кейәүе өйөнә оҙаттылар.",Яныбай Хамматов Автобиографик повесть Хәсрәтле бала саҡ (5),['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1],5,Әҙәбиәт,7256,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-04-28/yanybay-hammatov-avtobiografik-povest-h-sr-tle-bala-sa-5-4215756,2025-04-28T10:53:00+00:00
"«Нам нужны игрушки, которые воспитывают и развивают детей в наших традициях. Необходимо утвердить перечень игр и игрушек, которые выполняют воспитательную роль и должны быть в дошкольных учреждениях. Подчеркну также, что сегодня существует процедура добровольной сертификации игрушек и игр. Этот механизм недостаточно эффективен. Предлагаю законодательно закрепить процедуру экспертизы игрушек. Мы готовы эту функцию рассмотреть, у нас есть соответствующие научные учреждения. Эта мера позволит нам поддержать отечественного производителя», — сказал Сергей Кравцов. Самой популярной номинацией стала «Сюжетно-образная игрушка» — предварительный отбор и экспертную оценку жюри в ней прошли 4 104 заявки. На следующем этапе конкурса, который продлится до 16 мая, участникам в каждой из 5 номинаций предстоит разработать модели собственных игр и игрушек. Мероприятие прошло в Национальном центре «Россия». Организатором выступило Российское общество «Знание» совместно с «Движением Первых». По материалам Минпросвещения РФ","В Минпросвещения РФ обсудили, с какими игрушками должны играть наши дети в саду",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы эштәр,1019,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-03-05/v-minprosvescheniya-rf-obsudili-s-kakimi-igrushkami-dolzhny-igrat-nashi-deti-v-sadu-4145987,2025-03-05T17:47:00+00:00
"Трамп менән Путиндың осрашыу ниәте билдәле булғас та Аляскаға Украина вәкиленең саҡырылмауы Киевта борсолоу тыуҙырҙы. Ләкин билдәле Беларусь сәйәсмәне Андрей Богодель был йәһәттән үҙ фекере менән уртаҡлашты: ""Аляскалағы осрашыуҙа Украина конфликты берҙән-бер тема булып тормаясаҡ. Трамптың Арктика менән ныҡ ҡыҙыҡһыныуы билдәле һәм әлеге ваҡытта был биләмәлә уның өсөн Рәсәй берҙән-бер көнәркәш"", - ти хәрби эксперт һәм ошо йүнәлештә үҙ-ара бәйләнештәр мәсьәләһе ҡараласаҡ, ләкин ике яҡлы стратегик масштабтағы ҡыҙыҡһыныуҙар киҫелеше сәбәпле, был хаҡта айырым белдереү яһалмауы ла ихтимал, тип фаразлай. ""Рәсәй менән АҠШ - яҡын күршеләр. Улар бер-береһе менән сиктәш, - тип белдерә Рәсәй Президенты ярҙамсыһы Юрий Ушаков. - Аляска менән Арктикала ике илдең иҡтисади ҡыҙыҡһыныуҙары бар, был өлкәлә үҙ-ара файҙалы һәм киң күләм проекттарҙы бойомға ашырыу мәсьәләләре ҡарала"". Эйе, Кремлдә АҠШ менән диалогтың Украина мәсьәләһе менән генә сикләнмәйәсәге хаҡында бер нисә тапҡыр ҡабатлап белдерҙеләр. АҠШ-тың телеканалы хәбәр итеүенсә, Путин менән Трамп саммитына Зеленский саҡырылмаһа ла, Аҡ йорт уның ҡатнашыу мөмкинлеген ҡарай, ләкин был мәсьәлә аҙағынаса килешелмәгән әле. Был хаҡта РФ Президенты Путин, Зеленский менән һөйләшеүҙәрҙең мөмкин булыуы, ә бының өсөн шуға ярашлы шарттарҙың кәрәклеге, ләкин уға өлгәшеүҙең әлегә оҙайлы киләсәк булып тороуын белдерҙе. фекеренсә, Путин менән һөйләшеүҙәр Аҡ йорт хужаһы өсөн уңышһыҙ тамамланыуы ла ихтимал, сөнки, гәзите яҙып сығыуынса, Ҡушма Штаттар Украинаға баҫым яһау юлы менән уны үҙ ерҙәре өлөшөнән баш тарттырырға тырышыуы ихтимал, ә Украина президенты Зеленский иһә территорияларҙан баш тартыу мәсьәләһендә үҙенең ныҡлы ҡарарҙа ҡалыуы хаҡында әйтә килә. Хатта, ҡайһы бер аналитиктар шик белдереүенсә, Киевтың тыныслыҡ килешеүе төҙөүҙе һуҙыу маҡсатында Аляска осрашыуҙары һөҙөмтәһенә ҡарата протест сығыштары ойоштороуы ла ихтимал. Өҫтәүенә, Рәсәй һәм АҠШ лидерҙарының саммиты ниндәй һөҙөмтә менән тамамланасағына ҡарамаҫтан, НАТО Украинаға ҡорал ебәреүҙе дауам итәсәк, тип вәғәҙәләй уның Генераль секретары Марк Рютте. Шул уҡ ваҡытта ул Аляска саммитында тыныслыҡҡа табан аҙым яһалыр һәм территориялар хаҡында фекер алышыуҙар башланыр тип уйлауын да әйтә. Үҙ сиратында Рәсәй Украинаны ҡорал менән тәьмин итеүҙең туҡтатылмауын конфликтты яйға һалыуҙы тотҡарлау тип билдәләне, бының диалогҡа түгел, ә кире эҙемтәләргә килтерәсәген иҫкәртте һәм НАТО илдәрен конфликтҡа этәреп, ""ут менән уйнау"" тип атаны. АҠШ-тың вице-президенты Джей Ди Вэнс әйтеүенсә, Дональд Трамп үҙе лә Алясҡа һөйләшеүҙәрендә уңышҡа әллә ни иҫәп тотмай, шулай ҙа мөмкинлекте һынап ҡарарға уйланы, сөнки был осрашыу хаҡында килешеүгә өлгәшеүҙе ""Америка дипломатияһының уңышы"" тип атанылар, ти Вэнс. Ә Евросоюз был көндәрҙә үҙен нисек тота? Европа илдәре лидерҙары Украина һөйләшеүҙәре хаҡында белдереү менән сығыш яһаны. Улар Украина территорияһын хәрби бәйләнештәр һыҙығы буйынса билдәләүҙе кәрәк тип табыуҙарын хәбәр итә. Был белдереү Европаның төп лидерҙары: Британия, Германия, Италия, Польша, Финляндия, Франция президенттары һәм Еврокомиссия башлығы Урсула фон дер Ляйен исеменән баҫылып сыҡты. Мәскәүгә баҫым яһауҙы көсәйтеү маҡсатында Европа лидерҙары тотҡарландырылған Рәсәй активтарын Украинаны төҙөкләндереүгә тотонорға тәҡдим итә. Бынан тыш, улар Рәсәй - АҠШ саммитында Украина президенты Зеленскийҙың да ҡатнашыуын талап итә һәм уның территориянан баш тартыуы артабан хәүефһеҙлек гарантияһы менән нығытылырға тейешлеген шарт итеп ҡуя. Ике президент осрашыуының көн тәртибендә, башта әйтеп кителеүенсә, стратегик тотороҡлолоҡтан алып, үҙ-ара сауҙа һәм Арктиканы үҙләштереү мәсьәләләре урын алып тора, тигәйнек. Әйткәндәй, саммит барасаҡ көндәр Аляскала АҠШ-тың Төньяҡ Америка ғәскәрҙәре командованиелары тарафынан ойошторолған ""Арктика крайы"" хәрби күнекмәләре менән тап киләсәк. Киң мәғлүмәт саралары хәбәр итеүенсә, күнекмәләрҙә АҠШ-тың НАТО буйынса союздаштары ла ҡатнаша һәм уларҙың маневрҙары Рәсәй менән ҡапма-ҡаршылыҡҡа йүнәлтелә. Мәскәү Төньяҡ Атлантика альянсының Арктикалағы хәрәкәттәрен бер нисә тапҡыр тәнҡитләп тә сыҡҡайны һәм шул уҡ ваҡытта был төбәктә АҠШ менән хеҙмәттәшлеккә әҙер булыуын да белдергәйне. Һуңғы ваҡыт бындай хәрби күнекмәләр даими рәүештә үткәрелә башланы. Экс-президент Джо Байден хакимиәте ваҡытында уҡ әле Пентагон үҙенең Арктика стратегияһын яңыртып, Заполярьела АҠШ-тың хәрби хәрәкәттәрен киңәйтеү кәрәклеге хаҡында иғлан итте. Вашингтонға айырыуса Рәсәйҙең Арктикала Ҡытай менән хеҙмәттәшлеге оҡшап етмәй. Ләкин Дональд Трамптың Аҡ йортҡа ҡайтыуы менән Арктикала хеҙмәттәшлек итеү Рәсәй менән АҠШ-тың аралашыу мөмкинлеген тәьмин итәсәк өлкә булараҡ телгә алына башланы. Ошоға бәйле Аляска саммитының мөһимлеген күҙҙә тотоп, эксперттар, ниһайәт, Мәскәү менән Вашингтондың бер-береһе менән һөйләшеү генә түгел, бер-береһен ишетеү һәм аңлау мөмкинлегенә лә эйә буласағын күҙаллай. Фәүзиә МӨХӘМӘТШИНА. ""Киске Өфө"" гәзите, 32, 15 - 21 июль 2025 йыл.",АУЛАҠ АЛЯСКА ОСРАШЫУ КӨТӘ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,4912,https://henek.info/articles/common_material/2025-08-15/aula-alyaska-osrashyu-k-t-4349885,2025-08-15T09:10:00+00:00
"2026 йылда алты мәктәп һәм бер балалар баҡсаһы төҙөлөп бөтөргә тейеш. Был хаҡта Хөкүмәт кәңәшмәһендә мәғариф министры Илдар Мәүлетбирҙин белдерҙе. Алты мәктәптең береһе – Әбйәлил районы Асҡар ауылында, унда 640 урынлыҡ мәктәп һәм балалар баҡсаһы һалына. Төҙөлөш тамамланған, әле лицензия алыу эштәре бара. Министр әйтеүенсә, балалар баҡсаһы февраль аҙағында уҡ эшләй башлаясаҡ. Тағы бер мәктәп – Өфөләге 3675 урынлыҡ белем биреү үҙәге, ул 1225-әр урынлыҡ өс мәктәптән (Глумилин, Сағыу һәм Миловка микрорайондарында) тора. Йәнә Нефтекама ҡалаһында 1125 урынлыҡ һәм Стәрлетамаҡта 1050 урынлыҡ мәктәптәр быйыл файҙаланыуға тапшырылырға тейеш. Бынан тыш, Өфөлә ""Иң яҡшы нәмәләр – балаларға"" федераль проекты сиктәрендә Өфөлә 360 урынлыҡ Республика математика лицей-интернаты (250 йоҡо урыны) төҙөлә башлаған. ""Ғаиләгә булышлыҡ итеү"" федераль проекты буйынса Нуғай ауылында 260 урынлыҡ балалар баҡсаһы һалына, ул икенсе йылға тапшырылырға тейеш. Сығанаҡ: Башинформ.","Быйыл Башҡортостанда 6 яңы мәктәп, 1 балалар баҡсаһы асыласаҡ",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,960,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-09/byyyl-bash-ortostanda-6-ya-y-m-kt-p-1-balalar-ba-sa-y-asylasa-4570486,2026-02-09T13:45:00+00:00
"29 ғинуарҙа Өфөнөң Торатау конгресс-холында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Кесе Ватан – Рәсәй көсө Бөтә Рәсәй муниципаль форумының Муниципаль үҫеш: яңы үҫеш драйверҙары темаһына арналған төбәк көнөндә Республика етәксеһе менән тура диалог панель сессияһында ҡатнашты. Унда Рәсәйҙең бөтә 89 төбәгенән вәкилдәр ҡатнаша. Сессияның модераторы булып Бөтә Рәсәй урындағы үҙидараны үҫтереү ассоциацияһы рәйестәше (ВАРМСУ), Рәсәй Президенты ҡарамағындағы урындағы үҙидараны үҫтереү буйынса совет президиумы ағзаһы Ирина Гусева сығыш яһаны. Ул республиканың инвестиция йәлеп итеү яғынан ылыҡтырғыс  төбәк булыуын билдәләне һәм Башҡортостан Башлығынан был өлкәләге уңыштың серҙәре менән уртаҡлашыуын һораны. – Муниципалитет башлыҡтары ҙур эш башҡара. Беҙҙә ағымдағы саҡырыуҙарға яраҡлы көслө команда булдырылды. Халыҡ уға ышана, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Иҡтисад тураһында һүҙ йөрөткәндә, дөрөҫ ҡабул ителгән идара итеү ҡарарҙары алға барырға мөмкинлек бирә, тип билдәләйем. Территория етәксеһенә ниндәй йүнәлештә барырға кәрәклеген аңлар өсөн, беҙҙә эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙең муниципаль стандарты бар. Икенсеһе – ойоштороу структураһы. Бөтә муниципалитеттарҙа ла бизнес-шәрифтәр институтын булдырҙыҡ. Уларҙың төп бурысы – бизнес-идеяны формалаштырыуҙан алып баҙарға сығыуға тиклем эшҡыуарға ярҙам итеү. Был алымдың һөҙөмтәлелеге тураһында дүрт бизнес-шәрифтең һуңынан муниципалитет башлыҡтары булып китеүе һөйләй. Йәғни беҙ эшләгән кешеләрҙе күрҙек, уларҙың мөмкинлектәрен аңланыҡ – яҡшы кадрҙар үҫеше килеп сыҡты. Өсөнсөһө – системалы эш. Әгәр ул булмаһа – бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ. Шуға күрә беҙ республика Инвестиция сәғәттәренә оҡшаш аҙналыҡ муниципаль Эшҡыуарлыҡ сәғәттәре практикаһын индерҙек. Бындай триада республиканың инвестиция йәлеп итеүсәнлеген арттырырға мөмкинлек бирә. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары һанының уртаса үҫеше ил буйынса ҡарағанда ике тапҡырға юғарыраҡ. Шуға күрә, кешелекле, профессиональ сифаттарҙы процесты дөрөҫ ойоштороу менән берләштереп, яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкин. Диалог барышында республикала креатив индустрияларҙы уңышлы үҫтереү темаһы күтәрелде. Башҡортостан Башлығы был йүнәлештең мәҙәни, иҡтисади һәм социаль әһәмиәткә эйә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. – Ижади индустриялар кәм тигәндә бер нисә мөһим нәмә бирә. Иң мөһиме – реаль аҡса, мәшғүллек һәм һалымдар. Беҙҙең бурыс – ижади кешенең аҡса эшләй алыуын тәьмин итеү. Ижади продукт килем сығанағына әйләнергә тейеш, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Шуға күрә беҙ уларға үҙ продукттарын конкурентлыҡҡа һәләтле итергә, маркетплейстарға сығырға, фестивалдәрҙә, йәрминкәләрҙә, ваҡиға проекттарында ҡатнашырға өйрәнергә ярҙам итергә тейешбеҙ. Был эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү ҙә, төбәк иҡтисадын үҫтереү ҙә. Бынан тыш, панель сессияла махсус хәрби операция, муниципалитет етәкселәренең абруйын күтәреү, идара итеү командаһын дәртләндереү мәсьәләләре тикшерелде. Радий Хәбиров шулай уҡ Муниципалитеттарҙың иҡтисади үҫешендә ҡатын-ҡыҙ башланғыстарының роле панель сессияһында булды. – Республикабыҙҙа алты ҡатын-ҡыҙ муниципалитеттар менән етәкселек итә, – тине Башҡортостан Башлығы. – Һис шикһеҙ, ҡатын-ҡыҙҙар һәр эшкә изгелек һәм күңел йылыһы килтерә. Был бигерәк тә әле мөһим, сөнки донъя ауыр ваҡыттар кисерә һәм күптәр көслө стресс кисерә. Ҡайһы берҙә кешелек ориентирҙарын юғалтҡан кеүек тойола. Әммә һеҙҙең ихласлығығыҙ һәм тыныслығығыҙ хатта көслө ир-егеттәргә лә бик кәрәк. Аҙаҡтан төбәк етәксеһе форумда ҡатнашыусыларға муниципаль хеҙмәттә емешле хеҙмәте өсөн рәхмәт белдерҙе һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы. Журналистар менән әңгәмәлә Радий Хәбиров республика үҫеше өсөн ҡала һәм район хакимиәттәре башлыҡтарының ролен юғары баһаланы. – Муниципалитет етәкселәре – республика терәге, ә минең өсөн – төп идара итеү көсө. Сөнки ил Президентының бөтә йөкләмәләрен һәм мин ҡабул иткән ҡарарҙарҙы беҙ улар аша үткәрәбеҙ. Тап улар халыҡҡа барып, урындағы мәсьәләләрҙе хәл итә, – тине Башҡортостан Башлығы. – Республикала муниципаль берәмек башлыҡтарының ярайһы уҡ көслө корпусы булдырылды. Кадрҙар системаһы шундай итеп ҡоролған, ҡала йәки район етәксеһе урындағы совет ҡарары буйынса, әммә беҙҙең тәҡдим менән ҡуйыла. Шуға күрә һәр тәғәйенләнеш – минең шәхси яуаплылығым. Башлыҡтың кешелек сифаттарына ла, профессиональ сифаттарға ла тап килеүе мөһим - уларҙың эше ҡатмарлы һәм күп яҡлы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Радий Хәбиров форумда ҡатнашыусылар менән осрашты,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 0],7,Сәйәсәт,4416,https://bashgazet.ru/articles/s-y-s-t-m-kho-u/2026-01-29/radiy-h-birov-forumda-atnashyusylar-men-n-osrashty-4556356,2026-01-29T22:30:00+00:00
"Өфөнөң юбилейы айҡанлы төшөрөлгән «Йәй. Ҡала. Мөхәббәт» фильмы февралдә прокатҡа сыға. Был хаҡта ошо көндәрҙә Өфөлә премьера менән таныштырыу сараһында проекттың художество етәксеһе Айнур Асҡаров белдерҙе. Киноальманахтың һәр тарихын төрлө режиссерҙар төшөргән. Барлыҡ сюжеттарҙа, тыуған ҡалаға һөйөү темаһынан тыш, күп милләтле Өфөлә халыҡтар дуҫлығы темаһы төп лейтмотив булып яңғырай. Фильм өҫтөндә режиссерҙар Айрат Абушахманов, Виталий Дудка, Руслан Юлтаев, Айсыуаҡ Йомағолов, Айҙар Аҡманов һәм Руслан Рим улы эшләгән. Төп ролдәрҙе танылған башҡорт актерҙары Азат Йыһаншин, Рушанна Бабич, Алмас Әмиров, Артур Ҡунаҡбаев, Полина Шабаева, Николай Рихтер, Сәғиҙулла Баййегет, Андрей Ганичев, Илгизә Ғилманова, шулай уҡ Рәсәй артистары Валентина Ляпина, Владимир Гарцунов, Илья Виногорский башҡарҙы. Проектты «Асҡарфильм» киностудияһы һәм «Медиа Старт» ойошмаһы тормошҡа ашырҙы. Фильм 2023 йылда кинематография өлкәһендәге проекттарға ярҙам итеү өсөн республика Башлығы гранттары конкурсында еңеүсе булды. Фильм 2025 йылдың февралендә киң прокатҡа сыға, шулай уҡ онлайн-платформаларҙа күрһәтелә. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Рушанна Бабич һәм Сәғиҙулла Байегет төшкән һөйөү хаҡында фильм прокатҡа сыға,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1117,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-19/rushanna-babich-m-s-i-ulla-bayeget-t-shk-n-y-ha-ynda-film-prokat-a-sy-a-4058763,2024-12-19T08:51:00+00:00
Был маһир ҡыҙ — Әбйәлил районынан Йәсминә Сафиуллина. Таһир Күсимов исемендәге Асҡар гимназияһының 1-се синыф уҡыусыһы. «Урал ынйылары» өлгөлө балалар бейеү ансамбле тәрбиәләнеүсеһе. Мәскәүҙәргә «Заһиҙә»не бейеп күрһәткән.,Ете йәшлек ҡыҙ Ҡыҙыл майҙанда бейей!,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәштәр,222,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-05-30/ete-y-shlek-y-y-yl-may-anda-beyey-3792244,2024-05-30T20:20:00+00:00
"З. Биишева исемендәге Китап нәшриәте Ватанды һаҡлаусылар фондының Башҡортостан филиалы һәм республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы менән берлектә Һөйөү ҡушып китап бүләк ит тигән акция ойоштора. Уны дәүләт нәшриәтебеҙ беренсе тапҡыр ғына үткәрмәй, алдағыларында ла республика халҡы бик әүҙем ҡатнашҡан. Сираттағы акция хаҡында Китап нәшриәте үҙенең интернет сығанаҡтарында хәбәр итте.",Һөйөү ҡушып китап бүләк ит,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,403,https://henek.info/news/novosti/2025-02-13/y-ushyp-kitap-b-l-k-it-4126114,2025-02-13T12:20:00+00:00
"Русиянең Киевтагы илчелеге каршында Кырымда тоткарланганнарга теләктәшлек чарасы, 5 сентябрь сентябрь Кырымда кырымтатар йортларында тентүләр узды, берничә дистә кеше тоткарланды. Соңрак күбесе ибәрелде, әмма берничәсе, шул исәптән Кырымтатар мәлесе рәисе урынбасары, сәясәт белгече һәм журналист Нариман Джелялсак астында калдырылды. Джелял Русия инаять кодексының 33 нче маддәсенең бишенче өлеше һәм 281 маддәсенең беренче өлеше нигезендә диверсиягә булышлык итүдәгаепләнә. Аннан тыш, шул ук эш кысаларында бертуган Асанһәм Азиз Ахтемовларда гаепләнә. инаять эше Ангара авылындагы газүткәргеч шартлауга бәйле ачылган диелә. Джелял үзе бу гаепләүләрне кире кага. Джелялның адвокаты Эмина Авамилевахәбәр иткәнчә, кулга алынганнан соң ул кичкә кадәр билгесез бинада, куллары богауланган, башына капчык кидерелгән килеш, каты психологик басым астындатотылган. Кырым хокук яклаучысы Лутфие Зудиева Нариман Джелялның нинди шартларда тотылуы һәм Кырымдагы соңгы тентүләр һәм тоткарлауларның ихтимал сәбәпләре турында ""Настоящее время"" каналына сөйләде. Ике атна элек Киевта узган ""Кырым платформасы""саммитында Джелял белән бергә катнашкан бәйсез ""Кырым"" газеты баш мөхаррире Бекир Мамутов Азатлыкка сөйләвенчә, алар Киевка 6 кеше барган. Кырым белән Украина арасындагы административ чикне узганда аларны тиешле хезмәтләр аерым–аерым чакырып, кая, нинди максат белән барганнар сорашкан. — Бекир әфәнде, сезгә алдан Киевка бармагыз, ""Кырым платформасында"" катнашмагыз дигән кисәтүләр булмадымы? Бекир Мамутов—Юк, миңа булмады, ләкин без барган машинаны ЮХИДИ хезмәткәрләре юлда берничә тапкыр туктатты. Бәлки алар машинада кем барганын тикшереп, каядыр хәбәр иткәндер. Чиккә иткәндә безне инде көтәләр иде дип тоелды миңа. Чикне узу ноктасына кергендә, Русия ягы безне тикшерә башлады, кырымтатар кешеләренең исемнәрен әйтеп, аларны таныйсызмы, Мостафа әмилевне беләсезме, дигән сораулар бирә башладылар. Безнең белән барган бер иптәшебез Мостафа әмилевне бар дөнья белә дигәнене ишеттем. Миннән, анда нигә барасыз, әмилев белән очрашасызмы дип, сорадылар. Мөмкинлек булганда очрашабыз, Кырым белән бәйле чаралар булса, катнашам, андый чараны сез уздырсагыз, анда да катнашыр идем, дидем. Кайтканда безгә тимәделәр, ә менә хәзер Нариман Джелялнытоткарладылар.4 сентябрь тоткарланган Нариман Джелялның һәм башка кырымтатарларның кайда тотылганын белешергә Акмәчеттәге ФСБ бинасы алдына ыелганнар арасында Корылтайның үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевта бар иде. Ул, безне, егермедән артык кешене, автобусларга тутырып Акмәчетнең Тимер юл полиция бүлегенә алып киттеләр. ""Беркут"" куәт төркеме активистларны автобуска тикшереп керткендә, кайберләрен типкәләп, кычкыра башлады, дип сөйләде ул Азатлыкка. Заир Смедляев— Безне, кичке 11-гә кадәр полиция бүлегендә тоттылар. Без, беренчедән, тәреман, икенчедән, адвокат таләп иттек, өченчедән, барлык сорауларга мәхкәмәдә авап бирәчәгебезне белдердек. Безгә административ беркетмә төзеп, имзалатып чыгардылар. Безнең белән ""Авдет"" газеты баш мөхәррире Шевкет Кайбуллаев та, Кырымда кырымтатар телендә дәреслекләрнәшер иткәннәшриятның элекеге итәкчесе Ибраим Чегертма да тоткарланган иде. 5 сентябрьдә Чегертманың йортына кабат полиция килгәнен хәбәр иттеләр, диде Азатлыкка Заир Смедляев. Ибраим Чегертма 5 сентябрь көнне Киев районы полициясенең ике хезмәткәре аның йортына килеп кабат сорау алганнары турында Азатлыкка үзе сөйләде. Ибраим Чегертма— 4 сентябрь ФСБ бинасы янына барганда бер яшь кешебез вакыйганы камерага төшерә иде. ""Беркут"" хезмәткәрләре камераны сүндерегез дип аны ФСБ бинасына алып керделәр. Ул аннан чыкканда аны кыйнаганнары аңлашылды. Мин аңа моннан чыксаң, хастахәнәгә барып әрәхәтләреңне тикшер дип, кинәш иттем. Ул риза булды, аны чыннан да кыйнаганнар. Мин салкын булу сәбәпле кечкенә автобуста кешеләребез белән утырдым. ""Беркут""чылар безгә чыкмаска, бер якка да китмәскә кушты. Аннары килеп барыбызны да автобуска утыртып полициягә алып киттеләр, юлда барганда кырымтатар театры янында торган егермегә якын кырымтатар яшьләрен дә тоткарлап автобуска тыктылар. Миннән, ни өчен анда бардыгыз, дип сорау алдылар. Мин тоткарланганнар арасында булган туганнарым кая, аларга нәрсә булганын, танышларымның хәлен белешергә килгән идем дип, язып бирдем. Кич полициядән чыкканда бина алдында 200 гә якын кырымтатар ыелган иде, безгә аш, су китергәннәр, машиналарында безне кая кирәк шунда алып барырга әзер иделәр. Ә 5 сентябрь ике полиция хезмәткәре инде минем оемә килде. Имеш кичә минем эшемне ФСБ караган, бүген инде полиция сорау алырга тиеш икән. Мин кабат аңлатма язып бирдем, күршеләремә рәхмәт, полиция машинасын күреп бөтенесе йортым янына ыелды. Кырымдагы бу хәлләр нигә нәкъ менә хәзер булган, нигә Нариман Джелялны тоткарлаганнар дигән сорауга әнгәмәдәшләр төрлечә авап бирде. Заир Смедляев: — Беренчедән, бу халкыбызны куркыту өчен эшләнә. Икенчедән, газ торбасы имеш шартлауга ничектер Нариман Джелялны да бәйләп, буйсынмаганнарны, башка фикердә булганнарны әзаламакчы булалар. Өченчедән, Нариман Джелялны гаепләп, Кремльнең Мәлесне дөнья әмәгатьчелеге алдында инде экстремист кына түгел, ә террорчы оешма итеп күрсәтергә, аны дөнья әмәгатьчелеге алдында дискредитацияләү омтылышы бу. Моңа бәлки Мәлес әгъзаларының Кырымны аннексиядән азат итү максатында Киевта узган ""Кырым платформасы"" саммитында катнашуы этәргеч булгандыр. Ибраим Чегертма: — Нариманның тоткарлануы аның Киевта узган ""Кырым платформасында"" катнашуы белән бәйледер дип уйлыйм. Кырымдагы соңгы тоткарлаулар саммитның тәмамлану вакытына туры килә. Ләкин хәзер интернетта имеш Нариман газ торбасын шартлатуга итәкчелек иткән дигән сүзләр пәйда була башлады. Бекир Мамутов: — Миңа калса, Нариманга сәяси яктан бәйләнмәсләр, чөнки бу аларның файдасына булмас, ә ниндидер инаять эше ачарга тырышырлар дип уйлыйм Шуны да әйтергә кирәк, хәбәрләргә күрә, газ торбасы 23 августта шартлаганмы шунда, бозылганмы. Ә Нариман Джелял нәкъ 23 августта Киевта саммитта булган. Кырымтатар мәлесенең хәзерге вакытта Киевта яшәргә мәбүр булган рәисе Рефат Чубаров Кырымдагы соңгы тентүләр һәм тоткарлауларның яңа дулкынын Мәскүнең ""Кырым платформасы"" саммиты өчен үч алу дип атады. Украина президенты Владимир Зеленскийда моны Русиянең ""Кырым платформасы""на реакциясе дип атады. Төркиянең тышкы эшләр министрлыгы Кырымдагы соңгы тоткарлауларга бурчылу белдерде. АКШ дәүләт департаменты әлеге тоткарлауларны Русиянең Кырымны аннексияләвенә каршы тору өчен сәяси эзәрлекләү дип санавынбелдерде. Русиянең Киевтагы илчелеге каршында Кырымда тоткарланганнарга теләктәшлек чарасы, 5 сентябрь 20215 сентябрь Киевта Русиянең Украинадагы илчелеге каршында ""Кырымнардан кулларыңны ал"", ""Кырымтатарларга — азатлык"", ""Репрессияләргә — юк"", ""Кырымда 1937 елдагы кебек"", "" — "", "", , ""дигән шигарләр белән Акмәчеттә тоткарланганнарга теләктәшлек чарасы узды. БМОның генераль секретаре Антониу Гуттеришның 2 август дөнья күргән ""Кырым республикасында, Акъярда кеше хокуклары торышы"" дигән хисабында кырымтатарларның хокуклары аерым телгә алынып, аларның йортларында үткәрелгән төнтүләр, тоткарлаулар, репрессияләр, канунсыз гамәлләр хакында әйтелде. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Кырымтатарларны соңгы тоткарлаулар— ""Кырым платформасы"" өчен үч алу""",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Ҡырым,7623,https://www.azatliq.org/a/31445825.html,2021-09-06T11:00:28+00:00
Волга буйы федераль округының Гвардеец-2025 йәш армеецтар хәрби-патриотик йыйынына кемдәр эләкте? Мин Прос РБЦПВМДПМРБГвардеец ПФООкружныесборы ГвардеецУМЦАвангардПарк Патриотпатриотическоевоспитание,Башҡортостан данын яҡлаясаҡтар,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,199,https://yanshishma.com/articles/yanyliktar/2025-07-29/bash-ortostan-danyn-ya-layasa-tar-4331259,2025-07-29T18:07:00+00:00
"Мөхәббәт. Сабый күңеленә мөхәббәт орлоғо сәсеү мөһим. Тәбиғәт күренештәренә, йыр-моңға, әҙәбиәткә, кешеләргә. Күңелдә яралған мөхәббәт тойғоһон шунан кинәйәләп үҫтереү зарур. Мөхәббәт үҫкән һайын кешенең бәхете бөтәйә, тулылана бара. Ҡарғыш, рәнйештән өҫтөн булыу. Малайҙарға – әсәй, ҡыҙҙар өсөн атай ҡарғышы – иң емергес көс. Ғәзиз сабыйың – һинең йән киҫәгең, бәғерең. Өләсәйгә лә яңылыш бер яман һүҙ менән, хатта шаяртып та үсәргә ярамай. Күптәрҙең яҙмышы рәнйеш-ҡарғыштан сырмалып, ғазаптарға юлыға. Ҡарында уҡ сабыйығыҙға тик матур теләктәр генә юллағыҙ! ""Башҡортостан ҡыҙы"", 7,  2017  йыл.",Нурия Ирсаеванан ҡатын-ҡыҙҙарға өс мөһим кәңәш:,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Мәҙәниәт,595,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-09-14/nuriya-irsaevanan-atyn-y-ar-a-s-m-im-k-sh-3929329,2024-09-14T12:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2700 ләп солдаты яраланган, диелә. Курски өлкәсендә Төньяк Кореянең 300 дән артык хәрбие һәлак булган. Бу хакта Көньяк Корея күзләвенә сылтама белән хәбәр итә. Төньяк Корея солдатларыннан торган хәрби бүлекчәнең югалтулары өч меңләп кешене тәшкил итә, шуларның 2700 е — яралы, дип бәяли күзләү. Декабрьдә Көньяк Корея күзләве Курски өлкәсендә Төньяк Кореянең 100 ләп хәрбие үлгән, меңләп хәрбие яраланган, дип иткергән иде. Шулай ук күзләү Төньяк Кореянең ике хәрбие әсирлеккә төшүен раслый, моңа кадәр бу хакта Украина президенты Владимир Зеленскийда әйткән иде. Алар икесе дә Күзләү баш идарәсендә хезмәт иткән диелә. Берничә көн элек Украина президенты Курски өлкәсендә әсирлеккә алынулары әйтелгән әлеге ике солдаттан сорау алулар вакытында төшерелгән фотоларнычыгарган иде. Берсенең үзе белән Тувада яшәүче Антонин Аранчынисеменә бирелгән хәрби билеты булган. Русиянең сугышта Төньк Корея солдатларын катнаштыруны яшерүе, аларга ялган исемнәр белән таныклыклар бирүе турында моңа кадәр дә медиада хәбәрләр күренгән иде. Кичә, 12 гыйнварда чыгарган кичке мөрәәгатендә Зеленский тәкъдим белән чыкты: Төньяк Корея лидеры Ким Чен Ын украин әсирләре белән алмашуны оештырса, аңа әсир төшкән ике төньяк кореялене тапшырырга әзер булуын әйтте. Шулай ук Украина президенты әсирләрдән сорау алу видеоларын чыгарды. Аларның берсе Украинага каршы сугышырга барачагын белмәвен әйтә. Хәрби итәкчеләре аларга моны хәрби әзерлекләр генә дип аңлаткан. Икенчесе исә гаиләм бар, әмма кайда булуымны белмимләр ди. Төньяк Кореягә кире кайтасыгыз киләме дигәч, берсе ризалаша, икенчесе Украинада яшәргә теләвен әйтә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Көньяк Корея күзләве: Курски өлкәсендә Төньяк Кореянең 300 солдаты һәлак булган,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1669,https://www.azatliq.org/a/konyak-koreya-kuzlave-kurski-olkasenda-tonyak-koreyaneng-300-soldati-halak-bulgan/33273742.html,2025-01-13T11:55:53+03:00
"Иркен вестибюль тулы халыҡ: кемдәр кәрт һуға, кемдәр үҙ-ара әңгәмә ҡора, гәзит-журнал ҡараштырып ултырыусылар, китап уҡыусылар ҙа күренә, бәғзеләр әлеге лә баяғы телефонға тексәйгән. Бер яҡ ситтә яңғыҙы ғына моңайып ултырған оло йәштәге ханым янына барып ултырҙым. –Нишләп яңғыҙ ултыраһығыҙ? –Эй, энекәш, башҡа кем менән ултырайым инде. Люкс-палатала яңғыҙым ғына ятам мин, – үҙен, Фәридә, тип таныштырған татар апа райондарҙвңбереһенән икән. Ошо дауахана бухгалтерияһында баш белгес булып эшләгән ҡыҙы урынлаштырған люксҡа. – Бер кем кермәй, бер кем сыҡмай, тигәндәй. Һөйләшергә кеше лә юҡ. Бында сыҡһам да аралашырға ашҡынып тормайҙар. ятам инде шунда ни саранан бисара булып. Фәридә апа, үҙен тыңлаусы табылғанына ҡыуаныптыр инде, осһоҙ-ҡырыйһыҙ хәбәрҙәрен теҙә. Мин ара-тирә генә һүҙ ҡыҫтырып ултырырға мәжбүрмен. Байтаҡ ваҡыттан һуң яныбыҙға урта йәштәрҙәге ханым килеп ултырҙы. Йөҙөнән үк башҡортлоғо күренеп тора. Бер аҙ өндәшмәй генә ултыра биргәс, ул миңә һүҙ ҡушты: –Беҙҙең яҡ кешеһенә оҡшағанһығыҙ, ҡайҙан килдегеҙ? –Баймаҡ яҡтарынанмын. Үҙегеҙ ҡайһы яҡ һуң? –Күршеләш райондан. Башҡортостан Швейцарияһы тураһында ишеткәнегеҙ бармы? –Әлбиттә, бар. Урал менән Шүлгән эпосы тыуған яҡ. –Эйе. Унда булдығыҙмы ни? –Һеҙ бәхетле! Шүлгән мәмерйәһе һеҙҙең өсөн проблема түгел инде улайһа. Беҙ генә онотҡанда бер барабыҙ. –Э-э, Шүлгәндән ҡайтып инмәйбеҙ! – Яңы танышым үҙенсәлекле генә итеп сылтыратып көлөп ҡуя. – Барғаның бармы, тигән! Ауыл ерендә донъя мәшәҡәтенән арынып буламы? –Буш көндәрегеҙ ҙә булалыр әле. Эргәһендә йәшәп, нисек түҙеп ятмаҡ кәрәк! –Һеҙҙең яҡтар бар яҡтан да бай инде ул, – быға тиклем өндәшмәй генә тыңлап ултырған Фәридә апа һүҙ ҡыҫтыра. – Башҡортостандың бар мөжизәһе Ирәндек тауҙарына йәшеренгән шул. –Ирәндек тауы Баймаҡтарҙыҡы, беҙ – бөтөнләй икенсе район! – Рәйсә апай төҙәтеү индерергә ашыға. – Аҡ ҡаялы Ағиҙел буйы башҡорттары булабыҙ! Алпамышалар төйәгенән! –Бөрйән ҡыҙҙары бейеүен күргәнегеҙ бармы, Фәридә апа? – Мин дә һүҙһеҙ ҡалмайым. – Рәйсә апай – ып-ысын Бөрйән һылыуы инде. –Ҡупырт, йәме! – Күңеле булған ханым тағы ла көмөш тауыштар менән сыңғырҙатып көлөп ала. – Минең һылыулыҡ һылыулыҡ була тиме. –Нишләп, ысын әйтәм – йәш ваҡытығыҙҙа түгелеп йөрөгәнһегеҙҙер әле. – Мин, үҙемсә, тирмәнгә һыу өҫтәйем – Әле лә хатта матурһығыҙсы. –Прәм, кәүшәйеп бөткән әбей. – Беҙҙең алда һиҙҙермәҫкә тырышһа ла, һүҙҙәремдән Рәйсә ханым бик ҡәнәғәт, хатта ихлас йылмайып, тороп уҡ китә. – Рәхмәт инде матур һүҙҙәреңә! Ошо һөйләшеүҙән һуң йыш ҡына әңгәмәләшә инек Рәйсә апай менән. Мин үҙ тормошом тураһында һөйләйем, ул үҙенекен бәйән итә. –Күрелде инде барыһын да. – Рәйсә апай, ауыр көрһөнөп, тормошон тасуирлай. – Йәшләй генә кейәүгә сыҡтым, әммә бер ниндәй ҙә рәхәт күрмәнем. Ирем эсте, ситтәр менән типтерҙе. Белгәне мине һүгеү ҙә, туҡмау булды. Ҡапҡанан инер-инмәҫтән фәләнем дә төгәнем, тип һөрәнләп килеп инер ине, ҡаршы һүҙ әйтеп булманы. –Шул ҡәҙәрем нужа сигеп, ҡәҙер күрмәй ни бысағыма йәшәнең инде? Айырылып ҡына китмәй. –Балалар ишәйҙе. Ниндәй булһа ла, үҙ аталары, – тигән булып йәшәнем инде. Хәҙер, ана, фалиж һуғып, баҡма булып ултыра. Үҙе тотоп ашай ҙа алмай. Ҡалаҡлап ашатҡан мәлдәремдә үткәндәрҙе иҫләп, шул тиклем йәнем көйә лә бит, ауырыуҙан нимә тип үс алаһың? Хоҙай үҙе бирҙе уға язаһын. Бер ауылда йәшәһәк тә һөйәркәләре килеп тә күрмәй. Дауахананан сыҡҡас та Рәйсә апай менән телефон аша хәбәрләшеп, хәл белешеп торҙоҡ. Ҡасандыр үҙенән көлөп, мыҫҡыл итеп йөрөгән ирен һуңғы һулышынаса ҡарап-тәрбиәләп, ҡәбергә дәфенләне ҡатын. –Бер бәхетең булмағас, булмай икән ул, – бер һөйләшкәнебеҙҙә Рәйсә апай бер бөртөк кенә ҡыҙына һәм улдарына зарланып алды. – Ике малайым менән ҡыҙым аталарының юлын ҡыуа. Ҙур улым һаман өйләнмәй, икенсеһе башҡа йәшәһә лә, эсеүҙән бушамай. Өс балалы ҡыҙым шул араҡынан ниндәй йыуаныс табалыр. Балаларын тартып алып та ҡаранылар, туҡтарға теләмәй ҙә. Тап шул осорҙа яҡын туғаныбыҙҙың ҡатыны үлеп ҡалды ла, ире минән берәй ҡатын табышып биреүемде үтенде. Күп уйламай ғына Рәйсә апайға һүҙ тиштем. Баштараҡ: Бигерәк алыҫ. әллә килешеп китәбеҙ, әллә юҡ. , – тип ыңғарлаһа ла, ризалашты. Йылға яҡын бик татыу, матур йәшәнеләр. Тик ҡәһәрле сир – ковид арҡаһында ҡайнағам дауаханаға ятырға мәжбүр булды һәм һис уйламаған-көтмәгәндә мәрхүм булып ҡалды. Рәйсә апайҙың өҙгөләнеп илауы. Бер йыл ғына ысын бәхет татыным, – тиер ине ул. – үҙемә кешесә мөнәсәбәт күрҙем! Шул тиклем ипле, кеселекле, хәстәрлекле булды, бер тауыш күтәрмәне, ауыр әйбер ҙә күтәртмәй ине мәрхүмкәйем. Тик оҙаҡ ҡыуана алманым бит. .Бабайының үлеменән һуң Рәйсә апай тағы ла балалары янына ҡайтты. Ә унда әүәлге тормош: ҡыҙы ла, бергә йәшәгән улы ла эсә, әсәләренән аҡса таптыралар. Өс ейәнсәре тулыһынса өләсәләре тәрбиәһендә. Балалар аҡсаһын ҡыҙы үҙе ала ла, әлеге лә баяғы араҡыға сарыфлай. Телефон аша һөйләшкән һайын зарланыр ине, бахыр: –Был балалар мине ҡәбергә тыҡмайынса аңламаҫтар ахыры. Шуларға көйөп-янып йөрөүҙән шәкәрем күтәрелә, ҡан баҫымым юғары. Ҡайнағаң үлеп кенә харап булдым бит. Һуңғы һөйләшкәнебеҙҙә район үҙәгендә дауаханала ята ине: –Бында ла тынғылыҡ бирмәйҙәр. Ҡыҙым үҙ юлын ҡыуа һаман. Балалары үҙ аллы көн иткән булалар ҙа ул, күпмегә барыр. Әле улым килеп китте. Әсәй, хәлең нисек? – тигән юҡ, – пенсия алдың, шикелле, аҡса бир, – тип давайлай. Әрләп сығарып ебәрҙем дә, түшәгемә йығылдым. Әле яңы ғына укол һалып сыҡтылар – ҡан баҫымым ныҡ күтәрелеп киткән. Апайҙы йәлләп, улы менән ҡыҙын ҡаралай әрләп, ни әйтергә белмәй ултырам. –Туғаным, әҙ генә булһа ла бәхет остоғо татытҡаның өсөн рәхмәт һиңә! Ней. бер үтенесем бар ине. Үлеп-фәлән китһәм, иҫеңә төшкәндә миңә лә аят-доғаларыңды бағышларһың әле, зинһар! Тегеләрҙән булмаҫ ул. Мәхрүм булып ятмаһам ине. –Ауыҙыңдан ел алһын, апай! Йәшәйек әле, яҡты донъянан кем туйған. Үлергә өлгөрөрбөҙ, йәшһегеҙ бит әле. –Үҙ хәлемде үҙем аңлайым – күпкә бармамдыр. .Бер нисә көндән Рәйсә апайҙың үлем хәбәрен ишеттек. .Уйҙарында әллә күпме эштәр эшләгән, киләсәккә, тыныс тормошҡа өмөт тотоп, яҡты хыялдар менән йәшәгән, ниндәй генә ауыр хәлдә лә, күңел көрлөгөн, донъяны яратыуын һаҡлап ҡалған мөләйем ханымдың шулай ҡапыл ғына әхирәткә күсеүендә кем ғәйепле һуң? Тәҡдирме? Әллә. Эй, тормошто яратты Рәйсә апай! Халыҡ ижадына ғашиҡ ине ул. Мәңге айырылмаҫ мандолинаһы менән ауылдарындағы фольклор ансамбленең алыштырғыһыҙ ағзаһы булып йөрөнө. Мандолина ҡылдарын сирткәнендә күҙҙәренең нисек янғанын күрһәгеҙ икән! Бар оҫталығын, дәртен һалып, мөкиббән бирелеп уйнар ине. Моҡзамандан килгән музыка ҡоралын ҡәҙерләп, һаҡлап ҡына алып йөрөнө. Йәл, мәҙәниәт бүлеге иҫән сағында уға яңы мандолина алып биреү хаҡында уйлап та бирмәне. Ә нисек хыяллана ине ул, хатта мәҙәниәт министрына ла мөрәжәғәт итеп, өмөтләнеп көтөп тә йөрөгәйне. Рәйсә апайҙың милли аш-һыуға оҫталығын ул яраштырған талҡандарҙы ғына ла ауыҙ иткән һәр кем әйтер! Ҡурмасын тик үҙенсә генә ҡурып, унан ҡул тирмәнендә үткәреп, еренә еткереп эшләй ине ул талҡанды! Йөҙөм ҡушылғаны, баллы-татлыһы һәм башҡалары – һәр береһенә күңел йылыһын һалып, телеңде йоторлоҡ ризыҡ әҙерләне. Уның шул талҡандарын тәмләр өсөн генә лә саҡырған бер табынынан баш тартманым. Һауынсы, унан мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләгән ябай ғына ауыл ҡатыны яҙмыш тарафынан үҙенә бирелгән һынауҙарҙы лайыҡлы үтте, ауырлыҡтар алдында баш эймәне, һәр саҡ ғорур һәм сая башҡорт ҡатыны була белде. Тәҡдир, тәҡдир, бәллүр түгел, Үтә күренмәй. .. –тип йырҙа йырланғанса, күрәсәген күрмәй бәндә гүргә инмәй инде ул. Йәнкәйҙәрең йәннәт түрҙәрендә буһын, Рәйсә апай! Беҙ һине иҫләйбеҙ, мандолинаңдың моңо ҡолаҡта сыңлай, талҡандарыңдың тәме тел осонда.","Тәҡдир, тәҡдир, бәллүр түгел. Мотал Рәмов","['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 1 0],9,Хикәйә,7491,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2024-03-27/t-dir-t-dir-b-ll-r-t-gel-motal-r-mov-3703017,2024-03-27T11:37:00+00:00
"Сегодня в зону СВО прибыла гуманитарная помощь из Башкирии. В частности, к бойцам приехал Ирек Саетгалиев, заведующий сектором по мобилизационной подготовке администрации Бураевского района. - Ребята нас ждут, готовим гуманитарную помощь по их заявкам. Это предметы первой необходимости, личные посылки от родных, теплые вещи. Стараемся помочь всем, чем можем. Наша работа очень важная - совместными усилиями мы приближаем победу, а домашняя поддержка неоценима для бойцов, - отметил Саетгалиев. Алсу МУЛЛАХМЕТОВА. Фото, видео автора.",В зону СВО бойцам из Башкирии доставили гуманитарную помощь,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,534,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-22/v-zonu-svo-boytsam-iz-bashkirii-dostavili-gumanitarnuyu-pomosch-4516654,2025-12-22T10:05:00+00:00
"Баймаҡ районы Сосновка мәктәбендә иҫтәлекле һәм тулҡынландырғыс сара ойошторолдо. Уҡыусылар махсус хәрби операцияла ҡатнашҡан, әле  ваҡытлыса  ялға ҡайтҡан яугир Зәбир Әлибәков менән  осрашты.",Яугир менән осрашыу,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ил һаҡларға яуға китте,192,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-04-22/yaugir-men-n-osrashyu-4209078,2025-04-22T14:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШул ук вакытта Татарстанда яшәүчеләрнең - 19 процентына, башкортстаннарның 23,8 процентына аена 30 мең сумнан да кимрәк хезмәт хакы түлиләр. Татарстанда эшчеләрнең 11 процентына, ә Башкортстанда — тугыз процентына гына 100 мең сумнан артык хезмәт хакы түлиләр. Бу күрсәткечләр белән Татарстан — 30 нчы, ә Башкортстан — 39 нчы урында, дипиткерә""Новости"" агентлыгы. Шул ук вакытта тикшеренүдә әйтелгәнчә, Татарстанда яшәүчеләрнең 19 процентына, башкортстаннарның 23,8 процентына аена 30 мең сумнан да кимрәк хезмәт хакы түлиләр. Эшчеләре югары хезмәт хакы алып эшли торган төбәкләр арасында Чукотка автоом бүлгесе беренче урында. Биредә 100 мең сумнан артык акчаны эшчеләрнең 66 процентына бирәләр. Икенчедә — Ямал-ненец автоном бүлгесе (58 процент), өченчедә — Магадан өлкәсе (56 процент). Росстат белешмәләренә күрә, 2023 елның сентябреннән 2024 елның августына Русиядә уртача хезмәт хакы аена 72 мең сум булган. Русиядә 100 мең сумнан артык хезмәт хакы алып эшләүче эшчеләрнең уртача күләме — 17 процент. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда 100 мең сумнан артык хезмәт хакын эшчеләрнең 11 проценты, Башкортстанда — тугыз проценты гына ала",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1074,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-100-meng-sumnan-artik-hezmat-hakin-eshchelarneng-11-protsenti-bashkortstanda-tugiz-protsenti-gina-ala/33206339.html,2024-11-18T13:21:41+03:00
"Сөнки был мәсьәләгә төрлө яҡлап ҡарарға ла була бит әле. Мәҫәлән, рауза сәскәһен энәләре һаҡлай, йәғни тәбиғәт уны ике һәм дүрт аяҡлыларҙан һаҡлар өсөн энә менән уратҡан. Матур ҡыҙға, һыпы ир-атҡа дәғүәләшеүселәр күп булған өсөн дә, уларҙан һаҡланыр өсөн матур кеше бәлки уҫал булалыр, кем белә инде? Рауил Бикбаевтың ошондай бер шиғыры бар: — Һин ҡайһы әкиәттән, һылыу? Килдең ниндәй йондоҙҙан? — Ағай, ағай! Әкиәтеңә Әүрәр йәштәрем уҙған. Йылмайҙы ла юғалды ҡыҙ, Эҙҙәрендә нур янды. Ер ҡыҙы ер буйлап китте — Әкиәт итте донъямды. .Элек БДУ-ның төп уҡыу корпусы ҡаршыһында ағас йорттар бар ине. Унда минең һабаҡташтарым фатирҙа йәшәне. Ҡышҡы сағыу көн. Шуларға китеп барам. Тар ғына һуҡмаҡ. Ҡояш нурҙары ҡар бөртөктәрендә йымылдап күҙҙе сағылта. Ҡаршыма әкиәт һылыуы килә. Тәбиғәттең бар гүзәллеген үҙенә туплаған ҡыҙҙың йөҙө, йылмайыуы күңелемдә илаһи гармония оркестрын уйнатып ебәрҙе. Ҡоралайҙы өркөтөп ҡуймайым тип һуҡмаҡтан ситкә баҫтым. Юл бирҙем. Һылыуҡай миңә йылмайып рәхмәтен белдерҙе лә, үтеп тә китте. Уның менән нисек булһа ла мөнәсәбәтле булырға теләпме, тағы берҙе генә әйләнеп ҡарауын көҫәпме, Рауил ағайҙың теге шиғырын иҫемә төшөрөп: ""Һылыуҡай, һеҙ ҡайһы әкиәттән? "" — тип һораным. ""Х. әйбәт әкиәттән. "" булды уның яуабы. Донъям ҡараңғылыҡҡа сумды. ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 992-се күҙәтеү Әхмәр Үтәбай",Матурҙар уҫалмы?,['Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1],5,МЕҢ ДӘ БЕР КҮҘӘТЕҮЕМ. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ,1330,https://agideljurn.ru/articles/me-d-ber-k-te-em-khm-r-m-r-t-bay-/2024-05-07/matur-ar-u-almy-3756973,2024-05-07T12:07:00+00:00
"Татарстанның ""ЮВТ Аэро"" һава ширкәте очкычы. Архив фотосыфикерләрТатарстанның ""ЮВТ Аэро"" (Юго-восток Татарстан аэро) һава ширкәте Грузиягә Казаннан очышлар башламакчы булган, моңа Росавиациядән рөхсәт тә алган. Әмма очышларга рөхсәтне Грузиянең сивил авиация агентлыгы бирмәгән. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә.5 июльдә ""ЮВТ Аэро"", һәм ""Победа"" һава ширкәтләре Казаннан Грузиянең ике шәһәренә – Батуми белән Кутаисига очарга рөхсәт алган. Мәсәлән, Татарстанның һава ширкәте ике шәһәргә дә атнасына өчәр тапкыр очарга тиеш булган диелә. Шулай да Росавиация бу һава ширкәтләренә Казаннан Тбилисига очарга рөхсәт итмәгән диелә. Шул ук вакытта 15 майда Грузия авиация хакимиятләре ике ил арасындагы очышлар бары тик чикләүләргә эләкмәгән һава ширкәтләренә генә рөхсәт ителәчәк, дип белдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чикләүләр сәбәпле Казан белән Грузия арасында очышлар кичектерелә,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Донъя,883,https://www.azatliq.org/a/32527608.html,2023-07-31T11:26:52+00:00
"Китап шулай уҡ сағыу төҫтәрҙәге ҡытыршы һүрәттәр менән биҙәлгән. Күреү һәләтен юғалтҡандарға ғына түгел, күҙлеләргә лә оҡшар ул һүрәттәр. Китап сығыуы тураһында Һуҡырҙарҙың Республика махсус китапханаһында бик ҡыуанып һөйләгәндәр. Китаптар Бәләбәй, Белорет, Стәрлетамаҡ ҡалаларының үҙәк китапханаларына һәм филиалдарына ла ебәреләсәк. Күптән түгел Рәсәй Президентының махсус вәкиле Михаил Швыдкой Башҡортостанда булып ҡайтҡандан һуң Российская газетала беҙҙең республикала мәҙәни мираҫҡа һаҡсыл ҡараш тураһындағы фекерҙәре менән уртаҡлашҡайны. Сығанаҡ",Пушкин әкиәттәре – Брайль шрифты менән башҡортса,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 1 1],5,Яңылыҡтар,551,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-03/pushkin-ki-tt-re-brayl-shrifty-men-n-bash-ortsa-3954274,2024-10-03T10:39:00+00:00
"Унда билдәле замандашыбыҙ менән бергә эшләгән коллегалары, уҡыусылары, ғалимды яҡындан белгән кешеләр сығыш яһаны. Әҙәбиәт белгесе Ғәҙилә Бүләкова үҙенең сығышында: ""Бер ваҡыт Рәшит ағайҙан ни эшләп һин үҙеңде күп төрлө йүнәлештәге эшмәкәрлеккә сарыф итәһең, бер генә юлды алып барһаң, күптән донъя кимәлендә танылыу яулар инең тип һораған инеләр, дан өсөн түгел, ә мин эшләмәһәм быны кем эшләр һуң тотонам һәр эшкә тип яуап бирҙе"", — тине. Ғалимдың ошо яуабында уның гражданлыҡ позицияһы, выждан юғарылығы ла, шулай уҡ фиҙаҡәрлеге лә ярылып ята бит. Рәшит Шәкүрҙең ""Башҡорт халыҡ ижады хазиналары"" тип аталған китабының исем туйы ла булды бөгөн. Уны халыҡ шағирының фәндә һәм әҙәбиәттә үҙ урындары булған алтындай ике ҡыҙының алып барыуы, китапты әҙерләп сығарыуҙа уларҙың өлөшөнөң дә ҙур булыуы бигерәк тә ҡыуаныслы күренеш, тимәк, шәхес үҙе табынған ҡиммәттәрҙе балаларына ла һеңдергән, быуындар сылбыры дауам итә.","""Ғалим. Шағир. Гражданин"" тигән түңәрәк өҫтәл уҙҙы",['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Яңылыҡтар,917,https://agideljurn.ru/news/novosti/2024-11-29/alim-sha-ir-grazhdanin-tig-n-t-r-k-t-l-u-y-4031076,2024-11-29T21:44:00+00:00
"Алтынай Кәримова Баймаҡтағы «Күбәләк» балалар баҡсаһына йөрөй. Торғаны артист инде үҙе! Ана, «Әпәкәй» йырын ҡалай оҫта башҡара!",Торғаны артист инде!,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Тирмәкәй,127,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-04-28/tor-any-artist-inde-4214047,2025-04-28T20:00:00+00:00
"Ноғай ауылына етеү менән һулға боролғас, кәрәкле йорт эргәһенә килеп туҡтаныҡ. Ихатала ике тирмә балҡып ултыра. Хужабикә Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы Йосопова беҙҙе ихлас ҡаршы алды. Ул арала бәйҙәге ике ҙур булмаған эт сәләмләп тауыш бирҙе. – Нәҙер эттәре улар, – тине хужабикә. Һораулы ҡарашымды күргәс: – Мин яман шеш менән ауырыным бит. Терелеп сыҡһам, хужаһыҙ эттәрҙе ҡарауға алам, тирмә төҙөйөм, тип нәҙер әйттем, – тип яуапланы. Бына ҡайҙан башлана икән шәхси музей тарихы! Алсаҡ хужабикә менән шунда уҡ яҡындан аралашып киттек. Әлфиә Йосопова – Нуриман районы Иҫке Күл ауылы ҡыҙы. Тиҫтерҙәренән бәләкәйҙән күп белергә теләүе менән айырылып торған. Шуға ла айырыуса китап уҡырға яратҡан, әле лә шулай. Уҡыған һайын уҡығым килә, барыбер белем етмәгән кеүек, ти ул. Һөйләшкәндә лә әңгәмәсемдең ниндәй киң эрудициялы, аҡыллы булыуына һоҡландым. Беҙ ғүмерҙә лә уйлап ҡарамаған факттарҙы алдыңа килтереп һала, уйланырға мәжбүр итә. Хәйбулла районынан экскурсияға килергә тейешле балаларҙы көткән арала самауырҙы дөрөҫ ҡайнатыу, башҡорттарҙың сәй церемонияһын күрһәтеү буйынса миңә оҫталыҡ дәресе үткәреп өлгөрҙө. – Теләктәр теләп тороғоҙ! – ти Әлфиә ханым. – Бына самауыр ҡайнағанда дүрт стихия ҡушыла: ут, һыу, һауа, ер. Тап ошондай мәлдә уйлаған уйҙар ҡабул була. Ер-һыу атамаларына бәйле легендалар. Ырыуҙар тарихы. Мөғжизәле әүлиәләр. Бәләкәй Әлфиә атаһы менән әсәһе һөйләгән һәр тарихты күңеленә һеңдереп ҡалырға тырыша. Бәхетле ҡыҙ баланы атаһы тәрбиәләй, тиҙәр, ысынлап та шулай, ти ул. Өфөлә гимназияла уҡый, һуңынан юғары белемгә эйә була һәм мәктәптә эш башлай Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы. Мәғариф өлкәһендәге ҡаҙаныштары байтаҡ ҡына. Районда һәм ҡалала үткәрелгән «Йыл уҡытыусыһы» конкурстарында бер нисә тапҡыр призлы урын яулай. Шиғыр һөйләү, шәжәрә бәйгеләрендә һынатмай, ғаилә менән дә ҡатнашалар. Дәртләнеп эшләп йөрөгәндә билдәһеҙ ауырыу аяҡтан йыға. Дауаханала яман шеш диагнозы ҡуйылғас, ә табиптар ярҙам итерлек булмағас, Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы үҙен ҡулға алып, артабан йәшәргә көс таба, дауалар эҙләй. Мәктәптән китеп, Өфө әүҙемселәр үҙәгенә урынлаша. Шулай дәртләнеп эшләп йөрөгәндә ауырыу йәнә баш ҡалҡыта, был юлы Мәскәүгә дауаланырға бара ул. Тормош иптәше ярҙамсы, таяныс булып тора, операциянан һуң еңеллек килә башлай. – Ошо мәлдә ир менән ҡатындың никахы асылын аңланым. Мин тора алмай ятҡан мәлдә ирем Өфөләге эшен ташланы ла Мәскәүгә килде. Палатала ятам, иптәшем урамдан тәҙрәгә ҡарап тора. Табип мине беренсе тапҡыр тәҙрә төбөнә атлатып алып барҙы. Шунан хәлем яҡшыра башланы. Аптырай инем: дарыу эскәс, хәлем еңеләйергә тейеш бит инде. Ә төп дарыу иремдең миңә ҡарата йылы мөнәсәбәте булып сыҡты. Бына хикмәт! Ғаилә ҡороп йәшәгән ир менән ҡатын бер-береһенә дауа икән! Тап ошонан һуң алда телгә алынған изге ниәттәрен ғаиләһенә еткерә лә инде Әлфиә ханым. Үҙенең ҡасандыр йәмәғәт сараларындағы эш тәжрибәһенә таянып, музей асыу маҡсатын ҡуя. Хөкүмәттән субсидия алып, ихатала тәүҙә – бәләкәй, һуңынан күпкә ҙурыраҡ тағы бер тирмә урынлаштырып ҡуялар. Яйлап экскурсиялар үткәрә башлайҙар. Әлбиттә, өйрәнер өсөн ҡунаҡтарҙы тәүҙә бушлай саҡыралар. – Ул ваҡытта магистрант булған Айҙар улым менән студент Айһылыу ҡыҙым ярҙам итмәһә, музейҙы аса алмаҫ инек. Сөнки эш көтөлгәндән күпкә ҡатмарлыраҡ булып сыҡты. Әммә ниәт изге булһа, ярҙам көтмәгән ерҙән дә килә. Кемдер тирмәләрҙе йылытыу менән шөғөлләнде, икенселәр экспонаттар тапшырҙы, – ти Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы. – Үҙебеҙҙең ғаилә ҡомартҡылары ла күп бында. Ҡәйнәм атаһынан ҡалған документтарын, боронғо китаптарын, алтын епле елән һәм камзулын, башҡа әйберҙәрен биргәйне. Оло ҡайным Закир – халыҡ дауалаусыһы, ә оло ҡәйнәм кендек инәһе булып танылған. Белмәгән нәмәләре булмаған. Бына ошо оло халыҡтың тоҡомо булып, нисек тарихыбыҙҙы хөрмәт итмәҫкә була? Был донъянан китһәләр ҙә, беҙҙең ата-бабалар барыһын да белеп, эштәребеҙгә ҡыуанып тора ул. Беҙҙе лә һуңынан ыңғай яҡтан ғына иҫкә алһын киләсәк быуын, беҙҙән оялмаһын. Һәр саҡ изгелек эшләргә генә ынтылығыҙ! Ысынлап та, тирмәләрҙәге экспонаттарҙың һәр береһе бай тарихлы. Бер нисә мең йыл ятҡан таш булһынмы, боронғонан ҡалған иҫке тәңкәме, биҙәкле һөлгөмө, тәүге совет саң һурҙырғысымы – хужабикәне ауыҙ асып тыңлайһың да ҡуяһың. Быны экскурсиянан һуң хәйбуллалар ҙа дәлилләне. – Шул тиклем ҡәнәғәтбеҙ, рәхмәттән башҡа бер һүҙ юҡ. Бер нисә сәғәт эсендә балалар күңеленә рух һалды, милләткә һөйөү тәрбиәләне. Осрашыуҙан һуң уҡыусыларымдың күҙҙәре осҡонланып киткәнен һиҙгәнһегеҙҙер, – ти Аҡъярҙағы 1-се мәктәптең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, һигеҙенселәрҙе баш ҡалаға алып килгән Гөлшат Иштимер ҡыҙы Ишбулатова. Әйткәндәй, улар менән осрашыуға Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы республикала аяғы менән йәйәнән уҡ атыусы берҙән-бер мәргәнбикә Лилиә Сәғитованы саҡырғайны. Балаларҙың күҙҙәре дүрт булды, тиһәк тә, шаштырыу булмаҫ. Бына нимәгә ынтылырға кәрәк, бына нисек үҙеңде үҫтерергә мөмкин икән! Ә экскурсияға хәйбуллалар бушлай эләкте – тирмәләр хужабикәһе былтыр үткәргән акцияла ҡатнашып еңгәйнеләр. Ғөмүмән, оҫталарҙы саҡырып, ҡунаҡтар өсөн файҙалы һәм ҡыҙыҡлы шөғөлдәр күрһәтеүҙе ойошторорға ғына тора Әлфиә Мөхәммәт ҡыҙы. Уҡ атыу, ҡумыҙҙа, ҡурайҙа уйнарға өйрәнеү, милли стилдә фотосессия, квестар үтеү. Барығыҙ, күрегеҙ был мөғжизәле тирмә-музейҙы, бер ҙә үкенмәҫһегеҙ. Һоҡланып, ғорурланып, күпте белеп ҡайтырһығыҙ.",Тирмә-музейҙа ҡунаҡта,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0],8,Йола,5240,https://yanshishma.com/articles/yolalaryby/2026-02-06/tirm-muzey-a-una-ta-4567392,2026-02-06T12:30:00+00:00
"Н. В. Зотов Дала, 1-се, 2-се, 3-сө Украина фронттарында фашист илбаҫарҙарына ҡаршы йән аямай һуғыша. Пулемет расчеты командиры һәм уның һуғышсылары Ингулец, Буг, Днепр, Висла йылғаларын аша сыҡҡанда пехотаға әүҙем ярҙам күрһәтә. Яугир һуғыш тарихында киң билдәле Сандомир плацдармында гитлерсыларҙы йән асыуынан туҡмай, Европаның күп илдәрен һуғышып үтә, Одер, Нейсе, Шпрее, Эльба йылғаларын дошман менән һуғышып кисә, Бөйөк Еңеүҙе Влтава ярында ҡаршылай. Дошман менән алышта күрһәткән батырлығы өсөн Виктор Никифорович, һәм дәрәжә Дан ордендары, шулай уҡ Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, бер нисә миҙалы менән бүләкләнә. Һуғыштан һуң гвардия өлкән сержанты В. Н. Зотов Мәскәүҙә хәрби-сәйәси училищеға уҡырға инә, уны тамамлағандан һуң рота командирының сәйәси эш буйынса урынбаҫары булып хеҙмәт итә.1956 йылда В. Н. Зотов Баҡалыға ҡайта. Күп тә үтмәй Октябрьский ҡала халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире уны педагогик хеҙмәткә саҡыра. Тәүҙә ул ҡаланың 8-се мәктәбендә тарих уҡытыусыһы булып эшләй, Башҡорт дәүләт университетының ситтән тороп уҡыу бүлегенә уҡырға инә, тарих уҡытыусыһы дипломына эйә була. 1960 йылда Октябрьский ҡалаһының 8-се мәктәбе директоры итеп тәғәйенләнә. Бында ул уҡытыу оҫтаханаһы төҙөүгә, мәктәптең тәжрибә участкаһы булдырыуға һәм уның файҙалы эштәрен ойоштороуға ҙур иғтибар бирә. 8-се мәктәп коллективын алдынғылар сафына сығарғас, талантлы педагог һәм тәжрибәле етәксе В. Н. Зотов ҡаланың 6-сы урта мәктәбе эшен яйға һалыу өсөн директор итеп күсерелә. Был мәктәп тә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә уҡытыу-тәрбиә эшендә матур уңыштарға ирешә.1980 –1986 йылдарҙа Өфө ҡалаһының 43-сө һәм 46-сы урта мәктәптәре директоры булып эшләгәндә В. Н. Зотовтың педагогик таланты, ойоштороусы һәм етәксе оҫталығы айырыуса асыҡ күренә. Ул уҡытыусылар коллективының тынғыһыҙ етәксеһе, уны ижади эштәргә рухландырыусыһы, уҡытыусыларҙың һәм уҡыусы балаларҙың һәйбәт эштәре инициаторы булып таныла. Уҡытыу-тәрбиә эшендә һәм мәктәп коллективтарына етәкселек итеүҙә өлгәшкән уңыштары өсөн педагог 1976 йылда Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы, 1982 йылда Башҡортостандың атҡаҙанған укытыусыһы тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Беҙҙең календарь. В. Н. Зотов,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Краеведение,2241,https://uchbash.com/articles/kraevedenie/2025-12-29/be-e-kalendar-v-n-zotov-4524356,2025-12-29T15:16:00+00:00
"Лейтенанттың кәйефе ныҡ ҡырылды. Кеше алдында һыр бирмәҫкә тырышһа ла, урамға сыҡҡас, асыуынан тәмәкеһен тоҡандырҙы. Эстән генә үҙен тынысландырмаҡсы итте. Ҡара әле, теге ҡатын бөтәһе алдында нимә тип һөйләгән була? ! Оят та юҡ! Имеш, мин уға ялған аҡса биргәнмен дә, ғаиләһендәге бөтә бәләһе шуның өсөн башланған. Үҙе йүнләп балаларын ҡарай алмағас,  кем ғәйепле? ! Был ҡатындың стратегияһы шәп: иң яҡшы һаҡланыу — беренсе булып ташланыу. Быны ул яҡшы үҙләштергән. Эйе, анау көндә ауыл эргәһенән үтеп барғанда, оло юлда туҡтап, еләк һатып алдым. Нәҡ шуларҙан алдым. Әллә ни һатыулашып та тормай, 500 һум түләнем. Ысын аҡса менән! Уныһы бер ниндәй ҙә ялған купюра түгел, хәләл көсөм менән эшләп алдым. Был ҡатындың ҡыйығы киткәндер, моғайын. Юҡтан күршеһе уның менән сәкәләшеп, район хакимиәтенә тиклем барып етмәҫ ине. Күрәһең, үҙенең оятһыҙлығы менән күптәрҙең зитына тейгән. Лейтенант та, үҙенең хаҡлы икәнен яҡшы аңлай. Ул тиклем күңеленә ауыр алмаҫҡа, тиҙерәк оноторға тырышты күңелһеҙ һөйләшеүҙе. Ләкин теге ҡатындың юғарыға мөрәжәғәт итәм тигән һүҙҙәре тынғылыҡ бирмәне. Тәртип һаҡсыһы йәнә оҙаҡ тыныслана алманы: Башҡа бәлә булды бит былар. Берәй нәмәһен килтереп сығармаһалар ярай ине. Ай, яман эткә әйләнде бит хәҙер халыҡ. Үҙе хаҡлымы-юҡмы, жалоба яҙырға ғына тора. Шунан башланыр бөткөһөҙ аңлатма яҙҙырыуҙар, һорау алыуҙар. Мундир намыҫына тап төшөргәнһең тип эштән дә алып ташлауҙары бар. Кәм тигәндә премияңдан мәхрүм итһәләр ҙә – яҡшы түгел. Шулай мең төрлө уйҙарға сумып, инспектор өйөнә ҡайтып инде. Кәйеф юҡ. Уға өҫтәп, өйҙә бик үк күңелле булмаған һөйләшеү көтә ине. — Әйт әле, һин ҡасандан бирле минән аҡса йәшерә башланың? — тине өҫтәлгә аш ҡуйған арала ҡатыны әллә көлөмһөрәп, әллә ғәжәпләнеп. Лейтенант аптырашта ҡалды: — Һин нимә һөйләйһең ул? Кем йәшергән? — Белмәмешкә һалышма инде. — Был ниндәй ҡара көн булды ул? — Инде ашарға йыйынған ир урынынан һикереп килеп торҙо. — Әле хакимиәттә тиктомалдан алҡымымдан алдылар. Хәҙер һинең сиратмы? Ҡатыны үҙенекен тылҡыны: — Етер алдашырға! Яңыраҡ шифоньерҙағы кейемдәрҙе йыйыштырғанда аҡса табып алдым. 500 һумлыҡ өс купюра. Һинең генә эшең. Иренең күҙҙәре шарҙай булды: — Уларҙы ҡайҙа иттең һуң? — Бер купюраны юрамал һинең кошелегыңа һалдым. Ә ҡалған икәүһен әле үҙемдә тотам. Һин кошелегыңда артыҡ аҡсаны күреп, миңә бөтәһен дә һөйләп бирерһең тип уйлағайным. Булманы. Һин, бер ни булмағандай, һаман шым йөрөйһөң. — Ай, суҡынып киткере! Ҡылдың инде былай булғас ҡылыҡты! — Инспектор инде эштең ниҙә икәнен аңланы. Үҙенә урын таба алмай тегеләй-былай фатир буйлап йөрөнө. Тыныслана биргәс, барыһын да ҡатынына һөйләп бирҙе: — Был купюраны яҡтыға ҡуйып ҡара! Күрәһеңме, унда күренер-күренмәҫ кенә Образец тип яҙылған? ! Был аҡсалар ысын түгел, ә ялған. Эштән алып ҡайтҡайным. Бер магазинда бала-сағаларға тәмәке, араҡы һаталар тип мөрәжәғәт иттеләр. Ә был законға ҡаршы килә. 18 йәше тулмағандарға ундай тауарҙы һатырға ярамай. Шуға беҙ ошо арала контрольная закупка эшләргә йөрөй инек. Ә һин. Хәҙер минең үҙемде енәйәтсе иттең! Лейтенант Әхмәтов төнө буйына йоҡлай алмай сыҡты. Мең төрлө уйҙарға сумып, саҡ таң аттырҙы. Күңелдә ниндәйҙер еңеллек тә, шул уҡ ваҡытта шом да бар. Яҡтыра башлағас тороп, тиҙ генә бер сынаяҡ сәй эсте лә магазинға йүнәлде. Унда төрлө тәм-том, балаларға бүләктәр һатып алды. Бер аҙҙан ул Төбәк ауылына табан елдерә ине. .Ә был мәлдә. Ә бынан һуң. Нәфисәнең башында мең төрлө уйҙар ҡайнаны!  Йәшенергә лә теләмәне ул, ишекте асырға ла ашыҡманы. Аҙағыю","Алдаҡсы Повесть (5, аҙағы ) Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ",['Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1],5,Әҙәбиәт,3449,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2026-01-23/alda-sy-povest-5-a-a-y-aygiz-baym-h-m-tov-4548892,2026-01-23T22:05:00+00:00
"Однако, не обошлось и без замечаний. Рустам Газизов указал на недочеты в эстетике: вентиляционные трубы и наружные блоки кондиционеров выглядят не очень гармонично. Предложено решить эту проблему, покрасив их или скрыв за декоративными панелями. Общественность и родители с нетерпением ждут открытия новых объектов. Сейчас главная задача – не искать причины задержек, а максимально ускорить завершение работ. Строители и представители подрядных организаций высоко оценили роль главы администрации района Айрата Аминева, отметив его организаторские способности. Это свидетельствует о том, что за последние полгода, после смены руководства района, контроль за строительством стал более системным и тщательным. Ранее, судя по всему, работа подрядчиков была менее скоординированной, что привело к отставанию от графика. Проблема не в нехватке финансирования, а в дефиците рабочих рук и грамотной организации процесса. Вице-премьер поставил четкий срок: к концу февраля оба учреждения должны быть сданы в эксплуатацию, независимо от количества задействованных рабочих. Эти новые социальные объекты, безусловно, станут украшением района и ценным подарком для его жителей. Все участники проверки выразили надежду на скорейшее открытие школ и поликлиник, чтобы дети могли начать обучение и получать медицинскую помощь в новых условиях. Предстоит самый ответственный этап – финишная прямая. Он требует не столько больших вложений, сколько кропотливой работы, слаженности действий и постоянного контроля. Визит представителей республиканского руководства стал важным сигналом для всех, кто причастен к строительству: время оправданий прошло. Теперь приоритет – качество и скорость, чтобы жители района смогли оценить новую инфраструктуру не издалека, а изнутри. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Делегация оценила готовность школы «Хазина»: почти все готово,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],6,Мәғариф,1874,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2026-01-11/delegatsiya-otsenila-gotovnost-shkoly-hazina-pochti-vse-gotovo-4532922,2026-01-11T00:09:00+00:00
"Программа создана с учётом самых современных требований рынка и направлена на подготовку высококвалифицированных профессионалов, способных решать сложные задачи и создавать инновационные программные продукты. – Сегодня в Уфимском университете, пожалуй, один из самых значимых для наших студентов день, мы запускаем элитную программу. Наш вуз выиграл грант на обучение топ-специалистов в сфере ИТ. Победа в конкурсе – признание высокого уровня подготовки ИТ-специалистов в УУНи Т и подтверждение профессиональной компетентности преподавательского состава Института информатики, математики и робототехники, – сказал в приветственном слове ректор Вадим Захаров. Первыми студентами нового направления стали 110 человек. Ребята прошли несколько этапов отбора: баллы ЕГЭ, внутренний экзамен и портфолио.  Новоиспеченные первокурсники зашли в зал в стильных брендированных футболках с надписью: «ТОП-ИТ: программируем будущее». Основная цель программы – подготовка высококвалифицированных программистов среднего звена (мидлов) с компетенциями руководителей групп разработки и освоением технологий искусственного интеллекта. Этот подход позволит выпускникам успешно конкурировать на рынке труда и занимать лидирующие позиции в профессиональных сферах, отметили в вузе. –  Новая образовательная программа – это не просто очередной курс, а стратегический проект. Его ключевая задача – готовить топ-специалистов для -отрасли, востребованных здесь и сейчас. Уфимский университет выиграл серьезный конкурсный отбор, проведенный Аналитическим центром при Правительстве РФ, и получил грант в 60 миллионов рублей. Отмечу, что из 47 заявок со всей страны было поддержано лишь 26 вузов, и УУНи Т – единственный представитель Башкортостана в этом списке, –  подчеркнула председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. Программа создана в тесной связке с будущими работодателями. Уже с первого курса студенты начнут проходить производственную практику, заниматься хакатонами, получать повышенные стипендии и ценные знания от ведущих практикующих специалистов индустрии. Более трети учебных часов будут проводиться преподавателями из аккредитованных компаний, что обеспечит студентам уникальную возможность приобрести практические навыки и опыт работы над реальными проектами. В открытии приняли участие представители Министерства цифрового развития республики и ведущих -компаний. В том числе на мероприятии присутствовала делегация ПАО «Газпром нефть», «якорного» индустриального партнера Института информатики, математики и робототехники УУНи Т. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года.",Резидент Межвузовского кампуса Уфы запустил элитную программу,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,3289,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-23/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-zapustil-elitnuyu-programmu-4400465,2025-09-23T20:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2025 елга кадәр республикага 1 050 чит ил кешесен күчерү күздә тотыла. елларда чит илләрдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерергә ярдәм итү програмына 2,16 млн сум бүленгән. Бу хакта республика премьер-министры Алексей Песошин кул куйган карардаәйтелә.2024 елда програмга финанслар 65 мең сумга кыскартылган. Моңа кадәр ул 1,125 млн сумтәшкил итсә, хәзер 1,06 млнга калган. Чыгымнарның 636 меңе федераль үзәктән бүленәчәк. 2025 елда исә 1,1 млн сум тотылачак. Дәүләт програмы нигезендә елларда Татарстанга 1 050 кешене күчерергә ярдәм итү күздә тотыла. Аларның 40 проценты ким дигәндә урта һәм югары белемле һәм 7 кешенең фәнни дәрәәсе булырга тиеш. Республикага күчүчеләрнең 70 процентына биредә эшләргә кирәк булачак. Чит илдән төпләнүчеләрне социаль ярдәм, вакытлыча яшәү урыны белән тәэмин итәргә ышандыралар. Чит илләрдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерү програмы нигезендә 2019 елда 298 гаилә күченергә теләк белдерүе әйтелде. Ватандашларның бары 35 проценты гына татар икәнеачыкланды. Калган 15 проценты - урыс, 11 проценты - үзбәк, 39 проценты башка милләт вәкилләре булды. Аларның күпчелеге Үзбәкстан, Казакъстан, Таикстан, Кыргызстан кебек илләрдән. Татарстанга кайткан ватандашлар арасында эш, торыр ир таба алмый йөрүчеләр дә бар. 1990 нчы елларда ирексездән күчеп кайтучы статусында Үзбәкстаннан Татарстанга кайткан Айрат Габдуллин элегрәк Азатлыкка ""Татарстанга күчеп кайтучыларны беркайчан да киң колач әеп каршы алмадылар һәм алмаячаклар да"" дипбелдергән иде. Узган елларда Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин Татарстаннан читтәге милләттәшләр белән эшләгәндә Русия хакимияте сүзеннән чыкмаскакушкан иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Чит илдә яшәүче ватандашларны Татарстанга күчерү програмына финанслар кимегән,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1801,https://www.azatliq.org/a/chit-ilda-yashauche-vatandashlarni-tatarstanga-kucheru-programina-finanslar-kimegan/32911239.html,2024-04-18T18:57:16+03:00
"– Эльвира Әхтәм ҡыҙы, әйҙәгеҙ, шунан башлайыҡ: тыуған йорт, ундағы мөхит ниндәй булып хәтерегеҙҙә ҡалған? – Сибайҙа тыуһам да, ҡала эргәһендәге Алтын ауылында үтте бала сағым. Мөбәрәк ҡартатайым менән Ғәрифәбаныу өләсәйемдәрҙә йәшәнем беренсе класҡа барғансы. Өләсәйҙе әсәй тип йөрөттөм. Сөнки атайым Әхтәм менән әнейем Ләлә (үҙ әсәйемде әней тинем) ул ваҡытта БДУ-ла уҡыны. Оҫта ҡуллы өләсәйем-әсәм миңә «ҡояш» итәкле, фонарь еңле ҡупшы ситса күлдәктәр тегеп кейҙерә ине. Тағы әсәм менән тиҙәк йыйғаным иҫемдә ҡалған. Тиҙәк яғып, унда таба ҡуйып, сөсө икмәк бешерә инеләр. Ә бәләкәс мин, тиҙәктән икмәкте нисек бешерә икән ул, тип ғәжәпләнә торғайным. Тәбиғәт балаһы булдым. Ағастарҙы тере күреп һөйләштем. Йәйҙәрен күккә бағып, йондоҙҙар менән серләшәм. Унда тап минең ише ҡыҙ йәшәйҙер кеүек ине. Ошо тойғо, ҡайҙалыр йыһанда сағылышым – игеҙәгем бар, тигән инаныу ғүмерем буйы оҙата килде. Йылдар ағымында ғалим-астрофизиктарҙың китаптарын уҡый торғас, һәр кемдең йыһан киңлегендә «юғары мин»е бар, тигән фаразға тап булдым. Күҙгә күренмәгән сихри нур беҙҙе юғары көс менән тоташтырып тора, баҡһаң. Ғүмеремдең һынылышлы мәлдәрендә ошо мөғжизәгә ышаныс миңә көс бирҙе. Тағы бер күренеш күҙ алдыма баҫа: яҙҙарын күпереп ап-аҡ сәскәгә төрөнгән сейәлектәр! Уңған олатайымдың ауылда берҙән-бер гөрләп үҫкән емеш баҡсаһы булды. Алма, муйыл, ҡарағат – Ҡырымдағы ботаника баҡсаһынан төрлө емеш-еләк үҫентеләре яҙҙырып ала торғайны. Үҙе лә яңы сорттар булдырҙы. Мин уға гел ярҙамлашып йөрөнөм. Күркәм баҡса, Урал, Ирәндек тауҙары, ҡартатайымдың люлкәле мотоциклына ултырып, еләккә йөрөүҙәр, уның риүәйәт-легендалары – ошо хәтирәләр йөрәгемде йылыта. Ҡартатайым менән әсәм йыр-моңға ғашиҡ йәндәр ине. Ҡартатай йәш сағында үҙ ҡулдары менән скрипкаға оҡшаған музыка ҡоралы яһап, шунда уйнаған. Заманында ул, Өфөлә рабфак бөтөп, Ленинградта мәҙәни-ағартыу курстарын тамамлай. Түбәлә приискыла эшләгәндә драмтүңәрәк ойоштороп ебәрә ул. Ғәрифәбаныу әсәм дә матур бейене, йырланы. Йәш сағында улар, Ғата Сөләймәнов менән бергә смотрҙа сығыш яһап, республика кимәлендәге концертта ла ҡатнашҡан була. Шунда йәш һәләттәргә Өфө сәнғәт училищеһында уҡырға тәҡдим итәләр. Һөҙөмтәлә Ғата ағай Өфөгә юллана, ә әсәм, кейәүгә сығып, Баймаҡта ҡала. Яҙмыш тигән нәмә ғәжәп бит ул: бер нисә тиҫтә йылдан инде мин көтмәгәндә шундай уҡ тәҡдим алам һәм, әсәйемдән айырмалы рәүештә, оло сәнғәт юлын һайлайым. – Нисек актриса булып китеүегеҙ хаҡында һөйләгеҙ әле. – Өфө сәнғәт училищеһының фортепиано бүлегендә уҡып йөрөй инем. Сентябрҙә Сибай театры Өфөгә гастролгә килде лә әнейемдең әхирәте, танылған актриса Рәмзилә Әҙелшина мине спектаклгә саҡырҙы. Фойела миңә ике ыҫпай ғына кеше килеп һүҙ ҡушты, береһе – йәшерәк, икенсеһе – оло ғына. Ҡаушағанымды тойоп, улар үҙҙәре менән таныштырҙы һәм актерҙар күрсына йәш таланттарҙы йыйыуҙары хаҡында әйтте. Академтеатрҙың режиссеры Рафаэль Әйүпов менән Рифҡәт Исрафилов булып сыҡты улар. Шул көндө уйламағанда ғына Өфө сәнғәт институтына саҡырыу алып ҡайттым. Сибайға әнейемә шылтыратып, яңылығымды әйткәйнем, ул икенсе көндө үк поезд менән Өфөгә килеп еткән, үҙе деканатҡа инеп һөйләшкәс кенә фатихаһын бирҙе. Училищены ла ташламаным. Иң ҙур үкенесем шул: әнейемдең ғүмере иртә өҙөлдө, йондоҙло миҙгелемде күрмәне, хәстәрлегебеҙҙе татып өлгөрмәне. Миңә, тиҙ олпатланып, Башҡорт дәүләт медицина университетының тәүге курсында уҡып йөрөгән Земфира һеңлемде үҙ ҡурсыуыма алырға, уға таяныс булырға тура килде. Хәҙер бына Земфира һеңлемә лә 60 йәш тулды. Ул оҙаҡ йылдар гинеколог булып эшләне, һаулыҡ һаҡлау тармағында фиҙакәр хеҙмәт итте. Шулай уҡ юғары исемдәргә лайыҡ булды. Их, әнейем иҫән булһа, ғорурланыр ине ҡыҙҙары менән, тип тә ҡайғырам. Ваҡыт ул юғалтыуҙан булған күңел яраһын дауалай алманы. .– Ҡыҙ бала тыуғас та, ҡатын бәхете – ирҙән тип, ир бәхете теләйҙәр. Бөгөн «ир бәхете» тигән төшөнсәгә һеҙ нисек ҡарайһығыҙ? – Ир-егет – ғаиләнең, илдең терәге, көрәшсе, яугир. Ә һылыу затҡа юғары көс тарафынан оло ғәмәл бирелгән – ул ерҙәге тереклек өсөн яуаплы. Шундай нәфис тән, нескәлек, әсә булыу, киләсәк быуынды тәрбиәләү бәхете яҙған. Бөйөк әҙиптәребеҙ ҙә бит донъя биҙәге булған ҡатын-ҡыҙҙың илаһи серенә яуап эҙләп, күпме ялҡынлы, һоҡланғыс шиғри юлдар бағышлаған. Ир-егеттең һоҡланыуы, хәстәре беҙҙе күтәрә, бәхетле итә. Ҡатын-ҡыҙ өсөн «ир бәхете» төшөнсәһе ул – ҡурсыулы, таяулы, ҡәҙерле булыу. Заман һылыуҙары йәмғиәттә үҙен ышаныслыраҡ, ирекле тоя, әлбиттә, әммә бөгөн дә бының ҡиммәте үҙгәрмәгәндер, тип уйлайым. – Өйҙә ниндәй эш күңелегеҙгә ял, тыныслыҡ бирә? –  Һин дә иҙән йыуаһыңмы ни ул, тип ихлас аптырағайны бер ҡатын. Өйҙә эш тауыҡ сүпләһә лә бөтмәй бит инде ул. Интернеттан яңы рецепт өйрәнеп, аш төрләндерергә яратам. Иҙәнде ҡул менән йыуып алмаһам, күңелем булмай. Зауыҡлы әйберҙәр менән өйҙө биҙәү оҡшай. Туғандарым менән аралашыу, ҡунаҡтар ҡабул итеү, түңәрәк өҫтәл тирәләй йыйылып һөйләшеп ултырыу йәнемә ял бирә. Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 1-се (2025) һанында уҡығыҙ.",«Йыһандағы игеҙәгем көс бирҙе»,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0],9,Ҡатын-ҡыҙ,4920,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-01-30/yy-anda-y-ige-gem-k-s-bir-e-4101665,2025-01-30T11:15:00+00:00
"Акмәчеттә кырымтатар зыялыларының ифтар мәлесеИфтарны оештырган ""Исмаил мөфтизаде исемендәге гыйлем һәм мәгариф фонды"" галим, язучылар, укытучылар, милли матбугат вәкилләре, кырымтатар эшмәкәрләрен - барлыгы 150 гә якын кешене ыеп ифтар алдыннан ике сәгать ярым чара үткәрде. Галимнәр, язучылар, чыгышлар ясап милләткә бүгенге шартларда нишли алабыз дигән сорауга үзләренең тәкъдимнәрен, фикерләрен белдерделәр. Мухамед Али Сулайманов""Исмаил мөфтизаде фонды"" итәкчесе Мухамед Али Сулаймановчыгышын фондның максатынан башлады. ""Фондның максаты - интеллектуаль тәрәккыят юлында зыялы һәм эшкуар кешеләребезне берләштерү. Монысы булмаса, безнең максатларга ирешү хыял гына булып калачак. Милләтләр милли элитасыз еракка бара алмас. Бу элиталар исә гыйлем, сәнгать, әдәбият һәм, һичшиксез, эшмәкәрләрдер. Дәүләт вазифасы һәм эшмәкәр вазифасы бер-берсеннән аерыла, хосусан безнең милләт өчен эшкуарлар бик мөһим. Кырымтатар эшмәкәрләреБезнең зәгыйфьлегебез - гыйлми зәгыйфлегебездә. Без галимнәрне итештерү мәктәбен булдырырга, галимләребез яңа буын галимнәрне үстерергә тиеш. Акылыбызны сәясәткә арендага бирмик, акылны сәясәткә биргәннәр өчен дөресе дә, ялгышы да юк, алар фанатлар кебек ярдәм иткән якка карарлар. Арабызда төрле фикердә булганнар була ала, ләкин без милли идеяләребезне күтәреп чыгарга тиеш. Без сүздә түгел, эштә берлегебезне сакларга тиеш. Бу бик мөһим. Без ""хәзер заманалар бик авыр, эш эшләнәчәк вакыт түгел"" дигән сүзләрне ишетәбез, ләкин - гасырда Гаспринский, Челебиджихан, Чобан-заде заманалары иңел идеме? Ифтар күренешеДуслар, бүген эш итү заманы - максатлар зур, төннәр озын. иңел булачакмы? Әлбәттә, булмаячак! Ләкин бу ялган дөньяда нәрсә эшләнгән булса, каршылыкларга каршы эшләнгәндер"" дип сөйләде Мухамед Али Сулайманов. Кырымтатар язучылары берлеге рәисе Урие Эдемова: Урие Эдемова""Милли мәдәният, әдәбият өлкәсенә ярдәм иткән ике эшмәкәрдән дә мәхрүм калдык. Карасубазарда язучылар, галимнәр өчен 10 ел дәвамында премияләр аерган эшмәкәр Ресуль Велиляевны Мәскәүгә алып китепутырттылар, әдәби премияне финанслаган тагын бер эшмәкәр Эбазер Эмираджиев вафат булды. Алар әдәбиятыбызны күтәрергә ярдәм иткән иде, алар урынына язучыларга, рәссамнарга ярдәм итүчеләр чыгармы икән? ""Кырым мөфтиенең урынбасары Эсадулла Баиров: Эсадулла Баиров""Безгә кирәкле эшләрне ""кызыл сызыклардан"" үтмичә генә эшләргә кирәк. Балаларны кырымтатар итеп тәрбияләү, ана телебездә сөйләшә торган нәсел үстерергә кирәк. Безнең өчен моны киткән дә килгән дә дәүләт эшләмәячәктер"". Мәскәү кырымтатар оешмасы рәисе Эдем Умеров: Эдем Умеров""Мәскәү кырымтатар әмгыяте оешканда ук мәгариф, сәнгать кешеләренә игътибар итеп өч профессорны идарәгә кертте. Алар Мәскәүдә танылган галимнәр, безгә ярдәм итеп торалар. Без аларның үрнәгендә әмгыятебезгә килгән яшьләрне тәрбияләргә тырышабыз, кырымтатар телен саклыйбыз. Бу эшләргә акчаны сарыф итәбез"". Кичәдә катнашучылар Эдем Умеровның кырымтатарча чиста сөйләшүен алкышлап, Кырымда яшәп болай сөйләшә алмаучыларга үрнәк дип, аны университетка студентлар алдында чыгыш ясарга чакырдылар. Ифтар күренешеЧарада кырымтатар филологиясе өлкәсендә 12 фән кандидаты, бер доктор әзерләгән профессор Айдер Меметовка мактау билгесе бирелде. ""Йылдыз"" әдәби журналының 2017 ел әдәбият бәйгесе иңүчеләренә бүләкләр тапшырылды. Ифтар ашы беткәннән соң шигырьләр укылды, дини ырлар яңгырады.",Кырымда узган ифтарда милләтне борчыган мәсьәләләр күтәрелде,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Ҡырым,3324,https://www.azatliq.org/a/29266278.html,2018-06-02T05:30:06+00:00
"Башҡортостандың 21 ҡалаһы уңайлы ҡала мөхите булған ҡалалар рейтингына индерелгән. Был хаҡта Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Тормош өсөн инфраструктура милли проектының Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу федераль проектын тормошҡа ашырыу йомғаҡтарын яһағанда телгә алды. Республиканыңбөтәҡалаларыла йәшәү өсөн уңайлы тип табылған. Һуңғы йылдарҙа Башҡортостанда бындай ҡалалар һаны артҡан. Әгәр 2018 йылда улар ни бары алтау булһа, 2023 йыл йомғаҡтары буйынса 17 ине, хәҙер был рейтингҡа тәүге тапҡыр 21 ҡала ла ингән. Алтыйылэсендә Башҡортостанда уңайлы ҡала мөхите булған ҡалаларҙың өлөшө 33 проценттан 100 процентҡа тиклем артҡан. Шул уҡ ваҡытта Өфө 251 балл йыйып, Санкт-Петербург һәм Мәскәүҙе лә индереп, Рәсәйҙең иң яҡшы биш миллионлы ҡалаһы иҫәбенә инде. Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры Ирина Голованова хәбәр итеүенсә, Башҡортостанда йыл һайын йәмәғәт биләмәләрен төҙөкләндереүгә һәм ҡалаларҙа һәм ауылдарҙа уңайлы мөхит булдырыуға ҙур иғтибар бүленә. – Яңы милли проектты тормошҡа ашырыу дауам итә.2025 йылда Уңайлы ҡала мсөхитен булдырыу программаһына бөтәһе 1,2 миллиард һум йүнәлтелгән, — тине Ирина Голованова. – Федераль бюджет аҡсаһы иҫәбенә 100 йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндерелде, 70 биләмә республика һәм урындағы бюджеттарҙан финансланған башҡа программалар ярҙамында, шулай уҡ бюджеттан тыш средстволар ҡатнашлығында тормошҡа ашырылды. Бөтәтөҙөкләндереүобъекттарыбөтә Рәсәй тауыш биреү йомғаҡтары буйынса билдәләнә, тине министр.2025 йылда муниципалитеттар тауыш биреүҙә ҡатнашыу өсөн 241 территория тәҡдим итә, алты биләмә беренсе тапҡыр граждандар тарафынан тәҡдим ителә. Тауыш биреү йомғаҡтары буйынса 144 территория еңеүсе тип танылған. – Был объекттарҙы 2026 йылда төҙөкләндереү планлаштырыла, был маҡсатҡа федераль бюджеттан 1,2 миллиард һум самаһы аҡса бүленгән.2026 йыл программаһы башланды ла инде. Муниципальберәмектәр төҙөкләндереү проекттарын әҙерләгән, конкурс процедуралары башланған, — тине Ирина Голованова. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бөтә ҡалалар ҙа уңайлы тип танылды,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,2063,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-19/b-t-alalar-a-u-ayly-tip-tanyldy-4542104,2026-01-19T14:37:00+00:00
"Барыһын турап, әҙерләп, ҙур һауытҡа һалып, укроп өҫтәп болғатабыҙ һәм 4-5 сәғәткә өҫтөн ҡаплап ҡуйып торабыҙ. Артабан 20 минут ҡайнатабыҙ һәм стерилләнгән бәләкәй (0,5) банкаларға һалып, тимер ҡапҡас менән ябабыҙ. Ҡыш, пицца бешергәндә өҫтөнә һалып ебәрһәгеҙ, бигерәк шәп. Былай ашауға ла шәп китә. Аштарыбыҙ тәмле, йорттарыбыҙ ҡотло булһын! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡыярҙар бар саҡта.,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,1014,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-08-01/yyar-ar-bar-sa-ta-4335847,2025-08-01T21:15:00+00:00
"Благовещен район-ара прокуратураһы 23 йәшлек урындағы кешегә ҡарата енәйәт эше буйынса дәүләт ғәйепләүен хуплай. Егет икенсе тапҡыр эскән килеш транспорт сараһы менән идара итеүҙә ғәйепле тип табыла. Судта билдәләүҙәренсә, 2025 йылдың октябрендә егет ""Хендай Соната"" маркалы автомобилде иҫерек килеш йөрөткән. ДАИ хеҙмәткәрҙәре документтарҙы тикшергәндән һуң, быға тиклем дә водитель бындай осраҡ өсөн енәйәт яуаплылығына тарттырылғанын асыҡлай. Суд уға 1 йыл холоҡ төҙәтеү эштәре төрөндә яза тәғәйенләй, эш хаҡының 15 проценты дәүләткә тотоноласаҡ, 3 йыл дауамында транспорт саралары менән идара итеүгә бәйле эшмәкәрлек менән шөғөлләнеү хоҡуғынан мәхрүм ителә. Машина хужаһына кире ҡайтарыла, ә егеттән мөлкәт хаҡына тиң 300 мең һум аҡса түләтелә, тип хәбәр итә Башҡортостан Республикаһы прокуратураһының матбуғат хеҙмәте. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Йәш егеткә ҙур һабаҡ,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1001,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/y-sh-egetk-ur-aba-4545438,2026-01-21T17:37:00+00:00
"Көнө буйы әллә ҡайҙа олағып, күренмәй йөрөһәләр ҙә балаңдың һәр аҙымын белеп тораһың. Ауыл бит ул! Һәр бала бик ҡәҙерле ауыл халҡына, олоһо ла, йәше лә балаларҙы бер ваҡытта ла күҙ уңынан ысҡындырмай. Балаларҙың ҡайһы тирәлә, ни рәүешле уйнауҙарын бер береһенә еткереп кенә торалар. Шуға күрәлә балалар менән бер - бер хәл булыр тип ҡурҡыу юҡ ауылда. Әлбиттә бәләкәстән генә хәүеф - хәтерҙән һаҡланыу сараларын, ҙурҙарының бәләкәс туғандарын һәр ерҙә ҡурсып, ҡарап алып йөрөүҙәрен, әсәй менән атай рөхсәтенән башҡа алыҫ китмәүҙәрен, әгәрҙә берәй хәл булһа яҡын тирәлә үҙебеҙҙең ауылдың нидәй кешеһе бар шуны ярҙамға саҡырыуҙарын, яҡшы белгән үҙебеҙҙең ауыл кешеһенән башҡа, ят кешеләргә ышанмауҙарын һәм башҡа, һәм башҡа ҡағиҙәләрҙе һәр баланың аңына һеңдереп үҫтерәбеҙ. Шуға күрә уйнап йөрөгән балаларым өсөн һис борсолмай, өйҙә ҙур ҡыҙым менән ярышҡа (конкурсҡа) әҙерләнеп мәж киләбеҙ. Ауылдың мәҙәниәт йортонда Әсәләр һәм ҡыҙҙар исемле ярыш үткәрергә булғандар ҙа, ҡыҙым менән мине лә ярышта ҡатнашырға, көс һынашып ҡарарға саҡырҙылар. Мөкиббән китеп мода күрһәтеү конкурсына костюмдәр, күлдәктәр әҙерләйбеҙ, аш – һыу әҙерләү буйынса ярышҡа еңел генә ефәк туҡыманан йәрпесәкләп (оборки) аляпҡыс, ресторандарҙағы шеф поварҙарҙыҡы кеүек бейек түбәле башлыҡ тегеп алдыҡ. Бик матур килеп сыҡты. Ихласлап миңә ярҙамлашып йөрөһәлә ҙур ҡыҙым ҡатнашмай ярышта. Ул үтә оялсан, ҡыйыуһыҙ, тыйнаҡ ҡыҙыҡай, шығырым тулы халыҡ алдында, сәхнәгә сығып баҫыу ҡайҙа инде! Үҙенең ҡулынан килмәгәне юҡ, әммә ҡыйыуһыҙлығы көслөрәк шул. Ярышта үтеп сығып барған, баҫҡан ерендә осҡондар осороп йөрөгән, ҡулынан да, теленән дә килә торған уртансы ҡыҙым ҡатнаша. Төрлө милли бейеүҙәр, заманса бейеү, брэйк данс һәм башҡалар. Башҡорт телендә шиғыр һөйләргә лә оҫта ул ҡыҙыҡайым. Әммә ярышҡа әҙерләнешергә уның түҙеме етмәй. Әҙерләһәгеҙ ҡатнашам! - тип кенә ҡуйҙы ул. Әйткәндәй ул ҡыҙыҡай осоп ҡунып магазингә барып килде лә: Әсәй бына алып ҡайт тигән әйберең, бына ҡалған 50 һумаҡсаһы - тип әйберен өҫтәлгә, аҡсаны минең янымдағы ултырғысҡа һалып сығып китә һалды. Бөгөнгө яҙмамдың ғилләһе ошо 50 һумдала инде. Шулай ҡым – ғыуытлап ауылыбыҙҙың иң һылыу, иң егәрле, иң һөйкөмлө апайҙың килеп ингәнен дә һиҙмәй ҡалғанбыҙ. Ул шундай күркәм, шундай ипле, шундай уңған, ундай кеше тураһында аҫыл һөйәк тигәндәрен ишеткәнем бар. Ул буй – һын, ул һылыуҙарҙан һылыу йөҙ, ул үҙәкте өҙөрлөк моңло тауыш, йырлап ебәрһә илатмай ҡуймай. Бирһә бирәлә ҡуя бит ХОҘАЙ ТӘҒӘЛӘ бөтә булған күркәмлекте бер кешегә! Ауылда бөтәһелә уны хөрмәт итә, олоһо ла, кесеһе лә берҙәй яраталар. Минең дә күңелемде ошо матур апайға хөрмәт итеү, һоҡланыу тойғолары биләй. Әйҙә апай түргә уҙ! - тип ҡаршы алам мин уны. Әйткәндәй өйөбөҙҙөң түре лә юҡ инде, 20 кв. м. ғына бер бүлмәле өйҙә йәшәп ятабыҙ. Боронғолар әйтмешләй, күңелең киң булһа, өйҙөң ниндәй ҙурлыҡта булыуы мөһимме ни? .. Шулай эшебеҙҙе ҡуйып тороп, апай менән әңәмәләшеп, төрлө хәбәрҙәргә төшөп китеп, кинәнеп һөйләшеп ултырғанда өсөбөҙҙең дә күҙебеҙ бер нөктәгә төбәлде. Был баяғы алабарман ҡыҙым ҡалдырып киткән 50 һумаҡса ине. Ул ултырғыста ята торғас иҙәнгә төшөп киткән күрәһең. Әллә үҙебеҙ үтеп барғанда итәк еленә эләгеп төштөме, әллә теге бала ҡабаланып шулай елләп киттеме инде, белмәҫһең. Беҙ ул аҡса тураһында бөтөнләй онотҡан булғанбыҙ икән. Бына хәҙер өсәүләп бергә күреп ҡалдыҡ. Беҙ ҡыҙым менән нимә булһа ла эшләп, йә өндәшеп өлгөрмәнек, апайыбыҙҙың ҡылығы аптыратты. Ул ҡапыл ғына йәнләнеп, ҡыҙарынып китте, урынында ултырып сыҙай алмаған кеше һымаҡ, бер торҙо бер ултырҙы. Иң ахыры апайыбыҙ ҡулына өҫтәлдә ятҡан гәзитте алып, өй бигерәк эҫегә һылтнаған кеше булып, иҙәнгә төшөп ултырҙы. Аҙыраҡ ултыра биргәс, ул нишләптер гәзитен ултырғыс аҫтына ииҙәнгә һалып торҙо ла кире аҡса менән ҡуша күтәреп, гәзит аҫтынан ғына аҡсаны кеҫәһенә тығып ҡуйҙы. Ул аҡсаны ҡыҙым менән мин дә күргәнде апайыбыҙ абайламаны буғай. Мин ипләп кенә ҡыҙыма ҡарайым, үҙемдең башымда бер уй. Уй АЛЛАҡай ғынам, балалыҡ менән берәй нәмә ҡылып, йә әйтеп ҡуймаһа ярар ине. Ә ҡыҙым аптыраулы, һораулы ҡараштарын миңә төбәгән. Мин һаҡ ҡына баш һелкәм дә, өндәшмә тип ымлайым. Бына апайыбыҙ ҡабаланып китте: Аһа-аһ оҙаҡ ултырып ташлағанмын бит һүҙгә әүерәп – тип, шәпләп атлап сығып китте. Өйҙә тәрән тынлыҡ урынлашты, мин иҫем китеп әле генә күҙ алдыбыҙҙа булған хәлгә ышана алмай һеңгәҙәп ултырам. Был хәл мөмкин түгел, нисек инде улай? Апайыбыҙ бик бай, етеш йәшәй бит! Ул һарай тулы мал, ул техника, машиналар, тракторҙар, ул эсе тулы йыһаз өй! 50 һумға ҡалған көнө бармы һуң инде! Эй АЛЛАҺЫм, быны нисек аңнарға? Ниһәйәт ҡыҙым түҙмәй миңә һүҙ ҡуша: Әсәй нишләп әйтмәнең инәйгә, ул бит беҙҙең аҡса ла инде? - тип һорай ул. Оялдым балам, уңайһыҙ бит. Ә һин мин тыйғансы нишләп өндәшмәнең һуң? - тием уға. Мин дә оялдым әсәй – тине балам. Шулай итеп үҙ аҡсабыҙҙы күрә тороп урлатып, үҙебеҙҙең әйбер өсөн үҙебеҙ оялып өндәшмәй ултырып ҡалдыҡ. Күңелгә шул тиклем ҡыйын булып китте, һөйләп аңлатырлыҡ түгел хатта. Күҙҙәр үҙҙәренән үҙҙәре йәш менән тулды. Ул йәштәрҙе ҡыҙымдан йәшерә һалам, әсәйем 50 һумаҡсаһын ҡыҙғанып илай тип уйлай күрмәһен тағы. Оло хөрмәт иткән, яратҡан апайыбыҙға ҡараш үҙгәҙе лә ҡуйҙы. Уның тышҡы һылыулығы нисектер уңып, юйылып, таушалғандай тойолдо. Ә һоҡланыу, хөрмәт итеү тойғолары ҡул менән йолҡоп ташлағандай бер мәлдә юҡҡа сыҡты. Урынында өңрәйеп, әсендереп, һулҡылдап һыҙлап бушлыҡ ҡына тороп ҡалды. Ҡыҙғаныс, бик ҡыҙғаныс. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",ИЛЛЕ ҺУМ. (Булған хәл),['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0],6,Аңлатма,5465,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-09/ille-um-bul-an-h-l-4421407,2025-10-09T16:16:00+00:00
"Килеп етте саптырып, Күңелдәрҙә яҡты хыял, Өмөттәрҙе арттырып. Ат йылының ҡыҙыл уты Тоҡанһын йөрәктәргә! Ирешһен һәр бер кеше лә Иң изге теләктәргә! Хыялдарҙы ысын итһен! Алға табан юл ярһын! Бөтмәҫ көс һәм илһам менән Ат кеүек алға барһын! Һуғыш уттары туҡтаһын! Илгә тыныслыҡ килһен! Ат йылында һәр бер өйгә Бәхет, ҡыуаныс инһен! Гүзәл ӘХМӘҘИЕВА. ""Б"" синыфы уҡыусыһы Рамаҙан Зарипов һүрәте. Ауырғазы районы, Талбазылағы ауыл лицейы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","Һаумы, Ат йылы!",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Шиғриәт,861,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-12-31/aumy-at-yyly-4515626,2025-12-31T23:30:00+05:00
"Анар һуты эсегеҙ. Ул шулай уҡ һалҡын тейгәндә, радиациялы нурланыш ваҡытында ла файҙалы. Ә һуттың әсе төргә ҡарағаны шәкәр ауырыуы менән ауырыусыларға эсергә кәрәк. Табип менән кәңәшләшкәндән һуң, уны көнөнә өс тапҡыр 1-әр стакан (1 аш ҡалағы сорбит ҡушып) эсергә ярай. Һыу, анар һуты һәм бал ҡушылмаһы (1:2:0,5 өлөш иҫәбе менән) эсте йомшарта. Әгәр был емеш һутына һыу ҡушып (1:1 иҫәбе менән) тамаҡты сайҡатҡанда ангина тиҙерәк төҙәлә. Бешкән урынға ла һөртөргә була - ул ауыртыуҙы баҫа, яра ла тиҙерәк уңала. Әйткәндәй, анар һутына һыу ҡушып эсергә кәңәш итәләр. Уның тәме үҙгәрмәй, шифаһы ла кәмемәй. Ә былай иткәндә, артыҡ әселеге ашҡаҙанға зыян килтерсәҫ. Иғтибар! Ашҡаҙан йәрәхәте (язва), гастрит күҙәтелгәндә анар һуты эсергә бөтөнләй кәңәш ителмәй, емешен дә аҙлап ҡына ашарға кәрәк.","Анар тәмле лә, шифалы ла.",['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы кәңәштәр,791,https://shonkar.com/articles/fay-aly-k-sht-r/2026-01-01/anar-t-mle-l-shifaly-la-4522588,2026-01-01T15:00:00+00:00
Ватанды һаҡлаусылар көнө уңайынан уҙғарылған ике ҙур сара хаҡында - сайтта.,"""Зарница"" менән ""Бәйге"" – көслөләр, рухлылар майҙаны",['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Башҡортостан,75,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-23/zarnitsa-men-n-b-yge-k-sl-l-r-ruhlylar-may-any-4588851,2026-02-23T13:00:00+00:00
"Рәйлә САБИТОВА, Яҙыусылар союзы ағзаһы: – Минең өсөн Яңы йыл – ғаилә байрамы. Уны бер тапҡыр ғына өйҙә түгел, а дауаханала ҡаршы алырға тура килде. Ул да булһа бала табыу йортонда – 19 йыл элек 1 ғинуарҙа улым Кәрим тыуҙы. 2025 йылда ул уҡыуын тамамлап, диплом алды һәм әрме хеҙмәтенә юлланды. Шулай итеп мин үҙ йылымды яңы статуста – һалдат әсәһе булып ҡаршы алдым.",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,['Мәғариф' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0],3,Яңылыҡтар,366,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/eld-y-elep-kilg-n-yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528095,2026-01-04T21:30:00+00:00
"Ҡытай ғалимдары, 2050 йылға беҙ 20 миллиард буласаҡбыҙ, ти. Минеңсә, был ниндәйҙер бер туҙға яҙмаған хәбәр. Ниңә беҙгә ул тиклем Ҡытай ғалимы кәрәк? Аҡыллы ир үҙенең «ҡара көн»гә тип йыйған аҡсаһының ҡайҙа ятҡанын мотлаҡ ҡатынына әйтә. Был бер-береңә ышаныты арттыра, ҡатындың үҙ-үҙен баһалай белеүен иҫбатлай, һәм ғаиләнең иң мөһим килеменә хәүеф янамай. – Кисә, – ти бер ир танышына, – урманда ҡәйнәм өсөн өс кәрзин бәшмәк йыйҙым. – Ә улар ағыулы була ҡалһа? – Нисек инде – була ҡалһа? !. Буй еткергән өс ҡыҙ йәшәгән фатирҙа телефон шылтырай. Трубканы ҡыҙҙарҙың атаһы ала. – Сәләм! Минең балыҡҡайым, был һинме? – тигән тауыш ишетелә. – Юҡ, – ти атай кеше, – был аквариум хужаһы. Ҡыҙҙар ҡолаҡ менән ярата. Шуның арҡаһында илдә тыуым кәмей. Кәнфитте ниңә шул тиклем ҡыштырлай торған ҡағыҙға төрәләр икән? Минең нисек ябығыуым бөтә фатирға ишетелеп тора. Әгәр ҙә һеҙ күршегеҙ менән бер тапҡыр ҙа асыуланышмағанһығыҙ икән, тимәк, уның перфораторы ла, музыкаль үҙәге лә, ихатала машинаһы ла юҡ… Иван Сусанин Моисей 40 йыл буйына эшләй алмағанды бер көндә эшләгән. – Һин бик ныҡ ҡатыһың, ул тиклем үк булырға ярамай. – Әгәр ҙә мин йомшаҡ булырға теләһәм, диван булып тыуыр инем. Иң кәйефһеҙ клоундар – Украинала, сөнки сәйәсмәндәр уларҙың бөтә икмәген тартып алды. – Табип әфәнде, – ти ауырыу, – мин һеҙ әйткәнсә көнөнә уныштар тәмәке тарттым. Ләкин, дөрөҫөн әйткәндә, тәүге көндәрҙә бик ауыр булды. – Быға тиклем нисәне тарта инегеҙ һуң? – ти табип. – Ғүмеремдә лә тартҡаным булманы.",Йылмайып-көлөп кенә,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Юмор,1480,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-10-22/yylmayyp-k-l-p-ken-4437439,2025-10-22T21:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспубликаның кайбер шәһәр-районнарында тарифлар 22,3ка кадәр үсәргә мөмкин.2025 елның 1 июленнән Татарстанда коммуналь хезмәтләр өчен тарифлар уртача 17,5-ка артачак. Бу хакта Русия премьер-министры Михаил Мишустин имзалаган хөкүмәт карарындаәйтелә. Документка ярашлы, республикада тарифларның иң азы 12,7-ка, иң күбе — 22,3-ка артачак. Районнарда исә 4,8 дәрәәсендә тайпылыш була ала диелгән. Үскән бәяләрнең 1,5 проценты ылылык, су белән тәэмин итүче оешмаларга өстәмә керем буларак бүленеп биреләчәк. Бу акчалар коммуналь инфраструктураны яңарту һәм үстерүгә юнәлдереләчәк. Татарстан коммуналь түләүләр үсү ягыннан Русия төбәкләре арасында беренче бишлеккә кергән. Шул ук вакытта Русиядә коммуналь түләүләр уртача 11,9-ка, Башкортстанда — 14,6-ка артыр дип көтелә. Быел 1 июльдән Татарстанда коммуналь түләүләр 10,8 проценткаартты. Татарстанның 16 районында коммуналь түләүләр ныграк артачак: 14,1 проценттан 15,7 процентка итте. Коммуналь оешмалар исә тарифларны 37,1 процентка күтәрүне сораган булган. Бүген Казанда су һәм канализация челтәре 70 проценткатузган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Киләсе елда Татарстанда коммуналь түләүләр 17,5 процентка артачак",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1137,https://www.azatliq.org/a/kilase-elda-tatarstanda-kommunal-tulaular-17-5-protsentka-artachak/33217906.html,2024-11-27T16:14:40+03:00
"Раил Гатауллин: Татар илендә бүтән бер генә челтәрдә дә, бер генә сайтта да булмаган эчтәлек булачак"", ди",Татар иле социаль челтәре апрель аенда эшли башлар дип көтелә,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Пәрәвез,105,https://www.azatliq.org/a/24478756.html,2012-02-09T12:19:01+00:00
"Башҡортостандайәнлек-ҡоштарҙы иҫәпләү «Экология именлеге» милли проекты (национальный проект «Экологическое благополучие») маҡсаттарына ярашлы үткәрелә, тип хәбәр итә республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы. Уныңярҙамында белгестәр мышы, болан, ҡабан, бүре, һеләүһен, төлкө, һыуһарһәм башҡа хайуандарҙың, ҡоштарҙың һанын иҫәпләй ала. Майҙаны буйынса бәләкәйерәкерҙәиҫәпкә алыу йәнлектәрҙе ашатыу, тоҙ биреү урындарында һәм башҡа объекттарҙа үткәрелә. – Ҡышҡыиҫәп–ул фундаменталь эш, йәнлектәр донъяһын һаҡлау һәм һунарсылыҡ хужалығын көйләү өлкәһендә фәнгә нигеҙләнгән ҡарарҙар ҡабул итеү өсөн нигеҙ. Асыҡланғанмәғлүмәтбеҙгә табыш лимиттарынбилдәләргә, биотехник сараларҙы планлаштырырға һәм тәбиғәтте һаҡлау эшенең һөҙөмтәлелеген баһаларға ярҙам итә, – тип билдәләй Башҡортостан Республикаһының тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Нияз Фазылов. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҡырағай йәнлек һәм ҡоштарҙы иҫәпләйҙәр,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Милли проекттар,983,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-28/yra-ay-y-nlek-m-oshtar-y-i-pk-alalar-4554346,2026-01-28T17:00:00+00:00
"Кисә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә Сибай башҡорт дәүләт драма театры сығыш яһаны. Улар Наил Ғәйетбаев пьесаһы буйынса режиссер Рөстәм Хакимов сәхнәләштергән ""Әстәғәфирулла! "" комедияһын Өфө тамашасыһына тәҡдим итте. Әйткәндәй, театр был әҫәргә икенсе тапҡыр мөрәжәғәт итә. Тәүге ҡуйылыш (1990 йыл) режиссеры – Рафаэль Әйүпов, рәссамы – Азат Мәзитов, композиторы Бәхти Тайсин булған. Беҙ Сибай театрының легендар артистары менән данлы икәнен беләбеҙ. Уларға талантлы, дәртле, бик тә һығылмалы йәштәр алмашҡа килә икән. Был спектаклдәге ролдәрҙе башлыса театрҙың күптән түгел эш башлаған, өфөлөләр өсөн әле таныш булмаған йәштәр уйнай. Сәхнәлә барған ваҡиғаларҙы тамашасылар көлә-көлә ҡараһа ла, аҙаҡ унда күтәрелгән ир менән ҡатын мөнәсәбәте, ғаилә проблемалары тураһында уйланасаҡ, фекер йөрөтәсәк әле. Сөнки, автор көлкөлө хәлдәр менән мөхәббәт хистәренең тәрәнлеген, ғаилә ҡиммәттәренең нәфсе һаҙлығына бата барыуын оҫта һүрәтләй. Хәләл йәр төшөнсәһенең юғалыуы, парҙарҙың бер-береһенә тоғро булып йәшәүе изге ғәмәл булыуҙан ситләшеүе – бөгөнгө замандың ҙур катастрофаһы түгелме икән? Сәхнә геройҙары көлкөлө ситуациялар аша тормош дөрөҫлөгөн, йәшәү мәғәнәһен юғалата. Әллә табамы? Һәр хәлдә спектаклгә килгән тамашасылар залдан сыҡҡанда үҙ фекере, уйҙары менән сыға.","""Әстәғәфирулла! "", йәки Сибайҙар Өфөнө аптыратты",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1],4,Яңылыҡтар,1294,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/st-firulla-y-ki-sibay-ar-f-n-aptyratty-4572832,2026-02-10T17:30:00+00:00
"Ике ауыл араһында ҙур тарлауыҡ булған. Уның бер аҙ тәпәшерәк урынында халыҡ таҡтанан аҫылмалы күпер яһап ҡуйған. Ике яғынан тотоноп йөрөргә оҙон тимер ҙә һуҙғандар. Кешеләр был күперҙән йыш үткән. Хатта тимергә тотонмайынса ла, йүгерә-атлай сыҡҡандар. Балалар ҙа ҡурҡып тормаған. Бер көндө күперҙең тотонғостары ҡайҙалыр юҡ булған. Һәм. берәү ҙә аҫылмалы күпергә аяҡ баҫырға баҙнат итмәгән. Тимер трос булғанда, кеше уға тотонмайынса ла йөрөгән. Сөнки уның барлығын белгән һәм кәрәккәндә тотона алған. Ә хәҙер – юҡ. Беҙҙең ата-әсәләр менән дә шулай. Улар иҫән саҡта бәғзеләр хәлдәрен дә белмәй, һирәк ҡайта, ҡәҙер итмәй. Атай һәм әсәйҙе юғалтҡас ҡына уларһыҙ ни тиклем ҡыйын икәнен аңлайҙар. Тормош күперҙәрен үткәндә таяныстарыбыҙ бар саҡта уларҙы иғтибарһыҙ ҡалдырмайыҡ.",Аҫылмалы күпер.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,772,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-05-03/a-ylmaly-k-per-3753131,2024-05-03T18:53:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия куәт оешмасы хезмәткәрләре өлкән яшьтәге кырымтатар тарихчысы Энвер Сейтмеметовнытоткарлаган. Сейтемеметовның өенә якынча ун куәт оешмасы хезмәткәре килгән. Бу хакта ""Кырым теләктәшлеге"" хәрәкәте хәбәр итә. Алар Сейтмеметовка тоткарлау турындагы карарны укып, аны Бакчасарайдагы йортыннан Акмәчеткә алып киткәннәр. ""Э"" үзәге хезмәткәрләре Сейтмеметов өстеннән административ беркетмә төзегән. Аннары аны район мәхкәмәсе утырышына алып барачакларын әйткәннәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Бакчасарайда өлкән яшьтәге тарихчы Энвер Сейтмеметовны тоткарлаганнар,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,585,https://www.azatliq.org/a/33605376.html,2025-11-25T16:01:04+00:00
"Евразия ғилми-белем үҙәге вуз-ара студенттар кампусы резидентының Өфө дәүләт нефть техник университеты, атом өлкәһендә юғары стандарттар буйынса, иретеп йәбештереүселәр тәңгәлендә белгестәр әҙерләйәсәк. Улар ""Росатом"" дәүләт корпорацияһында, шулай уҡ Рәсәйҙең бүтән сәнәғәт предприятиеларында эшләү мөмкинлеген аласаҡ. Киләсәктә иһә тап ошо уҡыу йорто Атом мәктәптәре өсөн уҡытыусыларҙы әҙерләү үҙәгенә лә әйләнәсәк. – Сәнәғәт үҫеше һәм профессиональ белем системаһы өсөн ул оло әһәмиәткә эйә, – тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, республикабыҙҙың сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министры Александр Шельдяев. – Квалификациялы белгестәрҙе әҙерләү, улай ғына ла түгел, ә атом өлкәһендә иретеп йәбештереү технологиялары кеүек юғары технология йүнәлешенә баҫым яһау, производствоның тотороҡло булыуына һәм конкуренцияға һәләтлелегенә туранан-тура йоғонто яһай. Ошо университетта заманса белем майҙансығын төҙөү илебеҙҙең предприятиеларын кәрәкле кадрҙар менән тәьмин итеү, ә киләсәктә компетенциялар үҙәген булдырыуға этәрәсәк. Улар иһә төбәк тә генә түгел, ә күрше субъекттарҙа ла эшләйәсәк. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Шәп белгестәр тап бында әҙерләнә,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Иҡтисад,1223,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-01-22/sh-p-belgest-r-tap-bynda-erl-n-4547061,2026-01-22T18:15:00+00:00
"Данный конкурс проводится  с 2019 года, всего за это время в нем участвовали более тысячи человек. 196 стали победителями в разных номинациях. Среди них – многодетные отцы и отцы, которые воспитывают приемных детей, участники СВО и отцы военнослужащих, активисты и просто очень хорошие люди. На встрече принял участие Глава республики Радий Хабиров. - У нас получился обстоятельный, я бы сказал, деловой разговор. Они поделились своими проблемами. То, что в наших силах, обязательно решим, - сказал Радий Хабиров. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Эти мужчины подают своим детям правильный пример,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,636,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-21/eti-muzhchiny-podayut-svoim-detyam-pravilnyy-primer-3894489,2024-08-21T22:29:00+00:00
"Шулай уҡ: донъя державалары араһында мөнәсәбәттәр ҡатмарланыуы, Ҡытайҙың Тайванды потенциаль баҫып алыуы һәм Рәсәй менән АҠШ араһында туранан-тура конфронтация. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ванга ни әйткән? .,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Ғәләмәт бит,833,https://henek.info/articles/++-++/2026-01-12/vanga-ni-ytk-n-4534148,2026-01-12T12:50:00+00:00
"Бөгөн, Китап байрам Халыҡ-ара китап-йәрминкәһе сиктәрендә өс билдәле ҡыҙ үҙҙәренең бөйөк аталары тураһында һөйләне. «Династиялар» – ул үҙ туғандары тураһында ғына түгел, ә бөтә совет осоро тураһында ла хәтирәләр спектакле. Екатерина Рождественская, Илзе Лиепа, Александра Захарова сиратлап сәхнәгә сығып, үҙҙәренең аталары: Роберт Рождественский, Марис Лиепа һәм Марк Захаров тураһында тетрәндергес итеп һөйләне. Екатерина Рождественская Лужникиҙағы концертҡа нисек эләгеүен хәтерләй. Рождественский шиғырҙар уҡый. Өсөнсө шиғырында һүҙҙәрен онота. Ҡапыл өҫкө рәттәрҙән шыбырлай башлайҙар һәм аҫҡы трибуналарға еткәс шыбырлау гөрләүгә әйләнә. Атаһы шиғыр уҡыуын дауам итә. Екатерина сығып китә һәм атаһының, ул уйлағанса, әрәмтамаҡ булмауын аңлай. Сөнки мәктәптә балалар ата-әсәләренең һөнәрҙәре тураһында һөйләй. Ә уның атаһы гел өйҙә, үҙенең кабинетында ултыра. Екатерина Рождественская: «Ата-әсәйем тураһында һөйләгәндә, һәр кем үҙенең ата-әсәһен дә иҫенә төшөрһөн ине. Бәлеш бешергән өләсәһен, төнөн әкиәт уҡыған әсәһен, бәләкәй сағыңда иңбашына күтәргән атаһын. Бала саҡтың тәмен, еҫен, бөтә нәмә ябай һәм аңлайышлы булған ваҡытты иҫегеҙгә төшөрөп йылмайығыҙ. Хәтирәләргә сумып алығыҙ. Һәм бер аҙға булһа ла мәрхәмәтле булығыҙ. Бөгөн тап шул етмәй». Илзе Лиепа Марис Лиепаның Ҙур театрҙың «алтын быуынын» тәшкил итеүен хәтерләй. Уларҙың ғаиләһендә бер ҡасан да: «Беренсе бул. Барыһынан да яҡшыраҡ бул! » тип талап итмәгәндәр. Ә йыш ҡына: «Тырыш! Эшлә! Сабыр ит! » тигәнде ишеткәндәр. Рәсәйҙең халыҡ артисы Илзе Лиепа: «Атайыбыҙ беҙгә, ағайым Андрисҡа һәм миңә: «Балалар! Әгәр һеҙ әҙ генә тырышһағыҙ, тормошоғоҙ шундай ҡыҙыҡлы булыр! » – тиер ине. Атайыбыҙ беҙгә балет донъяһына ғына түгел, ә Ижад донъяһына ишек асты. Беҙ уға һәм әсәйебеҙгә ижад менән тулы ҡыҙыҡлы тормош өсөн рәхмәтлебеҙ. Александра Захарова атаһы Марк Захаровтың театр булдырыуын, бер нисә быуын актёрҙар үҫтереүен һөйләне. Уның ата-әсәһе ГИТИС-та таныша. Әсәһенә стенгазета өсөн рәссам кәрәк була, уға Маркты тәҡдим итәләр. Ҡыҙ карикатура төшөрөргә һорағас, Маркты ток һуҡҡан кеүек була. Ул ҡаршыһында буласаҡ һөйгәне тороуын аңлай. Маркка режиссёр булырға нәҡ ҡатыны кәңәш итә. Рәсәйҙең халыҡ артисы Александра Захарова: ""Ғаилә. беҙҙең ғаилә – бик ҙур донъя, бәхет, мөхәббәт һәм яҡлау. Барыһынан да нығыраҡ мин ҡабаттан атай-әсәйемде ҡосаҡларға теләр инем. Улар 60 йылдан ашыу бергә йәшәнеләр. Бәхетле һәм бик ябай булмаған тормош кисерҙеләр. Улар уникаль кешеләр ине, төрлө, әммә бер-береһенә бик оҡшаш, бер-береһен бик яратҡан кешеләр ине. Мөхәббәт, ышаныс, ижад һәм театрға хеҙмәт итеү Захаровтар ғаиләһенең нигеҙе булды. Һәм мин беләм, был хаҡ ҡиммәттәр минең менән мәңгегә ҡаласаҡ. Минең ҡәҙерле атай-әсәйем миңә ҡалдырған мөхәббәт бер ҡасан да һүнмәйәсәк"". «Династиялар» спектакленең идеяһы ""Кобзон"" мәҙәни фонды директоры Антон Собяниндыҡы. Спектаклдең һәр күренеше хәтирәләр менән тулы, ул сәхнәләге күренештәргә үҙенсәлекле йәм өҫтәй. Спектакль сәнғәткә һөйөү, быуындар бәйләнеше һәм Ватандың мәҙәни мираҫы менән ғорурланыу кеүек мөһим темаларҙы күтәрә. Был хәтирә-спектакль тамашасылар күңелендә яҡты эҙ ҡалдырҙы, улар илде данлаған һәм уны яратҡан өс бөйөк сәнғәт әһеле тураһында белде. Уларҙың ҡыҙҙары хатта үҫеп етһәләр ҙә, аталары өсөн һаман бәләкәй булып ҡалды.",Мөхәббәттең өс тауышы,"['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 1 1],9,Еңеү,3251,https://tamasha-rb.ru/articles/pobeda-80/2025-05-31/m-h-bb-tte-s-tauyshy-4258808,2025-05-31T20:43:00+00:00
"69-летний турист из Свердловской области погиб. Об этом «Башинформу» сообщили в пресс-службе госкомитета РБ по ЧС. Напомним, 4 мая пожилой мужчина упал с катамарана в реку Малый Инзер в Белорецком районе Башкирии. Незарегистрированная тургруппа в составе 12 человек сплавлялась на трех катамаранах. После прохождения «Айгирских порогов» один из любителей экстрима выпал из катамарана и его унесло течением. Турист был в каске и спасательном жилете. «Предварительно, 69-летний мужчина смог схватиться за катамаран, но вытащить его не удалось, у него слетел жилет, а после чего турист пропал из виду. Группа обратилась к спасателям, были организованы поиски. Через некоторое время был найден спасательный жилет», — добавили в пресс-службе МЧС по РБ. В итоге сегодня тело пожилого человека нашли спасатели госкомитета РБ по ЧС ниже по течению реки, в четырех километрах от места, где он упал в воду.",Кисәнән бирле эҙләгәйнеләр.,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,896,https://shonkar.com/news/kh-ef-e-lek/2025-05-05/kis-n-n-birle-e-l-g-ynel-r-4223632,2025-05-05T14:42:00+00:00
"Рефат Чубаров""Русиянең аннексиясенә бердәм каршы торган кырымтатар халкы оккупациянең үзәгендә калды. Без мәсьәләне хәл итәргә кирәк дигән сүзләрне еш ишетәбез. Мәсьәләне ничек итеп хәл итергә кирәклеген дә һәркем белә, ләкин моны эшләү өчен тиешле адымнарны ясарга сәяси ирек итми"", диде Рефат Чубаров. Ул Европа парламентында узачак дискуссиядә оккупацияләнгән Кырымда булган вазгыять хакында чыгыш ясар дип көтелә. ""Түгәрәк өстәл""дән соң Европа парламентының матбугат клубында кырымтатар ырчысы Эльвира Сарыхалил чыгыш ясап кырымтатар ырларын башкарды. Сәхнәдә Европа берлеге, Украина байраклары белән бергә кырымтатар байрагы да эленгән иде. Шулай ук 9 октябрь кырымтатар халкы лидеры Мостафа амилев тә Страсбургта Европа шурасы Парламент ассамблеясының көзге сессиясендә чыгыш ясый. ""Европа шурасы парламент ассамблеясында Русиянең реваншына, ягъни аның ассамблеяга кайтуына юл ачачак регламентка төзәтмәләр кертелеүнә юл куймаска тиешбез. Кайбер режимнар үз илләрендә халыкара хокукларны, кеше хокукларын бозып Европа шурасы санкцияләренә эләкмәскә тырыша. Русия вәкиллеге регламентка үзгәрешләрне кертү өчен зур көч куйды. Кайбер экспертлар делегатларга акча түләнгәне турында сөйлиләр"", диде Чубаров АТР бәйсез кырымтатар телеканалына. Украина вәкиллегенең төзәтмәләр кертүгә каршы тәкъдимнәрен Европа парламентының тиешле комитеты карап чыккан.2014 елда Кырым аннексиясе өчен Русия Европа шурасы Парламент ассамблеясы эшеннән читләштерелде. Моннан соң протест йөзеннән Русия вәкиллеге Парламент ассамблеясы утырышларыннан чыгып китеп анда килми башлады. 2017 елдан Русия Европа шурасына акча түләүне туктатты. Парламент ассамблеясы 47 ил парламент вәкилләрен берләштергән Европадагы иң дәрәәле оешмаларның берсе.","Рефат Чубаров: ""Басып алынган Кырым мәсьәләсен хәл итәргә сәяси ирек итми""",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1721,https://www.azatliq.org/a/29534412.html,2018-10-09T15:39:36+00:00
"Башҡортостанда 14 меңдән ашыу гектар ерҙә урман тергеҙелде. Был план күрһәткестәре Экологик именлек милли проекты (национальный проект Экологическое благополучие) күрһәткестәренән арта. Ошо хаҡта Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығынан хәбәр иттеләр. Йылайыр, Учалы, Нуриман һәм Баймаҡ райондарында күберәк ағас ултыртҡандар. Республикала 48,5 миллион үҫенте үҫтергәндәр. Ошо маҡсатта беҙҙең урман хужалыҡтарында үҫентеләрҙе үҫтереү өсөн 66 теплица һәм 65 урман питомнигы бар. Беҙ етештереү ҡеүәтен арттырырға һәм 1,2 миллион үҫенте үҫтереүгә һәләтле алдынғы технологик ҡорамалдар менән йыһазландырылған заманса теплица комплексын төҙөргә уйлайбыҙ, - тип белдерҙе республиканың урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов. Экологик именлек милли проекты тирә-яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрә һәм кешеләр тормошон уңайлыраҡ итә. Эш ҡалдыҡтарҙы айырыу һәм эшкәртеү, сүп-сар урындарын бөтөрөү, йылға-күлдәрҙе таҙартыу, урмандарҙы һаҡлау, экологик туризмды үҫтереү һәм башҡа бурыстарҙы тормошҡа ашыра. Сығанаҡ: Башҡортостандың Урман хужалығы министрлығы.",Планды арттырып үтәгәндәр,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,1056,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-18/plandy-arttyryp-t-g-nd-r-4541316,2026-01-18T23:55:00+00:00
"—Үҙең нисек уйлайһың, дуҫ? — Һорауына һорау сәпәнем, уның да яуабын ишетергә теләп. —Ҡыш ҡояш Ерҙән алыҫлашҡас, көн, бигерәк тә төн ныҡ ҡараңғылана. Шуға Хоҙай донъяны яҡтыртыр өсөн ҡарҙы беҙгә ағартып ебәрә. Хәҙер Исламға мин дә үҙ яуабымды ошо күҙәтеүгә яҙам: ""Ҡасандыр Ғәбиҙулла дуҫыбыҙ мәрхүм урыҫса ""снег"" һүҙенең беҙҙең ""ысын аҡ""тан алыныуын әйткәйне. Хоҙай донъямды яҡтыртыр өсөн һине миңә дуҫ итеп ебәргән, Ислам дуҫ. "" «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",СНЕГ — ЫСЫН АҠ,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Юмор,1100,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2026-01-03/sneg-ysyn-a-4527910,2026-01-03T14:30:00+00:00
"Мероприятие, организованное Управлением по молодежной политике Уфимского университета в рамках акции «Живёт Победа в поколениях», собрало студентов и школьников. Композитор представил 30-минутную видеоверсию своей симфонии, сочетающей традиции и современность, историю и актуальность, затрагивающей общечеловеческие ценности. После просмотра состоялась оживленная дискуссия, в ходе которой Марат Файзуллин ответил на вопросы слушателей. «Я в полном восторге от прошедшего мероприятия, ведь зал был полон, и ребята проявили огромную вовлеченность, внимание к моему музыкальному посылу, который является моей личной инициативой и высказыванием, - поделился впечатлениями Марат Файзуллин. - Надеюсь, что мне удалось преподнести слушателям очень сложную тему специальной военной операции. В этом, я думаю, и заключается моя миссия сегодня». Композитор отметил, что увидел искренние эмоции и переживания молодых людей за судьбу нашей страны. Он выразил благодарность руководству УУНи Т и Межвузовского кампуса за предоставленную возможность общения с молодежью. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",В Геномном центре Кампуса прошла встреча с композитором Маратом Файзуллиным,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Еңеү,1216,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-10-16/v-genomnom-tsentre-kampusa-proshla-vstrecha-s-kompozitorom-maratom-fayzullinym-4429500,2025-10-16T12:55:00+00:00
"2 октября отмечается День среднего профессионального образования, который установлен указом Президента РФ года, «в целях развития и популяризации среднего профессионального образования». До официального утверждения этот день праздновали специалисты СПО в течение нескольких лет. Своему рождению праздник обязан процессу восстановления российской экономики и осознанию важности подготовки отечественных кадров для различных отраслей производства. Коллектив общественно-педагогического и научно-методического журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (""Учитель Башкортостана"") сердечно поздравляет всех коллег с Днем среднего профессионального образования! Мы желаем вам успехов и вдохновения в вашей нелегкой, но крайне важной деятельности. Пусть каждый день приносит вам новые знания и достижения, а ваши усилия и старания будут оценены по достоинству. Уважаемые коллеги, мы благодарим вас за ваш труд и преданность делу. Вы формируете будущее нашей страны, передавая свои знания и опыт молодым поколениям. Пусть ваши ученики радуют вас своими успехами и становятся высококвалифицированными специалистами. Мы обращаемся к вам, дорогие студенты СПО, пусть ваше стремление к знаниям и профессиональному росту приводит к большой карьере и личным достижениям. Не останавливайтесь на достигнутом, стремитесь к новым высотам! Спасибо за ваш вклад в развитие и процветание нашего общества. Пусть впереди вас ждут только светлые и успешные дни! С уважением, коллектив общественно-педагогического и научно-методического журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (""Учитель Башкортостана"").",2 октября в России отмечается День среднего профессионального образования,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1563,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-02/2-oktyabrya-v-rossii-otmechaetsya-den-srednego-professionalnogo-obrazovaniya-3952924,2024-10-02T09:08:00+00:00
"Ауырғазы районы Талбазы ауылынан ""Дуҫлыҡ"" ансамбле Өфөлә үткән ""Азамат- 2024"" Башҡортостан халыҡтарының йәштәр сәңғәт форумында 3-сө урын яуланы. Етәксеһе: Ғайсин Фәим Салауат улы.","""Дуҫлыҡ"" ансамбле - еңеүсе!",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,180,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-06/du-ly-ansamble-e-e-se-4040702,2024-12-06T10:50:00+00:00
"мессенджеры өчен кырымтатар милли киемле егет һәм кыз сурәтле һәм кырымтатар телендә язулары булган стикерлар ясалды. Бу турында 15 минут агентлыгыхәбәр итә. Стикерларны Мәскәүдә яшәүче кырымтатар Әхтәм Медведев әзерләгән. Ул туризм өлкәсендә эшли, бу рәсемнәрне үзе өчен генә ясаган. Дуслары исә аларны эшләп бетереп, -га өстәргә тәкъдим иткән. Хәзерге вакытта аларны мессенджергайөкләп була. "" өчен стикерлар ясап булганын беләм, шуңа күрә бу мөмкинлектән файдаландым да. -га да ясарга теләгән идем, әлегә ул хезмәттә андый мөмкинлек юк. Ният - -ка да чыгарга, анда бу эш авыррак булыр"", дип сөйләде Әхтәм Медведев. Бер ай элек Азатлык өчен татар стикерлары һәм намаз вакытлары програмы ясалганынхәбәр иткән иде. студиясе ясаган бу стикерларны мессенджерга програмчы Рөстәм Хәйруллин өстәгән иде. - хәбәрләр алмашу өчен махсус хезмәт (мессенджер). Аны дөнья буйлап 60 миллионнан артык кеше куллана. Ул Вконтакте челтәрен оештырган һәм соңрак Русиядән киткән Павел Дуров тарафыннан ясалды. иң имин, ябык кодлы мессенджер булып санала. Кырымтатар стикерлары",өчен кырымтатар стикерлары ясалды,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1057,https://www.azatliq.org/a/27542784.html,2016-02-10T08:21:31+00:00
"-- фикерләрРусия президенты каршындагы Кеше хокуклары шурасы рәисе Валерий Фадеев фикеренчә, Русиядә хәзер сәяси репрессияләр юк. Бу хакта ул Мәскәүдәге сәяси репрессияләр корбаннары мемориалына чәчәкләр салганнан соң ""Интерфакс""каәйткән. Кеше хокуклары шурасы башлыгы фикеренчә, репрессияләр дип елларда булганнарны атарга кирәк, ""ул чакта 740 мең кеше атып үтерелгән, шуларның күп өлеше — гаепсез кешеләр"". — Менә ул —репрессия. Ә хәзергесе. Әйе, безнең вазгыять катлаулы, без Көнбатыш белән сугыш алып барабыз. Һәм дошман ягында торучыларга ниндидер аз гына чикләүләр кертү — ул репрессияләр түгел, ул минималь санитар чаралар, — дип аңлаткан ул. Шулай ук Фадеев 25 ел элек Русиядә бер миллион тоткын бар иде, ә хәзер аларның саны 300 мең дигән. ""Бу бик зур алга китеш. Президент ярлыкау институтын куллана һәм ""махсус хәрби операция""гә (Украинага бәреп керүне Русиядә шулай дип атыйлар - ред. ) китүчеләргә карата гына түгел"".29 октябрьдә Русиядә һәм кайбер башка чит илләрдә сәяси золымнар корбаннарын искә алу чарасыбашланып китте. ""Исемнәрне кире кайтару"" дип атлган бу чараларда катнашучылар Совет терроры елларында һәлак булган кешеләрнең исемнәрен укыды. Хокук яклаучылар мәгълүматынча, исемнәрне Мәскәүдә һәм Иркутскида, Бременда, Ревдада, Денверда, Дрезденда һәм Страсбургта укыйлар.29 октябрьдә Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе, сәясәтче Лилия Чанышева сәяси тоткыннарга теләктәшлек күрсәтеп ачлык тотачагынбелдерде. ""Русиядә меңнән артык сәяси тоткын рәшәткә артында кала бирә. Әлегә иректә булмаучыларга теләктәшлек күрсәтеп, мин яңадан бер көнлек ачлык игълан итәм. Һәм бөтен битараф булмаучыларга 30 октябрьдә ризыктан баш тартырга тәкъдим ясыйм"", диде Лилия Чанышева.30 октябрьдә Русиядә Сәяси золымнар корбаннарын искә алу көне үтә. 1974 елда нәкъ бу көнне Мордовия һәм Пермь лагерьләрендәге тоткыннар Совет берлегендәге сәяси репрессияләргә каршылык белдереп ачлык игълан иткән. Әлеге хәлдән соң ел саен бу көнне сәяси тоткыннар ачлык тота башлый, ә 1991 елда РСФСР Югары шурасы 30 октябрьне рәсми танылган Искә алу көне дип игълан итә. ""ОВД-Инфо""мәгълүматларынакүрә, 30 октябрьгә Русиядә сәяси сәбәпләр белән 1400 ләп кеше төрмәләрдә утыра, 3000 гә якын кеше инаять эзәрлекләнүенә дучар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия Кеше хокуклары шурасы башлыгы Русиядә сәяси репрессияләр юк, ""әз генә санитар чаралар"" бар, дип белдерде",['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2316,https://www.azatliq.org/a/33179746.html,2024-10-30T13:29:16+00:00
"Яңы ҡанун буйынса, идарасы компанияларҙы йорттарҙа йәшәүселәр менән аралашырға мәжбүр итә башлағандан һуң, аферистар дәүләт вәкилдәре булып ҡылана башлаған һәм күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәргә ашығыс рәүештә мәғлүмәттәренең дөрөҫлөгөн тикшерергә һәм йәнәһе 2026 йылға капиталь ремонт программаһы нигеҙендә эштәр үткәреүгә исемлектәр формалаштырыуға ҡушылырға тәҡдим итә башлаған. Бының өсөн улар мессенджерҙарҙа фейк чаттар булдырыла. Халыҡҡа тауыш биреүҙә ҡатнашыуҙарын бот ярҙамында раҫларға тәҡдим итәләр, ул мутлашыусыларға дәүләт хеҙмәттәре аккаунтына кереү кодын алырға мөмкинлек бирә. Был хәл Яңы йыл байрамдары осоронда әүҙемләшкән. Шуны белегеҙ: башҡарма йәки муниципаль дәүләт хеҙмәттәре вәкилдәре граждандар менән бындай мәсьәләләр буйынса фекер алышыу өсөн мессенджерҙарҙа чаттар булдырмай, шулай уҡ раҫлау кодтарын һорамай.",Берүк алдана күрмәгеҙ!,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,838,https://henek.info/articles/+++-/2026-01-12/ber-k-aldana-k-rm-ge-4533846,2026-01-12T11:00:00+00:00
"Рәйлә апай: – Тормош ныҡ үҙгәрҙе, бөгөн бала мәғлүмәтте интернеттан ала, яуапты шунда эҙләй. Оптималләштереү тәрбиә мәсьәләләренә лә ҡағылмай ҡалмай. Ғаилә институты, өйҙәге тәрбиәнең тотҡан урыны йылдан-йыл көсһөҙләнә барған кеүек тоям. Шул уҡ ваҡытта нигеҙ барыбер ҙә ғаиләлә һалына. Ҡыҙҙарыма һәр саҡ, тәрбиәле йөрөгөҙ, ҡәйнәгеҙҙе хөрмәт итегеҙ, күстәнәс менән барығыҙ, тип өйрәттем. Ҡәнәғәтмен. Рәйфә апай: – Ғаиләлә һалына барыһы ла. Һәр кем ғәзиздәренә тик изгелек теләй. Йолаларыбыҙҙы, телебеҙҙе, тарихыбыҙҙы, мәҙәниәтебеҙҙе һаҡлаған кеүек ғаилә институтын да беҙ һаҡларға бурыслы. Кейәүгә сығырға уйлағанһың икән, егетеңдең яҡшы яҡтары менән бергә бөтә етешһеҙлеген дә ҡабул ит. Түҙемле бул. Түҙә-түҙә тәрбиәләп алаһың ул ирҙе. Әллә ниндәй вазифалар биләһәң дә, ғаиләлә йылы мөнәсәбәт тыуҙырыу – һинең бурыс. Балаларым, минең әсәйем мәктәптә генә директор, өйҙә ул – әсәй, тип әйтә торғайны. Фәриҙә апай: – Ҡыҙҙарым үҙ-ара бик татыу, кәңәш һорап апайҙарына, еңгәләренә шылтыратырға тартынмай. Мәғлүмәт заманында йәшәһәк тә, ғаилә институты юҡҡа  сыҡмаған, тимәк. Әлбиттә, йоғонтоһо элекке кимәлдә үк түгелдер. Ҡыҙҙарым үҫкәндә минең менән бергә бешеренә, емеш-еләк йыя, баҡса ҡарай, өй йыйыштыра икән, һәр нәмәне яйлап өйрәнә; атаһы менән нисек һөйләшәбеҙ, үҙебеҙҙе нисек тотабыҙ – шуны ла ҡарап, һеңдереп йөрөй улар. Шулай булғас, ғаилә тәрбиәһе үтә мөһим, тип иҫәпләйем. Беҙ үҫкәндә әсәйҙәр менән кейәүгә сығыу, бала табыу кеүек темаларға һөйләшмәнек, ә хәҙер йәштәр, киреһенсә, балалары менән иң сетерекле нәмәләр тураһында ла асыҡтан-асыҡ әңгәмәләшә ала – минеңсә, был ыңғай күренеш. Гөлсирә апай: – Тыуғандан бирле ҡыҙ бала әсә, ҡатын булырға әҙерләнә. Ҡурсағын бәүетә, кейендерә, уйынсыҡ сынаяғына «сәй яһай». һәм гел генә әсәһен ҡабатлай. Шул инде «тәүге орлоҡтар». Әсәһенә ҡарап ҡыҙын ҡос, тигәндәре буштан сыҡмаған. Үҙеңде тотошоң, һәр хәрәкәтең, һүҙең менән тәрбиәләйһең барыбер. Беҙ үҫкәндә психолог-социологтар булманы, донъя аҡылын ынйы шикелле үҙем йыйып теҙҙем. Әсәйемә кәңәшкә кешеләр күп килде, дәрес әҙерләгән арала барыһы ла ҡолаҡҡа керә, апай-еңгәләрҙең серҙәрен ишетеп, һығымталар яһап ултырҙым. Нигеҙ ныҡ булһа, йорт һәйбәт тора. Ғаиләлә нигеҙ ул – тоғролоҡ. Был һүҙгә барыһы ла – бер-береңә ихтирам да, мөхәббәт тә, аңлашып йәшәү ҙә ингән. Шул бөтәһенә лә түҙергә, ваҡлыҡтарға иғтибар итмәҫкә көс бирә. Эске матурлыҡ мөһим. Сибәрлеккә ҡыҙығыу ғына яҡшыға алып бармай. Кешенең төрлө сағы була, һылыуҙар ҙа ауырый, бала ҡарағанда өлгөрмәй китә, йылдар үтеү менән тулылана, өлкәнәйә. Ә ирҙең, ҡатынын халатта күреү менән, «мөхәббәте» юҡҡа сыға. Ҡасандыр үлеп ғашиҡ булышҡандары, ошо ҡатындың үҙен данлағаны, матди яҡтан да терәк булыр өсөн көнө-төнө эшләгәне хаҡында уйлап та бирмәй ул, сөнки бар иғтибары тышҡы матурлыҡта булған. Һис кенә лә, үҙеңде ҡарап йөрөргә кәрәкмәй, тип әйтергә теләмәйем. Мин йәш саҡта, эштән ҡайтҡас, тағы ла бейегерәк үксәле туфли кейеп, аш-һыу бүлмәһенә инеп китә инем. Яратҡан кешеңә оҡшарға, йылмайып йөрөргә тырышаһың. Ҡосаҡлашып үбешеүҙән, секстан башланған ғаиләнең дә киләсәге оҙон булыуы икеле – бер-береңә ҡыҙыҡһыныу ваҡыты үтә икән, юҡҡа сығыусан. Хәҙерге кино-фәләнгә ҡарап фекер йөрөтөүселәргә был һүҙҙәрем «боронғо» кеүек яңғырар, әммә тап шул күпте күргәнлегем миңә ошолай тип әйтергә хоҡуҡ бирә лә инде. Бөгөнгө көндә туҡмалып йәшәргә ярамай. Хыянатты ғәфү ит, тип тә кәңәш бирә алмайым. Ҡалған ауырлыҡтар, яратаһың икән, еңеп сығыла. Баланы эшкә һөйөү менән үҫтерергә кәрәк: ул бынан ҡәнәғәтлек кисерһен. Сөнки эш менән барыһына ла ярап була. Ҡайҙа ла тәүҙә үҙеңде күрһәтеү кәрәк. Күп һөйләмә, иң тәүҙә башҡаларҙы тыңла, йомшаҡ яҡтарын бел. Сит өйгә барып инеп, өйөңдөң хәбәрен һөйләп ултырма, бер нисә йылдан барыһы ла үҙеңә ҡаршы әйләнеп ҡайтыуы бар. Ғөмүмән, икәүгә генә ҡағылған хәлдәрҙе бөтөнләй бер кемгә лә һөйләргә ярамай. Рәйфә апай: – Иреңдең оҡшамаған ҡылыҡтары тураһында ҡәйнәң менән кәңәшләшеү яҡшыраҡ, сөнки ул улын нығыраҡ белә, хәлде дөрөҫ аңларға, төҙәтергә ярҙам итеү ихтималы күберәк. Ниндәй генә ир булһа ла, ғаиләгә тартыла бит ул, бары түҙергә, эшен аңларға кәрәк. Өйөңдә йылы, ашың бешкән, кейеме ҡаралған икән, был йылылыҡ барыбер ирҙе тарта. Йәш саҡта яратыу тип атаған хис, романтика, бәлки, үтеп тә китәлер, кеше бер-береһенә өйрәнә, унан башҡа йәшәп тә булмай башлай ул. Шуларҙы белеп үҫергә тейеш ҡыҙ бала. Гөлшат Ҡунафина әңгәмәләште","Улым, һиңә әйтәм, киленем, һин тыңла! Фекер табыны",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],6,Аңлатма,4335,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-12/ulym-i-yt-m-kilenem-in-ty-la-feker-tabyny-4504474,2025-12-12T13:28:00+00:00
"Ачлык тотучы мөселманнарРавил Гайнетдин рәислек иткән Русия мөфтиләр шурасына караган Пенза әмигъ мәчете Пенза өлкәсе юстиция министрлыгы идарәсе тарафыннан Асиат Уразаевның Пенза өлкәсе Үзәк диния идарәсенә күчерелеп теркәлгән. Идарә аны 4 апрель көнне үк теркәсә дә, Пенза мөфтие Ислям Дашкин ""Голос Ислама. "" сайтына әйтүенчә, алар моны бары тик 14 апрель көнне генә белгән. ""Мөселманнар бу карарга каршыачлыктотып утырганда, бу инде хәл ителгән булган. Хакимият бит аларның ачлык тотуын белә иде. Ачлык тотуны туктатыгыз, без сезнең протестка төкереп бирдек дияргә иде"", ди Дашкин. Аның сүзләренчә, алар әлегә мәчеттән китмәскә булган. Шул ук вакытта Пензада берничә мөселман оешмасы булдырып, омга намазларын уку өчен аерым урыннар эзли башларга уйлыйлар.23 мартта Пенза әмигъ мәчетенең мөселман оешмасы рәисе әфәр Куряев мәхәллә ыелышын уздырып, Равил Гайнетдин оешмасыннан чыгып, Пенза мөселманнары Үзәк диния нәзарәтен итәкләгән Асият Уразаев идарәсенә керергә карар иткән. Ачлык тоткан Юсеф Бибарсов элегрәк Азатлыккаәйтүенчә, әлеге ыелышка мөселман оешмасы итәкчесе әфәр Куряев ""кирәкле кешеләрне"" генә ыйган. Кайбер мөселманнар анда кертелмәгән. Шулай ук ыелыш мәчеттә түгел, ә Яшьләр йортында узган. Бибарсов сүзләренчә, бу мөселманнар белмәсен өчен шулай эшләнгән. Хәзерге вакытта Пензаданы мөселманнар гасыр азагында Тенишевлар төзеткән мәчеттә намаз кыла. Шулай ук шәһәрдә яңа әмигъ мәчете төзелеп килә. Нигездә ул Пенза татарларының сәдака акчасына төзелә.",Пензада имамнар ачлыкны туктаткан: хакимият аларга колак салмаган,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/29886092.html,2019-04-17T09:51:07+00:00
"Рауил Бикбаев исемендәге 102-се башҡорт гимназияһы ""Аманат""ҡа яҙылыу кампанияһында һәр саҡ әүҙем ҡатнаша. Был йылы ла гимназия уҡыусылары һәм уҡытыусылары был эшкә дәррәү тотондолар. 98 журналға яҙылды улар. МХО-ла хеҙмәт итеүсе «Батыр» позывнойлы атай ҡыҙының бөтә синыфташтарына ла 2025 йылдың беренсе яртыһына ""Аманат"" журналын яҙҙырған. Туған телдән айырылмайыҡ! Ҙур рәхмәт! Иҫән-һау тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтырға яҙһын!","""Батыр"" позывнойлы башҡорт яугире ҡыҙы уҡыған синыфҡа бүләк яһаған",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,423,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/batyr-pozyvnoyly-bash-ort-yaugire-y-y-u-y-an-sinyf-a-b-l-k-ya-a-an-4037331,2024-12-04T10:58:00+00:00
"Уның улы ғаиләнең терәк-таянысы була: өйҙә ярҙам итә, ҡустыһын хәстәрләгән. Әле ул алғы һыҙыҡта йөрөй, ә әсә кешегә  ҡатмарлы операциянан һуң аяҡҡа баҫырға кәрәк. Ихлас аралашыу барышында яугир әсәһенә даими физик көсөргәнеш кәрәклеге асыҡланған, әммә залға йөрөү мөмкинлеге булмаған. Шуға уға битараф булмаған кешеләр төркөмө ярҙамға килгән. Эшҡыуар Е. Ю. Ханин велотренажер бүләк иткән. Әле яугир әсәһе өйҙә генә һаулығын тергеҙеү менән шөғөлләнә ала. Ирекмәндәр шулай уҡ кәрәкле дарыуҙар, түшәк кәрәк-ярағы комплекты һәм йылытҡыс та алып килгән. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ирекмәндәр яугир әсәһенә ярҙам иткән,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,726,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/irekm-nd-r-yaugir-s-en-yar-am-itk-n-4544442,2026-01-21T09:22:00+00:00
Япония ғалимдары глобаль йылыныуҙың бер сәбәбен атаны.,"Был хәлде бик етди, тиҙәр",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,54,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-12/byl-h-lde-bik-etdi-ti-r-4117945,2025-02-12T09:31:35+00:00
"Алыҫ Африканың Намибия иленән килгән Сандра Хәлимбо исемле студент ҡыҙға ""Аманат"" журналы бик оҡшаны. Китап БайрамыАманат Журналы","Намибия ҡыҙына ""Аманат"" оҡшаны",['Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,129,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/namibiya-y-yna-amanat-o-shany-4258348,2025-05-31T15:48:00+00:00
"Нәүүәйтү ән әсумә саумә шәһри рамаҙанә минәл-фәжри иләл-мәғриби халисәл-лил-ләһи тәғәлә. Аллаһу әкбәр, йәғни «Аллаһы Тәғәлә өсөн тип таң атҡандан башлап байығанға тиклем ихласлыҡ менән ураҙа тоторға ниәтләнем. Аллаһ – Бөйөк». Фото А. Королев.",Сәхәрҙә уҡый торған доға,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,242,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-17/s-h-r-u-yy-tor-an-do-a-4581634,2026-02-17T12:56:00+00:00
"Йырсы, йырҙар авторы Зилә Лира изге эшкә тотонған. Ул «Атайсал» мәҙәниәт үҙәгендә ҡатын-ҡыҙҙар менән бергә СВО-ла ҡатнашҡан һалдаттар өсөн кейеҙ билбауҙар баҫа башлаған. Кейеҙ билбауҙар бик йылы. Кейеп йөрөргә лә, йоҡлағанда уранып ятырға ла мөмкин. Билбауҙар Өфө, Кустарная урамы, 17 адресы буйынса эшләнә («Атайсал» үҙәге). Бында һарыҡ йөнө тапшырырға ла була, бик ҡыуанып ҡабул итерҙәр. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Яугирҙәргә – кейеҙ билбау,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,549,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-02-20/yaugir-rg-keye-bilbau-3650733,2024-02-20T10:55:00+00:00
"Ә укроп төнәтмәһе ошолай яһала: 1 аш ҡалағы укроп орлоғона 1 стакан ҡайнап торған һыу ҡойоп, 30 минут төнәтегеҙ. Иртән ас ҡарынға эсергә кәңәш ителә. Уны күҙ ауыртҡанда, бәүел тотмағанда ла ҡулланырға була. Укроп төнәтмәһе бала имеҙеүсе әсәйҙәргә һөтөн арттырырға булышлыҡ итә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Белә инегеҙме? ..,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Сәләмәтлек,950,https://henek.info/articles/----+-+/2026-01-07/bel-inege-me-4530524,2026-01-07T11:50:00+00:00
"Ленария МөслимфикерләрТатар яшьләр активисты, Татарстан Милли музее хезмәткәре Ленария Мөслим(Мөслимова) Муса әлил музее мөдире булып эшли. Бу хакта боерык яңа елга кадәр үк чыккан булса да, ачык рәвештә 21 гыйнвар хәбәр ителде. Бу хакта Мөслим үзе социаль челтәрләрдә хәбәр итте. — Шәхсән минем өчен Муса әлил үз заманының актив яшь кешесе буларак кадерле – бәлки, алга таба аның шәхесен нәкъ шушы юнәлештә ачарбыз, — дигән ул Татар-информга.2023 елдан ул Татарстан Милли музеенда төрле вазифаларда эшләде. елларда Ленария Мөслим Дөнья татар яшьләре форумы беләнитәкчелек итте. Ул форумның элекке рәисе Тәбрис Ярулинның кинәт киткәннән соң башта шура утырышында вакытлыча рәис вазифаларын башкаручы булып, соңрак форумда рәис буларак сайланды.2019 елда Тәбрис Яруллин Дөнья татар яшьләре форумын итәкләгән Тәбрис Яруллинбарлык итимагый вазифалардан китүен һәм Татарстан Дәүләт шурасына сайлауда катнашмаячагынбелдергән иде. Ул моны үз теләге белән аңлатса да, әмәгатьчелек моңа ышанмады. Форум шурасы Миңнехановка ачык хат белән чыкты, интернетта ""Минбез Тәбрис Яруллин"" дигән өндәмәләртаратылды.2023 елның декабрендә Татар яшьләре форумы рәисе булып Райнур Хәсәновсайланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Ленария Мөслим Муса әлил музее мөдире булып билгеләнде,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1273,https://www.azatliq.org/a/33656449.html,2026-01-22T07:23:36+00:00
Был халыҡ дауаһын Яңауыл районына командировкаға барғанда Фәриха исемле апай өйрәткәйне.,Һуған ҡабығы төнәтмәһе тамаҡ шешкәндә ныҡ килешә,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,88,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-02/u-an-aby-y-t-n-tm-e-tama-sheshk-nd-ny-kilesh-4490526,2025-12-02T18:15:00+00:00
"Көрәшче Коул Янгны кинәт кенә көчле һәм танылган гаскәри Саб-Зиро аулый башлый. Үзенең һәм гаиләсенең иминлеген кайгыртып, Янг Рейден лорды гыйбадәтханәсендә сыену таба. Монда Коул тәрибәле көрәшчеләр белән бергә дошманнарга каршы сугышырга әзерләнә. Сугыш нәтиәсеннән аның гаиләсе язмышы гына түгел, бөтен дөнья киләчәге тора. Фильм танылган Мортал Комбат уеннар сериясенә нигезләнеп төшерелгән. Ул анатарлар тарафыннан күптән көтелгән булып тора. Фильмга рейтингы бирелде, анда, уеннарда кебек үк, кансыз һәм рәхимсез күренешләр шактый. Игътибар! Әлеге трейлерны 18 яшькә итмәүчеләр һәм хисле кешеләргә карарга киңәш ителми. Кемгә карарга? Уеннар сериясе анатарларына. Русия киносында сирәк булган комикслар жанрының иң уңышлы очракларның берсе. 2012 елдан бирле чыккан комиксларга нигезләнгән. Киң әмәгатьчелекнең игътибарын Майор Громга 2017 елда чыкканкыскаметражлы фильмәлеп итте. Тамашачылар тарафыннан да, тәнкыйтьчеләр тарафыннан да ылы кабул ителгән әлеге фильм тулы күләмле кино төшерүгә старт бирде. Фильмның үзәгендә – бөтен Петербур шәһәренә танылган Игорь Гром исемле полиция хезмәткәре. Гром үзенчә суперкаһарман булып тора, ул зур көчкә һәм аналитик акылга ия. Фильмда вакыйгалар майорның иң танылган дошманы – Ваба табибына бәйле. Шәһәрне ""канунсызлык вабасы баскан"", дип белдереп, ул заманында акча һәм танышлар ярдәмендә хөкемнән кача алган инаятьчеләрне үтерә башлый. Кемгә карарга? инаятьче һәм суперкаһарманнар турында классик фильм яратучыларга. АКШта төшерелгән әлеге фильм корея иммигрантлары тормышының авырлыкларын тасвирлый. Тәнкыйтьчеләр аны инде ""нечкә һәм назлы"" фильм дип атаганнар, драма жанрына карамастан фильм юмордан да мәхрүм түгел. Кино алты ""Оскар"" бүләгенә дәгъва итә.80 нче еллар. АКШта яшәүче Корея иммигрантлары гаиләсе Калифорниядән Арканзас штатына күченә. Ике баласы булган гаилә башлыгы монда ир сатып алган һәм фермерлык белән шөгыльләнергә ыена, ләкин тормыш бу гаиләгә даими кыенлыклар тудыра. Кемгә карарга? Тыныч драмалар яратучыларга.1942 ел, Икенче дөнья сугышы, Европа. Концлагерьга эләккән бельгияле Жиль Кремьеның яһүд тамырлары бар. Исән калыр өчен ул үзен фарсы кешесе дип атый, һәм бу ялган аның тормышын коткара. Тик төп геройны фарсы мәдәнияте һәм аш-сулары белән кызыксынган пешекче янына китерәләр, бу пешекче сугыштан соң Иранга күченеп, анда ресторан ачу турында хыяллана. Тоткынга яңа хәйләләр уйлап табарга туры килә. Фильм берничә илнең уртак хезмәте булып тора. Төп рольләрдә Ларс Айдингер белән Науэль Бискаярт башкара. Кемгә карарга? Сугыш турында фильмнар белән кызыксынучыларга. Апрель аенда күрсәтеләчәк яңа премьерасы турында да сөйләми булдыра алмыйбыз. Әлеге триллер-сериал чын вакыйгаларга нигезләнгән. ""Елан"" – Шарль Собрадж тәхәллүсе, ул танылган үтерүче, 20 нче гасырның иң оста инаятьчеләрнең берсе. 70 нче елларда ул Непал, Таиланд һәм Һиндстандагы көнбатыш туристларга яный. Сериал аның елларча полициядән ничек кача алуын күрсәтә. инаятьчене бөтен Көньяк-Көнчыгыш Азия буйлап эзләгәннәр. Сериалны 2 апрельдән -та карарга була. Кемгә карарга? Танылган инаятьчеләр турында фильмнар яратучыларга. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Киноханә: апрельдә кинода нәрсә карарга?,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Мәҙәниәт,3326,https://www.azatliq.org/a/31196837.html,2021-04-10T21:10:55+00:00
"Өфөләге 46-сы ҡала поликлиникаһының сәләмәтлек үҙәге, Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектына ярашлы, яңы ҡорамал алды. Медицина учреждениеһын һулап сығарылған һауала углерод монооксидын асыҡлау анализаторы менән йыһазландырҙылар. Прибор тәмәке тартыуҙан арынырға теләгән пациенттар өсөн тәғәйенләнгән. Уны пульмонология, функциональ диагностика кабинеттарында һәм сәләмәтлек үҙәктәрендә файҙаланасаҡтар. Аппарат шулай уҡ токсик һөрөм газы менән ағыуланыу осраҡтарын асыҡлай ала. Тикшереү үткәреү өсөн пациентҡа махсус әҙерлек кәрәкмәй. Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проекты (нацпроектПродолжительная и активная жизнь) Һаулыҡ һаҡлау милли проектын һәм элекке ҙур ҡоласлы Демография проектының ҡайһы бер йүнәлештәрен артабан үҫтерәсәк. Тәү сиратта ярҙам сараларын ғүмер оҙайлығы илдәге уртаса күрһәткестән артта ҡалған төбәктәр һәм ауылдар аласаҡ. Милли проект һаулыҡ һаҡлауҙың тәүге звеноһын артабан яңыртыуға йүнәлтелгән, йөрәк-ҡан тамырҙары, онкология һәм диабет сирҙәре менән көрәш буйынса федераль программалар ҙа дауам итәсәк. Тап ошо мөһим милли проект 2030 йылға көтөлгән ғүмер оҙайлығын 78 йәшкә (артабан 80 йәшкә) тиклем еткереүҙе күҙ уңында тота. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Тәмәкенән арынғың килһә.,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Милли проекттар,1372,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-31/t-m-ken-n-aryn-y-kil-4526271,2025-12-31T14:30:00+00:00
"Программа обучения рассчитана на два года и включает практические занятия, мастер-классы и проектную работу. Образовательный процесс проходит сразу на трёх площадках: в Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ, в УГНТУ и в школах-участниках. -  Создание классов креативных индустрий – это стратегический шаг в обновлении системы предпрофессионального образования Республики. Этот проект – успешный пример эффективного взаимодействия школа-вуз. Мы целенаправленно движемся к тому, чтобы школа не только давала знания, но и раскрывала потенциал каждого ребенка, готовя его к вызовам современной экономики. Этот проект наглядно показывает, как можно эффективно объединить ресурсы университетов, школ и реального сектора экономики для формирования у школьников актуальных компетенций и творческого мышления, - отмечает заместитель министра просвещения Республики Башкортостан Наталья Никитина. Программа объединяет развитие творческих способностей и формирование профессиональных компетенций. Ребята смогут попробовать себя в разных направлениях искусства, дизайна, медиа и технологий; прокачать навыки командной работы, коммуникации и публичных выступлений; освоить технические инструменты, востребованные в индустриях будущего. - Запуск проекта - это важный шаг в развитии творческого потенциала молодёжи Башкортостана. Мы хотим показать детям, насколько многообразны возможности современных творческих отраслей, какие перспективы открывает знание новейших технологий и умение творчески мыслить. Наш проект позволит школьникам раскрыть собственные таланты, попробовать себя в разных направлениях искусства и научиться взаимодействовать друг с другом, формируя важные компетенции века, -  делится руководитель проекта Александра Марьина. Участниками первого потока стали ребята из Республиканской художественной гимназии-интерната им. К. А. Давлеткильдеева, уфимской школы 126 и лицея 60 им. М. А. Ферина. Кроме того, к занятиям присоединятся учащиеся лицея города Бирска: они будут приезжать в Уфу раз в месяц. Для каждого класса разработан учебный план с отдельными модулями. Среди них: «Умный город» - как цифровые технологии помогают решать проблемы городов и повышать качество жизни «Управление в креативных индустриях» - знакомство с тем, как государство и муниципалитеты поддерживают арт-проекты, дизайн и медиа. «Экономическая и информационная безопасность» - защита личных данных, финансов и способов безопасного поведения в интернете. «Креативный туризм и гостеприимство» - изучение туристического потенциала региона, проектирование маршрутов и экскурсионных программ. «Дипломатия и международные коммуникации» - как работают дипломаты, СМИ и культурные связи между странами. «Креативная мода» - проектирование одежды с использованием -технологий и создание цифровых аватаров в лаборатории «Кибер-ателье». «Гастрономический креатив и пищевые технологии» - молекулярная кухня, --подходы и химия продуктов. «Дизайн как движущая сила креативных индустрий» - эргономика и её роль в создании комфортной среды. «Проектная деятельность в креативных индустриях» - разработка и реализация креативных проектов от идеи до готового продукта. «Экономика и предпринимательство в креативных индустриях» - основы бизнеса и работа с интеллектуальной собственностью. Занятия проводят преподаватели Уфимского нефтяного университета. К работе подключились и студенты вуза, которые помогают школьникам в освоении дисциплин. По итогам обучения школьники будут защищать собственные проекты. - В этом учебном году для девятиклассников нашей школы открылся класс предпрофессионального образования креативной направленности. Обучение здесь мотивирует учащихся к освоению профессий в области креативных индустрий, которые будут востребованы на рынке труда в ближайшие 5–10 лет. Мы очень рады, что совместно с УГНТУ начали реализовывать этот проект. Одна из задач системы образования сейчас - формирование у обучающихся предпрофессиональных умений, необходимых для учебы и жизни. Это ключ к выбору и качественному освоению будущей профессии, - говорит директор школы 126 Лилия Исаева. - Проект является дополнением к образовательной программе нашей гимназии-интерната. Он обеспечивает формирование и развитие творческих способностей, организацию свободного времени, адаптацию к жизни в обществе, профессиональную ориентацию, поддержку талантливых и одарённых детей. Обучающиеся смогут глубже погрузиться в мир искусства и дизайна, пробовать себя в новых ролях и учиться работать над новыми задачами. Мы уверены, что этот проект и знакомство с лучшими специалистами в области креативных индустрий внесут огромный вклад в профессиональное становление учеников, дадут им яркие впечатления и незабываемые эмоции и способствуют раскрытию талантов, - считает директор РХГИ им. К. А. Давлеткильдеева Гулемеш Садыкова. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года.",В Межвузовском кампусе Уфы заработали классы креативных индустрий для школьников,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0],7,Йәмғиәт,5482,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-29/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-zarabotali-klassy-kreativnyh-industriy-dlya-shkolnikov-4407033,2025-09-29T18:20:00+00:00
"Йәнтөйәгем – Бөрйән районы Иҫке Монасип ауылы ожмахтың бер мөйөшөн хәтерләтә, был ерҙәрҙә тыуып үҫкән һәр кем ижадсы – күңелгә бәләкәйҙән һеңгән матурлыҡты сағылдырырға ынтылыуым да шунандыр. Йырҙа йырланғанса, атайым Әхмәт Нурғәли улы ҡара ҡашлы, ҡара күҙле Бөрйән егете ине. Әсәйем Һәҙиә Фәтҡулла ҡыҙы иһә – һөттәй аҡ йөҙлө, һары сәсле һылыу. Атайым колхозда – мал табибы, әсәйем быҙау ҡараусы, мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләне. Әсәйем бик оҫта бейеүсе була торғайны. Бейегән саҡтарында уны һәр ваҡыт тымыҡ күлдә йөҙөп барған гүзәл аҡҡошҡа оҡшаттым. Ғүмеренең һуңғы йылдарына тиклем бейеүен ташламаны, һылыулығын юғалтманы. «Заман икенсе булһа, бейеүсегә уҡыр инем! » – тип ҡабатланы йыш ҡына. Йөрәгенә ял биргән йәнә бер шөғөлө шәл бәйләү ине. Мин, төпсөк ҡыҙы, уның йәшкелт-күгелйем күҙҙәрен ҡыҫа биреп, энәләрҙе уйнатып ҡына шәл ситенә биҙәк һалыуын тын да алмай күҙәтәм. Серле биҙәктәрҙе күңеленең иң тәрән төпкөлөнән сыҡҡан моңға ҡушып оҙата. Боронғо йырҙарының һәр бөгөлө хәтеремдә. Әсәйем, шәлдәрҙе Белорет баҙарында һатып, сервант, шкаф, башҡа өй кәрәк-ярағы алды, хатта атайымды мотоцикллы итте. Атайым да бер минут тик тора белмәне. Бигерәк тә ағас эшенә оҫта булды. Беҙ, ете бала, бәүелгән сәңгелдәкте лә үҙе яһаған. Оҙон ҡыш дауамында саналар, дуғалар эшләп, арҡан, дилбегә ишеп, ат өҫтөнә яба торған септәләр һуғып, йәйен ялан яҡтарында игенгә алмаштырып ҡайта. Мин уның иҫке йортобоҙҙа септә һуҡҡанын ҡарап ултырырға ярата инем. Септә һыуға батырып әҙерләнгән һалабаштан үрелә. Был еңел булмаған хеҙмәтте атайым ҙур маһирлыҡ менән башҡара – ҡулына күҙ эйәрмәй, йүкәне нәҙек итеп һыҙырып, бауҙы бауға семәрләп ялғай-ялғай һуға септәне – һап-һары кескенә келәм кеүек килеп сыға. Мәктәп йылдарында макраме стилен үҙләштереп, гөл һауыты, сумка үрә башлауыма шул этәргес яһағандыр ҙа. Атай менән әсәй беҙгә ҡаты түгел, әммә талапсан инеләр. Бәләкәйҙән эшләп үҫтек. Кәртәлә кәмендә өс-дүрт һыйыр, шунса уҡ башмаҡ, 20-30 һарыҡ-кәзә, ат тоттолар, эргәләге тау битләүе йәйен ҡаҙ көтөүе менән тулы булды. Ауылыбыҙҙа ул дәүер бөтә ғаиләләр ҙә шулай йәшәне. Дәрес әҙерләп, мал ҡарап, үҙебеҙгә йөкмәтелгән мәшәҡәтте бөтмәйенсә, уйнарға ла сыҡмайбыҙ, киноға ла бармайбыҙ. Ә ул заманда клубта фильм ҡарау көтөп алған иң ҙур ҡыуанысыбыҙ ине. Иҫкә төшөрәм дә: ата-әсәбеҙ беҙҙе сабыр һәм аҡыллы, һәр йәһәттән самалы боронғо халыҡ педагогикаһы буйынса тәрбиәләгән бит, тием. Уҡы, тип тылҡып тормаһалар ҙа, етәүебеҙ ҙә юғары белем алды. Күккә сөймәнеләр, әммә барыбыҙҙың да ынтылышын хупланылар. Мәҫәлән, мин макраме менән шөғөлләнә башлағас, атайым барған һәр еренән ырғаҡ-энә, төрлө еп алып ҡайта торғайны. Ә сәңгелдәгебеҙгә килгәндә, апай-ағайҙарымдың бер-бер артлы тыуған балаларына ла тырышып хеҙмәт иткәндән һуң, ул «хаҡлы ялға оҙатылды» – ғаиләлә иң ҡәҙерле ҡомартҡыға әйләнде. Атай менән әсәйҙең тәүге ейәнсәре Айгөл менән булған бер хәлде һаман мәҙәк итеп һөйләйбеҙ: туғаныбыҙ тирбәлгәндә сәңгелдәктең төбө һүтелеп киткән дә ул аяҡтары иҙәнгә һәленгән килеш, уянмайынса, өйҙәгеләр күреп ҡалғансы тып-тыныс йоҡлауын дауам иткән – нисек йығылып төшмәгән. Беҙҙең Айҙар менән Айбулат улдарыбыҙ Бөрйәндең шифалы һауаһын һулап, иремдең бабаһы Әҙелгәрәй Хәлиуллин яһаған ҡош кеүек еңел миләш бишектә рәхәтләнеп үҫте. Өсөнсө улыбыҙ Айгизәр тыуғанда Өфөлә йәшәй инек, уны үҙе тирбәлә торған заманса карауатта йоҡлаттыҡ. Айгизәр менән декрет ялында ултырғанда өйҙө матурлаусы әйберҙәр ижад итеү йән талабына әйләнде. Тәүҙә бәләкәйерәктәрен эшләһәм, яйлап ҙурыраҡтарына күстем – ҡупшы кәнәфиҙәр, эленмәле бәүелсәктәр үрә башланым. Бишек үреү иһә күптәнге хыялым ине – балаларым унда ятыр йәштән үтһә лә, ейәндәрем тирбәлер тип, был эшкә илһамланып тотондом. Улар бәләкәй саҡта «Сәңгелдәк» тапшырыуында кис һайын ишеткән йыр үҙенән-үҙе телемә килде: «Әбейҙәр ҙә бабайҙар Тәмле итеп йоҡлайҙар. Йоҡлай бесәй, йоҡлай эт, Йоҡламай бары өмөт. Яҡты өмөт саҡырҙы Ҡыйыу Ҡамыр батырҙы Хыялдағы йондоҙға: Айҙағы Зөһрә ҡыҙға. » Нәфисә ЮЛСУРИНА. Мәскәү ҡалаһы. Мәҡәләнең тулы вариантын журналдың 12-се (2024) һанында уҡығыҙ.",Бишек үрҙем изге доға ҡушып,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0],5,Беҙҙең бәйгеләр,4007,https://bashkizi.ru/articles/be-e-b-ygel-r/2025-01-04/bishek-r-em-izge-do-a-ushyp-4071579,2025-01-04T12:00:00+00:00
"21 декабрь көнө Сибай ҡалаһында ""Ирәндек уҡсыһы"" кубогының өсөнсө этабы үтте. Унда Бөрйән уҡсылары тағы ла үҙҙәренең иң-иңдәр рәтендә икәнен күрһәтте.",Әлиә Ирәндек уҡсыһы кубогына эйә булған!,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,150,https://tanburz.ru/articles/sport/2024-12-23/li-ir-ndek-u-sy-y-kubogyna-ey-bul-an-4063313,2024-12-23T08:35:00+00:00
"Әлшәй районының ЗАГС бүлегендәге ҙур тантана ысын мәғәнәһендә мәңгелек һөйөү һәм тоғролоҡ символына әүерелде. Тормош юбилярҙары парадына һоҡланмайынса ҡарау мөмкин түгел ине. Әлфит һәм Фәнил Ғәлиевтәр, Әминә һәм Рәүеф Муллағәлиевтәр, Зоя һәм Минеғәле Низамовтар, Динура һәм Шамил Зәкиәхмәтовтар, Наталия һәм Анатолий Митяевтар, Әнисә һәм Дамир Фазыловтар, Гөлнәзирә һәм Рафиҡ Дилмөхәмәтовтар, Нажия һәм Александр Калякиндар, Рәзилә һәм Илдар Әхмәҙиевтәр, Рәйлә һәм Миниәхмәт Зариповтар, Луиза һәм Флүр Вилдановтар бынан 65, 50 һәм 45 йыл элек ЗАГС бүлегендә сәстәрен сәскә бәйләп, яҙмыштарын тыуған яғында хеҙмәт итеүгә арнаған. Ошо ҡәҙерле ерҙә ғаилә ҡороп, балалар үҫтереп, тормош ҡиммәттәрен, тәрән аҡыл  һәм тәжрибәһен йәш быуынға тапшырып, ә хәҙер ейән-ейәнсәрҙәренә һәм бүлә-бүләсәрҙәренә һөйөнөп йәшәй. Тормош юбилярҙарын тәбрикләү тантанаһы ысын мәғәнәһендә  күркәм байрамға әүерелде, өлкәндәр ихлас ҡотлау һүҙҙәрен ҡабул итте, туй вальсын башҡарҙы. Байрамда ҡатнашҡан ҡунаҡтар – район хакимиәте башлығы Наил Әбелғужин, уның урынбаҫары Айҙар Солтанғолов, ЗАГС бүлеге начальнигы Лариса Сафина  бәхетле парҙарҙы ҡотлап, уларҙың татыу тормошо, ныҡлығы һәм тоғролоғо менән һоҡланды, уларҙың киләсәк быуын өсөн матур өлгө булыуын белдерҙе. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Һеҙгә ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел!,['Дин' 'Башҡортостан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Матур үтһен ялығыҙ,1351,https://bashgazet.ru/articles/matur-t-en-yaly-y/2025-12-19/e-g-arap-o-lanmau-m-mkin-t-gel-4513782,2025-12-19T10:00:00+00:00
"Салауат Юлаев исемендәге батальон яугирҙәре көсө менән Донецк Халыҡ Республикаһында часовня ҡалҡытылған. Уны изге Николай Чудотворец иҫтәлегенә асҡандар. Әйткәндәй, часовня асыу идеяһын Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров еткергән. ""Молодежная газета""һына Башҡортостан Башлығының Рәсәй Милли гвардия ғәскәрҙәре менән бәйләнеш тотоу буйынса кәңәшсеһе Артур Йомағужин һөйләүенсә, Радий Хәбиров сираттағы командировкаһында ошо урында часовня ҡуйырға тәҡдим индергән. Ә Башҡортостан күп милләтле республика, яугирҙәр араһында төрлө дин тотоусылар күп. Шул иғтибарға лайыҡ, быға хәтлем яугирҙәр тырышлығы менән мәсет төҙөлгәйне. Сығышы менән Баймаҡ районынан булған ""Моджахед"" позывнойлы һалдат билдәләүенсә, Башҡортостандан йыш гуманитар ылау килеп тора, шул иҫәптән, ағас материалдарын күп ебәрәләр. Артабан инде бынамын тигән мәсет өсөн бура бурағандар. Аллаһ йорто тап Ҡорбан байрамына әҙер булған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Донбаста – часовня,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Махсус хәрби операция,1005,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-24/donbasta-chasovnya-4520545,2025-12-24T17:30:00+00:00
"Балаһы уйнағанда туған телендә һөйләшкәнде ишетһен, туған телендә теле асылһын өсөн, иң  тәүҙә бер нисә уйынсыҡты тауышландырырға ҡарар итә. Был фекер уның дуҫтарына ла оҡшай, артабан башҡорт телендә һөйләшкән генә түгел, ә йырлаған ҡурсаҡтарҙы ла һорай башлайҙар. – Мин ҡурсаҡтарҙы дуҫым менән эшләйем. Беҙ әҙер ҡурсаҡтарға үҙебеҙ теккән башҡорт костюмдарын кейендерәбеҙ, улар өсөн милли биҙәүестәр эшләйбеҙ. Ҡурсаҡтың корпусына тауыш модулен һалабыҙ. Тауышты ла әҙерләргә кәрәк – фразаларҙы, куплеттарҙы яҙып алырға, эшкәртергә, – ти Руфия Ханова Шуныһы ҡыҙыҡ: уның төп һөнәре ижадтан алыҫ, ул бухгалтер булып эшләй. Оҫтаның төп эше – әлбиттә, әсәй булыу, Руфия ханым өс бала тәрбиәләй. Фестивалдең матбуғат хеҙмәте. Әйҙә Уйнарға 2025",Ҡурсаҡ башҡортса һөйләшә,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,736,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-05/ursa-bash-ortsa-yl-sh-4267119,2025-06-05T20:30:00+00:00
"Баймактагы каршылык чарасыфикерләрБашкортстанда ""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Мөнир Исәнгилдинның хатыны күптән түгел сайлауда иңгән Русия президенты Владимир Путинга мөрәәгать яздырган. Раушания Исәнгилдинааннан ""нигезсез тоткарланганнарга карата гаделлекне торгызуны"" сорый. Хатыны ирен 25 гыйнварда Сибай шәһәрендәге өйләреннән алып китүләрен сөйли. ""Куәт оешмалары вәкилләре иремне балалар алдында бөтереп алып идәнгә яткырды. Ике һәм биш яшьлек балаларыбыз курыкты, елап ибәрде"", дип аңлата ул. Мөнир Исәнгилдинны башта административ хокук бозу өчен 10 тәүлеккә кулга алганнар, әмма 26 гыйнварда Уфага алып киткәннәр һәм ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу"" турында гаепләү белдергәннәр. Шул вакыттан ул тикшерү изоляторында. Хатыны иренең гаиләдә бердәнбер туендыручы булуын әйтә, үзе ул декрет ялында. Мөнир Исәнгилдин вахта белән йөреп, эретеп ябыштыручы булып эшләгән. ""Ике-өч ай эшли иде, өйгә ике атнага кайта иде, ару-талуны белмичә эшләде"", дип искәртә ул. Хатыны әйтүенчә, 17 гыйнварда ир Баймак мәхкәмәсе янында булган, әмма киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашмаган, канунсыз гамәлләр кылмаган. ""Без аны тикшерү изоляторында канунсыз тоталар дип саныйбыз, чөнки аны тоткарлауга һәм инаятьтә гаепләүгә бернинди нигезләр дә юк"", дип сөйли Раушания Исәнгилдина. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Баймак эше"" нигезендә тоткарланган Мөнир Исәнгилдинның хатыны Владимир Путинга мөрәәгать яздырган",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1375,https://www.azatliq.org/a/32872799.html,2024-03-22T09:23:53+00:00
"Архив фотосыТатарстанның Лаеш районы Столбище авылы мәктәбендә иденче сыйныфта укучы бер кызның әти-әнисе Татарстан прокуратурасына мөрәәгать иткән. Алар балаларының белем алуга һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгына хокуклары бозылуын белдерә. Прокурор исеменә шикаятьтә укучы кызның әти-әнисе мәктәп мөдире Ирина Романованың балага яулыгын салуны таләп итеп басым ясаганын әйтә. Шикаятьтә (Азатлыкта күчермәсе бар) Романованың сүзләре китерелә: ул үзе итәкләгән мәктәпкә яулыктан йөрү ярамаганын, ә моңарчы дәресләргә яулык киеп йөргән кызлар мөдир таләбе белән башка мәктәпләргә күчүен белдергән. Моннан тыш 11 ноябрьдә сыйныф итәкчесе һәм татар теле укытучысы кызны дәресләрдән соң алып калып, аның белән аңлату эше уздырган, бу мәктәптә яулыктан йөрергә ярамый дип аңлатканнар һәм балага психологик басым ясаганнар диелә. Әтисе сүзләренә караганда, мәктәп мөдире сыйныф итәкчесенә урыс мәктәбендә яулыктан йөрү ярамавын балага аңлатырга кушкан. Кыз яулыгын салмаса, аңа мөселман мәктәбенә күчәргә туры киләчәк дип белдергән. Кызның әтисе әлеге таләпләр дини хокукларны кысу дип саный, шулай ук ул баланың Русия конституциясе гарантияли торган белем алу хокукы һәм шәхси тормыш кагылгысызлыгы хокукы да бозыла дип белдерә. Укучы кызның ата-аналары мәнфәгатьләрен яклауга адвокат Руслан Нәгыевалынган. Руслан НәгыевМиңа Столбище мәктәбендә укучы кызларның берсенең әтисе мөрәәгать итте. Мәктәп мөдире кызыма дәресләргә яулык белән йөрүне тыя диде. Ул ханым укытучыларга күрсәтмә биргән, укытучылар баланың яулык салуын таләп итә. Моннан тыш, мөдир мәктәптә мөселманнар күп иде, мин аларның бөтенесен дә мәктәптән китәргә мәбүр иттем, дигән, дип сөйләде Азатлыкка адвокат Руслан Нәгыев. Адвокат сүзләренчә, алар шикаятьләрен республика прокуратурасына гына түгел, Лаеш районы мәгариф идарәсенә дә ибәргән. Мин, адвокат буларак, бу Конституциядәге дин иреген һәм шәхси тормыш хокукын бозу дип саныйм. Русия Конституциясе шулай ук дәүләтнең балаларны тәрбияләүгә катышмавын да гарантияли, әгәр бу әйләнә-тирәдәгеләргә зыян китерми икән, ә кыз баланың башындагы яулыгы тирә-яктагы кешеләргә берничек тә зыян салмый. Аның ата-аналары башкаларны яулык бәйләргә мәбүр итми. Дин тотучылар дин тотмаучыларга үз тәртипләрен һәм киенү рәвешен көчләп такмый, һәм дингә ышанмаучылар да дини кешеләргә үз атеистик тәртипләрен көчләп тагарга тиеш түгел дип сөйләде Нәгыев. Нәгыев сөйләгәнчә, берничә ай элек Казан мәктәпләренең берсендә укучы кызның әти-әниләре дә аңа мөрәәгать иткән булган. Ул вакытта безнең зарларыбызны ишеттеләр, Казан шәһәре башкарма комитетында безнең шикаятьләргә адекват авап бирделәр, һәм башка мәктәпләрнең мөдирләре белән аңлату эше уздырдылар. Ләкин бу Казанда булды, ә Столбище мәктәбе Лаеш районына карый. Күрәсең, бу күрсәтмәләр районнарга барып итмәгән ди адвокат. Нәгыев сүзләренчә, мөдирнең күп мөселманнарны мәктәптән китәргә мәбүр иттем, ә китәргә теләмәгәннәр яулыкларын салды, диюе аеруча борчу тудыра. Мин мондый хәлгә юл куярга ярамый дип саныйм. Бу белем алуга Конституция биргән хокукның бозылуы. Татар гаиләләрендәге балалар – башкалар кебек үк, Русия ватандашлары һәм белем алуга хокуклары бер. Һәм аларны беркем дә мәктәптән китәргә яки үз гореф-гадәтләреннән баш тартырга мәбүр итә алмый. Яулык бит ул татарларның традицион киеменең бер өлеше диде адвокат. Элегрәк Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин Русиядә хиапны тыюларга ризасызлык белдергән иде. Россия Конституциясенә үзгәрешләр кертелде, ләкин мәгариф оешмалары итәкчеләре алар белән танышып өлгермәгән, ахры. Белгәнебезчә, илебезнең төп канунында Аллаһ искә алына. Ягъни аның текстында күпмилләтле Россия әмгыятенең иманлы булуы чагыла дипяздымөфти.",Столбище мәктәбе мөдире укучы кызларга яулыктан йөрүне тыя,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,3636,https://www.azatliq.org/a/30943038.html,2020-11-11T18:08:27+00:00
"Автомобиль. Һеҙҙең кеүек кешеләр ваҡ-төйәк нәмәләргә иғтибар итмәй. Проблеманың нисек сиселешенә ҡарайһығыҙ. Ошо глобаль фекерләү арҡаһында йыш ҡына кәрәкле деталдәрҙе күҙ уңынан ысҡындыраһығыҙ. Биноклле кеше. Һеҙҙә фантазия һәм һиҙемләү тойғоһо бик яҡшы үҫешкән. Кешеләрҙе үтә күрәһегеҙ. Һәр проблемаға көтөлмәгән һәм ижади хәл итеү юлын таба беләһегеҙ. Хыял донъяһында артыҡ йөҙмәҫкә кәңәш ителә. А хәрефе. Һеҙ үҙенсәлекле һәм сағыу булған бөтә нәмәне яратаһығыҙ. Ғәжәпләнергә урын юҡ: үҙегеҙ ҙә ғәҙәти булмаған кеше бит. Ә бына ҡайһы берҙәр һеҙҙе өҫтөн-мөҫтөн кеше тип һанай. Бәлки, етдирәк булырға кәрәктер.",Иң беренсе нимәне күрҙегеҙ?,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Тәнәфес,611,https://yanshishma.com/news/bashvatkys/2025-10-29/i-berense-nim-ne-k-r-ege-4446231,2025-10-29T16:12:00+00:00
"Н. Б. СӘЛИМОВ, Башҡортостан Республикаһының Милли архивы директоры урынбаҫары.",Данлы Әминевтәр династияһы,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Мәғариф,78,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2024-02-14/danly-minevt-r-dinastiya-y-3643350,2024-02-14T14:50:02+00:00
"Үткәндәрҙе иҫләр өсөн ҡай саҡ Бары бер көй, бер йыр ҙа етә. Тәбиғәткә күптән көҙ һулышы ҡунған. Түбәнәйә төшкән күк ҡабағын иңләп, ҡайһы аралалыр осар ҡанаттарын нығытҡан торналарҙың, ҡыр ҡаҙҙарының тыуған яҡтары менән хушлашып, сараһыҙҙан йылы яҡтарға китеп барышы. ""Тор-ройоҡ-тор-ройоҡ"", ""ҡыйғаҡ-ҡыйғаҡ"" тигән моңһоу тауыштары ғына ҡолаҡҡа салынып ҡала. Йәшәйештең ҡанундары шулай инде: ҡайтыуҙарҙың – китеүҙәре, китеүҙәрҙең ҡайтыуҙары бар, кем әйтмешләй, ҡайтыр юлдар ябылмаһын да, барып инер ишектәр бикләнмәһен.",ЙӘШЛЕКТӘГЕ ҺӨЙӨҮ ДОҒАҺЫ,['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Хикәйә,516,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-02-12/y-shlekt-ge-y-do-a-y-4117937,2025-02-12T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИзраил саклану гаскәре Бәйрут чигендәге Харет-Хорейк һәм Әл-Лейлаки кварталларында яшәүчеләргә мөрәәгать иткән һәм биналардан чыгып китәргә чакырган, якында аларга һөүм ясалачак диелә.1 октябрьгә каршы төндә Израил саклану көчләре (ЦАХАЛ) Лүбнәннең көньягында, ""Хизбулла"" радикаль төркеменең объектлары һәм инфраструктурасына каршы ""чикләнгән, төгәл күзләү мәгълүматына нигезләнгән ир өсте рейдлары"" башлавын игълан итте. Бу хакта Израил гаскәренең хәрби итәкчелеге белдерүендә әйтелә. Бу объектлар ""чиккә якын авылларда урнашкан, алар Израил торак пунктларына турыдан-туры куркыныч тудыра"", дип ышандыра итәкчелек. һәм иткерүенчә, илгә Израил танклары үтеп кергән. белешмәләренчә, Израил хәрбиләре Лүбнәннең көньягында күзләү операциясе уздыра. ирле халыкка һәм иминлек хезмәтендәге чыганагына сылтама белән язуынча, Лүбнән гаскәре Израил белән көньяк чиктән берникадәр чигенгән. Лүбнән гаскәре вәкиле моңа фикер белдермәгән. Агентлыкның иминлек хезмәтендәге икенче бер чыганагы Лүбнән гаскәрләре чигенгәннән соң чиктән кимендә биш чакрымга кадәр күчкән дип белдергән. телеканалыхәбәренчә, Израил саклану гаскәре Бәйрут чигендәге Харет-Хорейк һәм Әл-Лейлаки кварталларында яшәүчеләргә мөрәәгать иткән һәм биналардан чыгып китәргә чакырган, якында аларга һөүм ясалачак диелә. газеты мәгълүматынча, Лүбнәнгә берничә зур төркем генә бәреп кергән. Кирәк булса, соңгы көннәрдә Лүбнән чигенә тупланган зуррак төркемнәр дә керергә мөмкин диелә. ир өсте операциясе башлаганга кадәр Израил гаскәре Лүбнәндәге ""Хизбулла""төркеме белән бәйле булган объектларга һавадан көчле һөүмнәр ясады. АКШта һәм Европа берлегендә террорчы дип табылган ""Хизбулла"" даими рәвештә Израилне ракет һөүмнәренә тотты, алар нәтиәсендә дистәләгән мең израилле илнең төньягындагы торак пунктлардан өйләрен ташлап китәргә мәбүр булды. Израил Лүбнән ирләрендә ир өсте операциясен 2006 елдан бирле (Икенче ливан сугышы башлангач) беренче тапкыр үткәрә. Элегрәк Лүбнәнгә ясалган һава һөүмнәре нәтиәсендә Израил көчләре ""Хизбулла"" төркеме лидеры Хәсән Нәсралланыһәм ""Хизбулла""ның югары дәрәәдәге хәрби итәкчесе Набил Каукныюк итте. Лүбнән хакимиятләре бу һөүмнәрдә йөзләгән тыныч кеше үлде дип тә белдерде. Әлегә Израил хакимиятләре бу операциянең күпме барачагын әйтми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Израил Лүбнәндә ир өсте һөүме башлады,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2390,https://www.azatliq.org/a/izrail-lubnanda-jir-oste-operatsiyase-bashladi/33141553.html,2024-10-01T10:23:32+03:00
"Сығыштары менән беҙҙең райондан, хәҙер инде бер нисә тиҫтә йыл баш ҡалала йәшәгән ике ғаиләнең яҙмышын әле лә уйлайым. Яҡташтар тип аралашып йәшәгән кешеләр бер туғандай булып йәшәне. Мин дә Өфөгә юл төшкәндә уларҙа туҡтала торғайным. Бер-береһе өсөн өҙөлөп торған, һәр байрамды түгел, ялды ла бергә үткәргән ҡәрҙәштәрем менән һоҡландым. Ғаиләләр тығыҙ аралашҡас, уларҙың балалары ла бер-береһенә ныҡ эҫенде. Ике йәш айырма булған егет һәм ҡыҙ тәүҙә туғандарҙай булһа, йәшлек осорона еткәс ике арала мөхәббәт уты тоҡанды. Тик ниңәлер ата-әсәләр быға ҡаршы төштө. Ике яҡтың да. Егеттең әсәһе улына кәләш итеп бер бай әхирәтенең ҡыҙын күҙләп ҡуйған булған икән. Ҡатын был хаҡта әйткәс, ҡыҙҙың ата-әсәһе бик ныҡ асыуланып, ҡыҙҙарына егеткә яҡын да юламаҫҡа ҡуша. Бер туған булып йәшәгән ғаиләләр ҡан дошманға әйләнде лә ҡуйҙы. Шулай ҙа йәштәр мөхәббәтенә тоғро ҡалды. Уҡып бөтөп, эшкә урынлашҡас бергә йәшәй башланылар. Ике яҡтың да ата-әсәһе балаларын бының өсөн ғәфү итмәне. Йәштәр аҡса йыйып алғас туй үткәрергә була. Сөнки аҡ туй күлдәге, балдаҡтар, матур мәжлес тураһында хыяллана улар. Ата-әсәләр туйға килмәне, уның ҡарауы ике көндән уларҙы бергә ерләне. Ярай әле буштан сыҡҡан дошманлыҡтары бер-береһен өҙөлөп һөйгән йәш йөрәкте бер ҡәбергә һалырға ҡамасау итмәне. Йәштәр уйламағанда аварияға тарып һәләк булды. Күрәһең, ата-әсәнең фатихаһы бирелмәүе уларға был донъяла тыныс йәшәргә бирмәгәндер. Бына шулай, ике ғаилә лә бер бөртөк ғәзиз балаһын юғалтты. Гүзәл СӘЛИХОВА.",Фатихаһыҙ туй,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Ғәләмәт бит,1476,https://henek.info/articles/++-++/2025-08-18/fatiha-y-tuy-4352517,2025-08-18T13:58:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТөзелеш 2,5 млрд сумга төшәчәк. Казан дәүләт техник тикшеренү университеты (КНИТУ-КАИ) нигезендә Казанда Пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү комплексы ачачаклар. Әлеге проектны тормышка ашыру өчен федераль бюджеттан һәм республика акчаларыннан 2,5 млрд сум биреләчәк. Бу хакта университетның матбугат хезмәте белдерүендә әйтелә. ""Барс"" фәнни-итештерү үзәгенә авиация белем үзәге, лаборатор-тикшеренү комплексы, очу-сынап карау үзәге һәм итештерү керәчәк. Шулай ук Татарстанда пилотсыз очкычларның очу траекториясен күзәтеп торучы үзәк тә булачак. Бу проектны Татарстан Фәннәр академиясе белән берлектә тормышка ашыралар. Төзелеш 2025 елның икенче яртысына ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",2025 елда Казанда пилотсыз очкычлар фәнни-итештерү үзәге ачылачак,['Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,821,https://www.azatliq.org/a/elda-kazanda-pilotsiz-ochkichlar-fanni-jiteshteru-uzage-achilachak-/33251539.html,2024-12-24T17:36:43+03:00
"""Әлхәмдү лилләәһилләҙии әхйәәнәә бәғдә мә әмәәтәнәә вә иләйһил-бәғҫү вәннушур"". Мәғәнәһе - ""Беҙҙе үлгәндән һуң терелтеүсе Аллаһҡа маҡтау булһын"". Ошо яҡты донъяның тағы бер иртәһен иҫән-һау ҡаршылауыбыҙ өсөн рәхмәтле булайыҡ. Барығыҙға ла һаулыҡ теләйбеҙ. Доғаны үҙегеҙгә күсереп, ятлап алығыҙ, дуҫтар. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Иртәнге доға,['Дин' 'Башҡортостан' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Iman bar a khla bar,729,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-08-13/irt-nge-do-a-4347320,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Был әйтемдең ""Эт менән эт булма"", ""Алйот еңдем, аҡыллы ҡуйҙым, тиер"" тигән варианттары ла бар. Уларҙың араһында ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" тигәне һәлмәгерәк барыбер. Ни өсөн тигәндә, был әйтемгә бер-береһенә ҡапма-ҡаршы позицияла тороусы ике кешене, ике яҡты, ике дәүләтте, ике илде яраштырыу, мөнәсәбәттәрен көйләү механизмы һалынған. Һәр бер таш атыуға яуап итеп таштар яуҙырыла башлаһа, кешелек һәләкәткә осрау ғына түгел, күптән инде еребеҙ күсәренән ысҡынып киткән булыр ине. Ә бит илебеҙ, милләтебеҙ өсөн тап ошондай һәләкәттең сигенә килеп еткән, ҡыл осонда торған мәлдәребеҙ күп булды. Тарихыбыҙға күҙ йүгертһәк, беҙ бындай мәлдәргә Алтын Урҙа, һуңынан Рус батшалығы менән килешеүле мөнәсәбәт ҡороуыбыҙҙы индерәбеҙ. Беҙгә уларҙың таш күтәреп килгән саҡтары ла күп булған һәм хәҙерге көндә милләтебеҙ үҙ республикаһында йәшәп ята икән, бында, әлбиттә, ""таш-аш"" нисбәте дөрөҫ билдәләнгәндер тип уйлағы килә. Беҙҙең еребеҙгә килеп төпләнеп, ерләшеп китеүселәр араһында беҙҙең башҡа тәғәйенләнгән ташты ҡуйындарында йөрөтөүселәр әле лә юҡ түгел. Әммә беҙ иһә, беҙгә таш атыусыларға һаман да аш атабыҙ. Сөнки беҙ башҡаса эшләй алмайбыҙ. Был беҙҙең ҡаныбыҙҙа. Миңә бала сағымдан ҡартәсәйемдең тәрбиә йоғонтоһо ғәжәйеп ҙур тәьҫирле булды. Уның миңә: ""Улым, яҡшы бул. Яҡшы кешене яман кеше лә ярата"", - тип әйткәне хәтеремә ныҡ уйылып ҡалған. Әллә совет осороноң һуғышсан атеизм йоғонтоһо көслө булдымы, әллә тәрбиәнең күберәк ""ярамай""ға ҡоролоуы һөҙөмтәһеме, ололарҙың тап ошолай тип әйткән һүҙҙәре, бер ҡолағыбыҙҙан инеп, икенсеһенән сығып китмәгән хәлдә лә, тормош беҙҙе икенсе төрлөрәк ҡаршы алып, башҡасараҡ уйҙар менән йәшәргә мәжбүр итте кеүек. Ул сағында һәр ҡайһыбыҙ ҡысҡырып әйтмәгән хәлдә лә, эстән генә ошондай хәҡиҡәтте таныны буғай: - Нисек инде, һиңә таш менән һуғыусы кешене аш менән һыйлап тораһың, инде шул ғына етмәгәйне. - Мин лутсы ташын алып үҙенең башын яра һуғам, тотһон бына йоҙроғомдо. Мин үҙем дә, мәҫәлән, совет осоронда был мәсьәләгә ошолайыраҡ ҡарашта инем. Яйлап донъяның һәм тормоштоң асылына төшөнә килә, күп нәмәгә ҡараштар үҙгәрә икән. Был йәһәттән атаҡлы урыҫ яҙыусыһы Лев Толстойҙың ""Яуызлыҡҡа көс менән ҡаршы тормау"" идеяһы хәҙерге ҡараштарыма тура килә. Йәшәйештең иң юғары серҙәренә үтеп инеүсе аҡыл эйәһе хатта христиан дине ҡанундарына ҡаршы килеп булһа ла, ""Таш менән атҡанға аш менән яуап ҡайтар"" фекерен яҡлап сыға. ""Урал батыр"" эпосының төп фекерҙәренең береһе лә быға ауаздаш. Үҙ халҡына, үҙенә ҡаршы ниндәй генә этлек эшләмәһен, Урал батыр Шүлгәнде аяй, уның ғүмерен һаҡлап ҡала. Сөнки ул бер хәҡиҡәтте яҡшы аңлай: кеше йәнен ҡыйыусы кеше - шул уҡ яуызлыҡ юлына баҫыусы ла.",ТАШ МЕНӘН АТҠАНҒА АШ МЕНӘН ЯУАП ҠАЙТАР,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0],4,Йәмғиәт,2635,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-22/tash-men-n-at-an-a-ash-men-n-yauap-aytar-4322137,2025-07-22T14:50:00+00:00
"Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны Башҡорт аты гимнының исем туйы - ул фестивалде асыу тантанаһының иң сағыу ваҡиғаһы. Бынан алда республикала фестивалдең төп йырына конкурс иғлан ителгәйне. Композитор Рәмил Туйсин еңеүсе булды. Ул «Башҡорт аты» гимнының барлыҡҡа килеү тарихын һөйләне. - Конкурс иғлан ителгәс, шағирә Фирүзә Абдуллина менән ҡатнашырға булдыҡ, - тип фекерҙәре менән уртаҡлашты Рәмил Парижович. - Элек эстрада йырҙарын бергәләп ижад итеү буйынса уртаҡ тәжрибәбеҙ бар ине, һәм был идея беҙгә ҡыҙыҡлы тойолдо. Мин үҙем музыкант-фольклорсы, хәрби темаға арналған башҡорт халыҡ йырҙарында, көнкүреш йырҙарында ла аттар йыш телгә алыныуын яҡшы беләм. Шуға күрә артыҡ баш ватырға тура килмәне; һүҙҙәр ҙә, көй ҙә үҙенән- үҙе тыуҙы. Йырҙың яңғырашын замансараҡ итергә тырыштыҡ. Композитор әйтеүенсә, ул да, Фирүзә лә Баймаҡ районында үҫкән. Башҡорт атының гимнын ижад иткәндә бала сағын, тыуған ауылын йыш иҫкә төшөргән. - Был минең тарихым, уның менән илһамландым, — ти Рәмил Туйсин. Гимн «Башҡорт аты» фестивалендә ат парадында ""Атайсал"" ансамбле башҡарауында яңғыраны.",Фестивалдә башҡорт аты гимны яңғыраны,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0],4,Йәмғиәт,1082,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-06/festivald-bash-ort-aty-gimny-ya-yrany-4377029,2025-09-06T19:20:00+00:00
"Мәҙәниәт йортонда, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре иттән тушенка эшләгән. -Ошо ҡатмарлы ваҡытта ир-егеттәр беҙҙең ярҙам мохтаж һәм быҡтырылған ит ҙур ярҙам булыр тигән ышаныста ҡалабыҙ. Изге эштә ярҙам иткән Гөлфинә һәм Ғәзинур Мырҙағоловтарға һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә ҙур рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ. Эштәрендә уңыштар, ғаилә бәхете, һаулыҡ, илебеҙгә тыныслыҡ, именлек теләйбеҙ, - тип хәбәр итәлә Исламбай ауыл мәҙәниәт йортоноң социаль селтәрҙәге төркөмөндә. Радий Хәбиров, Башҡортостан Республикаһы Башлығы: — Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү буйынса эшмәкәрлек кәрәк кенә түгел, ә әүҙемләштерелергә тейеш. Махсус операцияла ҡатнашыусы – ул хәҙер төп кеше һәм беҙ уның өсөн барыһын да эшләргә бурыслыбыҙ. Сығанаҡ: Исламбаевский СДК ( Айыҡ ауыл-2022)",МХО-ла ҡатнашыусылар өсөн – быҡтырылған ит,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Ватан,784,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-10-08/mho-la-atnashyusylar-s-n-by-tyryl-an-it-4418552,2025-10-08T08:35:00+00:00
"Архив фотосыфикерләрБыел язгы ташулар вакытында Татарстанның 38 районындагы 220 торак пунктын су басу ихтималы бар. Бу хакта бүген республиканың вице-премьеры Рөстәм Нигъмәтуллин хөкүмәт киңәшмәсендә белдерде. Аның сүзләренчә, бу ирлекләрдә 13,6 мең кеше яши. Моннан тыш, 22 автомобиль күпере, аерым социаль корылмалар игътибар үзәгендә. ""Әгәр су баса башласа, районнарга кичекмәстән гадәттән тыш хәл режимына күчәргә кирәк"", диде ул. Хәзерге вакытта су басудан зыян күрүчеләр өчен 158 вакытлыча яшәү урыны әзерләнгән. Татарстан гадәттән тыш хәлләр министры вазифаларын башкаручы Николай Суржко сөйләвенчә, бу урыннарда 31 мең кеше яши ала. Татарстанда су басуга әзерлек өчен 988 млн сум акча бүленгән. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы 19 мең коткаручы, 4 мең техника, 124 йөзү чарасы, һавадан вазгыятьне күзәтү өчен дүрт очкыч һәм өч дрон әзерләгән. Моңа кадәр Казан хакимиятләре язын су басу куркынычы турындакисәтте. Алар кайбер урамнарда кар көртләре өй биеклеге кадәр булды дип белдерде. Казанда 386 йортка су басу куркынычы яный. Элегрәк ""Известия"" басмасы метеорологлар белән сөйләшепязма чыгарган иде, анда Идел буе төбәкләрендә аномаль язгы ташулар булырга мөмкин дип кисәтелде. Белгечләр әйтүенчә, Русия үзәгендә яуган кар нормадан 30-40 процентка артык. Бу язын көчле ташуларга китерергә мөмкин дип фаразлый алар. Моннан берничә ел элек һава кинәт ылыну сәбәпле Казанда һәм Татарстанның кайбер районнарында көчле су басуларбулды. Казанның Салмачы бистәсендә йортларын су баскан хуалар моның сәбәбен шәһәр хезмәтләренең битарафлыгы белән аңлатты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда 220 авылны су басарга мөмкин,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1653,https://www.azatliq.org/a/32863333.html,2024-03-15T15:05:53+00:00
Названия главных украшений на татарском — бизәнү әйберләре:,Бизәнү әйберләре,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,визуальный татарский,59,https://www.azatliq.org/a/32139285.html,2022-11-20T17:34:11+00:00
"Киң ҡарашлы, көслө рухлы, талантлы уҡытыусыларҙы асҡан был бәйге 31-се тапҡыр ойошторола. Быйылғы конкурста барлығы 41 уҡытыусы ҡатнаша. Уларҙың өсәүһе – Силәбе, Ырымбур өлкәләренән. Баһалама ағзалары составына арҙаҡлы ғалимдарыбыҙ, уҡытыусыларыбыҙ, йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм милли мәғариф өлкәһендәге белгестәр инә. Уларға яуаплы эштәрендә – еңеллек һәм ғәҙел баһалар, бәйгеселәргә сәм, илһам, дәрт теләйбеҙ! «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2026» төбәк-ара конкурсы яңы исемдәр асһын, телебеҙҙе яңы бейеклектәргә күтәрһен! Фото һәм мәғлүмәт: Дневник конкурса ""Учитель года башкирского языка и литературы"" - 2026 Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Конкурс башланды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,B ygel r,1049,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-26/konkurs-bashlandy-4593789,2026-02-26T12:49:00+05:00
"Алмаз исемле малай булған. Ул футбол уйнарға яратҡан. Мәктәпкә бармай, урамда туп тибеп тик йөрөгән. Бер мәл бының тубы урманға табан осҡан. Малай артынан йүгергән. Бара торғас, ағас башында тейендең ояһын күреп ҡалған. Уңған тейен ҡышҡылыҡҡа күп итеп бәшмәк, тубырсыҡтар йыйып ҡуйған, ти. Алмаз ағасҡа үрмәләп, үҙе лә аңғармаҫтан, ул йыйған аҙыҡтарҙы туҙҙырып, ояны ҡыйратҡан. Шунан юлында осраған ҡырмыҫҡа иләүен дә туҙҙырған. Малай үтеп киткәс, сысҡан өңдәре күмелеп, ҡош оялары осоп ятып ҡалған, ти. – Оһо, тағы бер оя! – тип ҡәнәғәт йылмайып, таяҡ алып, бер өңгә төртә башлаған. Ә унан әллә төлкө, әллә бүре килеп сыҡҡан. Малай ҡурҡышынан йән фарман ауыл яғына атылған. Шәп футболист булыуы ярҙам иткән үҙенә, шуға ла уны теге өң хужаһы ҡыуып етә алмаған. Тәбиғәт биргән был һабаҡтан һуң Алмаз ҡырҡа үҙгәргән. Һәр кемгә иғтибарлы, мәрхәмәтле булып киткән. Хатта әсәһе һыуытҡыстан алып биргән һөттө лә өрөп кенә эсә, ти. Элина РАФИҠОВА. Ҡоншаҡ районы, Тәхәлем мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәбиғәт дәресе,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Ilham akyattar,1399,https://yanshishma.com/articles/ilham-akyattar/2023-05-05/t-bi-t-d-rese-3246865,2023-05-05T12:20:00+05:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырОрел шәһәрендә яшәүче Иван Толпыгин тарихы мисалга китерелә. Федераль иминлек (ФСБ) хезмәткәрләре Русиядә яшәүчеләр белән мессенджерларда элемтәгә чыга, украиннар булып таныша һәм аларны дәүләт иминлегенә каршы инаятьләр кылырга этәрә. Бу хакта ""Первый отдел"" хокук яклау проектыяза. Хокук яклаучылар моңа дәлил тапкан. Орел шәһәрендә яшәүче Иван Толпыгинны, чит ил белән яшерен хезмәттәшлек турындагы маддә нигезендә дүрт елгахөкем иткәннәр. Аны ""чит ил вәкиленең Русия иминлегенә каршы эшчәнлегенә булышу өчен, аның белән элемтәдә торуда"" гаепләгәннәр. Мәхкәмә фаразынча, Толпыгин Русиянең Украинага бәреп керүен хупламаган һәм мобилизациядән курыккан. Хөкем карарында әйтелгәнчә, Толпыгин -да үзен Тимурдип таныштыручы ""Украина вәкиле белән"" элемтә урнаштырган. Толпыгин бу иргә радиоэлектрон көрәш чаралары булган бер объектның урынын һәм координаталарын ибәрәчәк дип килешкәннәр. Хөкем карарында ""Тимур""ның - ФСБ хезмәткәре булуы һәм Русия ФСБсы хезмәткәрләре уздырган оператив-эзләү чарасы кысаларында эш итүе ачыктан-ачык язылган. ""Первый отдел"" адвокаты Евгений Смирновәйтүенчә, бу очракта ФСБның гамәлләре - оператив-эзләү чарасы түгел, ә турыдан-туры провокация булып тора. Федераль канун аларга ""канунга каршы килердәй гамәлләр кылырга котыртуны, үгетләүне"" тыя. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Хокук яклаучылар: ФСБ украиннар исеменнән русияләрне инаятьләргә тарта,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1342,https://www.azatliq.org/a/hokuk-yaklauchilar-fsb-ukrainnar-isemennan-rusiyalarne-jinayatlarga-tarta/33202026.html,2024-11-14T16:47:25+03:00
"Миңнеханов ислам мәгарифе музее белән танышаРусия ислам институты егерме еллыгын билгели. Чаралар ике көн барды. Чәршәмбе Болгар ислам академиясе бинасында мөселман мәгариф оешмалары мөгаллимнәренең халыкара форумы узды. Атнакич иртән Русия ислам институты бинасында тантаналы чара узды. Төштән соң Казанның ""Мәрани"" мәчетендә ислам мәгарифе шурасы утырышы үтте. Тантаналы чарада Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановта катнашты. Шул сәбәпле институт урнашкан урамны полиция утырышка бер сәгать кала ябып куйды. Институт ректоры Рәфыйк Мөхәммәтшинреспублика башлыгын каршы алып йөрде, журналистлар белән аралашмады. Миңнеханов килгәч башта дәрес бүлмәләрен, китапханәне, татарларның ислам мәгарифе музеен карап чыкты. 5Русия ислам институтына 20 ел1998 елны Русия ислам университеты ачылганда бу уку йорты алдына татар-мөселман мәгарифе өлкәсен торгызу, татарның дин галимнәре мирасын кайтару бурычы куелган иде. Ләкин ислам институтында да, аннан ачылган Болгар ислам академиясендә дә татарлык белән бик мактана алмыйлар. Гыйлем эстәү беренчесендә урысча, икенчесендә гарәпчә бара. Бу уку йортлары эчендә ана телебездә бер кәлимә булса да ишетү - гадәттән тыш хәл. Хәтта институтның рәсми бәйрәм утырышында татарча чыгыш ясаучылар булмады. Татарстан президенты гына нотык башында сәламләү һәм ахырында уңышлар теләү сүзен татарча әйтте. Миңнеханов чыгыш ясыйМиңнеханов: ""югары уку йортына дин әһелләренең белем дәрәәсен арттыру, татар дини тәгълимәт мәктәбен, татар телен саклап калуда аерым роль йөкләнә"", дип урысча иткерде. Мөһим бурычлар арасында ул шулай ук ""татар теле һәм милли мәдәният кафедрасының фәнни потенциалын үстерү кирәк"", дип өстәде. ФеофанТатарстан митрополиты Феофанчыгыш башында ук Русия ислам институты татарныкы түгел, ә Русия күләмендәге уку йортына әверелде дип нотык тотты. ""Мин исеменә игътибар итәсем килә - Русия ислам институты. Русиянеке, Казанныкы гына түгел, бөтен ил күләмендәге институт, минемчә монда тирән мәгънә ята"", диде ул. Бу тирән мәгънә нәтиәсендә татар теле акрын гына башта мөселман уку йортларыннан, соңрак мәктәпләрдән куылды. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинаны мәчетләрдә саклап калу өчен тырыша тырышуын. Әмма хәзер авыл мәчетләрендә дә имамнаргакытлыксизелә. 20 ел дәвамында белем алган Русия ислам институты шәкертләре кая китә икән? Чарада катнашучыларТантана уңаеннан Азатлык берничә кешенең фикерен белеште. Институтның элекке ректоры Илдус Заһидуллин: ""20 ел эчендә дини укыту өлкәсендә төрле програмнар эшләнеп кенә калмады, сынау үтеп стандартка әйләнде һәм хәзер шулар нигезендә барлык Русия дини йортларында укыту дәвам итә. Бу - бер уңыш дип уйлым"", диде. Русия ислам университетының беренче ректоры Госман Исхакыйюбилей чарасында күренмәде. Моның сәбәбен ул Азатлыкка болай аңлатты. ""Юбилейны берничә тапкыр күчерделәр. Декабрьга билгеләгәнче мин Канадага балаларым янына барырга билетлар алган идем инде, бу күптән планлаштырылган сәфәр. Рәфыйк Мөхәммәтшинга рәхмәт, чакырды, әмма килеп булмады"", диде ул. Госман хәзрәт әйтүенчә, иң зур казаныш - Казандагы ислам университеты Русиядәге иң беренче ислам югары уку йорты булды. Шундый ук исемдә эшләп килүче Уфа һәм Грозныйдагы уку йортлары соңрак ачылды. Башкортстан башкаласыннан килгән Мәрьям Солтанова исемендәге ислам көллияте мөдире урынбасары Илһам Шәриповшәкертләрнең Казанга ашкынып килүен әйтте. ""Безнең шәкертләр Казанга рәхәтләнеп килә, монда төплерәк белем бирелә"", диде ул.","Русия ислам институтына 20 ел: ""Русиянеке, Казанныкы түгел""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Дин,3402,https://www.azatliq.org/a/29641543.html,2018-12-06T15:48:30+00:00
"Мөхәммәдия мәдрәсәсе ишегалдында ятучы китапларКазанның Мөхәммәдия мәдрәсәсе ишегалдына чыгарып куелган китаплар белән саксыз эш итүдә гаепләүләргә авап бирде. 16 февральдә социаль челтәрләрдә бина янында бер өем китап ятканы, мәдрәсә китапханәсе шул рәвешле бетереләчәге турында хәбәр таралды. Вакыйга урынында булган Азатлык хәбәрчесе китапларның кайберләрендә аяк эзләре булуын күрде. Татарстан диния назәрәте интернет сайтында мәдрәсә вәкилләреавабычыкты. Язылганнан аңлашылганча, китапларны саклау бинасына күчерү өчен вакытлыча чыгарып куйган булганнар. Аларга карата саксызлык күрсәтүчеләр – очраклы узып баручылар диелә. Уку йортында реставрация булачагы билгеле. Шуңа күрә мәдрәсә итәкчелеге биналарны бушату һәм күченү эшен оештырды. Шул исәптән мәдрәсәнең гыйльми китапханәсе дә тулысы белән чыгарылды, бу — 100 тартмадан артык китап. Элек сыйныфларда сакланган һәм китапханә фондына кермәгән басмалар, шәкертләрнең кулъязмалары саклау бинасына күчерү өчен аерым ыелды. Машинага төяргә иңел булсын өчен, китаплар мәдрәсә ишегалдына чыгарылды. Объектив сәбәпләр аркасында мәдрәсә капкасы ачык иде, шуңа ишегалдына урамнан узып баручы кешеләр керә алды һәм алар китапларны рөхсәтсез алып китә башлады. Моны эшләгәндә алар китапларга карата саксызлык күрсәтте. Шулай ук алар интернетта мәдрәсә китапханәсен чыгарып ташлый икән дигән ялган хәбәр дә таратты. Бу мәгълүмат дөрес түгел! дип язылган мәдрәсә авабында.16 февральдә мәдрәсә китапханәсе юкка чыгарыла дигән хәбәр социаль челтәрләрдә таралгач, кайбер активистлар алар ирдә аунап ятмасын дип үзләренә алып кайтырга дип килгән. Әйтүләренчә, мәдрәсә итәкчеләре аларга китапларны өйгә алып китәргә рөхсәт иткән. Әмма мәдрәсәгә килүчеләр бина ишегалдыннан куып чыгарылган. Шәкертләр әнал чыгудан куркып, китапларны кире бинагаташый башлаган. 5""Мөхәммәдия"" мәдрәсәсе шәкертләре дини китапларны урамга чыгарганТатарстанның диния назарәте матбугат хезмәте әлеге вакыйганы ""Күченгән вакытта төрлесе була, бу начар ният белән башкарылмаган, китаплар вакытлыча гына урамга чыгарылган"" дип аңлатты.","""Мөхәммәдия"" дини китапларның ишегалдында ятуына рәсми аңлатма бирде",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,2051,https://www.azatliq.org/a/30438407.html,2020-02-17T10:23:45+00:00
"Мәжит менән мин уның янында ураланабыҙ. - Әсәй, беҙгә бәләкәй күмәс бешереп бирәһеңме? Табаларға һыймай артып ҡалған ҡамырҙан әсәйем ҡош фигураларын әүәләй. Ҡустым менән миңә улар турғай кеүек күренәләр, бигерәк тә киптерелгән муйылдан күҙҙәр яһап ҡуйылғас. Муйыл күҙле турғайҙар мейескә кереп ултыралар. Мейестә икмәк бешә. Әсәйем беҙгә әкиәт һөйләй. ""Борон-борон заманда берәүҙәрҙең ике балаһы булған икән. Береһе бик егәрле, ә икенсеһе ялҡау икән, ти. Егәрлеһе йүгереп йөрөп бөтә эштәрҙе лә эшләй, ҡулынан килгәнсә ата-әсәһенә ярҙамлаша, ә ялҡауы көнө буйы йылы түшәгенән тораһы килмәй ята, ти. Йорт эштәрен бөткәс, табынға ултыралар былар. Әсәләре һорай: - Балаҡайҙарым, асыҡҡанһығыҙҙыр, икмәкте һеҙгә нисек киҫеп бирәйем? Бер ҡулға тотоп ашай торғандымы, әллә ике ҡуллапмы? Егәрлеһе: ""Миңә бер ҡулға тотоп ашарлыҡ булһа, шул еткән"" -ти. Сөнки ул әсәһенә табын янында ла ярҙамлаша, ҡомһоҙ ҙа түгел икән, ти. Ә ялҡауы: ""Мин ныҡ асыҡтым, миңә ике ҡуллап тотоп ашарлыҡ булһын"", - тигән. Ҡалын итеп киҫелгән тәүге телемде әсәһе Егәрлегә тоттора, икенсеһе инде - Ялҡауға. Ике ҡулға тотоп ашарлыҡ булғас, бик ҙур өлөш көтөп ултырған Ялҡауға әсәһе ҡағыҙ кеүек йоҡаҡ, оҙон итеп киҫелгән икмәк бирә. Был икмәкте бер ҡул менән тотоп булмай, ике ҡул менән тоторға кәрәк, сөнки ул шундай йоҡа, ваҡланып-һынып төшөргә тора икән. Ялҡау ғәрлегенән илап ебәргән. "" Мәжит менән әсәйемә ҡарайбыҙ: - Беҙ ялҡау ҙа, ҡомһоҙ ҙа түгел, шулай бит, әсәй? - Юҡ, - ти ул, -юҡ, тик шул ялҡауға бер ҡасан да оҡшай ғына күрмәгеҙ. Мейестә икмәк бешә. Яңы бешкән икмәк еҫе бала саҡтарға алып ҡайта, муйыл күҙле, ҡамыр турғайҙар янына. Рәйсә Абдуллина.",Муйыл күҙле ҡамыр турғайҙар (нәҫер),['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Әҙәбиәт,1622,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-06-11/muyyl-k-le-amyr-tur-ay-ar-n-er-4271297,2025-06-11T10:00:00+00:00
"2025 йылда Йәштәр һәм балалар милли проекты (национальный проект Молодежь и дети) сиктәрендә Башҡортостандың 12 муниципалитетында 39 белем биреү ойошмаһы бинаһы ремонтланды: ике балалар баҡсаһы, 35 мәктәп һәм ике колледж, тип хәбәр иттеләр республиканың Мәғариф министрлығынан. Был маҡсатҡа яҡынса 2,2 миллиард һум йүнәлтелгән. Уларҙың төп өлөшөн федераль бюджет саралары тәшкил итә. – Бөтә объекттарҙа билдәләнгәнваҡыттафайҙаланыуғатапшырылған. Шуныһымөһим: балалар заманса, уңайлы һәм хәүефһеҙ биналарҙа уҡый. Киләһейылда 53 бинаны ремонтлау планлаштырыла. Был- алтыбалаларбаҡсаһы, 41 мәктәп һәм алты колледж, — типбелдерҙе Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Андрей Назаров.2025 йылда республика капиталь ремонт федераль программаһында ҡатнашыуын дауам итте. Йәштәр һәм балалар милли проектының (национальный проект Молодежь и дети) мәктәп мәғариф системаларын яңыртыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыу сиктәрендә Башҡортостанда 35 мәктәп бинаһы комплекслы ремонтланды. Шулай уҡ яңы кәрәкле уҡыу һәм технологик ҡорамалдар һатып алына һәм монтажлана. Бөтәбиналарҙала эргә-тирәләге биләмәләр төҙөкләндерелә, иҫке китаптар һәм уҡыу әсбаптары алмаштырыла, педагогтарҙың квалификацияһы күтәрелә. Бөтәпланлаштырылған ремонтэштәреваҡытындатамамланған, уларҙа уҡыу процесы билдәләнгән тәртиптә ойошторолған.2025 йылда БашҡортостандаПрофессионалитет төбәк проектының урта һөнәри белем биреү системаларын яңыртыу буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыуҙа ике колледж бинаһы комплекслы ремонтланды һәм йыһазландырылды: Салауат мәғариф һәм профессиональ технологиялар колледжы Һәм Башҡортостан иретеп йәбештереү-монтаж һәм сәнәғәт производствоһы колледжы. Эштәршулай уҡ Стәрлетамаҡ политехник колледжы бинаһында башланды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Милли проект сиктәрендә Башҡортостанда 39 мәғариф ойошмаһы бинаһы ремонтланды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0],4,Милли проекттар,1818,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-22/milli-proekt-sikt-rend-bash-ortostanda-39-m-arif-oyoshma-y-bina-y-remontlandy-4516349,2025-12-22T10:00:00+00:00
"5Татар Төкесе авылында татар шагыйре Зәки Нури туып үскән. Ләкин тирә-якта авыл даны шагыйрь исеме белән түгел, ә андагы изге саналган кабер белән таралган. Ел саен май аеның соңгы омгасына монда меңләп кеше ыела. Кайчандыр авылын ташлап чыгып киткәннәр дә, тирә-яктан махсус килгәннәр дә Кадыйкай абыз каберенә килә. Кадыйкай абыз кабереРиваятьләргә төренгән бу шәхес турында тарихи әдәбиятта мәгълүмат юк. Әмма вакыт үтү белән халык Кадыйкай абызны изгеләр рәтенә кертеп куйган. ирле тарихчылар, имамнар, картлар аның турында халыкка гел аңлатып тора. Шуларның берсе – Төке имамы Хәмзә хәзрәт Сабитов. ""Кадыйкай изге – Төке кешесе түгел. Аның турында мондый мәгълүмат бар: авылга бер яшь егет килә. Аны мулла үзенә хезмәтче итеп яллый. Мулла күп итеп урман ала, ә ялчы ике ат олавы белән урманнан агачларны ташый. Мулланың башына бу нинди кеше соң, нишләп ул бер дә ярдәм сорамый дигән уй килә. Мулла урманга икенче бер юл белән барып, ялчының эшен күзәтергә карар кыла. Озакламый ялчы да эш урынына килеп итә. Ул утырып намаз укый, дога кыла һәм эшенә керешә. Ул агачка орынган саен, агачлар олауга ята. Мулланың һушы китә. Тиз генә кайтып остабикәсенә булган хәлләрне сөйли. Шуннан мулла әлеге ялчыга бер өй иткереп бирә, ялчы шунда изге эшләр белән шөгыльләнә, өшкерә, савыктыра башлый. Кадыйкайның даны күп ирләргә тарала"", дип сөйли Төке имамы. Бәйрәмгә килгән олырак яшьтәгеләрнең күбесе Кадыйкай абызның патша кызын дәвалаганын да сөйләп бирә. Патша бу игелек өчен аңа 800 һектар урман һәм 90 һектар болын бирергә фәрман чыгарган, урман-болыннарны абыз Татар Төкесе авылы исеменә яздыра. ""Кадыйкай абызның гомере урыс солдатлары белән сугышта өзелә. Бу сугыш янәшәдәге Иске Кәкерле белән Яңа Кәкерле авыллары чатында була. Бу көчләп чукындыру заманында булгандыр, күрәсең. Бәрелештә халык белән абыз бабай итәкчелек иткән. Бик күп ир-егетләр һәлак була. Кадыйкай абыз бабайны Төкегә кайтарып ирлиләр"", ди Хәмзә хәзрәт. Төке зиратында Кадыйкай абыз төрбәсеХалык хәтеренә шулай кереп калган бу вакыйга тарихи чынбарлык булуы да ихтимал. Урыслар Казан ханлыгын басып алгач, Әби патша заманнарына кадәр абызлар рәсми булмаган мулла булып торалар. Алар чын милләт юлбашчылары булып, кайчакта дәүләт сәясәтенә каршылык та күрсәтәләр. Абызлар хәрәкәтекөчләп чукындырувакытында да, лашманчылыкбелән изү чорында да бик актив була. Кадыйкай абыз бәйрәмендәКадыйкай абыз бәйрәмендә ир-атлар зират эчендә, хатын-кызлар махсус койма артында ыела. Шунда бер-берсенә сәдакалар өләшәләр. Зират эчендә укылган догалар, сөйләнгән вәгазьләр тавыш көчәйткечләр аша тирә-якка бик әйбәт ишетелә. Мәчет хакына да, зират тирәсен тәртипкә китерер өчен дә сәдака туплана. Сәдака тартмасыомга намазына кадәр Коръән-догалар укыла, тарих сөйләнелә. Аннары зират янында корылган өстәлләрдә мәлес уза. Мәлестә корбан ашы белән бергә махсус пешерелгән коймаклар куела. Быел, мәсәлән, өч чиләк коймак камыры пешерелде. Коймак пешерүчеләромга намазы авыл мәчетендә була. Намаздан соң зиратка янә халык ыела. Шунда теләгән кешеләрне төрле чирләрдән өшкерәләр. Нурулла Шәрәфетдинов Төке авылында яши. Кадыйкай абызны искә алу чарасын оештыручыларның берсе. Изге саналган бу урында соңгы елларда зур эшләр башкарылды, ди ул. Зират тимер койма белән әйләндереп алынган. Анда кечкенә генә мәчет тә төзелгән. Төке зиратындагы кечкенә мәчетСовет чорында зират тирәсендә күмәк хуалык корылмалары була. Хәзер колхоз беткән. Район башлыгы тирә-якны тәртипкә китерергә булышкан. Корылмалар сүтелеп, урынына күпьеллык үлән чәчелгән. Заманында Кадыйкай абыз күле дә булган. Күмелгән күлне чистартканнар, тирә-ягын әйләндереп алганнар. ""Бу бәйрәмне үземне белгәннән бирле хәтерлим. Өстәлләр-ризыклар белән уздыру соңгы вакытта гына китте. Минем әти мулла булып хезмәт итте. Монда әбиләр ыела иде. омга намазыннан соң хәтем дигән чара уза, авыру кешеләрне шунда өшкерә иделәр. Шул вакытта хәтердә калган –Төкедә бер чынаяк чәй кайнатып китерүче дә булмас икән дип зарланганнарны. Элек бит машиналарда килмиләр иде. Алар төрле авыллардан, төбәкләрдән әяү киләләр иде. Чәй-табын ясарга ул вакытта мөмкинлек юк. Бу 60 нче еллар иде инде. Соңгы вакытта колхозлар бетте, агрофермага күчтек. Агроферма мөдире булып Вәгыйз Алиуллов килде. Абыз бабай зираты белән кызыксынды, корбаннар чалганны ишетте. ""Ник өстәл әзерләмисез, Нурулла абый, бар чыгымны үз өстемә алам"", диде. Аның тәкъдиме белән өстәлләр, аш пешерү өчен махсус урыннар булдырылды. Бүгенге өстәлгә ризыклар мәчет акчасына алынды. Бер өлешен халык китерә. Корбан ашлары пешереп киләләр"", диде Азатлыкка Нурулла абый. Чынлап та, матәм чарасына быел 30 лап корбан чалып китергән халык. Пешермәгән корбаннарны халыкка сәдака итеп өләштеләр. Төке авылыКадыйкай абыз ирләнгән Төке авылы бүген бетеп бара. Әле узган гасырның 70 нче елларында 800 ләп кешесе булган бу авылда бүген йөздән артык кына кеше яши, яшьләр юк диярлек. Төзек йортлар да авылда санаулы гына. Мәктәп 2010 елда ябылган. Мәдәният йорты, китапханә эшли. Мәчеттә омга намазлары гына укыла. Кайчандыр шушы ирлекне итәкләгән Рифкать абый Иматдинов – тынгысыз ан иясе. Ул, бу авыл бетсә, изге урын да караусыз калуы ихтимал дип саный. Шуңа күрә Яңарыш вакыфы рәисе Миңтимер Шәймиевкә хат язган. Рифкать Иматдинов""Хәзер шикәр чире белән авыручылар күп. Төке авылы бик гүзәл урында урнашкан. Минем теләгем – шушында шикәр чиреннән дәвалаучы шифаханә ясасыннар иде. Андый шифаханә Башкортстанда озак еллардан бирле эшләп килә, кымыз белән дәвалыйлар. Шәймиевкә шушы мәсьәләне күтәреп хат яздым. Ул минем хатны районга ибәргән. Район итәкчелеге исә безнең андый мөмкинлек юк, берни эшли алмыйбыз дип авап бирде. Бүгенге очрашудан соң мин шундый хатны Путинга язарга телим. Авылның киләчәген туктатырга түгел, изге урынны саклап тору өчен аның халкын да тотарга кирәк"", диде Азатлыкка Рифкать абый. Русия президенты ни дип авап бирер – билгесез. Әлегә халык ел саен Татар Төкесенә ыела. Кадыйкай абыз кабере бүген бетеп барган татар авылы халкын елга бер тапкыр булса да туган нигезгә туплый. Кадыйкай абыз бәйрәмендә хатын-кызлар""Бу бәйрәм бүгенге көндә – аңлавымча, халыкны берләштерү, туганнары белән очраштыру, дингә өндәү. Әзме-күпме без вәгазьләр ишетәбез, барсы да халык өчен, тискәре мәгънәсе юк моның. Менә биредә хәзер Мәскәүдән, Казаннан, Чуашстаннан, Сембернең ярты татары диярлек туганнары, дуслары белән очрашалар. Төке халкының электән, бабайлардан калган ыены бу"", диде Азатлыкка чараны оештыручыларның берсе булган Нурулла Шәрәфетдинов. Татар Төкесе авылы күренешләрен Азатлык фотогалереясендә дә карый аласыз. Бетеп баручы Татар Төкесе авылы",Кадыйкай абыз бетеп барган авылның таралган халкын яңадан ыя,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0],7,Татарстан,6530,https://www.azatliq.org/a/28516931.html,2017-06-02T04:19:41+00:00
"Ғүмер һәр саҡ ҡыл өҫтөндә. Һеҙҙе уратып алған һәр кемде һаҡлағыҙ. Таш менән атҡанға ла аш менән яуап бирһәк — ерҙә изгелек артыр. Әйбер ҡоло булмағыҙ. Байлыҡ артынан ҡыумағыҙ. Башҡаларҙан кәм булмайым тип көнө-төнө сабып йөрөп тормоштоң рәхәтен дә, матурлығын да күрмәй ҡартайыуҙан ҡурҡығыҙ. Аҡыл да төрлө була. Институт бөттөм тип маһайып, ололарға аҡыл өйрәтеүсе йәштәр күбәйеп китте. Әммә тормош биргән аҡылға бер нәмә лә етмәй. Уны бер юғары уҡыу йортонда ла алып булмай. Шуға күрә ололарҙың һүҙенә ҡолаҡ һалырға өйрәнегеҙ. Беҙ күп ваҡытыбыҙҙы үткән ваҡиғаларға баһа биреп, буласаҡтары өсөн борсолоп үткәрәбеҙ. Ошо минутта, ошо ерҙә тормоштан мөмкин тиклем файҙа алып ҡалығыҙ. Һәр үткән минут бер ҡасан да кире әйләнеп ҡайтмай. Ер шарында 7 миллиард кеше. Һәр кешенең үҙ фекере бар. Һеҙҙең фекер менән килешмәүселәрҙе дошман итеп күрмәгеҙ. Әйткән һүҙ — атҡан уҡ. ""Атыр"" алдынан уйлағыҙ. Һүҙ менән кешене үлтерергә була. Һүҙ ярҙамында яраларҙы уңалтып та була. Бер ҡасан да һуң түгел. Ҡайһы йәштә булһағыҙ ҙа, тормошоғоҙҙо яҡшыртыр өсөн бер аҙым булһа ла яһағыҙ. 50 йәштә спортҡа килеүселәрҙе беләм. 60-та йөҙөргә өйрәнеүселәр бар. 70-тә бейеү түңәрәгенә яҙылғандар бар. 80-дә мөхәббәтен табыусылар осрай. Балағыҙҙың һәр уйын белергә маташмағыҙ. Ғүмерегеҙҙе йомортҡанан йөй эҙләп үткәрмәгеҙ. Һәр кеше үҙенсә. Ҡайһы ваҡыт бер-береңә яраҡлашырға ла тура килә. Бергә йәшәйһегеҙ йә эшләйһегеҙ икән — яраҡлашығыҙ йә уртаҡ тел табығыҙ. Теләмәйһегеҙ икән — берәү ҙә берәүҙе лә бәйләп тотмай. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Бер ҡасан да һуң түгел.,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Төрлө,1878,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2026-02-11/ber-asan-da-u-t-gel-4574352,2026-02-11T16:30:00+00:00
"Бу хакта Крым. Реалиига адвокат Эмиль Курбединов хәбәр иткән. ирле активистлар сүзләренчә, Параламов террорчылыкта шикләнелә, дип яза ""Украинская правда"". Русия федераль иминлек хезмәте әлеге хәл турында берни хәбәр итмәде. Дүрт бала атасы Параламов базарда сату итә. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң кырымтатарларны һәм ярымутрауда Мәскәү сәясәтенә каршы булучыларны эзәрлекләү башланды. Украинаның бербөтенлеген яклап чыгучы Кырымтатар мәлесе Русиядә тыелды. Безнеңканалына язылыгыз! Иң кызыклы хәбәрләрне беренче булып укыгыз.",Кырымда ФСБ мөселман Ренат Параламовны тоткарлаган,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,531,https://www.azatliq.org/a/28733062.html,2017-09-13T09:34:49+00:00
"Ошондай көнгә ҡалырмын тип ғүмерҙә лә уйлағаным юҡ ине. Артабан ни эшләргә – башым эшләмәй. Хәлемде ентекләберәк һөйләйем әле. Ғаиләбеҙгә 11 йыл. Яңыраҡ, ике ай самаһы элек, өсөнсө балабыҙ тыуҙы. Ирем менән барыһы ла яҡшы кеүек ине. Ҡайһы берҙә һүҙгә килешеп алһаҡ та, дөйөм алғанда, татыу йәшәнек. Уны ныҡ яратҡанға, бер-бер артлы балалар таптым. Һәр береһен үҙе һораны. Уларға һәйбәт атай булды. Инде шатланып, дәртләнеп өсөнсөһөн табып, дауаханала ятҡанда, ғаиләбеҙгә ҙур ҡайғы килде. Улы тыуғанын йыуып йөрөгән ирем иҫерек килеш рулгә ултырып аварияға эләкте. Машина селпәрәмә килгән, ә үҙе ауыр хәлдә дауаханаға эләкте. Мин, яңы тыуған бәпесемде лә онотоп, уның янына ашыҡтым, реанимация төбөнән китмәй өс көн ултырҙым. Ике аҙна комала ятты. Инде үлде тип бөткәс, табиптар уны теге донъянан йолоп алып ҡалды. Тик ирем инвалидҡа әйләнде, аяғы йөрөмәйәсәк, тинеләр. Был тиклем ҡайғынан һөтөм бөттө, бәпесте яһалма туҡландырыуға күсерҙем. Тик һынауҙар дауам итте. Ирем комала саҡта телефоны миндә ине. Дуҫтары, хеҙмәттәштәре шылтыратып хәлен белешеп торҙо. Яңыраҡ йәнә шылтыраны телефон. Таныш булмаған номерҙы алғас: Ҡояшым, ҡайҙа юғалдың? Мин бит һине һағынып бөттөм, – тип мырылданы бер иркә ҡатын. Ҡойолоп төштөм, шулай ҙа уның менән аралашырға көс таптым. Баҡһаң, берҙән-берем ике йыл инде һөйәркә күңелен дә күреп йөрөгән. Мине бала артынан бала таба, шуға китә алмайым, бәләкәйе саҡ ҡына үҫеү менән ташлайым, тип әйткән бит әле уға. Кеше шул тиклем һуҡыр була аламы икән? Нисек һиҙмәгәнмен, тоймағанмын? Балалар менән артыҡ мауыҡтыммы икән ни? Ҙуры икенсе класты тамамланы, уртансыһы баҡсала булды, улар минең өҫтә ине. Һуңғы йылда ауырлы ла йөрөгәс. Иремә иғтибарым етмәнеме икән? Ә телефон аша һөйәркә: – Миңә һинең инвалидың кәрәк түгел. Үҙеңә булһын, – тине лә трубканы ташланы. Ирем менән был турала һөйләшмәгәнмен әле, уның һаулығы һаман тотороҡло түгел. Туғандары, дуҫтарына хыянаты хаҡында әйтеп булмай, был беҙҙең эш. Ә миңә ни ҡылырға? Үлә яҙып ярата кеүек инем уны. Хәҙер күңелемдә бер нәмә лә ҡалманы. Тик нәфрәт һәм йәлләү. Ошондай хәлендә ташларғамы? Барлыҡ яҡындарыбыҙ, дуҫтарыбыҙ мине аңламаясаҡ, ауыр саҡта яңғыҙын ҡалдырҙы тип әйтәсәк. Әллә ғүмер буйы инвалид ирҙе үҙ елкәмдә һөйрәргәме? Йәшлегем дә үтә бит. Хыянаты булмаһа, бер һүҙһеҙ уны ошондай килеш ҡабул итер инем, ә хәҙер ни эшләргә? Кәңәш кәрәк миңә. Бер уҡыусыбыҙ ошондай хәле менән уртаҡлашты. Бәлки, һеҙ кәңәш бирерһегеҙ? Фото нейроселтәр ярҙамында булдырылды.",Миңә һинең инвалидың кәрәк түгел. Үҙеңә булһын.,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,2449,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-07/mi-ine-invalidy-k-r-k-t-gel-e-bul-yn-4568563,2026-02-07T11:10:00+00:00
Резидент Межвузовского кампуса стал участником федеральной программы подготовки трекеров государственных проектов мастерской управления «Сенеж» Президентской платформы «Россия — страна возможностей».,Резидент Межвузовского кампуса стал участником программы подготовки трекеров,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,199,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-14/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-stal-uchastnikom-programmy-podgotovki-trekerov-4196584,2025-04-14T09:40:00+00:00
"Акмәчеттә сайлауТөркия тышкы эшләр министрлыгының Кырымдагы Русия думасына сайлауларны танымавы ике илнең мөнәсәбәтләрендә тискәре чагылыш табачак, дип саный Русия тышкы эшләр министрлыгының рәсми вәкиле Мария Захарова. Бу хакта -""Соловьев ""каналында әйтте. Алданрак Төркия тышкы эшләр министрлыгы Әнкара ""элеккегечә Украинаның бербөтенлеген хуплый һәм Кырымны канунсыз аннексияләүне танымый"" дип белдерде. Бу сәбәпле, Кырымда узган сайлаулар ""юридик көчкә ия түгел"" дипачыклады Төркия министрлыгы. Мария Захарова Төркия хакимиятләренең бу белдерүенә Русия ""үз нәтиәләрен ясаячагын"" әйтте. Русия тышкы эшләр министрлыгы вәкиле сүзләренчә, бу нәтиәләр ""ике яклы мөнәсәбәтләрне үстерү файдасына булмаячагы билгеле"". ""Кырым - Русия Федерациясенең суверен өлеше булуын да, мондый белдерүләрне беркайчан игътибарсыз калдырмаячагыбызны да Төркия бик яхшы белә"", дигән Мария Захарова. Русиядә, шул исәптән аннкесияләнгән Кырымда Думага сайлаулар 17-19 сентябрьдә узды. Аның нәтиәләренә күрә, Кырымда һәм Акъярда ""Бердәм Русия"" 63,33 һәм 48,26 процент тавыш ыйды, фирка намзәтләре барлык бер мандатлы сайлау бүлгеләрендә иңде.20 сентябрьдә Украинада Кырым территориясендә сайлаулар оештыру һәм уздыру белән бәйле инаять эше ачылды. Элегрәк Кырымда Русия думасына сайлау нәтиәләрен танымау турында Британия, АКШ һәм Европа берлеге илләре белдергән иде. Украина президенты Владимир Зеленский Төркиянең Украина бөтенлеген яклавы Киев өчен бик мөһим дип белдергән иде. Әнкара Киевның Русия аннексияләгән Кырымны реинтеграцияләүне күз уңында тоткан ""Кырым платформасы"" програмынхуплады. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Төркиянең Кырымдагы сайлауларны танымавын Русия ""игътибарсыз калдырмаячак"" дип белдерелде",['Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1818,https://www.azatliq.org/a/31470996.html,2021-09-21T11:41:02+00:00
"Этот праздник олицетворяет искреннюю любовь к Родине, уважение к многовековой истории Отечества, стремление быть достойными ратных и трудовых подвигов старших поколений, - отметил Глава Республики Башкортостан Радий Хабиров. - Для нашей многонациональной республики, где на протяжении веков в мире и согласии живут представители более 100 национальностей и разных конфессий, укрепление народного единства имеет особое значение. Много веков назад народы России вступили в ряды ополчения Минина и Пожарского, избавились от захватчиков и предателей, положили конец междоусобице и восстановили государственность Отечества. Башкирские полки участвовали во всех военных походах России. И сегодня наши добровольческие батальоны в едином порыве встали на защиту Отечества. В зоне специальной военной операции бойцы разных национальностей, профессий считают друг друга братьями и плечом к плечу отважно бьют врага. Во время торжественного мероприятия Глава республики Радий Хабиров вручил государственные премии Башкортостана в области науки и техники за 2024 год. В номинации «Технические науки» госпремию получил авторский коллектив за работу «Разработка и внедрение новых технологий диагностики, способствующих обеспечению надежной эксплуатации магистральных газонефтепроводов», среди которых есть член Исполкома Всемирного курултая башкир, доктор технических наук, профессор кафедры «Транспорт и хранение нефти и газа» УГНТУ, академик Академии наук РБ Айрат Шаммазов. Также почетного звания Заслуженный работник культуры РБ удостоена Наиля Юсуповна Габдуллина, член Исполкома общественной организации Курултай (конгресс) башкир Кувандыкского городского округа Оренбургской области. Поздравляем всех с Днем народного единства!","Прошло торжественное мероприятие, посвященное Дню народного единства",['Дин' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Файҙалы эштәр,1720,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-02/proshlo-torzhestvennoe-meropriyatie-posvyaschennoe-dnyu-narodnogo-edinstva-3994475,2024-11-02T15:18:00+00:00
"До начала нового учебного года остаются считаные дни. Самое время позаботиться о комплексной подготовке ребенка к школе. Это касается не только внешних атрибутов - одежды, учебников и канцелярии, но также его физического и психологического состояния. По мнению доцента кафедры психиатрии сна Медицинского колледжа Бейлора Тары Томас и ее коллеги-физиотерапевта Маркуса Нокса, для плавного вхождения в учебный процесс ребенка необходимо подготовить в психофизическом плане. Для этого рекомендуется выполнить три ключевых действия: установить четкий режим дня, ограничить использование гаджетов перед сном, а также обеспечить сбалансированное и разнообразное питание. Особое внимание эксперты уделяют гигиене сна ребенка, объясняя, что во время ночного отдыха в организме вырабатывается соматотропин - ""гормон роста"", стимулирующий развитие тканей и органов. Кроме того, сон способствует лучшему усвоению и запоминанию учебного материала. Доктор Томас рекомендует детям 6-13 лет спать 9-11 часов в сутки, а подросткам - 8-9 часов. Перед отходом ко сну необходимо ограничить использование гаджетов, так как их свечение препятствует выработке гормона мелатонина и нарушает качество сна. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Компетентный совет,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1305,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-19/kompetentnyy-sovet-3891233,2024-08-19T13:21:00+00:00
"Ана, бер кәрзиндән нимәлер төшөп ҡалды. Ммм. берәй тәмлекәстер әле! .. Бүренән алда өлгөрөргә кәрәк. Ул да темеҫкенә торған. Төлкө йәһәт кенә төшөп ҡалған нәмәне барып алды. Ай һымаҡ йоп-йомро, һап-һары. Сыр бит был! Шул саҡ: – Минеке! – тигән тауыш ишетелде. Бүре килеп тә еткән бит! – Юҡ, минеке, әле генә арҡан менән күктән тартып төшөрҙөм. – Ерән Төлкө, ирендәрен ялап, баш осона төртөп күрһәтте. Бүре үрелеп күккә ҡарағансы, Төлкө түңгәк төбөндә ятҡан сыр киҫәген һоғондо ла ҡуйҙы. – Бир миңә лә! – Саҡырылмаған ҡунаҡ Төлкөнән сыр киҫәген таптыра башланы. – Уй-уй-уй, ҡайҙа булды тәмлекәс? Әле генә ошонда ине. Әллә Сысҡан алып киттеме? – тигән булды Төлкө, белмәмешкә һалышып. Бүре түңгәкте әйләндереп, эргә-тирәләрен тәпәйҙәре менән йырғыслап ҡараны, тик тәмлекәсте лә, Сысҡанды ла күрмәне. Төлкө башын тотоп сайҡаған булды. – Хәҙер мин уны тотоп кәрәген бирәм! – тип хәйләләне ул. Сысҡанды эҙләйем, тигән булып, Бүре янынан ҡасып китте. Һонтор Төлкөнө көтөп түңгәктә Ҡояш байығансы ултырҙы. Бына бер заман Төлкө күренде. Бүре, күҙҙәрен селт-селт йомоп: – Әйт әле, Сысҡан урлаған нәмәне ҡайҙан алғайның? – тип һораны. Ерән: – Ана тора ла? – тине, күк көмбәҙенә күрһәтеп. Ысынлап та, унда Төлкө тапҡан сыр киҫәге эленеп тора ине. – Уны нисек алдың? – тип һораны Һонтор. – Күктең ете арҡаны бар. Берәүен һорап алдым. Осонан ырғаҡ яһаным. Ап-анһат! Ошолайтып һелтәгәйнем, Айҙың осона эләкте, тарттым да алдымсы! – тине Төлкө. Һонтор, башын тырнап, күктәге ете арҡанды эҙләгәнсе, Төлкөнән елдәр иҫте. Бүре күпме генә тырышһа ла, ете түгел, бер арҡанды ла күрмәне. Шулай итеп, күктәге тәмлекәстән ауыҙ итә алманы. Зөһрә БӘШӘРОВА. Әбйәлил районы, Теләш ауылы. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Төлкөнөң Бүрене һемәйткәне,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Хикәйә,2087,https://yanshishma.com/articles/akyattar/2024-09-01/t-lk-n-b-rene-em-ytk-ne-3904924,2024-09-01T18:43:00+05:00
"Ольга Владимировна работает в детском саду 19 лет. За значительные заслуги в сфере образования и добросовестный труд награждена Почетной грамотой Министерства просвещения Российской Федерации, Почетной грамотой Министерства образования и науки Республики Башкортостан. Желаю Ольге Владимировне удачи и успехов на федеральном этапе!",Желаем Ольге Владимировне удачи и успехов на федеральном этапе!,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Мәғариф,331,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-08-11/zhelaem-olge-vladimirovne-udachi-i-uspehov-na-federalnom-etape-4345745,2025-08-11T15:38:00+00:00
"Яҙмышын хәрби хеҙмәткә арнаған яҡташыбыҙ тураһында гәзит биттәрендә яҙылғайны. Батырлыҡ өсөн, Хәрби хеҙмәттәре өсөн миҙалдарына лайыҡ булған лейтенант Запорожье өлкәһендә махсус хәрби операцияла ҡатнаша. Ошо көндәрҙә яугир менән интернет аша аралаштыҡ. – Әҙәм балаһын бәлә-ҡазанан ике фәрештә һаҡлай, ти торғайны өләсәйем. Яраланырҙан бер сәғәт алда ниңәлер апам биргән билдекте, әйберҙәрем араһынан сығарып, ағасҡа элеп ҡуйҙым, ә һуңынан таба алманым. Шунан, үҙем дә аңламайынса, быға тиклем бер тапҡыр ҙа кеймәгән ҡаты табанлы аяҡ кейемемде кейеп сығып киттем. Тап шул аяҡ кейемендә  булғанға ла табандарым имен ҡалды. –  Былтыр ноябрь аҙағында машинала китеп барғанда танкығы ҡаршы минаға эләктек. Барыбыҙ ҙа имен ҡалдыҡ, яраланыусылар булды. Мине вертолет менән Севастополгә алып киттеләр. Ятам, ҡыбырлап та булмай, әммә беренсе тапҡыр вертолетта осоуыма ҡыуанам (көлә). Яҡташтар араһында, Илшат Мәҡсүтов госпиталгә эләккән, тигән һүҙ таралып киткән. ""Башҡортостан"" гәзите журналисы Таңсулпан Байтимерова Ҡырымдағы ирекмән Сәриә Ғиниәтуллина менән бәйләнешкә сыҡҡан. Сәриә инәй шул көндө үк шылтырып хәлемде белеште. Мин Ялтаға күсерелгәс, ул һәм тағы бер нисә башҡорт апайы күстәнәстәр менән килеп тә етте. Бишбармаҡ, төрлө тәмлекәстәр, хатта ауыл ҡаймағына тиклем бар ине. Палаталағы күршеләр башҡорттарҙың ихласлығын күрҙе. Инәйҙәр көн һайын тиерлек килеп, ҡыуандырып торҙо. Рәхәтләнеп туған телдә һөйләштек. –  Атайым ылау менән килер булһа, әсәйем мин яратҡан тәмлекәстәрҙе күп итеп бешереп һала. Атайҙың юлға сығыуын белеп, ауылдаштар, ауыл хәкимиәте, туғандар күстәнәс ебәрә. Ирекмәндәрҙең һәр береһенә һәйкәл ҡуйырлыҡ! Улар ваҡытын йәлләмәй, һалдаттарҙы үҙ улдарылай күрә. Быйыл маскировкалау селтәрҙәре бик кәрәк булды. Миңә Баймаҡ районының Ғүмәр һәм Билал ауылдары ағинәйҙәре селтәр үреп ебәрҙе. Уларға, ҡайтҡас ҡурай тартып бейетермен, тип вәғәҙәләгәйнем. Яңыраҡ ҡыҫҡа ялға ҡайтҡанымда инәйҙәремде бейетеп  күңел астыҡ. Тағы ла ""Башҡортостан"" гәзите редакцияһына рәхмәт. Яраланыуымды ишетеп, улар миңә ортопедик корсет бүләк итте. – Барыһының да уйында – тыуған яҡтарға имен-аман ҡайтыу, артабан матур итеп йәшәү. Көн дә, һәр минут был турала уйланабыҙ. Был көн бәлки иртәгә етер, тигән өмөт һәр һалдат йөрәгендә йәшәй. Кәләш алам, күп итеп бала үҫтерәм, тип хыяллана инем. Башҡортостаныма ҡайтып, тамыр йәймәйенсә, был хыялым әлегә тормошҡа ашмай инде. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Барыһының да уйында – тыуған яҡтарға имен-аман ҡайтыу, артабан матур итеп йәшәү",['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,2529,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-01-10/bary-yny-da-uyynda-tyu-an-ya-tar-a-imen-aman-aytyu-artaban-matur-itep-y-sh-4079657,2025-01-10T14:17:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАны 2025 елның 1 гыйнварыннан ала башлау ниятләнә. Элегрәк мондый салымны Казанга ял итәргә килүчеләрдән алачаклары хәбәр ителгән иде.2025 елның 1 гыйнварыннан Казаннан соң Болгарда да туристлардан салым ала башларга ыеналар. Шәһәр шурасының шул хактагы проекты хәзерге вакытта коррупциягә каршы экспертизауза. Документка ярашлы, 2025 елда салым бер процентны тәшкил итәчәк. Биш процент булганчы, 2029 елга кадәр ул ел саен бер процентка күтәрелеп барачак. Узган айда Татарстанның туризм дәүләт комитеты башлыгы Сергей Ивановтуристлардан салымны әлегә Казанда гына, иң күп турист килә торган шәһәрдә генә кертү ниятләнә, дигән иде. Бу салымның күләме туристларның шәһәрдә яшәве һәм чыгымнарының бик аз өлешен генә алып тора, диде ул. Октябрь ахырындабилгеле булганча, 2025 елның 1 гыйнварыннан Казанда туристлардан ыем ала башлаячаклар, ул аларның кунакханәләрдә яшәү бәясенең бер процентын тәшкил итәчәк. Салымнан балигъ булмаучылар һәм ташламаларга ия кайбер затлар гына азат ителәчәк. Беренчел исәпләүләргә күрә, мондый ыем кертү беренче елны ук шәһәр бюджетына 150 млн сумнан артык өстәмә керем китерәчәк. Хәзерге вакытта Русиянең туристлардан ыем ала торган шәһәрләре арасында Краснодар, Дондагы Ростов, Пермь, Архангельски, Петрозаводски, Зеленоградски, Бөек Новгород, Светлогорски бар. Тагын кайбер шәһәрләр, әйтик Петербур, Новосибирски, Волгоград, Екатеринбур, Түбән Новгород, Тула, Калининград – шул хакта документ кабул итү алдында тора. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда Болгарга килүчеләрдән турист салымы ала башларга ыеналар,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1607,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-bolgarga-kiluchelardan-turist-salimi-ala-bashlarga-niyatlilar/33200192.html,2024-11-13T09:38:36+03:00
"В Башкортостане директора сельских общеобразовательных организаций будут получать гранты в размере 690 тысяч рублей. Соответствующий указ подписал Глава региона Радий Хабиров Из документа, опубликованного на портале правовой информации РБ, следует, что ежегодно комиссия будет присуждать 50 грантов директорам школ в целях повышения престижа педагогической профессии, стимулирования достижений в профессиональной деятельности и государственной поддержки руководителей школ. Указом образована Республиканская комиссия по присуждению грантов директорам сельских школ и утвержден ее состав. Ее возглавил вице-премьер правительства Урал Килсенбаев, заместителем председателя комиссии назначен министр образования и науки РБ Ильдар Мавлетбердин. Также в состав комиссии вошли ректора ведущих вузов республики председатель Комитета Курултая по образованию и науке Айбулат Хажин и другие. Правительству республики поручено определить источники финансирования расходов на гранты, а также порядок выплаты денег.",В Башкирии учредили ежегодные гранты директорам школ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Мәғариф,1002,https://uchbash.com/news/upravlenie-obrazovaniem/2025-04-14/v-bashkirii-uchredili-ezhegodnye-granty-direktoram-shkol-4197900,2025-04-14T19:55:00+00:00
"АКШта быелгы ""Әсир милләтләр атнасы"" чараларында катнашучылар18-24 июль Америка кушма штатларында""Әсир милләтләр атнасы""( )буларак билгеләнә. Ел да уза торган бу чараның максаты — дөнья буйлап эзәрлекләүгә дучар булган азчылык халыкларны яклау, аларның проблемнарына игътибар итү.1959 елда АКШта кабул ителгән канун нигезендә, милләтләр барысы да иреккә һәм бәйсезлеккә ирешкәнчегә кадәр, президент ""Әсир милләтләр атнасы""н игълан итәргә тиеш. АКШ президенты Джо Байденның ""Әсир милләтләр атнасы""ныңбыелгы белдерүендә Русиядәге эзәрлекләнгән халыклар һәм аның башка илләрне буйсындырырга омтылуы, Украинага каршы башлаган сугыш телгә алына. ""Әсир милләтләр атнасы"" нинди халыкларга кагыла? АКШ Конгрессының 1959 елда канунга әверелгән резолюциясе текстында Идел-Урал, Тибет, Казакъстан, Төркестан, Төньяк Вьетнам, Польша, Маарстан, Латвия, Литва, Эстония, Украина, Чехословакия, Беларус, Романия, Көнчыгыш Германия, Болгарстан, континенталь Кытай, Азәрбайан, Грузия, Төньяк Корея, Албания һ. б. илләр санап кителгән. Соңгы елларда Ак йорт эзәрлекләүгә дучар булган азчылык халыклар арасында кырымтатарларны, этник украиннар, уйгырларны һәм Кытайның Синан төбәгендә башка этник һәм дини азчылык халыкларны да атый. Татарлар һәм башкортлар соңгы елларда аерым аталмаса да, гомуми резолюция текстында Идел-Урал төбәге һаман бар. Танылган галим, хәзерге вакытта АКШның Принстон шәһәрендә яшәүче Вил Мирзаяновэлекке елларда бу чарада актив катнаша иде. Вил Мирзаянов— ""Әсир милләтләр атнасы"" документында Русиядәге Идел-Урал төбәге халыкларның колониаль хәле турында да язылган, әмма бу хакта Америкада белүче, кызыксынучы юк диярлек. Идел-Урал төбәгендә халыкларның тарихы, аларның бүгенге хәле мәсьәләсен күтәрүче юк. Моңа кадәр дә булмады. Мин АКШ президентларына татарларның хәле, аларның бәйсезлек өчен көрәше, татар теле мәсьәләсе турында кат-кат хатлар яздым. Нәтиәсе булмады. Мин ялгыз, артымда сәяси көч тә, финанслар да юк. Нәрсәгә ирештем? Бары тик ""Новичок""ны химик корал буларак халыкара конвенция исемлегенә кертә алдым. Менә бу көрәш 28 ел дәвамында барды.1996 елда Вашингтонда Ак йорт каршына беренче тапкыр пикетка чыктым. 1997 елда хатыным, улым, энем һәм тагын бер татар чыкты. Ул вакытта әсир халыклар атналыгы башланды. Президент Билл Клинтон һаман да бу турыда белдерүе белән чыкмады. Без кая ул белдерү дип сорап чыктык, чөнки ул бик мөһим, — дипсөйләгән идеэлек Мирзаянов Азатлыкка. АКШта ""Әсир милләтләр атналыгы""( )кысаларында чаралар ел саен уза. Бу атналык АКШның 34 нче президенты Дуайт Эйзенһауэртарафыннан игълан ителгән. Канун нигезендә, АКШ президенты ел саен ""Әсир милләтләр атналыгы""н игълан итәргә, ул барлык халыклар азатлык һәм бәйсезлеккә ирешкәнче оештырылырга тиеш. ""Әсир милләтләр атналыгы""резолюциясендәтүбәндәге төбәкләр һәм илләр атала: Идел-Урал, континенталь Кытай, Төркестан, Төньяк Корея, Тибет, Төньяк Вьетнам, Беларус һәм башкалар.2008 елда АКШ президенты Джордж Бушчираттагы атналыкны игълан иткәндә, тәнкыйтьләнгән режимнар арасында Русияне дә атаган иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","АКШта ""Әсир милләтләр атнасы"" башланды. Ул кайсы халыкларга кагыла",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Донъя,3101,https://www.azatliq.org/a/31943118.html,2022-07-18T08:59:11+00:00
"Йыһазландырыу. Мультимедия проекторы, презентация: Б. Бикбайҙың фоторәсеме, 1812 йылғы Ватан һуғышына бәйле документаль, әҙәби әҫәрҙәрҙән, газета-журналдарҙағы материалдарҙан торған күргәҙмә. Башҡортомдоң тотҡан төп ҡоралы- Кәкре ҡылыс менән уҡ икән, Әй… был имперҙе бөтә айҡап сыҡтым Башҡортомдан батыры юҡ икән. «Мөхәмәтҡолой» йыры Дәрес барышы. Ойоштороу. Инеш һүҙ. – Хәйерле көн, хөрмәтле уҡыусылар! Данлы тарихыбыҙҙы һүрәтләгән әҫәрҙәрҙең береһе Бикбайҙың Бикбайҙың «Ҡаһым түрә»  драмаһын өйрәнеүҙе дауам итәбеҙ. . Өй эшен тикшереү. – Дәрес башында, уҡыусылар, һеҙгә үтелгән теманы иҫкә төшөрөү, Б. Бикбай  тормошо, ижады тураһында үтелгәндәрҙе үҙләштереү кимәлен тикшереү өсөн кроссворд сисергә тәҡдим итәм. ( Кроссворд сисеү. ) Б. Бикбайҙың  тыуған ауылы. (Ҡалта. ) Б. Бикбайзың бала саҡта яратып уҡыған яҙыусыһы. (Ғ. Туҡай. ) Ул нисә йыллыҡ мәктәпте тамамлай? (Һигеҙ йыллыҡ. ) Б. Бикбайзың «Ер» поэмаһындағы образ. (Халыҡ обаразы. ) 1922 йылдан һуң ҡайһы ҡалала педагогия техникумында  уҡый? (Ырымбур ҡалаһында. ) Буласаҡ яҙыусының ата-әсәһе кем булып эшләгән? (Уҡытыусылар. ) «Ҡаһым түрә» драмаһында кире образ. (Ҡолтүбә. ) Б. Бикбайҙың билдәле поэмаһы. («Ер». ) «Ҡаһым түрә» драмаһында Байыҡ кем ул? (Сәсән. ) Аҙағында фажиғә менән тамамланған драма жанры нисек атала? (Трагедия. ) Б. Бикбайҙың «Аҡселән ташҡанда» әҫәренең жанры. (Роман. ) 12. Б. Бикбайҙың  С. Юлаевҡа арналған драмаһы. («Салауат». ) Ҙур күләмле шиғри формалағы жанр. (Поэма. ) Б. Бикбайҙың ҡыҙ исеме менән аталған драмаһы. («Ҡарлуғас». ) «Илау» һүҙенең синонимы. (Һыҡтау. ) Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһында сотник. (Садыҡай. ) (Кроссвордты сискәс, «Ҡаһым түрә» драмаһы тигән һүҙ килеп сыға. ). Дәрес темаһын, маҡсаттарын асыҡлау. – Шулай итеп, уҡыусылар, беҙ бөгөнгө дәрестә ниндәй әҫәргә анализ яһаясаҡбыҙ? (Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһына. ) – Һеҙ драманың йөкмәткеһе менән таныш, дәрескә маҡсаттарҙы бергәләп билдәләйек. (Әҫәрҙең йәкмәткеһенә анализ эшләү, Б. Бикбайҙың ижадын өйрәнеү, 1812 йылғы Ватан һуғышы, тарихыбыҙ, Ҡаһым түрә тураһында белемдәребеҙҙе тәрәнәйтеү. ). Төп өлөш. – Эпиграфты тасуири уҡып сығып, уның дәрескә ҡарата бәйләнешен билдәләйек. (Башҡорт халҡы ниндәй генә яуҙарҙа ҡатнашмаһын, үҙен һәр ваҡыт батыр, ҡурҡыу белмәҫ яугир итеп танытҡан,1941 – 1945 йылғы Бөйөк Ватан һуғышы, Украинала барған махсус хәрби операциялағы һалдаттарҙың  батырлығы менән бәйле әңгәмә ойошторола. ) – Афарин, ә хәҙер бирелгән өлгөнө ҡулланып, драманың йөкмәткеһенә анализ эшләйек. Драмаға анализ Жанры, жанр үҙенсәлектәре. Яҙылыу ваҡыты, әһәмиәте. Темаһы. Идеяһы. Һүрәтләнгән осор. 6. Композицияһы. Образдар системаһы. Тел-стиль үҙенсәлектәре. –  Жанры, жанр үҙенсәлектәре тураһында нимә әйтер инегеҙ? (Әҫәр драма жанрында ижад ителгән, сәхнәлә уйнау өсөн тәғәйенләнгән, шаршауҙарға, күренештәргә бүленгән, диалог, монологтар  аша геройҙарҙың характерына ҡылыҡһырлама бирәбеҙ, декорация, грим, костюмдар мөһим роль уйнай. ) – Яҙылыу  ваҡыты ҡасан? Һеҙҙеңсә, ни өсөн тап ошо осорҙа ижад ителгән? (1941 – 1942 йылдарҙа, Бөйөк Ватан һуғышы  осоронда, илебеҙ азатлығы өсөн барған көрәштә һалдаттарҙы данлы үткәндәребеҙ яңы еңеүҙәргә әйҙәһен, дәртләндерһен тигән маҡсатта ижад ителгән. Әҫәрҙә рус һәм башҡорт халҡының дуҫлығы сағылдырылған. 1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында тәүге әҫәр булыуы менән әһәмиәтле. ) – Темаһы ниндәй? (1812 йылғы Ватан һуғышында башҡорттарҙың рус халҡы менән бергә ил азатлығы өсөн көрәше, полководец Ҡаһым түрәнең тормошо, эшмәкәрлеге. ) – Идеяһы ниндәй, әҫәрҙең яҙылыу маҡсаты нимәлә, нисек уйлайһығыҙ? (Б. Бикбай был драмала башҡорт халҡының 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыуы һәм һуғышта күрһәткән батырлыҡтарын,  хәрби традицияларын тасуирлай. Бының менән ул  милли ғорурлыҡ, батырлыҡ сифаттары тәрбиәләүҙе маҡсат итеп ҡуя. ) – Һүрәтләнгән осор тураһында нимәләр беләһегеҙ? (1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында тарихи факттар менән танышыу. 1-се уҡыусының сығышы тыңлана. Экранда фотоматериалдар күрһәтелә бара. ) – Уҡыусылар, ошо яуҙа ҡатнашҡан яҡташтарыбыҙ тураһында документтарҙа ниндәй мәғлүмәттәр һаҡланып ҡалған? 2-се уҡыусы сығышы: – 1798 – 1830 йылдарҙа Сибай ауылы (Иҫке Сибай) кантон үҙәге булып тора. 1812 йылғы Ватан һуғышына ебәреү өсөн 15-се полк төҙөлә, меңәрләгән ат, кешеләр йыйылып яуға оҙатыла. Француздарҙың ҡотон алған Килмәк атлы урядник, Биктимер Мотаевтың улы есаул Ғәли Биктимеров, ейәне сотник Әхтәм Байгилдин, есаул Ҡотлозаман, Бикбулат һәм Алтынша Теүәлбаевтар   «За взятие Парижа года»,  «В память войны 1812 года» тигән көмөш миҙалдар менән бүләкләнә. – Композицияһы, әҫәрзең төҙөлөшө тураһында нимә әйтер инегеҙ? (Уҡыусылар сюжет элементтарын иҫкә төшөрәләр, әҫәр буйынса экспозиция, төйөнләнеү, ваҡиғалар үҫеше,  кульминация,  сиселешкә тап килгән урындарҙы табып уҡыйҙар. ) – Образдар системаһына туҡталайыҡ. Драмала төп образдар кемдәр, улар тураһында нимәләр әйтә алаһығыҙ, ыңғай һәм кире образдарҙы айырығыҙ. (Драманың төп образы – халыҡ, был образ Аҡназар, Аҡъегет, Аҫылбикә, Байыҡ, Егор, Ядкәр, Садыҡай кеүек персонаждар аша асыла. Уҡыусылар персонаждарҙың һәр береһенә ҡыҫҡаса характеристика бирә. ) – Ҡаһым түрә образы драмала нисек бирелә? (Уҡыусылар Ҡаһым түрә образын ҡылыҡһырлай. ) Ҡаһым түрә  тураһында мәғлүмәттәргә туҡталып китәйек. 3-сө уҡыусы сығышы: Ҡаһым түрә – Ҡаһым Мырҙашев Башҡортостандың хәҙерге Стәрлетамаҡ районы Айыусы ауылында 1778 йылда тыуған. Башҡорттарҙан тәүге булып Петербург хәрби академияһын тамамлай, 22 йәшендә полковник дәрәжәһенә лайыҡ була. Халыҡ араһында йөрөгән «түрә» ҡушаматы менән уға академия тамамлағас өндәшә башлайҙар, икенсе төрлө ул «етәксе» тигәнде аңлата. Ҡаһым түрәнең данлыҡлы полководец булыуы  риүәйәт, легендаларҙа, халыҡ йырында асыҡ сағылыш тапҡан. Башҡорттар уны сикһеҙ хөрмәт иткән. Аҡыллы, белемле яу башлығы халыҡ араһында ҙур абруй ҡаҙанған. Үкенескә күрә, 1813 йылда француздарҙы еңеп ҡайтып барғанда рус императоры вельможалары уны, икенсе Салауат булып ҡуймаһын, тигән уйҙа ағыулап үлтерәләр. 2008  йылдың 19 авгусында Ҡаһым түрәнең тыуған ауылы Айыусыла уға арнап  стелла асыла. – Рәхмәт, уҡыусылар, ысынлап та батша ярандары  Ҡаһым түрәнән икенсе Салауат сығып ҡуймаһын тип ҡурҡалар, драмала ла был турала һүҙ бар. Тағы ла  Салауат, Ҡаһым кеүек халҡыбыҙҙың данын күтәреүсе, азатлығы өсөн йәнен аямаған ниндәй ил батырҙарын беләһегеҙ? (Кинйә, Алдар Иҫәнгилдин, Ҡараһаҡал, Батырша һ. б. ) – Кире образдар Фольгнер менән Ҡолтүбәгә ниндәй характер сифаттары хас? (Уҡыусылар образдарға характеристика бирә. ) Төркөмдәрҙә эш. – Әҫәрҙе анализлауҙың артабанғы этабы – драманың тел-стиль үҙенсәлектәре. Уларҙы билдәләү өсөн 3 төркөмгә бүленеп эшләйек. 1-се төркөм драмала мәҡәлдәр-әйтемдәрҙе табып уҡып ишеттерә. 2-се  төркөм башҡорт халыҡ йырҙарын эҙләй. 3-сө төркөм тарихи лексикаға ҡағылышлы һүҙҙәрҙе билдәләй. (Һәр төркөм бирелгән эш буйынса үҙаллы эшләй һәм сығыш яһай. ) – Афарин, ысынлап та Б. Бикбайҙың «Ҡаһым түрә» драмаһының теле бик бай, әҫәрҙә мәҡәлдәр, әйтемдәр күп ҡулланылған, халыҡ ижады өлгөләре – йырҙар символик мәғәнәгә эйә. Тарихи һүҙҙәрҙе лә дөрөҫ билдәләнегеҙ. Ижади эш. – Уҡыусылар, эшебеҙҙе йомғаҡлап, бөгөнгө дәрес буйынса «Ҡаһым түрә», «Башҡорттар» темаһына  синквейн төҙөргә тәҡдим итәм. Теманы асыҡлаусы исем. Предметты баһалаусы ике сифат. Предметҡа хас булған өс ҡылым. Теманың йөкмәткеһен асыусы фраза. Уҡыусының темаға ҡарата үҙ фекерен бер һүҙ менән  сағылдырған һығымта яһаусы исем. (Уҡыусылар синквейн өлгөһөн иҫкә төшөрә, ижад итә, уҡып ишеттерә. ). Баһалау. – Уҡыусылар, һеҙҙеңсә, бөгөн кемдәр дәрестә әүҙем ҡатнашты? Ниндәй баһа ҡуйыр инегеҙ? (Уҡыусылар бер-береһенең эшенә баһа бирә. ). Өйгә эш. (Эштәр уҡыусыларҙың ижади  төркөмөнә ҡарап бирелә. ) 1-се ижади төркөм яу яланында төрлө йылдарҙа батырлыҡтар күрһәткән ил батырҙары тураһында мәғлүмәт таба; 2-се төркөм «Мин – режиссер» темаһына инша яҙа (уҡыусылар үҙҙәрен спектаклде ҡуйыусы режиссер итеп күҙаллап, пландары, уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша); 3-сө төркөм 1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында интернет селтәре аша слайдтар әҙерләй. . Йомғаҡлау. – Афарин,  уҡыусылар, теманы яҡшы үҙләштергәнһегеҙ. Ни тиклем йөкмәткеле ижади эштәр башҡарғанһығыҙ. Бөгөн дәрестәге эштәрҙең ҡайһылары һеҙгә айырыуса оҡшаны һәм ни өсөн? (Уҡыусыларҙың дәрес тураһында  фекерҙәрен тыңлау. ) – Рәхмәт, уҡыусылар, дәресте арҙаҡлы ил ағаһы Ғ. Хөсәйеновтың түбәндәге һүҙҙәре менән тамамлағы килә: «Әҙәм балаларының төрлөһө бар. Ҡәҙерлеһе, ҡәҙерһеҙе, халыҡтан да ала ла ҡола ла тыуа. Әммә халыҡты халыҡ иткән, мәртәбәһен күтәрешкәне тәүгеләре. Ҡәҙерле балалары менән халыҡ үҙе ҡәҙерле, ти. » Киләсәктә һеҙҙең дә халҡыбыҙҙы халыҡ итеп мәртәбәһен күтәрешкән, илебеҙҙең үткәндәрен  белгән, киләсәге өсөн янған, ҡәҙерле халҡыбыҙҙың ҡәҙерле балалары булып үҫеүегеҙҙе теләйем!","Б. Бикбайҙың ""Ҡаһым түрә"" драмаһы (дәрес-анализ)","['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә']",[1 1 1 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 1],8,Мәғариф,8651,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-09-29/b-bikbay-y-a-ym-t-r-drama-y-d-res-analiz-4524035,2025-09-29T13:13:00+00:00
"Экспозиция Музея археологии и этнографии Института этнологических исследований им. Р. Г. Кузеева УФИЦ РАН пополнится уникальным виртуальным экспонатом «-». Это совместная работа расположенной в Межвузовском кампусе Уфы лаборатории -технологий и робототехники УГНТУ и Евразийского музея кочевых цивилизаций. Идея проекта родилась случайно - возможно ли с помощью -технологий поместить башкирскую юрту в виртуальную пространство? После предварительной проработки проекта было принято решение выйти с ним на конкурс лидерских проектов. - Кроме исторического и национального аспекта, нам еще хотелось показать, что УГНТУ это не только нефтегаз, но и даже музейные экспонаты через цифровые технологии, - говорит руководитель проекта Булат Шайбаков. В работе над «-», кроме Лаборатории -технологий и робототехники, задействованы сотрудники Центра реверс-инжиниринга УГНТУ и Музея археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН, активно помогают и учёные-историки. У команды проекта постоянное живое общение с представителями Музея археологии и этнографии. В их экспозиции есть исторически воссозданная башкирская юрта – на каркасе, из аутентичных материалов, с внутренним убранством, взятая за основу. Сначала была сделана фотограмметрия каждого предмета, панорамы снаружи и внутри юрты, произведено наземное лазерное сканирование, чтобы получить облако точек, для создания 3- моделей и работы с ними. Затем в лабораторной проработке были воссозданы сами модели, сцены, с участием сотрудников музея прописаны сценарии. Башкирская юрта и музейные экспонаты, составляющие ее убранство и имеющие историческую ценность, были полностью перенесены в виртуальное пространство. Их оцифровка производилась как вручную, так и переносом с наземного лазерного сканирования – с этим помогла лаборатория реверс-инжиниринга нефтяного вуза. Основная сложность была в том, что старинная утварь – предметы ручного труда, обладающие неоднородной структурой, сложной формой и, в основном, отсутствием симметрии. Материалы, из которых они сделаны,  тоже требовали индивидуального подхода в каждом случае. Кроме экспозиции в Музее археологии и этнографии ИЭИ УФИЦ РАН этот проект планируется задействовать в передвижных выставках и Евразийском музее кочевых цивилизаций. Юрту можно демонстрировать на всех больших выставках и форумах, где будет представлена Республика Башкортостан. Без громоздких экспонатов, только с набором –очков, погрузить посетителей в национальную историю. – Создание такого уникального экспоната значительно обогатит туристический опыт, поможет посетителям глубже погрузиться в культуру кочевых народов. Такой интерактивный подход привлечёт больше туристов, интересующихся историей и этнографией региона. Виртуальная юрта станет привлекательной точкой для образовательных туров и культурных программ, и безусловно расширит возможности экскурсионных маршрутов, – прокомментировала министр предпринимательства и туризма Республики Башкортостан Светлана Верещагина. На территории Российской Федерации проживает много в прошлом кочевых народов, и опыт уфимских ученых может быть перенят другими регионами, сценариев подобных виртуальных экскурсий по историческому национальному жилищу любого российского этноса может быть бесконечное множество, уверены в УГНТУ. Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Лаборатория Межвузовского кампуса Уфы разработала виртуальную юрту,['Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,4025,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-01/laboratoriya-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-razrabotala-virtualnuyu-yurtu-4410107,2025-10-01T15:26:00+00:00
"Билдәле булыуынса, быйыл сығарылыш уҡыусылары 24 майҙа мәктәп менән хушлаша.",Һуңғы ҡыңғырау байрамы көндәрендә республикала алкоголь һатыу тыйыла,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,76,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-21/u-y-y-yrau-bayramy-k-nd-rend-respublikala-alkogol-atyu-tyyyla-3776220,2024-05-21T12:00:14+00:00
"Рания Ҡыуандыҡова, Бөрйән районы, Байназар урта мәктәбе уҡыусыһы.",Һау бул әбейҙәр сыуағы,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",65,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-09-19/au-bul-bey-r-syuy-y-3935227,2024-09-19T08:45:00+00:00
"Әле теләгән ерҙән емеш-еләк йыйып, теләгән ерҙә аунап йөрөһәгеҙ ҙә, заманалар үҙгәреп тора, киләсәктә, бәлки, арыуыраҡ ерҙәрҙе состар һатып алып бөтөр, тиһәләр ҙә, әкиәт, кем төпкөл Бөрйәнгә килеп беҙҙең ерҙе һатып алып йөрөһөн, тип уйлап ҡуя инек. Йыйылыштарҙа әүәлдән район башлыҡтары халыҡҡа сабынлыҡ ерҙәрен, йәшәгән урындарын законлаштырырға кәрәклекте әйтә килде. Атамдан ҡалған ер, уға олатамдан күскән. Ул ергә кем тейһен? Барыһы ла белә ул урындың әүәлдән атамдыҡы икәнен. Сабындығыма төшөп кенә ҡараһындар, тигәнерәк яуап ишетелгеләне. Хатта көлөп ҡуйыусылар ҙа булманы түгел, йәнәһе, белә-гүрә кем ҡул һуҙһын ул ергә, йәнәһе, хужалар хөкүмәткә күберәк аҡса йыйыу өсөн әйтәләр. Майҙың матур бер көнөндә, аяҙ көндә өйҙә ултырмайыҡ әле, бауыр аҫтынан ел үткәреп, Шүлгән мәмерйәһе яғындағы яңы төҙөлөштө күреп, берәй матур ғына ерҙә самауыр сәйе эсеп ҡайтайыҡ, тип туғандар, балалар менән ике машинала асфальт юл буйлап шул тарафтарға елдерҙек. Барҙыҡ. Күрҙек. Кире ҡайтыу яғында ултырып сәй эсерлек уңайлы урынды - юл ситтәрен ҡараштырып барһаҡ та, оя тибә алмай байтаҡ йонсоноҡ. Ниһайәт, машина менән боролоп туҡтарҙай уңайлы урынды табып, шундағы ҡайындар күләгәһенә сәй табыны ҡорҙоҡ. .Янғын хәүефен уйлап, усаҡ яҡманыҡ, самауырыбыҙға кәнистр менән алып барған һыуҙы ҡоя һалып, эсенә тубырсыҡтар тултырып, тиҙ арала ҡайнатып алдыҡ. Кәкүк саҡыра, тирә-яҡта яңы баш ҡалҡытҡан йәш үлән еҫе аңҡый, еләҫ кенә. Бәрхәттәй сиҙәмдә ейәнем менән ейәнсәрем йүгерешеп уйнай. Ҡыҫҡаһы, ирәйеп тәмле сәй эсеп ултырабыҙ. Эргәләге асфальт юлдан машиналар геүләп кенә тора. Бына бер елле иномарка беҙҙең тапҡырҙа тиҙлеген әкренәйтә биреп, туҡтап уҡ ҡуйҙы. Берәй яҡҡа юл белешәләрҙер, тип уйлап ҡуйҙым. Ят кеше автомобиленән сыҡты ла, беҙгә ҡарап: Это моя земля! тип оран һалмаһынмы. Башта ишеткәнде аңлап етә алмай шаңҡыбыраҡ ҡалдым, унан күңелдә әллә ниндәй хистәр ҡайнап китте. Текә уҙаман, машинаһын беҙҙең яҡҡа бороп, яҡыныраҡ килеп туҡтаны. Беҙҙең табынға күҙ һалғас, эске-фәлән юҡлығын самалап, гел ҡатын-ҡыҙҙар ғына икәнен күргәс, тонын әҙерәк үҙгәрттеме, әллә гел ҡатын-ҡыҙҙар ғына булыуы ғына әҙерәк йыуашайттымы, ҡыйламағыҙ, юғиһә, үткәндә минең ағастарҙы (минең ағастарҙы! ) усаҡҡа яғып бөткәндәр, тип ҡуҙғалып китте. Ҡуҙғалып китте. Ә минең күңелдә уйҙар ҡойоно уйнап ҡалды. Бәй, хәҙер үҙебеҙ теләгән ерҙә ултырып ял да итә алмайбыҙмы икән ни? Баҡтиһәң, теге ҡасандыр буласаҡ тигән теләгән ерҙә емеш-еләк тә йыя алмай торған заманда йәшәп тә ятабыҙ икән дә баһа. Йылҡысыҡҡан күле янынан үткәндә, күл буйына барғанда һәр ваҡыт, нишләп берәй райондашым ошо тирәлә юл буйы кафеһы асмай икән, тирмә ҡороп тороп, үҙебеҙҙең милли аштарҙы тәҡдим итеп, әллә күпме аҡса эшләргә булыр ине, тип уйлай торғайным. Туристарҙың иң геүләп тора торған ерендә үҙебеҙҙең берәй ағай-эне кафе аса алмаҫ инеме икән? .. Юҡтыр. Район сиген үткәндән алып юл буйында тамаҡ ялғарлыҡ, һыуһын ҡандырырлыҡ бер нөктә лә юҡ бит. Булғаны ла йүнләп эшләп китә алмай. Сәбәп нимәлә? Беҙҙең халыҡты ағас боҙҙо, тине бер райондаш, ошо һорауҙы биргәс. Бәлки, шулайҙыр. Бөгөн дә районда етешерәк йәшәгән кешеләр, нигеҙҙә, ағас менән эш итеүселәр. Нимәнелер етештереп һатыу менән булышырға теләүселәр самалы. Ағас та сикһеҙ түгел шул, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Район етәкселегенең элегерәк, Ағиҙел буйҙарындағы матур-матур болондарҙы алып ҡалығыҙ, хужа табылып ҡуйыр, тигән һүҙҙәрен дә рыя ғына тыңлап, ҡолаҡ ситенән генә үткәреп йөрөй бирҙек. Хәҙер улар хужалы булып бөттә инде. Районға файҙалары ғына тейә күрһен. Это моя земля! тип зитҡа тейгәнсе, Это мой участок, Это место я арендую тиһә, барыбер күңелгә ятышлыраҡ булыр ине, тип ҡуйҙы берәүебеҙ. Шулайын шулай ҙа ул. Тик ғәйеп үҙебеҙҙә шул,  ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Яй ҡуҙғалабыҙ, аҡса аға торған каналдарҙы файҙалана белмәйбеҙме, теләмәйбеҙме. Әй, миңә ошоноһо етә ул, тип йәшәп тик ятабыҙ. Балаларыбыҙ, уларҙың балалары хаҡында уйларға теләмәйбеҙ. Ә заман шул тиклем тиҙ үҙгәрә икән. Теге беҙ ултырған ерҙә, аңлауымса, тап юл буйы кафеһы буласаҡ. Бик мәслихәт. Тик Аҡбуҙатыбыҙ ҡаршыһында башҡорттоң милли йолалары, аш-һыуҙары ла күҙ уңында тотолһа, ҡалай шәп булыр ине. (. Был яҙма бынан ике йыл элек яҙылғайны. Үткән йәй Шүлгән яғына барғанда шул матур тәбиғәт ҡосағындағы юл буйы кафеһында тәғәмләнергә уй бар ине. Тик унда кафеның духы ла юҡ ине. Моя земля ҡайҙа булды икән? Шул ерҙә берәй кафе булырын күңел көтә былай. Йылҡысыҡҡан күленә юл аша ятҡан ерҙә туристар ҙа йыш туҡтай, өҫтәүенә). Т. Сәйфетдинова.",Елле иномарканан төшкән ят кеше: Это моя земля! тип оран һалмаһынмы,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1],5,Йәмғиәт,4420,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-20/elle-inomarkanan-t-shk-n-yat-keshe-eto-moya-zemlya-tip-oran-alma-ynmy-4587178,2026-02-20T16:10:00+00:00
19 февралдең иртәһенән мосолмандар ураҙа тотасаҡ. Ураҙа байрамы иһә 20 мартҡа тура килә. Шуға тиклем сәхәр ашағас һәм ауыҙ асҡанда уҡыла торған доғаларҙы иҫкә төшөрә торайыҡ.,"Һаумы, февраль!",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Дин,174,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2026-02-01/aumy-fevral-4559636,2026-02-01T13:35:00+00:00
"Бөгөн даланлы уҡыусыбыҙ хәләл ефете Дилбәр менән үҙенә тәғәйен бүләкте килеп алды. Ул  – ҡурайсы, һәүәҫкәр композитор, уҡытыусы. Стәрлетамаҡ сәнғәт техникумын, БДУ-ның Сибай институтын тамамлаған. Баймаҡ музыка мәктәбендә ҡурай класында балаларға белем бирә. Шулай уҡ уның ике китабы сығып килә: береһе Мелодии для курая (Сибай институтының типографияһында) тигән методик ҡулланма. Ҡурай уҡытыусылары, ҡурайсылар өсөн бик кәрәкле китап, икенсеһе – авторҙың үҙенең йырҙары һәм ноталары тупланған китап. 19 сентябрь Яҙыусылар союзында ике китаптың да презентацияһын үткәрергә планлаштырабыҙ тиҙәр. Хәлил Биктимеровтың йырҙарын Рәмил Туйсин, Хәсән һәм Зилә Усмановтар, Әлфиә Заһиҙуллина, Илгизә Алсыновалар башҡарған.  Рәмил Туйсин башҡарған Яуһын әле ҡарҙар йыры (Хәлил Биктимеров көйө, Фирүзә Абдуллина шиғыры) Юлдаш-хитта еңеүсе булһа, Илгизә Алсынова башҡарған Һағынманым тимә (Хәлил Биктимеров көйө, Рәзилә Рысҡужина һүҙҙәре) йыры Юлдаш радиоһы үткәргән конкурста Гала-концертҡа сыҡҡан. Хәлил Биктимеров рухи яҡтан бай шәхес, ул Өфөлә ""Ғәлиә"" мәҙрәсәһен тамамлап, муллалыҡ эше менән дә шөғөлләнә. Йәштәргә никах уҡый, исем ҡуша һ. б. Ырымбурға барып, музейға ҡурай һәм музыка мәктәптәре өсөн ун китабын бүләк итеп киткән. Уның ҡатыны Дилбәр ҙә бик актив, позитив, дәртле ҡатын-ҡыҙ: Баймаҡ ҡалаһы ҡоролтайындамын. Беҙ йыл һайын республика баҫмаларына, шул иҫәптән, Башҡортостан ҡыҙы журналына һәр беребеҙ аҙ килемле ғаиләләргә, МХО яугирҙары ғаиләләренә һәм башҡаларға яҙҙырабыҙ. Быйыл да  Добрая подписка акцияһына ҡушылып, егерме подписка эшләнек. Мин үҙем сәсте тәрбиәләү салоны етәксеһемен. Салоныбыҙҙа Башҡортостан ҡыҙы журналын да һалып ҡуйғанбыҙ, сәс киҫтерергә килгән ҡатын-ҡыҙ, ир-егет ул журналдарҙы уҡый, алып ҡайтып, уҡып, кире килтереп тә бирәләр, - тип һөйләй ихлас күңелле Дилбәр Биктимерова. Беҙ был бәхетле матур парға һоҡланып тороп ҡалдыҡ, уларға киләсәктә лә уңыштар, бәхет, сәләмәтлек теләйбеҙ!",Хәлил Биктимеров бүләген килеп алды,"['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0],7,Аңлатма,1916,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-21/h-lil-biktimerov-b-l-gen-kilep-aldy-4320727,2025-07-21T16:44:00+00:00
"Альбина Ишмурзина (уртада) Петербур Сабантуенда, архив фотосы""2004 елдан башлап без барлык теләүчеләргә татар телен һәм тарихын өйрәнергә булышабыз, концертлар, күргәзмәләр һәм остаханәләр оештырабыз, милли сәнгать һәм һөнәрләр белән таныштырабыз, шулай ук дуслар һәм фикердәшләр табарга, татар телендә иркен сөйләшергә мөмкин булган һәм һәрвакыт тәмле чәй һәм чәкчәк көткән кичәләр оештырабыз"", диелгән Альбина итәкләгән ""Тамга"" оешмасының социаль челтәрдәгеаккаунтында. ""Без Петербурда яшь актив татарларның мөстәкыйль оешмасын – аралашу, конференцияләр, лекцияләр һәм чаралар өчен үз платформасын булдырырга хыялланган идек, ди Альбина. – Нигә ""Тамга"" дип атала? Бу борынгы сүз ""нәсел билгесе"" дигәнне аңлата. Һәр нәселнең холкын һәм үзенчәлекләрен аңлаткан аерым билгесе булган. Кагыйдә буларак, нәсел дәвамчысы борынгы бабасының тамгасына өстәмә керткән йә үзгәрткән. Безнең миссия – бабаларыбызның борынгы мирасын алып, аны яңарту, бай мәдәниятебезгә яңа саф ноталар өстәү"". Моннан тыш, Альбина вокал дәресләре оештыра, татар теле укыта. Карантин вакытында бөтен дәресләре дә онлайнга күчкән. Ел саен 26 апрельдә уздыра торган ""Тукай-квест"" та быел онлайн узган. Петербур яшьләре Тукай яшәгән яки кунак булган шәһәрләр буйлап виртуаль маршрут төзегән. Һәм квестны оештыручылар төркеменә шул шәһәрләрдә урнашкан татар оешмаларын чакырганнар. Виртуаль маршрутка Казан, аек, Түбән Новгород, Сембер өлкәсе, Әстерхан, Самар, Уфа, Петербур, Мәскәү, Чиләбе өлкәсе, Нур-Солтан татар әмгыятьләре кушылган. Оештыручылар арасында оешмалар гына түгел, Тукайның ике музее – Кырлайдагы һәм Казандагы музейлары да бар. Оешмаларның контактларын табарга Дөнья татар яшьләре форумы булышты, – ди Альбина. – Ләкин кайберәүләрен үземә эзләргә туры килде. Шундый проблемнар чыкты – безнең кайбер татар оешмаларының социаль челтәрләрдә аккаунтлары юк икән. Мәсәлән, Сембердә көчкә берне таптык – ул хәбәрләр белән бәйлеаккаунт. Анда яшьләр оешмасы да бар, ләкин инстаграмда аккаунтлары юк. Шуңа күрә мин конгресска мөрәәгать итәр идем – гасырда татар оешмаларының бөтен социаль челтәрләрдә дә аккаунтларын булдырырга кирәк. Чөнки без бер-беребез белән аралаша алмыйбыз, бер-беребезне белмибез. Квестның бер максаты да шул – үзара танышу, бер-беребезне белеп тору. Төп максат – әлбәттә, татар телен куллануны пропагандалау – бөтен сораулар татар телендә. Сораулар авыр түгел, инстаграмда сторизда чыккан сорауны скрин ясап, интернетта татар телендә дә, урыс телендә дә табып була. Минемчә, авыр түгел"". Квестта барлыгы 14 сорау. Алар очраклы түгел – һәрберсе оештыручы шәһәрләрнең берсенә бәйләнгән. Мәсәлән, Кырлай музее Тукайның әтисенең, аек татарларыаккаунты апасының исемен сорый, шагыйрьнең Самарга сәфәре турындагы сорау Самардагы""Дуслык"" оешмасыаккаунтында урнашкан, ул Тукайны каршы алган Фатыйх Мортазинның шәһәрдә үз заманында биләгән вазифасына бәйле. Квестта катнашучылар бер сәхифәдән икенчесенә күчкән арада Тукай маршрутын ""йөреп"" чыга. Шагыйрь маршрутын кабатларга теләүчеләр саны йөзгә якынайган – оештыручыларга иңүчеләрне билгеләү өчен өстәмә бер көн кирәк булды. Нәтиәдә, 93 катнашучының 34 е бөтен сорауларга да дөрес авап биргән булып чыкты. ""Мотивация – акчалата бүләк һәм башка призлар. Оештыруда катнашкан оешмалар белән үзара акча ыйдык, үзеннән тагын бүләкләр өстәүчеләр дә булды. Аларны туры эфирда иңүчеләр арасында уйнаттык"", ди Ишмурзина.","""Татар оешмаларына бөтен социаль челтәрләрдә үз битләрен булдыру кирәк""",['Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],5,Татарстан,3353,https://www.azatliq.org/a/30587769.html,2020-05-01T21:38:23+00:00
"Рассказывают, что в маленькой пещерке той высокой скалы жил человек по имени Антон. Ещё в 1770 году известный русский учёный и путешественник И. И. Лепёхин посетил действующий в то время здешний Вознессенский медеплавильный завод. Тут он и услышал рассказы про странного отшельника. Лепёхин заинтересовался, сумел даже проникнуть в эту самую пещеру, но к сожалению, никого там не встретил. Старожилы деревни говорят, что был он непокорным бунтовщиком. Ему удалось устроить побег из завода. Его искали, но не нашли. Антон сумел найти себе укромное убежище - маленькую пещерку на высокой скале над Белой. Гузель Хакимова, Ведущий специалист по туризму национальноого парка Башкирия Фото автора","Сколько воды утекло с тех времен, а легенды об Антоне живут до сих пор.",['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Аңлатма,691,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-17/skolko-vody-uteklo-s-teh-vremen-a-legendy-ob-antone-zhivut-do-sih-por-4470204,2025-11-17T13:57:00+00:00
"Башҡортостандың Халыҡ яҙыусыһы Гөлнур Яҡупова тыуған районы Ғафуриҙа 25 йыл буйы мәктәп балалары араһында ""Өмөтлө ҡәләм"" тип аталған ижад бәйгеһе алып бара. Уҙған йомала район мәҙәниәт һарайында бәйгенең юбилей байрамы уҙғарылды, унда район хакимиәте, мәғариф бүлеге етәкселәре, уҡытыусылар, бәйгелә еңеүсе уҡыусылар йыйылды. Гөлнур Миҙхәт ҡыҙы  ""Өмөтлө ҡәләм"" лауреаттарына премиялар тапшырҙы, төрлө номинацияларҙа еңеүселәр ҙә бүләкләнде. Байрамда Ғафури районынан сыҡҡан билдәле яҙыусылар Венер Исхаҡов, Рәйлә Сабитова, Рәзинә Зәйнетдиновалар, бәйгене даими бағыусы ""Аманат"" журналының яуаплы сәркәтибе Зөбәржәт Яҡупова ҡатнашты. ""Гөлнур Яҡупованың хеҙмәт биографияһы тыуған ерендә башланған, ул район гәзитендә 17 йыл эшләп киткән, бөгөн дә йәнтөйәге менән тығыҙ бәйләнештә йәшәй"", -  тип билдәләне район хакимиәте  башлығының урынбаҫары Гүзәл Байдәүләтова ""Өмөтлө ҡәләм"" тантанаһында һәм күренекле яҡташтарына ""Ғафури районының почетлы гражданины"" таныҡлығын тапшырҙы. Ҡотлайыҡ хөрмәтле ҡәләмдәшебеҙҙе был мәртәбәле баһа менән!","""Өмөтлө ҡәләм"" өмөттө нығыта",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],7,Мәҙәниәт,1032,https://shonkar.com/news/culture/2025-12-15/m-tl-l-m-m-tt-ny-yta-4507185,2025-12-15T10:04:00+00:00
"Салауат Юлаев исеме менән бәйле бай тарих һаҡлай Силәбе ере. йылдарҙа Крәҫтиәндәр һуғышы темаһы айырым биттәрҙе тәшкил итә. Милли батырыбыҙ тыуған көндө силәбеләр туристик юлға аяҡ баҫып, «Ҡолой ауылы – Яратҡол – «Бүгәсәү зыяраты» – Хәлит – посёлок Южный Горняк – Арғужа күле» матшруты буйлап автомобилдәрҙә (автопробег) уҙҙы. Сәфәр башы – Ҡолой урта мәктәбенең Зәйтүнә Хәйруллина исемендәге «Шишмә» исемле тыуған яҡты өйрәнеү музейынан, әлеге мәҙәни-ағартыу проектының авторы Флүрә Ким ҡыҙы Истамғолова етәкселегендә башланһа, Айбат ауылы имам-хатибы Хаммат Нафиҡов изге сәфәргә фатиха бирҙе. Бикҡол ауылында сәсәниә Әнисә Ғарипова етәкселегендә ағинәйҙәр юлсыларҙы ихлас ҡаршылап «Бүгәсәү зыяраты» тарихы менән таныштырҙы, Южный Горняк ҡасабаһында сәйәхәтселәрҙе Арғаяш район депутаты Лилиә Зәки ҡыҙы Закирова ҡаршы алып серле «Бүгәсәү торағы» («Пугачевский трон») легендаһын һөйләгәндән һуң, тарихи урынды алып барып күрһәтте. Ҡорман ауылы китапханасы Венера Юлбаева Салауат Юлаевҡа ҡағылышлы иҫтәлек менән бүлешһә, Ҡолой урта мәктәбе уҡытыусыһы Тимур Шаимов үҙ  тарихи нәҫеле тураһында һөйләгәс ғәжәйеп йырлап ағып ятҡан Арғужа күленең башы булған «Сеңгерәй йылғаһы» (Каминушка) менән таныштырҙы. Ҡолой биләмәһендә гәнә «Бүгәсәү зыяраты»,  «Бүгәсәү торағы» («Пугачевский трон»), «Түбәтәйҙәр» һ. б. легендалар Бүгәсәү етәкселегендә һуғыш темаһына ҡағылышлы иҫ киткес яҙылмаған тарих һаҡлай ғәзиз ер. Ҡолой мәктәбе уҡытыусылары менән Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре, Арғаяш район китапханасылары менән «Аҡмулла» әҙәби берекмә ағзалары ҡулға-ҡул тотоношоп сәфәр ҡылып, йәш быуынға рухи йәдкәр тапшырҙы. «Батырҙар һуҡмағы буйлап» тигән йәнле сәйәхәт ғаиләләр башланғысында ойошторолоп Бикҡол ауылының «Йәншишмә»һенән һыу алыу менән осланды. Олатай-өләсәйҙәр, атай-әсәйҙәр менән йәш-елкәнсәк, бала-саға итәкләшеп тигәндәй ап-арыу уҡ ер үтте.  Легендар батырыбыҙ Салауат Юлаев тыуған көндө мәғжизәләр тулы халыҡ күңеленә таянып серле утрау һымаҡ арбап ятҡан тере тарих биттәрен бергәләп һүтте йәмәғәт. Кинйә (Ҡамса Мортазин), Силәбе ҡалаһы.",Салауат батыр рухына бағышланды,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],6,Файҙалы эштәр,2035,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-06-19/salauat-batyr-ruhyna-ba-yshlandy-4281631,2025-06-19T10:40:00+00:00
"С 22:00 г. введено временное ограничение движения для грузовых транспортных средств ипассажирского транспорта на участкахавтомобильных дорог: Кропачево – Месягутово - Ачит с 8 км по 159 км (МР Салаватский район РБ, МР Дуванский район РБ, МР Мечетлинский район РБ). Малояз – Верхние Киги – Новобелокатай – Ункурда с 0 км по 112 км (МР Салаватский РБ, МР Кигинский район РБ, МР Белокатайский район РБ). В связи с неблагоприятными погодными условиями (снег, сильный ветер, низовая метель, ограничение видимости). Стерлитамак – Белорецк – Магнитогорск с 228 км по 275 км (МР Белорецкий район РБ, МР Абзелиловский район РБ). Уфа – Инзер – Белорецк с 27 км по 222 км (МР Кармаскалинский район РБ, МР Архангельский район РБ, МР Белорецкий район РБ)Стерлитамак – Белорецк – Магнитогорск с 228 км по 275 км (МР Белорецкий район РБ, МР Абзелиловский район РБ). Уфа – Иглино – Красная Горка – Павловка с 16 км по 101 км (МР Иглинский район РБ, МР Нуримановский район РБ). В связи с ухудшением погодных условий и в целях обеспечения безопасности дорожного движения Госавтоинспекцией республики совместно с балансодержателями автодорог инициировановвести временное ограничение движения для грузовогои пассажирского транспорта на следующих участках автодорог: Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,['Дин' 'Спорт'],[0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1423,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/voditeld-r-i-tibaryna-4529553,2026-01-06T00:04:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАрхеологлар тарихи ирлектә шәхси хуалыклар булу сәбәпле казу эшләре өчен буш урын табуның кыенлашуын белдергән. Сарытау шәһәре янында урнашкан Алтын Урда шәһәре Үкәк ирлегендә археологлар гасырга караган һәйкәлләргә тап булган. Бу хакта Татарстан фәннәр академиясенең Археология институтыхәбәр итә. Археологлар Үкәк шәһәрчеген һәм аның тирәсендәге ""Хмелевское-1"" авыл ирлеген өйрәнүне дәвам иткән. Казу эшләре барышында яндырылган кирпеч ватыкларыннан ясалган калдыклар табылган. Ике объект та коңгырт һәм яшелрәк төстәге кирпечтән ясалган корылманың дивары өлеше булып чыккан. Өченче корылма — кирпеч бина дивары. Ул заманча чүп чокырлары аркасында имерелгән диелә. Диварның аскы өлешенең киңлеге — 1 метр. Дивар үзе 4-5 кирпеч биеклектә сакланган. Корылма гасырга карый. Моннан тыш, күпсанлы табылдыклар — керамик савытлар ватыклары, хайван сөякләре, елларда сугылган бакыр һәм көмеш тәңкәләр табылган. Казу эшләрендә 150 данә тәңкәгә юлыкканнар. ""Хмелевское-1"" авыл ирлегендә исә, 11 хуалык чокыры һәм бер тандыр табылган. Шулай ук алар арасында шахмат фигурасы (әяүле - пешка) һәм уен шашкасы бар. Бу мөгездән ясалган әйберләрнең бу ирлектә ясалган булуы ихтимал, ди белгечләр. Чөнки казу эшләре вакытында сөяк эшкәртү эзләрен ачыклаганнар. Казу эшләре Археология институты белгечләре һәм Сарытау шәһәрендәге ""Минем тарих"" тарихи парк"" оешмасы ярдәме белән алып барылган. Шул ук вакытта археологлар тарихи ирлектә шәхси хуалыкларның күп урнашуын, шуңа күрә казу эшләре өчен төзелешләрдән буш урын табу кыен булуын әйткән. Шулай да шәхси хуалыкның берсендә заманча биналар калдыкларын сүтеп, казу эшләрен оештыра алганнар. Быел Татарстан бюджеттан Үкәк шәһәрчегенөйрәнү өчен 6,7 млн сумбүлеп бирде. Бу акчалар өч елга исәпләнгән, ел саен 2,2 млн сум тотылачак. Соңгы елларда да Татарстан галимнәре Үкәкне өйрәнүләрен дәвам итте, әмма урыс галимнәре Сарытауның татар тамырлы шәһәр булуынтанырга теләми. Моңа кадәр тарихчы Фрид Рәшитов Үкәкнең торышы мактанырлык түгел дип Азатлыккасөйләгән иде. Аның сүзләренчә, Сарытауда фәнни даирә янында йөрүче кайбер кешеләр Үкәкнең абруен төшерергә тырыша. Алар шәһәр безнеке түгел, бу ят халыкныкы диләр, икенчеләре Үкәкне кабул итә, ләкин урыслар зур роль уйнаган дип бара. Үкәк — урта гасырдагы (— гасырлар) Алтын Урда шәһәре. Хәзерге Сарытау шәһәре янәшәсендә, Увековка елгасы тамагында урнашкан булган, гасыр башында мөһим сәүдә һәм сәясәт үзәге. Үкәктә акча сугу йорты булуы мәгълүм. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Сарытаудагы Үкәк шәһәрчегендә Алтын Урда чорыннан өч һәйкәл табылган,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2589,https://www.azatliq.org/a/saritaudagi-ukak-shaharchegenda-altin-urda-chorinnan-och-haykal-tabilgan/33056622.html,2024-07-30T17:28:33+03:00
"""Татарстан яшьләре"" газеты тышлыгыфикерләрТатар телендә 100 еллап чыгып килүче ""Татарстан яшьләре"" газеты ябылу турында белдердеРедакция ""Саубуллашу сүзе"" белән чыкты, аны язучы һәм журналистлар Равил Сабыр, Рәмис Латыйповтаратты. Коллектив сүзләренчә, моның сәбәбе: газетаны чыгаруга акча булмау. ""Бу авыр хәл инде берничә ел дәвам итә. Без кулдан килгәнне эшләдек: штатны кыскарттык, мөмкин булган кадәр экономия режимына күчтек"" диелгән ""Саубуллашу""да. Редакция Татарстан рәисенә дә мөрәәгать итеп караган, ләкин хөкүмәттән ""…газет эшчәнлеген тәэмин итү өчен Татарстан бюджетында чаралар каралмаган"" дигән авап алганнар. Шулай ук алар Рөстәм Миңнехановның Телеграм каналында да мөрәәгать калдырган, ләкин моңа бер авап та алмаган. Киләсе ярты еллыкта ""Татарстан яшьләре"" Русия почтасы каталогларында юк. Соңгы тапкыр аңа декабрь өченязылып була. ""Хәзер үк безнең һәр саныбызның соңгысы булуы ихтимал"", ди редакция коллективы һәм газетны саклый алмаулары өчен гафу үтенә. ""Татарстан яшьләренең"" 105 еллык тарихы бар. 1920 елның 22 гыйнварында ул ""Кызыл яшьләр"" исеме белән Бөтенсоюз ленинчыл коммунистик яшьләр берлеге тарафыннан, Казан губерна башкарма комитеты оешмасы буларак чыгарыла башлый.1941 елда ир-егет хезмәткәрләрне Кызыл гаскәргә чакыру сәбәпле газета чыгудан туктый.1949 елны ""Яшь сталинчы"" исеме белән ТАССР ВЛКСМ комитеты оешмасы буларак яңадан чыга башлый.1956 елда газетка ""Татарстан яшьләре"" исеме бирелә, газетның форматы үзгәртелә, һәм тиражы 15 000 данәгә кадәр арта.1990 елларга газет татар яшьләренең иң популяр һәм алдынгы карашлы матбугат басмалары дәрәәсенә итә. Бу еллардагы аның тиражы 300 000 данә тәшкил итә. елның июленә кадәр баш мөхәррир булып танылган журналист Исмәгыйль Шәрәфиевэшли.2017 елның июленнән газетны Атлас Гафиятовитәкли. ""Рәсми Татарстан"" порталындагы мәгълүматка караганда, 2025 елның икенче яртыеллыгына ""Татарстан яшьләренә"" 2868 кеше язылган. Русиядә","100 ел эшләгән ""Татарстан яшьләре"" газеты ябылу турында белдерде",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1905,https://www.azatliq.org/a/33584349.html,2025-11-07T21:24:13+00:00
"С целью создания комфортных условий для профессионального роста, Радий Хабиров поручил Министерству образования и науки республики организовать летний педагогический совет для молодых учителей в одном из санаториев Башкортостана. — Это должно быть качественное и содержательное мероприятие с глубокой проработкой ключевых вопросов. Я с удовольствием приеду на встречу, хочу услышать мнения и предложения молодых специалистов, — подчеркнул он. Кроме того, Глава республики предложил провести большой семинар, чтобы обсудить организацию профессионального конкурса для методистов по родным языкам. Это мероприятие позволит объединить усилия специалистов и выработать совместные решения для повышения качества преподавания башкирского языка и литературы.",Глава региона поручил организовать летний педсовет для молодых учителей,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы эштәр,750,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-16/glava-regiona-poruchil-organizovat-letniy-pedsovet-dlya-molodyh-uchiteley-4237785,2025-05-16T10:35:00+00:00
"Подача заявления в вуз или колледж через Госуслуги значительно облегчает процесс передачи документов и сохраняет абитуриентам время. Заявление можно подать сразу в пять вузов, при этом поступающий будет получать уведомления от куратора в личном кабинете. Через портал Госуслуг есть возможность записаться на дополнительные вступительные испытания и даже отправить оригинал аттестата. Суперсервис также позволяет подать заявку на целевое обучение и заключить договор с будущим работодателем. В 2024 году количество бюджетных мест на целевое обучение в университетах страны по сравнению с прошлым годом увеличилось на 6. – Установленной квотой смогут воспользоваться до 145 тыс. студентов. На сегодня более 50 тыс. абитуриентов уже подали заявки на целевое обучение. По поручению Владимира Путина в нашей стране создаются все необходимые условия для подготовки квалифицированных кадров, – отметил заместитель председателя правительства России Дмитрий Чернышенко. В Башкортостане в 2024 году вузы по всем направлениям обучения на бюджетные места примут более 14 тысяч студентов, в средние профессиональные учебные заведения – более 22 тысяч. Приемная кампания в Башкортостане так же, как и по всей стране, продлится до 25 июля в вузах и до 15 августа – в колледжах. На специальности, для поступления на которые нужны творческие и физические способности, подать документы можно до 10 августа. Раньше или позже? Дата подачи заявления не имеет значения – чтобы поступить в вуз, важно лишь количество баллов ЕГЭ. В 2024 году в Башкортостане рекордное число стобалльников, и если они выберут республиканские вузы, которые являются участниками НОЦ, – получат единовременную выплату в 150 тысяч рублей.",Через портал Госуслуг российские абитуриенты подали уже более 2 млн заявлений в вузы и колледжи,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Файҙалы эштәр,1692,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-12/cherez-portal-gosuslug-rossiyskie-abiturienty-podali-uzhe-bolee-2-mln-zayavleniy-v-vuzy-i-kolledzhi-3847236,2024-07-12T22:15:00+00:00
"фикерләрҮзләрен Татарстанның сөргендәге хөкүмәте дип танытучы активистлар Польша хакимиятеннән Татарстанның бәйсезлеген тануны сорапмөрәәгать белән чыкты. Аны 17 кеше имзалаган. Алар арасында Британиядә яшәүче Рәфис Кашапов, Польшадан Нәфис Кашапов, Төркиядән Фәрит Зәкиевһәм Германия, Швеция, Австралия, Украина, АКШ вәкилләре бар. Мөрәәгать Польша президенты Анджей Дуда, Польша хакимият фиркасы башлыгы (ПИС)Ярослав Качиньски, Польша парламентының түбән пулаты – сейм рәисе урынбасары Малгожата Госевская, сейм депутатлары исеменә юлланган. Хатта Польшаның 1980 нче елларда протест чаралары, СССРның бетүе, Русиянең сугыштан соң таркалу ихтималы турында әйтелә. Шул нисбәттән хәзерге вакытта ""Мәскәү агрессиясе тарафыннан татар халкының хокуклары кысрыклануы"" әйтелә. ""Путин фәрманы белән Украина ватандашларын юкка чыгару өчен безнең ватандашларны мобилизацияләгән вакытта без дәшми тора алмыйбыз. Татар халкының фаигале тарихы күрсәткәнчә, 470 ел элек татар халкына карата геноцид эшләгән буын вәкилләре монда һәм хәзер безнең халыкны чираттагы тапкыр юкка чыгармакчы була"", диелә һәм ""казан татарлары беркайчан да Русия империясенә кермәде"" дип өстиләр. Мөрәәгать авторлары 1991 елның 24 октябрендә Татарстан Югары шурасы кабул иткән республиканың бәйсезлек актына, 1992 елның 21 мартында узган Татарстан мөстәкыйльлеге турында референдумга нигезләнүләрен әйтәләр. Әлеге документларның тормышка ашарга тиешлеге искәртелә. ""Татарстан бәйсезлеген тану халкыбыз өчен төбәктәге вазгыятьне тотрыкландыруның, Татарстанда яшәүчеләрнең иминлеген тәэмин итүнең, икътисади һәм сәяси элемтәләрне торгызуның, бу исә үз чиратында, Татарстанның хокукларын һәм канунлы мәнфәгатьләрен дөнья әмәгатьчелеге тарафыннан саклауны тәэмин итүдә бердәнбер мөмкин юл булып тора"", диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Читтәге татар активистлары Польша президентыннан Татарстанның бәйсезлеген тануны сорады,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1865,https://www.azatliq.org/a/32215688.html,2023-01-09T14:12:39+00:00
"Конкурс ун беренсе тапҡыр үтә.  Унда ҡатнашыу өсөн субъекттар жюри ҡарамағына 2024–2025 йылдарҙа әҙәбиәткә, китапҡа һәм уҡыуға бағышлап үткәрелгән  берәй әһәмиәтле сараның  презентацияһын  тәҡдим итергә тейеш. Ғәҙәттә, жюри Рәсәй Президенты В. В. Путин иғлан иткән йыл темаһына бағышланған проекттарға һәм сараларға айырым иғтибар бүлә. Быйылғы Ватанды һаҡлау йылында махсус хәрби операция геройҙарына һәм ҡатнашыусыларына, шулай уҡ нацизмға ҡаршы көрәшеп, Ватаныбыҙҙың азатлығы өсөн ҡараһрманлыҡ күрһәткән ата-бабаларыбыҙға айырым иғтибар бирелә. Рәсәй китап союзы президенты Сергей Степашин етәкселегендәге абруйлы жюри составына китап һәм китапхана берләшмәләре, власть органдары һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, журналистар, әҙәбиәт тәнҡитселәре һәм яҙыусылар инә. Улар алдында ҡатмарлы эш тора: тиҫтәләрсә ғариза араһынан иң яҡшы 20-һен һайлап алырға. Шул 20 эсенән иң күп уҡыусы  төбәк — «Рәсәйҙең әҙәби флагманы» асыҡланасаҡ. Еңеүсегә маҡтау дипломы, иҫтәлекле приз һәм китаптар тупланмаһы тапшырыла. Китаптар китапхана фондтарын тулыландырыуға тәғәйенләнә.  Еңеүсе артабан йыл дауамында Рәсәй китап союзы үткәргән форумдарҙа һәм күргәҙмәләрҙә ташламалы ҡатнашыу мөмкинлегенә эйә була. Махсус приздар һәм «Китап һәм уҡыу биләмәһе» статусы элекке йылдарҙа еңеүсе булған һәм һуңғы йылдарҙа бер нисә тапҡыр ҡыҫҡа исемлеккә ингән төбәктәргә бирелә. Былтыр «Рәсәйҙең әҙәби флагманы» исемен Башҡортостан Республикаһы яуланы. Еңеүҙе уға «Китап байрам»ын ойоштороп үткәреү килтерҙе.  «Халыҡтар дуҫлығы – әҙәбиәттәр дуҫлығы» тигән фраза проекттың девизы булғайны. «Рәсәйҙең әҙәби флагманы» исеменә иғлан ителгән «Иң күп уҡыусы төбәк» Бөтә Рәсәй конкурсы Рәсәй китап союзы тарафынан РФ Цифрлы үҫеш, элемтә һәм киң коммуникациялар  министрлығы булышлығында үткәрелә. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",«Рәсәйҙең әҙәби флагманы» конкурсы ҡатнашыусыларҙы көтә,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],6,Яңылыҡтар,2194,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-04/r-s-y-e-bi-flagmany-konkursy-atnashyusylar-y-k-t-4373485,2025-09-04T14:33:00+00:00
"Ҡайҙан килеп сыҡҡан? Ҡытай сығанаҡтарында сәй бәшмәге беҙҙең эраға тиклем 250 йыл элек самаһы уҡ телгә алына. Ҡытайҙар уны сәләмәтлек һәм үлемһеҙлек эликсиры тип йөрөтә һәм ашты эшкәртеүгә һәм энергияны баланста тоторға ярҙам итә тип иҫәпләгән. Японияла ла был эсемлек бик популяр була. Рәсәйгә ул Ҡытайҙан килеп ингән, ахыры. Байкал аръяғында сәй кеүәҫе быуатта уҡ тарала башлай. Уны ҡайһы бер ауырыуҙарҙан дауалау сараһы булараҡ ҡулланғандар. Ә быуат уртаһынан ул бик күп рәсәй кешеһенең яратҡан эсемлегенә әүерелә. Шифалы үҙенсәлектәре быуат уртаһында сәй бәшмәге менән ғалимдар ҡыҙыҡһына башлай. Улар был үҙенсәлекле бәшмәктә бик күп глюкон, лимон, һөт, һеркә, алма, койе кислотаһы, ферменттар, С, РР, В төркөмө витаминдары, шәкәр, кофеин һәм ниндәйҙер кимәлдә этил спирты булыуын асыҡлаған. Иң беренсе булып Германияла уның шифалы үҙенсәлектәрен тикшергәндәр. - Сәй бәшмәге төнәтмәһенең аш эшкәртеүҙе яҡшыртыуы, антибиотик үҙенсәлектәргә эйә булыуы, эс ҡатҡанда шифаһы тейеүе билдәле. Ундағы кислоталар, айырыуса койе менән глюкон кислотаһы ашҡаҙан, бауыр, үт ҡыуығы һәм эсәк ауырыуҙарынан файҙалы. - Фән һәм тәжрибә дизентерияны һәм эсәк ауырыуҙарын бәшмәк менән дауалауҙың хәүефһеҙлеген һәм һөҙөмтәлелеген күрһәтә. Төнәтмәнең шифалы йоғонтоһон көсәйтеү өсөн ярты стакан эсемлеккә 30 тамсы монгол сәйен (бадан) ҡушып, көнөнә дүрт тапҡыр ашарҙан 20 минут алда эсергә. Эс китеү туҡтағас, төнәтмәне эсеүҙе кәметергә, һуңынан тулыһынса туҡтатырға, ә бәшмәктең үҙен генә тағы ла бер аҙна эсергә. - Үттең йыйылыуын кәметеү һәм үт ҡыуығынан ҡомдо ҡыуыу өсөн айына ике тапҡыр сәй бәшмәге менән тюбаж эшләргә була. Процедура алдынан туҡланыу рационынан бөтә итле-майлы ризыҡты, йомортҡаны, алкоголде һәм газлы эсемлектәрҙе алырға. Кискеһен ашамаҫҡа, бер стакан йылымыс төнәтмә эсеп, уң яҡҡа йылытҡыс һалып, бер сәғәттәй ятырға. Ошо ваҡытта бер нисә тапҡыр эсте эскә тартырға һәм ҡабартырға. Был ысул үт ҡыуығын тулыһынса бушатырға ярҙам итә. Аҙағынан бер стакан үлән төнәтмәһенә (һары мәтрүшкә, тырнаҡ гөлө, аҡ сәскә, шиңмәҫгөл) бер балғалаҡ бал ҡушып эсергә мөмкин. - Ике-өс аҙна буйы даими рәүештә көнөнә өс тапҡыр ашарҙан алда яртышар стакан сәй кеүәҫен эсеү гипертония ауырыуының склеротик формаһы менән интегеүселәрҙең хәлен яҡшырта, ҡан баҫымын төшөрә, баш ауыртыуын еңелләштерә, атеросклероз менән яфаланыусы ололарға ла ыңғай тәьҫир итә. Ҡарттарҙа гипертония булғанда иртән һәм кис 40 тамсы арыҫлан ҡойроғо төнәтмәһе ҡушып, яртышар стакан эсергә кәңәш ителә. Йоҡоһоҙлоҡтан тағы ла 30 тамсы бөтнөк, бесәй үләне, ҡан үләне төнәтмәләре ҡушырға ярай. Ҡанда холестеринды кәметеү өсөн сәй кеүәҫенә һарымһаҡ төнәтмәһе (13 стаканға 10 тамсы) ҡушып, өс ай буйы ашағандан һуң көнөнә өс тапҡыр эсергә. - Сәй бәшмәге ҡан әйләнешен яҡшырта, аҡыл һәм физик әүҙемлекте күтәрә. - Һалҡын тейҙереп ауырығанда хәлһеҙлекте бөтөрөү, баш ауыртыуын баҫыу өсөн төнәтмәне көнөнә 3 – 4 тапҡыр яртышар стакан эсергә. Тамаҡты йыш-йыш йылы төнәтмә менән сайҡатыу ангинаны һәм тонзиллитты дауалау ваҡытын 2 – 3 көнгә ҡыҫҡарта. Шулай уҡ стоматит булғанда ла ауыҙҙы сайҡатырға була. - Подагра менән полиартриттан да өс ай буйы көнөнә ике тапҡыр берәр стакан бәшмәк төнәтмәһен эсеү ыңғай һөҙөмтә бирә. - Дөйөм хәлһеҙлектән, депрессиянан сәй бәшмәге төнәтмәһенә 30 тамсы элеутерококк төнәтмәһе ҡушып эсәләр. - Күптәргә сираҡтағы тиҙ генә уңалып бармаған йәрәхәт ҙур мәшәҡәт тыуҙыра. Бынан да бәшмәк ярҙам итә. Бының өсөн көнөнә ике тапҡыр яраны бәшмәк кеүәҫенә эт дегәнәге, имән ҡайырыһы, эхинацея төнәтмәһе ҡушып еүешләү ҙә етә.",Япон бәшмәгенән сәй кеүәҫе,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",3500,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2024-09-13/yapon-b-shm-gen-n-s-y-ke-e-3928664,2024-09-13T15:14:00+00:00
"Әлфиә Мостай ҡыҙы күргәҙмәне юғары кимәлдә ойошторғандары өсөн Милли музей директоры Рөстәм Исхаҡовҡа һәм музей хеҙмәткәрҙәренә Мостай Кәрим исемендәге фондтың Рәхмәт хаттарын тапшырҙы. Әлфиә Кәримованың алма еҫе аңҡыған"" бала сағы тамашасыларҙың күңеленә хуш килде. Ихлас, йылы осрашыу  иҫтәлеккә фото төшөү менән тамамланды.",Шағир ҡыҙы менән осрашыу,['Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,326,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-26/sha-ir-y-y-men-n-osrashyu-4068012,2024-12-26T14:31:00+00:00
"""Башта ниндәй генә уйҙар сыуалманы, шулай ҙа бер ҡарарға килдем: мин – Ватан һаҡсыһы, барыбыҙ өсөн иң ҡәҙерле Ер-Әсәне – Тыуған илде һаҡларға ант итәм, – тип тәүге хәрби хеҙмәт көндәрен иҫкә төшөрҙө яугир. Талғын ғына аҡҡан тормошобоҙ бер миҙгел эсендә ғәҙәттәге торошон үҙгәртте. Өлөшләтә мобилизация тормошто паузаға ҡуйҙы, бөтә пландарҙы юҡҡа сығарҙы. 2022 йылдың 22 сентябрендә ҡулыма повестка алдым. Был мәлде һүрәтләүе лә ауыр, атай-әсәйемдең, ҡатынымдың ниндәй хис-тойғо кисергәнен яҡшы аңлайым. Тәүге минуттарҙан һәм ошо көнгәсә уларға миңә ҡарағанда ла ауырыраҡ икәнлеген беләм. Тәүге осорҙа билдәһеҙлектән ҡурҡыу тойғоһо булды, фекерләүе һәм үҙ-үҙемде ҡулға алыуы ауыр ине. Башта ниндәй генә уйҙар сыуалманы, шулай ҙа бер ҡарарға килдем: мин – Ватан һаҡсыһы, барыбыҙ өсөн иң ҡәҙерле Ер-Әсәне – Тыуған илде һаҡларға ант итәм, – тип тәүге хәрби хеҙмәт көндәрен иҫкә төшөрҙө Стирол позывнойлы яугир. Ул Салауат ҡалаһында тыуып үҫкән. 24-се ҡала мәктәбен тамамлағандан һуң Өфө дәүләт авиация техник университетының Күмертау филиалына уҡырға инә. Армия хеҙмәтен Хәрби-һауа көстәре ғәскәрҙәрендә үтә, хәрби-иҫәп белгеслеге – ремонтты контролләү саралары, идара ителеүсе ракеталар һәм аҫылмалы ҡоралдар механигы. Армиянан һуң Салауатнефтехимремстрой предприятиеһында слесарь-монтажсы, бригадир, мастер, прораб булып эшләй. Аҙаҡ Мономер заводының 46-сы цехына аппаратсы булып эшкә урынлаша. Егет өйләнә, донъяны йәмләп, ике ҡыҙҙары донъяға килә. Шулай һәүетемсә генә барған тормошта киҫкен боролош яһалыр тип кем уйлаған? Илдә өлөшләтә мобилизация башлана, тип яҙа Выбор гәзите. Хәрби әҙерлекте Пенза ҡалаһы эргәһендә өс аҙна үткәндән һуң, алғы һыҙыҡҡа юл тоттоҡ. Хәрби хеҙмәттәштәремә ошо ауыр осорҙа эргәмдә булыуҙары, ярҙамдары өсөн рәхмәт. Һуғыштың ҡот осҡос эҙемтәләрен күреп, ике туғандаш халыҡтың бер-береһенән нисек алыҫлаша барыуын  аңлап, таң ҡалаһың, – тип уй-фекерҙәрен уртаҡлаша яугир. Стирол тәүҙә взвод командиры урынбаҫары булып хеҙмәт итә, аҙаҡ уны офицерҙар составы резервының айырым батальонына курсҡа ебәрәләр. Рота замполиты вазифаһына уҡыталар, лейтенант званиеһын ала һәм мотоуҡсылар батальонында хеҙмәтен дауам итә. – Әлеге ваҡытта хәрби-сәйәси пропаганда һәм агитация буйынса өлкән офицер булып хеҙмәт итәм. Был – бик яуаплы эш. Яугирҙәрҙең хәрби рухын күтәреү, әхлаҡи-психологик торошон, эске тәртипте контролләү, личный составты бөтә тейешле кәрәк-яраҡ менән тәьмин итеүҙе күҙәтеү – барыһы ла минең бурыс. Хеҙмәттәштәремдең рәхмәт һүҙҙәрен ишетеү миңә лә әйтеп бөтөргөһөҙ көс бирә. Салауат егеттәре бында аҙ түгел, күптәре менән яҡындан танышып, дуҫлашып бөттөк, хатта ғаиләләребеҙ менән аралашабыҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ, – тип һөйләй яугир. – Күптәрҙе минең ни өсөн Стирол позывнойын алыуым ғәжәпләндерә. Мин мобилизацияланғанға тиклем заводтың 46-сы, стирол етештереүсе, цехында эшләнем. Оҙаҡ уйлап торманым, иҫтәлеккә ошо позывнойҙы алырға булдым, – тип яуап бирҙе офицер. – Ышаныслы тыл ярҙамынан тыш, яугирҙәргә күпкә ауыр булыр ине. Газпром нефтехим Салауат компанияһы гуманитар ярҙам менән тәьмин итте, ҡала хакимиәте, ирекмәндәр даими ярҙам күрһәтә. Йәшермәйем, алғы һыҙыҡта күп нәмә етешмәй, беҙҙең ихтыяжды үтәгән һәр кемгә ҙур рәхмәт. Һәр ярҙамды юғары баһалайбыҙ. Әлбиттә, ғаиләм, яҡындарым, дуҫтарым минең өсөн тоғро тыл булып тора, ауыр саҡта көс бирә, кәйефте күтәрә. Хәлдең ҡатмарлығына ҡарамай, минең ялға ҡайтҡанымды көтөп тормай, хатта үҙҙәре яныма килергә ваҡыт таба. Тыуған өйҙә һине кемдеңдер көтөүе, борсолоуы, ышаныс белдереүе ҡаршылыҡтарҙы еңергә, алға хәрәкәтләнергә көс-ҡеүәт бирә. Бындай ярҙам эстән һынмаҫҡа, ҡаҡшамаҫҡа, үҙеңә ышанысты арттырырға булыша, – тине ул. Салауат ҡалаһы батырҙарының береһе Стиролдың еңеү яулап тыуған яҡҡа әйләнеп ҡайтыуын көтәбеҙ. Иҫән-һау бул, яугир!","""Тыуған илде һаҡларға ант итәм",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Махсус хәрби операция,3744,https://shonkar.com/articles/care/2025-12-22/tyu-an-ilde-a-lar-a-ant-it-m-4517597,2025-12-22T20:40:00+00:00
"фикерләр""Азат Европа ""Без Маарстан тамашачысына бәйсез журналистика тәкъдим итү өчен бөтен көчебезне биреп эшләдек"", — дип белдерде журналистлар. ""Укучыларыбызның ышанычы, игътибары һәм ярдәме безнең өчен бик кадерле булды"", — диелә мөрәәгатьтә. Хезмәт тарафыннан әзерләнгән барлык материаллар онлайн рәвештә ачык булып калачак. ""Азат Европа ""Аларның осталыгы, үз эшенә тугрылыгы һәм безнең миссиягә туктаусыз өлеш кертүе безнең уңышка да зур йогынты ясады. Ширкәткә керткән хезмәтләре өчен без аларга бик рәхмәтле"", — диде ул. РСЕРСның Маар хезмәте 2020 елда АКШ Конгрессы карары белән яңадан эшли башлаган иде. Моңа кадәр ул 1950–1993 елларда эшләде. АКШның Глобаль медиа агентлыгы (), ""Азат Европа",,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,700,https://www.azatliq.org/a/33598266.html,2025-11-21T13:20:57+00:00
"Алдағы ял көндәрендә Башҡортостанда йылы, тик ямғырлы һауа торошо көтөлә, күп райондарҙа йәшен йәшнәүе ихтимал. Был хаҡта Башгидрометүҙәк хәбәр итә. Шәмбе, 5 июлдә, ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр һәм йәшен көтөлә. Ел көнбайыштан талғын, урыны менән көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 10.15 градус буласаҡ, көндөҙ һауа 22 27 градусҡаса йылынасаҡ. Йәкшәмбе, 6 июлдә, шулай уҡ ямғыр яуа, йәшен йәшнәй. Көнбайыш ел уртаса, йәшен ваҡытында көсәйеүсән. Һауа температураһының төндә 11.16 градус булыуы көтөлә, көндөҙ термометр бағанаһы 20 25-кә тиклем күтәреләсәк.",Ял көндәре ямғырлы булырмы?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,548,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-04/yal-k-nd-re-yam-yrly-bulyrmy-4301909,2025-07-04T09:24:00+00:00
Балалар баҡсаһынан башланған мауығыуҙан -  чемпион булғанға тиклем. Тулыраҡ – түбәндәге яҙмала:,Ҡәҙерле атаһы юлын дауам итә,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,95,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-09/erle-ata-y-yulyn-dauam-it-4114597,2025-02-09T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЯңа пакетның төп пункты Русиянең табигый газына кагыла: аны Европа портлары аша үткәрүгә чикләүләр кертеләр. Европа берлеге шурасы Русиягә каршы 14 нче чикләүләр пакетын тулысынча хуплады. Чикләүләр Мәскәүнең Украинага каршы алып барган сугышы белән бәйле кертелә. Бу хакта бүген, 24 июнь иртәсендә чыкканматбугат хәбәрендәәйтелә. Яңа чикләү чаралары рәсми рәвештә якын вакытта чыгачак. Аерым алганда, Европа берлеге 116 физик һәм юридик затка каршы чикләүләр керткән. Яңа пакетның төп пункты Русиянең табигый газына кагыла: аны Европа портлары аша үткәрүгә чикләүләр кертеләр. Русиянең өченче илләргә ибәргән табигый газын Европа берлеге портлары аша уздырырга ярамаячак. Шул ук вакытта Русиядән Европа берлеге илләренә табигый газны кудыру тыелмый. Русиянең күләгә флоты һәм көймәләре арасындагы 27 йөк ташучы көймәгә каршы чикләүләр кертелде, аларны аерым алганда корал һәм украин ашлыгын ташуда кулланалар. Элегрәк чикләүләр исемлегенә ырчы Полина Гагарина, эшкуарлар Игорь Алтушин, Роман Троценкоһәм Таймураз Боллоевкертеләчәк дипхәбәр ителгән иде. Русия хәрби-сәнәгать комплексына турыдан-туры ярдәм итүче 61 зат һәм ширкәт тә чикләүләр исемлегендә. Алар арасында өченче илләр - Кытай, Төркия, Казакъстан, Кыргызстан һәм Берләшкән Гарәп Әмирлекләре ширкәтләре бар. Санкцияләрне урап узу белән бәйле өстәмә чаралар кертелә. Өченче илләргә корал итештергәндә дә кулланыла алырдай тауарларны сату нык контрольдә тотылачак. Европа берлеге илләренең ширкәтләре өченче илләрдәге бүлекчәләренең чикләүләрне урап узардай гамәлләрдә катнашмавын күзәтеп торырга тиеш булачак. Шулай ук Европа берлеге илләренең һава ширкәтләренә Русия ватандашлары яки оешмалары белән дөнья буйлап чартер очышлары яки шәхси очышлар башкару турында килешүләр төзергә ярамый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз. уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Европа берлеге Русиягә каршы 14 нче чикләүләр пакетын хуплады,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,1910,https://www.azatliq.org/a/evropa-berlege-rusiyaga-karshi-14nche-chiklaular-jielmasin-hupladi/33006765.html,2024-06-24T12:20:53+03:00
"Ошо сара сиктәрендә ""Аҡбуҙат"" журналы 15-се һанлы ""Гүзәл"" башҡорт балалар баҡсаһындағы кескәй дуҫтары менән осрашты. Баҡсала йәмғеһе ун бер төркөм эшләй, уларҙың бишәүһе — башҡорт төркөмдәре. Араларында берәүһе бигерәк матур исем йөрөтә: ""Аҡбуҙат""! Улар тәбрикләне лә инде журналдың баш мөхәррире Лариса Абдуллинаны һәм бүлек мөхәррире Айгөл Ғәбитованы. Балалар тәрбиәселәре Зөлфирә Абдулова менән ""Аҡбуҙат"" журналына сәйәхәт формаһында бай концерт тамашаһы әҙерләгән: йырланылар ҙа, бейенеләр ҙә, уйын да уйнап күрһәттеләр, башватҡыстар ҙа систеләр. Самира Ғәббәсова исемле әүҙем ҡыҙ ""Урал батыр"" эпосын яттан һөйләне. Ете йәшлек Самира бигерәк белдекле ҡыҙ булып сыҡты: Лариса Хашим ҡыҙының тыуған ер, батырҙар, шәжәрә, дин тураһында биргән һорауҙарына яуабын тыпылдатып ҡына ултыра. Самира баҡсаға ҡустыһы менән йөрөй. Ике йәшлек Әмирхан шиғыр ятлап ишеттерҙе. Ошо уҡ һорауҙарға дөрөҫ яуап биргән балалар Лариса Абдуллина ҡулына журнал менән бүләккә уйынсыҡтар алып ҡыуанды. Айгөл Ғәбитова уларға балалар өсөн яҙылған шиғырҙарын уҡыны. Осрашыуҙың айырым бер биҙәге ҡасандыр ошо ""Гүзәл"" балалар баҡсаһына йөрөгән, хәҙер инде Кинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназия-интернатының 3-сө класында уҡыған Самир Латыповтың сығыштары ине. Самирҙың исеме Мәләүездә генә түгел, Башҡортостанда ла йыш яңғырай: төрлө ҙур бәйгеләрҙә ҡатнашып урындар яулай ул. Бар яҡтан да һәләтле: өҙҙөрә баҫып бейей ҙә, моңло итеп йырлай ҙа, тасуири шиғырҙар ҙа һөйләй, ҡурайҙа ""Урал""ды ла уйнай. ""Дүрт ҡанаты бар уның"", - тиҙәр яҡташтары Самир хаҡында. Әйткәндәй, Самир туған баҡсаһына күп сығыштарына кейеп йөрөгән, хәҙер инде бәләкәстәргә милли кейемен алып килеп, уны үҙе һайлап һалдаттар тураһында йыр йырлап дәртләндергән, бәләкәй булһа ла, егеттәргә хас етдилек бөркөлгән Нуриман исемле малайға бүләк итте. Лариса Абдуллина баҡсаның мөдире Алһыу Байсароваға башҡорт халҡының телен, йолаларын, мәҙәниәтен һаҡлауҙа әүҙем эшмәкәрлек күрһәткәне өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Рәхмәт хатын тапшырҙы. Ысынлап та, телде, мәҙәниәтте, рухты үҫтереү тап балаларҙан, балалар баҡсаһында бирелгән тәрбиәнән башлана бит. Атайсалға, Кесе Ватанға тоғролоҡ, илһөйәрлек тойғоһо ла кешеләргә бала саҡтан һалынған кеүек. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""ГҮЗӘЛ"" БАЛАЛАР БАҠСАҺЫНДАҒЫ ГҮЗӘЛ ОСРАШЫУ","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 1 0],8,Йәмғиәт,2423,https://akbuzat-rb.ru/articles/common_material/2023-04-07/g-z-l-balalar-ba-sa-ynda-y-g-z-l-osrashyu-3209459,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Дзержинск. Иллюстратив фотофикерләрАнда шартлаткыч матдәләр итештерүче Свердлов исемендәге сәнәгать заводы урнашкан. АКШ, Европа берлеге, Швейцария, Британия, Япония һәм Украина әлеге заводка санкцияләр салган иде. ирле халык завод урнашкан сәнәгать зонасында шартлаулар турында хәбәр итте. Түбән Новгород өлкәсе губернаторы Глеб Никитинында язуынча, дроннарны һава һөүменннән саклану системы бәреп төшергән, нәтиәдә кыйпылчыклар эләгеп дүрт янгын сүндерү хезмәткәре яраланган. Свердлов исемендәге завод Дзержинскиның төп оешмаларның берсе булып санала. Заводта шарлтаткыч матдәләр, саклану иһазлары, сәнәгать химиясен итештерәләр. Русия саклану министрлыгы белдерүенчә, төнлә төрле өлкәләрдә барлыгы 110 дрон бәреп төшерелгән. Губернатор Вячеслава Гладковбелдерүенчә, төнлә Белгород өлкәсенә ут ачулары нәтиәсендә дүрт кеше, шул исәптән 12 яшьлек кыз да зыян күргән. Аларның барысына да медицина ярдәме күрсәтелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Түбән Новгород өлкәсендәге хәрби заводка дроннар һөүм иткән,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1014,https://www.azatliq.org/a/33165580.html,2024-10-20T06:09:07+00:00
"Тәүге 20 балаға ҡала мэры Ратмир Мәүлиев билгеләрҙе 22 апрелдә тапшырҙы. Иҫтәлекле билге Ватаныбыҙҙы һаҡлаусыларҙың ғаиләләренә беҙҙең оло рәхмәтебеҙҙе кәүҙәләндерә. Уларҙың ҡаһарманлығы – миллиондарса рәсәйҙәр өсөн үрнәк, – тине баш ҡала хакимиәте башлығы, тантанаға йыйылғандарҙы сәләмләп. Өфөнән махсус хәрби операцияға киткән бөтә атайҙарҙың да балаларына иҫтәлекле билгене еткереү дауам итә. Уларҙы синыф сәғәттәрендә, Ҡаһарманлыҡ дәрестәрендә, район хакимиәттәрендә осрашыуҙарҙа, Ватанды һаҡлау йылына бағышланған сараларҙа тапшыралар. Еңеү көнө алдынан  Өфө райондарында иҫтәлекле билгене тапшырыу тантаналары үтте. Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында Орджоникидзе районында йәшәүселәр йыйылды. Ленин районында үткән тантанала иҫтәлекле билге – 30 балаға, ә Октябрь районында 38 балаға тапшырылды. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында Киров районындағылар өсөн тантаналы кисә ойошторолдо.  Махсус хәрби операция барышында һәләк булған яугирҙарҙың  балалары – Фәрит Ғәлиндың балалары Урал, Иҙел, Дим, Батыр, Салауат, Алтынай; Руслан Любактың балалары Роман, Олег, Матвей; Илгиз Ғайсаровтың балалары Тимур, Диана; Роберт Йәғәфәровтың балалары Диана, Эрик аталары иҫтәлегенә Минең атайым – Герой! билгеһен ҡабул итеп алды. Минең атайым – Герой! билгеһе бәләкәй өфөләргә аталарының ҡаһарманлығы тураһында хәтерләтеп торор һәм был маҡтаулы исемгә лайыҡ булырға рухландырыр. Һүрәттәрҙә: Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығы Ратмир Мәүлиев иҫтәлекле билгеләрҙе тапшыра. Фотолар: Өфө хакимиәте матбуғат хеҙмәте.",Уларҙың аталары – Герой!,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Махсус хәрби операция,1502,https://amanat.su/articles/care/2025-05-14/ular-y-atalary-geroy-4235643,2025-05-14T23:50:00+00:00
"Грипп- вируслы йоғошло сир. Ул бигерәк тә бәләкәй балалар, йөклө ҡатындар, оло йәштәгеләр һәм хроник сирлеләр өсөн хәүефле. Гриппты ОРВИ-нан нисек айырырға? Киҙеүҙең төп билдәһе - ул ҡапыл һәм киҫкен башлана: Температура 38-тан юғары. Хәлһеҙлек, мускулдар һәм быуындар һыҙлай. Баштың ныҡ ауыртыуы. Тымау. Быйылғы грипп йыш ҡына күңел болғаныу һәм ҡоҫоуҙан башлана. Тәүге билдәләр булыу менән медицина учреждениеһына мөрәжәғәт итегеҙ: Тик табип ҡына дөрөҫ дауалау тәғәйенләй ала. Грипп өҙлөгөүҙәр (пневмония) менән хәүефле, ә балаларҙа бер нисә сәғәт эсендә нервы системаһы зарарланыуы ихтимал. Вирусҡа ҡаршы терапия. Тәүге 48 сәғәттә максималь һөҙөмтәле. Препараттар (осельтамивир, умифеновир һ. б. ) табип тәғәйенләнеүе буйынса ҡабул ителә. Симптомлы дауалау. 38,5с — тән юғары температурала парацетамол йәки ибупрофен. Аспирин (ацетилсалицил кислотаһы) тыйыла — ул ҡан шыйығайтыу хәүефен арттыра Антибиотиктар ҡулланмағыҙ (улар вирустарға тәьҫир итмәй! ). Күберәк йылы шыйыҡса (морс, һыу) эсегеҙ, йышыраҡ бүлмәне елләтегеҙ һәм һауаны дымландырығыҙ. Үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ!",Һаҡ булығыҙ! Грипп!,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1087,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/a-buly-y-gripp-4532162,2026-01-09T17:50:00+00:00
"Эй рәхәт ине бәләкәй саҡта! Кис әсәй, һыйыр һауғас, йылы һөттө банкаға һала ла күрше әбейгә индереп ебәрә. Ә күрше әбей, кисә индергән банкаға кәнфиттәр һалып, һине көтөп тора. Был кәнфиттәрҙе үҙең эшләп алған кеүек ҡабул итәһең. Йәнәһе, кисә күршегә һөт индергән өсөн хаҡ ул. Был хәлгә шул тиклем өйрәнелгән ине, әгәр ниндәйҙер сәбәптәр менән күрше әбейе банкаға кәнфит һалырға онотҡан булһа, сығып китмәйсә баҫып тораһың әле шунда. Ул, быны шунда уҡ аңлап алып, ""И-и, балаҡайым, кәнфитем бөтөп киткән. Әйҙә, мин һиңә башҡа әйбер бирәм"", – тип, банкаға йә прәник, йә тимер аҡса һала. Беҙҙең халыҡтың бер үҙенсәлеге ул – кешегә буш һауыт-һаба бирергә ярамай. Ни өсөн ярамай һуң? Был турала уйланғанығыҙ бармы? Әгәр күршенән алып торған берәй һауытты: табаны, кәстрүлде йә иһә табаҡты буш килеш кире ҡайтарһағыҙ, аҡса менән проблемалар килеп сығырға мөмкин икән. Ул һауытҡа бәләкәй генә берәй күстәнәс һалһағыҙ ҙа йортоғоҙға матди байлыҡ менән бәйле энергияны тартып килтерәһегеҙ. Энергия, тигәндән. Беҙҙе әйләндереп алған һәр әйберҙең үҙ энергияһы бар, тип әйтә белгестәр. Буш һауытты кире ҡайтарғанда уның менән бергә үҙегеҙҙең энергияғыҙҙың бер өлөшөн дә бирәһегеҙ. Ә ул урын бер ҡасан да буш тормай: һауыт-һаба менән бергә «биргән» энергия урынын төрлө күңелһеҙлектәр, талаш-тартыш, аңлашылмаусанлыҡ «баҫып алырға» мөмкин. Алған һауытты нисек ҡайтарырға? Тәү сиратта – яҡшы итеп йыуығыҙ. Шунан һуң уға берәй тәмлекәс һалығыҙ. Аш табыны үткәрер алдынан, әйтәйек, ҡамыр ризыҡтары бешереү өсөн таба алып торған булһағыҙ, берәй пирог, йәки бәлеш киҫәге һалырға була. Бер ус кәнфит, йәки бер аҙ печенье һалырға ла мөмкин. Еләк-емеш тә яҡшы. Ҡыҫҡаһы, өйҙә ниндәй тәмле нәмә бар – шуны. Кешенән алып торған һауыт-һабаны ғына түгел, ғөмүмән, әйбер һалып була торған бер әйберҙе лә буш килеш кире ҡайтармауы яҡшы. Кешегә нимә генә бирһәң дә, ул һәр ваҡыт үҙеңә икеләтә әйләнеп ҡайта бит. Ә алған әйбереңде буш килеш ҡайтарһаң, киреһенсә, үҙеңдекен «юғалтаһың». Шунан, алған һауытыңды буш ҡайтармау – яп-ябай ихтирам билдәһе лә бит ул. Тағы бер нәмә бар: был осраҡта икенсе тапҡыр тағы һорап инеү еңелерәк буласаҡ, тормош бөгөнгө менән генә тамамланмай бит әле!",Ни өсөн кешегә буш һауыт бирергә ярамай?,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,2154,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-22/ni-s-n-kesheg-bush-auyt-birerg-yaramay-4207336,2025-04-22T00:23:00+00:00
"Башкортстан байрагыфикерләрБашкортстанның Хәйбулла районы Подольски авылында яшәүчеләр халык ыены уздырырга теләп, Таналык ирлеге башлыгына гаризатапшырган иде. Активист Буранбай Әскәров""Пруфы""гасөйләвенчә, хакимиятләр ыен үткәрергә рөхсәт итмәгән. Алар бу карарны шикаять итәргә ыена. ыенны 1 июльдә үткәрмәкче булдылар. Хәзерге вакытта авыл янында шахта төзелеп килә. Подольскида яшәүчеләр файдалы казылмалар чыгарганнан соң туган иребездән китәргә мәбүр калырбыз дип борчыла. Күптән түгел Баймак районы Сәйгәфәр авылында яшәүчеләр дә хакимиятләр кешеләргә халык ыены уздырырга рөхсәт бирмидип зарланды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанның Хәйбулла районында яшәүчеләргә халык ыены оештырырга рөхсәт бирмәгәннәр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,703,https://www.azatliq.org/a/32461900.html,2023-06-16T08:09:28+00:00
"Наил Шаймарҙанов көйөИлфаҡ Фәризов һүҙҙәреЮлдарға сығам, юлдарға, Мин үҙем менән алырмын, Юлдарға сығам, юлдарға, Әсәйҙәр илап ҡалалар, Юлдарға сығам, юлдарға, Йәмле таңдар атҡанда. Изгелек теләп ҡаламынЮлдарға сығам, юлдарға, Йыраҡта кемдер ҡул болғай, Юлдарға сығам, юлдарға, Мин үҙем менән алырмын, Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Әсәйҙәр илап ҡалалар.,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Kliptar,728,https://yanshishma.com/articles/kliptar/2025-04-11/s-y-r-ilap-alalar-4194930,2023-11-09T14:48:00+05:00
"фикерләрРусия президенты Владимир Путин финанслар өлкәсендә ислам кагыйдәләрен куллану экспериментын өч елга озайту турында канун имзалады — ул 2028 елның 1 сентябренә кадәр дәвам итәчәк. Исламча банк системасын сынау өчен сайланган төбәкләр үзгәрешсез кала: Башкортстан, Татарстан, Чечня һәм Дагыстан. Документта шулай ук эксперимент кысаларында финанс операцияләр исемлеген киңәйтү мөмкинлеге дә каралган. Канун өлгесен Русия Думасына финанс базары буенча комитет рәисе Анатолий Аксаковитәкчелегендәге депутатлар һәм сенаторлар төркеме тәкъдим иткән иде. Канун июль уртасында кабул ителде. Анатолий Аксаков моның Россиядә исламча банк эшчәнлеген үстерүгә, ислам илләреннән инвестицияләр әлеп итүгә һәм халыкара хезмәттәшлекне киңәйтүгә ярдәм итәчәк дип саный. Аның сүзләренчә, бүгенге көндә исламча финанслау кысаларында төзелгән килешүләр күләме миллиардларча сум белән исәпләнә, ә бу юнәлешнең потенциалы кимендә 1 триллион сум тәшкил итә. Киләчәктә проектка Русиянең башка төбәкләре — шул исәптән Чуашстан һәм Кырым — да кушылырга мөмкин. Исламча финанслау экспериментын 2023 елның сентябрендә Татарстанда, Башкортстанда, Чечнядә һәм Дагыстанда гамәлгә керде. Ул башта ике елга исәпләнгән иде. Ислам банкингы (инглизчә, гарәпчә; ) — шәригать принципларына туры килә торган банк эшчәнлеге һәм аны ислам икътисадын үстерү юлы белән гамәли куллану. Ислам банкингы өчен башка термин — шәригать принципларына нигезләнгән финанс эшчәнлеге. Шәригать риба биргән өчен билгеләнгән процент яки бүләк алуны тыя. Ислам принципларына каршы килә торган тауар (мисал өчен, дуңгыз, хәмер) итештерүче йә хезмәт күрсәтүче ширкәтләргә инвестицияләр кертү дә хәрәм санала. Әлеге тыюлар теге яки бу дәрәәдә мөселман илләрендә күптән кулланылуга карамастан, бу принципларга нигезләнгән беренче банклар мөселман әмгыятендә гасыр ахырында гына барлыкка килде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстанда ислам банкингын сынау тагын өч елга озайтылды,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Татарстан'],[0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1938,https://www.azatliq.org/a/33491887.html,2025-08-01T10:21:33+00:00
"Үрге Йәркәй ауылы үҙәгендә Тормош өсөн инфраструктура милли проекты (национальный проект Инфраструктура для жизни) буйынса ике йәмәғәт майҙанын төҙөкләндереү үткәреләсәк, тип хәбәр иттеләр Илеш районы хакимиәтендә. Белгестәр, атап әйткәндә, Пушкин, Коммунистик, Совет урамдары һәм Тәлғәт Рахманов исемендәге урта мәктәп араһындағы биләмәне яңыртасаҡ. Шулай уҡ Йәримов һәм Коммунистик урамдары ла заманса төҙөкләндереләсәк. Унда яңы ял итеү биләмәләре, яҡтыртыу һәм бәләкәй архитектура элементтары барлыҡҡа киләсәк. Шулай уҡ белгестәр үҫемлектәр ултырта, балалар һәм спорт майҙансыҡтарын йыһазландырасаҡ. - Бындай проекттар йәшәү сифатын яҡшырта, тораҡ пункттарға ҡыҙыҡһыныу арттыра һәм муниципалитеттарға ыңғай ҡараштарҙы формалаштырыуға булышлыҡ итә. Планлаштырылған сараларҙы уңышлы тормошҡа ашырыуҙы теләйем һәм яңыртылған йәмәғәт киңлектәре Илеш районы халҡы һәм ҡунаҡтары өсөн яратҡан ял итеү урыны булыр тип ышанам, - тип билдәләне район хакимиәте башлығы Илдар Мостафин. Тормош өсөн инфраструктура милли проектының маҡсаты - тораҡ пункттарҙы комплекслы үҫтереү. Был торлаҡ һәм юлдар төҙөү һәм ремонтлау, йәмәғәт һәм ихата киңлектәрен төҙөкләндереү, бөтә социаль һәм коммуналь инфраструктураны булдырыу һәм яңыртыу, хәрәкәт итеүсе составты яңыртыу иҫәбенә йәмәғәт транспортының уңайлы маршруттары һанының артыуы. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Йәмәғәт биләмәһе төҙөкләндереләсәк,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0],7,Милли проекттар,1531,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-17/y-m-t-bil-m-e-t-kl-nderel-s-k-4581492,2026-02-17T10:30:00+00:00
"Хәүефләнмәйенсә йәшәү өсөн мәғлүмәтле булыу, иҫкәртеү сараларын күҙәтеү, ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлау, аҡыл менән эш итеү мөһим.",ВИЧ-инфекция менән нисек йәшәргә?,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,124,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-03/vich-infektsiya-men-n-nisek-y-sh-rg-4492341,2025-12-03T19:45:00+00:00
"Миңтимер Шәймиев һәм Рөстәм Миңнеханов Татарстан дәүләт шурасы утырышында, 26 октябрь 2017Татарстан Дәүләт шурасында татар теленең язмышы турындагычыгышларныяңадан игътибар белән карап чыктым. Барысы да дөрес сөйли кебек - әйе, Татарстан мәктәпләрендә татар теле, дәүләт теле буларак, мәбүри укытылырга тиеш. Миңнехановбелән Шәймиевтә бу турыда өздереп әйттеләр, прокуратура хезмәткәрләренең Татарстан мәктәпләрендә башбаштаклык кылып йөрүләрен гаепләп чыктылар. Әйе, барысы да дөрес, әмма эш үткән бит инде, прокуратура хезмәткәрләре Путин күрсәтмәсе буенча Татарстанның барлык мәктәпләрен тикшереп чыктылар. Ул гына да түгел, алар урыс мәктәпләрендә татар телен укыту програмыннан алып ташларга дип әмер бирделәр, мәктәп директорлары аны шунда ук үтәделәр. Ә бит бу урыс мәктәпләрендә укучыларның яртысы – татар балалары иде! Татар мәктәпләрендә һәм гимназияләрендә дә татар теле дәресләре кыскартылды, програм-расписаниеләрнең асты-өскә килде. Күпчелек мәктәпләрдә татар теле дәреслекләре ыеп алынды, укытучыларга башка эш тәкъдим ителде. Сорау туа – ни өчен Миңнеханов белән Шәймиев бу хәлләргә вакытында бәя бирмәделәр, прокуратура мәктәпләргә аяк басуга, аларны туктатмадылар? Хәзер буласы эш булган бит инде, шуңа күрә Татарстан прокуроры да авыз ачып бер сүз әйтмәде! Миңнеханов белән Шәймиевнең чыгышы – ул татар телен саклап калу өчен түгел, үз йөзләрен саклап калу өчен чыгыш булды. Соңгы вакытта татарлар бу хәлләргә зур канәгатьсезлек белдерделәр, урамнарга чыга башладылар, итәкчеләрне милләтне сатуда гаепләделәр. Халыкның ярсуын бераз бастыру өчен Дәүләт шурасында менә шушы чыгышлар кирәк иде. Миңнехановны татар теле мәсьәләсеннән дә бигрәк, алда торган президент сайлаулары борчыганы билгеле булды. Моңа кадәр Татарстан мәктәпләрендәге сайлау участоклары Путинга 90 процент ясап утыралар иде, ә хәзер нәрсә булыр? Берәрсе киреләнеп куйса яки маташтырулар турында халыкка чыгып кычкырса? Менә нәрсә бигрәк тә нык борчый икән Татарстан президентын, ә мәктәпләрдән татар теленең куып чыгарылуы түгел! Әмма элеккеге хәленә кайтару өчен прокуратура күрсәтмәсен мәхкәмәгә бирергә туры киләчәк, Татарстан итәкчелеге бу адымга барырга әзерме? Дәүләт шурасы утырышы ябылмады, ул бер ай эчендә яңадан ыелырга мөмкин, анда бу мәсьәлә күтәреләчәкме? Бу көннәрдә Халыклар дуслыгы йортында кабул ителгәнрезолюцияне Дәүләт шурасында да расларга ыеналармы? Ул резолюция буенча югары сыйныфларда татар теле һәм әдәбиятын укыту бөтенләй каралмаган бит, депутатлар шуның белән ризалашырга ыенамы? Башка сыйныфларда да татар теле дәресләрен яртылаш кыскарту күздә тотыла, бу безгә нигә кирәк? Татар теле, дәүләт теле буларак Татарстан мәктәпләрендә мәбүри укытылырга тиеш дигән байрак астына качып, без хәзер атнасына бер-ике дәрескә дә риза булырга тиешмени инде? Бу бит инде бетү дигән сүз, үз-үзеңне алдый-алдый, күзгә төтен ибәрә-ибәрә, мәктәпләрдә татар теленең бетүе белән ризалашу дигән сүз! Әйе, Татарстан итәкчеләре гомер буе үз халкын алдап Мәскәүгә ярап яши белделәр, бу юлы да шул юлны сайладылар. Әйе, бөтен республика алдында рус телендә татар телен яклап сөйләделәр, әмма мәктәпләрдә прокуратура күрсәтмәсе үз көчендә калды. Президент каты әйтте дип милләт тә тынычланды, һәркем үз урынында калды, әмма мәктәпләрдән куылган татар теле генә яңадан анда кертелмәс инде, кертелмәс. Моны, һәрвакыттагыча, чигенү дип күрсәтергә тырышачаклар, әмма бу иңелү булачак, соңгы иңелү. Фәүзия Бәйрәмоваязучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Соңга калган сөйләшү – соңгы иңелү,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Комментарийҙар,3497,https://www.azatliq.org/a/28821342.html,2017-10-28T17:05:24+00:00
"Волга буйы федераль округында үткән Төбәктәрҙең тәме гастрофестивалендә Башҡортостан командаһы еңеү яуланы. Сара 22–24 августа  Нөгөш һыу һаҡлағысы буйында «Башҡортостан» милли паркында үтте. Ярышта Волга буйы федераль округының 14 субъекты вәкилдәре ҡатнашты. Һәр береһенән 3-5 кеше булды. Улар, усаҡ өҫтөндә милли ризыҡтар бешереп, жюриға күрһәтте. Ҡатнашыусылар өсөн белем биреү блогы булдырылды, «Ҡыҙҙар күҙ йәше» экскурсияһы һәм башҡа интерактивтар ойошторолдо. Еңеүсе команданың етәксеһе Рөстәм Фәтихов был проектта былтыр ҙа ҡатнашҡан. Икеһен сағыштырып, ул быйылғы сараның форматын оҡшатыуын белдерҙе. Уның төркөмөндә һәр ҡатнашыусы конкурс өсөн үҙ  варианттарын тәҡдим иткән, ә фекерләшеүҙән һуң  икеһен һайлағандар — өс төрлө ит менән бишбармаҡ һәм десертҡа бауырһаҡ. Фәтиховҡа быйылғы локация ла, проект үҙе лә, башҡа ҡатнашыусылар ҙа оҡшаған. Ябыу тантанаһында шеф-ашнаҡсы Денис Шепелев Башҡортостан командаһының да, Рөстәмдең үҙенең дә юғары оҫталығын билдәләне.  Шулай итеп, Башҡортостандыҡылар беренсе урынды яуланы. Икенсе һәм өсөнсө урындарҙа –  Ырымбур өлкәһе командалары. Сығанаҡ: Молодежная газета.","Башҡортостан командаһы грант та отҡан, фестиваль еңеүсеһе лә булған",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1118,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-03/bash-ortostan-komanda-y-grant-ta-ot-an-festival-e-e-se-e-l-bul-an-4372400,2025-09-03T19:52:00+00:00
Ключевой идеей президентского послания 2024 года станет постановка задач развития страны на предстоящие 6 лет.,Проходит трансляция Послания Президента Российской Федерации Владимира Путина Федеральному Собранию,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,110,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-29/nachalos-poslanie-prezidenta-rossiyskoy-federatsii-vladimira-putina-federalnomu-sobraniyu-3663242,2024-02-29T15:13:00+00:00
"Элек беҙҙең яҡта бер олатай ваҡытлыса колхоз бригадаһында яуаплы вазифа башҡарған. Уға район идаралығына отчет яҙырға ҡушҡандар. Документты урыҫ телендә тултырырға кәрәк булған. Барлыҡ малды, ҡош-ҡортто теркәгән олатай, тик әтәс урыҫса нисек булғанын белмәгәс, ""жеребец курицы"" тип яҙып, отчетты ебәргән. Әйткәндәй, Баймаҡ баҙарында директор булып эшләүсе Әҙеһәм ағайҙың ике ҡушаматы бар: ""Базарком"" һәм ""Будулай"". Ул, ысынлап та, Будулайға оҡшаған. Йәш сағында ул ауылыбыҙ клубының алыштырғыһыҙ йырсыһы булды. Уның башҡарыуындағы үҙе сығарған ""Егерме биш йәшем тулғанда"" тигән йырын әле булһын ауылдаштарыбыҙ һөйләп көйләй. Әҙеһәм ағайҙың бер туған ҡустыһы Мазһар билдәле йырсылар Марсель, Нух Ҡотоевтарҙың атаһы. Тыуған илебеҙ өсөн һәләк булған ауылдаш олатайҙарҙың исемдәрен Әҙеһәм ағай мәрмәр ташҡа уйып яҙҙырып стелла ҡуйҙы. Шунда уҡ яуҙан еңеп ҡайтыусыларҙың фоторәсемдәре урын алған. Буранбай сәсәндең дә исемен дә шулай уҡ ташҡа уйып яҙып мәңгеләштерҙе ""Будулай"" ағайыбыҙ. Хөрмәтебеҙ ҙур уға! ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 997-се күҙәтеү. Әхмәр Ғүмәр-Үтәбай","""Жеребец курицы""",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1070,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-06-08/zherebets-kuritsy-3803664,2024-06-08T14:11:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елның июнендә Херсон өлкәсендәге Каховка гидроэлектр станциясе буасы өлешчә имерелде. Тирә-якны су басты, кешеләр үлде. Буаны шартлатуда Украина белән Русия бер-берсен гаепләде. Украина бу шартлауга Русиянең 205 нче мотоукчы бригадасы гаепле диде. Александр Тихонов шул бригадада хезмәт иткән. Русия хәрбиләрен хакимияткә эшкә урнаштыручы""Время героев""федераль програмында катнашкан хәрби Александр Тихоновны Идел буе төбәге вәкаләтле вәкиленең яңа урынбасары итепбилгеләгәннәр. ""Вот Так"" басмасыязуынча, стажировка вакытында Тихонов ""патриотик юнәлешне үстерү"" һәм Украинадагы сугыштан кайткан хәрбиләрне тыныч тормышка ""яраклаштыру мәсьәләләре"" белән шөгыльләнгән. Шулай ук ул төбәкләрдә ""батырлык дәресләре""үткәргәнһәм яңа эшендә дә шуның белән шөгыльләнергә ниятли. ""Вот Так"" басмасы Тихоновның 205 нче аерым гвардия мотоукчы бригадасында сугышкан булуын яза. Бу хәрби бүлекчә Кахов ГЭСы шартлаганда станция биләмәләрендә иде.2023 елда 6 июньгә каршы төндә Херсон өлкәсенең Яңа Каховка шәһәреннән биш километр ераклыкта урнашкан гидроэлектр станциясе буасы өлешчә имерелде. Тирә-якнысу баса башлады. Кешеләрүлде. Буаны шартлатуда Украина белән Русия бер-берсен гаепләде. Европа берлеге һәм НАТО итәкчелеге Русия Украинага басып кермәгән булса, мондый хәл булмас иде дигән фикер белдерде. Кахов ГЭСы Херсон өлкәсенең Русия басып алган өлешендә урнашкан. Халыкара хокук юристлары фикеренчә, Халыкара инаять мәхкәмәсе станцияне шартлатуны Рим статутының ""сивил объектларга махсус һөүм"" һәм ""сивил затларның үлеменә һәм сивил объектларның зыян күрүенә яки әйләнә-тирә мохиткә итди зарар килүгә сәбәпче булган һөүм"" пунктларына туры килүе сәбәпле сугыш инаяте дип бәяләргәмөмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Кахов ГЭСын шартлатуда катнашкан дип фаразланган хәрбине Идел буе төбәге вәкиленең урынбасары итеп билгеләгәннәр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1842,https://www.azatliq.org/a/kahov-gidro-elektr-stantsiyasen-shartlatuga-katnashi-bulirga-momkin-harbine-idel-bue-tobage-vakileneng-urinbasari-itep-bilgelagannar-/33296949.html,2025-01-30T15:38:56+03:00
"фикерләрСугыштан качкан 23 яшьлек Казан танк училищесы офицеры Фәрхәт иһаншинга Франция тышкы эшләр министрлыгы сәяси сыену бирүдән баш тарткан. Виза бирмәүнең төп сәбәбе — соңгы ун елда аның оппозиция эшчәнлеге алып бармау дип әйтелә. Бу хакта - Русиядә кеше хокуларын яклаучы француз оешмасы вәкиле Ольга ПрокопьеваСотагабелдергән. Аның сүзләренчә, мондый документ протест эшендә катнашу тәрибәсе булган кешеләргә генә бирелә. Бу хәлне ул бюрократик мәсьәлә дип белдергән. Фәрхәт иһаншинның чит ил паспорты юк. Ул бу документсыз Франциягә керә алмый. Сугыштан качкан офицерның хокукларын яклаучы Точка невозврата сугышка каршы оешмасына биргәнәңгәмәсендәиһаншин үзе хакында тәфсилләп сөйли һәм Русиянең Украинага каршы алып барган сугышны хөкем итә. Мин Украинадагы сугышка, үтерүләргә, кешелексезлеккә каршы чыгам. Үземнең хезмәттәшләремә, ватандашларыма мөрәәгать итеп, кыю һәм дөрес карар кабул итәргә чакырам. Курыкмаска кирәк. Без барыбыз да бу тираниягә каршы чыгарга тиеш. Хезмәттәшләремне коралны куеп фронттан китәргә чакырам. Сез хыянәтче түгел, акыл белән эш иткән кеше булачаксыз. Вакыт узгач сез халыкның каһарманнары булырсыз. Дөреслек һәм гаделлек начарлыкны һәрвакыт иңәргә тиеш, ди ул. Фәрхәт иһаншин — Казан Суворов училищесын, соңрак Казан югары танк училищесын тәмамлаган. 2021 елдан танк училищесында взвод командиры вазифасын башкарган. 2022 елның әендә уку йорты командирларын Украинаның Херсон өлкәсенә сугышка ибәрүләре билгеле булган. иһаншин сугышка барудан баш тарткан һәм август аенда Русия гаскәреннән китүе турында рапорт язган. Казанда аның гаризасы кабул ителсә дә, соңрак Мәскәүдән телеграм килә. Хатта нәрсә язылганын офицерга күрсәтмиләр. Узган елның 21 сентябрендә башланган өлешчә мобилизациядән соң аны кабат Украинага сугышка ибәрергә телиләр.23 сентябрьдә ул гаиләсе белән Казакъстанга кача. Соңрак Әрмәнстанга күчәргә тели, ләкин Астана һава аланында аны тоткарлыйлар һәм ике көнгә изоляторга ябалар. Шуннан соң ул Франциядән сәяси сыену сораган. Әмма Франция тышкы эшләре министрлыгы илгә керү өчен юл документы бирүдән баш тарткан. Ул Казакъстанда яшәү имин түгел дип саный. Бүген иһаншинга карата инаять эше ачылган. Ул федераль һәм дәүләтара эзләүгә бирелгән. Быел Русия думасы дәүләткә хыянәт өчен гомерлеккә иректән мәхрүм итү турындагы канун өлгесенкабул итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сугыштан качкан 23 яшьлек хәрби Фәрхәт иһаншинга Франция сыену бирмәгән,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2409,https://www.azatliq.org/a/32536441.html,2023-08-06T14:44:03+00:00
"Почетным гостем церемонии стала начальник отдела культурных программ департамента культуры Министерства обороны России Ольга Фаллер, которая выразила благодарность организаторам и подчеркнула важность преемственности поколений в военно-патриотическом воспитании. В двух залах общей площадью около 100 кв. м. собрана достоверная информация о причинах и этапах СВО. Выставка также увековечивает память о подвигах ее участников. Исторический материал представлен с использованием современных технологий: светодиодных экранов и интерактивных панелей. Новая экспозиция музея «Россия. Донбасс. СВО» производит на зрителя сильное впечатление. Материалы, собранные в зоне СВО, представлены с использованием современных технологий: здесь можно увидеть личные вещи бойцов, документы, предметы быта, письма, а также различные образцы вооружения. Одним из интересных экспонатов, представленным в экспозиции, является курай, изготовленный из трубки системы охлаждения подбитой техники НАТО, изготовленный уроженцами Зилаирского района Башкортостана.",«Россия. Донбасс. СВО»,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1036,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-08-29/rossiya-donbass-svo-4366271,2025-08-29T10:36:00+00:00
"В ближайшие дни в Башкирии сохранится жаркая погода, сообщили синоптики региона. По данным Башгидромета, сегодня в республике будет малооблачно, без осадков. Ветер переменных направлений слабый. Температура воздуха днем 23, 28 градусов. В четверг, 29 мая, также малооблачно, без осадков. Ветер переменных направлений слабый. Температура воздуха ночью 10, 15 градусов, по востоку до 5. Днем23, 28 градусов. В пятницу, 30 мая, характер погоды в регионе не изменится. По-прежнему малооблачно, без осадков. Ветер переменных направлений слабый. Температура воздуха ночью 10, 15 градусов, по востоку до 5. Днем23, 30 градусов. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Башҡортостанда эҫе көндәр көтөлә.,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Аңлатма,642,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-28/bash-ortostanda-e-e-k-nd-r-k-t-l-4253629,2025-05-28T13:20:00+00:00
"Башҡортостан экспортына ярҙам итеү үҙәге Төркиәлә күп тармаҡлы бизнес-миссияла ҡатнашыу өсөн предприятиеларҙы туплау тураһында иғлан итте. Сара 25 марттан 27 мартҡа тиклем Стамбул ҡалаһында дауам итәсәк. Ул тура эш бәйләнештәре урынлаштырыу, яңы баҙарға сығыу һәм контракттар төҙөү маҡсатын күҙ уңында тота. Был эш Халыҡ-ара кооперация һәм экспортмилли проектына ярашлы атҡарыла. Ҡатнашыусылар өсөн Экспортҡа ярҙам итеү үҙәге өс көнлөк программа ойоштора, уға төрөк партнерҙары тарафынан компания профиле буйынса һайланған маҡсатлы В2В осрашыуҙар, предприятиеларҙа, сауҙа майҙандарында, тармаҡ кластерҙарында булыу, урында тулы логистика  һәм тәржемә яғынан ярҙам алыу ҡаралған. – Төркиәгә өҫтөнлөклө йүнәлеш булараҡ баҫым яһау иҡтисади яҡтан тулыһынса аҡланған. Республика 15,6 процент өлөш менән тышҡы сауҙа әйләнешендә икенсе урында тора. Бындай  бизнес-миссиялар һәм күргәҙмәләр  – һөҙөмтәгә алып барыусы эш. Сарала ҡатнашыу беҙҙең экспортерҙарға ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ышаныслы һатып алыусылар, дистрибьюторҙар һәм агенттар менән һөйләшеүҙәр алып барырға, конкуренциялы мөхитте баһаларға  булышасаҡ, – тип белдерҙе Башҡортостандың тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм конгресс эшмәкәрлеге министры Маргарита Болычева. Халыҡ-ара кооперация һәм экспорт ( нацпроект «Международная кооперация и экспорт») милли проекты илдең сеймалға ҡарамаған экспортын арттырыуға һәм производство кооперацияһын сит ил партнерҙары менән берлектә үҫтереүгә йүнәлтелгән. 2030 йылға сеймалға, энергетикаға ҡарамаған тауарҙарҙың экспорт күләмен 2023 йылғы күрһәткес менән сағыштырғанда кәм тигәндә өстән ике өлөшкө арттырыуҙы тәьмин итергә кәрәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла.",Башҡортостан компаниялары Стамбулдағы бизнес сараһында ҡатнашасаҡ,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 1 1 0 0 1 1 0 1 1 0 0],8,Иҡтисад,1724,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2026-02-17/bash-ortostan-kompaniyalary-stambulda-y-biznes-sara-ynda-atnashasa-4581494,2026-02-17T11:30:00+00:00
"Ярышта булдыҡ! Мәктәп уҡыусылары араһында Юрий Гагарин исемендәге кубокка олимпиадаларҙың  муниципаль этабы башланды. Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының иң етеҙ егет-ҡыҙҙары бөгөн физкультуранан олимпиадала ҡатнашып, яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтеп ҡайтты. Афарин, уҡыусылар!  Һәр саҡ спорт менән дуҫ булығыҙ! Артабан да уңыштар! Яңы үрҙәр, яңы еңеүҙәр! Розалиә Әхмәт ҡыҙы Йәлилова Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының башланғыс кластар уҡытыусыһы.",Ярышта булдыҡ,['Мәғариф' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Хаттар,495,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-01-22/yaryshta-buldy-4092581,2025-01-22T11:36:00+00:00
Республикала коронавирус инфекцияһы менән сирләү осраҡтары арта бара.,Бер тәүлектә - тажзәхмәттең 70 осрағы!,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,69,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/ber-t-lekt-tazhz-hm-tte-70-osra-y-4516986,2025-12-22T13:00:00+00:00
"Өфөлә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уҙған ял көндәрендә һөжүмгә дусар булған Башҡорт дәүләт медицина университеты ятағында Һиндостан студенттары менән осрашты. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, фажиғә ваҡытында алты кеше – полиция хеҙмәткәре, дүрт сит ил студенты, шулай уҡ һөжүм итеүсе үҙе зыян күргән. Бөтәһе лә бысаҡтан яраланған. Биш кеше дауаханала ята, уларға тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Радий Хәбиров ваҡиғаның хәл-шарттары менән танышты, студенттарҙың һорауҙарына яуап бирҙе һәм республикала белем биреү учреждениеларын һаҡлауҙы көсәйтеү буйынса өҫтәмә саралар күреүҙәре тураһында һөйләне. «Һеҙҙең менән ошо хәл тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләшергә килдем. Беҙгә бындай хәл бер ҡасан да ҡабатланмаһын өсөн нимә эшләргә кәрәклеген аңлау мөһим. Был хәл өсөн ғәфү үтенәм. Был – республикабыҙға хас булмаған берҙән-бер осраҡ. Быны ҡылған егет тә йәл. Һаңғырау-телһеҙ әсәй һәм өләсәй менән йәшәгән, мәктәптә уҡыған, нимәгәлер өлгәшергә тырышҡан, әммә бына шулай яҙмышын селпәрәмә килтергән. Уны ошо енәйәткә этәргән әҙәмде асыҡлайбыҙ, – тине Башҡортостан Башлығы. – Бөгөндән киске һәм төнгө ваҡытта был территорияны полиция хеҙмәткәрҙәре патрулләй. Зыян күреүселәрҙең барыһына ла тейешле ярҙам күрһәтеүҙе дауам итербеҙ, шифаханаларҙа дауаларбыҙ. Кәрәк икән, өйгә ҡайтып килергә мөмкинлек бирербеҙ. Бөтә сығымдарҙы һәм ойоштороуҙы үҙ өҫтөбөҙгә алабыҙ. Һөжүмде кире ҡағыуҙа ҡыйыулыҡ күрһәткән студенттарға дәүләт наградаларын тапшырырға һөйләштек». Осрашыу аҙағында Радий Хәбиров уҡыу аудиторияларын, көнкүреш бүлмәләрен ҡараны һәм студенттарға яҡшы уҡыуҙарын теләне.","Радий Хәбиров: ""Был хәл өсөн ғәфү үтенәм""",['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Иҡтисад,1566,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-02-10/radiy-h-birov-byl-h-l-s-n-f-ten-m-4572115,2026-02-10T12:40:00+00:00
Казанда Илдус Фәиздән канәгатьсезлек белдергән пикетларның берсеәлил хәзрәт ФазлыевИскәндәр Сираи,Мөфти Илдус Фәизне яклау һәм тәнкыйть кискенләшә,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Татарстан,97,https://www.azatliq.org/a/24731279.html,2012-10-06T15:54:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТуйда милли киемнәр, фольклор ансамбле яки татар мәдәниятен чагылдыручы башка үрнәкләр булырга тиеш. Быел әй көне Татарстан яшьләр эшләре министрлыгы яшьләргә татар милли стиле үрнәкләрен кулланып туй уздыру өчен 100 мең сумга кадәр акча тәкъдим итә торган програм башлатып ибәрәчәк. Бу хакта яшьләр эшләре министрының беренче урынбасары Софья Галиева-Мостафинахәбәр итте, дип яза""Татар-Информ"". Туйда милли киемнәр, фольклор ансамбле яки татар мәдәниятен чагылдыручы башка үрнәкләр булырга тиеш. — Татарстан президенты [Рөстәм Миңнеханов] белән сметаны раслыйбыз. Бу грант 50 мең сумнан 100 мең сумга кадәр булачак. Мондый әйбер беркайда да юк. Програмны әй көне башлатып ибәрергә телибез, дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда милли стильдә туй уздыру өчен 100 мең сумга кадәр грантлар бирелә башлый,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,859,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-milli-stilda-tuy-uzdiru-ochen-100-meng-sumga-kadar-grantlar-birela-bashliy/33321363.html,2025-02-20T10:44:47+03:00
"Европаның Иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасында АКШ миссиясе Русиянең Украинага карата агрессиясе туктамавын хөкем итеп, Русия президенты Владимир Путинның аннексияләнгән Кырымда ирләр турында боерыгы һәм Кырымтатар халкы мәлесе рәисе Рефат Чубаровка каршы Русия ачкан инаять эшенә карата борчу белдерде. Бу турыда миссиянең 2 апрельдә дөнья күргән хәбәрендә әйтелә. Русия ватандашлыгы булмаганнарга Кырымда ир алу мөмкинлеген чикләү – Украина суверенитетын имерүгә тагын бер омтылыш, һәм Украина ватандашлыгын саклап калган кырымнарның хокукларын кысу, диелгән хәбәрдә. Белдерүдә шулай ук ФСБның Рефат Чубаровка карата инаять эше ачуы да тәнкыйтьләнә. Моннан тыш, Русиядә төрмәләрендәге кырымтатар сәяси тоткыннарының сәламәтлеге борчу тудырганы да әйтелә. Без алган хәбәрләргә караганда, ким дигәндә ике кешедә 19 билгеләре бар, ләкин алар тиешенчә дәваланмый, шулар арасында Кырым теләктәшлеге координаторы Сервер Мустафаевбар. Без тагын бер кат Русияне оккупациягә каршы чыккан өчен төрмәгә утыртылган бөтен тоткыннарны иреккә ибәрергә чакырабыз дигән АКШ вәкилләре. Миссия белдергәнчә, АКШ Мәскәүнең көч белән һәм халыкара хокукларны бозып яулап алынган биләмәләр өстеннән суверенитетка дәгъва кылуын танудан баш тарта. ""Кушма Штатлар Русия агрессиясен туктатканга кадәр аңа каршы чикләүләрне хуплаячагын раслый"", диелгән хәбәрдә.20 мартта Русия президенты Владимир Путин чит ил кешеләре һәм чит ил юридик затларына сатарга ярамый торган ирләр исемлеген киңәйтте. Исемлеккә Кырымның күпчелек төбәкләре, шул исәптән диңгез ярында урнашкан шәһәрләре дә керде. Кырым автоном республикасындагы Украина президенты вәкиллеге Путинның Кырым ирләре турында боерыгын хәрби инаять дип атады. Кырым автоном республикасы прокуратурасы бу карарга хокукый бәяләмә әзерли. Гыйнварда Кырымтатар халкы мәлесе рәисе Рефат Чубаров Украинадан Кырымга тыныч йөреш оештырылачагынхәбәр иткән иде. 23 мартта Русиянең Кырымдагы тикшерү комитеты Чубаровка карата ""Көч кулланып киңкүләм чуалышлар"" оештыру маддәсе нигезендә инаять эшеачты. Сүз 2014 елның 26 февралендә булган вакыйгалар турында бара. Башта 3 майга билгеләнгән Кырым йөреше коронавирус сәбәпле башка вакыткакүчерелде.",ОБСЕда АКШ миссиясе Чубаровка каршы Русия ачкан инаять эшенә карата борчу белдерде,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,2159,https://www.azatliq.org/a/30525490.html,2020-04-02T12:43:17+00:00
"Ҡапыл һикереп тотоп алайым ғына тигәндә, өйрәк осто ла китте. Тик, ахыры, ҡанаттары йәрәхәтләнгән, саҡ-саҡ ҡуҙғала, бахыр: ергә тәгәрәп китә лә, оса алмағандай, ҡанаттарын хәлһеҙ генә елпеп ала. Тотоп булһа, алып ҡайтып дауалар инем дә бит. Тағы алға ынтылам! Ҡош та бар көсөнә ары талпына. Шулай яр буйлап байтаҡ ҡыуалаттым тегене. Бына өйрәк оҙон үлән араһында ҡапыл  юҡ булды.",Әсә ҡаһарманлығы (Хикәйә) Рәмзәнә Абуталипова,['Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1],2,Махсус биттәр,379,https://ye102.ru/articles/mahsus/2026-01-04/s-a-armanly-y-hik-y-r-mz-n-abutalipova-4528220,2026-01-04T10:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХакимият яклы медиалар һәм телеграм-каналлар Казандагы ыенны президент идарәсе тезислары белән туры килә торганча итеп яктырта да, дип яза ""Медуза"". Русия президенты хакимияте дәүләт басмаларына һәм хакимияткә теләктәшлек күрсәтүче медиаларга БРИКС ыенын ничек итеп яктыртырга тиешлекләре турында ярдәмлекләр әзерләгән, дип яза""Медуза"". Беренче чиратта, пропагандачыларга Владимир Путин- ""дөнья күпчелегенең рәсми булмаган лидеры"" булды, ә Украинадагы сугыш аркасында Русияне ""изоляцияләү омтылышлары"" барып чыкмады, дияргә киңәш итәләр. Шул ук вакытта дәүләт медиалары бу тезисны чит илдә чыккан язмалар да раславын искәртергә тиеш. ""Бөтен дөньядагы мәгълүмат чаралары Владимир Путинның дөнья процессларына йогынтысын бәяләгәндә бер үк карашта тора. Ул алдынгы рольне уйный һәм уртак үсеш перспективаларын билгели, болар Русиягә һәм бөтен дөньядагы миллиардлаган кешегә үзара файда китерәчәк"", диелә хәбәрләрдә һәм аналитик язмаларда кулланырга тәкъдим ителгән текстта. Шулай ук пропагандачыларга Путинның алдан күрүчәнлеге турында әйтергә кушылган. Аерым алганда, пропагандачыларга Путин ""бер юнәлеш белән генә чикләнмәгән стратегик элемтәләр урнаштырганда"", Көнбатыш ""кыска вакытлы беректәшлекләргә канәгать"" һәм ""кичәге дусларына хыянәт итә"", дип әйтергә кирәк. Моннан тыш, русияләр Көнбатыш илләре элитасы Путинның БРИКС вакытында -ка альтернатив түләү системы булдыру тәкъдимен ишетеп, ""паникага бирелде"" дигән сүзгә ышанырга тиеш булачак. Бу инновация ""АКШның өстенлек итүенә һөүм булачак, долларны алдынгы урыннардан бәреп төшерәчәк"", дип тә искәртелүе зарур. Шул ук вакытта хәтта Русия икътисадчылары да якын арада гына моныэшләп булмаячак, ди. Хакимият яклы медиалар һәм телеграм-каналлар Казандагы ыенны президент идарәсе тезислары белән туры килә торганча итеп яктырта да. Мәсәлән, ""Лента. ру""язуынча, Европада яңа түләү системыннан ""курыкканнар"", ә ""Комсомольская правда""язуынча, имештер ""Көнбатыш матбугаты югалып калган"" баш мөхәррире Маргарита Симоньянһәм аның медиасы да ""халыкара изоляциянең барып чыкмавын""искәртеп тора. ыенның беренче көнендә - 22 октябрьдә Путин чит илләрнең берничә лидеры, шул исәптән Кытай башлыгы Си Цзиньпинь, Һиндстан премьеры Нарендра Модибелән очрашты. Әмма бу очрашулар вакытында төгәл генә бернинди килешүләргә дә ирешмәделәр. БРИКС ыенына кагылган киңәшләр тексты шушының белән бетә, әмма анда башка темаларга берничә күрсәтмә бар, диелә. Мәсәлән, пропагандачылар үзләренең аудиториясенә русияләр чит илдә итештерелгән продукция урынына Русиядә итештерелгәненә өстенлек бирә башлаган диелә, әмма бу өстенлек бирүләрнең сугыш һәм санкцияләр белән бәйле була алуы әйтелми. Шулай ук АКШ президенты сайлауларында Камала Һаррисны иңдерү өчен тавышлар белән хәрәмләшмәкче булалар, дип тә ышандырыла, дип яза ""Медуза"". Имештер моның өчен мигрантларны һәм инде үлгән кешеләрнең исемлекләрен кулланачаклар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия пропагандачыларына БРИКС ыенын яктыртканда Путинны ""дөнья лидеры"" дип атарга һәм ""Көнбатышта паника"" тууы турында әйтергә кушылган",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2915,https://www.azatliq.org/a/rusiya-propagandachilarina-briks-jienin-yaktirtkanda-putinni-donya-lideri-dip-atarga-ham-konbatishta-panika-tuui-turinda-ayterga-kushilgan-/33171855.html,2024-10-24T16:43:27+03:00
"Индексация Рәсәйҙә йәшәгән 3,5 миллионға яҡын кешегә, шул иҫәптән Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, блокадасыларға, радиация һәм техноген һәләкәттәр ҡорбандарына ҡағыла.",Социаль пенсиялар арта!,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,169,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-03/sotsial-pensiyalar-arta-4142693,2025-03-03T12:32:14+00:00
"— Шул тиклем аҡыллы булғас, ниңә һаман бай түгелһең?",ЫСЫН БАЙЛЫҠ,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,52,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-28/ysyn-bayly-4140304,2025-02-28T14:09:09+00:00
"Бардада Тукай һәйкәлеТукайның бакырдан коелган сыны берничә көн элек Уфа ""Нур"" театры каршынаурнаштырылды. Ул Мәскәүдә эшләнгән. Шагыйрьнең сыны – 3,5 метр, постаменты белән бергә һәйкәл 8 метрга итә. Авторлары – Уфа скульпторы Владимир Дворникһәм танылган архитектор Леонид Дубинский. Шушы көннәрдә һәйкәлнең тирә-ягын төзекләндерү һәм яшелләндерү эшләре башкарылды. Татарстан көннәре кысаларында булачак ачу тантанасында Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановкатнашыр дип көтелә. Уфада Тукайга һәйкәл куюга бәйле бәхәсләр дә купты. Һәйкәл ""ашык-пошык"" кына ясалган дип белдерелде. Моннан тыш, Уфадагы татар зыялылары Тукай һәйкәле Агыйдел ярында, Салават Юлаев белән Сергей Аксаков һәйкәлләре янында куелырга тиеш диделәр. Татар аксакаллар шурасы һәйкәлне ""Нур"" театры алдына куймауны сорап, Башкортстан башлыгы вазифаларын вакытлыча башкаручы Радий Хәбировка да мөрәәгать итте. Татар зыялылары ул урында ""Нур"" театрына нигез салган Сәхибамал Гыйззәтуллина-Волжскаяга һәйкәл куярга кирәк дип белдерде. Аның макеты әзер, коеп куяр өчен хөкүмәтнең рөхсәте генә кирәк диде алар. Соңгы 10 елда Габдулла Тукайга һәйкәлләр тагын кайда ачылган – Азатлык шуны барлады. Петербурда 2006 елда куелган Тукай һәйкәле – Татарстанның Төньяк башкалага бүләге. Тукай сыны Зверинский урамы һәм Кронверк проспектлары кисешкән урында, бакчада урнашкан. Бу бакча урынында элек татар бистәсе булган. Татарстан президенты һәм республика вәкилләре әледән-әле Тукайга килеп, чаралар үткәрә, чәчәкләр сала. Бөек татар шагыйренә һәйкәл Төркия башкаласының үзәгенәкуелды. Аңа кадәр Әнкараның үзәк урамнарының берсенә Габдулла Тукай исеме бирелгән иде. Шулай ук шәһәрдәге паркларның берсенә Тукай исеме бирү дә күздә тотылды. Тукай һәйкәле янындаТукайга һәйкәл Әнкараның Тукай исемен йөртүче урамына куелды. Хәзерге вакытта Әнкараның Тукай һәйкәле төзекләндерүгә мохта, чөнки бер ай чамасы элек аңа машина килеп бәрелеп, һәйкәлзыян күргән иде. Төркиянең Тарсус шәһәрендәге бульварларның берсенә Габдулла Тукай исеме бирелде – шәһәр итәкчелеге Тукай исеме белән яңа урамнарның берсен атарга карар итте. Бу хөрмәтләү чарасы шагыйрьнең 125 еллыгына атап башкарылды. Төрек мәдәниятенең халыкара оешмасы 2011 елны Тукай елы дип игълан иткән иде. Мәскәүдә Тукай һәйкәлеРусия башкаласында татарның бөек шагыйренә һәйкәл 2011 елның 27 апрелендәачылды. Һәйкәл янына ярымтүгәрәк итеп утыргычлар тезелгән, бу урын Казан университеты каршындагы Ульянов һәйкәле янындагы ""таба""ны хәтерләтә. Шәһәр халкы монда туктап ял итә, ел саен шигърият бәйрәмеуза. Ульян өлкәсенең Димитровград шәһәрендә Тукайга һәйкәл 22 нче санлы татармәктәбеишегалдында куелды. 2016 елның 27 июлендә бу мәктәпкә Габдулла Тукай исеме бирелде. Чаллыда Тукай һәйкәлеТатарстанның икенче зур шәһәре Чаллыда Тукайга һәйкәл 2011 елда шагыйрьнең 125 еллыгы уңаеннан куелды. Тантана чарасында һәйкәл әһәмияте турындагы сүзләр белән бергә бакыр сынның эчтәлеген тәнкыйть итүчеләр дә булды. Соңрак ""Чаллыда Тукай һәйкәлен мәсхәрәләгәннәр"" дигәнхәбәр таралды. Һәйкәл урнашкан бакчада гранит плитәләр, эскәмияләр ватылган, агач чүп савытлары яндырылган иде. 2015 елның мартында һәйкәлнең бер өлеше булган Тукай кулындагы бронза китап юкка чыкты. Бу гамәлне кылучылар шагыйрь кулындагы бронза бармакларны да сындырып ала. 2017 елның 27 апрелендә Тукай кулына китап янә кайтарылды һәм соңрак тагын юкка чыкты. Чаллы хакимияте әлеге вакыйгадан соң Тукай скверын ныграк яктырту һәм видеокүзәтү иһазы урнаштыруны тизләтү турында белдергән иде.30 ноябрь көнне Татарстанның Лениногорск шәһәрендә Тукайга һәйкәлне яңартыпачтылар. Татарстанның Сарман районы Саклаубаш авылы элек Тукай исемендәге хуалык үзәге булган. Миллионер совхозны совет вакытында итәкләгән Тимергали Сафин Тукай сынын сатып алып калдырган. Соңрак авыл итәкчесе Әлфис Мөхәммәтгәрәев башланган эшне ахырына иткереп бөек шагыйрьгә һәйкәл ачуга ирешә. Истанбулда Тукай һәйкәлеИстанбул һәм Казан шәһәрләренең тугандашлыгы кысаларында Төркиядә Габдулла Тукай исемендәге паркта Тукай бюсты куелды. Истанбулның Әйюп районында урнашкан бу һәйкәлне ачуда Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов катнашты. ""Без Төркиягә үз өебезгә кайткандай киләбез, сез дә шул ук хисләрне кичерәсез дип ышанам"", диде президент. Шул ук көннәрдә ""Топкапы"" татар музей-йортында яңа экспозиция дә ачылды. Һәйкәл урнашкан бакчага Габдулла Тукай исеме 2011 елда, шагыйрьнең 125 еллыгы кысаларында бирелгән иде. Бардада Тукай һәйкәле28 июнь көнне Пермь өлкәсенең Барда авылында Габдулла Тукай һәйкәлеачылды. Һәйкәлнең Бардада ачылуы очраклы түгел, шагыйрьнең бабасы Зиннәтулла Әмиров тумышы белән шушы авылдан. Ачылу тантанасында Татарстанның Язучылар берлеге әгъзалары, кунаклар һәм авыл халкы катнашты. Әстерханда Тукай һәйкәле2013 елның 27 маенда Әстерханның татар бистәсендә Тукай һәйкәле ачылды. Бу һәйкәл Габдулла Тукай исемендәге 74 нче мәктәп янында урнашкан. Мәктәптән ерак түгел Тукай бакчасы да бар. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Әстерханга рәсми сәфәре вакытында Тукай һәйкәленә килә, чәчәкләр сала. Алабугада Тукай һәйкәле2014 елда Алабугада Габдулла Тукайның өч метр биеклектәге бронза сыны куелды. Һәйкәл 19 декабрьдәачылды. Шагыйрьнең истәлеген мәңгеләштерүче бу чара берничә ай кичектерелеп килде һәм тыйнак узды. Тантанага Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановны көтсәләр дә, анда хәтта шәһәр башлыгы да күренмәде.2014 елның 15 апрелендә Казан федераль университетында Тукайны искә алу көне узды. Анда тантаналы рәвештә Тукай бюстын ачтылар. Һәйкәлнең авторы – Мисыр сынчысы Усама Эль-Серуи. Төмән шәһәренең читендәрәк урнашкан урамнарының исемнәрен үзгәрткәндә Шагыйрь Габдулла Тукай урамы барлыкка килә. Төмәнгә шәһәр янында урнашкан 19 авыл кушыла, кабатланучы урам исемнәрен алыштырырга туры килә. Төмәннең үзендә Тукай исемен йөрткән урам булса да, Матмассы авылында яшәүчеләр Тукай исемен саклап калырга тели. Шулай итеп ул урам Габдулла Тукай урамы дип түгел, Шагыйрь Габдулла Тукай урамы дип атала башлый. Азнакайда Тукай һәһкәле2014 елның 10 июлендә Азнакайның ""Тарсус"" паркы каршында Габдулла Тукайга һәйкәлачыла. Шагыйрь бюстын сынчы Халит Миңнегалиев иат иткән. Удмуртия башкаласында һәйкәлне 6 нчы санлы гимназия ишегалдындаурнаштырдылар. Бу уку йорты үзе дә Тукай исемен йөртә. Ижаудагы Тукай һәйкәле – шагыйрьгә Петербурда куелган һәйкәлнең кечерәйтелгән күчермәсе. Тукай һәйкәлен Удмуртия татарларына Татарстан бүләк итте.27 апрель көнне Кырлайда Сәгъди абзыйның яңартылган йортын ачутантанасы үтте. Билгеле булганча, Габдулла Тукай бу йортта балачагының иң бәхетле мизгелләрен кичергән. Йортның арт ягында Сәгъди абзый белән Габдулла Тукайны, Былтыр белән Шүрәлене сурәтләгән тимердән ясалган сыннар урнаштырылган. Шулай ук бакча артындагы Апуш чишмә яңартылган. Казандагы Яшь тамашасы театрында Габдулла Тукайга багышланган истәлек тактасы куелды. Нәкъ менә шушы бинада шагыйрь беренче мәртәбә үзенең ""Печән базары, яхут яңа Кисекбаш"" поэмасын укый. Казакъстан бәйсезлегенең 25 еллыгы һәм Тукайның 130 еллыгына багышлап Иртыш елгасы буенда Тукай бюстыурнаштырыла. Һәйкәлне иганәче Рафаэль Хаипов ясата, ә акчаны бөтен халык бергәләп ыя. Моңа кадәр Казакъстанның аек шәһәрендә дә Тукай исемен хөрмәтлиләр – шагыйрьне таш сыны монда 2001 елда куела. Уфа шәһәрендә Тукайга һәйкәл кую турында карарны шәһәр хакимияте 2011 елда ук кабул иткән булса да, карар сигез елдан соң гына тормышка ашты. Ике ел элек Уфа татарлары һәйкәл сорап пикетларга чыккан иделәр. Алар ""Нур"" татар дәүләт театры бинасы һәм Русия мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте каршында ""Гафу ит, Тукай. "" дигән плакатлартотып тордылар. Габдулла Тукайга чит илләрдә һәйкәл куелган вакытта үзебездә, Русиядә татарларның теләгенә каршы төшү очраклары шактый.2012 елның гыйнваренда Татарстанның Яшел Үзәншәһәрендә Тукай һәйкәле һәм Тукай урамы барлыкка киләчәк дип игълан ителде. Һәйкәл куюны шәһәр халкы үзе сораган. Кешеләр шундый үтенеч белән шәһәр хакимиятенә мөрәәгать иткән. Шәһәр башлыклары һәйкәл куярга риза булса да, вәгъдәсен бүгенгә кадәр үтәмәгән. Шул ук 2012 елда, гыйнвар аенда Свердловски өлкәсе башкаласы Екатеринбурда Тукайга һәйкәл куелачак дигән хәбәр таралды. Урал татарлары бөтен өлкә буйлап татар мәдәнияте эшлеклеләренә багышлап урам исемнәре бирү теләге белән чыккан иде. Шулай ук Екатеринбурда Тукайга һәйкәл куюны да сораганнар. Әмма әлегә бу татарларның теләге генә булып кала бирә. Чиләбедә 2015 елның октябрь урталарында Габулла Тукайга һәйкәл ачу тантанасы узарга тиеш иде. Һәйкәлне Пушкин исемендәге кинотеатр бинасы каршына урнаштырырга ниятләгәннәр. Әмма халык бу гамәлгә каршы төште һәм Тукай һәйкәле бу шәһәрдә куелмый калды. Сахалинда 2017 елда татар әмәгатьчелеге Габдулла Тукайга һәйкәл куеп, аның янында Тукай исеме йөрткән бакча үстерергә ыенулары турында хәбәр иткән иде. Ун ел буе үтенеп-ялынып йөргәннән соң, Татарстан һәм Сахалин итәкчеләре үзара күрешеп-сөйләшү нәтиәсендә татарларга ""һәйкәл була"" дигән авап бирелгән. Ләкин Тукайга һәйкәл куюга ирле халык каршы төшкән, шуңа күрә Сахалин татарларының теләге әлегә хыял гына булып кала.",Тукай һәйкәлләре: Сахалиннан Истанбулга кадәр,"['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],8,Татарстан,8936,https://www.azatliq.org/a/29886078.html,2019-04-17T12:51:45+00:00
"Ғәҙәттә, ир-егеттәр тарафынан, ҡәйнәләр тураһында туҙға яҙмаған көләмәстәр генә һөйләнелә. Был яҙманы уҡығас, күҙҙән йәштәр эркелде.",Үҙ яртымдың әсәһе,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Иҡтисад,132,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-03-11/yartymdy-s-e-4153364,2025-03-11T16:21:11+00:00
"Төп герой Аня һәр ваҡыт енәйәттәрҙе тикшереү тураһында хыяллана һәм бына яҙмыш уға мөмкинлек бирә. Әммә ысын енәйәтселәр Агата Кристи китаптарындағы кеүек түгел. Улар әҙәпле яҙмалар ҡалдырмай һәм ҡағиҙәләр буйынса уйнамай. Сериал енәйәт һәм административ эштәр мотивтары буйынса төшөрөлгән, енәйәтселәрҙең граждандарҙы деструктив практикаларға йәлеп итеү механизмдарын аса һәм аудиторияла цифрлы коммуникацияларҙы ҡулланыу менән бәйле булған янауҙарҙы тотороҡло аңлауҙы формалаштырырға тейеш. Беренсе серияны әле ҡарарға мөмкин. (6)",Яңы детектив сериал кибермутлашыуға ҡаршы көрәш темаһына арналған,['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Хәүефһеҙлек,532,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-10-31/ya-y-detektiv-serial-kibermutlashyu-a-arshy-k-r-sh-tema-yna-arnal-an-4449311,2025-10-31T14:39:00+00:00
"Мидхәт ӘбделмановфикерләрБүген, 21 мартта 82 яшендә Башкортстан язучылар берлеге әгъзасы, шагыйрь, композитор, Башкортстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Мидхәт Әбделмәноввафат булган. Бу хакта ""Башинформ""иткерә. Ул танылган башкаручылар өчен дистәләгән ырлар язган кеше, алар хитлар булды. Аның шигыренә язылган ырлар Рөстәм Асаев, Әлфия Әмирханова, кебек ырчыларның репертуарында бар. Әбделманов белән хушлашу мәрасиме иртәгә, 22 мартта Уфада, Башкорт дәүләт филармониясендә узачак. Аны туган авылында, Благовар районының Яныш зиратында ирлиячәкләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда шагыйрь, композитор Мидхәт Әбделмәнов вафат булган",['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,650,https://www.azatliq.org/a/32871387.html,2024-03-21T10:02:47+00:00
"Бөгөнгө көндә косметолог, психолог кеүек тағы ла әллә күпме һөнәр эйәләрен аҙым һайын осратырға һәм уларға ышанып кеҫәңде бушатырға мөмкин. Был ғына ла түгел, иң үкенеслеһе, ике-өс көн онлайн аша уҡып алған дипломлы ""белгес""тәрҙең күптәре зыян килтереп тә ҡуя. Өфөлә косметолог Яна Долгарева тирәһендәге бәхәстәр ҙә тап шул турала. Әҙилә тигән пациенты унан ботоксҡа инъекция ҡаҙата һәм ҡаш төҙәтәм тип күҙ сығара яҙа. Сөнки тиреһендә некроз барлыҡҡа килә. Ҡыҙ башта косметологҡа барып хәлен һөйләгәс, уныһы пациентын йүнһеҙлектә ғәйепләй һәм аҡса һығырға итә, тип уйлай. Тиҙҙән ике гүзәл заттың социаль селтәрҙәге аралашыуҙары интернет киңлектәренә тарала. Бөгөнгө көндә косметологҡа ҡарата енәйәт эше асылған. Фото интернеттан алынды.",Ҡаш төҙәтәм тип.,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,736,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-09-09/ash-t-t-m-tip-4381371,2025-09-09T20:42:00+00:00
"Рафик Юнерович, предприниматель и член общественного совета регионального проекта «Единой России» «Защитник Отечества», отметил, что для него это – долг гражданина, любящего свою Родину. «Патриотизм – не просто слова, это конкретные действия, поддержка тех, кто сейчас защищает нашу Родину. Страна воюет – значит мы со страной. Это вторая наша «Нива», которая отправится на передовую. Предыдущий автомобиль целенаправленно подготавливался для отправки на СВО. А «Буренка» – наша семейная машина, мы ее подготовили для тяжелых внедорожных условий: это и хорошая резина и крепкая ходовка, все новое для удобства наших военнослужащих», – пояснил Рафик Латыпов. Стоит отметить, что семья Латыповых регулярно оказывает помощь в доставке гуманитарных грузов в зону СВО. Благодаря их усилиям, бойцы получают не только необходимые транспортные средства и строительные материалы, но и личные посылки от родных и близких. Переданный автомобиль прошел диагностику и замену необходимых комплектующих. Кроме того, «Нива» укомплектована дополнительными запасными частями, что позволит бойцам оперативно устранять возможные поломки в полевых условиях. Ключи от автомобиля переданы координатору регионального партпроекта «Защитник Отечества», ветерану спецоперации Фагиту Латипову, который поблагодарил семью Латыповых за их неравнодушие и активную гражданскую позицию. «На сегодняшний день в рамках регионального партийного проекта «Защитник Отечества» формируется 17-й гуманитарный груз. Его, как и предыдущие 16, мы довезем до места назначения. Поддерживаем различные войсковые части – это у нас уже пятый автомобиль, передаем генераторы, тепловизоры, антидроновые ружья, детекторы БПЛА, тепловизионные плащи, мелкое снаряжение. Как нам говорят сами участники СВО, главное для них – чувствовать поддержку Родины, знать, что тыл с ними, что республика думает и заботится о них, понимая, какая ответственность лежит на плечах ребят. А настрой у них рабочий: домой они собираются возвращаться только с Победой! » – отметил Фагит Латипов. Напомним, по поручению Главы республики Радия Фаритовича Хабирова в зону СВО был направлен уже 165–й гуманитарный конвой.",Латиповтар машинаһын бүләк итте,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Махсус хәрби операция,2143,https://shonkar.com/news/care/2025-10-23/latipovtar-mashina-yn-b-l-k-itte-4438059,2025-10-23T11:40:00+00:00
"- Илебеҙҙә һуғышта яҡындары, таныштары һәм дуҫтары булмаған кешеләр ҡалмағандыр, моғайын. Миңә килгәндә, унда минең ҡустым. Өс йылдан ашыу барған махсус хәрби операция миңә бик күп яҡын кешеләр бүләк итте. Мин уларҙы туғандарым һымаҡ күрәм. Һәм был буш һүҙ түгел. Һәр йырҙа (10-дан ашыу йыр яҙылған) тәғәйен яугир яҙмышы тураһында һүҙ бара. Һәр йыр яугирҙарҙың батырлығы менән һуғарылған, - тип һөйләй ул. Рәмил Бадамшин билдәләүенсә, һәр кем үҙенсә енеүгә өлөш индерә: - Артист һәм сәйәсәт, йәмәғәт эшмәкәре булараҡ кешегә файҙа килтерәм икән, тимәк, мин үҙ майҙанымда көрәшәсәкмен. Ҡулдарыма автомат алырға ла ваҡыт етер, ә мин хәрби бурыслы, яугирҙар сафына ла баҫырмын. Уның һүҙҙәренсә, артист яугирҙар менән ял итергә ҡайтҡанда даими осраша: - Тәүҙә аралашабыҙ, һуңынан уларҙың ихтыяждарын, нимә килтерергә, нимә менән ярҙам итергә кәрәклеген һорашабыҙ. Беҙ бер-беребеҙ менән һәр саҡ «осрашҡанға тиклем» тип хушлашабыҙ. Сентябрь аҙағында яугирҙар менән тағы осрашырбыҙ, тип ышанам. Бөгөн Рәмил Бәҙәмшин МХО-ла ҡатнашыусылар үтенесе буйынса яҙылған «Йәшә, герой! тигән йырын халыҡҡа сығара. - Ул баҡыйлыҡҡа күскән яугирҙарға арналған. Беҙ уларҙы һөйләйбеҙ, иҫкә алабыҙ икән, тимәк, улар беҙҙең эргәлә. Хәтерҙең йәшәүе мөһим. Бындай композиция яҙыу уйы миндә күптән барлыҡҡа килгәйне, ә Доставалов исемендәге башҡорт батальонының беренсе командиры, Башҡортостан мотоуҡсылар полкының командир урынбаҫары, штаб начальнигы Мәжит Байдәүләтов үтенесен еткергәс, эшкә тотондом. Ул һәр яугир өсөн борсола һәм һәр юғалтыуҙы шәхси ҡайғы итеп ҡабул итә, шуға күрә егеттәрҙең йырҙарҙа йәшәүен теләй, - тине башҡарыусы. Рәмил Бәҙәмшин «Геройҙар ваҡыты» бөтә Рәсәй йыр фестивалендә сығыш яһай. Концерт 26 августа Өфөнөң Совет майҙанында үтәсәк, 18.00 сәғәттә башлана.","""Беҙ уларҙы һөйләйбеҙ, иҫкә алабыҙ икән, тимәк, улар беҙҙең эргәлә""",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1757,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-08-26/be-ular-y-yl-ybe-i-k-alaby-ik-n-tim-k-ular-be-e-erg-l-4362550,2025-08-26T15:51:00+00:00
"Ике ялҡау Әүәл заман йәшәгән, ти, ике ялҡау. Улар бер көн урманға барған. Бик асығып киткәндәр. Береһе икенсеһенә әйтә икән: — Әйҙә, алмағастан алма алайыҡ. — Юҡ, йыбандыра, әйҙә ағас төбөнә ятайыҡ, алма үҙе төшөр ауыҙға, — ти икән икенсеһе. Былар икәүләп алмағас төбөнә ятҡан, тик алма өҙөлөп төшөп килгәндә генә бер терпе йүгереп алманы эләктереп алған. Терпе артынан атларға ла былар йыбанған. Шулай итеп, ас ҡайтып киткәндәр. Нәркәс Булатова, Ғафури районы Красноусол ауылының 2-се мәктәбе уҡыусыһы. Хәйләкәр ҡаҙ Бер заман төлкө ҡаҙҙы тотоп алған. — Мин хәҙер һине ашайым, — тигән. Ҡаҙ: — Юҡ, төлкө, ашамай тор, мин һиңә бейеп күрһәтәм, — тигән. Төлкө риза булған, сөнки ул элек ҡаҙҙарҙың бейегәнен күргәне булмаған. Ҡаҙ, тыпырлап бейей-бейей, яйлап ҡына төлкөнән алыҫлашҡан да осҡан да киткән. Шулай итеп, хәйләкәр ҡаҙ төлкөнө лә алдаған. Самира Манишева, Ғафури районы Красноусол ауылының 2-се мәктәбе уҡыусыһы.",Ижад ҡомары,['Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Ижад,917,https://amanat.su/articles/izhad-omary/2025-06-11/izhad-omary-4273980,2025-06-11T13:07:00+00:00
"Аманат журналының Сәләмәт бул! рубрикаһы Энергетиктар организмға зыянлы! Энергетик эсемлектәр йәш организм өсөн зыянлы. Даими рәүештә уларҙы ҡулланыу тештәр, матдәләр алмашыныуы боҙолоу, һимереү, шәкәр диабеты башланыу ҡурҡынысын арттыра. Ул йөрәк тибешен йышайта, ҡан баҫымын күтәрә, йоҡоһоҙлоҡ, ҡалтыраныу, көҙән йыйырыуға сәбәпсе була. Бауыр, бөйөрҙәр эшмәкәрлеген насарайта, психик ауырыуҙар барлыҡҡа килтерә. Энергетик эсемлектең организмдан кальцийҙы тиҙ генә йыуып сығарыусы төп компоненты – кофеин. Был минерал беҙгә һөйәктәр, тештәр, тырнаҡтар, сәс өсөн кәрәк. Организмға кальций етмәгәндә кеше тиҙ арый, аяҡтарын көҙән йыйыра, йөрәге ҡаға, тырнаҡтары кителеп төшә, тештәре боҙола, остеопороз башлана. Кальций ҡытлығы өлкәнәйгәс ныҡ беленә башлай. Һөйәк тиҙ генә һыныусанға әйләнә, һыҙлай, арҡа бөкөрәйә. Организмда кальцийҙы үҙләштерергә витамины булышлыҡ итә. Ул балыҡта бар. Организм уны тән тиреһе аша ҡояш нурҙарынан синтезлай. Битте һәм ҡулдарҙы ун минут дауамында ҡояшта тотһаң да ошо витаминды алырға мөмкин. Энергетик эсемлектәрҙе, шулай уҡ кофены йыш ҡулланғанда баш ауырта, ҡанда шәкәр кимәле, ҡан баҫымы күтәрелә, йоҡо режимы боҙола. Эсемлектең ингредиенттарына аллергия булыуы ихтимал. Башҡортостанда энергетик эсемлектәр бәлиғ булмаған балаларға  һатыу тыйылған. Тонус биргән энергетик эсемлектәрҙе ҡулға төшөрөргә теләгән балалар административ рәүештә хоҡуҡ боҙоусылар рәтенә инә. Зөбәржәт Яҡупова әҙерләне.",Энергетиктар организмға зыянлы!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,1431,https://amanat.su/articles/common_material/2024-08-16/energetiktar-organizm-a-zyyanly-3888515,2024-08-16T13:32:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБМО миссиясе референдумны әзерләү белән шөгыльләнә һәм ярымутрауның канунлы яшәүчеләре кем булуын билгели алыр иде, дигән Сикорский. Тавыш бирүләрне 20 елга кичектереп торырга була, дип саный ул. Киевта чыгыш ясаган чагында Польша тышкы эшләр министры Радослав Сикорский""Кырымда гадел референдум"" үткәрергә, әмма моның алдыннан ярымутрауны БМО миссиясе идарәсенә тапшырырга тәкъдим иткән. Ул моны Русия Кырымны аннексияләү нәтиәсендә туган проблемны хәл итүдә бер алым булып тора дигән. Бу хакта ""Интерфакс-Украина"" һәм ""РБК-Украина"" иткерә. ""Кырым Русия өчен һәм бигрәк тә Путин өчен символик яктан әһәмиятле, әмма Украина өчен стратегик әһәмияткә ия. Шуңа күрә Кырымны коралсызландырмаган килеш аларның ничек итеп килешә алуларын мин күрмим"", дигән Сикорский ""Ялта Европа стратегиясе"" форумында. Форум Украина башкаласы Киевта 13-14 сентябрьдә үтте, әмма Польша министрының сүзләренә журналистлар берничә көннән соң гына игътибар иткән. БМО миссиясе референдумны әзерләү белән шөгыльләнә һәм ярымутрауның канунлы яшәүчеләре кем булуын билгели алыр иде, дигән Сикорский. Тавыш бирүләрне 20 елга кичектереп торырга була, дип саный ул. Агентлыклар министрның бу сүзләренә башкаларның авабы нинди булуын китерми. Киев һәм дөньядагы күпчелек дәүләтләр Кырымны Украинаның канунлы ире дип саный. Украина хакимиятләре бу мәсьәләдә фикерен үзгәртмәячәге турында берничә тапкыр белдерде. Мәскәү исә ярымутрауны үзенеке дип саный һәм бу мәсьәләдә бернинди сөйләшүләр була алмый ди. Әлегә Сикорски сүзләренә Украина президенты офисы да Кремль да фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Польша тышкы эшләр министры ""Кырымда гадел референдум"" уздырырга тәкъдим итте",['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1712,https://www.azatliq.org/a/polsha-tishki-eshlar-ministri-kirimda-gadel-referendum-uzdirirga-takdim-itte/33126315.html,2024-09-19T14:25:39+03:00
"Яҙыусы Миләүшә Ҡаһарманова менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеү. Миләүшә әҙәбиәткә һуҙылып, дөрөҫөрәге, ике тапҡыр килде. Үткән быуат аҙаҡтарында шиғырҙары менән күңелдәрҙе иркәләп-иркәләп торҙо ла, юғалды ла ҡуйҙы. Оҙайлы тынлыҡтан һуң, ул яңынан, атылған вулкан кеүек, минең барлыҡты онотманығыҙмы әле, тип тос һүҙен әйтте. Ул саҡта уның тәүге проза әҫәрҙәренән Йәшәү көсө хикәйәһен ҡульяҙма килеш уҡығас та шаҡ ҡаттым: иҫ киткес шәп ине әҫәр. Һәм үтә үҙенсәлекле, йәғни бер кемдекенә лә оҡшамаған. Әҫәр башында ике кескәй ҡыҙсыҡ берәүһенең әсәһе мәрхүмә булғас, теләктәшлек ниәтенән үлергә йыйына. Әҫәр былай башлана:","Мин ирекле, сөнки холҡом атайымдыҡы",['Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1],2,Йәмғиәт,611,https://henek.info/articles/common_material/2025-03-17/min-irekle-s-nki-hol-om-atayymdy-y-4159662,2025-03-17T19:00:00+00:00
"Элеккесә бесән эшләүҙәр кире ҡайтмаҫ инде. Шуға күрә шул саҡтағы бесән эшләүгә, атап әйткәндә, бесән сабыуға бәйле ҡайһы бер атама-төшөнсәләрҙе иҫләп булһа ла күңел йыуатайыҡ: Ашлау — салғы һаплауҙы шулай атаныҡ; Ашҡаяҡ — салғы һаплыҡ ағас; Бәкес — һаплағандан һуң һабынан алып үлсәгәндә салғы осо төбөнә тиклем арауыҡтан яҡыныраҡ булһа шулай атайҙар; Һоноҡ — бәкестең киреһе. Ҡуйы, ҡаты үләнде һоноҡ салғы менән сабып булмай; Тапау — салғы сүкеүҙе шулай тинек; Үксә ҡырҡыу — артта сабып килеүсе шәп итеп сабып алда барған салғысыны уратып сабып ҡыуып үтә һәм уның ыҙанын ҡайырып сабып, тегене ыҙанһыҙ ҡалдырып, өр-яңынан бакуй башларға мәжбүр итә; Ысыҡ һирпелдереү — иртәнсәк сәй ҡайнағанса сабып һыныҡ яҙҙырыу; һ. б. Былары беҙҙең яҡта бесән сабыуға бәйле атама-төшөнсәләрҙең ҡайһы берҙәре. Әле бесәнде йыйырға, кәбән ҡойорға ла кәрәк. Улар хаҡында алдағы яҙмаларҙа. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Эх, бесән сабыуҙары.",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Төрлө,1541,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-16/eh-bes-n-sabyu-ary-4314933,2025-07-16T09:50:00+00:00
"Башҡортостан дәүләт автоинспекцияһы мәғлүмәте буйынса, үлемесле авария кисә төн менән була. М5 Урал автомобиль юлының 1297-се километрында Лада Нива автомобиле ниндәйҙер сәбәп менән ҡаршы һыҙатҡа сыға һәм Кам АЗ йөк машинаһына бәрелә. Бәрелеш бик көслө була. Еңел машинанан тимер өйөмө генә ҡала. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, рулдәге кеше лә иҫән түгел, ул ваҡиға урынында йән биргән. Башҡортостан дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, водитель егеткә ни бары 21 йәш булған. Кисә ошо уҡ трассала 25 йәшлек ҡыҙ-водитель дә ҡаршы һыҙатҡа сығып, йөк машинаһы аҫтында ҡалды һәм һәләк булды тип хәбәр иткәйнек инде. Күренеүенсә, ҡышҡы юл хәүефле. Ҙур хәрәкәтле федераль трассалар хаталарҙы ғәфү итмәй. Шуға күрә юлда бик иғтибарлы булайыҡ, ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәгеҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ҙур юлда тағы ла бер йәш ғүмер өҙөлдө,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,885,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-02-18/ur-yulda-ta-y-la-ber-y-sh-mer-ld-4583371,2026-02-18T13:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымда Русия сәяси тоткыннарының 45 ендә хроник авырулар бар, аларның 21 е кичекмәстән медицина ярдәме күрсәтүгә мохта. Бу хакта Украина президентының Кырымдагы даими вәкиле Тамила Ташевабелдерде. ""Сәяси тоткыннарның дәвалау ала алмавы проблемына игътибар иттем, югыйсә 45 тоткынның хроник чирләре бар, аларның 21 енә кичекмәстән медицина ярдәме күрсәтү кирәк"", дип сөйләгән ул Брүсселдә узган махсус чарада. Чара аннексияләнгән Кырымдагы эзәрлекләүләргә багышлап уздырылган. Ташева әйтүенчә, аеруча Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан соң, һәр атна саен Кырымда сәяси тоткыннарның саны арта бара. Хәзерге вакытта баскын режим Украинаның кимендә 186 ватандашын канунсыз тотып тора, шуларның якынча 123 е - кырымтатарлар дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымдагы 21 сәяси тоткын кичекмәстән медицина ярдәменә мохта,['Татарстан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,871,https://www.azatliq.org/a/32646699.html,2023-10-20T12:15:55+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 6 апрельдә Башкортстанның Октябрь районы мәктәпләренең берсендә 14 яшьлек малай үлгән. Үз чыганагына сылтама белән ""Башинформ""хәбәр итүенчә, баланың хәле тәнәфес вакытында начарайган. Мәктәпкә ашыгыч ярдәм бригадасы чакыртканнар, әмма малай үлгән. Урынга тикшерүчеләр һәм полиция хезмәткәрләре чыккан, булган хәлләргә ачыклык кертелә диелә. Шул ук вакытта а -каналымәгълүматынча, укучы үзен тәнәфестә шаярышканда начар хис итә башлаган. Сигезенче сыйныфта укучылар шаярышып сугыша башлаган, әмма берничә минуттан аларның берсе аңын югалткан диелә. Сыйныфташы аңа беренче ярдәм күрсәтергә – ясалма сулыш ясарга тырышкан, әмма бу булышмаган. Беренчел мәгълүматларга күрә, үлгән укучының авырулары булмаган. а аның әти-әнисе юк, әбисе тәрбиясендә булган дип яза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан мәктәбендә тәнәфес вакытында 14 яшьлек бала үлгән,['Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,888,https://www.azatliq.org/a/32352327.html,2023-04-06T12:30:56+00:00
"Муса БигиевфикерләрМисыр башкаласы Каһирә шәһәрендә ирләнгән күренекле татар дин галиме, фәлсәфәче Муса Бигиевның кабере юкка чыгарга мөмкин. Бу хакта Татарстан мөфтие Камил СәмигуллинБизнес га сөйләгән. Без Әл-Әзһәр университеты шәехе Һамдаллаһ әс-Сәфтибелән телефоннан сөйләштек. Ул үз вакытында Муса Бигиевның кабере төгәл кайда урнашканын әйткән иде. Әс-Сәфти дин белгече ирләнгән төрбәнең сүтелү ихтималын раслады, дигән ул. Эш шунда, Муса Бигиев кабере Каһирә шәһәренең Әл-Кәрафа, яки Үлеләр шәһәре дип аталган зиратта ирләнгән. ирле түрәләр бу каберстанның бер өлешен сүтеп, юл төзергә ыена. Хәзерге вакытта экскаватор һәм бульдозерлар эшли диелә. Хәзер Муса Бигиевның каберенә зыян килү-килмәвен өйрәнәләр. Кабере юкка чыкмаган очракта, аның әсадын Казанга алып кайту турында сөйләшү алып барылачак, ди Азатлыкның чыганаклары. Әлеге мәсьәлә Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановюгарылыгында каралачак. Узган ел Каһирәдә Муса Бигиев каберенең төгәл урынытабылды. Аның каберендә Муса Ярулладип язылган. Көзен бу уңайдан тантаналы чаралар узуы көтелсә дә, Татарстан вәкилләре каберне зиярат итә алмады. Муса (Биги) Бигиев(иади тәхәллүсе Муса Ярулла) – күренекле татар дин белгече, фәлсәфәче, публицист, ХХ гасыр башында Русия мөселманнарының алдынгы карашлы әдитчелек хәрәкәте итәкчеләренең берсе. Муса Ярулла улы Бигиев 1873 елның 25 декабрендә Пенза губернасы Каменский районы Кикино авылында, әтисе ахун булып билгеләнеп, гаиләсе белән Ростов-Донга күченергә ыенып йөргән вакытта дөньяга килә. Муса дини һәм дөньяви белем ала, Ростов-Донда реаль училищесен тәмамлап, Бакчасарай, Казан, Бохара мәдрәсәләрендә, Каһирәдәге борыңгы Әл-Әзхәр университетында укый. 1905 елның маенда туган ягына кайткач Камалия мәдрәсәсенә нигез салучы, Чистай сәүдәгәре һәм ишан М. З. Камаловның кызына өйләнә. Петербурга күчкәч, Петербур империя университетының юридик факультетына ирекле тыңлаучы булып йөри, Габдрәшит Ибрагимовның Өлфәт газетасында эшли, карашлары белән кадетлар партиясенә якын булган Иттифак әль-мөслимин (Мөселманнар берлеге) фиркасен оештыруда катнаша.1905 елның 15 августында Европа күләмендә иң зур булган Түбән Новгород ярминкәсе үткәрелгән вакытта беренче мөселманнар оештыру корылтае эшчәнлегендә катнаша. Бигиев үзенең дини хезмәтләрен 1906 елдан башлап нәшер итә. Озак та үтми ул дан казана. Бигиев Коръәнне татарчага тәремә итү өстендә эшли. 1912 елны хезмәтен тәмамлый, әмма кайбер мөселман дин башлыклары арасындагы барлыкка килгән бәхәс һәм Оренбур мөфтиенең кискен тискәре бәяләве аны бастыруга комачаулый. 1914 елда Тарихи вестник журналында Мөселман Лютеры (Н. Федотов) исемле мәкаләдә дин әһеленең кайбер оригинал карашлары аңлатыла. Февраль инкыйлабы көннәрендә Бигиев Бөтенрусия мөселман корылтаенда катнаша, 1917 елның маенда Мәскәүдә Бөтенрусия мөселман корылтае әгъзасы итеп сайлана. 1917 ел ахырында Бигиев беренче мөселман мәхәлләсен итәкли, Петроградның әмигъ мәчетендә имам булып билгеләнә. Әл-минбар гәитен бастыра. Аннан совет хакимияте белән хезмәттәшлек итәргә тырышып карый: активистлар белән берлектә мөселман әмгыятенең уставын төзи, татар балалары өчен татар телен, тарихын һәм төрки-татар әдәбиятын укыту мөмкинлеге булган мәктәп оештыруга ирешә.1920 елда Уфада мөселман руханилары корылтае делегатларын мөселман әмгыятендә үзгәрешләр башкару турында тәкъдимнәр – Мөселман милләтләренә өндәмә исемле үзенә күрә ислам конституциясе белән таныштыра. Бу чыгышның төп фикерләре 1923 елда Берлинда дөнья күргән Ислам әлифбасы китабында бастырыла. Әлеге басмадан соң Бигиев Мәскәүдә кулга алына. Бирегә ул Петроградтан килеп, Һиндстанда үтәчәк конференциягә барырга ыена. Бигиевнең кулга алынуы күпләргә ошамый. Фин татарлары ярдәм сорап, Совет Русиясенең дусты булган Төркия хөкүмәтенә мөрәәгать итә. Истанбул һәм Әнкараның төп гәитләре дин белгечен азат итү таләбе белән телеграммалар бастыра. Бигиев Мәскәүдә ике ел хакимият күзәтүе астында яшәү шартлары белән азат ителә.1930 ел ахырларында Бигиев мөһаирлеккә китәргә була. Бу адымы белән ул үз гомерен генә түгел, ә туганнарын да коткарып кала. Бигиев Русиядән эмиграциягә киткән әдичеләрнең соңгысы була. Ул гаиләсе белән Ленинградтан Мәскәүгә, аннан тимер юл белән Урта Азия, чикне үтеп Кашгарга барып итә. Кытай Төркестаныннан Әфганстанга күчә. Анда Надиршаһ ярдәме белән паспорт ясатып, Һиндстанга юл тота, аннан Мисырга китә. Мисырда Ататөреккә атап язылган Бөек Милли Төркия ыелышына мөрәәгать дип аталган эшен яңадан бастыра.1933 елда Бигиев Берлинда яши. Фин татарлары булышлыгы белән берничә хезмәт нәшер итә. Алар арасында Алланың рәхмәтлелегенә дәлилләр, Коръәннең изге аятьләрен гаәеп яктыртуда Йаджуд һәм хатынына багышланган Коръән кәрим аять кәлимәләре хозурында хатын китаплары бар. Бигиев бер ара Финляндиядә яшәп, андагы татар яшьләренә лекцияләр укый.1934 елда Финляндияне калдырып, Иран һәм Гыйрак буйлап сәяхәт итә, шигыйларның дини агымнарын өйрәнә, Һиндстанда санскрит һәм индус китаплары Махабхарат һәм Веда белән кызыксына. 1938 елда миссионерлык максаты белән Япония, Кытай, Ява, Суматра буйлап сәяхәт итә. 1939 ел ахырында янә Һиндстанга кайта, аннан Әфганстанга итеп, Кабулда төпләнергә уйлый, әмма колониаль хөкүмәт тарафыннан кулга алынып, 1,5-2 ел Пәшәвәр төрмәсендә үткәрә. Бхопал шәһәре хакимиятләре ярдәме белән азат ителә, шулай да 1945 елга кадәр инглизләрнең күзәтүе астында Пешеварда кала. Бу чор аның гыйльми эшчәнлегендә уңышлы була. Ул сигез китап иат итеп бастыра. Сатылган китапларның акчасын Бомбейдан күчкән балалар өчен мәдрәсә салуга күчерә.1946 елдан башлап Бигиев күбесенчә Мисырда яши, кыска вакытка Төркиягә баргалый. Берничә тапкыр хада була. 1947 елда туган ягына кайтырга омтылып карый.1949 елның 28 октябрендә Каһирәда вафат була. Бигиевнең шәхси китапханәсендәге китаплар мәрхүмнең теләге белән Төркия милли китапханәсенә тапшырыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Каһирәдә Муса Бигиев кабере юкка чыгарга мөмкин,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес']",[0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 0 1 1 0],10,Яңылыҡтар,5879,https://www.azatliq.org/a/32545094.html,2023-08-12T08:54:43+00:00
"Был хәл минең менән бала табыу йортонда ятҡанда булды. Иптәшем менән әле лә көлөп иҫкә алабыҙ. Бәпесебеҙҙе табырға ике-өс аҙна ҡалғас, һаҡланыуға тип шунда һалып ҡуйҙылар. Унан алда яланаяҡ йөрөп нимәгәлер баҫҡайным, шул ер сейләнеп, аяҡ буйлап ниндәйҙер сыбартма китә башланы. Шәфҡәт туташы ҡараны ла: Араҡы менән яндырһаң, бөтөр ине инде, -тине. Эштән һуң иптәшем килде. Уның менән асыҡ тәҙрә аша икенсе ҡаттан ҡысҡырып һөйләшәбеҙ. Башҡа буласаҡ һәм яңы атай булған атайҙар ҙа теҙелеп киткән. Һәр пар бер-береһенең тауышын еңергә тырышып ҡысҡырып һөйләшә, шунһыҙ ишетелмәй. Минең хәтеремә шәфҡәт туташының әйткәне иҫемә килеп төштө. Иптәшемә: Һин иртәгә миңә араҡы алып кил һәм тоҙло ҡыяр. Башҡа нәмә алып килмәҫһең. Барыбер ашап булмай, -тип ҡысҡырҙым. Ҡатындары менән һөйләшеп торған ирҙәр шып туҡтап, барыһы ла мин торған тәҙрәне эҙләй башланы. Шундай тынлыҡ урынлашты! Иптәшем аптырап ҡалды ла: Ә һин үҙеңдең ҡайҙа һәм ни өсөн ятҡаныңды иҫләйһеңме ул? -тип һораны. Мин һүҙҙәремдең нисек яңғырағанын аңлап, шарҡылдап көлә башланым. Күңел болғанып тик йөрөгәс тоҙло ҡыяр һораным шул, ә араҡыһы баяғы аяҡтағы яраны эшкәртеү өсөн бит инде. Ерҙә теҙелеп торған ирҙәр тын ҡалған, мин туҡтай алмай көләм. Кеҫә телефонынан шылтыратып, иптәшемә барыһын да аңлатырға тура килде. Ул көлә-көлә янында торған ирҙәргә ниҙер аңлатҡан булды. Күрәһең, бала табыу йортонда ятҡан кәләшенең араҡы менән тоҙло ҡыяр таптырып ятҡанын ауыр кисергәндер. Ә.",Ҡыяр һәм. араҡы алып кил,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1437,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-28/yyar-m-ara-y-alyp-kil-3660970,2024-02-28T13:40:00+00:00
"Теген машиналары, бесеү өҫтәлдәре алып ҡуйылған, маскселтәрҙәр үреү ҡулайламаһы ла бар. Мәктәп Үҙебеҙҙекелер өсөн тегәбеҙ һәм бәйләйбеҙ. Башҡортостан ирекмәндәр ойошмаһы менән берлектә эшләй. Ирекмәндәр фронтта кәрәге тейә торған әйберҙәр етештерә. Бында һәр әйбергә күңелен, һөйөүен, ҡулдарының йылыһын һалыусы ихлас кешеләр эшләй. Был хаҡта Калинин районы башлығы Ғәзизйән Әхмәтйәнов телеграм-каналында яҙа.",Һәр әйбергә күңел һәм ҡул йылыһы һалына,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,409,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-16/r-yberg-k-el-m-ul-yyly-y-alyna-4086098,2025-01-16T13:01:00+00:00
"Когда башкирские воины окружали врага они кричала ""УРА"" (в переводе окружай). После окружения всадники крушили врага в пух и прах. И вот от таких победоносных военных операций повелось, что ежели разгромили врага, то надо кричать УРА!",УРАУРАУРААААА,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәҙәниәт,234,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-09-19/ura-ura-uraaaaa-4394743,2025-09-19T14:13:00+00:00
"Аҡһаҡал ҡыҙға бер аҙ ҡарап торғандан һуң: —Сыр яланғас итеп сисен дә ҡала урамы буйлап шулай йөрө, - тигән. —Һеҙ нимә, ул саҡта мине бөтөнләй өҙгөсләп ташлаясаҡтар бит! Хоҙай ҙа өнәмәйәсәк был ҡылығымды, - тигән ҡыҙ ҡурҡышынан. Шул саҡ аҡыл эйәһе: —Бына, күрәһеңме, халыҡ алдында кейемһеҙ йөрөгә ҡурҡаһың, ә ниңә улайһа күңелеңде яланғасландырып йөрөтәһең? Ул ишегең һәр кемгә лә шар асыҡ бит. Шуға ла теләһә кем рөхсәт тә һорап тормай килеп инә. Улар һиндә үҙҙәрендә булмаған сифаттарҙы күрә, шунлыҡтан көлөргә, мыҫҡыл итергә тотона. Берәү ҙә үҙ етешһеҙлеген танырға һәм бөтөрөргә ынтылмай. Шуға күрә лә яҡшы күңелле кеше менән бәхәскә инергә тырыша. —Улайһа ҡалай итәйем? Аҡыл эйәһе ҡыҙҙы сәскәләр үҫкән ергә алып килә. —Ошо гүзәл сәскәләрҙе күп йылдар буйы үҫтерәм. Тик бер ҡасан да уларҙың тажын асҡан саҡтарын күргәнем булманы. Һин дә ана шул сәскәләр кеүек бул. Күңелеңде барыһына ла белдермәй, һиҙҙермәй генә ас. Кемгәлер асылыр алдынан уның яҡшымы, изгелеклеме, һиңә лайыҡлымы икәнлеген белергә тырыш. Ә инде күңелеңдең иң нескә ебен өҙөргә, ергә һалып тапарға әҙер торғандарҙан ҡас! Тормошоңа һәр кемде лә индерергә тырышма. Тупаҫ, изгелекһеҙҙәрҙе ябыҡ ишек артында тотоу хәйерле. Сәләм каналы төркөмөнән.",ЯЛАНҒАС КҮҢЕЛ,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1214,https://henek.info/articles/common_material/2025-05-07/yalan-as-k-el-4223684,2025-05-07T18:30:00+00:00
Тауға сәйәхәтегеҙ хәүефһеҙ үтһен өсөн Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса баш идаралығы менән берлектә әҙерләгән яҙманы уҡығыҙ.,Тауға сәйәхәтегеҙ хәүефһеҙ үтһен,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,166,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2024-12-28/tau-a-s-y-h-tege-h-ef-e-t-en-4071711,2024-12-28T14:00:00+00:00
"Патриарх КириллфикерләрУрыс православ чиркәве Башкортстан Дәүләт ыены - Корылтайның чайлдфри яки баласызлык пропагандасын тыючы канун өлгесен хуплаган. Дәүләт ыены рәисе Константин Толкачев Мәскәү патриархатыннан хуплау хаты алган дип хәбәр итә парламентның матбугат хезмәте. Документның элеккеге вариантын патриарх Кириллхупламаган иде, чөнки тыюлар монах тормышы алып баручыларга да кагылырга мөмкин иде. Канунның яңа өлгесендә бу теманы исәпкә алганнар. Думада быел майда канун өлгесе шулай ук кире кагылды. Русия Дәүләт думасына Башкортстаннан сайланган депутатлар Эльвира Аиткуловаһәм Римма Утәшевабелән Башкортстан парламенты ""чайлдфри"" дип аталган идеологиядән саклау турында федераль канун өлгесен былтыр сентябрьдә тәкъдим иттеләр. Канун өлгесен язучылар фикеренчә, кешеләрнең бала табудан баш тарту идеясы бала психикасы өчен зыянлы булырга мөмкин. Әлеге тәкъдим ""Балаларны сәламәтлегенә һәм үсешенә зыян китерә торган мәгълүматтан саклау турындагы"" канунга үзгәрешләр кертүне күзаллый. Башкортстан депутатлары ""чайлдфри идеологиясе"", ягъни олы кешеләрнең һәм гаиләләрнең бала табудан баш тарту идеясы балалар аудиториясендә тыелган тема булырга тиеш дип саный. ""Бу деструктив социаль тормышны барлыкка китерә, Русиянең традицион гаилә кыйммәтләренә һәм дәүләт сәясәтендә каршы килә"" дип аңлата. Бала табарга теләмәүне депутатлар ""әмәгать институтларының деградациясе, традицион кыйммәтләрне юып төшерүгә"" китерә дип саный. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Урыс православ чиркәве Башкортстанның чайлдфри идеологиясенә каршы канун өлгесен хуплаган,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1535,https://www.azatliq.org/a/32552126.html,2023-08-17T09:31:09+00:00
Өфөлә «Китап-Байрам» китап йәрминкәһендә яратҡан гәзит-журналдарығыҙға ла яҙылырға мөмкин.,"Байрамға килегеҙ, яратҡан гәзит-журналдарығыҙға яҙылығыҙ!",['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Гәзит,90,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-05-30/bayram-a-kilege-yarat-an-g-zit-zhurnaldary-y-a-ya-yly-y-4257788,2025-05-30T21:25:00+00:00
"Андрей БояршиновфикерләрТатарстандагы 8 нче санлы төзәтү колониясе биология фәннәре кандидаты, Казан активисты Андрей Бояршиновка ибәрелгән хатларны кабат тапшырмый башлаган. Бу хакта ""Дуслык"" телеграм каналы яза. Бояршинов соңгы тапкыр хатларны 7 июльдә алган. Хатлар килмәү турында Бояршинов адвокатына иткергән. Шулай ук ул адвокатка колониядә теш табибы булмавын һәм шуңа күрә тешләрен дәвалата алмавын да әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сугышка каршы чатта язган хәбәре өчен хөкем ителгән Казан активисты Андрей Бояршиновка ибәрелгән хатларны кабат тапшырмый башлаганнар,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,515,https://www.azatliq.org/a/33593657.html,2025-11-17T07:50:03+00:00
"Рөстәм Миңнеханов һәм Васыйл Шәйхразиев Швейцария татарлары белән очрашуда, Женева, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов татар телен онлайн-тәремәче системына кертү мөмкинлегенкарарга кушты. Яхшы идея. Әмма үз вакытында бер төркем яшь белгечләр -та татар тәремәсен булдыру тәкъдиме белән чыккан иде инде. Татар яшьләре форумы әгъзалары тарафыннан рәсми хатлар язылды, матбугатта чыгышлар булды. Соралган акча нибары 200 мең сум иде. Моңа бернинди авап та булмады. аваплы түрәләребез үпкә итеп кабул итмәсен, әмма шулай килеп чыга кебек: Швейцария татарларын ишетәләр (анысы начар түгел), ә Казан татарларын, ни кызганыч, юк. Италиядәге милли анлы татарлар белән очрашулар була, ә Казандагылар белән юк дәрәәдә. Милләт үсеше турында сөйлибез икән, Татарстандагы төрле төркем татарлар белән ачык, даими рәвештә очрашулар кирәк. Сүз яшьләр турында гына түгел. Үз Татарстаныбыздагы төрле кешеләр белән диалог булмаса, Европага йөрүләр һаман да әмәгатьчелек тарафыннан тәнкыйтькә дучар ителер. Үзләренең конкрет тәкъдимнәрен иткерү, ниндидер чараларда катнашу өчен төрле карашлы татар төркемнәре белән даими аралашулар кирәк. Андый очрашу хакимияткә ""ә""гә ""ә"" дип торучылар белән дә, шул ук вакытта милли оппозиция белән дә булырга тиеш. Милли хисләрне, үпкәләрне, конструктив эшләргә теләүне иткерү мөһим. Әлбәттә, Милли шура рәсе Васыйл Шәйхразиев белән берничә очрашу булганын әйтә алам һәм ул тәкъдимнәр өчен ачык. Аның ягыннан татар мәктәбе, университеты, әмәгатьчелектә икетеллелек өлкәсендә эшләргә кирәклекне аңлау бар. Мондый очрашулар тагын шунысы белән дә мөһим - Татарстан президенты идарәсе вәкиле Лилия Галимова сүзләренчә, республикада татар телен популярлаштыру програмы әзерләнә. Кызганычка, бу хакта күпләр әле беренче генә ишетә. Әлеге програм ике-өч галим һәм аерым түрәләрнең эше генә түгел, бу бөтен татар халкы эше. Иманым камил, мондый програмны киң әмәгатьчелек тәкъдимнәреннән башка гына булдыру мөмкин түгел. Айрат Фәйзрахманов Дөнья татар яшьләре форумы рәисе урынбасары""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Швейцария татарларын ишетәләр, Казан татарларын – юк",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Комментарийҙар,2065,https://www.azatliq.org/a/29119942.html,2018-03-23T16:24:01+00:00
"Шөкөр, һуңғы йылдарҙа ураҙа тотоусылар бермә-бер арта бара, әммә күптәрҙә был ғәмәлде дөрөҫ башҡарыуға ҡағылышлы һорауҙар әленән-әле тыуып тора. Ураҙаға ҡағылышлы яҙма аҫтында төркөмдәштәрҙең береһе Намаҙ уҡымаған кешенең ураҙаһы ҡабул буламы? тигән һорау ҡалдырҙы. Уға Юҡ, улай ярамай, тип яуап биреүселәр ҙә булды. Ә дин әһелдәре был хаҡта нимә ти? Бәйләнештә сайтында Земфира Садыҡова ла ошо хаҡтағы уйланыуҙары, һорауҙары тураһында яҙма ҡуйған. Уны һеҙҙең иғтибарға ла тәҡдим итәбеҙ. Намаҙға баҫмайынса тотҡан ураҙа сауаплымы? . ""Ябығыу өсөн тоталармы? . Тән таҙарамы, йәнгә доға барып етмәгәс? – Ураҙа ураҙа булып иҫәпләнмәй шул осраҡта, әгәр ҙә дөрөҫ ниәт менән тотмаһа, Аллаһы Тәғәләнең ризалығы өсөн түгел, ә, мәҫәлән, ябығам тип тотһа. Үҙен мосолман түгел тип һанаған кешенең, Ҡөрьәнгә ышанмаған кешенең, ураҙаһы дөрөҫ булмай, сөнки мосолман кешеһе өсөн генә ураҙа фарыз. Ваҡыты еткәс, ул намаҙ уҡый башлар. Аллаһ Тәғәлә сауабын бирә намаҙ өсөн. Намаҙ – ул Аллаһ Тәғәлә беҙгә биргән аҡылға рәхмәт әйтеү ысулы, бер формулаһы. Ураҙа – ул Аллаһ Тәғәлә беҙгә биргән һаулыҡҡа рәхмәт әйтеү ысулы. Ураҙа тотһа, намаҙға баҫмаһа ла, ул кешенең Аллаһ Тәғәлә ҡаршыһында бер бурысы үтәлгән була. Йәғни намаҙ башҡармаған кешегә ураҙа тоторға ярай, сөнки намаҙ өсөн ул айырым яуап бирәсәк, ураҙа өсөн айырым яуап бирәсәк. Шулай уҡ Рәсәй мосолмандары Диниә назаратының дин белгестәре советы рәйесе Шамил Ғәләүетдиновтыңда яуабын тәҡдим итәбеҙ: – Кеше намаҙ уҡымаһа, ураҙа тотоу ҡабул буламы? Ураҙа — айырым ғибәҙәт, намаҙҙан бойондороҡһоҙ, шуға күрә ҡабул ителә. Намаҙ фарызын инҡар итеү иманды шик аҫтына ҡуя, әммә әгәр кеше намаҙ фарызын ҡабул итһә һәм тәүҙә ураҙа ғына тоторға ҡарар иткән икән, тимәк, ул тиҙерәк намаҙ уҡый башларға тейеш. Бөтә дини бурыстарҙы, шул иҫәптән намаҙҙы, ураҙаны, зәкәтте, хажды үтәргә тырышыу, уларҙың ислам ғәмәлдәренә яйлап тәрәнәйтеү мөһим. Сығанаҡтар: Земфира Садиҡованың ( сәхифәһе һәм Шамил Ғәләүетдинов алып барған сайттан. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Намаҙ уҡымаған кешенең ураҙаһы ҡабул буламы?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Дин,2065,https://bashgazet.ru/articles/iman/2026-02-17/nama-u-yma-an-keshene-ura-a-y-abul-bulamy-4581532,2026-02-17T09:00:00+00:00
"Мәктәп формаһы бөтә мәктәптәр өсөн дә бер төрлө була икән, тигән хәбәр йөрөй. Был хәбәр дөрөҫ түгел, ул Росстандарттың 1155-се бойороғон (2024 йыл 31 август) яңылыш аңлауҙан килеп сыҡҡан, күрәһең. Был бойороҡ менән ГОСТ яңыртылды, йәғни кейемгә яңы талаптар раҫланды. Талаптар етештереүселәргә тәғәйенләнгән һәм туҡыма, үлсәмдәргә ярашлылыҡ, һауа үткәреүсәнлек, гипоаллергенлыҡ һәм башҡа шуның кеүек параметрҙарға ҡағыла. «Рәсәй Мәғариф министрлығы 2025 йылдың 1 сентябренән берҙәм мәктәп формаһын индерергә йыйынмай. Росстандарттың 2024 йылдың 31 авгусындағы 1155-се бойороғо менән етештереүселәр өсөн милли стандарттың дөйөм техник талаптары билдәләнде. Улар яңы уҡыу йылынан үҙ көсөнә инә. Стандартта мәктәп формаһын ГОСТ талаптарына ярашлы тегеү өсөн параметрҙар яҙылған», — тиелә илдең Мәғариф министрлығы аңлатмаһында. Мәктәп кейемендә балаларҙың тирләп-бешеп, тәне тонсоғоп йөрөмәүен, уның  уңайлы булыуын күҙҙә тота яуаплы ведомстволар. Сығанаҡ: Башинформ.",Мәғариф министрлығы берҙәм мәктәп формаһы тураһындағы хәбәрҙе кире ҡаҡты,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,964,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-08/m-arif-ministrly-y-ber-m-m-kt-p-forma-y-tura-ynda-y-h-b-r-e-kire-a-ty-4342674,2025-08-08T11:41:00+00:00
"Рәсәй Президенты Владимир Путин илдең туғыҙ әсәһенә Герой әсә исемен биреү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Улар араһында Башҡортостандан Фәнәзиә Таҡалова ла бар. Яҡташыбыҙҙы лайыҡлы награда менән ҡотлайбыҙ, ҙур һәм татыу ғаиләгә именлек, һаулыҡ, уңыштар теләйбеҙ! Башҡортостанда хәҙерге ваҡытта ун һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгән 60 ғаилә булыуы билдәле. Уларҙың араһынан  Герой әсә исеменә лайыҡтар артабан да булыр тип уйлайбыҙ. Юғары исемгә лайыҡ булыу өсөн ниндәй мөһим шарттарҙы үтәү кәрәк? Рәсәй гражданы булыуҙан, кәм тигәндә ун бала табып тәрбиәләүҙән тыш, ғаилә сәләмәт тормош алып барырға, балалары тураһында тейешле хәстәрлек күрергә һәм социаль яуаплы булырға тейеш. Һуңғы пункт аҫтында түбәндәгеләрҙе аңларға кәрәк: ата-әсә рәсми никахта торорға (балалар төрлө атанан булғанда исем алыуға мөмкинлек ҡырҡа кәмей), ғаиләлә хоҡуҡ боҙоусылар, наркологта иҫәптә тороусылар булмауы, ир менән ҡатындың ата-әсә хоҡуғынан мәхрүм ителмәүе шарт. Балаларҙың һәйбәт уҡыуы, түңәрәктәрҙә, конкурстарҙа, ярыштарҙа ҡатнашыуы ла иҫәпкә алына. Юғары исемгә лайыҡ булған әсәләргә йыл һайын 1 февралдә индексацияланасаҡ 72,4 мең һумлыҡ айлыҡ түләү ҡаралған. Шулай уҡ Хеҙмәт Геройҙары өсөн билдәләнгән льготаларға ла эйә буласаҡтар. Статистикаға ҡарап, ысынбарлыҡты күҙ алдына килтереп була. Герой Әсә исеме 2022 йылда тергеҙелгәндән һуң уны Рәсәйҙә 118 ҡатын алды. Тәүге йылда ни бары туғыҙ, 2023 йылда – 38, 2024 йылда 71 әсә юғары исемгә лайыҡ булды. Тәү ҡарашҡа үҫеш бик ҙур кеүек, тик был һандар беҙҙең йәйрәп ятҡан ил өсөн бер һыу тамсыһындай ғына. Шуға күрә ил етәксеһенең ғаилә нигеҙҙәрен һаҡлауға һәм үҫтереүгә, айырыуса ишле ғаиләргә иғтибарҙы арттырыуға йүнәлеш алыуы ваҡытлы сара, сөнки ҙур, татыу ғаилә – ил, йәмғиәт өсөн  ныҡлы, ҡеүәтле ҡалҡан. Фотола (шәхси архивтан) Туймазы районынан  12 бала тәрбиәәләп үҫтергән Тәнзилә һәм Ринат Шәриповтар  ғаиләһен күрәһегеҙ.",Герой әсәләребеҙ 11-гә етте!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 1 1 1 0 0 1 1 0 0],7,Социаль мәсьәлә,1873,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-01-29/geroy-s-l-rebe-11-g-ette-4555090,2026-01-29T11:00:00+00:00
"Туғыҙ йәшкә тиклемге малайҙар араһында Красноусол ҡасабаһында уҙған республика беренселегендә алтын миҙал һәм кубок яулап, Башҡортостан чемпионы булғайны. Ырымбурҙа шахмат мәсьәләләре сисеү буйынса Волга буйы федераль округы беренселегендә еңеүсе булды. 50 мөмкинлектән 49 мәрәй йыйып, оҫталығын күрһәтте йәш шахматсы. – Уйын ғына түгел, ә логик фекерләргә, ҡарарҙар ҡабул итергә, түҙемлеккә өйрәтеүсе сәнғәт ул шахмат, – ти Марсель. Ул республиканың «Толпар» шахмат клубында шөғөлләнә. Биш йәшендә Башҡортостанда тәүге булып, беренсе үҫмерҙәр разрядын ала. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Йәш чемпион,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Спорт,948,https://yanshishma.com/articles/sport/2025-09-02/y-sh-chempion-4370485,2025-09-02T15:12:00+00:00
"Һеҙҙең берәй ваҡыт бөтә нәмәгә ҡәнәғәт ҡатынды күргәнегеҙ бармы? Юҡтыр шул! Ундайҙар булмай тип тә уйлайһығыҙҙыр әле? Бар ул Ер йөҙөндә ундай ҡатын! Бәхете булғас, минең йәнкиҫәгем уны көн дә күрә! Минең үҙемә лә ҡайһы саҡ ундай бәхет эләгә. көҙгөгә күҙ һалһам. Әллә кем тураһында һүҙ барғанды шәйләмәй ҡалдығыҙмы? Кәнишне минең турала! Бер ялға ҡайтҡанда, ҡәйнәмдең күңелен күрмәксе булып, таң менән һыйырын һауҙым да көтөү ҡыуырға сыҡтым. Һыйырҙарын оҙатҡас та ҡайтырға ашыҡмаған күршеләр, йыйылышып алып, геү килеп гәп һата. Женсоветтан ҡалып булмай бит инде, мин дә барып баҫтым яндарына. – Әйгенәм, үрге ос Әҡлимәгә породистай һыйыр ҡайтарғандар, 30 литр һөт бирә икән! – Вәт бит, ә! Малайы бизнесмен булғас, 60 меңде сүп урынына ла күрмәгән! – Һөткә туйынғандар инде атыу! – Их, бәхетең булып, шундай бай малайың булһын ине у-у-ул! – Һинеке лә хәйерсе түгел инде! – Минекенең тапҡаны ҡатынынан артмай шу-у-ул. – Эй ошоно, киленеңде хурлауҙан бушамайһың! – Килен суҡынып китһен, унан ни шерсть, ни молока! Ә бына һөтлө һыйыр мишәйт итмәҫ ине! – Әй, булмаҫ инде ундай шәп һыйыр күреп. – Китегеҙ инде, ҡыҙҙар! – тим тыныс ҡына. – Тапҡанһығыҙ ҡыҙығыр нәмә! Әле биш литрҙы көскә һауып көтөүгә өлгөртәбеҙ, 30 булһа нимә ҡылыр инек? ! Ҡул талдырып, ыҙалап тәүҙә һау, шунан көн дә иртәле-кисле ҡаймағын айырт, унан май яҙ. Ярай инде, тәүҙә бөтә нәҫел-нәсәбең кинәнеп ауыл күстәнәсен ашар, унан һуң да артып ҡалһа нимә эшләйһең, баҙар сабаһыңмы? Ошо кәрәкме һеҙгә? Шуға ҡыҙығаһығыҙмы? Үҙ башығыҙға артыҡ эш! – Эй, ошо Рәсимәнең килене башлы ла инде! Ысынлап та, нимәгә кәрәк ул беҙгә породистай һәүкәш, үҙебеҙҙең кәзәләребеҙ ҙә еткерә, – тип тынысланып ихатаға инеп китте күршеләр. Икенсе бер ваҡыт һеңлем һөйләй: – Апай, Илүзәләрҙә шундай шәп люстра күрҙем, пультҡа баҫҡылайһың да, төрлө төҫкә инеп яна башлай, вентиляторы ла тоҡана, яҡтыраҡ нур һибә, - ти. – Кит, һылыу, юҡҡа ҡыҙыҡма! Беҙҙең ишеһенә төҫ түгел ул. Пультын бала-сағаң һә тигәнсе юғалтыр ҙа, ҡараңғыла ыҙа сигерһең! Әнә, телевизор пультын юғалтып, өсәр көн буйы эҙләп, бөтәһен әрләп хәл бөткәс, ваннанан табып алабыҙ. Шул үҙебеҙҙең ҡабыҙғыслы лампочкалар иҫән булһын! .. – тип теҙеп киткәйнем, һылыуыма тиҙ генә килешеүҙән башҡа әмәл ҡалманы. Һуңынан кейәү рәхмәт уҡыны: – Әлдә, апай, һин бар әле минең ҡатынды тынысландырырға, юҡһа шул люстраны таптырып башымды ҡаңғыртып бөткәйне, - ти. Шулай рәхмәт һүҙҙәрен ишетеп кенә торам ул мин, Аллаға шөкөр. Бер ваҡыт коллегаларым аҙна буйы рәхмәткә күмде. Кәнишне, яңылыш аҙымдан туҡтата белгәс ни. Ә эш былайыраҡ килеп сыҡты: бер бик текә танышыбыҙ үҙенең бына тигән быҙауын ташлап, бер елғыуар ЧП-ға (шәхси эшҡыуар) аҙаланып китте. Имеш, 25 йыл йәшәп, ире уға ғүмере буйы хыялланған шәшке тун алып бирә алмаған, ә был бүләк иткән. И-и-и, алйоттар бар бит донъяла! Аҡылы булаған кеше быҙауын шәшкегә алыштырамы инде? ! Быҙау үгеҙгә әйләнә, ә шәшке. – тфү! Бына шул шәшке тунын кейеп урамға сыҡҡас тап булғандар ҙа инде уға коллегаларым. Үҙе маҡтанмаһа, бәлки, иҫкә лә алмаҫтар ине. Эй, килгәндәр эшкә, күҙҙәренән осҡон сәселә, тик шуны ғына һөйләйҙәр, бахыр ирҙәре үҙҙәренең кем икәнен ярай ишетмәй. – Туҡтағыҙ әле, - мин әйтәм, - нимәгә шул тиклем сәпсейһегеҙ? Һәр берегеҙҙә бына тигән мутон тун! Беҙҙең ҡыштың ата һыуығына шул ғына төҫ! Шәшке тун кейеп көн дә эшкә йүгереп буламы ла, час пикта автобусҡа инеп буламы? Төшкәндә шәшкеһен шәшкегә айырып бирерҙәр. Ә ҡышын кис эштән ҡайтҡанда? Үҙеңде һаҡлайһыңмы, туныңдымы? ! Ә йәйен? Хәҙер нимә, барлы-юҡлы отпускнойығыҙҙы түләп, йәй буйы тун һаҡлатаһығыҙмы ни? – Ҡайҙа? - ти береһе. – Һуң, ундай ҡиммәт нәмәне махсус ерҙә һаҡлайҙар бит, - тим. – Шәшкеһе булһа, шифоньеры ла ярап торор ине әле, - ти бер аҡыллыһы. – Бөтә урамдың көйә күбәләге йыйылып байрам яһаһын тиһәң, ярай инде! - тим. – Эйе шул, юҡ менән баш ҡаңғыртмайыҡ, быға тиклем йәшәгәнбеҙ унһыҙ, бынан һуң да торорбоҙ, - тип ҡыҙып китте аралағы иң өлкәне. – Үәт-үәт, ҡыҙҙар, юҡ менән баш ватмағыҙ! Сүп бит ул, үҙе не практичный, беҙгә бер йылға ла сыҙамаясаҡ, ә хаҡы! Кейгән ана шул буш ҡыуыҡтар кейһен! Беҙ үҙебеҙ любой кейемде биҙәрлек! - тип һүҙҙе ослап ҡуйҙым. Инде был ваҡиғаны онотоп та бөткәйнек, бер ваҡыт теге танышты осраттым: шәмкә сөйө төшкән, ҡиәфәте – ужас, өҫтөндә иҫке пальтоһы. Баҡтиһәң, теге шәп тунын йәй көнө һаҡлай алмаған, көйә ашап бөткән. Теге елғыуарына шул оҡшамаған: Бер эш рәте белмәйһең, әйберҙең ҡәҙерен ебәрәһең, шәшке тиклем шәшкене лә һаҡлай алмағанһың, юҡҡа сыҡҡан бездельник! - тип бик ҡаты әрләп ҡыуып сығарған. Үҙенең быҙауына ҡайтам тиһә, тегеһе лә бик шәп үгеҙ ҡиәфәтенә ингән: Себерҙә эшләй, иномаркала елдерә, бик аҡыллы сибәркәйгә өйләнеп, бына тигән донъя көтөп ята, ти. Бына ошо хәлдәрҙән һуң, ваҡытында эҙгә керткән өсөн рәхмәт уҡыны инде коллегаларым. Минең бындай шәп психолог икәнде дуҫ-иштәр ҙә белеп алды. Бер көндө әхирәтемдең ире шылтырата: – Тиҙ үк килеп ет, атыу – хана! – ти. – Нимә булды, ниндәй Хәнә? – тим. – Килгәс күрерһең, йүгер, - ти был. Ҡырҡ эшемде ҡырҡ яҡҡа ташлап, сығып киттем инде, дуҫ өсөн ни ҡылмаҫһың? ! Сәсрәп барып инһәм, былар пыр туҙып аҡырыша. Икеһе лә шул тиклем ҡыҙғандар, шырпы ҡабыҙһаң, гөлт итеп тоҡанырға тора. Мин ни, три в одном, йәғни йәндәренә ашығыс ярҙам, янғын һүндереүсе, ғаиләне һаҡлап алып ҡалыусы психолог – тут как тут! – Һи, бигерәк ваҡытлы йөрөйөм икән, сәйегеҙ генә түгел, үҙегеҙ ҙә ҡайнап сыҡҡанһығыҙ! - тигән булам. – Ҡайнарһың бында! - ти әхирәт. - Үтте ғүмеркәйем ошо мәүеш менән иҫке-моҫҡо араһында! – Сеү, ҡыҙма! - мин әйтәм. - Әнә, Сабираның ире, мәүеш булмағас, әпәй шүрлегенә менеп төшкән, икенсе аҙна хастаханала ята! Ниндәй иҫке-моҫҡо һөйләйһең ул? – Һуң, ҡара әле, өйҙә бер генә йүнле йыһаз да юҡ бит! Ошо өҫтәлде болғай-болғай сығарып ырғытҡым килә! – Әхирәткәйем, юҡҡа сәпсемә! Бындай шәп өҫтәл хәҙер кешелә юҡ әле ул! – Юҡ кәнишне! Бөтәһе лә кухонный уголок алып бөттө! – Һуң һинең биш балаң уголокка һыя тиме ни! ? Рәхәтләнеп иркенләп ошо өҫтәл артына ултырып ашауға ни етә! Тегегә бит өс тәрилкә ҡуйһаң, сынаяҡҡа урын ҡалмай, ә һинең бәлеш табаң ул өҫтәлдән ике тапҡарға ҙурыраҡ, - тим, ипләп кенә иренә күҙ ҡыҫып. Теге лә аңлап алды: – Вәт! Мин дә шулай тим бит инде. Әллә ҡасан алған булыр инем уголокты, берҙән, ултырғысына һыймайбыҙ, икенсенән, минең алтын ҡуллы бисәкәйем бешеренеп теҙеп ҡуйһа, һыйҙан ҙур өҫтәл дә һығылып тора, саҡ һыйҙырабыҙ, - тип телгә килде. – Ҡара әле, уныһын уйламағанмын шул. Әхирәткә килешергә тура килде. Инде иркенләп теге ҙур өҫтәл артына сәй эсергә ултырғайныҡ, шығырлап йоҡо бүлмәһенең ишеге асылып китте. Дуҫҡайым, бик мөһим нәмәне иҫенә төшөргән ҡиәфәттә, шап итеп сәйгүнен өҫтәлгә ҡуйҙы ла, секундына йөҙ һүҙ менән пулеметтан һиптерә лә башланы: – Әнә, йоҡо бүлмәһенә күҙ һал! Әҙәм ғәйберәте бит: өләсәйеңдән ҡалған комод, атайың яһап биргән карауат, бохай заманында көс-хәл менән аҡса йыйып алған шифоньер. Кешеләр әллә ҡасан спальный гарнитур алып бөттө! Мин тиҙерәк һүҙ ҡыҫтырып өлгөрөргә тырышам: – Әй, әхирәткәйем, һинең йоҡо бүлмәңдә целое состояние! Комодың – антиквариат! Ундай шәп нәмә аукционда беләһеңме күпме тора! Карауатың – оҫта яһаған эксклюзив! Шифоньерыңа тағы 100 йыл торһа ла бер ни булмаясаҡ, сәүиттең шәп сағында эшләнгән! Гарнитур тигәндәрен беҙ ҙә алғайныҡ. Уның тышы ғына ялтырай, эсе ҡалтырай бит. Комод сразы емерелде, шифоньерҙың көҙгөһө ҡуйғанда уҡ селпәрәмә килде, ә тахтаһы. ҡартайып, бәлтерәп бөткән кешеләргә бик тыныс ҡына йоҡларға иҫәпләнгән, бик һикергеләй алмайһың! Бына шуға һеҙҙең мөхәббәт емештәрегеҙ бишәү, ә беҙҙеке – үҙең беләһең! .. Тәк ышту, дуҫҡайым, һин түгел, мин сәпсергә тейеш! Һинең ирең – алтын! Практичный, экономный! Ә минеке ошондай байлыҡты сығарып атты! Әхирәтемдең йәнкиҫәгенең ауыҙы йырылды, һуңынан рәхмәт әйтеп, мине маҡтап тәҡәте ҡороно. Шулай итеп, ғаилә имен ҡалды, дуҫҡайым иренә ҡарап ғорурланып йөрөй башланы. Ә мин, бик мөһим нәмә ҡыйратҡан ҡиәфәттә өйөмә ҡайтып, ап-аҡ тире менән тышланған кухонный угологыма ултырып сәй эстем дә, спальный гарнитурымдың аэродром тиклем тахтаһына һуҙылып ятып уйға сумдым: Эх, был донъяла йәшәүҙәре бигерәк рәхәт! Булғанына шөкөр итә белһәң, кешегә ҡарап көнсөллөк утында янмаһаң. Фәлсәфәүи уйҙарымды машина тауышы бүлде. Өр-яңы иномаркаһында йәнекәйем ҡайтып туҡтаған икән. Ауыҙы ҡолағына еткән, эше бешкәндер инде. Бәхетле нигеҙең, татыу ғаиләң, сәләмәт балаларың, етеш тормошоң, яратҡан эшең, ныҡлы донъяң булһа, бөтә нәмәгә ҡәнәғәт булып йәшәү әллә ни ауыр ҙа түгел инде. Ләлә Абзалова–Хәсәнова. Фото А. Абдрафиков",Ҡәнәғәт. Юмористик хикәйә. Ләлә Абзалова–Хәсәнова,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 1 1],7,Әҙәбиәт,8392,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-11-21/n-t-yumoristik-hik-y-l-l-abzalova-h-s-nova-4477012,2025-11-21T14:31:00+00:00
"263-сө балалар баҡсаһына йөрөгән Арсений Егоров сыйырсыҡ ояһын атаһы менән бергә яһаған. Фотоны тәрбиәселәре Лилиә Вәхитова менән Рита Ситдиҡова ебәргән. Әйҙәгеҙ, конкурсҡа ҡушылығыҙ, дуҫтар! Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Тәүге эш килеп етте!,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,B ygel r,618,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-03-03/t-ge-esh-kilep-ette-4600234,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Атай кеше үҙенең 8-се класта уҡыған улын аферистар алдауы хаҡында хәбәр иткән. Яман ниәт менән эш итеүселәр үҫмер менән мессенджер аша бәйләнешкә сығып, үҙҙәрен Үҙәк банк, Росфинмониторинг һәм медицина учреждениеһы хеҙмәткәрҙәре тип таныштырғандар. Медицина тикшереүе үтеү һәм аҡсаларҙы сит илгә күсереүҙән һаҡлау тип алдап, үҫмерҙе бер нисә банк операцияһы эшләргә мәжбүр иткәндәр. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Уҡыусы бала бурҙарға 4 миллион һум аҡса биргән,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Антитеррор,560,https://tanburz.ru/articles/antiterror/2025-06-26/u-yusy-bala-bur-ar-a-4-million-um-a-sa-birg-n-4291828,2025-06-26T16:30:00+00:00
"фикерләр2025 елда Русия нефть эшкәртү заводларына торбаүткәргечләр аша нефть китерү соңгы 15 елдагы иң түбән күрсәткечкә — 228,34 миллион тоннага — төшкән. аналитика оешмасы мәгълүматларына караганда, торбаүткәргеч аша китерү күләме 1,6ка кимегән. Аналитиклар әйтүенчә, төп сәбәп — елның икенче яртысында заводларны туктатып торырга мәбүр булуы һәм ремонтлар. Энергетика министрлыгында бу темага аңлатма бирмәгәннәр, дипяза""Коммерсантъ"". Басма мәгълүматынча, 2025 елда Русиядә нефть эшкәртү 1,7ка кимегән. Иң авыр чор августтан ноябрьгә кадәр туры килгән: заводларга 85,9 миллион тонна нефть кергән, ә бер ел элек бу күрсәткеч 90 миллион тонна булган. Нәкъ менә шул айларда НПЗларда иң күп гадәттән тыш хәлләр булган. Моның нәрсәгә бәйле булуын ""Коммерсантъ"" язмый. күрсәтүенчә, 2025 елда иң нык кимү ""Роснефть"" ширкәтендә күзәтелгән — әлеге ширкәт Русиядәге иң зур нефть эшкәртүче булып санала. Аналитиклар китергән саннарга караганда, ширкәтнең НПЗларына нефть китерү (Ярославль НПЗдагы өлешен һәм ""Башнефть""нең Уфа заводлар төркеме өчен каралган партияләрне исәпкә алып) 7,8ка кимеп, 70,76 миллион тоннага төшкән. мәгълүматларынча, Рязань НПЗсына китерүләр 34ка кимегән. Нефть эшкәртү ширкәтләренең йөкләнешенә экспортка чикләүләр дә тискәре йогынты ясаган булырга мөмкин. Хөкүмәт 2025 елның сентябреннән бензин һәм дизель ягулыгын экспортлауны тыя.2026 елга карата фаразлар әлегә билгесез булып кала. Элегрәк Энергетика министрлыгы 2025 ел нәтиәләре буенча эшкәртү 2024 ел дәрәәсендә сакланыр дип көткән иде, әмма экспертлар яңа өзеклеләр куркынычы һәм эшкәртүнең табышлылыгы түбән булу үсешне тоткарлар дип тә искәртә. Соңгы айларда Украина дроннары Русия нефть эшкәртү заводларына даими һөүм итә. Нәтиәдә заводлар эшчәнлеген өлешчә йә тулысынча туктата. Башкортстанның Салават, Стәрлетамак, Уфада урнашкан нефть эшкәртү корылмаларына да былтыр берничә һөүмбулды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия нефть эшкәртү ширкәтләренә нефть китерү соңгы 15 елда иң түбән дәрәәгә иткән,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1966,https://www.azatliq.org/a/33654580.html,2026-01-20T08:41:58+00:00
"Теге ике ҡәйнеш өй крысаһы алып килгәндәр ине үҙҙәре менән бергә. Аҡ ҡына төҫтә, күҙҙәре ҡыҙыл  эй һыйпап, көнө буйы ҡуша алып йөрөтәләр, елкәләренә ултырып йөрөй баяғы йәнлек. Миңә, еңгәй, мә, тотоп ҡара, тиҙәр. Юҡ, тота алманым. Шул тиклем имәнес крыса, крыса инде аҡмы ул, ҡарамы. Бейем мн ҡайным көнө буйы эштә, уларға теге яңы ""ғаилә ағзаһы""н күрһәтеү юҡ. Бер ваҡыт ҡайттылар, ашап алдылар, ҡайным, арытты ла, арытты тип, улай-былай иткәс, йоҡларға яттылар. Ул саҡта өй бәләкәй, ике яҡлы ғына. Бейем, ҡайным, ҡәйнештәр залда яталар. Беҙгә, йәштәргә, 22 бер мөйөш бүлеп бирҙеләр. Ҡайным мн бейем бер-береһенән арттырып хырылдашалар. Ике малай ҡытҡылдығы сығып көлә. Бер аҙҙан бышылдап ҡына, еңгәй, еңгәй, помоги, тип Илфат ҡәйнеш беҙҙең яҡҡа килде. ""Нимә булды? ""- тиһәм, давай сыҡ та сыҡ, тиҙәр. Рәмис тә йоҡлай. Ипләп кенә тороп залға сыҡтым. Илнур менән Илфат крысаны уйната торғас, теге ысҡынып ҡасҡан. Ҡасыу ғына түгел, әбей менән бабай ятҡан диванға үрмәләп менгән дә тегеләрҙең юрған аҫтына инеп киткән Ҡайным да, бейем дә кәүҙәгә ҙур ғыналар, бер-береһенән алыҫыраҡ ятҡас, уртала ярайһы ғына тишек бар, крыса инеп китмәле Мин һәм Илфат ҡәйнеш баш осонда, Илнур ҡәйнеш аяҡ осонда крысаны ҡармаҡлайбыҙ. Үҙебеҙ көлөп үлеп барабыҙ, үҙебеҙ ҡурҡабыҙ. Бер заман крыса ҡайнымдың аяҡ яғынан инеп китте ҡайҙалыр Хырылдау ҡапыл туҡтаны. Мин иҙәнгә һеңдем. Илнур аяҡ осона ятты. Илфат та юҡ булды Ҡайным килеп тамаҡ ҡырып ебәрҙе лә: —Йывырламай ят, япть әбей, - тип ҡысҡырып ебәрҙе Бейем әллә уянды, әллә юҡ, ҡайным кире ""хыррррр"" итеп ҡалды Бер аҙҙан баяғы йәнлек иҙәнгә ""туп"" итеп килеп төштө. Мин тота алмай, сикәнеп, сырылдап ҡысҡырҙым да ебәрҙем Ҡайным менән бейем синхронно ғына һикереп килеп тороп ултырҙылар. Ҡараңғы залда икәүләп: ""Нимә ул, әвей, нимә ул бавай? ""- тип хор менән ҡабатлап ултыралар. Мин йәшен тиҙлеге менән барып Рәмис эргәһендә ята инем —У нимә ҡыланаһығыҙ, яшпашмат малайҙар, кеше ҡурҡытып, а ну-ка ятып бөтөгөҙ! - тип ҡайным ҡысҡырып ебәрҙе. Ике ҡәйнеш әрләнеп йоҡлап киттеләр. Ярай, мине һатманылар.",Крыса. Зөлфирә Таһирова,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хикәйә,2028,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-09-05/krysa-z-lfir-ta-irova-3419970,2023-09-05T13:42:00+00:00
"На железнодорожный вокзал Уфы прибыли порядка 500 школьников из Белгородской области, которых разместят в детском оздоровительном лагере «Орленок» Илишевского района и в доме отдыха «Березки» на берегу озера Банного в Абзелиловском районе. Здесь ребятам обеспечат все необходимые условия для продолжения обучения по текущей программе, а также организуют культурный досуг и ознакомят с достопримечательностями региона.",Республика Башкортостан приняла детей из Белгородской области,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,417,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-15/respublika-bashkortostan-prinyala-detey-iz-belgorodskoy-oblasti-3727741,2024-04-15T10:33:43+00:00
"Бер нисә йылдан йәштәр ныҡлап аяҡҡа баҫты, ата-әсәләре иҫән-һау булғас, ике яҡтан да ярҙам килеп тора. Ололар йәштәрҙең оҙаҡламай ейәндәр менән һөйөндөрәсәгенә өмөтләнде, тыныс ҡына, уларҙың ҡолаҡ итен ашамай ғына, яйлап һүҙҙе шул яҡҡа борорға тырышты. Тик тегеләр - ләммим. Ғәзиз дә бер нисә тапҡыр хәләл ефете менән сабыйҙар хаҡында хәстәрлек күрергә теләүен белдерҙе. Тик Зилиәһе генә ҡаялай ныҡ, көйһөҙ балалай тиҫкәре, биш-алты йылһыҙ был хаҡта ауыҙ ҙа асма, саҡ күтәрҙеләр, мин эштән китһәм, теге йән көйөгөн минең урынға ултыртыуҙары ихтимал, тип ҡырт киҫә. Йән көйөгө тигәне элекке әхирәте Әминә инде, ниңәлер, бергә эшләй башлағас, һис кенә лә борсаҡтары бешмәй. Иртәле-кисле бәхәстәр, тик торғандан һүҙгә килешеү, ауыҙға һыу уртлағандай һөйләшмәй йөрөүҙәр эҙһеҙ ҡалманы, тора-бара ир менән ҡатын араһы һиҙелерлек һыуынды, әйтерһең дә, бер фатирҙа йәшәргә мәжбүр булған күршеләр генә улар! Хатта һөйләшергә һүҙ ҙә ҡалмағандай. Ирҙең һөрөм баҫҡандай борсоулы йөҙөндәге үҙгәрештәрҙе хеҙмәттәштәре һиҙмәне түгел, һиҙҙе, әлбиттә. Өйөңдәге сүпте тышҡа сығарыуҙан файҙа юҡлығын Ғәзиз аңлап, эстән генә һыҙҙы. Зилиәнең эштән һуңлап ҡайтыуҙарына ла күнекте, күнде ир. Нисек кенә йәшерергә тырышмаһын, һиҙгер күңелле ҡатын-ҡыҙҙың иғтибарынан бер ни ҙә ситтә ҡалмай. Ғәзиз Ирек улының шәхси секретары булып эшләгән робот Вәсилә быға тиклем дөпөлдәтеп баҫып, бөтә донъяны балҡытып йөрөгән начальнигын аңлай алмай аптыраны. Ипле, яуаплы, һәр йомошто еренә еткереп үтәргә ғәҙәтләнгән ҡыҙҙың шыҡһыҙ кейенеүенә, башындағы сәстәрен көлтәләй бәйләп ҡуйыуына, оҙон йәмһеҙ юбкаһына өйрәнеп бөтөлгән. Уны ир-ат үҙ-ара ""мымра"" тип атаһа ла, ҡыҙға ҡарата уҫал ниәттәре юҡ, сөнки уның эшен яҡшы белеүе бөтә етешһеҙлектәрен ҡаплай. Шәхси тормошонан уңмаған начальнигын ысын күңелдән йәлләгән Вәсилә уға нисек ярҙам итергә белмәй ыҙаланды. Көтөлмәгән осраҡлы хәлдең тормошон тамырынан үҙгәртер тип кем уйлаһын? Эш аҙағында Ғәзиз Зилиәгә шылтыратып, уның менән тағы ла бер тапҡыр һөйләшеп, мөнәсәбәтте йомшартыу теләге менән ресторанға саҡырырға булды. Тик тегенеһе эшем күп, һуңлап ҡайтырға тура килер, тип ҡырт ҡына телефонын һалып ҡуйҙы. Бер ҡосаҡ документтар күтәреп килеп ингән Вәсиләне күргәс, төшөнкөлөккә төшкән ир үҙе лә һиҙмәҫтән: Вәсиләкәй, ҡара күҙкәй, ресторанға барғың киләме? - тип шаяртҡандай, һүрән генә йылмайған булды. Ҡыҙ ризалығын белдереп баш ҡаҡты. Кискеһен ресторан эргәһендә осрашҡас, ир уны тәүҙә танымай торҙо. Ен алыштырғанмы әллә? Ҡупшы кейенгән, затлы күлдәктә, төҙәнгән-биҙәнгән йәш кенә ҡатын баҫып тора. Ә күҙҙәре тере ҡуҙҙай осҡонланып яна. Ҡайҙа булған шөкәтһеҙ, ҡотһоҙ Вәсилә? Был кисте Ғәзиз оҙаҡ онота алманы. Зилиә менән тауыш-тынһыҙ тигәндәй айырылыштылар, ҡатыны шуны ғына көткән шикелле күптән яңы тормош башларға кәрәк ине, тип ысҡындырҙы. Бер аҙнанан һуң Ғәзиздең Вәсиләгә тәҡдим яһауы ойошмала көтөлмәгән шаҡ ҡатырғыс хәл булды. Был ваҡиғаға ете йыл ваҡыт үтһә лә, ике сабыйға атай булырға өлгөргән Ғәзиз Ирек улы үҙе һайлап алған яҙмышына һис үкенмәй, ғаилә бәхетен бер байлыҡҡа ла алмаштырырға йыйынмай, ә робот Вәсиләһен ус төбөндә генә йөрөтә, тиҙәр. Бер нисә йылдан йәштәр ныҡлап аяҡҡа баҫты, ата-әсәләре иҫән-һау булғас, ике яҡтан да ярҙам килеп тора. Ололар йәштәрҙең оҙаҡламай ейәндәр менән һөйөндөрәсәгенә өмөтләнде, тыныс ҡына, уларҙың ҡолаҡ итен ашамай ғына, яйлап һүҙҙе шул яҡҡа борорға тырышты. Тик тегеләр - ләммим. Ғәзиз дә бер нисә тапҡыр хәләл ефете менән сабыйҙар хаҡында хәстәрлек күрергә теләүен белдерҙе. Тик Зилиәһе генә ҡаялай ныҡ, көйһөҙ балалай тиҫкәре, биш-алты йылһыҙ был хаҡта ауыҙ ҙа асма, саҡ күтәрҙеләр, мин эштән китһәм, теге йән көйөгөн минең урынға ултыртыуҙары ихтимал, тип ҡырт киҫә. Йән көйөгө тигәне элекке әхирәте Әминә инде, ниңәлер, бергә эшләй башлағас, һис кенә лә борсаҡтары бешмәй. Иртәле-кисле бәхәстәр, тик торғандан һүҙгә килешеү, ауыҙға һыу уртлағандай һөйләшмәй йөрөүҙәр эҙһеҙ ҡалманы, тора-бара ир менән ҡатын араһы һиҙелерлек һыуынды, әйтерһең дә, бер фатирҙа йәшәргә мәжбүр булған күршеләр генә улар! Хатта һөйләшергә һүҙ ҙә ҡалмағандай. Ирҙең һөрөм баҫҡандай борсоулы йөҙөндәге үҙгәрештәрҙе хеҙмәттәштәре һиҙмәне түгел, һиҙҙе, әлбиттә. Өйөңдәге сүпте тышҡа сығарыуҙан файҙа юҡлығын Ғәзиз аңлап, эстән генә һыҙҙы. Зилиәнең эштән һуңлап ҡайтыуҙарына ла күнекте, күнде ир. Нисек кенә йәшерергә тырышмаһын, һиҙгер күңелле ҡатын-ҡыҙҙың иғтибарынан бер ни ҙә ситтә ҡалмай. Ғәзиз Ирек улының шәхси секретары булып эшләгән робот Вәсилә быға тиклем дөпөлдәтеп баҫып, бөтә донъяны балҡытып йөрөгән начальнигын аңлай алмай аптыраны. Ипле, яуаплы, һәр йомошто еренә еткереп үтәргә ғәҙәтләнгән ҡыҙҙың шыҡһыҙ кейенеүенә, башындағы сәстәрен көлтәләй бәйләп ҡуйыуына, оҙон йәмһеҙ юбкаһына өйрәнеп бөтөлгән. Уны ир-ат үҙ-ара ""мымра"" тип атаһа ла, ҡыҙға ҡарата уҫал ниәттәре юҡ, сөнки уның эшен яҡшы белеүе бөтә етешһеҙлектәрен ҡаплай. Шәхси тормошонан уңмаған начальнигын ысын күңелдән йәлләгән Вәсилә уға нисек ярҙам итергә белмәй ыҙаланды. Көтөлмәгән осраҡлы хәлдең тормошон тамырынан үҙгәртер тип кем уйлаһын? Эш аҙағында Ғәзиз Зилиәгә шылтыратып, уның менән тағы ла бер тапҡыр һөйләшеп, мөнәсәбәтте йомшартыу теләге менән ресторанға саҡырырға булды. Тик тегенеһе эшем күп, һуңлап ҡайтырға тура килер, тип ҡырт ҡына телефонын һалып ҡуйҙы. Бер ҡосаҡ документтар күтәреп килеп ингән Вәсиләне күргәс, төшөнкөлөккә төшкән ир үҙе лә һиҙмәҫтән: Вәсиләкәй, ҡара күҙкәй, ресторанға барғың киләме? - тип шаяртҡандай, һүрән генә йылмайған булды. Ҡыҙ ризалығын белдереп баш ҡаҡты. Кискеһен ресторан эргәһендә осрашҡас, ир уны тәүҙә танымай торҙо. Ен алыштырғанмы әллә? Ҡупшы кейенгән, затлы күлдәктә, төҙәнгән-биҙәнгән йәш кенә ҡатын баҫып тора. Ә күҙҙәре тере ҡуҙҙай осҡонланып яна. Ҡайҙа булған шөкәтһеҙ, ҡотһоҙ Вәсилә? Был кисте Ғәзиз оҙаҡ онота алманы. Зилиә менән тауыш-тынһыҙ тигәндәй айырылыштылар, ҡатыны шуны ғына көткән шикелле күптән яңы тормош башларға кәрәк ине, тип ысҡындырҙы. Бер аҙнанан һуң Ғәзиздең Вәсиләгә тәҡдим яһауы ойошмала көтөлмәгән шаҡ ҡатырғыс хәл булды. Был ваҡиғаға ете йыл ваҡыт үтһә лә, ике сабыйға атай булырға өлгөргән Ғәзиз Ирек улы үҙе һайлап алған яҙмышына һис үкенмәй, ғаилә бәхетен бер байлыҡҡа ла алмаштырырға йыйынмай, ә робот Вәсиләһен ус төбөндә генә йөрөтә, тиҙәр.",Вәсиләнең бәхете,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,6165,https://henek.info/articles/common_material/2025-09-30/v-sil-ne-b-hete-4408396,2025-09-30T15:40:00+00:00
"В период проведения таких наблюдений специально обученный специалистами Росстата персонал – «интервьюеры» проводят опрос населения и фиксируют ответы в планшетном компьютере или специализированных бумажных бланках, записывая ответы со слов опрашиваемых, не требуя подтверждающих документов. Обеспечение конфиденциальности и анонимности получаемых данных является основополагающим принципом официального статистического учета. Данные, полученные в ходе опроса, объединяются в один целостный массив, представленный в сжатой и обобщенной форме таким образом, чтобы никто не смог установить связь между вами и вашими ответами. На основе обобщенного массива формируется официальная статистическая информация по показателям, которые характеризуют уровень бедности населения, реальные денежные доходы, заработную плату, оценку качества и доступности услуг, состояние здоровья населения и др. С результатами выборочных обследований можно ознакомиться на официальном сайте Росстата по адресу Как отличить интервьюера от мошенника? В связи с участившимися случаями мошеннических действий, приводим несколько признаков, которые помогут вам отличить интервьюеров Федеральной службы государственной статистики от аферистов: 1) Интервьюеры, которые приходят к вам домой, и просят принять участие в обследовании, всегда имеют при себе специальное удостоверение Росстата, в котором указаны сроки его действия (период проведения обследования), имя, фамилия, отчество, должность интервьюера, имеется печать и подпись руководителя Росстата. Удостоверение предъявляет интервьюер при первом контакте вместе со своим паспортом для подтверждения личности. 2) Интервьюер должен иметь синий портфель или черную пластиковую папку с логотипом Росстата, планшетный компьютер или бумажные бланки, утвержденные приказом Росстата, письма-обращения руководителя Росстата, с указанием номеров телефонов, по которым можно уточнить информацию о проводимом обследовании. 3) Интервьюер при личном посещении оповещает о том, какое обследование проводится и разъясняет его цели и задачи. Если интервьюер не застанет вас дома, оставит в почтовом ящике уведомление о том, что ваш адрес попал в выборочную совокупность, предложит связаться с ним в удобное для вас время и поучаствовать в опросе. 4) Самое главное правило: интервьюер НИКОГДА не будет просить у вас денег, банковские реквизиты, пароли от карт или электронной почты. 5) Все опросы проводятся БЕСПЛАТНО. Интервьюер НИКОГДА не потребует с вас денег за участие в опросе. Опрос проводится при наличии согласия респондента на безвозмездной основе. 6) НИКОГДА интервьюер не требует подтверждающих документов (паспорт, СНИЛС, ИНН, выписки из домовых книг, справки о доходах и другие документы с персональными данными). 7) Все вопросы касаются только статистики — о здоровье, условиях жизни, работе, семье в соответствии с вопросами, закрепленными в бланках статистической отчетности. Вся личная информация, которую вы сообщаете, обезличивается и используется только для формирования сводной официальной статистики. Закон строго защищает эти данные. 8) Если у вас возникли сомнения, вы всегда можете позвонить в Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан по номеру телефона (отдел организации переписей и обследований) или (приемная руководителя) и уточнить, действительно ли проводится такое обследование и проверить по фамилии и имени, что этот человек действительно работает интервьюером. Будьте бдительны! Если человек: - отказывается показывать удостоверение и свой паспорт; - просит вас представить личные документы; - настаивает на немедленных ответах под давлением; - предлагает «вознаграждение» за участие в опросе — это мошенник. В таких случаях следует немедленно прервать контакт и обратиться в органы МВД. Какие выборочные обследования проводятся Росстатом в годах? 1. Выборочное обследование рабочей силы в Российской Федерации организовано с 1992 г. В настоящее время обследование проводится ежемесячно на планшетных компьютерах, опрашивается 1866 респондентов. При этом сеть обследований меняется ежемесячно. За год обследуется более 22 тыс. респондентов. В 2025 году опрос населения пройдет с 17 по 23 ноября и с 8 по 14 декабря, в 2026 году работы так же будут проводиться на ежемесячной основе. Данные наблюдения позволяют анализировать процессы занятости, безработицы, оценивать структуру занятости, продолжительность рабочего времени. Регулярное обновление статистических данных по вопросам обследования позволяет формировать надежную информационную базу для расчета ключевых индикаторов рынка труда. 2. Выборочное наблюдение трудоустройства выпускников, получивших среднее профессиональное и высшее образование, планируется провести в 2026 году на базе сети Выборочного обследования рабочей силы. Обследование проводится один раз в пять лет, помогает увидеть, какое количество выпускников успешно находят работу по специальности сразу после окончания учебного заведения, оценить востребованность профессий на рынке труда, выявить дефицит квалифицированных кадров в определенных отраслях и направлениях экономики, позволяя лучше ориентироваться в распределении выпускников по специальностям. 3. Выборочное наблюдение по вопросам использования населением информационных технологий и информационно-телекоммуникационных сетей так же проводится на основе сети обследования рабочей силы на планшетных компьютерах два раза в год. В 2025 году опрос населения пройдет с 17 по 23 ноября, в 2026 году работы будут продолжены. В ходе обследования проводится сбор информации о распространенности и особенностях использования цифровых технологий и онлайн-сервисов жителями республики. Это позволяет оценить эффективность цифровой трансформации, адаптировать государственные услуги и инфраструктуру под потребности пользователей. 4. Выборочное обследование сельскохозяйственной деятельности личных подсобных и других индивидуальных хозяйств граждан проводится 5 раз в год преимущественно с применением планшетных компьютеров, опрашивается за год 1600 хозяйств. Результаты выборочного обследования ЛПХ предназначены для получения полной информации о состоянии сельскохозяйственного производства, объемах реализации сельскохозяйственной продукции всеми сельхозпроизводителями и использования в качестве информационного источника при формировании статистической информации о среднемесячной начисленной заработной плате наемных работников, привлеченных личными подсобными хозяйствами. Оценка объемов сельскохозяйственной продукции в частном секторе экономики, позволяет делать выводы о достаточности (или недостаточности) продовольственных ресурсов для полного обеспечения нужд населения. Регулярные наблюдения способствуют разработке мероприятий по поддержке сельскохозяйственных производителей, создания благоприятных условий для их развития. В 2025 году опрос населения пройдет с 1 по 11 число в ноябре и декабре. В 2026 году работы будут продолжены в апреле, июле, октябре, ноябре и декабре. 5. Выборочное наблюдение доходов населения и участия в социальных программах проводится ежегодно на бумажных бланках. В 2026 году опрос пройдет с 16 января по 5 февраля, интервьюерам предстоит опросить 1248 домашних хозяйств по республике. В ходе обследования изучаются источники, структура доходов и расходов, различных социально-демографических групп населения в зависимости от места их проживания, числа детей, статуса занятости, оценивается влияние инфляции, изменений в налогообложении, повышения тарифов ЖКХ на уровень жизни населения. На основе данных наблюдения рассчитывается показатель уровень бедности, а также уровень бедности среди многодетных семей. Результаты обследования помогают определить, насколько эффективно функционируют государственные социальные программы, выявить проблемы и недостатки в системе социальной поддержки населения. 6. Комплексное наблюдение условий жизни населения проводится один раз в два года. В 2026 году пройдет в 3 квартале с охватом 1696 домохозяйств по республике, на планшетных компьютерах. В обследовании затрагивается широкий перечень вопросов о качестве жилья, обеспеченности бытовыми удобствами, доступности коммунальных услуг, медицинских учреждений, образовательных организаций, культурных центров и спортивных сооружений. Данные используются региональными властями для реализации национальных проектов, оценки реальных нужд населения и планирования целевых программ. Участвуйте в выборочных наблюдениях Росстата — ваши ответы действительно важны для того, чтобы сделать жизнь в регионе лучше, а решения властей – более адресными и эффективными!",Ваши ответы важны для страны: для чего Росстат проводит опросы населения,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 1 0 1 1 0 0 0 1 0 0],7,Йәмғиәт,8564,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-27/vashi-otvety-vazhny-dlya-strany-dlya-chego-rosstat-provodit-oprosy-naseleniya-4442945,2025-10-27T16:07:00+00:00
"Евгения признаётся, что работа для неё — это не просто средство заработка. Даже находясь в отпуске по уходу за ребёнком, она продолжала трудиться, выполняя административные задачи удалённо. Благодаря поддержке мужа и грамотно организованному графику, она смогла сохранить свой профессиональный статус и авторитет среди коллег. «Я верю, что каждая женщина способна совместить материнство и успешную карьеру, главное — верить в свои силы и искать возможности роста», — говорит героиня публикации «Башинформа». Вместе с тем Евгения подчёркивает важность личного выбора и активного подхода к организации своей жизни. Так, для нее важна личная реализация вне дома. Помимо работы в молодежном центре, многодетная мама активно участвует в общественной жизни. Она является председателем районного совета родителей и членом Республиканского совета родителей при минпросвещения РБ, участвует в проектах, направленных на благоустройство района и развитие русской культуры. Ее активность вдохновляет не только детей, но и других жителей района. Несмотря на плотный график, Евгения находит время для семьи и работы, старается вовлекать детей в домашние дела, чтобы они учились ответственности и самостоятельности. Она признается, что не всегда удается поддерживать идеальный порядок дома, но главное — это внимание к детям и их развитие. Ее позицию поддерживает и супруг Ринат Явдатович. Он сам активно занимается сбором и доставкой гумпомощи в зону СВО для защитников Отечества. Похожими на родителей растут и дети, они занимаются спортом и являются постоянными победителями районных и республиканских соревнований, участвуют в культурных мероприятиях. Девочки поют, играют на фортепиано, занимаются бальными танцами. Мальчишки всегда за здоровый образ жизни: старшие серьезно увлечены борьбой, младшие — играют в футбол, принимают участие в различных творческих конкурсах и спортивных соревнованиях.","Настоящий успех там, где любимое дело идёт рука об руку с семейным счастьем",['Дин' 'Спорт' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Аңлатма,1888,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-27/nastoyaschiy-uspeh-tam-gde-lyubimoe-delo-idyot-ruka-ob-ruku-s-semeynym-schastiem-4442334,2025-10-27T11:41:00+00:00
Өфө блогеры Рөстәм Нәбиев – Рәсәйҙең «Белем» йәмғиәте булдырған «Белем. Премия» наградаһы лауреаты. Яҡташыбыҙ «Спорт һәм сәләмәт йәшәү рәүеше» өлкәһендә белем биреүгә индергән өлөшө өсөн билдәләнде.,Сираттағы награда,['Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0],4,Конкурстар,198,https://henek.info/news/---+--/2025-03-03/siratta-y-nagrada-4142425,2025-03-03T12:00:00+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға матди ярҙам өсөн ике тапҡырға күберәк аҡса бүленгән. 2025 йылда был маҡсатта 30,8 млрд һум тотонолған. Һалдаттар һәм уларҙың ғаиләләре социаль ярҙамдың 54 төрөнә дәғүә итә ала, уларҙың 11-е уҙған йылда күрһәтелә башлаған. 27 район-ҡалала МХО яугирҙарына ярҙам күрһәтеү үҙәктәре асылған. Быйыл тағы ла 36 үҙәк эшләй башлай. Рәсәйҙең Оборона министрлығы Октябрьский һәм Мәләүез ҡалаларының үҙәктәрен өлгөлө тип билдәләй. 2025 йылда республикала 14 яңы социаль объект сафҡа индерелде. Улар иҫәбендә – Федоровка һәм Көйөргәҙе райондарындағы бассейндар, Мәләүездәге «Спартак» стадионы, Асҡын, Яңауыл, Учалы һәм Благовещендағы дауаханалар. Февраль айында Баҡалы һәм Әбйәлил райондарында поликлиникалар асылыр, тип көтөлә. Башҡортостан – мәктәп уҡыусылары өсөн махсус меню булдырған тәүге төбәктәр иҫәбендә. Был рационда балаларҙың диабет һәм сәләмәтлеккә бәйле башҡа сикләүҙәре иҫәпкә алына.",Йылдың тәүге оператив кәңәшмәһенән иң мөһиме,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,925,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-13/yyldy-t-ge-operativ-k-shm-en-n-i-m-ime-4536101,2026-01-13T15:49:00+00:00
"""Шаймиев. В поисках Тартарии"" фильмыннан күренеш""Россия 1"" каналы тележурналисты, Татарстан түрәләре бик яраткан Сергей Брилевның ""Шаймиев. В поисках Тартарии"" дип аталган документаль фильмын карадым. Анда Тартариядән ""Т"" хәрефе дә юк. Автор шул Болгар тирәсендә болганудан ары китә алмаган. Имеш, 1236 елда татар-монголлар Шәһре Болгарны басып алганнар, утта яндырганнар. Имеш, ул вакытта урыслар да татар-монголлардан шундый ук әберләр күргәннәр. Имеш, бу яктан безнең уртак тарих, уртак язмыш икән. Ә 1552 елда Казанны гомумән урыслар басып алмаган, ә татарлар килеп яулап алган икән. Брилев әйтүенчә, Иван Грозный гаскәрендә һәр бишенче сугышчы татар булган икән. Шулай булгач, бу Казан ханлыгын яулап алу булмаган, ә татарлар арасында ватандашлар сугышы булган икән. Шулай булгач, безнең уртак тарих, уртак язмыш икән. Ул арада Брилев Татарстан акчасына Италиягә, Англиягә барып кайткан була, имеш, андагы харитада Тартария дип язылган, Мәскәү Тартариясе дигән сүз дә бар, шулай булгач, бу безнең уртак ватан булып чыга инде. Шәймиев исә бу фильмда бер тәти фон ролен генә үти, аннан күбрәк татар-урыс дуслыгы турында сүзләрне көтәләр, һәм ул бу хакта бер дә тартынмый фильмның буеннан-буена кайта-кайта сөйли. Болгар, Зөя, Кол Шәриф мәчете, Благовещен чиркәве сурәтендә шушы ""мөкатдәс урыс-татар дуслыгын"" бозарга теләгән татар милләтчеләрен күрсәтеп алалар. Анда – азан, монда – чаң, вәт яшиләр ичмасам, дип кенә әйтергә кала. Фон булу гына итмәгән – Шәймиев фильмда ислам дине турында бик ялгыш бер фикер дә бәян итә, имеш, ""Коръәнне пәйгамбәр язган, аны язганда ылы якта яшәүчеләр генә күздә тотылган, мондый салкын якларга да ислам киләсен белмәгәннәр"" дигән надан сүзләр әйтә. Гәрчә Коръәнне пәйгамбәр язмаган, мөселманнар өчен аның Аллаһтан иңүе шик уятмый, Мөхәммәт пәйгамбәр аны халыкка иткерүче генә. Бу фильмны экранга чыгарганчы аны Казанда белгечләр дә карагандыр бит инде, нигә аның шушы кимчелекләрен әйтмәделәр икән? Бу, әлбәттә, риторик сорау, күрсәләр дә, нигә әйтсеннәр – Мәскәү бит әлеге фильмны үз файдасына эшләгән, татарны тагы файдаланганнар. Хакимияттәгеләрдән каршы сүз хәзер инде көтеп тә булмый. Иң аянычы – бүгенге көндә шундый ялганнарга каршы урамнарга чыгарлык милли хәрәкәт тә юк. Шәймиев тырышлыгы белән. Тартария турында тарихи фильм күрсәтәләр, дип, иртәрәк сөенгәнбез икән. Фәүзия Бәйрәмоваязучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","""Шаймиев. В поисках Тартарии"" фильмы турында",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Комментарийҙар,2426,https://www.azatliq.org/a/28248845.html,2017-01-21T22:20:03+00:00
Мәҙәниәт һәм сәнғәтте үҫтереү мәсьәләләре буйынса совет ултырышы сиктәрендә Башҡортостан Башлығы өс яңы ауыл мәҙәниәт объекты эшенә старт бирҙе.,Өс районда яңы ауыл мәҙәниәт йорттары асылды,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Әҙәбиәт,144,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-10/s-rayonda-ya-y-auyl-m-ni-t-yorttary-asyldy-4501870,2025-12-10T20:25:00+00:00
"Любляна Сабан туенда катнашучыларфикерләр— Гүзәл ханым, Любляна шәһәрендә Сабан туе уздыргансыз. Бу Словениядә беренче шундый бәйрәм булдымы? — Әйе, бу Словениядә беренче тапкыр уздырылучы Сабантуй. Ул бик спонтан оештырылды. Без, оештыручылар, хәтта бу кадәр күп татар ыелыр дип көтмәгән дә идек – барысы да бер-берсеннән ишетеп килгән. Хәтта Италиядән дә килүчеләр булды, алар безнең бу кечкенә чараның концерт програмын төзергә ярдәм иттеләр. Оештыруда Лилия Гәрәева, Дамир, Ильяс, Алмаз Чанышевкатнашты. Мин концерт програмын әзерләдем. Хәбәр тарату авыр булмады, безнең Словения татар-башкортлары чаты бар, шунда язышабыз. Кемдер Фейсбукка язды. Бик тиз ыелды халык, безнекеләр бердәм булып чыкты. —Чит илдәге Сабантуй белән Татарстан авылларындагы Сабантуйларның нинда аермасы, нинди охшашлыгы бар дип уйлыйсыз? Гүзәл Әхмәдиева— Мөгаен, аермасы масштабтадыр. Икенчедән, читтә оештырганда, мәсәлән, безнекен алсак, күп уеннар итми, әлбәттә көрәш, әтәчле баганага менүләр юк. Су ташу, капчык киеп сикерү, кашыкка йомырка салып йөгерү, балалар өчен баудан бүләк кисүләр бар иде. Бәйрәм уздыру өчен шәһәрнең ял итү урынын сайладык. Без барысын да үз хисабыбызга уздырдык. Концерт шәп узды, уеннар күңелле булды, табында үзебезнең милли ашлар – токмачлы шулпа, бәлеш, өчпочмак, чәкчәк. Казаннан да танышлар чәкчәк ибәрде. Сүз уңаеннан, Казаннан махсус заказ белән кәләпүшләр, тәлпәкләр дә килгән иде. Без булдыра алган кадәр милли рухлы итәргә тырыштык, милли киемнәр генә булмады. Ә калганы – бергәләп ырлау, бию, уеннарда катнашу – барысы да Татарстандагы гадәти Сабантуйлардагы сыман. — Сез яшәгән шәһәрдә татарларның аралашу өчен чаты бармы, ыелу урыннары бармы? — Очрашу өчен урыннар яки татар теле мәктәпләре биредә юк. Теләгәндә, әлбәттә, аларны оештырып була. — Словенияне ничек сурәтли аласыз? Анда сезгә ошыймы? — Словения – бик тыныч ил. Шулкадәр тыныч, Мәскәү кебек шәһәрләр белән чагыштырганда, биредә шау-шулы чаралар да юк. Бик чиста ил. Кешеләр бик дустанә. Таныш булмаган кешеләр дә сәламләшә, бу башта минем өчен бераз кыргыйрак тоелды. Чөнки Казанда яшәгәндә әле бераз булса да үзеңнекеләр арасында яшисең, ярты Казанны беләсең, ә Мәскәүдә исәнләшү түгел, карамыйлар да сиңа. Монда килгәнче мин өч ел Мәскәүдә яшәдем, минем өчен бу шок иде. Ә монда килгәч, кешеләр сиңа кабат елмая, карый, сәламләшә, мине иң беренче гаәпләндергән нәрсә – кешеләрнең мәрхәмәтлелеге иде. Табигать бик матур. Бик. Һәм кешеләр бу табигатьне саклый. Әйе, Словения мина, һичшиксез, бик ошый. Әмма күңел барыбер туган якка тарта. Мин үзем Норлат шәһәреннән, барыбер өйгә, әти-әни янына кайтып киләсе килә. Үз ягың барыбер якынрак. Әмма тормыш шундый – хәзер өйгә кунакка гына кайтырга туры килә. — Ник Словенияне сайладыгыз? Сез биредә үзегез генә яшисезме әллә гаиләгез белән килдегезме? Сабантуйга пешерелгән бәлеш— Без башта ук Словенияне сайладык. Ирем белән күчендек. Мәскәүдә өч ел яшәгәч, бу илне күрергә, яшәп карарга теләдек. Ирем моңа кадәр дә Словениягә барган иде, монда Рогашка шәһәре бар, аны урыс шәһәре дә диләр, чөнки анда урыс телендә сөйләшүчеләр күп – яшәргә килүчеләр дә, шифалы сулы санаторийда дәваланырга килүчеләр дә бар. Без монда тыныч, чиста ил дип килдек. Мин биредә ырчы буларак эшләргә телим, һәм нәселебезне дә монда дәвам итәргә телибез, чөнки биредә бик тәмле, ГМОсыз (генетик яктан үзгәртелмәгән) ашамлыклар һәм бу ил гомумән безгә бик ошый. — Чит илдә татар мохитен саклау авырмы? — Китаплар табып булмый, интернетта табылса гына. Әлбәттә, минем татар халык ырлары дигән китапларым бар, мин аларның барысын да Словениягә алып килдем. Балаларны татар теленә өйрәтү уе күптән иде, монда килгәч, үз халкымны күргәч, ул уемны тормышка ашыру теләгемә 100ка инандым. Мохитне саклау авыр димәс идем. Бердән, барысы да туган мәдәниятен сагына. Барысы да кайтып йөри алмый – юл чыгымнары зур, безнең илдәге вазгыятьне дә истә тотарга кирәк. ыелырга уйласа, барысы да килергә тырыша. Сабантуй узгач та, ник хәбәр итмәдегез, без гаилә белән килер идек, дип бик күп смслар килде. Ә без кешеләр бу кадәр сагынадыр, бу хәтле кеше килер дип уйламаган идек. Әлбәттә, киләсе елда, зуррак масштабта уздырырга туры килер, бәлки, финанс ярдәме табып булыр. Ә быел ул, күргәнегезчә, бик соң узды, чөнки бик спонтан идея булды. Без уздырып карарга гына теләдек, һәм ул шундый фурор тудырды. Мин ырлаганда кешеләр хәтта елады. Бер ир-ат яныма килде дә, Гүзәл, бу ырлар өчен сиңа зур рәхмәт, мин авылда әби-бабайлар янында булган кебек булдым, диде. Ә ул үзе инде зур яшьтә – аңлыйсыздыр, татар моңы йөрәкләргә никадәр кереп калган, күңелләрдә татар моңы бар. Менә шул көч, татар көче безнең сеңерләргә үткән, тамырлардан ага – әби-бабай телен, әкиятләрен, ырын-моңын тапшыра алган. — Киләчәктә татарча чаралар оештырырга планнар бармы? — Әлбәттә. Монда эшләргә эш күп. Мондагы татарларның күбесе татарча сөйләшми – алар яхшы аңлый, әмма сөйләшми. Ә мин балаларның татарча ырлауларын да, сөйләшүләрен дә телим. Планнар шундый. Мин әле, укытуан тыш, татар ырлары белән соло концерт оештырырга телим – Салих Сәйдәш, Резеда Әхиярова ырлары белән. Хәзер Словениянең кайбер шәһәрләре буйлап тур ясарга әзерләнәм. Киләчәктә башка илләрдә уздырырга ыенам. Кызыксынган кешеләр булса, татарлар яшәгән төрле илләрдә концертлар уздыру хакында да сөйләшә алабыз. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Словения татарлары оеша. Люблянада беренче Сабан туе узды,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0],9,Татарстан,5357,https://www.azatliq.org/a/32626308.html,2023-10-06T21:00:18+00:00
"Чаллы шәһәрефикерләрТатарстан тарихчылары Чаллыга 400 ел элек нигез салынган салынган дигән фикер белән килешми. Бу хакта 20 февральдә ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгында узган Ш. Мәрани исемендәге Тарих институтының яңа китапларын тәкъдим итүгә багышланган матбугат очрашуында белдерделәр. Тарих фәннәре докторы Радик Исхаковмоны бәхәсле дата дип атады. ""Бүгенге рәсми дата архив материалларына нигезләнә. Х гасырда Алабугадан кешеләр күчеп, Чаллы ирлегенә оештырган. Бу мәсьәлә методикага бәйле. Монда тарихчы Владимир Ермаковтәкъдим иткән архивка нигезләнгәннәр. Бүгенге Чаллы биләмәләрендә татар шәһәрчеге бар. Ул Казан ханлыгы чорында ук булган. Монда туктаусыз үсеш булганмы дигән мәсьәлә бар. Эш шунда, Куйбышев сусаклагычында күп кенә урыннар су астында калган. Шулай да безнең археологлар өйрәнгән хәзерге Чаллы шәһәрендәге татар шәһәрчеге үзе бер факт булып тора. Бу мәсьәлә фән ягыннан әһәмиятле. Аны өйрәнергә кирәк. Фәнни конференцияләрдә галимнәр фикер алышырга тиеш"", диде ул. Тарих институты мөдире урынбасары Марат Гыйбатдиновисә, ""бу сорау археологларга һәм ирле хакимияткәдер"", диде. Тарихчы Ленар Мифтаховфикеренчә, Чаллының 400 еллыгын хакимият уйлап чыгарган. ""Мин тарих институты хезмәткәре түгел, шуңа турыдан-туры әйтә алам. Эш шунда, Чаллы шәһәренә нигез салынган дата буенча бернинди фәнни конференция үткәрелмәде. 1626 елда шәһәргә нигез салынган дип фәнни даирә игълан итмәде. Дөресрәге, бу шәһәр итәкчелегенең, аның башлыгының тәкъдиме. 1626 ел — ул Чаллыга нигез салынган ел түгел. Бу Чаллының Алабуга сарай волостенә кушылуы. Әлеге чорны романтикалаштырырга омтылалар: крестьяннар үзлегеннән күчеп утырганнар, янәсе. Бу чып-чын ялган. Сарай крестьяннары ирекле булмаган. Аларга дәүләт сәясәте нигезендә ир бүленгән һәм алар күчеп утырган. Ермаков белән мин шәхсән таныш идем. Әлбәттә, ул хөрмәткә лаек галим. Шулай да аның аерым идеологиягә йөз тотуы бар иде, күп нәрсәгә күз йомды. Ул хезмәтендә нигезләнгән чыганакларда бернинди сылтама да калдырмады. Хәтта тикшереп тә булмый. Анда бик күп сорау бар. Әгәр дә шәһәр хакимияте итди караган булса, һичьюгы бер конференция үткәрерләр һәм төрле фикерле кешеләрне чакырырлар иде. Бүгенгә фән бу сорауга авап бирмәде. Әлегә бары Ермаков фикерен генә алалар"", диде ул.2026 елда Чаллының 400 елыгын билгеләп үтәргә ыеналар. Узган елның октябрендә шәһәр мэры Наил Мәһдиевбу датаны Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановхуплады дипбелдерде. Алдагы өч елда шәһәрнең 400 еллыгын билгеләп үтәр өчен төрле чаралар узачак. Чаллының рәсми сайтында шәһәргә 1626 елда нигез салынгандиелә. Ачык чыганаклардаәйтелгәнчә, нәкъ шул елда Алабуга авылы крестьяны Федор Попов итәкчелегендә яңа крестьян әмгыяте төзелә. Воевода Семен Волинский фәрманы белән аларга Чулманның сул ярындагы (Уфа өязе), Чална һәм Мәләкәс елгалары янына ялан кырга күчеп урнашырга рөхсәт бирелә. Алабуга крестьяннары нигез салган авыл Чалнинский Починок дигән исем йөртә һәм якын-тирәдә нигез салынган башка авылларга баш булып тора. Соңрак аны Бережные Челны, Береговые Челны, Набережные Челны дип атыйлар. ирлек шәһәр статусын 1930 елда ала. 1982 елның ноябреннән 1988 ел башына кадәр шәһәрне Брежнев дип үзгәртәләр, соңрак исеме кире кайтарыла. Шулай да шәһәргә 1626 елда нигез салынуы археологлар, төбәк тарихын өйрәнүчеләр һәм язучылар арасында тәнкыйтьләр дә тудыра. Шәһәр белән Илдар Халиковитәкчелек иткәндә моның турындагы бәхәсләр шуңа китерде - мэр Чаллыга керә торган урындагы ""Яр Чаллы. Шәһәргә 1626 елда нигез салынган"" дигән язулы стеланы алыпкуйдырды. Чаллы шәһәрендә археологик казыну эшләре алып барган тарихчы Альберт Нигамаев Азатлык белән сөйләшкәндә ""ниндидер урыс кешеләре тора башлагач кына торулыкка нигез салынган дигән сүз түгел"", дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар тарихчылары түрәләрнең Чаллыга 400 ел элек нигез салынган дигән фикере белән килешми,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Яңылыҡтар,3804,https://www.azatliq.org/a/32827539.html,2024-02-20T12:25:19+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия киностудияләре заманча технологик фильмнар төшерүне онытты, шуңа күрә кинотеатрлардагы иһазлар белән күрсәтергә әйбер юк, дип белдерде Русиянең ""Синема Парк"" һәм ""Формула Кино"" берләштерелгән киночелтәрләре башлыгы Алексей Васясин. ""Безнең продакшеннар технологияләр мәсьәләсендә хәзер ""нульдә"", хәтта 3 ясый алмый. Ә бит Федор Бондарчукның ""Сталинград"" фильмы 3 гына түгел, форматында төшерелгән һәм бу 2013 ел иде"", дигән ул РБК-га әңгәмәсендә. Аның әйтүенчә, Мәскәү Украинага һөүм итү сәбәпле Русиядән һолливуд киностудияләре киткәннәр соң 3 форматында фильмнар калмаган. Шул ук вакытта Русия кинотеатрларында форматында кино күрсәтү өчен иһазлар бар. ""Шартлы рәвештә әйткәндә, хәзер аларның гаражында 29 ""мерседес"" тора, ә без 2000 нче елгы ""Лада""да йөрибез, чөнки ""мерседеслар"" өчен туры килердәй ""бензин"" юк"", дип аңлаткан ул хәзерге вазгыятьне. Аның әйтүенчә, Русиягә чикләүләр кертелгәннән соң иһазлар кыйбатланган һәм аларны сатып алып булмый башлаган, шуңа күрә киностудияләр заманча технологик фильмнар төшерә алмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиядәге иң зур кинотеатрлар челтәре башлыгы ил киносының артта калуын белдерә,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1155,https://www.azatliq.org/a/32822259.html,2024-02-16T09:50:54+00:00
"Әбйәлил районы Йәнгл ҡасабаһында р аҫты мәмрйәһ табылыу асыш түглдр тим. өләймәнов Хәльфтдин олатай 1901 йылғы ин, унан иң тәүҙә ишттк р аҫты юлдар тураһында. Хәльфтдин олатай Кушый ауылда тыуған, атаһы Мәғәфүр һөйләү буйынса р аҫты юлдарынан ат мнән йөрөгәндәр. Дәүләт күл мнән янындағы быуа уртаһынан һалынған юл аша ливан яланына сығып, р аҫтына төшкәндәр. Арбалы ат мнән йөрөүҙәр тураһында иштү ышанмаҫлыҡ ин. Әтәс ауылына р аҫтынан барыуҙары ла әкиәт күк тойолдо. ""Хәҙрг Магнитогорск ҡалаһы аҫтында тотош мәмрйә""- тиүҙәрн дә яҡшы иҫләйм.1990 йылдарҙа ҡыҙыҡһынып, сплологтар саҡырталар. Мәмрйә юлдарына төшкән урынды шартлатып, көпләп бөткәс, үкнскә ҡаршы сплологтар тикшрү эштәрн башлай алмай. овт власы урынлаша башлағас, бәлки унан алдараҡтыр ҙа халыҡтың йәшрн юлдарын тыйып, мәмрйә ауыҙҙарын күмгәндәр. ""Яланда барған әҙәмдәр ҡапыл юҡ була тип, батшалар күҙәтргә ҡушҡан. Ер тишктәрн урындағы халыҡ ср итп һаҡлаған""- тип тә һөйлән Хәлфтдин олатай. Малдарҙы ла р аҫтынан ҡыуып алып йөрөгәндәр, ҡаҙаҡтарҙан ҡасырып, юл яҙырғандар. Йылҡысыҡҡан күл әбйәлилдә тип тә фкр йөрөтөүсләр булды. Тарих онотолмай, Магнитогорск ҡалаһы аҫтындағы мәмрйәлә шарлауыҡ барлығын да боронғолар блә. Шарлауыҡ янында ниндәйҙр ифрат ҙур көскә эйә аҫылташ ятыуы тураһында мәғлүмәт бар. Аҫылташты иң тәүҙә тапҡан әҙәм, мәңглк батшалыҡ итә тигәндәр, ышанмаҫлыҡ шул. Европа илдәр шундай сцнарий буйынса фантастик кинолар уйлап төшөрә. Бҙҙң үҙбҙҙә тәрән мәғәнәл, тарихи урындар булып та блмәй, тикшрнү эштәр алып бармауыбыҙ бик үкнсл. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда ""Мәңглк власт"" булдыртыр өсөн, Гитлр Магнитогорск ҡалаһына р аҫты шарлауығын эҙләтргә экспдиция бәрә. амолёттан парашют мнән һикргәндәрҙ, төнөн күрп ҡалып, атып төшөрәләр. Был хәл тураһында информация, тарихи сығанаҡтарҙа һаҡлана. Плнға алынған нмц һалдатынан һорау алына, әммә уға бр кмдә ышанмай, атып үлтрлә.2003 йыл Мәскәүҙән тарихсы журналист, фамилияһын иҫләмәйм, Магнитогорск ҡалаһына килп күпмлр информация йыя.2005 йыл Рәсәй прзиднты Путин Арҡайым ҡаласығына килп ҡайтты. Шул йылдарҙа ""Магнитогорский рабочий"" газтаһында р аҫты мәмрйәләр мнән дә ҡыҙыҡһыныуы тлгә алына. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Әбйәлилдә р аҫты юлдары,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],4,Йәмғиәт,2279,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-12-05/by-lild-r-a-ty-yuldary-4039990,2024-12-05T17:31:00+00:00
Башҡортостан быйылғы үткән айҙар һөҙөмтәһе буйынса сәнәғәте иң тотороҡло үҫкән төбәктәр исемлегенә инде.,Алдынғы булыу осраҡлы түгел,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Иҡтисад,104,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-11-28/aldyn-y-bulyu-osra-ly-t-gel-4485873,2025-11-28T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИлдар Акбулатов бандит булган, Казанда Дмитирий Сметанин бандасында торган. Аңа хөкем карары 2011 елда чыгарыла. Төрмәдән сугышка киткән Акбулатов иреккә 2023 елның гыйнварында чыккан дип фаразлана. Казанда үтерүләрдә һәм талау һөүмнәрендә катнашкан өчен 24 елга ирегеннән мәхрүм ителгән, Украинада сугыш башлангач ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте белән сугышка китеп иреккә чыккан Илдар Акбулатовхәзер ватанпәрвәрлеккә өйрәтә һәм хәйрия фондын итәкли. Бу хакта ""Говорит Немосква""иткерә. Быел февральдә Акбулатов Русия президенты каршындагы халык хуалыгы һәм дәүләт хезмәте академиясенең (РАНХи ГС) Казандагы филиалы студентлары каршында чыгыш ясаган. Аны ""Курид"" кушаматлы хәрби дип таныштырганнар. Моннан тыш быел гыйнварда Акбулатов ""Народное ополчение"" хәйрия фонды оештырган. Ул Украинага каршы сугышучыларга кирәкле иһазлар белән ярдәм итә, солдатларның көнкүреш шартларын яхшыртырга булыша диелә.2003 елдан башлап Казанда Дмитирий Сметанинбандасы әгъзалары төрле инаятьләр кыла: ягулык салу станцияләренә, кибет кассирларына һәм еракка йөк ташучы машина йөртүчеләргә һөүм итә. Бу банда өч үтерү кылган, бер тапкыр үтерү өчен һөүм иткән, берничә тапкыр талау өчен һөүм иткән диелә. Илдар Акбулатов исә банда итәкчесенең ярдәмчесе булган. Бандитларны банданың бер әгъзасы - талау өчен әза үтәгән Николай Гончаренкобиргән күрсәтмәләрдән соң табып кулга алганнар. Банда әгъзаларының тугызын хөкем иткәннәр, шуларның сигезе инаятьчел төркем оештыруда һәм аның эшчәнлегендә катнашуда, үтерүләрдә, акча белән хәрәмләшүләрдә һәм кеше урлауда гаепле дип табылган. Утырышчылар (присяжныйлар) аларга карарны 2011 елның 14 июлендә чыгарган. Сметанин гомерлек төрмәгә утыртылган, Акбулатовка 24 ел биргәннәр. Акбулатов иреккә 2023 елның гыйнварында чыккан дип фаразлана. Ул шул вакыттан бирле ""Вконтакте""дагы сәхифәсен алып бара, дип яза басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстанда үтерүләрдә катнашкан өчен 24 елга хөкем ителеп, сугышта булып кайткан ир патриотизм дәресләре бирә башлаган",['Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1995,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-uterularda-katnashkan-ochen-24-elga-hokem-itelep-sugishta-bulip-kaytkan-ir-vatanparvaprlek-dareslare-bira-bashlagan/32946712.html,2024-05-14T13:01:27+03:00
"Галим Хуиәхмәт Мәхмүтов.17 февральдә, озакка сузылган каты авырудан соң, галим, язучы, шагыйрь Хуиәхмәт Мәхмүтоввафат булган. Бу хакта пәнешәмбе Татарстан Язучылар берлеге хәбәр итте. Галим белән хушлашу мәрасиме 18 февральдә 11 сәгатьтә Казан шәһәре, Карбышев урамы 40 нчы йорт адресы буенча була. Хуиәхмәт Мәхмүтов 1933 елның 15 февралендә Татарстанның Мамадыш районы Түбән Ушмы авылында туган. Казан дәүләт университетының татар теле һәм әдәбияты бүлегендә укый, студент чакта ук анда татар теле һәм әдәбияты кафедрасына өлкән лаборант булып эшкә урнаша. Вакытлы хезмәткәр сыйфатында СССР Фәннәр академиясе Казан филиалының Тел, әдәбият һәм тарих институты (хәзер Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты) тарафыннан әй айларында оештырылган фольклор экспедицияләрендә катнаша. Берничә ел Буа районы газетында эшләгәннән соң Тел, әдәбият һәм тарих институтына кайта һәм аның бөтен гомере шушы институт белән бәйле була. Биредә ул ""Татар халык табышмаклары"" темасына кандидатлык һәм ""Татар фольклорының афористик жанрлары"" дигән темага докторлык диссертацияләре яклый. Моннан тыш, 30 елдан артык вакыт Татарстан радиосындагы ""Тел күрке – сүз"" тапшыруының даими авторларының берсе була.12 томнан торган ""Татар халык иаты"" ыелмасының ""Табышмаклар"", ""Мәзәкләр"", ""Мәкальләр һәм әйтемнәр"" китаплары өчен, аңа Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт бүләге бирелә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Фольклорчы галим, язучы Хуиәхмәт Мәхмүтов вафат",['Мәғариф' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0],3,Яңылыҡтар,1616,https://www.azatliq.org/a/31108981.html,2021-02-18T07:02:23+00:00
"Саҡмағош үҙәк район дауаханаһының автопаркы, Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектына ярашлы, ике машина менән тулыланды. – Милли проектты тормошҡа ашырыу беҙҙең алда медицина хеҙмәттәрен яңыртыуҙа яңы офоҡтар аса. Яңыртылған автопарк беҙгә пациенттарға тиҙерәк һәм сифатлыраҡ медицина ярҙамы күрһәтергә мөмкинлек бирә. Яңы автомобилдәрҙең киңәйтелгән функциялары медицина хеҙмәтләндереүен юғары кимәлгә күтәрергә һәм ярҙамдың бөтә этаптарында хәүефһеҙлекте тәьмин итергә булышасаҡ, – тип белдерҙе Саҡмағош үҙәк район дауаханаһының баш табибы Сергей Тарасов. Яңы автомобилдәр сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән  пациенттарҙы оҙатыуға яраҡлаштырылған. Был табиптар өсөн дә, пациенттар өсөн дә ҙур уңайлыҡ тыуҙыра. Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проекты (нацпроект Продолжительная и активная жизнь) Һаулыҡ һаҡлау милли проектын һәм элекке ҙур ҡоласлы Демография проектының ҡайһы бер йүнәлештәрен артабан үҫтерәсәк. Тәү сиратта ярҙам сараларын ғүмер оҙайлығы илдәге уртаса күрһәткестән артта ҡалған төбәктәр һәм ауылдар аласаҡ. Милли проект һаулыҡ һаҡлауҙың тәүге звеноһын артабан яңыртыуға йүнәлтелгән, йөрәк-ҡан тамырҙары, онкология һәм диабет сирҙәре менән көрәш буйынса федераль программалар ҙа дауам итәсәк. Тап ошо мөһим милли проект 2030 йылға көтөлгән ғүмер оҙайлығын 78 йәшкә (артабан 80 йәшкә) тиклем еткереүҙе күҙ уңында тота. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңы автомобилдәр Саҡмағошҡа ла килеп етте,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Милли проекттар,1578,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-22/ya-y-avtomobild-r-sa-ma-osh-a-la-kilep-ette-4547945,2026-01-22T20:30:00+00:00
"Акцияла башҡорт, урыҫ, татар, удмурт, сыуаш, мари телдәрендә сыҡҡан 146 дәүләт баҫмаһы ҡатнаша. Баймаҡ районының Граф күлендә үткән фестивалдең һәр ҡунағы туғандарына, дуҫтарына, хәрби хеҙмәттә ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә йәки мохтаждарға гәзит-журналдарға яҙылыу бүләк итә алыу мөмкинлегенә эйә. Изге подписка акцияһында йыл дауамында ҡатнашырға мөмкин. Рәсәй почтаһының һәр  бүлексәһендә йәки Матбуғат йортонда баҫмаларыбыҙҙы туғандарығыҙға, дуҫтарығыҙға, мохтаждарға яҙҙырырға була. Фото – Башҡорт аты фестиваленең матбуғат хеҙмәте.",Башҡорт аты фестивалендә Изге подписка ойошторолдо,['Башҡортостан' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,536,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-08/bash-ort-aty-festivalend-izge-podpiska-oyoshtoroldo-4378381,2025-09-08T10:42:00+00:00
"Яңы йыл алды Хәйбулла районының махсус хәрби операция ветераны Тимур Дәүләтбаев өсөн үҙенсәлекле булды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров уға ҡул менән идара итеүгә ҡулайлаштырылған автомобиль асҡысын тапшырҙы. Был бүләк хәрәкәт итеү сараһы ғына түгел, ә реабилитация һәм үҙаллылыҡ алыуға табан мөһим аҙым. Тимур, хәрби хәрәкәттәр биләмәһендә батырлыҡ һәм фиҙаҡәрлек күрһәтеп, ауыр яралана. төркөм инвалиды.  Ике аяғын да ампутациялағандар. Уның сыҙамлығы һәм ҡаһарманлығы юғары наградалар менән билдәләнә: дәрәжә Батырлыҡ өсөн, Хәрби батырлыҡ өсөн һәм генерал Шайморатов миҙалдары. Ҡул менән идара ителгән автомобиль махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға дәүләт ярҙамы программаһы сиктәрендә бирелә. Был сара ауыр йәрәхәтләнгән ветерандарҙы кәрәкле техник реабилитация саралары менән тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Айырыуса Тимур кеүек инвалид коляскаһында йөрөүселәргә йәки аяҡтарын парлы ампутациялағандарға иғтибар ҙур. Тимурҙың алда яңы пландары һәм ынтылыштары бар. Ул йорт һатып алырға һәм үҙен профессиональ спортҡа бағышларға хыяллана. Яңы автомобиль тулы һәм әүҙем тормошҡа ышаныслы ярҙамсы булһын. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Тимурға–тимер ат,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Геройҙар,1216,https://bashgazet.ru/articles/geroy-ar-d-ere/2026-01-14/timur-a-timer-at-4536372,2026-01-14T08:00:00+00:00
"2019 елгы башкорт корылтае вакытындафикерләрУфада Дөнья башкорт корылтае дәвам итә. Бүген аның пленар утырышы. Биш елга бер уздырыла торган бу ыен вакытында башкорт телен үстерү, башкортның дәрәәсен күтәрү, федераль үзәк каршында Башкортстан мәнфәгатен яклау кебек эшләр алып барды, читтә яшәгән башкортларны берләштерү максатыннан милли учакларны булдырып, башкортлаштыру сәясәтен алга сөрде. Әмма Русиядә сәяси вертикаль үзгәрү белән итимагый оешманың да максатлары үзгәрә барды. Шулай да Татарстаннан аермалы, мәсәлән, 2017 елдагы туган телләргә басым башлангач, башкорт корылтае тел активистлары белән берләшеп эшли башлады. Әмма соңгы биш елда корылтай тәмам Радий Хәбировның курчак оешмасына әверелде. 5 ел элек зур мөнбәрдән, нәкъ корылтай барган вакытта, Радий Хәбиров Башкортстан башлыгы итеп сайланырга тиеш дигән сүзләр яңгырады, аңа теләктәшлек күрсәтелде. Әмма шушы хәлләрдән соң Башкортстанда башкорт милли хәрәкәттуздырылды, Куштауны яклаганда кешеләр кыйналды, халык үзенекенә иреште, әмма бу иңү вакытлыча булды. Чөнки кешеләрне кысаларга кертү, өркетү һәм бастыру көчәйде генә, ә биш ел узуга Башкортстанда фаигале вакыйгалар булды — Баймак эше нигезендә сиксәнләп башкорт зиндангаябылды. Бүген мәхкәмәләр бер-бератлы башкорт ирләре һәм хатыннарына гаепле дигән хөкем карарлары чыгара. Тарихта калган 2019 елда узганбашкорт корылтаенданинди фикерләр яңгырагынын искә алабыз һәм башкорт дөньясы башкорт башлыгы тарафыннан ничек бастырылганын сөйлибез. Башкорт милли хәрәкәтен бастырып тарату 2019 елның июнь азагында Радий Хәбиров әле Башкорстан башлыгы вазифаларын башкаручы гына, сентябрьдә ул сайланырга тиеш. Ә аңа кадәр аңа башкорт зыялыларыннан, башкорт халкыннан фатиха алу кирәк. Ул бу ыенда катнашты, корылтайны оештыру хакимият ярдәмендә башкарылды. Радий Хәбиров теләгәненә иреште, Свердловски өлкәсе вице-премьеры Азат Салиховавызыннан ""Радий Хәбировның эшләрен күрәбез, башкортлар, аны хуплыйк, Свердловски өлкәсе башкортлары аны хуплаячак"", дигән сүзләр әйттерелде. Ул вакытта барысы да намзәтне хуплады, фатихасын бирде. Әмма шул ук корылтайда Хәбиров өчен башкорт дөньясы аңа тулысынча буйсынучылар белән генә чикләнүе ачык күренә башлый. Дөнья башкорт корылтаена башкорт активисты Фаил Алсыновыен узган ""Конгресс холл""га керүе булды, аны тоткарлыдалар. Гәрчә ул Зилаер районыннан сайланган делегат иде. Әмма корылтай оештыручылары аны исемлектән сызып ташлаган булып чыкты. Шул ук хәл активист Илмир Мөхәммәтановбелән булды. Аны да корылтай узган бинаданкултыклап алып чыктылар. Бу ыенда Радий Хәбиров Башкортстанда мәртәбәле, кешеләр арасында ихтирам яулый алган ""Башкорт"" оешмасы һәм аның әгъзәлары ""Шовинизмны алга сөргән һәм расизм дәрәәсенә түбән төшкән кешеләр белән юлыбыз уртак түгел"", дигән фикерен әйтте. Моннан соң ""Башкорт"" оешмасы әгъзаларына каты басым башланды. Ахыр чиктә мәкхәкәмә нигезендә ""Башкорт"" оешмасы экстремистик дип танылды. Бу актив кешеләргә инаять эшләре ачарга юл бирде. ""Башкорт"" оешмасы активисты Руслан Габбасовмөһаирлеккәкитәргә мәбүр булды, ә биш ел узуга Фаил Алсынов төрмәгәутыртылды. Куштау өчен көрәш Әмма башкорт милли хәрәкәте халыкны Куштауны яклаганда берләштерә алды. Бу халык белән хакимият арасында иң каты көрәш һәм бәрелеш булды. Фаил Алсынов янәдән кулга алынды. Куштау итәгендә аны ""Сода"" ширкәтенә эшкәртүгә бирүгә каршы булучылар тупланган иргә һөүм ясалды. Милли хәрәкәтнең кайбер вәкилләре аларны махсус әзерләнгән ""титушка""лар дип сөйләде һәм алар артында Башкорстанның ул вакыттагы вице-премьеры Азат Бадрановтора диде. Кешеләр ОМОН, көч структуралары тарафыннан куып таратылды, әмма халык китмәде. Очрашуга Радий Хәбиров та килде, ул вакытта ул халык сүзенә колак салды. Халык Куштауны яклауга ирештек дип санады. Соңыннан белгечләр Радий Хәбиров бу гауганың федерал дәрәәгә чыгуыннан курыкты һәм бу аны башлык итеп сайлауга комачаулаячак дигән шик белән артка чигенергә туры килде дипаңлатты. Корылтай һәм башкорт телеБиш ел элек узган корылтайда зур мөнбәрдән башкорт теле турында сүзләр күп булды. Радий Хәбиров та бу хакта сүз катты. Башкорт теле инде дәүләт теле буларак укытылмый, әмма республикада итимагый оешмалар хакимият белән бергә ата-аналарның туган тел буларак башкорт телен сайлау юнәлешендә эшләвен дәвам итә. Мөнбәрдән ул башкорт телен мәбүри укытырга, кыстарга кирәкми, башкорт телен модалы ясыйк, аны популярлаштырыйк диде. Ул башкорт телен үстерергә, төрле проектлар, грантлар булдырылачак, яңа укыту методикалары эшләнәчәк диде. Хәбиров грантлар турындасүзендә торды, алар берникадәр бирелде, тел активистлары башкорт телен өйрәнергә ярдәм итүче балаларга дигитал проектлар да булдырды, әмма мондый проектлар глобаль рәвештә башкорт теленең үсешенә ярдәм итә алмый. Әйтергә кирәк, Радий Хәбиров башкорт телен популярлаштыру турында тәти сүзләр сөйләсә дә, үзе башкортча күбрәк сөйләшә башламады. Ул нотык тотканда өстенлекне Путин теленә бирә. Министрлыклар, муниципаль оешмаларда башкортча аралашу киң таралмады. Гәрчә биш ел элек узган корылтайда ул бу хакта әйтте. Буш сүз булып калды. Көнбатыш белән каршылыкка керү 2019 елда узган корылтайда әле көнбатыш илләрдән делегатлар күпләп катнашты. АКШ, Европа дәүләтләрендә яшәп, башкорт проектларын булдыручылар, үзгә фикерле, урыслаштыруга каршы булган активистлар чакырылды. Мәсәлән, корылтайга Лос Анжелестан Айгөл Лайонда чакырулы иде. Бүген исә ыенга чит илләрдән килүчеләрнең күпчелеген БДБ илләрендә яшәгән башкортлар тәшкил итә. Барлыгы 12 илдән 38 кеше килгән, әмма бер ирдә дә аларның кайсы дәүләттән икәнен язмыйлар, әйтмиләр. Бары тик Башкорт корылтае белән хезмәттәшлек алып баручылар чакырулы диелгән. Кайчандыр Корылтай киң географияле ыен дип мактанса, хәзер бу юк.2022 елда Путин Украинага каршы башлаган сугышын Башкорстан хакимияте беренчеләрдән булып хуплап чыкты һәм үлемгә Башкортстаннан ирләрне күпләп ибәрәбашлады. Радий Хәбиров итәкчелегендә республикада дистәдән артык батальон төзелеп Украинага озатылды. Моның аркасында Хәбиров Укриана, АКШ, Европа Берлегенең санкцияләр исемлегенәкертелде. Чит илләрдә яшәүче башкортларның бер өлеше Хәбировның бу адымынакаршы чыкты, башкортларны физик яктан кыру бара дигән белдерү белән мөһаирлектә оешкан Башкорт комитеты даими чыгыш ясый. Хәбировның гамәлләрен Башкорт корылтае дахуплады, чит илләрдә яшәүче башкорт активистларының бер өлеше Хәбировның йомышчы малаена әйләнгән Корылтай белән юллары аерылды. Корылтай федерал үзәк каршында баш ию белән шөгыльләнсә, шул ук Башкорт комитетына тупланган башкортлар Башкортстанның бәйсезлеге өчен ачыктан-ачыккөрәшә. Башкортстан Украинада барган сугышта Русиядә иң күп мәетләр кайтарылган төбәккә әверелде. Башкортның сыкраган ярасы — Баймак Быелгы башкорт корылтаена кемдер башкорт милли киемнән килеп ыр-биюне тамаша кыла, ә кемдер мәхкәмә каршында авап тота һәм башкорт ирләре һәм хатыннары бер-бератлы төрмәләргә озатыла. Бер башкорт дөньясы, әмма капма-каршы хәлләр. Быел Радий Хәбировның эләге нигезендә башкорт активисты Фаил Алсыновка карата ачылган инаять эше, аны хөкем итү вакыйгасы халыкны ярсытты. Баймакка активистны яклап меңләгән кеше ыелды. Алар мәхкәмә барган бина каршына килде. 4 елга төрмәгә утырту карары чыкканнан соң халык белән полиция арасында каршылык барлыкка килде. Берничә көннән соң кешеләр Уфада, Салават Юлаев һәйкәле янында ыелып карады. Баймакта да, Уфада да кешеләр тоткарланды, тикшерү изоляторларынаутырытылды. Бу — сиксәнгә якын кеше. Бүген аларга бер-бератлы гаепле дигән карарлар чыгарыла, зинданнарга озатыла. Уфада Баймак эше нигезендә Рифат Даутовтоткарланган вакыттавафат булды. Аны яшерен генә, тавыш чыгудан куркып, ирләделәр. Радий Хәбиров исә аның эчәргә яратуына ишарә ясап, аннан каһарман ясарга кирәкми дип әйтте. Чынлыкта туганнары Рифатны эчми иде дип сөйли. Баймак эше нигезендә кулга алынучыларны ни корылтай, ни башка милли оешмалар якламады. Рифат Даутов турында сүз катарга милли зыялылардан бары тик галимнәр Фәнил Күзбәков, Марат Колшәриповһәм сәнгатькәр Риф Габитовкыюлык тапты. Нәкъ башкорт корылтаена әзерлек ыенында кулга алынган кешеләр язмышын ничек хәл итәбез дигән сөйләшергә башлау омтлышы булды, әмма бу шәхесләрнең сүзләре, тәкъдимнәре Радий Хәбировтарафыннанкырт киселде. Бастырылды. Бүгенге ыенда Баймак эше нигезендә төрмәгә утыртылган кешеләр телгә алынырмы? Русиядә",Башкорт корылтае: биш ел эчендә башкорт дөньясы тамырдан үзгәрде,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Башҡортостан,8219,https://www.azatliq.org/a/33237461.html,2024-12-12T22:43:03+00:00
"Баҡтиһәң, ер нисә йыл эсендә  бер тумыртҡа стеналағы ҡыуышлыҡтарҙы келәт итеп ҡулланған. Ул ысынлап та рекордлы запас әҙерләгән — 470 килограмм имән сәтләүеге! Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, запастар тартып алына һәм утилләштерелә, һәм ҡанатлы «склад менеджерының» күп йыллыҡ хеҙмәте көлгә әйләнә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Стеналағы келәт,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,957,https://henek.info/articles/++-++/2025-12-22/stenala-y-kel-t-4517012,2025-12-22T13:25:00+00:00
"Һыуҙы көндөҙөн ҡайнар ҡояш йылытҡан, йүгерек тулҡындарҙа нурҙарын бәүелткән, даръяның бер башында ҡалҡҡан да, икенсе башына китеп юғалған. Төндәрен ялтыр ай үҙ сағылышын күҙәткән. Ҡыйырсыҡ ҡына булып тыуған да, һыу өҫтөндәге шаҙра тулҡындарҙа тирбәлеп үҫеп, яйлап тулышып, эҫе табалағы һары майҙай сәселеп йәйелгән. Йондоҙҙар иһә һыу өҫтөндә ҡарпыған балыҡтар ише атылғандар. Ә болоттар ҡуңалтаҡ ҡына йәлпелдәп килгәндәр ҙә, даръя өҫтөнә ятып ял итеп, туйғансы эсеп, ҡабарып, ауырайып ары киткәндәр. Шулай меңәр йылдар үткән. Бер ваҡыт даръя яйлап ҡына сигенә, тартыла башлаған. Шулай хәтһеҙ заман ҡарышлап шыла торғас, уның аҫтынан тиңһеҙ ҙур тауҙар теҙмәһе асылған. Тауҙы төрлө яҡлап тулҡындары менән ялай-ялай, йыуа-йыуа шымартҡан, ялтыратҡан, ти, һыу, хатта ул ҡаяларға көндөҙөн ҡояш төбәп ҡарай алмай, төндә айҙың да күҙе сағылыр хәлгә еткән. Туҙарҙың осло түбәләрендә, тарлауыҡтарында, йырындарында ел генә аҙашып йөрөр булған. Йөҙәр, тағы ла йөҙәр йылдар ағымында ҡырлас һыртлы тауҙарҙың үле донъяһы булған был ерҙәр. Хәтһеҙ ваҡыт өнһөҙ тау, өнһөҙ һыу, ҡояш, ай һәм йондоҙҙар ғүмер иткән. Көндө төн, төндө көн, көндө төн. көн. төн. көн. алмаштырған. Һәм бер ваҡыт, болоттар даръя өҫтөндә уҡмашып китеп сыйышҡанда, ҡот осҡос көслө йәшен уты төйнәлә лә, күкте урталай телеп төшөп, тауҙың ҡап түбәһенә бәрелә. Дәшһәтле тетрәүҙән һыуҙың күбекле тулҡындары болоттарғаса күтәрелеп баҫа. Ҡурҡышҡан болоттар ҡайҙа ҡасырға белмәй, төртөшә-төртөшә таралышып бөтә. Улар артына йәшенеп маташҡан түңәрәк ай, түбәлә бер үҙе тороп ҡалғас, һаҡ ҡына аҫҡа күҙ һалһа, ни күрә, тау урталай ярылған да, ике оло таш хасил булған икән. Һәм. йә, Хоҙа. бер тау эсенән тауыш килә: -- Ҡһы-ҡһы-ы! Икенсе тауҙан да: -- Оһо-һо! Бер ваҡыт ике тау һөйләшә башлай. -- Нимә был? Ишетәмме? .. Күрәм. -- Мин дә! Мин дә һөйләшә алам! Көтмәгәндә терелеп киткән был ике таш көнө буйы, унан төнө буйы туҡтамай гәпләшә. Аҫта, ҡыры күренмәгән бушлыҡта таралышып ятҡан оло-оло таштарҙы, тау һырттарын, йондоҙҙарҙы, болоттарҙы күреп аптырайҙар, инде был тәңгәлдән ярайһы алыҫайған һыу шауын ишетеп хайран ҡалалар. Ҡояш йылыһына осло арҡаларын, киң ялпаҡ биттәрен ҡуйып иҙерәп торалар. Шул ваҡыт уларҙың тауышын ишетеп был бушлыҡтарҙы меңәр йылдар гиҙгән ел осоп килә һәм икеһенең уртаһына ҡуна. -- Кем һин? – тип һорай таштар. -- Мин – ел. -- Ә беҙ кем? -- Һеҙ - артығыҙҙағы һауаға олғашып торған тауҙың өлөштәре, - тип яуаплай ел.  – Тимәк, бәләкәй тауҙар. Мин был донъяла бик оҙаҡ осоп йөрөйөм, әммә һөйләшә белгән таштарҙы осратҡаным юҡ ине әле. -- Эйе, беҙ телгә килдек, -- тигән тауҙар. – Был донъяла күптән йөрөгәс һин беләһеңдер, тирә-яҡта нимә бар, ниндәй донъя бында? -- Бөтә яҡта ла һыу ҙа тау, һыу ҙа тау, ҡайҙа ҡарама таштар, таштар, таштар. -- Һы-ы, - тип ауыр һулаған тауҙар. Унан тағы һорағандар: -- Ә нисек ул һыу? -- Һыумы? Ул шундай төрлө. Берсә зәп-зәңгәр булып тынып ята. Уның һыуында болоттар төшөп сайынып китә. Берсә тулҡындар йүгертеп уйнап ала. Ул саҡта уның кәйефе яҡшы була. Ҡояш нурҙары менән ҡыуыша. Ә ҡайһы ваҡыт ул мине саҡырып туҙынып-шашып алырға ла ярата. Мин уның ошо тауҙарҙан ҙурыраҡ булып күтәрелгән тулҡындарына баҫып бәүеләм, берсә уның төбөнә төшәм, берсә болоттарҙы ҡосам! Унан һыу тағы ла тына. Ай нурында ялтырап, ҡояшта иреп кенә ята, ял итә. Шундай матурлыҡ! -- Матурлыҡ? .. Нимә ул матурлыҡ? – тип тағы аптырағандар тауҙар. -- Матурлыҡмы? Матурлыҡ. Уны күргәндә минең ярһыу көсөм юҡҡа сығып, наҙлыға, йомшаҡҡа әйләнәм. Эсемдә бер йылы ғына нур барлыҡҡа килә. Матурлыҡҡа мин һоҡланам. күҙем ҡыҙа. мөкиббән китәм. Ел осоп киткәс тағы ла һаналмаған йылдар был ике тау киҫәге утлы шар кеүек ҡайнар ҡояшты, ҡара бәрхәттә көмөш тәңкә булып баҙыраған буҙ айҙы, ҡырсын булып һибелгән тоноҡ йондоҙҙары күҙәткән. Тик нисек кенә төбәлеп ҡараһалар ҙа, был күренештәр уларҙа ел һөйләгән кисерештәрҙе уятмаған. Был тормоштарынан ялҡып улар тағы ла елде саҡырған һәм былай тигән: -- Ел, һин беҙгә үҙең һөйләгән матурлыҡты күреү өсөн аҙ ғына һыуҙы алып килһәң ине? .. -- Һыуҙы? – тип бот сапҡан ел, -- Нисек һыуҙы алып килергә мөмкин? Ул бит ҙур, икһеҙ-сикһеҙ, төпһөҙ! -- Ә һин беҙгә уның бер бәләкәй өлөшөн генә килтер. Беҙ шуға ла риза. Шулайтып был ике таш елде өгөтләргә керешкән. Бик оҙаҡ икеләнгәндән һуң ел әлеге дыуамал тәҡдимгә күнеп ҡуйған һәм даръяға ҡарай елгән. Оло һыуға еткәс ул бер нисек тә диңгеҙҙе ҡармап ҡоса алмай аҙапланған да, асыуланып китеп көслө өйөрөлмәккә әүерелеп, һыуҙың бер өлөшөн бороп-бороп, төбөнәсә сумып сығып, күтәреп алған. Шул килеш тауҙарға ҡарай геүләп киткән. Тик нисек кенә ашыҡмаһын, нисек кенә тырышмаһын ул һыуҙы алып барып еткерә алмаған. -- Эх, -- тигән ул таштар алдында ғәйепле булып, -- Ҡояш һыуҙы юҡҡа сығарҙы ла ҡуйҙы. Бына, даръя төбөнән эләгеп сыҡҡан бер ус ләмле ҡом-тупраҡ ҡына ҡалды. Таштар ауыр һулаған. Эстәре бошоп бер елгә, бер ике арала ятҡан дымлы ләмгә ҡарағандар. Улар хәҙер элеккенән дә күңелһеҙерәк булып ҡалғандар, туҡтауһыҙ уһылдағандар: -- Оһһ! Оһ-һо-һооо. -- Уһһһ. -- Ҡһыыы. Шулай тауҙар яңғыратып уһылдашып ултырғанда, таштарҙың береһе яңылыш ҡына теге ләм киҫәгенә ҡарап ебәрһә – ни күҙҙәре менән күрһен – унда йәшел ыуыҙ ҡыяҡ баш төрткән. -- Нимә был? Күршеһенең тауышына тертләгән икенсе таш та аҫҡа төбәлгән һәм. эсенән, төптән, ҡараңғы һәм һалҡын бушлыҡтан күтәрелгән йылы наҙға сәсәп һөйләшә алмай торған. -- Был. Был. Был бит – матурлыҡ! – тип ҡысҡырып ебәргән ул, ниһайәт. -- Ысынлап! Минең был. нәмәне. түшемә ҡыҫҡым, тыным менән йылытҡым килә. -- Минең уны еҫкәгем килә. -- Һоҡланғы-ыс. -- Мин был матурлыҡҡа ғашиҡ. Күккә олғашҡан дәү ике таш йәшел ҡыяҡтан күҙҙәрен ала алмай көндәрен, төндәрен уҙғарған хәҙер. Ә ҡыяҡ ай үҫәһен көн үҫеп, йылы ҡояшҡа ынтылып һуҙылған да һуҙылған һәм, тора-бара, күперек хәтфә үләнгә әүерелгән. Үҫентегә мөкиббән киткән таштар инде был хозурлыҡты ҡалайтып тағы ла күбәйтергә, ишәйтергә икән тип баш ватҡан, әммә яуап тапмаған. Уларға тағы ла ел ярҙамға килгән. -- Үлән ташта үҫә алмай, уға ҡом, балсыҡ һәм тупраҡ кәрәк, -- тигән ел уларға. -- Ә ул ҡом, балсыҡ һәм тупраҡ нимәнән барлыҡҡа килә? – тип ныҡышҡан таштар. -- Һеҙҙән – таштарҙан, -- тип асыҡлаған ел. -- Ә таштарҙан кем ҡом, балсыҡ яһай? -- Мин – ел, күктәге ҡояш һәм ваҡыт. Таштар тәрән уйға ҡалған. Оҙаҡ тынып торғандан һуң берәүһе телгә килгән: -- Мин ҡом-тупраҡ булырға риза. Былай мәғәнәһеҙ таш булып торғансы, ошондай матурлыҡ үҫерлек ер булайым. -- Мин дә риза, -- тип ҡушылған икенсеһе лә, унан хыялланып өҫтәгән -- Өҫтөмдә үлән түшәләсә-әк. -- Ул саҡта һеҙ үләсәкһегеҙ! – тип киҫәткән уларҙы ел. -- Беләбеҙ, -- тигәндәр таштар, -- тик тереклек беҙҙән мөһимерәк. Һәм ел уларҙың үтенесен үтәгән. Тағы ла меңәр йылдар ал ҡояш ҡыҙҙырған да, көмөш ай һыуытҡан, ямғырҙар дымлаған да, йәшен-ут онтаған ҡаяларҙы. Ел бөтөн көс-дарманы менән таштарҙы бәреп-һуғып ваҡлаған. Яйлап-яйлап суғырмаҡ тау-таштар ыуалып төшөп ҡом-балсыҡҡа, саң-тупраҡҡа әүерелгән. Ел шул хәтлем тырышҡан, ки, ташлыҡтарҙы хатта тип-тигеҙ ерҙәргәәйләндергән. Шулай итеп донъяла дала барлыҡҡа килгән. Һәм был тигеҙлектә шашып-ҡотороп йәшеллек таралған. Ямғырҙан һуң аллы-гөллө сәскәләр хуш еҫ бөрккән, аҡ ҡылған тулҡынланған, сәскәләр еҫенә бөжәк-ҡоштар осоп килеп төйәкләнгән һәм дала өҫтөндә дымлы тоноҡ монар һәм бал еҫе торор булған. Ә ҡомға әүерелгән теге таштар бөгөн дә тиңһеҙ дала киңлектәрендә осоп-күсеп йөрөй һәм ел иҫкән һайын шыбырлап-шығырлап ҡала: -- Матурлыҡ. --Тиңһеҙ матурлыҡ. -- Сикһеҙ матурлыҡ. --Мин – ғашиҡ. --Далаға ғашиҡ. Фото Р. Хисаева.",ДАЛА ТАҢДА ИЛАНЫ. Миләүшә Ҡаһарманова,['Шоу-бизнес' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],2,Әҙәбиәт,7401,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2026-01-20/dala-ta-da-ilany-mil-sh-a-armanova-4543972,2026-01-20T17:05:00+00:00
Был матчта ҡатнашыусылар 202425 миҙгел һөҙөмтәләре буйынса һайлана.,"Өфөлә ""йондоҙ""ар матчы бара",['Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],1,Спорт,67,https://tanburz.ru/news/sport/2025-01-24/f-l-yondo-ar-matchy-bara-4095997,2025-01-24T15:55:00+00:00
Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын байрам итеү уңайынан Рәсәй Социаль фондының Башҡортостан Республикаһы буйынса Бүлексәһе ветерандарға бер тапҡыр бирелә торған түләүҙәр йүнәлтә. Уны ветерандар байрам алдынан аласаҡ. Был түләүҙәргә кемдәр хоҡуҡлы?,"80 мең, 55 мең һумлыҡ түләүҙәр кемдәргә бирелә?",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ватан,238,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-02-14/80-me-55-me-umly-t-l-r-kemd-rg-birel-4121288,2025-02-14T09:15:00+00:00
"20 майҙа 11: 00 Сәғәттә Ленин урамындағы «КИТАП» магазинында билдәле яҙыусы, ""Ағиҙел"" журналының баш мөхәррире Мөнир Ҡунафиндың ""МХО. Мин һуғыштан тере килеш сыҡтым. "" китабының исем туйы була (12). Рәхим итегеҙ! Рәхим итегеҙ!",Презентацияға саҡырабыҙ!,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Иҫтәлекле көндәр,226,https://henek.info/articles/++++/2025-05-19/prezentatsiya-a-sa-yraby-4241708,2025-05-19T16:20:00+00:00
"Башҡортостан йәштәр медиаүҙәгендә Ш. Бабич исемендәге республика Дәүләт йәштәр премияһына дәғүә итеүселәрҙең исемлеге барланды. Улар, йылдарҙа, әҙәбиәт, мәҙәниәт, архитектура өлкәһендә әүҙем эшләгән утыҙ биш йәшкә тиклемге йәштәр. Әҙәбиәт буйынса Кемель Тоҡаевтың ""Билдәһеҙ эҙ"" китабын башҡорт теленә тәржемә итеүселәр Заһиҙә Мусина менән Рәзинә Урманшина. Мәҙәниәт буйынса дәғүә итеүселәрҙең исемлеге байтаҡҡа ҙур. Бына улар: Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары Дамир Тайыпов, Әлиә Исҡужина; Башҡортостандың Рәссамдар Союзы ағзаһы Гөлназ Мирхәйҙәрова; балерина Камила Солтангәрәева; Ф. Ғәскәров исемендәге дәүләт ансамбле бейеүсеһе Хәбир Аралбаев; режиссер Искәндәр Мөхәмәтйәнов; дирижер Хәйҙәр Вәлиев; ҡурайсы Илшат Нәҙерғолов; БСТ каналының тележурналистары Азат Ғәлиуллин менән Анастасия Ильчибаева; ""Рахманинов. Оҙон ғүмерле симфония"" тамашаһын сәхнәгә сығарыусылар Башҡорт дәүләт опера һәм балет беейүселәре Рәзилә Мырҙаҡаева, Рәсил Сәғитов, Софья Сәйетова, Сергей Бикбулатов, Рөстәм Исхаҡов; """" музыкаль альбомын төҙөүселәр Нәилә Биктимерова менән Земфира Рәшитова. Тағы ла, ""Ялҡын"" вокал студияһынан Лиана Ибраһимова, Зәлиә Бикҡолова, Луиза Хужабиргәновалар ҙа бар.",Ш. Бабич премияһын кемдәр алыр?,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 0],5,Яңылыҡтар,1197,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2025-09-27/sh-babich-premiya-yn-kemd-r-alyr-4404817,2025-09-27T15:58:00+00:00
"Конгода пальма мае сыгучы үсмер""Нәрсәгә тотынсам, шул алтын булсын! "" Хакимият башындагыларның иң зур теләге шушы ахрысы. Нефть бәясе төшкән саен бюджет ыштанының балагы кыскара бара, озакламый оятлы урыннарның ачылып китүен көт тә тор, шуңа хакимияттәгеләр тиз арада ыштанга балак ялгау чаралары турында уйлана башлады. Шөкер, ямаулыклар бар икән әле. Мәсәлән, пальма мае, шикәр, газлы эчемлекләрнең көтмәгәндә уңай сыйфаты ачылды – алар даими керем чыганагы буларак кулланылып, бюджетны һәм бюджеттагыларны (һәм бюджеттан ханнарча файдаланучыларны дип тә фаразларга була) алтынга күмә алачак икән. Моның өчен аларга акциз гына кертү кирәк. Әгәр миңа 10 яшемдә ""Син кырыкны куганда пальма мае ашап торачаксың"" дисәләр, ышанмас идем. Әйтик, 1986 елда ике күзем чәчрәп чыкканчы ризыкларда пальма маен эзләр идем һәм тапмас идем. Ләкин фараз дөреслеккә туры килер иде. Бүген 2016 ел, мин кырыкны куам һәм маймылдан бер дә ким яшәмим – даими рәвештә пальма маен ашыйм. Аны хәзер сөткә дә, сырга да, майга да, кефирга да, печеньега да мулдан өстиләр, чөнки ул ризык составында күп башка кушылмаларны алыштырырга сәләтле. Нинди кушылмаларнымы? Санкцияләр кертелү сәбәпле илдәге халыкка итми башлаган сөтне, атланмайны, сөт өстен. Пальма мае алыштыра да, үзе арзан булу сәбәпле, әзер ризыкларның бәясен дә киметә. Ләкин пальма маеның кайтыш ягы бар шул – ул кеше организмына үтә дә зыянлы, ди табиблар. Менә шул зыянлы дигәнгә бәйләнде дә инде хакимияттәгеләр. Ничек инде илебезнең сөекле халкы зыянлы ризык ашап яшәргә тиеш? Тиз арада зыянлы ризыкларга акциз кертәсе! Ил халкы агуланырга тиеш түгел! Акциз файдалы – халыкны зыянлы ризыктан да саклый, бюджетны да тулыландыра. Русия финанс министры Антон Силуанов акцизның инде киләсе яртыеллыктан кертеләсен әйтте. Шөкер икән, безне кайгырталар. Һич кенә дә пальма маен акларга ыенмыйм, ләкин менә нәрсә әйтәсем килә. Ак май урынына ипигә маргарин ягып ашарга яратучы (ассызыклыйм – яратучы) кешеләрне күргәнем юк әле минем. Маргаринны халык арзан булганга алып ашый. Чөнки күп кешенең килосы 300 сум торган табигый атланмай алырга акчасы юк. Пальма мае, шикәр ише матдәләргә акциз кертелүгә ризык бәяләре дә үсәчәк. Халык инде маргариннан да баш тарта башлар (маргаринга да пальма мае кушалар, әйе). Халык белән хакимият сөйләшүе күз алдына килде инде: Халык: ""Абзыйлар, ашыйсы килә бит. Маргарин бигрәк кыйммәт, алырга акчабыз юк"". Хакимият: ""Алмагыз шул! Зыянлы бит ул! Зыянлы булганга акциз керттек, шуңа бәя үсте. Махсус шулай эшләдек"". Халык: ""Нәрсә ашыйк соң, абзыйлар? ""Хакимият: ""Файдалы ризыклар гына ашагыз"". Ә файдалы ризыклар бүген илгә импортны үзебезнеке белән алыштыру (импортозамещение) бәрабәренә генә килә ала. Халык саулыгын бик кайгырткач, ник соң пальма маен ризык итештерүдә бөтенләй тыярга дигән карар кабул итмиләр? Нәрсә югалтабыз? Тыюлар ""һайт"" дигәнчә эшләнә бит бездә. Хакимияттәгеләр сүзләренчә, илдә гөр килеп импортны алыштыру бара бит, димәк, пальма маен кирәге калмаслык итеп егып салу безнең өчен берни тормый. Юк шул, нәкъ менә акциз кирәк, чөнки ул савым сыеры. Ә импортны алыштыру – ул әлегә гап-гади матур сүз. Телдә бар, гамәлдә исә әлегә әкәм-төкәм тизлегендә бара. Импортны алыштыруны чынлап торып булдырыр өчен күпме бюджет акчасы, көч-куәт, вакыт кирәк. Әкәм-төкәмне көтсәң, ыштансыз да калуың бар. Төп максатка юнәлергә кирәк бит әле монда, төп максатка карарга кирәк. Ә төп максат – булган ыштанга балак ялгау, яңасын булдыру түгел. ""Нәрсәгә тотынсам, шул алтын булсын! "" дип боерган ди грек мифы герое Мидас. Нәтиәдә Мидас тотынган кашыклар, савыт-сабалар, урындыклар гына түгел, ул ашыйсы ризыклар да алтынга әйләнгәнен беләсездер инде. Безнең өстәлләрдәге ризыклар да алтынга әйләнергә тора әле менә. Бөтен яклап алтын – халыкка алтын бәясенә төшәсе әйбер, ә бюджетка алтын чишмә. Уйлап кына карагыз – соңгы елда пальма мае импорты 40 үскән. Күпме акциз, күпме акча! Мидас көнләшүеннән үләрлек суммалар! Әле шикәргә дә акциз кертсәң! Менә ичмасам яшәп китәчәкбез! Хәтерлисезме, 80-90 нчы дефицитлы елларда Алмаз Хәмзин ач халыкны сәхнәдән көлдерә иде. ""Менә хәзер кайтам да, күземне йомам да, күз алдыма шикәәәәәр килә"", дип. Ә ул гына итмәсә? Ә Мидас турындагы мифның дәвамын беләсезме? Мидас кулы тиюгә, ризыклар гына түгел, аның кызы да алтынга әйләнгән. Бездә тагын нәрсәләрне алтынга әйләндерерләр икән? ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Пальма маеннан акча сыгу халыкка файдагамы?,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Комментарийҙар,4373,https://www.azatliq.org/a/27540609.html,2016-02-13T10:31:39+00:00
"Ат менмәгән башҡорт буламы? Искәндәр атта ла йөрөй икән. Өләсәһе Зөлфиә ханым һөйләүенсә, бөтә ейән-ейәнсәрҙәре лә бәләкәйҙән ат менеп өйрәнә. Балаларым урыҫлаша, тип ҡайғыра инем. Башта уҡ-яндар килеп сыҡты. Бөтәһе лә ян алып, атырға өйрәнә башланы. Тик минекеләргә ул бик батманы. Ат менән йөрөй башлағайнылар, башҡорт булды ла киттеләр, Аллаға шөкөр. Русса һөйләшеп, атта йөрөп булмай күрәһең)) Бәләкәйҙәр ҙә башҡортса аралаша башланы, – ти Зөлфиә Ғәбитова өләсәй. Шамонинда аттар тотҡан, самауырлы тирмәләре, усаҡтары булған ғаилә йәшәй икән. Зөлфиә ханымдың ейән-ейәнсәрҙәре шунда барып атта йөрөргә өйрәнә. Балаларҙың тыуған көндәрен шунда үткәрәләр. Ана, бер роликта Искәндәрҙең алты йәшлек ағаһын да атта йөрөргә өйрәтәләр. Малайҙар – малайҙар инде, ҡайтҡас бупылдашалар ти: Ағай тотмаһын, мин уже йөрөй беләм бит, – тип. Фотоларҙа, роликтарҙа: Искәндәр: А-һааай, мин атта! ; уның ике туған апалары Мәрйәм, Айя, Гөлсөм дә ат менеп йөрөргә бик ярата; Искәндәрҙең алты йәшлек ағаһы Аминды атта йөрөргә өйрәтәләр.",Атлы Искәндәр,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1018,https://amanat.su/articles/novosti/2025-06-14/atly-isk-nd-r-4276123,2025-06-14T12:21:00+00:00
"БМО Баш ыены утырышы, Нью-Йорк, АКШфикерләрБМО Баш ыены Русия тарафыннан оккупацияләнгән Украина территорияләрендәге, шул исәптән Русия аннексияләгән Кырым һәм Акъярда кеше хокуклары вазгыяте турында яңартылган резолюцияне кабул итте, дип яза Радо Свобода. Документны 79 дәүләт хуплаган, 16 ил каршы чыккан, 73 ил тавыш бирүдән тыелып калган. Каршы тавыш бирүчеләр арасында Русия, Беларусь, Төньяк Корея, Кытай, Иран, Буркина-Фасо, Эритрея, Судан, Мали, Зимбабве, Бурунди, Үзәк Африка Республикасы, Конго, Экваториаль Гвинея, Куба һәм Никарагуа бар. Украина тышкы эшләр министры Андрей Сибигасүзләренчә, Украина әлеге резолюцияне 2016 елдан бирле ел саен күтәреп килә. ""Документ Русия агрессиясен катгый рәвештә хөкем итә, Украинаның суверенитетын һәм бербөтенлеген раслый, сугышны кичекмәстән туктатуны һәм Русия гаскәрләрен чыгаруны таләп итә. Резолюция кеше хокуклары һәм гуманитар хокукның итди бозылуларын халыкара дәрәәдә күзәтүне көчәйтә һәм аваплылык кирәклеген ассызыклый"", — дип язды ул социаль челтәрендә. Октябрь аена булган мәгълүматларга караганда, Кырымтатар ресурс үзәге (КРЦ) хокук яклаучылары ел башыннан бирле Русия аннексияләгән Кырымда кеше хокуклары бозылуның 700 дән артык очрагын теркәгән. Алар арасында тоткарлаулар, кулга алулар, тентүләр, сорау алулар, гадел мәхкәмәгә хокукны бозу фактлары бар. Сентябрь аенда БМОның кеше хокуклары идарәсе Русиянең Украинага каршы сугышын башланганнан бирле оккупацияләнгән территорияләрдә тоткарланган меңләгән тыныч халыкның ""куркыныч хәлдә булуы турында ентекле тасвирлама"" китерелгән хисап тәкъдим итте. БМОда әйтүләренчә, сугыш башланганнан бирле тоткарланган кешеләр газаплауларга һәм башка кырыс мөгамәлә төрләренә, шул исәптән енси көч куллануга дучар ителә. Бу гамәлләр киң колачлы һәм системлы рәвештә булып, ""борчулы тенденцияне чагылдыра"".2022 елның сентябрендә һәм октябрь башында Русия өлешчә оккупацияләнгән Запорожье, Херсон, Донецки һәм Луһански өлкәләрен аннексияләргә омтылды. Украина һәм Көнбатыш илләре бу гамәлләрне канунсыз дип белдерде. 12 октябрьдә БМО Баш ыены Русиянең Украина территорияләрен аннексияләү омтылышын хөкем итүче резолюцияне кабул итте.2014 елда, халыкара әмәгатьчелекнең күпчелеге һәм Украина канунсыз дип таныган ""референдум""нан соң, Русия Кырымны аннексияләде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМО Баш ыены Кырымда һәм Украинаның оккупациядәге ирләрендә кеше хокуклары турында резолюция кабул итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2368,https://www.azatliq.org/a/33628135.html,2025-12-19T15:52:33+00:00
Ҡулланыу ваҡыты үткән һәм төргәге зыян күргән пиротехниканы ҡулланмағыҙ – уның янғынға сәбәпсе булыуы ихтимал. Фейерверкты нисек дөрөҫ ҡулланырға – Башҡортостан Республикаһының Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты белгестәре аңлата.,Пиротехниканы нисек дөрөҫ ҡабыҙырға?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,239,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2024-12-27/pirotehnikany-nisek-d-r-aby-yr-a-4069183,2024-12-27T12:16:47+00:00
"Мәккәдә кунакханәдә ха кылучыларга каралаган бүлмәләрДоллар бәясе арткач Русиядән хага бару квоталары тулмый башлады. Мисал өчен, узган елны Татарстанга 1200 квота бирелсә, барлыгы 750 мөселманбарды. Быел квотаны тутыру һәм хага барырга теләге булганнарның ихтыяларын канәгатьләндерү өчен Татарстаннан хага ибәрүдә төп оператор булган ""ДУМ РТ Ха"" берничә программа булдырган иде – Комфорт, Стандарт һәм Эконом. ""ДУМ РТ Ха"" итәкчесе Ранис Вахитов Азатлыкка әлеге програмнарның нечкәлекләрен аңлатты. 5Ранис Вахитов: ""Хага баручыларга ""Стандарт"" програмын киңәш иттек""Комфорт– 385 мең сум. Аны алучы булмаган. Стандарт– 240 мең сум. Казаннан турыдан-туры Мәдинә шәһәренә очу каралган (4,5 сәгатьлек юл), анда ике-өч көн булганнан соң, Мәккә шәһәренә киләчәкләр. Бу программага ашау, ирләр өчен ихрам, Корбан чалу бәясе, ха комплекты, бүләк кертелгән. Хаилар кунакханәләрдә азрак кеше булган бүлмәләрдә яши, хезмәт күрсәтү Экономга караганда югарырак дәрәәдә. Кайтканда Мәккәдән Казаннан туры очкыч. Эконом– 120 мең сум. Әлеге программа икътисади кыенлыклар сәбәпле булдырылган. Мөселманнарның күпчелеге шушы программаны сайлаган. Мәскәүдән-Дубайга очу, аннары инде автобуста Мәккә шәһәренә бару. Ихрам, туклану, корбан кертелмәгән. Хаиларның 55 Экономны, калган 45 Стандартны сайлаган. Быел аз-азлап акча кертеп (рассрочка) хага бару мөмкинлеге дә булдырылган. Партнерлар банкингы үзәге Татарстан Диния нәзарәтенең Голамә шурасы белән сөйләшеп ха бәясен соңрак түләү тәртибен булдырганнар. Ул кредит түгел, шуңа ислам дине ягыннан каршылык юк, әмма юллама бераз кыйммәткәрәк төшәчәк. Татарстанга бирелгән 1200 кешелек квотаның күпмесе сатылганын ""ДУМ РТ Ха""да әйтмәделәр, әмма узган ел белән чагыштырганда баручылар күбрәк булуын иткерделәр. 49 кешелек төркемгә бер итәкче һәм 2-3 табиб. Хаиларга кирәк-яраклар белән махсус сумкалар таратылган. 5Татарстан хаилары байрак төсендә тасма белән аерылып торачакЭлек Татарстан мөселманнарын хага ибәрү белән шөгыльләнгән Идел-тур ширкәте итәкчесе Аяз Мингалиев сүзләренчә, хәзер бу өлкәдә көндәшлек зур һәм шуңа хага ибәрүче операторларга бәяне арттырып сату файдалы түгел. Хезмәт-тур, Мөслим-турлар да хага ибәрә, Чечня, Дагыстан, Ингушетиянең үз операторлары бар. Шуңа операторлар бу өлкәдә күп акча эшли аладыр дип уйламыйм, ди ул. Идел-Ха (элекке исеме) дип аталган оешма 1999 елны 25 кешене хага алып барса, 2001 елда инде 111 хаи булган. Берничә елдан соң алар 2-3 меңгә арткан. Татарстан Диния нәзарәтенә мөфти итеп Илдус Фәиз сайлангач, хага ибәрү эше бары мөфтият кулына күчкән һәм Идел-Хага бу өлкәдә эшләү мөмкинлеге бетерелгән. Хәзер алар гомрәгә ибәрү белән шөгыльләнә. Гади айларда гомрәгә бару – 80 мең сум булса, Рамазан аенда – 120 мең сум булган, әмма әлегә баручылар алай күп түгел икән. Гомрә институты әле үсеш алмаган. Без анда баручыларны арттыру өчен тырышабыз. Ханы да бик аз кешедән башлаган идек, гомрәгә баручылар да киләчәктә артыр дип уйлыйбыз, диде ул.","Татарстаннан ""Комфорт""лы хага баручы юк",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Татарстан,2925,https://www.azatliq.org/a/27952343.html,2016-08-29T10:34:04+00:00
"""Автолайн"" тип аталған автосалон хужаһы Денис Леньковты егермеләгән кеше эҙләп полицияға ғариза яҙған.  Ҡайһы берәүҙәр тимер аттарын һатһын өсөн уға машинаһын ҡалдырып киткән. Икенселәре, машина алыр өсөн тәүге иғәнә биргән. Ышаныстарына инеп, яҡынса 15 млн һум аҡса йыйғас, автосалон хужаһы ҡойроғон һыртҡа һалған. Хатта ул үҙендә менеджер булып эшләгән хеҙмәткәрен дә ошо уҡ юл менән алдап өлгөргән. Фото интернеттан алынды.",Егемеләгән кешене кәкре ҡайынға терәткән,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,426,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-22/egemel-g-n-keshene-k-kre-ayyn-a-ter-tk-n-4286465,2025-06-22T18:47:00+00:00
"Ул бәпес көткән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн бик тә файҙалы, токсикоз ваҡытын еңелләштерә, организмды тейешле витаминдарға байыта, ҡан тамырҙарын нығыта, артыҡ һыуҙы сығара, шешенеүҙән дә һаҡлай. Эс ҡатыуҙы булдырмай. Бәпесте күкрәк һөтө менән туҡландырған саҡта был емеш һәр саҡ өҫтәлдә торһон. Сөнки ул әсәнең һөтөн туҡлыҡлыраҡ итә, витаминдар менән байыта. Финик шеш барлыҡҡа килеү ҡурҡынысын кәметә, онкология сирҙәренән һаҡлый. Көс бирә, тонусты күтәрә, күңел төшөнкөлегенә бирелеүҙән һаҡлай икән. Ябығырға теләүселәр татлы ашамлыҡтарҙы финикҡа алыштыра ала. Ул аш эшкәртеүҙе яҡшырта, эсәклекте таҙарта. Финикты көнөнә 10 бөртөк ашау көн нормаһы һанала. Шәкәр диабеты менән ауырығандаға, бөйөрҙә таш булғанда финик зыянлы.",ФИНИК емешенең файҙаһы бик ҙур,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Халҡым һаулығы - илем байлығы""",716,https://tamasha-rb.ru/articles/khal-ym-auly-y-ilem-bayly-y/2025-05-09/finik-emeshene-fay-a-y-bik-ur-4228650,2025-05-09T00:07:00+00:00
"Бер-бер артлы ала яҡындарҙы Сир-сырхауы тора һағалап. Һине өнәмәгән ғәйбәтселәр Сәүек эттәй сыға абалап. ,, Донъя"", тиеп аталған диңгеҙҙә Батмаҫ өсөн күпме көс кәрәк. Илар саҡтарҙа ла йылмаяһың, Ҡайғыларҙы бикләп төпкәрәк. Эстә ниҙәр барын кем һуң белә? Кәүҙәбеҙ бит бары ҡабырсаҡ. Көстәр бөтөп, ошо донъяларҙан Биҙгән мәлдәр була ҡайһы саҡ. Сәфинә ӘХМӘТОВА","Һин көслөһөң, тиҙәр",['Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,357,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-15/in-k-sl-ti-r-4538275,2026-01-15T21:00:00+00:00
"Лауреат премии ""Золотое перо России 2025 года"" в номинации ""Легенда российской журналистики"" Азат Уранович Киньябулатов провел мастер-классы для студентов Международной выставки ""Китап-Байрам"" В начале своих мастер-классов приветствовал всех слушателей  как представитель ЛИТО им. Акмуллы, говорил о своей миссии быть связующим звеном между Аргаяшским районом и Республикой Башкортостан. Провели встречи и обсуждения текущих проблем с писателем, директором Мемориального дом-музея С. Т. Аксакова Михаилом Андреевичем Чвановым, директором библиотеки БГМУ Натальей Рудольфовной Кобзевой, Академиком АН РБ, профессором Маратом Талгатовичем Азнабаевым, директором Музея истории города Уфы Тимуром Тагировичем Ильясовым, председателем Союза журналистов РБ Вадутом Гайфулловичем Исхаковым, сотрудниками Институтом башкирской энциклопедии, детским писателем Анной Кузьминой - в беседах рассказывал об представителях литературы Аргаяшского (К. К. Киньябулатова, У. К. Киньябулатов) и Кунашакского района (К. Даян, М. Хай), о научных конференциях  и литературных вечерах, проведенной сотрудниками ЛИТО им. Акмуллы (председатель - к. ф. н. , преподаватель ЮУр ГИИ им. П. И. Чайковского,  поэт К. Д. Муртазин). Поделился планами проведения знаменательной даты - 105-летия со дня рождения заслуженного работника культуры БАССР, замечательной челябинской поэтессы Катибы Киньябулатовой (сентябрь 2025 г. ).",Челябинскую область на «Китап-байрам» представил публицист А. Киньябулатов,['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1],5,Яңылыҡтар,1393,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-03/chelyabinskuyu-oblast-na-kitap-bayram-predstavil-publitsist-a-kinyabulatov-4262293,2025-06-03T10:45:00+00:00
"Мостафа әмилев""Беренчедән, ватанпәрвәрнең фаигале үлеме уңаеннан удмурт халкының кайгысын уртаклашам. Икенчедән, бик авыр, әлбәттә. Әмма бу оптимизим бирә – әгәр халыкның Разин кебек кешеләре бар икән, димәк, удмурт теле үлмәячәк. Ә кичәге хәл – Русиянең шовинистик руслаштыру сәясәте нәтиәсе. Бу совет хакимияте вакытындагыдан да көчлерәк. Бик кызганыч"", ди Мостафа әмилев. Аның сүзләренчә, әлеге вакыйга әмәгатьчелеккә тәэсир итсә дә, хакимиятләр гамәлләренә бернинди дә йогынты ясамаячак. ""әмәгатьчелеккә тәэсире булыр. Бу гадәттән тыш хәл. ан авазы. Ә хакимияткә йогынтысы булмаячак. Ул киләчәктә дә руслаштыру сәясәтен алып барачак. Әмма әмәгатьчелек актив булса, берәр нәрсәгә ирешеп булыр дип уйлыйм. Удмурт теле рус теле белән беррәттән дәүләт теле булуына карамастан, аны факультатив рәвештә генә өйрәнәләр. Бу бөтен Русиядә шулай. Моны оккупацияләнгән Кырымда да кертәләр. Әгәр тиз арада оккупантлардан азат ителмибез икән кырымтатар халкы бетүгә дучар ителәчәк"", ди әмилев.","Мостафа әмилев: ""Удмурт галименең үзенә ут төртүе – Русиянең шовинистик сәясәте нәтиәсе""",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,984,https://www.azatliq.org/a/30158800.html,2019-09-11T12:06:39+00:00
"Рөстәм Рамазанов ""Үз телем"" бәйгесе презентациясендәАпрель аенда Казанда""Үз телем""бәйгесе игълан ителде. иңүчеләр 1 миллион сумга кадәр грант ота алачак. Бәйгенең төп оештыручысы — эшмәкәр Рөстәм Рамазанов. Ул Казан шәһәр думасы депутаты, бу бәйгене Казан мэриясе белән берлектә уздыра. Бәйгегә 146 гариза килгән, беренче өлештә 22 проект сайлап алынган. 25 май Милли китапханә бинасында проект авторлары имтихан тотты, татар телен үстерү проектларын аңлатты. Алар арасында татар телен өйрәнү курслары, махсус кушымта, татар аш-суларына багышланган сайт, балаларны татарча тәрбияләү үзәкләре, китаплар, татар телендә әйләнә-тирә мохитне өйрәнү клубы, кинофильмнарны татарчага тәремә итү, уеннар һәм башкалар бар. Әлегә иңүчеләр игълан ителмәде. Оештыручылар аңлатуынча, тәкъдим ителгән проектлар кабат тикшерелергә тиеш. ""Үз телем"" бәйгесеАзатлык финал алдыннан бәйгенең инициаторы һәм иганәчесе Рөстәм Рамазанов белән татар проектларына акча бирүгә нәрсә этәргәне, татар теле, мәктәпләр һәм меценатлык турында сөйләште. — Рөстәм әфәнде, ни өчен бу акчаны татар проектларына тотарга карар кылдыгыз, нәрсә этәрде? — Мин Ростов өлкәсендә туып, берара Чиләбедә яшәдем, хәзер исә эшем аркасында Белгород шәһәрендә торырга туры килә. Ягъни татар мохитендә үсмәдем, кызганычка, татар телен начар беләм: аңласам да, камил сөйләшә алмыйм. Ә минем өч балам үсеп килә, көн саен йокыга китәр алдыннан аларга китап укыйм. Үз телемне белмәгәч, рус телендә укырга туры килә. Алар белән кечкенәдән сөйләшмәсәм, туган телемне балаларыма өйрәтмәсәм, еллар узгач, оныкларым миңа, бәлки, ""бабай"" дип тә эндәшмәс. Мондый уйлар бер мине генә бимазаламыйдыр. Нишли алам татар теле өчен? Балаларны ""ычкындырмау"" мөһим, барысын да дәүләткә аударып калдыру да дөрес түгел. Тапкан малымны татар телен үстерүгә дә бирә алам дигән фикергә килдем. Татар телен өйрәнергә, татар халык мәдәниятен кызыклы һәм популяр итәргә ярдәм иткән проектлар барлыкка килсен дип менә шундый бәйге форматы килеп чыкты. Мин Казан башкарма комитетына оештырырга ярдәм итүне сорадым, алар кире какмады. Бу – тулысынча минем акчага оештырылган грант бәйгесе. Бюджет акчасы юк. — Мондый омтылышлар күбрәк булган саен тел үсешенә өмет арта. Сезнең тарафтан бу бер тапкыр чара булачакмы, яисә татар дөньясында эшләвегезне дәвам итәргә ыенасызмы? — Күз күрер, барысы да беренче бәйгенең нәтиәләреннән торачак. Мин ел саен нинди дә булса итимагый проект оештырырга тырышам — аным шуңа тарта. Мәсәлән, берничә ел дәвамында""Добрый фудтрак""проекты кысаларында мохта кешеләргә азык-төлек өләштек. Быел менә ""Үз телем"" бәйгесен оештырабыз. Бәлки, тагын да яңа проект уйлап чыгарырбыз. Әлегә әйтә алмыйм. ""Үз телем"" бәйгесе презентациясендә— Нәтиәсе булса, дәвам итәргә була дидегез, үзегез бу бәйгедән ниләр көткән идегез, нинди проектлар булырга тиеш иде дип күз алдына килә? — Дөресен генә әйткәндә, бу бәйгене бик көттем, аны үзем өчен дип оештырдым дияргә була. Татарча камил сөйләшергә теләгем зур булганга әллә нинди кызыклы проектлар булырына ышандым. Хәзер булган проектларга күз салдым, тыңладым, күңелдә юшкын калды. Ничек дип әйтим, моңа кадәр булган проектлар тәкъдим ителде һәм күп кеше чыгыш ясап нидер тәкъдим иткәндә алар чын тормыштан ерак тора дигән хис калды. Миңа чып-чын практика кирәк, балаларым белән татар телендә уйнарлык уеннар, телсез татарлар да, башка милләт кешеләре дә үзләштерә алырлык әсәрләр кирәк. Шундый проектлар табылсын дип көтәм. Быел иңүчеләрне билгеләү булачак, анда да катнашачакмын. Критерийларның иң мөһиме — проектның нәтиәле булуы, аны тормышка ашырырга әзер булган авторлар такымы булу. Әгәр иңеп чыккан проектлар финансланса, алар файдага булыр. Һәрхәлдә шуны бик телим. Бушкуык кына булмасын. Ихлас тотынган эш, ахырына кадәр иткерерләр дип ышанам. — Грант нигезләмәсендә Казанда яшәүче 35 яшькә кадәргеләр катнаша ала диелгән. Татарлар Русия буйлап киң таралган, чит илләрдә дә актив кешеләр күп. Мондый шартлар аудиторияне бик тарайта бит. Бәлки сез теләгән, көткән проектларны нәкъ менә башка ирдә яшәүчеләр тәкъдим иткән булыр иде. — Без шундыйрак шартлар куйсак та, бәйге барышында безгә берничә кеше ""Казанлы түгелмен, яшем дә бар, ләкин идеяләрем күп, шуңа күрә мине дә алыгыз инде"", дип язды. Андый теләк белдергән проект авторларына без конкурста катнашырга рөхсәт иттек. — Конкурс барышында катнашучылар белән оештыручылар үзара урысча аралашкан, презентацияләр урысча булсын, чөнки жюрида аңламаучылар бар, дип аңлатканнар. Татар теле бәйгесе өчен бу сәеррәк дип санамыйсызмы? — Моның бернинди начарлыгын да күрмим. Без бит ""татар телен камил белмибез, ләкин өйрәнергә теләгебез зур"", дип чын дөресен әйтәбез. Әйе, бүгенгә әле аңлап та бетереп булмый, кызганычка, ләкин татар телен аңламаган, сөйләшмәгән жюри әгъзалары барысы да ""кызыклы методика булса, теләп өйрәнер идек"", диләр. Шуңа күрә бу бәйге кысаларында мондый хәлнең килеп чыгуы – безнең әмгыятьтәге тел проблемының ачыктан-ачык чагылышы. — Рөстәм әфәнде, сез Казан шәһәр думасы депутаты да бит. Авырткан сөялгә басмый мөмкин түгел – Казанда татар теле аксый. Бу мэрия, шәһәр думасы, башкарма комитеты утырышларында да күренә, алар русча уза. Казан башкарма комитетының татар теленә битараф карашы даими тәнкыйтьләнә. Сезнеңчә, моның сәбәпләре нидә һәм моны хәл итүнең юлларын ничек күрәсез? — Татар телендә сөйләшү безнең тормыш нормасына кермәгән — төп сәбәбе шулдыр. Телне югалтырга ярамый, әлбәттә, шуңа күрә, бүгенге хәлгә төшкәч, инде ""телне модага кертү"" турында гына түгел, ә, бәлки, катгыйрак чаралар турында уйларга кирәктер. — Мәсәлән, нишләргә кирәк? Татар телле мохитне барлыкка китерер өчен сез, депутат буларак, нишләргә ыенасыз? — Үз хәлемнән килгәнне эшләргә тырышам. Шуны әйтергә кирәк: мин депутатлыкка төзүче буларак килдем, төзелеш өлкәсенә кагылган проблемнар белән эшлим — һөнәремә бәйле мәсьәләләрне карыйм. Шул ук вакытта, профессиональ лингвист, культуролог, яки башкалар тел үстерүгә багышланган проектлар тәкъдим итсә, аларны, әлбәттә, хуплап чыгачакмын. — Төзелеш дигәннән, Казанда татар мәктәпләре, бакчалары итмәүгә зар күп, әмма булганнары иске биналарда урнашкан. Сез депутат буларак бу тема белән танышмы? — Таныш, безнең төзелеш комиссиясе искереп килүче мәктәпләргә еш чыгып йөри. Республикада, Аллага шөкер, социаль объектларны капиталь төзекләндерү, яңа мәктәп һәм балалар бакчалары төзү програмнары бар. Акча бүленә. Алар ярдәмендә зур эш алып барыла, татар бакчалары төзелә бит, алар заманча уйланылып иһазландырылган бакчалар. Булган мәктәпләр дә яңарып, тиешле дәрәәдә эшләр дип ышанам. — Рөстәм әфәнде, меценатлык турында да фикерегез мөһим. гасыр башында татар байлары татар мәктәпләрен финанслаган, шәкертләрне чит илгә укырга ибәрүдә булышкан. Бүген дә хәлле кешеләр шактый, әмма татар проектларын финанслауга чират тормыйлар. Бар алар, әмма күп түгел. Сәбәбе нидә икән? Престиж мәсьәләсеме, куркумы, кирәксенмәүме? — Андый яхшы эшләр турында безнең әмгыятьтә авыз тутырып сөйләү юк, мактану дип санала. Шуңа күрә, минемчә, меценатлар булса да, алар үз эшләре турында ачык сөйләми, башкалар өчен үрнәк булып йөрми. Әмма минемчә, әйтергә кирәк. Мактанмыйча, масаймыйча, ""Менә бит, егетләр, болайрак та эшләргә була"" дип эшне күрсәтергә, юлларны өйрәтергә мөмкин. Бу башкаларны да бу эшкә тартыр иде, кемнеңдер башына да килмидер, бәлки, акчасын нәрсәгә инвестиция итеп салырга белми йөридер. Төрлесе була ала. Милли проектларга инвестиция кертергә, ярдәм итәргә өйрәнсәк, татар теленең гомерен дә озайтып булыр. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Үз телем"" бәйгесе. Татар теле үсешенә яңа сулыш өрелерме?","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 1 1 1 0 0 0 1 0 1 1 0],9,Татарстан,7663,https://www.azatliq.org/a/31276480.html,2021-05-27T21:00:31+00:00
"В Межвузовском кампусе Евразийского НОЦ прошло ежегодное масштабное научно-просветительское мероприятие — «День ДНК». Более 50 старшеклассников из школ и гимназий Башкортостана погрузились в мир генетики, пообщались с учёными и представили свои проекты.",В День ДНК старшеклассникам Башкортостана рассказали о прорывах в генетике,['Донъя' 'Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],2,Мәғариф,253,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-25/v-den-dnk-starsheklassnikam-bashkortostana-rasskazali-o-proryvah-v-genetike-4213863,2025-04-25T16:50:00+00:00
"Европа шурасы вәкилләре Кырымда, уңнан икенче - Жерар ШтудманКырымдагы вазгыятьнетикшерергә килгән Швейцария дипломаты Жерар Штудман итәкләгән төркем белән 30 гыйнвар узган очрашуда Мәлес ягыннан Мәлес рәисенең беренче урынбасары Нариман Джелял, рәис урынбасары Ильми Умеров, Мәлес әгъзасы Шевкет Кайбуллаев, Корылтайның сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляев, кайбер район Мәлесләре рәисләре, кырымтатар итимагый оешмалары вәкилләре, төрмәгә утыртылган, югалган кырымтатарларның әти-әниләре (барлыгы 14 кеше) катнашкан. Очрашу алдыннан вәкиллек бу очрашу хакында матбугат чараларына әңгәмә бирмәскә үтенгән. Чарада катнашкан Ильми Умеров Ильми УмеровИльми Умеров Ильми Умеров очрашуның өчтән ике өлеше матбугат чаралары вазгыятенә багышлануын әйтте. ""Бәйсез АТР кырымтатар каналының, Мейдан радиосының, Кырым хәбәрләр агентлыгының, Мәлеснең Авдет газетасының Кырымда Роскомнадзорда теркәлә алмаулары хакында хәбәр ителгән. Дәүләт карамагында булган Йолдыз әдәби журналы, Яңа дөнья газетасын Госкомнац каршында махсус төзелгән Медиүзәккә мәбүри кертүләрен, аларның юридик статуслары бетерелгәне хакында да сөйләдек. Без Русиянең Кырымда юрисдикциясен (хокук мәсьәләләрен хәл итү хокукын) танымыйбыз. Кырымда ОБСЕ оешмасының даими вәкиллеге барлыкка китерелүен сорыйбыз. Кырым 2016 елның ахырына кадәр азат ителәчәк, диде Ильми Умеров Европа шурасы вәкиллләре белән очрашкан кырымтатарлар төркемеВәкиллек 27 гыйнвар көнне Кырым индустриаль-педагогия университетында булганда кызык бер вакыйга да булган. Галимнәр белән очрашканда вәкиллек кырымтатар теле бүлегенә 2015 елда күпме абитуриент керде дип кызыксынган. Филология факультеты деканы Эмине Ганиева университет итәкчелегенең максатын аңламыйча, 2015 елда абитуриентлар азайганын сөйләгән дә куйган. Моңа инде очрашуда булган мәгариф министрлыгы вәкилләре, ректор Февзи Якубов нәрсәләрдер сөйләргә, деканның әйткеннәренә ниндидер башка мәгълүматлар өстергә маташканнар, деканга авызыңны тый дигән мәгънәдә ишарә ясаганнар. Министрлык вәкиле исә: ""Соңгы биш елда бу факультетка кергән абитуриентлар саннарының динамикасын безгә ибәрегез, без аны карап Европа вәкиллегенә ибәрербез"", дигән. Шул кечкенә мисалдан Кырым хакимиятләре Европа шурасы вәкиллегенә Кырымда кырымтатарларның бер проблемы юк дип күрсәтергә тырышып вәкиллекнең кем белән, нинди форматта очрашачакларын алдан әзерләп, аларга кирәкле мәгълүматларны бирергә әзер булулары аңлашыла. Шул ук университетта булган очрашу тик ректорның сөйләве, ягъни монологы белән чикләнгән, башкаларына сүз бирелмәгән. Украина каһарманы булган ректор Кырымга кертелмәгән Мостафа әмилевне, Рефат Чубаровны, Ленур Ислямовны, йомшак итеп әйткәндә, тәнкыйть иткәне мәгълүм. Шулай итеп, Европа шурасы вәкиллеге миссиясе Кырымда эшен тәмамланды. Ул Кырымдагы хәлләр турында нинди нәтиә чыгарыр, февраль ахыры-март башында билгеле булачак.",Европа шурасы төркеме Кырымда Мәлес вәкилләре белән очрашты,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Ҡырым,2834,https://www.azatliq.org/a/27524050.html,2016-02-01T15:14:57+00:00
"Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең Интеллектуаль геномика үҙәгенә киң мөмкинлектәргә эйә сканлай торған электрон микроскоп алынды. Хеҙмәткәрҙәр Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технология йәһәтенән тәьмин итеү милли проекты (национальный проект Технологическое обеспечение продовольственной безопасности) бурыстарына ярашлы эш алып бара, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеү институтынының Биохимия һәм генетика институтынан. Геном технологиялары лабораторияһы ғилми хеҙмәткәрҙәре бактерияларҙы идентификациялауҙың яңы алымдарын үҙләштерә. Был эш Генетика технологияларын ҡулланып һәм ҙур мәғлүмәттәрҙе анализлап, малсылыҡты үҫтереү өсөн һөҙөмтәле алымдар эшләү мегагрантына ярашлы атҡарыла. Юғары етештереү ҡеүәтенә эйә, сканлай торған электрон микроскоп Мелитэк Рәсәй компанияһынан алынған. Ул һүрәттәрҙе яҡшы күрһәтә, вакуумдың ике режимы, алдан әҙерләнмәйенсә лә, һәр төрлө өлгөләрҙе өйрәнеү мөмкинлеген бирә. Яңы микроскоп – лаборатория диагностикаһы һәм ғилми тикшеренеүҙәр өсөн ҡеүәтле инструмент. Ул ҡуҙғытыусыларҙы тиҙерәк, анығыраҡ билдәләү, уларҙың морфологияһын, биопленкаларҙы формалаштырыу механизмдарын өйрәнеү мөмкинлеген бирә, – ти лаборатория етәксеһе Олег Гусев. Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технология йәһәтенән тәьмин итеү милли проектының төп маҡсаты – Рәсәйҙең агросәнәғәт комплексын үҫтереү һәм технология йәһәтенән бойондороҡһоҙлоғон тьәмин итеү. Һөҙөмтәлә илебеҙҙең донъя баҙарында позицияларын нығытыу мөмкинлеге артасаҡ. Билдәле булыуынса, яңыртылған милли проекттар, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, 2025 йыл башынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Агросәнәғәт комплексын үҫтереү өсөн,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1708,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-13/agros-n-t-kompleksyn-tere-s-n-4535358,2026-01-13T12:00:00+00:00
"Университетта уҡыусылар өсөн ӨДНТУ-ла асыҡ шәмбеләр тигән профориентация проекты  эшләй. Ул 8–11-се синыфтар уҡыусыларын университетта уҡытылған йүнәлештәр менән таныштыра. Университет вәкилдәре менән уҡыусыларҙың осрашыуҙары бик мауыҡтырғыс үтә, хужалар күңелле конкурс та ойоштора, бүләктәр бирәләр. Асыҡ шәмбеләр 21 декабргә тиклем барасаҡ. Уларҙа ҡатнашыу өсөн ата-әсәләр, уҡыусылар үҙ мәктәптәренең етәкселегенә мөрәжәғәт итә ала. Үҙ ихтыярҙары менән килгәндәрҙе лә яҡты йөҙ менән ҡаршы алалар юғары уҡыу йортонда. Сығанаҡ",Нефть университетында ҡунаҡта,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,527,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-11/neft-universitetynda-una-ta-4003762,2024-11-11T17:18:00+00:00
"Һәр рәнйетеүен ҡыҙыл раузалар менән ҡаплай ине. Тормошона утлы өйөрмә һымаҡ килеп инеп, бар булмышын яулап ала ингуш Низам 19 йәшлек Алинаның. Ҡыҙ егеткә бер күреүҙән ғашиҡ була тип әйтеү генә аҙ, үҙе лә һиҙмәҫтән, бөтөнләй уның ихтыярына буйһона. Үтә ҡыҙыл тиҙ уңа тигәндәй, өнөндә ҡалтыратыр, төштәрендә һаташтырыр был бәйләнеште онотор өсөн психолог ярҙамы кәрәк була йәш ҡыҙға. Егет һалған тәрән кисерештәрҙе уңалтыу, үҙен ғәйепле тойоуҙан, уға бәйлелектән ҡотолоу өсөн бик күп ваҡыт талап ителә аҙағынан. Йәберләү-рәнйетеүҙәргә, кәмһетелеүҙәргә түҙеүе, улай ғына түгел, барыһына ла үҙен ғәйепле һанауы мөхәббәттән күҙе тонғанғалыр, тип аҡларға була ҡыҙҙы. Тик хәүеф шунда: был халәт уны һөйгәне ихтыярында иреүенә, улай ғына түгел, шәхес булараҡ та юҡҡа сығыуына килтерә яҙған. Артабан ҡыҙҙың үҙе һөйләгәндәренән. ""Бөҙрә сәсле, ҡарағусҡыл йөҙлө, оҙон буйлы егет тәү күреүҙән күңелемә ятып, шунда уҡ йөрәгемдең иң түренән урын алғайны шул. Мин - ошо ҡала ҡыҙы, ә ул сит өлкәнән, институтта уҡып йөрөй, ятаҡта йәшәй ине. Итәғәтле, ихтирамлы, иғтибарлы, Кавказ халҡына хас ҡыҙыулығы ла бар. Иң оҡшағаны - осрашыуға ҙур гөлләмә - ҡып-ҡыҙыл раузалар тотоп килеүе. Уның менән миңә ҡыҙыҡ, күңелле, рәхәт. Баш әйләндерерлек осрашыуҙар июндә имтихандар бөткәнсе дауам итте, шунан ул үҙҙәре яғына каникулға ҡайтып китте. Ныҡ әҫәрләнгән мин йәй буйы шылтыратыу көттөм, һөйгәнемдән остоҡ та хәбәр булмағас, йөрәк урынынан ҡупты, күңелде, бәлки, ул минең менән ваҡыт уҙғарыр өсөн генә йөрөгәндер, тигән шик өттө. Йәй үтте, студенттар тағы уҡырға йыйылды. Низам да килде, бер ни булмағандай осрашыуға саҡырҙы, ҡулдарында - ҡып-ҡыҙыл рауза сәскәләре. Бар булған икеләнеүем, шөбһә-үпкәм уны күргәс тә һыпырып алғандай юҡҡа сыҡты. Бергә йәшәргә тәҡдим яһағас, уны атай-әсәйем менән таныштырыр өсөн үҙебеҙгә саҡырҙым. Әсәйемә, миңә - сәскә, атайыма бик яҡшы шарап тотоп килгәйне осрашыуға. Бик итәғәтле һөйләшеп ултырһа ла, ниңәлер, уларға оҡшап етмәне егетем. ""Күҙҙәре бигерәк йүгерек. Һүҙе эшенә тап киләме икән һуң? Ҡабаланма, бигерәк йәшһең"", - тине атайым менән әсәйем бер тауыштан тигәндәй. Әммә берҙән-бер ҡыҙҙары: ""Фатиха бирһәгеҙ-бирмәһәгеҙ ҙә, беҙ бергә буласаҡбыҙ"", - тип торғас, ҡайҙа барһын инде ата-әсә? .. Шулай итеп, миңә тип инселәп алынған бер бүлмәле фатирҙа башланды ҡанун менән нығытылмаған ирекле ғаилә тормошобоҙ. Йәнде иретерлек матур һүҙҙәр, итәғәтле ихтирам, сәскә-бүләктәр - романдарҙағыса романтика. Донъялағы иң бәхетле, иң кәрәкле кеше итеп хис иттем үҙемде. ""Баллы ай"" үткәс, Низам кистәрен эшкә тип сығып китеп, таңға ҡарай ҡайтып инер булды. ""Бына бит, минең өсөн нисек тырыша, төнөн эшләп, көндөҙ уҡый, арыйҙыр"" тигән йәлләү ҙә, шатлыҡ та күңелдә. (Эшкә түгел, иптәштәре менән күңел асырға йөрөгәнлеген аҙаҡ ҡына белдем). Тик, йәшәй торғас, егетемдең бөтә яҡшы сифаттары менән бергә кире яғын да - көнләшә торған холҡо барлығын, бындай ваҡытында уның әлеге Низамдың тап киреһенә әүерелеүен - асып шаҡ ҡаттым. .Бер көн ул мине дуҫтары менән осрашыуға саҡырғайны. Араларында берәүһе артыҡ ныҡ иғтибар күрһәттеме икән, егетем мине елтерәтеп алып ҡайтып китте. Аңламай ҙа ҡалдым эштең ниҙә икәнен, ""Ниңә һәр береһе менән ҡыйшанлайһың? "" тип сикәмә һуғып та ебәрҙе. Был ваҡытта уны, гүйә, алмаштырғандар ине: күҙе аларған, йыш-йыш тын ала, ҡулдар йоҙроҡланған. Ошо кеше мине күктәргә ашырған Низаммы - ышаныуы ауыр ине. Мөхәббәтле ғаиләлә иркәләнеп үҫкән кешенең бындайҙы нисек ҡабул иткәнен һөйләмәһәм дә билдәле: ныҡ ғәрләндем, үҙемде йәлләнем, мәңге ғәфү итмәм тип ҡәһәтләндем. Ә иртәгәһенә ҙур гөлләмә тотоп килеп ингән, аяғыма йығылып ысын күңелдән ғәфү үтенгән Низамдың йән иретерлек матур һүҙҙәрен ишеткәс, ышанаһығыҙмы, бар үпкәм, һыҙланыуҙарым һыпырып алғандай юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Бер үк кешене яратып та, күрә алмаҫҡа ла мөмкинме икән ул? Минең алда элеккенән дә хислерәк, ғашиҡ Низам. Унан түгел, үҙемдән ғәйеп эҙләп, ысынлап та, ниңә мин икенсе егеттәргә кәрәгенән артыҡ алсаҡ булдым әле, тигән уй бырауланы башты. Тағы мөхәббәтле ҡыҙыу көндәребеҙ башланды, етәкләшеп йөрөүҙәр, киләсәккә яҡты хыялдар ҡороу. һәм мин - иң бәхетле кеше! Тик кешенең холҡо һәр саҡ үҙе менән икән. Ошоға оҡшаш хәл икенсегә, өсөнсөгә. ҡабатланды. Ә мин һаман һәр осрағы һайын уны ғәфү иттем, башҡа ҡабатланмаҫ тип ышандым, ғәйеп үҙемдәлер, тинем. Икенсе тапҡыр ҡул күтәреүе өйгә дуҫтары килеп киткәндән һуң булды. Бик һөйләшмәй генә йөрөһәм дә, асыҡ иҙеүле кофтам өсөн эләкте был юлы. Ә иртәгәһенә татлы һөйөү һүҙҙәре - ресторанда ашау, сәскәләр бүләк итеү - шулай йыуа ине ул яман ҡылығын. Шундай изгелекле, минең өсөн үлә яҙып торған кешене юҡтан ғына көйҙөрәм, ә ул мине ана нисек ныҡ ярата, шуға көнләшә лә инде - ошондай уй башта нығынғандан-нығынды. Уны сығырынан сығарған сираттағы бер ваҡиға: ул көндө ҡаршы алырға килгән ирем янына бергә уҡыған егет менән килеп сыҡҡайным. Беҙҙе күргәс, йөҙө боҙолған Низам, ҡулындағы сәскәһен ҡый һауытына ырғытып, ҡырт боролоп китте лә барҙы. Был ҡылығын да күңелемдә аҡланым: иҫәрмен дә инде, хәҙер башҡалар менән аралашмаҫҡа өйрәнергә ваҡыт һиңә, тинем үҙемә. Кис нимә көтөрөн башыма ла килтермәй, аҡланыр һүҙҙәрҙе әҙерләп ҡайтып инһәм, киреһе әйләнгән ир уғата йәмрәйеп ҡаршы алды. ""Ғәфү ит, һин уйлағанса. "" тип әйтеп тә өлгөрмәнем, ауыр йоҙроҡ башыма, күҙ тирәмә бер-бер артлы ҡунды. Был юлы ҡыйырһытылыуым сиктән ашҡанын аңлаһам да, атай-әсәйемә шылтыратырға оялдым, еңмешлегем өсөн, ваҡытында уларҙы тыңламаған өсөн. Әсәй әсәй инде, тауышымдың мөшкөллөгөн телефондан уҡ аңлап, атай менән бергә килеп, хәлде төшөнөп, мине үҙҙәренә алып ҡайттылар. Полицияға яҙып бирергә кәрәк, тигәс, ҡаршы төштөм, йәнәһе, ғәйеп үҙемдә лә бар. Тыуған йортта бер-ике көн тороуға миңә Низамдан һөйөү, ҡылғанына үкенеү менән тулы смс-хәбәрҙәр яуа башланы. Артабан нимә эшләгән икән тип уйлайһығыҙ? Берәү булһа, әйләнеп тә ҡарамаҫ ине, ә мин ҡасып тағы уның янына йүгерҙем. Ғорурлығым, ихтыяр көсөм ҡайҙа булғандыр? (Арбалғандай егеткә тартылыуымдың сәбәбе: ул тулыһынса үҙ ихтыярына буйһондороп, йәш кешене нисек теләй, шулай бороп алып йөрөгән. Һәр осраҡта ла һине ғәйепле килтереп сығарып, шул уйҙы үҙеңә һеңдереү һәләте булған унда - был тиран ирҙәргә хас һыҙат"" - быны миңә аҙаҡ психолог төшөндөрҙө). Икенсе юлы аңһыҙ көйө дауаханаға эләккәс, атайым менән әсәйем мине өйгә алып ҡайтты, Низам менән осрашыуҙы тыйҙы. Ошо хәлдән һуң да мин уны түгел, фәҡәт үҙемде ғәйепләй инем. Һаман яҡшыға өмөт Низамдың һөйөү һүҙҙәренән теҙелгән смс-хәбәрҙәрен ҡабат-ҡабат уҡырға мәжбүр итә, бергә йәшәүебеҙҙең матур саҡтарын, ҡып-ҡыҙыл рауза сәскәләрен хәтергә төшөрөп, күңел ҡылдарымды тартҡылай. Тағы ҡасып сыҡмаһын тип был юлы мине ныҡ ҡарауылланылар, уны ла өйгә яҡын ебәрмәнеләр - шуның өсөн рәхмәт ҡәҙерлеләремә. Күңел төшөнкөлөгөнән, кешегә ныҡ бәйлелектән арыныуы, ай-һай, ауыр икән. Профессиональ психолог менән шөғөлләнһәм дә, һәр талашта үҙемде ғәйепле һанап, ҡанһыҙ һөйгәнемә тартылыуым тиҙ генә үтмәне әле. Уның үҙгәреренә, бәхетле йәшәребеҙгә өмөтөм оҙаҡ һүнмәне. Психологтың кәңәшен тотоп, бер көн Низамды осрашыуға саҡырҙым, ә үҙем телефонды һүндереп, ағас артынан уны күҙәттем. Килешелгән урында ҡыҙыл раузаларҙан ҙур гөлләмә тотоп һөйгәнем тора, осраша торған ваҡыт үтте, ул миңә шылтыратып ҡарай, телефоным һүнек - бына шунда йыртҡысҡа әүерелгән егеттең эргә-тирәһендәге нәмәләрҙе ҡыйрата һуғып, әсе һүгенеп, йән асыуына сәскәһен сүп кәрзиненә ырғытыуын күреп, күңелем төштө: үҙгәрмәгән, тимәк, бер ҡасан да үҙгәрмәйәсәк. Ә психологка оҙаҡ йөрөргә тура килде миңә. Оҙайлы дауаланыу үткәндә тәүге урынға үҙемде ҡуйырға, кешене йөрәк менән генә түгел, аҡыл менән дә һайларға, тәжрибәле өлкәндәрҙең һүҙенә ҡолаҡ һалырға кәрәклегенә, иң мөһиме - шәхси биләмәмде берәүҙең дә боҙорға хаҡы булмағанына төшөндөм. Төшөнөүен-төшөндөм, ә яҙмыштың тағы ниндәй сюрприздар, кәртәләр әҙерләрен, ниндәй кеше менән осраштырырын кем белә - бына шунда белгес һеңдергәндәрҙең ярҙамы тейеп, яңылышмай, һынауҙарҙы ғәмәлдә лайыҡлы үтә алһам ине"". Ләйсән Үтәғолова фотоһы.","""Фатиха бирһәгеҙ-бирмәһәгеҙ ҙә, беҙ бергә буласаҡбыҙ""",['Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1],5,Әҙәбиәт,7892,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-13/fatiha-bir-ge-birm-ge-be-berg-bulasa-by-4505936,2025-12-13T19:30:00+00:00
"Хөкүмәт кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров керәшен байрамы сараларының яҡшы ойошторолоуын билдәләне. Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәре буйынса, республикала 17 меңдән ашыу кеше һыу инеп киткән. Иң күп ҡатнашыусылар Өфөлә – 3,6 мең, шулай уҡ күптәр Ишембай (1,3 меңдән ашыу) һәм Благовещен (бер меңдән ашыу) райондарының махсус мәкеләренә барып йоланы үтәгән. Республика Башлығы бөтә сараларҙың бер ниндәй ғәҙәттән тыш хәлдәрһеҙ үтеүен билдәләне һәм муниципалитеттарға һәм ғәҙәттән тыш хеҙмәттәргә рәхмәт белдерҙе. Дөйөм алғанда, республикала суҡындырыу йолаһы 18 ғинуарҙа киске сәғәт 8-ҙән башланды. 19 ғинуарҙа 12 сәғәткә ҡарата, уларҙа 17 меңгә яҡын кеше ҡатнашҡан. Был хаҡта Башҡортостандың ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Кирилл Первов хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, республика биләмәһендә 57 муниципалитетта 98 махсус һыу инеү урыны йыһазландырылған. Хәүефһеҙлекте тәьмин итеү өсөн 1114 кеше һәм 317 берәмек махсус техника йәлеп ителгән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Һыуыҡта һыу инеү тыныс үтте,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,1120,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-19/yuy-ta-yu-ine-tynys-tte-4542109,2026-01-19T14:47:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Әбйәлил районы фельдшер-яугиры ""Хәрби ҡаҙаныштары өсөн"" миҙалы менән бүләкләнде! Асҡар ауылында тыуған 1-се АСШ-ны тамамлағандан һуң Сибай медицина колледжына уҡырға инә. Оҙаҡ йылдар ул Мәскәү өлкәһендә фельдшер булып эшләй. 2024 йылда Рәсәй Оборона Министрлығы менән контракт төҙөй һәм яралы яугирҙарға ярҙам күрһәтеү өсөн махсус операция зонаһына юллана. Былтыр сентябрҙә хәрби задание үтәгәндә дрон һөжүме һөҙөмтәһендә аяғына яралана. Медицина батальонында дауалана, үҙе яраланған булыуына ҡарамаҫтан, коллегаларына ярҙам итеүен дауам итә. Дауаланғандан һуң сафҡа кире ҡайта. Винерҙы награда менән ҡотлайбыҙ һәм имен-аман өйгә ҡайтыуыбыҙҙы теләйбеҙ!",Башҡорт яугиры миҙалға лайыҡ булды,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Йәмғиәт,665,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-10/bash-ort-yaugir-mi-al-a-layy-buldy-4344914,2025-08-10T22:52:00+00:00
"«Аҙыҡ-түлек» банкы былтыр мохтаждарға аҡсалата иҫәпләгәндә 20 миллион һумлыҡ ярҙам күрһәткән. Был турала ""Мәрхәмәтле ярҙам тарихтары"" форматында үткән осрашыуҙа һөйләгәндәр. ""Ғаилә"" милли проектына ярашлы, ауыр тормош хәлендә ҡалған граждандарға төрлө йүнәлештә терәк булырға тырышалар. Шул иҫәптән волонтерҙар ярҙамы ла ҙур. Каринэ Хәбирова белдереүенсә, аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү йәһәтенән ярҙам күрһәтеүҙең әһәмиәте мөһим. 2024 йылдан алып, аҙыҡ-түлек банкы 43 меңдән ашыу кешегә (улар араһында 24 мең самаһы бала) ризыҡ бүлгән. Бөгөн ошо махсус банк Өфөлә генә түгел, республиканың Стәрле, Бөрө, Салауат, Мәләүез, Күмертау, Ишембай, Белорет, Благовещен ҡалаларында һәм Дыуан, Баҡалы, Ғафури районы үҙәктәрендә бар.",Аҙыҡ-түлек банкы граждандарға 55 тонна ризыҡ биргән,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,721,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/a-y-t-lek-banky-grazhdandar-a-55-tonna-rizy-birg-n-4554755,2026-01-29T10:15:00+00:00
"Яугирҙың әсәһе уҡыусыларҙы асыҡ йөҙ менән ҡаршы алып, сәй эсереп, уларҙың уҡыуы һәм мәктәп тормошо менән ҡыҙыҡһынған. Велера Әхмәтдин ҡыҙы Динис мәрхүмдең уҡыусы саҡтарын иҫләп, шуҡлыҡтарын һөйләп, матур хәтирәләр менән уртаҡлашҡан. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Етенселәр һоҡландыра,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Беҙ - тимурсылар,623,https://yanshishma.com/articles/be-timursylar-/2026-02-05/etensel-r-o-landyra-4566154,2026-02-05T16:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырШвецияның иң зур интернет хезмәте тәэмин иткән ширкәте тарафынна ир астында төзелгән мәгълүмат үзәге, Джеймс Бонд фильмнарындагы серле бүлмәләрне хәтерләтә. уртаклашуртаклашбастыр",Дөньяның иң серле мәгълүмат үзәге,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Донъя,201,https://www.azatliq.org/a/bahnhof_mk_svetsia/1351747.html,2008-11-30T00:32:20+03:00
"Журналистарҙың был конкурсҡа ҙур ҡыҙыҡһыныу күрһәтеүе республика Башлығы премияһының юғары абруйы тураһында һөйләй, тигән агентство етәксеһе. Максим Ульчев: «На сегодня это главный отраслевой конкурс в Башкортостане. Призовой фонд — беспрецедентный: каждый из 20 победителей получает премию в 300 тысяч рублей. Не удивимся, если в 2026-м заявок станет еще больше. Кстати, на будущее: самый плотный конкурс в номинациях Мужество и Чуткое сердце, на них подали 40 и 48 заявок соответственно. Безусловно, для журналистов это отличная мотивация. Конкурс способствует достижению одной из основных наших целей: роста качества медиаконтента и, что стратегически важно в наше время, привлечения СМИ к освещению важных для Башкортостана тем. На суд экспертного жюри поступило множество работ разъясняющего характера. Например, в номинации Достоверность отличные полезные материалы, опровергающие фейки, развеивающие мифы, расставляющие точки над в спорных вопросах». Максим Ульчев телгә алған еңеүселәрҙең береһе – Рафиҡ Әхмәтшин. Ул яу яланында ла алыша, бер рәттән журналист бурысын да үтәй. Уның сюжеттарына айырым рух һәм энергетика хас. Быйылдан башлап Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ конкурсында еңеүселәрҙең исемдәре махсус кенәгәгә индереләсәк, һәр еңеүсе үҙенең исем-фамилияһы тапҡырына ҡултамғаһын ҡуясаҡ. Кенәгә Шәһит Хоҙайбирҙин музейында һаҡланасаҡ һәм киләсәктә матбуғат тарихы бүлмәһендә абруйлы урынын аласаҡ. Максим Ульчев белдереүенсә, еңеүселәрҙең публикациялары, сюжеттары, проекттары башҡорт журналистикаһының яңы бүлеген аса. Сығанаҡ: Башинформ.",Журналистар Башҡортостан Башлығы премияһына конкурста әүҙем ҡатнаша,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1559,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-18/zhurnalistar-bash-ortostan-bashly-y-premiya-yna-konkursta-em-atnasha-4512307,2025-12-18T10:58:00+00:00
"Мәскәүдә атом бомбаларын очыручы кыйтгаара ракеталар белән иңү бәйрәме парадына әзерлек. 5 май, 2016 ел. иңү көне Советлар берлеге календаренда сугыш беткәннән бирле булса да, бәйрәм буларак аны беренче мәртәбә нәкъ менә мин мәктәпкә киткән елны, 1965-тә тантана итә башлаганнар. Димәк мин инде 51 ел дәвамында бү зур бәйрәмне күреп яшәгәнмен. Уйлап карасаң, тарихчыларга өйрәнү өчен менә дигән тема – төрле вакытта 9 май көнен илебез ничек кабул иткән, ничек бәйрәм иткән. Әлбәттә, мин ул нечкәлерне беркайчан да махсус өйрәнмәдем, шулай да, хәтер бу көннең атмосферасын, мәгънәсен бик яхшы саклый. Чыннан да, гаәеп эчтәлекле, гыйбрәтле, уйландыра торган дата. ХХ йөзнең иң зур афәте булган нацизмны тар-мар итү тантанасы. Күпме кан коелган, күпме гомерләр өзелгән, күпме әфа, бәхетсезлек күргән халкыбыз, шул ук вакытта нинди зур батырлык, каһарманлык күрсәтелгән ватандашларыбыз тарафыннан. Шулай да, шулай да. Соңгы елларда әллә бераз тормыш тәрибәсе тупланганга, бу көн якынлашу белән күңелемне тырный торган кайбер уйлар да килеп керә башлады башыма. Беренчедән, ничектер соңгы елларда без 9 майның тышкы ягына күбрәк игътибар бирә башладык шикелле. Бу көнгә хас булырга тиеш түгел ниндидер шоу элементлары ачык күренә хәзер. Минемчә, арттырып та ибәрәбез – зур тантаналар, барабан сугу, митинглар. Аңлыйм, аларсыз да булмый, әлбәттә. Ләкин, бу көнне күбрәк уйлану, бераз вакытка тынып калу, сугышның никадәр коточкыч фаига икәнен аңларга тырышып карау, сугыш кырларында баш салганнарны моңаеп искә алу күбрәк кирәктер? Бәлки алай дөресрәк тә булыр? Ягъни, без соңгы елларда иңү көнендә эчтәлекне күбрәк тышкы чаралар белән алмаштыра башладык. Ул тантаналарда катнашучыларга, бигрәк тә яшь буын вәкилләренә, бәлки сугыш турында күбрәк мәгълүмат булдырырга, сугышның ни кадәр зур фаига, газап икәнен аңлау өчен тәфсилләбрәк сөйләү зарурдыр? Күрәсең, тарихи вакыйга бездән никадәр күбрәк ерагая – шулкадәр күбрәк ул тарихи мифка әйләнеп бара кебек. Бу очракта бигрәк тә алай булырга тиеш түгел! Икенчедән, нәкъ менә шушы бәйрәмгә әзерләнүләр барган көннәрдә инде ике-өч ел шундый борчу тудыра торган тенденцияне күзаллыйм – әмгыятебездә башка илләрне куркыту, аларга үзенә күрә янау сизелә – менә 1945 елда без иңдек, кирәк булса, хәзер дә барыгызны да иңәчәкбез, имеш. Шундый хисләр тудырырга тиеш микән иңү бәйрәме? Берничек тә килешә алмыйм! Без беркемне дә куркытырга тиеш түгел, яшьләребез автомобильләрендә Берлинга барып иттек, Вашингтонга да барып итәчәкбез! дигән янау плакатлары йөртергә тиеш түгел. Киресенчә, сугышның ни икәнен аңлау әмгыятьтә аны беркайчан да булдырмау юлларын эзләүгә китерергә тиеш түгелме? Ә бездә кайберәүләр, нишләптер, шапырыналар, менә карагыз, имеш, барыгызны да чәлпәрәмә китерә алабыз. Башка илләр бездән курка башлыйлар икән, кайберәүләрдә ул горурлык хисе уята. Куркыту горурлык нигезе була ала микән? Шундый зур, коточкыч сугышны күргән әмгыятьтә, минемчә, сугышны вакыйга буларак каһарманлаштыруга, башкаларга сугыш белән янауга урын булырга тиеш түгел. Куркыныч, борчулы тенденция. Күрәсең, иңү бәйрәме кайбер кешелердә шундый хисләр һәм карашлар тудыра. Искәндәр Гыйләевтарихчы, Казан университетының Татарны өйрәнү кафедрасы мөдире""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",иңү көне: Горурлык хисе нигезендә шапырыну ята алмый,['Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Комментарийҙар,3252,https://www.azatliq.org/a/27722281.html,2016-05-08T08:13:21+00:00
"Һигеҙ йәшлек баланы мини питбайкта тотҡандар. Кисә Ғафури районының юл патруль хеҙмәте инспекторҙары һигеҙ йәшлек бала йөрөткән питбайкты туҡтатҡандар. Мототехниканы малайға атаһы һатып алған. Малайҙың ата-әсәһе транспортты 18 йәше тулмаған балаға биргән өсөн яуаплылыҡҡа тарттырыла, уларға 30 мең һум штраф янай.",8 йәшлек баланы ҡулға алғандар,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,313,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-14/8-y-shlek-balany-ul-a-al-andar-4313440,2025-07-14T21:25:00+00:00
"Йомош менән район үҙәге урынлашҡан ҡалаға йөрөүселәр, күрше ауыл мәктәбендә уҡыусылар ел-ямғырҙа, ҡышы ҡар-буранда тау битләүендә үткән юлда өшөп-туңып торорға мәжбүр. Ауыл халҡы йыйылып, Район хакимиәтенә, юл идаралағына мөрәжәғәт  итеп ҡараны, тик бушҡа ғына. Уларҙан: Ғәбит ауылында туҡталыш төҙөү, планға ярашлы биш йылдан ҡаралған. Әлегә көтөгөҙ! – тигән яуап килде. Ауыл старостаһы Рауил Ғабсалиҡов был көнүҙәк мәсьәлә буйынса сход йыйҙы. Хөрмәтле ауылдаштар, көн тәртибендә бер һорау: ауыл ситендәге оло юлға туҡталыш төҙөү! Һеҙ нисек ҡарайһығыҙ? Әгәр һәр өйҙән аҡса йыйып, туҡталыш төҙөтһәк, нисек булыр? Йыйылған халыҡтың күбеһе ризаһыҙлыҡ белдерҙе: Ул ниткән эш, һулы һайын кешенән аҡса йыйыу? Зыяратты кәртәләүгә ике тапҡыр йыйҙыҡ. Өсәр меңдән йыйып урамға ҡырсынташ түшәттек. Әле мәсет төҙөргә йыйябыҙ. Улай булмай инде. Район түрәләре нимә ҡарай? Медпунктты яптылар. Әлғаяҙым биллаһи, укол һалдыры өсөн дә городҡа йөрөлә. Төҙөһөндәр туҡталыш! Шаулаған халыҡты туҡтатырлыҡ түгел ине. Шунда, ҡасандыр тракторҙа эшләгән пенсионер Ғәйзулла: Ауылдаштар! Бик булмаһа, туҡталҡа төҙөргә үҙем тотонам. Минән булһын бер изгелек! Ара-тирә ярҙам итергә егеттәр булһа, шул еткән. Ағас-ташына ғына аҡсаһын табырмын! . Һай! Ғәйзулла ағай афарин! Һин шәп кеше! - тип хупланы ауыл халҡы. Ғәйзулла яҡынса күпме аҡса китәсәген иҫәпләп сығарҙы ла, бесән ташый торған үҙенең газель машинаһына ултырып, ҡалаға юлланды. Етерлек материал һатып алды. Үҙенең гараж төҙөгәндә артып ҡалған тимерҙәрҙе лә тотондо. Йәмғеһе – йөҙ меңгә төштө. Аҙна-ун көн тигәндә, ауыл осонда асыҡ йәшел төҫтәге бик күркәм туҡталыш пәйҙа булды. Артына бәҙрәф тә эшләп ҡуйҙылар. Яңы туҡталышҡа ауыл халҡы ҡыуанып бөтә алмай. Барыһы ла Ғәйзуллаға, уға ярҙам иткән егеттәргә рәхмәт уҡый. Елдә эшләп йөрөп Ғәйзулла һалҡын тейҙереп, район дауаханаһына кереп ятты. Ҡаратаулы районының хакимиәт башлығы Шәрғит Шәриф улы Шәһәрбәев  Өфөлә йөрөп ҡайтты.  Эше уңды, Республика кәңәшмәһендә ҡатнашты, университетҡа уҡырға ингән ҡыҙына үҙәктән өс бүлмәле фатир алып бирҙе. Һөйәркәһе Альбина менән күреште. Альбина иһә күпкән ҡорһаҡлы, табаҡ битле, төпөш һәм ныҡыш был әҙәмде бик хушһынмай. Әммә Шәрғит биргән ҡыйбатлы бүләктәр әйләнгән һайын иҫәбенә күсеп торған аҡса үҙенекен итә шул! Алдың менән торһаң, байлыҡ арты менән килеп керә -Беҙҙең районда ла үҙенсәлекле байрам үткәрергә ҡуштылар, - тип башланы һүҙен Шәғиәт Шафиҡович дүшәмбе кәңәшмәһендә, - бына күрше Күгәрсен районында Балаҫ байрамы үткәрәләр, Кушнаренда виноград байрамы. Һеҙҙән ниндәй тәҡдим булыр? Урынбаҫарҙары төрлө байрамдар тәҡдим итә башланы. Тик береһе лә ҙурҙан ҡубып, Район байрамы итеп үткәрерлек түгел ине. -Яңыраҡ Сурман яғына агитклуб менән барғайныҡ. Ғәбит ауылын үткән саҡта бик матур туҡталыш күрҙем. Ауыл халҡы үҙ көсө менән эшләгән тинеләр. Әгәр шул туҡталышыты тантаналы асып, район күләмендәге байрам итеп үткәргәндә? – тине мәҙәниәт бүлеге мөдире Зиннәт Теүәлбаев. Был тәҡдимде хужа эләктереп тә алды. -Идея был! Бындай байрамдың бер ерҙә лә булғаны юҡ. Туҡталыш байрамы тип атайбыҙ ҙа район кимәлендә үткәрәбеҙ. Иртәгә үк ойоштороу эшен башларға! Райондың барлыҡ ижади көстәрен йыйырға! Өфөнән ҡунаҡтар, телевидение, журналистар саҡырырға! Ҙур концерт әҙерләргә, спорт ярыштары ойошторорға! Магазиндар тауарҙарын алып барһын! Һәр йәһәттән яуаплы кешеләр тәғәйенләнде. -Бәлки Өфөнән берәй популяр йырсы саҡырырбыҙ, - тине мәҙәниәт бүлеге мөдире. -Нимә, әллә үҙебеҙҙә әртис бөткәнме? Хәҙер йырсылар бигерәк күбәйҙе, сусҡа кеүек үрсейҙәр. Элекке йырсылар моңло ине, хәҙер сығалар ҙааҡырып-баҡырып һикерәңләйҙәр. Аҡса тиһәң, бәҙрәфтә ултырған сағыңда ла йырларға әҙерҙәр. Ярар, һинеңсә булһын, саҡыр белгән йырсыларыңды, - тине ахырҙа Хужа. Кәңәшмәлә туҡталыш байрамының көнө билдәләп ҡуйылды. Смета төҙөлдө. Байрам үткәреү, район ҡаҙнаһына ун биш миллионға төшәсәк! Июнь айының һуңғы шәмбе көнөндә Ҡаратаулы районының Ғәбит ауылына автобустар, машиналар ағылды. Туҡталыш тирәләй тирмәләр ҡоролдо, сауҙа нөктәләре урынлашты. Ҙур сәхнә яһалып, көслө аппаратура ҡуйылды. Унан яңғыраған музыка тауышы әллә ҡайҙарға таралды. Туҡталышты тантаналы асыуҙа район түрәләре, Өфө ҡунаҡтары ҡатнашты. Район ауылдарынан бик күп халыҡ йыйылды, концерт ҡараны, әйберҙәр һатып алды. Танһыҡ ризыҡ тип балалар ғына түгел, әбей-һәбейҙәр ҙә туңдырма һатҡан урынға ябырылды. Маружный тигән нәмәләре бик тәмле икән, - тигән була Ғәрифә әбей, ауыҙын сәпелдәтеп, туңдырма ялай-ялай. – Алып бөтмәҫтәре элек тағы эләктереп ҡалайым әле, - тип ҡабат сиратҡа баҫты. Киләсәктә Туҡталыш байрамы традицияға әйләнеп, йыл һайын үткәреләсәк! – тине район хакимиәте башлығы Шәрғит Шәһәрбаев, республика телевидениеһына биргән интервьюһында. Дауахананан һауығып ҡайтҡан Ғәйзулла ҡарт, был тамашаны ситтән генә ҡарап торҙо. Хәйер, уның исемен телгә лә алған кеше булманы. Харис Шәрипов",Туҡталыш байрамы. Юмористик хикәйә. Харис Шәрипов.,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 1 1],11,Әҙәбиәт,4784,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-02/tu-talysh-bayramy-yumoristik-hik-y-haris-sh-ripov-4298808,2025-07-02T15:01:00+00:00
"1985 йылдар булғандыр. Ҡала мәҙәниәт паркында эшләп йөрөйбөҙ. Гөлсәсәк – художество етәксеһе, мин – фольклор ансамбле етәксеһе. Ул ваҡытта директор булып Мөхтәр ағай Сабитов эшләй ине. 31 ғинуар беҙҙе парк буйынса дежур итеп ҡуйҙылар. Ҡыҫҡаһы, Яңы йылды шунда ҡаршыларға тейешбеҙ. Шуға күрә балалар ҙа беҙҙең менән. Матур итеп өҫтәл ҡорҙоҡ. Яңы йыл ҡаршыларға бер сәғәт самаһы ҡалғас, парк ҡаршыһындағы елкаға сығып, уйындар үткәрергә, гармун уйнап бейетергә тейешбеҙ. Гөлсәсәк – Ҡарһылыу, мин – Ҡыш бабай кейемендә. Бер ваҡыт мин гармун уйнап торғанда, эргәмә йәш кенә егет килде лә: «Можно я сыграю», – ти. Мин инде русса бик уйнай белмәгәс, әйҙә уйнаһын тип, теге егеткә тотторҙом. Бер заман был егет юҡҡа сыҡты бит әй. Тегеләй-былай барып ҡарайым, юҡ теге бәндә. Милиция саҡырттыҡ. Тегеләр яйлап протокол яҙырға ултырҙылар. Сәғәт 12-не һуҡты, беҙ һаман протокол яҙабыҙ. Шунан мин әйтәм, ул эсеп ҡыҙып алған кеше, Яңы йыл ҡаршы алғас, моғайын, гармун менән тағы елка янына сығасаҡ, тим. Ҡыш бабай кейемен сисеп, милиция УАЗигына ултырып, киттек елкалар буйлап. Майҙандағы елкала күренмәне, «Октябрь» кинотеатры янындағы елкала ла юҡ, һуңғы өмөт «Строитель» һарайы янындағы елка. Килһәк, беҙҙең бур-гармунсы рәхәтләнеп гармун тартып, кешеләрҙе бейетеп йөрөй. Милиционерҙар тегене эләктереп алып, машинаға гармуны-нийе менән тығып ҡуйҙылар. Кем гармуны тип һорайҙар. Минеке, ти. Алдайһың, һин уны урлағанһың. Яныңда беләһеңме кем ултыра, Ҡыш бабай, тиҙәр. Мин бит инде уны шунда уҡ таныным. Теге бахыр дөрөҫөн әйтергә мәжбүр булды инде. Мине кире паркка килтергәс, гармунды бирегеҙ инде, тим. Юҡ бирә алмайбыҙ, әлегә был матди дәлил (вещдок), тинеләр. Шулай итеп минең гармун өс милиционер эргәһендә ҡуҡырайып тигәндәй, важно ғына УАЗик машинаһында, милиция отделына китеп барҙы. Иҫке Яңы йылды ҡаршылағанда ғына ҡайтты ул вещдок-гармун. Бәлки, милиционерҙар араһында ла гармунда уйнарға яратҡан кешеләр булғандыр. Яҡуп ШӘРИПОВ, Башҡортостандың халыҡ артисы.",Беҙ нисек Яңы йыл ҡаршыланыҡ?,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Юмор,1959,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-02-19/be-nisek-ya-y-yyl-arshylany-3649155,2024-02-19T11:11:00+00:00
"Белорет районының Бирҙеғол ауылында, Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектына ярашлы, яңы модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты асылды. Яңы медицина пункты 129 кешене хеҙмәтләндерәсәк, шул иҫәптән 17 баланы. Модулле ФАП тейешле ҡорамалдар һәм йыһаздар менән тәьмин ителгән. Бында ҡабул итеү, процедура кабинеттары, дарыуҙар һаҡлау бүлмәһе урынлаштырылған. Быға тиклем медицина пункты ауыл клубында эшләне, санитар талаптарға тулыһынса  яуап бирмәне. Ауылдаштарҙың һаулығын фельдшер Елена Давыдова хәстәрләйәсәк. Ул – Ауыл табибы программаһында ҡатнашыусы медицина хеҙмәткәре.  Яңы ФАП та һанлы хеҙмәттәр күрһәтеләсәк, медицина ярҙамы сифаты күпкә яҡшырасаҡ. Оҙайлы һәм әүҙем тормош проекты (нацпроектПродолжительная и активная жизнь) Һаулыҡ һаҡлау милли проектын һәм элекке ҙур ҡоласлы Демография проектының ҡайһы бер йүнәлештәрен артабан үҫтерәсәк. Тәү сиратта ярҙам сараларын ғүмер оҙайлығы илдәге уртаса күрһәткестән артта ҡалған төбәктәр һәм ауылдар аласаҡ. Милли проект һаулыҡ һаҡлауҙың тәүге звеноһын артабан яңыртыуға йүнәлтелгән, йөрәк-ҡан тамырҙары, онкология һәм диабет сирҙәре менән көрәш буйынса федераль программалар ҙа дауам итәсәк. Тап ошо мөһим милли проект 2030 йылға көтөлгән ғүмер оҙайлығын 78 йәшкә (артабан 80 йәшкә) тиклем еткереүҙе күҙ уңында тота. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Һанлы хеҙмәттәр күрһәтеләсәк,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1482,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-24/anly-he-m-tt-r-k-r-tel-s-k-4519260,2025-12-24T09:30:00+00:00
"Сулдан уңга: Дмитрий Тетерин, Андрей Чванов һәм Илмир Шәкүров. Чаллыдагы мәхкәмә прокурорның оппозиция итәкчесе Алексей Навальныйтарафдарларының Вконтактедагы пабликларын томалау турындагы шикаятен кире какты. Прокуратура вәкиле кайсы язмаларның Русия кануннарын бозуын күрсәтә алмады дип хәбәр итә ""Апология протеста"" каналы. Навальный тарафдарлары томалау Русия Конституциясенең һәм Европа кеше хокуклары конвенциясенең фикер белдерү иреге турында маддәләрен бозуга китерәчәк дип белдерде. Прокуратура таләбен алар сәяси дип саный. Чаллы шәһәре прокуроры оппозиция вәкиле Алексей Навальныйтарафдарларының Вконтактедагы өч паблигын тыюны сорап административ шикаятьтапшырган иде. Сүз ""Он нам не царь Набережные Челны"", ""Навальный. Набережные Челны. Сражайся, как волк, чтобы не сдохнуть, как шакал! "" һәм ""Набережные Челны против повышения пенс. возраста"" дип аталган төркемнәр турында бара. Прокуратура аларны тыелган мәгълүмат реестрына кертүне таләп итә, чөнки, куәт оешмасы фикеренчә, пабликларда урнаштырылган язмалар киңкүләм тәртипсезлекләргә китерергә мөмкин. ""Бүгенге көндә балигъ булмаганнардан яңа тарафдарлар әлеп итү бара. Бу эш протест хәрәкәтен популярлаштыру максатыннан интернет челтәре һәм Вконтакте социаль челтәрендә агитация аша алып барыла"", диелә прокуратура шикаятендә. Шикаять нигезендә авап бирүче буларак башта Роскомнадзорның Татарстан идарәлеге булган, соңыннан исә активистлар Дмитрий Тетерин, Андрей Чвановһәм Илмир Шәкүровбилгеләнгән.",Чаллы мәхкәмәсе Навальный тарафдарларының Вконтактедагы пабликларын япмады,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1467,https://www.azatliq.org/a/29868393.html,2019-04-08T12:30:27+00:00
"Илнар Айрат улы Байназар мәктәбен тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында Физик культура һәм спорт факультетында белем ала. Тырыш, маҡсатлы егет студент йылдарында ике йыл рәттән «Йылдың иң яҡшы спортсыһы» исеменә лайыҡ була. Әйткәндәй, уның фотоһүрәте әле лә был уҡыу йортоноң Беҙҙең данлыҡлы студенттарыбыҙ стендынан төшмәй. Спорт менән дуҫ булғас, әрме хеҙмәтен дә еңел үтә. Контракт буйынса Рәсәй Эске эштәр министрлығының 6795-се ғәскәр часендә М. Шайморатов исемендәге Булат махсус тәғәйенләнештәге отрядта хеҙмәт итә - штурмлау бүлексәһе командиры, өлкән пулеметсы. Уға Төнъяҡ Кавказдағы ҡыҙыу нөктәләрҙә лә булырға тура килә. Хеҙмәт иткән осоронда Хәрби хәрәкәттәр ветераны билдәһе, Хәрби батырлыҡ өсөн, Рәсәй Федерацияһына һәм спецназға хеҙмәте өсөн, Төнъяҡ Кавказдағы хеҙмәте өсөн, Контртеррористик операциялар ҡатнашыусыһы миҙалдарына лайыҡ булған. Артабан тормошон Илнар йәш быуынды спортҡа ылыҡтырыуға арнай – физкультура уҡытыусыһы булып эшкә урынлаша. Әлеге ваҡытта ул Башҡорт дәүләт медицина университетының физик культура кафедраһында өлкән уҡытыусы, фармацевтика факультеты деканының тәрбиә эше буйынса урынбаҫары, бер ыңғайҙан Өфө районындағы спорт мәктәбендә көрәш буйынса тренер-уҡытыусы ла. Уның етәкселеге аҫтында спорт көрәше, самбо, дзюдо һәм башҡа спорт төрҙәре менән шөғөлләнгән йыйылма командалар Рәсәй кимәлендәге ярыштарҙа һынатмай, гел тәүге урындарҙы ала киләләр. Тәрбиәләнеүселәре араһынан 9 Рәсәйҙең спорт мастеры, 12 спорт кандидаты һәм өс тиҫтәнән ашыу билбау көрәше буйынса разрядсы сыҡҡан. Бигерәк тә башҡорт халҡының милли уйындарын тергеҙеүгә күп көс һала Илнар Айрат улы. Үҙе лә был өлкәлә танылыу яулаған – көрәш буйынса республикала күп тапҡыр чемпион исеменә, Рәсәй кимәлендә өс тапҡыр призлы урындарға лайыҡ булған. Башҡортостан Республикаһының милли һәм этник спорт төрҙәрен үҫтереү үҙәге етәксеһе, ғәҙел судья, оҫта ойоштороусы булараҡ, уны республиканың төрлө төбәктәренә ярыштар үткәрешергә йыш саҡыралар. Ә Бөрйәндә бер ат ярышы ла унһыҙ үтмәй, тиһәң, һис хата булмаҫ. Илнар Айрат улының башланғысы менән районда Ауҙарыш, Ылаҡ уйындары тергеҙелеп, әле лә улар ат ярыштарының, һабантуй байрамының иң ҡыҙыҡлы, иң сәмле өлөшө булып тора. Бынан ике йыл элек иң оҫта көрәшсе-һыбайлыларҙан республика йыйылма командаһы төҙөп, Бөтә Рәсәй кимәлендәге ярыштарға алып сыға - Ауҙарыш буйынса Донъя чемпионатына үтеп, команда менән 3-сө урын яулайҙар. Спорт ене уның ғаиләһенә лә ҡағылған. Тормош иптәше - Әбделмәмбәт һылыуы Гөлфинә Әнүәр ҡыҙы һәр ерҙә лә уның төп терәге, таянысы, ярыштарҙы үткәреүҙә, ойоштороуҙа ла ярҙам итә. Матур ғаиләлә сәләмәт һәм милли рухта Илсиә, Илдан, Ләйлә исемле өс бала тәрбиәләнә. Салауатовтарҙың ғаиләһе Рәсәй, республика, район-ара спорт һәм мәҙәни ярыштарҙың әүҙем ҡатнашыусылары, еңеүселәре. Республиканың йыйылма командаһы составында Х Бөтә Рәсәй ҡышҡы ауыл спорт уйындарынан еңеү менән ҡайтҡандар. Тәжрибәле спортсы, талантлы тренер, оҫта ойоштороусы булған райондашыбыҙҙың шәхси наградалары һәм ҡаҙаныштары бихисап. Тик улар түгел, ә үҙе спортҡа ылыҡтыра алған балалар, йәштәр һәм уларҙың ҡаҙаныштары, башҡорт милли уйындарының беҙҙең ерлектә ныҡлап тамыр йәйеүе, башҡа милләттәрҙә лә ҡыҙыҡһыныу уятыуы – ошо уның ҙур ҡыуанысы һәм ғорурлығы. А. Уразаева.",Спорт - уның йәшәү рәүеше,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 0 0 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0],7,Йәмғиәт,3258,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-08/sport-uny-y-sh-r-eshe-4544821,2025-08-08T10:00:00+00:00
"Татар эшмәкәрләре ыеныннан күренешТатарстанда 14-16 мартта узган Русия татар авыллары эшмәкәрләренең ыенында сәяси мәсьәләләр күтәрелмәде. Гәрчә татар авылларының икътисади яшәеше бүгенге сәяси вазгыятькә бик нык бәйле булса да. Азатлык әлеге ыенга килгән эшмәкәрләр белән татар авылларындагы тормыш, эшмәкәрләрнең нинди шартларда эшләве турында сөйләште. 5Татар авыл эшмәкәрләре татар авылларының урыслашуын әйтәФәгыйть Фазылов Башкортстанның Туймазы районы Аблай авылыннан. Ык буе татар авылларында кибет тота. 300 хуалыклы авыл шәһәргә якын урнашкан. Бары 18 чакрым ераклыкта. Шул сәбәпле сала акрынлап картая һәм урыслаша башлады, ди Фазылов. Шәһәргә якын булу сәбәпле, авыл картая. Яшь вакытта шәһәргә киткән кешеләр олыгаеп кире авылга кайта башлады. Авылда тел урысчага әйләнеп бара. Олы яшьтәге абый-апалар урысча сөйләшә. Балаларның да теле урысча. Оныклар авылга кайткач, без татарча гына эндәшәбез. Алар урысча сөйли. Хәзер балалар бакчаларында татар теле бөтенләй юк. Оныкка биш яшь, аңа бәйрәмнәрдә урысча шигырь бирәләр. Без өйдә татарча шигырь ятлаттырабыз, дип тасвирлады авылдагы тормышны Фәгыйть Фазылов Азатлыкка. Фәгыйть ФазыловХәзер Аблайда мәктәп юк. Күрше авылга барып укыйлар. Атнасына ике тапкыр татар теле керә. Калган фәннәр урысча. 2002 елда Аблай авылында халыкның 61 проценты башкорт, 37 проценты татар дип язылган булган. Фазылов авылдагы төбәк тарихын өйрәнүен дә әйтте. Авыл үз көнен үзе күреп яши. Эшмәкәрлек зур үсеш алмаса да, акчалы кешеләр авылга ярдәм итеп тора икән. Үзәк авылда Туймазыфрут ширкәте мәктәпкә ярдәм итә. Аблай авылыннан чыккан, хәзер Мәскәүдә яшәүче Камил Госмановмәчет салды. Эшмәкәрлек авылда үсә дип әйтмәс идем. Хәзер каршылыклар күп. Әйтик, финанс яктан, ди Фазылов. Башкортстанның Уфага якын урнашкан Благовар районының Төрештамак авылыннан килгән Илфат Әхмәтшиндә үз авылындагы тормышны сүлпән дип тасвирлый. Илфат ӘхмәтшинТөрештамак авылы – зур түгел. 40 хуалыктан тора. Илфат Әхмәтшин анда кошчылык белән шөгыльләнә. Үз эшен 17 ел элек башлаган. Бүген 8,5 мең ана каз, 3,5 мең үрдәк тота. Бәбкәләрне Русиянең 15 төбәгенә, шулай ук Казакъстанга да сата. Авылда яшьләр кала. Балалар күрше авылга барып укыйлар. Татар теле факультативка калды. Тукай иатына багышланган чаралар үткәрергә тырышабыз. Без ярдәм итәбез, ди Илфат Әхмәтшин. Башка авыллардагы кебек, Төрештамакта да балалар акрынлап урыслаша бара. Балаларда татар телен белү кимеде. Урыслашу күбрәк мәктәп, балалар бакчаларында. Ата-аналарның салкын карашы, мәдәниятнең түбән булуы, рухи кыйммәтләрне югалтуы – төп сәбәп, ди ул. Пермь краеның Тор авылы да билгесезлектә яши. ирле эшмәкәр Алмаз Хавыевсүзләренчә, Көңгер районында авыл ирлекләрен бетереп, зур шәһәр округы ясамакчылар. Бу үз чиратында татар авылын азмы-күпме бюджет акчасыннан мәхрүм калдырырга мөмкин. Алмаз ХавыевБезнең районда 19 авыл ирлеге бар. Бюджет акчасы 19 га бүленеп бирелә. Әгәр дә барысын да бергә берләштерәсең икән, акча бер урынга тупланса, ул авылга килеп итмәскә дә мөмкин. Көңгер шәһәрендә 40 мең кеше яши. Шәһәрнең проблемы күбрәк. Су, канализация, юллар, транспорт. Аларга акча беркайчан да итмәячәк, ди Хавыев. Ягъни бу дәүләт ягыннан авылга социаль ярдәм тагын да кимиячәк һәм халыкның тормышын катлауландырачак дип фаразларга этәрә. Тор авылы кечкенә түгел. 300 хуалыклы. Монда 1200 кеше яши. 11 сыйныфлы мәктәбе бар. Фәннәр урысча укытылса да, балалар бакчасында татар мохите саклана. Эшмәкәрләр күп түгел. Укырга дип чыгып киткән яшьләр авылга кире әйләнеп кайтмый. Моңа Русия хакимиятенең ике стандартлы сәясәте дә сәбәпче. Яшь белгечләргә йорт төзү програм бар. Аны бер ел бирәләр. Икенче елын бирмиләр. Безнең авылда ул инде әллә ничә ел бирелми. Мәктәпкә барып балаларны авылда калыгыз, програмнар бар дип өндисең. Шул ук вакытта програмны бирмиләр. Путин бер төрле сөйли, ә эшләгән эше бөтенләй икенче төрле, ди Хавыев. Авылда Русия сәясәтенә тискәре караш барлыкка килгән. Кем телевизорны күп карый – алар ышаналар. Мин телевизор карамыйм. Мин гамәлгә карыйм. Куана торган нәтиәләр юк, ди эшмәкәр. Пермь краеның Кәнәбик авылында халык түрәләрнең буш вәгъдаләреннән арыган инде. Мәктәпнең бинасы таушалган. Ә яңасын төзеләчәк дип күп еллар ышандырып киләләр. Сайлауларда вәгъдә бирәләр. Хәзер 2020 елда яңа мәктәп булачак диелде. Ышанып бетеп булмый. Хәзергесенең спорт залы да юк. Балалар коридорда шөгыльләнәләр, ди ирле фермер Алия Миндиярова. Алия МиндияроваЛәкин бу проблемның башы гына. Авылдагы татар мәктәбен күрше урыс авылындагысы белән берләштергәннәр. Хәзер безнең мәктәп Новорожденская авылындагы мәктәп структурасына карый. Укулар атнасына 5 көнгә калды. Татар телен укыту кимеде. Хәзер атнасына татар теле ике дәрес, әдәбият бер тапкыр керә, ди Миндиярова. Кәнәбик авылында бүген 250 кеше яши. Алия ире Руфис белән биш ел элек фермер булып киткәннәр. 25 мал асрыйлар. 3 баш сыер һәм 22 үгез. Ләкин эшмәкәрлек чәчәк ата дип әйтеп булмый. Итне күбрәк авылда гына саталар икән. Ә читтә сатып алу хакы түбән. Шуңа да эшмәкәрләрнең үсәргә мөмкинлеге юк. Рәшит АлюшевПенза өлкәсенең Устүзә авылы эшмәкәре Рәшит Алюшевтөбәктә сәер хәлләр булып ятуын сөйләде. Хәзер Пенза шәһәрендә әмигъ мәчете белән берлектә православлар чиркәве салына икән. Ләкин Алюшев дәүләт мөселманнар белән христианнарны аерып карый ди. Мәсәлән, дәүләт чиркәү төзелешенә акча бирә, ислам 4 төп дин арасына керсә дә, бик аз гына ярдәм иттеләр. Пензада әмигъ мәчете төзелеше эшмәкәрләр көче белән бара. 6 миллион сум акча бирүчеләр бар, ди Алюшев. Томски өлкәсендә дә дәүләткә ышаныч бетүен сөйләделәр. Себер татарларының Әүштә авылыннан Гафур Сәйфуллинсүзләренчә, авыл үзен-үзе яшәтер дәрәәдә. Гафур СәйфуллинАвыл акрынлап үсеп бара. Совет чорында алай түгел иде. Халык авыл хуалыгы белән шөгыльләнә. Ат, сыер тоталар. Сөт ризыклары ясыйлар. Без ит продукцияләре итештерәбез, ди эшмәкәр. Ләкин авылның шәһәргә якын булуы урыслашуны көчәйткән. Балалар татарча начар сөйләшәләр. Чөнки төрле яктан урыс басымы. Укыту урысча. Татар үзәге генә миллилекне саклый, ди Сәйфуллин. Сәйфуллин атлар асрый. Фермерлык эше белән мәшгуль. Дәүләткә өмет итмибез. Бернинди дотацияләр алмыйбыз. Сезнең монда үз республикагыз бар. Ярдәм итәләр. Ә без үз көчебезгә яшибез, диде эшмәкәр Азатлык хәбәрчесенә. Рөстәм ШәрәфетдиновРусия бакчачылар берлегенең Сызрань бүлеге итәкчесе Рөстәм Шәрәфетдинов Самар өлкәсендә авыл хуалыгы проблемнары турында сөйләде. Безнең Сызраньның якын тирәсендә авыл хуалыгы эшләре ташландык хәлдә. Халык ирдә азык-төлек, иләк-имеш үстерергә бик тели, ләкин бакчачылык коммерция оешмалары рәисләре һәм милек мөнәсәбәтләре комитеты арасында коррупцион бәйләнеш бар. Гади халыкка эшләргә ирек бирмиләр, шул сәбәпле бакчачылык ташландык хәлдә. Безгә ярдәм кирәк. Татарстанда мондый хәл юк, бар нәрсә дә хакимият белән берлектә эш ителгәне күренә. ирдә эшләү халык күңеленә хуш килсә, теләге зур булса да, аңа бу ирнең рәсми үзенеке икәнен белү кирәк, киләчәктә дә ир мирас булып калачагына ышанычлы булу кирәк. Безнең якта бу өлкә бик нык аксый, ирне рәсми теркәү бик авыр, ди Шәрәфетдинов. Мөслим районы Метрәй авылында яшәүче Рүзәл Минхаевбизәкле тәрәзә йөзлекләрен, калайдан урам исемнәрен, почта тартмаларын итештерә. Аның сүзләренчә, бүгенге көндә яшьләргә эшмәкәрлеккә керергә кыюлык итеп бетми һәм моның сәбәпләрен Рүзәл Азатлыкка аңлатты. Рүзәл МинхаевЭлектән үк үземә генә хас булган әйберләрне итештерү хыялы белән яшәдем. Бүгенге көндә эшем күтәрелде һәм моңа сөенәм, ләкин проблемнар да күп. Иң беренче проблем – яшьләргә эшмәкәрлеккә кереп китү авырлыгы. Иң төп курку – үзең итештергән продукцияне сата алырмынмы дигән шикләнү. Хөкүмәт яшь эшмәкәрләргә тауарларын чит төбәкләргә чыгарырга булышса һәм процентсыз финанслауда ярдәм күрсәтә алса, яшьләр эшмәкәрлеккә керүдән алай курыкмас иде, чөнки эшне башлап ибәрер өчен кредит алу кирәк, аннан эше уңай бармаса, ул акчаларны ничек түләп бетерермен дигән курку хисе дә бар яшьләрдә. Шулай ук, һәрбер районда диярлек буш торган биналар бар, шундый биналарны кешеләргә итештерү урыны итеп бирсәләр, андый биналар да ташландыкка әйләнмәс иде, эш урыннары да барлыкка килер иде һәм авылларыбыз да чәчәк атар иде, ди Минхаев. Хәсән ИдиятуллинХәсән Идиятуллин Башкортстанда токымлы атлар үрчетә, фермер хуалыгы итәкчесе. Ат үрчетү эше белән 40 ел шөгыльләнә, бүгенге көндә балалары да аңа бу эштә ярдәм итә. ""Яшьләргә бүгенге көндә эшмәкәрлеккә кереп китү никадәр авыр? "", дигән сорауга һәр заманнын үз авырлыгы бар дип әйтте: Үз эшемне башлаган вакытта безне аңламыйлар иде, капиталист дип атап начар караш белән карыйлар иде, халык дошманы итеп күрсәтәләр иде. Бүгенге заманда да проблемнар шактый, әйтик финанслау системында авырлыклар бар, техника бәяләре, ягулык бәясенең күтәрелүе проблемы бар. Ләкин яшьләрне бу куркытырга тиеш түгел, эшләргә, үз максатыңа ирешергә омтылырга кирәк – менә шундый киңәшем яшь эшмәкәрләргә, ди Идиятуллин.","Татар эшмәкәрләре: ""Путин сәясәте аркасында татар авыллары урыслаша""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 0],7,Татарстан,8802,https://www.azatliq.org/a/29824812.html,2019-03-18T00:47:01+00:00
"Экспертиза бәяләмәсендә билгеләп үтелгәнчә, ""Казан Мусхафы"" дип исемләнгән Коръән-Кәрим битләре дөньякүләм кабул ителгән ""Әр-Рәсем Әл-Госмани"" стандартлары нигезендә тикшерелгән. Бу хакта мөфтияткә Төрек Республикасының Дин эшләре министрлыгындахәбәр иткәннәр. ""Хаталар табылмады, барлык битләр дә бар"", диелә рәсми документта. Кыйраәт һәм Мусхаф экспертизасы комитеты идарәсе Төркиядә 1889 елда оешкан. Әлеге структура Коръәнне хатасыз бастыруны, аның тәремәләрен, шулай ук хаталы Мусхаф басмалары табылу очракларын күзәтә. Татарстан диния нәзарәте нәшер иткән Коръән басмасына Төркиядә эшләп килгән махсус оешма тарафыннан бирелгән бу уңай бәяләмә беренче түгел. 2017 елда мөфтият чыгарган Коръән басмасы рәсми рәвештә дөньякүләм стандартларга тәңгәл килә дип танылды. Коръән Сүриянең вакыфлар министрлыгы каршындагы Коръән эшләре буенча Югары комиссиясе тикшерүен уңышлы үтеп, халыкара стандартларга яраклылык турындагы шәһадәтнамә алды. ""Казан басмасы"" – татар халкының тарихи бренды, Коръәннең дөньядагы иң яхшы басмаларының берсе. ""Казан басмасы"" өчен татарлар шул чорда Татарстан ирлегендә традицион язма шрифтларга нигезләнеп, махсус шрифтлар уйлап таба.",Татарстанда нәшер ителгән Коръән Төркиядә уңай бәя алган,['Дин' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1162,https://www.azatliq.org/a/29745497.html,2019-02-01T08:00:05+00:00
"Казанның Бауман урамы, иллюстратив фотофикерләр2024 елда Татарстанда ЗАГС бүлекчәләре 23,6 меңнән артык никах теркәгән. Шул ук вакытта республикада 13,5 мең гаилә таркалган – бу теркәлгән никахларның яртысыннан күбрәгенә туры килә. Бу хакта 2024 елда Татарстанда яшьләрнең хәле һәм яшьләр сәясәтен гамәлгә ашыру турындахисаптаәйтелә. Хисапка күрә, елларда никахлар саны арта барган. 2022 елда күрсәткеч иң югары ноктага иткән – 27,4 мең никах.2024 елда Татарстанда аерылышулар саны 5,3ка кимегән. Узган ел республикада 13 507 пар аерылышса, 2023 елда бу сан 14 266 булган. Аерылышучыларның яше, нигездә – 31–35 яшь аралыгында. Шул ук вакытта, хисапка күрә, Татарстанда 31 дән 35 яшькә кадәрге яшьләр саны 12 ел эчендә 270 меңнән артык кешегә, ягъни якынча 29ка кимегән.14 тән 30 яшькә кадәрге яшьләр саны да кими бара, бары тик 2022 елда кыска вакытлы үсеш булган. 2022 елда бу категориядә 367,4 мең яшь кеше булса, 2024 бу сан 324,6 меңне тәшкил иткән. Шулай итеп, 2022 елдагы иң югары күрсәткеч белән чагыштырганда, 14–30 яшьлек яшьләр саны ике елда 42 846 кешегә, ягъни 12ка кимегән. Аеруча 25 тән 30 яшькә кадәрге яшьләр арасында кимү зур — 2019 елда 364 771 кеше булса, 2024 елда — 256 311. Ягъни 30 тирәсе кими төшкән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстанда 2024 елда 13,5 мең пар аерылышкан",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1322,https://www.azatliq.org/a/33437708.html,2025-06-09T06:26:14+00:00
"– Любә апай, йәштәр бит, уйнайҙар инде. Һыу һибешһәләр, исмаһам, ямғыр яуыр, һуңғы арала бер тамсы төшкәне юҡ таһа. Ер һыуға сарсап ярылып, үләндәр ҡаужып бөттө. – Үҙенән күпкә бәләкәй булған ҡып-ҡыҙыл йыуан йәш баяр бисәһенә, итәғәтлек һаҡлап, апай, тип өндәшә һыйыр һауырға ялланған Сәлимә апай. Әле ул һыйыр һауып, ике ҡулына тулы күнәк тотоп килеп ултырған еренән йәштәрҙе яҡлап, һүҙ араһына инде. – Шулай итеп элек-электән халыҡ, ямғыр яуһын, тип теләк теләгән. Беҙҙә һыу менән ҡойондорошоу әүәлдән килгән йола ул.",Сәйер эҙ (Хикәйә),['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1],4,Әҙәбиәт,519,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-25/s-yer-e-hik-y-4171772,2025-03-25T16:02:15+00:00
"Ошо ваҡиғаға ярты быуатҡа яҡын ғүмер уҙып китһә лә, йөрәгемә уйылып ҡалған кисерештәрем өнөмдә лә, төшөмдә лә һис тынғылыҡ бирмәне. Өҫтөмдән хакимлек итеп уҙған хәүеф - хәтәрҙең утын йотоп, күпме уфтаныулы йоҡоһоҙ төндәр уҙғарғаным тик үҙемә генә билдәле. Ҡан – йәш түктергән, бәхетемдән мәхрүм иттергән яҙмышымдың онотолмаҫ ошо өлөшөн көл – күмер, туҙанға әүерелдерергә төрлө юлдар эҙләп ҡарағаным булды, ләкин быға юл да, дауа ла таба алманым. Мейемдең һәр күҙәнәге ана шул аяныслы хәленән һис тә ҡотолғаны юҡ. …Үкенес тә, ҡыҙғаныс та… Етмәһә, ураған һайын бер үк төштө күрәм гелән. Әле лә малай тапҡан сағым менән һаташып, тирләп – бешеп уянып киттем. Миңә етмеш туғыҙ йәш. Ниңәлер, тормош тәжрибәм арта барған һайын, үҙемә үҙем яңынан - яңы һорауҙар бирәм. Ул ни өсөн минең менән булған? Ниндәй хаталарым өсөн? Яҙмыш һынауымы? . Кеше ышанмаҫтайҙы дөрөҫ булһа ла һөйләмә, тейҙәрме әле? Кемгә һөйләһәм дә, ышанмаҫтар төҫлө. Хатта дыуамал, яндырай бабайыма ла бөгөнгө көнгә тиклем, был турала ләм – мим… Ғәжәп: ғүмерҙә булмаған хәл, көндөҙ күпмелер ваҡытҡа серем иткән мәлдә күргән төшөм — икенсерәк. Әле тәү башлап һөйләгән хәлдәремдән дә күпкә алдараҡ, әллә ҡасанғы онотола башлаған – ҡыҙ булып өлгөрөр - өлгөрмәҫ мәлемде күҙ алдыма баҫтырҙы… …Үҙемде уҡытҡан физкультура уҡытыусыһына үлеп ғашик булған сағым… Уның менән ике тиҫтә йыл йәшәгәндән һуң, балаң юҡ, тип, бер йәш уҡытыусыға өйләнеп, сығып киткәйне ул. … Быныһын төш тимәҫһең — әкиәткә оҡшаш: малай тапҡанмын да, һинең әле лә балаң юҡ, ә минең улым бар, бына күр, тип тәүге иремә өндәшәм, имеш… Шул саҡ эргәмдә йоҡлап ятҡан бабайым, Әптрәшем уянып, әллә нисек яҡын, үҙ итеп, йомшарып: — Әбей, бөгөн минең тыуған көн. Бер –бер артлы, йә күмәкләшеп балалар килер, торайыҡ… — Беләм, өҫтәлгә ултыртыр нәмәләрем әҙер. --Эй-й-й, Өлгөрһөң дә инде… Бабайымдың яғымлы, эс – бауырыма үтеп инер һүҙе бөтөнләйгә иретте мине. Уның өндәшкән тауышы тәъҫиренә йәнем иҙерәп, ирәйеп, тынысланып, тормошомдың Әптерәшле осорона илткән эреле -ваҡлы хәтирәләренә бирелдем— онотолдом… Уйҙарға сумдым… …Ул былай булды: тәүге ирем ташлап киткәс, мине бик тә зирәк, аҡыллы, әсе телле, тик тормаҫ еңгәм генә ҡайғыртты. Бер көн ул, шар – шор килеп инде лә, ихлас һәм тулҡынландырғыс итеп: Нисек ҡыш сыҡмаҡ булаһың? Утын — бесәнең юҡ, ҡоймаң ҡоларға тора… Ауылдан китергә йыйынмайһың… Ана, дыуамал —яндырай Әптерәш… Эшкә әрһеҙ… Ир ир булыр әле, уйла…- тине. Ә мин, тәкәбберлегемде күрһәтеп, тупаҫ тауыш менән: Ике ҡулым, ике аяғым бар, эшләрмен, - тинем. Үҙем һығылған кер кеүек ебеп төштөм: ауылда эш юҡ, ике тиҫтә йыл дауамында йыйған донъямды нисек ташлап китәйем инде. Нигеҙемә береккәнмен, ишелгәнмен. Яҡлаусымдың һүҙҙәрен тыңлап, ғәжәпләнеүемә ҡарамаҫтан, башымды ғорур тотоп ултырып ҡалдым. Эйе, ете балалы, тол ҡалған, яндырай, дыуамал Әптерәш тракторы менән тырылдап, үрге остан бирге осҡа утын, бесән ташығанын күргәнем бар, ә йөҙ – киәфәтенә, ғөмүмән, үҙенә иғтибар ҙа иткәнем юҡ. …Бынау еңгәм көндә инә лә ерле юҡты тылҡый. Ни һөйләгәнен ҡолағы ишетәме икән? Ғүмерҙә лә була торған хәл түгел дә. Уныңса булыры бармы инде… Ҡырыҫ килде шул йылдың көҙө. Көнө - төнө ямғыр ҡоя. Бер туҡтауһыҙ тәҙрә - ҡапҡаларҙы һелкетә ыжғыр, әсе ел - дауыл. Утын - бесәне лә ике ҡосаҡ, йәшәүгә уй – өмөт, ниәте лә юҡ икән Шәйҙәнең, - тигән күрше –күләндең ярты – йорто һүҙҙәрен дә йыш ишеткеләп ҡалам. Көн артынан көн үтте. Хәлем әүәлгесә: үҙемде эшкә ашмаған, һөймәҫ һөйәк, алданған, бәхетһеҙ бәндә итеп тоям. Йәшәүемдең бер мәғәнәһе юҡлығы – көн һымаҡ асыҡ. Үҙем ярар ҙа, ә ошоға тиклем туйындырған да, һөйөндөргән дә малым? … Төрлө уйҙарҙан һуң, күңелем тамам ағыулана башланы. Шул минутта еңгәм килеп инмәһә, бәлки, мәңге арынып булмаҫлыҡ хәсрәткә юлыҡтырыр инем туғандарымды… --Йә, уйланыңмы? – тип һөрән һалды, ҡобараһы осҡан, ҡиәфәте ярһыған еңгәм. Мин: Юҡ…Үлмәгәнмен, йәшәп ятам дә баһа… - тинем саҡ – саҡ. -Тура әйткән туғанына ярамаған. Йәштән баш – баштаҡланып, бер кемде лә тыңламай сыҡтың шул физкультурниғыңа. Уның менән һөйөшөп туйғанһыңдыр, егерме йыл буйына, - тип һөйләнде үҙ алдына еңгәм. Ул нисек кенә зитыма тиерлек хәбәр һөйләмәһен, мин уға: Булмаҫтайҙы, ҡайҙан таптың, шул яндырай, дыуамал Әптрәште, мыҫҡыл итәһеңме әллә, - тип ысынталап асыуланам, хатта ки ғәрләнәм. Ләкин артабан ваҡиғаларҙың ҡайһы яҡҡа йүнәлеш алыуы, тәгәрәре билгеһеҙ ине әле… Күп тә үтмәй, тәү күреүгә йәмһеҙ, таржыҡ танаулы, йыуантаҡ, урта буйлы Әптрәш килеп инде лә, бәйҙән ысҡынғандай, дыуамал ҡылығы менән яндрайланып: Шәйҙә, ас һыйырың сүплектә эҙләнеп йөрөй ине, үҙемә алып ҡайтып, бесәнлегемә ҡуштым, барып һау, - тине. Үҙен һәләк һауалы, текә тотоп, ҡаптыр – ҡоптор, шарт – шорт баҫып сығып та китте. Әлеге зәһәр телле еңгәм шарҡылдап көлөп ебәрҙе лә: Һай, иреңде… Бына был егеттәрсә, -тип тел шартлатты. Ул көндә йоҡлай алманым. Күҙемде йомоуым була, дыуамал Әптрәш пәйҙә була ла, йөрәгем ҡыҫыла, йәнем өшөй. Уртаҡ ҡайғы ла, уртаҡ ҡыуаныс та кешеләрҙе бер – береһенә яҡынайта икән. Әҙ генә күрше еңгәм инмәй торһа, йортом шыҡһыҙ, шомло булып күренә башлай. Сөнки унан башҡа баш һалыр кешем юҡ. Яңғыҙлыҡ, йәтимлек әсеһе лә тамам йонсотто… Теләйемме - теләмәйемме, оҡшаймы – оҡшамаймы һыйырымды алып ҡайтырға Әптрәштәр яғына юл тоттом. Өйҙәренең эргәһенә килеп еткәс, ҡапыл бер нисә минут туҡтап, икеләнеп торҙом әле, ихаталары алдында… Бик яҡында ғына балалар тауышы салынды ҡолағыма. Ҡапҡаға яҡынайғас та, береһенән береһе бәләкәй өс бала йүгерешеп килеп сыҡты ҡаршыма. Улар тәтелдәшеп, кескәй бармаҡтарын бөгә – бөгә үҙҙәренә нисә йәш тулыуы тураһында аңлата башланылар. Ошо балаларға ҡарата ҡанмаҫ тартылыу көсө уянған һымаҡ булды минең ҡатҡан күңлдә. Ә үҙем, биҙрәмде беләгемә элдем дә, ялан кәртәгә инеп киттем. Ҡулдарым һыйыр һауа, ә уйҙарым балаларҙа. Әсәләре иҫән булһасы! Һөйөп туя алмаҫ ине лә бит йән киҫәкәйҙәрен… Аталары - яндрай Әптрәш тураһында уйламайым да, әйтерһең дә, ул был донъяла бөтөнләй юҡ. Күнәк тултырып һөт һауып сығыуыма, өс –дүрт йәш тирәһендәге ҡыҙ бала ботомдан: Әсәй- тип ҡосаҡлап алды, артабан ҡалғандары һырылды… Улар бер тауыштан: Шәйҙә әсәй, беҙҙә ҡал, - тип йәбештеләр. Был һүҙҙәрҙән һуң, бөтөнләй ыуалдым, тирелдем, иренем. Ысыҡ тамсыһылай күҙ йәштәрем әсәй наҙына, әсәй ҡулы йылыһына зар – интизар булған кескәйҙәрҙең өҫтөнә тамды ла тамды… Бына шулай ҡосаҡлашып, илашып, йәндәребеҙҙең йылылыҡ етешмәгән бушлыҡтарын тулыландырҙыҡ. Булмышым ҡапыл йыуаныс менән тулды. Балаларға тартылыу һәм ылығыу, ошолай башланғандыр ҙа… Әммә ғүмерҙә лә үҙемде ете балаға үгәй әсәй булырмын тип башыма ла килтермәй инем, ә ни хәл итәһең - шулай булдым да. Тик тормоштоң китек яҡтары ла булманы түгел… Һөйләһәң һүҙ етмәҫ, уйлаһаң - уйылырһың… Һәр саҡ ғауғалы мәлдәрҙһең сәбәпсеһе Әптрәш ине… Эсеп алһа, ҡойоп ҡуйған алйыған диуана. Аҡылынан алда ҡулын болғай, болғай: Ә һин, Шәйҙә, тыуҙырған малайыңды ла әҙәм итә алманың теге ваҡытта, - фәлән дә – төгән, фәсмәтән, тип йәнемә тейҙе. Балалар һәр саҡ минең яҡлы булғас, күтәрмәҫлек, хәл – ваҡиғаларҙы үткәреп ебәрҙек бергәләп. Ҙур ғаиләлә мәшәҡәт бөтәме ни ул, ҡайҙа тотонһаң – шунда эш. Әптрәш тегеләй ҙә, Әптрәш былай тип, һөйләнеп ултырырға ваҡыт та булманы. Бына шулай ғүмер үҙған да киткән… …Шәйҙә, Шәйҙә… әсәһе, тим, мунсаны тоҡандырҙым, иртәнге сәй әҙер, тор инде, балалар ҙа тиҙҙән килеп етерҙәр, - тип ғөрөлдәне тыйнаҡ, ипле тауышлы ҡартым, уйҙарымды туҡтатып. Мин: И-и-и, баллы — татлы телле яндрай, дыуамал Әптрәшем, һин булмаһаң ни эшләр инем был донъяларҙа, - тип арыҡ арҡаһынан тупылдатып һөйөп алдым. Ана, балалар ҡайттылар, - тине үҙе лә, күҙҙәрендә һөйөнөс саткыларын уйнатып. Тау – тау бүләктәр, күстәнәстәр өйөлдө өҫтәлгә. Уландарым - ҡыҙҙарым, ейән –әйәнсәрҙәрем –барыһы ла минең ҡосаҡҡа килеп йылышты: берәүһе - суҡлы шәл, икенсеһе - күлдәк, өсөнсөһө - балдаҡ… Ҡалғандарыныҡын һанай китһәм, бүләктәрҙең ниндәйе генә юҡ… Иң кесе ҡыҙым: Әсәй, - тип бөтөн урамға яр һалып ҡысҡырып артыңдан ҡалмай йөрөүе ғүмер буйы хәтерҙә. Гел эш менән осоп йөрөнөң, бер минут ултырып йә ятып торманың бит, рәхмәттән башҡа һүҙебеҙ юҡ, - тип башланы һүҙен. Уны иң оло улым эләктереп алды: Атай яғы көслө тоҡомданбыҙ, холоҡ – фиғыл асылда шуларҙыҡы! Беҙҙең барыбыҙҙа ла нәҫелдән, ҡандан күскән дыуамаллыҡ, яндырайлыҡ һәм башҡа туҙға яҙмаған сифаттар бик күп. Бына мин шуны әйткем килә, туғандар, һирәктәр өлөшөнә төшөр сабырлығы, итәғәтлелеге менән беҙҙе ғәҙеллеккә, тәртипкә өйрәтте Шәйҙә әсәй. Ауылда ҡалған төпсөк улыбыҙ ағаһын йөпләп: Үгәй тиһәләр ҙә, күптәргә ҡарағанда тәрбиәле үҫтек, тәмәке тартмай быҙ, эсмәйбеҙ, һүгенмәйбеҙ, ғаиләлебеҙ, эшебеҙ бар, - тине. Өндәшмәй – нитмәй, һеҙгә иркәләнеп, иркенләп тороп тыңлап тик ултырамсы… Бөгөн минең байрамым түгел дә – атайығыҙҙың тыуған көнө! тинем, ҡартыма ҡарап. Әптрәшем бергә йәшәлгән гүмерҙәрҙе йомғаҡлағандай: Ошо ҡыуаныслы көндәрҙе күреүеҙән дә артыҡ бүләк юҡ минең өсөн, - тине тулҡынланып. Балалар кем уҙарҙан: Алтын йөрәкле Шәйҙә әсәй! Һин булмаһаң, атайыбыҙ һикһән йәшлек ҙур юбилейен күрер инеме икән? Юҡтыр, юҡтыр… –тип ҡосаҡлап алдылар.",ҮГӘЙ ТИҺӘЛӘР ҘӘ… Хикәйә. ТАҢҺЫЛЫУ ҒӘЙНУЛЛИНА,['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1],6,Хикәйә,8902,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-03-25/g-y-ti-l-r-hik-y-ta-ylyu-ynullina-3191753,2023-03-25T19:31:00+00:00
"Теләгән кешегә солянкаға бәшмәк тә һалырға була. Әммә бәшмәкте алдан  15 минут бешереп, һыуын түгергә кәрәк. Солянканы ашҡа һалырға ла була, былай ашарға ла бик тәмле. Ошо ҡатнашманан 700 грамлы 5 банка сыға солянка килеп сыға. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡышҡылыҡҡа — тәмле солянка,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,618,https://yanshishma.com/articles/ash-yu-ser-re/2025-08-31/ysh-yly-a-t-mle-solyanka-4367906,2025-08-31T14:55:00+00:00
"Уҡытыусы булыу был тормошта Бирелмәгәндер ул һәр кемгә, Энә менән ҡойо ҡаҙған кеүек Һәр көн өйрәтә ул белемгә. Үҙе белгән асҡыс менән асып Бала күңеленә керә ул, Сабырлыҡ һәм түҙемлектәр менән Төрлө фәндән белем бирә ул. Уҡыусы балалар үҫеп етеп Уңыштары булһа тормошта, Иң ҙур бәхет уҡытыусы өсөн Үҙе һайлап алған яҙмышта. Уҡыусылар һәм ата-әсәләр Оло рәхмәт һүҙе әйтәләр, Байрамығыҙ менән һеҙҙе ҡотлап Бар йөрәктән тәбрик итәләр! (Фәүзиә Ҡотлогилдина).","Байрамығыҙ менән, ҡәҙерле уҡытыусылар!",['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Иҫтәлекле көндәр,454,https://henek.info/articles/++++/2025-10-02/bayramy-y-men-n-erle-u-ytyusylar-4411875,2025-10-02T15:35:00+00:00
Уҡыу йылы тамам. Дүртенсе синыфтарҙа башланғыс мәктәп менән һаубуллашыу кисәләре үтте.,"Һау бул, башланғыс мәктәп!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Тирмәкәй,86,https://yanshishma.com/articles/tirm-k-y/2025-05-30/au-bul-bashlan-ys-m-kt-p-4256218,2025-05-30T09:59:05+00:00
"""Көнбатыш Урал буе татарлары. Минзәлә өязе"" китабы тышлыгыфикерләрШиһабетдин Мәрани исемендәге Тарих институтында ""Көнбатыш Урал буе татарлары. Минзәлә өязе"" дип аталганкитапдөнья күрде. Аны галимнәр ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгында тәкъдим иттеләр. Бу 2020 елда дөнья күргән ""Уфа өязе татарлары""китабыныңдәвамы булып тора. Яңа хезмәттә гасыр ахыры - гасыр башында Русия империясендә уздырылган 5-10 ревизия мәгълүматлары тупланган. Минзәлә өязе - бүгенге Татарстанның Минзәлә, Тукай, Түбән Кама, Актаныш, Әлмәт, Зәй, Мөслим, Сарман, Чирмешән районнарын, ягъни республиканың көнчыгыш өлешен үз эченә ала. Китапта барлыгы 400 дән артык авыл турында мәгълүмат бирелгән. Тарих фәннәре докторы Радик Исхаковсүзләренә караганда, әлеге китап Минзәлә өязендә башкортлар яши дип әйтүчеләргә карата ""объектив авап"" булып тора. ""Бу китап Әнвәр Әсфәндияровкебек башкорт тикшерүчеләренә объектив авап булып тора. Әлеге хезмәт Татарстанның көнчыгышындагы китапханәләрдә торырга тиеш"", диде ул. ""Бу галимнәр фикерен күрсәтә торган хезмәт түгел. Бары тик оригиналь архив чыганакларыннан файдаланып язылган кулланма. Шуңа күрә авторлар чыганакларда булган мәгълүматларны киң әмәгатьчелеккә иткерергә тырышты. Моның объективлыгына шикләнергә урын юк"", диде тарих институты мөдире урынбасары Марат Гыйбатдинов. Радик Исхаков сүзләренчә, Минзәлә өязендә сан ягыннан иң зур сославие булып ""ясаклы татарлар"" саналган. Аннан ""башкортлар"", ""типтәрләр"", ""хезмәтче татарлар"" һәм башкалар бара. ""Минзәлә өязендә башкорт сословиесындагы кешеләр икенче урында торган. Совет чоры башлану белән 1926 елда узган анисәптә бу ирлектә яшәүчеләрнең бик аз өлеше генә үзләрен башкорт дип яза. Большевиклар ир турында декрет чыгарганнан соң, сословиеләргә бүлү юкка чыга. Инкыйлабка кадәр башкорт сословиесына кергән татарлар үзләрен милләте белән күрсәтә башлаган - татар дип язылган"", ди ул. Аның сүзләренчә, китапны язучылар татарларның ничек ""башкорт"" сословиесына керүен, моңа нәрсә йогынты ясавын мисаллар белән тәфсилләп күрсәткән. ""Башкорт"" сословиесы эчендә мари, удмурт, казакъ, калмыклар да булган"", ди ул. Китап әлегә 100 данәдә басылган һәм институтның сайтында электрон нөсхәдә тәкъдим ителгән. Алга та хезмәт 1-3 мең данәдә дөнья күрер дип көтелә. Бу төбәк һәм авыл тарихын өйрәнүчеләр өчен мөһим басма булачак. Киләсе елларда тарих институты хезмәткәрләре Бөгелмә һәм Стәрлетамак өязе турында да аерым китап чыгарырга уйлый. Башкорт сәяси технологлары еш кына ""Минзәлә башкортлары"" төшенчәсен куллана.2018 елда Башкортстан дәүләт университетының тарих кафедрасы галиме Нурислам Калмәнтәевинкыйлабка кадәр Минзәлә һәм Бөгелмә өязләрендә 250 мең башкорт яшәгән дип белдергән иде. Ул Актаныш районында гына да 80 башкорт авылы ""билгеле сәясәт"" нәтиәсендә юкка чыккан дипәйтте.2021 елда Башкортстанда Әнвәр Әсфәндияровның ""Башкортстан һәм чиктәш территорияләрдәге авыллар тарихы"" һәм ""Минзәлә башкортлары авыллары"" китапларын яңаданбасылып чыкты. Тарихчы Радик Исхаков моны анисәп белән бәйле сәясәт дип дип атады. Соңгы елларда Башкортстанда татарларны башкортлаштыру сәясәте көчәйде. Аларның галимнәренең бер өлеше республиканың көнбатыш өлешендә яшәүче татарларның теленә, килеп чыгышына басым ясап, аларның чынында татар түгел, ә башкорт булуларын дәлилләргә тырыша. Татар теле дә башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты дигән төшенчәне дә кулланышка кертеп ибәрде. Рәсми оешмалар да моныкуллана. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Минзәлә өязе татарлары турында китап дөнья күрде,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Яңылыҡтар,3479,https://www.azatliq.org/a/32284774.html,2023-02-23T12:20:43+00:00
"Уҙған йылда Башҡортостандан 14 йәштән 18-гә тиклемге 95 мең үҫмер Дәүләт хеҙмәттәре порталында теркәлгән. БР Дәүләт идараһын һанлы үҫтереү министрлығы ошондай һанды килтерә. Электрон сервистарҙы үҫтереү – Мәғлүмәт иҡтисады һәм дәүләттең һанлы үҙгәреше милли проектының (национальный проект Экономика данных и цифровая трансформация государства) төп бурыстарының береһе. Республиканың дәүләт идараһын һанлы үҫтереү министры Г. Разумикин асыҡлауынса, йәштәр Дәүләт хеҙмәттәрен күберәк көндәлек тормошта ҡуллана. Был айырыуса электрон мәктәп көндәлегенә ЕСИА-лағы иҫәп яҙмаһы (учетная запись) аша инеү булдырылғас көнүҙәккә әйләнде. Порталда иҫәп яҙмаһы булыуы үҫмерҙәргә федераль һәм республика кимәлендәге күп электрон сервистар менән файҙаланырға мөмкинлек бирә. Мәҫәлән, улар электрон көндәлеккә үҙҙәре инә һәм уҡытыусы ҡуйған билдәләр, өйгә бирелгән эште ҡарай ала, уҡыу йортона инеү тураһында мәғлүмәт алыу, онлайн-курстарға яҙылыу, Пушкин картаһы алыу форсатына эйә була. Иҫәп яҙмаһын уҡыусы бала үҙе йә ата-әсәһе теркәй ала. Атаһы йә әсәһе 14 йәшкә тиклемге баланы үҙ иҫәп яҙмаһына беркетә йә шәхси кабинеты аша теркәй икән, баланыҡы был осраҡта автоматик рәүештә иҫбатлау ала. Ата-әсә аша алынған иҫәп яҙмаһы балаға 14 йәш тулып, ошонан һуң 90 көн үткәнсе ғәмәлдә тип һанала. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ: яңыртылған милли проекттар, РФ Президенты В. В. Путин ҡарары буйынса, былтырҙан алып тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Республиканан 95 меңдән ашыу үҫмер Дәүләт хеҙмәттәрендә теркәлгән,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,1513,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-09/respublikanan-95-me-d-n-ashyu-mer-d-l-t-he-m-tt-rend-terk-lg-n-4570359,2026-02-09T09:00:00+00:00
"Унда Бөйөк Ватан һуғышы геройҙары, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, легендар комдив Шайморатовтың яу юлы, батырлығы хаҡында әңгәмә ҡорҙоҡ. Шулай уҡ ошо данлыҡлы атлылар дивизияһында һуғышҡан ҡаһарман яҡташыбыҙ, Советтар Союзы Геройы Ҡәйүм Әхмәтшин тураһында ла бик күп мәғлүмәт алдыҡ. Музейға үҙебеҙҙең яугир туғандарыбыҙҙың фотоһүрәттәрен дә алып килгәйнек, улар хаҡында ла һөйләнек. Беҙ ҡартатайҙарыбыҙҙың ҡаһарманлығын оноторға тейеш түгелбеҙ. Тыныс тормош, зәңгәр күк өсөн уларға бурыслыбыҙ бит. Фәнзилә АБДУЛЛИНА, «А» синыфы уҡыусыһы. Хәйбулла районы, Аҡъярҙағы 2-се мәктәп. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Еңеү тураһында һөйләштек,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,M gelek ut,1009,https://yanshishma.com/articles/m-gelek-ut/2023-05-13/e-e-tura-ynda-yl-shtek-3255054,2023-05-13T10:40:00+05:00
"В рамках Большой учительской недели с 3 по 5 октября прошел Всероссийский форум классных руководителей, который объединил педагогов из всех регионов страны. Для Форума классных руководителей (ФКР) масштабную программу подготовил Центр «Воин». Во время мероприятий неоднократно поднималась тема патриотического воспитания. Как отметил начальник управления Президента РФ по общественным проектам Сергей Новиков, необходимо, чтобы молодое поколение понимало важность исторической памяти, именно задачу патриотического воспитания молодежи, наряду с ее военно-спортивной подготовкой и решает Центр «ВОИН». «В ходе Форума классных руководителей на стенде Центра «ВОИН» педагоги увидели, как наши инструкторы проводят обучение, работают с курсантами. Среди гостей стенда было много учителей нового школьного предмета «Основы безопасности и защиты Родин». Центр готовит педагогов ОБЗР в 21 регионе — там, где есть наши отделения. И многие учителя из субъектов, в которых пока нет филиалов Центра, выразили желание пройти подготовку именно на наших площадках», — рассказал председатель Правления Центра «ВОИН», депутат Госдумы Виктор Водолацкий. На стенде Центра участники Форума классных руководителей проводили сборку-разборку автомата Калашникова и пистолета Макарова, управляли БПЛА при помощи симулятора и сами собирали беспилотник, учились останавливать кровотечение и проводить сердечно-легочную реанимацию. Полезные знания и навыки им давали опытные инструкторы Огромное внимание у педагогов вызвала и военно-патриотическая игра «Эстафета доблести». Более 200 учителей сражались друг с другом в напряженном лазертаг-бою, накладывали жгуты и турникеты, проводили сердечно-легочную реанимацию, «жгли танки» противника -дронами на симуляторе, своими руками собирали беспилотник, стреляли из страйкбольных автоматов и пистолетов в тире, а также из других видов оружия в виртуальной реальности. В конце «Эстафеты» каждого участника ждал ценный подарок. Оказали внимание площадке Центра и педагоги-участники специальной военной операции. Гостями стенда стали: учитель ОБЗР из Читы, участник боевых действий на Северном Кавказе (награжден орденом «За военные заслуги»), участник СВО (награжден медалью «За отвагу») Игорь Брик и учитель из Иркутска Павел Безденежных, награжден медалью «За воинскую доблесть» степени и медалью «За храбрость». Мужчины осмотрели представленное оборудование и пообщались с инструкторами. Источник: «Учительская газета» Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Педагогам предложили собирать БПЛА и стрелять в тире,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 1 0 0 1],6,Яңылыҡтар,2563,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-14/pedagogam-predlozhili-sobirat-bpla-i-strelyat-v-tire-3967262,2024-10-14T21:16:00+00:00
"Егет һаулығы менән дә башҡаларҙан айырылыбыраҡ тора. Унда аутизм билдәләре асыла, әммә ата-әсә  үҙҙәрен дә, улын да уның ҡәҙимге бала булыуына инандырырға тырыша. Дауаланмайынса булмай, әлбиттә. Ринатты Өфөләге Салют республика реабилитация үҙәгенә алалар. Үҙәк шуныһы менән айырылып тора: унда һәләтле балаларҙың һәләттәрен үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелә. Видеоға Ринаттың бирелеп пианинола уйнағаны яҙылған. Музыкаға мөкиббән егеткә, үҙ тырышлығы, ныҡымышлығына өҫтәп, Салют та дарман өҫтәгәндер, моғайын. Ринаттың таланты яңы үҫеш алһын, уға яңы бейеклектәр буйһонһон! Мәғлүмәт һәм видео Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың социаль селтәрҙәге төркөмөнән.",Моңло балаға Салют үҙәге ҡанат ҡуйған,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,657,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-24/mo-lo-bala-a-salyut-ge-anat-uy-an-4400463,2025-09-24T15:13:00+00:00
"Әбейе менән ике сәғәт һайын яйлап ултырып сәй эсеүҙәрҙе, йәштәштәре менән эскәмйәгә теҙелешеп гәп һатыуҙарҙы һағынып һөйләргә генә ҡалды. Хәҙер иртән тора ла, балтаһын ҡыҫтырып, ут күршеһе Вәзиргә керә. Аҙна-ун көн эсендә мунса бурап, иҙән-түбәһен түшәп, мейесен ултыртып ҡуйҙылар. Сиратта – Хәйбулланың йортона төкөтмә бурау, унан Сәлихтың аҙбарын рәтләү тора. Барыһы ла мал аҙығы хаҡына инде. Биш һыйыр тотҡан Вәзир – ике сана бесән, ырҙын табағы мөдире Хәйбулла центнерлап комбикәбәк вәғәҙәләй, шуға Сәлих көтөүгә сығырға шундуҡ ризалашты. Кис тә тынғы юҡ. Көтөүҙән ҡайта белмәгән башмаҡты эҙләп хәлдән тая, тапһа ла, ҡасыу яғын ғына ҡараған мал менән ярышыу етмеш йәшлек ҡартҡа еңел түгел. Ғәжәп, юғары ҡан баҫымынан, баш ауыртыуҙан, йөрәк өйәнәгенән яфаланған ҡарт ауырыуҙарын бөтөнләй онотто – уның дауаланырға ваҡыты ла ҡалмай. Башмаҡты Яңы йыл алдынан ғына һуйҙылар. – Ите матур күренә, тас май, шул хәтлем ҡарауға ни, – тип һөйләнде ҡарт ҡәнәғәтлек менән. Мал һуйышырға ҡайтып төшкән балалары, тағанға эленгән түшкәләрҙе һыйпап, ярыша-ярыша баш ҡаҡты. Ҡарт уларға тәү күргәндәй ҡарап ҡуйҙы. Ҙур ғына икән дә уның ғаиләһе. Ана бит, өс ҡыҙы, ике улы, уларҙың хәләл ефеттәре, балалары – өйгә лә һыймайҙар хатта. Ҡарсығының да, үҙенең дә юбилейына ла был тиклем йыйылмағайнылар. Балаларына аҡыл ултыра, тимәк, ата-әсәне ҡәҙерләргә кәрәклеген аңлағандар. Ҡарттың күңелен ғорурлыҡ хисе биләне. Ул эргәһенә килеп баҫҡан, быйыл ғына пенсияға сыҡҡан оло ҡыҙының арҡаһынан һөйөп алды. – Ейәнең, кәләш алам, ти бит, атаҡайым, туйға аҡса еткерә алмай хитланабыҙ, берәй бот һуғым һатып алырға ине лә. – Ҡыҙы, һүҙен дауам итә алмай, танауын тартты, ҡулъяулығы менән күҙ тирәһен һөрткөләне. – Бәй, ниндәй һатып алыу ти ул? Алып китегеҙ алғы ботон, аҡсаһы кәрәкмәй. Ҡапыл урамда тауыш ҡупты, бер аҙҙан оло улының ҡатыны кәртәгә һөйәлеп, шарылдап илап ебәрҙе. – Итһеҙ нисек ҡыш сығырбыҙ икән, тип ҡайғыра, икебеҙҙең дә эш хаҡын ҡыҫҡарттылар бит, кризис, – тип ғәйепле төҫ менән аңлатты улы ҡатынының ҡылығын. Ҡарт сығырынан сыҡты: – Артҡы ботон һал машинаңа, тапҡанһығыҙ ҡайғырыр нәмә! – Атай, эсәк? бауырын арттыр әле, пирожкийы тәмле була. Киленең ҡойҡа ярата, баш-тояғын да алып китһәк инде? – Кинйәһе һораулы ҡарашын төбәп торҙо ла өҫтәп ҡуйҙы: – Алған бөтә эш хаҡы фатирға түләүгә китеп тора шул, баҙарҙан да алыр инек тә. Ҡарт ҡулын ғына һелтәп ҡуйҙы. – Ауыҙ тултырып ит ашап булырмы бер, юҡмы? – Тәрилкәһенән бәләкәй генә ит киҫәге тапҡан ҡарт һуҡранып ҡуйҙы. – Быҙау алып үҫтерәйек, бер бешерерлек кенә ит ҡалды, – тине ҡарсығы, унан ҡартының асыулы ҡарашын шәйләп, өҫтәргә ашыҡты: – Икәүҙе алайыҡ, нисек тә ҡарарбыҙ әле! Марат ӘМИНЕВ. Федор Кащеевтың ""Хат"" картинаһы фотоһы.",Һуғым,['Спорт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0],3,Хикәйә,2675,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-10-22/u-ym-3488336,2023-10-22T17:17:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЭлегрәк тикшерү комитеты аның сәхнә киеменнән шикаятьләрне тикшерүен хәбәр иткән иде. Бузова үзе исә гафу үтенде. ырчы Ольга Бузованың Уфадагы чыгышыннан соң, Русия думасының КПРФ фиркасеннән депутаты Ирина Филатоваартистларның кием стиленә мәбүри таләпләр кертергә тәкъдим итте. Бу тәкъдимне ул Русия мәдәният министры Ольга Любимовагаибәргән, дип иткерә ТАСС. Филатова әйтүенчә, кайбер артистлар үз-үзләрен ничек тотулары нинди йогынты ясавын аңлап бетерми. Депутат министрдан башкаручыларның кием стиленә мәбүри таләпләр кертү мөмкинлеген карауны сораган. ""Ярымшәрә кыяфәттә чыгыш ясаулар илнең шоу-бизнес йолдызлары өчен күптән нормага әйләнде"", дигән ул. Артистларның ""вульгар сәхнә кыяфәте һәм үзләрен артык иркен тотулары"" яшьләрне дә боза дип саный ул. Элегрәк ""битараф булмаучылар""ның әләкләүләреннән соң Ольга Бузованың Уфада чыгыш ясаганда кигән ярымшәрә киемен тикшерү комитеты тикшерәчәгебилгеле булды. Бузова үзе исә киеме өченгафу үтенде. Ул фестивальгә керүдә яшь чикләүләре бар иде, һәм анда керү түләүле иде ди. ""Әгәр киемнәрем мәсхәрәләүче кебек күренсә, төркемем белән гафу үтенәбез. Явызлыкны ул булмаган урында эзләмәгез"", диде ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бузованың Уфадагы чыгышыннан соң Русия думасында артистлар өчен дресс-код кертергә тәкъдим итәләр,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1312,https://www.azatliq.org/a/buzovaning-ufadagi-chigishinnan-song-rusiya-dumasinda-artistlar-ochen-dress-kod-kerterga-takdim-italar-/32978346.html,2024-06-04T10:29:50+03:00
"Татарстанның СПИДка һәм йогышлы авыруларга каршы көрәшү үзәге табибы Фирая НәгыймоваНоябрь башында Екатеринбурда ВИЧ эпидемиясе башланган дигән хәбәр таралды. Рәсми мәгълүматларга караганда, шәһәрнең һәр илленче кешесе әлеге вируска ия. Хакимият бу хәбәрне шәһәрдә авыруларны ачыклау дәрәәсенең югары булуы белән аңлата. Татарстанда бу өлкәдә хәлләр ничегрәк? Икътисади кризис вакытында авыруларны кирәкле дарулар белән тәэмин итү ни дәрәәдә башкарыла. Азатлык Татарстанның СПИДка һәм йогышлы авыруларга каршы көрәшү үзәге табибәсе Фирая Нәгыймовабелән сөйләште. – Фирая ханым, Екатеринбурда ВИЧ чире эпидемиягә кадәр иткән дигән хәбәр кешеләрне шаккатырды. Рәсми саннарга караганда, Татарстанда 20 меңнән артык кеше ВИЧ чире белән авырый. Бу – хисапка алынган чирлеләр. Ә менә теркәлмичә, үзләрендә ВИЧ булуларын белмичә йөргән кешеләр күпме? Якынча әйтә аласызмы? – Аны фаразлап кына була. Халыкның 1 проценты авырый икән, димәк, ул чир эпидемия дәрәәсенә күчә. Бездә андый хәл юк. ВИЧ белән авыручылар бары 0,3 процентны тәшкил итә. Ел саен халыкның 30 проценты тикшерү уза. Чирне башланыр алдыннан ук эләктереп алу хәерлерәк. Ул никадәр иртәрәк ачыкланса, дәвалау алданрак башланса, нәтиәсе дә яхшырак була. Безнең СПИД үзәкнең Татарстанда берничә филиалы бар, Әлмәттә, Азнакайда, Чаллыда эшли. Бердәм база бар. Барысы да теркәлә, хисапка алына. 5Фирая Нәгыймова: ""Татарстанда 146 ВИЧлы бала теркәлгән""– 20 мең авыру арасында ничәсе балалар? – Татарстанда 146 ВИЧлы бала теркәлгән, шуларның 101 нә бу чир аналарыннан күчкән. Русиядә балаларның 2ы аналардан зарарлана, Татарстанда исә соңгы 10 айны исәпкә алсак, бу күрсәткеч бары тик 1,5 кына тәшкил итә. Балага узган һәрбер чирле хатын-кыз безнең хисапка басарга тиеш. Йөкле вакытта, баланы зарарламас өчен, аларның барысына да дару бирелә. Ләкин араларында кем әфьюн куллана, кайсы фәхишәлек белән шөгыльләнә. Алар дәваланмый. Әле берничә ел элек кенә дин юлына баскан авыру хатыннар да дәваланудан баш тарткан иде. Шөкер, руханилар ярдәмендә аларны күндереп булды. – Фирая ханым, ВИЧ һәм СПИД белән авыручыларны бергә саныйлар. Аларның аерым саны бармы? –- Безнең иң мөһим бурычыбыз – ВИЧлы кешеләрне дәвалап, СПИД дәрәәсенә иткермәү. Соңгы 25 елдагы күрсәткечләргә караганда, ВИЧ белән авыручы 12 мең кешедән бары тик 500 е генә СПИД белән чирли. ВИЧны хроник авырулар рәтенә кертәбез. Хәзерге вакытта барлык авыручылар арасыннан 56 процентын дәвалыйбыз, алар дәвалауга яхшы бирелә. Калганнарын күзәтеп торабыз, ел дәвамында мең кешене дәвалауга алабыз. 5Фирая Нәгыймова: ""СПИДтан күп үлмиләр. Авыручылар башка чирдән үлә""– СПИДтан үлүчеләр саны билгелеме? – СПИДтан күп үлмиләр. ВИЧлы кешеләр дәваланса, ул СПИД буларак азмый. Авыручылар башка чирдән үлә. Аларның да инфаркт та була, баш миенә кан да сава. Әфьюн белән агуланучылар да бар, әмма андыйларның саны кимеде. елларда ВИЧ белән наркомания сәбәпле зарарлану 96 тәшкил итсә, бүген 38ка калды, калганнары –енси мөнәсәбәтләр аша зарарланучылар. Бүген ВИЧлы кешенең социаль портреты үзгәрде. Ул – 30 яшьләрдәге гаиләле, хәлле, ләкин хатынына тугры булмаган ир. ВИЧның һәрбер яңа ун очрагының дүртесе хатын-кызларга туры килә. Чирлеләр арасында ирләр күбрәк. ВИЧлыларның 42 проценттантан артыгы 30 яшьтән олырак кешеләр. – Татарстанны алсак, чирлеләр кайда күбрәк, кайда азрак? Авылларда бу афәткә дучар булучылар бармы? – Авылларда ВИЧ инфекция күп түгел. Биш ел элек кайбер авыл- районнарында ВИЧ гомумән юк иде, хәзер берәм-берәм чыга башлады. Бу авыру күбрәк Әлмәт, Бөгелмә, Лениногорски якларында таралган. Казанны шушы шәһәрләр белән чагыштырсаң, аларда ВИЧлы кешеләр саны өч тапкырга күбрәк. Татарстанда инфекция нәкъ шушы шәһәрләрдән тарала башлады да. – Илдә икътисади кризис. Аның иле сезгә кагылдымы? Дарулар алу, кирәкле препаратлар белән тәэмин итү ничегрәк бара? – Мәскәү шәһәре, Мәскәү өлкәсендәге үзәкләрдә терапияләр туктатылу турында ишеттем. Бездә авыруларны дарулар белән тәэмин итүдә проблемнар чыкканы юк. Барлык кирәкле препаратлар бар, лабораториялар анализлар ясый. Безнең авырулар – социаль яктан бик актив кешеләр. Республикада дарулар булмаса, хәзер үк шикаять язачаклар. Дарулар да, тикшерүләр дә – барысы да түләүсез. 5Фирая Нәгыймова: ""ВИЧлылар арасында 30 яшьтән югары, гаиләле ир-атлар күп""– Фирая ханым, сез бу өлкәдә күптәннән эшлисез, ВИЧ эләктерүен белгән кеше бу хәбәрне ничегрәк кабул итә? Аңа ярдәм итү ничек оештырыла? – Беренче чиратта кеше шок кичерә, елый башлый, борчыла. Безнең оешмада социаль хезмәткәрләр, психологлар, психотерапевтлар, эпидемиологлар, инфекционистлар бар, алар аның белән эшли башлый. Без аны мультидисциплиналы такым дип атыйбыз. Профессиональ хезмәткәрләр белән аралашкач, авыруның үз-үзен тотышы үзгәрә, чирне кабул итә, дәваланырга кирәклеген аңлатырга тырышабыз. Безнең мөһим бурычыбыз – авыруның безгә килүе, безнең белән элемтәләрне югалтмыйча эшләве, даруларны эчүе. Әйе, араларында, чирен белгәч, безнең ярдәмнән баш тартучылар да бар. Аларның өйләренә дә барабыз, безне сүгеп, куып чыгаручылар очракларына да тарыйбыз. – әмгыятьтә ВИЧ белән авыручы кешеләргә мөнәсәбәт нинди? Яхшы якка үзгәрдеме? Әллә алардан читләшү күренеше бармы? – 20 ел элек ВИЧ инфекциясен чумага тиңлиләр иде. Халык арасында аның йогышлы чир икәне сөйләнә иде. Халыкта андый кешеләр белән кул бирешеп күрешергә дә ярамый дигән фикер яшәде. Ә хәзер авырулар теләгән ирендә эшли, кеше курыкмыйча үзенең диагнозын әйтә ала. Республикада өч кеше үзенең чире хакында телевидение аша белдерде. Алар минем гаиләм, балаларым бар, эшлим дип, халыкка сөйли. Без пациентларыбызга һәрвакыт чирегездән оялмагыз, сез әмгыять өчен зарарлы түгел, дип аңлатабыз.","ВИЧ Татарстанда күбрәк Бөгелмә, Әлмәт, Лениногорскидан тарала",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Татарстан,5608,https://www.azatliq.org/a/28124125.html,2016-11-23T04:18:12+00:00
"Дивизия 1944 йылдың көҙөнән 1945 йылдың майына тиклем дошман ғәскәрҙәренең Курляндия төркөмөн ҡамауға алыуҙа һәм  юҡ итеүҙә һуғыша.1944 йылда «Ғинуар күкрәүе», Выборг, Таллин операцияларындаҡатнаша. Һуғышта Фәйзулла олатайыбыҙ өс тапҡыр яралана: 1942 йылдың июнендә, 1943 йылдың апрелендә, 1944 йылдың авгусында. «Батырлыҡ өсөн», ике «Хәрби ҡаҙаныштар өсөн» миҙалдары менән наградлана. Олатайыбыҙҙың хәрби юлы Курляндияла тамамлана. Һуғыш бөткәс, тыуған ауылына ҡайта, колхозда бригадир булып эшләй. 1958 йылда вафат була, сөнки күкрәгендәге ярсыҡ оҙаҡ йәшәргә мөмкинлек бирмәй. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Ҡаһарман олатайыбыҙ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,1009,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-03/a-arman-olatayyby-4222421,2025-05-03T23:29:00+00:00
"Әле күптән түгел генә яшәүгә яраклы була алган идеяңа экзопланетатабуын игълан итте, кешелек инде үзенең галәмне өйрәнүгә һәм яңа планеталарга баруга әзерлеген белдерә. Соңгы көннәрдә мондый хәбәрләр АКШ һәм Русиядән килде. АКШ Конгрессы оешмасының алдагы 5 елга финанс планын һәм эшләячәк эшләрен раслады. Әйтик, 2017 елга оешмага 19,5 млрд бүленеп бирелде. Бу акчага галәмне өйрәнү, Халыкара галәм станциясендә тикшеренүләр һәм фәнни эзләнүләр башкарылырга тиеш. Шулай ук биш еллык планда экзопланеталарны өйрәнү дә каралган. Инде елларда Марска кеше ибәрүнең ентекле планын булдырырга тиеш. Кызыл планетага кешене ибәрү 2033 елга планлаштырыла. 2020 елда исә планетаны өйрәнү максатыннан анда иһазларны ибәрергә ыеналар. АКШның яңа президент идарәсенең Конгресс канунын ничек кабул итәчәге дә әлегә билгесез. Дональд Трампның Марска очышны хуплаганы билгеле, ләкин февраль аенда гына президент идарәсе Айга күбрәк игътибар итәргә һәм галәмне өйрәнү бюджетын кыскартырга тәкъдим иткән иде. Шуңа күрә Марска очу теләге әле чынга ашмаска да мөмкин. Айга очарга теләсәң. .Русиядә яшәүчеләрнең исә инде якын киләчәктә Айга очу мөмкинлеге барлыкка килде. Русиянең галәм оешмасы Роскосмос Айга очу өчен астронавтларны ыю бәйгесенигълан итте. Бәйге нигезендә 5-8 кешене сайлап алу планлаштырыла. ""Максат - яңа ""Федерация"" галәм корабының очучылары була алачак, Халыкара галәм станциясе програмы нигезендә эшләячәк иң яхшы белгечләрне сайлап алу. Алар Айга очачак беренче русиялеләр булачак"", диелә дәүләт оешмасының рәсми белдерүндә. Намзәтләрне ыю бу елның ахырына кадәр дәвам итәчәк, декабрьдә исә нәтиәләр игълан ителәчәк. Астронавтлыкка гаризаны яше 35 тән артмаган Русия ватандашы бирә ала, аның инженер, фәнни яки очу белгечлеге буенча югары белеме булырга тиеш. Шулай ук инглиз телен белү мәбүри. Узган ел Роскосмос Айга очу ниятен хәбәр иткән иде. Кешене Айга ибәрү елларда булачак дип көтелә. 2035 елга кадәр исә ирнең бердәнбер иярченендә Русия базасын төзү башланырга тиеш. Курцвейл: Сингулярлык инде якынФәнни күзәтүебезне кызыклы белдерү белән тәмамлыйбыз. Танылган футуролог Рэй Курцвейл кешенең шәкли фәһем (ясалма интеллект) белән сингулярлыгы (бергә агылуы) инде 2029 елда булачак, дип белдерде. Бу кешеләргә файда гына китерәчәк һәм тормыш сыйфатын яхшыртачак дип саный галим. Кешеләр үз аңнарын виртуаль ""болыт""ка күчерәчәк һәм баш миләрен ""иңеләйтә"" алачак. Бу баш миенең яңа мөмкинлекләрен ачачак, сөйләшү, фикерләү, юмор сәләтен яхшыртачак, ди Курцвейл. Илон Масктан аермалы буларак, ул шәкли фәһем кешеләргә куркыныч тудыра ала дип уйламый. Күпчелек галимнәр фикеренчә, роботлар һәм кешеләрнең интеллект дәрәәсе тормышка ашса да, бу гасыр уртасыннан да иртәрәк булмаячак. Ә кайберәүләр моңа, гомумән, ышанмый да.","Роскосмос кешеләрне Айга, – Марска ибәрергә әзерләнә",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],4,Мәғариф,2730,https://www.azatliq.org/a/28374902.html,2017-03-18T21:12:53+00:00
"В Республике Башкортостан, в рамках Дней армейской культуры, года в Колонном зале Министерства сельского хозяйства состоялся круглый стол «Клуб СВОя семейная гостиная», посвященный всесторонней поддержке семей участников специальной военной операции. Участниками круглого стола стали Руслан Хабибов, заместитель Премьер-министра Правительства Республики Башкортостан - министр спорта Республики Башкортостан, Никон, митрополит Уфимский и Башкортостанский, матери и отцы погибших бойцов, ветераны специальной военной операции, религиозные деятели, активисты общественных организаций, юристы, психологи. В рамках круглого стола прошло награждение медалью генерала Шаймуратова Эдуарда Голодько, ветерана СВО. Родителям погибшего бойца была передана его награда – медаль «За отвагу». Кроме того, отцы и матери, воспитавшие истинных патриотов, награждены общественными наградами. Общественную медаль Регионального отделения Общероссийской общественно-государственной организации «Ассамблея народов России» Республики Башкортостан «Отец защитника Отечества» получили: Князев Сергей Петрович – Кармаскалинский район, Загидуллин Абдулла Гильмуллович – Кугарчинский район, Сулмаков Валерий Николаевич – Белебеевский район. Общественную медаль Общества башкирских женщин Республики Башкортостан «Женщина – мать нации» имени Рабиги Кушаевой получили: Вильданова Фреда Искандаровна – Буздякский район, Саиткулова Минзаля Араслановна - Кугарчинский район, Саитова Любовь Селибаевна – Шаранский район. Также ветеранам специальной военной операции переданы комплекты удобной и практичной адаптивной одежды для реабилитации и занятий спортом. Адаптивная одежда была внесена в перечень технических средств реабилитации весной 2025 года. Данную инициативу фонда поддержал Президент России Владимир Путин. До конца года по всей России более 1000 ветеранов получат комплекты летней, демисезонной и зимней одежды, каждый из которых включает до 12 позиций. «Большинство ветеранов СВО с инвалидностью хотят продолжать работать, заниматься спортом, проводить время с семьей, быть полезными государству. Мы уже получили 700 заявок на комплекты адаптивной одежды от защитников, и это мотивация для наших производителей разрабатывать и создавать удобные современные модели. Такая одежда не просто функциональна, она учитывает реальные потребности человека, которые зачастую не берутся во внимание в массовом производстве», – отметила статс-секретарь – заместитель Министра обороны РФ, председатель фонда «Защитники Отечества» Анна Цивилева. «Сегодня шесть бойцов получили первые комплекты. В ближайшее время будут вручены еще 4 комплекта. Всего мы получили около 50 заявок от бойцов. Обращение каждого ветерана экспертный совет фонда «Защитники Отечества» рассматривает индивидуально, чтобы подобрать тот вариант, который подойдет с учетом физических потребностей. Важно, чтобы у каждого защитника была возможность выбрать размер, цвет, модель подходящей ему одежды», – сказала руководитель филиала фонда «Защитники Отечества» в Республике Башкортостан Гульнур Кульсарина. Эмиль Еникеев поблагодарил Госфонд и социального координатора за профессионализм, чуткость и поддержку. В июле 2025 года Эмиль от фонда получил автомобиль с ручным управлением. «Выдача адаптивной одежды ветеранам с инвалидностью – это бесценный вид поддержки, позволяющий чувствовать себя комфортно и уверенно в любой ситуации. Такая одежда учитывает индивидуальные потребности, связанные с ограничениями в движении, и значительно облегчает повседневную жизнь», - отметил ветеран. Государственный фонд «Защитники Отечества» создан по Указу Президента России Владимира Путина. Основной его целью является персональное сопровождение ветеранов СВО и членов семей героев. Специалисты и социальные координаторы фонда помогают защитникам не только с медицинской и социальной реабилитацией, но и в переобучении и трудоустройстве, оказывают юридическую поддержку, адаптируют жилье под нужды инвалидов и обеспечивают долговременный надомный уход. Фонд возглавляет статс-секретарь – заместитель Министра обороны РФ Анна Цивилева. Филиалы фонда работают во всех регионах России.",«Клуб СВОя семейная гостиная» собрал родителей воинов СВО,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],6,Аңлатма,4113,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-08-22/klub-svoya-semeynaya-gostinaya-sobral-roditeley-voinov-svo-4358681,2025-08-22T21:11:00+00:00
"Уҡыусылар араһындағы ярышты  ""Юлдаш"" радиоһы,  Учалы районы  мәғариф идаралығы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы менән берлектә ойоштора. Конкурс уҡыусы балалар араһында башҡорт теленә ихтирам булдырыу, телмәр тотоу оҫталығы, һөнәр һайлауға булышлыҡ итеү маҡсатында үткәрелә.      Быйыл бәйгегә 100-гә яҡын ғариза ҡабул ителде. Унда республиканың 30-ҙан ашыу ҡала һәм районынан, шулай уҡ Силәбе өлкәһенән ҡатнашыусылар бар. Конкурстың төп шарттары рәсми хәбәрҙәр уҡыу һәм ""Урал батыр"" эпосына бәйле  репортаж әҙерләү ине. Баһалама комиссияһы 30 эште финалға һайлап алды, уларҙан 12-һе еңеүсе тип билдәләнде. 1 урынға Баймаҡ ҡалаһының 5-се дөйөм биреү мәктәбе уҡыусыһы Азамат Иҙелбаев һәм  Әбйәлил районы Асҡар ауылының Таһир Күсимов исемендәге гимназия уҡыусыһы Бәхтийәр Муллахмәтов лайыҡ булды. 2 урынға Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт республика гимназия интернаты уҡыусыһы Яҙгөл Хәйруллина, Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылының 2-се һанлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡыусыһы Яҙгөл Ғафарова; Учалы районының Комсомольск урта мәктәбе уҡыусыһы Илнара Әбдрәхимова сыҡты. 3 урын дипломы менән Өфөнән Сулпан Ишмөхәмәтова, Салауат районы Әлкә ауылынан Лилиә Кәримова, Көйөргәҙе районы Илкәнәй ауылынан Айҙар Мөхәмәтшин, Волга буйы федераль округының Рәсәй Геройы А. В. Достовалов исемендәге Башҡорт кадет корпусы уҡыусыһы Хәниф Йосопов бүләкләнде. Көйөргәҙе районы Илкәнәй урта мәктәбе уҡыусыһы Айҙар Мөхәмәтшин, Силәбенән Ильяс Зияев менән Илеш районы уҡыусыһы Фәрхәт Исламовҡа Бөтә Донъя башҡорттары ҡоролтайы махсус приз тапшырҙы. Хәйбулла районынан Ислам Билалов - ""Белем тау"" үҙәгенән махсус приз алһа, Ишембайҙан Искәндәр Лотфуллин телевидение дикторы Айнур Ғибәҙуллиндан махсус приз - оҫталыҡ дәресенә эйә булды. Финалға үтеүселәргә дипломдар, иҫтәлекле бүләктәр, ойоштороусыларҙан махсус приздар тапшырылды. Шулай уҡ  ""Уңышҡа ынтылыш"" номинацияһы буйынса бүләктәр булды. ""Диктор тауышы"" конкурсында әүҙем ҡатнашҡан мәктәптәргә рәхмәт хаттары бирелде. Еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы  6 февралдә  Әхәт Мортазиндың тыуған яғында - Учалы ҡалаһының 9-сы полилингваль мәктәбендә үтте. Белешмә: Әхәт Мотаһар улы Мортазин 1986 йылдан 2018 йылға тиклем  Башҡортостан телерадиокомпанияһында эшләне. Диктор, журналист, режиссер, актер булараҡ танылыу алды. Тыңлаусылар һәм тамашасылар уның бәрхәт тауышын ихлас яратты. Әхәт Мортазин күп сараларҙа Башҡортостан Республикаһының рәсми тауышы булды. Радио һәм телевидение өсөн бихисап кадрҙар әҙерләне. Республиканың ""алтын фондын"" әҙәби әҫәрҙәр, тамашалар менән байытты. Уның эшен бөгөн уҡыусылары дауам итә. Әхәт Мортазин оҙаҡ йылдар радионың волейбол командаһы капитаны булды. 6 февралдә Әхәт Мотаһар улының тыуған көнө. Беҙҙең арала булһа, уға 67 йәш тулыр ине. Өфөлә йыл һайын Әхәт Мортазин иҫтәлегенә волейбол турниры үткәрелеп килә. Быйыл спорт ярышын апрелдә уҙғарыу планлаштырыла. Унда республиканың мәғлүмәт саралары командалары көс һынаша.",Әхәт Мортазиндың яҡты иҫтәлегенә арнап,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 1 0 1],7,Яңылыҡтар,2897,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/h-t-mortazindy-ya-ty-i-t-legen-arnap-4567932,2026-02-06T15:53:00+00:00
"""Татар теле баскычлары"" сайтыСоңгы елларда татар телен интернеттан өйрәнергә теләүчеләр өчен күпмедер күләмдә андый мөмкинлекләр ачылды. Ана теле порталытулы көченә эшли, анда бер үк вакытта 10 мең кеше татар теле курсын уза, онлайн дәресләрдә катнаша. Татар иле социаль челтәрендә татар телен өйрәнү сәхифәсе бар. Болары – Татарстан хөкүмәте татар телен өйрәнергә теләүчеләр өчен оештырган мөмкинлекләр. Моннан тыш интернетта татар телен укыту белән гади, фидакарь кешеләр шөгыльләнә. Мәсәлән, кайберәүләр-тан дәресләралып бара. Кайберәүләр интернетта татарчасөйләүлекләр һәм сүзлекләр туплый. Шулай социаль челтәрләр аша татар телен укыту да актив бара, мондый төркемнәрнеңберсенә 28 меңнән артык кеше язылган. Күптән түгел интернетта татар телен укытуга багышланган тагын бер кызыклыпроектбарлыкка килде. Аның авторларының берсе, Марат Төхвәтуллин татар телен үзе өйрәнгәндә, Полиглот тапшыру методикасын бик нык ошата һәм бу методика нигезендә татар телен укыту сайтын ачып ибәрә. Марат татар теле һәм сайт турында сорауларыбызга авап бирде. –Марат, кыскача үзегез белән таныштырыгызчы. Кайларда тудыгыз, укыдыгыз? Марат Төхвәтуллин–Мин Байкал артындагы Нерчинск шәһәрендә тудым. Әтием ул вакытта хәрби иде, үзе Самар өлкәсеннән. Әнием Пенза өлкәсеннән булгач, миңа иде яшь булганда без Пензага күчендек. Инженер-программист белгечлеге буенча университетны тәмамладым, 2009 елда Мәскәүгә күчендем. Хәзерге вакытта мин Мәскәүдә яшим, программист булып эшлим. Мәскәү татар яшьләренең төрле чараларында актив катнашырга тырышам. –Татар телен гаиләдә өйрәндегезме? –Әти-әнием татарча яхшы сөйләшсәләр дә, кызганыч ки, бала чагымда татарча сөйләшмәдем. Татар телле даирәгә мин инде үскәч эләктем. Шуңа күрә татарчаны чит тел буларак өйрәнергә туры килде. Хәерлесе булгандыр, мөгаен, нәкъ бу сәбәпле мин татарча укыту проекты белән шөгыльләнә башлаганмындыр. –Бу сайтка килгәндә, аның идеясе ничек туды? Бу иңел булмаган эшкә ничек тотындыгыз? –2012 елга кадәр татар телен үзлектән өйрәнергә тырыштым, миңа бу авыр булып тоелды. Аннары соң Мәскәүдә татар теле курсларына йөри башладым. Нәтиәсе монда күренә башлады инде. Курсларда татар теле – кухняда аралашу теле кебек стереотиплар да юкка чыкты. Кызганыч ки, татар телендә аралашу көнкүреш темалар белән генә чикләнә ала дигән фикер бик нык таралган. Моның белән һич тә ризалашмыйм, татар теле нәфислеге һәм мәгълүмати мөмкинлекләре белән дөнья телләре белән бер дәрәә дә дип саныйм. Татар теле грамматикасы авырлыгы буенча рус теле грамматикасыннан бер дә ким түгел. Интернетта яңа сүзләр өйрәнү, татарча видео- һәм аудиоматериаллар булса да, грамматика материаллары бик аз.2014 елда, дусларымның киңәше белән, мин ""Культура"" телеканалының""Полиглот"" тапшыруыярдәмендә инглиз телен камилләштерә башладым. Миңа укыту стиле бик нык ошады. Ул грамматиканы көнкүреш аралашу дәрәәсендә итәрлек бирә. Шул ук вакытта аралашуның 80-ын тәшкил иткән 400-500 сүз өйрәтә. Комбинаторикага да зур игътибар бирелә. Профессиональ лингвистлар моны каты тәнкыйть итсәләр дә, миңа бу система бик ошады, ул бик гади һәм яхшы оештырылган. Әлеге методиканы үземдә сынап карагач, мин аны татар телен укытуда да кулланып карарга булдым һәм махсус сайт эшләүгә тотындым. –Бу сайтны кем белән алып барасыз? Командагыз нинди? Беренче чиратта дусларым белән киңәшләштем. Мәскәү татар яшьләре активистларының берсе Римма Гомәровабелән сөйләштек. Яңа сайт фикере аларга бик ошады, шунда ук ярдәм итәргә теләүчеләр дә табылды. Эш башында ук итди авырлыкларга юлыктык. Мисал өчен, татар теле грамматикасының кереш өлеше инглиз телендәгесеннән шактый катлаулырак булып чыкты. Шулай ук татар теленең ешлык сүзлеген табып булмады (телдә сүзләрнең кулланылышының ешлыгын күрсәткән сүзлек). Шулай да, эшебез кузгалды. Аерым рәхмәтемне филология фәннәре кандидаты Лилиана Сафинага белдерәм. Ул безгә беренче дәресләрне ясарга ярдәм итте. Аның ярдәмендә кирәкле методик материал тупланды. –Сайтыгызда телне өйрәнү процессы ничек бара? Сайтта тел өйрәнү виджетыИнде әйткәнемчә, сайтта телне өйрәнү минимализм принцибыннан һәм яңа материалны чиратлап бирүдән гыйбарәт. Нәтиәсе – көнкүреш аралашу дәрәәсе. Беренче этапта без фигыльләр кулланырга, өч заманда сөйләшергә, гади гыйбарәләр һәм сораулар төзергә өйрәтәбез. Икенче этапта исемнәрне өйрәнү активлаша, аларның төрләнеше өйрәтелә. Бу этапта өйрәнүчеләр инде гади өмләләр төзи белә. Бу – яхшы күрсәткеч. Сайт өстендә эш әле һаман дәвам итә. Мәсәлән, хәзер без алмашлыклар буенча яңа дәресләр әзерлибез, фигыльләргә ентекләп өйрәтергә телибез. Булган материал даими анализлана һәм камилләшә. Сайт баштан ук халык проекты дип уйланылган иде. Без һәрьяклы ярдәмгә әзер: методик, финанс, техник. Кешеләрнең бәяләмәләре һәм тәнкыйте кирәк. Фикерләрегезне электрон адресына яки ВК сайтынаибәрүегезне сорыйбыз. – Киләчәккә планнарыгыз нинди? – Сайт буенча эшебезне дәвам итәбез, яңа материаллар өстибез. Якын арада тыңлау (аудирование) мөмкинлеген биргән виджет өстәргә телибез. Киләчәктә видео форматында дәресләр дә оештыру нияте бар. – Сезнең фикерегезчә, бүгенге көндә татар теле үсеше өчен нәрсә итми? Марат Төхвәтуллин– Татар теле үсеше турында еш уйланам. Телне көчләп өйрәтеп булмый! Тел – ул аралашу чарасы, эмоцияләрне белдерү чарасы. Әйтик, мин програмнар буенча документация укырга телим икән, миңа инглиз телен белергә кирәк. Гете фикерләрен оригиналда укыр өчен алман теле кирәк. Ислам белән кызыксынсам, гарәп телен өйрәнәм. Шулай ук кытай теле соңгы елларда Русиядә бик популяр булып китте. Сәбәбе гади – Кытайның икътисади үсеше, кино ярдәмендә аның мәдәнияте популярлашуы, туризм, дөньякүләм чараларда актив катнашуы. Татар теле дә бу кагыйдәләргә искәрмә түгел. Мисал өчен, Татарстанда кызыклы һәм сыйфатлы фильмнар төшерелсә, республика икътисади үсеше ныклап дәвам итә, тел дә үсәчәк, аңа кызыксыну да артачак. Бүгенге көндә Русиядә игътибарның Көнбатыштан Көнчыгышка күчүе сизелә. Тиздән Иран белән хезмәттәшлек артыр. Монда, әлбәттә, тумыштан татарча сөйләшкән белгечләргә иңелрәк булыр. Чөнки татар телендә фарсы алынмалары шактый күп. Татар теленең төрек һәм казакъ телләре белән якынлыгы турында әйтәсе дә юк. Димәк, татар телен саклау һәм үстерү – бу Татарстанның гына түгел, Русиянең дә стратегик һәм икътисади максаты булырга тиеш. Бүгенге көндә безгә 6 яшькә кадәр балалар өчен татар телен укыту китаплары, тематик ешлык сүзлекләре, телне нольдән өйрәнү програмнары һәм мультимедия кушымталары итми дип саныйм. Шулай ук татар теле нигезендә казакъ, гарәп, фарсы, төрек һәм башка көнчыгыш телләрне өйрәнү методик эшләнмәләре зур файда китерәчәк дип уйлыйм.","Марат Төхвәтуллин: ""Татар телен үстерү – Русиянең стратегик максаты булырга тиеш""","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 1 1 0],9,Пәрәвез,6543,https://www.azatliq.org/a/27254186.html,2015-09-18T14:01:26+00:00
"28 марта в Сосновском районе Челябинской области на базе Сирюсинской школы прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем. Мероприятие, организованное министерством образования Республики Башкортостан при поддержке Постоянного представительства Республики Башкортостан в Челябинской области.",В Челябинской области прошел Межрегиональный фестиваль образования Белем,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,295,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-31/v-chelyabinskoy-oblasti-proshel-mezhregionalnyy-festival-obrazovaniya-belem-3708072,2024-03-31T13:33:29+00:00
"Беҙгә ҡыш ваҡытында вагон аҫтын, тәгәрмәстәрҙе ҡарҙан, боҙҙан таҙартыуҙы ҡушып ҡуйҙылар бит, башҡа бәлә итеп. Нисәлер көнгә уҡыуға ла йөрөттөләр. Мин ней, ял булһа, Өфөнән зым - зыя юҡҡа сыға ла ҡуя инем. Уҡымайым да, өйрәнеү ҙә кәрәкмәй тигән булып, Тупаҡҡа ҡайтҡан да киткән инем. Йоғинде, эшләгәс - эшләгәс, уныһын да эшләп ҡуяһың инде тип, ҡайҙа боҙҙо онтарға, ҡайҙа ҡарҙан таҙартырға әкен - сөкөн иттереп күрһәттеләр ҙә, әйҙә бар дуй Мәскәүгә тип рейсҡа сығарҙы ла ебәрҙеләр. Кандрыла, Ульяновскила, Рузаевкала, Рязань ҡалаһында төшөп вагон аҫтарын таҙаларға! Лом тотоп алырһың да, проводницалар өҫтәп күрһәтер тигән инеләр, мин төшөп киттем Кандрыла. Хәҙер перрон яҡлап проводниктар китте туҡылдап, мин икенсе яҡтан төшөп киттем. Ҡулым эш белә, лом тотоп эшләгән бар! Мәке уйып та, һыйыр буғын да лом менән ырғыта һуҡҡан баш әле. Сатлама һыуыҡта боҙға бер һуғыуым етә, сәсрәп кенә тора боҙҙар, өлгөр генә! Колодкаларға эләктермәҫкә кәрәк, ул вагон аҫтындағы ғәләмәт, уйй, Аллаһ һаҡлаһын да ул икән. Белмәгән кешегә генә рәхәт икән. Индең дә поезға, туҡылдап киттең дә ултырҙың икән тей, әһә, булмаһа ярай ине. Ул вагон аҫтында мәмерйәң ары торһон икән дә ул. Боҙбармаҡтары әле әлхәм генә. Ул самауырҙың тәңгәлендә, туалет тиһеңме, ҡар һырығаны етмәгән, боҙланып ҡатып бөткән, әйтерһең дә ғүмере кеше ҡулы теймәгән. Эшем ҡыҙҙы. Онтойым да боҙҙо ары китәм, ырғыта һуғам да, тағы китә бирәм. Етмәһә был яҡта ҡар ҡатламы бейек, оҙон аяҡлы кеше йөрөп үткән, шуның юлына ғына баҫып байтаҡ ерҙе таҙалап ташланым. Хәҙер теге колодканың йән яғын таҙалап бөтәһең дә, саҡ ҡына лом осо менән тәгәрмәстән айырып ҡарайһың, ҡуша йәбешеп торорға тейеш түгел, йәнәһе лә. Мин дә тегене тикшереп ҡарарға булдым, лом менән тейеп тә өлгөрҙөм, тәгәрмәс яйлап ҡына айырылыу ғына ла түгел, яйлап рельс буйлап шыуа башланы был хәҙер. Әттәгенәһе! Тыш - быш иттереп поезд ҡуҙғалып алды ла китте. Шунда ғына башҡа барып етте! Бөттө баш, ятып ҡалдым бит поездан! Ҡарауыл да һөрәнләп булмай, китте поезд ғынам. Һуң ҡыҙҙарым да бар көскә ҡысҡыралар бит, тиҙерәк бууул, беҙ ҡуҙғалдыҡ, йүгер - йүгерә һал, Рәғиҙә, поезд тиҙлеген арттыра башламаҫ элек өлгөрөп ҡал! Йүгер имештәһәң, тубыҡтан ҡар, юлы ла юҡ. Нишләйһең инде, сатнама һыуыҡта бер ҡат кейем дә, ҡулда лом тотоп ятып ҡалып булмай! Минең эшем шул, поезда кәрәк мин. Башта мең төрлө уйҙар мыжғый, ватный салбар кейеп, ҡар кисеп остом поезға ултырам тип, әлдә бәхетемдән уныһы миңә ҡаршы килә, ҡыҙҙар ҙа, минең барған вагон да миңә яҡыная. Мин хәҙер бар донъямды оноттом! Миңә 58 йәш тә түгел, мин өс бала әсәһе, ике тапҡыр ҠӘЙНӘ лә, биш балаға өләсәй ҙә түгел, мин хәҙер утҡа баҫҡан бесәй хәлендәмен! Өс көнлөк донъя тибеҙ, был юл миңә бөтмәҫ тә, үтмәҫ тә һымаҡ ине! Ваҡыт үлсәүе юҡҡа сыҡты! Бына вагон, бына тамбурҙан штабной вагондың проводницаһы Айгөл, күҙҙәре! ҡурҡыу ҙа, үкенес тә, янау ҙа барыһы ла бар ул ҡарашта, иң мөһиме - ул күҙҙәр миңә ышана! . Мин аяҡты күтәреп баҫҡысҡа баҫып өлгөрҙөм, Ике ҡуллап поручнины эләктереп алдым да эскә ҡарай һикерҙемме, остоммо шунда, ней булһа ла тамбурҙа инем. Ағайҙарым мине хәтәр тәрбиәләгәндәр, бушҡа китмәне, бына ҡасан кәрәге тейҙе ул тип вагонға инеп киттем. Бер аҙ барғас лом иҫкә төштө бит, эхх әрәм генә итеп ташлап киттем микән, әле биш көн юлда йөрөргә, нишләргә инде, тип киттем ҡыҙҙарға. Улар көләләр, апай, ломды ташламаның, ҡуша тотоп йүгерҙең тиҙәр. Һөңгө тотоп йүгереп йөрөгән яугирҙар һымаҡ лом тотоп поезға ултырып кит инде! Хәҙер бик тә теләп кире поезға эшкә сығыр инем. Тик ошондай хәл килеп тыуа ҡалһа, яҡҡ, ҡуй сәле, минән булмай тиһәм, кем ышаныр икән.",Тимер юлы мажаралары. Рәғиҙә Хызырова,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Хикәйә,3553,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-12-26/timer-yuly-mazharalary-r-i-hyzyrova-3086715,2022-12-26T15:11:00+00:00
"На улице перед входными группами в это день будут проходить: мотоджимхана, БМХ, показательные выступления по роллер-спорту «Живи, люби, катай! », флорбол на роликах, волейбол (разбор техники «точная передача»), баскетбол 3 х 3, акробатические трюки. В фойе второго этажа все присутствующие смогут испытать себя в таких видах спорта, как сабсоккер, дартс, мас-рестлинг, армрестлинг, настольный теннис, тартыш, поиграть лазертаг, позаниматься на биатлонных тренажерах СКАТТ, пройти мастер-класс «Балансбординг для чайников», научиться играть в шашки вслепую и оценить свои физические возможности с помощью силомера. Мероприятие начнется в 18:00. Для участия необходимо пройти быструю регистрацию на сайте: .",Фестиваль «Приведи ребенка в спорт» состоится в Уфе,['Дин' 'Спорт' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,705,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-24/festival-privedi-rebenka-v-sport-sostoitsya-v-ufe-3860020,2024-07-24T14:06:00+00:00
"– Һәм бер мәлде, ҡапыл ғына шиғырҙарығыҙ социаль селтәрҙәр буйлап һибелеп киттеләр ҙә, бер иртәлә һеҙ тотош республикаға билдәле булып уяндығыҙ. – Эйе, ижадымдың таралып, үҫешеп китеүе интернеттың әүҙемләшеүе менән бәйле булды. 2013 йылда Гөлнар ҡыҙым мине социаль селтәрҙәргә теркәне. Ҡәләмдәшем Гөлнур Ҡыуатова (әйткәндәй, Гөлнурҙы дүрт йәшлек сағынан уҡ беләм. Беҙ эшләгән Ейәнсура районы Юлдаш ауылы мәктәбе директоры Вил ағай менән Гөлшат апайҙың ҡыҙҙары ул, миңә үҙ һеңлем кеүек яҡын – Ф. А. ) кәңәше буйынса шиғырҙарымды «дөрөҫ итеп» һала башланым. Шунан мине интернет даирәләрендә Гөлназ Ишемғолова күреп ҡалған. Уның да «Мөхәббәтле миҙгел» тип исемләнгән бик уңышлы эшләгән төркөмө бар ине. Артабан Гөлназ, шиғырҙарымды үҙенең төркөмөнә күсереп ҡуйып, мине билдәле итеүгә үҙ өлөшөн индерҙе. Тәүҙә элекке шиғырҙарымды урынлаштыра инем, һуңынан яңыларын ҡуя башланым. Кешеләр шиғырҙарымды уҡый, комментарийҙар, хаттар яҙа. Уҡыусы менән бәйләнеш булғас, хуплау, рәхмәт һүҙҙәре ишеткәс, яҙғы килеп кенә тора икән. Яңы шиғыр тыуҙымы, шунда уҡ интернетҡа сығарып ебәрәм. Улай йыш һалма, тиҙәр ине миңә. Әммә әҙер шиғырҙы ҡуймай түҙеп тороу ҡайҙа ти инде! 2014–2016 йылдарҙа бик әүҙем эшләнем. Ошо йылдарҙа китаптар сығара башланым. 2017 йылда Яҙыусылар союзына ағза итеп алдылар. Был минең өсөн ҙур ваҡиға булды, яуаплылыҡ тойғоһо уятты. Сейле-бешле шиғырҙар сығарырға хаҡым юҡ тип, уларҙы янымда ятҡыра биреп, һирәкләп кенә халыҡ иғтибарына, төркөмгә һала башланым. Күбеһен туранан-тура китап итеп баҫтырҙым. – Йәшерен-батырыны юҡ, һеҙҙе башта тәнҡитләүселәр ҙә булды. – Эйе, интернетта шиғырҙарым таралып киткәс, профессиональ шағирҙар бик ҡаты тәнҡит утында тотоп алды. Матбуғатта ла төрлө яҙмалар донъя күрҙе. Шиғриәткә хилаф ҡылыусылар, ҡағиҙәләрҙе боҙоп, юл һәләкәтенә килтереүсе «сәйнүктәр» улар, ундайға юл ҡуйырға ярамай, тип тә яҙҙылар. Шиғриәт һәммәһе өсөн дә түгел, бары һайлап алынғандар өлөшө имеш тә, минең ижадым уны бигерәк ергә, тормош-көнкүреш кимәленә төшөрә икән. – Был йәһәттән һеҙҙең үҙегеҙҙең фекерегеҙ ниндәй? – Мин былай тип яуап бирҙем: элек-электән әҙәби ижад менән бер рәттән халыҡ ижады ла йәшәгән. Һәм ул әҙәби ижадтан бер ҙә ҡайтыш булмаған. Минең ижадым, әйҙә, шиғыр тип тә аталмаһын ти, таҡмаҡмы, мәҫәлме, әллә бәйетме, ниндәй сүрәттә булһа ла, уның да йәшәргә хаҡы бар, оҡшатҡандар уҡыһын, оҡшатмағандар урап үтһен, тип яҙҙым. – Шиғырҙарығыҙға йырҙар ижад итеүселәр күп. Был йүнәлештәге эшегеҙ нимәнән башланды? – Зәһүрә апайымдың Сибайҙа йәшәгән сағы ине. Бер мәлде ул ҡала китапханаһында шағирҙарҙы, йырсыларҙы, композиторҙарҙы берләштергән «Рухи хазина» тип исемләнгән клуб ойошторғайны. Апайым үҙе шиғриәткә ғашиҡ кеше. Поэзия өлгөләрен тасуири итеп уҡый белә. Бер көндө осрашыуға минең бер шәлкем шиғырҙарымды ла компьютерҙан сығарып алып барған. Юлай ағай Моратов шунда бер-нисә шиғырымды һорап алған. Шулай итеп Юлай Моратов «Әгәр күптән ғашиҡ булмаһам» тигән шиғырыма йыр ижад итте. Әлеге ваҡытта ул йырҙы Әлим Ҡәйүмов башҡара. Шунан Гөлфиә Хәләфетдинова «Ғүмер – аҡҡан һыу» тип исемләнгән шиғырымды һорап алып, Азат Исҡужиндан йыр яҙҙырып йырланы. Бөгөн ул йыр Артур Туҡтағолов менән Миңзифа Исҡужина репертуарында ла бар. Уның тағы ла Хәлил Биктимеров, Нурия Абдуллина яҙған варианттары ла бар. Үҙешмәкәр композитор Рәсимә Динисламова ла тәүгеләрҙән булып шиғырҙарыма йырҙар яҙҙы. Йырҙарымдың һаны хәҙер 200 самаһы булып китте. Бик күп билдәле йырсылар, әйтеп үтеүемсә, Әлим Ҡәйүмов, Йәмил Әбделмәнов, Әлфиә Юлсурина кеүек вокал оҫталары ла башҡара уларҙы. Күптән түгел Вәхит Хызыров та йыр һорап мөрәжәт итте. Гүзәлиә Вәлиева, Әлфиә Заһиҙуллиналар менән дә хеҙмәттәшлектәбеҙ. Йырҙарымдың байтағы 25 февралдә Башҡорт дәүләт филармонияһында үтәсәк концертта танылған йырсылар башҡарыуында яңғыраясаҡ. Әйткәндәй, минең һүҙҙәремә яҙылған йырҙарҙы Айҙар Ғәлимов, Эдуард Хөснөтдиновтар ҙа башҡара икән. Ә мин быны оҙаҡ ваҡыт белмәгәнмен дә. Фирүзә Абдуллина менән мауыҡтырғыс, матур әңгәмәнән өҙөк. Мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының февраль һанында уҡырһығыҙ. Беҙҙең МАХ каналына ҡушылығыҙ!","Оҡшатҡандар уҡыһын, оҡшатмағандар урап үтһен","['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 1 0],8,Мәҙәниәт,4039,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2026-01-29/o-shat-andar-u-y-yn-o-shatma-andar-urap-t-en-4556314,2026-01-29T21:12:00+00:00
"Еңеүселәргә  аҡсалата бүләк һәм дипломдар тапшырылды. Беренсе урынға Аҡбуҙат журналының баш мөхәррире Лариса Абдуллина лайыҡ булды. Ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар тураһында өс эш тәҡдим иткән. Улар менән туранан-тура осрашҡан һәм аралашҡан. Лариса Абдуллина махсус хәрби операция биләмәһендә матбуғат төркөмө составында булып ҡайтҡан. Икенсе урынға – Башҡортостан ҡыҙы журналының баш мөхәррире Гөлназ Ҡотоева, Йәшлек гәзите хәбәрсеһе Гөлназ Шәйхетдинова,  Халыҡ ижады үҙәгенең мәғлүмәт бүлеге мөдире Зөлфиә Сафина (Баймаҡ ҡалаһы), өсөнсө урынға –  Аманат журналының яуаплы сәркәтибе  Зөбәржәт Яҡупова, Баймаҡ мәғлүмәт үҙәге директоры Гүзәл Сәлихова, Мораҙым гәзите хәбәрсеһе Гөлшат Сәйетбаталова,  Күгәрсен мәғлүмәт үҙәгенең верстка буйынса инженеры Мария Псянчина (Васильева) лайыҡ булды.","Һаумы, яугир!",['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,799,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-06-14/aumy-yaugir-3809865,2024-06-14T14:53:00+00:00
"– Мәҙәниәт йорттарында душтар юҡ. Мин һәр концерт алдынан сәс йыуам: иртә менән өйҙә, аҙаҡ концерт алдынан мәҙәниәт йортонда раковинала. Минең ҡолаҡтарым әле һаман йүнләп ишетәмәй, 60 ҡына ишетә. Юғары йышлыҡтарҙы  бөтөнләй ишетмәйем. Етмәһә ике ҡолағым да шулай. Шуға ла ҡолаҡ мониторҙарын файҙаланам, тағы ла сәхнәгә махсус акустик колонкалар ҡуйыла. Хатта ҡолағым төбөндә себен безелдәһә лә ишетмәүем мөмкин, – ти ул.",Элвин Грей ныҡ насар ишетә башлаған!,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,420,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-12/elvin-grey-ny-nasar-ishet-bashla-an-4575490,2026-02-12T12:35:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСтудентлар үз бүлмәләренә 1 ноябрьдә генә урнаша алачак.1 ноябрьгә кадәр Казан федераль университетының Универсиада авылында студентлар яши алмаячак. Бу хакта бүген уку йортының ректоры Ленар Сафинхөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. — БРИКС саммиты узу сәбәпле Универсиада авылы комплексы куәт оешмалары өчен кулланылачак. Алар әмәгать тәртибен саклау өчен киләчәк, — диде ул. Сафин аңлатканча, КФУ студентларының уку елы 1 сентябрьдән түгел, 1 ноябрьдән башланачак. — Сентябрь башыннан 17 октябрьгә кадәр студентлар мөстәкыйль эш формасында теоретик белем алачак. Шуннан соң алар ике атналык каникулга китәчәк һәм 1 ноябрьдән гадәти укуга керешәчәк, — диде ректор. Шунлыктан беренче сессиядән соң булачак каникул вакыты кичектерелә. Алар 3-9 мартта булыр дип көтелә. — Студентларның хокуклары сакланачак, университет аларга ярдәм итәчәк, — диде Сафин. Ректор сүзләренчә, студентлар тулай торакларда булмаган вакытта анда төзекләндерү эшләре башкарылачак. Хәзерге вакытта КФУ студентларын тулай торакларыннан чыгару бара. Алар моңа ризасызлык белдереп килә. Алар уку йорты итәкчелегенең карарын гаделсез һәм канунсыз дипсаный. Узган атнада алар моңа каршы петициячыгарды. Анда 500 дән артык кеше имзасын калдырган. — КФУ һәм университет тулай торагы хакимияте безне алдады дип саныйбыз. Без наданлыкта яшәргә әзер түгел. Без моңа каршы әмәгать кампаниясен башлыйбыз, — дип белдерде алар. Хәзер протест белдерүчеләр үз каналын булдырып ничек көрәшүләре турындаязып бара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",БРИКС ыены вакытында КФУ тулай торакларында куәт оешмалары вәкилләре яшәячәк,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1638,https://www.azatliq.org/a/briks-jieni-vakitinda-kfu-tulay-toraklarinda-kuat-oeshmalari-vakillare-yashayachak/33008380.html,2024-06-25T13:48:30+03:00
"Гөлнур ҠЫУАТОВА Үкенес (Хикәйә) Рәүфә ауылға ҡайтҡан һайын, яңғыҙы булғанда, зыярат янында туҡтап, тәрән уйҙарға бирелеп ала. Күңеленә яҡын кешеһенең – берҙән-бер мөхәббәтенең, ҡәбере урынлашҡан яҡҡа күҙҙәрен төбәп, бар тормошон күҙҙән үткәрә. Бөгөн дә, уның вафат булған көнөн тап килтереп, ауылға ҡайтты ла, ғәҙәттәгесә, машинаһын юл ситендә туҡтатты. Элек, зыярат бағаналарға өс рәт ҡағылған таҡта менән генә кәртәләнгән саҡта, Зарифтың ҡәбере күренеп тора ине. Ике йыл элек ауыл халҡы аҡса йыйып, уны профнастилға алыштырҙы. Һөйгәне менән яҙмыш айырһа ла, үҙҙәрен ниндәйҙер нур бәйләгән кеүек тоя ине әле Рәүфә. Ә хәҙер араларында ысынлап емерелмәҫлек кәртә ҡоролдо кеүек – хатта ҡәберен күреүҙән дә мәхрүм ҡалды. Ә зыяратҡа инә алмай ул. Хаҡы юҡ. Бынан 23 йыл элек, Зарифтың үлгәнен ишетеп ҡайтҡанында, сәскәләр тотоп килгәйне. Бәләкәй генә ҡалай киҫәге беркетелгән бағана ҡағылған һәм ике рәт ағас һалынған ҡәбергә ҡапланып, үкһеп-үкһеп иланы. Үкенес, һағыныу, яратыу, яҙмышына ризаһыҙлыҡ, выждан ғазабы – барлыҡ ауыр тойғолар күҙ йәштәре аша тышҡа урғылды. Уларҙан арынырға теләгәйне лә, тик, киреһенсә, тағы ла ҙурыраҡ һәм ғүмер буйы оҙатып йөрөр йөк – рәнйеш менән китергә тура килде. – Кеше ышандырып илап ултырған булаһыңмы? Үҙең дә, сәскәң дә, күҙ йәштәрең дә кәрәкмәй! Иҫән сағында ҡәҙерен белергә ине. – Зарифтың әсәһе Зөлфиә апайҙың янына килеп торғанын да абайламаған икән, ҡырҡыу, асыулы тауышын ишетеп, тертләп китте. – Бар, тай бынан! Башҡаса был ҡәбер янында эҙең булмаһын! Быға тиклем сибәрлеге, мөләйемлеге һәм сабырлығы менән ихтирам ҡаҙанған ҡатынды танырлыҡ түгел ине: йөҙө йәмһеҙ йәмерәйгән, ҡаштар төйөлгән, йоҙроҡ төйөлгән – бына-бына йыртҡыстарса уға ташланыр кеүек. Ике ай элек кенә бөҙрәләнеп торған ҡара сәстәргә сал төшкән, матур йөҙөн дә йыйырсыҡ баҫҡан. Аҙ ғына аралыҡтағы үҙгәреште күреп, ҡыҙ бер аҙ аптырап ҡалды – бала ҡайғылары кемдәрҙе генә бөгөлдөрмәй икән. Һәм был хәлдәрҙә үҙенең дә ғәйебе барлығын аңлаған ҡыҙ нимә әйтергә лә белмәне. – Апай. – Күҙемдән юғал! Һинең бында булырға хаҡың юҡ! Ҡәһәрләп әйтәм – бында килеп йөрөмә башҡаса. Күҙ йәштәреңә мохтаж түгел ул. Ваҡытында үҙең, йылы һүҙең, ярҙамың кәрәк саҡта, иң ауыр ваҡытта киттең. Ә шул саҡта янында булһаң, аяҡҡа баҫырға көс бирер инең. Шәбәймәһә лә, тыныс күңел менән, бәхетле булып китер ине. Хәҙер инде уға һинән бер нәмә лә кәрәкмәй. Бар, кит! Иҫән сағында кәрәкмәгән икән, хәҙер илап, кеше ышандырып йөрөмә! Рәүфәгә сығып китеүҙән башҡа сара ҡалманы. Уның хаҡлы икәнен белә ине ул. Былай ҙа ике ай буйына, үҙенең ҡылығын аҡларға тырышып, һағыныуы менән көрәшеп йәшәне. Зарифтың ауырыуҙан аяҡҡа баҫа алмаҫын да һиҙҙе, тик бына шулай тиҙ генә үлер, тип башына ла килтермәне. Белгән булһа, сабыр итер ине лә бит. .Улар 10-сы класта уҡығанда дуҫлашып китте. Әсәһенең берҙән-бер ҡыҙы булған иркә, һылыу һәм наҙлы ғына Рәүфәне күп егеттәр оҡшатты. Әммә уның күңелен Зарифтан башҡалар яулай алманы. Һин – донъялағы иң-иң ҡәҙерле бала, шуны бел. Иң яҡшыға торошлоһоң, ваҡ-төйәккә иғтибарыңды, ваҡытыңды әрәм итмә! – тип үҫтергән әсәһенең һүҙен тыңланы: уҡыу алдынғыһы, спортта ал бирмәгән, төҫкә һылыу булған егетте үҙ итте. Ғаиләләре лә абруйлы ине, өс улдарына ла матур тәрбиә биргәндәр. Зариф менән дуҫлаша башлағас, әсәһе лә шатланды: матур нәҫел, аҡыллы егет. Йәштәр икәүләшеп барып Өфө вуздарында белем алды ла ауылға эшкә ҡайтырға булды. Диплом алған көндө егет уға кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. Ике йыл – мәктәптә, биш йыл Өфөлә ҡарап, ҡурсып, кәрәккәндә ярҙам итеп торған һөйгәненән был һүҙҙәрҙе күптән көтә ине инде – Рәүфә риза булды. Ауылға ҡайтып, береһе – мәктәпкә, икенсеһе урман хужалығына эшкә урынлашты ла, йәштәр никах уҡытты. Туйҙы август аҙағында, бесән эшләп бөткәс, үткәрергә һөйләштеләр. Шулай һәр яҡ был мәжлескә ныҡлы әҙерләнергә тотондо. Өфөгә барып, күлдәк, балдаҡтар һатып алдылар, ҡыҙ яғы бирнә һандығы барланы. Ә егет яғы саҡырған ҡунаҡтарын һыйлау өсөн ихата тултырып урын әҙерләй башланы. Тик уйламағанда бәлә килеп, бәхет көткән йәштәрҙең тормошо селпәрәмә килде. Әллә ҡыҙыу ҡояш аҫтында эшләү килешмәнеме, әллә туй алды мәшәҡәттәренә борсолоуҙанмы – бер көндө кинәт Зарифҡа инсульт булды. Һин дә мин йөрөгән йәш егет ҡапыл килеп кеше көнлө булыр, тип бер кем дә уйламағайны. Был уның үҙенә лә, яҡындарына ла ҡот осҡос хәл кеүек тойолдо. Шулай ҙа әсәһе Зөлфиә апай менән бер туған Ирек ағаһы ғына Зарифтың шәбәйеренә, аяҡҡа баҫырына ышанды. Улар көрәшкә әҙер ине. – Килен, һин бирешмә, йәме. Бер ауырлыҡ та һалмам, бары тик киләсәккә өмөт биреп, янында бул, – тип инәлде ҡәйнәһе килененең баҙап ҡалғанын һиҙеп. – Яратҡан кешеләре янында булһа, мотлаҡ шәбәйәсәк. Ә Рәүфә нимә эшләргә белмәй аптырап, юғалып ҡалды. Бер нисә аҙна элек кенә ер емертеп эшләп йөрөгән, һин дә мин һөйләшкән, ғүмер буйы уны ҡурсалап, яратып йәшәргә вәғәҙә биргән егеттең кеше көнлө булып ултырыуын ҡабул итә алманы. Ҡулына ҡалаҡ та тота алмағанын, телен көскә әйләндереп һөйләшкәнен күрһә, күҙ йәштәре үҙенән-үҙе аҡты. Етмәһә, атлай алмай, ҡайһы саҡта, эргәһендә кеше булмаһа, ярауын да урында бөтөрөп ҡуя. Бындай саҡта ҡыҙ бөтөнләй уны йәлләүҙән ауырыуға һабыша яҙа. Һеҙгә сабырлыҡ теләйем. Был шундай ауырыу – иртәгә нисек булырын әйтеп булмай. Кемдәрҙер аяҡҡа баҫа ла, 40-ар йыл ошо ауырыу менән көрәшә-көрәшә булһа ла, ҡәҙимгесә йәшәй. Кемдәрҙер ғүмерлеккә инвалид коляскаһында ҡала. Иң мөһиме, хәлдәр насар яҡҡа үҙгәреп, бөтөнләй ятып китмәһен. Барыһы ла ауырыуҙың кәйефенән, йәшәргә ынтылышынан тора. Ә ул кәйефте уға һеҙ, яҡындары, бирәһегеҙ. Артабан үҙегеҙҙе генә түгел, уны ла уйлап, һаҡлап, тәрбиәләп йәшәргә тура килер. Тәжрибәмдән сығып, шуны әйтә алам: һөйләшеп киткәненсә бер йыл, аяҡҡа баҫырына йыл ярым тирәһе ваҡыт кәрәк. Был иң яҡшы осраҡта, – табип нисек кенә булмаһын, ауырыуҙың ысын хәлен яҡындарынан йәшермәй, дөрөҫөн һөйләп бирҙе. Ҡәйнәһе менән ҡайнағаһы өмөттәрен өҙмәне. Ҡайныһы артыҡ ышанмаһа ла, улына терәк булырға тырышты. Ә бына Рәүфә. Балауыҙ һығырға ғына торған ҡыҙҙан ярҙам булмаҫын аңлағайнылар инде. Шулай ҙа уны күрһә, йылмайып ебәргән улдары хаҡына уға һүҙ өндәшеүсе булманы. Янында һөйләшеп, ҡулынан тотоп ултырһа ла файҙа, тип яйына ғына торҙолар. Ә Зариф дауахананан сыҡҡас, телен көрмәлдерә-көрмәлдерә туй тураһында һүҙ ҡуҙғатты. – Эйе шул, балаҡайҙар, әллә үткәреп ҡуяйыҡмы? Күлдәк-костюмдар, балдаҡтар, эсемлектәр, хатта ҡайһы бер боҙолмай торған ризыҡтар ҙа алынған. Ниәтте үтәп ҡуяйыҡ. Әлбиттә, тәүҙә уйлағанса 120 кеше саҡырмайбыҙ, шулай ҙа иң яҡындар йыйылһаҡ, 40-лап ҡунаҡ йыйылыр ул. Киленде лә оҙатып алырбыҙ, әтеү ҡунаҡҡа килгән кеүек кенә – иртән килеп, кис ҡайтып йөрөй. Аллаһ бирһә, ошо йортта рәхәтләнеп бергә йәшәрбеҙ, – ҡәйнәһе улының артабан йәшәргә теләге барлыҡҡа ҡыуанып, һүҙен күтәрмәләп алды. Тик ҡыҙ бындай боролошҡа әҙер түгел ине. Ул тормошон донъя көтөрлөк һау-сәләмәт, һөйгәненең һәр теләген үтәргә әҙер булған, уның өсөн тауҙар аҡтарырлыҡ Зариф менән бәйләргә теләгәйне. Йылдар буйы ауырыу ҡарарға, етмәһә, ҡәйнә менән бер йортта йәшәргә хыялланманы бит. Әсәһе лә көн һайын тигәндәй бер балыҡ башын сәйнәй: Өмөт бирмәҫ элек баш тарт. Минең әле инсульттан һуң кеше булып киткәндәрҙе күргәнем юҡ. Үрге ос Ғәлимдең атаһы 12 йыл урын өҫтөндә ятып, вафат булды. Еңгәм мәрхүмә һөйләшә алмай ҡалды. Мейе ауырыуы бит ул. ЗАГС-ың юҡ. Ни эшләй алмай, ни бала тапмай еләк кеүек сағың үтер ҙә китер, – ти. Ә туй тураһында һөйләшеү булғанын әйткәс, бөтөнләй сәсрәп сыҡты: – Күрәһеңме, законлаштырып, ауырыу балаларын бөтөнләй һинең өҫкә һалып ҡуймаҡсылар! Аҙаҡ һин бер нисек тә баш тарта алмаясаҡһың. Ни за што! Иртәгәнән ул йортҡа ике аяғыңдың береһен баҫмайһың. Мин бер бөртөк баламды ауырыу һыҡраһын йыуып, немой иргә ҡарап ултырырға үҫтермәнем. И вапшы, был ауылда хәҙер һиңә бер ниндәй перспектива юҡ. Документтарыңды ал да Өфөгә йә Стәрлегә барып эшкә урынлаш. Бында ҡалһаң, шул Зарифыңдан айырыла алмаясаҡһың барыбер! – Нисек итеп ошондай мәлдә мин уға, ҡалаға китәм, тип әйтәйем? – Юҡҡа борсолма, үҙем әйтермен, аңлатырмын. Ҡурҡма, ҡаты бәрелмәм. Һүҙҙәр табырмын, үҙҙәре үк хәйерле юл теләп оҙатып ҡалырҙыр. Бер кем дә оҙатманы. Үҙе лә ярамаған эш эшләгәнен һиҙеп, ҡасып тигәндәй ауылдан сығып китте. Зариф менән хушлашырға ла, ғәфү үтенергә лә үҙендә көс тапманы. Ә ике айҙан ул дауаханала вафат булды. Аҙна эсендә тағы ла ике тапҡыр инсульт булған, тинеләр. Бөгөн – уның үлгән көнө. 23 йыл элек йәп-йәш егет яҡты донъянан баҡыйлыҡҡа күсте. Әллә яҙмышы шул булды, әллә был донъяла йәшәтер өмөтө һүндеме – бер кем дә әйтә алмаҫ. Әммә Рәүфә генә күңелендәге оло йөк менән йәшәй. Беренсе мөхәббәтен онота алманы ул, йөрәгенә ятҡан башҡа кешене осратмағас, кейәүгә сыҡманы. Эшендә лә артыҡ уңышҡа өлгәшмәне, урта ҡуллы белгес булып уҡытыу үҙәгендә көн үткәрә. Ер емертеп йөрөгән әсәһе лә, былтыр ҡапыл ғына вафат булып, ҡыҙын был донъяла япа-яңғыҙын ҡалдырҙы. Шул саҡта ике-өс ай ғына түҙһәмсе! Туй үткәреп, яратыуымды әйтеп, Зарифты бәхетле итеп оҙатһам, былай ғазапланмаҫ инем. Ғүмер буйы уны яраттым бит, бары тик ауырлыҡтарҙан ҡурҡыуым ғына һынауҙарҙы үтергә ҡамасауланы, – тип, үкенестәр менән көндәрен үткәрә. Ә хәҙер ул һөйгәненең ҡәберенә лә барырлыҡ хаҡы юҡ. Фото. со сайтынан алынды.",Үкенес (Хикәйә) Гөлнур ҠЫУАТОВА,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 1 0 0 0 1 1 1],9,Әҙәбиәт,9064,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2026-01-05/kenes-hik-y-g-lnur-yuatova-4527979,2026-01-05T22:00:00+00:00
"Йорттағы көнкүреш мәшәҡәттәре менән көрәш. Ғаилә тормошоноң тәүге көндәренән үк йөкләмәләрҙе тигеҙ бүлешергә тырышығыҙ. Ир кеше саң һурҙырырға ярата икән - рәхим ит, ҡатын иһә тәмле ризыҡтар әҙерләү менән мәшғүл.  Еңелсә ремонтҡа ир яуаплы икәән, магазиндан аҙыҡ-түлек алыу, өй йыйыштырыу  - берҙәм эш. Күптәр, хужалыҡты ҡатын кеше генә алып барырға тейеш тип уйлап, хаталана. Әгәр ҙә, ҡатын да көнө буйы эшләп, кис ҡайтып инә икән, тимәк, барлыҡ йөкләмәләр, эштәр уртаҡ башҡарылырға тейеш. Бер - береңә ярҙам итеү, терәк - таяныс булыу. ""Кешенең яулаған уңыштарының  нигеҙендә уға яҡындарының оло ышаныс бағлауы ята"", тиҙәр. Ошонан сығып, әгәр ҙә ирегеҙ аҡсаны күберәк эшләһен тиһәгеҙ, уны һис кенә лә игәмәгеҙ, йөҙәтмәгеҙ. Ә, киреһенсә, таяныс булығыҙ, ауыр сағында күңелен күрегеҙ,  яғымлы кәңәшегеҙҙе лә йәлләмәгеҙ. Ғөмүмән, бындай мөнәсәбәт иргә генә түгел, ҡатынға ҡарата ла булдырылырға тейеш. (Башҡортостан календарынан)",Бәхет сере,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Аңлатма,928,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-12-25/b-het-sere-4520881,2025-12-25T14:32:00+00:00
"Был турала Дәүләт думаһы иҫкәртә. Һуңғы арала мутлашыусылар уҡыусыларға, директор йәки синыф етәксеһемен, тип  йыш шылтырата башлаған.",Мутлашыусылар уҡыусыларға шылтырата,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Һаҡ булығыҙ,134,https://yanshishma.com/articles/a-buly-y-/2025-04-24/mutlashyusylar-u-yusylar-a-shyltyrata-4211232,2025-04-24T11:34:17+00:00
"30 апрелдә Бөйөк Еңеү байрамы алдынан Ғафури районы Еҙем-Ҡаран урта мәктәбендә яугир уҡытыусылар иҫтәлегенә бағышлап мемориаль таҡтаташ асылды. Унда фронтовик уҡытыусыларҙың яҡындары - улдары, ҡыҙҙары, ейән-ейәнсәрҙәре, ошо мәктәптең мәғариф ветерандары, район мәғариф бүлеге начальнигы Айҙар Айрат улы Рафиҡов, район ветерандар советы рәйесе Эльвира Әнүәр ҡыҙы Мөлөкова, ауыл хакимиәте башлығы Миңнира Сәғит ҡыҙы Шәйәхмәтова мәктәп уҡытыусылары, уҡыусылар ҡатнашты. Илде һаҡлау ир-егет өсөн әүәл-әүәлдән тыуған төйәге, халҡы алдында изге бурыс тип һаналған. Атай-олатайҙарынан ҡалған данлы традицияларға, халҡыбыҙға хас булған Тыуған илде һөйөү тигән изге төшөнсәгә тоғро ҡалып, уҡытыусылар ҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡулдарына ҡорал тотоп немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса алыша. Ватанын бөйөк итеү өсөн йәнен-тәнен аямай көрәшкән, яу яландарында утты-һыуҙы кисеп ҡоростай сыныҡҡан яугирҙар, һуғыштан иҫән ҡайтып, үҙҙәре һайлаған изге уҡытыусы һөнәре буйынса баш баҫып эшләгән, намыҫ менән баҫалҡы ғына йәшәгән, коллегалары, ауылдаштары, уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре араһында оло ихтирам яулаған заттар була улар. Был таҡтаташҡа шундай 14 яугир уҡытыусының: Хәмит Абдуҡаев, Хәсән Әминев, Сәлим Әхмәтов, Мансур Борханов, Исхаҡ Ишбулдин, Ғәфүр Кулембетов, Хәйҙәр Лоҡманов, Яхия Муллағолов, Ғәзиз Сафин, Хәмит Уразмбетов, Сергей Федотов, Вәкил Хәбибуллин, Хәлит Хәнипов, Октябрина Яруллинаның исем-шәрифе индерелгән. Сарала сығыш яһаусылар был тантананың мөһимлеген әйтеп, ҙур эш башҡарылыуын билдәләнеләр. Беҙ батыр, ҡыйыу яугирҙарыбыҙ менән ғорурланабыҙ, уларҙың батырлығы бөйөк һәм үлемһеҙ, - тигән һүҙҙәр ҙә яңғыраны. ""Табын"" гәзите сайтынан. 80ПобедаИлде һаҡлау ир-егет өсөн әүәл-әүәлдән тыуған төйәге, халҡы алдында изге бурыс тип һаналған. Атай-олатайҙарынан ҡалған данлы традицияларға, халҡыбыҙға хас булған Тыуған илде һөйөү тигән изге төшөнсәгә тоғро ҡалып, уҡытыусылар ҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡулдарына ҡорал тотоп немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса алыша. Ватанын бөйөк итеү өсөн йәнен-тәнен аямай көрәшкән, яу яландарында утты-һыуҙы кисеп ҡоростай сыныҡҡан яугирҙар, һуғыштан иҫән ҡайтып, үҙҙәре һайлаған изге уҡытыусы һөнәре буйынса баш баҫып эшләгән, намыҫ менән баҫалҡы ғына йәшәгән, коллегалары, ауылдаштары, уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре араһында оло ихтирам яулаған заттар була улар. Был таҡтаташҡа шундай 14 яугир уҡытыусының: Хәмит Абдуҡаев, Хәсән Әминев, Сәлим Әхмәтов, Мансур Борханов, Исхаҡ Ишбулдин, Ғәфүр Кулембетов, Хәйҙәр Лоҡманов, Яхия Муллағолов, Ғәзиз Сафин, Хәмит Уразмбетов, Сергей Федотов, Вәкил Хәбибуллин, Хәлит Хәнипов, Октябрина Яруллинаның исем-шәрифе индерелгән. Сарала сығыш яһаусылар был тантананың мөһимлеген әйтеп, ҙур эш башҡарылыуын билдәләнеләр. Беҙ батыр, ҡыйыу яугирҙарыбыҙ менән ғорурланабыҙ, уларҙың батырлығы бөйөк һәм үлемһеҙ, - тигән һүҙҙәр ҙә яңғыраны. ""Табын"" гәзите сайтынан. 80Победа",Яугир уҡытыусылар иҫтәлегенә,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Еңеү,2855,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-05-01/yaugir-u-ytyusylar-i-t-legen-4221178,2025-05-01T14:15:00+00:00
"Предложенный кандидатом химических наук и руководителем молодежной лаборатории «Дизайн новых функциональных материалов для промышленности, сельского хозяйства и медицины» Дмитрием Корниловым проект основан на использовании дешевого реагента, который за счет протекания химической реакции за короткое время способен перевести токсичное соединение в новое и безопасное. – Проект, выполняемый по гранту Главы РБ, посвящен разработке метода дезактивации токсичных полициклических ароматических углеводородов, – поясняет ученый. – Принимая во внимание их способность к аккумуляции в окружающей среде, данный вид токсикантов относится к наиболее экологически опасным. В связи с чем их концентрацию необходимо снизить, поскольку контакт с таковыми приводит к возникновению у человека злокачественных опухолей. Помимо канцерогенных свойств данные соединения обладают мутагенной способностью и могут вызывать нарушение эмбрионального развития. Метод проходит апробацию на базе кафедры физической химии и химической экологии Института химии и защиты в чрезвычайных ситуациях УУНи Т. С фундаментальной точки зрения результаты проводимых исследований представляют значительный интерес для экологов, биохимиков, геохимиков, специалистов в области физической органической химии. В будущем их можно будет использовать на коксохимических, металлургических и нефтеперерабатывающих предприятиях. Справочно. Строительство кампуса ведется по поручению Президента РФ Владимира Путина и в рамках реализации национального проекта «Наука и университеты» Минобрнауки России. Проект уфимского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Молодой ученый Межвузовского кампуса разработал метод по превращению токсичных веществ в безопасные,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1846,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-30/molodoy-uchenyy-mezhvuzovskogo-kampusa-razrabotal-metod-po-prevrascheniyu-toksichnyh-veschestv-v-bezopasnye-3905217,2024-08-30T13:53:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКазанда яшәүчеләр хәзерге вакытта 47,1 мең сумны лаеклы пенсия дип саный. сервисы белгечләре тикшеренү уздырып, шундый нәтиәгә килгән. Шул ук вакытта Русиядә уртача пенсияләрнең күләме 18,5 мең сумны тәшкил итә. Бу Казан халкы теләгәннән уртача 2,5 тапкырга әзрәк. Русиядә иң күп пенсияне Мәскәүдә яшәүчеләр алырга тели. Алар 51,3 мең сумны лаеклы пенсия дип атый. Ә Ярославль белән Ижауда яшәүчеләр иң тыйнагы булып чыккан. Алар 42 мең сум пенсиягә дә канәгать булыр иде. Шул ук вакытта Уфада яшәүчеләргә лаеклы тормыш өчен 45900 сум пенсия кирәк. Әлеге сораштыруны 3 апрельдән 26 апрельгә кадәр Русиянең барлык бүлгеләрендә дә уздырганнар. Тикшеренүдә 18 яшьтән өлкәнрәк булган 1,5 мең кеше катнашкан. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда яшәүчеләр тормыш итү өчен 47 мең сум пенсия итә дип саный,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,825,https://www.azatliq.org/a/32381960.html,2023-04-27T10:37:43+00:00
"Быйыл ""Саптар"" өлгөлө хореография студияһы 10 йыллыҡ юбилейын билдәләй.","""Саптар""ҙар - Өфөлә",['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәҙәниәт,71,https://yanshishma.com/articles/sangat-ostalary/2025-05-25/saptar-ar-f-l-4249498,2025-05-25T12:11:00+00:00
"2025 йыл йомғаҡтары буйынса Рәсәй политологтары Башҡортостан иҡтисадын – Рәсәйҙә иң үҫешкәндәрҙең береһе, ә республика Башлығы Радий Хәбиров һәм уның командаһын ил төбәктәре араһында иң һөҙөмтәле идара итеү командаларының береһе тип билдәләне. Был баһаны алыуға экологияны һаҡлау йәһәтенән башҡарылған эштәр ҙә өлөш индерә.2025 йылда республика аграрийҙары 2,3 миллиард һумдан ашыу суммаға ауыл хужалығы предприятиеларын, шул иҫәптән яңыртылған Раевсахарҙы, яңы һыйыр аҙбарҙарын һәм фермаларҙы сафҡа индерҙе. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ селтәрҙәре төҙөү буйынса ла республика алдынғы, илдә икенсе урынды биләй. Был күрһәткес 270 саҡрымға тиң. – Уҙған йылда 94 йәмәғәт урыны төҙөкләндерелде, Ағиҙел күперен реконструкциялау тамамланды һәм Ыҡ йылғаһы аша яңы күпер асылды, – ти эксперттар. – Ә «Көнсығыш» М-12 трассаһының республика биләмәһендәге яңы участкаһы буйлап хәрәкәтте видеобәйләнеш аша РФ Президенты Владимир Путин асты. Бынан тыш, былтыр республикала алты яңы поликлиника төҙөлдө, шуға өҫтәп, туғыҙ һаулыҡ һаҡлау объекты йүнәтелде, биш мең берәмек ҡорамал яңыртылды. – Ете йыл инде республика ҡалаларының һәм райондарының алыҫ урындарында йәшәүселәрҙе ҡабул итеү өсөн юғары квалификациялы белгестәр командаһы тейәлгән Сәләмәтлек поездары – мобиль медицина комплекстары йөрөй, – ти табиптар. Маршрутта – 2500-ҙән ашыу ауыл. Тағы ла Өфөләге ветерандар госпитале – медицина реабилитацияһы буйынса Рәсәйҙә иң яҡшыһы тип, ә Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының бала табыу йорто Волга буйы федераль округында иң яҡшы учреждение тип танылды. Башҡортостан шулай уҡ икенсе йыл рәттән илдең экология рейтингында тәүге урындарҙы биләй, уны Дәүләт Думаһы төҙөй. Рейтинг авторҙары өс йүнәлеште – һауаны һәм ағынты һыуҙы таҙартыу, экология хәүефен кәметеү һәм ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу өлкәһендә тәртип булдырыуҙы билдәләй.2030 йылға тиклем Башҡортостанда тәбиғәтте һаҡлау маҡсаттарына ҡаралған инвестиция күләмен 14 миллиард һумға еткереү ҡарала. – Сүплектәрҙең 96,6 проценты бөтөрөлгән дә инде, – тип хәбәр итә эксперттар. – 2025 йылда республикала сорттарға айырыуға йүнәлтелгән ҡалдыҡтар өлөшө – 46,8 процент, ә ергә күмеп ҡуйылғаны 88,1 процент тәшкил иткән. Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтарҙы йыйыу майҙансыҡтары булдырылған, 90 меңгә яҡын контейнер ҡуйылған. Әйткәндәй, быйылғы Рәсәй экология форумы һәм Экология һәм технологиялар күргәҙмәһен үткәреү урыны итеп тә тап Өфө һайланған. – Башҡортостан киң таралған файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуға бирелгән лицензиялар һаны буйынса ПФО-ла алдынғы урындарҙы биләй, – тип асыҡлайҙар Башҡортостан Хөкүмәтендә. – Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың федераль органдар менән конструктив эш алып барыуы өлгө булып тора. Ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу буйынса ведомство-ара комиссияла хеҙмәттәшлек итеү эше был өлкәлә тәртип урынлаштырырға мөмкинлек бирҙе, был Урал аръяғындағы ризаһыҙлыҡтың һиҙелерлек кәмеүенә килтерҙе. Тәбиғәтте һаҡлау буйынса ҡаҙаныштар араһында алтын сығарыуға мораторий индереүҙе атарға була. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өфө Рәсәй экология форумын үткәреү урыны итеп һайланды,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Сәләмәтлек']",[0 1 0 1 1 0 1 1 0 0 1 1 0 0],7,Экология,3074,https://bashgazet.ru/articles/ekologiya/2026-01-07/f-r-s-y-ekologiya-forumyn-tk-re-uryny-itep-aylandy-4530912,2026-01-07T20:15:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымның Акмәчет районында ашлык төягән вагоннар рельслардан чыккан. Акмәчет-Акъяр арасында электр поездлары хәрәкәте туктатылган, юлчыларны автобуслар белән ташу оештырыла. Бу хакта Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксеновхәбәр итте. Аның сүзләренчә, әрәхәтләнүчеләр юк, урында вәкаләтле оешма хезмәткәрләре эшли. Түрә булган хәлнең сәбәпләрен атамады. Шул ук вакытта Кырым тимер юлына сылтама белән ""Новости"" агентлыгы язуынча, йөк поезды юлдан ""чит затлар тимер юл транспортының эшчәнлегенә тыкшыну сәбәпле"" чыккан. Бүген иртән -канады Бакчасарайдан ерак түгел диверсия – тимер юлда шартлау булуын хәбәр итте. Нәтиәдә ашлык төялгән биш вагон юлдан чыккандиелде.112 каналы мәгълүматынча, шартлау Акмәчет районының Аы Кал (Чистенькое) авылы тирәсендәбулган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымда тимер юлда шартлау булган, йөк поездының ашлык төялгән биш вагоны юлдан чыккан",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,903,https://www.azatliq.org/a/32416845.html,2023-05-18T07:10:34+00:00
"1993 йылғы Конституция Төп Закондың тулыһынса республиканың үҙендә төҙөлгән тәүге варианты булды. Элекке конституциялар күп осраҡта союздаш республикалар һәм Рәсәй өлгөләренә ярашлы эшләнгән. Яңы документ Башҡортостан Республикаһының демократик, конституцион дәүләт һәм Рәсәй Федерацияһының тиң субъекты статусын нығытты, федераль үҙәк менән килешеүҙәр нигеҙендә мөнәсәбәттәр төҙөүҙе күҙалланы. Конституция Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты М. Г. Рәхимов ваҡытында ҡабул ителде. Артабанғы йылдарҙа Конституцияға федераль ҡануниәт нормалар менән яраштырыуға, власть органдары араһында вәкәләттәрҙең бүленеүен асыҡлауға, дәүләт ҡоролошон камиллаштырыуға, граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм иректәрен киңәйтеүгә йүнәлтелгән төҙәтмәләр индерелде. Дөйөм алғанда, яҡынса ун төҙәтмә индерелде. Конституцияны ҡабул итеү менән республиканың ижтимағи-сәйәси тормошона яңы институттар индерелде: ирекле һайлауҙар, Конституция суды, Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил, Ревизия палатаһы. Шулай уҡ мировой судьялар институты ойошторолдо һәм үҙ эшен башланы. 2009 йылдың 26 ноябрендә Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай байрам көндәре тураһындағы законға төҙәтмә ҡабул итте, уға ярашлы Конституция көнө ял көнө булыуҙан туҡтаны. Шул ваҡыттан алып 24 декабрь иҫтәлекле көн булараҡ билдәләнә, әммә өҫтәмә ял көнө бирелмәй. Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы Көнөндә республикала төрлө рәсми һәм мәҙәни саралар үткәрелә. Байрамдың иң киң таралған формалары араһында: Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайҙың — тантаналы йыйылышы, унда хөкүмәт органдары эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһала һәм республиканың артабанғы үҫеше өсөн өҫтөнлөклө йүнәлештәр билдәләнә. Башҡортостанда йәшәгән халыҡтарҙың милли йолаларын һәм мәҙәни төрлөлөгөн сағылдырған күмәк мәҙәни программалар, концерттар, саралар уҙғарыла. Өфөлә республиканың дәүләтселеге тарихы менән бәйле һәйкәлдәр янына рәсми сәскә һалыу тантаналар үтә, мәктәптәрҙә һәм юғары уҡыу йорттарында конституцияны ҡабул итеү тарихына һәм уның Башҡортостандың үҫешендәге роленә арналған тематик дәрестәр үткәрелә. Төбәктең ижтимағи, мәҙәни һәм социаль-иҡтисади тормошона ҙур өлөш индергән граждандар билдәләнә, республика алдындағы хеҙмәттәре өсөн дәүләт наградалары һәм бүләктәр тапшырыла. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнө менән!,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'
 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 0],9,Яңылыҡтар,2368,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-12-24/bash-ortostan-respublika-y-konstitutsiya-y-k-n-men-n-4519268,2025-12-24T10:26:00+00:00
"Миңә үҙ ғүмеремдә Имай Насыриҙан башҡа «Һәнәк»тең бөтә баш мөхәррире менән дә күрешеп һөйләшеү, ә күптәре менән яҡындан аралашып йәшәү бәхете тейҙе. «Һәнәк»тең тәүге мөхәррире Ғариф Ғүмәр, һуғыштан һуң тергеҙелгән башҡорт сатирик баҫмаһының беренсе етәксеһе Назар Нәжми, унан һуң мөхәррир булып эшләгән фронтовик журналист Һиҙиәт Әсәҙуллин. Заманында «Һәнәк» сатираһын үҫтереүгә күп көс һалған оло ағайҙарым: Һәнәкбай псевдонимын үҙ иткән Сәйфи Ҡудаш, Һаҡалтай – Сәғит Агиш, Мәргән – Нәҡи Иҫәнбәт, Һәнәкле – Ғайнан Әмири. Яңынан тыуған журналыбыҙ редакцияһында эшләгән йәки уның редколлегия ағзаһы, авторы булған уҡытыусыларым, кәңәшселәрем Кирәй Мәргән, Ибраһим Абдуллин, Фәрит Иҫәнғолов, Рәйес Ғабдрахманов, Тимер Арслан, Михаил Воловик. Оҙаҡ йылдар ҡулға-ҡул тотошоп редакцияла бергә хеҙмәт иткән ҡәләмдәш дуҫтарым Әнғәм Атнабаев, Агиш Ғирфанов, Рәдиф Тимершин, Мансаф Ғиләжев, Риф Мифтахов, Хөснулла Түләкәев, Сәғит Сафиуллин, Нур Ғәлимов, Камил Азнаев, Фират Хажиев, Альфред Штабель, Хәлил Әхтәмов. Улар барыһы ла «Һәнәк» тарихында яҡты эҙ ҡалдырып, юҡ, китмәнеләр, – күңелдәребеҙҙә йәшәйҙәр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, миңә 1925 йылдың 15 сентябренән Яңы ауыл гәзитенә ҡушымта рәүешендә сыға башлаған Һәнәгебеҙгә исем ҡушып, фатиха биргән Мәжит Ғафуриҙы ла, 1922 йылда уҡ Башҡортостанда Бабич журналын ойоштороп, сатирик матбуғатыбыҙға нигеҙ һалған Дауыт Юлтыйҙы ла күрергә насип булманы. Әммә шуныһы ҡыуаныслы, халҡыбыҙҙың был данлыҡлы улдарының яҡын туғандары, ейән-ейәнсәрҙәре менән аралашып йәшәйем. Әле бына Санкт-Петербургта үткән ижад кисәләремдә Наилә Таң ҡыҙы Юлтыева оҙатып йөрөнө. Көлөүҙең файҙаһы хаҡында күп яҙалар. Беҙ уның кеше организмы өсөн шифалы дарыу икәнен дә, йәмғиәтебеҙҙе яман сирҙәрҙән дауалаусы тәьҫирле көс булыуын да яҡшы беләбеҙ. Бөйөк Гоголь әйткәнсә, бер нәмәнән ҡурҡмаған кеше лә көлкөгә ҡалыуҙан ҡурҡа. Бына ниндәй ғәйрәтле, тылсымлы нәмә ул – көлөү! Тик шуныһы: «Һәнәк» көлдөрөп кенә ҡалмай, кәмселектәрҙе осло йәптәренә элеп алып, һелкеп һала. Хатта бик ҡалын тиреле түрәләргә лә үтә ине уның тәнҡит һүҙе. Ине тим, сөнки мин үҙем эшләгән осорҙо күҙ уңында тотам. Бөгөн иһә маҡтанып түгел, ғорурланып әйтәм: беҙҙең заманда кешеләр «Һәнәк»те ныҡ ярата ине. Ул ваҡытта журналыбыҙҙың тиражы 67 мең данаға барып еткәйне. Юғары сифатлы матбуғат баҫмаһы сығарыу менән бергә беҙ уҡыусыларыбыҙ менән дә һәр саҡ тығыҙ бәйләнештә булдыҡ. Даими осрашыуҙар, көлкө кисәләре, карикатуралар күргәҙмәләре, редакцияға килгән хаттарҙы урындарға барып тикшереү һәм фельетондар яҙыу, һәр төрлө рейдтар ойоштороу – яратҡан эшебеҙ шулар ине. Сатира-юмор өлкәһендә ең һыҙғанып эшләгән журнал коллективын республика Юғары Советы ике тапҡыр (1975,1992) Маҡтау грамотаһы менән бүләкләүе, әлбиттә, үҙебеҙҙең мөхәррир-шағирыбыҙ әйткәндәй, юҡҡа түгел, юҡҡа түгелдер. 1996 йылда «Һәнәк» Рәсәй журналистар союзы тарафынан илебеҙҙең иң яҡшы сатирик баҫмаһы тип баһаланды, ә 2001 йылда ул Санкт-Петербургта үткәрелгән Бөтә Рәсәй киң мәғлүмәт саралары фестиваленең лауреаты булды. Журналыбыҙ шулай уҡ Рәсәй киң мәғлүмәт сараларының Алтын фондына индерелде. Һай, был ғүмерҙәр! Һә тигәнсе үтә лә китә икән. Ә бит минең бөтә ғүмерем Һәнәк менән бергә үткән. 7 йәштән, йәғни журналдың һуғыштан һуң сыға башлаған тәүге һанынан алып, уны уҡып үҫтем. 14 йәштә Һәнәктә беренсе фельетоным баҫылды, ә 24 йәштә, университетты тамамлап, әрмелә хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, редакцияға урынлаштым. Һәм шунда ғына эшләнем. Һуңғы утыҙ йылда баш мөхәррир булып ултырҙым. Юҡ, утырманым – саптым. Шулай сабып йөрөй торғас, мин аяҡ баҫмаған ауылдар ғына түгел, фермалар ҙа ҡалманы, буғай. Тиҫтәләрсә, йөҙҙәрсә фельетондар яҙып, яҡшы кешеләргә – яҡшылыҡ, насар бәндәләргә насарлыҡ эшләүем, әллә күпме дуҫтарым, дошмандарым барлыҡҡа килеүе хаҡында һөйләп тормайым. Бөгөн иһә һәйбәт кешеләргә генә түгел, аламаларына ла рәхмәтлемен. Сатирик әҫәрҙәр яҙыр өсөн әллә күпме тема бирҙе бит улар. Шуға уларҙы ла хөрмәт иткән кеүек яратам. Тик шуныһы: мине бер генә хөрт кеше лә яратмай. Хатта юрый ғына ла. Үгеҙ йылында тыуған кеше булараҡ, үгеҙ кеүек, егелеп тартырға тура килде сатира-юмор йөгөн. Тарта торғас, үҙем дә һиҙмәҫтән ҡартайып киткәнмен. Ә ҡарт үгеҙҙе нимә эшләтәләр инде? Әлбиттә, иткә оҙаталар. Шөкөр, мине улай итмәнеләр, ҡәҙерләп, хаҡлы, дөрөҫөрәге, түбән хаҡлы ялға оҙаттылар. Беҙҙә бит шулай: юғары урында ултырғандарҙы юғары хаҡлы ялға ебәрәләр, ә түбәндә тир түккән кешеләрҙе – һеҙҙең, беҙҙең ишеләрҙе – түбән хаҡлы ялға сығаралар. Ниһайәт, 62-се йәшемдә мин Һәнәк һабын һәләтле йәштәр ҡулына, атап әйткәндә, күҙ алдымда үҫкән, үҙемдең яратҡан шағир ҡустыма – Салауат Әбүзәровҡа тапшырҙым. Ләкин ул, минең кеүек, Һәнәккә ҡаҙалып ултырып ғүмер уҙҙырманы, бер йылда эшен бөтөрөп, Һәнәк һабын Башҡортостан гәзитендә баш мөхәррир булып матур ғына эшләп йөрөгән Рәлиф Кинйәбаев ағаһына тотторҙо ла үҙ юлынан китеп барҙы. Минән һуң килгән дүрт баш мөхәррирҙең нимә эшләгәндәре тураһында яҙып тормайым, үҙҙәре яҙыр әле, – алдағы юбилейҙа. Бөгөн минең ауыҙ тултырып бары шуны ғына әйткем килә: үҙемдән алда Һәнәк һабын тотоп тырышып эшләгән алты бөйөк ағайыма ҙур рәхмәт, мин уларҙың изге эшен ҡулымдан килгәнсә лайыҡлы дауам итергә тырыштым. Киткәндәр хаҡында яҡшы кешеләрҙең насар һүҙ әйтмәүен белеп, үҙ сиратымда, мин дә пенсияға сыҡҡанда Һәнәк уҡыусы һәм уҡымаусы дуҫтарыбыҙға, яуаплы урындарҙа ултырған яуапһыҙ булмаған иптәштәргә, дәрәжәле һәм дәрәжәһеҙ кешеләргә рәхмәттәремде йәлләмәнем. Үҙем иһә түрәләрҙән әллә ни ҙур рәхмәт ишетмәһәм дә, ябай кешеләрҙән әллә күпме яҡшы һүҙҙәр ишеттем. Был йәһәттән күпте күргән, күпте кисергән бер арҙаҡлы ағайыбыҙ хатта былай тип әйтте: Һине халыҡ ни саҡлы яратһа, чиновниктар шул саҡлы күрә алмай. Ундай түрәләр менән хушлаштым ахырҙа. Әммә уҡыусыларым менән хушлашманым. Сөнки сатирик геройҙарға тынғылыҡ бирәһе башым юҡ. Шуныһы ҡыҙыҡ, пенсияға сыҡҡас, артымдан таш атып йә йоҙроҡ төйнәп кенә ҡалмайҙар. Миңә осраған күптәр: Көлә-көлә Һәнәк килә! – тип йылмая. Бөтөнләй таныш булмаған әҙәмдәр ҙә хәл-әхүәл һорашып теңкәгә тейә. Бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙар, дөрөҫөрәге, әбейҙәр ныҡ бәйләнә. Әйләнеп-тулғанып ҡарай-ҡарай: – Һин Сәлимов түгелме? – тип һорапмы-һорайҙар. – Ниндәй Сәлимов? – тигән булам. – Теге… Һәнәк… – Ул бит хәҙер хаҡлы ялда, – тим, ниндәй хаҡлы икәнен әйтмәй генә. – Һин уға ныҡ оҡшағанһың, ҡустыһы түгелме? – Юҡ. Мин уның улы! Әбейҙәр, ҡыуанып: – И-и, бәбекәем… Атайың шәп кеше ине, ауыр пенсионер тормошо еңел булһын, – тип арҡамдан һөйәләр. Шундай рәхәт! Әгәр минән Хоҙай тәғәлә: Һиңә тағы бер ғүмер бирһәм, ҡайҙа эшләр инең? – тип һораһа, һис икеләнеүһеҙ: – Һәнәктә! – тип әйтер инем. Ә ниңә әйтмәҫкә, әйтәм шул. Әллә ниндәй ҡыйын мәлдәрҙә лә күңелгә дәрт өҫтәүсе, кәйефте күтәреүсе, сәләмәт тәнҡитте алға этәреүсе, йөҙҙәребеҙҙе шат, эс бошоуҙарҙы ят итеүсе бит ул беҙҙең һөйөклө Һәнәгебеҙ. Әгәр һәр саҡ йәш һәм сәләмәт булырға теләһәгеҙ, һеҙ ҙә уның менән бергә көлөгөҙ, дуҫтар! Марсель СӘЛИМОВ, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, Һәнәк журналының йылдарҙағы баш мөхәррире.",«ҺӘНӘК» МЕНӘН БЕР ҒҮМЕР,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1],9,Йөҙ йыллыҡ,6916,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-12-26/n-k-men-n-ber-mer-4523933,2025-12-26T12:25:00+00:00
"Кеше – эше менән матур, тибеҙ. Ғафури районының Еҙем-Ҡаран амбулатор дауаханаһында дауаланған был район халҡы Мәрйәм Байсар ҡыҙы Кейекбаева эшләгән йылдарҙы һағынып иҫкә алалыр. Медицинаға урау-урау юлдар аша килә ул. Полиграф техникумын тамамлағас, Архангель районындағы типографияһына эшкә ебәрәләр. Әммә эше күңеленә ятмай. Ҡара халатты аҡҡа барыбер алмаштырам, - тип үҙ-үҙенә һүҙ бирә ул. Йәш ярымлыҡ ҡына бәләкәс ҡыҙы булһа ла, хыялына хыянат итмәй. Һатҡы медицина колледжына уҡыға керә. Аҙаҡ Силәбе үҙәк дауаханаһында яратҡан һөнәренең хеҙмәт юлын башлай. Инфаркт үткәреүсе пациенттар менән эшләй унда. Ошонда ҙур тәжрибә туплай. Күҙҙе йомоп та ҡан тамырҙарын таба алам, - тип шаярта. Һуңғараҡ Ғафури районының Еҙем-Ҡаран ауылына ҡайтып төпләнәләр. Бындағы амбулатор дауаханала шәфҡәт туташына урын булмағас, лаборант һөнәренә уҡый. Бында ла үҙен һынатмай. Анализдарҙы ентекләп тикшерә һәм дөрөҫ диагноз ҡуйырға булышлыҡ итә. Табиптар эшен маҡтаһа, пациенттар рәхмәт әйтә. Бөгөн Мәрйәм Байсар ҡыҙы хаҡлы ялда. Ҡырҡ йылға яҡын ғүмерен медицинаға бәйләгән Мәрйәм Байсар ҡыҙын һөнәри байрамы менән ҡотлайбыҙ. Шифалы ҡулдарың һыҙламаһын, кешеләргә өләшкән йылылыҡ һәм хәстәр үҙеңә меңләтә әйләнеп ҡайтһын, әсәй! - тип изге теләктәрен еткерә ҡыҙы Гүзәл.",Ҡара халатты аҡҡа барыбер алмаштырам,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Сәләмәтлек,1254,https://shonkar.com/news/tabip-m-y-sh-/2025-05-12/ara-halatty-a-a-baryber-almashtyram-4231757,2025-05-12T20:49:00+00:00
"Өләсәйем 1930 йылда алыҫ Читала донъяға килә. Атаһы шул яҡта хеҙмәт иткән була. Торараҡ ғаилә Өфөгә күсеп, Гоголь урамында йәшәй. Атаһы Ғәббәс Исаев бик ҡыҫҡа ғүмерле була. «Ғәлиә» мәҙрәсәһендә уҡып йөрөгән еренән, революцияға ҡушылып китеп, һабағын ташлап, ярлы халыҡ мәнфәғәте өсөн көрәшә башлай. Ғәббәс олатай шағир Фидаи Шамундың ижадын хөрмәт итә һәм шул шауҡымдан улына Фидаи, ҡыҙына Фидан тип исем ҡуша. Бөгөн ҡатын-ҡыҙ өсөн Фидан атамаһы сәйер кеүек, ә асылда күп кенә төрки илдәрҙә был исемде ҡыҙҙарға бирәләр. Өләсәйҙең атаһы Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышында ҡатнаша. Үткән быуаттың 20-се йылдарында Өфөнөң ат-арба транспортын етәкләй һәм ЧК-ла хеҙмәт итә. Ғаиләһе заманына күрә хәлле була. Ҡатыны эшләмәй, балаларын ҡарарға бағыусы яллайҙар, махсус магазиндарға йөрөйҙәр. Ғәббәс ҡатынын ныҡ ярата, балаларына ла мөкиббән китә. Бына шундай бәхетле ғаилә була улар. Тик был оҙаҡҡа бармай. Барыһы ла бер нисә тәүлектә юҡҡа сыға. Алыҫ Көнсығыштан командировканан ҡайтҡанында тиф менән ауырып китә лә ир, Миәстә төшөрөп ҡалдырылып, шунда туғандары ҡулында йән бирә. Үҙ аллы көн итеүгә ҡулайлашмаған иркә генә ҡатын булған өләсәйҙең әсәһе ике бала менән тол ҡала. Тиҙҙән яҡындары уны бер балалы яңғыҙаҡ иргә кейәүгә бирә һала һәм бында инде бөтөнләй икенсе тормош башлана. Был хаҡта беҙҙең өләсәй иҫләргә лә яратмай торғайны. Яңы ир эскесе булып сыға, һуғып ала ла ҡатынын туҡмай, эйәрсән балаларҙы ҡыйырһыта. Булған ғына ҡиммәтлерәк әйберҙәрҙе сығарып һата. Ә иң насары – өләсәйҙең атаһының бер фотоһын да ҡалдырмай яғып бөтә. Кәмһетеүҙәргә түҙмәй өлкән малай Фидаи ҡасып сығып китә һәм туғандарына барып һыйына. Тиҙҙән ғаиләлә бер ҡыҙ тыуа, тик был хәл өйгә тыныслыҡ килтермәй. Шул ауыр ваҡыттарҙа өләсәйемдең иң яҡын дуҫы китап була. Утыҙынсы йылдар аҙағында үгәй атайҙарын ҡулға алалар. Сәйәси статьянан түгел, ә келәттә өҫтөнә сығарғаны өсөн. Һуғыш башланыуға фронтҡа ла ебәрәләр. Һуғышҡа Фидаи ҙа китә. Әсәләре ҡыҙҙарын ауылға өләсәләренә ебәрә. Фидан был көслө рухлы, ерҙә ныҡ баҫып торған өләсәһен яҡын күрә. Унан тәртипкә, ныҡлыҡҡа, ойошҡанлы булырға өйрәнә лә инде. Һуғыш бөтөүгә өләсәйемдең өләсәһе, ҡыҙҙарын эйәртеп, Ялтаға күсеп китә. Шунда Фидан тәүге тапҡыр диңгеҙ күрә. Башҡортостандағы аслыҡтан һуң уларға был яҡтар ожмах һымаҡ тойола. Күпмелер ошонда көн итеп алалар, әммә ниндәйҙер сәбәптәр менән ҡабаттан Өфөгә ҡайталар. Ялталағы коммуналка бүлмәһен үҙебеҙҙә мунса бураһына алмаштырып, шуны өй итеп яһап инәләр. Бәләкәй генә йорттары Октябрь Революцияһы урамындағы бер соҡорҙа тора. Тап ошонда өләсәйем олатай менән таныша ла инде. 1951 йылда ул, йәш ҡыҙ, заводта эшләй һәм киске мәктәптә белем алып йөрөй. Ошо уҡ заводта буласаҡ олатайҙың Мөхәмәт тигән ҡустыһы ла көс түгә. Шул егет ҡыҙҙы ағаһы менән таныштыра. Фидан өләсәйем Яныбай олатайыма, һуғыш үткән сағыу, сибәр геройға, бер күреүҙән үк ғашиҡ була. Һәм яугир ҙә был зәңгәр күҙле, һары сәсле уҡымышлы ҡыҙға битараф ҡалмай. Май айында күрешкән йәштәр, дуҫлашып йөрөп, сентябрҙә туй ҙа яһап ҡуя. Ана шул ҡауышыуҙан 50 йыл бергә ғүмер иттеләр һәм йыл да 2 майҙы һәм 15 сентябрҙе бер байрам кеүек билдәләй торғайнылар. Яныбай олатайым ул саҡта «Башзолото» тресында эшләй, уҡый һәм киләсәктә яҙыусы булырын белә инде. Был уның хыялы, маҡсаты була. Шуға ла ҡатынын Тимирязев исемендәге институттың тарих-филология факультетына инергә өгөтләй. Йәғни алдан үҙенә ярҙамсы әҙерләй. Табип булырға планлаштырып йөрөгән өләсәй, иренең һүҙен кире ҡаға алмай, филологияға бара. Бына шундай оло йөрәкле, ире өсөн уңдырышлы тупраҡ була алырҙай ханым була ул. Яныбай Хамматовтың бер китабында ла өләсәйебеҙ Фидандың исеме юҡ, әммә яҙғандарының һәр юлында уның һулышы, уның ҡағылышы бар. Иренең әҫәрҙәрен ул тәү башлап руссаға тәржемә итә, шуларҙы Мәскәү әҙәбиәтселәре тейешле кимәлгә еткереп эшкәртеп бирә. Һәр саҡ бик грамоталы, еңел подстрочниктары өсөн маҡтай мәскәүҙәр. Быларҙан тыш, тәнҡитсе лә, мөхәррир ҙә була ул иренә. Уйлап йөрөгән әҫәрҙәренең идеяларын, геройҙарын, сюжеттарын тыңлап, кәрәкле йүнәлеш бирә белә. Өләсәйем олатайым өсөн иң яҡын кешегә әүерелә. Иртә әсәйһеҙ ҡалып, ҡаты холоҡло атаһы менән уртаҡ тел таба алмай, ҡатыны янында ғына өй, ғаилә йылыһына юлыға. Бөтөн донъя уға ҡаршы булғанда ла, иң кәрәкле һүҙҙәрҙе таба, йыуата белә хәләл ефете. Тормошоноң ҡатмарлы мәлдәрендә лә уның һүҙенә, кәңәшенә ҡолаҡ һала ир кеше. Ҡырҡ йәшендә етәкселек хеҙмәтенән китеп, яҙыусылыҡҡа тотонорға булғанында ла, олатайға өләсәйҙән башҡа берәү ышанмай. Ғаилә  аҡсаһыҙ, торлаҡһыҙ ҡалырға торғанда ла, ҡатыны уға «хыялыңдан баш тартма» тип ҡанат ҡуя, көс бирә. Аҙаҡ, инде ҙур романдар яҙылғас, көнләшеүселәр хөсөтө, тәнҡитселәр баҫмағы барғанда ла, яҙыусы көрәшә-көрәшә хәлдән тайғанда, күҙгә күренмәҫ кенә таяу булып ҡатыны тотоп тора, ҡоларға бирмәй. Өләсәйем менән олатайымдың мөнәсәбәте минең өсөн һәр ваҡыт үрнәк булды. Көнө-төнө яҙыу өҫтәле артында булһа ла, олатай өләсәй ҡайтыуға иҙәндәрҙе йыуып, ашарға бешереп ҡуя торғайны. Береһе – сабыр, баҫалҡы, икенсеһе дөрләп тоҡанып барған ярһыу кешеләр шундай бер-беренә бәйле һәм мохтаж ине. Ә уларҙың уртаҡ һыҙаттары – намыҫлылыҡ, ябайлыҡ, тырышлыҡ һәм тоғролоҡ. Өләсәйем олатайымдан ҡалып 22 йыл йәшәне. Ҡартын юғалтҡас, эс бошоуға тарып китмәү өсөн, уның хеҙмәтен дауам итергә булды. Етмештән һуң компьютерҙы өйрәнеп алып, олатайҙың әҫәрҙәрен электрон вариантҡа күсерҙе, ижадына арналған барлыҡ сараларҙа ҡатнашты, китаптарын таратты. Бер ваҡытта ла мыжып, зарланып ултырманы. Һәр көн иртән күнегеүҙәр яһаны. 85-тә лә ҡупшы ғына ҡиәфәттә, сәстәрен матур итеп ҡуйып йөрөр ине. Һәм балалары, ейәндәре хәтерендә ул тап шулай ҡалыр ҙа: һынмаҫ, һығылмаҫ, тайпылмаҫ алтын таяу булып. Алһыу Хамматова.",ОЛАТАЙҘЫҢ АЛТЫН ТАЯУЫ БУЛДЫ,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 0 1 1 1 1 1 0 1 1 1 1],10,Әҙәбиәт,5627,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-11-12/olatay-y-altyn-tayauy-buldy-4463793,2025-11-12T12:35:00+00:00
Халыҡ-ара әсәйҙәр көнөнә арналған конкурста ҡатнашыусыларҙы сертификат менән бүләкләү,Конкурс еңеүселәрен бүләкләү (),['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,85,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-21/konkurs-e-e-sel-ren-b-l-kl-ii-4062208,2024-12-21T01:03:00+00:00
"Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының съезы делегаттары төрлө майҙансыҡтарҙа, секция һәм пленар ултырыштарҙа халҡыбыҙ өсөн мөһим һорауҙар хаҡында кәңәш тотто. Сәләмәт ғаилә – сәләмәт милләт тигән түңәрәк өҫтәл артындағы эшлекле һөйләшеү демография, һаулыҡ һаҡлау һәм ғаиләгә ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләргә арналды. Йыйылыусыларҙы видеобәйләнеш аша РФ Йәмәғәт палатаһының демография, ғаиләне, балаларҙы һәм традицион ғаилә ҡиммәттәрен яҡлау буйынса комиссия рәйесе Сергей Рыбальченко сәләмләне. Сергей Игоревич ҡәҙерле ҡиммәттәребеҙ һәм традицияларыбыҙҙың береһе күп балалылыҡ булыуын билдәләне. Ул милли идеяға әйләнергә тейеш, тик шунда ғына илдәге ҡатмарлы демографик хәлде яҡшырта аласаҡбыҙ, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. Башҡортостан Фәндәр академияһы Стратегик тикшеренеүҙәр институтының баш ғилми хеҙмәткәре Гөлдәр Әхмәтова, халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп, бөгөн башҡорт халҡында ғаилә ҡиммәттәрен билдәләүсе тенденциялар тураһында һөйләп үтте. – Бөгөн башҡорт ғаиләһе, илебеҙҙә йәшәүсе башҡа халыҡтар ғаиләләре кеүек үк, ҙур һынауҙар алдында тора, был иһә демографик хәлгә лә йоғонто яһай, – тине ул. Төп факторҙарҙың береһе тип ғалимә урбанизацияны атаны. Ауылдан ҡалаға күскән башҡорттарҙың икенсе-өсөнсө быуынының үҙ тамырҙарынан айырылыуы ҙур борсолоу уятыуын белдерҙе. Йәнә бер күренеш – сит тарафтарға күсеүселәр араһында милләттәштәребеҙ күплеге лә, вахта миграцияһы ла етди уйға һала. Шул уҡ ваҡытта күмәк бала тәрбиәләүсе башҡорт ғаиләләренең бихисап булыуы күңелдә йылылыҡ уята. Йыл ғаиләһе Бөтә Рәсәй конкурсының республика этабында еңгән өс балалы Мәхмүтовтар (Өфө районы Шамонино ауылы), һигеҙ сабый үҫтереүсе Ғүмәровтар (Өфө ҡалаһы) һәр йәһәттән өлгөлө башҡорт ғаиләләре булып тора. Улар, әңгәмәлә ихлас ҡатнашып, ҡала шарттарында балаларын ни рәүешле тәрбиәләүҙәре, уларға нисек итеп илһөйәрлек, телһөйәрлек һалыуҙары хаҡында бүлеште. Түңәрәк өҫтәл артындағы йәнле фекер алышыуҙы Бөтә донъя башҡорттары президиумы ағзаһы, күренекле табибә-ғалимә Сәлиә Мырҙабаева һәм Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү, мәғлүмәт сәйәсәте һәм дин эштәре буйынса комитеты рәйесе Рөстәм Ишмөхәмәтов алып барҙы. Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы халыҡтың ҙур һөйөүен яулаған Айыҡ ауыл конкурсы хаҡында һөйләне. Был бәйге киң ҡолас менән барған Хәйбулла, Бөрйән, Көйөргәҙе райондарының тәжрибәһенә айырып туҡталып үттеләр. Республикала популяр тағы ике проект – Етегән байрамы һәм Өлгөлө башҡорт ғаиләһе конкурсы тураһында Стәрлетамаҡ ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ләйсән Йосопова бәйән итте. Ул милләттәштәребеҙҙе төбәк-ара бәйгегә әйләнгән был матур конкурста әүҙем ҡатнашырға саҡырҙы. Александр Королев фотолары.",Сәләмәт ғаилә – сәләмәт милләт,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2661,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-13/s-l-m-t-ail-s-l-m-t-mill-t-4052582,2024-12-13T23:49:00+00:00
"Р. исемле йәш ирҙең һөйләгәндәре күптәрҙе уйландырыр. Мин уға был донъяла үҙ урынын табып, бәхетле йәшәп китеүен теләйем. М ин бәйән итәсәк ваҡиға, дөрөҫөрәге минең хәсрәтле яҙмышым ҡатын-ҡыҙҙарға ҡағыла. Дөрөҫөрәге, шул зат арҡаһында нисек тормошомдоң пыран-заран килеүе. Ирҙәр, ә һеҙгә аҡыл булыр! Был көндө һөйгәнем менән талашып киттем. Өйләнешергә йөрөгән ваҡыт. Киләсәктә ҡайҙа, нисек һәм ниндәй аҡсаға йәшәйәсәктәре хаҡында һөйләшеп уртаҡ телгә килә алмайбыҙ ҙа ҡуябыҙ. Боронғоса әйткәндә, ҡарт ҡыҙ йәшенә ингән кәләшем туй мәжлесенең ҡабатланғыһыҙ матур, сағыу итеп ойошторолоуын теләй. Әммә мин әле бер, әле икенсе урында эшләгән, һәр саҡ төҙөлөш эштәрендәге ялсы-батрак бының мөмкин булмауын белдерҙем. Ә һөйгәнем зәһәр һөйләште: Мин кейәүгә бер тапҡыр ғына сығасаҡмын! Шуға күрә матур туй күлдәге лә, машиналар ҙа булырға тейеш! Сираттағы мәртәбә аҡса еткерә алмаясағым тураһында әйткәс, кәләшем: Ысын ир булһаң аҡса табыр инең! -тине лә әйләнеп китте. Был аяуһыҙ һүҙҙәр мине шаңҡытты. Эх, терһәкте тешләп булмай шул. Үткәндәрҙе ҡайтарып булһа, мәктәптә үк тормошҡа умыра тешләп, сат йәбешер инем. Бәлки, көндәлек тулы икеле, өслө урынына яҡшы билдәләр булыр ине, юғары белем алырға ла ынтылыр инем. Юҡ шул, туғыҙ класты этә-төртә тамамланылды ла, һөнәрселек училищеһында уҡырға маташтым. Һыра эсеү, тәмәке тартыу, ауыл ҡыҙырыуҙы яҡыныраҡ күрҙем. Шулай йәшлек һиҙелмәй үтеп киткән. Ауылдаш ҡыҙ менән нисек яҡынайып киткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. Йәше үтеп барған ҡыҙҙың кейәүгә сығырға теләүе һиҙелеп тора ине. Үҙем дә тормош ҡороу тураһында йыш уйлана башланым. Сөнки ҡорҙаштар күптән әллә нисә бала атаһы, һәр береһенең үҙ донъяһы. Ҡайҙа йәшәйем тип ҡаңғырырға кәрәкмәй. Өлкән апай-ағайҙар ситкә киткәс, атай йорто миңә ҡалды. Хәҙер инде өлкәнәйгән әсәһе килен йомошап ултырғым килә тип йыш әйтә башланы. Ҡайҙан йомошай алһын инде әсәһе, буласаҡ ҡатыны айырым йәшәйбеҙ тип үлтереп алып бара. Өлкән туғандарымдың ата йортон тик әсәйҙе ҡарау шарты менән генә бүләк итеүен уға өндәшеп торманым. Шулай ҙа кәләштең был мәсьәләне һәр саҡ күтәрәсәген яҡшы аңланым. Ана бит юҡ-юҡтан талаш сығарҙы. Туй күлдәгенең—иң ҡиммәтлеһе, мәжлес тик кафела булырға тейеш, имеш. Йәнем көйөп ауылда һатылған иң зәһәр көмөшкәне алып, ауыл ситенә сығып киттем. Әсәйемә эскәнемде күрһәтеп, борсоғом килмәне. Былай ҙа һуңғы ваҡыт бик йыш ауырый башланы, Туйыңды күреп буламы-юҡмы, -тип көрһөнөп күңелде әрнетә. Үләнгә ултырып әкрен генә яңғыҙым көмөшкә һемерҙем. Шул саҡ янымдан элекке дуҫым ҡиммәтле машинаһында елдереп үтеп китте. Клубҡа бергә йөрөнөк, ҡыҙҙар артынан саптыҡ, һыра эстек, тик йылдар менән аралары һыуынды. Дуҫым һөнәрселек училищеһын тамамланы, унан ситтән тороп юғары белем алды, ауыл ерендә үҙ эшен асып ебәреүгә лә өлгәште. Ә нисәнсе машина алмаштырҙы! Мин туйымды нисек үткәрергә белмәй аптыранам, ә ул иномаркала елдерә! Асыуҙанмы, көмөшкәнәнме башҡа хәтәр уй килде бит. Минең менән бергә эсергә яратҡан дуҫымды саҡырып алдым. Ул көмөшкә бар тигәс йүгереп килеп етте. Ҡыҙмаса булып алғас элекке келәтте таларға тәҡдим иттем. Йәнәһе, серегән бай, беҙҙең менән дә уртаҡлашһын. Барҙыҡ, һатып булған әйберҙәрҙе алып сыҡтыҡ. Ауылда кешенең аҡсаһы бармы инде? Урланған бар әйберҙәр көмөшкәгә алмаштырылды. Айныҡҡанда мин һаҡ аҫтына алынған инем. Суд булды, ярай әле ултыртып ҡуйманылар. Элекке дуҫым үс алып торманы, судьяға: Минең уға ҡарата бер дәғүәм дә юҡ, ултырмағыҙ, холҡон иректә төҙәтһен, -тине. Уның был һүҙҙәренән һуң тағы ла ҡыйын. Күрә алмаһын ине ул мине! Минең хаҡта яманлап һөйләп йөрөһә лә еңелерәк булыр ине. Ә ул миңә ҡул биреп һаулыҡ һораша. Әсәйем бик ҡайғырып, һаулығы ҡаҡшаны. Кәләшме? Юҡ, хәҙер минең кәләшем. Ишетеү менән минән баш тартты. Ә бит барыһы ла уның теләктәрен үтәү өсөн башланғайны. Хәҙер мине күрергә лә, ишетергә лә теләмәй. Бына шулай, егеттәр, ҡатын-ҡыҙ өсөн батырлыҡмы-йүләрлекме, ҡылыр алдынан ныҡлап уйлағыҙ. Улар рәхмәтле була белмәй. Уның ҡарауы мин хәҙер йәмғиәт өсөн судимый мөһөрө аҫтында ҡалдым. Гүзәл Иҫәнгилдина яҙып алды.",Ысын ир булһаң аҡса табыр инең!,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],6,Бәхәс,3976,https://shonkar.com/articles/b-kh-s-alma-y/2025-05-28/ysyn-ir-bul-a-a-sa-tabyr-ine-4254298,2025-05-28T19:53:00+00:00
"Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә беҙҙең рапирасыларҙың уңышы тураһында хәбәр итә һәм уларҙы еңеү менән ҡотлай. Спортсылар икеһе лә – фехование буйынса Өфө олимпия резервы спорт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре. Тимур Арыҫланов етәкселегендә Фехотвание үҙәгендә шөғөлләнәләр. Үҙәк 2024 йылда Өфөлә үткән ""Рәсәй – спорт державаһы"" форумы ваҡытында асылғайны. Шунан бирле унда  Рәсәй кимәлендәге эре спорт ярыштары үтеп тора. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Беҙҙең рапирасылар халыҡ-ара ярышта еңде,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],4,Спорт,868,https://amanat.su/news/sport/2026-02-01/be-e-rapirasylar-haly-ara-yaryshta-e-de-4559640,2026-02-01T14:13:00+00:00
"Бында янғын һүндереүсе автономлы робот, универсаль ауыл хужалығы роботы һәм хатта ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә кешеләрҙе ҡотҡарыу өсөн булдырылған һәм бер саҡрым алыҫлыҡта пульт ярҙамында идара ителгән робот-экстремалды күрергә мөмкин. Уларҙың барыһын да үҙ ҡулдары менән Башҡортостандан аҡыллы ҡыҙҙар һәм малайҙар йыйҙы. ""Фестивалдең тәүге көнөндә беҙҙең майҙансыҡҡа 200-ҙән ашыу бала килде. Дрон менән идара итеү буйынса оҫталыҡ дәрестәре үткәрәләр, был 10 йәштән өлкән малайҙарға айырыуса оҡшай. Балалар график планшеттарға рәхәтләнеп һүрәт төшөрҙө. Оҫталыҡ дәрестәре фестиваль дауамында, 9 июнгә тиклем дауам итә. Килегеҙ, ҡыҙыҡлы булыр! Ҡунаҡтарҙы мобиль технопарк педагогы Роман Солодовников саҡыра.","""Әйҙә уйнарға"" фестивалендә роботтар һөжүме күҙәтелә",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Аңлатма,698,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-06/y-uynar-a-festivalend-robottar-zh-me-k-tel-4268160,2025-06-06T21:19:00+00:00
"Салауат районынан Миләүшә Сафиуллина менән бер нисә йыл элек танышҡайным. Ул ваҡытта  уҡытыусы булып эшләп йөрөй ине, иренең махсус хәрби операцияла хәбәрһеҙ юғалыуына йөрәгенең өҙгөләнгән ауыр мәлдәре ине. Күптән түгел Салауат районына эш сәфәре мәлендә  был ханым менән йәнә осрашырға тура килде. Хәҙер инде ул башҡа вазифала – Ватанды һаҡлаусылар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаиләләренә булылыҡ итеү дәүләт фондының Салауат районы буйынса филиалының социал координаторы. Ауырлыҡтар кешене сыныҡтыра, нығыта. Миләүшә Кәбир ҡыҙында ла беҙ иң беренсе рух ныҡлығын тойҙоҡ. Үҙе ҙур ҡайғылар кисергән ҡатын махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың, уларҙың ғаиләләренең хәлен яҡшы тоя. Шуға ла бөгөн ул ең һыҙғанып яугирҙәргә, уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү йүнәлешендә хеҙмәт итә. –  Иң тәүге сиратта беҙ психологик ярҙам күрһәтәбеҙ, юридик консультациялар уҙғарабыҙ, рекомендациялар бирәбеҙ. Республикабыҙҙағы  ярҙам саралары менән таныштырыуҙы ла маҡсат итеп ҡуйғанбыҙ. Беҙҙең фонд һәм   башҡа ойошмалар араһында  төрлө килешеүҙәр төҙөлә. Мәҫәлән,  инвалидлығы булған   хеҙмәттән азат ителгән хәрби хәрәкәттәр ветерандарына дәүләт иҫәбенә торлаҡтарын, кейемдәрен адаптациялау тигән ярҙам ҡаралған. Төрлө түләүҙәр алыу өсөн документтар хәстәрләргә  лә булышлыҡ итәбеҙ. Ветерандарыбыҙҙы бер ҡасан да иғтибарһыҙ ҡалдырмайбыҙ. Мәшғүллек үҙәге ойошторған вакансиялар йәрминкәһенә лә саҡырып торабыҙ. Уларға  ҡабаттан уҡыу үтергә, эшкә урынлашырға мөмкин. Ветерандарҙы спорт сараларына ла йәлеп итәбеҙ. Улар был өлкәлә лә лә әүҙемдәр, Рәсәй буйлап төрлө ярыштарҙа  үҙҙәрен һынайҙар. Махсус хәрби операцияла һәләк булған яугирҙәрҙең ғаиләләрен дә күҙ уңынан ысҡындырмайбыҙ.   Утын ярырғамы, һыу килтерергәме, юлдарҙы таҙартырғамы - уларҙың мөрәжәғәттәре иғтибарһыҙ ҡалмай.   Кемдәрҙең мәктәп йәшендәге, студент балалары бар, уларға  ташламалар тураһында һөйләйбеҙ. Теге йәки был ведомствоға мөрәжәғәттәр, хаттар яҙырға ла ярҙам күрһәтәбеҙ, хәбәрһеҙ юғалғандарҙы эҙләү буйынса ла булышлыҡ итәбеҙ. Үҙемдең башымдың үткәс, ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүселәргә ентекләп аңлатам, сөнки был һорауҙарҙың барыһы ла йөрәгемә яҡын, – тип һөйләне Миләүшә Сафиуллина. Социаль координаторға күпселек хәбәрһеҙ юғалғандар һәм социаль ярҙам саралары буйынса мөрәжәғәт итәләр. Ниндәй ярҙам күрһәтелгән улар тураһында мәғлүмәт туплана бара. Мәҫәлән, шифахана-курорт дауалауы менән 12 кеше файҙаланған. Күптәр яҡыныраҡ булған Ҡарағай шифаханаһын һайлай. Әлеге көндә бер яугиргә торлаҡты, кейемде адаптациялау өсөн документтар йыйыу хәстәре күрелә. Һорауҙар төрлө,  көнөнә кәмендә 7-8 кеше мөрәжәғәт итә. Үҙегеҙҙең күнегелгән педагог эшенән китеүегеҙгә үкенмәйһегеҙме? тигән һорауҙы ла бирмәй булдыра алманым. – Мин мәктәптә директор урынбаҫары, уҡытыусы булып эшләнем. Тормош иптәшем махсус хәрби операцияла хәбәрһеҙ юғалды. Һуңынан суд тарафынан һәләк булды тип танылды. Яҡыныңды юғалтыуҙың ауырлыҡтарын үҙ йөрәгем аша үткәргәс,  бындай хәлдә ҡалғандарға битараф була алманым. Тәүҙә үҙебеҙҙең район тирәһенән, унан республиканан, һуңынан илебеҙ төбәктәренән кәңәш һорап мөрәжәғәт итә башланылар. Быйыл апрель айында әлеге  вазифаға күсергә тәҡдим яһағайнылар, уҡыу йылы тамамланғас, яңы өлкәлә хеҙмәт юлымды башланым. Кешеләргә ярҙам итеү оҡшай, сөнки ваҡытында миңә лә ярҙам иттеләр.  Яҡташтарыма кәрәкле, файҙалы булғым килә, – тине Миләүшә ханым. Тик ҙур йөрәкле  кешеләр генә башҡаларға ярҙам итеүҙән  күңелдәренә ҡәнәғәтлек тойғоһо ала. Ҡыйынлыҡтар алдында һынмаған, хатта башҡаларға ярҙам итеүҙә көс тапҡын Миләүшә Сафиуллинаға еңел булмаған эшендә тик уңыштар  теләйбеҙ. Үҙенең улдарын атайҙарының өлгөһөндә илһөйәр, көслө рухлы итеп тәрбиәләүенә лә шигебеҙ юҡ. Автор фотоһы.",Һәйкәл ҡуйырлыҡ бындай ҡатынға!,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0],6,Ғорурлыҡ,3678,https://bashgazet.ru/articles/gorurlanabiz/2025-12-20/yk-l-uyyrly-bynday-atyn-a-4516030,2025-12-20T23:15:00+00:00
"В республике действуют 187 военно-патриотических клубов (ВПК), которые не только готовят юношей к службе в армии, но и участвуют в спортивных, патриотических мероприятиях, оказывают помощь ветеранам, собирают гуманитарную помощь и участвуют в «Вахте Памяти». Ежегодно в Башкирии проводится региональный этап конкурса «Лучший военно-патриотический клуб ПФО» в рамках проекта «Герои Отечества». Этот проект реализуется с 2018 года в соответствии с Федеральным законом «Об увековечении памяти погибших при защите Отечества» и подводит итоги ежегодно 9 декабря, в День Героев Отечества. Лучшие клубы округа соревнуются за звание «Лучший военно-патриотический клуб ПФО» и получают сертификаты на развитие. В заочном этапе конкурса приняли участие 182 ВПК и юнармейских отряда из 63 муниципальных районов и городских округов, охватив 10430 человек. В очном этапе, который состоялся на базе учебно-методического центра «Авангард», приняли участие 12 лучших команд. Победителем конкурса в категории городов с населением свыше 50 тысяч человек стал военно-патриотический клуб «Гефест» (Кумертау), в категории городов и населенных пунктов с населением менее 50 тысяч человек – военно-патриотический клуб «Русь» (Уфимский район). Эти команды представят Башкортостан на окружном этапе конкурса «Герои Отечества». РБ Мин Прос РБ Лучшийвоеннопатриотическийклуб ПФО патриотическоевоспитание окружнойэтап Гвардеец ПФО",На окружном этапе конкурса «Герои Отечества» Башкирию представят два ВПК,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1401,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-01/na-okruzhnom-etape-konkursa-geroi-otechestva-bashkiriyu-predstavyat-dva-vpk-4334441,2025-08-01T09:38:00+00:00
"Сообщается, что разговор состоялся по инициативе Еревана. Пашинян подробно проинформировал российского лидера о результатах его встречи с президентами СШАи Азербайджана Дональдом Трампоми Ильхамом Алиевымв США. Путин, сообщает Кремль, отметил важность шагов для обеспечения мира между Ереваном и Баку. Президент также подтвердил готовность содействовать в русле трехсторонних договоренностей между главами России, Армении и Азербайджана.8 августа лидеры США, Армении и Азербайджана Дональд Трамп, Никол Пашиняни Ильхам Алиев подписали совместную декларацию, касающуюся мирного урегулирования конфликта между Ереваном и Баку. В частности, обозначено строительство коммуникаций между двумя частями Азербайджана по территории Армении под внешним контролем Вашингтона. За охрану пути будутотвечатьчастные военные компании (ЧВК) США, подразумевая рост американского присутствия в регионе. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Путин и Пашинян провели телефонный разговор,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,1061,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-12/putin-i-pashinyan-proveli-telefonnyy-razgovor-4348808,2025-08-12T18:00:00+00:00
"Улар һыу өҫтөндә ҡалтырана, әйтерһең дә, һәр кем йәшәү өсөн көрәшә. Тәүҙә миңә улар бер-береһен ҡотҡарыу өсөн батыра кеүек тойолдо. Был фекер миндә ерәнеү тыуҙырҙы һәм мин киттем. Әммә бер нисә сәғәттән һуң мин тағы уларҙы ҡарарға тип сыҡтым һәм туҡтап ҡалдым. Ҡырмыҫҡалар тере ине. Улар тере пирамида төҙөй: аҫҡылары өҫкөләрен тотоп тора, ә бер аҙҙан, ашыҡмайынса һәм паникаһыҙ, алмашынып торалар. Бер кем дә беренсе булып сығырға тырышмай. Һәр кем ауырыраҡ урында булырға ынтыла. Уларҙың үҙ-ара ярҙам итеү системаһы мине ныҡ тулҡынландырҙы. Мин ҡалаҡ алып, уны һаҡ ҡына шешәгә һалдым, ҡырмыҫҡалар бер-бер артлы сыға башланы. Береһе артҡа сигенмәй. Һәм шул саҡта иҫ киткес хәл булды: бер ҡырмыҫҡа ысҡынып китеп һыуға ҡолап төштө, ҡотҡарылған һуңғы ҡырмыҫҡа уның артынан ташланды, ул һыуға төштө, батып барыусыны ҡосаҡланы һәм, минең ярҙамым менә  улар һыуҙан бергә тере сыҡты. Был мәл мине һәр киноға ҡарағанда нығыраҡ тулҡынландырҙы. Мин үҙем өсөн оялыу тойҙом. Беҙ, кешеләр, йыш ҡына бер-беребеҙгә  ярҙам итергә онотабыҙ, Артта ҡалғандарға бик һирәк әйләнеп ҡайтабыҙ. Ысын көс-берҙәмлектә. Әгәр ҙә кемдер нисек лайыҡлы йәшәргә белмәй икән — ҡырмыҫҡаларҙан. Өйрәнһен.",Ҡырмыҫҡаларҙан үрнәк ал.,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Аңлатма,1169,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-07-11/yrmy-alar-an-rn-k-al-4310339,2025-07-11T12:00:00+00:00
"Яугир 2022 йылда Иглин районының Көҙәй ауылынан  махсус операция биләмәһенә үҙ теләге менән китә. 2024 йылда РФ Оборона министрлығы менән контрактты оҙайта. Ул разведка төркөмө составында дошман позицияларын һәм ерҙәрен разведкалау буйынса хәрби бурыстар үтәй. Операцияларҙың береһендә яҡташыбыҙ дошмандың дронын ҡорал менән атып юҡ итеп,  яралы иптәшенә ярҙам итә һәм уны медицина ротаһы урынлашҡан яҡындағы пунктҡа эвакуациялай. Ҡаһарманлығы өсөн РФ президенты Указы менән «Анубис» ҡушаматлы яугир «Һәләк булғандарҙы ҡотҡарған өсөн» миҙалы, һәм дәрәжә «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалы, Генерал Шайморатов миҙалы һәм башҡа наградалар менән бүләкләнә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Иглин районынан яугир яралы иптәшен ҡотҡарған,['Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,825,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/iglin-rayonynan-anubis-yaraly-ipt-shen-ot-ar-an-4585353,2026-02-19T16:30:00+00:00
"Әсәйемә Һәр көн иртән әсәйем Наҙлап-һөйөп уята. Уның алһыу йөҙҙәрен Гөл-сәскәгә оҡшатам. Оҙаҡ йәшә, әсәкәйем, Мин яныңда булырмын. Һине шатландырып ҡына Йәшәргә тырышырмын. Гөлнәзирә КҮСКИЛДИНА. Оҙаҡ йәшә! Йөрәгеңдең бөтә йылыһын Һин беҙгә бүләк итәһең. Ғәзиз балаларым, тиеп Беҙҙе хәстәрләп йәшәйһең. Рәхмәт һиңә, әсәкәйем, Оҙаҡ йәшә, бул сәләмәт! Улың һәм ҡыҙҙарың менән Ғүмерҙәрең үтһен рәхәт! Юлиә ЗӘЙНЕТДИНОВА. Әсәйҙәр бер генә Әсәйем наҙҙары күңелде йылыта, Әсәйем ҡулдары йәм бирә йәшәргә. Әсәйем һүҙҙәре тормошҡа өйрәтә, Әсәйҙәр донъяла ғүмергә бер генә. Азалиә ТАҺИРОВА. Бәхет Бәхеттең иң ҙуры – Әсәйле булыу. Йәшәгән ғаиләң Булһа дуҫ, татыу. Байлыҡтың иң ҙуры – Әсәйле булыу. Изгелек күрһәтеп Аллаһҡа бағыу. Ғәҙелхан СУРИН. Иң яғымлы һүҙ «Әсәй» һүҙе шундай яғымлы ла, Татлы ла ул беҙҙең донъяла. Ошо һүҙҙе әйтеп телен аса Был донъяға килгән һәр бала. Әсәй булғанға өйөбөҙ йәмле, Әсәй бешергән икмәк тәмле. Әсәйем – минең иң яҡын кешем, Уның янында мин бәхетле! Нәргизә АРЫҪЛАНОВА. Берҙән-берем Әсәйем, берҙән-берем, Тормошомдоң биҙәге. Һин бит минең бер генәм, Ғаиләбеҙ терәге. Әсәйемдең һүҙҙәренә Һәр саҡ ҡолаҡ һалабыҙ. Атай менән беҙгә терәк Булып һәр саҡ ҡалығыҙ! Зөлхизә ТОРОПҠОЛОВА. Күҙ нурым Бөгөн – әсәйҙәр байрамы, Ҡояш та шат йылмая. Өй эсе нурға тулған, тип Һеңлекәшем ҡыуана. Әсәкәйем – күҙ нурым, Мин һине бик яратам. Байрамың ҡотло булһын, Һаулығың ныҡлы булһын! Камила ИЛБӘКОВА. Ауыр һүҙҙәр әйтмәгеҙ Әсәйҙәргә ауыр һүҙҙәр Һис бер ҡасан әйтмәгеҙ. Йылы, яғымлы һәм наҙлы Һүҙҙәрҙе йәлләмәгеҙ. Әсәйҙәр бит тормош йәме, Яҡты ҡояш шикелле. Ошо ҡояш балҡып янһын Йылдың һәр бер миҙгеле! Әминә ТАҺИРОВА. Ҡәҙерле кешемә Ер йөҙөндә иң матуры – Минең әсәйем. Наҙлап-һөйөп ярата Беҙҙе әсәйем. Оҙон ғүмер, бәхет-шатлыҡ Һәр саҡ теләйбеҙ. Ныҡлы терәк, яҡты ҡояш – Ул әсәйебеҙ. Даяна ИШЕМҒОЛОВА.",Ҡәҙерле кешебеҙгә шиғырҙар,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Шиғриәт,1803,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2026-02-06/erle-keshebe-g-shi-yr-ar-4567449,2026-02-06T12:50:00+00:00
"Ҡорбан байрамы - 27 май. Рамаҙан 18 февралдә ҡояш байығас башлана. 19 февраль - ураҙаның тәүге көнө. Миғраж кисе 18-нән 19-на ҡарай төнгә тура килә. Бәрәьәт кисе - 3 февралгә ҡарай төн. Ғәрәфә көнө - 26 май. Ғәшүрә көнө - 26 июнь. Мәүлит кисе - августың 24-нән 25-енә ҡарай төнөндә.2026 йыл Һижри иҫәп буйынса йылдарға тура килә. Һүрәттә: ""Суфия"" мәсете. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Мосолман байрамдары ҡасан буласаҡ?,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Iman bar a khla bar,781,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-12-22/mosolman-bayramdary-asan-bulasa-4516822,2025-12-22T11:04:03+05:00
В Российской онлайн-энциклопедии РУВИКИ подвели итоги работы за первый квартал 2025 года.,РУВИКИ в первом квартале 2025: 22 млн пользователей и новые функции на основе ИИ,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,89,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-09/ruviki-v-pervom-kvartale-2025-22-mln-polzovateley-i-novye-funktsii-na-osnove-ii-4191088,2025-04-09T17:06:13+00:00
"Бер ваҡыт Күмертауҙан туғыҙ йәшлек һеңлем Әлмирә килеп инде. Яңы пальто кейгән, тик уныһы шул тиклем ҙур, оҙон – иҙәнгә тейеп тора. – Ниңә улай ҙурҙы алдығыҙ? – тинем, кергәс тә. – Әсәйем, алты йыл буйы кейерлек булһын, тине. – Бер ҡатлы бала хәйләһеҙ. Әсәй кеше баланың ҙурайыуын иҫәпкә алғандыр. Фәҡирлек. 1978 йыл, йәғни быға 15 йыл үткән. Беҙгә партия өлкә комитетында Салауат Юлаев премияһын тапшырырға тейештәр. Өлкә комитеттың культура бүлеге инструкторы Фәрит Ғәбитов: «Арағыҙҙан рәхмәт һүҙен һин генә әйтәсәкһең, ныҡлап уйла. Беҙгә лә, үҙеңә лә оят булмаһын», – тине. Тантана башланыр алдынан ул мине кабинетына алып инеп репетиция яһатты. Ни әйтеремде һөйләне. Шунан, раҫлатыр өсөн, бүлек мөдире Клара Төхвәтуллинаға алып инде. Һөйләнем. Ул да оҡшатты. Ниһайәт, өлкә комитет секретары Т. И. Ахуньянов етәкселегендә йыйылған ғәм халыҡ алдында һөйләнем. Шулай тип һөйләнем: – Мин бәләкәй саҡта, әсәйем бишмәт тектергәйне. Бишмәте миңә бик ҙур, оҙон, йәпһеҙ ине. Күңелһеҙләнгәнемде күргәс, әсәйем: «Ярар, ҙурайғас тап-таман булыр», – тине. Мин Салауат Юлаев премияһын да шулай ҡабул итәм: бер ваҡыт үҙемә тап-таман булыр… Хупланылар, ҡул саптылар, ҡулды ҡыҫтылар. Был хәбәрҙе үҙе уйлап сығарған, тигәндәрҙер. Плагиатлығымды бына 23 йыл үткәс кенә фашлап ултырам. Бер ваҡыт Күмертауҙан туғыҙ йәшлек һеңлем Әлмирә килеп инде. Яңы пальто кейгән, тик уныһы шул тиклем ҙур, оҙон – иҙәнгә тейеп тора. – Әсәйем, алты йыл буйы кейерлек булһын, тине. – Бер ҡатлы бала хәйләһеҙ. Әсәй кеше баланың ҙурайыуын иҫәпкә алғандыр. Фәҡирлек.1978 йыл, йәғни быға 15 йыл үткән. Беҙгә партия өлкә комитетында Салауат Юлаев премияһын тапшырырға тейештәр. Өлкә комитеттың культура бүлеге инструкторы Фәрит Ғәбитов: «Арағыҙҙан рәхмәт һүҙен һин генә әйтәсәкһең, ныҡлап уйла. Беҙгә лә, үҙеңә лә оят булмаһын», – тине. Тантана башланыр алдынан ул мине кабинетына алып инеп репетиция яһатты. Ни әйтеремде һөйләне. Шунан, раҫлатыр өсөн, бүлек мөдире Клара Төхвәтуллинаға алып инде. Һөйләнем. Ул да оҡшатты. Ниһайәт, өлкә комитет секретары Т. И. Ахуньянов етәкселегендә йыйылған ғәм халыҡ алдында һөйләнем. Шулай тип һөйләнем: – Мин бәләкәй саҡта, әсәйем бишмәт тектергәйне. Бишмәте миңә бик ҙур, оҙон, йәпһеҙ ине. Күңелһеҙләнгәнемде күргәс, әсәйем: «Ярар, ҙурайғас тап-таман булыр», – тине. Мин Салауат Юлаев премияһын да шулай ҡабул итәм: бер ваҡыт үҙемә тап-таман булыр…Хупланылар, ҡул саптылар, ҡулды ҡыҫтылар. Был хәбәрҙе үҙе уйлап сығарған, тигәндәрҙер. Плагиатлығымды бына 23 йыл үткәс кенә фашлап ултырам.",ПЛАГИАТ,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Тарих,2490,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-04-08/plagiat-4189790,2025-04-08T20:58:00+00:00
"Мероприятие состоится 30 мая в 15.30 во втором шатре. На презентации прозвучат стихи, можно будет пообщаться с автором, задать вопросы, взять автограф. Книга на днях вышла в свет в Башкирском издательстве «Китап» имени Зайнаб Биишевой. В неё вошли его стихи и поэмы Кадима Аралбая в переводе на русский язык. Среди переводчиков есть такие мастера перевода, как Дим Даминов, Газим Шафиков, Анатолий Майоров и другие, а также начинающие переводчики – дочь поэта Лейла Аралбаева и его племянница Гузель Мукминова. ""Для меня это очень долгожданная книга, радуюсь, как молодой автор, - признался писатель. - Это моя вторая книга на русском языке, а первый сборник переводов «Гонец» был опубликован более 40 лет назад в 1983 году. Между ними вышло много книг на башкирском языке, а до книги на русском языке никак не доходила очередь. Никогда не разлучайтесь с книгой, читающий человек чувствует себя в жизни более уверенным, смелым, интересным человеком"". Кадим Абдулгалимович Аралбаев (родился в 1941 году) – башкирский поэт, прозаик, публицист, редактор, педагог, народный поэт Республики Башкортостан, заслуженный работник культуры Республики Башкортостан, лауреат Государственной премии имени Салавата Юлаева. Приобрести книгу можно в новом фирменном магазине издательства на улице Ленина. ""Бельские просторы""Мероприятие состоится 30 мая в 15.30 во втором шатре. На презентации прозвучат стихи, можно будет пообщаться с автором, задать вопросы, взять автограф. Книга на днях вышла в свет в Башкирском издательстве «Китап» имени Зайнаб Биишевой. В неё вошли его стихи и поэмы Кадима Аралбая в переводе на русский язык. Среди переводчиков есть такие мастера перевода, как Дим Даминов, Газим Шафиков, Анатолий Майоров и другие, а также начинающие переводчики – дочь поэта Лейла Аралбаева и его племянница Гузель Мукминова. Кадим Абдулгалимович Аралбаев (родился в 1941 году) – башкирский поэт, прозаик, публицист, редактор, педагог, народный поэт Республики Башкортостан, заслуженный работник культуры Республики Башкортостан, лауреат Государственной премии имени Салавата Юлаева. Приобрести книгу можно в новом фирменном магазине издательства на улице Ленина. ""Бельские просторы""",На «Китап-байрам» состоится презентация новой книги Кадима Аралбаева,['Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Файҙалы эштәр,2176,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-05-29/na-kitap-bayram-sostoitsya-prezentatsiya-novoy-knigi-kadima-aralbaeva-4255464,2025-05-29T15:26:00+00:00
"Назаседанииобсудили ключевые итоги деятельности Комиссии в 2025 году и наметили перспективы на предстоящий период. Руководитель МИД России особо отметил достижения Башкортостана. – Несмотря на все сложности, в уходящем году Россия внесла, как всегда, весомый вклад в работу ЮНЕСКО на всех направлениях её деятельности. По российской инициативе Комитет Всемирного наследия ЮНЕСКО включил в Список Всемирного наследия расположенный в Башкортостане шедевр палеолитического искусства – наскальную живопись пещеры Шульган-Таш. Теперь в списке – 34 российских объекта, – сказал Сергей Лавров. – Высокой оценки Совета по глобальным геопаркам ЮНЕСКО удостоилась заявка на создание второго в России геопарка – «Торатау» в Республике Башкортостан. Номинация рекомендована для утверждения Исполнительным советом ЮНЕСКО, заседание которого состоится весной следующего года. Укрепление международных позиций России в гуманитарной сфере должно оставаться в фокусе нашего внимания и на перспективу. Уверен, что мы здесь будем продолжать работать слаженно и инициативно. Глава Башкортостана Радий Хабиров в своём выступлении отметил, что республика тесно работает с ЮНЕСКО в части сохранения природного, этнокультурного разнообразия, развития экологического туризма, реализации образовательных проектов. – Особое внимание уделяем продвижению объектов и территорий республики, обладающих высокой научной и культурно-исторической ценностью, в общероссийском и мировом пространстве. Так, наш геопарк «Торатау» вслед за «Янган-Тау» вошёл в Глобальную сеть геопарков ЮНЕСКО. Сейчас их всего лишь два в Российской Федерации. Наскальная живопись пещеры Шульган-Таш включена в Список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО. Для нас это очень большая победа, к которой мы шли почти 14 лет, – сказал Радий Хабиров. – Мы получили важный центр компетенций – признанную ЮНЕСКО кафедру «Геопарки и территории устойчивого развития» Уфимского университета науки и технологий. Кроме того, находящиеся на территории геопарка «Торатау» геологические разрезы «Усолка» и «Дальний Тюлькас» первыми в России получили статус международных эталонов («золотых гвоздей»). Руководитель региона подчеркнул, что в Башкортостане, по сути, сформировали целую экосистему ЮНЕСКО, в которой природные, культурные, научные, образовательные объекты и инициативы связаны воедино. – На этом мы не останавливаемся. Мы вышли с предложением по созданию в стране Национальной сети геопарков ЮНЕСКО. Полагаю, что она могла бы стать проводником дальнейших решений по включению уникальных природных территорий в Глобальную сеть геопарков ЮНЕСКО, – сообщил Радий Хабиров. – Работаем и над продвижением культурных объектов, которые уже находятся в Предварительном списке Всемирного наследия. Это комплекс Воскресенского медеплавильного завода – наследие горнозаводской цивилизации, созданной во второй половине века и располагавшейся в том числе на территории Башкортостана. Также мы начали строительство ещё одного интересного объекта на месте древнего мавзолея Тура-хана. Это Евразийский музей кочевых цивилизаций, который отразит богатое историческое наследие Южного Урала периода Золотой Орды. Глава республики также поблагодарил Комиссию Российской Федерации по делам ЮНЕСКО, Министерство иностранных дел страны и лично Сергея Лаврова за поддержку Башкортостана. – Каждую свою инициативу мы обсуждаем с коллегами из МИДа. Благодарю дипломатический корпус за поддержку наших начинаний, готовность помочь в каждом вопросе и, конечно, высочайший уровень профессионализма, – отметил Радий Хабиров. В рамках Общего собрания также состоялось подписание соглашения о сотрудничестве между Правительством Башкортостана и Всероссийским научно-исследовательским геологическим институтом имени Александра Карпинского. Подписи под документом поставили Глава республики Радий Хабиров и генеральный директор учреждения Павел Химченко. Соглашение закрепляет за Башкортостаном роль лидера и методологического центра в России по созданию и развитию геопарков. Опыт, полученный на базе «Янган-Тау» и «Торатау», станет эталоном для других регионов. Напомним, что для координации деятельности по созданию геопарков в 2015 году при Комиссии Российской Федерации по делам ЮНЕСКО по инициативе Института Карпинского создан Комитет международной программы по геонаукам и геопаркам. Предполагается, что он будет выступать координатором Российской сети Глобальных геопарков ЮНЕСКО, которую Башкортостан предлагает создать на базе действующих геопарков «Янган-Тау» и «Торатау». Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Радий Хабиров принял участие в Общем собрании Комиссии РФ по делам ЮНЕСКО,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Аңлатма,4605,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-12-24/radiy-habirov-prinyal-uchastie-v-obschem-sobranii-komissii-rf-po-delam-yunesko-4519581,2025-12-24T12:52:00+00:00
Быйыл Башҡортостандың кадрҙар үҙәктәре 18 меңдән ашыу клиентты эшкә урынлаштырҙы.,Бында һеҙҙе эшкә урынлаштыралар,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Милли проекттар,81,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-05/bynda-e-e-eshk-urynlashtyralar-4495709,2025-12-05T11:00:00+00:00
"Уҡыусылар улдары махсус хәрби операцияла булған Иҫәнғужина Хәҙисә Кәбир ҡыҙының йортона барып, утынын өйөп ҡуйғандар.",Яугирҙәр әсәһенә ярҙам иткәндәр,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,117,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-11-27/yaugir-r-s-en-yar-am-itk-nd-r-4484553,2025-11-27T12:30:00+00:00
"Гуманитар ярҙамды улар барлыҡ уҡытыусылар, балалар, ата-әсәләр һәм ҡаланың ирекмәндәре штабы ҡатнашлығында ойошторған. Афарин, коллегалар, беҙ һеҙҙең менән ғорурланабыҙ!",Баймаҡ ҡалаһының уҡытыусылары коллегаларына ярҙам ебәргән,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,169,https://uchbash.com/news/novosti/2024-12-09/bayma-ala-yny-u-ytyusylary-kollegalaryna-yar-am-eb-rg-n-4043986,2024-12-09T11:26:00+00:00
"Сегодня в государственном концертном зале «Башкортостан» прошло торжественное мероприятие, посвященное Дню народного единства, которое отмечается 4 ноября. По мнению Главы региона Радия Хабирова, этот праздник олицетворяет искреннюю любовь к Родине, уважение к многовековой истории Отечества, стремление быть достойными ратных и трудовых подвигов старших поколений. Сама история напоминает нам о том, как важно объединяться перед лицом серьёзных угроз и вызовов, быть настоящими защитниками и патриотами великой страны, трудиться ради её блага, заявил он. «Для нашей многонациональной республики, где на протяжении веков в мире и согласии живут представители более 100 национальностей и разных конфессий, укрепление народного единства имеет особое значение. Много веков назад народы России вступили в ряды ополчения Минина и Пожарского, избавились от захватчиков и предателей, положили конец междоусобице и восстановили государственность Отечества», — напомнил Радий Хабиров. «Башкирские полки участвовали во всех военных походах России. И сегодня наши добровольческие батальоны в едином порыве встали на защиту Отечества. В зоне специальной военной операции бойцы разных национальностей, профессий считают друг друга братьями и плечом к плечу отважно бьют врага», — отметил Глава республики. Башкортостан с его мощным промышленным и оборонным потенциалом вновь стал надёжным тылом, обеспечивая фронт всем необходимым. «Сегодня мы видим, как для сотен тысяч людей помощь бойцам стала нравственным долгом. Наша республика отправила около 140 гуманитарных конвоев в помощь воинам, для восстановления подшефных территорий в новых российских регионах», — сказал Радий Хабиров. Глава Башкортостана особо подчеркнул, что в предстоящий Год участников специальной военной операции и членов их семей республика сделает всё возможное для того, чтобы воины на передовой «всегда чувствовали нашу поддержку». Чтобы ветераны, получившие ранения, проходили достойную реабилитацию, а все семьи участников СВО были окружены заботой. Чтобы имена и подвиги павших героев навечно оставались в нашей благодарной памяти. «Мы с вами живём в сложное время. Судьбоносное для нашей страны. И мы должны в полной мере понимать особую важность нашего единства, ответственного труда, упорства, решимости идти вперёд. Башкортостан всегда был и будет опорой России, регионом мощной индустрии, сельского хозяйства, передовой науки, образования, развитой культуры и спорта. Мы и впредь будем укреплять мощь, приумножать богатство нашей великой страны и родной республики. Сердечно поздравляю вас с Днём народного единства! Желаю всем здоровья и благополучия! Мира и процветания! С праздником! Байрам менән, ватандаштарым», — сказал Радий Хабиров. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфөлә Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә арналған тантаналы сара үтте,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 0],7,Яңылыҡтар,3143,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-02/f-l-haly-tar-ber-mlege-k-n-n-arnal-an-tantanaly-sara-tte-3994329,2024-11-02T14:14:00+00:00
"Элегерәк ауылдарҙа һәр байрамда үҙешмәкәр әртистәрҙең концерттары үтә торғайны. Ошондай бер концертта була был хәл. Шығырым тулы ауыл клубында концерт башланыр ваҡыт етә. Ауыл таланттары бөтәһе лә килеп еткән, тиерлек. Тик йырсы егет кенә юҡ: ул ауырып китә һәм бөтөнләй ҡатнаша алмауы асыҡлана. Ни хәл итәһең, башҡалар әҙер, концертты башларға кәрәк.",Бейеүсенең йырлағаны,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Юмор,351,https://henek.info/articles/m-kt-r/2025-03-24/beye-sene-yyrla-any-4170102,2025-03-24T18:00:00+00:00
"Равил БаязитовРавил Баязитовка 47 яшь. 25 яшендә ул үзенә татар телен өйрәнү максатын куя, хәзерге вакытта татар телендә иркен аралаша. Аның сүзләренчә, телне камилләштерү һәрвакыт кирәк, шуңа үзе тел өйрәнүне дәвам итә. Кызы бар, ул Уфадагы якшәмбе мәктәбендә татар телен өйрәнә. Равил әфәнде алман ширкәтендә эшли, эш сәфәрләрендә еш була. Татар теле белән кызыксыну андый сәфәрләр барышында туган да. Болар турында Равил әфәнде безгә үзе сөйләде. Сүз уңаеннан, ""Татарча диктант""ныул яхшы язган, бөтен сүзләре аңлаешлы булган, матур укыганнар. Башта бераз дулкынланса да, нәтиәсе белән ул канәгать. – Равил әфәнде, ""татарча диктант"" турында сез кайдан ишеттегез, кем тәкъдим итте? – Безнең Уфадагы татар мәктәбе мөдире Эльвира ханым Гыйлфанова бар, аның белән мин инде берничә ел таныш. Диктант турында ул хәбәр иткән иде, оештыручыларның берсе икән ул. Шуңа күрә мин хәбәрне ишетүгә үк, барыйм дип уйладым. Бик кызык ул. Үземнең тел белү дәрәәсен бик беләсем килде. Начар булса да, киләсе елга телне тагын да яхшыртырга, тагын да камилләштерергә максат куйдым, бу минем өчен кызык. – Якыннарыгыз, дусларыгыз катнаштымы? – Кызганычка, катнашмадылар. Мин хәбәр итәргә дә өлгермәдем. Минем якыннарым, танышларым арасында татарча китап укыган, диктант яза алган кеше бик аз шул. Әдәби телнең көндәлек телдән аермасы зур шул. – Сез 'та татарча диктант кәгазен фотога төшереп, остазларыгыз дип Әмирхан Еники, Гомәр Бәширов, Фатыйх Әмирханны атадыгыз. Татар телен үзлегеннән өйрәнәсезме? – Мин Уфада туып үстем, рус телле мәктәптә укыдым. Татар телен аңлый идем, тик сөйләшә алмый идем. Татар телен үзем өйрәндем. Башта Кызыл таң гәзитен киоскта алып, татарча-русча сүзлекне кулланып, мәкаләләр тәремә итә идем. Кызык иде ул. Туганнарның авылдашлары белән аралаша башлагач, башта авыр гына аңлаша идек, чөнки гәзит теле үзгә. Гәзитләрдән соң китаплар да укый башладым. Әмирхан Еникиның әсәрләрен яратып укыдым. Аның теле бик бай, татар теленең бай хәзинәсе. Әмирхан Еники, Гомәр Бәширов, Зариф Башири әсәрләре бик ошый. Барысын да санап бетереп булмый. Менә алар – минем укытучыларым, тел өйрәткән башка укытучыларым булмады. – Уфада рус мәктәбендә укыдыгыз. Уфада рус теле белән генә яшәп була бит. Татар теле сезгә нәрсә өчен кирәк булып чыкты? – 90 нчы елларда университеттан соң мин бер төрек белән бергә эшләгән идем. Үзем мин алман теле белгече, Германиядә яшәгән шул төрек белән бик күп шәһәрләрдә йөрдек. Ни кызык, ул татар тарихына, дингә, телгә кагылышлы сорауларны күп бирә иде. Ә мин аңа авап бирә алмадым, бернәрсә дә белмәдем, кызыксынмадым да. Ул мине тиргәде, ничек син халкыңның тарихын, телен бөтенләй белмисең? дигән иде. Мин моңа гарьләндем, бик оят булды. Бу миңа этәргеч булды. Кызык бит: гаиләмнән, туганнардан түгел, чит кешедән булды бу этәргеч. Шулай итеп, үз теләгем белән телне үзем өйрәнә башладым. Һаман да телне өйрәнәм мин. – Өйрәнүне нәрсәдән башладыгыз? – Нәрсәдер белә, аңлый идем. Әти-әни үзара татарча сөйләшә иде, балалар исә прагматик, татар теле артык кирәк булмагач, без сөйләшми идек. Телне бераз ишетеп белә идем. Кызыл таң гәзитен укый башладым. Сүз байлыгы бик кечкенә иде, сүзлек белән дә бик авыр иде. Алман телен өйрәнгәч, телләрне өйрәнүгә бераз сәләтем бар, шуңа күрә башка кешеләр белән чагыштырганда иңелрәк иде. Әти-әни белән 90 нчы елларда татарча сөйләшә башладым, алар бик шатландылар. Аннан китаплар укый башладым. Халкымның тарихын беләсе килде, шуңа тарих китапларын укыдым, аларны өйрәндем. 20 ел дәвамында телне өйрәнә барам. Телебез бик бай, аны гомер буе өйрәнергә кирәк. – Татар телен кайда кулланасыз? – Әлбәттә, авылга туганнар янына барганда татар телендә аралашам. Кызым белән дә, гаиләмдә дә татарча сөйләшергә тырышам. Ләкин монда зур проблема: шәһәрдә яшәгән яшьләр, туганнар татарча белми шул. Мин үзем тел белән кызыксындым, аларда андый кызыксыну юк. Күп кешедә битарафлык сизелә, аларга бары тик эш, фатир, матди әйберләр кызык шул. Телне куллану, әлбәттә, бик кыен. Аны куллану өлкәләре, даирәләре ничектер тар булып сизелә. Татарча сөйләшәсең килсә дә, русча сөйләшергә туры килә. – Уфада туган телдә сөйләшүчеләр артамы, кимиме? – Туганнарыма карасам, яшьләр туган телен бөтенләй белми. Чөнки туганнар гаиләдә телне өйрәтмиләр дә, аяныч, кызганыч хәл. Кайвакыт мин шуңа шатланам: кибетләрдә татар-башкорт кызлары татарча Исәнмесез дисәң, авап бирәләр. Шундый кешеләр булуы шатландыра. Казанда ничектер, белмим, Уфада шуны күрәм: башкорт яшьләре үз туган телләрендә бик күп сөйләшә. Алар яхшы беләләр һәм туган телендә сөйләшергә тырышалар. Татарларда андый ук кызыксыну юктыр, бәлки андый урыннарны белмим генәдер. – Өйдә бала белән сөйләшергә тырышасыз, татар якшәмбе мәктәбенә йөри. Аны татар теле белән кызыксындыру авырмы? – Бик авыр. Балалар белән сөйләшкәндә миңа татар теле ник кирәк? дип сорыйлар. Туган тел белән кызыксыну соңрак килердер дип уйлыйм, шуңа күрә бу орлыкларны чәчергә кирәктер. Үскәч, олыгайгач, кызыксыну булырдыр, тырышырга кирәк. Күпмедер күләмдә, басым белән булса да, телне өйрәтергә кирәк. Баланың теле 3 яшькә кадәр татарча ачылмаса, аннары соң инде чит тел өйрәнү кебек булыр. – Балага телне өйрәнү өчен нинди дәлилләр китерәсез? – Бу безнең тел, тарихыбыз, мәдәниятебез дим. Без татар булгач, татарча белергә тиешбез. Шулай ук шундый дәлил бар: мин татарча белсәм, төрки халыклар белән иңел аралашып була дим, төрекчә дә, казакъча да, башка телләрне дә аңлый аласың. Гомумән, күбрәк тел белү телләр өйрәнүдә ярдәм итә. – Гаиләдә татарча сөйләшәсезме? – Кайвакыт үземә дә авыр була, татарча да сөйли алмыйм барысын да. Ничек кенә кыен булса да, татарча сөйләшергә кирәк. Русчадан тәремә итәргә кирәк булса да, татарча сөйләргә тырышырга кирәк. – Татар телен популярлаштыру өчен нинди чаралар кирәк? Сезнеңчә, тел үсеше өчен нәрсәләр итми? – Һәр нәселдә, туганнар арасында бер популярлаштыручы кеше булса, әйбәт була инде ул. Туганнарыма да вакыт-вакыт дәресләр биреп карыйм, тик кызыксыну булмагач, көчләп укытырга туры килә. Бик авыр шул, эмоциональ яктан да бик авыр. Башкортстанда татар телендә тапшырулар булса, бу бик әйбәт булыр иде. Без күбрәк ТНВ карыйбыз, ә анда Башкортстан турында күп сөйләмиләр. Кино-мультфильмнар да файдалы булыр иде, интернет аша кулланучылар аларны таба инде. Тел мәсьәләсендә актив булырга кирәк. Татар якшәмбе мәктәбенә балалар әз йөри, чөнки әти-әниләре пассив. Хәзер мөмкинлекләр бар, Аллага шөкер, ТНВ да күрсәтә. Мәктәпләрдә дә күбрәк татар теле дәресләре булса, яхшы булыр иде. Тик биредә татар теле дәүләт теле булмагач, ул әз укытыла. – Башкортстанда татар теле өченче дәүләт теле булса, үзгәреш булыр идеме, ничек уйлыйсыз? – Бу очракта ул канун белән якланыр иде, ниндидер шартлар, этәргеч булыр иде. Европада еш булам, аларда күп тел дәүләт статусына ия, монда артык зур проблем күрмим, сәясәт кенәдер. – Уфада татар гәзит-журналларын яздырырга, китап алырга мөмкинлек бармы? – Бар, бер дә кыенлык юк. Казан белән чагыштырганда әзрәктер, тик кирәк булса, табып та, интернет аша да заказ бирергә була. Мин Кызыл таңны интернет сәхифәсеннән укыйм, элек аны яздырткан идем, хәзер интернет та ярдәм итә.","""Телебез бай, аны гомер буе өйрәнергә кирәк""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,7050,https://www.azatliq.org/a/28087146.html,2016-11-01T22:32:30+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Битараф булмаучы гражданнар"" моңа тискәре фикер белдерергә мөмкин, дип саныйлар республиканың мәдәният министрлыгында. Янәсе чараны үткәрмәүне сорап, мәдәният министры белән Татарстан президенты исеменә хатлар юллый башлаулары бар. Татарстан мәдәният министрлыгы театрларга, музейларга һәм республикадагы башка оешмаларга 14 февральдә буласы чараларын Изге Вәли көненә багышламаска киңәш иткән. Бу хакта мәдәният министрлыгы матбугат хезмәтенә сылтама белән ""Бизнес ""хәбәр итә. — Без бер нәрсәне дә тыймадык. Бу киңәш кенә иде. Чараны нәкъ менә Гашыйклар көненә әзерләнгән дип тәкъдим итмәгез генә дидек, дип белдергәннәр министрлыкта. Оешмаларның итәкчеләрен әгәр дә чара оештырып, аны Изге Вәли көне белән бәйләсәгез, ""битараф булмаучы гражданнар"" моңа тискәре фикер белдерергә мөмкин, дип кисәткәннәр. Янәсе алар чараны үткәрмәүне, яки бәйрәмнең исемен телгә алмауны сорап, мәдәният министры белән Татарстан президенты исеменә хатлар юллый башларга мөмкин, дип саныйлар республиканың мәдәният министрлыгында. Министрлык вәкиле әйтүенчә, Казандагы бер театр афишасына Изге Вәли көненә багышланган чара үткәрүен ""купшы итеп"" язып куйган. — Минемчә дәүләт оешмасы афишасына дип язу дөрес түгел. Аны алыштыргач, күпкә яхшырак булды, дип сөйләгән ул.11 февральдә Русия Думасы урыс телен яклау турындагы канун өлгесен беренче укылышта кабул итте. Ул әйтик кибетләрнең элмәтакталарында, торак комплексларның атамаларында, медиада инглиз теленнән алынган сүзләрне һәм чит телдәге сүзләрне куллануны чикли. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстан оешмаларына ""Изге Вәли көне""нә багышлап чаралар үткәрмәскә киңәш иткәннәр",['Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],6,Яңылыҡтар,1570,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-oeshmalarina-izge-vali-konena-bagishlap-charalar-utkarmaska-kingash-itkannar/33313247.html,2025-02-13T11:51:41+03:00
"Ваҡытында  табиптарға  мөрәжәғәт итмәү веналарҙың шартлауына, ҡан төйөрөлөүенә килтерергә һәм хатта үлемгә сәбәпсе булыуға мөмкин, тип билдәләне ул сығышында. Һәм  һәр ҡатын-ҡыҙға, бигерәк тә йөклө ваҡытта, үҙ сәләмәтлегенә һаҡсыл ҡарашта булырға саҡырҙы.",Һаулығыңды йәштән һаҡла!,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,255,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-05/auly-y-dy-y-sht-n-a-la-4145998,2025-03-05T17:54:00+00:00
"Атты өйрәтеүе еңел түгел, Тоғро аттар - ир-ат яуҙашы. ""Ниҙәр генә күрмәй, ни кисермәй Ир-егеткәй менән ат башы"". Ир-егеткәй менән ат башы, тип, Күпме аһ-зар йырға һалынған. Быйыл да бит, ана, ат йылына Күңелдәрҙә өмөт ҡабынған. Ялҡын төҫлө ҡыҙыл ялдарыңдан Йылылыҡ бөрк, йылҡым, йәлләмә, Туң йөрәккә туңған дошманлыҡты Үслеләре менән бәйләмә. Йылылыҡ бөрк Халыҡ Дуҫлығына, Сәскә атһын Ерҙә изгелек. Ялҡыныңда янһын яуызлыҡтар, Бәрәкәт бир ғәмгә етерлек. Ат өйрәтеү еңел булмаһа ла, Һис өҙөлмәй башҡорт йылҡынан. Аҡбуҙаттың хыял ҡанаттары Еңеү илтһен йылҡы йылынан. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Йылҡы йылы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Шиғриәт,1237,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2026-01-03/yyl-y-yyly-4527889,2026-01-03T13:50:00+00:00
"еназадан күренешеназада Риза Фазылның кырымтатар әдәбиятында эшләгән чиксез хезмәтләре, аның кырымтатар әмгыятендә урыны хакында яхшы сүзләр әйтелде. Кырымның атказанган артисты, ырчы Рустем Меметов мәрхүм язучы Айдер Османның сүзләрен искә алып: ""Риза Фазылны ул кече Гаспринский дип атаган иде"", диде. Безнең Ташкенттагы Хайтарма ансамбленең програмнарын әзерләгән кеше иде. Киләчәк буын аның китапларын укып тарихыбызны, кешеләребезне беләчәк. Мин Ташкентта Хайтарма ансамблендә эшләгәндә аның белән киңәшләшеп, ырларыбызның сүзләренең дөреслеген тикшерә идем. Ул минем, безнең укытучыбыз иде. Аның бөеклеген киләчәк күрсәтәчәк, - диде Рустем Меметов. 5Акмәчеттә Риза Фазылны соңгы юлга озаттыларШагыйрь Рефат Чайлак: ""Ул халкым, милләтем диеп яшәде, гомерен шуңа биреп, бүген алдыбызда ята. Монда ыелган халык аның кем булганын күрсәтә. Һәммәбез Ватаныбызны, халкыбызны яратыйк, аңа охшап яшик. Милләт дип үлик, Ватан дип көрәшик. Бу безнең Ватаныбыз, беркөн без һәммәбез китәчәкбез, ләкин мондый кешенең китүе бик зур кайгы. Аллаһның рәхмәтендә булсын. Риза Фазылны Богурча бистәсе зиратында ирләделәр.23 ноябрьдә инсульт кичергән язучы Акмәчәт хастаханәсендә 26 ноябрьдә вафат булды. Аңа 88 яшь иде. Мәлес Риза Фазыл гаиләсенең кайгысын уртаклашуын кырымтатар электрон чараларында таратты. Риза Фазыл Риза Фазыл 1928 елда Кырымның Барын авылында туган. Үсмер чакта Кырымнан Кострома өлкесенә сөрген ителә, леспромхозларның берсендә эшли, соңннан мәктәпне тамамлый. Косторомадан Кыргызстанга күчеп, анда югары белем ала. Кырымтатар матбугатында чыга башлаган аның язмалары, кырымтатар әдәбиятына булган мәхәббәте аны Ташкентта чыгучы Ленин байрагы кырымтатар газетына китерә. Ул Йолдыз кырымтатар әдәби-нәфис журналны ачу кирәклеге хакында хат язганнарның берсе була. Шулай итеп 1976 елда журнал Ташкентта чыга башлый. Соңгы сулышына кадәр ул бу журналда эшләде. Риза Фазыл кырымтатар әдәбиятына зур өлеш кертте. Ул кырымтатар әдәбияты тарихы хрестоматиясен, дистәләп шигьри ыентыклар, әдәби кулланмалар, борынгы кырымтатар әдәбияты вәкилләре Ашык Умер, Мустафа Джевхерий ыентыкларын, Совет берлегенең ике тапкыр каһраманы очучы-сынаучы Аметхан Солтан хакында китап, ыр текстлары авторы була. Аның катнашында 2008 елда бәйсез Кырымтатар язучылар берлеге рәсми төркәлде, ул аңа рәис итеп сайланды, яшь авторларга даими ярдәм итеп торды. Аның соңгы зур хәзмәте - 6 томлык Кырымтатар әдәбияты антологиясе тамамлану хәленә иткән иде, ләкин тамамланмый калды. Риза Фазыл кырымтатарлар арасында дини белемне арттыру өчен зур хәзмәт куйды. Ул кырымтатар теленә Корьәнне тәрәмә итте, Буюрынъыз дуагъа (Рәхим итегез догага) исемле кулланманы, дини сүзләр сүзлеген чыгарды, хага барды, кырымтатар халкының икенче Корылтае делегаты, Үзбәкстанның атказанган мәдәният хәзмәткәре, Кырымның атказанган сәнгать эшләкләсе, Кырымның республика премиясе, Эшреф Шемьи-заде исемендә әдәби премия лауреаты иде. Ул кырымтатар халкында зур хөрмәткә ия аксакал язучы, әмәгать эшлеклесе иде. Соңгы вакытта Кырымда килеп чыккан вазгыятьне, кырымтатарларның эзәрлекләнүләрен хөкем итеп, моны танымаганын белдереп, без милли дәүләтчелегебезне торгызу гамәлләреннән бер вакытта да ваз кичмәскә тиешбез дип тора иде.2015 елның февралендә Азатлыкка биргәнәңгәмәсендәул, аннексияләнгән Кырымда кырымтатар әдәбиятының киләчәге билгесез, дип белдергән иде. 5Риза Фазыл: ""Кырымтатар әдәбиятының киләчәге билгесез""","Риза Фазыл еназасы. ""Ватан дип көрәшик, милләт дип үлик""",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0],6,Ҡырым,3382,https://www.azatliq.org/a/28144429.html,2016-11-28T17:13:04+00:00
"Русия президенты Владимир ПутинфикерләрУкраинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичә өйләренә кайтмаячак. Бу хакта блогерлар һәм Украинадагы сугыш турында язучы медиалар хезмәткәрләре белән очрашуда Русия президенты Владимир Путинәйтте. Бу хакта очрашуда катнашучыларның берсе - Александр Сладков иткерде. Очрашуда әйтелгәннәрнең рәсми тексты чыкмады. Сибирь. Реалииискәртүенчә, былтыр сентябрьдә Путин игълан иткән ""өлешчә"" мобилизациянең тәмамлануы турында фәрман булмаганга, контрактчыларны өйләренә ибәрмәү өчен юридик мөмкинлек бар. Өлешчә мобилизация игълан ителгән вакытта саклану министрлыгы белән төзегән контрактлары гамәлдә булган хәрбиләргә хезмәт иткән урыннарыннан китүне тыйдылар. Хәзер исә президент сүзләреннән аңлашылганча, бу сугышта катнашучы бөтен кешегә дә кагыла. Хәрби хезмәттән авыру, яралану, гаиләдә өченче бала туу кебек сәбәпләр белән генә китәргә мөмкин. Кичә, 8 ноябрьдә Уфа гарнизон хәрби мәхкәмәсенең Миңлегали Шәйморатов батальоны ихтыярие - 29 яшьлек Рафаэль Миграновны мобилизация чорында дезертирлык кылуда гаепле дип табып хөкем итүебилгеле булды. Ул контрактның ""өлешчә мобилизация"" беткәнчегә кадәр озайтылуын белмәгән, ярты ел сугышта булганнан соң өенә кайтып киткән, эшли башлаган. Ирне алты елга ирегеннән мәхрүм итү карары чыкты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Контрактчылар һәм ихтыярилар Русия гаскәреннән сугыш беткәнчегә кадәр китә алмаячак,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1533,https://www.azatliq.org/a/32677284.html,2023-11-09T07:00:01+00:00
"Темәстә халык ыеныфикерләр20 май Башкортстанның Баймак районы Темәс авылында Ирәндек тавы сыртында алтын чыгаручы ширкәтләргә каршы зур ыенузды. Ул район хакимияте белән алдан килештерелде. Хакимият чара уздыру өчен клуб та тәкъдим итте, әмма килгән халык анда гына сыймады. Оештыручылар фикеренчә, чарада 4-7 мең кеше катнашкан. Башкортстанның дәүләт медиасы исә аны якынча бер мең дип язды. Хакимиятләр башта моны ыелыш дип теркибез дигән иде, халык исеменнән йөрүчеләр ""без рөхсәтне ыен өчен алдык"" дип баш бирмәде. ирле үзидарә кануннарынаярашлы, ыенда кабул ителгән карарлар муниципаль берлек ирлегендә мотлак үтәлергә тиеш. Чарага хакимият вәкилләре дә килде. Шул исәптән республика вице-премьеры Азамат Габдрахманов, Баймак районы башлыгы Фәнис Әминов, Башкортстанның экология министры Нияз Фазыловта бар иде. Район башлыгы һәм башка түрәләр алтын чыгаручы ширкәтләр канун нигезендә эшли дип тәкрарлады. Шул ук вакытта авыл кешеләре ""ирләрне актарып бетерделәр"" дип чыгыш ясады. Экология министры, лицензия бары тик фәнни максатлардан гына бирелде, туфрак үрнәкләре алыначак һәм тирән булмаган чокырлар казылачак, диде. Азамат Габрахманов Темәстә чыгыш ясарга теләгәндә халык аңа ""Кит! "" дип кычкырды. Бераздан барыбер ул сүзен әйтә алды. Аның сөйләвенчә, файдалы казылмаларны файдалану комиссиясе Роснедра федераль хезмәтенә Баймак районында ир казылмаларын эзләү һәм табу белән шөгыльләнүче ""Алтын Юл"" ширкәтенең лицензиясен алу соравы белән мөрәәгать итәчәк. 5Темәс халкы Ирәндек тавын саклап калу өчен көрәшәыенда катншаучылар Ирәндек сыртына тыюлык статусы бирү тәкъдиме белән чыкты. Бу тәкъдимне инициатив төркем хакимиятләргә иткерәчәк. Башкортстанда Ирәндек тавы төбәгендә алтын чыгаручыларга каршы көрәшне ""Куштау 2""дип атаучылар да бар. Куштау тавы сода итештерүче ширкәткә тапшырылуы билгеле булгач, халык дәррәү кубып аны яклауга күтәрелде. Нәтиәдә таусаклап калынды. ыен хакимиятләр белән килештерелгән булуга карамастан, Башкортстанның дәүләт медиасында әлеге чарага каршы фикерләрбирелде. Актер Хөрмәтулла Үтәшев, сценарист Зөһрә Буракаева, Украинага каршы сугышучы имам Хәмзә Хафизов, язучы Миләүшә Каһармановаһәм башкалар мондый ыеннар Русияне эчтән таркату өчен читләр тарафыннан оештырыла дип белдерде. Элек Башкортстанда яшәгән сәясәт белгече Аббас Галләмовмоны кешенең хакимияткә карата ыелган ачуны чыгару дип бәяли. ""Кешеләр ил һәм гомумән республикадагы хәлләрдән канәгать түгел, ә монда кануни рәвештә итәкчелеккә шул канәгатьсезлегеңне белдерү мөмкинлеге туды. ""Махсус хәрби операция""не (Украинадагы сугыш – ред. ) тәнкыйтьләп сүз әйтү куркыныч, ә менә Куштаудагы хәлдән соң ""үз туган ягыңның табигатен олихарлардан саклау"" куркыныч түгел. Узганында протестка чыгучыларга Путин (Русия президенты Владимир Путин) һәм Хәбиров (Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров) яклау белдергәч, бу өлкәдә репрессияләрдән курыкмасаң да була дип саныйлар. Бу хәзер ризасызлык белдерүнең мөмкин булган ачык формасы"", ди Галләмов халыкның шулай күп килүен аңлатып. Сәясәт белгече Андрей Потылицынөч кеше бергә ыелырга курыккан хәзерге заманда шулкадәр кешенең килүен феномен дип саный. ""Димәк халыкны шул дәрәәгә китереп иткергәннәр. Халык шәхсән Хәбиров һәм аның командасына ышанмавын күрсәтте. Башкортстан вице-премьеры Азамат Габдрахмановка чыгыш ясарга ирек бирми тору моның ачык мисалы"", ди ул. Потылицын әйтүенчә, киләчктә хакимият элекке кебек үз яраннары авызыннан протестка чыгучыларны һәм аларның лидерларын каралта башлаячак. Террорчылык, экстремизм һәм башка гөнаһларда гаепләячәкләр. ""Халык инде хакимиятнең әхлакый тирән тәгәрәгәнен аңлый. Аларның күңелләрендә бернинди дә мәрхәмәтлек калмаганын белә. Шуңа халыктан аңлауга өмет итәргә кирәкми"", ди Потылицын үзенең ""Открытая Политика"" каналында. Чит илләрдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты әгъзасы, Башкортстаннан Германиягә күчкән Илшат Киньябаевбу соңгы вакытта Русиядә иң күп халык ыелган чара булды ди. Аның сүзләренчә, якын көннәрдә генә башкорт активисты Рамилә Сәитоватоткарлануга карамастан, халык курыкмаган. ""Хәтта Мәскәүдә дә чараларга йөзләрчә генә кеше чыга иде, ә монда бер авылда меңнәрчә кеше ыелды. Мин моны башкорт рухы белән бәйлим. Бу безнең киләчәктә республика бәйсезлегенә өмет уята. Кешеләр үзләренең кол хәлендә булуын белә. Шул ук вакытта, бер яктан Мәскәү республиканы талаганны белсәләр дә, икенче яктан алар Мәскәү сәясәтен хуплый"", ди Киньябаев. Халык ыенында да сугыштан кайткан бер егет ""каһарман"" дип тәкъдим ителде. Киньябулатов әйтүенчә, Башкортстан хакимияте элек мондый протест чараларын тыярга яки булдырмау өчен төрле юллар кулланырга тырышса һәм шул максаттан лидерлар турында медиада шакшы язмалар чыгарса да, соңрак бу мәгънәсез икәнне аңлады. ыен чагыштырмача тыныч узуга карамастан, әлеге чараны оештыручыларның һәм анда төп чыгыш ясаучыларның берсе Илсур Ирназаровйортына 23 майда полиция килгән. Бу хакта ул Вконтактедахәбәр итте. Полиция ыен турында аңлатма сораган, ләкин Ирназаров авап бирүдән баш тарткан. ыен шимбә көнне генә узуга карамастан, инде нәтиәләре дә күренә башлады. Русия тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкин Башкортстанда табигатьне саклау кануннары бозылуы турында үзенә ибәрелгән видеога бәйле инаять эше кузгатырга кушты. Социаль челтәрдә урын алган бу видеода Ирәндек тауларында алтын һәм башка файдалы казылмалар алу өчен, хосусый ширкәтләргә, шул исәптән чит ил ширкәтләренә лицензияләр бирү турында, алтын казу оешмаларының үз эшчәнлекләрен әйләнә-тирә мохит кануннарын бозу белән алып барылуы, бу үсемлекләр һәм хайваннар дөньясын юк итүгә китерүе әйтелә. Бастрыкин Башкортстан тикшерү комитеты башлыгы Владимир Архангельскийгаинаять эше кузгатырга һәм тикшерү барышы һәм нәтиәләре турында хисап бирергә кушты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда халык бердәмлеге: хакимияткә булган ачуны чыгару,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Башҡортостан,5766,https://www.azatliq.org/a/32423947.html,2023-05-23T21:00:36+00:00
"БР Милли музейынан, Өфө художество сәнәғәт колледжынан килгән тәжрибәле белгестәр балаларға оҫталыҡ дәрестәре үткәргән. Уҡыусылар көршәкселеккә, биҙәүестәр, биҙәү-ҡулланма әйберҙәре яһарға, келәм һуғырға өйрәнгән. Сығанаҡ: Өфө мәғариф идаралығының телеграм-каналы.",136-сы лицейҙа һөнәрҙәргә өйрәнәләр,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,264,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-15/136-sy-litsey-a-n-r-rg-yr-n-l-r-4507541,2025-12-15T12:02:00+00:00
"Дуҫтарым менән дә уйнап, әсәйемә лә ярҙам итеп өлгөрҙөм. Баҡсала, өй эштәрендә булыштым, ҡош-ҡорт, мал ҡараштым. Ҡоштарҙы хайуандарҙы, йәнлектәрҙе яратмаған кеше юҡтыр тип уйлайым. Үҙем уларҙың барыһын да яратам. Беҙ йорт ҡуяндарын тотабыҙ. Уларға көн дә үлән йолҡоп һалдым, һыуҙарын алыштырҙым, дүрт аяҡлы дуҫтарым менән уйнап рәхәтләндем. Беҙҙең ҡуяндар ҡулға өйрәнгән, кешенән ҡурҡмай, улар бик матур һәм аҡыллы. Йәмилә Мира Ҫова, Белорет районы Манышты мәктәбе уҡыусыһы.",Файҙалы үтте каникулым!,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Хаттар,474,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-09-18/fay-aly-tte-kanikulym-4413364,2025-09-18T17:45:00+00:00
"Римма АРЫҪЛАНОВА, шағирә, Яҙыусылар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре: – 2025 – уҫалда, аҡыллы ла Йылан йылы, тормошомдағы ысын ҡиммәттәрҙе асып бирҙе. Яҡын кешеләремде юғалтыу ғүмерҙең һәр минутын ҡәҙерләргә өйрәтте, рухи яҡтан нығытты, һаулыҡтан да оло бәхет юҡ икәнлеген раҫланы. Шуға ҡулыма етәкселек шифаханаға сертификат тотторғас, ҡыуанып бөтә алманым. Һис шикһеҙ был 2025 йылдың төп ваҡиғаһы булды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров инициативаһы менән 2025 йылда бер мең уҡытыусыға шифаханала дауаланыу өсөн шарттар булдырылды. Шул береһе булараҡ, ойоштороусыларға оло рәхмәтемде белдерәм. Йондоҙнамәгә ышанмайым, тип әйтһәм дөрөҫ булыр. Миңә ҡалһа ул кешене психологик көйләүҙең бер формаһы. Һәр беребеҙ үҙаллы бер донъя, холоҡ-фиғеле, ғәҙәте, әйләнә-тирәгә мөнәсәбәте һәр кемдең үҙенсә. Мәҫәлән, беҙ класта 32 ике бала инек, 60 йылға бер килә торған Утлы ат йылында тыуғанбыҙ. Класташтарыма ҡарайым – төрлөһө бар. Тик бер хәҡиҡәтте кире ҡағып булмай: бөтәһе лә тырышып, егелеп тормош йөгөн тарта, эшкә уңғандар, үрәпсеп тормаһалар ҙа, һис туҡтамай юрттырып 60- тарына еләләр. Бөтәһендә лә бер девиз: Эшләргә, эшләргә, эшләргә! Шулай ҙа үҙ йылыма өмөттәр ҙур. Иң ҙур хыял һәм теләк – илебеҙгә тыныслыҡ килһен! Байрам менән! Аҡҡош мамығынан түшәктә Ҡыш бәүетә ерҙе бишектә. Өйөп-өйөп тау-тау теләктәр Яңы йылым көтә ишектә. Уң аяғың менән, өр -яңы йыл! Өмөт менән бағам, уҙ түргә! Тик сафлыҡтан торған һил миҙгелем, Тыныслыҡ бир яулы ил-ергә!",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 0],8,Яңылыҡтар,1477,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-05/yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528436,2026-01-05T09:30:00+00:00
"Журналистика тармағындағы Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ конкурсы быйыл үткән йылдағы менән сағыштырғанда  ике тапҡырға тиерлек күберәк ҡатнашыусыларҙы йыйҙы. Башҡортостан Башлығы премияһы өсөн быйыл 159 эш тәҡдим ителде.  Төрлө номинацияларҙа еңеүселәрҙе  төбәк етәксеһе  Радий Хәбиров тәбрикләне. Улар араһында ""Дөрөҫлөк"" номинацияһында еңеүсе Туймазинский вестник гәзитенең яуаплы секретары Алексей Шильников та бар. Уның мәҡәләләре киҫкен һорауҙарҙы күтәрә, хәл итеү юлдарын  аса алыуы менән үҙенсәлекле. – Журналистар араһында ошондай ҙур конкурс уҙғарылыуы бик яҡшы. Был тағы ла дәртләнеберәк эштәргә көс-ҡеүәт бирә. Үҙемдең мәҡәләләремдә халыҡты борсоған проблемалары яҡтырттым. Мәҫәлән, тәүге осраҡта гәзит уҡыусыбыҙ йәшәгән йорто эргәһендә 12 ҡатлы  бейек  йорт төҙөләсәгенә, эргәһендә балалар өсөн уйын майҙансығы, автомобилдәр туҡталҡаһы өсөн урын ҡалмаясағына борсолоу белдерҙе. Беҙ уның һорауын ҡәнәғәтләндерә алдыҡ. Төҙөүсе предприятие 6 ҡатлы торлаҡ йорт төҙөргә ҡарар итте. Икенсе осраҡта халыҡ һауалағы еҫкә ҡәнәғәтһеҙлек белдереп мөрәжәғәт итте. Был проблеманы ла асыҡлай алдыҡ. Был хәл урындағы ҡошсолоҡ фабрикаһының ҡалдыҡтарҙы баҫыуға түгеүе менән бәйле булып сыҡты. Надзор органдары, власть вәкилдәре, ҡошсолоҡ фабрикаһы етәкселеге йыйылып, проблеманы хәл итеү юлын тапты. Яҡынса 1,5 айға һуҙылған мәсьәлә ике аҙна эсендә ыңғай хәл ителде. Халыҡты борсоған проблемаларҙы күтәреп, хәл итеүгә өлгәшеү күңелдә  эшебеҙҙең һөҙөмтәһе өсөн ыңғай тәьҫораттар уята. Халыҡ гәзиттең төрлө проблемаларҙы хәл итеү көсөнә ышана, гәзиткә хөрмәт  менән ҡарай. Был беҙҙең эшкә дәрт өҫтәй, – тине Алексей Шильников. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Район гәзите халыҡтың мәсьәләләрен хәл итә,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,1730,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-18/rayon-g-zite-haly-ty-m-s-l-l-ren-h-l-it-4514585,2025-12-18T20:10:00+00:00
"МАХ таныш булмаған номерҙарҙан килгән шылтыратыуҙар тураһында һеҙҙе иҫкәртәсәк.  Билдәһеҙ абоненттан килгән шылтыратыу барышында мессенджерҙы ҡулланыусылар Контакттарҙа юҡ тигән хәбәрҙе күрәсәк. Әгәр таныш булмаған кеше Рәсәйҙән шылтыратмаһа, экранда шылтыратыу алынған төбәк сағыласаҡ. Активлаштырыу өсөн ҡушымтаны яңыртыу ҙа етә –Контакттарҙа юҡ плашкаһы экранда шылтыратыу ваҡытында контакттарҙа һаҡланмаған абонент исеме эргәһендә барлыҡҡа киләсәк. Аккаунтығыҙҙы хәүефтән ҡурсалаусы кәңәштәр менән буйынса таныша алаһығыҙ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",МАХ һеҙҙе иҫкәртәсәк,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,635,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-02-04/mah-e-e-i-k-rt-s-k-4564928,2026-02-04T21:45:00+00:00
"Был бик көслө таҙарыныу үләне. Ул эстәге төрлө шештәрҙе кәметә, бауыр, бөйөр, ашҡаҙан, эсәктәрҙе таҙарта. Тик таштары булған кешегә уны бик һаҡ ҡулланырға кәрәк. Бик әҙләп башлап үҙегеҙҙе нисек тойоуға иғтибар бирегеҙ. Онкология ауырыуҙары менән ауырығандарға дегәнәк һутын ике сәғәт һайын икешәр сәй ҡалағы эсергә, бер айҙан тикшерелергә, әгәр ыңғай үҙгәрештәр булһа, бер аҙна ял итергә һәм тағы бер айлап дауам итергә. Йыйған дегәнәк япраҡтарын 5-6 сәғәткә һалҡын һыуға һалып торорға. Унан ит турағыс аша үткәреп, һутын һығып алырға. Йәки һут һыҡҡыс аша эшләп алырға. Көнөнә бер сәй ҡалағынан башлайбыҙ. Ас ҡарынға! Һутты эскәндән һуң ярты сәғәт бер нәмә эсергә лә, ашарға ла ярамай. Ныҡ әсе булһа ҡалаҡ осонда бал ҡабығыҙ. Әкренләп көнөнә өс мәртәбә эсеүгә күсәбеҙ. Быға тиклем һутты эсеп өйрәнгәндәр көнөнә өс мәртәбә берәр аш ҡалағы эсә ала. Дауаланыу курсы бер ай. Әҙер һут һыуытҡыста ике көн һаҡлана. Әгәр оҙағыраҡ һаҡларға уйлаһағыҙ, уны 11 итеп бал менән бутап алығыҙ. Дегәнәк һутын туңдырғыста ла һаҡларға була. Ул үҙенең шифаһын юғалтмаясаҡ. (Ҡулланыр алдынан табип менән кәңәшләшергә онотмағыҙ). Сығанаҡ: Башдонъя",Дегәнәк һуты эсеп алайыҡ,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],3,Сәләмәтлек,1125,https://tanburz.ru/articles/-auly-ur-bayly/2025-05-16/deg-n-k-uty-esep-alayy-4237694,2025-05-16T10:25:00+00:00
"Кисә,  икенсе йыл рәттән, уҡыусы малайҙар һәм үҫмер егеттәр араһында ""Аҙан"" бәйгеһе үткән. Уны Ғафури районының Үҙәк мәсете һәм Ғафури районы мосолман ҡатын-ҡыҙҙары уҙғара. ""Юлыҡ ауылы мәктәбенән урта класс уҡыусыһы Динислам Зәйнетдинов, башланғыс кластарҙан Данис Дәүләтбаев менән Искәндәр Моратов ҡатнашып, аҡсалата приздар, маҡтау ҡағыҙҙары алып ҡайттылар. Бәйгелә йылдан-йыл уҡыусы малайҙар һәм үҫмер егеттәрҙең күпләп ҡатнашыуы шатлыҡлы күренеш. Тимәк, йәш быуын күңелендә лә иман орлаҡтары һалынған"", - ти Юлыҡ мәктәбе уҡытыусыһы Альмира Әхмәт ҡыҙы Яҡшыбаева.","""Аҙан"" бәйгеһе",['Дин' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Әҙәм һәм Һауа,565,https://shonkar.com/news/-m-m-aua/2025-04-27/a-an-b-yge-e-4215309,2025-04-27T20:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Туендыручылары ватаныбызны яклаганда гомерен биргән  гаиләләр бар, аларга бергәләп ярдәм итик"", дип чакырганнар ""Бердәм Русия""дә. ""Бердәм Русия"" якут аучыларына ауда аткан үрдәкләрен Украинадагы сугышта үлгән хәрбиләрнең гаиләләренә бирергә куша, дип иткерә 77. Саха республикасының Якутски шәһәрендә, Төньяк-Көнчыгыш федераль университеты бинасы янына үрдәк итләрен салып бару өчен туңдыргыч куйганнар. Бу чара православ бәйрәме - Николин көненә багышлап үткәрелә диелә. ""Туендыручылары ватаныбызны яклаганда гомерен биргән гаиләләр бар, аларга бергәләп ярдәм итик"", дип чакырганнар ""Бердәм Русия""дә. Узган атнада Якутиянең Амгин олысы хакимияте сугышта үлгән өч хәрбинең гаиләсенә шундый атылган үрдәкләрбүләк иткән. Киек кошларны район кизү-диспетчер хезмәтендә эшләүчеләр китергән диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Бердәм Русия"" якут аучыларына ауда аткан үрдәкләрен Украинадагы сугышта үлгән хәрбиләрнең гаиләләренә бирергә куша",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,951,https://www.azatliq.org/a/berdam-rusiya-yakut-auchilarina-auda-atkan-urdaklaren-ukrainadagi-sugishta-ulgan-harbilarneng-gailalarena-birerga-kusha/32957599.html,2024-05-21T15:41:40+03:00
"Бөрө ҡалаһында Тормош өсөн инфраструктура милли проектының (национальный проект Инфраструктура для жизни) Коммуналь инфраструктураны яңыртыу федераль проекты сиктәрендә һыу менән тәьмин итеү селтәрҙәренә капиталь ремонт ваҡытынан алда һәм тулы күләмдә тамамланды, тип хәбәр иттеләр республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығынан. Был стратегик мөһим объект туранан-тура ҡала халҡының 54 проценты өсөн коммуналь хеҙмәттәр сифатын яҡшырта, ә был 24326 кеше тигән һүҙ. Бөрөнөң төньяҡ-көнбайыш районында проект ике этапҡа бүленгән, был халыҡ өсөн уңайһыҙлыҡтарҙы кәметергә һәм ҡала инфраструктураһының байтаҡ өлөшөн эҙмә-эҙлекле яңыртырға мөмкинлек биргән. — Бындай күләмле объектты тамамлау – республикала үткәрелгән коммуналь хужалыҡты яңыртыу сәйәсәтенең һөҙөмтәлелегенең сағыу күрһәткесе. Тормош сифатын яҡшыртыу тураһында һүҙ йөрөткәндә, беҙ Бөрөгә оҡшаш аныҡ проекттарҙы күҙ уңында тотабыҙ. Был системалы эш тиҫтәләрсә мең кеше өсөн үлсәү һөҙөмтәһе бирә, — тип белдерҙеләр республиканың Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында. Эштәр һыу менән тәьмин итеү системаһының бөтә элементтарын үҙ эсенә ала. 8 771,5 метр төрлө диаметрлы яңы полиэтилен торбалар һалына, был магистралдәрҙең ышаныслылығын һәм оҙайлылығын тәьмин итә. Селтәр менән идара итеүҙе яҡшыртыу өсөн 28 япҡыс ҡуйылған. Шулай уҡ белгестәр 115 тимер-бетон ҡоҙоҡто ремонтлай, 28 һыу айырғыс колонка һәм 35 янғын һүндереү гидранты ҡуя, был халыҡ өсөн уңайлылыҡты һәм райондың хәүефһеҙлек кимәлен арттыра. Әлеге ваҡытта сараны тормошҡа ашырыу тулы күләмдә тамамланған. Был планлаштырылған бөтә эштәр башҡарылған, объект ҡабул ителгән һәм бөрөнөң төньяҡ-көнбайыш районы халҡы яңыртылған, ышаныслы һыу менән тәьмин итеү системаһынан файҙалана тигәнде аңлата. Яңыртылған милли проекттар ил Президенты Владимир Путин указы менән тормошҡа ашырыла. Фото сығанағы: БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы.",Бөрөлә һыу үткәргес селтәрҙәрен капиталь ремонтлау тамамланды,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Милли проекттар,1866,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-22/b-r-l-yu-tk-rges-selt-r-ren-kapital-remontlau-tamamlandy-4516343,2025-12-22T07:00:00+00:00
"Әфганстан татарларыТатарстан Әфганстандагы авыр хәлдә калган татар әмгыятенә ярдәм итәчәк һәм аларга һуманитар ярдәм ибәрәчәк. Бу хакта Татарстан президенты сүзчесе Лилия Галимова белдерде, дипяза""Интерфакс"". ""Дөнья татар конгрессы ягыннан фонд белән (Русия мөселманнарының патриотик хәйрия фонды) шундый һуманитар ярдәм оештыру карары кабул ителгән. Сүз фонд вәкилләре алданрак әйткән беренче чиратта кирәкле азык-төлек турында бара"" дигән Галимова. Ул конгрессның ярдәмне оештырачагын, ә фондның аны мохталар өчен Әфганстанга тапшырачагын әйткән. Алданрак Әфганстанда Талибан хәрәкәте (Русиядә террорчы оешма буларак тыелган) хакимияткә килгәннән соң, илнең нигездә төньягындагы 16 вилаятендә яшәгән татар әмгыятенең һуманитар каза чигендә калуыхәбәрителгән иде. Казанда узган матбугат очрашуында мөселманнарның патиротик хәйрия фонды итәкчесе Рөстәм Хәбибуллинтиздән кыш итәчәген һәм һәркемнең дә исән калу мөмкинлеге булмаячагын әйткән иде. Даими хәрби хәрәкәтләр кешеләрнең азык-төлек тупламнарын юкка чыгарган. ""Аларның бөтен өмете Татарстанда. Әфганстан татарларына ашыгыч рәвештә һуманитар ярдәм ибәрергә кирәк"" дип белдергән иде Хәбибуллин. Һуманитар ярдәм мәсьәләсен кыш башланганчы, бер ай эчендә хәл итәргә кирәк дигән хәйрия фонды итәкчесе. Күптән түгел БМОның Дөнья азык-төлек програмы, ашыгыч чаралар күрелмәгән очракта, миллионлаган әфган ач калачак дип кисәткән иде. БМО мәгълүматынакүрә, Әфганстанда көн саен итәрлек ризыкны нибары 5 процент гаилә генә ала. 22,8 миллион тирәсе кеше азык-төлеккә кытлык кичерә, шуларның 3,2 миллионы – 5 яшькә кадәрле балалар. Илдә азык-төлек һәм даруга кытлык күзәтелә. Азык-төлеккә бәя кисәк арткан. Моннан тыш Әфганстанга соңгы дүрт елда икенче мәртәбә иң көчле корылык килде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татарстан Әфганстандагы татар әмгыятенә һуманитар ярдәм ибәрәчәк,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1975,https://www.azatliq.org/a/31535998.html,2021-10-29T16:09:04+00:00
"Мәскәүдә Ураза гаетендә мәчеттә урын итмәү сәбәпле күпләр урамда намаз кыла, 2023 елфикерләрБер ай элек ябылган Мәскәүдәге Южное Бутово районы гыйбадәт йорты кабат эшли башлаган. Бу хакта Азатлыкка мәхәллә рәисе Марат Алимовбелдерде. Аның сүзләренә караганда, Русия тикшерү комитеты бу эшне япкан. Гыйбадәт йорты документларында канун бозу очраклары табылмаган. Октябрь азагында куәт структурасы вәкилләре Мәскәүдәге ике гыйбадәт йортын тикшерде. 26 октябрьдә Митино районында урнашкан Мөселман үзәге ябылды. Озак та үтми, Русия тикшерү комитеты вәкилләре Мәскәүнең Южное Бутово районындагы ""СНТ-Гавриково 1"" бакчачылык ширкәтендә урнашкан намаз өенә дә килде. Куәт оешмасы вәкилләре Коръән һәм дини китапларны экспертизага алды. Шуннан соң гыйбадәт йортын вакытлыча ябу турында карар чыгарды. Бутоводагы мәхәллә рәисе Марат Алимов бу тикшерү мигрантларга һәм Дагыстан вакыйгаларына бәйле дип фаразлады. Гыйбадәт йортына каршы әләкне ""Русская община"" хәрәкәте язган, диде ул. Моңа кадәр ""Русская община"" каналында активистлар Южное Бутоводагы гыйбадәт йортында канунсыз мәчет эшли дип Мәскәү мэрына, прокуратурага, Эчке эшләр министрлыгы һәм ФСБгамөрәәгать итте. Алар гыйбадәтханәне ябуны, анда йөрүчеләрне хәрби комиссариатта исәпкә алуны сорады. Шуннан соң Тикшерү комитеты бу мөрәәгать нигезендә тикшерү үткәрүенбелдерде. ""Махсус хәрби операция башланганнан соң, шовинизм һәм милләтчелек купты"", дип сөйләгән иде Марат Алимов Азатлыкка. Южное Бутоводагы гыйбадәт йорты бер мең кешегә исәпләнгән. Анда тикшерүгә кадәр намазлар үткәрелеп килгән. 300 кеше өчен мәдрәсә (якшәмбе мәктәбе) эшләгән. омга һәм гает намазалары оештырылган, халыкны кабул иткәннәр. Бер айдан артык дини чараларның берсе дә үткәрелмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тикшерү комитеты Мәскәүдәге гыйбадәт йортына эшләргә рөхсәт биргән,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],3,Яңылыҡтар,1809,https://www.azatliq.org/a/32722441.html,2023-12-08T14:26:35+00:00
"Башҡортостан халыҡтары байрамдарына хөрмәт менән ҡарайҙар бында. Башҡорт, татар, урыҫ, әзербайжан, үзбәк - 108-се мәктәптә төрлө милләт вәкилдәре дуҫ уҡый. Байрамдарҙы ла бергәләп билдәләйҙәр. Әле бында Милли кейем көнө гөрләп үткән. Һәр синыфта әңгәмәләр ойошторолған, уҡыусылар милли кейемдә килгән. Туғыҙынсылар йәтеш кенә видео төшөргән, күрҙегеҙме?",108-се мәктәптән байрам күренештәре,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,353,https://yanshishma.com/news/yanyliktar/2025-09-16/108-se-m-kt-pt-n-bayram-k-renesht-re-4389966,2025-09-16T12:30:00+00:00
"Фәрит Әюпов (уңдарак) күнегүләр вакытындаБу елның июль аенда галәмгә очышлар тарихында ике зур вакыйга булды. Башта космоска, санаулы гына минутларга булса да, ширкәте башлыгы, британ миллиардеры Ричард Брэнсонһәм аның белән тагын биш кеше сәфәркылып кайтты.20 июльдә исә галәмгә ширкәте башлыгы Джефф Безоста үзенең ширкәте ясаган ракетында очты. Бу ике вакыйга космос сәфәрләрен оештыру эшенә зур бизнесның да кушылуын башлап ибәрде, хәзер инде галәмгә билет алып кына да барып булачак. Кыюлыгы һәм, иң мөһиме, итәрлек акчасы булган кешеләр арасына татар эшмәкәре Фәрит Әюповта кушылырга ыена. Ул үзе космоска инде киләсе ике ел эчендә үк очачагына ышана. Азатлык Чуашстанның Шыгырдан авылында туып үскән, Сембердә һәм Казанда да танылган эшмәкәрнең космоска очарга теләге турында сорашты. — Фәрит әфәнде, галәмгә юллама сатып алдыгызмы инде, әллә ниятлисез генәме? — Алдым. 2010 елда ширкәте белән килешү төзедем. Безнең белән йөргән кайбер кешеләр килешүләрен өзделәр. Русиядән без ун кеше идек, шуларның икесе проекттан төшеп калды. Бүгенге көнгә барлыгы 650 гә якын кеше шундый контракт төзегән дип беләм. Хәзер туристларны галәмгә алып барыр өчен лицензия алды. Беренче итеп Ричард Брэнсонүзе очты, хәзер инде юл безгә дә ачылыр дип уйлыйм, моңа ышаныч артты. Туристларны галәмгә очтыру эше айга салыныр дип өметләнәм. — Галәмгә очу ничә сумга төшәчәк? — Брэнсон юлламаны 250 мең долларга сата (проект башланганда бу сан 200 мең доллар иде). Килешү нигезендә аның суммасы үзгәрми. Ә ширкәте (Джефф Безос) аукцион ясады. Алар бер урынны 28 млн долларга сатты. Безнең контракт бәясе үзгәрми. Яңа кешеләр контракт төзесә, алар өчен бәя башка булуы ихтимал. — Барысы да яхшы булса, план нигезендә кайчан очарга тиешсез? — 10 елга сузылырга да мөмкин, моның сәбәбе – 2014 елда сынау вакытында зур каза булуы. Шуннан соң ике-өч ел төрле тикшерүләр барды. Анда 15 баскычтан торган сертификация узарга кирәк. Әгәр берәрсен үтә алмасалар, барысын да яңадан башларга кирәк. Шул казадан соң очкычны яңадан төзеделәр һәм лицензия алдылар. һәм ширкәтләре моңа кадәр кулланылмаган технология белән эшли. Брэнсонның космопланы ""Буран"" космик корабы кебек өскә күтәрелми. Аны очкычка эләктерәләр һәм 15 чакрым биеклеккә менгәч, ул аннан аерыла, аннары галәмгә оча. Анда гибрид двигатель кулланыла. Галәмгә күтәрелгәч, мөмкин кадәр куркынычсызлык тәэмин ителә. Теләсә кайсы вакытта ул очкыч кебек иргә төшә ала. Безосның технологиясе исә кислород-водород этәргече белән эшли. Казалар булуына да карамастан, без ышанычыбызны югалтмадык. Килешү төзегән кешеләрне бер-ике ел эчендә галәмгә очырабыз диләр инде. — Ягъни 2022, яки 2023 елларда очарга тиешсезме? — Барысы да әйбәт булса, әйе. Белүемчә, йөзләп кеше контрактын инде өзгән. Кемнеңдер көтеп торасы килмәгән, кемнеңдер башка сәбәпләре бар. — Сез ул юллама алган йөзләрчә кешелек чиратта ничәнче булып торасыз? — Мин исемлектә уртадарак торам. — ирдән ничә чакрымга күтәреләчәксез? Галәмдә күпме булачагыгыз билгелеме? — Карман линиясеннән (ир атмосферасы бетеп, галәм башланган шартлы линия, диңгез дәрәәсеннән 100 чакрымлап биеклектә) өскәрәк күтәреләчәкбез. Хәзер 87-89 кмга кадәр очтылар. Күктә 4 минут торачакбыз. Бөтен очу сәгать ярым вакытны алачак. Фәрит Әйюпов (сулдан өченче) күнегүләр сәфәрендә— Әзерлек эшләре ничек бара? Америкага еш барырга туры киләме? — Алар ел саен берничә тапкыр ыен оештыра. Үзеңә кайчан айлы, шул вакытта барасың. Анда нигездә күнегүләр ясаталар. Очкычка утыртып аска һәм өскә мендереп, авырлык югалтуда (невесомость) кеше үзен ничек тотканын сынап карыйлар. Галәмгә очар алдыннан безне аерым ыячаклар. Анда инструктаж һәм башка нечкәлекләрен өйрәтәчәкләр. — Сез ничә тапкыр сынау уздыгыз? —Өч тапкыр булдым. Узган ел виза бирелмәде. Хәзер Америка илчелегендә виза ясаулар айланса, ширкәт чакыру ибәрәчәк һәм виза биреләчәк. Минемчә, бу эш айланыр, озакка сузылмас. Байден белән Путин очрашуыннан соң виза бирү мәсьәләсе хәл ителер дип уйлыйм. — Хосусый ширкәтләр белән галәмгә очучылар арасында татарлар бармы? — Чит илдәге кешеләр турында белмим. Безне, Русиядән булган ун кешене ыйдылар. идесе Мәскәүдән, икесе Петербурдан һәм мин. Алар миннән кайсы авылдан килдең дип көлделәр дә әле. — Әгәр инде оча калсагыз, галәмгә очучы беренче татар булачаксыз. — Аллаһ кушса, шулай булачак. — Галәмгә очу теләге кайчан туды? Нәрсәгә кирәк бу сезгә дип әйтүчеләр бардыр. — Кечкенә чакта ""Артек"" аланында ял иткән идем. Анда фантастик проект турында бәйге оештырылды, шунда космос темасына проект ясадым һәм беренче урын алдым. Шуннан соң кызыксынып киттем. Хатыным да космонавтика көнендә туган һәм үзем Космонавтлар урамында яшәдем. 2009 елда ук килешү төзәргә теләгән идем, ләкин ул вакытта рөхсәт итмәделәр. 2010 елда гына моңа ирешеп булды. — Сез хәзер Ульян өлкәсендә яшисезме? — Тумышым белән Шыгырданнан. Эшмәкәр буларак Сембер шәһәрендә яшәдем, хәзер Казанга күчтем. Эшмәкәрлек эшем Сембердә дәвам итә. Казанда инвестор буларак үз проектларымны тормышка ашырам. Фәрит Әюпов— Ничек уйлыйсыз, Русиядә, Татарстанда галәм туризмын үстереп буламы? — Түбән Новгородта ""Космокурс"" дигән проект бар иде, ләкин ул тормышка ашмады. Әгәр дә алар Татарстанга килсә, аларга бушлай ярдәм итәр идем. Рогозин да берәр олигарх бу эшкә тотынмасмы дигән фикерне ычкындырды. Бәлки, берәр зур ширкәт бу тема белән кызыксыныр. Русиядә галәмгә очыручы хосусый туристик ширкәт кирәк. Бу өлкәне үстереп була, ләкин безгә лицензия бирмиләр. ""Космокурс"" ширкәте чын оешма иде. Анда галимнәр ыелган. Әгәр Татарстанның берәр районында космопорт ясап, берәр ширкәт килсә, тормышка ашырып булыр. — Америкада яшәүче космик инженер Надир Баһавиевбелән танышмы сез? Ул Казанда конструктор бюросы булдырырга теләвен әйткән иде. — Америкада аның белән очраштык, ул ракета моторлары ясау белән шөгыльләнә. Минемчә, Казанның мөмкинлеге зур. Ә космотуризмга күп инвестицияләр һәм башка технологияләр кирәк. — Илон Маск та кешеләрне Марска ибәрергә вәгъда бирде. Сез дә кушылырга телисезме? — Юк, анда билет бер якка гына. Мине хатын ибәрми анда. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","Галәмгә билет алган Фәрит Әюпов: ""Ике ел эчендә очармын дип өметләнәм""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Татарстан,6234,https://www.azatliq.org/a/31373157.html,2021-07-24T03:24:20+00:00
"Гөлшат НигъмәтуллинафикерләрТатарстан президенты сайтында республиканың ЗАГС идарәсе итәкчесе Гөлшат Нигъмәтуллинаны вазифасыннан азат итү турындафәрманчыкты. Аны республика президенты Рөстәм Миңнеханов имзалаган, документның имазаланган көне 21 март дип язылган. Нигъмәтуллинаны 20 марттан азат итүләре искәртелгән. Әлеге вазифада ул 2019 елдан бирле эшли иде. Бүген иртән ""Бизнес "" Татарстан куәт оешмалары республикадагы ЗАГС хезмәткәрләренең үз архивларын дигиталлаштырган өчен алган премия акчалары белән кызыксына дип язмачыгарган иде. ЗАГСның 1926 елдан башлап бөтен документларын урыс теленә тәремә иткән өчен 650 млн сумлык контракт төзелгән булган. Басма чыганаклары мәгълүматынча, Татарстан тикшерү комитеты документларны дигиталлаштыруга бүленгән акчаларның бер өлеше премия акчалары булып ЗАГС хезмәткәрләренең кесәләрендә калган булырга мөмкин дип саный. ""Бизнес "" язуынча, хезмәткәрләргә зур премияләрне республиканың ЗАГС идарәсе итәкчесе Гөлшат Нигъмәтуллина имзалаган боерыклар һәм фәрманнар нигезендә күчергәннәр. Шулай ук басма бу атнада чәршәмбе көнне вәкаләтләрен арттырып ибәрү турындагы инаять эше нигезендә Татарстан ЗАГС идарәсенең тәэмин итү һәм дәүләткә сатып алу тармагы мөдире Ландыш Шәрәфетдиноватоткарланган дип яза. Аңарчы Чирмешән һәм Бөгелмә районнарының ЗАГС итәкчеләре тоткарланган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан ЗАГС идарәсе итәкчесе Гөлшат Нигъмәтуллина вазифасыннан азат ителгән,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1417,https://www.azatliq.org/a/32873074.html,2024-03-22T12:40:06+00:00
"Был көн Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Генераль Ассамблеяһы тарафынан 1993 йылда билдәләнә башлай. Уны үткәреү тәҡдиме 1992 йылда Рио-де-Жанейрола БМО- ның тирә-яҡ мөхитте һаҡлау буйынса конференцияһында яңғырай. Һыу көнөн билдәләүҙең маҡсаты – йәмғиәттең иғтибарын сөсө һыуҙың йәшәү сығанағы булыуына һәм уны һаҡлауҙың мөһимлегенә туплау. Беҙҙең Ер йөҙөнөң 71 проценты һыуҙан тора! Ә шуның 97,5 процентын биш океан һәм күп һанлы диңгеҙҙәр тәшкил итә. Тоҙло диңгеҙ һыуы эсергә яраҡһыҙ. Йылғалар, күлдәр, шишмәләр һәм ер аҫты һыуҙары төп сөсө һыу сығанағы булып тора, әммә сөсө һыуҙың да ни бары 1 проценты ғына эсергә яраҡлы. Кеше организмы ла 55-65 процентҡа һыуҙан тора. Һыу организмдағы бөтә процестарҙа мөһим урын биләй. Әгәр Ерҙә һыу бөтһә, шунда уҡ ҡоролоҡ һәм үлем башланыр ине, тип уйлайым. Өлкән кеше һыуһыҙ 1-2 көндән 8-10 көнгә тиклем генә йәшәй ала. Ерҙә тереклек яҙмышы тирә-яҡ мөхит шарттарына ныҡлы бәйләнгән. Шуға күрә һыуҙы һаҡларға кәрәк, йылғалар, күлдәр буйына сүп-сар ташларға, унда машиналарҙы йыуырға ярамай, сөнки һыуға бензин, май эләгә, шул арҡала балыҡтар һәм ер-һыу ҡоштары һәләк була. Мин һыуҙы һаҡсыл тотонорға тырышам, һауыт-һаба йыуғанда һыуҙы табаҡҡа ҡойоп алам да кранды ябып торам. Ғаиләбеҙ менән һыу буйына ял итергә барғанда кеше ҡалдырған сүп-сарҙы йыйып сүп контейнерҙарына һалабыҙ. Һыуҙы һаҡлағыҙ, һыу барыбыҙға ла тормош бирә. Аиша ИҪӘНҒОЛОВА, Ишембай ҡалаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы. ""Беҙҙең Планета! "" Данис Йәлилов. Ауырғазы районының Талбазы ауылы.",Һыуҙы һаҡлайыҡ!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Хаттар,1536,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-03-22/yu-y-a-layy-4246543,2025-03-22T15:45:00+00:00
"Работа художника из Башкортостана Кирилла Ильина «Всадники» в Агидели стала ярким воплощением этой темы. Монументальное произведение на фасаде десятиэтажного дома изображает воинов легендарной 112-й Башкирской кавалерийской дивизии. Центральный образ мурала – кавалеристы под командованием генерал-майора Минигали Шаймуратова. Особую значимость работе придает связь с историей города – после войны в Агидели жил Герой Советского Союза Абдулла Файзрахманович Шагиев, один из бойцов прославленной дивизии. Как проголосовать: Позвоните по бесплатному номеру: Наберите цифру 1 (номер нашей работы) Подтвердите голосование кнопкой. Голосование продлится до 15 сентября – принять участие может каждый.",Стартовало народное голосование за лучший мурал «Форм Арт-2025»,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,695,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-03/startovalo-narodnoe-golosovanie-za-luchshiy-mural-formart-2025-4371788,2025-09-03T14:13:00+00:00
14 мая Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров на территориивоенно-патриотического парка «Патриот» имени Героя России Максима Серафимова встретился со студентами выпускных курсов педагогических специальностей Башкирского государственного педагогического университета им. М. Акмуллы и Уфимского университета науки и технологий в рамках Слёта будущих педагогов «Я - педагог будущего».,Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров встретился с будущими учителями республики,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,376,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-15/glava-bashkortostana-r-f-habirov-vstretilsya-s-buduschimi-uchitelyami-respubliki-3766820,2024-05-15T12:32:20+00:00
"Әсә булған һәр ҡатын-ҡыҙҙың, хатта теше төшөп бөткән әбейҙәрҙең дә: Мин бала тапҡанда. тип башланған тарихы бар. Һәм, әлбиттә, минеке лә бар. Ҡатындар саҡ ҡына аулаҡ ҡалһа нимә хаҡында һөйләшә инде? Мин бала тапҡанда. йәки Мин ауырлы саҡта. тип башлана ла китә уларҙың осо-ҡырыйы булмаған хәбәрҙәре. Әйтерһең, донъяла иң беренсе ул йөклө булған да, тәүге бәпесте ул тапҡан. Нисек кенә булғанда ла, ҡатын-ҡыҙ ошо хикәйәтенән ялҡмай. Иғтибар итегеҙ әле, хатта теше төшөп бөткән әбейҙәрҙең дә: Мин бала тапҡанда. тип башланған тарихы бар. Һәм, әлбиттә, минеке лә бар. .Мин ауырлы саҡта ирем менән низағ сыҡты. Уны хыянатта ғәйепләнем. Хәбәр еткергән кеше бөтөн дәлилдәрен әйтеп бирҙе, күҙҙәремде асты – беҙҙең өйҙә дауыл ҡупты. Был дауылдың һуңғы һәм иң ҙур емереү нөктәһе шул булды – мин абортҡа киттем. Беҙҙең участок табибы булмай сыҡты, икенсе участок врачына мөрәжәғәт итергә тура килде. Ниәтемде әйткәс, ул Үҙегеҙ хәл итәһегеҙ, һеҙҙең эш, - тине лә, йүнәлтмә тотторҙо. Бер-нисә көн йөрөп анализ һәм башҡа тәртиптәрен үтеп бөткәс, мисәт ҡуйҙыртыуға тағы ла табипҡа киттем. Был юлы үҙемдең табип эшкә сыҡҡан ине. Инеп ҡаршыһына ултырғайным, ул алдына һалған ҡағыҙға күҙ йүгерткәс, аптырап миңә күтәрелеп ҡараны: — Нисек үҙгәреп китте? Нимә булды? – урта йәштәрҙәге табип ҡатын миңә бик уҫал итеп төбәлдеме, әллә тауышы үтә ҡырҡыу сыҡтымы, ошо көндәрҙә амазонка һуғышсыһы торошонда йөрөгән мин ҡаушай төштөм. — Ҙурайып бөткән ауырыңды төшөртөргә килеүгә нимә сәбәпсе булды ул тиклем? Ә? ! Һуғыш сыҡтымы әллә? Әллә күк ҡолап төштөмө? !Бындай һөжүмдән бөтөнләй бәлтерәнем һәм түгелеп илап хәлемде һөйләп бирҙем. Тик табип мине йәлләмәне. Киреһенсә ҡыҙғандан-ҡыҙа барып туҙҙырҙы ғына: — Ир өсөн бала табаһыңмы ни? Әсәй кеше баланы иң беренсе үҙе өсөн таба! Кәрәктә теләйем, кәрәкмәгәндә теләмәйем тип хәл итергә уйынсыҡмы ул һиңә? Аптырарһың был ҡатындарға, ҡайһыларында мал инстинкты ла юҡ. Тағы ла әллә нимәләр тип оҙаҡ ҡына әрләне мине был апай. Мин иһә табиптың былай туҙынғанына хайран ҡалып ултырам. Урамға сығып атлағас ҡына эстә ишетелгән һүҙҙәрҙең мәғәнәһе башыма барып етте һәм мин үҙемдең ҡылығымдан оялып, ишетелгәндәрҙән ғәрләнеп, ҡорһағымдағы баламдан ғәфү үтенә-үтенә түгелеп илап ҡайтып киттем. Бөгөн бер апай китап эҙләп килеп инде. Зөлхизә апайға тип автограф яҙҙырҙы. Ул миңә бик таныш тойолдо, әммә үҙе мине тәүгә күрәм, тине. Апай сығып киткәс, ҡылт итеп күҙ алдыма теге асыулы табип ҡатындың йөҙө килде һәм китап алыусының артынан йүгереп сыҡтым: — Тыуҙы! Ун ете йәш инде! Мин был хикәйәтте һәр саҡ ҡатындарға һөйләйем. Шул апайға рәхмәт инде, тип. Ишек төбөндә һөйләшеп-көлөшөп торҙоҡ. Был ҡатын, моғайын, минең баламды һаҡлай торған фәрештә булғандыр. Ә ул саҡта оялышымдан ҡабат уға бармағайным, аҙаҡ ул да күсеп киткән икән. Оҙаҡ йылдарҙан һуң осраҡлы ғына тап итеп, ниһайәт, бына, рәхмәтемде еткереүгә форсат тыуҙы. Был донъяла бер нәмә лә бушҡа ғына эшләнмәй, һәр нәмәнең сәбәбе һәм шул сәбәпте ҡылдырыр йәндәре була икән. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Мин ауырлы саҡта. Хикәйә. Миләүшә Ҡаһарманова.,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 1],6,Әҙәбиәт,3065,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-01/min-auyrly-sa-ta-hik-y-mil-sh-a-armanova-4410150,2025-10-01T15:40:00+00:00
"Мәғлүм булыуынса, 25 йәшлек Күмертау кешеһе әсәһен үлтергән өсөн ике айға ҡулға алынған. Күмертау район-ара суды һаҡ аҫтына алыу тураһында ҡарар ҡабул иткән. Февраль башында ғәйепләнеүсе аш-һыу өҫтәле артында ултырған әсәһен кейеменән тотоп ала, иҙәнгә йығып, башын балта менән саба. Аҙаҡ егет әсәйенең кәүҙәһен ҡырҡҡылап, уның өлөштәрен пакеттарға, быяла банкаларға һала һәм өйҙә һаҡлай, артабан уларҙан ҡотолорға иҫәп тота. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Әсәһен ҡырағайҙарса үлтергән,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,534,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-02-14/s-en-yra-ay-arsa-lterg-n-4577986,2026-02-14T00:45:00+00:00
"Үҫмерҙәрҙең агрессив ҡыланыштары, күмәкләшеп бер йәштәшенә ташланып, уны төрлөсә итеп йәберләүҙәре, кәмһетеүҙәре йә иһә синыфта бер баланы туҡтауһыҙ эҙәрлекләүҙәре, ҡурҡытып тотоуҙары һуңғы ваҡытта ил буйынса таралған йәмһеҙ күренешкә әйләнде. ""Буллинг"" тигән исеме лә бар уның. Беҙҙең заманда ла үҫмерҙәр араһында ҡайһылыр яғы менән бер аҙ айырылып торған малайҙан йәки ҡыҙҙан көлөү, уны барыһы алдында төрлөсә мыҫҡыл итеү, йәшермәйем, булғылай ине. Тик ул ваҡытта әллә был хәлде ваҡытында туҡтатыусылары табылған, әллә йәберләүселәрен бик тиҙ үҙ урындарына ултыртыусылары булған,  бәлки, ""ҡорбанға"" яҡшы кәңәштәрен биреүсе күҙәтеүселәр ҙә булмай тормағандыр, һәр хәлдә, йылдар үтеү менән был шаярыу ҡатыш көлөү буллинг сифатында йәмғиәттең аңына, теленә, ғөмүмән, системаға ҡыҙыл бер әләм булып  килеп инер тип кем уйлаған. Шуныһы аяныслы: күпме күҙ йәштәре, күпме бала яҙмыштары, күпме фажиғәләр аша тынырға мәжбүрбеҙ беҙ быны. Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Бала хоҡуҡтары буйынса тулы хоҡуҡлы вәкил  Анна Кузнецова белдереүенсә, илдә балаларҙың 55 проценты йәштәштәре тарафынан төрлө йәберләүҙәргә, эҙәрлекләүҙәргә дусар. Уларҙың 39 проценты был хаҡта һөйләргә ҡурҡа. Эстән генә һыҙып йәшәй. Проблеманың төп бәләһе - ололарҙың баланың ниндәй ҙә булһа проблеманан интегеүен күрергә ваҡыты, бәлки, профессионаллеге һәм теләге етмәүҙә, - ти Анна Юрьевна. Ваҡыты һәм теләге етмәүҙә. Ә бит дөрөҫө шул. Бөгөн беҙ донъя артынан ҡыуып, эш, йорт мәшәҡәттәре менән сабып, йыш ҡына хатта балабыҙҙың хәлен белешергә лә онотабыҙ. Кәйефе булмаһа, үҫмерлек осорона һылтанабыҙ, әммә эс-бауырына кереп, уны аңларға көс ваҡыт тапмайбыҙ. Һөйләшкеһе килмәһә, була торған хәл тип ҡул һелтәйбеҙ, ләкин Туҡта, балама нимә булған әле тип, борсолоуҙы урынһыҙ һанайбыҙ. Бөгөн ата-әсәләр шул тиклем мәктәпкә, уҡытыусыларға һалышҡан. Хатта әлеге буллинг мәсьәләһендә лә. Ә  бит уйлап ҡараһаң, мәктәптәрҙә буллинг проблемаһы ла ғаиләнән, тыуған йорттан башлана түгелме ни? Ояһында ни күрһә - осҡанында шул булыр, ти беҙҙең халыҡ. Әгәр бала терәк-таянысты ситтән эҙләргә мәжбүр икән, яҡындарына ҡарағанда виртуаль донъяны  өҫтөнөрәк күрә икән, күңел кисерештәре менән хатта иң яҡын кешеләре - ата-әсәһе менән дә уртаҡлаша алмай икән, ғәйепте класс етәксеһенән йәки уҡытыусынан ғына эҙләү дөрөҫмө был осраҡта? Етмәһә, балалар ғына түгел, уҡытыусылар үҙҙәре лә буллинг объектына әйләнгән мәктәптәр бар бит әле. Әлбиттә, уҡыусы баланың мәктәп тормошондағы донъяһынан уҡытыусыларҙың  ролен дә һис инҡар итергә ярамай. Буллинг өс яҡлы булған кеүек (агрессор, ҡорбан һәм күҙәтеүсе) уға ҡаршы көрәштең дә өс таяулы булыуы мөһим: Бала - Уҡытыусы - Атай-әсәй. Өс таған таймай тигәндәй, был осраҡта һис шикһеҙ бер-береңде аңлап, ихтирам итеп, тулы ышаныс менән эш итеү шарт. Бигерәк тә был уҡытыусы менән атай-әсәйҙәргә ҡағыла. Юҡһа, бөгөн, йәшерен-батырын түгел, һәр бәләне уҡытыусынан эҙләгән  атай-әсәйҙәр күбәйҙе. Һөҙөмтә булараҡ, уҡытыусыға булған кире мөнәсәбәт баланың ҡылыҡ-фиғелендә лә сағыла. Ғөмүмән, бөтә нәмә тәрбиәнән килә. Беҙ бит ҡатылыҡ, көс ҡулланыу культ дәрәжәһенә еткерелгән йәмғиәттә йәшәйбеҙ. Нәфис фильмдар, компьютер уйындары, детектив әҫәрҙәр шул культты пропагандалай. Буллинг балалар араһындағы ғәҙәти үртәүҙән оло енәйәткә тиклем үҫә лә инде шуға күрә. Уҡытыусыларға ла еңел түгел бөгөн. Психологик әҙерлек етмәү, мәктәп статистикаһын боҙоуҙан ҡурҡыу, етәкселектең баҫымы, ҡайһы берҙә профессиональ янғанлыҡ буллингты иртә стадияла танырға ҡамасаулай. Класс менән системалы эшләү урынына педагогтар йыш ҡына ҡағыҙ тултырыу мәшәҡәттәренә сума. Был да эҙһеҙ үтмәй. Проблеманы таныу - хәл итеүҙең яртыһы, тиҙәр. Беҙҙә бындай хәл булғаны юҡ риторикаһынан конкрет аҙымдарға күсергә ваҡыт. Ни генә тиһәк тә, уҡытыусы мәктәп стеналары артында баланың беренсе яҡлаусыһы булып ҡала. Был иһә буллингҡа ҡаршы аныҡ программалар индереүҙе талап итә. Аноним һорау-яуаптар, буллингҡа ҡаршы ҡара ҡумталар һәр белем усағында булырға тейеш. Педагогтарға конфликттарҙы хәл итеү буйынса даими тренингтар үтеү ҙә ҡамасау булмаҫ. Бөгөн мәктәптәрҙә буллингҡа ҡаршы көрәштә төп фигура - мәктәп психологы. Әммә ул штат расписаниеһында формаль «галочка» булараҡ түгел, ә белгес булараҡ эшләһен ине. Һәм, иң мөһиме, бөгөн буллингға ҡаршы көрәштә Бөтә Рәсәй берҙәм балалар ышаныс телефоны эшләй. телефон һандары һеҙҙең ҡарамаҡҡа.  Ата-әсәләргә лә балаларына ҡарата яуаплылыҡты арттырыу шарт. Улығыҙҙың йәки ҡыҙығыҙҙың кәйефендә, холҡонда ниндәйҙер үҙгәрештәр һиҙәһегеҙ икән, кисекмәҫтән, саң ҡағығыҙ. Балағыҙ мәктәпкә барырға теләмәһә, йыртылған кейем менән ҡайтһа, үҙ-үҙенә бикләнһә, әйберҙәрен юғалтһа - былар барыһы ла хәүеф сигналдары. Иң мөһиме, уҡытыусылар менән бергә эш итегеҙ. Өс таяу принцибын онотмағыҙ. Буллинг үҙе юҡҡа сыҡмаясаҡ. Ул кисә булды, бөгөн бар, әммә иртәгә булмауы ла мөмкин. Әгәр уға ҡаршы көрәштә ҡатнашыусыларҙың барыһы ла - атай-әсәйҙәр ҙә, уҡытыусылар ҙа, етәкселек тә - яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә алһа. Мәктәп иғлан ителмәгән һуғыш яланы түгел, ә хәүефһеҙлек биләмәһе булырға тейеш. Һәр бала дәрескә мыҫҡыллауҙан, йәберләүҙән йәки физик язалауҙан ҡурҡып түгел, ә дуҫтары, класташтары, яратҡан уҡытыусылары янына ашҡынып килергә хоҡуҡлы. Был хоҡуҡты тәьмин итеү - беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ.",Буллинг. Исемһеҙ һуғыш.,['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,5177,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-02-06/bulling-isem-e-u-ysh-4567945,2026-02-06T16:00:00+00:00
"Дмитрий КиселевМатериал авторы Владимир Мазурин сүзләренчә, мәкаләнең электрон версиясенә үзгәрешләр керткәннәр. Бу хакта Мазуринга сылтанып, ""Новая газета""яза. ""Город 24"" газетының баш мөхәрриреннән үз акчасына басманың бөтен тиражын сатып алырга кушылган дип сөйләгән журналист. ""Новая газета"" тулырак мәгълүмат бирми, ""Город 24"" мөхәррире белән дә элемтәгә кереп булмый. Кефе тирәсендә йорт салуы турында 2006 елда Дмитрий Киселев Украинаның ""Факты"" басмасына сөйләгән иде. Ул вакытта Киселев йорт төзү өчен банктан 10 елга кредит алуы турында белдерде.",Медиа: Кырымда Дмитрий Киселев йорты турында язган газетның тиражын сатудан алганнар,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,556,https://www.azatliq.org/a/29519092.html,2018-10-01T10:45:12+00:00
"Напомним, что программу реализуют благодаря нацпроекту «Инфраструктура для жизни». В 2025 году за счёт федерального бюджета привели в порядок 100 общественных территорий. Ещё 70 пространств обновили в рамках республиканских и муниципальных программ. Всего с 2019 года по ФКГС в Башкортостане благоустроили 976 общественных территорий на сумму более 9,3 млрд рублей. – Все объекты определили по итогам всероссийского голосования среди жителей региона, – отметила Ирина Голованова. – Программу 2026 года уже начали – муниципалитеты подготовили проекты благоустройства, стартовали конкурсные процедуры. Кроме того, Башкортостан активно участвует во Всероссийском конкурсе лучших проектов создания комфортной городской среды в малых городах и исторических поселениях. Всего победителями стали 39 проектов, из которых 30 – уже завершили. Все 20 городов республики, подходящие под заявочные условия, являлись победителями конкурса минимум по одному разу. В 2025 году от республики победили пять заявок. – Кроме того, с прошлого года в этом конкурсе появилась новая номинация «Опорные населённые пункты» – для административных центров. В ней выиграли две наши заявки – из посёлка Чишмы и села Верхнеяркеево Илишевского района, – сказала министр. Глава Башкортостана подчеркнул, что все города республики по решению Минстроя России входят в рейтинг городов с качественной городской средой. Руководитель региона также отметил, что в 2026 году получит продолжение республиканский проект «Башкирские дворики». Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В 2026 году в РБ благоустроят 144 общественные территории,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Аңлатма,1616,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-21/v-2026-godu-v-rb-blagoustroyat-144-obschestvennye-territorii-4544875,2026-01-21T12:04:00+00:00
"""Урал батыр юлы"" проекты 2024 йылда уңайлы ҡала мөхитен булдырыу буйынса Бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яуланы. Ҡала мәҙәниәт һәм ял паркы алдындағы йәмәғәт киңлеге берҙәм концепция буйынса төҙөкләндерелә. Монументты ҡуйыу проекттың һуңғы этабы була. Муниципалитет башлығы Руслан Ғиләзжетдинов аңлатыуынса, скульптураны ҡуйыуға ""Иң яҡшы муниципаль практика"" Бөтә Рәсәй конкурсында алынған грант йүнәлтелгән. Ике тонналы алюминий композицияһы башҡорт халҡының ҡеүәтен, мәҙәниәтен символлаштыра һәм Учалы районының бренды булып тора. Композиция авторы - рәссам-скульптор Фәнил Мөслимов. Элегерәк ул тыуған ҡалаһы өсөн бөтә быуындар яугирҙарына һәйкәл, шулай уҡ башҡа эштәр эшләгән. Радий Хәбиров, ""Урал батыр"" скульптураһы Башҡортостандың бай тарихын һәм халыҡ традицияларын сағылдыра, тип белдерҙе, уның матурлығын билдәләне. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Радий Хәбиров: ""Матур скульптура! """,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,999,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/radiy-h-birov-matur-skulptura-4574502,2026-02-11T17:49:00+00:00
"анисәп якынлашкан саен Башкортстанда милли мәсьәлә кискенләшә бара, тик бу — ясалма проблем. Татар теленең урта диалектын (әдәби телнең нигезе) башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты дип игълан итү шундый кискенләшә баручы проблемнарның берсе. Бу мәсьәләне сәяси максат белән күпертәләр һәм аның максаты — республика татарларын башкортлаштыру. Кыскача әйткәндә, гади генә манипуляцияләр белән яңа, ясалма өлгермәгән тел булдырырга телиләр. Башкорт теленең төньяк-көнбатыш диалекты темасы 2020 елгы анисәп нәтиәләрен фальсификацияләүгә мәгълүмати әзерлек кысаларында куертыла. Башкортстанның көнбатышында яшәүче татарларның үзара сөйләшү телен башкорт теленең ниндидер бер диалекты дип атау анда яшәүче таталарны башкорт дип игълан итү өчен эшләнә. Ул гына да түгел, ераграк киләчәкне күздә тотканда, мәктәпләрдә татар теле буларак укытылган телне дә алыштырырга телиләр. Кыскасы, моның асылы — сәясәт белән бәйле хәрәмләшү. Һәм менә татарларны башкортлаштыруның хәзерге идеологы Юлдаш Йосыповның бу диалект турындагы чираттагы постын ВКонтактедагы Башкорт төркемендә дә чыгардылар. Бу пост астындагы комментарлар да шактый кызыклы, әмма аларны исәпкә алмыйча, бары әлеге фактка гына тукталыйк. Төркемнең админнары Йосыпов постын оешма исеменнән бернинди комментар өстәми, хуплау яки хупламауларын белдерми генә чыгарды. Әмма бу Башкорт төркеменең рәсми позициясе булу-булмавын беләсе иде. Әйеме, юкмы? Әгәр бу аерым бер кешенең әлеге оешма позициясе белән туры килми торган булырга мөмкин позициясен башкалар белән уртаклашу икән, нигә алар бу проектка каршыларның да постларын уртаклашмый? Бу позициягә татарлар гына түгел, күп кенә башкорт һуманитар галимнәре дә каршы чыга бит. Ә Башкорт төркеменең үз позициясе нинди? Бу бит һич тә юк-бар мәсьәлә түгел һәм, моңа охшаш күп кенә башка башлангычлар кебек үк, татарларга каршы оештырылган бу проектны Башкортстанның яңа хакимияте сүзсез генә яшертен рәвештә хуплап килә. Хөрмәтле Башкорт оешмасы Башкортстанда яшәүче ике тугандаш милләт арасындагы үзара мөнәсәбәтләргә бәйле бу принципиаль мәсьәләгә карата үзенең фикерен белдерсен иде инде. Әллә бу — оешманың узган әйдәге матбугат очрашуында белдергән рәсми позициясенең дәвамымы? Анда Без Радий Хәбиров сәясәтен, безнең оешма белән мөнәсәбәтеннән тыш, барлык мәсьәләләрдә дә хуплыйбыз, диелгән иде. Бу сорауны бары әлеге башкорт оешмасына гына бирү белән чикләнәсем килми, гәрчә нәкъ менә Башкорт төркеме бүген иң күренекле һәм танылган башкорт оешмасы булса да. Өстәвенә, Башкортстан хакимияте бу оешманы эзәрлекләп килә, димәк алар ниндидер уртак мәнфәгатьләр белән бәйләнмәгән дип уйларга да нигез бар. Бу сорауны бөтен башкорт әмәгатьчелегенә дә бирәсе килә. Кимендә аның фикерли торган өлешенә булса да. Күршесенә этлек эшләү турында гына түгел, ә чынлап та үз халкы турында уйлый торган өлешенә. Тагын бер кабатлыйм, бу ниндидер юк-бар мәсьәлә генә түгел, ә инде күптән өлгергән мәсьәлә. Гомумән, бик кызыклы вазгыять бит. Башкорт әмәгатьчелеге күтәреп чыккан һәртөрле, кайвакыт сәяси, кайвакыт рухи ярдәм сораган барлык мәсьәләләрдә дә татарлар (аерым медиа кешеләр яки оешмалар булсынмы) һәрвакыт теләктәшлек күрсәтеп килә. Айрат Дилмөхәммәтов белән дә шулай булды. Шиханнар һәм башкорт теле мәсьәләләрендә дә нәкъ шулай булды. Дилмөхәммәтов очрагында гомумән бик сәер хәл күзәтелде. Ул кулга алынганнан соң башкортлар авызларына су капкандай дәшми торганда Яблоко фиркасенең күпчелек әгъзаларын татарлар һәм урыслар тәшкил иткән Башкортстан бүлеге аңа теләктәшлек белдереп чыкты. Аннан соң Дилмөхәммәтовны башкорт милли хәрәкәте белән бернинди бәйләнеше булгмаган Ирекле Идел-Урал платформасы яклап чыкты. Һәм инде озак дәшми торуның һич тә килешмәве күренгәннән соң Башкорт хәрәкәте дә әлеге башкорт итимагый-сәяси әһеленә ниһаять яклау белдерде. Башкорт хәрәкәте Дилмөхәммәтовны яклаган бердәнбер башкорт оешмасы булды. Башка башкорт оешмаларыннан булсын, андый оешмаларның аерым вәкилләреннән булсын, бүтән беркемнән дә Дилмөхәммәтовка теләктәшлек күрсәтүче рәсми белдерүләр күренмәде. Шиханнар очрагында аерым татар активистларының гына түгел, берничә татар оешмасының теләктәшлек белдерүе күренде. Шуларның берсе — Азатлык татар яшьләре берлеге. Берничә ел элек бу оешма 11 октябрьдә, Башкортстан суверенитеты көнендә Уфада башкорт әләмнәре тарату чарасы уздырган иде, тик Азатлыкның шундый теләктәшлегенә күз йомдылар. Әмма татар Милли мәнфәгатьләренә килгәндә, хәтта прогрессив күренгән башкортлар да йә авызларына су каба, йә бу очрактагы кебек, татар милләте мәнфәгатьләренә каршы эш алып баручыларга ярдәм итә. Мин монда күз алдында анисәпкә бәйле бу хәлне генә тотмыйм. Узган көздә диктант аналы чыккач бер генә башкорт әһеленнән яки оешмасыннан да Башкортстан хакимиятенең ул оятсыз гамәлләренә карата бер генә ризасызлык авазы да ишетелмәде. Төрле башкорт вәкилләреннән шул кирәк сезгә ише сүзләр яңгырады, ә менә ниндидер теләкәшлек, яклау яки хакимиятнең бу гамәлләрен ачыктан-ачык тәнкыйтьләү булмады. Башкортстан хакимияте республика татарларының мәнфәгатьләрен махсус рәвештә дискриминацияләп килә, Башкортстан башлыгының туган телләрне өйрәнүгә ярдәм итү грантларын таратканда татар теленә бер генә сум да акчабирми. Башкорт әмәгатьчелегеннән Арттырып ибәрәсез, тугандаш халыкка карата болай кылану килешми, кебек ниндидер ризасызлык сүзе ишетелдеме? Юк. анисәп манипуляцияләренә һәм фальсификацияләренә килгәндә, аның бары административ ресурс, ягъни республика хакимияте ярдәме белән генә башкарылуы беркемгә дә сер түгел. Ягъни монда ниндидер ирекле дискуссия, ватандашларның ирекле сайлый алуы турында сүз дә була алмый. Бу уңайдан башкорт ягыннан нинди дә булса ризасызлык сүзе ишетәбезме? Юк. Киресенчә, кечесе булсынмы, өлкәнеме, барысы да бертавыштан бу сәясәткә теләктәшлек белдерәләр. Уфадагы татар тарихы белән бәйле архитектура һәйкәлләрен махсус рәвештәимерәләр. Прогрессив башкорт әмәгатьчелегеннән ни дә булса ишетеләме? Юк. Мондый дәшмәүнең сәбәбен беләбез, әлбәттә. Сәяси коррект булу өчен әйтмибез генә. Бу очракта дәшмәү — алтын түгел, ә килешү билгесе. Мондый мисаллар бик күп, аларны санап китү өчен дә бик күп вакыт кирәк булыр иде. Шундый нигезле бер сорау туа — ике милләт арасында теләктәшлек башкорт милләтенең мәнфәгатьләре кысылганда гына кирәкме, яки без бер-беребезнең мәнфәгатьләрен бертигез дәрәәдә хөрмәт итеп, ике милләтнең дә мәнфәгатьләрен бергәләп якларга әзерме? Шиханнарны юк итү, кайбер башкорт әмәгать эшлеклеләрен эзәрлекләү начар. Ә менә Башкортсанда яшәүче татарларның милли мәнфәгатьләрен шулай ачыктан-ачык кысуның бернинди куркынычы юк һәм ул шулай булырга тиешме? Бәлки бу кемнеңдер мантыйгына туры киләдер, әмма моны нормаль дип һич тә атап булмый. Әлбәттә, мондый сорауларны ярып салу беркемгә дә ошамый. Һәм бу аңлашыла да — дөреслек беркемгә дә ошамый, бигрәк тә ул синең йөрәгеңә май булып ятмаса. Мондый сораулар куелганда провокация турында, ике милләт арасына чөй кагу турында буш демагогия ишетергә туры килә. Чын авап ишетелми, авап булырдай берни дә юктыр инде, күрәсең. Алга таба да берни булмагандай кылану мөмкин әлбәттә, әмма бу мәңге шулай дәвам итә алмый бит. Илнар Гарифуллинполитолог, тарихчы""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра","Татар-башкорт теләктәшлеге: уңайсыз, әмма өлгергән сораулар",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Комментарийҙар,7160,https://www.azatliq.org/a/30401282.html,2020-01-28T01:13:55+00:00
"Һарымһаҡтың организм өсөн файҙалы яҡтары тураһында күптәр белә. Бөгөн сираттағы рецепт тәҡдим итмәксебеҙ. Уның төнәтмәһе йөрәкте бик ныҡ нығыта, ҡанды таҙарта, организмға хәлләндерә.",Йөҙ сирҙән дауа,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,182,https://henek.info/articles/----+-+/2025-02-20/y-sir-n-daua-4129807,2025-02-20T17:30:00+00:00
Яңыраҡ өй ихатаһына яралы инә аҡҡош ҡолап төшә. Ә бер нисә көндән кешеләрҙе хайран ҡалдырып.,Аҡҡош тоғролоғо: мөхәббәтен эҙләп килгән,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ҡырағай мөхит,92,https://bashgazet.ru/news/yra-ay-m-khit/2025-12-06/a-osh-to-rolo-o-m-h-bb-ten-e-l-p-kilg-n-4496010,2025-12-06T02:15:00+00:00
52011 елның 13 апрелендә Татарстанда мөфти сайлау булачак. Бу уңайдан Азатлык радиосы кунакка Татарстан мөфтие вазифаларын башкаручы Илдус хәзрәт Фәиз чакырылды.,Илдус хәзрәт Фәиз Азатлыкта кунакта (1),['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,түгәрәк өстәл,161,https://www.azatliq.org/a/3543649.html,2011-04-03T23:59:00+00:00
"Мостафа әмилев (сулдан икенче) БМОның гомум мәлесе утырышында, 2018 ел""Кырым платформасы""н оештыру башлангычы белән беренче булып Кырымтатар мәлесе чыккан булса, соңыннан бу ниятне Украина тышкы эшләр министрлыгы да яклап чыкты. Кырымтатар халкы лидеры Мостафа әмилев, Мәлеснең Киевтагы итәкчелеге еллар дәвамында төрле илләрдә, шул исәптән мөселман һәм гәрәп илләрендә Кырым, кырымтатарлар мәсьәләләре турында очрашулар үткәреп, бер төркем илләрнең итәкчелеген ""Кырым платформа""сында катнашырга чакырдылар. Бу платформаның максатын Мостафа әмилев болай аңлытты: Мостафа әмилев""2014 елның 27 мартында БМОның гомум мәлесе кабул иткән Кырым белән бәйле резолюциядә Кырым оккупациясе канунсыз, халыкара кануннарны боза һәм Русия үзенең хәрби көчләрен Кырымнан чыгарырга тиеш дип белдерелде. Бу резолюция өчен 100 ил тавыш бирде, тагын 50 гә якыны төрле сәбәпләрдән битараф калды, 40 ка якыны сәяси сәбәпләрдән утырышта катнашмады. Хәзер без резолюция өчен тавыш биргән илләргә, алар арсында АКШ, Британия, Европа шурысы илләре бар, ""сез БМОның гомум мәлесе кабул иткән резолюциягә тавыш бирдегез, аны гамәлгә кую юллары турында фикер алышу өчен ""Кырым платфомасы""нда катнашырга чакырыбыз"" дигән хатлар юллыйбыз. Кырымтатарлар пикеты, Киев, 2015 ел""Кырым платформасы"" берничә дәрәәдә: югары итәкчелек, тышкы эшләр министрлыклары, экспертлар дәрәәсендә эшләр дип планлаштырыла. Украина Югары Радасында да депутатлардан торган ""Кырым платформасы""н теркәдек. ""Кырым платформасының"" беренче саммитыннан 2018 елда АКШның дәүләт департаменты кабул иткән Кырым аннексиясен танымаган декларация кебек документ кабул ителеп, аннексиянең канунсыз булганын һәм аны беркайчан да, бернинди очракта да танымаячакларын раслап, Русияне Кырымны азат итәргә таләп итүне көтәбез. Бу юнәлештә саммитта сүз ниндидер уртак адымнар хакында барыр дип уйлыйм"" диде әмилев. Киевтагы тышкы сәяси тикшеренүләр институты итәкчесе Григорий Перепелица Кырым мәсьәләсен хәл итәргә авыр булачак, монда төрле факторлар тәэсир итә ала ди. Григорий Перепелица""Катлаулы Кырым мәсьәләсен хәл итү өчен бәлки дистә еллар кирәк булачак һәм бу Украинадан гына тормый, ә халыкара вазгыятьнең ничек үзгәрәчәге, шулай ук Русия үзе нинди хәлдә калачагы белән бәйле булачак. Бүген Украина, президент Владимир Зеленскийясаган адымнар — дөрес якка ясалган адымнар. ""Кырым платформасы"" — шундый адымнарның берсе, чөнки халыкара әмәгатьчелек Кырым аннексиясе мәсьәләсен инде оныта башлады. Украина дипломатиясе дөрес эшли, ләкин моның нәтиәсе нинди булыр — бусы икенче мәсьәлә. Кырым аннексиясен, кырымтатарларның, украиннарның Кырымда хокуклары бозылганын хөкем иткән БМО резолюциясен күпчелек илләр яклаганын күрәбез"" диде ул. Эмине ДжеппарУкраина тышкы эшләр министрлыгы ""Кырым платформасы"" саммитын 2021 елның май аенда уздырырга ыена. Украина тышкы эшләр министры Дмитрий Кулеба, ""әгәр Украина Кырымны аннексиядән азат итү мәсьәләсен алга сөрмәсә, безнең өчен моны дөньяда беркем дә эшләмәячәк"", дигән фикерен белдерде. Кулебаның беренче урынбасары Эмине Джеппархалыкара ""Кырым платформасы""нда Русиягә дә катнашырга тәкъдим итәчәкләрен белдерде. Русия тышкы эшләр министрлыгының матбугат вәкиле Мария Захаровасүз Кырымда су, транспорт элемтәләре хакында барса, Русия бу платформада катнашырга әзер, әмма әгәр Киев ""деоккупация"" турында иске ырын ырласа, бу безгә кызык түгел дипбелдерде. Кремль Кырым мәсьәләсе ябык дип саный һәм аны бернинди халыкара сөйләшүләргә дә кертергә теләми. Рефат Чубаров (сулдан икенче) БМОның асаба халыклар форумы утырышындаБу яңа халыкара мәйданда Польша белән Эстониянең дә катнашырга теләк белдергәне мәгълүм. Литваның Украинадагы илчесе Вальдемарас Сарапинас""Кырым платформасы"" оешуын яклавын һәм Литваның аның эшендә катнашырга ыенуын әйтте. Кырымның Мәскәү куйган башлыгы Сергей Аксёновисә ""бернинди платформалар да ярдәм итмәячәк, бу — безнең ватаныбыз. Украина хакимиятләре сөйләгәнен тыңлап утырмагыз, вакытны юкка сарыф итмәгез"", дипбелдерде. Русиядә тыелган Мәлес рәисе Рефат Чубаров Киевта эшләүче бәйсез кырымтатар телеканалына яңа платформаның максаты хакында сөйләп, бу Кырымны аннексиядән азат итү өчен купьяклы халыкара киңәшү форматы булачак, диде. Рефат Чубаров""Без саммитка ил башлары һәм вәкаләтле делегацияләрнең килүен көтәбез. Әгәр катнашучылар саммит нәтиәсендә ниндидер документ кабул итәргә риза булса, безнең фикеребезчә, ул документ безнең алга таба барлык эшчәнлегебезне билгеләргә һәм вазгыятькә уңай тәэсир итеп, бердәнбер максатыбызга — Кырымны аннексиядән азат итүгә юнәлгән булырга тиеш. Хәзер без саммитның эчтәлеген, төп мәсьәләләрен билгелибез. Әгәр Русия ""Кырым платформасы""нда катнашудан баш тартса, бу саммит узмаячак дигән сүз түгел. Кырым хакында кырымтатар мәсьәләсен игътибарга алмыйча сүз йөртүне күз алдына да китерү мөмкин түгел. Кырымтатарларсыз Кырым хакында бернәрсә дә була алмый, моны һәркем аңларга тиеш. Безнең өчен ике принцип мөһим: Кырымда Украинаның дәүләт суверенитетын торгызу һәм Кырымның асаба халкы булган кырымтатарларга Украина эчендә иминлек тәэмин итү"" диде ул. Шевкет Кайбуллаев""Авдет "" газеты мөхаррире Шевкет Кайбуллаев""Кырым платформасы"" хакында сөйләп, Кырым мәсьәләсе буенча төрле халыкара оешмалар кабул иткән карарлар, хәтта Һааг мәхкәмәсе карары да киңәш рәвәшендә кабул ителде, аны теләсәләр үтиләр, теләмәсәләр — юк. Безнең милли хәрәкәт башланганнан бирле кырымтатар мәсьәләсен югары халыкара дәрәәгә чыгаруны максат итеп куеп моңа ирешә иде. ""Кырым платформасы"" да шул юнәлештә эшләнгән эш. Аны төрле илләрне чакырып оештыру — безнең халыкның үз дәүлетенә ия булуга лаек бер халык итеп күрсәтү. Әгәр без көткән карарлар кабул ителсә, без сәләтле яшьләребезне бу эшкә әлеп итәрбез дип уйлыйм, диде Азатлыкка. Владимир ЗеленскийУкраина президенты Владимир Зеленский 2020 елда БМОның 75 еллыгына багышланган чыгышында Кырым аннексиясе хакындасөйләгән иде. Ул шулай ук Европа шурасы Русиягә каршы керткән санкцияләр Кырым аннексиядән азат ителгәнче, Украинаның тулы бәйсезлеге һәм территориаль бөтенлеге торгызылганчы алынмаячагы, Европа шурасының ""Кырым платформа""сына кушылырга әзер булуы турында белдергән иде. Шулай итеп, Донбасс мәсьәләсе турында Минскида 2014 елда барлыкка килгән контакт төркеменең сөйләшуләр мәйданчыгында Кырым мәсьәләсе каралмаган булу сәбәпле, бу мәсьәләне аерым бер форматта көн тәртибендә тоту ихтыяы барлыкка килгәннән соң, ""Кырым платформасы""н оештыру эшләре халыкара саммит белән тәмамланырга мөмкин. Аны 2021 елның май аенда үткерү күздә тотыла.","""Кырым платформасы"" — Кырымны аннексиядән азат итү стратегиясе""",['Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0],5,Ҡырым,6436,https://www.azatliq.org/a/31042434.html,2021-01-11T21:15:17+00:00
"Сәсеүгә сыҡҡанда элек бабайҙар ергә бешкән күкәй сәскән, йәғни тәгәрәткән. Башаҡ йомортҡа һымаҡ тәгәрәп үҫһен, иген мул булһын тигәндән шулай эшләгәндәр. Яҙын баш итенә саҡырышыу була. Баш күрһәтеү йәки һарыҡ башын күрһәтеү тиҙәр. Йәй булһа ла, ҡыш булһа ла үткәргәндәр. Яҙын үткәргән был йола малдың ҡотон һаҡлай, ишәйеүенә булышлыҡ итә тип һаналған. 23-25 мартта баш ашы үткәргәндәр, майлы, кимерсәкле урынынан ҡойҡа бешереп һыйлағандар. Яҙын тәүге күк күкрәү — йыл килеү билдәһе Тәүге күк күкрәгәндә, йәй менән ҡыш айырыла, ти халыҡ. Күк иртә күкрәһә — йәй иртә килә, һуң булһа — һуң килә, ямғырлы йәй була. Күк күкрәгәндә ергә ятып тәгәрәйҙәр, уңға, һулға бер нисә рәт шулай итәһең. Билем, башым, аяҡас! Ҡаҫта, яман минән ҡас! — тип ҡысҡыралар, ат булып кешнәйҙәр. Беренсе күк күкрәүен ишетеү менән әбейҙәр өй, ихата тирәләй йүгән шалтыратып йөрөй. Күккә ҡарап йүгәнен болғай-болғай ҙа ергә һуға, болғай-болғай ҙа ергә һуға. Ҡорайт, күгем! Ҡайт, күгем! Ҡорайт, күгем! Ҡайт, күгем! Уралдан кил — һыйыр һөтлө була, Яландан кил — бейә һөтлө була, Туғайҙан кил — үлән һөтлө була, Ҡорайт, күгем! Ҡорайт, күгем! И-һо-һо-һо! Һо! -Иһо-һо! — тип һамаҡлағанда, ат булып кешнәгәндәр. Ерҙә тәгәрәү шифалы була, иҫке сирҙәр китә, — тиҙәр оло инәйҙәр. Май аҙағы — июнь башында борон-борондан ҡалҡыу урындан, йәшел хәтфә өҫтөндә күкәй тәгәрәтеү йолаһы үткәргәндәр. Һәр өйҙә күкәй буяғандар. Ғәҙәттә, уны беренсе май алдынан кис буяйҙар. Һуған һарыһын йә имән ҡайырыһын ҡайнатып, шул һыуға бешерәләр. Ҡыҙыл-һарғылт, күкһел төҫтәге йомортҡаны тәгәрәтеү — Ер-анаға рәхмәт һәм олоҡлау белдереү. Күкәй һымаҡ эре булһын бойҙай! Туҡ булһын икмәк! Туҡ булһын балалар! — тип теләйҙәр. Аҡһаҡал ҡалҡыу урын өҫтөндә уртала ултыра ла төрлө яҡҡа тәгәрәтеп ебәрә. Күкәй артынан балалар йүгереп, үҙҙәре тәгәрәтеп ярыша. Кемдеке йырағыраҡ китә, ватыла, шуның өлөшө күп тип юрап, күкәй ашайҙар. Ҡош-ҡорт, үлән өлөшө тип ерҙә лә ҡалдыралар. Аңлатмалар: йомортҡаны ҡыҙыл төҫкә буяу (һуған ҡабығына ҡайнатып) — ҡан символы: туғанлыҡ, буласаҡ тереклек, тыуым артыу хаҡына магия. Йомортҡа тәгәрәтеү буласаҡ уңыш, бай дәүләт тылсымына ҡарай. Мифологик планда иһә күкәй тәгәрәтеү Ер-ананы аталандырыу мотивын сағылдыра. Матур кейенеп, уҡалы яулыҡ, елән, бәбәйле күлдәк кейеп яланға сыҡҡандар, сөнки һәр тамға, биҙәк — Тәбиғәт көстәрен саҡырыусы, ишәйтеүсе серле тылсымлы билдә, символ ул.",Сәсеү йолаһы,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,2352,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-23/s-se-yola-y-4210402,2025-04-23T18:57:00+00:00
"– Әйт әле, Ҡояшҡай, мине яратаһыңмы? – тип һорай бер малай. – Ашатһаң – яратам, аштмаһаң – юҡ. Ашатһаң – яратам, аштмаһаң – юҡ, – ти ситлектәге тутыйғош. – Етте йүләр! – Мин аҡыллы, үҙең йүләр. Юлдаш радиоһына бер ҡыҙ шылтырата: – Кисә урамда янсыҡ таптым. Эсендә 50 мең аҡса һәм Салауат Ғәрәев исеменә визиткалар ине. Шул кеше өсөн берәй күңелле генә йыр ҡуйығыҙ әле зинһар.",Көләмәстәр,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,375,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-18/k-l-m-st-r-3932219,2024-09-18T13:00:00+00:00
"Размер гранта составляет 120 тысяч рублей. Финансирование получат 30 перспективных проектов, представленных по одному из трех направлений: естественно-научному, техническому, гуманитарному. - Грантовая помощь всех уровней – это критически важная мера поддержи молодых ученых и преподавателей нашей республики. Такие шаги навстречу начинающим исследователям способствуют привлечению и омоложению кадрового состава, активизируют коммерциализацию разработок, увеличивают долю студентов, планирующих научную карьеру, - считает председатель Госкомитета РБ по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. На получение гранта могут претендовать штатные преподаватели УУНи Т в возрасте до 39 лет, работающие на полную ставку и творчески сочетающие педагогическую деятельность с активной научной работой. Кроме того, молодой преподаватель должен иметь не менее трёх статей в научном журнале, входящем в «белый список», опубликованных в период с года. Заявки для участия в конкурсе принимаются до года включительно. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",Резидент Межвузовского кампуса Уфы объявил конкурс грантов для молодых педагогов,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,1741,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-10/rezident-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-ob-yavil-konkurs-grantov-dlya-molodyh-pedagogov-4571667,2026-02-10T10:06:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМоны журналистлар Яшел Үзәндәге хәрби комиссариатны яндырмакчы булган ирнең мәхкәмә утырышлары барган чакта ачыклаган. Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләрендә сугышка каршы чыгучы русияләрнең исемлеге бар. Әлеге мәгълүмат Татарстанда гаскәрне кабат ""кимсетү""дә һәм Яшел Үзәндәге хәрби комиссариатны яндырмакчы булуда гаепләп хөкем ителгән Андрей Богдановныңмәхкәмә утырышлары барган вакытта ачыкланган. Бу хакта. Реалиииткерә. Журналистлар Татарстан Югары мәхкәмәсенең апелляция карарын өйрәнгән. Анда ""махсус хәрби операция"" башлангач, пикетлар белән МХОга каршы чыккан, интернетта МХОга каршы төрле язмалар чыгарган затларның базасы"" турында телгә алынган. (""Украинада барган сугышны Русия хакимиятләре ""махсус хәрби операция дип атый - ред. ). Ахыр чиктә 4,5 елга колония хөкем ителгән Богданов та шушы исемлектә булган. 2022 елда ул берничә тапкыр сугышка каршы пикетлар белән чыккан һәм аңа ике тапкыр гаскәрне ""кимсетү"" маддәсе нигезендә штраф сукканнар. Богданов социаль челтәрләрдә Русия хакимиятләрен дә тәнкыйтьләгән. Экстремизмга каршы көрәш үзәге хезмәткәрләре ирне Украинадагы сугышка каршы чыгучы русияләр исемлегендәге белешмәләр ярдәмендә тоткарлавын таныган диярлек. Журналистлар сораштырган хокук яклаучылар моңа кадәр мондый исемлек булуы турында беркайчан да ишетмәгән идек, дигән. Әмма алар мондый исемлек булу ихтималы бар ди. Элегрәк хакимиятләрнең оппозицион карашлы русияләрне, яки ""экстремизмга һәвәс"" кешеләрне аерым исемлеккә теркәп баруы билгеле булган иде, бу дәүләт белешмәләр базасының интернетка таралуы нәтиәсендә ачыкланды, дип искәртелә. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Полиция үзендә сугышка каршы булучы русияләрнең исемлеге барлыгын таный,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1650,https://www.azatliq.org/a/politsiya-uzenda-sugishka-karshi-buluchi-rusiyalarneng-isemlege-barligin-taniy/33334679.html,2025-03-03T18:08:46+03:00
"«Башҡортостан пионерҙары» төбәк балалар йәмәғәт ойошмаһы рәйесе урынбаҫары Семён Никишин Өфө хосписына биш дана «Йәншишмә» гәзитен яҙҙырҙы. Ҙур рәхмәт! Хосписта балалар ҙа дауалана. Гәзитебеҙ уларға рухи көс бирер, тип ышанабыҙ.",Семён Никишинға рәхмәт белдерәбеҙ!,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Гәзит,228,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-09-16/semyon-nikishin-a-r-hm-t-belder-be-4390129,2025-09-16T14:10:00+00:00
"Башҡорт аты Бөгөн спортта ла, туризмда ла, эшҡыуарлыҡта, сәнғәттә һәм әҙәбиәттә үҙенең лайыҡлы урынын таба. Йылҡы йылы башланыр алдынан үҙебеҙҙең башҡорт тоҡомло ат тураһында фильмды ҡарағыҙ, дуҫтар.","Башҡорт аты тураһында фильм ҡарағыҙ, дуҫтар",['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0],5,Иғтибар,199,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2025-12-25/bash-ort-aty-tura-ynda-film-ara-y-du-tar-4521082,2025-12-25T16:21:00+00:00
"Илдар Габдрафыйков туган якны өйрәнүчеләр ыенында чыгыш ясыйУфада милли һәм милләтара мөнәсәбәтләрне егерме елдан артык өйрәнеп бихисап гыйльми хезмәтләр язучыларның берсе – Илдар Габдрафыйков. Соңгы елларда байтак чит илләрдәге халыкара форумнарда катнашып, Башкортстандагы этник вазгыять хакында дистәләрчә доклад белән чыгыш ясады ул. Әле Мальтадан кайткач, Азатлык хәбәрчесе аңардан бу сәфәр йомгаклары хакында белеште. – Илдар әфәнде, әлеге семинар нәрсәгә багышланган иде? – Элеккеләре кебек үк, төрле илләрдәге, шул исәптән Русия төбәкләрендәге милли һәм милләтара мөнәсәбәтләргә багышланды ул. Дәүләт этномилли сәясәте мөмкинлекләре һәм алымнары: Русия һәм халыкара тәрибә исемле форум төрле юнәлешләрне өйрәнүче галимнәрне ыйды. Русиянең барлык диярлек милли республикаларыннан, шулай ук байтак өлкәләрдән һәм кайбер чит илләрдән танылган белгечләр үз тикшеренүләре нәтиәләре белән уртаклашты. – Русиядәге милли һәм милләтара мөнәсәбәтләр ничек бәяләнә? – Әлеге ыенда төрле кискен проблемнарга игътибар юнәлтелде. Ни өчен дигәндә, илнең рәсми мәгълүмат чараларында милли проблемнар һәм милләтара киеренкелек турында киң әелеп сөйләргә тырышмыйлар. Ләкин чирен яшергән үлгән, диләр. Без – бу хәлләрне даими өйрәнүче һәм мониторинг алып баручылар хәлнең алай ук мактанырлык түгел икәнен беләбез һәм шулар хакында үз хисапларыбызны әзерлибез. – Кайсы юнәлешләргә аеруча дикъкать ителде бу форумда? – Этник һәм дини күптөрлелек шартларында үзара татулыкны саклау, күпмилләтле төбәкләрдә итимагый тотрыклылк һәм гражданнар бердәмлеге турында фикер алышулар һәм хисаплар булды. Шулай ук этник күптөрлелек шартларында телләр һәм мәгариф сәясәте тәрибәсе хакында чыгышлар кызыксыну уятты. Миграция мәсьәләләренә дә зур игътибар бирелде. Русиягә читтән килүчеләргә түземле караш кирәклеге ассызыкланды. Аларның гомум мәдәни кырда яшәүгә күнегүләре өчен шартлар тудыру юллары тәкъдим ителде. – Ә Сезнең докладның эчтәлеге нәрсәдән гыйбарәт булды? – Минем чыгышның исеме: Хәзерге Башкортстан шартларында этник үзбилгеләнү һәм милли сәясәт. Әлеге теманы байтак еллар өйрәнәм. Ул минем докторлык диссертациямнең нигезен дә тәшкил итәчәк. Башкортстан соңгы 20-25 ел эчендә милли һәм милләтара сәясәтнең төрле баскычларын кичерә. Мортаза Рәхимов итәкчелек иткәндә республикада милли проблемнар кисенләшкән иде. Аеруча татар-башкорт мәсьәләсе өскә калкып чыкты. Хәзер исә соңгы алты елда татар-башкорт каршылыгы күләгәгә китте. Шулай да пыскып торган проблемнар бетмәгән. Һәм без аларны өйрәнеп үз хисапларыбызны теркәп барабыз. – Башкортстанның әлеге итәкчелеге алып барган милли сәясәт ни дәрәәдә дөрес дип саныйсыз? – Милли һәм милләтара мәсьәләләр һаман да кала килә. Алар хакында рәсми матбугатта телгә алырга ярамаса да, социаль челтәрләрдә, бәйсез интернет сәхифәләрдә язылып тора. Аларны күрмәмешкә салышу дөрес түгел. Бездә төбәк этник вазгыятьне һаман да дәләт органнары тарафыннан ныклы контрольдә тоту күзәтелә. Хәтта элек үзләрен бик иркен тоткан башкорт милли оешмалары да басынкыга әйләнде. Мисал өчен, Бөтендөнья Башкорт корылтаеның соңгысы тулысынча хакимият сүзеннән чыкмаучыларны чакырып үткәрелде дип белдерә кайбер башкорт милли оешмалары. Шуңа да ул корылтайга әзерләнгән чорда, башкорт милләтчеләренең бер төркеме хөкүмәт ягыннан якланган рәсми корылтайга альтернатива сыйфатында Аркадаш исемле итимагый оешма төзеде. Шулай итеп түрәләр карамагындагы Бөтендөнья Башкорт корылтае эшчәнлегенәризасызлык белдерелде. Тагын бер мисал, елларда республикада Башкортстан халыклары ассамблеясе, Урыс соборы һәм Башкортстан Татар милли-мәдәни мохтарияте үзләренең хисап-сайлау ыеннарын үткәрде. Алар да рәсми хакимиятләрнең каты күзәтүе астында оештырылды һәм бик тә бизәкле-чуклы узды, борчыган проблемнар читтә калды. Ә бит теге яки бу милләтләрнең хәл итәсе көнүзәк мәсьәләләре аның белән генә юкка чыкмый. Шеш үсә-үсә бер шартларга да мөмкин. Шуңа күрә галимнәрнең тикшеренүләре нәтиәләренә дә, киң әмәгатьчелек һәм милли оешмалар фикерләренә дә колак салу урынлы булыр иде. – Башкортстан татарларының милли-мәдәни ихтыяларын канәгатьләндерү тәңгәлендә соңгы берничә елда да әлләни уңай үзгәрешләр булмады дигән дәгъвалар ишетелә. Бу нилектән? – Әйе, республиканың югары итәкчелеге үзгәрсә дә, андый дәгъвалар кала. Чынлап та егерме ел ыелып килгән проблемнарны бәлки иңел генә хәл итеп тә булмыйдыр. Ләкин барыбер республика бюджетының өчтән берен тулыландыручы татарларга күбрәк игътибар итеп булыр иде. Аннан безнең республикада бар Русиядәге татар авылларының да өчтән бере, ягъни 1700 гә якыны урнашкан. Һәм ул авылларның тарихы әллә күпме гасырларга барып тоташа. Менә, ниһаять, аларның чын тарихы турында зур хезмәтләр дә әзерләнә башлады. Бу хакта яңарак Уфада узган татар туган якны өйрәнүчеләренеңтөбәкара форумындада киң итеп фикер алышулар булды. Без Башкортстан ирлегендә үзебезнең килмешәк милләт кенә (диаспора) булмавыбызны тарихи чыганаклар белән исбатлыйбыз һәм бу эш дәвам итәчәк.","Илдар Габдрафыйков: ""Хакимият милли проблемнарга күз йоммаска тиеш""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Башҡортостан,4909,https://www.azatliq.org/a/28134769.html,2016-11-23T22:02:38+00:00
Бөгөн Өфөләге Торатау конгресс-холында  Х Халыҡ-ара бизнес аҙналығы эш башланы,Өфөлә ҙур форум башланды,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Иҡтисад,78,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-03/f-l-ur-forum-bashlandy-4491578,2025-12-03T11:30:00+00:00
"- ""Оҙон һәм әүҙем тормош"" милли проекты буйынса төҙөлгән яңы балалар поликлиникаһы табиптары һәм пациенттары менән аралаштым, - тип белдерҙе төбәк етәксеһе. - Хәтерегеҙгә төшөрәм, былтыр республиканың төрлө мөйөштәрендә ошондай алты объектта эш алып барҙыҡ. Учалы поликлиникаһы бер сменала 200 баланы ҡабул итеүгә иҫәпләнгән. Бында яҡшы ҡорамалдар бар, ә иң мөһиме - эшләргә кеше бар. Алыҫ райондарҙағы табиптар ҡатмарлы осраҡтарҙа Өфөләге тар белгестәр менән кәңәшләшә алһын өсөн, телемедицинаны үҫтерергә килештек. Учалы халҡы алдында район дауаханаһының хирургия корпусы буйынса бурысыбыҙ бар. Бинаны төҙөп бөттөк, хәҙер уны иң заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыу буйынса эш башлайбыҙ. Юғары сифатлы медицина хеҙмәттәре баш ҡала халҡына ғына түгел, ә алыҫ райондарҙа һәм ҡалаларҙа йәшәүселәргә лә еткерелеүе мөһим. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Радий Хәбиров: ҡала ла, район да әүҙем үҫешә",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,998,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/radiy-h-birov-ala-la-rayon-da-em-esh-4574484,2026-02-11T17:33:00+00:00
"Унда Рәсәй Федерацияһынан һәм Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәренән профессиональ коллективтар ҡатнашасаҡ. Фестивалгә 2022 йылдан һуң сәхнәләштерелгән иң яҡшы 11 спектакль һайлап алынған. Улар Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры, Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт академия драма театры һәм Өфө ""Нур"" дәүләт татар театры сәхнәләрендә ҡуйыласаҡ. Программала классик драматургия, әҙәби әҫәрҙәр буйынса ҡуйылған спектаклдәр, хәҙерге заман авторҙары пьесалары буйынса, шулай уҡ кескәйҙәр өсөн дә тамашалар бар. Фестиваль Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы ярҙамында уҙғарыла. Ойоштороусыһы - Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры. Йәштәрҙә, балаларҙа театр сәнғәтенә ҡарата һөйөү тәрбиәләүҙә был сараның әһәмиәте ҙур булыр, моғайын. Фестивалде өс йылға бер тапҡыр үткәреү планлаштырыла. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Ҡолонсаҡ"" театр фестивале үтәсәк",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1],4,Донъя,1203,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-10-08/olonsa-teatr-festivale-t-s-k-4420074,2025-10-08T20:57:00+00:00
"12 ноябрь Ҡарабаш турғайҙар көнө тип билдәләнә. Халыҡ һынамыштары буйынса, тап ошо ваҡытта ҡышлаусы ҡоштар, һыуыҡтар булырын һиҙеп, урмандарҙан кеше торлағына яҡыныраҡ оса һәм кешеләрҙән ярҙам көтә тип уйлағандар. Ҡышлаусы ҡоштарға тағараҡтар эшләп элгәндәр. Ҡарабаш турғай - етеҙ ҡош, Ҡарышлауыҡты тетә. Һәр көн ашаған бөжәге Үҙ ауырлығына етә. Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 4-се синыф уҡыусылары Ҡарабаш турғайҙар көнөнә һүрәттәр төшөрҙө, пластилиндан оҫта итеп һындар әүәләп ҡуйҙы. Йомаҡтар ҡойҙо. Ҡышҡылыҡҡа ҡоштарға ярҙам кәрәк булыуы тураһында һөйләште. Был хәбәрҙе беҙгә синыф етәксеһе Розалия Йәлилова ебәргән.",Ҡарабаш турғай - етеҙ ҡош,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Хаттар,643,https://amanat.su/news/khat-kh-b-r/2025-11-12/arabash-tur-ay-ete-osh-4464639,2025-11-12T20:28:00+00:00
"Задачи: помочь осознать наличие у себя и у других людей «светлых и темных качеств», воспитывать толерантное отношение к окружающим. Оборудование: мяч, стеклянные сосуды, бусины светлые и темные, витражные краски; наглядные средства: таблица с качествами человека; технические средства: магнитофон. Психолог. Здравствуйте, ребята. Я рада приветствовать вас сегодня на занятии. Давайте поприветствуем друг друга… Сейчас я буду передавать вам мяч и у кого он окажется в руках, поздоровается с классом, назовет свое имя, а затем свое положительное качество, которое ему больше всего нравится в себе. (Ответы детей. )Психолог. Как мы назовем человека, который говорит всегда правду? Не обманывает других? (Честный. )Человек, который по-дружески относится к окружающим? (Дружелюбный. )Человек, который не любит трудиться? (Ленивый. )Человек, которому интересно узнавать новое, приобретать новые знания? (Любознательный. )– Ребята, о чем были наши загадки? (Ответы детей. )Верно, о качествах человека. Тема нашего занятия – «Мои качества». (На доску крепится тема занятия. )– Однажды к одному старому мудрому индейцу – вождю племени пришел его маленький любознательный внук. – Дедушка, а почему бывают плохие люди? – спросил он его. – Плохих людей не бывает, – ответил вождь. – В каждом человеке есть две половины – светлая и тёмная. Светлая сторона, олицетворяет светлые качества и призывает человека к любви, доброте, отзывчивости, искренности, бескорыстности. А тёмная сторона олицетворяет зло, эгоизм, зависть, ложь, лень, грубость. Это как битва двух волков. Представь себе, что один волк светлый, а второй – тёмный. Понимаешь? – Понятно, – сказал малыш, тронутый до глубины души словами деда. Мальчик на какое-то время задумался, а потом спросил: – Но какой же волк побеждает в конце? Старый индеец едва заметно улыбнулся: – Всегда побеждает тот волк, которого ты кормишь. Психолог. Ребята, в каждом из нас присутствуют определенные черты, обеспечивающие комфортную жизнь в обществе и на работе. Чтобы знать добродетели в лицо, я приведу список, какие положительные, хорошие и душевные качества есть у человека. Психолог. Список положительных характеристик и достоинств человека. Он может быть таким же огромным, как и перечисление противоположных свойств. Ознакомление с основными пунктами поможет понять, что ценится среди окружающих или, что указать о себе в резюме. Давайте разберемся. Аккуратность–это склонность к порядку. Бережливость–это забота в отношении благ независимо от того, кому они принадлежат. Здесь речь идет не только об имуществе. Бескорыстие–хорошая сторона человека, обозначающая отсутствие стремлений получать выгоду от своих поступков. Вежливость–уважение к окружающим, проявляемое даже в ситуациях, не предполагающих учтивости. Верность–свойство, означающее преданность не только близким, но и своим взглядам и принципам. Характеристика указывает на постоянство. Воспитанность–правильное поведение в обществе, хорошие манеры. Дисциплинированность–такой индивид умеет соблюдать требования и придерживаться определенного распорядка. Доброта–оно проявляется в ласке и заботе к людям, отзывчивости, желании оказать помощь и прийти на выручку в трудных ситуациях, не думая о выгоде. Дружелюбие –такая личность стремится к приятному общению, в ее поведении проявляется открытость и участливость. Коммуникабельность–умение устанавливать контакт и входить в любую компанию и коллектив. Ответственность–те, кто не боится брать на себя обязательства, проявляют самостоятельность и зрелость. – Ребята, а сейчас поиграем в игру. Я буду называть вам качество, а вы жестами будете показывать, есть ли оно у вас. – Оказывается в каждом из нас живут… Продолжите мое высказывание…(как светлые, так и темные качества). – Ребята, попрошу вас пройти к столу, на котором стоят две чаши с темными и светлыми бусинами и пустые сосуды(прозрачные стеклянные бокалы). Классификация характеристик личности. Индивид познается и изучается по его врожденным свойствам. Под этим понятием понимаются устойчивые явления, характеризующие его не только в психологическом, но и эмоциональном отношении. Все характеристики делятся на положительные и отрицательные. Знать их нужно, чтобы правильно анализировать свою сущность, а также окружающих, начать трудиться над своими недостатками. Авторитарность–лидерство, желание оставаться главным во всем, при этом игнорируя потребности остальных. Агрессивность–конфликтность, стремление вызвать у собеседника эмоции. Азартность–отличие от целеустремленного человека, азартный старается добиться цели, невзирая на уровень риска. Алчность–болезненное влечение к выгоде при различных ситуациях. Апатичность–эмоциональное безразличие ко всем проявлениям жизни, раздражителям. Безалаберность–небрежность при выполнении обязанностей из-за нежелания соответствовать установленному алгоритму или непонимания, как сделать это с наименьшими затратами. Безразличие–состояние незаинтересованности к происходящему, людям или событиям. Безответственность–отказ от восприятия последствий, отсутствие желания делать серьезные шаги и принимать решения. Безликость–такая личность не имеет персональных качеств, поэтому не выделяется из толпы. Безжалостность–безразличие к неприятностям других. Психолог. Ребята, как вы думаете можно ли человека сравнить с сосудом, который наполнен разными качествами? (Да. )Давайте представим, что в этих чашах(наполненных бусинами)– разные качества светлые…, темные…. У вас в руках пустые сосуды. Пусть каждый из вас задумается, заглянет внутрь себя и вспомнит, какие качества в нем есть; а затем возьмет те качества, о которых вспомнил, и наполнит сосуд своими качествами. Обсуждение.  Давайте встанем в круг. Посмотрите. У каждого из вас в руках свой сосуд с качествами светлыми, есть и темные…. Кто-то хочет рассказать, поделиться…какие качества у него в сосуде …(ответы детей). Заключительная часть. Ведущий. Эти сосуды вы возьмете с собой. Их можно наполнять новыми качествами, теми, которые вы еще приобретете, или вынуть из сосуда то качество, которое вам мешало, и вы смогли с ним справиться. Ведь хозяева своих качеств вы сами, ребята! Подружитесь с ними, и управляйте ими. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Внеклассное мероприятие по психологии «Мои качества»,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1],4,Мәғариф,6255,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2024-11-28/vneklassnoe-meropriyatie-po-psihologii-moi-kachestva-4027657,2024-11-28T10:06:00+00:00
"Югары радага Кырым һәм Донецки һәм Луһански районнарын Украина ирләре дип танымау өчен инаять аваплылыгы турында канун өлгесе кертелде. Документ парламент сайтындадөнья күрде. Канун өлгесенә ярашлы, Кырым, Акъяр һәм Донбассны ""аңлы рәвештә"" Украин ирләре дип танымау өчен өч елдан биш елга кадәр иректән мәхрүм итү һәм милек конфискацияләү каралган.8 июльдә Европада иминлек һәм хезмәттәшлек оешмасының (ЕИХО) Парламент ассамблеясе Русияне Кырым аннексиясе һәм Кара диңгезне милитарлаштыруы өчен хөкем итүче Люксембург декларациясен кабул итте. Русия делегациясе башлыгы Петр Толстойәлеге документны залда тиешле санда паламент әгъзалары булмаса да, кабул иттеләр дип белдерде. ЕИХОда Украина вәкилләре Русиядән кайбер делегатлар утырышка килмичә декларацияне кабул итүне өзәргә тырышты дип саный. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный. Кырымны аннексияләүне Мәскәү тарихи гаделлек урнаштыру дип атый.",Рада Кырымны Украинаныкы дип танымаучыларга инаять авапылыгы кертергә тели,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1081,https://www.azatliq.org/a/30047696.html,2019-07-10T12:52:49+00:00
"МИНЕҢ ИЛЕМ. Сафия ХАҠБИРҘИНА. Миәкә районы, Тамъян-Таймаҫ мәктәбе. БАЙРАМ МЕНӘН! Даниил АБДУЛЛИН. Туймазы районы, Серафимовка мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Байрам айҡанлы килгән һүрәттәр,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ilham hyrattar,561,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-10-15/bayram-ay-anly-kilg-n-r-tt-r-4427970,2025-10-15T12:58:10+05:00
"Организаторы приглашают принять участие субъектов малого и среднего бизнеса, а также самозанятых граждан, работающих в области народных художественных промыслов и ремесленного дела. Программа события включает деловую часть с панелями и круглыми столами, выставки-ярмарки «Приволжье» и «Уфа. Арт. Ремесла. Сувениры», а также разнообразные мастер-классы по творчеству и ремеслам. Особенностью «Недели ремёсел» станет проведение конкурса «Лучший ремесленник – 2024», в котором башкирские мастера смогут посоревноваться в 14 различных номинациях, включая такие направления, как лоскутное шитьё, вязание, работа с керамикой, стеклом и кожей. Специальные категории конкурса будут посвящены сохранению традиций народов Башкортостана и патриотизму. Молодые мастера в возрасте от 14 до 18 лет также смогут продемонстрировать своё мастерство в шести отдельных номинациях. Победителей наградят дипломами, статуэтками и памятными призами на торжественной церемонии закрытия 7 декабря. Как отметила исполняющая обязанности министра предпринимательства и туризма Республики Башкортостан Зухра Гордиенко, «Неделя ремёсел» проходит в рамках нацпроекта «Малое и среднее предпринимательство и поддержка индивидуальной предпринимательской инициативы». Она подчеркнула, что данное мероприятие собирает лучших мастеров и ремесленников со всей страны. В прошлом году на выставке свои изделия представили свыше 200 умельцев из десяти российских регионов.",В Уфе пройдет «Неделя ремёсел»,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1431,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-25/v-ufe-proydet-nedelya-remyosel-4022191,2024-11-25T09:52:00+00:00
"ЮРДИКТАНТ. РФ юрдиктант. рфсайтында үҙегеҙ теләгән ваҡытта бер сәғәт эсендә 33 һорауға яуап бирергә кәрәк буласаҡ. 100 балл йыйырға мөмкин. Диктант һорауҙары өс блокта бирелә: киң аудитория, юристар, бизнесмендар өсөн. Алты телдә яҙырға мөмкин: урыҫ, инглиз, португал, ҡытай, ғәрәп, испан. 14 декабрҙә сайтта дөрөҫ яуаптар биреләсәк, һәр кем хаталар өҫтөндә эш эшләй ала. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Хоҡуҡ диктантын яҙайыҡ,['Башҡортостан' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0],3,Донъя,762,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-12-01/ho-u-diktantyn-ya-ayy-4488705,2025-12-01T15:15:00+00:00
"Нефтекама ҡалаһында ""Пежо 307"" менән ""Неф АЗ"" бәрелешеп, еңел автомобилдең пассажиры, 56 йәшлек ир, урында йән биргән. Водитель ауыр хәлдә дауаханаға оҙатылған. Автобуста кешеләр зыян күрмәгән, тип хәбәр итә БР Дәүләт автоинспекцияһы. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Үлемесле авария.,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,412,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/lemesle-avariya-4534836,2026-01-12T20:33:00+00:00
"Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектына ярашлы (национальный проект Продолжительная и активная жизнь) Өфөнөң 8-се ҡала клиник дауаханаһы автопаркы яңы машина менән тулыланды. Был турала Башҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығы хәбәр итә. Әлеге транспорт һаулыҡ мөмкинлеге сиклеләр өсөн дә тәғәйенләнгән. - Был - беҙҙең эш өсөн ҙур ярҙам. Хәҙер беҙҙең табиптар һәм фельдшерҙар тағы тиҙерәк һәм уңайлы шарттарҙа пациенттарға саҡырыуҙарға барып етәсәк. Пациенттар ҙа транспортировкалағанда үҙҙәрен хәүефһеҙлектә һәм уңайлы шарттарҙа тоясаҡ. Яңы автомобиль беҙгә медицина ярҙамын тағы ла юғарыраҡ кимәлдә күрһәтергә булышлыҡ итәсәк, - ти 8-се клиник дауаханаһының баш табибы Азамат Ғәлиев. Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектының маҡсаты - граждандарҙың ғүмер оҙонлоғо йәһәтенән яңы күрһәткестәргә өлгәшеү. Милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса тормошҡа ашырыла. Автор фотоһы.",Дауаханаға яңы автомобиль,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 1 0 1 1 0 0 1 1 0 0],7,Милли проекттар,902,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-23/dauahana-a-ya-y-avtomobil-4547991,2026-01-23T14:30:00+00:00
"Иллюстратив фотоРуслан Нәгыевкөллиятнең Алина Нәүрүзовага мөселманча яулык бәйләп укырга йөрүне тыюын канунсыз дип тануны таләп итә. Гыйнвар аенда Омски шәһәренең Киров район мәхкәмәсе 18 яшьлек Нәүрүзовага үзе укыган көллияттән 50 мең сум күләмендә рухи зыянны каплау турындагы таләбен канәгатьләндермәгән иде. Адвокат шикаятендә әйтелгәнчә, укырга кергән көннән башлап Алинә яулыгын өчпочмаклап артка бәйләп, шул рәвешле чәчләрен каплап йөргән. Мондый баш киеме Русия сәламәтлек саклау министрлыгы тарафыннан рөхсәт ителә. Ул вакытта Алинәгә бернинди дә шелтә белдерелмәгән. Ләкин 2018 елдан башлап көллият укытучылары кызның чәчләрен һәм муенын каплый торган яулык бәйләвенә каршы чыга башлаган, аңа берничә мәртәдә кисәтү ясап, хиабын салырга кушканнар. Алинәне чакырып, бу рәвешле баш киеме киеп укырга килергә ярамавын аңлатканар, уку йортының низамнамәсе моны тыя дип белдергәннәр. Көллият итәкчелеге уку йорты мөдиренең бу турыда фәрманы бар һәм укучылар өчен эчке тәртип кагыйдәләре дә моны тыя дип белдергән. Бу кагыйдәләргә ярашлы, укучылар дәресләргә медицина хезмәткәренең тышкы кыяфәтенә туры килерлек итеп киенергә һәм эстетик яктан үртәләү хисе тудырмаска тиеш (шапшак чәчләр, чәчләрне артык ачык төсләргә буяу, кырынмыйча йөрү тыела), һәм шулай ук уку йортында кабул ителгән киемнән (медицина халаты) килергә тиешләр. Кагыйдәләр укучыларга көллият бинасында урам киеменнән һәм баш киемнәреннән йөрмәскә куша, бары медицина калфаклары (колпак) кияргә ярый. Адвокат белдергәнчә, эстетик яктан үртәлү хисе тудыру уку йортының эчке кагыйдәләренә язып куелган, шул рәвешле, уку йорты итәкчелегенең субъектив карашына бәйле булып чыга, ә итәкчелекнең дөньяга карашы консерватив булырга һәм укучыларныкы белән туры киләскә мөмкин. Нәгыев мәхкәмәнең көллиятнең эчке тәртипләрен һәм мөдирнең хиап киюне тыючы фәрманын канунсыз дип тануны таләп итә. Ә көллият бу кагыйдәләргә үзгәрешләр кертергә тиеш ди ул. Адвокат белдергәнчә, Русия сәламәтлек саклау министрлыгы һәм ГОСТ кагыйдәләре студентларга өчпочмаклы яулыклар (косынка) бәйләп йөрергә рөхсәт итә, шул исәптән ефәк яулыклар, калфаклар кияргә дә ярый. Ә көллият итәкчелеге канунга каршы килеп бу исемлектән яулыкларны алып атып, калфакларны гына калдырган. Шул ук вакытта косынкалар да, яулыклар да калфаклар кебек үк яхшы саклану чарасы булып тора. Бүгенге көндә медицинада баш киемнәренең түбәндәге төрләре кулланыла: калфак, башлык, медицина косынкасы, бер мәртәбә киелә торган башлык һәм шлем, дип искәртә адвокат. Моннан тыш, ак косынка яки башны һәм муенны каплаучы дүртпочмаклы ак яулык 1867 елда Патша Русиясендә башланып киткән шәфкать туташлары хәрәкәтендә катнашучы хатын-кызларның медицина киемнәренең бер өлеше дә булып тора. Бу хәрәкәт дөньяда һәм Русиядә хәзер дә яшәп килә. Алай гына да түгел, бу хәрәкәттәге шәфкать туташларының берсенә Азап күрүче кешегә ярдәм иткән өчен Нобель бүләге дә бирелде, дигән Нәгыев һәм сүзләренә дәлил буларак мәхкәмәгә язган шикаятенә 19 һәм 21 гасыр шәфкать туташларының фотосурәтләрен дә теркәгән. Адвокат мөселманча бәйләнгән яулыкның медицина хезмәткәрен авырулардан (һәм киресенчә, авыруларны медицина хезмәткәреннән) яхшырак саклавын да әйтә. Яулык чәчләрне генә түгел, муенны да каплый. Бу хәзерге вакытта, коронавирус пандемиясе шартларында тагын да зуррак әһәмияткә ия, чөнки вирус һавага авыруның сулышы аша гына түгел, аның тән тиресендәге тир аша да йогарга мөмкин дип язган адвокат.",Казан адвокаты Омски көллиятенең хиапны тыюын канунсыз дип тануны таләп итә,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,3407,https://www.azatliq.org/a/30530441.html,2020-04-04T16:41:04+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУкраинаның Русия аннексияләгән Херсон өлкәсеннән Башкортстанга китерелгән кешеләргә республикада торак сатып алу өчен сертификатлар бирелгән. Хәзерге вакытта 95,8 миллион сумлык 30 сертификат түләнгән. Бу хакта РБКга Башкортстан төзелеш минитрлыгындахәбәр иткәннәр. Тагын сигез сертификат түләнүен көтә дип иткерә басма. Былтыр декабрьдә республика хөкүмәте 2022 елның 13 октябренә кадәр аннексияләнгән Херсонда яшәгән кешеләргә Башкортстанда торак сатып алу өчен сертификатлар һәм бер тапкыр бирелә торган 100 мең сум акча түләү турындагы карарны раслады. Моның өчен төбәкләргә федераль субсидияләр бирелә. Башкортстанда торак өчен 100 мең сумлык түләүләрне 41 кеше алган, якында тагын алты кешегә биреләчәк, диелә. Сертификатларның суммасын - торак белән тәэмин итү нормативлары нигезендә исәплиләр. Аны төзелеш министрлыгы билгели. Ялгыз кешеләр өчен бу – 33 дүрткел метр, ике кешедән торган гаиләгә - 42 дүрткел метр, өч һәм аннан күбрәк кеше яшәсә – һәркайсына 18 дүрткел метрдан артыграк булырга тиеш. Моны бер дүрткел метр торакның бәясенә тапкырлыйлар. Быел беренче яртыеллыкта Русиядә бер дүрткел торак 88,7 мең сум булган. Шул рәвешле, Башкортстанда Херсоннан китерелгән кешеләргә бер үзе булса - 2,9 миллион сумлык, гаиләдә ике кеше булса - 3,7 миллион сум, өч кеше булса – 4,8 миллион сумлык сертификатлар биргәннәр. Херсоннан һәм Херсон өлкәсенең бер өлешеннән күчеп килүчеләргә торак өчен бер тапкыр 100 мең сум Татарстанда да бирелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда Русия аннексияләгән Херсон кешеләренә торак алу өчен 96 миллион сум бирелгән,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1570,https://www.azatliq.org/a/32503166.html,2023-07-14T06:46:54+00:00
"17 гыйнварда Баймакта Фаил Алсыновка хөкем карары чыкканнан соң булган каршылыкфикерләрБашкортстанда Баймактагы протестларда катнашкан Илнур Һаиевка ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" (Русия инаять кодексының 212 маддәсе) инаять эше ачылган. Бу хакта аның кызы Ильнарага сылтама белән яза. Ул башка тоткарланучыларның күбесе кебек үк әтисен дә Баймак районындагы Семеново авылындагы өйләреннән Уфага алып китүләрен әйткән. ""Хәзер Уфада, инаять кодексының 212 маддәсе нигезендә эш ачканнар. Аның биш балигъ булмаган баласы бар, иң кечкенәсе - инвалид"", дигән ул. Шулай ук бүген, 30 гыйнварда 18 яшьлек студент Вилнур Кудашевны һәм тагын өч егетне билгесез затларның Уфага алып китүебилгеле булды. Кудашевның тоткарлануын аның бер туганы хәбәр итте. Ул Зилаер районының Юлдыбай авылындагы дүрт егетне ""Газель"" белән Сибайга алып киттеләр, соңрак икесен ибәрделәр дип сөйли.25 гыйнварда Уфада яшәүче Рифат Даутовны да ОМОН хезмәткәрләре урлап киткән иде, шуннан соң улүлде. Ирне активист Фаил Алсыновка чыгарылган хөкем карарына каршы протестларда катнашуда шикләнделәр. Даутовның үлемен туганы Зәлия Әхмәдиевахәбәр итте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда протестларда катнашканы өчен биш бала атасына инаять эше ачылган,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1235,https://www.azatliq.org/a/32797858.html,2024-01-30T09:59:15+00:00
"Башҡортостан Республикаһының Ветеринария буйынса дәүләт комитеты ойошторған конкурста республиканың көньяҡ-көнбайыш райондарынан ун ғаилә командаһы ҡатнашты. Ҡатнашыусыларҙы район хакимиәте башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Ринат Бикбулатов сәләмләне, йәштәрҙе тәрбиәләү һәм дәүләт хеҙмәте бүлексәләре коллективтары араһында яҡшы мөнәсәбәт булдырыу өсөн ошондай сараның әһәмиәтен һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм конкурсанттарға уңыштар теләне. БР Ветеринария дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Раян Шаһимөхәмәтов сығыш яһап, ярыштың милләт-ара мәҙәни бәйләнештәрҙе һәм ғаилә мөнәсәбәттәрен нығытыу өсөн мөһимлеген әйтеп, конкурсанттарға ярҙамға килгән балаларына һәм өләсәй-олатайҙарға рәхмәт һүҙен еткерҙе. Конкурста ҡатнашыусы Мәләүез районынан Крыловтар - Бер ғаилә - бер йән, Ауырғазы районынан Изикаевтар - Ветеринар патруль, Ғафури районынан Кәримовтар - Бәхетле ғаилә, Стәрлебаш районынан Насировтар - Ныҡлы берләшмә, Стәрлетамаҡ районынан Адамскихтар - Адамс ғаиләһе, Ишембай районынан Мельниковтар - Һомай, Әлшәй районынан Әйүповтар - Беҙ бергә, Миәкә районынан Лоҡмановтар - Аҡбуҙат, Көйөргәҙе районынан Ишбаевтар ғаиләһе - Горизонт, Федоровка районынан Шәйнуровтар ғаиләһе Пегас командаһы аҫтында сағыу милли кейемдәрҙә бейеү-йырҙарҙан художество-концерт номеры менән сығыш яһаны, милли уйындың йәки йоланың презентацияһы менән таныштырҙы, ветеринар табиптың бер эш көнөн сәхнәләштерҙе, халыҡ күңел асыуҙары һәм традицион йолаларҙан торған конкурста үҙҙәренең үҙенсәлеген һәм һәләттәрен күрһәтте. Ә бөгөнгө сәхнә хужалары булған өлгөлө ғаиләләр сығышына тамашасы һоҡланып баҡты: берәүҙәр йыр-бейеүгә маһирлығы, икенселәр мәрхәмәтлелеге - үҙ машинаһында махсус хәрби операция биләмәһенә гуманитар ярҙам ташыуы менән тамашасы күңелен яуланы. Капитандар конкурсында команда етәкселәре ветеринария нигеҙҙәрен белеүен күрһәтте. Конкурста иң шәп сығыш яһаусы, яҡшы күрһәткестәргә өлгәшеүсе Стәрлебаш районынан Насировтар, Ғафури районынан Кәримовтар, Мәләүез районынан Крыловтар тип табылды. Еңеүселәр һәм призерҙар дипломдар менән бүләкләнде, ҡалған ҡатнашыусылар әүҙемлектәре өсөн Рәхмәт хаты һәм конкурсты ойоштороусыларҙан һәм бағыусыларҙан иҫтәлекле бүләктәр алды. Республиканың төньяҡ, көнбайыш, Урал аръяғы, үҙәк райондарында ошондай уҡ конкурс үткәрелгәндән һуң, беренсе, икенсе урын яулаусылар Өфөлә үтәсәк финал ярышында ҡатнашасаҡ.",Талантлы кеше бөтә өлкәлә лә талантлы!,"['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 1 0 0 1 1 1 0 1 0 0 0],7,Башҡортостан,2354,https://bashgazet.ru/articles/bash-ort-donya-y/2026-02-11/talantly-keshe-b-t-lk-l-l-talantly-4574564,2026-02-11T18:45:00+00:00
"фикерләрБу хакта Украина президенты Владимир Зеленский Төркия президенты Рәәп Эрдоганбелән Әнкарада узган очрашудан соң матбугат конференциясендә әйтте. Зеленский сүзләренчә, ул Русия президенты Владимир Путин белән турыдан-туры сөйләшергә әзер булган. Төркиягә килгән Украина вәкиллеге составында тышкы эшләр министры, кораллы көчләр баш штабы итәкчесе һәм махсус хезмәтләр итәкчеләре кергән, ләкин Зеленский әйтүенчә, Русия вәкиллегенең дәрәәсе сизелерлек түбән булган. Зеленский фикеренчә, Русия бу адым белән Украинага гына түгел, ә арадашчы ролен үтәүче АКШ һәм Төркиягә дә хөрмәтсезлек күрсәткән: ""очрашу вакыты да, көн тәртибе дә, югары дәрәәле вәкиллек тә юк"", диде ул. Шңа да карамастан, Украина президенты АКШ президенты Доналд Трампка ихтирам йөзеннән Саклану министры итәкчелегендәге вәкиллекне Истанбулга сөйләшүләргә ибәрергә булган. Зеленский үзе Истанбулга бармый. Аның сүзләренчә, омга көнне ул Албаниягә Европа сәяси әмәгатьчелеге саммитына китәчәк. Украина президенты вәкиллекнең инде Истанбулга китүен һәм кич анда булачагын аныклап узды. Зеленский сүзләренчә, сөйләшүләр инде пәнешәмбе кич узарга мөмкин. Умеровтан башка очрашуда тагын Украина ягыннан кем булачагын ул әйтмәде. Зеленский сүзләренчә, сөйләшүдә төп мәсьәлә булып Украинада утны туктату каралырга тиеш. Журналистлар соравына авап биреп, Украина президенты Русиягә ирләрне бирү турында сүз бармый һәм сөйләшүләрдә Кырым, шулай ук хәзерге вакытта Русия контролендәге башка территорияләрдән баш тарту нияте юклыгын әйтте. Шулай ук Украина президенты Истанбулда үтәчәк сөйләшүләрдә АКШ һәм Төркия делегацияләре дә катнашачак дип белдерде. Аның сүзләреннән аңлашылганча, сүз ике яклы очрашулар турында бара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Владимир Зеленский Истанбулга Русия-Украина сөйләшүләренә бармаячак,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1785,https://www.azatliq.org/a/33415191.html,2025-05-15T15:37:28+00:00
"Кыскыркүл авылының очкычтан күренешеАвылга очкыч килде. Аны каршыларга гадәттә бөтен авыл чыгаКүп урыннардан, тирән булмаган сулыклардан бары тик машинада гына үтеп булаМахсус тәгәрмәчле техникаң булмаса беркая да барып булмыйКүкрәндедә әле дә халык телендә ""уфалла"" дип аталган арбасыз яшәп булмыйәен көймә, кышын чана юлга чыгаСебер татарлары балык тота торган төрле-төрле ятмәләрен һәрвакыт тәртиптә тотаСазлыклар арасындагы авылларда әле дә кул сөт аергычларыКибеткә тавар кайтты. Башта аны олы ирдән көймә белән китерәләр, аннары күтәреп басмалардан кибеткә ташыйларБалыгы да эчәр суы да күлдән. Кыш көне күлнең бозын кисеп эретеп эчәләрКолхозлар беткәч, балык тоту артельләре таралгач, хосусыйлаштырылгач күпләр эшсез калдыБалык тоту өчен иң айлысы каек көймә. Ул тоташ бер агачтан ясала. Кара ция (караиләк, черника) себердә бик уңаАвылларда кул осталары да бар. Нурмөхәммәт Тимербултов өй кашагалары да, тәрәзә бизәкләре дә ясыйиңел машина, арбалы ат һәм мотоцикл өчен салынган махсус юлБу якларда көтү көтү дигән эш юк. Мал-терлек үз рәхәтендәАтнага бер йөри торган очкычта бер вакытта да урын булмый. Пилотлар кешеләрне кызганып күбрәк тә алырга мөмкин. Бу очкычлар да бик тузган индеҺәркемнең үз печәнлеге бар. Печән әзерләгәндә кайтып тормас өчен монда өй сыман бер корылма да салып куялар. Бу якларда терлекләргә печәнне кыш кергәч, сазлыклар каткач трактор белән сөйрәтеп алып кайталар. Аусак авылы балаларыСаз циядән (мүк иләге, клюква) шәңгәләр - себер татарларының яраткан ризыгыКүкрәндедә бер күлдән икенче күлгә йөри торган кечкенә елгачыкларны авыл халкы сазлыкларда кайчандыр үзе казыганСазлыклар арасында яшәүчеләрнең тормышы күргәзмәгә килгәннәрне хәйран итте. Бу рәсемнәрне ""Тюменская область сегодня"" хезмәткәрләре Валерий Бычков һәм Дмитрий Ткачук төшерде.",Дөньядан аерылган себер татарлары тормышы,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Күргәҙмә,1782,https://www.azatliq.org/a/24776534.html,2012-11-21T07:09:00+00:00
"Цели. Углубить знания обучающихся о корне слова. Научить находить корень слова, подбирать однокоренные слова, отличать их от омонимичных. Дать понятия о прямом и переносном значении слова. Задачи. Обучающая. Дать понятие о корне слова как о морфеме; формировать умение находить корень через подбор однокоренных слов и разбор лексического значения слов; формировать навыки разграничения в словах корней-омонимов, совпадающих по звучанию, но различных по лексическому значению. Развивающая. Развитие наблюдательности и логического мышления; развитие орфографической зоркости; развивать умения анализировать, сравнивать в процессе тренировочных упражнений; развивать интерес к предмету через проведение урока открытия новых знаний. Воспитательная. Способствовать воспитанию у детей личностных качеств, обеспечивающих успешность индивидуалистической и творческой деятельности; здоровьесбережение – воспитание интереса к активному отдыху. Оборудование: персональный компьютер, презентация, корзинка, оценочные листы, рефлексивная мишень. Термины на трех языках: морфемика, морфема, приставка, корень, суффикс, окончание; , а, ,; тамыр, үҙгәртеүсе ялғау, яһаусы ялғау. Ход урока Введение обучающихся в тему. – Доброе утро! Хәйерле иртә, уҡыусылар! ! Сегодняшний урок мы начнём с загадки. «Я у дуба, я у зуба, я у слов и у цветов. Я упрятан в темноту, я не вверх, а вниз расту». Что это? (Корень. ) Значит, о чём мы сегодня будем говорить на уроке? (О корне. ) Давайте выясним лексическое значение слова «корень» по словарю С. И. Ожегова. В толковом словаре С. И. Ожегова даются следующие лексические значения: Подземная часть растения, служащая для укрепления его в почве и всасывания из неё воды и питательных веществ. Внутренняя, находящаяся в теле часть волоса, ногтя, зуба. Перен. Начало, источник, истоки чего-нибудь. В языкознании: часть слова без приставок и суффиксов. Ребята, как называются слова, имеющие несколько значений? (Многозначные. ) Значит, слово «корень» – многозначное. А о каком значении этого слова мы будем говорить на уроках русского языка? (Корень – это часть слова. ) Всё верно. Молодцы! Запишите число и тему нашего урока. Актуализация знаний. – Скажите, пожалуйста, какой раздел науки изучает части слова? (Морфемика. ) Давайте мы с вами соберём свои знания по морфемике в корзинку. Какие морфемы вы знаете? (Приставка, корень, суффикс, окончание. ) Что такое приставка? Что такое суффикс? Что такое окончание? Что такое корень слова? А как называется часть слова без окончания? (Все эти термины после ответов учащихся собираем в корзину. ) Изучение новой темы. – Мы уже знаем многое о морфемах, но ещё не все секреты корня раскрыли. Поэтому давайте отправимся в гости к КОРНЮ слова и узнаем все его секреты. Работа в группах. У вас у каждого есть листы оценки. В них вы сообща будете оценивать участие каждого члена группы.  группа – Прочитайте, что написано на карточке. Можно ли понять их значение? Почему? Вам нужно потом озвучить вывод. … - а, …-к-а, …-оньк -а, …-няк, …-ов-ый, …-ов-ик, по-…-ов-ик, …-ушк-а, …-очк-а, …-ник. (Вывод. Нужно к ним подобрать оставшуюся часть слова, корень, а так  невозможно понять значение слова. Значит, корень – это главная значимая часть слова, в которой заключено лексическое значение слова. ) Итак, какой мы сделали первый вывод? (Корень – это главная значимая часть слова, в которой заключено лексическое значение слова. ) Показ первого вывода на слайде. Учащиеся читают хором. Как в английском языке называется корень слова и другие морфемы? Корень –. Общее название приставок и суффиксов –. Приставка –. Суффиксы –. В грамматике и морфологии английского языка корень – это слово или словарный элемент, из которого происходят другие слова, обычно через добавление префиксов и суффиксов.  группа – Прочитайте выразительно текст и выполните задания к нему. В наших лесах растёт диво-дивное – берёза. Это удивительное творение природы. Удивительно оно тем, что это единственное в мире дерево с белой корой. Дивится народ и складывает о нём песни. О чём говорится в тексте? Найдите слова с одинаковым корнем. Как называются такие слова? ( Однокоренные. ) Какой вывод вы сделали? (Слова с одинаковым корнем называются однокоренными. ). Показ второго вывода на слайде. Учащиеся читают хором. Что такое диво? (Диво – это то, чему мы удивляемся. ) Вывод: мы раскрыли второй секрет корня. Слова с одинаковым корнем называются однокоренными или родственными. В корне заключено общее лексическое значение однокоренных слов.  группа – Прочитайте выразительно текст и выполните задания к нему. «В наших лесах растёт диво-дивное – берёза. Это удивительное творение природы. Удивительно оно тем, что это единственное в мире дерево с белой корой. Дивится народ и складывает о нём песни». Определите, какой частью речи являются однокоренные слова в этом тексте. Одинаково ли лексическое значение  данных слов? Объясните. Сделайте вывод. Диво – сущ. , дивное – прилаг. , удивительное – прилаг. , удивительно – нареч. , дивится – глагол. Вывод: итак, мы раскрыли третий секрет корня. Однокоренные слова могут относиться к разным частям речи. Корень у них общий, но лексическое значение слов разное. Это связано с морфемным составом слова. Третий вывод: Однокоренные слова могут относиться к разным частям речи. Показ третьего вывода на слайде. Учащиеся читают хором.  группа – вам нужно «посадить» своё слово-дерево с корнем  -берёз-. Интересно, какие слова «вырастут» на этом дереве. Любые ли слова могут «вырасти» на нём? Сделайте вывод. (Берёза, берёзка, берёзонька, березняк, берёзовый, берёзовик, подберёзовик, берёзушка, берёзочка, березник. ) Вывод: словообразовательное гнездо или семья слова состоит только из родственных слов. Раскроем секрет названия. Название своё дерево получило по цвету коры. У древних славян существовало слово «бер», которое означало «светлый, ясный, блестящий, белый». Именно от слова «бер» образовалось слово «берза», а потом – «берёза». Название коры «берёста» связано с тем же корнем. Четвертый вывод: словообразовательное гнездо или семья слова состоит только из родственных слов. Показ четвертого вывода на слайде. Учащиеся читают хором.  группа – как называют берёзу башкиры? ( Ҡайын. ) Задание: выразительно прочитайте стихотворение Мустая Карима и ответьте на вопросы. Сделайте вывод. Ер шарының картаһына Ҡараһаң яҡшы ғына, – Башҡортостан шул картала Бер япраҡ саҡлы ғына. Эйе, япраҡ, аҡ ҡайындың Бер япрағы ни бары. Ә ҡайыны – бөйөк Рәсәй – Шундай йәшел, юғары. Был шиғырҙа нимә тураһында һүҙ бара? (Ҡайын япрағы тураһында. ) Мостай Кәрим ҡайынды нисек күҙ алдына килтерә? (Ҡайын – ул бөйөк Рәсәй. ) Ә уның япраҡтары? (Япраҡтары – ул Башҡортостан, Татарстан һәм башҡа республикалар. ) Ҡайын һүҙенән ниндәй һүҙҙәр килтереп сығара алаһығыҙ? Улар нисек барлыҡҡа килә? (Ҡайынлыҡ, ҡайынҡай. Яһаусы ялғау ярҙамында. ) Берёза является символом России. О ней русский народ слагал песни, пословицы и поговорки. Поэты воспевали её в своих стихах, художники изображали на своих полотнах. На Руси берёза могла напоить (берёзовый сок), обуть (лапти), согреть (дрова), вылечить (чага). Вспомним знаменитое стихотворение С. Есенина «Белая берёза» (можно прочитать хором несколько строк из стихотворения или один из учащихся, который помнит это стихотворение наизусть). Так же почитают берёзу башкиры? (Нет, башкиры считают, что берёза приносит несчастья, беды, поэтому не сажают её возле дома. У башкир она ассоциируется со словом « ҡайғы ». ) Пятый вывод: слово может принимать и переносное значение, отражаемое культуру народа. Показ четвертого вывода на слайде. Учащиеся читают хором.  группа – найдите однокоренные слова с корнем – берёз- в данных фразеологизмах и попробуйте определить значение фразеологизмов. Сделайте вывод. Дать берёзовой каши. Например: «Пошли его сюда, уж я ему, разбойнику, дам берёзовой каши! » Берёза ума даёт. Например: «Смотри у меня, берёза ума даёт, в миг утихомиришься! » Пень берёзовый. Например: «А я сижу, пень берёзовый, и уши развесил». Берёза не угроза: где стоит, там и шумит. Например: «Да ты не бойся, никуда твой дом не денется, берёза не угроза, где стоит, там и шумит». Шестой вывод: формы одного и того же слова не являются однокоренными (берёзовый – берёзовая). Здесь «берёза» тоже принимает переносное значение. Итак, какой части слова слова нет в корзине? Внесем его в корзину? Физминутка. Видеоролик на английском языке. Дети под музыку повторяют движения. Обобщение по теме урока. Ребята, вы теперь сами обобщите тему урока с помощью кластера. Все, что было написано на слайде должно предстать в виде модели-кластера. Учащиеся в тетради чертят модель-кластер. Поставьте себе оценку за слайд. Мы вместе с вами раскрыли все секреты корня. Хорошо ли вы их запомнили? На слайде показываются корзина и кластер, чтобы учащиеся лучше запомнили. Рефлексия. Оценивание. О тметить работу активных учащихся и собрать оценочные листы учащихся. На обороте оценочных листов у вас находится рефлексивная мишень. Отметьте свою работу на этой мишени: «Активно участвовал», «Было интересно», «Было понятно», «Узнал новое». Домашнее задание. Составить ментальную карту слова «берёза» или сочинить лингвистическую сказку о корне словаоднокоренных словах. До свидания, ребята. Спасибо всем за активное участие на уроке! Һау булығыҙ, ҡәҙерле уҡыусыларым! Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт! ,!",Корень – часть слова ( класс),['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 1 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,9293,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-18/koren-chast-slova-v-klass-4161501,2025-03-18T13:07:00+00:00
"Башҡортостанда мәшғүллек хеҙмәте аша Алға махсус иҡтисади зонаһы предприятиеларына 700-ҙән ашыу кеше эшкә урынлаштырылған. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Алға махсус иҡтисади зонаһында бойомға ашырылған инвестиция проекттары өсөн кадрҙар әҙерләүҙе, уҡытыуҙы, беркетеүҙе ойоштороу мәсьәләләре Башҡортостан Хөкүмәтенең айырым контролендә тора. Предприятиеларға эшселәрҙе уҡытыу Демография милли проекты сиктәрендә башҡарыла, тип хәбәр итә БР Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте. – Эшһеҙлектең кәмеүен, эш биреүселәрҙең тәҡдимдәре артыуын күҙәтәбеҙ. Әле республика банкында 52 мең вакансия бар, был йыл башы күрһәткесенән 5 меңгә артығыраҡ. Республика мәшғүллек хеҙмәте предприятиеларҙа кадрҙарҙы һаҡлауға һәм йәлеп итеүгә йүнәлтелгән саралар комплексын тормошҡа ашыра. Шул иҫәптән Алға зонаһында бойомға ашырылған инвестиция проекттары, атап әйткәндә, Аркада сәнәғәт берләшмәһе, ЗАСПОРТ фабрикаһы, Амкодор-Ағиҙел компанияһы, өсөн кадрҙар һайлау һәм уҡытыу эштәре алып барыла, – ти Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров. Фото һәм сығанаҡ –.",Эшләргә теләгәндәргә мөмкинлектәр арта,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Милли проекттар,1113,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2024-12-17/eshl-rg-tel-g-nd-rg-m-mkinlekt-r-arta-4055094,2024-12-17T09:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБүген, 27 июньдә БМО югары комиссары кеше хокуклары идарәсенең күзәтү миссиясехисапчыгарды. ""Русиянең Украинага һөүме контекстында сивил затларны тоткарлау"" дип исемләнгән хисапта әйтелгәнчә, Украинага бәреп кергәннән бирле, Русия үзе басып алган ирләрдә тоткарланган 70 тән артык гади кешене мәхкәмәсез әзалап үтергән. Хисап авторлары мәгълүматынча, сүз 72 ир-ат һәм биш хатын-кыз турында бара. Кимендә тагын бер тоткарланучы исә ""газаплаулардан, тотылу шартлары аркасында яки тиешле медицина ярдәме күрсәтелмәве сәбәпле"" үлгән.2022 елның 24 февраленнән 2023 елның 23 маена кадәр аралык тикшерелгән. Бу чорда БМО күзәтү миссиясе Русия басып алган ирләрдә 800 дән артык кешене нигезсез тоткарлауларын дәлилли алган. Хисапта әйтелгәнчә Украина да сивил затларны нигезсез тоткарлап, халыкара хокукларны бозган, әмма андый очраклар күпкә азрак булган. Хисап әзерләгәндә БМО белгечләре меңнән артык кешене, тоткарланучыларны, аларның туганнарын, адвокатларны, хокук яклаучыларны һәм түрәләрне сораштырган. Сораштырулар барышында алынган мәгълүматны кабат тикшереп, урыннардагы күзәтүләр, документлар, ачык чыганаклардагы мәгълүматлар белән раслаганнар. Русия БМО хисабына фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМО: Русия 70 тән артык гади украинны мәхкәмәсез әзалап үтергән,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1307,https://www.azatliq.org/a/32477968.html,2023-06-27T13:16:55+00:00
Саф һауала хәрәкәтсән уйындар уйнау һәр кемгә оҡшаған. Мәғлүмәт « Үҫәргәндәр ере – Ейәнсура » сайтынан.,Күңелле ялдар!,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,103,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-11/k-elle-yaldar-4533104,2026-01-11T13:44:00+00:00
"Борон- борон заманда алыҫ ҡараңғы урманда йәшәгән, ти, Ҡуянбай. Ул аҡыллы, итәғәтле, ярҙамсыл булған. Шуның өсөн дә үҙен бөтә хайуандар ҙа хөрмәт иткән. Яҙҙың матур бер көнөндә Ҡуянбай Тейенкәйгә ҡунаҡҡа барырға булған. Юлда саҡта ҡыуаҡлыҡ араһында берәүҙең шыңшығанын ишетеп ҡалған. – Кем унда? – тип һорай Ҡуянбай. –Терпекәймен, миңә ярҙам итегеҙ, зинһар, – тигән тауыш ишетә. Ҡуянбай йүгереп Терпекәй янына килә. Ысынлап та, ярҙам кәрәк икән. Бахырҡайҙың аяғы ботаҡҡа ҡыҫылған, уны ысҡындыра алмай яфалана. Ҡуянбай аптырап ҡалмай. Тиҙ генә бер таяҡ табып, ботаҡты ҡайырып, Терпекәйҙе бәләнән ҡотҡара. – Рәхмәт инде үҙеңә. Был изгелегеңде ғүмерҙә лә онотмам, – тигән Терпекәй. – Бәлә аяҡ аҫтында ғына. Һаҡланып, барыр юлыңды ҡарап ҡына йөрө, – тип кәңәш биргән Ҡуянбай. Ярай әле Терпекәйгә ул осраған. Кем бәләнән ҡотҡарыр ине? Беҙҙең юлдарҙа ла гел шундай ярҙамсылдар, изге күңеллеләр генә осрап торһон ине. Наҙлыгөл ӘБҠӘДИРОВА, синыф уҡыусыһы. Белорет районы, Шығай мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Итәғәтле Ҡуянбай,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ilham akyattar,1405,https://yanshishma.com/articles/ilham-akyattar/2024-02-14/it-tle-uyanbay-ki-t-3641576,2024-02-14T12:00:00+05:00
"Был егетте бөгөндән филармонияға эшкә алһалар, ҙур табыш булыр ине, тип уйланым.",Кисә үҙемә бер талант астым,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәҙәниәт,80,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-02/kis-em-ber-talant-astym-4180914,2025-04-02T13:05:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2022 елның 1 октябреннән 2023 елның 30 сентябренә кадәр Русиянең 57 меңнән артык качагы АКШ чиген үткән. Бу 2021 ел белән чагыштырганда дүрт тапкыр күбрәк. Бу хакта АКШ чик буе идарәсендәиткерделәр.2021 елда АКШ чиген Русиянең 13 240 ватандашы үтеп чыккан булса, 2022 елда Кушма штатларда 36271 русияле сыену эзләгән. Русияләрнең АКШка агылуы аеруча былтыр ноябрьдә (6931 кеше) һәм декабрь (9227) айларында нык күзәтелгән. Быел гыйнвардан башлап Русия качаклары агымы акрынлап азая башлаган: бу елның беренче елында АКШ чиген 5805 русияле кичеп чыккан булса, сентябрьдә андыйлар саны 2906 булган. Русияләр АКШтан сыену урынын төрле сәбәпләр белән сорый: мәсәлән Русиядә дәвам иткән мобилизация, сәяси сәбәпләр белән эзәрлекләнү аркасында, ил хакимиятенең Украинага карата сәясәте белән риза булмау сәбәпле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия Украинага сугыш башлаганнан соң 57 меңнән артык русияле АКШтан сыену урыны сораган,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,928,https://www.azatliq.org/a/32701673.html,2023-11-27T13:43:33+00:00
"Һәр бер кеше үҙенең тыуған ауылын, тәүге тапҡыр аяҡ баҫҡан ерен, йәшәгән ауылын, Атайсалын ярата. Шул ере, ауылы тураһында шиғырҙар яҙа, йырҙар ижад итә. Хәҙер күп ауылдарға, ҡалаларға кергән урындарҙа, үҙәк майҙандарҙа МинЯҡут йәки МинКүмертау тигәнерәк стелалар ҡуйыуҙы мода итеп алдылар. Матур ғына ошо стелалар күңелгә йылы биреп тора. Кешеләр шунда барып фотоға төшә, иҫтәлеккә ҡалдыра. Аптыратҡандары ла бар ундай иҫтәлекле урындарҙың. Мәҫәлән, бына фотола күреүебеҙсә, 6-сы холоҡ төҙәтеү учреждениеһы янында ҡуйылғаны ғәжәп итте мине. Бында ултырған кешеләр үҙҙәренең колонияларын шул тиклем яраталар, күрәһең, ЯИК 6 тип яҙып, стела ҡуйғандар. Ә һеҙҙең был эшкә ҡарашығыҙ нисек? Холоҡ төҙәтеү колонияһына ҡарата Мин ошо урынды яратам тип әйтеп буламы икән? Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Был урынды яратып буламы?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,923,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-16/byl-uryndy-yaratyp-bulamy-3647282,2024-02-16T18:30:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Аҡъяр ауылында Радий Хәбиров Хәйбулла районынан Айнур Иҙелбаев, Наил Әфләтунов, Дамир Хәмәҙиев, Рамаҙан Иманғолов һәм Станислав Кусакиндың ғаиләләре менән осрашты. Төбәк етәксеһе һәләк булған хәрбиҙәрҙең ғаиләләренә ихлас ҡайғы уртаҡлашыуын белдерҙе һәм яугирҙар хәрби бурыстарҙы үтәгәндә күрһәткән батырлыҡтары һәм ҡаһарманлыҡтары өсөн үлгәндән һуң лайыҡ булған генерал Шайморатов орденын тапшырҙы. -Һеҙ ысын геройҙар, иҫ киткес кешеләр тәрбиәләгәнһегеҙ. Республиканың бурысы-һеҙҙең хаҡта хәстәрлек күреү, һәләк булған яугирҙарҙың ҡатындарына һәм балаларына ярҙам итеү. Беҙҙә ярҙам сараларының киң спектры эшләй, уларҙы мотлаҡ файҙаланырға кәрәк, – тине Радий Хәбиров. - Һорауҙар килеп тыуһа, муниципалитет башлығы һеҙгә һәр саҡ кәрәкле ярҙам күрһәтергә әҙер. Һәм, әлбиттә, һеҙ – районда бөтә тантаналы сараларҙың иң төп ҡунаҡтары. Башҡортостан Башлығы Өфөлә махсус хәрби операцияла һәләк булғандарҙың иҫтәлегенә бағышлап мемориал төҙөргә планлаштырылыуы хаҡында ла хәбәр итте. Ә обелисктар һәм хәтер аллеялары республиканың һәр муниципалитетында барлыҡҡа киләсәк, тине ул. Башҡортостан Башлығы шулай уҡ осрашыуҙа һәләк булған яугирҙарҙың ғаилә ағзалары биргән һорауҙарҙы хәл итергә йөкләмә бирҙе.",Яугирҙарҙың ғаиләләренә Шайморатов ордены тапшырылды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Йәмғиәт,1211,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-06-09/yaugir-ar-y-ail-l-ren-shaymoratov-ordeny-tapshyryldy-4269821,2025-06-09T09:24:00+00:00
"Яҙыусылар берлеге ағзаһы, БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Зәйнәб Биишева һәм Фатих Кәрим исемендәге премиялар лауреаты, шағир Зөфәр Вәлит 78-се йәшендә вафат булған. Яҡындарының ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Иманы юлдаш булһын! Мәрхүм менән хушлашыу 19 февралдә төшкө сәғәт 12-лә Иҫке Турбаслы ауылында (Йәштәр урамы, 6-сы йорт) буласаҡ. Зөфәр Зәки улы Вәлитов 1949 йылдың 1 февралендә Стәрлетамаҡта тыуған. Балалыҡ һәм йәшлек йылдары Күгәрсен районының Күгәрсен ауылында үткән. Мораҡ ауыл һөнәрселек училищеһын, Өфөләге урман хужалығы техникумын тамамлай. Баш ҡала заводтарында электрик, автослесарь, мастер булып эшләй, Башҡортостандың ҡулланыусылар союзы системаһында өлкән инженер, колхозда баш инженер вазифаһын башҡара. Хаҡлы ялға сығыр алдынан З. Биишева исемендәге ""Китап"" нәшриәтендә эшләгән.",Юғалтыу.,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],4,Яңылыҡтар,801,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-18/yu-altyu-4582944,2026-02-18T10:55:00+00:00
"5 декабрь көндө бик ныҡ һалҡын булһа, тимәк, оҙаҡламай бурандар башланыр. 6 декабрь көндө ҡар төшһә, һыуыҡтар булыр. Әгәр был көндө епшек икән, Яңы йылға тиклем ҡыш көтмәгеҙ. 7 декабрь күктә йондоҙҙар балҡып торһа, һауа торошо кинәт үҙгәрер. Әгәр был көндө йондоҙҙар атылһа, ҡышын ҡар аҙ яуа, ә мартта көслө һыуыҡтар килер. 8 декабрь көндө мөрйәнән сыҡҡан төтөнгә иғтибар итәләр. Әгәр ул өҫкә күтәрелһә, тиҙҙән ҡар яуыр. Таралып китһә, елле булыр. 9 декабрь – әгәр был көндө болоттар ергә һалынып торһа, бер аҙҙан һыуыҡтар етер. 10 декабрь көндө эт һәм бесәйҙәр үҙҙәрен ғәҙәттәгенән тынысыраҡ тотһа, ҡаты һыуыҡ һәм ыжғыр буран көтөгөҙ. 11 декабрь көндө бесәй тырнанһа, һыуыта. Эт өрөп, шыңшый икән, бик көслө һыуыҡтар киләсәк. 12 декабрь көндө әҙерәк болотлап торһа, һыуыта. Көн томанлы икән, тиҙҙән көслө ел һәм буран булыр. 13 декабрь көндө ҡар яуһа, ул ерҙә 110 көн ятыр. 14 декабрь – ҡаурый-ҡаурый ҡатламлы болоттар һыуыҡтар тураһында киҫәтә. 15 декабрь көндө ямғыр яуһа, ул 40 көн буйына дауам итә. 16 декабрь көндө балыҡсылар яҡшы табыш менән ҡайтһа, ҡыш йылы килер. 17 декабрь көндө ағас ботаҡтарында ҡар ята икән, ҡыш һалҡын килер. 18 декабргә тиклем бер тапҡыр ҙа һыуыҡтар булмаған икән, тимәк, тиҙ арала епшек ҡар бураны булыр. 19 декабрь – бесәйҙәр ауыҙ-моронон тәпәйе менән ҡаплап йоҡлаһа, тиҙ арала көслө һыуыҡтар килер. 20 декабрь – бесәйҙәр һыу эсһә, көслө яуым-төшөм булыр. 21 декабрь ҡояш ғәҙәттәгенән иртәрәк сыҡһа, ҡар яуа. 22 декабрҙә көн аяҙ булып, ҡар яуһа – йылы ҡышҡа ишара. 23 декабрҙәге буран – көслө һыуыҡтар билдәһе. 24 декабрь – ҡоштар түбән осһа, ел көсәйер. Көньяҡтан иҫкән ел көндөң йылыныуы тураһында һөйләй. 25 декабрь – киләһе йылдың уңышлы килеү-килмәүен белеү өсөн был көндө сейә ботағы киҫеп, уны ер һалынған сүлмәккә ултыртҡандар. Ул Раштыуаға япраҡ ярһа, йыл уңышлы килә тип һаналған. 26 декабрҙән башлап 12 көн һыуыҡ була икән, ҡыш сатнама һалҡын килер. 27 декабрь – төндә ағастарҙы бәҫ һарыһа, ҡыш һыуыҡ килә. Иртәнге сатнама һыуыҡ тиҙ арала көслө ел һәм ҡар бураны буласағын иҫкәртә. 28 декабрь көндө йылы була икән, тимәк, көслө һыуыҡтар ҡыш аҙағында ғына киләсәк. 29 декабрҙәге һалҡын әсе ел Раштыуа һалҡындарының дауамлы булыуы хаҡында иҫкәртә. Болотло, елле көн – кинәт йылытыуға. 30 декабрҙә ҡар яуһа, Яңы йыл төнө һалҡын булыр. 31 декабрь көндө иларға һәм күңелһеҙләнергә ярамай, юғиһә йыл буйы шундай кәйеф оҙата барасаҡ. (Һаҡмар гәзите төркөмөнән).",Декабрь айына һынамыштар,['Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],1,Тәбиғәт,2399,https://tanburz.ru/articles/t%D0%B0big%D0%B0t/2025-12-02/dekabr-ayyna-ynamyshtar-4489409,2025-12-02T08:50:00+00:00
"21 февраля в Башкирском государственном педагогическом университете им. М. Акмуллы состоялся Межфакультетский квиз «Башкирский язык – язык дружбы», приуроченный к Международному дню родного языка.",В День родных языков в Акмуллинском университете состоялся квиз о башкирском языке,['Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Файҙалы эштәр,196,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-02-21/v-den-rodnyh-yazykov-v-akmullinskom-universitete-sostoyalsya-kviz-o-bashkirskom-yazyke-3653388,2024-02-21T19:22:56+00:00
"«Оҙайлы һәм әүҙем тормош» милли проекты (национальный проект «Продолжительная и активная жизнь») ярҙамында Яңауыл үҙәк район дауаханаһына яңы медицина аппараты – авторефкератометр килде, тип хәбәр иттеләр төбәктең Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан. Авторефкератометр – күреү һәләтенең төрлө боҙолоуын, мәҫәлән, миопияны, гиперметропияны һәм астигматизмды асыҡларға мөмкинлек биргән юғары теүәллектәге автоматик прибор. Шулай уҡ уның ярҙамында мөгөҙсәһенең кәкрелеген үлсәргә мөмкин. Аппараттың яңы моделе, күҙ йәшен пленкаһы өҙөлөү ваҡытын анализлауҙы индереп, өҫтәмә функциялар менән йыһазландырылған. Был күҙҙең торошон тиҙерәк һәм анығыраҡ тикшереүҙе тәьмин итә. «Оҙайлы һәм әүҙем торош» милли проектын бойомға ашырыу беҙгә техник базаны яңыртырға, шулай уҡ даими профилактик тикшереүҙәрҙе һәм диспансерлаштырыуҙы әүҙем пропагандаларға мөмкинлектәр бирә. Бындай саралар – районда йәшәгән һәр кешенең оҙаҡ, сәләмәт һәм әүҙем тормош нигеҙе», - тип билдәләне Яңауыл үҙәк район дауаханаһының баш табибы Илгиз Хәтипов. «Оҙайлы һәм әүҙем тормош» милли проектының төп маҡсаты – граждандарҙың оҙаҡ йәшәү күрһәткестәренә өлгәшеү. 2030 йылға көтөлгән ғүмер оҙайлығын - 78, ә 2036 йылға 81 йәшкә тиклем арттырыу күҙаллана. Милли проект ярҙамында медицина учреждениелары яңыртыла, реабилитация системаһы камиллаштырыла, милли тикшеренеү үҙәктәре селтәре үҫешә, һаулыҡ һаҡлауҙы һанлаштырыу буйынса эш алып барыла. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңауыл район дауаханаһына яңы медицина ҡорамалдары килтерелде,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],7,Милли проекттар,1614,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-13/ya-auyl-rayon-dauahana-yna-ya-y-meditsina-oramaldary-kilterelde-4576782,2026-02-13T11:30:00+00:00
"Чарада катнашучылар. Уртада - язучы Фәүзия БәйрәмоваТөмән өлкәсенең Тубыл шәһәрендә быел уникенче тапкыр Себер татарларының тарихи-мәдәни мирасын барлаучы ""Искер ыены"" үтте. Былтыр нәкъ шул ук вакытта Тубыл районы хакимияте Ермакны данлаган ""Благовест"" чарасынуздырганбулса, быел Омскиның Тара шәһәрендә ""Себерне яулап алу"" (""Взятие Сибири) чарасы оештырылган. Ләкин ""Искер ыены""н оештыручы ""Мирас"" төбәк татар итимагый оешмасы итәкчесе Луиза Шәмсетдинова""Искер ыены""на каршы куелган чаралар өчен артык борчылмый. ""Мирас"" төбәк татар итимагый оешмасы итәкчесе Луиза Шәмсетдинова (уңда)""Нәрсә генә булмасын, ""Искер ыены"" чарасы үсеш ала бара. Ә менә ул бер еллык шикле чаралар югала һәм онытыла. ""Искер ыены"" асаба төрки халыкларны берләштерә, Күчем хан идарә иткән Уралдан башлап Кытай чигенә кадәр ирләрдә яшәүчеләрнең дуслыгын күрсәтә. Алтай, Тыва республикаларыннан, Кемерево, Новосибирки һәм Омски өлкәсеннән, Казакъстан, Украинадан да килделәр. Тывалар, алтайлар, шортлар, телеутлар булды. Швейцариядән, Финляндиядән килеп кызыксынып күзәттеләр. ""Халык тавыш бирүе"" (""Народное голосование"") бәйгесендә ""Иң яхшы чара"" сайтында катнашкан 1500 проекттан ""Искер ыены"" башта беренче 20 леккә, аннары шул 20 чара арасыннан беренче бишлеккә эләгеп Төмән өлкәсенең дәрәәсен күтәрде. Бу - зур күрсәткеч. ""Искер ыены""ның форматы да үзгәрде. Искердәге мәчет күтәрелде. Ике манарасын кую эше тәмамланып килә. Тиздән айлар куячакбыз. Бу эшне бер инвестор Дамир Ибраһимовкына башкара шул. Искердәге мәчетИюнь аенда Татарстан президенты эшлекле сәфәр белән Төмәнгә килгәндә әмәгать эшлеклеләре белән очрашты. Шунда исемлеккә кертмәгән булсалар да, мин дә сүз сорап алдым. Ике минут биргәннәр иде Миңнехановтан сорап 20 минут сөйләдем. Ул ""Искер ыены""на мөмкин кадәр ярдәм күрсәтүне карарга дигән йөкләмә бирде. Шулай гына дисә дә бу бит күңелле. Галимнәр дә бу темага инде битараф түгел. Кемереводан дәүләт мәдәният институтының халык мәдәнияте тарихы кафедрасы мөдире Надежда Ултургашевабер төркем галимнәрне алып килде. Алар барысын да төптән аңлап ярдәм итә. Татарстаннан Тел һәм әдәбият институтыннан вәкилләр килде, Дөнья татар конгрессы да ибәрде. Төмәннең милләтләр эшләре комитеты ике ел элек бу чараны танымаса, быел үз вәкилен ибәрде. 50 мең сум булса да акча бүлде. Кайберәүләр үзләре шалтыратып инде ярдәм тәкъдим итә башлады. Шуңа быел команда булгач, уздыру иңелрәк булды"", ди Шәмсетдинова. Шул ук вакытта чара узучы Тубыл шәһәре итәкчелегеннән бернинди ярдәм булмаган. Элегрәк алар ""Искер мемориал комплексы"" урыс зиратына үтү мөмкинлеге бирми дип ""Мирас"" оешмасынмәхкәмәгәбиргән иде. ""Быел да Тубыл районы башлыгына хатлар яздык, әмма карашлары уңай булмады. ""Оештыручылар буларак бу чараның иминлеген, аваплылыгын үз өстегезгә алсагыз гына уздыруга рөхсәт бирәбез"" дип яздылар. Төрле шартлар куеп эчпошыргыч вазгыять тудырдылар. Су да да алып килмәделәр, медицина ярдәмен сорадык, аның белән дә ярдәм итмәделәр. Узган елгы кебек мәхкәмәгә бирмәсләр дип өметләнәм. Булышулары булмады, әмма һичьюгы мәхкәмәгә бирмәсләр дип өметләнәм. Районның мәдәният бүлегеннән дә игътибар булмады. Бер генә мәдәни чыгышка да авылларга гариза бирмәделәр. Алардан беркем катнашмады. Чараның рәсми өлешенә район башлыгы урынбасары Марат Бакиевкилде. Тавыш чыгармыйча гына аңа сүз бирдек инде. Сәхнәдә басып торуы гына да яхшы фал. Әмма Тубыл районы бу чарада бөтенләй читтә торды"", ди Луиза ханым. Аның сүзләренчә, 12 ел дәвамында чарага йөрүче халык күбәйгән. Чараның мәгънәсен төптән аңлый башлаганнар. ""Инде бер буын үсеп чыкты. Шушы Искердә үскән егетләр элек мәктәптә укыган балалар башта чараның мәгънәсен аңламыйча гына безгә ярдәм итеп йөрсә, хәзер инде аңлап катнаша башладылар. Бер команда булдырылды. Яңа этапка күчтек дип әйтеп була. Бабалар яткан урыннан таптап узарга ирек бирмәдек, аларның рухларына багышлап хәтем ашларын уздырабыз. Ханнарның, шәехләрнең яткан урыннары билгеләнә башлады. Зәнки атаның ике оныгы Искердә ирләнгәне ачыкланды. Ташкент янында Зәнки атага багышланган тарихи-мемориал комплекс бар. Анда ике кабер итешми, ди чыганаклар. Галимнәр тикшергәннән соң шул ике оныгының кабере Искердә дигән нәтиәгә килделәр. Яңа табылдыклар, яңа тикшерүләр уза һәм нәтиәләр арта бара. Болар хакында фәнни конференциядә барысы да сөйләнде. Әгәр элек конференциядә Искер турындагы тарихи документларны карау гына булса, хәзер инде кульязмалар табылып тәремә ителеп, ислам динен алып килгән шәехләрнең рухлары каберләре, исемнәре билгеләнә башлады. Ягъни эш киңәеп бара. Һәрбер галим үз темасында эшли. Мисал өчен Пермьнең Барда районында Кучумовлар нәселе яши. Алар бөтенләй тикшерелмәгән. Узган елны гына Искер белән бәйләнешләрен аңладылар. Искер тарихы тагын да тирәнгәрәк китә бара"", ди Шәмсетдинова. ""Искер ыены"" 2-4 август көннәрендә барды. ""Искернең тарихи язмышы"" исемле Бөтенрусия фәнни-гамәли конференциядән тыш, фестивальдә катнашучыларның гала-концерты, төрле мәдәни һәм спорт чаралары һәм экскурсияләр үтте. ""Ике сәгать экскурсия булды. Аны районның туризм һәм мәдәният комитеты уздырды. Экскурсиядән соң анда катнашкан халыкның фикерен сораштым. Алар чиркәүләргә күбрәк игътибар бирелде, татар мирасы турында аз сөйләнде диелде. Бу инде элеккедән алып барылган гадәт. Татарлар турында азрак сөйләү бар. Шуңа бу мәгънәле экскурсия булмаган. Алай да сөйләгәннәренә рәхмәт"", диде Луиза Шәмсетдинова. Быел шулай ук Кучумов фамилияле кешеләр белән очрашу булган. ""Ун кеше утырды. Кучумовлар фамилияле кешеләр саны инде 17 гә итте"", ди ""Мирас"" оешмасы итәкчесе. Луиза ханым конференция азагында резолюция кабул ителүен сөйләде, ел саен аның берничә пункты үтәлә бара, әмма берсе 12 ел дәвамында игътибарсыз кала. Искер шәһәре булган ирнең Иртеш сулары белән даими юылып торуы, элек шәһәр булган ирнең күп өлешенең су астына китүе, якынча 3-4 проценты гына имерелми калуы турында әйтте ул. ""Инде дистә елдан артык ярны ныгытуны сорасак та, бу үтәлми. Искер суга китеп бара. Безне ишетмиләр, ишетәселәре килми"", ди Шәмсетдинова.","""Себер татарларына каршы бер көнлек чаралар уза да онытыла, ә ""Искер ыены"" үсеш ала бара""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 0 1 0 0],10,Татарстан,5941,https://www.azatliq.org/a/30095293.html,2019-08-06T13:09:11+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""2022 елда күпләр анда калырга мөмкин дип уйлый иде әле: янәсе сугыш бетәчәк тә, анда акчалар елга булып агачак. Хәзер мондый әйбер юк - сугыш сузыла, кешеләр кәнәфиләрендә ""кысылып"" калды. Даими вазифада эшләсәләр дә, моны вахта кебек кабул итәләр. Мөмкинлек чыгу белән кире кайтып китәләр"", диелә. Кремль чакыруына ияреп Украинаның баскынлыктагы төбәкләренә эшләргә киткән түрәләр, карьераларын Русиядә дәвам итү өчен, хәзер бу вазифаларыннан китү әмәлен карый. Бу хакта президент хакимиятендәге чыганакларына сылтама белән ""Медуза""яза. Басма әңгәмәдәшләренең берсе әйтүенчә, аннексияләнгән төбәкләрнең хакимиятләрендә рәсми вазифа биләүчеләр соңгы вакытта үз эшләрен ""вахта кебек кенә"" кабул итә. ""Баштарак [2022 елда] күпләр анда калырга мөмкин дип уйлый иде әле: янәсе сугыш бетәчәк тә, анда акчалар елга булып агачак. Хәзер мондый әйбер юк - сугыш сузыла, кешеләр кәнәфиләрендә ""кысылып"" калды. Даими вазифада эшләсәләр дә, моны вахта кебек кабул итәләр. Мөмкинлек чыгу белән кире кайтып китәләр"", дигән ул.26 апрельдә Донецки ""халык республикасы"" губернаторы Денис Пушилинхакимияте итәкчесенең беренче урынбасары Александр Костомаровэшеннән китте. Ул ""сайлаулар"" оештыру өчен аваплы иде, ә аңа кадәр Ульян, Липецки, Мәскәү өлкәләрендә охшаш вазифаларда торды. Костомаровның танышы әйтүенчә, түрә башта Донбасста эшләп, аннары Русиянең берәр төбәгендә губернатор булуга өметләнгән. Ул баштан ук Донецки ""халык республикасы""нда калырга ниятләмәгән һәм президент сайлавыннан соң президент идарәсе белән бу баскынлыктагы төбәктә эшен төгәлләү турында килешә алган, диелә. Запорожье өлкәсенең басып алынган ирендә вице-губернатор булып торучы Сергей Толмачевта вазифасыннан китәчәк. Бу хакта ""Медуза""га президент хакимиятендәге ике чыганагы әйткән. Аңа кадәр ул аннексияләнгән Акъярда (Севастополь) шул ук вазифада булган һәм ""Бердәм Русия""нең Русия төбәкләрендәге кампанияләрен итәкләгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Кремль билгеләгән түрәләр Украинаның баскынлыктагы төбәкләреннән кача башлаган,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2050,https://www.azatliq.org/a/kreml-bilgelagan-turalar-ukrainaning-baskinliktagi-tobaklarennan-kacha-bashlagan/32929190.html,2024-05-01T16:11:12+03:00
"фикерләрПетербурдагы ""Лондон Молл"" сәүдә үзәгенә шартлаткыч куелуын белдергән кеше - Петербурның политехник университетында укучы 19 яшьлек егет булып чыккан, ул үзе Татарстанның Чаллы шәһәреннән. Бу хакта куәт оешмаларына якын дип саналучы ""Фонтанка"" басмасы хәбәр итә. ""Лондон Молл""га шартлаткыч куелуы турында хәбәр 24 март кичендә чыкты. Тиздән андагы кешеләрне һәм эшләүчеләрне эвакуацияләделәр. Гадәттән тыш хәл булган урынга ашыгыч хезмәтләр килде, алар сәүдә үзәген уратып алды. Сәүдә үзәге бары тик өч сәгатьтән соң гына ачылды. ""Террорчылык турында ялган хәбәр бирү"" турында инаять эше ачылды. Шикләнелүчене тоткарлаганнар һәм вакытлыча тоту изоляторына ибәргәннәр. Хәзер ул үзенә чикләү чарасы билгеләүләрен көтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Петербурда сәүдә үзәгенә шартлаткыч куелуы турында ялган хәбәр бирүдә шикләнелеп Татарстаннан студент тоткарланган,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,822,https://www.azatliq.org/a/32876756.html,2024-03-25T14:58:20+00:00
"О запуске в эксплуатацию АИС «Баш Перевод» и инструкции для пользователей рассказал проректор по цифровой трансформации УУНи Т Айнур Хайбуллин, который является автором этой уникальной программы. Она позволяет делать сертифицированные переводы с русского на башкирский и с башкирского на русский языки. По словам проректора, разработка их университета — автоматизированная информационная система квалифицированного перевода «Баш Перевод» — была презентована еще в мае на Стратегической сессии «Информационные технологии и языки народов России». Мероприятие, организованное Федеральным агентством по делам национальностей и Домом народов России, проходило в московской штаб-квартире компании «Яндекс» при участии экспертов из регионов страны, -корпораций и государственных структур. И там выяснилось, что подобных практик в стране нет, и не удивительно, что программой заинтересовались многие, в том числе Бурятия и Чувашия. Первый заместитель премьер-министра правительства Башкортостана Урал Кильсенбаев заявил, что платформу можно будет запустить уже через три дня после проверки. Он отметил, что искусственный интеллект и другие технологии быстро проникают во все сферы нашей жизни. По его словам, совсем недавно в республике радовались появлению первой колонки «Һомай» на башкирском языке, а теперь вот уже разработали первый квалифицированный переводчик. Урал Кильсенбаев пояснил, что для внедрения этого переводчика пришлось изменить постановление правительства республики. И теперь комиссия координирует работу информационных систем с сертификатами квалифицированных переводчиков, без этого шага, он считает, просто нельзя было двигаться дальше. «Ещё одно изменение в постановлении правительства республики позволяет использовать автоматизированные системы для написания названий населённых пунктов, географических объектов, предприятий, организаций и учреждений на государственных языках», – подчеркнул Урал Кильсенбаев. Айнур Хайбуллин подробно объяснил, что платформа АИС «Баш Перевод» переводит тексты документов – это бланки, печати, вывески, тексты вывесок госорганов, организаций, учреждений и предприятий республики, а также информацию об изготовителях на башкирский язык. Он отметил, что заказчик, которому оказана услуга перевода, получает сертификат квалифицированного перевода с электронной подписью. «Сертификат подтверждает соответствие перевода исходному тексту и правомочность его использования для реализации законов РФ о языках народов и защите прав потребителей, а также признание перевода терминологической службой РБ», – подчеркнул Хайбуллин. А профессор, декан факультета башкирской филологии и журналистики УУНи Т Гульфира Абдуллина рассказала, что для перевода текстов будут привлекаться эксперты – опытные учителя башкирского языка, филологи. По её словам, авторы проекта уже смогли отобрать двух экспертов. Профессор подчеркнула, что кандидаты обязательно должны иметь русское и башкирское филологическое высшее образование. Она пояснила, что после регистрации на сайте и загрузки всех нужных документов они должны будут выполнить тестовые задания, а затем практические задания, после чего среди них отберут подходящих специалистов. Руководитель Фонда по сохранению и развитию башкирского языка Гульназ Юсупова рассказала, что для органов государственной власти и местного самоуправления Башкирии перевод документов возможен на безвозмездной основе при предоставлении официального письма по установленной форме. Для коммерческих организаций перевод предоставляется на платной основе. В АИС «Баш Перевод» можно зарегистрироваться через портал «Госуслуги». Руководитель структурного подразделения АНО «Диалог Регионы» в РБ Ильяс Сагитов рассказал о работе чат-бота по грамматике «Город без ошибок. Башкортостан», который был разработан Центром управления республикой, и он начал работать в конце декабря прошлого года. По его словам, на сегодняшний день насчитывается около 50 обращений со всей республики, и все они отработаны. Ильяс Сагитов считает, что жители региона должны активнее принимать участие в исправлении ошибок, допущенных на вывесках, рекламных плакатах, дорожных знаках, в названиях улиц и других надписях. Мәғлүмәт һәм фото ""Молодежная газета""нан.","Подобных практик, как АИС «Баш Перевод», в стране пока нет",['Дин' 'Мәғариф' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1],3,Аңлатма,4196,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-05-28/podobnyh-praktik-kak-ais-bashperevod-v-strane-poka-net-4253585,2025-05-28T12:40:00+00:00
"Республика Мәғариф министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, быйыл  яңыртылған 8 стоматология кабинеты асылырға тейеш. 1 сентябрҙә  Благовещендың 6-сы мәктәбендә, Дүртөйлө ҡалаһының 5-се мәктәбендә, Ҡариҙелдең 2-се мәктәбендә, Ҡырмыҫҡалы ауылының 2-се мәктәбендә һәм Межгорьеның 2-се мәктәбендә стоматология кабинеттары  ишектәрен асты. Кабинеттар капиталь ремонт үткән, заманса теш дауалау ҡорамалдары менән йыһазландырылған, стеналары төрлө төҫтәге орнамент менән күңелле итеп биҙәлгән. Сығанаҡ: Башинформ.",Мәктәптәрҙә стоматология кабинеттары яңыртыла,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,514,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-05/m-kt-pt-r-stomatologiya-kabinettary-ya-yrtyla-4374954,2025-09-05T13:21:00+00:00
"Иң тәүгеләрҙән булып ҡушылыусыларҙан Тимур Ғәлиуллин – Стәрлетамаҡ политехник колледжы уҡыусыһы, Еләк студенттар сервис отряды боецы, ә Данил Шәңгәрәев – Өфө фән һәм технологиялар университеты студенты,  Ҡара акула отряды ағзаһы. Был егетттәр башҡаларға ла өлгө булып тора. Башҡортостанда йәшәүселәр нисек итеп елек доноры була ала? Бының өсөн дәүләт хеҙмәттәре порталы аша йәки Республика ҡан тапшырыу станцияһына, уның Белорет, Октябрьский, Нефтекама, Стәрлетамаҡ, Күмертау ҡалаларындағы филиалдарына ғариза бирәләр. Унда генетик анализ өсөн 3 мл ҡанды тикшереүгә алалар. Шул етә. Артабан инде ҡасан ихтыяж тыуһа, шунда елек күҙәнәктәре кәрәк булған пациенттар донор менән бәйләнешкә инә ала. Йыл да 2000 самаһы рәсәйлегә ҡан яман шеше диагнозы ҡуйыла.   Уларҙың байтағына елек күсереп ултыртыу талап ителә. Донор эҙләп, табиптар федераль йәки донъя регистрына мөрәжәғәт итә. Һуңғыһында башлыса американдар һәм европалылар ҡатнаша, әммә улар генетик яҡтан рәсәйҙәрҙән айырыла. Шуға унда тейешле донор табыу мөмкинлеге бик аҙ. Үҙебеҙҙең илдең базаһын тулыландырыу мөһим.  Республика ҡан биреү станцияһының баш табибы урынбаҫары Раил Әйүпов аңлатыуынса, трансплантация өсөн елек үҙе түгел, ә ул эшләп сығарған олон күҙәнәктәре кәрәк. Акцияға ҡушылыусылар әле -типирование анализын тапшыра. Ҡасан да булһа уларҙың  берәй ауырыуҙың ғүмерен ҡотҡарыу ихтималлығы тыуырға мөмкин. Был ғәмәл һис тә хәүеле түгел, ти белгестәр. «Когда кому-то нужна помощь — важно просто делать то, что можешь. Сегодня перед нами стоит конкретная задача: пополнить Федеральный регистр доноров костного мозга. В рамках нашей акции участники РСО будут сдавать кровь на типирование. Очень важно говорить с ребятами честно и открыто — объяснять, как работает система, как проходит процедура, что она безопасна и насколько может быть важна. Ведь с каждым новым человеком в регистре у тяжелобольного пациента появляется дополнительный шанс на спасение! », — Юлия Дрожжина, член Комитета Госдумы по охране здоровья, Председатель Правления РСО. Студенты, представители Студенческих отрядов Башкортостана, уже приняли участие в акции, находясь на Всероссийских трудовых проектах. В рамках акции у добровольцев берут венозную кровь для типирования — анализа, который определяет совместимость потенциального донора с пациентами, нуждающимися в трансплантации костного мозга. Каждый такой донор — шанс на жизнь для тех, у кого нет других вариантов. У студентов со Всероссийского проекта «Взлётная полоса» (Аэропорт «Пулково») и с трудового проекта «Сириус» (Краснодарский край) появилась возможность принять участие в акции. « Процесс донации костного мозга проходил для меня впервые, но он ничем не отличается от донации крови, просто за период донации забирают чуть больше крови чем обычно. Сам кровь я начал сдавать с момента как мне исполнилось 18 лет, и сегодня это была моя 5 донация крови и первая костного мозга. Я считаю этот процесс необходим если вам позволяет здоровье и обстоятельства, ведь наша кровь может помочь кому-то, кто в этом сильно нуждается », — Тимур Галиуллин, представитель студенческого сервисного отряда «Клубника» Стерлитамакского политехнического колледжа. «Я решил стать донором костного мозга, потому что считаю, если кому-то понадобится моя помощь, и нужен будет человек с таким же типом костного мозга, я знаю, что смогу ему помочь, может даже спасти жизнь, это будет прекрасно ощущать себя как бы героем», — Данил Шангарееев, представитель студенческого сервисного отряда «Черная акула» Уфимского университета науки и технологий Ежегодно около 2 000 россиян — детей и взрослых — сталкиваются с тяжелыми онкогематологическими заболеваниями, при которых единственным шансом на выздоровление становится пересадка костного мозга от неродственного донора. Найти подходящего человека крайне сложно: вероятность совпадения составляет всего 1 к 10 000. Впервые такая акция прошла в прошлом году — более 1 000 студентов из 18 регионов страны вступили в Регистр. К ним присоединились представители строительных, сервисных, медицинских отрядов, а также проводники. В этом году она пройдет в рамках Всероссийской акции «Код донора. Защитники Отечества» и объединит все направления Российских студенческих отрядов. Расширение Федерального регистра доноров костного мозга — одна из ключевых задач системы здравоохранения. Сегодня в стране реализуются масштабные проекты по популяризации этого направления, и участие каждого жителя России может стать решающим. Российские студенческие отряды — крупнейшее трудовое движение российской молодежи. С 1959 года школу студенческих отрядов прошли более 20 миллионов человек. В 2025 году в составе Российских студенческих отрядов будут трудиться более 400 тысяч студентов и школьников из 85 регионов России, которые получат свой первый трудовой опыт, достойную заработную плату и сделали значимый вклад в развитие страны. Чтобы присоединиться к движению РСО, бесплатно обучиться востребованным рабочим профессиям и трудоустроиться на масштабные проекты не только в России, но и за рубежом, достаточно заполнить простую форму на сайте трудкрут. или позвонить в кол-центр РСО по номеру. Текст һәм фотолар:  Рәсәй студенттар отряды хәрәкәте.",Студенттар донорҙар хәрәкәтенә ҡушыла,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,5164,https://amanat.su/news/novosti/2025-08-01/studenttar-donor-ar-h-r-k-ten-ushyla-4334737,2025-08-01T10:52:00+00:00
"17 миллион һумлыҡ приз фондын уйнатҡан конкурста өс төркөм ярышасаҡ. Шәхси һәм команда форматында көс һынашыу көтә. Конкурста бөгөн технологик бизнес алдында торған реаль мәсьәләләрҙе сисергә кәрәк. Башланғыстар, Тикшеренеүселәр, Креативтар тректарының ҡайһыһына үтерлек икәнеңде самала ла – алға! Башланғыстарға иң еңел мәсьәләләр бирелә. Унда 13 йәшкә тиклемгеләр ҡатнаша. Тикшеренеүселәргә өлкәһендә нигеҙ  белемдәр булыуы шарт. Креативтар (17 йәшкә тиклем) автор контентын ижад итеүҙә  нейроселтәрҙәрҙе һәм -ярҙамсыларҙы ҡулланырға тейеш. Ярыштарҙа ҡатнашырға теләүселәр 15 сентябргә тиклем теркәлеү үтергә тейеш. Сығанаҡ: Башинформ",Башҡортостан балалары яһалма аң технологияларын үҙләштерә,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,636,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-02/bash-ortostan-balalary-ya-alma-a-tehnologiyalaryn-l-shter-3907919,2024-09-02T13:28:00+00:00
"Э. С. АВЗАЛОВА, Бәләбәй ҡалаһының 8-се урта мәктәбе уҡытыусыһы",Уҡытыусылар династияһынан булыуым менән ғорурланам,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,62,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-02/u-ytyusylar-dinastiya-ynan-bulyuym-men-n-orurlanam-3709356,2024-04-02T16:00:00+00:00
"Газзәдә сугыш, 2024 елның 6 июлефикерләрТөрле елларда Нобель бүләген алган төрле ил галимнәре, язучылары һәм әмәгать эшлеклеләре Украинада һәм Газзәдә сугышны туктату өндәмәсе белән ачык хат чыгарды. Хат текстын ""Новая газета""китерә. Мөрәәгать авторлары кичекмәстән утны туктатырга, әсирләрне алмаштырырга, тотыкларны азат итәргә һәм тынычлык турында сөйләшүләрне башларга чакыра. — [Украинадагы] сугыш вакытында дөньяда саклануга тотылган бюджетлар климатның глобаль үзгәрүен туктату өчен итәрлек дәрәәгә арткан. Бер-берсен үтереп, кешеләр, бер үк вакытта, планетаны да үтерә, — диелә хатта. Хат сугыша торган тарафларга, БМОга, Европарламентка һәм Европа шурасы Парламент ассамблеясенә, Рим папасы Францискка, Далай-ламага һәм башкаларга юлланган. Аны имзалаучылар арасында ""Новая газета""ның элекке баш мөхәррире Дмитрий Муратовһәм беларус язучысы Светлана Алексиевичбар. Хатта хәзерге вакытта дөньяда кимендә 55 кораллы низагның баруы әйтелә. Русиянең Украинага каршы сугышы нәтиәләре исә төрле илләргә тәэсир итә, Африка илләрендә ачлыкның кискенләшүен, Европа илләрендә миграция кризисының арта баруына китерә диелә. Европа үзәгендә генә быел үтерелгән һәм яраланган кешеләр саны бер миллионнан артачак. Икенче дөнья сугышы вакытыннан бирле бу беренче андый очрак, диелә мөрәәгатьтә. Нобель бүләге ияләре дөнья диннәре вәкилләреннән ""Ходай исеменнән барлык хакимиятләргә һәм ватандашларга мөрәәгать итәргә"" сорый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Нобель бүләге ияләре Украинада һәм Газзәдә сугышны туктатырга өндәп ачык хат язды,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1516,https://www.azatliq.org/a/33034948.html,2024-07-13T11:07:17+00:00
"миндонъяныһүрәтләйем конкурсының 2025 йыл (апрель – декабрь) йомғаҡтары: 1-се урын, 153 тауыш – НУРЛЫҒАЯНОВА Динә, Баймаҡ районы Ҡаратал ауылы. 2-се урын, 126 тауыш – МӨХӘМӘТЙӘРОВ Морат, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһы. 3-сө урын, 94 тауыш – АСҠАРОВА Йәнгүзәл, Бөрйән районы Ҡурғашлы ауылы.",миндонъяныһүрәтләйем конкурсына 2025 йылға (апрель – декабрь) йомғаҡ яһалды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",326,https://amanat.su/news/min-donyany-r-tl-yem/2026-01-15/min_don-yany_-r-tl-yem-konkursyny-2025-yyl-a-aprel-dekabr-yom-a-ya-aldy-4538046,2026-01-15T13:11:00+00:00
"Почётными гостями и участниками торжественной церемонии стали: Рахимов Юлай Ситдыкович — выпускник, воин, инициатор и спонсор проекта, директор ООО «УРАЛГРЕЙТ». Аминев Айрат Зиннатович — Глава Администрации Муниципального района Абзелиловский район. Хакимов Айдар Салаватович — начальник МКУ отдела образования. Кадыров Рустэм Эристович — Глава администрации сельского поселения Янгильский сельсовет. Миникеев Ришат Мингажевич — ветеран педагогического труда. Стрелкова Мария Прохоровна — мама участника СВО Стрелкова Николая Владимировича. Кабинет стал результатом общего труда и уважения к нашему героическому прошлому и настоящему. Здесь будут храниться истории, проводиться «уроки мужества», и отсюда молодое поколение будет брать примеры истинного патриотизма и любви к Родине. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Юлай Рахимов – инициатор и спонсор кабинета воинской славы в родной школе,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Мәғариф,905,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2026-01-22/yulay-rahimov-initsiator-i-sponsor-kabineta-voinskoy-slavy-v-rodnoy-shkole-4546502,2026-01-22T14:24:00+00:00
Сибай концерт–театр берекмәһенең артист–вокалсыһы Азамат Әхмәтханов нисек йырсы булып киткән?,Тәбиғәттән бирелгән моң - халыҡ өсөн,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Әҙәбиәт,93,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-09/t-bi-tt-n-birelg-n-mo-haly-s-n-4499991,2025-12-09T23:00:00+00:00
"Был мәсьәләлә тәүҙә ошоға иғтибар итеү мөһим: артығын ашау ғәҙәте улығыҙ уҡырға ингән осорҙа килеп сыҡҡан. Тап шул саҡта тыныслығығыҙ юғалған. Йәғни, уҡырға инә алмай ҡуйһа, тип ҡурҡҡанһығыҙ. Ғәҙәттә, ҡурҡыу артында көслө хәүеф тойғоһо ята. Һеҙгә өҫтәмә һорауҙар ҙа бирер инем. Бала уҡырға инмәһә, нимә була? Һеҙгә ниндәй бәлә янай? Мәҫәлән, кемдер баланың киләсәге өсөн үҙен ғәйепле тойоуҙан ҡурҡа. Насар әсәй икән, балаһын тейешенсә уҡытмаған, уның киләсәгенә яуаплы ҡарамаған, тип әйтеүҙәренән ҡыйынһына. Унан да тәрәнерәк хәүеф – ошондай килеш мине ҡабул итмәҫтәр, ситкә тиберҙәр, тигән шик тә булыуы ихтимал. Тағы оялыу ҡушыла. Эске донъяла хәүеф көсәйә. Был – организм өсөн ҙур көсөр-гәнеш. Ҡурҡыныс янаһа, «ҡас», «һуҡ» йә «тынып ҡал» реакцияһы үҙ эшен башлай. Йәғни һеҙҙең осраҡта «ҡас»ыу – самаһыҙ ашау ярҙамында проблеманан йәшенергә тырышыу кеүек. Тимәк, ҡасандыр барлыҡҡа килеп, тамыр йәйгән ғәйеп, оят тойғолары өҫтөндә эшләү кәрәк. Сәбәбе – һеҙҙең күңелдә. Ни өсөн тигәндә, ҡасандыр ниҙер килеп сыҡмаған, хаталанған өсөн тәнҡит, бәлки, ғәйепкә тарттырыу (һуғыу, ҡурҡытыу), «икеле» билдәһе, көлөү, оялтыу булғандыр. Шул ваҡытта травма алған бәләкәй бала әле һаман һеҙҙең эстә йәшәй. Уның инде ҡабат шул уңайһыҙ тойғоларҙа, хәүефтә ҡалғыһы килмәй. Кеше тынысһыҙлана,  аңында төрлө дәһшәтле хәлдәрҙе күҙ алдына баҫтыра. Әле нимә эшләргә мөмкин? Иң ябайы: 5–10 минутҡа бер үҙең ҡал, уңайлы итеп ултыр йә ят, күҙҙәреңде йом һәм тын алышыңа иғтибар ит, үҙеңдең торошоңдо ситтән күҙәт. Артабан ошо техниканы өҫтәргә мөмкин: ниндәй тауыш ишетәһең, тәнең нимә тоя, ниндәй тәм, еҫ һиҙәһең, нисек ултыраһың йәки ятаһың  – аң аша ситтән күҙәт. Көн һайын ошо күнекмәләрҙе эшләгәндә лә кеше тыныслана, иғтибарын икенсе нәмәләргә йүнәлтергә өйрәнә. Сөнки, иғтибар тик борсоп торған мәсьәләлә икән, ул ҙурая ғына һәм стресс, борсолоу ҙа көсәйә. Һеҙгә ошо тын алыу һәм «5 тойғо» техникаларын эшләргә тәҡдим итер инем. Ғөмүмән, ул барлыҡ стресс, борсолоу кисергәндәр өсөн дә файҙалы. Шулай уҡ көн һайын, ярты сәғәт булһа ла, өндәшмәү практикаһын ҡулланып ҡарағыҙ. Ҡулға телефон алмайбыҙ. Шулай кеше юғалған көсөн, энер-гияһын үҙенә ҡайтара, күңелендәген ишетә, аңлай башлай. Күнекмәләр ыңғай һөҙөмтә бирә. Уға ҡушып, спорт менән шөғөлләнеү, аҡһымдарға, шәкәргә бай ризыҡтарҙы кәметеү ҙә ярҙам итә. Ә инде ирҙең ситләшеүе, айырым ятып йоҡлауы – бары эҙемтә. Күҙ алдына килтерәйек: ир эштән арып, ниндәйҙер мәсьәләләр хәл итеп ҡайта. Өйҙә уның тыныслыҡ тапҡыһы, ял иткеһе килә. Ләкин уны борсоулы ҡатын ҡаршы ала, етмәһә, әрләшә, үҙенән ҡәнәғәт түгел, тынысһыҙ. Бындай ҡатын-ҡыҙ һөйкөмлө күренмәй шул – этәрә. Үпкә, тәнҡит хәлде ҡатмарлаштыра ғына. Стресс, көсөр-гәнеш арта. Барыһын яйға һалыуҙы үҙеңдән башлау хәйерле. Беренсе сиратта, үрҙәге күнекмәләрҙе үтәү. Иргә дәғүәләрҙе туҡтатыу. Яҡшы психолог менән эшләй башлау. Үҙеңә оҡшаған шөғөл табып, китаптар уҡып, ҡыҙыҡлы кешеләр менән аралашып, күңелегеҙҙе байытығыҙ. Күрерһегеҙ, һеҙ, тынысланып, иғти-барҙы үҙегеҙгә йүнәлтеп, тормоштан ҡыуаныс таба башлағас, тәнегеҙ ҙә һомғолланыр. Иманым камил, ирегеҙҙең дә мөнәсәбәте яҡшырыр. Гөлсинә ЙОСОПОВА, психолог.",«Артыҡ ауырлығым йонсотто. »,['Дин' 'Донъя' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0],6,Сәләмәтлек,3103,https://bashkizi.ru/articles/psiholog_k___she/2025-11-10/arty-auyrly-ym-yonsotto-4459919,2025-11-10T14:08:00+00:00
"Йә, ни йәне м менән сыҙап, ошо көнгәсә ултырҙым инде? Колхозда эш бөтмәҫ ул, береһен юғалттым, инде икенсеһен һалайыммы? Тамағына тығылған төйөрҙө саҡҡа йотоп ебәрҙе. Ултырып, оло ҡыҙының рух-шәрифенә доға ҡылды. Урының ожмахта ғына булһын инде, балам! Һуғыш йылдарында һаҡлап алып ҡала алғанды…Түгелеп илап ебәрҙе. Һөйөп-һөйөлөп кенә йәшәр сағында сабыйы ла үҙе менән китте. Көнөң бөтһә, сәбәп кенә инде … Күкрәге тағы семтеп-семтеп алды. Услап һыу эскәс, й өрәге бер аҙ урынына ултырғандай булды. Насар хәбәр яҡшыһынан тиҙ йөрөй. Моғайын, имендер. Нимә уйлап ҡына сығарып ебәрҙе м һуң күҙ терәп торған баламды? Әле тегендә, әле бында ҡасҡындар осраған тигән хәбәрҙе ишетеп торалар, шулар ҡулына эләкһә … Нәҡиәһе менән һөйләшеүҙе күҙ алдынан үткәрҙе. – Еҙнәм ни генә хәлдә икән, әсәй? – Белмәйем шул, балам. Һуғыш күргән кеше бит, яҙылыр. – Әллә кемдәр өмөт итеп йөрөйҙөр әле. – Быныһын ҡысҡырып әйтмәне. – Көн дә апайым төшөмә инеп тик тора. Еҙнәмә ҡарай ҙа, бер нәмә лә өндәшмәй. – Һуҙып әйтеп ҡуйҙы Нәҡиә. Ҡырылмаһы ҡырҡ һылтауын табып, иркәләтеп өйҙә генә тота шул ҡолонсағын Миңлезата. Тиңдәштәре күптән ҡырҙа ятып, колхоз малына бесән эшләй. Башта төрттөрөүселәр бар ине, хәҙер бер кем дә өндәшмәй. – Әллә йыуаса бешереп кенә барып киләйемме? – Яңғыҙың үткәнең юҡ бит әле ул юлдан. Тағы кеше күҙенә күренеп китеп барһаң да, оҡшамаҫ. Башынан сыҙамай тием дә ҡуям һораған береһенә. Апайыңдың кейемдәрен алып ҡайтып кейерһең инде. – Әйтеп бөтөрә алманы. Кем дәр генә яҫтап ятыр инде күҙ нурҙары түгеп ҡораған түшәктәрен? Әллә анауы сергетышлы кейеҙен генә һорап алһа инде еҙнәһенән? Апаһының төҫө итеп кенә тотор ине. Тора бирер инде кинй ә ҡолонсағы янында. Тартып-һуҙып, саҡҡа тамағыңа еткергәндә, бирнә әҙерләп буламы? – Яңы ун дүрте тулған ҡыҙға кейәү уйлап торамсы! – Ҡысҡырып әйтә ҡуйҙы. Нимә тинең, әсәй? Әстәғәфируллаһ! Шайтаным ҡотортоп торалыр. Сепрәк өсөн кейәүе менән ара боҙоп йөрөмәһә! Сергетыш юллатып ҡына йөрөмәһәм инде. … Ай башында тәүәкәлләп сығып киткән Нәҡиәһе һаман юҡ. Ай тулғанға ни ғүмер. Оҙон уйға төштөм. Кингәткән икән. Йәш саҡта йүгереп кенә үткән юлдар ҙа бит. – Юлын дауам итте Миңлезата. …– Ҡолонсағымды! – Урындыҡта ялан аяҡтарын болғап, ҡурмас ашап ултырған ҡыҙын һыға ҡосаҡлап алды. – Ниңә шул тиклем оҙаҡ ҡайтманың? – Әй, мин еҙнәмә барҙым да ҡуйҙым. – Ике улының похоронкаһын алған әсә был хәбәрҙе лә күтәрә алманы – иҫһеҙ булып, иҙәнгә шыуып барып ятты. …– Ҡәйнә! Нисек улай килеп сыҡҡанын аңлата алмайым. Шулай булды. – К ейәүе эштән ҡайтып, урындыҡҡа күтәреп һалған икән үҙен. – Апайымдың ике күлдәге лә яраманы. Ҙурайғас, кейермен инде. – Нәҡиәнең үҙ хәсрәте. Миңлезата тышҡа күҙ һалды: аҡшам күптән уҙған, был хәлдә бөгөн ҡайтып етә алмаҫ. Ни хәл ҡылырға? С ипранлап та, әллә нимә сығарып булмаҫ. Булыры булған, буяуы уңған. Кейәүе ҡаҙан аҫтында көлдө болғаштыра – эҫе һыу ҡайнатып ултырған кеше лә юҡ икән. – Никахлы ҡатын башына яулыҡ ябына. – Әйтте лә, телен тешләне. – Никахһыҙбыҙ шул, ҡәйнә. – Башын бормай ғына һөйләнде кейәүе. Әүәлгесә ҡәйнәм тип, өҙөлөп әйтә алмай икән. – Әллә үҙең уҡый ҙа ҡ уяңмы, әсәй? – Балалыҡтан сығып бөтмәгән, эй, һантый бала. Яуап булманы. Ҡурмасҡа ҡушып ҡына сәй эстеләр. Көлсә бешереп кенә ултырған булһасы! – Тағы өндәшмәне. Ашъяулыҡты йыйып, урын һала башланы Нәҡиә. – Мин һарай башында йоҡлайым. – Аулаҡта аңлашһында р тиеүеме, тартындымы – ҡултыҡ аҫтына кәзәкейен тығып, кейәүе сығып китте. – Өйҙәге һымаҡ ҡосаҡлашып ҡына йоҡлайыҡ әле, әс әй! – Артыҡ иҫе китмәне ҡыҙының ир тигәненә. – Миңә айырым һал. – Һөйләшерлек т үгел, теле көрмәләнеп тора Миңлезатаның. Шулай ҙа, ике намаҙын ҡаза ҡылыр хәл табып, тәнтерәкләп менеп ятты. Иртәнге намаҙҙы уҡығас та, ҡуҙғалыр. Улар торғансы, юлланғаның хәйерле. Әллә ни әйтер, ғүмерлек үкенес булыр. … Өйрәнгән ғәҙәт буйынса боролоп ҡына ҡыҙының өҫтөн ябайым тиһә, күпертеп һалынған урындың буш икәнен аңғарҙы. Шулай килеп сыҡҡан икән шул! Үҙең иркәләткәс, кемгә үпкәләйһең инде … … Миңлезата ҡыҙының турғай суҡышындай ғына имсәгенең осон ҡыҫып тотто: – Һыҡ, һыҡ! Ыуыҙы тығылған. Тирткән бит. Осондағыһы ысҡынһа, хәҙер эйеп китә. Сәрелдәп илаған ҡыҙының ай-вайына ҡарамай, тартҡылауын белде. – Әсәй, әсәкәйем! Ауырта. – Аяҡтарын болғап ҡысҡырыуын б елә Нәҡиә. – Артыңды бирерҙән алда, башың менән уйлар инең. – Йырылды быуаһы! Туғыҙ ай өндәшмәй түҙгәнде…Ҡыҙыңды үҙ мәлендә ҡырҡ ерҙән ҡырҡып, тыяһы урынға, йөр ө инде хәҙер үҙеңдең ауыҙыңды үлсәп асып. Артыҡ хәбәр һалып ҡуймағайным тип, көнөнә генә килеп ураны бит ошоғаса. – Эҫеләй генә ҡалған шул. Беҙҙең заманда буйға уҙмай, өс-дүрт йыл йөрөйҙәр ине әле. – Кендек инәһе булған күрше әбей табынға хуш итһә лә, ҡуҙға лмай ултыра ине һаман. Күрҙең – ҡармаҡты үҙең башлап емләгәс, ҡабыусыһы табылды. Их, телеңде! Бүрәнә ярығына тыҡһаң да, үсең ҡанмаҫ. Шуларҙан башҡа кемем бар? Миңлезата, эстән үҙен әрләй-әрләй, башын борғолап, имергә эҙләгән сабыйҙы Нәҡиәгә тоттороп, имсәк башын ҡаптырҙы. Уныһы, мең йәшәгер, уймаҡтан да кесе ауыҙы менән һурырға кереште. Бәпес имеҙеү ләззәте үҙенең буйын зымбырҙатып үткәндәй булды – күҙенә тығылған йәште яулыҡ осо менән генә һөртөп алды. Бер көнд ә икенсегә кисерә шул тойғоно: с абыйҙы табаҡта йыуындырып, йылы сепрәккә урап, күкрәгенә ҡыҫҡайны, ҡармап ҡ ына үҙенекен ҡаптырғыһы килгәйне бая. Ырыуҙан ҡалғас-иткәс тә …Оят булып китте. – Ҡайҙа, Фатима ҡыҙымды күрһәтегеҙ әле. – Исемде ҡәйнә ҡушып ҡуймаһын, тигәндер. Ишектән ингән Фәйзуллаға артын ҡуй ып баҫты – аҡылы менән аңлаһа ла, күңеле ҡабул итеп бөтмәй. Бер ҡуйындан икенсеһ енә һикереп. Уйнаҡлап ҡына сабыр ҡолонсағын инәһенән айырған кеше бит. – Телен ҡанатҡансы тешләне – тағы ысҡындырыр. …Фәйзулла, ҡыҙын Нәҡиәнең ҡуйынынан алып, аҫтын алыштырып, сәңгелдәккә һалды. Төнгө уйындан таңға ҡайтҡан кәләше ҡымшанманы ла. Тәбиғәттең күңел ҡылдарын уйнатып, моңһоҙҙо ла моңландырыр сағы. Тышаһаң да тотоп булмаҫ Нәҡиәһен. Һүҙ әйтеп ҡара, шыңшып илай башлай. Ярар, бәпесе тыныс, төндә бер уянһасы. Сәңгелдәк ситен, йән-яғынан ҡымтып, боролоп күҙ һалды ла, эшкә сығып китте. …Һене ҡатып илаған ике айлыҡ бала баш бармағы н ауыҙына ҡабып, бер килке әүрәп ятып торған булды. Уныһы ысҡынып киткәйне, тағы ла ярһырға тотондо. Атаһы иртән нисек һалып киткән, шунан бирле ҡағылыусы юҡ – көн кисләгәйне инде. Ҡулдарын бер өҫкә, бер аҫҡа һелтәләнә торғас, тыуғаны бирле ҡырҡылмаған тырнаҡлы бармаҡтары ҡолаҡ осон эләктерҙе. Бер туҡтауһыҙ тызылып, бүҫерелеп килеп сыҡҡан уң ҡолағының ярыһы, бармаҡ араһына эләгеп, битен ҡанға буяны. Көноҙоно һыу инеп, асығып ҡайтып килгән Нәҡиә ел ҡапҡаны асып ингәндә, ире ҡанға батҡан ҡыҙын йыуындырып, буғына эйәләгән рәш себендәрен таҙалай ине. Билендәге һалдат ҡайышы н сисеп, бер тартты ла кәләшенә Фәйзулла, ишек төбөндәге сөйгә элде. Һығылып төшкән Нәҡиә, буҙҙап сығып та сапманы, битен ҡаплап, ишек төбөндә шыңшып ултыра бирҙе лә, һүҙһеҙ генә Фатимаһына имсәк ҡаптырҙы. – Ишетһен ҡолағың: тағы шундай хәл ҡабатланһа, ике имсәгеңде ике яҡҡа тарбайтып, анау стенаға үҙеңде ҡуша ҡатып ҡуям. Ҡайыш ише генә булмаҫ. – Ҡыҙҙар араһында ғына үҫкән Фәйзулла үҙенең ҡатылығына аптырап ҡуйҙы. …Ҡуйманы ун биш йәшлек Нәҡиә киске уйындарын да, еләккә йөрөүен дә, бала-саға менән һыу инеүен дә. Әсәлек тойғоһо Фатиманы имеҙеп ултырғанда сағылғандыр, балам бар тип, өҙөлөп торманы. Ике айлыҡ сабыйҙың өҙөлгән ҡолаҡ осо кимтек булып, тире менән генә ҡапланды. Утты-һыуҙы кискән Фәйзулланың ҡайышҡа ҡулы күтәрелмәне башҡаса. Ҡустыларының ҡылын тартҡылап ҡараны – ҡайҙа ла исем-аты сыҡманы кәләшенең, шул яҡтан тыныс ине. Үҙенән ун биш йәшкә өлкән иренең өҫтө ҡараулы, өйҙөң иҙәне ҡырып йыуылған, тик… бешеренеп-төшөрөнгән кеше булмағас, түрбашы ла үтә таҙа булды. … Селлә инде. Ҡысҡырып-ҡысҡырып та, атаһы ҡайтҡансы тамағы кибеүҙән өнө сыҡмай ятҡан саҡтары йышайҙы өс айлыҡ ҡыҙының. Кисә эштән ҡайтыуға Фатиманың тәне буйлап йыбырҙашып йөрөгән ҡорттарҙы күреп, телһеҙ ҡалды Фәйзулла. …Йоҡлай алманы бөгөн Миңлезата. Кеше итеп эшкиндерә аламы бәпәйен, юҡмы Нәҡиәһе. Эш ҡулы етешмәй колхозда – б арып хәлдәрен белә алғаны юҡ. Бригадир ике урап килеп, тәҙрәгә туҡылдатты, ҡатын тауыш бирмәне. Бер үҙенә һыйыр нимәгә, көҙгә алып барып бирер инде Нәҡиәһенә. Кейәүе булһа ла, һауып эсерер. Үҙенең д он ъяһының күптән ҡото китте. Әллә йәшәүҙән төңөлөүеме? Ҡуй, тороп, йыуып-йышып ҡуйыр кәрәк. Ни хәл барын кем белгән. Шулай ҙа, ҡ уҙғалырға иртәрәк әле, иртәрәк …Аяҡҡа баҫтырышаһы бар бит әле Фатимаһын. … Арманһыҙ булып, ағартырын ағартып, ҡағырын ҡағып, йышырын йышып, һыйырының көтөүҙән ҡайтҡанын көтөп ултырған Миңлезата, ҡапылғара ҡубып атҡарып ташлаған эшенә н аптырап ултыра. Ат егеп бынауы мәлдә кем йөрөй тип уйлап өлгөрҙө, э ргәһенә килеп туҡтаған аттан кейәүе төштө: – Ҡәйнәм! Алып ҡайтайым, тигәйнем. – Ыштан төбөнә һалғандай тапанып тора уныһы. Ҡәйнәм тисе. – Үҙе балалыҡтан сыҡмаған бит Нәҡиә, Фатиманы ҡарашмаһаң, булмаҫ. Әрәм булыр. – Күңеленә ғәзиз исем үҙенекен итте, һикереп торҙо Миңлезата: – Ә һыйырҙы? – Председатель үҙ енең атын бирҙе. Быҙауын арбаға һалырбыҙ, һыйырын артҡа бәйләрбеҙ. Тәҙрәңә таҡта ҡатмайыҡ, йортоңа мөғәллимә ҡыҙҙы һалып торалар. Ҡәйнәм! – Әү, кейәү! – Ҡайһылай үҙ итеп әйтте лә ҡуйҙысы. – Теге … ни. Мөйөш бүлә торған шаршауыңды ғына алһаң, башҡа нәмәңә теймәйек. Үҙеңә айырым урын түшәгәйнем. …Икенде мәле уҙғанда арба артына бәйләнгән һыйыр артынан атлаған Фәйзулланы эйәрткән ат ауыл ҡапҡаһын сығып бара ине. – Ултыр, кейәү! – Шаҡара тартты дилб егәне Миңлезата. Яндап ултырырға ҡыйманы, ситкә ултырҙы Фәйзулла. – Әйҙә, малҡай! – Ҡыуаланы атты – тормош дилбегәһен ҡәйнәһенә үҙе тотторҙо бит кейәүе.",Дилбегә. Хикәйә. Миңнур Ҡасимова,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1],4,Хикәйә,9419,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-10-26/dilbeg-hik-y-mi-nur-asimova-3004407,2022-10-26T16:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырЧаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы  янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган. Бүген, 17 июньдә Русия Үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк""ыннан банк операцияләре башкаруга лицензиясентартып алган. Ул Русиядәге банк системында мөлкәтенең күләме ягыннан 218 урында тора иде. ""Озак вакытлар дәвамында ""Автоградбанк"" ширкәте эшчәнлегенең эшкуарлык моделе нәтиәсез булды, мөлкәте кимеде һәм сыйфаты начарайды. Кредит оешмасының топ-менеджментына шактый түләүләр бирелүе — оешманың даими чыгымлануына һәм акчалары кимүенә китерде"", дип белдерделәр Русия Банкы матбугат хезмәтендә. Үзәк банк фикеренчә, капиталның итешле булуы таләпләрен үтәгән булып күренү өчен банк канунсыз килешүләр башкарган. ""Автоградбанк""ны акчаларын соры базарга чыгару өчен ""зур күләмдә шикле операцияләр"" уздырган мөштәриләргә хезмәт күрсәтүдә дә гаеплиләр. Банкның канунсыз операцияләр ясавы турындагы мәгълүматларны тәртип саклау оешмаларына ибәрәчәкләр. Шулай ук ""Автоградбанк"" — банк эшчәнлеген көйләп торучы федераль кануннарны һәм норматив актларны бозган диелә. Банкның инаятьчел юл белән алынган керемнәрне юуга каршы көрәш канунын бозуы, террорчылыкны финанславы ачыкланган. ""С-""язуынча, Чаллыда ""Автоградбанк""ның баш офисы янына берничә дистә кеше ыелган. Баш офис та, банкның башка бүлекчәләре дә ябык, ә банк операцияләре туктатылган диелә. Кертем ясаучылар каршындагы иминиятләштерү аваплылыгының күләме — 2,3 млрд сум, дип искәртә басма. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия үзәк банкы Чаллының ""Автоградбанк"" банкының лицензиясен алган",['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1650,https://www.azatliq.org/a/rusiya-uzak-banki-challining-avtogradbank-bankining-litsenziyasen-algan/32996318.html,2024-06-17T13:19:54+03:00
Ҡырмыҫҡалы районында иргә һөжүм иткән өсөн биш кешенән торған енәйәт төркөмөнә хөкөм ҡарары сығарылған.,Берәүгә ҡаршы бишәү,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,103,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-15/ber-g-bish-4508362,2025-12-15T16:45:00+00:00
"Башҡортостан Йәшел ғәҙәттәр экотрекеры һанлы платформаһының көҙгө миҙгеленең абсолют лидеры һәм еңеүсеһе булды. Онлайн-сервис Экологик именлек милли проектына (национальный проект ""Экологическое благополучие"") ярҙам итеү маҡсатында эшләй башланы, тип хәбәр иттеләр республиканың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығынан. Йәшел ғәҙәттәр экотрекеры ярҙамында һәр рәсәйле тәбиғәтте һаҡлауға шәхси өлөш индерә ала. Платформала ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыуҙа, өмәләрҙә һәм йәшелләндереүҙә ҡатнашыуығыҙҙы теркәргә мөмкин. Көҙгө миҙгелдә Башҡортостан республикаһы рекордлы 13 533 экобалл йыйҙы. Был һөҙөмтә башҡа лидер төбәктәрҙең күрһәткестәренән күпкә юғарыраҡ. Мәҫәлән, Башҡортостан алған экобалдар һаны Иркутск өлкәһе иҫәбендәге мәрәйҙәр һанынан өс тапҡырға күберәк. Шулай уҡ алдынғы төбәктәр иҫәбендә – Татарстан, Кузбасс һәм Силәбе өлкәһе. Әммә улар Башҡортостанда өлгәшелгән һөҙөмтәләрҙе уҙып китә алманы. ""Был уңыш Башҡортостандың экологик мәғариф өлкәһендәге системалы эшенең законлы дауамы булып тора. Республика Таҙа һауаны һайлайым, Бумбатл һәм Рәсәй һыуы кеүек төп федераль башланғыстар сиктәрендә юғары һөҙөмтәләр күрһәтә, — тип билдәләне төбәктең тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Нияз Фазылов. Экологик именлек милли проекты тирә-яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрә һәм уны кешеләр өсөн уңайлы итә. Эш бер юлы бер нисә йүнәлеш буйынса бара: ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыу һәм эшкәртеү өсөн инфраструктура булдырыу, сүплектәрҙе бөтөрөү һәм һыу ятҡылыҡтарын таҙартыу, урмандарҙы һаҡлау, атмосфераға ташландыҡтарҙы кәметеү, экологик туризмды үҫтереү һәм биологик төрлөлөктө һаҡлау. Яңыртылған милли проекттар РФ Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостан беренсе урында,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан']",[1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0 0],7,Милли проекттар,1812,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-23/bash-ortostan-berense-urynda-4517737,2025-12-23T07:05:00+00:00
"Программаны «Минең бизнес» үҙәге Туризм һәм эшҡыуарлыҡ министрлығы һәм БР «Ватанды һаҡлаусылар» филиалы фонды ярҙамы менән «Йоғонтоло һәм көнәркәшле иҡтисад» милли проекты буйынса тормошҡа ашыра. Ҡатнашыусылар эшҡыуарлыҡ өлкәһендә кәрәкле белем һәм тәжрибә туплаясаҡ. МХО-ла ҡатнашыусылар был турала ентеклерәк мәғлүмәтте үҙҙәренең (йәшәгән урыны буйынса) социаль координаторынан белешә ала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Яугирҙар өсөн яңы программа башлана,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,569,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-13/yaugir-ar-s-n-ya-y-programma-bashlana-4576639,2026-02-13T10:27:00+00:00
"Йәйге каникулым матур ғына башланып китте. Уҡыу йылын тик «бишле»гә генә тамамлағас, кәйеф тә күтәренке!",Мәшһүр эпосыбыҙға һөйөүем артты,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Минең өс айым""",104,https://yanshishma.com/articles/mine-s-ayym/2025-06-20/m-sh-r-eposyby-a-y-em-artty-4283265,2025-06-20T11:00:00+00:00
"27-28 февралдә Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә үзбәк драматургы Хәмзә Ниязи әҫәре буйынса ҡуйылған ""Майсара мутлыҡтары"" комедияһының премьераһы буласаҡ. Тәүге көн алтын юбилейын билдәләүсе Башҡортостандың халыҡ артисы, йырсы Гөлшат Ғайсина ҡотлауҙар ҡабул итәсәк. Спектаклдең режиссеры - Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Рөстәм Хәкимов. Театрға рәхим итегеҙ!","""Майсара мутлыҡтары"" шәп булмаҡсы",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1],4,Яңылыҡтар,391,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-07/maysara-mutly-tary-sh-p-bulma-sy-4568954,2026-02-07T19:30:00+00:00
"Байназар мәктәбендә бына нисәмә йылдар инде «Ҡаурый ҡәләм» ижад түңәрәге эшләп килә. – Был эште мин беҙҙә оҙаҡ йылдар башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытып хаҡлы ялға сыҡҡан Фәрхәнә Ниғмәт ҡыҙы Чуракованан ҡабул итеп алдым. Хәҙер сирек быуатҡа яҡын етәкләйем инде. Маҡсатым – башҡортса матур итеп мәҡәләләр, иншалар, шиғыр яҙырға өйрәтеү. Түңәрәктә шөғөлләнгән ҡыҙҙар һәм егеттәр менән йыл да ижад емештәрен туплап, үҙ ҡулдарыбыҙ менән китапсыҡтар эшләйбеҙ. Шунан районыбыҙҙың «Баҙал» әҙәби берекмәһенән шағирҙарҙы, яҙыусыларҙы саҡырып, улар алдында сығыш яһайбыҙ, үҙебеҙсә исем туйы кеүек сара ойошторабыҙ. Республика балалар баҫмалары менән даими бәйләнештәбеҙ. Ундан ашыу йәш хәбәрсебеҙ бар. Бер нисә уҡыусыбыҙ Ғәбиҙулла Зарипов, Булат Солтангәрәев исемендәге премияларға лайыҡ булды, – ти башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Рәсимә Рауил ҡыҙы Баязитова. Түңәрәктә шөғөлләнгән балалар бергәләп китапханаға йөрөй, яҡташ яҙыусыларҙың ижадтарын өйрәнә, тасуири уҡыуҙар ойоштора. Әлбиттә, редакция менән ижади яҡтан һәләтле уҡыусылар араһында бәйләнеш булдырыуҙа ла тел уҡытыусыһының өлөшө ҙур. Бала матур иншалар яҙа икән, уны гәзиткә ебәрергә тәҡдим итергә кәрәк, үҙенең, бәлки, ҡыйыулығы етмәйҙер. Ә ташҡа баҫылған мәҡәләңде, шиғырыңды күреү – күңелендә ижад осҡоно йөрөткән йәш кеше өсөн ҙур ваҡиға ул. Байназар мәктәбенең «Ҡаурый ҡәләм» ижад түңәрәге ағзалары беҙҙе әленән-әле мәҡәләләре менән ҡыуандырып тора. 2026 йылдың тәүге ярты йыллығына ла күмәкләп гәзитебеҙгә яҙылдылар, «Йәншишмә»не уҡып баралар. синыфтан Наҙгөл Ҡарағолова менән Йәнгүзәл Асҡарова үткән йылда әүҙем яҙышҡандары өсөн йәш хәбәрсе исемен алды. Артабан да бәйләнешебеҙ ныҡ булһын, һеҙҙән матур йөкмәткеле хаттар көтөп ҡалабыҙ, дуҫтар. Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА. Бөрйән районы.",Мәктәптә үк ижадҡа юл яралар,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 0],6,Ижади түңәрәктәрҙә,1744,https://yanshishma.com/articles/izhadi-t-r-kt-r-/2026-01-30/m-kt-pt-k-izhad-a-yul-yaralar-4557616,2026-01-30T12:32:00+00:00
"Соңгы иде елда кырымнарны иң борчыган нәрсә — гүзәл ярымутрау табигатен явызларча талау. Әмма тормыш-көнкүрештәге үзгәрешләр дә канагәтьсезлеккә сәбәп бирә. Кырым күпере, һава аланы, ""Таврида"" юлы төзелешен Мәскәү Кырымдагы иң уңышлы проектлар буларак күрсәтеп торса да, аның бертуктаусыз бу пропагандасын узган айдагы карлы көннәр юкка чыгарды. Тавриданы да, күперне дә кар басып, юл хәрәкәте тулысынча туктап калды, йөзләрчә машина, рейс автобуслары тәүлек буе юлда кар эчендә батып калды, күп кенә казалар булды. Моның сәбәпләре гап-гади булуын Азатлыкка автобус йөртүчесе Александрсөйләде. Ул Русиядән китерелгән юл төзүчеләрне гаепли. ""Алар Кырымдагы шартларны белмичә, сорамыйча юл буенда ике яктан күп елларча үскән барлык агачларны кисеп саттылар, ә ул агачлар кышын юлны кардан саклый иде. Бу килмешәкләр, имеш, безгә юл төзегән икән. Ә без алардан трасса сорадыкмыни? Алар аны хәрби мәнфәгатьләрне күздә тотып төзеде. Бу юлда каза-өстендәказа. Ә, беләсезме, башта алар тамыры белән чыгарылган агачлар урынына яңаларын утыртырга вәгдә иткән иде, ә хәзер инде бу хакта сүз дә юк. Аларның кануннары нигезендә федераль трассага 70 метрга якын агач утыртырга ярамый икән. Имеш, бу — террорчылыкка каршы көрәш таләпләре. Бәлки алар өчен ул агачларда террорчылар качып ятадыр инде? Мин монда туып үстем, ләкин террор сүзен болар килгәннән соң ишетә-ишетә арыдым. Террорга каршы дип, Акмәчеттәге автостанцияләрнең барысын да тимер коймалар белән уратып алдылар. Капка төпләрендә резин күзәкләр белән сакчылар тора, билетың булмаса, чыга да, керә дә алмыйсың. Украина заманында мондый нәрсә юк иде, ә алар Кырымда адым саен ""террорчыларны"" күрә. Террорчылар юк бездә, булмады да. Тик моны кемгә генә аңлатасың, безнең сүз әйтергә дә хакыбыз калмады. Акмәчеттә автобус вокзалына керү капкасыКерем юк, су юк, ләкин күпер бар, тик миңа аннан ни файда Безнең элекке керемнәр дә юк хәзер, Русиядән соңгы елларда килгән ял итүчеләр элекеге елларга караганда ярлы, тиеннәрен саныйлар. Ә башка илләрдән килүче юк дәрәәдә. Элек поезд белән кайдан гына килми иделәр, поезддан төшәләр дә, мин эшләгән ""Курортная"" автовокзалына автобусларга йөгерә иделәр. Ә хәзер инде поездлар да йөрми. Төзелгән күпердән әен бераз Мәскәүдән, Петербурдан йореп алдылар да, туктадылар. Керем юк, су юк, ләкин күпер бар, тик миңа аннан ни файда"", ди Александр. Белогорски янында юкка чыккан Сарысу елгасы урыныКырымда 2020 елда кискенләшә башлаган су кытлыгы да халыкны тирән борчуга салды. Моның бер сәбәбе корылык булса, икенче сәбәбе — Кырымдагы чишмәләрнең кибүе. Коңа Кырымдагы табигый байлыкларны соңгы елларда вәхшиләрчә талау китерде. Украина заманында, таш чыгару киметелеп, күп кенә карьерларның эшчәнлеге чикләнгән иде. Яңа хакимият исә ""Таврида"" трассасы нигезенә һәм башка төзелешләргә таш китерү өчен ул карьерларны 2014 елдан соң ныклап эшкә икте. Көчле шартлатулар ир астындагы су юлларын томалады, чишмәләрдән су саклагычларга килгән сулар да юкка чыкты. Бу шартлатулар хакында Карасубазар янындагы бер авылда яшәүче Иван Блящук Азатлыкка өч ай элек сөйләгән иде. Шул ук авылда яшәүче Михаил әфәнде Украина заманында карьер көндез икегә хәтле эшли, иде ә хәзер көне-төне машиналар туктамый йөри, шартлаулардан күрше авылларда йортларның диварлары ярыла, халык нишләргә белмичә интегә, кешеләр белән беркем дә исәпләшми, ди. Болай барса, Кырым буш, ансыз чүлгә әйләнер, ди ул. Акмәчеттә су сату автоматыАкмәчет халкы аш пешерү өчен суны да инде бер елдан артык сатып алырга мәбүр. Суның бер литры — биш сум, аны сату автоматлары Акмәчетнең төрле урыннарында һәм кайбер кибетләрдә урнаштырылды. Башта хакимият бушлай су тарату өчен урамнарда урнаштырган мичкәләрдә суда булмады, бераздан ул мичкәләр дә юкка чыкты. ""Без аш пешеру өчен суны сатып алабыз, ә краннан берничә сәгать дәвамында гына бирелгән су чиста түгел, исе дә бар, без аны башка ихтыларыбыз өчен ыеп кулланабыз. Украина заманында фатирларда салкын су да, ылы су да агып тора иде, ә хәзер. "", дип кулын селтәп китте Азатлык хәбәрчесе белән сөйләшкән хатыннар су автоматы яныннан. 5Кырым халкы сусызлыктан интегәКырымда курорт сезонында ял итүчеләрне үз йортында кабул иткәннәр дә, ял итүчеләр дә монда азык-төлек, тору урыны, такси кыйбат булуга, Русиядәге банк карталарын Кырым кибетләре, банкоматлар кабул итмәүгә, Кырымда Мәскәү бәяләре булуга зарлана. Кырымнарның керемнәре мәскәүнекеләрдән шактый түбән, алар шундый бәяләр белән ничек яши ала дигән сорауга авап юк.2014 елда Русия саклану министрлыгының ""Кырымны кайтару өчен"" медале белән бүләкләнгән Кырым стратегик тикшерүнуләр үзәге мөдире Ринат Шәймардановкырымтатарлар белән бәйле мәсьәләләргә кагылып, Кырым хакимияте үзенең кырымтатарларга каршы булуын күрсәтеп тора, аларның кырымтатарларга каршы гамәлләренә кыйтгадан кайбер көчләрнең яшерен яклавы бар дип уйлыйм, ди. Ринат Шаймарданов""Узган еллар дәвамында ""Репрессияләнгән халыкларны аклау турында канун""ның бер маддәсе дә Кырымда үтәлмәде. елларда ирләрне канунлаштыру юнәлешендә башланган эшләр туктатылды, төзелгән кырымтатар йортлары 2018 елда хакимият фатихасы белән көч кулланып имерелде. Кырымда 2010 елда булган төрле дәрәәле 1300 кырымтатар депутатыннан 2014 елда 100 депутат калды. Факт буларак, соңгы иде елда кырымтатарларны Кырымның сәяси тормышыннан, хакимияттән, башка өлкәләрдән тулысынча диярлек читләштерделәр. Бу кырымтатар халкының Русия Кырымында иде еллык яшәвенең аянычлы нәтиәсн"", диде Русия медален алган Шәймәрданов Азатлыкка. Шулай итеп, Русиянең Кырымда сүз иреген томалавына, матбугат чараларын контрольгә алуына, Русиядәге кануннарны Кырымда тагын да кырысрак рәвештә гамәлгә ашыруына, Русиядән китереп төрле вазифаларга утыртылган түрәләрнең ирле халыкны ачуландырган төрле гамәлләренә бәяләрнең үсеше, эш хаклары түбән булуы, тормыш шартлары авырлашу да өстәлеп, Кырымдагы төрле милләт вәкилләренең ризасызлыгын тагын да көчәйтә бара. Форос бистәсендәге 200 еллык паркта Татарстанның ""Ак Барс"" хоккей базасын төзүгә каршы узган атнада булганпротест чарасыда кырымнарның Русиягә кушылу эйфориясеннән айнуын, аларның чынбарлыкка ризасызлыгы өйдә, ашханәләрдә утырып сөйләшүләрдән урамнарга чыга башлавын күрсәтәдер. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",иде ел аннекия Кырымга ни бирде,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],4,Ҡырым,6359,https://www.azatliq.org/a/31140284.html,2021-03-08T22:04:57+00:00
"19 мая в Греческом зале состоится литературно-музыкальный спектакль «Два огромных человека. Шаляпин и Горький», который создан при поддержке Президентского фонда культурных инициатив. Премьера постановки состоялась в рамках «Цикла мероприятий к 150-летию со дня рождения Ф. И. Шаляпина» года в Казани. В роли певца выступит Алексей Тихомиров (Геликон-Опера), в роли Горького – Иван Крушин (Казанский академический русский Большой драматический театр имени В. И. Качалова). 20 мая в рамках фестиваля покажут оперу «Аттила», где главные партии исполнят Татьяна Сержан (Мариинский театр) Шота Чибиров (Геликон-Опера). 22 мая в опере «Дон Кихот» выступят солисты Мариинского театра Анна Кикнадзе и Михаил Колелишвили, 23 мая спектакль будет показан на сцене полностью уфимским составом. 25 мая уфимцы смогут увидеть оперу «Князь Игорь» с участием Игоря Морозова (Геликон-Опера) и Марии Баянкиной (Мариинский театр), дирижёром выступит Владислав Карклин. 26 мая пройдет вечер романса «В звёздах горят небеса…» в Греческом зале театра. Солистка Башоперы Альфия Каримова предстанет как исполнительница камерной музыки. В концерте примут участие  известные музыканты Рустам Шайхутдинов (рояль) и Артур Назиуллин (кларнет), а также солист Саратовского академического театра оперы и балета Аббасхан Рахматуллаев. Завершаются «Шаляпинские вечера в Уфе» 27-28 мая балетом «Рахманинов. Симфония длиною в жизнь», где одним из главных образов является Федор Шаляпин – друг и соратник великого русского композитора Сергея Рахманинова.","Өфөлә Шаляпин кисәләре"" Халыҡ-ара опера сәнғәте фестивале була",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,1518,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-17/f-l-shalyapin-kis-l-re-xvii-haly-ara-opera-s-n-te-festivale-bula-3731494,2024-04-17T14:07:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфада узган Русия төбәкләре һәм Беларус республикасының этник мәдәниятләре фестивале өчен Башкортстанның Халык иаты республика үзәге дуслык һәм этноавыл урамының стилен эшләү өчен килешү төзегән. Килешүне шәхси эшмәкәр Гөлнара Юринабелән төзегәннәр, аның бәясе 7,4 миллион сум булган, акчалар Башкортстан бюджетыннан бүлеп бирелгән. Хезмәтләр 26 июньнән 28 июньгә кадәр күрсәтелергә тиеш булса да, дәүләт өчен сатып алулар сайтында бу контракт 13 июльдә генә чыккан. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Килешүдә язылганча, заказга алынган кеше халыкларның йорт-ирләре декорацияләрен ясап куярга тиеш булган. Форум 2014 елдан башлап ел саен үткәрелә. Гөлнара Юрина ""Башкортстан мәдәни програмнары мөдирлеге"" һәм Уфаның Совет районы үсеш фонды итәкчесе булып тора. Элегрәк ""Аспекты"" Башкортстанның монополиягә каршы федераль хезмәте Юринаны, Гаскәров исемендәге ансамбльне һәм ""Башкортстан"" киностудиясенең монополиягә каршы канунны бозу турындагы эше каралачагын язды. Эш материалларыннан күренгәнчә, 2021 елның августында киностудия һәм Гөлнара Юрина көндәшләр процедурасы уздырып тормый гына ""Яшь профессионаллар"" (""Молодые профессионалы"") дәүләт чемпионаты финалы флешмобын төшерү өчен хезмәт күрсәтергә дип 500 мең сумлык килешү төзегән. Әмма бу хезмәт килешү төзелгәнче дүрт ай алдан ук күрсәтелгән булган диелә. Мәхкәмә утырышы 2 августка билгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфада Русия-Беларус форумына декорацияләр ясау турында 7,4 миллион сумлык килешү төзегәннәр, әмма чара инде узган булган",['Дин' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1472,https://www.azatliq.org/a/32511693.html,2023-07-20T11:37:00+00:00
"Бишенсе «Дуҫтар тауышы: шиғриәт һәм сәнғәт» юбилей фестивале (2025 йылдың ҡыш башында) мөһим мәҙәни ваҡиғаға әүерелде. Евразия ижади гильдияһы ЕИГ ойошторған был халыҡ-ара форум, 20 илдән 70-тән ашыу яҙыусыны, шағирҙы, рәссамдарҙы, музыканттарҙы, кинематографистарҙы һәм интеллектуалдарҙы туплап, донъя халыҡтары мәҙәниәттәре араһында ысын күпергә әүерелде. Фестивалдә сығыш яһап, Евразия ижади гильдияһының иң оло ағзаларының береһе, Башҡортостан Республикаһының халыҡ яҙыусыһы, төрки халыҡтары сатираһы атаһы Марсель Сәлимов: «Бында – планетабыҙҙың төрлө халыҡ вәкилдәре. Әммә шуға ҡарамаҫтан, бер-беребеҙҙе яҡшы аңлайбыҙ, сөнки бөтәбеҙ ҙә бер телдә - дуҫлыҡ һәм тыныслыҡ телендә һөйләшәбеҙ», – тип белдерҙе. Бурабайҙа үткән халыҡ-ара ҡыҫҡа метражлы кино фестивалендә Аргентина, Германия, Израиль, Италия, Көньяҡ-Көнбайыш, Рәсәй, Америка Ҡушма Штаттары, Тунис һәм башҡа илдәрҙән финалсыларҙың фильмдары күрһәтелде. Төрлө категориялағы иң яҡшы эштәр билдәләнде. Әмир Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһының Марсель Сәлимовтың ижад юлы тураһында «Донъя буйлап көлөп кенә» документаль фильмы (режиссеры Радик Килмәмәтов) халыҡ-ара жюриҙың махсус иғтибарына лайыҡ булды. Евразия ижади гильдияһы рәйесе урынбаҫары Солтанат Хәмзиева яҙғанса, сатира әҙәбиәте классигы тураһында фильмдың премьераһы фестивалдең ынйыһы – сағыу ваҡиға булды. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһының ижадына ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырылыуын иҫәпкә алып, фильмды инглиз теленә тәржемә итеп, Лондон тамашасыһы иғтибарына күрһәтеү тәҡдим ителде. Марсель Шәйнур улы «Евразияның зәңгәр гәүһәрҙәре» дискуссияһында ҡатнашты һәм билдәле нәшриәтсе, йәмәғәт эшмәкәре Марат Әхмәтйәнов нигеҙ һалған Евразия ижади гильдияһының 10 йыллығы хөрмәтенә иҫтәлекле миҙалға лайыҡ булды. Фестиваль халыҡ-ара аренала Башҡортостандың һәм уның вәкилдәренең бай мәҙәни мираҫын билдәләне. Форумда ҡатнашыусылар республиканың Евразия мәҙәни киңлеген үҫтереүгә индергән өлөшөн юғары баһаланы. Фестиваль тамамланғас, Шучинск ҡалаһындағы иң яҡшы белем биреү учреждениеларының береһе – Юғары педагогия колледжында (директоры Галина Бичун) танылған башҡорт һәм Рәсәй сатиригының уҡытыусылар һәм студенттар менән йәнле осрашыуы үтте. Билдәләп үтергә кәрәк, Марсель Сәлимов Бөйөк Британияның  « » журналының «Евразия  мәҙәниәте легендалары» исемле махсус сығарылышында баҫылған интервьюһында яҙыусылыҡ тәжрибәһенән тыш, креатив индустрияның үҫешен һәм донъяла ижад кешеһенең урынын нисек күреүе менән дә уртаҡлашты. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡаҙағстанда - Мар. Сәлим премьераһы!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Яңылыҡтар,3129,https://henek.info/news/novosti/2025-12-24/a-a-standa-mar-s-lim-premiera-y-4520100,2025-12-24T17:58:00+00:00
"Бөгөн билдәле ғалимә, шағирә, БР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, РФ-тың почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре, С. Юлаев ордены кавалеры Рәмзәнә АБУТАЛИПОВАҒА - 70 йәш!",Рәмзәнә АБУТАЛИПОВАҒА - 70 йәш!,['Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,175,https://uchbash.com/news/novosti/2024-03-30/r-mz-n-abutalipova-a-70-y-sh-3707494,2024-03-30T10:06:31+00:00
"Бөрө-Таҙтүбә-Һатҡы юлының 0 саҡрымынан алып 198-се саҡрымына тиклемге участкала, был Бөрө, Мишкә, Ҡариҙел, Дыуан райондары, йөк һәм пассажирҙар транспорты өсөн хәрәкәт сикләнде. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Водителдәр иғтибарына!,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,355,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/voditeld-r-i-tibaryna-4582393,2026-02-17T20:30:00+00:00
"Оформить льготный билет можно в мобильном приложении «РЖД Пассажирам» и в пригородных билетных кассах АО «Баш ППК». Размер скидки составит: По Республике Башкортостан – 50 Оформление проездных документов производится при предъявлении документа, подтверждающего право льготы: – Для школьников – справка из школы. – Для студентов – студенческий билет. Справка (студенческий билет) должны содержать фамилию, имя, отчество лица, реквизиты и юридический адрес образовательного учреждения, и быть заверенными печатью и подписью руководителя, иметь номер и дату, действующий период обучения. При оформлении льготного билета в приложении «РЖД пассажирам» впервые необходимо зарегистрировать льготный профиль или обновить ранее (в связи с новым учебным годом) в пригородной кассе АО «Баш ППК», предоставив документ, удостоверяющий личность и справку из школы или студенческий билет. Возможность приобретения льготного проездного через приложение появится на следующие сутки после регистрации. Перечень билетных касс можно уточнить здесь:",С 1 сентября школьники и студенты очного отделения могут приобретать льготные проездные,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1028,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-25/s-1-sentyabrya-shkolniki-i-studenty-ochnogo-otdeleniya-mogut-priobretat-lgotnye-proezdnye-3897958,2024-08-25T21:13:00+00:00
"З. Биишева исемендәге Китап нәшриәтендә Яҙылыусы көнө уҙҙы. Тоғро дуҫтарыбыҙ килеп журналыбыҙға яҙылдылар, бүләк иттеләр. Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе урынбаҫары Ғәзиз Манапов Бөрйән районында йәшәүсе, МХО-ла йөрөгән яугирҙың ғаиләһенә, киләһе ярты йыллыҡҡы Шоңҡар журналына яҙылды. Беҙҙең менән бергә булғанығыҙ өсөн рәхмәт, дуҫтар!",Журналыбыҙ бик шәп бүләк тә!,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Йәмғиәт,371,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-05/zhurnalyby-bik-sh-p-b-l-k-t-4495855,2025-12-05T20:18:00+00:00
"Иллюстратив фотоЧиләбедә һөнәри урта белем бирү йортында кызларга яулык бәяләп йөрергә рөхсәт иткәннәр. Бу хакта Чиләбе өлкәсенең кеше хокуклары вәкаләтле вәкиле Евгений Майоровның көллияткә кертелмәгән яулыклы кызның анасына язган хатында әйтелә. Әлеге документны Русия юристлар милли берләшмәсечыгарды. Хатта бу мәсьәлә буенча эшче төркем оешуы, анда Чиләбе өлкәсенең бала хокуклары вәкаләтле вәкиле, өлкәнең мәгариф министры урынбасары, көллият мөдире, Чиләбе халыклар ассамблеясы рәисе катнашуы әйтелә. ""Укучы кызга (исем фамилиясе яшерелгән) билгеләнгән кием формасына яулык өстәү мөмкинлеге турында мәгариф министры урынбасары һәм көллият мөдире белән килешенде"", диелә хатта. Документта кайсы көллият һәм кайсы студентның хокукы бозылуы турында әйтелми. Моңа кадәр низаг Чиләбе шәһәренең 71 нче мәктәбендә чыккан иде. Уку йортының итәкчелеге хиап киеп килгән укучы Виктория Ашуровага яулыгын салмаган очракта дәресләргә кертелмәячәге һәм уку йортыннан куылачагы турындакисәтү ясады. Русия уку йортларында яулык бәйләп йөрү проблемы һәрдаим туып тора: Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чиләбедә түрәләр тыкшынуыннан соң көллияттә яулык бәйләп йөрергә рөхсәт иткәннәр,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1155,https://www.azatliq.org/a/32135188.html,2022-11-17T12:41:37+00:00
"Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт драма театры «Тапшырылмаған хаттар» спектакленең премьераһын күрһәтте. Булған бит интернетһыҙ һәм кеҫә телефонһыҙ замандар. Ғашиҡтар һөйөү һүҙҙәрен бер-береһенә хаттар аша еткергән. Хаттарҙың ҡай саҡ адресатына барып етмәүен кем уйлаһын инде! Көнсөл берәй әҙәм ғашиҡтарҙың бергә булыуын теләмәүе мөмкин. Әммә һәр аҫтыртын эш фашлана. Был мәкер ҙә асыла. Әммә йәш саҡтағы мөхәббәт һаҡланып ҡалғанмы? Тамашасылар был һорауға яуапты «Тапшырылмаған хаттар» спектаклен ҡарағанда табыр. Авторы — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Сулпан Әбдрәхимова. Бөгөн — премьераның икенсе көнө. — Беҙҙең элекке актрисабыҙ, хәҙер Милли йәштәр театры актрисаһы Сулпан Әбдрәхимованың драматургия өлкәһендәге беренсе эше. Театрыбыҙ яңы драматургтарҙың исемен асырға тырыша, — тине Сибай театры директоры Илнур Әбдрәшитов. Спектаклдең ҡуйыусы-режиссеры — Башҡортостандың атҡаҙанған артисы һәм сәнғәт эшмәкәре, театр ветераны Сәлихйән Әфләтунов. Премьера уның 75 йыллығына арналды, ошо уңайҙан юбиляр Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығының почет грамотаһы менән бүләкләнде. Автор әйтеүенсә, уның пьесаһы «Айға менәһем килә» тип атала, ә режиссер спектаклдең исемен «Тапшырылмаған хаттар» тип алған, сөнки ул пьесаның йөкмәткеһенә тап килә. Спектаклдең ҡуйыусы рәссамы — Рәсәйҙең һәм Ҡалмыҡстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Валерий Яшкулов. Ролдәрҙә Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Айгөл Хәкимова, Салауат Вәлиев һәм Римма Ғәйнуллина уйнай. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Сибай театры Сулпан Әбдрәхимованың трагикомедияһын сәхнәләштерҙе,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1622,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-07/sibay-teatry-sulpan-bdr-himovany-tragikomediya-yn-s-hn-l-shter-e-3672691,2024-03-07T10:19:00+00:00
"Ҡайҙа барып бәрелергә белмәй йөрөгәнендә баш бухгалтер Сания апайға саҡырҙылар. Ҡыҙҙы күптән күҙәтеп йөрөгән ҡатын, уның хәлен самалаған икән. Серҙе шунда систе.","Мин һине табырмын, Илдус!",['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,161,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-16/min-ine-tabyrmyn-ildus-4124057,2025-02-16T19:40:16+00:00
"- Белмәйем, өләсәй? Уның ҡасырға аяҡтары юҡ бит. Минең кеүек шәп тә йүгермәй. Етмәһә, ана, урамда ҡойоп ямғыр яуа! – тине. Шунан бәлки йоҡом күренмәҫме икән тигәндәй, Тимерхан бер тын ҡараңғы урамды күҙәтеп, тәҙрә төбөндә ултырҙы. Өләсәһе: - Оҙаҡ йоҡламаған балаларҙың йоҡоһо ана шулай, ҡаса ла ҡуя ул! Йә, кил, ят та, күҙҙәреңде йом! Бәлки йоҡоң килер– тип ейәнен урынына һалып, арҡаһынан йомошаҡ ҡына яратып, йылы юрғанын өҫтөнә  япты. Үҙе башҡа эштәре менән аш бүлмәһенә инеп, күҙҙән юғалды. Тимерхан әле бер яҡ ҡабырғаһына, әле икенсеһенә әйләнеп ятты, тик йоҡлап китә алманы. Өләсәһенең: - Йоҡоң ҡасҡандыр! – тип әйтеүе һис тыныслыҡ бирмәне уға. Хан тороп ултырҙы. Бүлмәһе буйлап күҙ йөрөтөп алды. Мөйөшкә һыйынып ҡына ултырған кресло артын да ҡарап килде. Карауаты аҫтына ла күҙ һалды, тик йоҡоһо күренмәне. - Ҡайҙа ҡасты икән? – тип баш ватты ул. Урамда төн. Бөтә балалар йоҡлап бөттө, тик Хандың ғына йоҡоһо әллә ҡайҙа йөрөй? Балалар, кем белә, Тимерхандың йоҡоһо ҡайҙа ҡасты икән? Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Хикәйә,1212,https://akbuzat-rb.ru/articles/stories/2022-01-14/mil-sh-yfullina-2654979,2022-01-14T22:06:06+05:00
"Эрзә теле дәресе, архив фотосыфикерләр""Яндекс"" бер ел чамасы элек башланган Русия халыклары телләрен үз хезмәтләренә кертү проектын дәвам ита. Соңгы елда гына ширкәт биш яңа тел өстәде: мордва телләреннән тыш, бу – осетин, коми һәм тува телләре. Бу хакта -ка ""Яндекс"" вәкилләрехәбәр итте. Бүгенге көндә ""Яндекс"" хезмәтләрендә Русиянең 12 асаба халкы теле кулланылышта: татар, башкорт, ике мари, удмурт, чуаш, якут, шулай ук эрзә, мокша, осетин, коми һәм тува телләре. Әлеге 12 тел 10 республикада дәүләт телләре статусына ия. Ширкәт нейрон челтәрләр ярдәмендә әлеге телләр өчен тәремә сыйфатын да арттыру юнәлешендә эшли. Моннан тыш сөйләмне тану һәм сөйләм синтезы технологияләрен булдыру эшләре алып барыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Яндекс. Тәремәче"" хезмәтенә мордва телләре өстәлде",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,807,https://www.azatliq.org/a/33463940.html,2025-07-04T09:30:02+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Безнең илдә бар да мөмкин. Мине тоткарладылар, димәк кемгәдер бу кирәк. Булдыклы кешеләрдән гел көнләшәләр. Бу гап-гади көнчелек"", дигән Садриев үзе. Бүген, 22 майда мәхкәмә 20 майда тоткарланган Буа театры сәнгать итәкчесе һәм мөдире Раил Садриевка чикләү чарасы буларак кайбер гамәлләрне тыю карарын чыгарган. Аңа театрга барырга, әлеге эшкә бәйле шаһитләр белән сөйләшергә, төнлә өеннән чыгарга рөхсәт ителмәячәк. Чикләү карары 2 июльгә кадәр гамәлдә булачак. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Садриев тоткарлануына фикер белдереп ""Безнең илдә бар да мөмкин. Мине тоткарладылар, димәк кемгәдер бу кирәк. Булдыклы кешеләрдән гел көнләшәләр. Бу гап-гади көнчелек"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Буа театры мөдире Раил Садриевка мәхкәмә аерым бер гамәлләрне тыю белән бәйле чикләү чарасы сайлаган,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,824,https://www.azatliq.org/a/bua-teatri-modire-rail-sadrievka-mahkama-aerim-ber-gamallarne-tiyu-belan-bayle-chiklau-charasi-saylagan/32959288.html,2024-05-22T17:08:21+03:00
"Ул кредит менеджерынан консультация алып, МСП. РФ платформаһы ярҙамында 1,5 миллион һум күләмендә займды уңышлы рәсмиләштергән. Дәүләт ярҙамы «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад» милли проекты ярҙамында тормошҡа ашырылды, тип хәбәр иттеләр республиканың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. Услуги микрокредитования остаются одними из наиболее востребованных среди субъектов малого и среднего бизнеса. Данная поддержка позволяет получить средства гораздо быстрее, чем традиционные банковские кредиты. Упрощенные процедуры оформления займа и оперативные решения делают его оптимальным инструментом для покрытия краткосрочных потребностей, таких как пополнение оборотных средств, закупка товаров или оплата услуг. Ирина Абдрахманова дүрт йылдан ашыу бизнес алып бара, ул - биҙәү материалдары һәм яҡтылыҡ ҡорамалдары магазины хужаһы. Учалылар магазинды тауарҙарҙың киң һайлауы, профессиональ ҡарашы һәм иғтибарлы хеҙмәте өсөн баһалай. Бәләкәй ҡалаларҙа төҙөлөш материалдарын киң һайлауҙы тәьмин итеү йәшәү сифатын күтәреү, аҙ ҡатлы төҙөлөш үҫеше һәм торлаҡтың энергия һөҙөмтәлелеген тәьмин итеү өсөн мөһим. Урында төрлө материалдар булыуы халыҡҡа транспорт сығымдарын кәметергә, төҙөлөштә тотҡарлыҡтарҙы булдырмаҫҡа һәм экологик һәм хәүефһеҙ варианттарҙы һайларға мөмкинлек бирә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Дәүләт ярҙамы менән тауар төрлөлөгөн арттырған,['Спорт' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1454,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/d-l-t-yar-amy-men-n-tauar-t-rl-l-g-n-arttyr-an-4589642,2026-02-22T09:00:00+00:00
"– Рәмил менән бик бәхетле ғүмер иттек. Әйләнеп ҡараһаң, иҫкә алырлыҡ матур ваҡиғалар, уртаҡ еңеүҙәр, карьера баҫҡысынан үрләү, ирешкән дәрәжәләр ҙә бар. Беҙ БДУ-ла бергә уҡыныҡ. Бер ятаҡта йәшәп, һуштан яҙырлыҡ мөхәббәт менән оло тормош юлына аяҡ баҫтыҡ. Мин – буласаҡ филолог, фән юлын һайланым, үҙемде туған телебеҙҙе, уның ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын өйрәнеүгә бағышланым. Рәмил эске эштәр министрлығына урынлашты. Бер-беребеҙгә терәк булдыҡ, бары – бергә, юғы уртаҡ, тигәндәй. Бер нисә йылдан улыбыҙ тыуҙы. 90-сыларҙың юҡсыллыҡ заманы ине. Ирем тулыһынса эшенә сумды. Көрәш менән шөғөлләнде. Ил, округ кимәлендәге ярыштарҙа еңеү яуланы, балаларҙы ла өйрәтте. Мин карьераны ла алып барҙым, амбицияларым көслө булды, балаларҙы ла уңышлы итке килә, үҙемдең  мөмкинлектәрҙе лә ҡулдан ысҡындырырға теләмәйем. Һәйбәт эш урынына бүлек етәксеһе итеп саҡырҙылар. Ярай әле ирем, туғандар ярҙам итте, кәрәк саҡта баланы ҡарап торҙолар. Миңә эш буйынса Мәскәүгә лә йөрөргә тура килде, диссертация яҙыу, яҡлау көстө лә, ваҡытты ла ныҡ алды. Рәмил икенсегә бәпәй табыуымды һораһа ла, эш артынан сабып йөрөп, тиҫтә йыл үтеп китте. Үҙем дә тиҙ генә ауырға ҡала алманым. Улыбыҙға 9 йәш тигәндә ҡыҙ табып алдым. Ирем сабыйҙы инде яратты, үҙе һайлап исем ҡушты. Көтөп алынған бала булғас, өрмәгән ергә ултыртманы. Улыбыҙҙы тәрбиәләү менән күберәк Рәмил үҙе шөғөлләнде. Буш ваҡыты һирәк булһа ла, уны бергә үткәрергә тырыштылар. Үҙе менән көрәшкә йөрөттө, яйы сыҡҡанда эшенә лә алып бара ине. Декрет ялынан һуң йәнә эшкә баттым. Яңы проекттар башларға, тикшеренеүҙәр үткәрергә кәрәк. Ҡала ситенән булһа ла ипотекаға өс бүлмәле фатир, ҡиммәтле сит ил машинаһы һатып алдыҡ. Ике бүлмәле фатирыбыҙҙы балаларға булыр тип инселәнек. Ҡыҙым менән төрлө конкурста ҡатнашып, еңеүҙәр яуланыҡ. Рәсәйҙең бик күп урынында булдыҡ. Барған ерҙән диплом менән ҡайттыҡ. Рәмил дә ҡаршы килмәне. Хәленән килгәнсә ярҙам итте, юл хәстәрен үҙ өҫтөнә алды. Уңыштарға бергә һөйөнөп йәшәнек. Ләкин ваҡыты етмәй ине. Гел «пенсияға сыҡҡас» тип йыуатырға тырышты ҡыҙыбыҙҙы. Фән юлын арҡыры-буй йөрөп сыҡҡан кеше булараҡ, был өлкәлә уңышлы эшләү серҙәренә лә төшөндөм. Ҡатын-ҡыҙ өсөн бер һөнәр икәненә инандым. Ҡыҙыбыҙҙы ла үҙем һалған һуҡмаҡтан ебәрергә теләйем. Минең тәжрибә менән уға тағы ла еңелерәк буласағын беләм. Шуға күрә ҡыҙыбыҙ мәктәпте тамамлауға артабан уҡытыу өсөн Мәскәү университетын һайланыҡ. Ана шул саҡта ниңәлер Рәмил ҡаршы килде. «Ниңә һикерәңләп йөрөйһөгөҙ, бында ла уҡып була, шул уҡ университет инде», – тине. Ләкин минең бирешергә иҫәп юҡ ине, Мәскәү  Мәскәү инде. Беҙҙә һәм унда фән яғынан ниндәй мөмкинлектәр барлығын күреп, балабыҙға иң яҡшыһын биргем килде. Ҡыҙыбыҙ үҙе лә Мәскәү тип атлығып тора бит. Тырыштым, тырмаштым. Сентябрҙән беренсе курс студенты булып, ҡыҙыбыҙ Мәскәү университеты ишектәрен асып инде. Әллә уныңса килеп сыҡмағанға, әллә үҙ һүҙен бирергә теләмәгәнгәме – атаһы унда уҡыуына бер ҙә һөйөнмәне. Биш йыл уҡыу дәүерендә бер тапҡыр ҙа янына барманы. Ҡыҙыбыҙ хәҙер ҡулына ҡыҙыл диплом алды инде. Уҡытыусылары аспирантураға инергә тәҡдим итте. Атаһы тағы ҡаршы килде. «Ҡайҙа ашҡынаһығыҙ тағы, ҡыландығыҙ инде! » – ти, һөйләшмәйенсә йөрөй хатта. Мин баланың киләсәге өсөн тырышып йөрөгәндә иремдең шундай битараф булыуы  аптыратты. Битарафлыҡ ҡына түгел, балаһының уңышлы булыуын теләмәү кеүек тойола башланы. Әллә үҙ һүҙҙәрен дәлилләр өсөн шулай эшләйме ул? Йәнәһе, әйттем мин һеҙгә, бында ғына уҡығыҙ, әллә ҡайҙа һикерәңләп йөрөмәгеҙ. Ана шул үҙенекен иҫбатлау, миңә үҙ дөрөҫлөгөн күрһәтер өсөн киреләнеү тип кенә аңлайым мин быны. Сабырлығым шунда өҙөлдө. Көтөп алынған хаҡлы ялға сыҡты ул. Эше ауыр, яуаплы ине, һүҙ ҙә юҡ. Ялдары бик һирәк эләкте, байрам көндәрендә уларҙың эше ҡыҙған саҡ – тәртип һаҡлайҙар. Оҙаҡ йылдар көтөп алған лайыҡлы ялын тыныслыҡта үткәрергә теләгәндер. Ул пенсияны мин дә көттөм, балалар ҙа. Ниһайәт, беҙгә ваҡыты булыр, һәр саҡ бергә булырбыҙ, бергә йөрөрбөҙ, тип уйланыҡ. Ә Рәмилгә бары тик тыныслыҡ ҡына кәрәк. Ҡала ситендә бәләкәй генә баҡсабыҙ ҙа бар ине. Ул бөтә ваҡытын шунда уҙғара, бер ҡайҙа ла йөрөргә яратмай. Һуңғы йылдарҙа үҙе лә бигерәк ҡырыҫланды. Ләкин үҙеңде генә уйлап йәшәп булмай, хәлеңдән килгәнсә балаларҙың киләсәге өсөн тырышырға кәрәк.  Бергә булыу өсөн бик оҙаҡ көттөм был ялды. Ә ул уны үҙе өсөн генә көткән икән. Бер тауыш та сығармай ғына айырылыштыҡ Рәмил менән. Бүлер әйберҙәребеҙ булһа ла, уныһы ла яйлы хәл ителде. Ул баҡсаны ғына үҙенә ҡалдырҙы. Бер йыл шулай йәшәйбеҙ инде. «Беҙҙең менән барырға теләмәһәң, үҙ юлыбыҙҙы үҙебеҙ генә дауам итәбеҙ», – тинем. Мин ҡыҙыма кәрәк. Бындай ваҡыт гел булмай ул. Диссертацияһын яҡлаһа, үҙ юлы менән китәсәк, мин кәңәшсе генә булып ҡаласаҡмын. Ләкин хәҙер беренсе аҙымдарын яһағанда миңә уны аяғында ныҡ баҫып торорлоҡ, аҡса эшләй алырлыҡ белгес итеп үҫтерергә кәрәк. Был юлда Рәмил менән бергә  еңелерәк булыр ине. Улыбыҙ ҙа, ҡыҙыбыҙ ҙа үҙҙәре ғаилә ҡорор йәшкә етте. Ейәндәрҙе бергә тәрбиәләр йәшкә еткәс кенә бына шулай айырылышырға тура килде. Ир менән бала араһында һайларға тура килһә, ҡатын-ҡыҙҙың кемде һайлауы көн кеүек асыҡ. Мин шулай уйлайым. Балалар аталары менән аралаша. Ләкин ҡыҙыбыҙҙың атаһына бер аҙ үпкәһе бар кеүек. Ғүмере буйы көтөп үҫтергән ғәзиз кешеһе унан  алыҫ. 37 йыл бергә йәшәгәндән һуң бына шулай юлдар айырыла икән. М. ЙӘНГИЛДИН.",Ғибрәт булһын.,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0],6,Йәмғиәт,5260,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-11/ibr-t-bul-yn-4424102,2025-10-11T18:24:00+00:00
"«Чтобы все запросы людей, как бы много их ни было, были в работе на протяжении многих месяцев», — поручил Владимир Путин.",Владимир Путин поручил начать подготовку к очередной «Прямой линии»,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,121,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-19/vladimir-putin-poruchil-nachat-podgotovku-k-ocherednoy-pryamoy-linii-4396356,2025-09-19T09:05:00+00:00
"Эдем Семедляевны каршы алганда24 ноябрь Акмәчеттә Русия контролендәге мәхкәмәдә дүшәмбе кич тоткарланган кырымтатарларга карата мәхкәмә утырышлары уза. Русиянең куәт оешмалары вәкилләре вакытлыча тотылу изоляторында 12 көн утырып иреккә чыккан адвокат Эдем Семедляевкателәктәшлек белдерергә килгән кырымтатарларны тоткарлаган иде. 31 кешене полиция бүлекчәсенә алып киттеләр. ""Крымская солидарность"" итимагый берләшмәсенең координаторы, хокук яклаучы Лутфие Зудиева, административ беркетмәләр төзегәннән соң, Акмәчеттә тоткарланган кырымтатарларының бер өлешен 24 ноябрь иртәсендә Русия полициясе бүлекчәсеннән чыгара башлаулары турында хәбәр итте. Шул ук вакытта кайбер тоткарланган хатын-кызларны хокук сакчылары мәхкәмәгә кадәр изолятордан чыгармаска булган. Акмәчеттә Русиянең куәт оешмалары вәкилләре тарафыннан кырымтатар активистларының чираттагы мәртәбә күпләп тоткарлануын Украина Югары радасының кеше хокуклары вәкаләтле вәкиле Людмила Денисова тәнкыйтьләп чыкты. ""Вакытлыча оккупацияләнгән Кырымда Украина ватандашларын канунсыз тоткарлауларын тәнкыйтьлим. Үз гамәлләре белән оккупант-ил Кеше хокуклары һәм төп ирекләр конвенциясенең 10 нчы маддәсен боза, аңа күрә һәр кешенең фикерләрен белдерү ирегенә хакы бар"", диелгән Денисованың -тагы хәбәрендә.23 ноябрьдә, 12 көн дәвамында административкулга алыну әзасынүтәп, адвокат Эдем Семедляев вакытлыча тоту изоляторыннан чыкты. Акмәчеттәге изолятор бинасы янына Семедляевны каршы алырга килгән активистларны Русия куәт оешмасы вәкилләре тоткарлаган. 31 кеше, шул исәптән 10 хатын-кыз, яннарында матбугатта эшләү таныклыклары булган ""Крымская солидарность"" хәбәрчеләре, журналистлартоткарланган. Тоткарланучыларны өч полиция бүлекчәсенә алып киткәннәр. Кырымдагы Русия хокук саклау оешмаларының итәкчелеге кырымтатар активистларын 23 ноябрьдә Акмәчеттә күпләп тоткарлауга карата аңлатма бирми. Кырымдагы Русиянең куәт оешмасы вәкилләре бу елның сентябреннән алып кырымтатар активистларын алтынчы мәртәбә тоткарлады. Кешеләрне мәхкәмә, Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) биналары һәм полиция бүлекчәләре янында ватандашларын хупларга килгән ирдән тоткарлыйлар. Тоткарланучыларга административ беркетмәләр төзиләр һәм Кырымның Русия мәхкәмәләре активистларны штрафка тарта. Украина хакимиятләре, хокук яклаучылар, чит ил илчелекләре һәм миссияләре Русияне Кырымда мондый эзәрлекләү тәрибәсен туктатырга өнди. Русия хакимиятләре бу өндәүләргә колак салмый. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Акмәчеттә тоткарланган кырымтатарларга мәхкәмәләр бара,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2969,https://www.azatliq.org/a/31576678.html,2021-11-24T09:56:50+00:00
"2-се синыфтың етәксеһе Айгөл Сатлыҡова уҡыусыларын Аманат журналы үткәргән һәр конкурста ҡатнаштыра. Балаларҙың донъяны нисек күреүе беҙгә лә, уҡыусыларыбыҙға ла ҡыҙыҡ, һәләттәренең үҫеүенә шаһит булыуыбыҙ ҡыуандыра. Рәхмәт һеҙгә, уҡыусыларына бөтә күңелен һалған әүҙем уҡытыусылар! Айгөл Сатлыҡованың уҡыусыларынан Нагаева Розалина яҙыусы Зәйнәб Биишеваның Кәмһетелгәндәр романы героиняһы Емеште һынландырған. Һүрәттә һыуға килгән Емеште күрәбеҙ. Ә Йәлилов Асҡар Зәйнәб Биишеваның Дуҫ булайыҡ әҫәренә иллюстрация эшләгән.",Зәйнәб Биишева әҫәрҙәре эҙенән,['Мәғариф' 'Хикәйә' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1],4,Конкурстар,522,https://amanat.su/news/konkurstar/2025-02-06/z-yn-b-biisheva-r-re-e-en-n-4111482,2025-02-06T19:20:00+00:00
"95 йәшен тултырған йор һүҙле, хәтере яҡшы, етеҙ Зөһрә ҠУЖИНАға ҡарап, ҡартлығың тап ошо сифатта килһен ине, тип теләйһең. Тыл ветеранының тормошто ярата белеүе лә — күптәргә өлгө. Уҡыуын ҡалдырырға тура килә Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Зөһрә Юлыҡ ауылында класта уҡый. Ғаиләлә иң оло балаға, 1942 йылда атаһы яуға юлланғас, мәктәпте ҡалдырырға тура килә. Атаһы китеп күпмелер торғас Миңнияр ҡустыһы тыуа. Әсәһенең башы колхоз эшенән сыҡмай. Үҫмер ҡыҙҙың иңенә, береһенән-береһе бәләкәс туғандарын ҡарау менән бергә, тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ йорт эштәре лә төшә. Баҡса эштәрен дә яңғыҙы башҡара, донъяһын да көтә. Етмәһә, тиҙҙән уның йәшенә еткән һәр кешегә йылына алтмыш көн эш көнө йөкмәтеп ҡуялар. Йәйен — утауға, көҙөн ураҡҡа сығалар, Һалам да өйәләр. 1944 йылда атаһы Әхмәтша яраланып ҡайта. Ҡыҙым бик зирәк, уға артабан да белем алырға кәрәк, — тип, атаһы Ҡауарҙы ауылына уҡырға ебәрә. Ике йыл өйҙә ултырғандан һуң, йәше олораҡ булһа ла, класҡа уҡырға бара. — Һуғыш бөтөү хәбәрен Юлыҡтан ун биш саҡрым йыраҡлыҡта ятҡан Ҡауарҙы ауылына ун өсләгән бала уҡырға китеп барғанда ишеттек. Дөрөҫөрәге, Юлдашев фамилиялы мәктәп директоры беҙҙе һыбай ҡыуып етеп һөйөнсөләне. Был көндө уҡыу булмаҫын аңлап, кире боролорға уйлағас, ул, мәктәпкә барып етегеҙ, демонстрация буласаҡ, тип ары китеп барҙы. Флагтар тотоп, музыка аҫтында көнө буйы бер-беребеҙҙе Еңеү менән ҡотлашып йөрөнөк. Ауылға ҡайтһаҡ, мәсет янында халыҡ байрам итә. Хәҙисә апай мандолинала уйнай, ауылдаштар бейейҙәр, илайҙар, көләләр. Дүрт йыл буйы һөрөм баҫҡан күңелебеҙҙе май ҡояшы менән еңеү шатлығы шул хәтлем нурландырҙы. Шул ваҡыттағы йәнлелек һаман да күҙ алдымда ғына тора, — ти һикһән йыл элек Бөйөк Еңеүҙе ҡаршылаған көндө Зөһрә әбей. Совет Армияһы еңеүгә өлгәшһә лә, тылдағы хәлдәр шул килеш ҡала әле. Төп көстәр булып һаман да ҡатын-ҡыҙ, бала-саға, ҡарт-ҡоролар һанала. Дәрестәр тамамланыу менән уҡыусылар утауға йөрөй башлайҙар. Йәйге селләлә лә һыуы һалҡынса ҡалған Еҙем йылғаһын ялан аяҡлы балалар эшкә барған-ҡайтҡан саҡта кисеп йөрөйҙәр. Көнө буйына аслы-туҡлы йөрөһәләр ҙә, һуғыш тамамланыу шатлығы уларҙы төшөнкөлөккә бирҙертмәй, арыу-талыуҙы ла һиҙмәйҙәр. Йәш көстәр тип аталған колхоздың стенгазетаһында тап улар кеүек үҫмерҙәрҙең хеҙмәте күрһәтелеп бара, унда Зөһрәнең исеме йыш телгә алына. Кулак балаһы тип комсомолға алмайҙар. Юлыҡ ауылында заманында дүрт кешегә кулак мөһөрөн тағалар. Шуларҙың береһе Сөнәғәт Ҡужин була. Улар йәшәгән йортто тартып алалар, ғаилә башлығын күпмелер ваҡыт Телмәйгә (Белорет районындағы леспромхозға) һөрҙөрәләр. Шулай булһа ла, бирешмәйҙәр. Хәләл көстәре менән ҡабаттан донъя көтә башлайҙар. Кәшфулла Сөнәғәт улы бәләкәйҙән зирәк, белем алыуға теләге ҙур була. Шуға ла башҡа тиңдәштәре кеүек беренсе класта уҡып, хәреф өйрәнеп ултырмай. Уҡырға төшөү менән икенсе класҡа ултырталар. Кулак мөһөрө балаларына ла ҡағыла. Уларҙы комсомолға алмайҙар. Махсус белеме булмаһа ла, математиканы яҡшы белгәс, Биштар леспромхозында хисапсы булып хеҙмәт юлын башлай. Бөйөк Ватан һуғышының тәүге йылдарында иһә колхозда ошо эшен дауам итә. 1942 йылда, Стәрлетамаҡ педтехникумында уҡып йөрөгән сағында, яуға саҡыралар. Кәшфулла башта разведчик булып хеҙмәт итә. Йәйге эҫе бер көндө разведкаға китә ҡыйыу һалдат. Тирә-яҡ тып-тын. Көтмәгәндә ул фашистарҙың траншеяһына барып сыға. Фрицтар кәйеф-сафа ҡороп ултыра. Хәлде аңлап алған һалдат юғалып ҡалмай, тиҙ генә арыш баҫыуы араһына кереп йәшенә. Иҫтәренә килгән гитлерсылар автоматтан ут яуҙыра башлай. Тик етеҙ егет уларҙан имен-аман ҡотола ала. Полкташтары янына көс-хәл менән ҡайтып етә. Артабан Кәшфулла Сөнәғәт улы фронтта 227-се дивизияның 239-сы батальонында элемтәсе булып хеҙмәт итә. Бурысы — катушкаларын, тимер сыбыҡтарын һөйрәп, алғы һыҙыҡ менән командование араһындағы бәйләнеште бер ваҡытта ла өҙмәҫкә тейеш. Һуғыштың тәүге сирҡанысын Воронеж янында, Дон йылғаһы буйындағы көслө һөжүм ваҡытында ала. 1943 йылда Курск-Орлов дуғаһындағы ҡаты алышта яралана. Госпиталдә дауаланғандан һуң, уны һауа-десант ғәскәренә алалар. Ун ете тапҡыр парашюттан һикерергә тура килә уға. Сталинград өсөн барған алыштарҙа, Финляндия, Польша, Венгрия, Австрияны фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн Венгрияның баш ҡалаһы – Будапештта ҡаршы ала. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн Кәшфулла Сөнәғәт улы дәрәжә Дан ордены, ике тапҡыр Батырлыҡ өсөн миҙалы, Юғары баш командующий И. Сталиндың өс тапҡыр Рәхмәт хаты бирелә, бынан тыш, бихисап миҙалдар менән наградалана. Юлыҡ ауылынан Бөйөк Ватан һуғышында 194 ир-егет ҡатнаша. Шуларҙың 87-һенә генә имен-аман әйләнеп ҡайтырға яҙа. Яуҙа башын һалғандар араһында Кәшфулла Сөнәғәт улының бер туғандары ла була. Унан алда киткән Лотфулла менән ҡустыһы, яуға юлланғанда бер йылға йәшен ҙурайтып күрһәткән Шәһитулла тыуған ерен һаҡлап шәһит китә. Кәшфулла иһә 1947 йылдың 15 мартында ғына тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Мәктәп яугирҙы судҡа бирә Тыуған яғына ҡайтҡас, һалдат оҙаҡ буйҙаҡ йөрөмәй. Ике аҙна үтеүгә, ун ете йәшлек Зөһрәгә яусы ебәрәләр. Ҡыҙҙары йәш булһа ла, уңған, тәртипле, тәрбиәле, аҡыллы балалар үҫтергән ғаиләгә килен итеп бирергә ата-әсәһе лә ҡаршы килмәй. Был ваҡытта буласаҡ кәләш класта ғына уҡып йөрөй. ЗАГС ҡағыҙы булмайынса, йәштәргә никах уҡыуҙан мулла баш тарта. Кейәүгә сығырға йәше етмәгән ҡыҙ менән егетте өйләндереү закон тарафынан да тыйыла. Яуҙа төрлөһөн күргән һалдат юғалып ҡалмай. Ауыл хакимиәте башлығы Кәшфулланың класташы була. Йәш кәләшен тышта ҡалдырып тора ла, уның менән яңғыҙы ғына кереп һөйләшә. Килешәләр. Тик һуңынан да был йәш парҙы ҡаршылыҡтар һағалап ҡына тора. Оҙаҡламай мәктәп уҡыусыһына өйләнгәне өсөн яугирҙы судҡа бирә. Закон алдында ҡотола алалар, әммә яҡшы уҡыған Зөһрәне ете йыллыҡ мәктәптең сығарылыш имтихандарына керетмәйҙәр. Шулай итеп, ул артабан уҡыуын дауам итә алмай ҡала. Артабан Кәшфулла Сөнәғәт улы ғүмерен иҡтисад өлкәһенә бағышлай. 1949 йылда гәзиттә иғлан күреп ҡалып, Ҡырмыҫҡалылағы бухгалтерҙар курсына уҡырға китә. Архангел районында практика үткәндә, шунда эшкә ҡалырға өгөтләһәләр ҙә, әсәһе уларҙы ебәрмәй. Улы менән килененең ауылда төпләнеп ҡалыуын теләй. Ҡырҡ биш йыл ғүмерен туған Мағаш колхозында иҡтисадсы, баш бухгалтер вазифаларын намыҫлы башҡара кисәге яугир. Ипле һүҙле, кешелекле итеп белә уны ауылдаштары. 1958 йылда Мағаш колхозы татлы сөгөлдөр үҫтерә башлағас, Зөһрә әбей сөгөлдөрсө эшенә ныҡлап тотона. Ауылдаш ҡатындар Зәйнәб менән Фәүзиә Юлыҡова, Мәүлиҙә Шафиҡова, Зөһрә Фәхретдинова, Фатима Урманшина, Мәүлетбикә, Сара Дәүләтбаевалар менән бергә, сөгөлдөрҙән тыш, колхоздың башҡа төрлө эштәрендә йөрөйҙәр. Ул ваҡытта ауылдан ун саҡрым самаһы йыраҡлыҡта урынлашҡан сөгөлдөр баҫыуына көн дә йәйәү йөрөйҙәр. 1978 йылдарҙа ғына Беларус менән йөрөтә башлайҙар. 1971 йылда Мағаш колхозындағы ете сөгөлдөрсөнө йәшен атыу тарихы тотош республиканы ҡайғыға һалған мәлдә улар ҙа ошо баҫыуҙа була. Ут йомғағынан мәрхүм булған беренсе звенолағы гүзәл заттар ҡыуышҡа йүгерә. Ә Зөһрә әбейҙәр тал ҡыуаҡлыҡтарына боҫа. Шул уларҙың ғүмерен һаҡлап алып ҡала. Төндәрен һаташа ине Зөһрә менән Кәшфулла Ҡужиндар матур тормош юлы үтә — һигеҙ балаға ғүмер бирә. Рәшиҙә менән Рауилдан һуң тыуған ике бала, бер йәштәре тулғас, ҡапыл ғына үлеп ҡалалар. Ике яҡтан ата-әсәләре лә уларға һәр ваҡыт ярҙам итә. Кәшфулланың атаһы күршелә генә торған улы менән килененең йоҡоларынан уяныуға малдарын тәрбиәләп ҡуя. Ә Зөһрә апайҙың әсәһе Фәйрүзә балаларын тәртипкә, таҙалыҡҡа өйрәтә. — Өләсәйемдең аҡ яулығының осо урамдың теге яғынан күренеүе була, йүгереп йөрөп өйҙө йыйыштыра, һауыт-һаба, иҙән йыуа торған инек. Һәр нәмәнең үҙ урынында булыуын, тәҙрә, көҙгө һымаҡ нәмәләр ялтырап тороуын талап итте. Ә атайым яҡлап Белорет яғынан килен булып төшкән Шәрғиә өләсәйем ысын мәғәнәһендә урман әбейе ине. Иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем төрлө үлән, емеш-еләк йыйырға өйрәтте. Ошондай өләсәйҙәр һәр осорҙа ла булһын ине. Йәш быуынға уларҙың тәрбиәһе әйтеп бөткөһөҙ ҙур, — тип хәтерләй бөгөн ейән-ейәнсәрҙәре. Һәр балаһын өйҙә табып, өс айы тулыр-тулмаҫтан эшкә сыҡҡан Зөһрә әбей юҡлыҡ осоронда ла ғәзиздәрен башҡаларҙан кәм-хур итеп үҫтермәй. Егәрленең ҡулы ете, тиҙәр бит. Йылына һәр береһенә өсәр пар, һарыҡ йөнөн эшкәртеп, күпереп торған башалтай-бейәләйҙәр бәйләй. Әсәләре булмаған йә мохтажлыҡ кисергән күрше-тирәләрендәге балаларҙың да аяҡ-ҡулдарын йылыла йөрөтөргә тырыша. Шәп тегенсе лә була. Байрам һайын ҡыҙҙарына күлдәк, итәк, сарафандар тегә. Телевизорҙар өй түренә килеп ҡунаҡлағас, ундағы дикторҙарҙың кейемдәренә ҡарап та модалы нәмәләр тегеп һоҡландыра. Аш-һыуға ла оҫта. Әлеге ваҡытта әсәләре менән бергә ҡартайып килгән балалары: Уның күпереп бешкән икмәктәре, тарыны төйөп икмәк мейесендә бешергән ҡоймаҡтары, балан, муйыл бәлештәре тәме тел осонда ғына тора, — тиҙәр. — Атайымдың һуғыш тураһында һөйләгәнен иҫләмәйем дә тиерлек. Чехословакиялағы алышта өсәр-дүртәр көн дауамында бер ҡабым ризыҡ ҡапмауҙарын, һыу эсеп, баҫыуҙағы көнбағыш ашап ҡына гитлерсыларға ҡаршы барыуҙары тураһында һөйләп, өҫтәлдәге ризыҡтың, тыныс тормоштоң ҡәҙерен белергә өйрәткәнлеге хәтергә ныҡ һеңеп ҡалған. Йәнә төндәрен ныҡ һаташа, ваҡыты менән ҡысҡырып та ебәрә ине. Күрәһең, яу яланындағы мәхшәр төштәренә кереп ыҙалатҡандыр. Тормошта ул ныҡ тыныс, итәғәтле кеше булды, — ти ҡырҡ йыл башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан Рәйлә. Кәшфулла Сөнәғәт улын бала ҡайғыһы аяҡтан йыға. 1995 йылда, ҡырҡ биш кенә йәшендә, өс балаһын етем ҡалдырып, оло ҡыҙы Рәшиҙә баҡыйлыҡҡа күсә. Оло юғалтыуҙы атай кеше ауыр кисерә. Һуғышта алған яралары ла үҙен көндән-көн һиҙҙертә. Ике йылдан һуң үҙе гүр эйәһе була. Әсәһен яңғыҙ ҡалдырмаҫ өсөн, Саҡмағош районынан улы Ришат менән килене Нәфисә ике балаһы менән ауылға ҡайтып төпләнәләр. Әлеге көндә лә улар — атай нигеҙенең ҡотон һаҡлап тороусылар. Иртә торһаң, ит бешә, һуңға ҡалһаң, бит бешә, — тип һәр иртәлә ҡояш менән бергә торған Зөһрә әбей балаларына. Ун бер ейән-ейәнсәренә, егерме бер бүлә-бүләсәренә, ике тыуасарына йор һүҙе, аҡыллы кәңәштәре менән терәк-таяныс була белгән ағинәй ҙә әле беҙҙең Зөһрә әбей. Рәзинә УРМАНШИНА. Ғафури районы.",Онотолмай ул йылдар,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 1 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0],9,Әҙәбиәт,9922,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-04-25/onotolmay-ul-yyldar-4353568,2025-04-25T15:10:00+00:00
"Башҡортостанда йәшәүселәр өсөн Кадрҙар милли проекты (национальный проект Кадры) буйынса бушлай уҡыу өсөн ғаризалар ҡабул итеү башланды. Тәүге 1000 программа Рәсәй эше платформаһында бирелгән. 2026 йылда раҫланған һөнәрҙәр исемлегенә 186 специальность ҡарай. Улар хеҙмәт баҙарында ҙур һорау менән файҙалана. - 2025 йыл һөҙөмтәләренә ҡарағанда, Башҡортостан Кадрҙар милли проекты булышлығында яңы һөнәри компетенциялар алған лидер төбәктәр иҫәбенә инде. Өс меңдән ашыу кеше уҡып сыҡты, - тип һөйләне республиканың ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрының беренсе урынбаҫары Юрий Мельников. Ул махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға күп һөнәрҙәр исемлеге тәҡдим ителеүе тураһында хәбәр итте. Уға өҫтәмә 20 һөнәр индерелде. Улар яугирҙәр алынған тәжрибәне тыныс тормошта файҙланыуға ҡайтып ҡала. Шул иҫәптән мәғлүмәт технологиялары менән бәйле булғандары ла бар. Улар – телекоммуникациялар селтәрҙәрендә мәғлүмәттәрҙе һаҡлау буйынса белгес, һәм мультимедиялы ҡушымталарҙы эшләүсе, мәғлүмәттәр технологиялары өлкәһендә тест эшләү буйынса белгес һәм башҡалар. Шуны билдәләргә кәрәк: эшһеҙ граждандар менән бер рәттән, республика йәшәүселәр яңы һөнәрҙәргә эйә була ала. Әле Рәсәй эше берҙәм һанлы платформаһында токарь, тегенсе, -программист һәм башҡа һөнәрҙәренә уҡырға мөмкин. Былтыр Башҡортостанда Мәғлүмәт ресурстары һәм нейроселтәрҙәр менән эш буйынса белгес, Мәҙәниәт өлкәһендә яһалма интеллект инструменттары, Химик анализ лаборанты, Тегенсе һәм башҡа һөнәрҙәр ҙур һорау менән файҙаланған. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бушлай уҡыу өсөн ғаризалар ҡабул ителә,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,1611,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-20/bushlay-u-yu-s-n-arizalar-abul-itel-4587083,2026-02-20T06:30:00+00:00
"Ҡунаҡҡа йөрөргә яратмайым. Үҙебеҙ ҙә саҡырмай башлағайныҡ. Бөтәһе лә шулайыраҡ йәшәй бит хәҙер. Миңә был уңай, сөнки эштән арып ҡайтам. Ағай Сибайға новосельеға саҡырғас, баш тартып булманы. Кеше күп ине. Шул саҡ ҡатынымдың миңә таныш булмаған ир менән нисектер серле итеп ҡарашыуына иғтибар иттем. Мәктәп йылдарынан танышбыҙ тип кенә ҡуйҙылар. Бер көн ҡатындың телефонында йөрәкле смскалар күреп ҡалдым. Тынғылыҡ бөттө. Бер шәмбе ҡатын әхирәтенең тыуған көнөнә тип сығып китте. Элек тә шулай йөрөп ҡайта ине әхирәттәре менән, иҫем дә китмәй ине, уйламай ҙа инем. Ҡайтҡас та йоҡлап китте. Был юлы телефонына смска килеп төшкәс, алып уҡыным. Унда Мөхәббәтебеҙҙең ун йыллығын билдәләү ун минуттай ҙа булманы. Әйҙә, иртәгә тағы осрашайыҡ, -тип яҙылған ине. Иҫем китеп ултырҙым. Унан ҡатынды һелкетеп уятып алып һораша башланым. Айнығып та етмәгәсме, әллә ҡапыл белгәндән ҡурҡыпмы, шунда уҡ һөйләп бирҙе. Ҡунаҡта осрашҡан баяғы ир менән ун йыл йөрөйҙәр! Ул ирҙең дә ғаиләһе, балалары бар. Минең ҡатын да, ул ир ҙә айырылырға уйламай. Әммә смскаларын уҡып иҫем китте – ундағы мөхәббәт! Аҙна һайын машинала осрашҡандар, мин командировкала булғанда, ул ир беҙҙең өйгә килеп йөрөгән. Ә тегенең ҡатыны ауылға киткәндә шунда осрашҡандар. Тәбиғәт ҡосағына сыҡҡандар, балыҡҡа, емеш-еләккә йөрөгәндәр. Ирле-бисәле кеүек ун йыл йәшәгәндәр! Ә минең башыма ла килмәне, һиҙмәнем дә. Минең дә ҡатыныма хыянат иткәнем булды бер-ике мәртәбә. Уныһы ла эскән баштан. Унан тәүбәләргә килеп, ҡатын һиҙеп ҡалмаһын тип күпме переживать иттем! Нимә етмәне һуң һиңә? -тип һораным ҡатындан. Һин миңә иғтибарһыҙ булдың. Мөхәббәтеңде тойманым. Ә ул мине шул тиклем ярата, -тине. Әтеү сығып кит тә, бергә йәшәгеҙ-тинем. Тубыҡланып тороп иланы ҡыума тип. Хәҙер йәшәйбеҙ бергә. Тик минең ҡатынға ышаныс бөттө, һәр аҙымын тикшерәм. Теге иргә шылтыратып барыһын да белеүемде, башҡа ҡатыным менән осрашмауын талап иттем. Һүҙ бирҙе уныһы осрашмаҫҡа. Тик күңел тыныс түгел. Минең ҡатыныма тулыһынса ышаныуым уның хыянатына килтергәндер. Хәҙер мин уға ышанмайым бөтөнләй. Бер йылдан ашыу ваҡыт үтте. Ә мин һаман ярһыйым, ҡатынымды яратам да, күрә лә алмайым. Бындай осраҡта ғаиләне һаҡлап булырмы икән? Ышанмайынса нисек йәшәргә? Әллә ҡатынды ғәфү итеп яңылыштыммы икән? Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Ун йыл белмәгәнмен!,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,2390,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2024-02-12/un-yyl-belm-g-nmen-3640271,2024-02-12T14:40:00+00:00
"Ошо көндәрҙә Башҡортостан халҡы планеталар парадын күреү бәхетенә эйә була. Ҡала планетарийы хәбәр итеүенсә, 21-25 ғинуарҙа төнгө күк йөҙөндә Марс, Юпитер, Уран, Венера, Нептун һәм Сатурн бер һыҙыҡҡа теҙелеп торған ғәжәп астрономик күренеште күреп һоҡланыу мөмкинлеге буласаҡ. Уран менән Нептунды күҙәтеү өсөн телескоп кәрәк, Ә Марс, Юпитер, Венера һәм Сатурнды ябай күҙ менән дә күрә аласаҡбыҙ. Сығанаҡ: ""Башинформ"".",Республика халҡы планеталар парадын күрә ала,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,417,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-20/respublika-hal-y-planetalar-paradyn-k-r-ala-4089160,2025-01-20T09:05:00+00:00
"Әммә быйыл геройыбыҙ тыуып үҫкән ерҙә уның тыуған көнөндә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса асыҡ һауалағы музей асылды бит. Тимәк, һәр кеше Салауаттың ҡайҙа тыуғанын килеп күрә, ул йөрөгән һуҡмаҡтар буйлап йөрөй ала. Барыһы ла матур итеп эшләнгән, барыһы ла тарих һаҡлай бында. Ә ҡәбере? Эйе, Салауат Юлаев Эстония иленең Рогервик ҡәлғәһендә яҡты донъя менән хушлаша. 26 йыл тотҡонлоҡта ултыра ул. Тәкәй ауылы булған ерҙә хәҙер таш тирмә бар. Унда кенотаф ҡуйылған. Үҙенә күрә батырыбыҙ ҡәбере тип ҡарарға була быны. Сөнки яңыраҡ ҡына Балтик диңгеҙе буйынан килтерелгән тупраҡ һалынған капсула ошо таштың аҫтына күмелде. Уны ғалим Виктор Хәкимов менән шағирә Лариса Абдуллина алып ҡайтҡан. Иҫтәлекле сара алдынан көнө буйы ямғыр ҡойҙо. Һуңынан болоҡһоу көн асылып, ҡояш сығып китте. Таш тирмә янына халыҡ күп йыйылғайны. Салауат хаҡында хәтирәләр яңғыраны, балалар шиғырҙар һөйләне. Батырыбыҙ рухы ныҡ шатланғандыр! Автор фотолары.",Тыуған яғына ҡайтҡандай булды,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Хәтер,947,https://yanshishma.com/articles/kh-ter/2025-10-23/tyu-an-ya-yna-ayt-anday-buldy-4438576,2025-10-23T15:53:00+00:00
"Борон-борон заманда йәшәгән, ти, бер ялҡау малай. Әсәһенән башҡа бер кешеһе лә булмаған, ти, уның. Был ялҡау алдындағы икмәкте ынтылып алырға ла иренгән, ти. Әсә кеше ялҡау улынан ялҡып, йөҙәп бөткән, ти. Берҙән-бер көндө бутҡа бешергән дә былай тигән: ике таштабаҡ алып, береһенә бутҡаны әҙ генә, икенсеһенә күберәк һалып, береһен тупһа төбөнә, икенсеһен өй алдына сығарып ҡуйған. Малайы бер заман: - Асыҡтым! - тип ҡысҡыра икән. - Тупһа бөтөндә генә бутҡа бар, ынтылып ҡына аша индеүҙең, - тигән. Өс тапҡыр шулай ҡабарлаған, ти. Ҡыйын булһа ла, үҙе алып ашаған малай бутҡаны. Бутҡа бик тәмле тойолған. Малай: - Тағы бутҡа! - тигән. - Тышта, бар сығып аша, - тигән әсәһе. Ялҡау малай сыға килеп тыштағы бутҡаны ла һыпырған, ти. Үҙе шунда уҡ ятып йоҡлап киткән. Әсәһе эстән ишекте элеп ҡуйған. Төндә малай өшөп килеп торһа, ишек бикле, инеп булмай, ти. - Әсәй, ишекте ас, - тип ҡысҡыра. - Эшкә өйрәнмәйенсә, ишекте асмайым. Эшкә өйрән. Өйрәнмәйенсә, ҡайтып киләһе булма, - тип әсәһе индермәгән, ти. Малай, йоҡлар урын тапмағас, күршеләренең ишеген шаҡыған. - Бында ялҡауҙарға урын юҡ, - тигәндәр улары ла. Малай ил гиҙеп сығып китә. Күп ер үткән, күп тир түккән, күп эшләгән, күп һөнәр алған. Күп ваҡыттар үткәс, малай әсәһенә әйләнеп ҡайтҡан. - Әсәй, ас инде ишегеңде. Күп ерҙәр үтеп, күп тирҙәр түгеп, күп һөнәрҙәргә өйрәнеп ҡайттым. Һиңә күп итеп бүләктәр килтерҙем, - тигән. Әсәһе шатланып ишек асҡан. Ошо көндән башлап, әсәле-уллы рәхәтләнеп йәшәй башлағандар, ти. Фото асыҡ сығанаҡтарҙан. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",ЯЛҠАУ МАЛАЙ. Әкиәт,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1],4,Хикәйә,1717,https://akbuzat-rb.ru/articles/ki-t-ilen-s-y-kh-t/2022-08-15/yal-au-malay-ki-t-2909321,2021-07-12T17:15:00+05:00
"2010 йылдың урағайында донъяға килгән сабыйға атаһы Аҡйондоҙ тип исем һайлай. Тоғро, күңеле саф һәм аҡ, ә үҙе йондоҙ кеүек матур тигән мәғәнәгә эйә был исем. Әле Аҡйондоҙ Дәүләтбаева Ғафури районы Красноусол ауылының Нияз Мәжитов исемендәге Башҡорт гимназия-интернатында белем ала. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рәсем дәрестәрен ярата. Аҡйондоҙҙоң иң яратҡан шөғөлдәренең береһе – бейеү. Буш ваҡыттарында шиғырҙар ижад итә. Ял көндәрендә ауылға туғандарымды, дуҫтарымды һағынып ҡайтам. Еңгәмә өй эштәрендә булышам, туғандарымды ҡарашам. Төрлө тәмлекәстәр бешерәбеҙ, тип йылмая ул. Аҡйондоҙ бәләкәйҙән тормош ҡыйынлыҡтар татып үҫә. Әсәләре була тороп та, атай ҡарауында ғына ҡалған ҡыҙҙарға, Аҡйондоҙ менән уның апаһына, атай кеше әсәй йылыһын да бирергә тырыша. ""Атайым өй эштәренә, ашарға бешерергә, хатта 4-се синыфтан икмәк бешерергә өйрәтте, — ти ҡыҙыҡай. — Апайым Алтынай менән йәйен йәшелсә үҫтереп, ҡайнатмалар ҙа ҡайната инек. Атай менән бергәләп, өсәүләп, еләк йыйырға йөрөнөк. Эш бөткәс, яланда ятып, рәхәтләнеп оҙаҡ ҡына һөйләшеп, хыялланып ала торған инек. Тик ул ваҡыттарҙы хәҙер иҫләргә генә ҡала. Атайым мәрхүм булып ҡалғас, Алтынай апайым менән мине атайымдың бер туған ҡустыһы Байрас ағайым менән Нурсилә еңгәм үҙҙәренә һыйындырҙы. Улар һәр ваҡыт беҙгә үҙҙәренең кәңәштәрен биреп тора, бәләкәй генә уңыштарыбыҙ булһа ла ҡыуаналар. Киләсәктә табип буласаҡмын, — ти тырыш ҡыҙ Аҡйондоҙ. — Атайым да мин сабый саҡтан: Минең ҡыҙым табип буласаҡ, — тип хыяллана ине. Атайымдың теләген тормошҡа ашырасаҡмын Алла бойорһа! "" Матур исемле, һәләтле, булдыҡлы, тырыш, ҡыйыу, өлгөр ҡыҙға киләсәктә тик уңыштар теләйбеҙ! Сәлимә Ҡаранаева. Ҡауарҙы ҡыҙы Донъялағы иң матур Исем миндә — Аҡйондоҙ! Атайым яратып ҡушҡан, Булһын тип Ерҙә Йондоҙ. Мостай Кәрим — Аҡйондоҙло, Ә мин Ҡауарҙы ҡыҙы. Йондоҙ булып яҡтыртырмын Ҡараңғы, айһыҙ төндө. Ағайыма Атай урынына ҡалдың, Һыйындырҙың һин беҙҙе. Тормошоңда фәрештәләр Гел һаҡлаһын үҙеңде! Һинең ғаиләң беҙҙең өсөн Ышыҡ, таяныс булды. Етемләнгән күңелкәйем Нурға, һөйөүгә тулды. Сибәр, һылыу еңгәм менән Матур йәшәгеҙ, ағай! Балаларым ҡараулы тип, Ҡыуанып ятыр АТАЙ! Апайыма Бер бөртөгөм, йән серҙәшем, Апаҡайым — йөрәк дауам! Эсем бошҡан саҡтарҙа ла Йылы һүҙҙе һинән табам. Кәңәш алам, ярҙам күрәм, Ризығыңды уртаҡлашам. Күңелемде күтәрерлек Һинән мин көс, ҡеүәт алам. Еңгәмә Үҙеңдең өс балаң янына, Ҡурсып, беҙҙе һыйындырҙың. Шундай изге йөрәгеңдән Оло урын бүлеп бирҙең. Аңлатаһың, өйрәтәһең, Биреп матур кәңәштәрең. Ҙур рәхмәттәр һиңә әйтәм, Ҡушып изге теләктәрем! Аҡйондоҙ Дәүләтбаева.",Аҡйондоҙ,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 0],8,Исемең матур. Кем ҡушҡан,2529,https://amanat.su/articles/iseme-matur-kem-ush-an/2025-12-10/a-yondo-4501300,2025-12-10T15:29:00+00:00
"Йылҡы малының – дүрт һаны, ҡоштарҙың да дүрт һаны (ике тәпәйе менән ике ҡанаты) бар.  Ниңә Аҡбуҙат алты һанлы – дүрт аяғы өҫтөнә ике ҡанатлы, тип аптырай бер инәй. Аҡбуҙат – беҙҙең рухи символ. Аҡбуҙатты ҡатантлы итеп. осороп ебәрмәһендәр тим, – ти икенсе өләсәй. – Аҡбуҙаттың осоп китеүе хәтәр була. Аҡбуҙат – халҡыбыҙҙың рухы. Рух йәшәтә беҙҙе. Милли рухыбыҙ юҡҡа сығыуын күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Шуның өсөн Әзрәҡә, нисек булһа ла Аҡбуҙатты ҡулға төшөрәйек, ти. Ул саҡта "" Беҙ Уралды еңербеҙ, ер өҫтөндә кешенән тарлыҡ-маҙар күрмәбеҙ, теләгәнебеҙ итербеҙ, барын ҡулда тоторбоҙ "", ти. Тағы бер фекер: Минеңсә, осоу – ул тиҙлек менән бәйле, бәләкәй балаларҙа ҡанатлы ат нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уята, рухлы  әйбер ҡанатлы тиҙлек менән доньяға тарала. Йылҡының һыуҙан сығыуы әкиәткә оҡшамағанмы ни, ул кешенең ҡыҙыҡһыныуын уятыу өсөн ҡулланыла тип уйлайым. Ҡанатҡа бәйләнеп, кирегә тартыу – кеше мейеһенең үҙенсәлеге, ә эпос ыңғайға өндәүе менән бөйөктөр. Тағы берәү: Эпоста бер генә ысын йән эйәһе лә юҡ. Бөтәһе лә символик образдар. Әммә кешелек донъяһының – күҙгә күренмәгән рухи донъяның – ысынбарлығын сағылдыра.  Аҡбуҙат та символ.  Рухи донъябыҙ символы. Бәләкәй балаларға аңлатыу шул юҫыҡта булырға тейеш. Ул һауанан ҡанатлы ҡош һымаҡ килеп төшә, әммә ерҙә бер ваҡытта ла осоп йөрөмәй. Юғиһә беҙҙең күҙгә күренмәгән көсөбөҙ бөтә. Рухи көсөбөҙ юҡ була. Килешәһегеҙме?",Аҡбуҙатты ниңә ҡанатлы итеп һүрәтләйҙәр?,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],4,Тарих,1372,https://amanat.su/articles/bash-ort-tarikhy/2025-06-10/a-bu-atty-ni-anatly-itep-r-tl-y-r-4272241,2025-06-10T14:18:00+00:00
"Фәрит Мөхәммәтшин татар блогерлары беләнТатарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшин, үз сүзләре белән әйткәндә, шәхси тарихында беренче тапкыр блогерлар белән очрашты. Бу вакыйга Теләче Сабантуенда булды. Парламент итәкчесе янына татар блогосферасының иде танылган вәкиле килде. Мөхәммәтшин татар блогерлары белән бөтенләй таныш түгел дию дөрес түгел. Көзен узачак Дәүләт шурасына яңадан сайланырга теләүче Мөхәммәтшин ул Татар Малайкушаматлы Ринат Галиәхмәтовбелән аралашкан. Татар Малайдан Мөхәммәтшин веб-сайтларда утыручы башка милли блогерларны туплавын сорап, очрашу үткәрергә вәгъдә биргән. Әлеге вакыйга өчен Теләче Сабантуен сайлаганнар. Очрашу Сабантуй мәйданындагы йортта үтте. Кунакны түргә ук утырттылар, Галиәхмәтов үзе белән тагын алты кеше алып килгән: Альбина, Резеда, Рафилә Шәмсетдинова, Гүзәл Габдрахманова, Илүзә Галиәхмәтоваһәм Кызык-Мызык(Илназ Габидуллин). Очрашуда катнашкан блогерларМөхәммәтшин сүзен, ""мин блогерларның әмгыятьтәге миссиясен, ролен аңлап бетерә алмыйм, мөгаен һәм шуңа күрә сезнең белән фикер алышырга булдым дип башлады. Парламент рәисе яшь буын әмгыятьне төрле якка борырга мөмкин, шуңа күрә блогерларны күзәтү, аңлау кирәк дип санавын белдерде. Татар Малай бу сүзләрне ишетүгә Мөхәммәтшинне тынычландырырга ашыкты: ""Без позитив әйберләр генә күрсәтергә тырышабыз"". Аңа Рәфилә дә кушылды: ""Мин үзем аш-су блогеры, күбрәк хуабикәләр белән аралашам, ләкин шул ук вакытта мин Теләчедән, мин журналист булып эшлим, шул Теләченең матурлыгы, районнарыбызның чәчәк атуы турында да сөйлим инде һәм гади халык белән аралашам. Блогерның эше шундый инде ул. Гади, ихлас булырга тиеш һәм кешегә якын булырга тиеш"". Очрашу барышында сәяси төсмерләр гомумән чагылмады дияргә мөмкин, бары Илназ гына бераз милли проблемны күтәрде: ""Шушы көннәрдә татарларның үсешстратегиясетемасы бара бит инде. Бу минем үз фикерем, блогерлар килешә дип уйлым. Кызганыч, стратегиядә интернетның роле бик аз күрсәтелә. Үзегез күреп торасыз, аудиторияләребез безнең бик зур һәм без дә стратегиягә берәр ничек үз өлешебезне кертсәк, ничектер яхшырак булыр иде, минемчә. Чөнки киләчәк интернеттан тора. Шул ук темалар, яңалыклар. Әлеге стратегиядә интернет та урын алсын иде дигән фикер туды. ""Мөхәммәтшин моңа каршы булмавын белдерде. Очрашуда катнашкан блогерларТел мәсьәләләренә килгәндә, Дәүләт шурасы рәисе бездә Мәгариф федераль дәүләт стандартлары әле дә юк, аларсыз былтыр сентябрьда укый башладык диде. Мөхәммәтшин татар телен мәктәптә мотлак укыту тарафдары булса кирәк. ""Ә инде мин ничек сиңа әйтә алам татар телен факультатив өйрәнегез дип. Нишләп мин әти-әни телен качып өйрәнергә тиеш. Шундый борчый торган мәсьәләләр бик күп. Һәм үзебез дә хата ибәргән идек заманында. Без бик кискен куйдык бу мәсьәләне, татар теле бер програм, бер дәрәәдә өйрәнелергә тиеш дип куйган идек урысына да, татарына да. Авыр бит, әле татар булган кешегә дә татар телен яхшы, тирән өйрәнү бик авыр. Шундый нәтиәгә килдек - татар булмаган милләт вәкиленә сөйләм телен өйрәтергә кирәк. Сөйләшә ала, әмма өтер, синтаксис кебек әйберләрне белмәскә мөмкин. Хәзер Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев мәктәпләр төзүгә тотынды, полилингваль мәктәпләрне. ""Мин 45 яшькәчә бөтенләй татарча белми идем, ә аннан үзем өйрәндем дип мактанды Мөхәммәтшин. Блогерлар белән очрашырга аңа күршесе Миңтимер Шәймиев киңәш биргән икән. ""Кич белән ул таягын тотып килде дә, шулай шакыды, мин чыгып киттем. Блогерлар турында сүз булды, мин сиңа сылтадым (Татар Малайга мөрәагать итеп), менә шулай, таныштым бер егет белән, аның язылучылары күп дидем. Ул аларга ярдәм итәргә кирәк диде. Аларны син тартмасаң, башкалар тартса, нишләрсең? Төрлесе бар бит, алып китәрләр Навальный (Алексей Навальный, блогер, Русиядәге оппозиция итәкчесе - ред. ) ягына, гел тәнкыйтьткә бастырсалар нишләрсең? Ә безгә тынычлык кирәк, халыкара дуслык диде"", дип сөйләде Мөхәммәтшин. Очрашу тәмамлангач парламент рәисе әлеге фикерне журналистларга да кабатлады. ""Үз гомеремдә беренче тапкыр мин блогерлар белән очраштым, бу аралашу бик файдалы булды, шул исәптән үзем өчен дә. Минем фикеремчә, хакимияткә блогерлар (аларның фәкать татар телле булуы шарт түгел), гомумән социаль челтәрләрдә утыручы кешеләр белән ныклабрак шөгыльләнергә кирәк, чөнки алар әмгыятьнең кәефен формалаштыра"", диде Мөхәммәтшин.",Шәймиев Мөхәммәтшинга блогерларны Навальный ягына ибәрмәскә киңәш иткән,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],5,Татарстан,4270,https://www.azatliq.org/a/29989718.html,2019-06-10T14:47:07+00:00
"Башҡорт иленең тарихында көрәшсе ҡатын-ҡыҙ ҙур роль уйнаған. Ундай ҡатын-ҡыҙҙарға билдәле тарихсы Салауат Хәмиҙуллин үҙ динен һатмаған һәм шуның өсөн яндырылған Киҫәкбикә Байрасованы, Наполеон баҫҡынсыларына ҡаршы һуғышҡан Йәнтүрәнең ҡатынын, Башҡорт Республикаһының тәүге ҡатын-ҡыҙы, мәғрифәтсе, Крупскаяның көрәштәше Рабиға Ҡушаеваны индерә. Шундай типтағы ҡатын-ҡыҙҙар башҡорт әҙәбиәтендә ҡаһарман ҡатын-ҡыҙ архетибы булараҡ ныҡлы урын алған. Зәйнәб Биишеваның Көнһылыу, Гөльямал әҫәрҙәрендә шундай ҡаһарман йөрәкле, көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетиптары үҙәктә тора.  Яҙыусы был әҫәрҙәрендә  һуғыш йылдары осоронда ең һыҙғанып тылда эшләгән көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетибын кәүҙәләндерә. Көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетибы тигәндә, яу ҡырында ҡулына ҡорал алып дошманға ҡаршы алышыусы түгел, ә Тыуған иленең азатлығы өсөн тылда бөтә көсөн һалыусы ҡатын-ҡыҙ образы тураһында һүҙ бара. Был әҫәрҙәрҙә әҙибә еңеүҙе тиҙләтеү өсөн үҙҙәренең шәхси ҡайғыларын еңә килеп, фронт өсөн  бөтә көсөн арымай-талмай сарыф иткән ҡатын-ҡыҙҙарҙың типик образдарын һүрәтләй. Зәйнәб Биишева үҙенең иҫтәлектәрендә был образдар хаҡында киләһе һүҙҙәр әйтелә: «Йәш саҡта, айырата Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, «Совет Башҡортостаны» газетаһы редакцияһында эшләүсе журналист булараҡ, Оло Эйек буйҙарына ла йыш килеп сыға инем. Бында ла, илебеҙҙең бөтә башҡа ерҙәрендәге кеүек, иҫ киткес ауыр, көсөргәнешле хеҙмәт фронты ҡайнай. «Бөтә көс  тыуған ил өсөн, фронт өсөн, еңеү өсөн! » – тигән мөҡҡәдәс бурыс тирәһенә тупланған. Ирҙәрен, улдарын, аталарын фронтҡа оҙатҡан ҡатын-ҡыҙ, бала-сағаның, бөтә Совет халҡының берҙәмлегенә, түҙемлегенә, дошманды еңеүгә булған тәрән ышанысына һоҡланып та, ҡыуанып та бөтөрлөк түгел. Улар тылда еңеү яулайҙар. Улар героик Совет Армияһын аҙыҡ-түлеккә, кейем-һалымға мохтаж итмәҫ өсөн алды-ялды белмәй эшләйҙәр. Минең шул йылдарҙа яҙылған «Көнһылыу» повесы, «Гөлъямал» поэмаһы ошо ерлектә, Оло Эйек буйындағы ялҡынлы патриот ҡатын-ҡыҙҙарҙың героик образы булып донъяға тыуҙы» – тип билдәләй әҙибә [Халыҡ яҙыусыһы З. Биишева, 2008, 310-сы бит]. Әҙибәнең «Көнһылыу» (1946) повесының төп героиняһы Көнһылыу – ойоштороусы-көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетибы. Көнһылыу ауырлыҡтарға бирешмәйенсә, ғәрәсәтле һуғыш йылдарында кешеләрҙе хеҙмәткә ойоштора, рухландыра белеүсе, ошо хеҙмәт  процессында үҙе лә сыныға. Автор уның тормошон ил һәм халыҡ көнкүрешенә, тарихына бәйләп хикәйәләй. Иҫке тәртип ҡанундары буйынса быуаттар буйына кәмһетелеп килгән ҡатын-ҡыҙ яңы тормош шарттарында бөтөнләй үҙгәрә. Ул үҙ хоҡуҡтарына дәғүә итә алыусы ғына түгел, яңы тормошто төҙөүҙә актив ҡатнашыусы, хатта яҡшы ойоштороусы, башҡаларҙы үҙ артынан эйәртә лә алыусы героиня. Һуғыш башланғанға тиклем ауылда уҡытыусы булып эшләгән Көнһылыуҙы көсөргәнешле заман көрәштең  иң алғы сафына, халыҡ менән етәкселек итеүселәр рәтенә баҫтыра. Ул яуға киткән иренә биргән вәғәҙәһен үтәй, колхоздың председателе булып, етәкселек эшенә барлыҡ көсөн һала. Хәҙер инде уға үҙе уҡытҡан класы, эшләгән мәктәбе өсөн генә түгел, бөтә ауыл, уның кешеләре өсөн яуап бирергә кәрәк. Көнһылыу кеше шатлығын үҙ шатлығы күреп ҡыуаныусы, башҡаларға ҡайғы килгәндә, уларҙың ҡайғыһын уртаҡлашыусы, һәр саҡ ярҙам итергә әҙер булыусы етәксе-ойоштороусы.  Мәҫәлән,  ауылдағы Мәрйәм исемле ҡатынға иренең үлеме тураһында килгән хатты тапшырыуҙы һүрәтләгәндә лә Көнһылыуҙың ниндәй кешелекле булыуын күрә алабыҙ:  «Көнһылыуҙы хәҙер баштан-аяҡ Мәрйәмдең  ҡайғыһы солғап алды. Ул үҙенең кисеүҙән нисек сығып китеүен дә тойманы. Ағым йылғаһының аяҡтан йыға яҙып шарлап аҡҡан көслө тулҡындары ла, аяҡ тубыҡтарын йыртып барған шыуғалаҡ һуйырташтар ҙа уны ауыр уйҙарҙан тартып сығара алманы»[Биишева, 1996, 290-сы бит]. Тыуған иленең тыныслығы өсөн көрәште Көнһылыу тылда алып бара. Колхоз эшенең яҡшы күрһәткестәргә өлгәшеүен председатель үҙенсә ойоштора белә. Ул колхозсылар араһында агитацион эштәр алып бара, фронт яңылыҡтары менән таныштырып, эштән һуң колхозсыларҙы бергә ашатыу ойоштороп, ул ауыл халҡының берҙәмлегенә өлгәшә. Берҙәмлек иһә етәксе-ойотороусыға яҡшы һөҙөмтәләр – колхоздарының алдынғылар рәтендә булыу мөмкинлеген бирә: «Ҡатындар эше булмаһа ла кисә кәңәшмәлә райком секретары «Ҡыҙыл йондоҙ» колхозы  йыл һайын яҙғы сәсеүҙе лә, бесәнде лә, уңыш йыйыу, хөкүмәткә иген тапшырыуҙа ла алдынғылар сафында бара. Уның быйыл да Ватан алдындағы бурысын намыҫ менән үтәп сығасағына шик юҡ. Сөнки унда беҙҙең иң тырыш коммунисткабыҙ Көнһылыу эшләй, тип һөйләне әле. ».  Халыҡ менән бергә булыу, осорҙоң яҡты идеалдары, еңеү өсөн үҙ-үҙеңде көрәшкә – Көнһылыуҙы һәм башҡа хеҙмәт кешеләрен шәхес булараҡ юғары күтәрә. Кешеләр менән бергәләп эшләү, ауырлыҡтарҙы еңеп сығыу, төп героиня Көнһылыуҙың характерын сыныҡтыра, уны ойоштороусы итеп  формалаштыра. Һәр эшкә ысын күңелдән тотонған, рухи яҡтан көслө героиня булып күҙ алдына баҫа. Зәйнәб Биишеваның әҫәрҙәрендә Көнһылыу образы кеүек тағы бер көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетибы яҙыусының «Гөльямал» исемле поэмаһында осрай. Әҫәрҙең төп героиняһы Гөльямалдың тормош юлы ҡатмарлы социаль-тарихи ваҡиғаларҙы эсенә ала. Тәүге бүлек  төп геройҙың Октябрь революцияһына тиклемге осорҙағы михнәтле һәм ғазаплы тормошон һүрәтләү менән башланһа, һуңынан коллективлашыу йылдарындағы драматик ваҡиғаларҙы һүрәтләй. Кулактар ҡулынан ире Ғәйфи үлтерелгәс, Гөльямал колхоз председателе, етәксе-ойоштороусы булып китеүе тасуирлана. Әҫәрҙә Бөйөк Ватан һуғышы тыуҙырған ауырлыҡтар-ҡаршылыҡтар Гөльямал характерының сынығыуын асығыраҡ итеп һүрәтләргә мөмкинлек бирә. Поэманың икенсе бүлеге һуғыш башланыу хәбәре менән башланып китә. Яу ораны  буйынса колхоздың күҙ терәп торған кешеләре менән бергә Гөльямалдың  улы Сәхи ҙә фронтҡа ебәрелә. Улар урынына ауылдағы  бөтә колхоз эштәре ҡатын-ҡыҙҙар елкәһенә төшә. Әҫәрҙең сюжет үҫешендә яҙыусының төп иғтибары үҙәк образ булған Гөльямалға йүнәлтелә. Колхозда тырышып эшләү – ул барыбер дошман менән көрәшеү икәнлеген етәксе-ойоштороусы яҡшы аңлай. Поэмала Гөльямалды һуғыш төрлө яҡлап сыныҡтыра, һынай.  Яҙыусы героиняны һуғыш йылдарының ауыр һынауҙары аша үткәреп әүҙем көрәшсе, алдынғы етәксе булып үҫеүен һүрәтләй: «Халыҡ йотолоп тыңлай, Гөльямалдың һүҙен үҙ итеп, Йөрәгенең тибеүендә уның Үҙ йөрәге тибешен ишетеп, Улар күрә уның үткәнендә Үҙ башынан үткән ҡытлыҡты, Уның бөгөнгөһө яҡтыһында Күрә үҙенә килгән шатлыҡты». [Биишева, 1969, 204-се бит] Тәүҙә мөхәббәт һәм шәхси бәхет хаҡындағы хыялдар менән генә йәшәгән Гөльямалдың үҙ-үҙенә бикләнгән күңеле ҙур социаль ваҡиғалар фонында аҡрынлап асыла бара. Ул ҙур тормошҡа – көрәш юлына аяҡ баҫа. Шулай итеп, Зәйнәб Биишева үҙенең әҫәрҙәрендә Көнһылыу һәм Гөльямал образдары аша көрәшсе ҡатын-ҡыҙ архетибын кәүҙәләндерә. Был ике героиняның яҙмышы, характерының формалашыуы, йәмғиәттәге эше һәм бер осор кеше булыуҙары  менән бер-береһенә яҡын. Улар, көрәшсе ҡатын-ҡыҙ образдарын дөйөмләштереп, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының Тыуған иле һәм халҡы өсөн  ниндәй көс һалыуҙарын асып бирә. Көнһылыу һәм Гөлъямал образдары балаларҙа үҙ илен һөйгән, уның яҡты киләсәге өсөн борсолған илһөйәрҙәр тәрбиәләү өсөн иң ҡулайлы образдар. Улар миҫалында хәҙерге быуын балаларында Тыуған илен һөйгән кешеләрҙе үҫтерергә мөмкин. Әҙәбиәт Биишева, З. А. Һайланма әҫәрҙәр. Том: поэмалар, шиғырҙар З. А. Биишева. –  Өфө: Башҡортостан Китап нәшриәте, 1969. –  287 бит. Биишева, З. А. Әҫәрҙәр. Том: роман, повестар, хикәйәттәр, хикәйәләр З. А. Биишева. – Өфө: Башҡортосан Китап нәшриәте, 1996. – 576 бит. Халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишева Төҙөүселәре: И. Л. Кинйәбулатов, Ғ. А. Хисамов. – Өфө: Китап, 2008. – 360 бит. Роза Хөснуллина, филология фәндәре кандидаты","ЗӘЙНӘБ БИИШЕВАНЫҢ КӨНҺЫЛЫУ, ГӨЛЬЯМАЛ ӘҪӘРҘӘРЕНДӘ КӨРӘШСЕ ҠАТЫН-ҠЫҘ АРХЕТИБЫ.","['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 1 1],8,Ҡатын-ҡыҙ,7510,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2025-03-07/z-yn-b-biishevany-k-n-ylyu-g-lyamal-r-rend-k-r-shse-atyn-y-arhetiby-4131719,2025-03-07T13:15:00+00:00
"Башта шуны асыҡлап китәйек: бөгөнгө күҙлектән, нимә һуң ул туй? Уны нисегерәк ҡабул итәбеҙ һәм унда нимәләр күрергә теләйбеҙ? Башта телгә алынғанса, беҙ уны мәжлес итеп ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ. Ә асылда улай ғына булырға тейеш түгел. Туй - ул дөрөҫ тәғәйенләнешендә байрам ғына түгел, ә йола байрамы. Унда йолалар үтәлергә тейеш. ""Башҡорт энциклопедияһы""нда ла был сара ""йола байрамы"", ""туй йолалары"" тип билдәләнә. Бында кәм тигәндә лә көрәгә асыу, йыуаса бейеүе, һоғондорошоу, һыуға башлау, килен һөйөү, һандыҡ һатыу, ҡыҙ оҙатыу, бал-май ҡаптырыу кеүек йолаларҙың булыуы шарт. Әммә, үкенескә ҡаршы, хәҙер ауыл туйҙары ла шағараҡ ҡороуға, сай-сой килешеп ашап-эсеүгә генә тороп ҡалған икән. Ҡалала иһә күптән инде туйҙар өс-дүрт сәғәтлек инглиз табынына әйләнгән. Ашап-эсәһең дә уйындар уйнайһың. Шул ғына. Ауылдарҙа әле был сараның йәме бар ине. Һәр хәлдә, шулайҙыр тип уйлағайным. Бәлки, ҡайҙалыр хәлдәр икенсерәктер ҙә, әммә әлеге күргән туй ишараты менән мин бер нисек тә килешә алмайым. Ике яҡтың да - тәүге туйҙары, ата-әсәләр йәш. Бер яҡтан ҡарағанда, уларҙың йолаларҙы белмәүе лә ғәжәп түгел кеүек. Әммә, икенсе яҡтан ҡарағанда, шундай оло сараға әҙерләнеүгә ана шул тәртиптәрҙе, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнеү ҙә инәлер бит. Юғиһә, ата-әсәләр торған була ла: ""Беҙ йола белмәйбеҙ инде…"" - тип аҡлана. Йола-ғәҙәтте белмәү уларҙы алдынғы ҡарашлы замана кешеһе итеп түгел, ә бары маңҡорт итеп күрһәтә. Хәҙер тамада булып йөрөүселәр бик күп. Кешеләр менән, йәмәғәт менән аралаша белеүҙә, юмор стилен аса алыуҙа һәм, әлбиттә, интелектуаль кимәлдә уның эше лә юҡ. Был тамадасылар береһенән-береһе уҙҙырып, тоҙло-боросло хәбәрҙәр, билдән түбән шаярыуҙар, әҙәпһеҙ уйындарҙан торған мажара ҡуя. Ә бит ул мажараның төп геройҙары - хужалар үҙҙәре. Нишләп алдан тамаданың сценарийы менән танышмаҫҡа, бында йәш-елкенсәктән тыш әллә нисә быуын туған-тумаса, ололар булаһын иҫкәртмәҫкә? Юғиһә, оятһыҙ анекдоттар тыңлап, ҡаршылағыларға күҙеңде күтәреп ҡарарға оялып ултыраһың. Һыу юлы башлауға сыҡһаҡ, унда халыҡтың маскарадҡа кейенгәндәй яһанышҡанына шаһит булдыҡ. Ирҙәр - ҡатындар булып, ҡатындар ирҙәр сүрәтендә мәсхәрәләнгән. Ул эске кейемдәрҙе тыштан кейеп, һалабаштар, кишерҙәр аҫып, бит-миттәрен буяп бөткәндәр. Иң ҡыйыу индеецтар ҡәбиләһе лә бындайға йөрьәт итмәҫ. Был халыҡ аңының шундай түбән кимәлдә булыуымы, әллә эскелек фантазияһымы? Элегерәк туйҙарҙа тундарының тиҫкәреһен кейеп, кәпәстәрен әйләндереп, һыу юлын быуғандарын, арҡан тартып, үткәрмәйенсә, хаҡ һорағандарын иҫләйем. Шул шаярыу ошондай түбәнселеккә барып төшкәндерме инде. Нишләп һыу юлына йырлашып, бейешеп кенә барып ҡайтмаҫҡа? Бындай ҡырағайлыҡ көлкөмө ни? Ҡатындар түшелдереге кейеп торған ирҙе күреп көлгән кешеһен әйтер инем. Килен һыуҙы көйәнтәләмәне. Хатта яурынына һалып та ҡараманы көйәнтәне. Ул бахыр биҙрәләрҙе кемдәрҙер айырым-айырым болғап тотоп ҡайтты. Ҡайтҡас, һыуҙың барлығын-юҡлығын тикшергән, ҡабул иткән кешеһе лә булманы. Тимәк, был йөрөштөң төп маҡсаты ана шул ҡырағай маскарадҡа ғына ҡайтып ҡалды. Туйҙа ололарға иғтибар, хөрмәт тигән нәмә тойолманы. Уларға һүҙ биреп, өгөт-нәсихәттәрен тыңларға, кәңәштәрен ишетергә тейештәр ине, минеңсә. Әллә ата-әсәләре үҙҙәре ураған һайын ""белмәйбеҙ"" тип йөрөп, бәҫтәрен төшөрөп ташланы. Беҙҙең яҡ туйҙарында ололарҙы айырым-айырым бейергә төшөрәләр. Ҡоҙалар ҙа бер-береһен саҡырып сығарып бейешә. Был бик мәртәбәле, һоҡланғыс күренеш була. Яҙмаларға төшөрөп ҡалырға тырышалар. Уйлап ҡараһаң, ололар ҡайҙа тағын шундай ғәм алдында бейеп йөрөргә мөмкин. Улар шулай туйҙы хөрмәтләй, үҙҙәренең ихласлығын күрһәтә. Ысынында иһә, бөгөн матур туй үткәреү өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Теләк кенә булһын. Берәүҙәр туйҙарына махсус рәүештә йола белгән ике апайҙы саҡырғайны. Башҡорт милли кейемендәге апайҙар ваҡыты-ваҡыты менән килеп сыға ла ниндәйҙер йоланы үтәтә. Һандыҡ һатыу, ҡоҙаларҙы ҡыуыу кеүек күренештәрҙе йығылып ятып ҡаранылар, донъяларын онотоп сауҙалаштылар. Ололар ""Бындай йолалар беҙҙең бала саҡта ғына була торғайны"", тип аптырашты. Икенсе танышым ҡыҙының туйына йырсы яллап, оҙатҡан саҡта сеңләү сеңләткән. Илашып бөткәндәр, бик тәьҫирле булған. Ҡунаҡтар һаман онотмай һөйләй, ти. Шулай уҡ бер туйҙа килен һөйгәндә өләсәй булған кеше ""Килен, килен, киленсәк"", тип оҙон ғына һамаҡ әйтте. Бөтөн туйҙың иң һөҙөмтәле өлөшө ошо булды ла ҡуйҙы. Ситтән килгәндәр инәйҙең был күренеште тағы бер ҡабатлауын һорап, камераға төшөрөп алды… Туй - ул йәш ғаиләнең оло тормошҡа ашатлап сыға торған тупһаһы. Ул мотлаҡ йолалар менән байытылған булырға тейеш. Йәшәйештәре нисек кенә булып киткәндә лә, үҙ туйҙарын улар ғүмерҙәре буйына иҫләйәсәк. Шунлыҡтан, туйҙар хәтирәле, мәғәнәле, фәһемле булһын ине. Шундай яуаплы эш алдынан белмәгәнегеҙҙе өйрәнегеҙ, һорашығыҙ, бик булмаһа, яллағыҙ оҫталарҙы. Эскелек байрамы итеп түгел, ә традицияларҙы дауам иттереүсе йола байрамы итеп үткәрәйек туйҙарҙы. Ә. И. Башта шуны асыҡлап китәйек: бөгөнгө күҙлектән, нимә һуң ул туй? Уны нисегерәк ҡабул итәбеҙ һәм унда нимәләр күрергә теләйбеҙ? Башта телгә алынғанса, беҙ уны мәжлес итеп ҡабул итеп өйрәнгәнбеҙ. Ә асылда улай ғына булырға тейеш түгел. Туй - ул дөрөҫ тәғәйенләнешендә байрам ғына түгел, ә йола байрамы. Унда йолалар үтәлергә тейеш. ""Башҡорт энциклопедияһы""нда ла был сара ""йола байрамы"", ""туй йолалары"" тип билдәләнә. Бында кәм тигәндә лә көрәгә асыу, йыуаса бейеүе, һоғондорошоу, һыуға башлау, килен һөйөү, һандыҡ һатыу, ҡыҙ оҙатыу, бал-май ҡаптырыу кеүек йолаларҙың булыуы шарт. Әммә, үкенескә ҡаршы, хәҙер ауыл туйҙары ла шағараҡ ҡороуға, сай-сой килешеп ашап-эсеүгә генә тороп ҡалған икән. Ҡалала иһә күптән инде туйҙар өс-дүрт сәғәтлек инглиз табынына әйләнгән. Ашап-эсәһең дә уйындар уйнайһың. Шул ғына. Ауылдарҙа әле был сараның йәме бар ине. Һәр хәлдә, шулайҙыр тип уйлағайным. Бәлки, ҡайҙалыр хәлдәр икенсерәктер ҙә, әммә әлеге күргән туй ишараты менән мин бер нисек тә килешә алмайым. Ике яҡтың да - тәүге туйҙары, ата-әсәләр йәш. Бер яҡтан ҡарағанда, уларҙың йолаларҙы белмәүе лә ғәжәп түгел кеүек. Әммә, икенсе яҡтан ҡарағанда, шундай оло сараға әҙерләнеүгә ана шул тәртиптәрҙе, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнеү ҙә инәлер бит. Юғиһә, ата-әсәләр торған була ла: ""Беҙ йола белмәйбеҙ инде…"" - тип аҡлана. Йола-ғәҙәтте белмәү уларҙы алдынғы ҡарашлы замана кешеһе итеп түгел, ә бары маңҡорт итеп күрһәтә. Хәҙер тамада булып йөрөүселәр бик күп. Кешеләр менән, йәмәғәт менән аралаша белеүҙә, юмор стилен аса алыуҙа һәм, әлбиттә, интелектуаль кимәлдә уның эше лә юҡ. Был тамадасылар береһенән-береһе уҙҙырып, тоҙло-боросло хәбәрҙәр, билдән түбән шаярыуҙар, әҙәпһеҙ уйындарҙан торған мажара ҡуя. Ә бит ул мажараның төп геройҙары - хужалар үҙҙәре. Нишләп алдан тамаданың сценарийы менән танышмаҫҡа, бында йәш-елкенсәктән тыш әллә нисә быуын туған-тумаса, ололар булаһын иҫкәртмәҫкә? Юғиһә, оятһыҙ анекдоттар тыңлап, ҡаршылағыларға күҙеңде күтәреп ҡарарға оялып ултыраһың. Һыу юлы башлауға сыҡһаҡ, унда халыҡтың маскарадҡа кейенгәндәй яһанышҡанына шаһит булдыҡ. Ирҙәр - ҡатындар булып, ҡатындар ирҙәр сүрәтендә мәсхәрәләнгән. Ул эске кейемдәрҙе тыштан кейеп, һалабаштар, кишерҙәр аҫып, бит-миттәрен буяп бөткәндәр. Иң ҡыйыу индеецтар ҡәбиләһе лә бындайға йөрьәт итмәҫ. Был халыҡ аңының шундай түбән кимәлдә булыуымы, әллә эскелек фантазияһымы? Элегерәк туйҙарҙа тундарының тиҫкәреһен кейеп, кәпәстәрен әйләндереп, һыу юлын быуғандарын, арҡан тартып, үткәрмәйенсә, хаҡ һорағандарын иҫләйем. Шул шаярыу ошондай түбәнселеккә барып төшкәндерме инде. Нишләп һыу юлына йырлашып, бейешеп кенә барып ҡайтмаҫҡа? Бындай ҡырағайлыҡ көлкөмө ни? Ҡатындар түшелдереге кейеп торған ирҙе күреп көлгән кешеһен әйтер инем. Килен һыуҙы көйәнтәләмәне. Хатта яурынына һалып та ҡараманы көйәнтәне. Ул бахыр биҙрәләрҙе кемдәрҙер айырым-айырым болғап тотоп ҡайтты. Ҡайтҡас, һыуҙың барлығын-юҡлығын тикшергән, ҡабул иткән кешеһе лә булманы. Тимәк, был йөрөштөң төп маҡсаты ана шул ҡырағай маскарадҡа ғына ҡайтып ҡалды. Туйҙа ололарға иғтибар, хөрмәт тигән нәмә тойолманы. Уларға һүҙ биреп, өгөт-нәсихәттәрен тыңларға, кәңәштәрен ишетергә тейештәр ине, минеңсә. Әллә ата-әсәләре үҙҙәре ураған һайын ""белмәйбеҙ"" тип йөрөп, бәҫтәрен төшөрөп ташланы. Беҙҙең яҡ туйҙарында ололарҙы айырым-айырым бейергә төшөрәләр. Ҡоҙалар ҙа бер-береһен саҡырып сығарып бейешә. Был бик мәртәбәле, һоҡланғыс күренеш була. Яҙмаларға төшөрөп ҡалырға тырышалар. Уйлап ҡараһаң, ололар ҡайҙа тағын шундай ғәм алдында бейеп йөрөргә мөмкин. Улар шулай туйҙы хөрмәтләй, үҙҙәренең ихласлығын күрһәтә. Ысынында иһә, бөгөн матур туй үткәреү өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Теләк кенә булһын. Берәүҙәр туйҙарына махсус рәүештә йола белгән ике апайҙы саҡырғайны. Башҡорт милли кейемендәге апайҙар ваҡыты-ваҡыты менән килеп сыға ла ниндәйҙер йоланы үтәтә. Һандыҡ һатыу, ҡоҙаларҙы ҡыуыу кеүек күренештәрҙе йығылып ятып ҡаранылар, донъяларын онотоп сауҙалаштылар. Ололар ""Бындай йолалар беҙҙең бала саҡта ғына була торғайны"", тип аптырашты. Икенсе танышым ҡыҙының туйына йырсы яллап, оҙатҡан саҡта сеңләү сеңләткән. Илашып бөткәндәр, бик тәьҫирле булған. Ҡунаҡтар һаман онотмай һөйләй, ти. Шулай уҡ бер туйҙа килен һөйгәндә өләсәй булған кеше ""Килен, килен, киленсәк"", тип оҙон ғына һамаҡ әйтте. Бөтөн туйҙың иң һөҙөмтәле өлөшө ошо булды ла ҡуйҙы. Ситтән килгәндәр инәйҙең был күренеште тағы бер ҡабатлауын һорап, камераға төшөрөп алды… Туй - ул йәш ғаиләнең оло тормошҡа ашатлап сыға торған тупһаһы. Ул мотлаҡ йолалар менән байытылған булырға тейеш. Йәшәйештәре нисек кенә булып киткәндә лә, үҙ туйҙарын улар ғүмерҙәре буйына иҫләйәсәк. Шунлыҡтан, туйҙар хәтирәле, мәғәнәле, фәһемле булһын ине. Шундай яуаплы эш алдынан белмәгәнегеҙҙе өйрәнегеҙ, һорашығыҙ, бик булмаһа, яллағыҙ оҫталарҙы. Эскелек байрамы итеп түгел, ә традицияларҙы дауам иттереүсе йола байрамы итеп үткәрәйек туйҙарҙы.",БӨГӨНГӨ ТУЙҘАР ҮҘ ТӘҒӘЙЕНЛӘНЕШЕНДӘМЕ?,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Йәмғиәт,9633,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-05-28/b-g-ng-tuy-ar-t-yenl-neshend-me-4254272,2025-05-28T18:51:00+00:00
"Ярышты Федераль урман хужалығы агентлығы Экологик именлек милли проектының Урмандарҙы һаҡлау федераль проекты маҡсаттарына ярашлы үткәрҙе. Бәйгегә илдең 46 төбәгенән 123 эш килгән. Был ярышта алдынғылыҡты яулау еңел булмай, әлбиттә. Башҡортостандың мәктәп урмансылыҡтары бер нисә номинацияла билдәләнде. Мәктәп урмансылығының ғәмәли эшмәкәрлеге номинацияһында М. Абдулов исемендәге мәктәп урмансылығын (Нуриман районы) бүләкләнеләр. Мәктәп урмансылығының ағартыу эшмәкәрлеге номинацияһында Йәшел урман берекмәһе (Әбйәлил районы) алдынғылар иҫәбенә инде. Башҡортостан Республикаһы мәктәп урмансылыҡтарының ҡаҙаныштары үҫеп килеүсе быуынға экологик тәрбиә биреүҙә уларҙың мөһим өлөшөн билдәләй. Беҙ Нуриман һәм Әбйәлил райондарынан йәш  коллегаларыбыҙҙы лайыҡлы наградалары менән ҡотлайбыҙ һәм артабан да уңыштар теләйбеҙ, – ти Башҡортостан урман хужалығы министры урынбаҫары Азамат Носратуллин. Сығанаҡ: Башҡортостан Республикаһы Урман хужалығы министрлығы. экологикименлек, экоблагополучие",Йәш урмансылар һынатманы,['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт'],[0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,989,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-26/y-sh-urmansylar-ynatmany-4483250,2025-11-26T22:07:00+00:00
"Президент Владимир Путин подписал указ, согласно которому находящиеся незаконно в России граждане Украины обязаны выехать до 10 сентября или легализоваться.",Незаконно находящихся в России украинцев обязали уехать или легализоваться,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,156,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-03-21/nezakonno-nahodyaschihsya-v-rossii-ukraintsev-obyazali-uehat-ili-legalizovatsya-4175279,2025-03-21T11:35:00+00:00
"Был ырыуҙың быуат аҙағы – быуат башында теркәлгән башҡа бер нәсәпнамәһендә ҡатын-ҡыҙ исемдәре теркәлеүе лә иғтибарҙы йәлеп итә. Был шәжәрә Федоровка районының Оло Сытырман һәм Моҡас ауылдарына ҡарай. Яҙмала: «Сытырман ауылында булған олуғ әнкәмез Еҙбикә Букәнбай кыҙының ата вә анаһы, нәсәптәре, кайһы ауылдан икане һәм Мокас илән бер туған икәне мәғлүм булыр», – тип башланып китә һәм ырыуҙың тарихын һөйләгәндә бик күп кенә ҡатын-ҡыҙ вәкилдәренең исеме телгә алына. Юрматыларҙың ораны – аҡтайлаҡ, ағасы – өйәңке, ҡошо – әтәлге, тамғаһы һәнәк була. Улар Ғарифулла Кейековтың «Башҡорт тарихы һәм ирәкте ырыуы» исемле тарихи яҙмаһында ла теркәлгән. Автор әйтеүенсә, Сыңғыҙ хан һаналып киткән ырыу билдәләрен Стәрлетамаҡ өйәҙе башҡорттарының бабаһы Юрматы йәки Таҡыян бейгә тапшыра. Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат ҡалалары юрматыларҙың аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Тәүге нефть ятҡылыҡтары Ишембай эргәһендә асыла. Әлеге көндә лә бында беренсе «өләсәй» тип аталған вышка күргәҙмә өсөн һаҡлана. Ырыуҙың атамаһы легендар Юрматы бейҙең исеменә бәйләп аңлатыла. быуатта уларҙың Зәй менән Шишмә йылғалары буйында йәшәүе билдәле. Юрматылар Ағиҙел, Ашҡаҙар, Стәрле, Һәләүек, Һуҡайлы, Тәйрүк йылғалары буйында ла йәйләгән. Уларҙың ерҙәре Юрматы волосы Нуғай юлына, һуңыраҡ Ырымбур һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенә инә. Әлеге көндә шул ерҙәрҙә Башҡортостандың Ғафури, Ишембай, Мәләүез, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Ырымбур өлкәһенең – Новосергиев, Һарытау өлкәһенең Перелюб райондары ҡоролған. Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында йәшәүсе юрмый ырыуының сығышы юрматылар менән бәйле. Ҡайһы бер тарихсыларҙың фекеренсә, быуатта венгрҙарҙың Паннонияға күсенеүе заманында юрматыларҙың бер өлөшө улар менән китеүе ихтимал. Сөнки Венгрияны ҡороусы ете ырыу араһында уага исемлеһе лә була. Улар венгрлашҡан боронғо төрки ырыуы тип фараз ителә. Юрматылар араһынан бик күп күренекле кешеләр сыҡҡан – Әхмәтзәки Вәлиди, Һиҙиәт Сәғәҙиев, Әмир, Гәрәй һәм Мөхтәр Ҡарамышевтар. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың тамырҙары ла ошо ырыуға барып тоташа. Әхәт Сәлихов, тарих фәндәре кандидаты. Фото Рустам ЯгафаровБыл ырыуҙың быуат аҙағы – быуат башында теркәлгән башҡа бер нәсәпнамәһендә ҡатын-ҡыҙ исемдәре теркәлеүе лә иғтибарҙы йәлеп итә. Был шәжәрә Федоровка районының Оло Сытырман һәм Моҡас ауылдарына ҡарай. Яҙмала: «Сытырман ауылында булған олуғ әнкәмез Еҙбикә Букәнбай кыҙының ата вә анаһы, нәсәптәре, кайһы ауылдан икане һәм Мокас илән бер туған икәне мәғлүм булыр», – тип башланып китә һәм ырыуҙың тарихын һөйләгәндә бик күп кенә ҡатын-ҡыҙ вәкилдәренең исеме телгә алына. Юрматыларҙың ораны – аҡтайлаҡ, ағасы – өйәңке, ҡошо – әтәлге, тамғаһы һәнәк була. Улар Ғарифулла Кейековтың «Башҡорт тарихы һәм ирәкте ырыуы» исемле тарихи яҙмаһында ла теркәлгән. Автор әйтеүенсә, Сыңғыҙ хан һаналып киткән ырыу билдәләрен Стәрлетамаҡ өйәҙе башҡорттарының бабаһы Юрматы йәки Таҡыян бейгә тапшыра. Стәрлетамаҡ, Ишембай, Салауат ҡалалары юрматыларҙың аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан. Тәүге нефть ятҡылыҡтары Ишембай эргәһендә асыла. Әлеге көндә лә бында беренсе «өләсәй» тип аталған вышка күргәҙмә өсөн һаҡлана. Ырыуҙың атамаһы легендар Юрматы бейҙең исеменә бәйләп аңлатыла. быуатта уларҙың Зәй менән Шишмә йылғалары буйында йәшәүе билдәле. Юрматылар Ағиҙел, Ашҡаҙар, Стәрле, Һәләүек, Һуҡайлы, Тәйрүк йылғалары буйында ла йәйләгән. Уларҙың ерҙәре Юрматы волосы Нуғай юлына, һуңыраҡ Ырымбур һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенә инә. Әлеге көндә шул ерҙәрҙә Башҡортостандың Ғафури, Ишембай, Мәләүез, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Ырымбур өлкәһенең – Новосергиев, Һарытау өлкәһенең Перелюб райондары ҡоролған. Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында йәшәүсе юрмый ырыуының сығышы юрматылар менән бәйле. Ҡайһы бер тарихсыларҙың фекеренсә, быуатта венгрҙарҙың Паннонияға күсенеүе заманында юрматыларҙың бер өлөшө улар менән китеүе ихтимал. Сөнки Венгрияны ҡороусы ете ырыу араһында уага исемлеһе лә була. Улар венгрлашҡан боронғо төрки ырыуы тип фараз ителә. Юрматылар араһынан бик күп күренекле кешеләр сыҡҡан – Әхмәтзәки Вәлиди, Һиҙиәт Сәғәҙиев, Әмир, Гәрәй һәм Мөхтәр Ҡарамышевтар. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың тамырҙары ла ошо ырыуға барып тоташа.",Юрматылар,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Аңлатма,4102,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-27/yurmatylar-4552152,2026-01-27T14:26:00+00:00
"Был көндө МЕГА сауҙа үҙәгендә башҡорт мәҙәниәте һәм йолалары менән танышырға теләүселәр өсөн бер нисә майҙансыҡ эшләне. Республика халыҡ ижады үҙәге, Халыҡтар дуҫлығы йорто, Башҡорт дәүләт филармонияһы оҫталары ҡул эштәре, музыка инструменттары буйынса оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы. Бер нисә сәғәт дауамында байрам урынында өфөләр туған телдәрендә аралашты һәм күңел асты. Улар өсөн профессионал артистар һәм йәш таланттар сығыш яһаны. Байрам Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры сәхнәләштергән Ямаҡай бәпкә спектакле менән асылды. этно төркөмө, Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары Әлиә Исҡужина һәм Әлфиә Ғәлләмова, М. Кәрим исемендәге 158-се һанлы мәктәптең Дуҫлыҡ өлгөлө бейеү ансамбле сығыш яһаны. Тамашасыларға айырыуса Ғаилә башҡорт балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре сығышы оҡшаны - бәләкәстәр бейене лә, шиғыр ҙа һөйләне. Концерт менән бер рәттән актер Шәһит Хамматов һәм тележурналист Ләйсән Мәзитова интерактив уйындар һәм флешмобтар уҙғарҙы. Башҡорт теле көнө республика халҡы өсөн мөһим көндәрҙең береһе. Уның маҡсаты - туған телебеҙҙе һаҡлау, үҫтереү. Тел - халҡыбыҙҙың күңел көҙгөһө. Беҙ, үү эшмәкәрлегебеҙ ярҙамында телебеҙҙе һаҡлап ҡалырға һәм киләсәк быуындарға тапшырырға тырышабыҙ, - ти Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү ойошмаһы директоры Гөлназ Йосопова.",Өфөлә башҡорт теле көнө уңайынан байрам уҙҙы,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0],6,Йәмғиәт,1267,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-14/f-l-bash-ort-tele-k-n-u-ayynan-bayram-u-y-4507119,2025-12-14T19:25:00+00:00
"Гуливер АлтынТатарстан президенты Рөстәм Миңнехановның 2014 елның мартында Акмәчет сәфәреннәнсоң кырымтатарлар белән хезмәттәшлек документы әзерләнгән иде. Анда министрлыкларның, оешмаларның ниләр эшләргә тиешлеге күрсәтелде. Татарстан фәннәр академиясенә бирелгән күрсәтмә иң тиз тормышка ашырылган эшләрнең берсе булгандыр. Академиягә Кырым галимнәре белән берлектә тарихи-археологик, шул исәптән Бакчасарайдагы тарихи-мәдәни тыюлыкта да тикшеренүләр үткәрү тәкъдиме белән чыгарга кушылган иде. Ике ел вакыт узды. Кырым тарихы музей-тыюлыгы итәкчесе Гуливер Алтын белән хезмәттәшлекнең ничек баруы һәм планнары турында сөйләштек. – Татарстан белән хезмәттәшлек кайчан һәм нәрсәдән башланды? – 2014 елның 5 мартында Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов беренче тапкыр Кырымга килеп аның тарихы һәм музейлары белән танышып китте. Ике айдан Татарстан фәннәр академиясенннән хат алдык. Анда Казандагы Мәрәни исемендәге тарих институтының филиалын Кырымда ачу тәкъдим ителгән иде. Без, әлбәттә, шатланып риза булдык. Бу филиалда бүгенге көндә 15 фәнни хезмәткәр эшли – өч фән докторы, алты кандидат һәм аспирантлар, – барысы да кырымтатарлар. Алар Бакчасарайда эшли, хезмәт хакын аларга Татарстан түли. Ике елда Кырымның тарихи мирасын саклауга багышланган ике фәнни форум оештырдык. Алар Миңлегәрәй хан чорына багышланган иде. Миңлегәрәй – гасыр ахыры гасыр башында хакимлек иткән бөек Кырым ханы, аның идарәсе вакытында шәһәрләр, ныгытмалар төзелгән. Халыкның зур хөрмәтенә лаек булган ханнарның берсе ул. Аның хатыны, Казан татары Нур-Солтан үзенең дипломатик гамәлләре белән бөтен Көнчыгыш Европага танылган ханбикә була. Миңлегәрәй ханга багышланган фәнни ыеннарны ел саен уздырырга ниятлибез. Эшебезнең икенче юнәлеше – тарихи кыйммәткә ия булган һәйкәлләрне саклау, аларны реестрга туплау. Болар барысы да Татарстан ярдәмендә башкарыла дип яшермичә әйтә алам. Яңа хезмәткәрләр ала алдык. Рафаил Хәкимов безне Русиядәге башка фәнни оешмалар белән дә таныштырды. Рафаил Хәкимов (уңнан икенче) һәм Гуливер Алтын (уңда) 2015 елның июлендә КырымдаУзган ел Казан Кирмәнендә Кырым ханлыгының тарихы һәм мәдәниятенә багышланган күргәзмә булды. Быел август аенда Идел буе, Әстерхан, Себер һәм кырымтатарларның әдәбият һәм имла тарихына багышланган зур күргәзмә оештырырга әзерләнәбез. Музеебызның төп эше дә – төрки-татар цивилизациясенең уртак тарихын өйрәнү һәм күрсәтү. Советлар Берлеге чорында һәм аннан соң төрки милләтләрне аеру сәясәте барганга, без күп вакытны югалттык. Алтын Урда турында сөйләргә дә ярамый иде бит. Төбәкләрдә фәнни эзләнүләр барды, хәзер аларны берләштереп булачак. – Фән үсеше өчен һәм галимнәргә хезмәттәшлек өчен дә сәяси ирлек кирәкме? Элекке елларда шул ук Татарстан галимнәре белән төрле фәнни ыеннарда бер дә очрашмадыгызмы? – Очрашканбыздыр инде, ләкин хезмәттәшлек итәр дәрәәдә таныш түгел идек. Уртак эш 2014 елның мартында гына башланды. Русия белән Украина икесе ике дәүләт булганга, безгә караш башкача иде. Аннары Татарстан белән Кырымның якынлашуын теләмәгән көчләр һәрвакыт булды. Хәзер инде ике ел элек булган хәлләрнең сәяси ягына кереп китмичә генә шуны әйтә алам – формаль яктан киртәләр бетте. Казанда Кырым, Кырымда Казан күргәзмәләрен оештыру күпкә иңеләйде. – Татарстанның Бакчасарайны төзекләндерү кебек багугамәлләретуктатыла кебек. Алга таба ниләр планлаштырасыз? Татарстан белән хезмәттәшлектән ни көтәсез? – Музейлар, һәйкәлләр һәм археологиядән тыш безнең тормышка ашырасы тагын бер зур уртак проектыбыз бар – Алтын Урда туры. Казан – Идел буе (Әстерхан) – Төньяк Кавказ – Кырым – Мәскәү – Казан сәяхәте булачак бу. Максатыбыз төрки-татар цивилизациясе тарихы белән таныштыру, Алтын Урда чорында зур урын алып торган шәһәрләр һәм сарайлар, карачайлар, кумыклар һәм Төньяк Кавказда яшәүче төрки милләтләрнең мәдәнияте белән таныштыру. Бүгенге көндә проект Татарстанның туризм министрлыгында карала. Быел әлеге сәяхәтнең Татарстан-Кырым өлеше әзер булыр, дип уйлыйм. Төньяк Кавказ белән сөйләшүләр бара. Музейлар һәм тарихи урыннар гына түгел, бу маршруткамилли рестораннарһәммилли кунакханәләрдә керәчәк. Болар барысы да югары сыйфатлы брендка әйләнергә тиеш. Бу тур белән без татар сыйфатын күтәрәчәкбез. Планда 30 лап төбәк, әмма аларның барысында да караш бертөрле яхшы димәс идем әлегә. Татарларга мөнәсәбәтне үзгәртүгә дә йогынтысы зур булачак бу маршрутның. Без хосусый оешма булганга, акчалата беркемгә дә бәйле түгел. Фәнни эшебезгә акча биргән Татарстанга гына бәйле булып чыгабыз. Мәрәни институты 15 хезмәткәребезнең эш хакын түли. Калганы билет сатудан һәм кырымтатар эшкуарларыннан. Акчаны бик кысып тотабыз. Кырым тарихы музей-тыюлыгы аннексиядән соң Русия кануннары белән хосуси музей итеп теркәлде. Бакчасарайда урнашкан бу музей Бакчасарайдагы Хан сарае музей-тыюлыгы белән бер оешма түгел. Хан сарае – дәүләт музее. Хосусый музей итәкчесе Гуливер Алтын 2011 елда Бакчасарайга татарлар һәм Алтын Урдага багышланган, 35 илдән үз акчасына ыйган тарихи эйберләр алып кайткан булган.",Татарстан Кырым музеена борынгы мирасны сакларга ярдәм итә,['Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Ҡырым,4950,https://www.azatliq.org/a/27619659.html,2016-03-22T12:54:56+00:00
"«Беҙҙең ярты миллион уҡыусыбыҙ өсөн яңы уҡыу йылы башланды. 45 меңләгән бала парта артына тәүләп ултырҙы. Алда — яңы таныштар һәм иҫке дуҫтар менән осрашыуҙар, көтөлмәгән асыштар, сағыу эмоциялар. Мәктәп осорон ғәмһеҙ тип әйтеү ауыр — белемгә юл бер ҡасан да ябай булмай.  Ләкин был һәр кешенең тормошонда мөһим осор, һәм өлкәндәрҙең бурысы — ошо мәлде балаларыбыҙ өсөн бәхетле итеү. Башҡортостанға идара итеү командаһы бының өсөн күпте эшләй. Беҙҙең маҡсат — мәктәптәрҙә, колледждарҙа, вуздарҙа балаларыбыҙ конкуренцияға һәләтле яҡшы белем алһын. Бөгөн беҙ тап булған ауырлыҡтар уларҙың үҫешенә бер нисек тә ҡамасауламаһын.  Улар бөгөнгө тантаналарҙағы кеүек киң итеп йылмайыуын дауам итһен. Бөтә уҡыусыларҙы,  студенттарҙы, уларҙың ата-әсәләрен, педагогтарҙы —  1 сентябрь менән!  Бөтәгеҙгә лә уңыштар! » — тип яҙған ул социаль селтәрҙәрҙә.",Башҡортостан Башлығы Белем көнө менән ҡотланы,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,842,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-01/bash-ortostan-bashly-y-belem-k-n-men-n-otlany-4368802,2025-09-01T13:38:00+00:00
"Көндөҙ ныҡ эҫе булды. Кисен дуҫым менән һуң ғына мунса яғып ебәрҙек. Пиво эсеп ултырып һуң ғына мунса тураһында иҫкә төшөрҙөк. Мин әйберҙәремде йыйҙым да йыуынырға юлландым, дуҫым мыштырлап, хәҙер ҡыуып етәм тип тороп ҡалды. Әйберҙәремде ҡалдырып ишекте асып ебәрһәм, дуҫым ләүкәлә сабынып ултыра. Был ни арала инеп ултырҙы икән тип, уйлана-уйлана уның эргәһенә ҡунаҡланым. - Мә, арҡаны сап әле, тип ул ләүкәгә һуҙылып төшөп ятты. Шап-шоп арҡаһын сабып торһам, уның аяғына күҙем төштө. Аяҡтар урынында тояҡтар күрмәйемме. Атаңдың ғына башы, тип, нисек сығып тайғанымды иҫләмәйем. Йүгереп сығып килһәм, ҡаршыма дуҫым осраны. Мин ҡотом осоп, белһәң ине, унда нимә булғанын, тип ғауға ҡутара башланым. Дуҫым, юҡты һөйләмә, башына эҫе тейгәндер, әйҙә тикшерәйек, ти. Кире әйләнеп мунсаға инһәк, бер кем юҡ. Мин әле һаман тыныслана алмайынса, уның тояғы бар ине, тип һөйләнәм. Дуҫым, ошондай тояҡтар инеме, тип аяғын һуҙғайны, аяҡтар урынында тояҡтарҙы тағы ла күрмәйемме. Миңә саҡ инфаркт булманы. Аҡырып-баҡырып, инәнән тыума яланғас өйгә сабып ҡайтып килһәм, ҡаршыма тас тотоп алған дуҫым осраны. Мин уны ете ҡатлы итеп һүгеп, өйгә ҡайтып бикләндем. Таңға тиклем дуҫымды өйгә индермәнем. СӘЙЕР ДОНЪЯ","Ышанырғамы, юҡмы",['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Юмор,1197,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-09-20/yshanyr-amy-yu-my-3937579,2024-09-20T04:57:00+00:00
"Йәшендән ҡурҡам ғәләмәт. Был ҡурҡыуым бала сағымдан килә. Янымда кеше булһа, ҡурҡыуымды еңергә, кешегә белдермәҫкә, йә юрған аҫтында ятһам ҡурҡмаҫҡа, уйламаҫҡа тырышам. Әсәйемдең бер туған һеңлеһе Сәмсүрә апайымдың имсәк ҡыҙы менән минең класташым Зиләнең (мәрхүмә) әсәһен сабынлыҡта йәшен атҡан. Көслө йәшен башланғас ҡыуышҡа инеп ултырырға булғандар. Сәмсүрә апайым, балаһын Сәлимә апайға тотторғанда үҙе төпкә үткән, баланы алырға ҡулын һоноп өлгөргән, тик шул ерҙә баланы ла, Сәлимә апайҙы ла йәшен атҡан. Беҙ бала саҡта ни өсөндөр соланда йоҡларға, соланда сәй эсергә ярата торған инек. Унда беҙҙең урындығыбыҙ шәп булды, унда әсәйемдең алтын ҡулдары һуҡҡан тиреүгә, әсәйем эшләгән йомшаҡ, матур түшәктәр түшәлгән ине, йоҡлағанда ла соланда еләҫ була торғайны. Шулай бер көн сәй эсеп ултырабыҙ, ялт та йолт ялағай уйнай, соландың ишеген генә яптыҡ та рәхәтләнеп сәй һемерәбеҙ. Шул саҡта соланға ҡайҙандыр йәшен шары килеп инде. –Ҡыбырлап ҡуймағыҙ, – тине атайым. Ҡайҙан ҡыбырлау, тораташтай ҡаттыҡ. Ә шар беҙҙең батмусты тирәләп өрөлөп сыҡты ла ингән еренән кире сығып, ҡайҙалыр барып атылды. Бынан бер 10 йылдар самаһы элегерәк үҙемдә лә булды ундай хәл. Ҡайҙалыр алыҫтараҡ ялағай уйнай, мин телевизор, компьютер кеүек нәмәләрҙе токтан һурып ҡына йөрөй инем, күршем килеп инде. Икәүләп ултырып сәй эсеп алдыҡ, ул арала йәшен беҙҙең ауылға ла килеп етте. Күршем ямғыр көсәймәҫ элек, тип ҡайтырға булып китте, мин оҙата сыҡтым. Шул саҡ ҡапыл эргәбеҙҙә генә йәшен атып ебәрҙе, хатта ток һуҡҡандай аяҡтар зымбырлап китте. Күршем үҙе яғына, мин өйгә ҡарай йүгерҙек. Бөтә нәмәне лә һурҙым, шикелле тип уйлап, мин йәшен үткәнсе ятып торорға булдым. Өйгә тимер торбалар үткәрелгән, йоҡлаған урыным шул торбаға терәлеп тора, башымды торба яғына һалып йоҡлайым. Был юлы ла ике мендәрҙе ҡатлап һалып тороп, койкама ауып киттем. Юрған ябынып тороп, иртәрәк булһа ла йоҡларға булдым. Йоҡларһың йоҡламай – даңҡ! Йәшен атып ебәрҙе бит. Баш ҡалҡып китте. Ишек төбөндә шкаф ултыра һәм стена менән уның араһында урын ҡалдырылып, йәй көнө кәрәкмәгән аяҡ кейемдәре ҡуйылған инее. Аңыма килгәндә, мин, бахырың, башты көпләп шунда ултыра инем. Йәшен үткән, өй эсе тып-тын. Ниңәлер свет һүнгән. Ул янғайны, туңдырғыс геүләп эшләп китте, ә һыуытҡыс. келтер-келтер, келтер-келтер итеп, арба тауышы сығарып тик ултыра. Йүгереп барып, телефонды тоташтырҙым, юҡ, эшләмәй, телевизор эшләмәй. Мин токтан бөтә нәмәне һурып бөткәнмен, ә антенна һурылмай тороп ҡалған. Һыуытҡыс аҙна буйы шулай келтерләп ултырҙы ла эшләп китте, телевизорҙы улым Бөрйәнгә ремонтҡа биргәйне, эҙһеҙ юғалды. –Телефоның иҫкергән, – тип ҡыйбатлы телефон алып биргәйне Гөлнәзирә, ул да эшләмәне. Йәшен торба буйлап йөрөп үҙенекен эшләп сыҡҡан. Шул торбаға тейеп ятҡанға ла минең башҡа шауҡымы ҡағылған инде ул. Әле бына быйыл шул йәшендән ҡурҡыуым арҡаһында ишек онтаным. Ысын, ысын. Оло улым магазин асты ла, мин, үҙҙәре бушамағанда, шунда ултырғылайым. Белореттамын. Магазинды ябырға ваҡыт та еткән инде, ямғыр уҙғас ҡайтырмын әле, тип ултыра бирәм. Ямғыр көсәйгәндән-көсәйә. Бына даһырлап күк күкрәй башланы. Оло улым килеп инеп, икмәк алды ла сығып йүгерҙе. Артынан, мин ҡурҡам, тип ҡысҡырып ҡалдым, әллә ишетте, әллә юҡ, хәҙер, тигән тауышы ғына ишетелеп ҡалды. Ҡараңғы төшөп килә ине инде. Көн эҫе булғас, ишек-тәҙрә вис асыҡ. Тәҙрәләрҙе яптым, ә ишеккә көсөм етмәй. Быға ни булған, тип, аптырап, улыма, киленгә звонить итеп ҡарайым, береһе лә телефон алмай. Әле һин шулаймы, тигәндәй, тегене йән көскә тартып ебәргәйнем, нимәлер шарт итеп ҡалды, ишек ябылды. Ишек менән яҡтау араһында ҙур ғына ярыҡ барлыҡҡа килгән. Ул арала улым килеп инде. –Ишегеңде онтаным, ахыры, - тип ишеккә төртөп күрһәтәм тегегә. –Ну, әсәй, уға нисек көсөң етте һуң? – Улым ишеккә ҡарап хайран ҡалды. – Мин бит һиңә һөрәнләп ҡараным йәшендән ҡурҡам, тип, һин ишетмәнең, шулай була инде. Килендәр телефонды алманылар. Миңә үпкәләй алмайһың, – тим, еңмешләнеп. –Үпкәләмәйем, тик ул ҡара көсөң ҡайҙан килеп сыҡты икән? Ишек ябылмаһын тип таш ҡуйғайным, ул да онталған. –Һинең ташыңды уйларлыҡ түгел инем, етмәһә, тыштағы морожный һауыты ла ниндәйҙер осҡондар борҡотоп тора. –Иртәгә ысҡындырып, төҙәтеп ҡарармын инде, – тип улым ҡайтып китте, мин дә уның артынан ыңғайланым. Улым, әлбиттә, ишеген төҙәтеп алды, мин дә бүтәнсә йәшен ваҡытында өйҙә генә ултырырға уйлап ҡуйҙым. Юғиһә, теге ҡара көс тағы ла ҡалҡып сығыр ул. Зәйтүнә Айытбаева.",Ҡара көс булдымы? Йәки йәшендән йәшенә алмай ҡалғаным.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Тәбиғәт,4367,https://tanburz.ru/articles/t%D0%B0big%D0%B0t/2025-08-19/ara-k-s-buldymy-y-ki-y-shend-n-y-shen-almay-al-anym-4354132,2025-08-19T15:00:00+00:00
"Ҡәҙерле уҡыусылар! Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын! 1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)Мәктәп йылдарында яңы белемгә, оҫталыҡҡа, таҫыллыҡҡа эйә буласаҡһығыҙ. Һеҙ һәр яҡлап белемле, тыуған ерҙе яратҡан ысын кешеләр булып буй етерһегеҙ, киләсәктә тыуған республика үҫешенә ҙур өлөш индерерһегеҙ! Белем көнө ҡотло булһын! Һеҙҙең хеҙмәтегеҙ, илдең киләсәге үҫешенә өлөш индереүегеҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур әһәмиәткә эйә. Мәғариф системаһында ниндәй генә үҙгәрештәр булмаһын, һеҙ һәр саҡ үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы булып ҡалаһығыҙ. Беҙ һеҙгә матур кәңәштәрегеҙ, хәстәрлегегеҙ, ғәҙел баһаларығыҙ, ҡыҙыҡлы дәрестәрегеҙ, сикһеҙ һөйөүегеҙ өсөн оло рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ һәм сыҙамлығығыҙ алдында баш эйәбеҙ. Хөрмәтле уҡытыусылар! Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, бәхет, тыныс күк йөҙө теләйбеҙ! Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, именлек теләйбеҙ! Яңы уҡыу йылы һөҙөмтәле, ижади яҡтан бай һәм уңышлы булһын!1 СЕНТЯБРЬ 1 сентябрь тыуа Үҙе башҡа йәм менән. Туй-туй бөгөн, белем туйы, Туй итәбеҙ ғәм менән. Бар тәбиғәт уңыш йыя, Ә мәктәптә - яҙ кеүек, Ҡайҙа баҡма - гөл-сәскәләр, Сәселә тик наҙ кеүек. Яҙҙағылай эш башлана, Орлоғо белем-ғилем, Белемле бит иленең дә Ныҡлыраҡ итә билен. Ил-йорт өсөн ябай түгел, Оло байрам ул - ысын! Һәм был көндә һәр бер кеше Күпмегәлер уҡыусы. (Г. Ситдиҡова)",1 сентябрь - Белем көнө!,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Аңлатма,2410,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-09-01/1-sentyabr-belem-k-n-4355397,2025-09-01T08:00:00+00:00
"Өфөнөң вуз-ара студенттар кампусы резиденты булған Өфө дәүләт нефть техник университеты (ӨДНТУ) йәштәр өсөн фәнни мәктәптәр асҡан, был Приоритет-2030 программаһына ярашлы эшләнгән. Улар университеттың стратегик технология проекттары йүнәлешендә асылған һәм магистрант, аспирант, йәш ғалим, шәхси тикшеренеү эштәре менән шөғөлләнгән бакалавриат студенттарын берләштерә. – Был – юғары белем биреүҙең яңы өлгөһөнә күсеү. Бакалавр, магистрант һәм аспиранттар бергәләшеп йәшел химиянан алып яһалма интеллектҡа тиклемге сәнәғәт мәсьәләләрен хәл итә. Шул рәүешле беҙ белгесте генә түгел, ә фәндәр ҡушылмаһында эшләй алған тикшеренеүсе һәм инноваторҙы тәрбиәләйбеҙ. Таланттарға, улар идеяларын ошонда һәм хәҙер тормошҡа ашыра алһын өсөн, лифттар төҙөйбәҙ. Вуз-ара кампустың тәжрибәһе белемдең йәш быуынға үҫеш өсөн этәргес булыуын күрһәткән сағыу миҫал, – ти БР-ҙың Фән һәм юғары белем буйынса дәүләт комитеты рәйесе Светлана Мостафина. ӨДНТУ ректоры Олег Баулин, йәштәр мәктәптәре төҙөү эҙмә-эҙлекле аҙым булды, тип билдәләй. Фәнгә генә түгел, Приоритет-2030 программаһы проекттарына ҡарата ла ҡыҙыҡһыныу арта. Үҫеш программаһында ҡатнашҡан ғилми коллективтарҙың яртыһынан күберәге – 39 йәштән йәшерәктәр, ти ул. Беренсе мәктәп – Яңы иҡтисад химияһы– йәшел иҡтисад булдырыуға һәм ябыҡ цикл иҡтисадына тәғәйенләнгән технология һәм материалдарҙы өйрәнә. Икенсе мәктәп – Машина төҙөүҙә яңы технологиялар, техник һәм интеллектуаль системалар– яһалма аңға, һанлы игеҙәктәргә, роботлаштырыуға һәм яңы материалдарға таянып эшләй. Өсөнсө мәктәп – Сығарыу активтарын автономлаштырыу – файҙалы ҡаҙылмалар сығарыуҙың автономиялы, хәүефһеҙ һәм һөҙөмтәле технологиялары өҫтөндә эшләй. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Нефть университеты йәштәр фәнни мәктәптәре асты,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Мәғариф,1773,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2026-02-11/neft-universitety-y-sht-r-f-nni-m-kt-pt-re-asty-4574509,2026-02-11T17:15:00+00:00
"Тәлгат ХәмәтшинТәлгат әфәнде Азатлыкка үзенең радиодан гына түгел, Татарстаннан да күченеп китүе турында хәбәр итте. – Тәлгат абый, радиодан китүегезнең сәбәбе нидә? – Вакытында китә белергә кирәк. Яшем бар, пенсиягә чыккач та күпме эшләдем бит әнә. Яшьләргә дә юл бирергә кирәк. Ә инде төп сәбәп кан тартуыдыр мөгаен. Туган якларымны сагынам. Тумышым белән Башкортстанның Бүздәк районы Түреш авылыннан мин. Уйладым да, тәвәккәлләдем: Казандагысын сатып Бүздәктән фатир алдым. – Радиотыңлаучылар югалтырлар инде сезне? Тәлгат Хәмәтшин– Югалтулары ихтимал. Ялга киткәч тә радиотапшырулар хезмәте итәкчесе Тәүфыйк Сәгыйтовка, Тәлгатне кая ибәрдегез, бер-бер нәрсә булдымы әллә, дип шалтыралар иде. Тыңлаучыларыма рәхмәтем чиксез. Шулкадәр игътибарлы булдылар. Тавышымда аз гына үзгәреш сизеп алсалар да, шалтыратып хәлемне белешәләр иде. Биргән киңәшләре өчен рәхмәт дими, ни дисең. ырчы, композитор Сөембикә Вәлиева белән хәл-әхвәл сорашулар истә. Берзаман, сиңа нидер булган, Тәлгат энем, дип шалтыратты. Аның ""Онытма, сине бар татар дөньясы тыңлый! Үз кәефсезлегеңне һич кенә дә тыңлаучылар күңеленә күчерә күрмә. Диктор тавышы – дәүләт тавышы, диләр. Дәүләт үз халкының кәеф ягын да кайгыртырга тиеш"", дигән сүзләре гомерлек сабак булды. Дәүләт тавышы дигән гыйбарә дикторга нинди зур аваплылык ул, аңлыйсызмы? Сөембикә апаны искә алуыбыз рухына дога булып барсын иде, берүк. – Киләчәгегезне радиодан башка күз алдына китерәсезме? – Радиосыз яшәп булмас кебек. Берәр радиога эшкә керергә дигән уем бар, әгәр инде кирәксенсәләр. Туймазыда ""Тәртип"" радиосы ачылган диләр, анда барып карарга исәплим. Туймазы безгә якын ул. Бәлки Уфага, ""Юлдаш"" радиосына барып карармын. Әлегә менә шундый уйлар белән яшим. Ниятем барып чыгармы-юкмы, анысы бер Ходай кулында. – Сезнең фонотекагыз бик бай, Тәлгат абый. Бик матур тапшырулар әзерләдегез, күпме әдәби әсәрләрне тыңлаучыга беренче булып сез укыдыгыз. Аларны ыентыкка туплау турында уйламадыгызмы? – Андый уем булмады. Бәлкем кирәк тә булгандыр. Мин исә үземә ошаган берничә тапшыруны гына күчереп алдым. Истәлеккә Илһам Шакиров, Гөлсем Сөләйманова, Әлфия Авзаловаларның ырларын яздырдым. – Радиода ничә ел эшләдегез? – 31 ел да 3 ай эшләдем. Радиода эшләү турында мәктәп елларында ук хыялландым мин. Сигезенче сыйныфта укыганда радио дикторы Фоат абый Галиуллинга диктор булыр өчен нинди сыйфатларга ия булырга кирәк дип сорап хат яздым. Аннан авап хаты килеп төшү миңа гына түгел, бөтен мәктәбебезгә көтелмәгән сөенеч булды. Шуннан аның киңәшләрен истә тотып, тавышымны тәрбияли, тавыш күнекмәләре ясый башладым. Әмма радиога бик соң, урау юллар уратып кына килдем. Ә бит өч мәртәбә дикторлар бәйгесендә катнашып, өчесендә дә иңеп чыккан һәм радиога чакыру алган идем. Күрәсең, туган туфрактан китәсем, ялгыз анамны берүзен калдырасым килмәгәндер. – Тәлгат абый, элеккеге диктор мәктәбен яңадан торгызып булырмы икән? Гомумән, хәзерге заманга кирәкме андый мәктәп? Тәлгат Хәмәтшин– Миңа калса, хәзерге шартларда бигрәк тә дикторлар мәктәбен торгызу кирәк. Бу хакта Фоат абый Галимуллин белән бик озак сөйләшеп утырганыбыз бар иде. Ул, әгәр әйтсәләр, мин ярдәм итәргә, киңәшләремне бирергә, өйрәтергә әзер, ди. Хәзер аваплылык юк. Эшкә кабул иткәндә бәйге үткәрү бик әйбәт фильтр иде ул. Аны юкка чыгару яхшы булмады. Ди-джейларны диктор дип атарга телем әйләнми. Бигрәк теләсә кемне алалар, теләсә нәрсә сөйлиләр бит. Ди-джейга телне тоемлау, тарихны, әдәбиятны белү кирәк. Менә бер мисал. ""Ана - бөек исем, нәрсә итә ана булуга"", дип сөйли әнә берсе. Мин бу шигырь юлларының авторын хәтерләмим инде, ди. Бигрәк коточкыч бит бу. Шәхсән үзем бу күренешне әдәбиятка төкереп карау дип кабул иттем. Эфирга чыккан кеше үзенең дөрес сөйләм һәм әдәби тел эталоны булуын онытмаска тиеш. Аңа бит ана теленең яхшы сыйфатларын саклау һәм үстерү бурычы йөкләнә. Тыңлаучы аңа карап үзенең сөйләм телен барлый, камилләштерә. Димәк, эфирга чыгучы ул - тел сакчысы, милләт сакчысы да. – Татар теле ихтыярига калгач, телне дикторлар гына саклап кала алырмы соң? – Һәр эштә оптимист булырга кирәк. Милләт булып сакланып калыйк дигән фикер һәр татарның күңелендә булса һәм һәрберебез шул юнәлештә тырышса, эшләребез уң булыр дип ышанам. Татар теленең киләчәге кемгәдер түгел, үзебезгә бәйле. Һәркемнең тырышлыгына бәйле.","Тәлгат Хәмәтшин: ""Бүздәккә кан тартканга китәм""",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Әңгәмә,4247,https://www.azatliq.org/a/29395695.html,2018-07-30T13:42:43+00:00
"Көйөргәҙе районының Яманғол ауылының Туғыҙтемир йылғаһында 7 йәшлек ҡыҙ һыуға батҡан. Унда шунда уҡ ҡотҡарыусылар сыҡҡан. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡыҙҙы ҡотҡарып өлгөрмәгәндәр, уның кәүҙәһен ағым буйлап 100 метр түбәндә тапҡандар. Ата-әсәләр, балаларығыҙҙы ҡарауһыҙ ҡалдырмағыҙ!",7 генә йәш булған,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Хәүефһеҙлек,271,https://shonkar.com/articles/kh-ef-e-lek/2025-05-24/7-gen-y-sh-bul-an-4249288,2025-05-24T19:38:00+00:00
"К 30- летию народной дипломатии В преддверии Дня башкирского языка, 11 декабря, в Конгресс-холле Торатау пройдет Международная научно-практическая конференция «Всемирный курултай башкир: 30 лет народной дипломатии – общественные коммуникации в оптике международного и межрегионального взаимодействия», посвященная 30-летию организации. Значимое событие нацелено на укрепление межнационального мира и согласия, сохранению и развитию духовной культуры башкирского народа, поддержке соотечественников, проживающих за пределами региона. Участниками торжественного мероприятия станут почетные гости, члены Президиума, Исполкома, ветераны МСОО ВКБ, председатели, активисты курултаев башкир муниципальных и городских округов РБ, регионов Российской Федерации, главы башкирских родов, представители башкирско историко-культурных центров РФ и РБ, национально-культурных центров республики, национальных общественных организаций, входящих в Ассамблею народов РФ. 30 лет назад, в 1995 году, был сформирован первый состав Исполкома организации по решению Всемирного курултая (съезда) башкир. Высшим органом Всемирного курултая башкир является съезд (курултай), созываемый раз в пять лет. С 1995 по 2025 год было проведено шесть съездов. Все это время общественные деятели на практике доказывали свою важную роль в развитии региона. Из истории мы знаем, что курултай на протяжении веков был высшей формой степной демократии, где обсуждались и принимались судьбоносные решения. И сейчас он является примером уникального исторического опыта взаимодействия и укрепления межнационального согласия для выстраивания добрососедских отношений. За эти года многое сделано для сохранения родного языка, культуры, исторической памяти, традиций. На тематических площадках обсудят ключевые события в истории МСОО ВКБ, роль национальных общественных организаций в укреплении позиций России, актуальные аспекты истории Башкортостана в контексте истории права России; историю и современные практики укрепления национальной идентичности через оптику движения башкирских родов. Также будет работать предпринимательская площадка, а молодежь оценит свои знания по истории и культуре Башкортостана на интерактивной молодежной викторине. По традиции, в рамках мероприятия подведут итоги года. 2025 год был объявлен Годом защитников Отечества и 11 декабря в рамках этого года отметят работу лучших муниципальных администраций, курултаев башкир и регионов РФ. Как известно, в течение года в районах проходили стратегические сессии «Курултай 3.0» и квиз-игры, посвященные Году защитников Отечества, которые стали консолидирующим фактором для местного актива курултаев башкир. Также в рамках мероприятия пройдет церемония награждения активистов движения Всемирного курултая башкир.",Ҡоролтайҙың 30 йыллығына,['Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,2742,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-12-10/oroltay-y-30-yylly-yna-4502115,2025-12-10T17:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2023 елда Русиядән барлыгы 44,2 мең чит ил ватандашы депортацияләнгән булган.2024 елда миграция кагыйдәләрен бозган өчен Русиядән мәбүри рәвештә 80 меңнән артык чит ил ватандашын чыгарып ибәргәннәр. Бу хакта Русия мәхкәмә приставлары федераль хезмәтенә сылтама белән ТАССиткерә.2023 елда Русиядән 60 төрле илгә барлыгы 44,2 мең чит ил ватандашы депортацияләнгән булган. 2022 елда — 47 дәүләткә 26,6 мең кеше. Элегрәк Русия баш мәхкәмә приставы Дмитрий Аристов 2017 елдан 2022 елга кадәр илдән 200 меңнән артык мигрант депортацияләнде дип әйткән иде. ТАСС хәбәрендә әйтелгәнчә, узган ел Мәскәүдән һәм Мәскәү өлкәсеннән 23 мең мигрантны депортацияләгәннәр. Аларны илгә керү һәм яшәү кагыйдәләрен бозуда гаепле дип тапканнар һәм биш ел буе алар Русиягә керә алмаячак. Моңа кадәр бер ел эчендә Татарстанның мәхкәмә приставлары Русиядән 1740 канунсыз мигрантны депортацияләгән, дипхәбәр ителгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Былтыр Русиядән мәбүриләп 80 меңнән артык мигрантны чыгарганнар,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1053,https://www.azatliq.org/a/biltir-rusiyadan-majburilap-80-mengnan-artik-migrantni-chigargannar/33268344.html,2025-01-08T13:40:10+03:00
"Для Татьяны эта роль - воплощение мечты и искренняя вера в новогодние чудеса. Она подчеркивает особое значение праздника Нового Года, ведь именно этот период дарит особую атмосферу радости и ожидания чуда. Поделившись своими эмоциями, актриса подчеркнула значимость своей миссии - подарить зрителям праздничное настроение и вдохновение, укрепив их веру в магию театра и реальной жизни. «Сказка «Новый год в стране игрушек» для меня лично - это история настоящего новогоднего чуда, урок веры в чудеса, который должен сопровождать каждого из нас всю жизнь. Новый Год для меня особенный праздник, я переживаю его с особым чувством восторга и ожиданием невероятных событий. Именно поэтому стать частью сказки было моей мечтой, и теперь, исполнив её, я готова поделиться радостью и верой в волшебство со зрителями. Надеюсь, каждый посетивший спектакль почувствует частичку волшебства и уйдет домой с вдохновением и светлой надеждой! » - призналась Татьяна. Сегодня, 22 декабря, девушке исполняется 24 года, учится она заочно в магистратуре УУНи Т по направлению: «Адвокатская и правозащитная деятельность». В коллектив девушка пришла в августе 2024 года. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Исполнила свою мечту, сыграв Снегурочку",['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәҙәниәт,1309,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-12-22/ispolnila-svoyu-mechtu-sygrav-snegurochku-4543738,2025-12-22T18:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырШулай ук алар Русиядә мөселманнарның кысрыклануына һәм эзәрлекләнүенә зарлана. ""Азат милләтләр лигасы"" Төркия президенты Рәәп Эрдогангавидеомөрәәгатьһәмпетициячыгарды. Алар аны ""төрки дөнья лидеры гына түгел, бөтен мөселман өммәтенең яклаучысы"" буларак Русиядәге мөселманнарның ""авыр хәленә игътибар итәргә"" чакыра. Русиядәге ""20 миллионнан артык мөселманнар арасында мигрантлар гына түгел, Идел буе һәм Кавказның асаба халыклары да бар, алар системлы рәвештә кысрыклана"" ди мөрәәгать авторлары. Төрки хатын-кызларны урамда мыскыл итүләре, ир-атларны нигезсез рәвештә экстремизмда гаепләүләре мисал итеп китерелә. ""Ислам нормаларын үтәү - эзәрлекләүләргә сәбәп була"", дип искәртә алар. Шулай ук видеомөрәәгатьтә Русиядәге мәчетләрне даими тикшерүләре, тентүләре, яңа мәчетләр төзүне томалаулары, Ислам әдәбиятының тыелган әдәбиятлар исемлегенә кертелүе, Русия хакимияте кушканнарны үтәүдән баш тартучы дин әһелләренең чит илгә качарга мәбүр булуы сөйләнә. ""Русия төрмәләрендә уйлап чыгарылган гаепләүләр белән татар һәм башкорт зыялылары утыра. Бу эзәрлекләүләрнең иң югары ноктасы - ""Баймак эше"" булды"", дип аңлата ""Азат милләтләр лигасы"". Алар әлеге кешеләрнең барысын да яклап чыгуны сорый. Петициядә исә Эрдоганның 22-24 октябрьдә Казанда узачак БРИКС ыенына килгәч, ""абруе һәм йогынтысыннан файдаланып"", Русия президенты Владимир Путингамөрәәгать итүе сорала. Мөрәәгать авторлары Эрдоганның яшь галим Азат Мифтаховны, сәясәтче Айрат Дилмөхәммәтовны, Башкорт сәяси мөһаире Руслан Габбасовның энесе Рөстәм Фәрәретдиновны һәм ""Баймак эше""ндәгаепләнүчеләрне азат итү тәкъдиме белән чыгуын сорый. ""Сезне Казандагы ыенга чакырулары - ярдәм итәр өчен уңышлы форсат, шул рәвешле Русиянең Төркиягә мөнәсәбәте ни кадәр эчкерсез икәнлеген сынау мөмкинлеге дә булып тора"", диелә петициядә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагызуртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкорт һәм татар милли хәрәкәтләре активистлары Эрдоганнан Русиядәге сәяси тоткыннарны азат итәргә булышуын сорый,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1939,https://www.azatliq.org/a/bashkort-ham-tatar-milli-harakatlare-aktivistlari-erdogannan-rusiyadage-sayasi-totkinnarni-azat-itarga-bulishuin-soriy/33167833.html,2024-10-22T14:25:01+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатар ризыгы әлегә Монреальдә сатыла, әмма чәкчәкне итештерә башлаган татар хатын-кызлары аны Канаданың башка шәһәрләрендә һәм АКШта сатуны оештыруны максат итеп куйган. Канаданың Монреаль шәһәрендә яшәүче Эльвина Череповичбелән Марина Абдуллинаберничә ай элек чәкчәк пешереп сату эшенә тотынган. Икесе дә татар оешмасының актив ханымнары. Алар һәр татарның табынында булган чәкчәк башка халыкларның да яраткан татлы ризыгына әверелә ала дип саный. Татар чәкчәген күчтәнәчкә дә сатып алу айлы, тәме дә үзенчәлекле, саклану вакыты да озын дип санап китә алар. Азатлык Канадада башланган бизнесның үзенчәлекләре, чәкчәк нинди рецепт белән ясалганын һәм аны кайда, ничек итеп сатулары турында сорашты. Башта бу эшкә тотынган хатын-кызлар белән танышыйк. Эльвина Черепович чыгышы белән Чиләбе өлкәсендәге Кунашак бистәсеннән. Шунда туып-үскән, белем алган, әти-әнисе, туганнары да шунда яши. Соңгы елларны Мәскәүдә яшәгән, һөнәре белән бизнес-аналитик, төрле стартапларны тормышка ашыру эше белән акча эшләгән. Игезәк уллары бар. Берничә ел элек ул күптәнге хыялын — Канадада яшәү, чит илдә үзен сынап карауны тормышка ашырган. Аның сүзләренә караганда, килү белән ул татарларны эзли башлаган, ә Монреальдә татар мәхәлләсе оешкан төстә яши. Балалары белән Сабантуйга йөри башлаган, башка чараларда да катнашкан. Марина Абдуллина исә тумышы белән Чаллыдан. Ул — керәшен татары. Ире — татар. Белеме белән филолог. Канадада яшәү тәрибәсе зуррак, аның гаиләсе белән илдә чыгып китүенә ике дистә елдан артык. Марина ире белән бергә Монреаль татар берләшмәсенең эшен алып бара, аның ире президент вазифасында, Марина аңа ярдәм итә. Күпчелек чараларны оештыру аларның гаиләсе илкәсенә төшкән. Марина Канадада педагог булып эшли. Ике хатын татар сабантуенда танышкан, дуслашкан. ""Эльвинаның Монреальгә килүе күптән түгел, әмма ул татар тормышында актив катнаша башлады, без бергә татар теле дәресләренә йөрибез, телебезне шомартабыз, татар биюләрен куеп чыгыш ясыйбыз, татар чараларына табын әзерләүне дә бергә башкарабыз"", ди Марина. Чәкчәкне Сабантуйга гына пешерү дөрес түгел, аны итештереп башкаларга да тәкъдим итеп сатарга кирәк дигән уй да нәкъ Сабантуй вакытында килде, ди Эльвина. — Сабантуйга әзерләнгәндә чәкчәк пешердек. Аны күчтәнәч итеп тә аерым-аерым төрдек, табында торганы да ялт итеп бетте, бөтенесе яратты, тәмле дип мактады, — дип сөйли Элвина. — Аннары Яңа ел бәйрәмнәренә бүләкләр турында уйлана башладык. Татар мәхәлләсендә бөтен балаларга Яңа ел күчтәнәче өләшенә. Ниләр алырга? Эзләдек — берни тапмадык. Нишләргә? Әйдә, чәкчәк ясыйк дип килештек. Аннары ник бу чәкчәк белән сату итмәскә соң дип уйлап куйдым. Төзелеш, һәм башка өлкәләрдә бизнес ачарга ярдәм иткән кеше бит мин, чәкчәкне генә сату эшен айга сала алам дидем. Марина белән шәп такым, бергә эшли беләбез, өстәвенә без пешергән чәкчәкне яратып ашыйлар. Димәк, аны сатып алачаклар. Дөрес маркетология, хисап кирәк дидем дә, Марина белән бергән сынап карарга булдык. Яңа елга дигән әйберләрне сатуга чыгарыр өчен әйдән үк яки көз башында әзерләнергә кирәк, ә безнең вакыт кысан иде. Әмма идея килгән икән, аннан баш тарту кыен булды. Марина белән эшкә тотындык. Чәкчәкләрне пешердек, матур итеп капларга тездек. Беренче сатып алучыларыбыз ул татар мәхәлләсендәге кешеләр булды. ""Кызлар, пешерегез, без сатып алачакбыз! "" дигән сүзләр ишеткәч, канатланып, дәртләнеп киттек. Ул кадәр сатылыр дип уйламадык та. Без уйлаганнан күбрәк сатылды. Беренче партиягә ничә кап чәкчәк итештерелеп сатылуын Эльвина да, Марина да әйтергә теләми. Барысы да сатылып бетте, сатып алучылар барысы да татарлар иде, ди алар. Тик татарлар белән чикләнү аларны канәгатьләндерми. Алар базарны зурайтырга тели. Эльвина белән Марина сатуга дигән чәкчәк тәмле, озак саклансын, балы тешкә ябышмаслык булсын дип аш бүлмәсеннән чыкмаган көннәре дә булган. Марина сүзләренчә, берничә рецепт сыналган. — Татар ашлары китаплары да калмады, интернетта булган рецептлар нигезендә дә пешереп карадык. Эльвина үз әнисеннән, мин үз кайнанамнан сорадым. Канададагы өлкән татар апалары ничек пешерә — алардан да өйрәндек. Чәкчәк каты булмаска тиеш, төсе артык кызган да, ак та булмавы кирәк. Балы тешкә дә ябышмасын, иңел киселсен дә. Озак саклансын, кибеп китмәсен өчен ниләр салырга кирәген өйрәндек. Нәрсәсе бар инде ул чәкчәкнең дип кенә булмый, сатуга чыгарасың икән, идеаль булсын ул! — дип дәвам итә Марина. — Ахыр чиктә әле моны, әле тегене сынап, үзебезнең күңелгә яткан чәкчәк килеп чыкты. Әмма рецептын сөйләмибез. Һәр хуабикәнең үз серләре булган кебек безнеке дә бар. Пешерү бер, аны матур итеп кәнфит тышына төрмәсәң, матур түгел. Эльвина белән килештек — сатуга чыгарган чәкчәгебез тантана ризыгы булсын, аны шакмак итеп ясамыйбыз, ә матур итеп тау кебек өеп сатабыз дип килештек. Табында күренеп балкып торсын! Эльвина махсус дизайнерны эшкә яллаган, каплар нинди булырга тиеш, нинди төстә һәм нинди сүзләр язылырга тиеш — барысы да ентекле итеп уйланылды, дип сөйләвен дәвам итә. — Безгә чәкчәк дигән исемнең саклануы да кирәк, аны татар десерты итеп таныту да мөһим. Аны дип язабыз. Тагын бер мәсьәлә бар — без Канадада яшибез, монда итештерелә икән, анысы да исәпкә алынырга тиеш дип саныйбыз, шуңа барысы да исәпкә алынып ясалды. Без яшәгән төбәк Квебек тамгасы — лилия чәчәге дә бар, Канада байрагындагы чаган яфрагы да бар. Алга таба без Канада бәйрәмнәренә яки башка истәлекле көннәренә махсус чәкчәкне бизәп сатуга чыгарачакбыз. Канада татарлары ризыгы дип белеп торсыннар, — ди ул. Әлеге вакытта татар хатын-кызлары итештергән чәкчәк Монреальнең урыс кибетләрендә сатыла. Алар шәһәрдә икәү. 700 г авырлыктагы чәкчәкнең бәясе — 40 Канада доллары. Татар хатын-кызлары кибетләрдә татар ризыгы иң күренеп торган урында тора дип аңлата. Алар инде сатып алучылар бар, уңай кайтаваз ала башладык дип куана. Шулай ук шәһәрнең иң зур ""Эрмитаж"" урыс ризыклары ресторанында да татар десерты белән сыйланып була. — ""Эрмитаж"" — Монреальдә танылган ресторан. Аларның табынына эләгү катлаулы. Хуабикәсе ачык күңелле, әмма безнең чәкчәкне күргәч, артыкка өмет итмәгез, бу — шәрыкъ ризыгы, урыс ресторанында аны алмаячаклар, диде. Монда ""Медовик"", ""Наполеон"" тортларын ашарга киләләр, дип аңлатты. Без әзерләнеп бардык, махсус флаерлар булдырдык, ресторан төсләренә туры китердек, хуабикә ошатты. Әле сыныйлар, теләгән кеше чәкчәкне ала. Ресторанда акча эшләү максаты юк, без алар аша кешеләрне чәкчәк белән таныштырырга телибез. Ресторанда ашап караган кеше кибеттә татар татлысын күргәч, ""Әһә, бу — татар татлысы! Чәй эчәргә алыйм әле"" дип сатып алырга өйрәтәбез, — дип аңлата Эльвина. Марина әйтүенчә, Канадада чәкчәкне белмиләр, танымыйлар. Шуңа да кешеләрне чәкчәк нәрсә ул, аны ничек ашарга өйрәтергә дә кирәк, ди ул. — Мин эштәге хезмәттәшемә күчтәнәч итеп чәкчәк алып килдем. Ул шунда ук ачты да аягүрә басып, эш арасында ашады да китте. Өнсез калдым. Өйгә алып кайтыр, гаиләсе белән чәй табынында бергәләп сөйләшә-сөйләшә ашарлар дип күз алдына килгән иде. Әмма минем өчен бу сабак булды, кешеләргә аңлатырга, күрсәтергә, ничек ашарга өйрәтергә кирәк. Чәкчәк минем өчен гаилә, мул табын, ылылык, матур сөйләшүләр белән ассоциацияләшә. Чәкчәк гаиләдә, эштә чәй эчү, берләшү, серләшү өчен ярдәм итә торган тәмле десерт икәнен иткерер өчен эшлисе бар әле, — дип уртаклаша ул. Эльвина да, Марина да чәкчәк итештерү эшен төп эшләреннән тыш башкара. Алар пешерүче дә, төрүче дә, илтүче дә, маркетолог та… Алар ял көннәрендә, буш вакытта чәкчәк пешерә. Икесе дә үз аш бүлмәсендә кайнаша. Заказ килә икән, чәкчәк пешерергә тотынабыз, дип аңлата алар. Әлегә зур партияле заказлар юк. Алар зур ширкәт итеп бизнес оештырасыбыз килә, базар ирекле, мөмкинлекләр бар, дип аңлата. — Артык акча эшләмәсәк тә минем өчен чәкчәк пешерү аша Канадада, АКШта татарларны таныту мөмкинлеге дип саныйм. Без Канадада яшибез, безнең үз мәдәниятебез, телебез бар, менә чәкчәк кебек уникаль ризыкларыбыз бар дигәнне күрсәтү дә зур эш. Кем белә, кемдер чәкчәккә мөкиббән китәр дә татарлар белән кызыксына башлар. Бу да зур эш, — ди Марина Абдуллина. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Канадада татарлар чәкчәк пешереп сата башлаган,"['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 0 1 1 1 0 0 1 1 0 0 1 0],7,Татарстан,8128,https://www.azatliq.org/a/kanadada-tatarlar-chakchak-pesherep-sata-bashlagan/32823788.html,2024-02-18T00:11:26+03:00
"-Әбделмәмбәт ауылында йәшәүсе Илһам Ғәйнуллин үҙенең атаһы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Хәйретдин Ғәйнетдин улы һәм әсәһе, тыл ветераны Хәтирә Йәрулла ҡыҙы иҫтәлегенә ошондай матур баннер эшләтеп ҡуйған. Ветерандарыбыҙ бер ҡасан да онотолмаҫ. Уларҙың батырлыҡтары мәңге беҙҙең хәтерҙә. Афарин Илһам! – тип хәбәр итәләр Ҡыпсаҡ ауыл хакимиәте төркөмөндә. Илһам Хәйретдин улына – афарин! Ошондай дәртле, донъя көтөүгә тырыш (ана, ниндәй хужа икәнен йорто-ҡойма-ҡапҡаһы һөйләп тора), тормошҡа ижади ҡараған, ата-әсә ҡәҙерен белгән кешеләрҙә бит ул милләт, төйәк ҡото ла, коды ла. Таңһылыу Баһауетдинова. ""Таң"" гәзите.","Һай, афарин, Илһам!",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,613,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-09/ay-afarin-il-am-3759845,2024-05-09T11:16:00+00:00
"Фәрит Зәкиевфикерләр8 май көнне Татар итимагый үзәге рәисе Фәрит Зәкиев Парижның Республика мәйданында Икенче дөнья сугышында һәлак булган татарларны искә алып пикетка чыкты. ""8 май Европада Дөнья сугышында һәлак булучыларны искә алу көне. Бу минем өчен дә искә алу көне, чөнки бер бабам һәм әтинең абыйсы сугышта һәлак булды. Әтием дә сугышта катнашты, ул 1970 елда һәлак булды. Гомумән сугышта һәлак булган татарларның төгәл саны билгеле түгел. Казандагы тарихчылар дөрес санны исәпләп чыгарсын иде. һәлак булганнарның саны миллионнан күбрәк дип уйлыйм. Һәр авылдан 200-300 кеше сугышка киткән һәм бик азлар гына кире әйләнеп кайткан. Хәбәрсез югалганнарның саны гына да 300 мең кеше.9 май Мәскәүдә зурлап парад уза, фашист Русиясендә фашист Германиясен иңүне бәйрәм итәләр. Әмма иңүнең варислары Путин түгел. иңүнең чын варислары фашист Русиясенә каршы көрәшүчеләр, ягъни без"", ди Зәкиев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фәрит Зәкиев Парижның Республика мәйданында Икенче дөнья сугышында һәлак булган татарларны искә алып пикетка чыкты,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,989,https://www.azatliq.org/a/33409328.html,2025-05-09T11:45:23+00:00
"«Һабаҡташтар» Бик бейектә, йыраҡтарҙа, Емелдәйҙәр йондоҙҙар. Ҡайҙарҙа һеҙ дуҫ егеттәр, Ҡайҙарҙа һеҙ дуҫ ҡыҙҙар? Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Йөрәгем урынынан ҡуба, Атылғанда йондоҙҙар. Хәлдәрегеҙ нисек икән Дуҫ егеттәр, дуҫ ҡыҙҙар? Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Йәш саҡтарҙы, дуҫ саҡтарҙы, Күрәм йылдар өҙмәһен. Йылдар өҙә алмағанды Бәләм, елдәр өҙмәҫен. Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ? Һеҙҙе уйлайым да моңланам Минең һабаҡташтарым. Сәләм булып барып етһен Һеҙгә минең йырҙарым. Ҡайҙарҙа һеҙ һабаҡташтар, Егеттәр, ҡыҙҙарыбыҙ, Оло юлға оҙатып ҡалған, Уҡытыусыларыбыҙ?",Матур йыр: «Һабаҡташтар»,['Шоу-бизнес' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Мәғариф,740,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-05/matur-yyr-aba-tashtar-4109524,2025-02-05T15:05:00+00:00
"Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар фронтта намыҫ менән хеҙмәт итә һәм хәрби бурыстарҙы яуаплы башҡара. Был турала бөгөн Өфөлә хәрбиҙәрҙе фронтҡа оҙатыу тантанаһында әйтелде. Яугирҙар ҡыҫҡа ваҡытлы отпусктан һуң хеҙмәт итеү урындарына юллана. Яугирҙарҙы ғаиләләре һәм дуҫтары оҙата. Хәрби хеҙмәткәрҙәргә Өфөнөң Дим районы һәм Өфө районы хәрби комиссары подполковник Эрнест Кәбиров мөрәжәғәт итеп, һалдаттарға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың һәм республиканың хәрби комиссары Михаил Блажевичтың сәләмдәрен һәм рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе: - Ҡәҙерле яугирҙар! Бөгөн һеҙҙең ғаиләләр, бөтә республика, ил һеҙҙең менән ғорурлана, сөнки һеҙ сираттағы отпускынан һуң ҡатмарлы хәрби бурыстарҙы үтәүгә һәм хәл итеүгә, Ватаныбыҙҙы батырҙарса яҡлауға юлланаһығыҙ. Бөгөн һеҙ, махсус хәрби операцияла ҡатнашыусылар, Бөйөк Ватан һуғышы фронтовиктары вариҫтары. Улар кеүек үк, һеҙ ысын батырлыҡ, ҡыйыулыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәтәһегеҙ. Һеҙ барыбыҙ өсөн дә ысын батырлыҡ һәм патриотизм өлгөһө булып тораһығыҙ. Һеҙ иңгә-иң терәшеп хәрби хеҙмәтте лайыҡлы башҡараһығыҙ һәм хәрби бурыстарҙы үтәйһегеҙ. Илебеҙҙе яҡлауҙа хәрби бурысығыҙҙы намыҫ менән үтәйәсәгегеҙгә ышанам. Батырлығығыҙ, ҡыйыулығығыҙ, ҡаһарманлығығыҙ өсөн рәхмәт. Ватанды һаҡлаусылар көнө менән ҡотлайым. Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабы! Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Иҫән-һау ҡайтығыҙ, батырҙарыбыҙ!",['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1460,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/i-n-au-ayty-y-batyr-aryby-4588847,2026-02-23T12:38:00+00:00
"1944 елның 11 маенда совет итәкчесе Иосиф Сталин ""Кырымтатарларны Кырымнан сөргенгә ибәрү турында"" карар имзалый. Бу карарда кырымтатарлар ""фашист ярдәмчеләре"" дип тамгалана.18 майда башланып 20 майда тәмамланган депортация барышында 200 меңләп кырымтатар ватанынннан Үзәк Азиягә, Свердлау, Пермь, Тула, Кострома өлкәләренә, Мари Иленә сөрелә. Кырымтатар милли хәрәкәте мәгълүматына күрә, сөрген нәтиәсендә кырымтатарларның 46,2 проценты юлда, барып урнашкан урыннарда ачлыктан, төрле авырулардан үлә. Сөргенгә ибәрелгәннәрнең күпчелеге балалар, хатын-кызлар, олы яшьтәге кешеләр була. Сөргенгә Акмәчеттән поездга утыртып ибәрелгән, хәзер 91 яшендәге Дильшад Ильясовул көннәрне искә алып, безнең вагонда бер бала үлгән иде, аны ирләргә мөмкинлек юк иде, чөнки поезд туктаусыз бара, юлда югалган, атып үтерелгән балалар да булды, дип сөйләде Азатлыкка. 5Кырымтатар сөргене: ""Үсмер малайның аркасына аттылар""""Үлгән баланы берничә тәүлек вагоннан чыгарып булмады, чөнки поезд туктамый. Аның әсәдәннән чыккан ис бөтен вагонга таралды, кешеләр нишләргә белмәде, ахыр чиктә аны вагонның бер тишегеннән ташларга булдылар, ләкин әнисе моңа каршы чыкты, баланы бирмәде. Кешеләр баланы әнисеннән тартып алып, поезд барганда вагоннан ташладылар. Бер тукталышта поезддан сикереп качарга тырышкан яшүсмерне хәрбиләр атып үттерде. Тагын бер вакыйга хәтеремә уелып калды. Поезд кузгалып киткәндә өч бала вагонга менә алмыйча юлда калды. Аларның кычыкрып, егыла-егыла поезд артыннан йөгереп барганы мәңгегә күз алдында калды. Аларның язмышы нинди булды, бәлки бала йортына эләккәннәрдер белмим. Мин боларны үз күзем белән күрдем. Ә мондый фаигаләр безнең вагонда гына булмагандыр. Без күргәнне беркем күрмәсен. Кырымга чиктәш Херсон өлкәсенә 2014 елда, 1967 елда китәргә мәбүр булган дистәләрчә кырымтатар хәзер Украинада барган сугыштан качып бу сыену урыннарынан кабат китәргә мәбүр. Бу да сөргеннең бер төре. Сугыш сәбәпле халыкыбыз төрле илләргә сибелә бара"" диде Дильшад әфәнде. Кырымтатар очучысы Джафер Абдуллаев 1908 елда Акъяр янындагы Бага авылында туган. Сугыш алдыннан Ейск хәрби очучылар училещесын тамамалаган. 1928 елда аны Совет армиясенәчакырып алалар. Очучы штурман булып капитан дәрәәсенә күтәрелә. ""Икенче дөнья сугышында капитан Абдуллаев 205 очыш ясый. Очышларда инициатива һәм тапкырлык күрсәтеп үзен ышанычлы тота"", дип бәяли итәкчелек аның хезмәтен. Абдуллаев елларда ул төрле фронтларда сугыша, ""Кызыл йолдыз"" һәм 2 нче дәрәә ""Ватан сугышы"" орденнары белән бүләкләнә. .1944 елның 18 маенда Кырымда кырымтарларны сөргенгә ибәрү операциясе башлана. Джафер Абдуллаев сугышта була. Совет хәрбиләре аның хатыны Надежданыавыл халкы алдында атып үтерә. Ике баласын ятимнәр йортына ибәрәләр, берсен иренең туганнары үзләренә алып калырга өлгерә. Бу фаига турында Азатлыкка Джафер Абдуллаевның туганы Мемет Кемалетдиновсөйләде. Мемет Кемалетдинов""1944 елда кырымтатарларны сөргенгә ибәргәндә Джафер Абдулаев сугышта була. Аның хатыны Надежда урыс милләтеннән булганга совет хәрбиләре аның үзенә тимәгән, ләкин балаларын аерып, сөргенгә ибәргәннәрен күргәч, ул ""Сез нишлисез, бу бит фронтовик балалары"" дип балаларын үз янына тарта башлый. Бер хәрби аны автомат белән бәреп ега. Ул күтәрелеп ""Сез нишлисез? "" дигәндә икенче хәрби аны балалары, авыл халкы алдында атып үтерә. Абзыемның туганнары ул арада аның зур кызы Велядиене үз яннарына алып өлгерәләр, тагын ике баласын, кызы белән кечкенә улын ятимнәр йортына ибәрәләр. Бу ике баланың язмышын минем абзыем күп еллар белә алмады. Сугыштан кайткач ул бары тик бер баласын - туганнарында үскән кызы Велядиене 1946 елда таба. Ул заманда офицерларны демобилизациягә тиз генә ибәрмәгәннәр, ә ул капитан була һәм хәрби хезмәттән 1946 елда гына кайта. Үзе сугышта булганда хатынының шулай итеп үтерелгәне, балаларының ачы язмышы, хәбәрсез югалганы аның өчен гомерлек фаига була. 1975 елда аның югалган кызы очраклы гына бер газетта чыккан мәкалә аша әтисен таба. Ә менә Джафер абзыйның кечкенә улы шулай да табылмады. Кая ул, кем булып үсте, исәнме - беркем белми"". Кызы әтисе белән очрашкач, ятимнәр йортында аңа Собко фамилиясен биргәннәрен, ул башка милләт кешесенә кияүгә чыкканын сөйләгән. Мемет әфәнде үзенең әтисе Энвер Кемалетдиновтурында да сөйләде. Аның гаиләсендә биш бала булган, алардан икесе сөргендә Үзбәкстанда авырып хастахәнәгә эләккән, аннары югалган. ""Әтием әйткәненә күрә, аның иң кечкенә ике энесе сөргендә авырып хастахәнәгә элеккәч, аларны үз баласы булмаган бер табиб, яһүд хатыны дәвалаган. Балаларны хастахәнәгә барып караган абыйларына ул яһүд хатыны, балаларны миңа калдырыгыз, дигән булган, ләкин абыйлары моңа риза булмаган. Бер вакыт хастахәнәгә чираттагы барышында балалар инде хастахәнәдә булмый, аңа алар үлгән дип әйтәләр. Абыйлары, балаларны бирегез, без аларга еназа кылырбыз, дигәч хастахәнәдә, без аларны инде ирләдек, дигәннәр. Әтием аның ике энесен баласы булмаган яһүд хатыны алгандыр, алар үлмәгәндер дип, гомер буе аларны саклап кала алмаганына азапланып яшәде"" дип сөйләде Мемет әфәнде. Кырымнан сөргенгә ибәргәндә хәбәрсез югалган энесе хакында Азатлыкка танылган кырымтатар рәссамы, китап графигы Зарема Трасиновасөйләде. Зарема Трасинова""Минем әтием Абдураман Джелилов, кырымтатар театры артисты, сугышта булды. 1944 елның апрель аенда Кырым инде азат ителгән, әнием сугыш китергән зыянны билгеләү комитетына эшкә кергән иде. Мин ул вакытта биш яшемдә, бала бакчасына йөри идем, кечкенә энем - Осман тәүлек буе эшләгән икенче бакчада иде. Безне сөргәндә без йортыбызда икәү идек: әнием һәм мин. Османны бала бакчасыннан алырга әниемә рөхсәт итмәделәр.18 май иртәсендә бүлмәбездә бер зур хәрби кеше, чыбыркылап, этеп-төртеп йөри, ашыктыра, әнием тегендә-монда йөгерә, ут кабынып-сүнеп торганы минем хәтеремдә уелып калды. Без бернәрсә ала алмадык, мин яланаяк диярлек чыктым өебездән. Безне Студебеккер машиналарына утыртып алып киттеләр. Әнием Османны уйлап машина кабинасына сугыла башлады, аны бер хәрби автомат белән бәреп ибәрде, ул хәтта машинадан сикерергә тырышты, ләкин аны хатыннар, ""кызың ялгыз калачак"", дип туктаттылар. Безне ниндидер тимер юл станциясенә китерделәр. Монда халык бик күп иде, төрле яктан хатыннар, балалар тавышы, елаулар, хәрбиләр акыра, ахырзаман кебек. Совет хәрбиләре безне этеп-төртеп хайван вагоннарына кертеп утыртты. Кешеләр бер-берсе өстендә, кемдер туганын, кемдер әнисен югалткан, кычкырып эзлиләр. Бер вакыт хәрбиләр вагоннарның ишекләрен бикли башлады, безне дә бер вагонга кертеп ыргыттылар. Поезд кузгалды. Без Османны эзләп бер чемодан хат яздык, ләкин ул табылмады. Шулай итеп, әнием белән икәү калдык һәм энемнән гомергә аерылдык. Аның белән нәрсә булды, кайларга югалды - без белмибез, аңа ул вакытта ике-өч яшь иде. Әнием Османны гомер буе эзләде, бала йортларына, төрле идарәләргә хатлар язды, ләкин аннан бер хәбәр алалмадык. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Сөрген фаигасе: хәбәрсез югалган кырымтатар балалары язмышы,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 1 0],7,Ҡырым,6870,https://www.azatliq.org/a/31854701.html,2022-05-17T21:00:00+00:00
"Атайым Раян Нәҙербай улы Белорет районы Шығай ауылында дүртенсе бала булып донъяға килгән. Ул – баһадир кәүҙәле, сибәр йөҙлө, көслө, батыр йөрәкле кеше. Мәрхәмәтле, уңған, тырыш үҙе. Балта оҫтаһы булараҡ танылған. Ярҙам һорап килеүселәргә өй бураша, үҙебеҙгә лә йорт һалып, кәртә-ҡураны эшләп ҡуйған. «Аталы бала – арҡалы бала, – тиҙәр. Беҙ, ғаиләләге өс бала, атайыбыҙға арҡаланып үҫәбеҙ. Уның аҡыллы кәңәштәренә ҡолаҡ һалабыҙ. Ғаилә башлығы булғас, килеп тыуған мәшәҡәттәрҙе бергәләп хәл итәбеҙ. Атайым туғандары менән дә һәр саҡ яҡшы мөғәләмәлә, кәрәк саҡта уларға ярҙам ҡулы һуҙа. Хәҙерге көндә атайым вахта ысулы менән эшләп йөрөй. Мин уны һәр саҡ һағынып көтөп алам. Оло йөрәкле, изге күңелле атайым тураһында күпме генә яҙһам да, аҙ кеүек. Әсәйебеҙ Гөлдәр Зиннур ҡыҙы менән артабан да бәхетле ғүмер кисереүен, иҫән-һау эшләп йөрөүен теләйем. Гүзәлиә СӘЙФУЛЛИНА, йәш хәбәрсе. Белорет районы, Шығай мәктәбе.",Оло йөрәкле атайым,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Конкурстар,912,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2026-02-13/olo-y-r-kle-atayym-4576865,2026-02-13T11:38:00+00:00
"Эй ҡабалана инем ул йәкшәмбелә. Көнө буйы өйҙә тороп булманы, ә иртәгәһенә сираттағы эш аҙнаһы башлана. Ҡырылмаһа ҡырҡ мәшәҡәт көтә үҙемде. Баҙарҙан сығып, йортома тиклемге 20 минутлыҡ юлды йәйәү үтергә булдым. 50 метр киттемме-юҡмы, ике ҡулына ла тоҡсай тотҡан һәләмә генә кейенгән мосолман әбейе туҡтатып, һүҙ ҡушты: – Ҡыҙым, магазинға сыҡҡайным, ҡайтыр юлдан яҙлыҡтым. Запорожье тыҡрығы ҡайҙа икән? Хәтерем менән әллә нимә булды. Был тирәләге урамдарҙы бигүк белеп бөтмәйем. Ысынлап та, ҡайҙа икән? Яҡында шәхси йорттар бихисап, оло урамға арҡыры урынлашҡан тыҡрыҡтарҙы барып ҡараштырайым әле. Әбейҙе эйәртеп алға киттем. Юҡ бит Запорожье тигән исемлеһе! Үткән-һүткән берәү ярҙам итә алманы, исмаһам. Аптырап, юлдашыма атлай торорға ҡуштым да, эргәләге автомобиль запчастары һатылған магазинға индем. Һатыусы ла, һатып алыусылар ҙа белмәй беҙ эҙләгән урамды. Улар янынан сығыуыма әбейем әллә ҡайҙа барып еткән! Артабан мин йәшәгән урам башлана, унан – ҡала сите, ул яҡта теге тыҡрыҡ юҡлығын беләм. Саҡ ҡыуып етеп, тәфсирләп һораштыра башланым. Улым, киленем, ейәнем бар, әле береһе лә өйҙә юҡ, ти. Башҡа бер нимә лә әйтә алмай, тутыйғош кеүек адресын ғына ҡабатлап тик тора. Ярай әле уныһын иҫләй, табырбыҙ, тимәк. Телефонығыҙ юҡмы, тип һорайым. Йәнәһе, балаларының номерын табып шылтыратып ҡарармын. Йоҡа, иҫке генә плащының кеҫәһенә ҡулын тығып, асҡыс ҡына һәрмәп сығарҙы: ""Бына"". Аһ, домофон асҡысы бар бит, тимәк, йорто күп ҡатлы, ә был тирәлә ундайҙар юҡ. Алыҫ киткән, ахыры. Ул арала уҙып барған ғаилә лә туҡтап, хәл менән ҡыҙыҡһынды. Ир кеше смартфонын сығарып, картанан кәрәкле адресты эҙләй ҙә башланы. Бәй, әбейҙең йорто бынан өс саҡрымдай алыҫлыҡта бит! Магазиндан сыҡҡас, кире яҡҡа киткән икән. Һыуыҡта баҫып тороп, әбейем дер ҡалтырап өшөй башланы. Мин дә туңдым. Туҡталышҡа тиклем дә йыраҡ әле. Ҡулыма уның ҡарабойҙай ярмаһы, картуф, көнбағыш майы һалынған шыптырҙарын тотоп, кирегә атланыҡ. Баҙарға барып етеүгә полиция машинаһын күреп ҡалдым. Рәхмәт яуғыры. Тәртип һаҡсыларына хәлде аңлатып бирҙем. Улар әбейҙе илтеп ҡуйырға булды. Юлдашымды ""УАЗик""ҡа ултыртып, әйберҙәрен янына ҡуйҙым. ""Ә һин бармайһыңмы ни? "" – тине бер ҡатлы ғына итеп ул. ""Миңә ҡайтырға кәрәк шул"", – тинем. Полиция машинаһын күҙҙән юғалғансы ҡарап ҡалдым. Иҫе иләҫ-миләҫ булып киткән әбейҙе йәлләп, ярай аҙашып йөрөп бәләгә тарыманы, тип еңел һуланым. Беҙ бәләкәй саҡта өләсәйҙәрҙең: Эй, илаһым, ҡартайған көндә тәүфиҡ бир, – тигәндәрен аңламай торғайныҡ. Ҡартайғанда аҡыл да, тәжрибә лә етерлек була, тәүфиғың да арта ғына, кәмеп китмәй инде ул, – ти инек. Әҙәм яҙмыштары борма-борма, һикәлтәле. Кәмей ҙә, юғала ла икән шул. Эй, Хоҙайым, ҡартайғанда тәүфиҡ бир. Эй ҡабалана инем ул йәкшәмбелә. Көнө буйы өйҙә тороп булманы, ә иртәгәһенә сираттағы эш аҙнаһы башлана. Ҡырылмаһа ҡырҡ мәшәҡәт көтә үҙемде. Баҙарҙан сығып, йортома тиклемге 20 минутлыҡ юлды йәйәү үтергә булдым. 50 метр киттемме-юҡмы, ике ҡулына ла тоҡсай тотҡан һәләмә генә кейенгән мосолман әбейе туҡтатып, һүҙ ҡушты: – Ҡыҙым, магазинға сыҡҡайным, ҡайтыр юлдан яҙлыҡтым. Запорожье тыҡрығы ҡайҙа икән? Хәтерем менән әллә нимә булды. Был тирәләге урамдарҙы бигүк белеп бөтмәйем. Ысынлап та, ҡайҙа икән? Яҡында шәхси йорттар бихисап, оло урамға арҡыры урынлашҡан тыҡрыҡтарҙы барып ҡараштырайым әле. Әбейҙе эйәртеп алға киттем. Юҡ бит Запорожье тигән исемлеһе! Үткән-һүткән берәү ярҙам итә алманы, исмаһам. Аптырап, юлдашыма атлай торорға ҡуштым да, эргәләге автомобиль запчастары һатылған магазинға индем. Һатыусы ла, һатып алыусылар ҙа белмәй беҙ эҙләгән урамды. Улар янынан сығыуыма әбейем әллә ҡайҙа барып еткән! Артабан мин йәшәгән урам башлана, унан – ҡала сите, ул яҡта теге тыҡрыҡ юҡлығын беләм. Саҡ ҡыуып етеп, тәфсирләп һораштыра башланым. Улым, киленем, ейәнем бар, әле береһе лә өйҙә юҡ, ти. Башҡа бер нимә лә әйтә алмай, тутыйғош кеүек адресын ғына ҡабатлап тик тора. Ярай әле уныһын иҫләй, табырбыҙ, тимәк. Телефонығыҙ юҡмы, тип һорайым. Йәнәһе, балаларының номерын табып шылтыратып ҡарармын. Йоҡа, иҫке генә плащының кеҫәһенә ҡулын тығып, асҡыс ҡына һәрмәп сығарҙы: ""Бына"". Аһ, домофон асҡысы бар бит, тимәк, йорто күп ҡатлы, ә был тирәлә ундайҙар юҡ. Алыҫ киткән, ахыры. Ул арала уҙып барған ғаилә лә туҡтап, хәл менән ҡыҙыҡһынды. Ир кеше смартфонын сығарып, картанан кәрәкле адресты эҙләй ҙә башланы. Бәй, әбейҙең йорто бынан өс саҡрымдай алыҫлыҡта бит! Магазиндан сыҡҡас, кире яҡҡа киткән икән. Һыуыҡта баҫып тороп, әбейем дер ҡалтырап өшөй башланы. Мин дә туңдым. Туҡталышҡа тиклем дә йыраҡ әле. Ҡулыма уның ҡарабойҙай ярмаһы, картуф, көнбағыш майы һалынған шыптырҙарын тотоп, кирегә атланыҡ. Баҙарға барып етеүгә полиция машинаһын күреп ҡалдым. Рәхмәт яуғыры. Тәртип һаҡсыларына хәлде аңлатып бирҙем. Улар әбейҙе илтеп ҡуйырға булды. Юлдашымды ""УАЗик""ҡа ултыртып, әйберҙәрен янына ҡуйҙым. ""Ә һин бармайһыңмы ни? "" – тине бер ҡатлы ғына итеп ул. ""Миңә ҡайтырға кәрәк шул"", – тинем. Полиция машинаһын күҙҙән юғалғансы ҡарап ҡалдым. Иҫе иләҫ-миләҫ булып киткән әбейҙе йәлләп, ярай аҙашып йөрөп бәләгә тарыманы, тип еңел һуланым. Беҙ бәләкәй саҡта өләсәйҙәрҙең: Эй, илаһым, ҡартайған көндә тәүфиҡ бир, – тигәндәрен аңламай торғайныҡ. Ҡартайғанда аҡыл да, тәжрибә лә етерлек була, тәүфиғың да арта ғына, кәмеп китмәй инде ул, – ти инек. Әҙәм яҙмыштары борма-борма, һикәлтәле. Кәмей ҙә, юғала ла икән шул. Эй, Хоҙайым, ҡартайғанда тәүфиҡ бир.","Ҡартайғанда тәүфиҡ бир, Хоҙай.",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Әҙәм һәм Һауа,5307,https://shonkar.com/articles/-m-m-aua/2025-04-22/artay-anda-t-fi-bir-ho-ay-4208776,2025-04-22T16:51:00+00:00
"Впервые в Уфе будет показан спектакль-посвящение «Вахтангов и его ученики» режиссёра Игоря Минаева, основанный на архивных документах и устных легендах. Главным повествователем выступает известный театральный педагог, заслуженный деятель искусств РФ, заведующий и профессор кафедры сценической речи Театрального института имени Бориса Щукина Анна Бруссер. Будучи потомственной вахтанговкой, внучкой артистов театра Веры Львовой и Леонида Шихматова, она досконально изучила процесс становления Государственного академического театра имени Евгения Вахтангова, ставшую значимой вехой в истории русского театра. Вахтангов провел со своими учениками восемь непростых творческих лет. Им вместе пришлось пройти через радости и горести, пережить победы и разочарования. Вахтангов был прогрессивным режиссёром-реформатором, глубоко увлечённым идеями Константина Станиславского. Его студия стала центром притяжения для талантливой молодёжи, позволившей развиваться будущим актёрам и режиссёрам. Самой знаменитой работой великого режиссера считается «Принцесса Турандот», созданная на основе сказки Карло Гоцци. Вахтангов выпускал спектакль тяжело больным, но его призыв «Нет праздника – нет спектакля» оказался столь необходимым в голодной и холодной Москве, что спектакль имел ошеломительный успех. Это была победа, триумф. Его учитель Константин Сергеевич Станиславский в антракте премьерного спектакля приехал к режиссеру домой, чтобы выразить свое восхищение его работой. Как зарождался театр в условиях больших социальных потрясений в стране. Как жил после смерти создателя. Как сложились судьбы вахтанговских учеников. Обо всё этом и рассказывается в литературном спектакле «Вахтангов и его ученики», который можно посмотреть 1 июня на Главной сцене Международной книжной ярмарки «Китап-Байрам». Анне Бруссер помогает актриса, педагог, лауреат чтецких конкурсов Софья Высоковская – внучка выдающегося советского артиста Зиновия Высоковского, известного широкой публике по роли пана Зюзи в «Кабачке «13 стульев». Обе участницы – выпускницы Театрального института имени Бориса Щукина, основанного Вахтанговым в 1914 году. Обе они, выросшие в вахтанговской атмосфере, полностью посвящают свою профессиональную деятельность обучению студентов, являясь педагогами по сценической речи.",Впервые в Уфе будет показан спектакль-посвящение «Вахтангов и его ученики»,['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 1 1 1],7,Мәҙәниәт,2275,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-05-20/vpervye-v-ufe-budet-pokazan-spektakl-posvyaschenie-vahtangov-i-ego-ucheniki-4242782,2025-05-20T12:28:00+00:00
"Кызсөйкемлебулса, холыгы белән, Улсөйкемлебулса, әдәбе белән. МәкальСИНОНИМЫСөйкемле(симпатичный, привлекательный) употребляется в значениях: привлекательный (сөйкемле йөз – привлекательное лицо, сөйкемле кыяфәт – привлекательная внешность); симпатичный (сөйкемле кеше – симпатичный человек, сөйкемле бала – симпатичный ребенок); милый (сөйкемле тавыш – милый голос). В татарском языке о человеке, в котором есть что-то привлекательное часто говорят сөйкемле сөяге бар – ""есть что-то привлекательное"". Ягымлы(милый, ласковый) используется в значениях: милый (ягымлы хатын – миловидная жена, ягымлы чокырчык – милые ямочки (на лице), ягымлы мактау сүзе – милый комплимент); ласковый (ягымлы сүзләр – ласковые слова, ягымлы караш – ласковый взгляд, ягымлы дус – ласковый друг). Сөекле(милый, любимый) употребимо в значениях: любимый (сөекле ир – любимый муж, сөекле ризык – любимое блюдо, сөекле бүләк – любимый подарок); милый (сөекле шәһәр – милый город, сөекле кунак – милый гость). Кстати, в татарскомяратамиспользуется в значении нравится – Мин ашарга яратам – Я люблю (мне нравится) кушать, Я люблю своих друзей и родных – Мин дусларымны һәм якыннарымны яратам. А вот словосөямиспользуется только для самых родных и самых близких, особенно когда речь идет о своих вторых половинках, и слово означает люблю – Мин сине сөям – Я тебя люблю. Мөлаем(ласковый, милый) употребляется в значениях: ласковый (мөлаем күз карашы – ласковый взгляд, мөлаем карт – ласковый старик, мөлаем ата – ласковый отец); милый (мөлаем елмаю – милая улыбка, мөлаем песи – милый котик, мөлаем егет – милый парень, мөлаем төш – милый сон). АНТОНИМЫКоточкыч(ужасный, страшный) используется в значениях: ужасный (коточкыч хәбәр – ужасное известие, коточкыч хәл – ужасное положение, коточкыч давыл – страшная буря, коточкыч ыгы-зыгы – ужасная паника); страшный (коточкыч хәсрәт – страшное горе, коточкыч явызлык – страшное злодеяние, коточкыч күренеш – страшное зрелище); скверное (коточкыч эш – скверное дело). В татарском слово коточкыч часто используется, чтобы показать чрезмерность чего-то: коточкыч авыр – крайне тяжело, коточкыч кыен – чересчур трудно, коточкыч матур – слишком красив. Куркыныч(страшный, жуткий) употребимо как: страшный (куркыныч ил – страшный ветер, кукркыныч шау-шу – страшный шум, куркыныч хәлләр – страшные события); жуткий (карарга куркыныч – жутко смотреть, куркыныч уйлар – жуткие мысли); опасный (ачлык куркынычы – опасность голода, сугыш куркынычы – опасность войны, куркыныч үлем – опасная смерть). ""В большой опасности"" на татарском будет – зур куркыныч астында. Хәтәр(опасный, жуткий) используется в значениях: опасный (хәтәр урын – опасное место, хәтәр баскыч – опасная лестница, хәтәр басма – опасный мост); жуткий (хәтәр тыкрык – жуткий переулок, хәтәр болыт – жуткое облако, хәтәр сөйләшү – жуткая беседа, хәтәр яңгырый – звучит жутко). Шомлы(страшный, подозрительный) употребляется в значениях: тревожный (шомлы яңалык – тревожное известие, шомлы ел – тревожный год); страшный (шомлы төн – страшная ночь, шомлы тынлык – страшная тишина, шомлы ир – страшное место); подозрительный (шомлы күләгә – подозрительные тени, шомлы яфрак шавы – подозрительный шелест листвы). Ну а сейчас давайте выполним несколько заданий:1. Прочитайте и переведите небольшой текст с новыми словами: Адәмгә иң кирәге —ягымлычырай, ылы сүз- ди безнең татар халык мәкале. Әйе, без, кешеләргә, алай бик күп кирәкми: якын кешеләребезнеңмөлаемкарашы, сөйкемлеһәм назлы сүзләре яңгырап торса, күңелдә шундук ылылык, рәхәтлек урнаша, барлык шомлы уйлар юкка чыга. Кечкенәдән безне назлап, яратып үстерәләр, барлыккуркынычвакыйгалардан, шау-шудан ерак тотарга тырышалар. Үсеп иткәч, хәтәрчынбарлык белән күзгә-күз очрашкач, авырлыклар кичерә башлыйбыз. Коточкыччынбарлык безне куркыта, яисә көчле итә. Яныбыздасөеклекешеләребез барлыкка килү белән, бездә яшәү яме барлыкка килә. Без гаилә корабыз, балалар үстерәбез. Шул сөекле балаларыбызны әти-әниләребез кебек ил-давылдан саклап үстерәбез. Тормыш шулай дәвам итә.2. Пройдите тест для самопроверки. Нужно отметить недостающее слово: Тест: сөйкемлеНадеемся, вам понравился урок и наша рубрика. Будем рады вашим отзывам, предложениям, критике. Написать их вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -е, -еи-е. Встретимся на следующем занятии, сау булыгыз!",Синонимы и антонимы: сөйкемле (симпатичный),['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,синонимы и антонимы,4440,https://www.azatliq.org/a/29858965.html,2019-04-11T21:00:56+00:00
"Өфөлә Данил ғына түгел, тағы дүрт уҡыусы имтиханды ҡабат тапшырырға тәүәккәлләй һәм иң юғары баһаны яулай. 18-се мәктәптән Камил Ғиләжев, 83-сө инженер лицейынан Азалия Имаева – шулай уҡ профилле математика, 26-сы белем биреү үҙәгенән Данил Ефремов – физика, Л. М. Павличенко исемендәге 106-сы лицейҙан Арсен Ғәлиев – химия буйынса имтиханды ҡабат тапшыра һәм 100 балл йыя. Тәүәккәлләгән таш ярған, тиҙәрме әле? Сығанаҡ: Башинформ.",ТӘҮӘККӘЛДӘР,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,431,https://amanat.su/news/novosti/2025-07-14/t-kk-ld-r-4312957,2025-07-14T13:40:00+00:00
"Министр просвещения РФ Сергей Кравцов отметил значимость подобных мероприятий в формировании ответственного поведения на дорогах у молодого поколения. В течение нескольких дней участников ждет насыщенная программа, включающая обмен опытом, изучение новых методик и разработку стратегии развития движения ЮИД на следующий год. Главная цель – воспитать грамотных и сознательных участников дорожного движения, которые ценят свою безопасность и безопасность окружающих.",Всероссийский смотр юных инспекторов,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Мәғариф,465,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-11-25/vserossiyskiy-smotr-yunyh-inspektorov-4481712,2025-11-25T20:47:00+00:00
"Нариман Джелял""Почта, ирле хакимият, торак-комуналь хезмәтләрдә эшләүчеләр кешеләрдән сайлауда катнашу-катнашмаулары турында сораштыра. Урамнарда билгесез кешеләр йөри, алар халыкның шәхси мәгълүматын язып ала. Бу исә канунга каршы килә"", дипязды Джелял үзенең Фейсбук сәхифәсендә. Аның язуынча, ""кешенең сайлауга бармаячагы турында белсәләр, эштән алу, авыл ирендә социаль ихтыялар өчен белешмәләр бирмәү, юллар төземәү, су кертмәү белән яныйлар"". ""Ә иң мөһиме, без, Кырымның Карасубазар районындагы милли активистлар, Кырымда Русия президентын сайлау канунсыз һәм дөнья аның нәтиәләрен танырга тиеш түгел дип саныйбыз"", ди Джелял. Русия президентын сайлау 18 мартка билгеләнгән. Анда сигез намзәт катанаша. Владимир Путин президент булып инде дүртенче мәртәбә сайланырга ыена.16 фервальдә Украина президенты Петр Порошенко дөньядагы илләрне аннексияләнгән Кырымда Русия президентын сайлау нәтиәләрен танымауны сорап мөрәәгать итте.","Нариман Джелял: ""Президент сайлауга барсыннар өчен кырымнарны төрлечә куркыталар""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,933,https://www.azatliq.org/a/29067621.html,2018-02-28T10:57:08+00:00
"Өлөшөңә төшкән өмөтһөҙлөк Йәнгә таштар булып өйөлә. Былай ҙа бит ир-ат башҡаларға Һиҙҙермәйсә яңғыҙ көйөнә. Ирҙәр илағанда оялтмағыҙ, Йыуатмағыҙ мәле етмәйсә. Күктәр күкрәр, ерҙәр тетрәр хәсрәт, Ауырлыҡтар үтеп китмәйсә. Ирҙәр ҙә бит таштан яралмаған, Улар ҙа бит әсә балаһы. Уларға бит иңгә төшкән йөгөн Ғүмер буйы һөйрәп бараһы. Һаран күҙ йәштәрен һөрткән саҡта Илаҡ тимәгеҙ һеҙ уларға. Таштай ҡатмаҫ өсөн йөрәктәре Ирҙәргә лә кәрәк иларға. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ИРҘӘР ИЛАҒАНДА,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,1115,https://henek.info/articles/pobeda-80/2025-05-14/ir-r-ila-anda-4234846,2025-05-14T14:55:00+00:00
"Яңыраҡ милли кейем белгесе Гөлнара Вахитованың эшен бер компания ҡулланып, матрастар эшләп сығара башлаған.",Ҡашмау өҫтөндә ятыр инегеҙме?,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Башҡортостан,107,https://bashgazet.ru/news/bash-ort-donya-y/2025-11-27/ashmau-t-nd-yatyr-inege-me-4484723,2025-11-27T23:15:00+00:00
"""БПЛА операторы, ауылдашыбыҙ Сәйфуллин Альберт яу яланынан ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтты. Традицияға ярашлы, беҙ уны Сәйетбаба ауыл мәҙәниәт йортона осрашыуға саҡырҙыҡ. Күптән вәғәҙә ителгән заманса ҡоролманы - (Булат (БПЛА детекторы)) шатланып тапшырҙыҡ. Тиҙҙән Альберт ҡабат яу еренә юлланасаҡ, уға тик изге теләктәр - именлек, иҫән-һау тыуған еренә әйләнеп ҡайтыуын теләп ҡалабыҙ. Тиҙерәк һуғыш тамамланып, илгә тыныслыҡ килһен! "", - тип яҙа Ғафури районының Сәйетбаба ауылы мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре. Фото интернеттан алынды.","Иҫән-һау йөрө, Альберт!",['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,528,https://shonkar.com/news/care/2025-09-24/i-n-au-y-r-albert-4400525,2025-09-24T15:41:00+00:00
С года в Башкортостане установлен противопожарный режим. Во время него нельзя:,Установлен противопожарный режим,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,78,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-30/ustanovlen-protivopozharnyy-rezhim-4220050,2025-04-30T14:14:05+00:00
"Фәрит Зәкиевфикерләр30 октябрь — Русиядә сәяси репрессия корбаннарын искә алуы көнендә Төркиянең Анталия шәһәрендә Татар итимагый үзәге (ТИҮ) рәисе Фәрит Зәкиевялгыз пикетка чыкты. ""Үземне бик начар хис итсәм дә, чыкмыйча булдыра алмадым"", диде ул. Зәкиев үзенең 1937 елда атып үтерелгән мулланың оныгы булуын әйтте. Икенче бабасы ""колхоз рәисе буларак балаларга һәм хатын-кызларга 1,5 кг ашлык биргән"" өчен 1945 елда штрафбатта үлүен сөйләде. Репрессия корбаннарын искә алу көнендә ул бүгенге татар-башкорт тоткыннарын атап, аларны иреккә чыгаруны сорап шигарьләр тотып торды. Бу —Айрат Дилмөхәммәтов, Фаил Алсынов, Азат Мифтахов, Рөстәм Фәрәретдинов, Андрей Бояршинов. Ул шулай ук инаять эше ачылган Зиннур Әһлиуллинныда атады. — Минем бабаларымны да утыртканнар, хәзер дә шул ук хәл дәвам итә. Бүген 1937 ел итте. Айрат Дилмөхәммәтовныутырткандаәле сугыш бармый иде, ләкин кеше ашаучы режим хөкем сөрде, — диде ул. Фәрит Зәкиев Русияне БМОннан чыгаруны, Русиядән нефть сатып алучы илләр — Кытай һәм Һиндстанга каршы чаралар күрүне сорый. Казанда БРИКС саммитында катнашкан БМО баш сәркатибе Антониу Гутерришнывазифасыннан алырга чакырды. Моңа кадәр ТИҮ аерым белдерү беләнчыкканиде.30 октябрьдә ""Яблоко"" фиркасенең Татарстан бүлекчәсе активистлар белән берлектә Сәяси золым корбаннарын искә алу көнендә Казанның Архангель зиратында Совет заманында репрессияләнгән Татарстанның язучылары, әмәгать эшлеклеләре, мәдәният хезмәткәрләре исемнәрен һәм аларның тарихларын укыды. Шулай ук һәйкәлгә чәчәкләрсалды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Фәрит Зәкиев Анталияда пикетта бүгенге татар-башкорт сәяси тоткыннары исемнәре язылган шигарь тотып торды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1605,https://www.azatliq.org/a/33181979.html,2024-10-31T12:04:50+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Әхмәтйәнов Реналь йәйге каникулында бик матур, сағыу фотолар төшөргән.","Бик матур, сағыу фотолар төшөргән",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",161,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-09-08/bik-matur-sa-yu-fotolar-t-sh-rg-n-3915334,2024-09-08T11:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта  иде сәяси тоткын, шул исәптән Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Чанышева турында бернинди мәгълүмат та юк. Интернетта сәяси тоткыннарының кайда булуы турындагы мәгълүматны ачуны таләп иткәнпетициячыкты. Хәзерге вакытта иде сәяси тоткын турында бернинди мәгълүмат та юк: бу - оппозиционер сәясәтче Ильи Яшин, Уфадагы һәм Томскидагы Навальный штабларының элекке итәкчеләре -Лилия Чанышевабелән Ксения Фадеева, рәссам Саша Скочиленко, хокук яклаучы Олег Орлов, рәссам Даниил Кринариһәм ""дәүләткә хыянәт"" өчен 19 елга хөкем ителгән Кевин Лик. Петиция авторы әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН) мөдире Аркадий Гостевка мөрәәгать итеп, бу сәяси тоткыннарның кайда булуы турындагы мәгълүматны ачуын таләп итә. Аларның колонияләрдән юкка чыгуларын колония итәкчеләре ""билгесез тарафка китте"", дип бер үк төрле авап белән аваплый, диелә. ""Безнең чынбарлыкта тоткыннарны башка урынга күчерү - алар өчен иң авыр чор. Бу вакытта еш кына тоткыннарның хокуклары бозыла һәм күп очракта якыннары да, адвокатлар да берни белми, һәм билгеле вазгыятькә йогынты ясый алмый"", диелә мөрәәгатьтә. Әлегә петицияне 846 кеше имзалаган. Кичә Чанышеваның адвокаты Рамил Гыйззәтуллинаны утырган колониясеннән алып китүләренең сәбәпләре төрле булырга мөмкин дигән иде. ""Бу аны ярлыкаулары белән бәйле булырга да бик мөмкин, чөнки иренә Лилияне Пермь шәһәренә алып китүләрен әйткәннәр. әзасын көчәйтү турында да сүз барырга мөмкин, шулай булу ихтималы аз, әмма моны да булмас димибез. Һәм соңгысы, ""Генерал ФСИН"" -каналында да шулай дип күпертәләр - сәяси тоткыннар алмашы булырга мөмкин"", диде ул.26 июль көнне Уфадагы Навальный штабының элекке итәкчесе Лилия Чанышеваны Пермь өлкәсендәге Березняки авылында урнашкан 28 нче колониядән билгесез урынгаалып киткәннәр иде. Быел май аенда исә аның Русия президенты Владимир Путинга ярлыкау сорап үтенеч язуыбилгеле булды. Үзенең үтенечендә ул 2021 ел башыннан бирле бернинди сәяси активлык күрсәтмәвен, шулай ук 400 мең сум штрафны тулысынча түләвен искәртә, диелде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Интернетта сәяси тоткыннарның кайда булуы турындагы мәгълүматны бирүләрен таләп иткән петиция чыкты,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2169,https://www.azatliq.org/a/internetta-sayasi-totkinnarning-kayda-bului-turindagi-maglumatni-birularen-talap-itkan-petitsiya-chikti-/33057825.html,2024-07-31T14:16:01+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия Иранның ширкәтенә -136 дроннары өчен түләү рәвешендә 1,8 тонна алтын күчергән. Дроннар Татарстандагы ""Алабуга"" махсус икътисади зонасында ыелган. Моны ике як арасында төзелгән контракт нигезендә Вашингтонда урнашкан 4 тикшеренү төркеме ачыклаган, дипяза""Агентство"" медиасы.2023 елның 16 мартында Иран заводы белән ""Алабуга"" арасында төзелгән документта сүз,2 грамм алтын тунында бара. Бер грамм өчен — 58,32 доллар дигән сүз. Шушы килешү белән 2023 елның 5 апреленә караган контракт та бәйле: аңа күрә Иран ягына,9 грамм алтын ибәрелергә тиеш булган. Әмма ул алтын чыннан да ибәрелгәнме-юкмы — анысы билгеле түгел. Алтынны куллану аркасында яклар доллар операцияләрен уратып уза алган — бу операцияләргә АКШ финанс министрлыгы керткән чикләүләр комачаулый алган. Тикшерүчеләр фикеренчә, түләүнең мондый ысулы анонимлыкны да гарантияли. Шулай да, ""Алабуга"" фәкать алтын белән генә түләмәгән. Кимендә бер тапкыр Иран дроннары өчен Русия ягы Берләшкән Гарәп Әмирлекләренең дирхәмнәре белән Дубайдагы банк хисабына да акча күчергән булган. Бу эштә Әмирлекләрнең ирекле сәүдә зоналары кулланылган: алар салым ташламаларын, активларны гадирәк ысул белән хәрәкәт иттерү мөмкинлеген вәгъдә иткән. Моннан кала, чикләүләр кертелгән Иран структураларының шулай ук криптовалюта да куллануы мөмкин. Моны Иранның тагын бер ширкәте — компаниясеннән ибәрелгән электрон хатлар дәлилли. Әлеге ширкәткә карата да АКШ чикләүләр керткән иде. 2023 елның мартында Иранга Беларус президенты Александр Лукашенко килә, беларус ягына һава аланы хезмәтләре өчен криптовалютасы белән түләү мөмкинлеген тәкъдим итә. Дроннарның төп транзит урыны Ирандагы Әмирабад порты була. Шуннан йөк Хәзәр диңгезе буйлап Дагыстандагы Махачкала портына китерелә, ди тикшеренү авторлары. Татарстан белән Иран яклары бер-берсенә кунакка да килгән булган. Мәсәлән, 2022 елның ноябрендә ""Алабуга"" вәкилләре Иранга килгәч, махсус икътисади зона белән арасында төп килешү төзелә. 2023 елның мартында Иран ягы Русиягә килгәч исә, хезмәттәшлек тагы да киңәя, алтын китертү турында да килешенә. АКШ га каршы чикләүләрне — Иран саклану министрлыгына теләктәшлек күрсәтүе һәм Русиягә дроннар китерү эшендә катнашуы өчен — 2024 елның апрелендәкертә. Кушма Штатлар әлеге ширкәт Иранның хәрби структураларына бәлйе, Русия, Кытай һәм Венесуэлага корал ибәрү белән шөгыльләнә дип саный. Иран реестрларына күрә, чикләүләр кертелеп берничә ай узганнан соң, ликвидация процедурасын башлап ибәргән, әмма аның урынына яңа юридик структура да барлыкка килергә мөмкин, дипяза. ""Алабуга"" узган елны ""Шахед"" дроннарын итештерү эшен икеләтәарттырган. 2024 елның беренче тугыз аенда Алабугада 5760 данә -136 иран дроны итештерелгән. Чагыштыру өчен: 2023 елда нибары 2736 шушындый дрон итештерелгән булган. ""Шахед"" (""Герань-2"") дроннарын итештерүче ""Альбатрос"" ширкәте 2024 елда 955 млн сум керем алган: бу 2023 ел белән чагыштырганда — 61ка күбрәк. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",4 төркеме: Русия Иран дроннары өчен алтын белән түләгән,['Иҡтисад' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Сугыш,2951,https://www.azatliq.org/a/c4ads-torkeme-rusiya-iran-dronnari-ochen-altin-belan-tulagan/33429372.html,2025-05-30T06:57:50+03:00
"Миңә 60 йәшкә тиклем, аҡыллы, үҙен ҡараған, тәгәрәп эсмәгән, тартмаған ир кәрәк. Врач, отставкалағы военный, прокурор, судья булһа бигерәк тә яҡшы булыр ине. Һөйәркә эҙләүселәр яҙмағыҙ. Буйым – 168 см, һомғолмон, йәш күренәһең, тиҙәр. Тәбиғәткә сәйәхәт итергә, тауҙарға йөрөргә яратам. Янғыҙлыҡ ялҡытманы, әммә парлашып ҡунаҡҡа барырға, ир эштәрен башҡарырға, бергәләшеп сәйҙәр эсергә кеше кәрәк. Ғашиҡ булып, мөхәбәттән башты әйләндереп алаһым да килә. Яҙығыҙ! Көтәм! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Бәлки, берәү ҡармаҡҡа эләгер.",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Юмор,1141,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-10-15/b-lki-ber-arma-a-el-ger-4428369,2025-10-15T15:50:00+00:00
"Өфөлә йәш ғалимдәр съезы дауам итә. Бөгөн Конгрес-холлда Сибур Поли Лаб компанияһының вәкилдәре сығыш яһаны. Һүҙ йәш ғалимдәргә нисек комания менән бергә эшләргә, уларҙың бизнес партнеры булырға тураһында барҙы. Фекер алышыуҙа Сибур Поли Лабтың директоры  Евгений Степанов ҡатнашты. Ул йәш ғалимдәргә кәңәштәр бирҙе. - Йәш ғалимдар йыш ҡына компанияның образын һәм уның ихтыяждарын формалаштыра, тик улар уның ысынбарлыҡта нимәгә мохтажлығын күҙ алдына ла килтермәй. Сибурға үҙ эшләнмәләрен тәҡдим итер алдынан,  производствоның нимә икәнен һәм уның нимәгә ынтылыуын аныҡ аңларға кәрәк. Был, моғайын, төп кәңәш, - тине Егор Степанов. Сарала компанияның аҙыҡ-түлек үҫеше буйынса директоры Кермен Бовальдинова ла сығыш яһаны. - Иң мөһиме - баҙарға фәнни эшләнмәләр йәһәтенән нимә кәрәклеген аңларға. Шунан ғына эшкә тотонорға була. Минең командала 40-ҡа яҡын кеше бар, уларҙың уртаса йәше - 31,  унауһы беҙҙә стажировка үтте, уларҙың барыһы ла хәҙер беҙҙә эшләй, - тине Кермен Александр ҡыҙы. Ә «Сибур-Инновациялар»ының полиолефина дирекцияһы директоры Николай Колосов компанияның хеҙмәткәрҙәре, хатта директорҙары йәш икәнлеге тураһында һөйләне һәм йәштәрҙе эшкә йәлеп итергә кәрәк, тип билдәләне. - Йәш булыуға ҡарамаҫтан, беҙ етәкселәр вазифаһын башҡарабыҙ. Сибурҙа бөтә етәкселәр ҙә йәш, эйе, был һирәк күренеш. Тик беҙҙең төп бурысыбыҙ береһе - эшкә йәштәрҙе йәлеп итергә, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды спикер. Сараның аҙағында спикерҙар һәр теләгән кеше әңгәмәгә килә ала, тип белдерҙе.",Ғалим булараҡ Сибур компанияһының полимер бизнесында нисек партнер булырға?,['Дин' 'Иҡтисад' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0],5,Йәмғиәт,1484,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-07-03/alim-bulara-sibur-kompaniya-yny-polimer-biznesynda-nisek-partner-bulyr-a-4301396,2025-07-03T20:20:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Ә бит сугыш булмаса, пилотсыз очкыч та очып килмәс иде"", дип искәртә ул. "". Реалии"" белән әңгәмәсендә Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип әйтте. — Әгәр Украина күзләве һәдәфкә ирешелде дип расласа һәм мәсәлән технология чылбыры бозылган булса, ул торгызылганга кадәр һөүмне кабатлауның мәгънәсе юк. Әгәр технология чылбыры бозылмаган икән, әйе, аны кабатлауда мәгънә бар, дип искәрткән ул. Жданов Украина иминлек хезмәте башлыгы Василий Малюкка сылтама белән Украина Русиянең энергетика инфраструктурасына, шул исәптән ягулык комплексы оешмаларына һөүмнәрен дәвам итәчәк дигән. Ул Татарстанга украин дроннары һөүм итүенә шикләнми. — Русиянең хәрби-сәнәгать комплексы объектларына башка беркем дә дроннар ибәрми бугай инде, дигән ул. Жданов әйтүенчә, Русия бик кыска вакыт эчендә ""Алабуга"" икътисади зонасында тулы бер завод төзеп куйды. — Анда [пилотсыз очкычларны] ыю бара. Алар аны ""Герань-2"" дип атый. Бу иһазларның аерым үзенчәлеге бар — алар кара төстә"", дигән хәрби белгеч. Бүгенге көндә Украинада мең чакрымга кадәр оча алырдай дроннар бар, дип искәртә Жданов. — Хәзер ачык чыганакларда өч мең чакрымга кадәр оча алырдай дроннар да булачак дип тә сөйләшәләр. Технологияләр бер урында тормый, дип искәртә белгеч. Татарстанда республиканың объектлары Украина өчен канунлы һәдәф булуы турында уйлана башларлар, дип саный Жданов. — ирле хакимиятләр Кремль яклы, алар яшерергә тырышачак, кешеләрне ялгыштырырга. Әмма минемчә социаль кәефләр үзгәрәчәк, һәм сугышны туктатырга кирәк дигән якка таба үзгәрәчәк, дип фаразлый ул. ""Алабуга"" икътисади зонасы баш мөдире Тимур Шаһивәлиевәйтүенчә, ике пилотсыз очкыч НАТО илләре иһазлары белән иһазландырылган булган. Нинди иһазлар турында сүз баруын ул әйтмәде. Шаһивәлиев пилотсыз очкычның һәдәфе - тулай торак булган дип саный. ""Без ""махсус хәрби операцияне"" нәкъ менә шушы кешеләр өчен "" уздырабыз да инде"", дигән иде ул. Ә Украина хәрби белгече Жданов Русия хакимиятләр пропаганда өчен вакыйгаларны үзләренчә аңлата дип уйлый. - Бу сугыш мәгълүмати фронтта да алып барыла бит. Әлбәттә, Русия итәкчелеге мобилизацияне, бу сугышны аклау өчен, кешеләрне хәрби комиссариатка барырга мәбүр итү өчен вакыйгаларны, теләсә нинди мәгълүматны кулланачак, аларны үзләренә отышлы булганча аңлатачак. Әйткәндәй, 1 апрельдән Русиядә хәрби хезмәткә чакыру башланды. Минемчә 150 мең хәрбине табу авыр, дип искәртә Жданов. ""Ә бит сугыш булмаса, пилотсыз очкыч та очып килмәс иде"", дип йомгаклаган хәрби белгеч. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Украина хәрби белгече: әгәр технология чылбыры өзелмәгән икән, ""Алабуга""га һөүмнәр дәвам итәчәк",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2709,https://www.azatliq.org/a/ukraina-harbi-belgeche-agar-tehnologiya-chilbiri-ozelmagan-ikan-alabuga-ga-hojumnar-davam-itachak-/32887683.html,2024-04-02T12:08:22+03:00
"Сулдан: Ильяс иһаншин, Камил Сәмигуллин, Ридәүл Хак ( )Чара Яңа бистә зиратының төп капкасыннан башланды, беренче булып моннан өч ай элек вафат булган күренекле ырчы Илһам Шакировкабере янында дога кылдылар. Татарстан дәүләт шурасы депутаты Разил Вәлиеволуг затыбыз турында сөйләде. — Без зират капкасына керүгә кем белән очрашабыз? Иң яңа кабер – Илһам Шакиров кабере. Илһам Шакиров дин әһеле булмаса да, гомере буе дингә ихтирамлы булды. Ул үзлегеннән гарәп язуын өйрәнгән кеше, дингә һич тә чит кеше түгел иде. Аның әйткән сүзләре әле дә колак төбендә яңгырап тора: ""Татар халкын иң авыр заманнарда ислам дине, мәгърифәт һәм татар ыры, моңы саклап калган"". Һәр милләт үзенең бөек шәхесләренә нигезләнә. Без бу шәхесләрне хөрмәтлибез икән, бу һичшиксез милләтнең киләчәге турында сөйли. Мин Казанга килгән кунакларны татар зиратына алып барырга тырышам, татарның бөеклеген аңлар өчен монда килергә кирәк. Монда алар тупланган, бу милләтне берләштерә торган тагын бер урыны. 5Яңа бистә зиратында Остазлар көнеТатарстан мөфтие Камил Сәмигуллинкайберәүләрнең ""мәрхүмнәрне өйдә утырып та искә алырга мөмкин бит, нәрсәгә зиратка барасыз? "" дигән сүзләренә каршы журналистларга үз фикерен иткерде. — Китапларыбызда шундый сүз бар: ""Йөрәктән-йөрәккә бер юл бар"". Без хәзер шундый заманда яшибез, аша аралашсак та, дуслык, туганлык мөнәсәбәтләребез бетеп бара. Барыбер очрашырга, сөйләшергә кирәк. Без хәзрәтләребезне күрдек, каберләрен күрдек, дога кылдык. Минемчә, бу - бик мөһим. Чарада катнашучыларТатар зыялыларын искә алуда Көньяк Африкадан килгән мөфти Ридәүл Хакта катнашты. Ул үзенең чыгышында Мәрани хәзрәтнең мирасын белүе, аның ""Назурател-хак"" китабы белән моннан илле биш ел элек – шәкертлек вакытында танышуы турында сөйләде. — Мәрани белән беренче тапкыр 55 ел элек таныштым – шәкерт чагында аның китапларын укырга насыйп булды. Аның каядыр бер авылда дөньяга килүе турында мәгълүмат бар иде. Тик Казанга килгәч кенә Мәрани биредә яшәгән, монда ирләнгән икәнен белдек. Кичә без ул эшләгән гыйбадәтханәдә - ""Мәрани"" мәчетендә ахшам намазын кылдык. Безгә шунда иртәгә зиратка олуг шәхесләр, мөфтиләр килә дип әйттеләр. Икеләнмичә олуг галим ирләнгән урынны күрергә, аның кабере янында дога кылырга, чарада катнашырга булдык. Көньяк Африка мөфтие Татарстан диния нәзарәте вәкилләре белән бергә Галиман Баруди һәм Габдулла Тукай каберләре янында басып милләтнең бөек затлары хөрмәтенә дога кылды. Чарада катнашучыларЧарада Самар өлкәсе мөфтие Талип Яруллин, Сембер мөфтие урынбасары Рафаэль Нәзметдинов, Кагалым шәһәре имам-мөхтәсибе Хәлил Саматов, Татарстан язучылар берлеге рәисе Данил Салиховкатнашты. Ахырда чарада катнашучылар Татарстанның беренче казые Габделхак Саматовирләнгән урында Коръән укыдылар, дога кылдылар, моны хәзерге казыйәлил Фазлыевбашкарды. Остазларны искә алу чарасы мәдрәсә бинасында ырчы Миңгол Галиевбашкаруында мөнәәтләр, изге китап аятьләрен уку, нотыклар белән үрелеп барган Коръән ашы һәм бергәләшеп өйлә намазын уку белән төгәлләнде. ""Моннан иде ел элек Остазларны искә алу көне аеруча матәм төсмерендә үткән иде. 2012 елның 2 маенда әнә шулай ыелгач, безгә Туфан Миңнуллин вафат булды дигән хәбәр килгән иде, ул көннәр гел искә төшә. 2 май көнне гел аңа дога кылабыз, искә төшерәбез"", диде Азатлыкка Бөтендөнья татар конгрессының Казан бүлеге итәкчесе Фәрит Мифтахов. Чарада катнашучылар""Остазларның кадерен бел, остазларның каберен бел"" дип аталган чарага инде 20 елдан артык. Беренче тапкыр ул 1998 елда узды. Ислам динен кабул итүгә 1000 ел исемендәге Казан югары мөселман мәдрәсәсе шәкертләре Яңа Бистә зиратына килгән иде. Ә инде рәсми рәвештә, мөфтиләр, әмәгать эшлеклеләре, түрәләрне чакырып уздыруга тугыз ел. Чара даими рәвештә 2 май көнне үткәрелә. Мәдрәсә мөдире Ильяс иһаншинәйткәнчә, алар күренекле шәхесләр, мөселман руханилары һәм милли рухтагы зыялыларның 80 каберен ачыклый алган. Шулар арасында иң мәшһүрләре ирләнгән урында махсус билгеләр дә бар хәзер. — Башта архивлардан инкыйлабка кадәр биредә дәфен кылынган остазларыбызны, хәзрәтләребезне эзләдек, алар арасында мәчетләрдә хезмәт иткән коръән-хафизлар булган. Билгеле булганча, Казанда 16-17 мәчет булган, анда олуг хәзрәтләр хезмәт иткән, алар бөтенесе биредә урын алган. Менә шуларның исемлекләрен булдырганнан соң, без күп эзләнүләр алып барабыз. Мисал өчен, шул ук Габдулла Тукайдан ерак түгел, Галиман Барудидан ерак түгел урын алган Хисаметдин хәзрәт, ул Әем мәчетендә 43 ел имам булган, шундый шәхесләрдән Әхмәт бай, Коръән тәфсирен язган Хәмиди һәм башкалар бар. Остазлар көне 1998 елдан бирле үткәрелә. Бүгенге көндә Казанның Яңа бистә зиратында дистәләрчә дин әһеле, мәгърифәтче һәм галим үзенең соңгы сыену урынын тапкан. Алар арасында Шиһабетдин Мәрани, Каюм Насыйри, Галиман Баруди, Әхмәдһади Максуди, Сөнгатулла Бикбулатов, Зәкәрия Минвәлиев, Габделхак хәзрәт Саматов, Әхмәтзәки Сафиуллин, Гарифулла Гайфуллин, Габделхак Саматовбар.",Яңа бистә зиратында Остазлар көнендә Көньяк Африка мөфтие дә катнашты,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0],7,Дин,4859,https://www.azatliq.org/a/29916822.html,2019-05-02T13:06:15+00:00
"Кырымтатар музыкаль-драма академия театры афишаларыТеатрның бу очрашуда катнашкан, исемен әйтергә теләмәгән бер актеры ""Театрның сәнгать итәкчесе Эльдар Джелиловка килгәндә, министр Вера Новосельскаяул вазифасын башкара алмады, ул вазифага килгәч театрда тотрыклылык бетте дип гаепләмәкче булды, ләкин бернинди конкрет дәлиль, мисал йә саннар китерә алмады. ""Эльдарны театрда калдырасызмы? "", дигән сорауга министр ""әгәр дә ул театрның эчке эшләренә тыкшынмаса"", дигән сүз ычкындырды"", диде. Костюмнарга, яңа спектакльләргә субсидияләр кая китә дигән сорауларга министр ""аларны планга узган елның август аенда кертергә кирәк иде, без бәлки бу ел башка театрлардан алып сезгә өстәрбез"", дип котылган. Узган ел нәкъ шушы вакытта театрда бу елдагы кебек театр мөдире Билял Биляловәнал белән вазифасыннан алынган иде. 20-ләп актер театрга ясалган бу һөүмгә риза булмыйча аның белән эштән китте. Шул вакытта мәдәният министрлыгы яңа итәкчеләрне, алар арасында Эльдар Джелиловны да билгеләгән иде, ләкин субсидияләр мәсьәләсенә игътибар итмәгән булса кирәк. Бу кемнең гаебе дигән сорау ачык кала. Шул вакыттан башлап эшкә керешкән Джелилов шактый хезмәт куеп труппаны яңадан торгызды, театр 2019 елгы планга кертелгән 9 спектакльдән 6-сын инде куйган. Ел ахырына кәдәр план үтәләчәге көтелә иде, ләкин мәдәният министры Вера Новосельская Джелилов чакыртып сәнгать итәкчесе вазифасыннан үз теләге белән китүе турында гариза язарга кушкан. Джелилов моңа риза булмагач министрлык театрда яңа вазифалар булдырып сәнгать итәкчесе вазифасын бетергән. Джелиловның театрның эчке эшенә тыкшынуы турындагы министр сүзләре нәрсә аңлата дигән сорауга бер өлкән актер: ""ул актерларның хокукларын яклап, аларның эш хаклары түбән булуга ризасызлык белдереп, ул тәкъдим иткән, итәкче буларак имзалаган түләүләрнең нигә киметелүе турында кызыксынып итәкчелекнең ачуын китергән булса кирәк. Эльдар ике итәкченең берсе булса да, аңа түләүләр белән бәйле фәрманнарны күрсәтми башлаганнар, министрлык режиссер вазифасына үзе тәкъдим иткән кешеләрне алуны сораганы хакында сөйләде"", диде. ""Миңа бер итәкче кирәк"" дигән сүзләрне дә ычкындырган бу очрашуда министр. Эльдар Джелилов белән август аенда тәмамланачак эш килешүе мөддәте озатылачакмы, юкмы билгеле түгел, ләкин министрлык, театрдагы эш урыннары тулы булса да, яңа актерлар кабул итү өчен июль аена кастинг игълан иткәне мәгълүм. ""Узган елда театрдан 20-ләп актер киткән кебек, бу юлы да шулай булмасмы дип, министрлык һәр ихтималга каршы алдан кастинг уздырачак була. Алар театрыбызның эшен ике елдан бирле шундый вазгыяькә куйдылар, инде ничә елдан бирле театрда эшләмәгән кешене баш режиссер итеп кабул иттеләр"", диде театрның бер актеры. Министр белән очрашу театрның 30-га якын хезмәткәре язган хатка авап буларак узды. Хатның язылуына театрның сәнгать итәкчесе Эльдар Джелилов белән август аенда тәмамланачак эш килешүе мөддәтен озайтмау, бу вазифаның бетерелүе һәм гомумән Джелиловны актер буларак та театрда калдырмаячаклары соңгы этәргеч булган иде. Актерлар килеп чыккан вазгыять турында аннексияләнгән Кырымның Мәскәүдән куелган башлыгы Сергей Аксеновкарамагындагы Кырымтатар халкы шурасына, Русия думасы депутаты Руслан Бальбекка язган хатларга да авап көтә.",әнал хатыннан соң мәдәният министры кырымтатар театры хезмәткәрләре белән очрашты,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Ҡырым,3201,https://www.azatliq.org/a/30054538.html,2019-07-14T07:20:49+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрБашкортстанда белгеч Айгиз Кунафин""Һомай"" исемле башкортча сөйләшә торган акыллы колонкауйлап тапкан. Ул башкортча бирелгән сорауларга авап бирә. Аерым алганда һава торышы турында мәгълүмат бирә, сәгатьнең ничә булуын әйтә, Башкортстан турында фактлар сөйли, шулай ук интернетта мәгълүмат табарга булыша. Бу хакта ""Башкирский Снег"" -каналыхәбәр итә. Кунафин башкорт телен аңлаучы акыллы колонканы камилләштерү дәвам итә дигән. Бу эшкә мәгълүматларны башкортча эшкәртергә булышучы волонтерларны әлеп итүләре әйтелә. Күптән түгел Башкортстан хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров""Дөньялар үзгәрә, һәм без бүген туган телләрне дигиталлаштыру, башкорт теленнән башка дөнья телләренә автомат тәремәче булдыру турында сөйлибез. Интернеттагы һәр кеше теләсә нинди мәгълүматны туган телендә ала алсын өчен безгә бу эшчәнлекне тагы да көчәйтергә кирәк"", дип белдергән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа програмчысы башкортча сөйләшә торган акыллы колонка уйлап тапкан,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,989,https://www.azatliq.org/a/32311599.html,2023-03-10T08:41:53+00:00
"Ҡыҙ, әсә һүҙен тыңлап, ит киҫәге ала ла урманға юллана. Арыҫланды эҙләп таба. Әммә йыртҡыс ҡыҙҙы һалҡын ҡаршы ала - тештәрен ыржайтып уға ташлана. Ҡыҙ ҡулындағы икмәкте ташлай ҙа ҡаса. Икенсе көнөнә ошо уҡ хәл ҡабатлана. Тик был юлы ҡыҙ торған еренән ҡуҙғалмай. Өсөнсө көн арыҫлан ҡыҙҙы үҙ итә. Дүртенсе көндә ҡыҙ ""дуҫын"" ҡулынан ашата. Арыҫлан ашап туя ла, башын уның алдына һалып, йоҡлап китә. Ҡыҙ йәһәт кенә өс бөртөк мыйығын йолҡоп та ала. - Бына бит, - ти әсәһе, ҡыуанып. - Һин арыҫлан тиклем арыҫланды ҡулға эйәләштерҙең. Ә хәҙер инде өйөңә ҡайт та иреңде алдаштыр, иркәлә, юхала, хәлеңдән килһә - түҙ. Иҫеңдән сығарма: һәр ирҙә арыҫлан йоҡлай.",Иҫеңдән сығарма: һәр ирҙә арыҫлан йоҡлай,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,650,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-11/i-e-d-n-sy-arma-r-ir-ary-lan-yo-lay-3880933,2024-08-11T13:41:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрРусия транспорт министрлыгы инфраструктураны үстерү һәм пилотсыз очкычларның имин очышын тәэмин итү федераль проектының паспортын әзерләгән. Аңа ярашлы, 2024 елда Чукотка һәм Ямалның тугыз шәһәрендә һәм бистәсендә беренче дрон очырту базалары барлыкка киләчәк, аларны киләчәктә Татарстан белән Башкортстанда да ачарга ниятлиләр. Бу хакта ""Известия""яза. Министрлык беренче тугыз торак пунктны сайлап алган, аларның һава аланнары дроннар очырту өчен элемтә, навигация, күзәтү инфраструктурасы белән иһазландырылачак. Бу – Чукотка автоном бүлгесенең Анадырь шәһәре, Беринговский бистәсе, Марково һәм Канчалан авыллары, Ямал-Ненец автоном бүлгесенең Салехард шәһәре, Салемал, Лопхари һәм Питляр авыллары, Панаевски бистәсе. Быел министрлык бу проектларның техник һәм финанс ягын караячак. Белгечләр фикеренчә, пилот төбәкләр итеп ерактагы төбәкләрне сайлап алуларының сәбәбе – анда халыкның тыгыз урнашмавы, очышларның аз булуы. Ә зур шәһәрләрдә күпләп дроннар очырту әлегә зур куркыныч тудыра диелә.2025 елда бу програм Ханты-Манси автоном бүлгесендәге һәм Камчаткадагы тагын 20 һава аланына кагылачак. 2026 елда башка төбәкләрдәге – 58, 2030 елга – 290 һава аланын дрон очырту өчен дә кулланмакчылар. Програмга ярашлы, дрон очырту базаларын шулай ук Татарстан, Башкортстан республикаларында, Самар, Томски, Мәскәү, Ленинград, Свердлау һәм Ростов өлкәләрендә дә булдыру ниятләнә. Документта әйтелгәнчә, федераль проект параметрларына әлегә төгәллек кертелә, транспорт министрлыгы төбәкләргә мөрәәгатьләр ибәргән, диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстан һәм Башкортстанда дрон очыртып ибәрү базалары барлыкка килергә мөмкин,['Спорт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1638,https://www.azatliq.org/a/32366868.html,2023-04-17T07:14:07+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанда дроннарга каршы чаралар һәм радиоэлектрон көрәш чаралары итештерүне тизләтмәкче булалар. Бу хакта республика премьер-министры Андрей Назаровхәбәр итте, дип яза РБК. ""Оешмаларга барган чагымда оешма итәкчеләре иминлек мәсьәләләрен берничә тапкыр күтәрде. Пилотсыз очкычлар һөүме булырга мөмкин — аеруча бу проблем кискен тора. Безнең сәнәгать оешмаларының дронннан саклаучы һәм радиоэлектрон көрәш чараларына ихтыяы бар. Әле кичә генә Русия президенты аларны итештерүне арттырырга кушты"", дигән Назаров. Түрә әйтүенчә, Башкортстанда пилотсыз очкычлар итештергәндә мондый аерым проектлар да тормышка ашырыла, хәзер аларны тизәйтергә ниятлиләр. Хәзерге вакытта республикада пилотсыз очучы иһазларны өч итештерүче бар ди ул. Алабуга белән Түбән Камага дроннар һөүм иткәч, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликадагы һәр оешмага үзләренәсакланырга кушты. — Ракеттан саклану чаралары эшләр дип көтеп торырга кирәкми, аның башка бурычлары бар. Һәр оешма, һәр шәһәр, һәр муниципалитет — без моны үз көчләребез белән хәл итәргә тиеш, диде ул. Аның әйтүенчә ""Алабуга"" Политех""ка һәм Түбән Камадагы ""ТАНЭКО""га һөүмнәр ""Татарстандагы иң сиздерә торган һәм иң зыян салырдай урыннарны күрсәткән"" һәм ""дошман моны сизә"".2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Беренче дрон Түбән Каманың ТАНЭКО ширкәтенә төшкән. Тагын ике дрон ""Алабуга"" икътисади зонасы ирлегенә очып килгән диелде. ""Алабуга"" икътисади зонасында эшләүчеләр һәм шушындагы ""Алабуга Полтиех"" көллиятендә укучылар өчен дип 2022 елда тулай тораклар төзелгән иде, аларга зыян килде. "". Реалии"" белән әңгәмәсендә Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип әйтте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан дроннардан саклану чаралары итештерүне арттырачак,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1927,https://www.azatliq.org/a/32890792.html,2024-04-04T10:12:21+00:00
"3 кг ҡыяр 250 мл көнбағыш майы 250 мл томат кетчубы 250 мл башҡа кетчуп (чили, шашлычный) 125 мл һыу 100 мл аш һеркәһе (9) 1,5 аш ҡалағы тоҙ 180 г шәкәр 12 теш һарымһаҡ Маринад өсөн һарымһаҡтан башҡа барыһын бергә ҡушып болғатырға. Ҡыярҙы 8 өлөшкә киҫеп сығырға. Маринад менән бутап, талғын утта 25-30 минут ҡайнатырға, ваҡыты-ваҡыты менән болғатып торорға. Һарымһаҡты ҡырғыстан үткәреп ҡушырға ла, йәнә 10 минут быҡтырырға. Эҫе килеш стерилләштерелгән һауыттарға бушатырға. Тәмле лә, татлы ла турама әҙер. Һыуытҡыста йә баҙҙа һаҡларға. Аштарығыҙ тәмле булһын!",ҠЫШҠЫЛЫҠҠА ҠЫЯРҘАН ТУРАМА,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,560,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-08-29/ysh-yly-a-yyar-an-turama-3410345,2023-08-29T09:51:00+00:00
Уңнан сулга: мөфти Равил Гайнетдин Русиянең баш мөфтие Тәлгат Таетдин беләнӘлбир КргановРафаил Мөхәммәтдинов,Мәскәү мөфтияте атамасы өчен көрәш башлана,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Дин,108,https://www.azatliq.org/a/24356095.html,2011-10-11T11:07:00+00:00
"Лилиә һәм Илмир Минһажевтарҙың оло һәм берҙәм ғаиләһе Саҡмағош ауылында йәшәй. Икеһе лә йәмле тәбиғәт ҡосағында ошо төбәктең саф һауаһын һулап, шишмә һыуын эсеп үҫкән йәштәр бик күп тиҫтерҙәре кеүек сит тарафтарға китмәй тыуған яғында төпләнгән һәм был аҙымдарына һис кенә лә үкенмәй. Лилиә Кушнаренколағы педагогия колледжын тамамлаған, Илмир ир-атҡа хас булған күп һөнәрҙәрҙе үҙ иткән, ҙур һорау менән файҙаланған иретеп йәбештереүсе һөнәрен һайлаған. Бөгөн уларҙың татыу ғаиләһендә 12 йәшлек Имил, 10 йәшлек Камил һәм 10 айлыҡ Ҡәйүм исемле улдары үҫә. Ошо күркәм ғаилә менән тынғыһыҙ эшҡыуарҙарҙың үҙ ҡулдары, аҡылы һәм теләге менән булдырылған балалар өсөн ял һәм күңел асыу үҙәгендә таныштыҡ. Йәштәрҙең ҙур хеҙмәте, тырышлығы һәм ныҡышлығы менән ауылда барлыҡҡа килгән был үҙәк көтөлгәндән дә яҡшыраҡ, мөһабәтерәк, иркенерәк булыуы, төптән уйлап эшләнеүе менән хайран ҡалдырҙы. Моғайын, йорттарында үҫкән береһенән-береһе кесерәк балаларының зауығына, ихтыяжына ҡарап та был уңайлы уйын майҙандары, ял итеү бүлмәләре булдырылғандыр. Балаларҙың ата-әсә өсөн дәртләндереүсе көс, алға әйҙәүсе илһам сығанағы булыуын яҡшы беләбеҙ. Джунгли Парк үҙәгенең исеме матур яңғыраһа ла, балалар өсөн бындай ял һәм уйын майҙандары ойоштороусыларҙан ҙур яуаплылыҡ, өлгөрлөк, һиҙгерлек талап итә. Йәшенә ҡарап һәр бала өсөн ҡыҙыҡлы, үҫеү өсөн хәрәкәтле  уйындар ойоштороуҙан тыш, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәү, ҡорамалдарҙың зарарһыҙ булыуы үтә мөһим. Минһажевтарҙың ҡуртымға алған үҙәк майҙаны бик иркен, шуға күрә ҡуртым хаҡы ла байтаҡ – айына 250 мең һум түләргә тура килә. Ата-әсәләр балаларының тыуған көндәрен тап ошо үҙәктә үткәрергә ғәҙәтләнгән. Бер юлы ике-өс баланың байрамдарын үткәреү өсөн мөмкинлек бар. Ҡыҙҙар һәм малайҙар өсөн стеналарына күңелле һүрәттәр төшөрөлгән, зауыҡ менән биҙәлгән ҡунаҡ бүлмәләре ойошторолған. Ошонда уҡ кафе эшләй, ретро әйберҙәр бүлмәһе бар, балалар өсөн кәрәк-яраҡ, матур уйынсыҡтар һатыла. – Беҙгә хәҙер балалары менән ҡунаҡҡа Саҡмағоштан ғына түгел, Шаран, Илеш, Бүздәк, Баҡалы, Дүртөйлө райондарынан да киләләр. Айырыуса ял көндәре, киске ваҡытта үҙәк гөр килеп тора. Күп балалар ата-әсәһе, өләсәй-олатаһы менән килергә ғәҙәтләнгән, сөнки өлкәндәр өсөн дә ял урындары, ҡунаҡ булыу урындары ойошторолған. Администраторҙар һәр кемде йылмайып ҡаршы ала, аниматорҙар балалар менән төрлө мауыҡтырғыс уйындар, ярыштар ойоштора, – тип үҙәк эше менән таныштыра Лилиә. Төрлө аттракциондар, батуттар, лабиринттар, аэрохоккей, үрмәләргә лә, йөҙөргә лә, йүгерергә лә мәжбүр итеүсе уйын ҡоролмалары көнө буйы бында күңел асырға, бай тәьҫораттар алырға шарттар тыуҙыра. Ошо ҙур майҙанды йомшаҡ келәмдәр биләгән, йөрөү өсөн бик уңайлы, һәр ерҙә таҙалыҡ күҙгә бәрелә, аниматор бүлмәһе бар. Өс бала тәрбиәләгән йәштәрҙең ҡыҫҡа ваҡытта ғәйәт ҙур проектҡа тотоноп, уны үтәп сығыуы үҙе ҡыйыулыҡ билдәһе. Кемдең идеяһы ине был үҙәкте ойоштороу? тигән һорауға икеһе лә был беҙҙең  икебеҙҙең дә күптәнге хыял ине, тип яуапланы. – Беҙ өйләнешкәс тә ғаилә бизнесын ойоштороу уйы менән яндыҡ. Тәүҙә телефон һатыу менән  булыштыҡ, аҙаҡ шашлыҡ бешереү менән шөғөлләндек, кейем-һалым һатыу менән дә мауығып ҡараныҡ. Ниңәлер береһе лә күңелгә ятманы, бергәләп уйлашҡандан һуң һатыуҙан хеҙмәт күрһәтеүгә күсергә ҡарар иттек. Тәүҙә асҡан эшҡыуарлыҡ ойошмаларын яптыҡ. Йығылһаҡ та, яңынан торорға үҙебеҙҙә көс таптыҡ. Хәҙер беҙҙе бер ни ҙә ҡурҡытмай – сыныҡтыҡ. Моғайын, эшҡыуарлыҡта үҙ урыныбыҙҙы тапҡанбыҙҙыр. Ошо эшкә дәртләнеп тотонғас, хатта өсөнсө улыма ауырлы йөрөгәндә шатлығымдан түҙмәйенсә ремонт эштәрендә ҡатнашырға килә торғайным. Атай-әсәйебеҙ беҙгә һәр яҡлап ярҙам күрһәтте, туғандарыбыҙҙың ныҡлы таянысын тойҙоҡ, ремонт эштәрен бергәләп башҡарҙыҡ. Тәүҙә кредит алдыҡ, келәм, ҡорамалдар, уйынсыҡтар ҡиммәткә төштө. Үҙәк эшен ойоштороу программаларына ярашлы башҡарабыҙ, айлыҡ эш планыбыҙ бар, – ти Лилиә. – Ә пландар ғәмәлдә тағы ла ҙурыраҡ – киләсәктә Илмир менән ял базаһы булдырыу уйы менән янабыҙ. Беҙ Минһажевтарҙың ҙур һәм татыу ғаиләһенең тормошта ниндәй хәл-ваҡиғалар тыуғанда ла һынмаясағына, йығылғанда ла яңынан үҙҙәрендә көс табасағына, хыялдарына ирешәсәгенә ышанабыҙ, сөнки уларҙы тайғанда ла алға әйҙәүсе, дәртләндереүсе улдары – өс тағаны бар. Динә Арыҫланова. Саҡмағош районы. Айрат Нурмөхәмәтов фотолары. Ҙур һәм татыу ғаилә – дәүләттең ышаныслы нигеҙе. Балаларҙың ялын күңелле үткәргегеҙ килһә, Минһажевтар үҙәгенә килегеҙ!","Йығылһаҡ та, тороп баҫырға көс таптыҡ",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0],5,Социаль мәсьәлә,4358,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-01-22/yy-yl-a-ta-torop-ba-yr-a-k-s-tapty-4547081,2026-01-22T18:45:00+00:00
"Башҡортостандың һәм Татарстандың атҡаҙанған артисы, Татарстандың халыҡ артисы Ришат Төхвәтуллинға Башҡортостандың халыҡ артисы исеме бирелде.",Ришат Төхвәтуллинға маҡтаулы исем бирелде!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,141,https://henek.info/articles/novosti/2025-03-04/rishat-t-hv-tullin-a-ma-tauly-isem-birelde-4144034,2025-03-04T11:00:00+00:00
"Бөгөн Башинформ агентлығында Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте вәкилдәре менән осрашыу булды. Һүҙ геологик разведкалау баҡыр рудаһы запастары барлығын раҫлаһа, Әбйәлил районында тау-байыҡтырыу комбинаты төҙөү, халыҡтың экологик хәүефтәрен таратыу, районға һәм республикаға киләсәк һалымдар һәм инвестициялар күләме тураһында барҙы. Журналистар менән Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Таһир Бәхтегәрәев менән йәмғиәттең партнеры вәкиле Алексей Воробьев менән осрашты. Билдәле булыуынса, Волга буйы федераль округы буйынса ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу департаменты компанияға геологик разведка эштәрен үткәреүгә лицензия биргән, эштәр 2025 йылға планлаштырылған. Әгәр разведка баҡыр запастары булыуын раҫлаһа, бында урынлашҡан Салауат ер аҫты участкаһын эшкәртеү тураһында ҡарар ҡабул ителеүе ихтимал. Шул уҡ ваҡытта Ҡырҡтытау һырты, Яҡтыкүл күле кеүек уникаль тәбиғәт объекттары зыян күрмәйәсәк, тине Таһир Бәхтегәрәев. Компания етәксеһе һүҙҙәренсә, Ҡырҡтытау ятҡылыҡтан биш километр алыҫлыҡта, Яҡтыкүл 12 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Тораҡ пункттар ҙа йыраҡ ята. Иң яҡындағы ауыл Исҡаҡ 8,5 километр алыҫлыҡта, Буранғол ауылы 10,5 километр алыҫлыҡта. Яҡтыкүл Һәм Йәшел Ялан ауылдары участканан 11 һәм 12 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Таһир Бәхтегәрәев ер аҫтын эшкәртеү менән бәйле халыҡ араһында йөрөгән башҡа хәүефтәр буйынса ла яуап бирҙе. Мәҫәлән, ХХ быуат уртаһында бында радиоактив ҡалдыҡтар һәм себер түләмәһе менән ауырыған хайуандарҙы ерләү тураһында имеш-мимештәр рәсми рәүештә раҫланмай. Шул уҡ ваҡытта проектта бөтә хәүеф-хәтәрҙе бөтөрөүсе өҫтәмә тикшеренеүҙәр үткәреү ҡаралған. – Әгәр геологик разведка ыңғай ҡарар ҡабул итеп, баҡыр ятҡылығы табылһа һәм Әбйәлил районында тау-байыҡтырыу комбинаты төҙөлә ҡалһа, инвестор Салауат яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте райондың иң ҙур һалым түләүсеһенә әйләнәсәк. Йыл айын муниципаль бюджтҡа һалым булараҡ 250 миллион һум аҡса килеп торасаҡ, – тине Таһир Бәхтегәрәев. Ул компанияның проектты тормошҡа ашырыуға 40 миллиард һум аҡса һалырға әҙер булыуын, ә һалым түләүҙәре дөйөм алғанда 26 миллиард һум самаһы тәшкил итә алыуын хәбәр итте. Әбйәлил районы халҡы өсөн 1500 яңы эш урыны булдырыу планлаштырыла. Яңы эш урындары тағы ла күберәк булыр тип көтөлә (яҡынса 2-4 тапҡырға). Кешеләр комбинатты тәьмин итеү өлкәһендә эшләй ала (аҙыҡ-түлек һәм башҡа хеҙмәттәр). Инвестор теләгән һәр кемде, тәү сиратта йәштәрҙе, талап ителгән һөнәрҙәр буйынса уҡытыуҙы яйға һалырға ниәтләй. Предприятие кадрҙар менән ҡыҙыҡһына һәм Әбйәлил районынан балаларҙы Өфө, Екатеринбург, Магнитогорск ҡалаларының алдынғы юғары уҡыу йорттарына ебәрергә әҙер. Таһир Бәхтегәрәев аңлатыуынса, район социаль өлкәне үҫтереүгә, юлдарҙы ремонтлауға һәм төҙөүгә өҫтәмә финанс керемдәр йүнәлтә аласаҡ. Компания район хакимиәте менән социаль партнерлыҡ тураһында килешеү төҙөргә һәм социаль объекттарҙы ремонтлауға, балалар баҡсалары, физкультура-һауыҡтырыу комплекстары төҙөүгә өҫтәмә аҡса һалырға ниәтләй (беренсе сираттағы йүнәлештәрҙе район властары билдәләйәсәк). Алексей Воробьев иһә экологик хәүефтәрҙе юҡҡа сығарҙы. Мәҫәлән, яҡындағы бер йылға ла юғалмаясаҡ, булғандары ағышын үҙгәртмәйәсәк. Ә инде Яҡтыкүл юҡҡа сығасаҡ тигән һүҙҙәр бөтөнләй ысынбарлыҡҡа тура килмәй. Комбинат төҙөлгән хәлдә, унда технологик һыу файҙаланыласаҡ һәм даими эшкәртеләсәк. Ҡайһы берәүҙәр оҙон торбалар төтәп торасаҡ, тип ҡурҡыта. Тау-байыҡтырыу компанияларында торбалар бөтөнләй ҡаралмаған, тимәк төтәп тороу ҙа булмай. Туҙан да ауылдарға янамай. Ҡыҙыл китапҡа ингән үҫемлектәр булһа, уларҙы ныҡлап өйрәнәсәктәр һәм уларҙы шундай уҡ ландшафтлы икенсе ергә күсереп ултыртасаҡтар. Йыл дауамында уларҙың үҫеп китеү-китмәүе тикшереләсәк. Ғөмүмән, етештереү циклы тамамланғас бөтә эшкәртелгән ерҙәр рекультивация үтәсәк.",Һорауҙарға ентекле яуаптар бирелде,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0],7,Йәмғиәт,3739,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-20/orau-ar-a-entekle-yauaptar-birelde-4243663,2025-05-20T20:04:00+00:00
"– Бында балалар дрондарҙы йыя, ә йыһазландырылған махсус биләмәлә уларҙы осороп, һынап ҡарай ала, – тип ҡаршы алды беҙҙе лабораторияның мөдире Рөстәм Мулеев. Бында балалар һигеҙ йәштән йөрөй ала. Яңы ғына башлап йөрөүселәргә башта инструктаж үткәрелә, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре аңлатыла, унан улар компьютерҙа симуляторҙа шөғөлләнә башлай. – «Аврора» һәләттәрҙе үҫтереү үҙәгендә пилотһыҙ осоу аппараттары лабораторияһы 2024 йылдың июленән эшләй башлағайны. Йәйге смена ойошторҙоҡ, тәжрибәле уҡыусылар командаһы менән Сахалин утрауында үткән «Архипелаг» ярышында ҡатнаштыҡ. Ул һәр кемдең хәтерендә уйылып ҡалды, 10 көн буйына дрондарҙы осорҙоҡ, боҙолғандарын төҙәтеп, бик шәп тәжрибә тупланыҡ. Беҙ балаларҙы дронда ярышыусылар итеп кенә әҙерләмәйбеҙ, программалап осоусылар итеп тә үҫтерәбеҙ. Башҡортостанда Рәсәй дрондар ярышы Федерацияһы менән берлектә спорт йүнәлешендәге өс ярыш ойошторҙоҡ. Беҙҙекеләр һәр ваҡыт призлы урын яулай. Калугала үткән пилотһыҙ осоу аппараттарының Бөтә Рәсәй ярышында өсөнсө урын яулап ҡайттыҡ, – ти Рөстәм Фәрит улы. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Уҡыусылар ҙа пилотһыҙ осоу аппараттарын өйрәнә,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1222,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/u-yusylar-a-pilot-y-osou-apparattaryn-yr-n-4554963,2026-01-29T11:08:00+00:00
"Болгарда бу көздә ачылачак ислам академиясе бинасында беренче рәсми чара – Русия мөселман мәгарифе шурасы утырышы үтте. Болгар ислам академиясе тирәсендә вазгыять ара-тирә шактый куерып ала. Ректор кем булачак, анда кемнәр укыячак, кемнәр укытачак кебек сораулар әмәгатьчелектә күтәрелеп килә. Бинада узган беренче рәсми чарада моңа бераз ачыклык кертелде. Тарихи Болгар шәһәренең көньягында, ""Яңарыш"" вакыфы төзегән Ак мәчеттән ерак булмаган урында ак мәрмәр белән капланган биналар комплесы ерактан ук күзгә ташлана. Бинага чит-ят кешене кертмиләр. Ислам мәгарифе шурасы утырышына килгән кайбер мәдрәсә мөдирләре бинада инде кунарга өлгергән. Академия бинасында беренче төн уздыручы дин әһелләре шулар булган. Бина хәйран зур булып, бер-берсе белән бәйләнгән иде өлештән тора. Аның төп өлеше зур конференцияләр залы (амфитеатр), китапханә, пыяла түбә астындагы намаз залы һәм уку-кыту бүлмәләреннән гыйбарәт. Калган алты бинада укучылар һәм укытучылар яшәячәк. Шушы купшы һәм затлы бинада аның киләчәге хакында сөйләделәр. Дөресрәге, ул төрле төбәкләрдән килгән мәдрәсә мөдирләренә бинаны тәкдим итү чарасы булды. Ислам мәгарифе шурасы утырышында Русия төбәкләреннән килгән мәдрәсә мөдирләре генә түгел, Татасртан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев тә катнашырга тиеш дип әйтелсә дә, аның урынына Татарстан президенты идарәсе итәкчесе Әсгать Сәфәров чыгыш ясады. Мәдрәсә мөдирләре ыенына Мәскәүдән дә зур түрәләр килгән иде. Русия президентының эчке сәясәт идарәсенең дини оешмалар белән эшләү департаменты итәкчесе урынбасары Алмаз Фәйзуллин (танылган шагыйрь Равил Фәйзуллинның улы), Русия хөкүмәтенең мәдәният департаменты каршындагы милли мөнәсәбәтләр һәм дини берләшмәләр бүлеге киңәшчесе Алексей Зенько да булды. Ислам мәгарифе үсешенә багышланган башка ыеннардан аермалы буларак, бу ыелыш тулаем Болгар академиясенә багышланды. Әлегә Болгар академиясе ректоры вазифасын Казанның элекке мэры, хәзер Татарстан президенты ярдәмчесе Камил Исхаков башкара. ыелган халык алдында ул чыгыш ясап, Болгар академиясенең рәсми теркәлү узганлыгын әйтте. Академиядә дүрт юнәлештә белем биреләчәк: ислам фикых, гакыйдә, ислам икътисады һәм тәфсир юнәлешләрендә магистрлар әзерләнәчәк. Уку програмнары әзер, аны белгечләр тикшерә дип белдерде. Ислам мәгарифе шурасы утырышында Камил Исхаков тагын бер кызыклы яңалык әйтте. Ул да булса, Болгарда голәмә шурасы төзеләчәк. Элек Русиядә голәмә шурасы төзергә тырышулар шактый булды, әмма алар эшләп китә алмады. Болгар академиясенең бүгенге хәле белән таныштыргач, анда уку-укыту ничек оештырылачагы хакында өч ширкәт вәкиле сөйләде. Монда, укыту өстәле дә үзе бер фабриканы хәтерләтә. Бөтен ире компьютерлаштырылган өстәлне әмәгатькә дә күрсәттеләр. Соңрак, тагын бер ширкәт вәкиле урамда да дәрес үткәрергә мөмкинлек биргән янә бер өстәлне күрсәтте. Аның эче тулы компьютер булып чыкты. Ягни, булачак магистрлар ак мәрмәрдән туйсалар, Ак пулат хәрабәләре янына барып, шул ноутбукны алып, шунда ук интернеттан сабак ала алалар. Өченче ширкәт вәкиле исә читтән торып Болгар академиясендә уку хакынды сөйләде. Ансы да компьютер аша һәм махсус санак програмнары нигезендә булып чыкты. Заманча иһазланган уку йортында укырга теләп 60 тан артык кеше инде быелдан ук гариза язган. Шулар арасыннан утызлабын сайлап алырга ыеналар. Ислам мәгарифе шурасы утырышының омга намазыннан соң булган икенче өлеше ябык ишекләр артында булды. Әмма, купшылык һәм технологияләр белән шыплап тутырылган бу бинада нинди академия булачак соң? Азатлыкка Русия ислам университеты ректоры, Русия ислам мәгарифе шурасы рәисе Рәфыйк Мөхәммәтшинкыскача аңлатма бирде. 5Рәфыйк Мөхәммәтшин: ""Болгар ислам академиясендә татар теле дәресләре булмаячак""– Болгар академиясе бөтенләй яңа типтагы уку йорты булачак. Без биредә магистр һәм докторларны әзерләргә ыенабыз. Уфада, Казанда яки башка шәһәрләрдәге ислам университетларында бакалавр тәмамлаганнар бирегә килеп магистр һәм доктор була алалар. Бу ислам югары белем бирү системының тагы да югары дәрәәсе дип әйтер идем. – Академиянең концепциясе һаман да киң әмәгатьчелеккә күрсәтелми бит. Шуңа күрә күп төрле сүзләр йөри. – Болгар академиясе турында сүз барганда – ул федераль проект. Аны Русия президенты хуплады, шуңа күрә дә инде ул татар проекты түгел. Моны да белергә кирәк. Ул Татарстанда булса да, без Русиянең төрле төбәкләреннән яшьләрне укытырга тиешбез. Безнең Русиядә традицион ислам дине хәнәфи һәм шәфигый мәзһәбләрендә булган. Шуңа күрә дә, Болгар академиясендә татарларны гына укытыйк, башкалар килмәгез дип без әйтә алмыйбыз. Федераль проект буларак, без аны тормышка ашырырга тиешбез. Аны татарларны саклап калучы бер проект дип карау дөрес булмас иде. Әммә, һичшиксез, Хәнәфи мәзһәбе дин өлкәсендә генә түгел, гореф-гадәтләребезне гасырлар буе саклап килгән мәзһәб. Безнең Хәнәфи мәзһәбе традицияләре дию – ул татар телен, гадәтләребезне саклау дигән сүз. Болгар академиясе моңа да хезмәт итәчәк. – Татар илаһият галимнәре өйрәнеләчәкме? – Барсы да өйрәнеләчәк. Диссертацияләрнең темалары татарларда, Русия мөселманнарында менә шушы илаһият гыйлемен өйрәнүгә багышланган булачак. Мәрани дә, Курсави, Утыз-Имәни һәм башкаларның мираслары бөтенесе дә өйрәнеләчәк. Моңа шикләнергә кирәкми. Биредә инде ни өчен татар теле кафедрасы юк дигән сүз дә яңгырый. Мин тагын бер кабат кабатлап әйтәм, сүз магистр һәм докторлык диссертацияләре турында бара. Һәм шуңа күрә монда, Болгар академиясенә укырга килгән яшьләрнең татар теле инде булырга тиеш. Монда мин доктор булам дигән кешене, әлиф, дип, би дип, таяк сузып, тактага язып өйрәтү дөрес түгел. Шуңа күрә татар теле ул мәдрәсәләрдә, Русия ислам институтында (мәсәлән без РИУда татар теле кафедрасы ачтык) өйрәнелергә тиеш. Биредә татарча, борынгы чыганакларны укый ала торган яшьләрне ыярга тиешбез. Шуңа күрә, әйдәгез, менә Болгар академиясендә татар теле кафедрасы ачыйк дигән сүзләр, академиянең концептуаль нигезләрен бераз боза. Татар телен юкка чыгару түгел, ә киресенчә, аны магистр, докторлык дәрәәсендә куллану турында сүз бара.","""Болгар ислам академиясе – татар проекты түгел""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],9,Дин,5961,https://www.azatliq.org/a/28591209.html,2017-07-02T19:34:43+00:00
"Ул тәүге этапта мәктәпкәсә йәштәгеләргә белем биреүҙә заманса алымдар ҡулланыуын күрһәтһә, икенсеһендә башҡорт милли кейеме менән таныштырған. Гөлназ Ҡотлоева еңеүсе дипломы һәм Рәсәй Фәндәр Академияһы Тел ғилеме институтының Рәхмәт хаты менән бүләкләнгән. Афарин! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Гөлназ Ҡотлоеваның дәресе - иң яҡшыһы,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Әсәм теле - сәсән теле,655,https://yanshishma.com/articles/s-m-tele-s-s-n-tele-/2026-02-01/g-lnaz-otloevany-d-rese-i-ya-shy-y-4559700,2026-02-01T15:34:00+00:00
"С приветственным словом к участникам обратился Министр просвещения РФ Сергей Кравцов. Он подчеркнул неоценимую роль всероссийских профессиональных конкурсов, таких как «Учитель года России», «Первый учитель», «Директор года России» и, конечно же, «Воспитатель года России», в развитии отечественного образования. Эти конкурсы стали мощным инструментом для профессионального роста и обмена опытом, ведь в прошлом году их участниками стали более 40 тысяч педагогов. Особое значение в этом году имеет тот факт, что с 2025 года в каждом из конкурсных направлений будут представлены педагоги из воссоединенных регионов. «Важно, что впервые в 2025 году представители из воссоединенных регионов есть в каждом из конкурсных треков. Эти конкурсы помогают укреплять профессиональное сообщество, делиться лучшими практиками и вместе решать ключевые задачи государственной политики в сфере образования», – отметил Сергей Кравцов. Первый тур заключительного этапа обещает быть насыщенным и требовательным. Участникам предстоит продемонстрировать свои профессиональные навыки в двух испытаниях. Во-первых, они проведут групповые занятия с детьми, показав свою способность организовать и провести эффективное развивающее занятие, а также проанализировать его результаты. Во-вторых, педагоги обсудят с представителями родительской общественности актуальные вопросы, касающиеся развития дошкольников, демонстрируя свою готовность к открытому диалогу и сотрудничеству. Впервые в истории конкурса все испытания будут доступны для широкой аудитории в режиме прямой трансляции в социальной сети «ВКонтакте». Это уникальная возможность для всех желающих увидеть работу лучших воспитателей страны и вдохновиться их мастерством. Завершится первый тур в Краснодарском крае, а уже 29 сентября второй тур заключительных этапов всех четырех всероссийских профессиональных конкурсов пройдет в Московской области. Там педагогические команды лауреатов столкнутся с новыми вызовами в испытаниях «Мастер-класс», «Блицтурнир» и «Образовательный форсаж». Кульминацией этого масштабного события станет торжественное награждение победителей, которое состоится 3 октября в Кремле. Праздничный концерт, посвященный Международному дню учителя, соберет лучших педагогов страны, чтобы отметить их вклад в будущее российского образования. Стоит отметить, что выбор Краснодарского края в качестве площадки для проведения первого тура заключительного этапа конкурса «Воспитатель года России» не случаен. Это стало возможным благодаря блестящей победе Татьяны Раннинен, педагога детского сада общеразвивающего вида 9 «Солнышко» города-курорта Геленджика, в 2024 году. Конкурс «Воспитатель года России» играет ключевую роль в выявлении, поддержке и поощрении талантливых педагогов системы дошкольного образования. Он способствует распространению передового педагогического опыта и помогает формировать профессиональное сообщество, нацеленное на развитие и совершенствование образовательного процесса. Подробная информация о конкурсе доступна на егоофициальном сайте. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Стартовал заключительный этап Всероссийского конкурса «Воспитатель года России»,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 1 0 1 0 1 1 0 1 1 0 0],9,Мәғариф,3142,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-09-25/startoval-zaklyuchitelnyy-etap-vserossiyskogo-konkursa-vospitatel-goda-rossii-4401025,2025-09-25T00:59:00+00:00
"26 апреля в Конгресс-Холл ""Торатау"" в 19:00 пройдет - ПРОФСОЮЗНЫЙ ФЕСТИВАЛЬ КВН СРЕДИ ТРУДЯЩЕЙСЯ МОЛОДЁЖИ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН Пригласительный билет можно получить по ссылке: .. .",ПРОФСОЮЗНЫЙ ФЕСТИВАЛЬ КВН СРЕДИ ТРУДЯЩЕЙСЯ МОЛОДЁЖИ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,182,https://henek.info/articles/novosti/2025-04-25/profsoyuznyy-festival-kvn-sredi-trudyascheysya-molodyozhi-respubliki-bashkortostan-4214778,2025-04-25T11:40:00+00:00
"Бөгөн – 1 июнь, йылмайыу, шатлыҡ һәм хыялдар менән тулы йәш дуҫтарыбыҙға арналған көн. Был байрам өлкәндәрҙең балаларға иғтибарлы булырға тейешлеген иҫкә төшөрә, сөнки баланың киләсәгенә өлкәндәр ҙур йоғонто яһай. Тормошта һәр бала үҙен яҡланған, яратылған итеп тойһон. Иртәгәһе көнгә ышанысы ҡаҡшамаһын.  Һәр сабый, һәр үҫмер үҙ һәләттәрен аса алһын, сәләмәт һәм бәхетле булып үҫһен! «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",ХАЛЫҠ-АРА БАЛАЛАРҘЫ ЯҠЛАУ КӨНӨ МЕНӘН!,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Яңылыҡтар,815,https://amanat.su/news/novosti/2025-06-01/haly-ara-balalar-y-ya-lau-k-n-men-n-4259125,2025-06-01T10:07:00+00:00
"Кырымтатар әмәгатьчелеге тел мәсьәләсен тикшерә. 21 сентябрь 2017Бу хакта Азатлыкка инициатив төркеменең әгъзасы, милли хәрәкәт ветераны Решат Аблязисов белдерде. ""Без Кырымда кырымтатар телебезгә багышлап уздыргантүгәрәк өстәлләрнеңрезолюцияләрен, кырымтатар галимнәрен кырымтатар теленең дәүләт статусына кагылышлы маддәләрнең Кырымда үтәлмәве, телебез болай да аяныч хәлдә булганын белдереп, имзалар ыеп Мәскәүгә барып Русия думасының Мәгариф һәм фән комитеты рәисе Вячеслав Никонов итәкләгән комиссиягә тапшырдык. Без бу каралган канун өлгесенә каршы, диде Решат әфәнде. Тапшырылган документлар арасында 2014 елдан башлап Кырымда кырымтатар теленә кагылышлы тәкъдимнәр, резолюцияләр, белдерүләр дә кертелгән. Бу канун өлгесе Кырым Конституциясенең 10 нчы маддәсен боза, кырымтатар һәм украин телләренең дәүләт статусын чагылдырмый, анда дәүләт телләрен бертигез куллануны тәэмин итү турындагы юллар декларатив, Русия думасы безнең тәлапләрне үтәмәсә, без көрәшебезне туктатмаячакбыз, диде Решат Аблязисов.2014 елда Кырымда кырымтатар теленә дәүләт статусы бирелде, әмма аны куллану механизмын билгеләгән ""Кырым республикасының дәүләт һәм башка телләре хакында"" канун өлгесе 2017 елда беренче укылышта кабул ителгәннән соң эш тукталды, чөнки кырымтатар әмәгатьчелеге моңа каршы чыкты.19 июньдә Русия думасы ""Мәгариф турындагы"" канунның милли телләргә кагылышлы өлешенә үзгәрешләр кертү мәсьәләсен карый. Думаның Мәгариф һәм фән комитеты рәисе Вячеслав Никонов утырыш алдыннан республикаларның дәүләт телләрен өйрәнү мәбүри булмаячак дипбелдерде.",Кырымтатарлар телләрне ихтыярига калдырачак канун өлгесенә каршы чыга,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1548,https://www.azatliq.org/a/29304057.html,2018-06-19T09:13:32+00:00
"Рефат ЧубаровКырымда кырымтатар автономиясен торгызу өчен махсус эшче комиссия эшләп чыгарган тәкъдимнәрне башта Конституция комиссиясе хупларга тиеш, ләкин бу комиссия ыелышын президент чакырырга тиеш. Рефат Чубаров 19 сентябрь Югары Рада мөнбәреннән чыгыш ясап Конституция комиссиясе ыелышын кичектермичә чакыруны сорап президентка мөрәәгать итте. ""Мин Украина президентын якын көннәрдә Конституция комиссиясе утырышын чакыруын, Украина Конституциясенә тәкъдим ителгән үзгәрешләр проектын Конституция комиссиясе карап чыгуын һәм аларның Югары Рада карамагына юллануын сорыйм"", диде Чубаров. Кырым оккупациядә булса да анда кырымтатар автономиясен булдырырга кирәк диде ул һәм Украина әмгыятен, халыкара әмәгатьчелекне ""Кырымның деоккупациясе өчен мобилизацияләргә"" чакырды. Конституция комиссиясе әгъзасы, ""Батькивщина"" фракциясе депутаты Сергей Соболев комиссия Кырымның статусы турында тәкъдимнәрне карарга әзер диде. ""Мин аңламыйм, ни өчен илбашы комиссияне чакырмый. Анда күп дигәндә бер атналык эш. Минем фикеремчә, бу мәсьәләне кичектирмичә хәл итү кирәк"", диде ул. Кырымтатар халкы лидеры, президентның кырымтатар мәсьәләләре буенча вәкиле, депутат Мостафа әмилев исә үзгәрешләрнең бу елда кертелүенә шик белдерде. ""Конституция комиссиясе тупланса да, төрле бюрократик процедуралар аркасында үзгәрешләрнең яңа елга хәтле кертеләчәгенә ышанмыйм. Коституция комиссиясе–Югары Рада–Конституция мәхкәмәсе–Югары Рада юлын узу өчен вакыт кирәк. Әлбәттә, без аларны ашыктыра алабыз, ләкин Конституция мәхкәмәсенә күпме вакыт кирәк булачагын беркем дә әйтә алмый"", диде әмилев. Аннексияләнгән Кырымның статусын билгеләү өчен Конституция комиссиясе карарын башта Югары Радада кимендә 226 депутатның хуплавы кирәк. Аннары Югары Рада карарын Конституция мәхкәмәсе хупларга тиеш. Шуннан соң Конституциянең Кырым белән бәйле 10 нчы маддәсенә үзгәрешләрне кабул итү өчен Югары Радада 423 депутатның кимендә 300 нең хуплап тавыш бирүе кирәк.",Чубаров Кырымда кырымтатар автономиясен булдыруны тизләтергә чакырды,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1934,https://www.azatliq.org/a/29498992.html,2018-09-19T20:30:32+00:00
"Чикләүләрне озайту турындагы карар дүшәмбе Европа берлеге илләренең авыл хуалыгы министрлары очрашуында кабул ителде. Белдерүдәәйтелгәнчә, Европа берлеге Кырымны һәм Акъярны Русиягә кушуны канунсыз дип санавын дәвам итә һәм Украинаның бербөтенлеген хуплый. Беренче тапкыр 2014 елда Кырым аннексиясеннән соң кертелгән чикләүләр аерым алганда ярымутраудан һәм Акъярдан азык-төлек импортын, Кырым икътисадына инвестицияләр, Кырым портына круиз корабларының керүен, кайбер технологияләр һәм тауарлар экспортын тыя. Русия Кырымны 2014 елда Украина кануннарына каршы килеп, Кырымга гаскәр кертеп хәрбиләр күзәтүе астында уздырылган ""референдум"" нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Көнбатыш илләре моны халыкара нормаларны бозу дип саный.",Европа берлеге Кырым һәм Акъярга чикләүләрне озайтты,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,729,https://www.azatliq.org/a/29294610.html,2018-06-18T10:14:42+00:00
"Цель: уточнение познаний дошкольников об основных правилах пожарной безопасности через игровую деятельность. Задачи: 1. Закрепить представления дошкольников о безопасном поведении в различных ситуациях 2. Сформировать навыки поведения по основным разделам: «Пожарная безопасность», «Здоровье человека», «Ребенок и другие люди», «Ребёнок и дорога», «Службы спасения». 3. Развивать словарный запас, внимание, умение делать умозаключения при ответах на вопросы, поясняя причину. 4. Закреплять умение работать дружно, в команде, уметь договариваться и распределять обязанности. Предварительная работа: ознакомление дошкольников с разделами программы по ОБЖ: «Пожарная безопасность», «Здоровье человека», «Ребенок и другие люди», «Службы спасения» через игровую деятельность и чтение художественной литературы. Ход мероприятия Ведущий. Добрый день, дорогие ребята и родители! Для того чтобы узнать тему нашей встречи послушайте загадку: Без хвоста, без рук, без ног Этот рыженький зверёк. Согревает, кормит, светит, Взрослым людям – первый друг! Если с ним играют дети – Тут же вырвется из рук, Расшипится, растрещится – Уничтожит всё вокруг. (Огонь. ) Это тесный-тесный дом: Сто сестричек жмутся в нем. И любая из сестер Может вспыхнуть, как костер. (Спички. ) Все, наверное, догадались, что тема нашей встречи – «Пожарная безопасность». Сегодня мы с вами вспомним правила пожарной безопасности. По известной легенде, огонь людям подарил Прометей, похитив его с Олимпа. Благодаря огню жизнь людей кардинально изменилась – огонь стал надежным товарищем и помощником человеку. Сегодня трудно представить себе такую отрасль человеческой деятельности, где бы не использовался огонь. Но неосторожное обращение с ним может привести к беде. Статистика говорит о том, что ежегодно в мире происходит более 5 миллионов пожаров. Каждый час в огне погибает один человек, два получают ожоги и травмы. Каждый третий погибший – ребенок. Вот почему нам надо знать правила безопасного поведения с огнем. Сегодня мы с вами совершим путешествие в страну «Пожарная безопасность». Для того, чтобы попасть в эту страну, вы должны ответить на вопросы только «да» или «нет». Вопросы: 1. Можно ли играть со спичками? ( Н ет. ) 2. Можно ли разжигать костёр? ( Н ет. ) 3. Можно ли учиться пользоваться спичками вместе с родителями? ( Д а. ) 4. Можно ли играть со спичками на улице? ( Н ет. ) 5. Можно ли поджигать траву? ( Н ет. ) 6. Можно ли смотреть на огонь в печи? ( Д а. ) 7. Можно ли детям зажигать газовую плиту самостоятельно? ( Н ет. ) 8. Можно ли находится возле костра, если рядом есть родители? ( Д а. ) 9. Можно ли задувать свечи на праздничном торте? ( Д а. ) 10. Почему номер спасателей такой короткий и простой? ( Ч тобы легко запомнить. ) 11. Какого цвета огнетушитель? ( К расный. ) 12. Чем кроме воды можно потушить огонь? ( П еском. ) 13. Как называется профессия людей, борющихся с огнём? ( П ожарные. ) Ведущий. Молодцы! Все были внимательны и не ошиблись! Добро пожаловать в страну «Пожарная безопасность». Незнайка (в ходит ). Привет, мальчики и девочки, а также ваши родители! Я тоже хочу попасть в эту страну! Я даже приготовился к этому путешествию. У меня даже карта есть. Знайка дал. Незнайка передает карту ведущему. Ведущий. Правда, это карта нашей страны «Пожарная безопасность». Давайте посмотрим, на наш маршрут Ведущий показывает карту и называет остановки: 1 ) Пожарная безопасность; 2 ) Разгадай кроссворд; 3 ) Опрос родителей; 4 ) Конкурс «Расшифруй слово»; 5 ) Причины пожара; 6 ) Игра «Это я! Это все мои друзья». Ведущий. Отправляемся в путь. Незнайка, присоединяйся с нами в путешествие. Звучит музыка Паровозик Чух-Чух, поезд мчится во весь дух 1-я остановка «Пожарная безопасность». Незнайка. Я знаю, что можно сделать на этой остановке. Сейчас мы быстренько соберем дрова и устроим огромный костер! Вот обрадуются все вокруг такому костру! Ведущий. Незнайка! Костры разводить опасно! Может огонь быстро распространиться даже по всему лесу, тогда придется вызывать вертолет спасателей! Как вы считаете, что произойдет в лесу, если устроить огромный костер? Дети. Может сгореть весь лес, погибнут животные, цветы, травы, сгорят деревья, не будет ягод и грибов. Незнайка. Да! Не будем разводить костер! Лучше поиграем в пожарных, которые тушат пожар. Подвижная игра «Огонь и пожарные». Команда детей – «Огонь», команда родителей – «Пожарные». Пожарные образуют круг, взявшись за руки, а дети «Огонь» в центре круга с красными султанчиками в руках. «Пожарные» идут по кругу и приговаривают слова: Тили-бом, тили-бом, Загорелся новый дом. Искры сыплются кругом, Тили-бом, тили-бом. «Пожарные» поднимают сцепленные руки вверх, образуя «воротца», а «Огонь», пересекая круг, пробегают под ними, пока звучит тревожная музыка. С окончанием музыкального отрывка, «Пожарные» опускают руки. «Огоньки», не успевшие выбежать из круга, отдают султанчики ведущему и встают в круг. Игра продолжается до тех пор, пока не погаснет последний «Огонь». Ведущий. Молодцы! Отлично справились с заданием! Из Вас получились смелые, ловкие и ответственные пожарные. Продолжаем наше путешествие. Звучит музыка Паровозик Чух-Чух, поезд мчится во весь дух. 2-я остановка «Разгадайте кроссворд». Незнайка. Ой, как интересно, я еще никогда не разгадывал кроссворды. Ведущий. 1. Неконтролируемый процесс горения. ( Пожар. ) 2. Источник тепла и возможных пожаров в походе. ( Костер. ) 3. Возникает при горении. ( Огонь. ) 4. Вьется над костром. ( Дым. ) 5. Что детям не игрушка. ( Спички. ) 6. Прибор для тушения пожара. ( Огнетушитель. ) 7. Каким естественным веществом можно тушить костер зимой? ( Снегом. ) 8. Тип пожара, охватывающий кроны деревьев. ( Верховой. ) В выделенном столбике получим П рометей. Незнайка. Ух, ты! Как много вы знаете об огне и что нужно делать, чтобы не было пожара. Ведущий. Продолжаем наше путешествие. Звучит музыка Паровозик Чух-Чух, поезд мчится во весь дух. 3-я остановка Опрос родителей. Незнайка. Мне тут Знайка вопросики приготовил. Ответы я то знаю. Хочу вас проверить. 1) Какие вещи разрешается развешивать на электропроводах? 2) Какие гвозди можно забивать между проводами? 3) Какой тканью можно окутывать электрическую лампочку? 4) Какими обоями разрешается оклеивать провода? 5) В какой руке водитель автомобиля должен держать сигарету, проезжая по деревянному мосту? 6) С какой стороны нужно разжигать костер в ветреную погоду? (На все вопросы ответ отрицательный. Этого вообще делать нельзя. ) Незнайка. Хм…Странно, у меня не все ответы совпали с вашими. Ведущий. Интересно, какие ответы не совпали у тебя? Ведущий. А мы продолжаем наше путешествие. Звучит музыка Паровозик Чух-Чух, поезд мчится во весь дух. 4-я станция «Расшифруй слово». Расставьте по порядку буквы, чтобы получилось слово. (П ожар, огонь. ) Ведущий. Молодцы! Вы отлично справились! Незнайка. Когда я собирался к вам на встречу, Знайка мне почему-то вручил картинки. Сказал, они тебе пригодятся. Не все картинки я понял… Давайте вам покажу и расскажу. 5-я остановка «Причины пожара». Ведущий. Сегодня мы с вами закрепили много правил поведения с огнем, сейчас проверим, какие вы внимательные, предлагаю поиграть в игру «Это я, это я, это все мои друзья». Я буду задавать вопросы, а вы должны хором ответить: «Это я, это я, это все мои друзья! ». – Кто, услышав запах гари, сообщает о пожаре? –  Кто из вас, заметив дым, закричит «Пожар, горим! » –  Кто из вас шалит с огнем утром, вечером и днем? –  Кто от маленькой сестрички, незаметно прячет спички? –  Кто из вас шалит с огнем? Признавайтесь честно в том. Кто костров не разжигает и другим не разрешает? Ведуший. И в завершении нашего праздника мы с Незнайкой предлагаем вам спеть песню-переделка на мотив «Мы едем, едем, едем». 1 -й куплет Мы песенку простую Для всех ребят споём: О том, как нам с тобою Нельзя играть с огнём. И надо всем запомнить Сверхважный телефон: Простой и нужный номер – Нам пригодиться он. Припев: Ноль один, ноль один – Знает каждый гражданин! Объясняем ясно: Играть с огнём опасно! Вы запомните друзья, Что с огнём шутить нельзя. Нам с огнём шутить нельзя! 2 -й куплет Когда один ты дома И вдруг заметил дым, Есть номер всем знакомый, Конечно – ноль один. Пожарная команда На помощь поспешит, Всё сделает как надо, Лишь стоит позвонить. Воспитатель. На этой ноте мы заканчиваем нашу сегодняшнюю викторину. Молодцы! Вы все сегодня поработали очень хорошо! Мне очень понравилось, как вы сегодня отвечали на вопросы, что не растерялись. Будьте внимательны, думайте о безопасности! Соблюдайте правила пожарной безопасности, чтобы пожарная машина никогда не приезжала к вашему дому. Помните, что пожар легче предупредить, чем потушить.",Знай и выполняй правила безопасности!,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Мәғариф,8606,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-04-17/znay-i-vypolnyay-pravila-bezopasnosti-4202138,2025-04-17T11:38:00+00:00
"Балалар һәм ата-әсәләр менән эшләү башҡорт халыҡ педагогикаһына нигеҙләнгән. Мәктәпкәсә йәштәге өлкән балалар өсөн рус телле мөхиттә башҡорт һөйләү телмәрен үҙләштереүҙең автор программаһы әҙерләнгән һәм тормошҡа ашырыла. Мәктәпкәсә осорҙа башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнеү мәктәптә ауырлыҡһыҙ дауам итергә мөмкинлек бирә. Башҡортостан Республикаһының мәғариф министрлығы «Силәбе ҡалаһының 88-се балалар баҡсаһы» халыҡ балалар баҡсаһы-ара мөдире Инна Торпой етәкселегендәге коллективтың башҡорт телен, милли башҡорт мәҙәниәтен һаҡлау, яҡлау, үҫтереү һәм популярлаштырыу буйынса ҙур эшен билдәләп үтте. Туған телен сит өлкәләрҙә өйрәнеүсе кескәйҙәргә уңыштар юлдаш булһын! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",«Ҡояш нурҙары» проектына уңыштар юлдаш булһын!,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],5,Мәғариф,800,https://uchbash.com/articles/bash-ort-tele-m-bi-te/2025-11-29/oyash-nur-ary-proektyna-u-yshtar-yuldash-bul-yn-4486591,2025-11-29T15:27:00+00:00
"БР Лиза Алерт эҙләү отряды ирекмәндәре мәғлүмәтенсә, ирҙең буйы 170 см, ҡаҡса кәүҙәле, ҡара сәсле, һоро күҙле. Өҫтөнә нимә кейгәне билдәһеҙ. Ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт белеүселәр булһа,  ҡыҙыу линияның телефоны буйынса йәки 112 һандарына шылтыратыуҙары һорала. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ике ай инде эҙләйҙәр.,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,367,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-16/ike-ay-inde-e-l-y-r-4540309,2026-01-16T18:45:00+00:00
"Көнө-төнө һәр нәмәгә ризаһыҙлыҡ белдереп, һауыт-һаба шалтыратып, ашарға бешереү кеүек изге эште һытыҡ йөҙ менән башҡарған, йорт йыһаздары саң-туҙанға батып, иҙәндәре ялтырап тормаған, ирен тик аҡса табыусы машина итеп күргән, ихтирам күрһәтмәгән ҡатын йәшәгән йорт һалҡын, шыҡһыҙ, ҡотһоҙ. Был йортта һәр кем бәхетһеҙ. Беҙ беребеҙ ҙә ике тапҡыр килмәйбеҙ яҡты донъяға. Янығыҙҙағы үҙегеҙ һайлаған тормош иптәшен, Хоҙай бүләге-балаларығыҙҙы бәхетле итеү һеҙҙең иңдә, ҡатындар! Әллә ҡайҙағы бер ҡасан да һеҙҙе эҙләп тапмаясаҡ принц тураһында хыялланып үткәргәнсе ғүмерегеҙҙе, ирегеҙҙән батша яһағыҙ. Ул мәлендә үҙегеҙ ҙә батшабикә булырһығыҙ. Ирегеҙҙән иҙән сепрәге яһарға маташмағыҙ, юғиһә һеҙ ҙә шул сепрәкте этеп йөрөтөүсе иҙән таяғы ғына булып, меҫкен тормошҡа дусар итерһегеҙ үҙегеҙҙе.",Йорттоң ҡото - ҡатындан.,['Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Төрлө,786,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-30/yortto-oto-atyndan-4219530,2025-04-30T09:05:00+00:00
"Яу ҡырында егеттәребеҙ генә түгел, һылыуҙарыбыҙ ҙа батырлыҡ күрһәтә. Ҡыйыу Бишбүләк ҡыҙы тураһында район хакимиәте сайтында мәғлүмәт донъя күргән. Сакура 3 йыл самаһы хәрби хеҙмәттә. Яралы һалдаттарға ярҙам күрһәтә. Яңыраҡ уға Һәләк булып барыусыларҙы ҡотҡарған өсөн миҙалы тапшырылған. Был уның икенсе дәүләт бүләге. Афарин, ""Сакура""! Ҡотлайбыҙ!","Һай, илдең батыр ҡыҙҙары!",['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Махсус хәрби операция,346,https://shonkar.com/news/care/2026-01-29/ay-ilde-batyr-y-ary-4554743,2026-01-29T10:05:00+00:00
"Иглин районында «Кадрҙар» милли проекты (национальный проект «Кадры»)  ярҙамында яңыртылған кадрҙар үҙәге асылды. Ул – республикала эшләп килгән 69 мәшғүллек үҙәгенең яңыртылғандан һуң асылған 52-һе, тип хәбәр иттеләр республиканың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан. Иглиндәге яңы кадрҙар үҙәгенең дизайны «Рәсәй эше» брендының заманса стилендә башҡарылған. Иркен бинала мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн шарттар булдырылған, махсус балалар зонаһы бүленгән. Һанлы сервистар сиратта көтөүҙе кәметергә, ситтән тороп эш итергә һәм онлайн яҙылырға мөмкинлек бирә. – Бындай заманса майҙансыҡты асыу районыбыҙҙың социаль инфраструктураһын үҫтереүҙә ҙур алға китеш булды. Яңы мәшғүллек үҙәге Иглин районының хеҙмәт баҙарын барыһы өсөн дә уңайлы яһап, эш эҙләүселәр һәм эш биреүселәр өсөн хеҙмәттәшлек урынына әүереләсәк, - тип билдәләне Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенең территориаль бүлеге начальнигы Игорь Вязов. Яңыртылған милли проекттар, ил Президенты Владимир Путиндың Указына ярашлы, 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңыртылған кадрҙар үҙәге эш башланы,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1150,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-06/ya-yrtyl-an-kadr-ar-ge-esh-bashlany-4529722,2026-01-06T12:30:00+00:00
"Айгиз Ғиззәт улы Ҡаҙағстанға фильмдың премьераһына барырға ниәтләй. Ул бер юлы өс ҙур ҡалала — Алматы, Астана һәм Шымкентта үтәсәк. ""Артабан дубляж эшләнәсәк һәм фильмды күрше республикаларҙа ла күрһәтеү планлаштырыла. Әлбиттә, Башҡортостанда ла кино күрһәтеләсәк"", - тине китап авторы. Башҡорт яҙыусыһының китабы Ҡаҙағстанда бестселлер тип танылған һәм ул мәктәптәрҙә лә өйрәнелә. Әйтеп үтергә кәрәк, повесть буйынса фильм Башҡортостанда Әмир Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһында ла төшөрөлгән, уның премьераһы 2026 йылда көтөлә. Фотолар: ""Башинформ"" сайтынан. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Айгиз Баймөхәмәтов повесы буйынса кино тиҙҙән донъя күрәсәк!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],6,Яңылыҡтар,800,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2026-01-27/aygiz-baym-h-m-tov-povesy-buyynsa-kino-ti-n-don-ya-k-r-s-k-4552050,2026-01-27T13:24:30+05:00
"Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәтенең оператив кәңәшмәһендә Өфө ҡалаһы мэры Ратмир Мәүлиев хәбәр итте. Уның билдәләүенсә, бөтә проекттар ҙа өфөләрҙең әүҙем ҡатнашлығында әҙерләнә. «2023 йылдың барлыҡ объекттары буйынса килешеүҙәр төҙөлгән, йәки төҙөлөү стадияһында», – тине Ратмир Мәүлиев. Быйыл төҙөкләндереләсәк йәмәғәт киңлектәре иҫәбендә - Аксаков исемендәге баҡса. «Өфөлә йәшәүселәр өсөн иҫ киткес һәм әһәмиәтле урын. Был баҡсаның тарихын һаҡлап ҡалып, төҙөкләндерербеҙ», - тип вәғәҙәләне мэр. Проект «Торлаҡ һәм ҡала мөхите» милли проектының «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» федераль программаһы барышында тормошҡа ашырыла. Сентябрҙә  Аксаков баҡсаһын төҙөкләндереүҙе тамамлау планлаштырыла. Өфөләге яңы мөһим урын – дөйөм майҙаны 900 квадрат метрлыҡ Альбанов исемендәге сквер федераль аҡсалар иҫәбенә  төҙөкләндереләсәк. Проектты 2023 йылдың көҙөндә тамамлау күҙаллана. Быйыл Ҡурсаҡ театры алдындағы аллея ла төҙөкләндереләсәк. Әлегә миниатюралар аллеяһы проекты әҙерләнгән һәм дәүләт экспертизаһын үткән. 2022 йылда Нефтехимиктар паркын төҙөкләндереү башланды. Быйыл майҙа беренсе этап тамамлана һәм икенсеһе башлана. Ошо паркты төҙөкләндереүҙе 2024 йылдың авгусында тулыһынса тамамлау күҙаллана. Быйыл төҙөкләндереләсәк тағы ла бер йәмәғәт киңлеге – Октябрь Революцияһы урамы. – Юл япмаһы һәм инфраструктура селтәрҙәрен яңыртыу эштәре башланды. Эштәрҙе тамамлау 2024 йылға билдәләнгән, –  тип хәбәр итте Өфө хакимиәте башлығы. Бынан тыш, быйыл Теплое күлен төҙөкләндереү дауам итә. Атап әйткәндә, яр буйы биләмәһен, ҡала пляжын, ял зоналарын  төҙөкләндереү күҙаллана. Өфө «Туризм һәм ҡунаҡсыллыҡ индустрияһы» милли проекты барышында  ҡала үҙәге туркодын проектлауға федераль конкурста еңеп сыҡты. Өфө мэры фекеренсә, ошо сараны тормошҡа ашырыу туристик инфраструктураны үҫтереү буйынса байтаҡ позицияларҙы көсәйтергә һәм Башҡортостандың баш ҡалаһын күркәмерәк һәм ҡунаҡсылыраҡ итергә мөмкинлек бирәсәк. – Өфө йәмәғәт киңлектәрен төҙөкләндереү буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырырға әҙер. Проекттар ғәйәт ҙур. Эштәр күп, ләкин бөтәһен дә үтәрбеҙ, – тип белдерҙе Ратмир Мәүлиев. Был хаҡта Башҡортостан Хөкүмәтенең оператив кәңәшмәһендә Өфө ҡалаһы мэры Ратмир Мәүлиев хәбәр итте. Уның билдәләүенсә, бөтә проекттар ҙа өфөләрҙең әүҙем ҡатнашлығында әҙерләнә. «2023 йылдың барлыҡ объекттары буйынса килешеүҙәр төҙөлгән, йәки төҙөлөү стадияһында», – тине Ратмир Мәүлиев. Быйыл төҙөкләндереләсәк йәмәғәт киңлектәре иҫәбендә - Аксаков исемендәге баҡса. «Өфөлә йәшәүселәр өсөн иҫ киткес һәм әһәмиәтле урын. Был баҡсаның тарихын һаҡлап ҡалып, төҙөкләндерербеҙ», - тип вәғәҙәләне мэр. Проект «Торлаҡ һәм ҡала мөхите» милли проектының «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу» федераль программаһы барышында тормошҡа ашырыла. Сентябрҙә  Аксаков баҡсаһын төҙөкләндереүҙе тамамлау планлаштырыла. Өфөләге яңы мөһим урын – дөйөм майҙаны 900 квадрат метрлыҡ Альбанов исемендәге сквер федераль аҡсалар иҫәбенә  төҙөкләндереләсәк. Проектты 2023 йылдың көҙөндә тамамлау күҙаллана. Быйыл Ҡурсаҡ театры алдындағы аллея ла төҙөкләндереләсәк. Әлегә миниатюралар аллеяһы проекты әҙерләнгән һәм дәүләт экспертизаһын үткән. 2022 йылда Нефтехимиктар паркын төҙөкләндереү башланды. Быйыл майҙа беренсе этап тамамлана һәм икенсеһе башлана. Ошо паркты төҙөкләндереүҙе 2024 йылдың авгусында тулыһынса тамамлау күҙаллана. Быйыл төҙөкләндереләсәк тағы ла бер йәмәғәт киңлеге – Октябрь Революцияһы урамы. – Юл япмаһы һәм инфраструктура селтәрҙәрен яңыртыу эштәре башланды. Эштәрҙе тамамлау 2024 йылға билдәләнгән, –  тип хәбәр итте Өфө хакимиәте башлығы. Бынан тыш, быйыл Теплое күлен төҙөкләндереү дауам итә. Атап әйткәндә, яр буйы биләмәһен, ҡала пляжын, ял зоналарын  төҙөкләндереү күҙаллана. Өфө «Туризм һәм ҡунаҡсыллыҡ индустрияһы» милли проекты барышында  ҡала үҙәге туркодын проектлауға федераль конкурста еңеп сыҡты. Өфө мэры фекеренсә, ошо сараны тормошҡа ашырыу туристик инфраструктураны үҫтереү буйынса байтаҡ позицияларҙы көсәйтергә һәм Башҡортостандың баш ҡалаһын күркәмерәк һәм ҡунаҡсылыраҡ итергә мөмкинлек бирәсәк. – Өфө йәмәғәт киңлектәрен төҙөкләндереү буйынса сараларҙы ғәмәлгә ашырырға әҙер. Проекттар ғәйәт ҙур. Эштәр күп, ләкин бөтәһен дә үтәрбеҙ, – тип белдерҙе Ратмир Мәүлиев.",Өфөлә ниндәй парктар төҙөкләндереләсәк?,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],6,Файҙалы эштәр,4153,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-04-28/f-l-nind-y-parktar-t-kl-nderel-s-k-3238648,2023-04-28T13:11:00+00:00
"Консультацию смогли получить жители Аскинского, Мишкинского, Караидельского, Балтачевского и Татышлинского районов. В работе единого дня приема приняли участие специалисты филиала фонда «Защитники Отечества», Военно-социального центра министерства обороны России, Адвокатской палаты Республики Башкортостан, Башкортостанского отделения Ассоциации юристов России, Нотариальной палаты Республики Башкортостан, Государственного юридического бюро Республики Башкортостан, Военного комиссариата Республики Башкортостан, Федеральной службы судебных приставов Республики Башкортостан, Республиканского клинического психотерапевтического центра, Министерства здравоохранения Республики Башкортостан, Центральной больницы Альшеевского района, Министерства земельных и имущественных отношений, Центра занятости населения РБ. У ветеранов СВО и членов семей была возможность задать вопросы и получить разъяснения в режиме единого окна. Всего поступило более 590 обращений от более 185 человек. 82 человек получили консультацию психологов и врачей узких специальностей. «Наша первоочередная задача – всесторонняя поддержка участников специальной военной операции. Организация выездных консультаций предоставляет возможность гражданам, проживающим в дальних районах, оперативно разрешить насущные проблемы и получить квалифицированную помощь. Такой формат работы значительно сокращает временные и финансовые затраты для населения. Опыт проведения прошлогоднего юридического десанта «Защитники Отечества» продемонстрировал его высокую востребованность и получил положительные отзывы. В текущем году мы расширили спектр предоставляемой помощи, включив в состав выездных групп клинических психологов, представителей социальных служб и психотерапевтов. В наших планах – проведение данной акции во всех городах и районах, чтобы максимально охватить нуждающихся в поддержке граждан. », — сообщила руководитель филиала фонда «Защитники Отечества» в Республике Башкортостан Гульнур Кульсарина. Напомним, что акция «Защитники Отечества» была инициирована региональным филиалом фонда «Защитники Отечества» и стартовала 23 января в Альшеевском районе. Фото   Фото пресс-службы филиала фонда «Защитники Отечества»",Башҡортостан ҡыҙы – Асҡын ерендә,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Аңлатма,2187,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-06/bash-ortostan-y-y-as-yn-erend-4567234,2026-02-06T11:30:00+00:00
"5Дин-Мөхәммәт мәчете иңдеКазакъстанның Кызылъяр (Петропавловски) шәһәре татарлары Дин-Мөхәммәт мәчетен кайтару өчен кимендә сигез ел көрәште. ирле хакимияттән булган басымга дучар булган татар мәхәлләсе мәхкәмәләр дәвам иткәндә дә мәчеттә ыелуны дәвам итте. Мәчеттә вәгазьләрне татарча укырга рөхсәт итмәделәр. Хакимиятләр белән сөйләшеп һәм мәхкәмәләшеп йөргән мәхәллә итәкчесе һәм имам Рафаил Рәәпов мәчетне теркәү шатлыгын күрмичә узган ел үлеп китте. Өч ел элек Азатлыкта аның беләнәңгәмә чыккан иде. Казакъстанда чыккан яңадан теркәлү кануны нигезендә мөфтият татар мәчетен үзенә алырга теләде. Татар мәчете мөфтияткә юридик зат буларак керергә теләде. Башкача кергән очракта дин йортының низамнамәсе үзгәртелеп яңа имам китерелер иде, татарлар үз телләрен һәм гореф-гадәтләрен саклый алмас иде. Кызылъяр шәһәрендә 20 меңләп татар яши.",Казакъстандагы татар мәчете теркәлүгә иреште,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Дин,840,https://www.azatliq.org/a/27805091.html,2016-06-17T21:46:09+00:00
"Чаллы шәһәрендә күпкатлы йорт. Архив фотосыфикерләрБыел Чаллыда ""акыллы"" домофоннарга зыян салу очраклары арткан. Аларның -панельләрен бозалар диелә. 1 гыйнвардан 6 февральгә кадәр генә дә ""Таттелеком"" (республикадагы иһазларның 90 проценты аңа карый) шундый 20 очрак теркәгән. Әле бер ел элек кенә шушы ук вакыт эчендә биш очрак кына теркәлгән булган. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Моның белән бәйле рәвештә узган ел ешрак 20-40 яшьлек кешеләргә административ һәм инаять эшләре ачылган булган һәм алар бер тапкыр гына зыян салганнар. Ә быел вазгыять үзгәргән. ""Бер имерүче биш домофонны бозды, аның кем икәнлеген домофоннардагы язмалардан ачыкаладылар. Максаты - иһазны бозу түгел, ә төрле йортларга үтеп керү булган"", дип аңлатканнар басмага ""таттелеком"" матбугат хезмәтендә. Вандаллар битлек киеп тә эш итә диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Чаллыда күпкатлы йортларның домофоннарын имерүче вандаллар барлыкка килгән,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,907,https://www.azatliq.org/a/32819277.html,2024-02-14T11:57:07+00:00
"Хачапуриның аҫҡы яғы ҡыҙарһа әйләндерәбеҙ. Ике яғы ҡыҙарһа әҙер була. Бешеп сыҡҡас аҡ май менән майларға мөмкин. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ялҡау"" хачапури",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,785,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-09-16/yal-au-hachapuri-4390190,2025-09-16T14:25:00+00:00
"Кырымтатар итәкчесе Мостафа әмилев АКШ рәсмиләреннән ""Кырым декларациясе""н ала. 26 июль 2018""Дәүләт секретаре Майк Помпеоның ""Кырым декларациясе"" — АКШ сәясәтендә үзгәрми торган линия. Без Кремльнең халыкара хокукны бозып көч белән яулап алган иргә дәгъвасыны танымыйбыз һәм танымаячакбыз. Кырым — Украина"", диелә белдерүдә. Зур күләмле булмаган декларациядә 1940 елда кабул ителгән Уэллс декларациясенә сылтау бар. Совет берлеге Балтыйк илләрен – Литва, Латвия, Эстонияне үзенә кушканнан соң АКШ моны танымаганын, бу гамәлнең легитим булмаганын Уэллс декларациясендә белдерде. Әлеге илләр 1991 елда үз мөстәкыйльлекләрен торгызганчы бу мәсьәләдә АКШ сәясәте үзгәрмәде. ""Кырым декларациясен игълан итүе, АКШның бер яктан Кремльне Кырымны деоккупацияләргә мәбүр итү өчен чаралары итәрлек булмаганын аңлата. Украинаны яклау АКШ өчен приоритет булып кала, ләкин Украина мәсьәләсе АКШның Русия белән конфронтациягә керүенә итәрлек сәбәп итеп каралмады һәм каралмый. Өченчедән, АКШ Кырым аннексиясен танымавын белдереп, бу мәсьәләне куштырнакларга алуы Русия белән башка мәсьәләләрдә диалогка, хәтта хезмәттәшлеккә мөмкинлек калдыруга бер сигнал була ала, ди Одесса милли университетының халыкара тишеренүләр мөдире Владимир Дубовик. Русия Кырымны 2014 елда басып алды. Кырым декларациясе 2018 елның 25 июлендә игълан ителде.","АКШның Украинадагы илчелеге: ""Кырым декларациясе"" үзгәрми",['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1320,https://www.azatliq.org/a/30445774.html,2020-02-20T16:30:38+00:00
Кәеф радиосы яшьләреИлһам ГайнетдиновРанил Шәрифанов,"Балтач яшьләре интернетта ""Кәеф"" радиосы ачкан",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Пәрәвез,52,https://www.azatliq.org/a/24765053.html,2012-11-09T13:25:52+00:00
"""Әйҙә уйнарға! "" фестивален асыу тантанаһына Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров, Федерация советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт буйынса комитеты рәйесе Лилиә Ғүмәрова, Балалар тауарҙары индустрияһы предприятиелары ассоциацияһы президенты Антонина Цицулина килде.",Әйҙә уйнарға!,['Мәғариф' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Донъя,261,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-06-05/y-uynar-a-4266508,2025-06-05T14:25:21+00:00
"г. в БГПУ им. М. Акмуллы состоится Международная научно-практическая конференция «Фольклор и фольклористика в. : актуальные направления и перспективы исследовательских практик», посвященная 85-летию профессора БГПУ им. М. Акмуллы Сулейманова Ахмета Мухаметвалеевича. Университет проводит ее совместно с Министерством образования и науки Республики Башкортостан.",В БГПУ им. М. Акмуллы почтят память профессора Ахмета Сулейманова,['Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,361,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-08/v-bgpu-im-m-akmully-pochtyat-pamyat-professora-ahmeta-suleymanova-3803545,2024-06-08T11:20:19+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу — 20 млрд сумга якын акча азрак киләчәк дигән сүз.2025 елда Татарстан бюджетына федераль бюджеттан 69,6 млрд сум күчерелер дип көтелә. Бу хакта республиканың финанс министрлыгыхәбәр итә. Бу 2024 елдан — 21,7ка, яки 19,3 млрд сумга азрак. Былтыр Мәскәү Татарстанга 89 млрд сум федераль ярдәмкүчергән. Быелның бер аенда федераль үзәктән 1,6 млрд сум күләмендә ярдәм килгән. Бу акчаларны республика хакимияте Мәскәүнең кушкан максаттан гына куллана ала.2024 елда Татарстанда барлыгы 1,5 трлн сум салым һәм салым булмаган керемнәрыеп алынды. Бу сумманың 67ы — федераль бюджетка күчерелгән, калган 33ы — республикага калган. Мәскәүгә барлыгы 1 трлн сумнан артык салым юлланды. Бу узган елдан 20 процентка күбрәк. Соңгы биш елда Татарстанда 5,63 трлн сумнан артык салым һәм салым булмаган керемнәр ыеп алынган. Мәскәүгә — 3,68 трлн сум, яки 65,3 киткән. Татарстанда — 1,94 трлн сум, яки 34,7 калган. Шул ук вакытта федераль үзәк республикага 375 млрд сум гына финанс бүлеп бүлеп биргән.2025 елга исәпләнгән Татарстан бюджеты 13,5 млрд сумлык дефицит беләнкабул ителде. Былтыр Татарстан финанс министры Радик Гайзатуллин Дәүләт шурасы утырышында 2025 елда республикада ыелачак салымнар федераль үзәккә күбрәк китәчәк дипкисәтте. Бу узган ел Русия президенты Владимир Путин тәкъдиме белән кабул ителгән салым реформасына да бәйле. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Быел Мәскәү Татарстанга федераль ярдәмне 22 процентка киметмәкче,['Иҡтисад' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/biel-maskau-tatarstanga-federal-yardamne-22-protsentka-kimetmakche/33305376.html,2025-02-06T13:16:29+03:00
"Частичная мобилизация осенью 2022 года застала его в Ростове-на-Дону, куда он незадолго до этого переехал из Москвы и стал преподавать в художественном училище имени Грекова. Получив повестку, Сивачев сразу отправился покупать необходимые вещи, а на утро следующего дня уже был в военкомате. Сначала на полигоне его обучали устройству гаубичных пушек, а уже в ноябре вышел указ министра обороны Сергея Шойгу о создании фронтовых творческих бригад. Художник вошел в первый состав. На сегодня Юрий Сивачев служит при ансамбле песни и пляски Ленинградского военного округа. В Петербурге художнику выделили мастерскую, где он работает над большими полотнами. Однако в зоне СВО приходится ограничиваться только малыми форматами и писать на подручных средствах. Порой Сивачев делает выставки даже на стульях и подоконниках, в полуразрушенных домах культуры. - Работать непросто, - признается он. – Бывает, дроны летают, головы не поднять. Иногда пишу бойцов в помещении, они мне позируют. И графические зарисовки делаю, когда удается выйти на улицу. Так постепенно моя идея создания портретов военных выросла в большой проект – «Герои нашего времени». Только в зоне специальной военной операции мы провели 15 выставок в Херсонской, Донецкой и Луганской областях. Накануне выставка Юрия Сивачева открылась в Уфе в рамках Дней армейской культуры. Экспозицию можно увидеть в Башкирском государственном театре оперы и балета. - Многие бойцы отмечают, что никогда в жизни не общались с художником, а тут позируют для портрета. Такие беседы помогают разгрузить их морально. Интересно, что многие не оставляют эти работы себе, а просят отправить родителям и женам. Еще у бойцов есть поверье: кого я напишу, тот останется живым. Это не раз подтверждалось. В мирной жизни Сивачев работает и с современными технологиями. Например, из его полотен с помощью нейросети создан проект «Ожившие полотна». Портреты бойцов оживают на глазах и трогают зрителей до слез.","Юрий Сивачев рассказал в Уфе, как пишет портреты под прицелом вражеских БПЛА",['Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],3,Йәмғиәт,1944,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-28/yuriy-sivachev-rasskazal-v-ufe-kak-pishet-portrety-pod-pritselom-vrazheskih-bpla-4365708,2025-08-28T16:52:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКиләсе елда хезмәт хакы артмаячак, сәнәгать акрынаячак, төзелеш базары төшенкелек кичерәчәк дип фаразлый икътисадчылар. Русия икътисады 2023 елны 3,5 үсеш белән тәмамлады. Бу алдан ясалган фаразлардан бермә-бер яхшырак күрсәткеч булды. Татарстанның эчке төбәк продукты 2,8 үсте һәм 4 трлн сумнан артып китте. Башкортстан икътисады да 3 артты һәм 2,3 трлн сумга итте. Мондый үсешне белгечләр икътисадның сугыш өчен үзгәртеп корылуы белән бәйли. Аеруча, федераль акчалар белән хәрби сәнәгать итештерүен арттырдылар. Шул ук вакытта санкцияләр сәбәпле узган ел нефть табышы якынча 32 кимеде, рубль долларга карата үз бәясен 20 югалтты, инфляция, рәсми саннарга караганда, 7-7,5 артты.2024 елда Русия икътисады акырынаер дип көтелә. Үзәк банк фаразынакараганда, икътисад үсеше 1,3 булачак. Халыкара валюта фонды исәикътисад үсешен 1,1 дәрәәсендә күрә. Бу шартларда Татарстан һәм Башкортстанны нәрсә көтә? Аларның икътисады акрынаймасмы? Хезмәт хакы артырмы? Республикаларның бюджетлары белән нәрсә булачак? Азатлык Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтовбелән сөйләште.2023 елда Татарстан сәнәгате 4,8 үсте. Республикада барлыгы 4,7 трлн сумга тауар итештерелгән. Рәсмиләр моның хәрби сәнәгать һәм машина төзелеш хисабынаартуын әйтте. 2023 елның 10 аенда Башкортстанда сәнәгать итештерүе 6,7үсте. Рөстәм Шаяхмәтов сүзләренчә, ""махсус хәрби операция"" дәвам итсә, күп кенә оешмалар эш белән тәэмин ителәчәк. — Сәнәгать хәрби итештерү хакына арта, — ди ул. — Анда бюджеттан бик зур финанслау бара. Әмма 2024 елда мондый үсеш булыр дип уйламыйм. Шулай ук хезмәт хакы да 2023 елдагы кебек үсүенә шикләнәм. Бу эш бирүченең эшләргә кеше итмәгәнлектән һәм табыш китерергә кеше булмаганлыктан эшләгән эше иде. Моны беренче реакция дип әйтергә була. Шуңа да алар рәттән эшкә алдылар. Эш бирүчедә беренче реакция тәмамланыр һәм аңарда сорау туар: мондый хезмәт хакы алучы хезмәткәрләр табыш китерәме? Алар оптимизация ясаячак һәм итештерүне киметәчәк. Шаяхмәтов кече һәм урта бизнес өчен хәл яхшырак булмаячак дип саный. Татарстанстат мәгълүматына караганда, 2023 елның 9 аенда Татарстандахезмәт хакы 59 223 сумга итте. Бер ел эчендә ул 18 үскән. Башкортстанда уртача хезмәт хакы — 56 903 сум тәшкил итә. Шаяхмәтов аңлатканча, хезмәт хакының артуы хәрби сәнәгать өлкәсе торышы белән бәйле. Эшмәкәрләр дә үзләрендә хезмәткәрләрне саклар өчен хезмәт хакын арттырырга мәбүр булды. Ләкин мондый үсеш озак дәвам итмәячәк дип саный икътисад белгече. — Хезмәт хакы узган елдагы кебек артмаячак, чөнки аның чиге бар, — дип дәвам итә ул. — Бизнес — ул бизнес инде. Әгәр дә эшмәкәрнең хезмәткәрләргә хезмәт хакын арттыруыннан табышы үсмәсә, ул моны дәвам иттермәячәк. Хәзер алар аерым бер чиккә барып итте. Әгәр дә аны узсалар, табышны аз алачак. Миңа калса, эш булсынга гына эшләргә беркем дә әзер түгел. Шуңа да хезмәт хакы үсеше булмаячак.2023 ел дәвамында Татарстан һәм Башкортстанда торакка бәя үсте. Белгечләр әйтүенчә, әй дәвамында халык ипотека алу кыенлашуыннан куркып фатирларын яңартырга ашыкты, капиталын югалтмас өчен милек сатып алырга кереште. Кешеләр аена 60 мең сум ипотекатүләгән очраклар артты. Росреестр мәгълүматына караганда, октябрь аенда ипотека килешүләре Татарстанда 8, Казанда — 20 кимегән. Башкортстанда да ипотека алучылар 19 төшкән. Моңа кадәр торак төзелеше асылда дәүләт тарафыннан субсидияләнә торган ипотека програмнары нигезендә алып барылды. Әмма ел ахырында федераль түрәләрташламалы ипотеказур ихтыя булмаган төбәкләрдә генә булачак диде. — Бездә төзелеш куыгы барлыкка килде, — ди икътисадчы Рөстәм Шаяхмәтов. — Бу, беренче чиратта, торак базарында күренә. Ялгышмасам, торакның 67 сатылмый. Нәтиәдә, бу өлкәдә зур рисклар бар. Төзелеш базары төрле төбәктә икътисадның 7-9 алып тора. Әгәр дә федераль дәрәәдә системлы структуралар ишелеп төшсә, хәзер бу бик мөмкин, моның нәтиәләре бик аяныч булачак. Ул банкларга да, муниципалитетларга да һәм башка өлкәләргә дә йогынты ясаячак. Алар бер-берсенә нык бәйләнгән. Төп ставкаларның артуы ипотека кредитларының күп очракта куллана алмауларына китерә. 2023 елның октябрендә ипотека алу бик нык кимеде. Димәк, ихтыя да шуның кадәр азаячак, сатулар да төшәчәк дигән сүз. Шуңа да төбәк икътисадында төзелеш өкләсенең өлеше кимиячәгенә әзер булырга кирәк. Узган ел ахырында Рөстәм Шаяхмәтов Татарстан һәм Башкортстан бюджеты доллар курсына һәм хәрби итештерүгә бәйле дипаңлаткан иде. Моңа өстәп Башкортстанга федераль үзәктән финанслар бүленүе дә бюджетны үтәргә мөмкинлек бирде ди ул, чөнки 2023 елның 11 аенда республиканың үз керемнәре, чыгымнарга караганда, азрак булды. Быел республикаларның финанслары белән нәрсә булачак? 2024 елда Татарстанның бюджеты дефицитсыз булыр дип көтелә. Бюджет өлгесендә республика керемнәре 383,9 млрд сум дәрәәсендә билгеләнгән. Чыгымнар да шул күләмдә булачак. Берләштерелгән бюджет исә, 451,7 млрд сумга итәчәк. Быел Башкортстанның бюджет дефициты 10 млрд сум булыр дип фаразлана. Керемнәр 290,9 млрд, чыгымнар — 300,9 млрд сум күләмендәбилгеләнгән. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң ике республиканың да дәүләт бурычы артты. Ике ел эчендә Татарстанның бурычы 24, Башкортстанның — 1,4 тапкырга үсте. Әмма бу соңгы чик түгел. 2024 елда Татарстанның саклану, иминлек, геосәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдәнарттырырга рөхсәт итүтурында канун кабул ителде. — Бу кредитлар алу артачак дигән сүз, — дип аңлата Рөстәм Шаяхмәтов. —Хәтта Татарстан бюджет кредитларыннан китергә мөмкин. 2023 ел Татарстан өчен начар ел булмады. 2024 ел андый ук яхшы ел булмаска мөмкин. Монда базарда нинди хәл булачагын күрергә кирәк. Әйтергә кирәк, керемнәр итмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федеральбюджет кредитларыалып тормышка ашыра башлады. Башкортстан исә үз чыгымнарын Мәскәүдән бүленгән федераль ярдәм хисабына каплаячак, дип саный икътисадчы. Нефть керемнәре булганда, федераль үзәк ярдәм итәчәк, чөнки ел башыннан Владимир Путинфәрманы белән минималь хезмәт хакы 18,5 арта. Бу йөк республика бюджетына төшәчәк ди ул. Моннан тыш, быел Башкортстан Русиянең Украинага каршы сугышы өчен 4,6 млрд сумбүләчәген әйтте. Шул ук вакытта Татарстан үз керемнәренең зур өлешен Мәскәүгә юлларга мәбүр. 2023 елга әлегә тулы саннар юк. Ел ахырында рәсмиләр республикада 1,35 трлн сум салым ыелыр дип көтте. Аның 846,7 млрд сумы Мәскәүгә күчереләчәк. Бу узган елдан 34,7 млрд сумга, ягъни 4,3күбрәк. Быел Мәскәүдән Татарстанга юлланачак федераль ярдәм кимер дип көтелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Татарстан һәм Башкортстан өчен 2024 ел яхшы булмаячак""",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0 0],5,икътисад,6626,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-hem-bashqortstan-iqtisadi/32759929.html,2024-01-08T00:00:00+03:00
"Стәрлетамаҡтың 1-се мәктәбендә федераль программа буйынса капиталь ремонт бара. Медицинаға махсуслашҡан был мәктәпте тәғәйенләнешенә яуап бирерлек итеп йүнәтәләр. Хакимиәт башлығы Эмиль Шәймәрҙәнов хәбәр итеүенсә, профиль буйынса белем биреү өсөн бөтә шарттар тыуҙырылған, кабинеттар яҡты, йылы, уңайлы килеп сыҡҡан. Ремонтлап яңыртылған мәктәптәр һаны буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә икенсе урынды алған. Сығанаҡ: Башинформ.",Мәктәпте ремонтлайҙар,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,422,https://amanat.su/news/novosti/2025-03-17/m-kt-pte-remontlay-ar-4159388,2025-03-17T10:20:00+00:00
"Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, фажиғә ваҡытында алты кеше – полиция хеҙмәткәре, дүрт сит ил студенты, шулай уҡ ҡулға алынғанда һөжүм итеүсе үҙе зыян күргән. Һәр кемдә төрлө дәрәжәләге бысаҡ яралары бар. Биш кеше дауаханала ята, уларға тейешле медицина ярҙамы күрһәтелә. Радий Хәбиров ваҡиға шарттары менән танышты, студенттарҙың һорауҙарына яуап бирҙе һәм республикала белем биреү учреждениеларын һаҡлауҙы көсәйтеү буйынса өҫтәмә саралар күрелеүен билдәләне. - Мин һеҙҙең менән булған хәл тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләшергә килдем. Беҙгә был ни өсөн булғанын һәм бындай хәл ҡабатланмаһын өсөн нимә эшләргә кәрәклеген аңлау мөһим. Был хәл өсөн ғәфү үтенәм. Был - республикабыҙ өсөн хас булмаған берҙән-бер осраҡ. Һәм быны эшләгән егетте лә йәл. Һаңғырау-телһеҙ әсәй һәм өләсәй менән йәшәгән, мәктәптә уҡыған, нимәгәлер өлгәшергә тырышҡан, әммә бына шулай яҙмышын юҡҡа сығарған. Уны был енәйәткә этәргән бәдбәхәттең кемлеген асыҡлайбыҙ, - тине Башҡортостан Башлығы. – Бөгөндән киске һәм төнгө ваҡытта был биләмәне полиция хеҙмәткәрҙәре ныҡлап патрулләйәсәк. Зыян күреүселәрҙең барыһына ла тейешле ярҙам күрһәтеүҙе дауам итәсәкбеҙ, шифаханаларыбыҙҙа дауаланасаҡбыҙ. Кәрәк икән, өйгә ҡайтырға мөмкинлек бирербеҙ. Бөтә сығымдарҙы һәм ойошманы үҙ өҫтөнә алабыҙ. Һөжүмде кире ҡағыуҙа батырлыҡ күрһәткән студенттарға дәүләт наградаларын тапшырырға һөйләштек. Осрашыу аҙағында Радий Хәбиров уҡыу аудиторияларын, көнкүреш бүлмәләрен ҡараны һәм студенттарға яҡшы уҡыуҙарын теләне.",""". Был - республикабыҙ өсөн хас булмаған берҙән-бер осраҡ""",['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1460,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/belem-bire-uchrezhdenielaryn-a-lau-y-k-s-yte-buyynsa-t-m-saralar-k-rel-4571606,2026-02-10T09:38:00+00:00
"Үткән йома ""Шүлгәнташ"" мәмерйәһен күрергә теләүселәр һаны был күрһәткестән артып киткән.",1400 кешенән артыҡ индермәйҙәр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Тәбиғәт,88,https://yanshishma.com/articles/t-bi-t-m-y-sh/2025-06-15/1400-keshen-n-arty-inderm-y-r-4276744,2025-06-15T18:56:29+00:00
"Казанның Галиев мәчетендә Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин алып барган гает намазы. 2018 елТатарстан мөселманнары диния нәзарәтенең президиум утырышында мәчетләрдә Ураза гаете үткәрү вакыты турында карар кабул ителгән. Әлеге карарга ярашлы, республиканың зур шәһәрләрендә Ураза гаете вәгазьләре иртәнге сәгать 6:30-да, Ураза гаете намазы иртәнге 7-дә башланачак. Район үзәкләре һәм авыл мәчетләрендә гаетне кояш чыгып 30 минут узгач яисә мәхәллә халкының карары белән билгеләү тәкъдим ителә. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин катнашында Ураза гаете Казанның Габдулла Тукай урамында урнашкан Галиев мәчетендә үтәчәк. Мөфти вәгазеннән соң мөселманнар гает намазын укыячак һәм алга таба хөтбә укылачак. Гает намазыннан соң кунакларны Галиев мәчетендә коймаклар белән сыйлаячаклар диелә Татарстан мөфтиятенең матбугат хезмәте хәбәрендә. Ураза гаете быел Казанда бәйрәм вәгазе белән чикләнмичә, шәһәр халкы катнашында тантаналы чаралар белән билгеләп үтеләчәк. Чараның иң зурысы 4 июнь көнне көндезге сәгать бердә Казанның Горький исемендәге Үзәк мәдәният һәм ял паркында узачак. Биредә ""Рамазан Фест"" дип исемләнгән гаилә бәйрәме оештырылачак. Татарстанда Ураза бәйрәме - ял көне.",Татарстан мөфтияте Ураза гаетенең 4 июньдә бәйрәм ителәчәген белдерде,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1177,https://www.azatliq.org/a/29968337.html,2019-05-28T13:24:56+00:00
"Выставка представляет собой уникальное собрание оцифрованных артефактов: свыше 400 подлинных документов, десятки цифровых копий предметов и около 40 трехмерных моделей из 22 российских архивов и 17 музеев. Она повествует о событиях Великой Отечественной войны – от начала немецкого вторжения до Парада Победы, включая такие уникальные документы, как Акт о капитуляции Германии и текст речи Жукова на Параде Победы. Директор Уфимского парка Александр Гусев подчеркивает эмоциональную силу и историческую достоверность представленных материалов. В Уфе выставка будет дополнена экспозицией «Жди меня, Агидель», рассказывающей о вкладе жителей Башкортостана в победу над фашизмом. Выставка откроется 24 июня по адресу: г. Уфа, ул. Менделеева, 158. Дополнительная информация по телефону: .",«Без права на забвение» – Уфимский исторический парк принимает эстафету выставки,['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Еңеү,784,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-06-20/bez-prava-na-zabvenie-ufimskiy-istoricheskiy-park-prinimaet-estafetu-vystavki-4293219,2025-06-20T14:00:00+00:00
"Мысырҙа ла уйнағандар. Геометрик һындар төшөрөлгән кәрттәрҙе мәмлүктәр таратҡан, буғай. Был уйын Европала Яңырыу (Возрождение, Ренессанс) осоронда барлыҡҡа килгән. Шуныһы ҡыҙыҡ: һәр төбәктең кәрте үҙенсәлекле булған. Һуңынан ғына дөйөм дүрт төргә – ҡылыс, кубик, таяҡ, тәңкәгә – бүленгән. Артабан, беҙ белгәнсә, черви, бубны, трефы, пики килеп сыҡҡан. Йәнәһе, былар аристократия, рухани, крәҫтиән һәм хәрбиҙе аңлата. Берәүҙәр фекеренсә, дүрт төр – дүрт миҙгел. Ҡомарлы кәрт уйыны, ғалимдар белдереүенсә, һаулыҡҡа ла файҙалы. Кәрт уйнағанда кеше күп ваҡыт эстән уйлап, ҡатмарлы ғына иҫәпләүҙәр сығарып, башын эшләтеп ултыра икән. Дуҫтар, зинһар, уйындың исемен атамай ғына яҙығыҙ комментарийҙар))","Мейе эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай, имеш?",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,695,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-11-09/meye-eshm-k-rlegen-y-ay-yo-onto-ya-ay-imesh-4458740,2025-11-09T13:39:00+00:00
"- Кәләш, кил әле! Баҡсала түтәлдәре янында мәж килгән Зәлиә ҡулдарын һөртә-һөртә йүгереп килде. - Ни булды, йәнем? - тине ул йылмайып. - Ҡара әле, мин күпме байлыҡ таптым! - тип шаяртты Заһит. -Аһ! Былар бит. туҙбаш йыландың күкәйҙәре! Теге ваҡыт нигеҙҙә йылынып яткан йыландыҡы инде. - Мин дә шулай уйлайым, улар тиреҫ аҫтында ҡыҙышып, йылынып яталар инде. - Ой! Заһит, мин ҡурҡам. Улар бөтәһе лә сыҡһа, урамда йыландар мыжғып торасаҡ бит. Әйттем бит һиңә: Юҡ ит шуны! - тип. Йылыға йылан да эйәләшә, тимәк, беҙҙең өй яҡшы урында тора, тип ҡарыштың да торҙоң даһа! - Ҡарайыҡ әле, бәлки, улар боҙолоп бөткәндәрҙер, - тип Заһит береһен бысаҡ осо менән һыҙып ебәргәйне, эсенән тере йылан килеп сыҡты ла, йыбырлап шыуышып китеп тә барҙы. - Нишләйбеҙ, йәнем, ҡыҙыбыҙ күрһә, ҡурҡасаҡ бит, - тип иламһыраны Зәлиә. Заһит йомортҡаларҙы киренән тиреҫ менән күмеп ҡуйҙы ла тәрән итеп көрһөндө. - Ээээх, кәләш! Йыландар ҙа бит бик аҡыллы йән эйәләре, - тине йөрәкһеп. Зәлиә һаман ҡото осоп ҡарап торғас: - Һин беҙҙең ауылдыҡы булмағас, белмәйһеңдер шул. Шунан ҡатынын ҡосаҡлап, алдына ултыртты ла, шым ғына һөйләп алып китте. - Был ваҡиғаны иҫкә төшөрөргә яратмайым. Армияға мин Венгрияға алындым. Бер йыл шунда тыныс ҡына хеҙмәт иттем. Белеүеңсә, ул ваҡытта Афғанстанда ҡыҙыу һуғыштар бара ине. Мин дә иптәштәрем менән интернациональ бурысымды үтәйем, тип үҙ теләгем менән яҙылып киттем. Беҙгә унда ниндәй ҡан ҡойош барғанын һөйләмәнеләр бит инде. Бер ваҡыт бер взвод һалдаттары тау башында бер урында позиция һаҡлап ятабыҙ. Үҙебеҙҙекеләрҙән өҫтәлмә ярҙам көтәбеҙ. Костер яғырға ярамай. Тау соҡоронда бер шишмә бар, шунан һыу алып эсергә генә тотонабыҙ. Бер шулай һыуға барһам, бер нисә йылан балаһын күрҙем. Был тау-таш араһында ул бахырҙар ни нәмә генә ашайҙарҙыр инде, тип, ит, балыҡ консерваларынан өлөш сығарып, ҡалдыра башланым уларға. Иптәштәрем минән көлә. - Уларҙың әсәһе бит күҙлекле йылан-кобра йыланы, саҡһа, үлемең шунан була инде, - тип мәрәкәләйҙәр. Аҙаҡ һәр береһе үҙенә берәй мәшғүл табып, мине оноттолар, иғтибар итмәй башланылар. Ун биш көнләп уҙҙы. Һаман ятабыҙ. Ә теге мәхлүҡтәр миңә тамам эйәләште бит, ҡасмай башланы, бер-ике тапҡыр ололары ла күҙемә салынды. Шулай бер ваҡыт төндә поста торам. Дежурствоны тапшырырға, тип иптәшемде көтәм-көтәм, ул килмәй ҙә килмәй. Таң һарыһында ҡаты итеп йоҡлап киткәндер инде, тип ярты сәғәт үткәс, ахыры, үҙем барырға булдым. Тороп, бер-ике аҙым атлағайным, тау башынан шауҙарлап башыма бер нәмә килеп төштө. Башымдан һыпырып алып ташлап ҡараһам, ҡаршымда, минең түш тапҡырында ғына, ҡурҡыныс итеп ыҫылдап кобра йыланы тора. Миңә бер төрлө ҡыймылдарға ла ирек бирмәй, ҡатып ҡалдым. Артҡа сигенәм, минең арттан көләпәләрен ҡабартып, ул да шыуа. Мине шулайтып ҡатырып берәй сәғәт тотҡонлоҡта тотҡандыр. Шунан, ҡапыл тынысланды ла, һин дә мин, тау ярығына керҙе лә китте. Мин, ҡотолғаныма шатланып, иптәштәрем ятҡан окопҡа йүгереп барып етһәм, улар. ҡанһырашып ята. Кеменең муйынынан ҡан һарҡый, кеменең күкрәгендә кинжал һерәйеп тора. Заһиттың күҙҙәре йәшләнде, тауышы ҡалтыранды. -Ә мин шул йылан арҡаһында иҫән ҡалғанмын бит, аңлайһыңмы кәләш? Һаман ғәжәпләнәм: осраҡлы хәл булдымы, әллә Хоҙай хикмәтеме? Аҙаҡ саҡ трибуналға эләкмәнем. Ышанманылар. Икенсе заданиены үтәгәндә генә ҡаным менән түләп, аҡландым. .Бер аҙҙан Заһит менән Зәлифә, тиреҫе менән йылан йоморткалары һалынған ҡатырға ҡапты мотоциклдың арбаһына ултыртып, ауылдан алыҫ ятҡан урманға китеп баралар ине. Бер нисә көндән бәләкәй генә туҙбаштар тиреҫте йырып, өйөмдән берәм-һәрәм сыға башланы һәм шишмәгә табан шыуышты. Миннәте – рәхмәте. Гөлназ Нафикова-Ғәбитова.",Йылан рәхмәте,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,3581,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-28/yylan-r-hm-te-4445071,2025-10-28T23:36:00+00:00
"«Башинформ» агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, был хаҡта мәрхүмдең улы хәбәр иткән. Ринат Шәмхетдин улы Байымов 1961 йылдың 16 майында Силәбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһында тыуған. Өфө дәүләт сәнғәт институтында вокал буйынса белем ала. Ул күп сараларҙа йырсы булараҡ сығыш яһай, уның «Башҡортостан» йыры күптәрҙең күңеленә хуш килә. 1998—2003 йылдарҙа Ринат Байымов Башҡорт дәүләт филармонияһы симфоник оркестры солисы булып эшләй. 1991—1992 йылдарҙа «Башҡортостан» киностудияһының тәүге директорҙарының береһе була, ә 2011—2013 йылдарҙа Өфө конгресс-холына етәкселек итә. Ринат Байымов менән хушлашыу йәкшәмбе, 19 октябрҙә, «Торатау» конгресс-холында үтә. «Башинформ» агентлығы мәғлүмәттәре буйынса, был хаҡта мәрхүмдең улы хәбәр иткән. Ринат Шәмхетдин улы Байымов 1961 йылдың 16 майында Силәбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһында тыуған. Өфө дәүләт сәнғәт институтында вокал буйынса белем ала. Ул күп сараларҙа йырсы булараҡ сығыш яһай, уның «Башҡортостан» йыры күптәрҙең күңеленә хуш килә. 1998—2003 йылдарҙа Ринат Байымов Башҡорт дәүләт филармонияһы симфоник оркестры солисы булып эшләй. 1991—1992 йылдарҙа «Башҡортостан» киностудияһының тәүге директорҙарының береһе була, ә 2011—2013 йылдарҙа Өфө конгресс-холына етәкселек итә. Ринат Байымов менән хушлашыу йәкшәмбе, 19 октябрҙә, «Торатау» конгресс-холында үтә.",Юғалтыу,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1313,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-10-17/yu-altyu-4431633,2025-10-17T17:39:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИлназ Пиркин 2017 елның 19 октябрендә, ике көн полиция бүлегендә тотылгач, үзенә кул салды. Бүген, 15 апрельдә Татарстанның Түбән Кама шәһәр мәхкәмәсе Русия эчке эшләр министрлыгыннан Илназ Пиркингаиләсенә рухи зыян өчен 3 млн 800 мең сум акча түләттерү карарычыгарган. Бу акчаларның 3 млн сумын әти-әнисенә, 800 мең сумын - апасына түләргә тиешләр, дип яза""Травмпункт""хокук яклау проекты. Пиркинның гаиләсе 4,5 миллион сум компенсация сораган булган.2023 елның 17 маенда Түбән Кама шәһәр мәхкәмәсе Түбән Кама полиция идарәсенең элекке биш хезмәткәрен ирекләреннән мәхрүм итте, аларны янаулар һәм көч, махсус чаралар кулланып, авыр нәтиәләргә китереп вазифаи вәкаләтләрен арттыруда гаепле дип тапты. (инаять кодексының 286 маддәсе, 3 өлеше, ""а, б, в"" пунктлары).2023 елның октябрендә Татарстан Югары мәхкәмәсе бу хөкем карарынраслады. Түбән Кама эчке эшләр идарәсенең оешкан инаятьчелеккә каршы көрәш бүлеге башлыгы Ринат Әхмәтшинны иде елга, полиция хезмәткәре Михаил Логачевны алты елга гомуми тәртипле колониягәхөкем иттеләр. Калган полиция хезмәткәрләрен -Игорь Филиновны, Наил Миңдубаевны һәм Гадел Рәхимовны мәхкәмә залында азат иттеләр, чөнки алар бирелгән әзаны тулысынча үтәгән (2, 2 һәм 4 ел бирелгән иде). Алтынчы гаепләнүче - опер вазифасына стажер булган Илнар Гариповтикшерүдән качкан иде, аны эзләүгә бирделәр. 2022 елның көзендә Гариповнытоткарлап, 1,5 елга гомуми тәртипле колониягә хөкем иттеләр һәм ике ел куәт оешмаларында эшләүне тыйдылар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Полиция газаплагач үзенә кул салган Түбән Кама егете гаиләсенә Русия эчке эшләр министрлыгыннан 3,8 млн сум түләттерү карары чыккан",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1619,https://www.azatliq.org/a/politsiya-gazaplagach-uzena-kul-salgan-tuban-kama-egete-gailasena-rusiya-echke-eshlar-ministrliginnan-3-8-mln-sum-tulatteru-karari-chikkan/32906124.html,2024-04-15T16:27:15+03:00
"Украинадагы сугышта Харьков янында һәлак булган Русия хәрбиенең мәете. Архив фотосыфикерләрРусия гаскәре сугыш кырында үз солдатларының йөзләгән мәетен калдыра, хәрбиләрнең туганнары аларның үлүен мәхкәмә аша дәлилләргә мәбүр, дип яза""Вёрстка"". Басма мәгълүматынча, 2022 елның әеннән Русия мәхкәмәләренә ил хәрбиен һәлак булган яки хәбәрсез югалган дип тану турында 170 тән артык дәгъва кергән. Бу гариза белән аларның туганнары, хәрби прокурорлар һәм хәрби бүлекчәләрнең итәкчеләре мөрәәгать итә. Русия мәхкәмәләре мондый эшләрдә чыккан карарларны халыкка сирәк чыгара, дип искәртә басма. ""Вёрстка"" журналистлары мәхкәмәләр сайтларында, ачык кулланышта булган 18 мәхкәмә актын өйрәнгән. Мәхкәмәләргә өч очракта мөрәәгать итәләр: әгәр авыр яралы солдатны сугыш кырында ташлап калдырсалар һәм шуннан бирле аның турында берни билгеле булмаса; әгәр солдат үтерелгән булса, әмма аның мәете ятып калса; шулай ук әгәр солдатның гәүдәсе вак кисәкләргә таралган булып, аны ыя алмасалар. Әгәр дәгъва белән мөрәәгать итүчеләрнең дәлилләре: сугыш урыныннан фотолар, бергә хезмәт иткән башка хәрбиләрнең күрсәтмәләре булса, хөкемдар солдатны үлгән дип таный диелә. Басма язуынча, беренче мондый дәгъваларны ""Москва"" крейсеры батканнан соң, 2022 елның июнендә диңгезчеләрнең гаиләләретапшырган. ""Вёрстка"" ачыклавынча, бу хәлдән соң хәрбиләрнең туганнары гына түгел, зур югалтулардан соң хәрби бүлекчәләрнең командирлары да мәхкәмәләргә яза башлаган. Мәсәлән, мәхкәмәләргә Харьков, Изюм, Авдеевка һәм Угледар янында тар-мар ителгән солдатларны һәлак булган дип тану турында гаризалар килгән. Туганнарының сугышта үлүен мәхкәмә аша дәлилләргә тырышучылар Татарстанда да бар. Мәсәлән, республика медиалары Норлат районы мәхкәмәсенең Украинадагы сугышта ""Барс-19"" батальоны белән катнашып, хәбәрсез югалган Александр Ивановны һәлак булган дип тануыняза. Ул Норлат районының Иске Иглай авылыннан. Сугышка 2022 елның 1 сентябрендә кергән, ә 11 сентябрьдә хәбәрсез югалучылар исемлегенә эләккән. Аның чолганыштан чыга алмавы хәбәр ителгән, әмма мәетен кайтармаганнар. Хәрбинең хатыны ире югалганнан соң Норлаттагы ""Ватанны саклау"" фондына барган, алга таба нишләргә дип сораган. Фонд хезмәткәрләре гаиләгә хәбәрсез югалган ирне үлгән дип тану өчен документлар ыярга булышкан диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Медиа: Русия гаскәре сугыш кырында үз хәрбиләренең йөзләгән мәетен калдыра, туганнары аларның үлүен мәхкәмә аша дәлилләргә мәбүр",['Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,2359,https://www.azatliq.org/a/32692113.html,2023-11-20T11:19:51+00:00
"Акмечетнең элекке Татар урамы хәзер Футболчылар урамы дип аталафикерләрКырым башкаласы Акмәчет үзәгендә бер-берсенә күрше булган Маяковский, Горький, Толстой, Пушкин, Жуковский, Крылов, Пушкин, Гоголь, Франко, Чехов, Сергеев-Ценский, Некрасов, Тургенев урамнары бар. Шулар янында 1937 елда нахакка репресияләнгән һәм 1957 елда акланган кырымтатар шагыйре һәм галим Бекир Чобан-задегааның 130 еллыгында бер урам табалмаганнар. Май аенда шагыйрьнең 130 еллыгына багышланганконференциявакытында Бекир Чобан-заде исеме Акмәчеттәге бер урамга биреләчәк дигән хәбәрне Кырымның милләтара мөнәсәбәтләр комитеты итәкчеләренең берсе мөнбәрдән иткергән иде. Шул ук конференциядә чыгыш ясаучыларның берсе 1937 елда репрессияләнгән шагыйрьнең исемен ул узган гасырның егерменче елларында эшләгән Кырым хакимияте һәм университеты биналары урнашкан хәзерге Ленин урамына бирелсә урынлы булыр иде диде. Ләкин шагыйрь исеме бер читтәге урамга биреләсе булса, бу мәсьәләне вакытлыча яхшы заманнарга кадәр күтәрмәү тагын да дөресрәктер диде ул. Аның фикеренчә, Бекир Чобан-заде исеме читтәге урамга бирелсә, аның исемен үзәк урамнарда беркайчан да күрә алмаячакбыз, чөнки хакимият шул читтәге урамны күрсәтеп, ""аның урамы бар бит инде"" дигән сәбәп китерәчәк. Бу чыгышны ясаучы Акмәчеттә Ленинның ике һәйкәле, бер-берсенә якын булган Ленин бульвары, Ленин урамы, үзәк Ленин мәйданы булганын, Кырымда Ленин истәлегенә дистәләрчә һәйкәл, урамнар булганын да әйтте. Ә ни өчен Акмәчетнең Киров исемен йөрткән үзәк проспекты Кырым хакимиятенең 1928 елда хаксыз репрессияләнгән һәм 1990 елда акланган элекке итәкчесе Вели Ибраимов(Мирсәет Солтангалиев фикердәше- ред. ) исемен йөртә алмый дигән сорау да куйды ул. Шул вакыттан өч ай узган соң Акмәчет читендә урнашкан Петровские скалы бистәндә яңа урамга Бекир Чобан-заде исеме бирелү хакында хәбәр таралды. Моны кырымтатар әмәгатьчелеге белән киңәшләшмичә астыртын эшләгәннәр.1993 елда Бекир Чобан-заденың 100 еллыгына Карасубазарда кырымтатар әмәгатьчелегенең зур тырышлыгы белән үзәк Комсомольская урамына Бекир Чобан-заде исеме бирелде, 2001 елда кырымтатар эшмәкәре акчасына аңа һәйкәл куелды. Ләкин хәзер ул урамның кайбер йортларында Бекир Чобан-заде исеме урынына Луначарский исеме язылган. Кырымтатар активистлары Карасубазар шәһәр хакимияте хезмәткәрләренә бу хакта хәбәр итсә дә, Луначарский исеме бу йортларда кала бирә. Йортның хуасы исә урамның бер ягы Бекир Чобан-заде исемен, ә икенче ягы Луначарский исемен йөртә дигән акылга сыймаган сафсата белән чикләнә. Шәһәр хакимияте дә бу хәлгә дәшми. Карасубазарда Бекир Чобан-заде урамындагы йортка Луначарский урамы дип язылганЗаманында Карасувбазар шәһәре башлыгы булган, Дәүләт думасы депутаты, мөселман фракциясе сәркатибе Абдурешит Медиевһәйкәлен дә Луначарский урамындагы бер абзар эченә урнаштырырга мәбүр иткәннәр. Сөрген корбаннары истәлегенә Украина заманында куелган хатирә ташын да шәһәр үзегәннән алып, кырымтатарларның Сары Су бистәсенә күчергәннәр. Ике тапкыр совет каһраманы Аметхан Солтан һәйкәле урынын 2009 елда Акмәчет шәһәр хакимияте үзе билгелгән мәйдан үзәгеннән 2020 елда Пионерский урамы почмагына күчерүгә каршы язылган хатлар да ярдәм итмәде. Бу мәсьәләдә кырымтатар зыялылары, галимнәр, язучылар, мәдәният әһәлләре Мәскәү куйган Кырым итәкчесе Сергей Аксёновисеменә юллаган мөраагатьләрне дә санга сукмадылар. Нәтиәдә Аметхан Солтан һәйкәле бер тар почмакка урнаштырылды. Дини гыйбадәтханәләр дә Кырымда шул принцип нигезендә төзелә. Акмәчеттә төзелеше тәмамланып килгән Кырымның иң зур мәчете шәһәр читендә салынса, Александр Невский чиркәве иң үзәктә, Кырым Дәүләт шурасы каршында инде күптән төзелде. Акмәчеттә әмигъ мәчет төзелеше, 2020 елЗур мәчет 1918 елда большевиклар тарафыннан үтерелгән Кырым, Беларус, Литва мөселманнары мөфтие, Кырым хакимиятенең беренче рәисе Номан Челебиджиханисемен йөотәчәк дигән сүзләр дә инде ишетелми. Күрәсең, Акмәчет һава аланына Аметхан Солтан исемен, үзәк урамнарга Абдурешит Медиев, Бекир Чобан-заде исемнәре бирелмәгән кебек, Зур мәчеткә дә Номан Челебиджихан исемен бирүгә каршы чыгучылар бар. Номан Челебииһан — Кырымның дала ягында Ор Капы районы (Перекоп) Сонак авылында туа. Төркиядә Истанбул университетында юридик һәм дини белем ала, анда кырымтатар студентларын берләштергән ""Кырым генчлиги"" (Кырым яшьләре""), ""Ватан"" яшерен оешмасын төзи. Шигырьләр, хикәяләр авторы. Төркиядә Исмәгыйль Гаспринскийбелән очраша. 1913 елда Петербур университетының юридик бүлегенә укырга керә. 1917 елда Акмәчеттә Бөтенкырым мөселман корылтаенда оешкан мөселман башкарма комитетының рәисе, Кырым, Литва, Беларус, Польша мөселманнары мөфтие булып сайлана.1917 елның ноябрь-декабрендә фикердәшләре белән Бакчасарайда Беренче кырымтатар халкы Корылтаен әзерләп үткәрә. Корылтай Кырым милли республикасы оешуын игълан итә һәм аның конституциясен кабул итә, Номан Челебииһан директориянең (милли хакимиятнең) рәисе итеп сайлана. Большевиклар милли хакимиятне танымый, Кара дингез флоты матрослары ярдәмендә хакимиятне бәреп төшерәләр, Кырымны яулап алалар. Номан Челебииһан бер мәхкәмәсез инкыйлабчы матрослар тарафыннан 1918 елның 23 февралендә үтерелә, әсәде Кара диңгезгә ташлана. Төрле заманнарда Кырымга хезмәт иткән танылган кырымтатарлар исемнәрен 2014 елдан соң читтәге урамнарга бирелә, халык акчасына торгызылган кырымтатар һәйкәлләре почмакларда урнаштырыла, шәһәр, урамнарга тарихи кырымтатар исемнәрен кайтару өчен хакимият берни эшләми. Шул ук вакытта Акмәчетнең иң үзәгендә Роза Люксембург урамына - Александр Невский, Карл Маркс урамына - Екатерининская, Карл Либкнехт урамына - Юрий Долгоруков исемнәрен бирүне хакимият бик тизхәл итә. Ә менә сөргенгә кадәр Акмәчеттә булган Татар урамының(1839 елда бирелгән) тарихи исемен (хәзер Футболистлар урамы –ред. ) хакимият хәтта шул ""реабилитация"" кәгазе нигезендә дә ни өчен кайтара алмый дигән сорауга авап юк. Акмәчеттә Урыс, Караим, Төрек, Грек, Болгар, Молдаван, Әрмән һәм башка урамнар чәчәк атканда, имерек хәлдә булган Татар урамындагы иске татар зираты да юк ителгән. Акмечетнең элекке Татар урамы хәзер Футболчылар урамы дип атала2014 елда аннексияләнгән Кырым шәһәрләренең үзәк урыннарына башка илнең патшалары, патшабикәләре, төрле заманнарда Кырымны яулап алучылар, төрле ""вождьларның"" һәйкәлләрен кую шаукымы яңа сулыш алды. Украинада барган сугыш моңа этәргеч бирде. Кырым мәктәпләрендә сугышта һәләк булучыларның истәлек такталары, сыйныфларда ""каһраман парталары"", юл буенда сугышчыларның сурәтләре, ирле телеканалларда сугышка бәйле бер яклы тапшырулар әмгыятьтә күмәк психоз хисе уянуга, үтә-милләтчеләрнең сәбәпсез агрессиясенә, ярымутрауда алдан билгеләнгән эчке ""дошманны"" эзләүгә дә сәбәп булып тора. Мондый шартларда кырымтатарларның танылган шәхесләре исемнәрен, һәйкәлләрен үзәктән читкә чыгару, Кырымның кырымтатарлар белән бәйле күп гасырлы тарихын төрле ""реставрацияләр"" юлы белән юк итү дулкыны туктамыйча дәвам итә. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырымда кырымтатар атамаларын читтәге урамнарга бирү, һәйкәлләрне почмакларга урнаштыру дәвам итә",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Татарстан'],[0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0],6,Ҡырым,7260,https://www.azatliq.org/a/32572866.html,2023-09-16T21:00:55+00:00
"Уфимский Межвузовский кампус посетили 37 школьников из Запорожской области. Ребята находятся в Уфе в рамках проекта «Университетские смены», реализуемого Минпросвещения и Минобрнауки РФ совместно с «Движением Первых». В Башкортостане их принимает Башкирский государственный педагогический университет им. М. Акмуллы, резидент Межвузовского кампуса Уфы. Школьники познакомились с макетом Межвузовского студенческого кампуса Евразийского НОЦ, который строится при поддержке национального проекта «Молодежь и дети», побывали в научных лаборатория и центрах, а также посетили Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». – Это уже третья «Университетская смена», которую принимает БГПУ им. М. Акмуллы за лето. Мы стараемся выстроить программу так, чтобы ребята не только отдохнули, но и обогатились новыми знаниями. На прошлой неделе они познакомились с прошлым нашего региона в Евразийском музее кочевых цивилизаций и Национальном музее Башкортостана, сегодня заглянули в будущее нашей республики в Межвузовском кампусе. Надеемся, что наша смена поможет старшеклассникам сделать правильный выбор будущей профессии; может быть, кто-то из них даже выберет уфимский вуз для поступления, – отмечает руководитель смены, заместитель директора технопарка Акмуллинского университета Эльвира Шаймухаметова. Юрий Кордий приехал в Уфу из Мелитополя. «Университетская смена» в Уфе – уже четвертая, в которой он принимает участие. До этого Юра побывал в Грозном, Москве и Архангельске. – В Уфе на меня произвела впечатление архитектура. Еще было очень интересно побывать в музеях, узнать о том, что здесь было в прошлом. Вообще мне нравится бывать в разных городах России, узнавать о них что-то новое, – рассказал он. В честь Дня географа, отмечаемого в России 18 августа, в этот день с участниками «Университетской смены» встретился журналист, руководитель медиа-группы Башкирского отделения Русского географического общества Рустам Сиразетдинов. Он рассказал школьникам о деятельности РГО и своих многочисленных экспедициях. А специалисты Башкирского филиала Управления  лесного хозяйства Минобороны РФ организовали для школьников увлекательное занятие по пожарной безопасности, познакомили их с техникой и средствами пожарной защиты. «Университетская смена» в БГПУ им. М. Акмуллы продлится до 20 августа. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. 1 из них уже полностью построен в Москве на базе МГТУ им. Н. Э. Баумана. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Сегодня здесь действуют 18 научных лабораторий и центров, а также расположен Всероссийский центр киберфизических инноваций национальной платформы «Берлога». В апреле 2025 года в рамках второй очереди проекта был запущен Геномный центр, где разместился Центр интеллектуальной геномики Уфимского федерального исследовательского центра Российской Академии наук. На базе Геномного центра открылась «Школа 21» – совместный проект Башкортостана и «Сбера». Весь проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В уфимском Межвузовском кампусе побывали школьники из Запорожья,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 1 0 1 1 0 0 0 0 1 0 1],6,Йәмғиәт,3898,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-19/v-ufimskom-mezhvuzovskom-kampuse-pobyvali-shkolniki-iz-zaporozhya-4354105,2025-08-19T14:40:00+00:00
"фикерләрТатарстан Югары мәхкәмәсе Украина яклы булуда шикләнелгән Владимир Овчинниковны тоткарлауга шикаятьне караган. Бу хакта ""Реальное время""иткерә. Ирне быел октябрь аенда Түбән Камада Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) хезмәткәрләре тоткарлаган иде, аны Украина ягында сугышучы русияләрдән төзелгән ихтыяри хәрби төркем - ""Русия азатлыгы"" легионының әгъзасы булуда шикләнәләр. Мәхкәмә утырышында Овчинниковның дәүләт билгеләгән адвокаты Ирина Коренева Түбән Кама адвокатының шикаятен хуплаган. Шикаятьтә ирнең элегрәк инаять аваплылыгына тартылмаган булуы, качарга тырышмавы, тоткарлаганда каршылык күрсәтелмәве искәртелгән. Тик прокурор каршы чыккан һәм мәхкәмә ирне сак астында калдырган. Владимир Овчинников октябрь ахырында тоткарланды. Медиада аның янәсе ""Түбән Кама нефтехим""да эшләве әйтелде. Әмма оешма бу мәгълүматны кире какты. """" -каналы аны Украинаның ""Русия азатлыгы"" легионына керүе һәм мөһим объектлар турында Украина кораллы көчләренә шымчылык итеп торуы өчен тоткарлауларын иткерде. Канал мәгълүматынча, 33 яшьлек Владимир Овчинников легионга быел якынча август-сентябрь айларында кергән. Янәсе ул Украинадан мессенджер аша күрсәтмәләр алган, бу күрсәтмәләр Татарстанның саклану-сәнәгать оешмаларын күзләү белән бәйле булган. Русия тәртип саклау оешмалары белдерүенчә, ""Русия азатлыгы"" легионы 2022 елның мартында, Украина президенты Владимир Зеленскийкушуы белән төзелгән. Янәсе бу Русиядән ихтыяриларны табып, аларны Украина ягында сугыштыру, ә алга таба ""Русиядә терактлар кылып, үзәк хакимиятне бәреп төшерү"" өчен эшләнгән. Быел март аенда ""Русия азатлыгы"" легионы Русиядә террорчы дип табылды. Хәрби төркем ак-зәңгәр-ак төсләрдәге байрак куллана, активистлар аны сугыш башланганнан соң ""азат Русия"" байрагы буларак тәкъдим иткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Татарстан Югары мәхкәмәсе Украинаның ""Русия азатлыгы"" легионына керүдә шикләнелгән ирне сак астында калдырды",['Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1854,https://www.azatliq.org/a/32688617.html,2023-11-17T09:13:20+00:00
"Тәлгать ТаетдинРусия мөфтие, Русия мөселманнарының үзәк диния нәзарәте рәисе Тәлгать Таетдин мөселманнарга мөрәәгать итте. Ул аларның Ураза гаетенә мәчетләргә ыелмауларын сорады. Рамазан тәмамлана. Ул гади шартларда түгел, ә пандемия шартларында тәмамлана. Рамазан ае үзе дә карантин шартларында узды. Илебезнең президенты һәм төбәкләр итәкчеләре бу пандемия белән көрәшкә зур игътибар бирә, шуңа күрә без дә бу көрәштә катнашырга тиешдиде Таетдин. Мөфти Рамазан аенда күмәк намазлар булмавын да искә алды. Әлбәттә бу бик авыр, чөнки изге Рамазан ае – догалар кылып, тәүбәләргә килү вакыты. Һәм менә бәйрәм якынлаша. Медицина оешмалары кушуыннан чыгып, без карантин таләпләрен үтәргә тиеш, һәм мәчетләрдә күпләп ыелу булмаячак. Бу Рамазанда без сездән хакимият һәм медицина оешмалары куйган бар таләпләрне үтәвегезне бик сорыйбыз һәм моңа чакырабыз, диде Таетдин. Мөфти сүзләренчә, гает көнне мәчетләргә санаулы кешеләр генә киләчәк, бу имамнар һәм мәчет хезмәткәрләре булачак. Калган мөселманнар өчен Мәскәү вакыты белән иртәнге сәгать идедән БСТ каналында, аннары Русиянең Беренче каналында Ураза гаетеннән трансляция булачак. Аллаһ кушып, карантин тәмамланыр, бу каза үтеп китәр, һәм шунда без йөзләрчә һәм меңнәрчә мәчетләребездә намазлар һәм дәресләр уздыра алырбыз. Ә бәйрәмне безнең котлауларыбыз һәм аралашуыбыз бизәр диде Тәлгать Таетдин. Татарстанда да Ураза гаете бәйрәме форматында узачак. Бүген Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллинмөселманнарга шундый мөрәәть белән чыкты. Элегрәк Башкортстан мөфтие Айнур Биргалинда. Реалиига быел мәчетләрдә элекке кебек бәйрәм намазы, төрле чаралар оештырып булмавын әйтте. Моңа кадәр Русия президенты Владимир Путинмөселманнарны Уразаны өйләрендә бәйрәм итүләрен сораган иде. Соңрак Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдинда мөселманнарны өйдә генә бәйрәм итәргә чакырды.",Тәлгать Таетдин мөселманнарны Ураза гаетендә мәчетләргә ыелмаска чакырды,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,1822,https://www.azatliq.org/a/30623867.html,2020-05-20T11:51:29+00:00
"Күптән күрешкәнебеҙ юҡ ине, көтмәгәндә шаулы ҡаланың урам сатында осрашырға тура килде. Ире менән уларҙы күреп, ҡапыл албырғап ҡалдым: Гөлнара инвалид коляскаһында ултырған Рөстәмде этеп килә ине. Хәлдәрен белмәй инем. Уй Аллам, нимә булып ҡуйҙы? тигән йәлләүес һорау иргә оҡшаманы.",Алтын кеүек ирем барлығын хәҙер килеп аңланым.,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йөрәк,282,https://shonkar.com/news/y-r-k-sere/2025-02-17/altyn-ke-ek-irem-barly-yn-h-er-kilep-a-lanym-4125486,2025-02-17T16:14:12+00:00
"Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаты, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы – йәмәғәт ойошмаларының Халыҡ-ара берлеге рәйесе Президиумы рәйесе Эльвира АЙЫТҠОЛОВА: Өйөбөҙҙә атайым йыйған бик ҙур китапхана булды. Китап буйынса тәүге әхирәтем ул – Пеппи. Ололарға бер ҡасан да ысынлап күңелле булмай – Взрослым никогда не бывает по-настоящему весело. Иҫләйһегеҙме, бала сағында Пеппи Оҙонойоҡ (Пеппи Длинныйчулок)  шулай тип әйтә? Шул тәүәккәл ҡыҙыҡай оҡшай ине миңә. Ул бер ҡасан да төшөнкөлөккә бирелмәй һәм нисек йәшәргә икәнен белә: көсһөҙҙәрҙе рәнйетмәҫкә, кәрәк булғанда ярҙам ҡулы һуҙырға, яҡшы һәм шат күңелле булырға. Ҡыуана һәм ҡыуандыра. Был китапты үҙебеҙҙең ауыл китапханаһынан әллә нисә тапҡыр алып уҡыным. Унан һуң китаптар минең ныҡлы дуҫыма, серҙәшемә әйләнде. Пеппиҙан тыш, Белмәҫйән, Элли менән Тотошка үҙҙәре менән мажаралары донъяларына алып инеп киттеләр. Был китаптарҙы тәржемәлә, башҡорт телендә уҡый инем. Уйлаһаң, ул осорҙа тәржемә мәсьәләһе юғары кимәлдә булған түгелме? ! Мостай Кәрим әҫәрҙәре, бигерәк тә Оҙон-оҙаҡ бала саҡ әҫәре әсир итте. Ундағы геройҙар беҙҙең ауылда йәшәйҙер кеүек тойола ине (Тормош ағышы, кешелек тарихы). Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайы рәйесенең урынбаҫары, күренекле спортсы Тамара ТАНҺЫҠҠУЖИНА: Башҡорт әҙәбиәтенән Мостай Кәрим, Ноғман Мусинды яратам. Зәйнәб Биишева әҫәрҙәрен оригиналда, башҡортса уҡығанғамы, бер аҙ ауырыраҡ тойолдо. Яҡтыға трилогияһын бала сағымда яйлап-яйлап, бер-ике йыл дауамында, әсәйемә ҡысҡырып уҡыным. Яңылыш әйтеп китһәм, туҡтатып ниндәй һүҙ ул тип, ҡабатлап уҡыта ине, мәғәнәһен дә бер юлы аңлатып барҙы, шул рәүешле тел байлығымды ла арттырған ул. Әле  өҫтәлемдә Динис Исламовтың әллә ҡасан донъя күргән, таушалып, һарғайып бөткән ике томлыҡ Мәскәү юлы китабы ята. Әхирәтемдең әсәһенән уҡырға берәй ҡыҙыҡ китап бирә алмаҫығыҙмы тип һорағайным, һәйбәт тип, шуны тотторҙо. Уны башта йүнәтеп, ремонтлап алайым да, шунан уҡый башлармын тип торам (Яҡтыға трилогияһын ҡысҡырып уҡыным). Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал КИЛСЕНБАЕВ: Мин үҙем яҙыусы түгел. Әлбиттә, мәктәп йылдарында шиғыр яҙып маташтым мин дә. Йәншишмә гәзитендә баҫылып сыҡҡандары ла булды. Шулай ҙа. ике китап сығарҙым мин. Беренсеһе – минең беренсе уҡытыусым, остазым, Ирек Ишмәтовтыҡы. Шөкөр, ул бөгөн дә иҫән, юл төшкәндә хәлен белешеп торорға тырышам, байрамдарҙа мотлаҡ ҡотлашабыҙ. Ғүмер буйы ижад менән йәшәне ҡәҙерле кешем. Матбуғатта баҫылған бар хикәйә-мәҡәләләрен йыйып, бер йыйынтыҡҡа туплап, 80 йәшенә китап итеп сығарып һөйөндөрҙөм мин уны. Оло бүләк итеп ҡабул итте автор, күҙенән йәштәре атылып сыҡты. Ирек ағайҙың яҙғандары беҙҙең өсөн һәр саҡ ҡәҙерле һәм әһәмиәтле булды. Шуға китап итеп сығарып бар ауылдаштарыма ла күрһәткем килде. Бер хикәйәһе бигерәк тә иҫтә ҡалған. Ҡалмаҫлыҡ та түгел шул. Бөйөк Ватан һуғышының ҡыҙған мәле, 1943 йылдың һыуыҡ ҡышы. Аслыҡ. Атай кеше фронтта, күп балалы әсәй ни эшләргә белмәй. Асыҡтым, әсәй, – тип дүрт йәшлек ҡыҙы дүрт көн инде урынынан тора алмай ята. Ризыҡ табырлыҡ бер сара ҡалмағас, әсәй ғаилә ятып йоҡлап йөрөгән ике мендәрҙе төйнәп ала ла, һатырға тип Ырымбур яҡтарына сығып китә. Буранға эләгеп, әсә көскә биш көндән генә әйләнеп ҡайта, ҡулында икмәк, ярты күнәктәй он була. Тик. ул киткәндең өсөнсө көнөнә бәләкәс бала күҙен мәңгелеккә йома. Аптырап өлкән балалар уны, мәйетте, еҫләнмәһен тип, тышҡа, соланға сығарып ҡуя. Юлым уңды, тип ҡабаланып ҡайтып килгән әсә ишекте асып ебәргәс, сабыйының кәүҙәһен күреп быуынһыҙ ҡала. (Китап – тормош мәктәбе) Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан ҒАРИПОВА: Күп уҡыным һуңғы йылдарҙа. Һәр ҡайһыбыҙҙы өй тауығы итеп бикләп ҡуйған пандемия ла быға булышлыҡ итте. Ер шарының ҡайһы ҡитғаһы ерлегендә тыуған әҙәбиәтте уҡымай ҡалдырҙым икән? ! Хатта бына хәҙер Һиндостандан килеп уҡып йөрөгән студенттарҙың һәр береһендә Григори Робертеның Шантарам романы геройы Прабакерҙы күрәм. Әҙәбиәт илдәрҙе, ҡитғаларҙы, халыҡтарҙы яҡынайтты; яҙмыштарында уртаҡлыҡтар күрәһең, уларға сәйәсмәндәр түгел, ҡәҙимге үҙең кеүек кеше күҙлегенән ҡарайһың һәм яҙыусы иңенә һалынған миссияның ни тиклем оло, ни тиклем яуаплы һәм изге икәнен нығыраҡ төшөнәһең. Былтыр шулай Ҡытай яҙыусыһы Пэн Сюэтминдың Әсәй романын уҡығас, (395 бит): Эх, элегерәк, йәшерәк саҡта был китап ҡулға килеп инһә, мин һис шикһеҙ уны башҡортсаға тәржемә итер инем һәм Ағиҙел журналының һәр һанына бер бүлеген тәҡдим итер инем, – тип уйланым. Бик тә ғибрәтле, бик тә фәһемле һәм кәрәк китап! Һәр әсәнән тыуған бәндә (ә беҙ барыбыҙ ҙа әсәнән тыуабыҙ) уҡырға тейеш әҫәр был. Ә бына Американың ҡара тәнле яҙыусыһы Алекс Хейлиның Тамырҙар китабын уҡығас, беренсе тапҡыр иртәрәк тыуғаныма үкендем, сөнки ундай әҫәрҙе яҙыр өсөн ваҡыт кәрәк. Унан һуң – көс. (Күңел) Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры Әминә ШАФИҠОВАның Уҡыған ил уңыр! , Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим АРАЛБАЙҙың Рухиәтебеҙ көҙгөһө – китап, Театр эшмәкәрҙәре союзы идараһы рәйесе, актер Әхтәм АБУШАХМАНОВ Сәнғәт китаптан башлана, яҙыусы, Бельские просторы журналының баш мөхәррире Юрий ГОРЮХИНдың Минең Серле утрауым, яҙыусы Гөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНАның Китап бәхетемә нигеҙ һалды, Әсә йөрәге әсәйҙәр советы төбәк йәмәғәт ойошмаһы рәйесе Гөлшат ИБРАҺИМОВАның Ғәриптән бигерәк һау кешегә кәрәк, яҙыусы Мәрйәм БУРАҠАЕВАның Тәүге китаптарым, Татарстан Яҙыусылар берлеге рәйесе Ркаил ЗӘЙДУЛЛИНдың Китап менән хушлашыу, Ҡазан уттары әҙәби журналының баш мөхәррире Рөстәм ҒӘЛИУЛЛИНдың Китаплы Өфө, Башҡортостан Республикаһының Кинематографистапр союзы рәйесе Зөһрә БУРАҠАЕВАың Бала саҡтың нурыл китаптары, Башҡортостан Республикаһының Милли әҙәбиәт музейы директоры Миләүшә ҠАҺАРМАНОВАның Китап донъяһында аҙашып. , актер Хөрмәтулла ҮТӘШЕВтың Ҡурай сатнап, ярылып китер булған. , Башҡортостан юлдаш телевидениеһының Тамыр балалар һәм үҫмерҙәр телеканалы директоры Гөлназ ҠОЛҺАРИНАның Яратҡан китабың, тип һораһалар, гел аптырап ҡалам. , опера батшабикәһе Айгөл ӘХМӘТШИНАның Һандуғас – тамырҙарымдың символы, дәүләт эшмәкәре Тәлғәт СӘҒИТОВтың Ағады Аҡедил. , ҡаҙаҡ шағиры Саят КАМШЫГЕРҙың Китап битен асмағанға киләсәк ишек асмаҫ! , нейрохирург Резида ҒӘЛИМОВАның Китап – кешелек туплаған аҡылдың аккумуляторы, Рәсәйҙең МТС компанияһының эйәрсән ойошмаһы булған МТТ автономиялы берләшмәһенең генераль директоры Рәмил БИКҠУЖИНдың Китап уҡығанда үҙең режиссер, үҙең ҡуйыусы-рәссамһың, йәш яҙыусы Асия АРЫҪЛАНОВАның Ауылдың уңышы нимәлә? , Урмансы позывнойлы һәм Егерь позывнойлы яугирҙарҙың мәҡәләләре бер тында уҡыла. Башҡорт әҙәбиәте белгесе, филология фәндәре докторы Миңлеғәли НӘҘЕРҒОЛОВ Боронғо яҙма сығанаҡтарҙа – башҡорттар мәҡәләһендә иң боронғо замандарҙан алып быуат аҙағына тиклем ҡағыҙға теркәлеп беҙҙең көндәргәсә килеп еткән бер нисә яҙма сығанаҡҡа туҡталһа, Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапхананың ҡулъяҙмалар һәм һирәк баҫмалар бүлеге мөдире, ғалим Флүр СИБӘҒӘТОВ бүлектә һаҡланған уникаль ҡомартҡылар хаҡында һүҙ алып бара. Башҡортостан Яҙыусылар сюзы рәйесе, яҙыусы Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ, Беларусь Республикаһының Яҙыусылар союзы рәйесе Алесь КАРЛЮКЕВИЧ, Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан Китап нәшриәте директоры Эльмира ХӘЙРИТДИНОВА менән әңгәмәләрҙә бөгөнгө әҙәби процесс, китап баҫыу, әҙәбиәт мәсьәләләре яҡтыртыла. Күренекле башҡорт яҙыусыһы һәм йәмәғәт эшмәкәре Динис БҮЛӘКОВтың тыуыуына быйыл майҙа 80 йыл тулды. Ошо уңайҙан редакция хеҙмәткәрҙәре яҙыусының оло ҡыҙы Ләйсән, уртансылары Зөһрә һәм кинйәбикәләре Миләүшәне редакцияға саҡырып, сәйле табын артында йәнле әңгәмә ҡорҙо. Ата-әсәләрен яратып, бәхетле бала саҡтарын һағынып хәтирәләргә бирелде ҡыҙҙар. Яҙыусы хаҡында ғәйәт йылы иҫтәлектәр һаҡлап, уның исемен, ижадын мәңгеләштереүгә өлөш индереп, тыуған яғы менән бәйләнеште өҙмәй йәшәй улар. Ғүмеркәйҙәрегеҙҙең ҡәҙеркәйҙәрен белегеҙ! тигән әңгәмәлә Динис Мөҙәрис улының ҡыҙҙары беҙҙе атай-әсәйле бала сағына алып китә. Изге китап – Ҡөрьән хаҡындағы мәҡәләләр (Факил МЫРҘАҠАЕВ Бер быуаттан һуң, Мөнир ҠУНАФИН Изге китап: мейес аҫтындағы. Изге китап: ялҡын өҫтөндәге, Зөлфиә ХАННАНОВА Өҫтәл китабым – Ҡөрьән, Сәйфулла ӘМИРОВ Изге китап: миңә тәғәйенләнгәне) үҙе бер циклды тәшкил итә һәм иҫ киткес мөғжизәүи ваҡиғалар менән үрелеп бирелә. Ағиҙел журналы донъя әҙәбиәте, рус һәм туғандаш халыҡтар әҙәбиәте менән бәйләнештәрҙе нығытыуға ҙур өлөш индерә. Был һанда ла билдәле рус яҙыусылары Лев ТОЛСТОЙҙың Ильяс, Петр ДОБРОТВОРСКИЙҙың Һандуғас, белорус яҙыусыһы Владимир САЛАМАХАның Евмендың өйө тигән хикәйәләре, йәш ҡырғыҙ шағиры Алтынбәк ИСМАИЛОВтың шиғри шәлкеме тәҡдим ителә әҙәбиәт һөйөүселәргә. Мостай КӘРИМ, Рәсүл ҒАМЗАТОВ, Сыңғыҙ АЙЫТМАТОВ – әҙәбиәтебеҙҙең өс сағыу йондоҙо, донъябыҙҙың рухи илселәре! Уларҙың дуҫлығы ла күктәр тарафынан тәҡдирҙәренә яҙылғандыр. Салауат ӘБҮЗӘРҙең Мостай планетаһы, Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙҙың Һыҙғырып бөркөт туҡтатырлыҡ. , Мөнир ҠУНАФИНдың Минең Айытматовым мәҡәләләре ошо өс шәхестең яҡты рухына бағышлана. Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил БИКБАЕВтың был һандың тәүге биттәрендә урын алған Башҡорт йорто, башҡорт китабы шиғырынан алтындай ошо юлдар менән тамамлағы килә күҙәтеүҙе: Китабында яңы биттәр артһа, Башҡорт йорто нығыраҡ яҡтырыр. Тик шул саҡта ғына Башҡорт илен Киләсәге алға саҡырыр.","КИТАПТА – ТОРМОШ АҒЫШЫ, КЕШЕЛЕК ТАРИХЫ","['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 1 1 1 1 1 1 1],13,Йәмғиәт,9088,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2024-05-23/kitapta-tormosh-a-yshy-keshelek-tarihy-3780607,2024-05-23T16:59:00+00:00
"— Әҙәбиәтте бөтөрмәҫ өсөн шуның кеүек аяҡ менән яҙыусыларҙы унда индермәҫкә кәрәк. Автор тәүге мөхәббәте хаҡында яҙа, тик нишләптер олатаһының Сталин заманындағы михнәттәрен, атаһының колхозда көн-төн эшләүен, ағаһының ҡыҙҙар күҙләп йөрөүен ентекләп һүрәтләүҙе кәрәк тапҡан. Дөрөҫөн әйткәндә, һөйләп сыҡҡан. Ә бына сюжет ҡороу, образды асыу кеүек нәмәләрҙе, әҙәбиәт закондарын бөтөнләй белмәй йәки һанға һуҡмай. Һикһәнде уҙған олатаһы тәүге мөхәббәтен осрата ла минут һайын уны яратыуын һөйләй. Йәш саҡтағыса Ирәндек тауына күтәреп алып менәм, ти. Дөрөҫөн әйткәндә, һикһән йәшлек күршеләге бабай тауға менеү түгел, урамға бер ниндәй ярҙамһыҙ сығып-керһә, балаларын таныһа — ҡыуана. Әҫәр аҙағында төп герой бар теләктәренә лә ирешә, дошмандары килеп аяғына йығыла. Һинд фильмындағы кеүек күмәкләшеп йырлап-бейеү генә етмәй. Чеховтың берәй хикәйәһен уҡып ҡараһа, нисек яҙырға кәрәклеген, бәлки, аңлар ине. Автор нәмә әйтергә теләгәндер — аңлашылмай. Ул яҙыуын бөтөнләй ташлаһа, әҙәбиәтебеҙгә ҙурыраҡ файҙа килтерер ине! Шәп бит, ә кәләш! — Авторы кем һуң ул хикәйәнең? — тип ҡыҙыҡһынды ҡатыны. — Кем белһен уны? Кем яҙғаны сер булып ҡалһын рецензия яҙ инде, тип баш мөхәррир үтенеп һораны бит. — Ғүмер буйы йәшәй белмәнең, шуға етеш донъяң да, әҙәм рәтле исемең дә юҡ! — тип ҡапыл ҡыҙып китте ҡатыны. — Йәрми һымаҡ патриот булып ҡыланһаң ни булған? Заманында армияға барыуҙан ҡасып йөрөгән әҙәм хәҙер малайын Төркиәгә уҡырға ебәрә һалды — йәнәһе, хәрби хеҙмәткә эләгеп ҡуймаһын. Ә үҙе телевизорҙан төшмәй, ил өсөн алғы һыҙыҡта йәнемде фиҙа ҡылыр инем, тип иламһырай, хужаларҙы маҡтап туймай. Хәҙер килеп, ай һайын берәй грант отмаһа, һис юғында түшенә миҙал тағалар. Шуның йә булмаһа хөкүмәттә эшләгән Кәли Кәлиевичтың хикәйәһе түгелме икән? Ул да үҙен яҙыусыға хисаплай заһа? Шуларҙың берәйһе булһа, үҙеңә бөтөнләй юлдар ябыла бит! Уйға ҡалған Мәхмүт яуап һүҙе таба алмай, ултырғысҡа һеңде. Һуңынан өндәшмәй генә компьютер мониторына текәлде. Ҡараңғы төшә башлағас, өҫтәлгә рецензияның яңы варианты килеп ятты. Унда шундай юлдар бар ине: Хикәйә — әҙәбиәтебеҙгә яңы һулыш өрөүсе әҫәрҙәр рәтендә. Уның киләсәктә дәреслектәргә инеүенә, спектакль итеп ҡуйыласағына шигем юҡ. Чеховҡа лайыҡлы алмаш килде, буғай. Автор өс быуын тарихы аша илебеҙ тарихын тасуирлап биргән. Әҫәр аҙағында төп герой тауға менергә теләүен әйтә. Менһен әйҙә — хикәйә лә әҙәбиәтебеҙҙе бығаса артылмаған тауҙарға мендерһен. Марат ӘМИНЕВ.",Ғәҙел баһа,['Хикәйә' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1],3,Ғәләмәт бит,2406,https://henek.info/articles/++-++/2025-06-25/el-ba-a-4290105,2025-06-25T13:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр-каналларда ""Казан Оргсинтез"" ширкәтендә янгын булуы турында хәбәрләр таралды. ""Янгын ""Оргсинтез""да түгел, Төньяк-Көнбатыш урамы, 10 (Северо-Западная) адресында"", дигәннәр ТАССка Казанның Бердәм кизү-диспетчер хезмәтендә. Әлеге адреста Казанның сыекландырылган газ саклагычы урнашкан.14 гыйнварда иртәсендә Казанга пилотсыз очкычларһөүм итүенәтиәсендә, газ саклана торган мичкәгә ут капкан. ""Бүген 5:20 сәгатьтә Казан читендә пилотсыз очучы иһаз һөүме аркасында газ мичкәсе яна башлаган. Беркем әрәхәтләнмәгән"", диелә республика президенты сүзчесе Лилия Галимовахәбәрендә. Урынга ашыгыч хезмәтләрнең килүе, Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның дабаруы әйтелә. Миңнеханов Казандагы бөтен оешмалар да гадәти тәртиптә эшли, дип ышандыра. ""Бизнес "" мәгълүматынча, бу хәл Казанның сыекландырылган газ саклагычындабулган. Басманың ашыгыч хезмәтләрдәге чыганаклары әйтүенчә, газ саклагычка дрон төшүе турындагы хәбәр иртәнге 5:13 сәгатьтә килеп ирешкән. -каналларда ""Казан Оргсинтез"" ширкәтендә янгын булуы турында хәбәрләр таралды, әмма расланмады. ""Янгын ""Оргсинтез""да түгел, Төньяк-Көнбатыш урамы, 10 (Северо-Западная) адресында"", дигәннәр ТАССка Казанның Бердәм кизү-диспетчер хезмәтендә. Әлеге адреста Казанның сыекландырылган газ саклагычы урнашкан, ул ""Газпром сжиженный газ"" оешмасына карый. ""Бизнес "" язуынча, хәзерге вакытта газ саклагычка юлны япканнар. Бүген иртәнге 5:40 сәгатьтән бирле Татарстанда пилотсыз очкычлар кисәтүе гамәлдә. 6:26 сәгатьтә Росавиациядә Казан һава аланын вакытлыча ябуларынхәбәр иттеләр. Моннан тыш Пенза, Сембер, Калуга, Тамбов һәм Саратов һава аланнарында очышлар чикләнгән. Бүген украин дроннары Саратов өлкәсенең Энгельс шәһәрендәге сәнәгать объектына да һөүм иткән, янгын башланган. ирле кешеләр """"га һөүмнән соң нефть саклагыч яна башлавынсөйләгән. Дроннар биредәге нефть саклагычка 8 гыйнварда да һөүм иткән иде инде. Янгынны биш көннән соң гына сүндерә алдылар. Сарытау өлкәсе башлыгы Роман Бусаргинтөбәккә булган һөүмнән соң сәнәгать оешмасына зыян килүен белдерде. Нинди оешма икәнен әйтмәде. Орлов өлкәсе губернаторы Андрей Клычков 14 гыйнварга каршы төндә төбәктә 17 дрон бәреп төшерелүен әйткән. имереклекләр һәм әрәхәтләнүчеләр юк, ди түрә. Тула өлкәсендә — 16, Ростов өлкәсендә — 14 дронны бәреп төшергәннәр, нинди нәтиәләргә китерүе хәбәр ителми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанга пилотсыз очкычлар һөүм иткәннән соң газ мичкәсенә ут капкан,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],6,Яңылыҡтар,2456,https://www.azatliq.org/a/kazanga-pilotsiz-ochkichlar-hojum-itkannan-song-gaz-michkasena-ut-kapkan/33274910.html,2025-01-14T10:00:29+03:00
"Баш ҡалала 47 йәшлек Альвитта Вячеславовна Әмированы эҙләйҙәр. 26 ғинуарҙан бирле уның ҡайҙа булыуы билдәһеҙ.12 ғинуарҙа Өфөлә юғалған 42 йәшлек Руслан Мансур улы Иҡсанов һәм былтыр 28 октябрҙә Ейәнсура районында юғалған 53 йәшлек Батыр Нуритдин улы Хәмиҙуллин табылған.25 ғинуарҙа Иглин районында юғалған 87 йәшлек Сәкинә Сәйетгәрәй ҡыҙы Фәйрүзова (Хисаева) һәләк булған. Яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",36 йәшлек ир юғалған,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,590,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-29/36-y-shlek-ir-yu-al-an-4555116,2026-01-29T12:00:00+00:00
"Фильм һәләтле башҡорт режиссерҙарынан торған уникаль команда тарафынан тыуҙырылған. Улар - Айнур Асҡаров, Виталий Дудка, Айрат Әбүшахманов, Айсыуаҡ Йомағолов, Руслан Юлтаев, Айҙар Аҡманов һәм Руслан Римович. Кинокартинаға Рәсәй йондоҙҙары - Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский һәм Николай Галлямов, шулай уҡ Өфө театрҙарының билдәле артистары Азат Йыһаншин, Алмас Әмиров, Рушана Бабич, Николай Рихтер, Полина Шабаева, Артур Ҡунаҡбаев, Ольга Мусина һәм башҡалар йәлеп ителгән. Фильмда  Эмир Пайдем и Белла Шайхинурова кеүек иң йәш актерҙар ҙа төшкән. Проект АНО Медиастарт креатив индустрия үҙәге һәм Аскарфильм кинокомпанияһы тарафынан Башҡортостан Республикаһы Башлығы гранттары фонды ярҙамы менән тормошҡа ашырылған. Фильмдың премьераһы 20 апрель 47-се Мәскәү Халыҡ-ара Кинофестивалендә  күрһәтеләсәк. Йәш сикләүе 16. Пушкин картаһы менән инергә була.",Кинотеатр экрандарына - Йәй. Ҡала. Мөхәббәт,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,907,https://bashkizi.ru/news/novosti/2025-04-16/kinoteatr-ekrandaryna-y-y-ala-m-h-bb-t-4200825,2025-04-16T14:15:00+00:00
"Рәмис ЛатыйповфикерләрТатар телендә белем бирүче ""Ачык университет"" проекты танылган татар журналистларыбелән берлектә журналистикага багышланган онлайн курс тәкъдим итә. Дөнья татар яшьләре форумы матбугат хезмәте белдерүенчә, әлеге курс татар журналистикасы белән кызыксынучылар һәм шул өлкәдә эшләүчеләр өчен әзерләнгән. ""Курста журналистика жанрлары, бигрәк тә интервью язу осталыгы, медиада актуаль форматлар һәм тенденцияләр, татар журналистикасында спорт, мәдәният, әмгыятьтәге феноменнар темасы яктыртылды һәм башка кызыклы темалар күтәрелде. Шуңа күрә әлеге курс үзен журналистикада сынарга теләгән студентлар, хәзерге көндә үз юлын тапкан журналистлар һәм медиаконтент кулланучы аудитория өчен файдалы булачак"", – диелгән хәбәрдә. Курсның кураторы ""Идел"" журналы журналисты Рәфидә Галиманова. Лекторлар арасында танылган журналистлар Илфат Фәйзрахманов, Рәмис Латыйпов, Айваз Садыйров, Чулпан Галиәхмәтоваһәм башкалар бар. Курсныһәм Видеода тыңларга була. Техник сәбәпләр аркасында курслар сайтта һәм -та соңрак эленәчәк дип вәгъдә итәләр. ""Ачык университет""проекты Дөнья татар яшьләре форумы тарафыннан оештырыла. Ул ""Акыл фабрикасы""ннан үсеп чыкты. Әлеге проект төрле темаларга татарча дәвамлы лекцияләр тәкъдим итә, аларны интернетта онлайн карап була. Университет сайтында хәзер 28 курс узып була. Сайтта татар тарихы, заманча татар мәдәнияте, ораторлык осталыгы, акча белеме, татар дизайны, -менеджмент нигезләре һәм башка темаларга курслар бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Ачык университет"" журналистика курслары башлады",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1558,https://www.azatliq.org/a/33582316.html,2025-11-05T15:49:36+00:00
"Яңы ФАП барлыҡ заманса талаптар һәм стандарттарға ярашлы башҡарылған, халыҡҡа сифатлы медицина ярҙамы күрһәтеү өсөн барлыҡ шарттар булдырылған. Бында фельдшер кабинеты, ҡаралыу, процедура бүлмәләре,  медикаменттар  һаҡлау  урыны бар. Яңы ФАП-та 286 кеше, шул иҫәптән 40 бала хеҙмәтләндереләсәк. Эштәр ""Оҙон һәм әүҙем ғүмер"" милли проекты  (нацпроект «Продолжительная и активная жизнь») сиктәрендә башҡарылды, тип хәбәр иттеләр республиканың Һаулыҡ һаҡлау  министрлығынан. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, быйыл ""Оҙон һәм әүҙем ғүмер"" милли проекты сиктәрендә 99 берәмек техника, 4,5 мең берәмек ҡорамал алынды, алты поликлиниканы сафҡа индерелде, туғыҙ объектта капиталь ремонт уҙғарылды. Милли проекттар РФ Президенты Владимир Путиндың ҡарары менән тормошҡа ашырыла.",Күркәм һәм заманса,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,754,https://bashgazet.ru/news/novosti/2025-12-16/k-rk-m-m-zamansa-4509218,2025-12-16T08:30:00+00:00
"Ижади эштәрҙе баһалағанда, иң тәүҙә шиғырҙарҙың мәғәнәүи бөтөнлөгөнә, образлылығына, рифма-ритм төҙөклөгөнә, һүҙ байлығына иғтибар бүленде. Шулай итеп, еңеүселәр түбәндәгесә билдәләнде: Йөрәккәйе тулы моң-һағышноминацияһында – Рима Ибраһимова-Әбйәлилова Күңел кәрәҙе номинацияһында – Мөнирә Аҫылгәрәева урын – Миңнур Байғарина урын – Гөлфиә Ишмөхәмәтова, Хәлимә Бабаева-Бастанова урын – Люциә Ғәббәсова, Дилара Мәхмүдинова-Мөтикова,  Ҡәмәриә Йәғәфәрова Барлыҡ еңеүселәрҙе ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Ҡатнашыусыларҙың бөтәһенә лә  иҫтәлекле бүләктәр һәм дипломдар тапшырыласаҡ. Ә кемдәрҙер ниндәйҙер сәбәптәр менән конкурста ҡатнаша алмаған икән, борсолмаһын, киләһе Әсә йөрәге – 2025 бәйгеһе һеҙҙе көтә!",Ижади бәйге тамам,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,701,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-05/izhadi-b-yge-tamam-4038697,2024-12-05T09:44:00+00:00
"Башҡортостандың Ир-егеттәр ҡоро ойошмаһы бишенсе тапҡыр атайҙарҙы улдары менән үҙҙәренең яратҡан ҡатындары, әсәйҙәре өсөн бергәләп бүләк әҙерләү өсөн тупланы.",Атайҙар менән улдар әсәйҙәргә бүләк әҙерләне,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Спорт,158,https://bashgazet.ru/articles/sport-m-turizm/2025-11-30/atay-ar-men-n-uldar-s-y-rg-b-l-k-erl-ne-4486889,2025-11-30T09:45:00+00:00
В Межвузовском студенческом кампусе стартовала научно-практическая конференция ПФО по актуальным вопросам организации оказания медицинской помощи в условиях специальной военной операции «Современные подходы военной медицины глазами гражданского врача».,В Уфе проходит конференция по вопросам оказания медпомощи в условиях СВО,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,252,https://tanburz.ru/news/care/2025-04-25/v-ufe-prohodit-konferentsiya-po-voprosam-okazaniya-medpomoschi-v-usloviyah-svo-4213410,2025-04-25T14:35:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБылтыр февральдә Мәскәү Украинага бәреп кергәннән соң, чит ил ширкәтләре Русиядән китә башлагач, Башкортстан хакимиятләре эшсезлекне арттырмаска тырышты. Бу проблем хәл ителде: эшчәнлеген туктаткан оешмаларның хезмәткәрләрен вакытлыча башка иргә эшкә урнаштырдылар, юл төзелеше, койма буяу, авыл хуалыгы эшләренә әлеп иттеләр, кыскартуга эләгү куркынычы булганнарга һөнәри һәм өстәмә белем бирделәр. Бу чаралар өчен 895 миллион сум бүлеп бирү ниятләнде. Әмма проблем хәл ителсә дә, яңа баш авыртуы чыкты – республикада эшчеләрне табу авырайганнан авырая, дип яза М. Түрәләр һәр атна саен киңәшмәләрдә эшче көчләр итмәве турында сөйли. Эш эзләү сервислары вакансияләр белән тулы. Шул ук вакытта Башкортстанда эшсезлек дәрәәсе иң аз күрсәткечләрдә, дип искәртә басма. Басма язуынча, Башкортстанда машинистлар, операторлар, машина йөртүчеләр, фрезерчылар, металл кыручылар, слесарьлар һәм станок көйләүчеләр итми. Файдалы казылмалар чыгару белән шөгыльләнүче оешмалар вакансияләр санын 8177 дән 13367 гә кадәр арттырган. Авыл хуалыгында эшчеләргә ихтыя 23 процентка арткан, эшкәртү сәнәгатендә – 18 процентка, дип яза басма. Республика хезмәт министрлыгы белешмәләренә таянып язуынча, Башкортстан оешмалары арасында эшчеләргә иң нык кытлык кичерүче оешма – очкычларга двигательләр итештерүче Уфа мотор төзелеше итештерү берләшмәсе. Оешмага 3321 кеше итми диелә. Икътисади фәннәр докторы, Башкортстанның атказанган икътисадчысы Рөстәм Ахуновбасмага әйтүенчә, эшчеләргә кытлык тудырган төп сәбәпләр – Башкортстан ирләренең өлешчә мобилизация кысаларында һәм ихтыяри батальоннар белән Украинадагы сугышка китүе, башкортстаннарның чит илләргә һәм башка төбәкләргә күченүе һәм демографик вазгыять. Аның әйтүенчә эшләрдәй кешеләр санының кимүе һәм моңарчы күрелмәгәнчә эшсезлекнең кимүе – хезмәт базарындагы киеренкелек турында сөйли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда эшчеләргә кытлык: белгечләр сугыш йогынтысы да булуын фаразлый,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1947,https://www.azatliq.org/a/32580489.html,2023-09-06T07:06:44+00:00
"Фонд эшмәкәрлеге Фонд Рәсәй Президенты Владимир Путин указына ярашлы 2023 йылдың апрелендә булдырылды. 1 июндә беҙҙең Башҡортостан филиалы үҙ ишектәрен асты. Фондтың төп маҡсаты – махсус хәрби операция ветерандарына һәм һәләк булған ир-егеттәребеҙҙең ғаиләләренә дәүләт ярҙамы алыуға булышлыҡ итеү. Тап бына ошо өлкәлә халыҡҡа төрлө яҡлы консультация кәрәк тә. Һәм әлеге беҙҙең ғәҙеллек, хәстәрлек һәм ихтирам принциптарына нигеҙләнгән хеҙмәт алыштырғыһыҙ, тип иҫәпләйем. Социаль координаторҙар һәр ветеранға һәм һәләк булған яугир ғаиләһенә социаль ярҙамды дәүләт фонды иҫәбенән бушлай ойоштора. Журнал уҡыусыларына аңлайышлы булһын өсөн фонд ярҙамын айырым пункттар менән теҙеп бирәм: юридик ярҙам; психолог-терапевт ярҙамы; медицина реабилитацияһы, паллиатив медицина ярҙамы, шифахана-курорт дауалауы, өйҙә (оҙайлы ваҡытта) тәрбиәләү хеҙмәтенән файҙаланыуға булышлыҡ итеү; дарыуҙар, медицина изделиелары, техник реабилитация саралары менән тәьмин итеү; махсус хәрби операция ветерандарына социаль яраҡлашыу буйынса программалар әҙерләү һәм уларҙы тормошҡа ашырыу; йәмғиәтте патриотик рухта тәрбиәләүгә йүнәлтелгән аң-белем таратыу эшмәкәрлеген һәм махсус хәрби операция ветерандары иҫтәлеген һәм уларҙың батырлығын мәңгеләштереү буйынса саралар ойоштороу; ветерандар ҡатнашлығында спорт саралары уҙғарыу, шулай уҡ инвалид ветерандарҙы паралимпия хәрәкәтенә йәлеп итеү; мәҙәниәт учреждениеларына ташлама менән һәм бушлай йөрөүҙе ойоштороу, илдең тарихи-мәҙәни мираҫы менән таныштырыу; документтар юллауҙа (терге-ҙеүҙә) ярҙам күрһәтеү.",«Ватанды һаҡлаусылар» дәүләт фонды ниндәй ярҙам күрһәтә?,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'
 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0],10,Махсус хәрби операция,1536,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-03-16/vatandy-a-lausylar-d-l-t-fondy-nind-y-yar-am-k-r-t-4156304,2025-03-16T12:00:00+00:00
"Фәрештәләр шул тиклем күп, уларҙың һанын тик Аллаһ ҡына белә. Ғәйшә һүҙҙәренә ҡарағанда, Бәйғәмбәребеҙ былай тип әйткән: ""Фәрештәләр нурҙан, ендәр уттан барлыҡҡа килгән"". Ҡөрьәндә фәрештәләр тураһында текстар бик күп. Фәрештәләр бик ҙур тәнгә эйә. Бәйғәмбәребеҙ Ябраил фәрештәне бына нисек һүрәтләй: ""Серле зат Ябраил булып сыҡты. Мин уны ни бары ике тапҡыр ғына күрҙем. Бер тапҡыр уның һауанан төшөп килгәнен шәйләнем: фәрештәнең кәүҙәһе шул тиклем ҙур, хатта ер менән күк араһындағы арауыҡ уның тәне менән ҡаплана ине"". Имам Әхмәт түбәндәге хәҙисте әйтеп ҡалдырған: ""Бәйғәмбәребеҙ Ябраил фәрештәне уның ысын ҡиәфәтендә күргән. Уның алты йөҙ ҡанаты тотош донъяны ҡаплай һәм һәр бер ҡанатынан Аллаһҡа ғына билдәле булған алтын-көмөш, гәүһәр-яҡут, аҡыҡ таш һибелә"". Әбү Дауыттың хәҙисендә Бәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәре тасуирлана: ""Миңә фәрештәләрҙең береһе тураһында һөйләргә мөмкинлек бирелде. Уның ҡолағы менән яурындары араһында ете йөҙ йыллыҡ ара бар"". Фәрештәләр бер-береһенән ҡиәфәте менән айырыла: береһенең ике, икенсеһенең дүрт, өсөнсөһөнөң алты йөҙ ҡанаты бар. Йәғни, улар төрлөһө төрлө баҫҡыста тора. Бәйғәмбәребеҙ әйткән: ""Ике, өс, дүрт ҡанатлы фәрештәләрҙе тыуҙырған, Һауаны һәм Ерҙе яратыусы Аллаһыбыҙға оло маҡтау булһын! "" Фәрештәләр иҫ киткес матур. Ябраил тураһында һөйләгәндә, Бәйғәмбәребеҙ бына нимә ти: ""Ул ҙур кәүҙәле генә түгел, уның йөҙө лә иҫ китерлек матур"". Йософто күреп, ҡулдарын телеп бөткән ҡатындар тураһында бәйән иткәндә, Бәйғәмбәребеҙ бына нимә тигән: ""Йософто күреп ҡалған ҡатындар ҡулдарын телеп бөттөләр һәм ""Был бит кеше түгел, фәрештә"", тип әйттеләр"". Фәрештәләрҙең матур йөҙлө булыуына инанған ҡатындар сағыштырыу өсөн башҡа һүҙ тапмаған, күрәһең. Улар иҫ киткес изге күңелле һәм ярҙамсыл. Бәйғәмбәребеҙ әйткән: ""Һеҙҙең өҫтә һаҡлаусылар - саф күңелле яҙып ултырыусылар бар"". Фәрештәләрҙең йәнә бер сифаты - оялсанлыҡ. Бәйғәмбәребеҙ бына нимә тип әйткән: ""Фәрештәләр оялған кешенән мин нисек оялмайым инде"". Белем дә фәрештәләрҙең ыңғай сифаттарына инә. Бәйғәмбәребеҙ әйткән: ""Мин һеҙҙең нимә белмәгәнегеҙҙе беләм"". Ул фәрештәләрҙең белемгә эйә булыуҙарын инҡар итмәй, әммә уларға билдәле булмаған мәғлүмәткә эйә булыуы хаҡында белдерә. Аллаһы Тәғәлә фәрештәләргә ендәрҙә һәм кешеләрҙә булмаған сифаттар бирә. Улар тураһында тағы ла нимә билдәле һуң? Фәрештәләр күктә йәшәй һәм улар Аллаһтың әмерен үтәр өсөн генә ергә төшә. Аллаһ әйткән: ""Ул үҙенең ҡушыуы буйынса ҡолдарына фәрештәләр ебәрә ала"". Әбү Хөрәйрә Бәйғәмбәребеҙҙең һүҙҙәрен бына нисек еткерә: ""Көндөҙгө һәм төнгө фәрештәләр бер-береһен алмаштырып, ергә төшә һәм бергә таңғы һәм төштән һуңғы намаҙға йыйыла"". Төндө кешеләр менән ерҙә бергә үткәргән фәрештәләр күккә кире әйләнеп ҡайтҡас, Аллаһы Тәғәләнең: ""Минең ҡолдарым һеҙ киткәндә нимә эшләп ҡалды? ""- тигән һорауына фәрештәләр бына нимә тип яуап бирә: ""Беҙ киткәндә улар намаҙ ҡылып ҡалғайны. Беҙ килгәндә лә улар намаҙ уҡый ине"". Фәрештәләр араһында ҡатын-ҡыҙ енеслеләр юҡ. Бәйғәмбәребеҙ фәрештәләрҙе ҡатын-ҡыҙ затынан тип һанаған кешеләрҙе шелтәләп, былай тип әйткән: ""Ҡайһы берәүҙәр фәрештәләрҙе ҡатын-ҡыҙҙар енесенән, тип уйлай. Улар фәрештәләрҙе барлыҡҡа килтереүҙә ҡатнашманы"". ""Кем дә кем һуңғы ғүмергә ышанмай, шулар фәрештәләрҙе ҡатын-ҡыҙ тип атай"". Фәрештәләрҙең йәнә бер сифаты - улар бер ҡасан да гонаһ ҡылмай һәм Хоҙайға ҡаршы килмәй: ""Фәрештәләр Аллаһҡа ҡаршы килмәй һәм ул нимә ҡуша, барыһын да үтәй""; ""Фәрештәләр бер ҡасан да Аллаһтың һүҙен бүлмәй һәм уның ҡушыуы буйынса ғына йәшәй"". Фәрештәләр Аллаһҡа табыныуҙан һәм уны маҡтауҙан арымай. Бәйғәмбәребеҙ әйткән: ""Фәрештәләр Аллаһты көнө-төнө маҡтай һәм тамсы ла арымай"". Шулай итеп, фәрештәләр кешеләрҙән һәм ендәрҙән үҙҙәренең барлыҡҡа килеүе һәм тәбиғәте менән ҡырҡа айырыла. Кешеләргә һәм ендәргә килгәндә инде, уларҙың да бер-береһен айырған үҙенсәлектәре бар. Бының тураһында Аллаһтың үҙенә генә билдәле. Фәрештәләргә ышаныу - Ислам диненә ышаныуҙың бер терәге. Кеше фәрештәләрҙең барлығына ышанмай тороп, Аллаһҡа ышанам, тип әйтә алмай. Аллаһ әйткән: ""Бәйғәмбәребеҙ һәм динлеләр Аллаһҡа ышандылар һәм Аллаһ тарафынан ебәрелгән бар нәмәне ҡабул ҡылдылар. Уларҙың барыһы ла Аллаһҡа, Уның фәрештәләренә, Уның бәйғәмбәрҙәренә ышанды"". Шулай итеп, фәрештәләргә ышаныу - Бәйғәмбәребеҙгә ебәрелгән хәҡиҡәттең өлөшө ул. Аллаһ Бәйғәмбәргә һәм динлеләргә фәрештәләргә ышанырға әмер биргән һәм улар уны бер ҡаршылыҡһыҙ үтәгән. Ысын мосолман кешеһенә фәрештәләргә ышаныу фарыз. Уларҙың барлығына ысын күңелдән ышынырғ кәрәк. Фәрештәләргә ышанмай тороп, Ислам диненә тоғро булыу мөмкин түгел. - Фәрештәләр күп һәм уларҙың һаны тик Аллаһҡа ғына билдәле. Быны түбәндәге аят та дәлилләй: ""Ярҙамсыларының һанын ул Үҙе генә белә"". - Уларҙың юғары урынын һәм бурысын һанлау һәм белеү мөһим. ""Фәрештәләр Аллаһтың һүҙен бүлдермәй тыңлай һәм һәр әмерен үтәй"". - Фәрештәләрҙең Аллаһ ҡаршыһында төрлө урын алып тороуын белергә кәрәк. - Фәрештәләрҙе яратырға һәм уларға ҡарата дошманлыҡтан һаҡланырға кәрәк. - Фәрештәләрҙе Аллаһы Тәғәлә яратҡан һәм улар нимәне булһа ла барлыҡҡа килтерә, яҙмыштарҙы үҙгәртә, йәшәйешкә йоғонто яһай алмай. Улар тик Аллаһтың әмерен үтәүселәр генә. Фәрештәләргә табынырға ярамай, сөнки тик Аллаһҡа ғына табынырға мөмкин. Улар Аллаһ тарафынан төркөмдәргә бүленгән: - Ябраил фәрештә - ул башҡа фәрештәләргә ҡарағанда күпкә өҫтөнөрәк. Аллаһ үҙе Ябраил фәрештәнең көсөн, ышаныслығын, һәләтен билдәләгән. - Микаил фәрештә - уның исеме Аллаһы Тәғәлә тарафынан Ябраил фәрештәнең исеме менән бер ҡатар телгә алына. - Исрафил фәрештә - иң яҡшы фәрештәләрҙең өсөнсөһө һанала. Төнгө намаҙ ваҡытында Бәйғәмбәребеҙ шулай тип әйткән: ""О, Аллаһы Тәғәлә, Ябраилдың, Микаилдың һәм Исрафилдың Аллаһы. "" - Үлем фәрештәһе - уға Хоҙай бәндәләренең йәндәрен алыу ҡушылған. Был фәрештәнең ярҙамсылары килә: яҡшыларға - матур, насарҙарға - ҡот осҡос ҡиәфәттә. - Тауҙар фәрештәһе - улар тауҙар менән идара итә. - Әсә ҡарынын күҙәтеүсе фәрештәләр - улар әсә ҡарынында үҫкән сабыйҙың үҫешен теркәп бара. - Тәхетте йөрөтөүсе фәрештәләр - улар ҙа иң яҡшы фәрештәләр булып һанала. - Ожмах һаҡсылары. Аллаһы Тәғәлә әйткән: ""Кем Аллаһтан ҡурҡып йәшәгән, шуларҙы Ожмахҡа оҙатасаҡтар. Улар Ожмах ҡапҡалары янына барып еткәс, һаҡсылар бына нимә тип әйтәсәк: ""Тыныслыҡ һеҙгә! Һеҙ һәйбәт булдығыҙ. Ожмахта мәңге йәшәгеҙ! "". - Тамуҡ һаҡсылары - улар 12 фәрештәнән тора. - Тулған йорт фәрештәләре - көн һайын был йортҡа 70 мең фәрештә инә һәм башҡа унда бер ҡасан да әйләнеп ҡайтмай. - Сәйәхәт итеүсе фәрештәләр - улар Аллаһты иҫкә алыусыларҙы эҙләй. Аллаһты телгә алыусылар табылһа, был фәрештәләр шундуҡ бер-береһен саҡырырға тотона. Бындай кешеләрҙе ҡанаттары менән ҡамап алып, иң яҡын һауа ҡатламына тиклем күтәреләләр. - Яҙып алыусылар - был фәрештәләр бәндәләрҙең һәр бер ҡылығын теркәп барырға бурыслы. - Мөнкир һәм Нәнкир - ошо фәрештәләр мәрхүм булып ерләнгән кешеләрҙән һорау ала. ""Киске Өфө"" гәзитенән.",ИКЕ ИҢЕБЕҘҘӘ ИКЕ ФӘРЕШТӘ,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,6803,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2023-08-30/ike-i-ebe-ike-f-resht-3411953,2023-08-30T10:58:00+00:00
"Сентябрь ае хоррор яратучылар һәм Стивен Кинг анатарлары күптәннән көткән премьера белән башланып китә. 7 сентябрьдән Стивен Кингның танылган""Ул""("""") куркыныч фильмы күрсәтелә башлый. Бу танылган әсәрнең икенче экранлаштырылуы, моңа кадәр 1990 елда чыккан кыска сериал бар иде. Әсәрдәге вакыйгалар 1950 нче елларда Америкада барса, фильмда 1989 ел вакыйгалары тасвирлана. Мэн штатының кечкенә Дерри шәһәрендә балалар югала башлый. Туган-дусларын югалткан бер төркем балага, бала урлаучы Пеннивайз клоуны белән көч сынашырга туры килә. [Куркыныч фильм трейлеры, хоррор жанрыннан курыксагыз, карамаска киңәш итәбез]Тәнкыйтьчеләр фильмны куркыныч фильм буларак кына түгел, ә тормышның төрле якларын яктырткан әсәр буларак кабул итәргә чакыра. Фильмда балалыктан чыгу, фанатизм, игелек һәм явызлык, ышаныч һәм ярату көче проблемнарын күреп була. Кемгә карарга? Хоррор жанрын яратучыларга. Стивен Кинг анатарларын әйтеп тә тормыйк, алар бу фильмга болай да бара. Балаларны кинога алып барырга киңәш итмәс идек. : Алтын бора(: )2015 елда дөнья күргән фильмы шулкадәр популяр һәм табышлы булды ки, аның дәвамы булачагы шунда ук аңлашылды. Бу суперагентлар турында стандарт булмаган фильм. Аның үзәгендә - Англиянең исемле серле хезмәте. Фильмның икенче өлешендә серле хезмәтнең штаб-фатирларына беленмәгән көчләр һөүм итә. Гадәттәгечә, дөньяны коткару максаты куелган агентлар хәзер АКШның серле хезмәте белән берләшеп, явыз ниятле дошманга каршы чыга. Кемгә карарга? Стиль яраткан кешеләргә. Суперагентлар турында триллер жанрын яратучыларга туры килер. Игътибарлы булыгыз, фильм рейтингы, димәк 18 яшькә кадәр балаларны аңа алып барырга киңәш итмәс идек. Брэд статусы(' )Күзәтүебезне иңел, тормышчан комедия белән дәвам итик. Бен Стиллер башкаруында төп герой Брэдның яхшы эше һәм аны яраткан гаиләсе бар. Шулай да ир-атка аның сыйныфташлары уңышы тынычлык бирми. Улы белән төрле көллиятләрне карау сәфәрендә ул элекке сыйныфташлары белән очраша һәм үзен уңышсыз дип саный башлый. Әтиләр һәм балалар проблемына кагылып, фильм, комедия булуына карамастан, бик тә әһәмиятле мәсьәлә күтәрә - кешенең булганы белән канәгать итеп яшәү һәм көнләшүдән тыелу. Ул яктан фильм әхлакый тәрбия ролен дә уйный. Кемгә карарга? Бер яктан, иңел комедия, икенче яктан, мәгънәле фильм карарга яратучыларга. Яллап үтерүче( )Сентябрьдә экранга шулай ук Якын көнчыгыштагы хәрби низаг турында яңа триллер чыга. АКШ агенты Митч Рэппның кәләше теракт нәтиәсендә һәлак була. Шуннан соң ул терактлар турында алдан белеп, аларны булдырмау һәм инаятьчеләргә ау юлына чыга. Үзәк күзләү идарәсе башлыгы урынбасары Стэн Херли ярдәме белән ул очраклы булып күренгән һөүмнәр дулкынын өйрәнә һәм аларның махсус оештырылган план икәнен аңлый. Фильм үзәгендә - күзләү нәтиәсендә Якын көнчыгышта башланырга торган Өченче дөнья сугышын булдырмау. Кемгә карарга? Триллер жанрын яратучыларга. Сугыш, атыш, дөньяны коткару темаларын яратасыз икән, фильм сезнең өчен. Синең исемең( )Киноханә шәлкемендә без аниме жанрында мультфильмнарны сирәк киңәш итәбез. Ләкин бу жанр яратучылар өчен зур премьера булган ""Синең исемең"" дигән мультфильм турында әйтмичә булдыра алмыйбыз. Аны танылган япон режиссеры Макото Синкай төшергән, ул фильмның сценаристы да. Үз жанрына тугъры булып, мультфильм сюжеты гадәти булмаган вакыйгаларга һәм фантастик элементларга бай. Фильм үзәгендә - йокы вакытында бер-берсе белән тәннәре белән алышынган Токио егете һәм авыл кызы. Бу күренеш озак дәвам иткәннән соң юкка чыга, һәм төп геройлар бер-берсен эзләү юлына чыга. Кемгә карарга? Аниме карый торган кешеләргә. Бераз фантастик эчтәлекле мәхәббәт кыйссасын ошатучыларга кызык булыр.",Сентябрь аенда нинди фильмнар карарга?,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Мәҙәниәт,3616,https://www.azatliq.org/a/28712617.html,2017-09-02T22:16:23+00:00
"Уҡытыусыларҙың ҡанын эсә торғас, урам буйынан уҡытыусылар эҙләр хәлгә еттек. Ул ғына ла түгел, байтаҡ мәктәптәр директорһыҙ ҡалды. Килергә теләмәйҙәр. Һәм мин уларҙы аңлайым. Яңыраҡ шундай бер йәмһеҙ күренешкә тап булдым. Бер әсә бөтөн ғәм алдында уҡытыусыға ташланды. ""Попробуйте ещё моему ребёнку. "" Әллә ниҙәр әйтеп бөттө. Уҡыусылары, коллегалары үтеп йөрөй, ул уҡытыусы ни хәл генә күтәрҙе икән шул мәсхәрәне? ! ""Балалар менән эшләү бер ни түгел, ата-әсәләр менән эшләү ауыр"", тиҙәр. Шулайҙыр. Ҡырҡ атанан тыуған ҡырҡ баланы тәрбиәлә, өҫтәүенә туғыҙ-туҡһан ата-әсәһе менән эшлә. Ул чаттар колхоз баҙары. Кем кемгә төрткән, кем кемдең сәсен тартҡан, кем нимә тигән. Ау, ата-әсәләр, беҙҙең үҙебеҙгә садиктан сығырға ваҡыт! 35-40 бала араһында ниндәй айырым иғтибар? Шәхси мәктәпкә бирегеҙ, унда һеҙҙең балағыҙҙың алдында ла бейерҙәр, артын да һөртөрҙәр. Аҡса ғына түләгеҙ! Мәктәп - ул йәмғиәт нигеҙе. Унда бала тормошҡа яраҡлаша, кеше менән мөнәсәбәт ҡорорға өйрәнә, үҙ аллылыҡҡа, яуаплылыҡҡа нығына, ғөмүмән, ҙур донъяға үҙ юлын яра. Шунда ла, ошаҡ тыңлап, араларына тығылып йөрөйөкмө? Балалар ни талашыр ҙа ярашыр, ә һеҙҙең күңелдә төйөр ҡалыр. Сәс тартышҡан шул балалар аҙаҡ ғаилә ҡорһа, һеҙ ултырмаҫһығыҙмы йөҙ йыртышҡан ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар булып? ! Балаһының ошағын тыңлап, бөтөн ергә ялыу ташып йөрөгән ата-әсәләр ғәҙәттә шул балаға баш була алмай, сөнки бала алдында педагогик абруй һалып тапала. ""Әсәй хәл итәсәк, мин бында батша! "" Шулай түгелме ни? Бала идара итә мәктәп менән. Унан әсәһе тағы йөрөй уҡытыусыларҙы ғәйепләп, башҡа ата-әсәләрҙе туҙҙырып, кеше балаһын тәрбиәләп. Һин үҙеңдән башла, балаңды тыңлата алмағанға башҡалар ғәйепле түгел. Балаларҙы ""өф"" итергә өйрәткән европа психологтарын тыңлай торғас, психиатрға барыр хәлгә еттек, шикелле. Бына шундай карусель. Әйләнә лә баҫа. Кластың эсен тикшереп, уҡытыусы биләмәһенә кермәһәк ине. Кәрәк булһа, ул үҙе әйтә, эш территорияһындағы мәсьәләләрҙе үҙе хәл итә. Ә директорҙың бурыстары бүтән - ул ойоштороусы, ул хужалыҡ эштәрен хәстәрләүсе, коллектив менән идара итеүсе, финанс мәсьәләләрен яйлаусы. Һәр ата-әсәнең ошағын тыңлап ултырһа, үҙ бурыстарына уның нисек ваҡыты ҡалһын? Бөртөкләп йыйған уҡытыусылары алдында ""Китмәгеҙ инде? !"" тип тубыҡланып торор хәлгә етте бит инде улар. Әҙ генә тотанаҡлы, әҙ генә ихтирамлы булһаҡ ине мәктәп хеҙмәткәрҙәренә. Өс тин эш хаҡына риза булып, тырышып эшләп йөрөгәндәрҙе ҡәҙерләргә кәрәк. Урамдан йыйған педагогтарҙың эш сифатына, тәжрибәһенә аҙаҡ тағы үҙебеҙ зарланабыҙ бит. Уҡытыусы һәм ата-әсә ике ҡанат кеүек, баланы һәр яҡтан бергә үҫтерергә тейеш. Бер балыҡ башы булһа ла, сәйнәнем инде. Юҡһа, гел ""Балыҡ башынан серей"" тибеҙ ҙә, әллә ҡайҙағы өҫтәгеләрҙе ғәйепләйбеҙ, ғәмәлдә төп серек үҙебеҙҙән башлана. Ағыуламаһаҡ, серемәҫ!",Уҡытыусыларһыҙ ҡалабыҙ.,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,2739,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2024-12-21/u-ytyusylar-y-alaby-4062585,2024-12-21T18:20:00+00:00
"фикерләрПутинның иң якын дусларының берсе саналган, ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте хуасы, соңгы вакытта Русиядә ""ньюсмейкерга"" әйләнә барган Евгений Пригожин"" 18 гыйнвар көнне ""якын киләчәктә Русиядә тыелачак, аны кулланган кешеләргә тиешле әза биреләчәк"" дигән белдерү ясады. Ул бу видеоплатформаны ""хәзерге заманның мәгълүмати вабасы""на тиңләде. -ны блокларга кирәк дип Пригожин баш прокуратурага да мөрәәгать иткән, тик һостинг Русиядә әле дә эшли. Пригожин сүзләренчә, платформаны ике сәбәп аркасында әле дә тыймаганнар. Беренчесе — техник сәбәп: платформада кешеләр карый торган бик күп ролик сакланган. Аларны башка ресурсларга күчерергә мөмкин, дип саный ""Вагнер"" хуасы. Икенчесе — идеологик сәбәп: Пригожин фикеренчә, Путин идарәсендә ""Русия сугышта тизрәк иңелсен, американнар килеп безне тәртипкә китерсен дип уйлаучылар күп"". -ны тыюга каршы чыгучыларны ул ""халкына, иленә, русияләрнең үткән һәм киләчәк буыннарына хыянәт итүчеләр"" дип атый. Мондый кешеләр, аның фикеренчә, ""Көнбатыштан туклана, аңа теләктәшлек белдерә"", шуңа күрә калсын өчен көрәшә. Русия рәсмиләре платформасын тыю нияте булуын әлегә кире какты. Русиянең дигитал үсеш министры Мәксут Шадаев 18 гыйнвар көнне ""Министрлык позициясе үзгәрмәде, без Русиядә хезмәтен томалауга каршы"" дип белдерде. Русиядә, шул исәптән Татарстан белән Башкортстанда да тыелган очракта татар теле, татар темасы белән кызыксына торган аудитория нинди контент, нинди каналлардан мәхрүм калачак? Шуны ачыкларга тырыштык. Әлбәттә, без төзегән исемлек тулы түгелдер — һәркем аңа үзе өчен кызыклы -ресурсларны өсти ала. Режиссерларның каналларын аларның портфолиосы дип карарга була. Көтелгәнчә, -та бу иң популяр жанр булып чыкты. Артистларның үз каналларынннан тыш, аларның клиплары, концерт язмалары тупланган каналлар да шактый. томаланган очракта, бик аяныч булачак — татарча контент тарала гына башлаган тагын бер платформа юкка чыгачак дигән сүз. Бу татар телендә (һәм башка милли телләрдә) популяр визуаль форматтагы контентның үсүдән туктавына китерергә мүмкин. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","томаланса, нинди татар каналларыннан мәхрүм калачакбыз. Безнең исемлек",['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Пәрәвез,2120,https://www.azatliq.org/a/32230349.html,2023-01-19T11:47:16+00:00
"Был феномендың серен эҙләүселәр күп. 2024 йылғы фестивалендә улы менән йырлаған Плывет веночек йырының селтәрҙә вируслашып китеүе, тик-токты баҫып алыуы, ошо йыр менән мемлы видеолар яһалыуы, йәш быуында халыҡ ижадына ҡыҙыҡһыныу барлыҡҡа килеүе менән аңлатып ҡарайҙар. Тәрәнерәк фекер йөрөтөүселәр йәштәрҙең ялған ҡиммәттәрҙән туйыуы, инглиз телле бер төрлө йырҙарҙан ялҡыуы, ихласлыҡҡа, халыҡсанлыҡҡа тартылыуы, глобализация осоронда Кадышеваны тыңлап үҙенең кемлеген билдәләргә тырышыуы, үҙ тамырҙарына ҡайтыуы менән аңлата. Өлкән быуындар Кадышеваның сағыу кейемен, ялтырауыҡ биҙәүестәрен зауыҡһыҙлыҡ, провинциаллек тип тапһа, зумреҙар быны арт-объект тип күрә. Еңелсә ирония аша хөрмәт менән ҡарай. 90-сы йылдарҙы романтиклаштырыуҙың да (әле шул тенденция күҙәтелә) йоғонтоһо барҙыр тиҙәр. Ғөмүмән, бөтә илдәрҙә лә ретро модала. Стримингтарҙа Кадышева йырҙарын тыңлау 7 тапҡырға артҡан. Бына һиңә кәрәк булһа пенсионерҙар йырсыһы! Утыҙ йыл элекке йәштәр Кадышева ижадын һанға һуҡмағанды бөгөнгөләр уға иҫе китә. Йәштәргә Кадышеваның ире баянсы һәм йырҙар авторы Александр Григорьевич Костюк та оҡшай – концерттарҙа ике сәғәт буйы дәртле итеп баянда уйнауына иҫтәре китә. Әсәһе кейем алмаштырған арала тамашасыны үҙенә ҡаратып тотҡан  улдары 40 йәшлек Григорийҙың сығышы ла һуштарын ала. Алтын ҡулсаның музыканты, балалайкала бик оҫта итеп уйнаған 42 йәшлек Дмитрий Ивановты Мэттью Макконахиға оҡшаталар. Күпмегә һуҙылыр был феномен, билдәһеҙ, әммә әлегә Алтын ҡулса популярлығынан файҙаланып ҡалырға ашыға, бик әүҙем ил буйлап гастролдәрҙә йөрөй, бик ҡиммәткә туйҙарға, шәхси тантаналарға йырларға бара. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Йәштәр һәм үҫмерҙәрҙең ниңә Надежда Кадышева тип иҫе китә?,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,2038,https://amanat.su/articles/common_material/2025-05-18/y-sht-r-m-mer-r-e-ni-nadezhda-kadysheva-tip-i-e-kit-4240117,2025-05-18T13:10:00+00:00
"Гөлфинә ИБӘТУЛЛИНА, Салауат башҡорт дәүләт драма театры артисы: – 2025 йыл, ғөмүмән әйткәндә, бик матур, яҡшы үтте, күп ваҡиғалар булды. Балалар менән сәйәхәт итеп, матур ерҙәр күреп ҡайтырға тура килде. Әлбиттә, ҡытыршылыҡһыҙ ҙа булмай торманы.",Һүҙ – Йылҡы йылы хужаларына,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,245,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-04/eld-y-elep-kilg-n-yyl-y-yyly-huzhalaryna-4528085,2026-01-04T15:30:00+00:00
"Минең өсөн бөтә мәшәҡәттәрҙе ғаиләлә – ҡатын, эштә – начальник, илдә президент хәл итә. Ләкин Ерҙә барыһын да мин генә хәл итә торған бер урын бар! Ул – кроссворд. – Атайым һөйләгәндә тыңламағаныма үкенәм. – Ә ул һиңә ни һөйләне? –Ҡайҙан беләйем, мин уны тыңламаным да баһа. Капитан – һалдаттарға: – Һеҙ Тыуған илегеҙҙе яратаһығыҙмы? Һалдаттар берҙәм яуап бирә: – Әлбиттә! – Уның өсөн ғүмерегеҙҙе бирергә әҙерһегеҙме? Сафтан тауыш: – Уны кем яратыр һуң? Фермала һыйыр көтөүе ҡайтҡанын ике кеше күҙәтеп тора. – Ғәжәп, һәр һыйыр аҙбарҙа үҙ урынын белә. – Уның нимәһенә аптырайһың? Һәр урынға һыйырҙың номеры яҙылған да баһа! Ашханала. – Һеҙҙә аштар бармы? – Бар. Берәү. – Ниндәй? – Борсаҡ менән рассольник. – Улар икеһе ике аш табаһа? – Хәҙер берәү. Беҙгә кәстрүл кәрәк булды.",Йылмайып-көлөп кенә,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Юмор,774,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-11-07/yylmayyp-k-l-p-ken-4458086,2025-11-07T23:20:00+00:00
"Республикабыҙ парламенты Башҡортостан Республикаһында бушлай хоҡуҡи ярҙам тураһындағы законға үҙгәрештәр индерергә йыйына. Унда бушлай юридик ярҙам алыу мөмкин булған хәлдәргә инвалидтарҙың тормошта кәрәк күнекмәләрен һәм үҙ-үҙен хеҙмәтләндереүен үҫтереүгә булышлыҡ итеүсе абилитациялауҙы индерергә тәҡдим ителә. Закон проектын беренсе уҡыуҙа 19 декабрҙә ҡараясаҡтар. Законды ҡабул итеү һаулыҡ мөмкинлектәре сикле кешеләрҙең абилитация хеҙмәттәрен алыуын ябайлаштырыр, уларҙың тормош сифатын яҡшыртыр, тип көтөлә. Инвалид кешегә документтар юллау ҡатмарлы булыуы мөмкин. Юристар уға закон буйынса ниндәй хеҙмәттәр тейешлеген аңлатасаҡ, сәләмәтлек үҙенсәлеген һәм конкрет хәлде күҙҙә тотоп, иң яҡшы вариантты тәҡдим итәсәк. Бушлай хоҡуҡи ярҙам консультация биреүҙе генә күҙҙә тотмай. Белгестәр инвалидҡа законда ҡаралған льготалар һәм хоҡуҡтарҙан тулыһынса файҙаланырға ярҙам итеп,  хоҡуҡи документтар ҙа төҙөйәсәк. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Инвалидтар өсөн тағы бер ярҙам,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1032,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2024-12-18/invalidtar-s-n-ta-y-ber-yar-am-4057880,2024-12-18T14:14:00+00:00
"Мирзанур йыуған керҙәрен элеп инеүгә, ҡыҙы уйнап ултырған ерендә йөҙтүбән ятып йоҡлап та киткән. Сыҡҡанына ике минут та булманы. Арығандыр, бигерәк шуҡ ҡыҙыҡай. Бер аяғын һонған, икенсеһе аҫта ҡалған. Һул ҡулы менән ҡурсағын ҡосаҡлаған. Ҡыҙының да, ҡурсаҡтың да сәс араларында кукуруз таяҡсаларының валсыҡтары күренә. Шуны ярата Гөлкәйе, шуға әүрәй. Килештереп, уңайлы ғына итеп өс бармағы менән тотоп ала. Берәмләп кенә ашай. Тәмләп кенә. Кәнфит ашамай ярай ҙа. Уйната ғына. Ҡурсағын һыйлайым тип, мәж булып бысранып бөтә. Бит-ҡул, күлдәгенең түше ҡалмай. Әле бына кәнфиткә буялып, ҡаштары ҡушылып киткән хатта. Мирзанур саҡ көлөп ебәрмәне. Ярай, уянғас йыуындырыр әле. Йоҡоһо бүленһә, мыжый торған. Ҡурсағының ҡатаһы ҡыры менән Гөлкәйҙең тубығына уйып, юлаҡ һалып өлгөргән. Баланы һаҡ ҡына күтәреп алып рәшәткәле карауатына һалды ла өҫтөн япты. Карауат аша селтәр ҙә ташланы – бер-ике себен бар шикелле, ҡайҙалыр безелдәшәләр. Йәше тулыр-тулмаҫ атлап китте Гөлкәйе. Ҡулға алып һикерткәндә, ике аяғын шештәй төҙ итеп, ныҡ ҡына баҫа ла, тағы һикерт тигәндәй, атаһының тубыҡтарынан этенә, осорға теләгәндәй талпына. Ултырмай ине атаһының алдына – ҡалҡына ла, талпына. – Тиҙ атлар был, ҡалай тып баҫып тора. Һикергән баланың аяғы ныҡ, ҡатынҡы була, – ти еңгәләре, күрше инәйҙәре. Атлап киткәйне, бер нәмәне ҡуймай ана хәҙер. Карауатына төшөрөп торайым тиһә, аяҡтары менән терәлә лә ҡуя. Уйынсыҡтарға, ялтыр-йолторға ғына алданып риза була. Ҡыҙы яғына күҙ һала-һала, һаҡ ҡына атлап, Мирзанур өйөнән сыҡты. Магазинға бара торған йомошо күбәйеп киткән. Күршеләренән дә уңды Мирзанур. Хәленә керҙеләр, ярҙам итеп торҙолар. Шуныһы ғәжәп: Мирзанурҙы ир кеше тип түгел, ә бала тапҡан йәш ҡатын һымаҡ күрҙеләр. Бының менән әллә уның ҡайғыһын таратырға тырышалар, әллә шулай булырға тейеш яҙмыш һынауын үтергә ярҙам итәләр. Бына әле лә ҡаршыһына тап булған ҡатындар уны туҡтатып, Гөлкәйҙең хәлен һорашты, атлай башланы тигәс, ихлас ҡыуанышты. Тағы шуныһы күңеленә хуш килә йәш ирҙең: ҡатындар уны, бисара, меҫкен, ҡалайтырһың инде, тип йәлләмәне, эсендәгеләрен йөҙҙәренә сығарманы. Кәңәш кенә бирҙеләр. – Ауыҙына имсәк ҡаптыраһың да, улансығым, һылтаусығым, тип үҙең дә йоҡлап алаһың бергә ятып, – балаһын етәкләп үтеп барған Сәкинә лә туҡтап хәбәргә ҡушылды. Ике айлыҡ ҡына сағында әсәйһеҙ ҡалған ҡыҙы имергә имсәк эҙләп, ирендәрен йә ослайтып, йә ҡыйшайтып, башҡынаһын улай бороп, былай бороп, эҙләгәнен тапмағас, үҙәк өҙгөс тауыш менән илап ебәрһә, Мирзанур, өҙгөләнеп, үрһәләнеп, нимә эшләргә белмәй ине. Ауыҙына имеҙлек ҡаптыра алмай, ҡыҙсыҡ башын ситкә бора. Ныҡ асыҡһа ғына сәсәй-сәсәй имеп, арып йоҡлап китә. Илап, һыны ҡатҡан Гөлкәйе менән ҡуша илап ултырған бер төндә ошо Сәкинә еңгәһе килеп инде. – Утың һүнмәй нисәмә төн, ҡәйнеш. Илайҙыр, тием шул. Әсәһен таптыралыр. Ҡырҡы үткәнсе килә, тип өмөт итеп, көтә, ти, ул бала. Ҡырҡы үтһә, төңөлә алмай илай, ти. – Имеҙлекте саҡ ҡаптырам ауыҙына. Имеп өйрәнә алмай ҙа ҡуя. Балғалаҡ менән эсерәйем тиһәм, сәсәп ала ла китә. Әүрәтә лә белмәйем, илаһа, тымыҙып та булмай, еңгә. Әлиә үлгәнсе, мин үлһәм. – Һыймаһа ла кей. Ал бәпәйҙе ҡулыңа. Бына ошолайтып. Эйе, ошолай. Үҙеңә һыйындырып ҡына тот. Башын халатҡа терә. Бала әсәһенең еҫен кейеменән тоя ул. Йә, Хоҙай! Нисәмә көн күҙҙәрен асырға теләмәгән бала бәбәктәрен һирпеп ебәрҙе лә күҙҙәрен ҙур итеп асты! Ҡарашын йөрөтөп, тирә-яҡты оҙаҡ ҡараны. Бер килке түшәмдәге тоноҡ утлы төнгө лампаға текләп ятты. Мирзанур, тын алырға ла ҡурҡып, ҡыҙын күҙәтте. Бына Гөлкәйҙең ҡарашы атаһында туҡталды. Бик оҙаҡ өйрәнде ҡыҙсыҡ атаһының йөҙөн. Ирененә тамған әскелтем тамсыны сирылмай ҙа ялап алды ла тамшанып ҡуйҙы. Төймәләй генә танауын әсәһенең кейеменә терәне лә күҙен йомдо. – Ярай, ярай. Уны һин ҡайҙан белмәк кәрәк, ир кеше. Беҙ генә ул, бисәләр, имен-әмәлен табабыҙ инде кәрәккәндә. Ошо халатты кей ҙә шешәһен имсәк ҡаптырған һымаҡ итеп сығар иҙеүенән. Үҙе эҙләп ҡапһын. Һөтөн йылымыс ҡына тот. Бына шуға Һи-и, һеҙ нимә беләһегеҙ? тип хәйләкәр генә йылмайып, сыртылдата һағыҙ сәйнәп торған Сәкинә еңгәһенә мең рәхмәтле Мирзанур. Мирзанурҙың үҙен дә бөтә ауыл үҫтереште заманында. Ғүмер буйы балалары булмаған, инде ҡырҡтары тулып уҙған ирле-ҡатынлы Ғәрифә менән Ирғәле уллыҡҡа алған уны. Ҡайҙан килеп юлыҡҡандыр Сәйетовтарға был йөҙө яҡтырып, нурланып торған, һул ҡолағы янында ҙур ғына миңе булған биш-алты йәшлек матур малай – уныһын үҙенә тейеш кешеләр генә белә. Тик хәҙер атаһы ла, әсәһе лә юҡ. Иртәрәк киттеләр шул. Их, булһалар икән ошо мәлдә, уға терәк кәрәк саҡтарҙа. Әсәһе Мирзанурына кәләш алып биреп өлгөрҙө, матур, бай итеп туй үткәрҙе. – Күҙемдең тереүендә эйәле-башлы итеп ҡалайым. Бынау сама байлыҡты үҙ ҡулым менән тапшырайым киленемә. Ҡәҙерен белеп йәшәһәң, бер мохтажлығың да булмаҫ, – тип өйрәтте улына. Мирзанурҙан изем генә көтөп йөрөнө Ғәрифә. Медучилище тамамлап, фельдшер булып эш башлаған ошо ауыл ҡыҙы Әлиәне егет бер күреүҙән оҡшатты. Ҡыҙ ҙа уны яҡын итте. Армиянан алда күҙе ҡайҙа булғандыр инде! Улай тиһәң, кистәрен әллә ни сығып, урам ҡыҙырып йөрөмәне шул Мирзанур, дуҫ егеттәре лә күп булманы. Атайһыҙ ҡалған Әлиә лә әсәһенең бер бөртөк кенә ҡыҙы ине. Уны әсәһе ҡаты тотто, тиҙәр. Хәҙер ҡәйнәһе лә юҡ – ҡыҙының ҡайғыһын күтәрә алманы Фәйрүзә. Бына шулай япа-яңғыҙ ҡалды ла ҡуйҙы Мирзанур. Юл буйы шул йырҙы көйләп ҡайтты. Ҡайтыуына Рәзилә күршеһе Гөлкәйҙе йыуындырған, кейемен алмаштырған, сәсен тараған. – Ен балаһы ятамы әллә тиһәм, – тип көлә үҙе. – Йыуып, таҙартып алғайным, үппә ҡәҙәрем Мирзануровна килде лә сыҡты. – Ул турала борсолма ла, бергәләшербеҙ, Алла бирһә. Эй ғүмерҙең үтеүе. Йыл булып та килә. Әле генә һымаҡ ине. – Нишләп кенә шунда, төн уртаһы булһа ла, һеҙҙе уятып, бәпәйҙе һиңә ҡалдырып, үҙем ҡуша бармағанмын икән больницаға, тип һаман үкенәм, Рәзилә. Мин янында булһам, әллә. – Эй, Мирзанур. Ҡайҙан ғына беләһең инде алдан ни булырын. Тиҙ ярҙамдыҡылар ҙа ҡотҡара алмағас, нимә тиерһең? .. Юлда уҡ тромб шартлаған, тинеләр, тиһең бит. – Шулай инде. Улай ҙа ҡыҙың шәбәйеп китте. Үлеп кенә ҡуйыр инде тип ҡайғырғайныҡ хатта, һиңә өндәшмәһәк тә. Ҡалай сос әле үҙе, күҙ теймәһен. Күлдәк кейҙерәйем, тиһәм, ике ҡулын еңенә үҙе тоҫҡап тора бит әле. Өйрәтеп бөткәнһең икән. Ә Гөлкәйе әсәһенә игеҙ һыңар кеүек оҡшаған! Ҙурая барған һайын оҡшашлыҡ арта бара – Мирзанур эй ҡыуана быға. Атаһына ҡош балаһы кеүек ҡанат елпеп ынтыла, сәпәкәй итеп ебәрә, ынйылай һигеҙ бөртөк тешкенәһе лә бар бәпескенәһенең. Теше һуңыраҡ сыҡты инде. Ҡатындарҙың һәр нәмәгә яуабы әҙер. Ҡатындар, тиһең. Ирҙәр араһында ла өйрәтеүселәре, кәңәш биреүселәре, иптәштәре күп хәҙер Мирзанурҙың. Кәләшенең генә йәш көйө әрәм булыуы ҡыйын. Ҡыҙын, Мирзанурҙың үҙен ташлап китеүе былай ҙа яңғыҙ йәш ирҙең, йәш атаның иңдәренә көс еткеһеҙ ҡайғы, күңел ғазабы булып ятты. Күпме йоҡоһоҙ төндәр үткәргәндер уйҙарының осона сыға алмайынса – үҙе генә белә. Иҙәндә тәгәрәп йөрөп, ҡыҙын уятып ҡуймайым, ҡурҡытып ҡуймайым, тип беләгенә тештәрен батырып, күпме төндәрҙә һығылып, тауышһыҙ илағандыр – быныһын да үҙе генә белә. Беләгендә ҡарағусҡылланып уңалған эҙҙәр генә белә. Аҡ биләүҙәргә биләмәгәндер үҙ әсәйем, теләктәр теләмәгәндер, бәхетле бул, тип. Ҡапыл килеп кергән был йәмһеҙ уйҙы ҡыуып ебәрергә теләгәндәй, башын киҫкен генә һелкеп, сәсен бармаҡтары менән аралап, туҙғытып ҡуйҙы. Гөлкәйебеҙҙе бәхетле ҡыҙ бала итеп үҫтерермен, кеше итермен, Әлиәм! – Ялҡауҙың ике ҡулын да тотормон, егәрленең бер ҡулын ғына тотормон, тип әйтер, ти бала. Һин, ҡәйнеш, давай, ялҡау исеме алып ҡуйма! Мәғрифә еңгәһенең ошо һүҙе етте, Мирзанурға – донъяһына ла өлгөрә башланы шунан һуң. Башҡа ирҙәр кеүек эшкә генә сыға алмай әлегә. Түтәл утап ултырған Мирзанур башын ҡалҡытты. Ҡаршыһында медиктар сумкаһы тотоп бер ҡатын тора. Фельдшер килгән, тиҙәр ине, ошо булалыр. – Мине танымайһыңдыр һин. Ә мин шунда уҡ таныным. Шул Мирзанур түгел микән, тип уйлағайным, шулһың икән. Миңең дә шул урынында. Мирзанур ҡунаҡҡа һаман һүҙ ҡуша алмай тора бирҙе. Бирсәткәләрен сисеп, түтәлгә ташланы ла салбарын ҡаҡҡыланы. – Әйҙә, ҡыҙыңды күрһәт әле, патронажға сыҡтым бөгөн ауылға. Мине һеҙҙең ауылға эшкә ебәрҙеләр. Һуңғы йылда фельдшер тормай ул ауылда, тинеләр. Ә ул йырыңды онот, Мирзанур. Беҙ, балалар йортоноҡолар, шулай йырлай башлаһа-аҡ. – Ә мин онота алманым, Мирзанур. Һине алып киткәс илауым. Әрләп тә ҡаранылар, әүрәтеп тә. Бында килгәс, ҡағыҙҙарҙы ҡарап, өйрәнеп, тикшереп сыҡҡайным. Мирзанур тигән исем осраны. Йөрәгем жыу итеп ҡалды. Тик ят фамилия. Барыбер һин булып сыҡтың. Һаумы, Мирзанур. – Әйҙә, ҡыҙыңды күрһәт. Ҡарайым, консультация үткәрелде, тип яҙайым. Ә ул йырҙы йырлай күрмә, Мирзанур, ҡыҙыңдың бәхетен өркөтөрһөң. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Бәхетле бул, тимәгән. (Хикәйә) Таңһылыу Ҡарасурина-Вәлиева",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 1],7,Әҙәбиәт,8626,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-10-06/b-hetle-bul-tim-g-n-hik-y-ta-ylyu-arasurina-v-lieva-4416595,2025-10-06T15:05:00+00:00
"Уҡыусылар сәләмдәрен яҙып бөткәс, түңәрәк етәксеһе Раушания Хәтип ҡыҙы Рәхимова менән бергәләшеп «Беҙ — бергә! » ирекмәндәр штабына хаттарын тапшырырға барҙы. Уларҙы  Сәлимйән ағайҙары Италмасов ҡаршы алды. Ул штабта бик файҙалы һәм  эстәлекле экскурсия үткәреп, яугирҙар тапшырған трофейҙар менән таныштырҙы. Уҡыусыларҙың һорауҙарына яуап бирҙе. — Балалар өсөн был көн  бик фәһемле һәм иҫтәлекле булды. Улар ҙур ҡыҙыҡһыныу менән Сәлимйән ағайҙары һөйләгәнде тыңлап, күп нәмәгә төшөнөп ҡайтты. Уҡыусылар ҙа бер тауыштан яуҙағы һалдаттарҙың тиҙерәк еңеү яулап ҡайтыуҙарын теләне. Илһөйәрлек темаһына сәйәхәт ойошторған Сәлимйән ағай Италмасовҡа ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ. Һеҙгә еңел булмаған эшегеҙҙә уңыштар, һаулыҡ теләйбеҙ, — ти  Раушания Хәтип ҡыҙы.",Уҡыусылар яугирҙарға хат яҙҙы,['Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Ил һаҡларға яуға китте,754,https://yanshishma.com/articles/il-xaklarga/2025-12-19/u-yusylar-yaugir-ar-a-hat-ya-y-4513529,2025-12-19T09:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырУзган атнада Башкортстанда Әбәлил районындагы Кырктытаудан бакыр чыгаруга каршы чыгыш ясаган берничә активистта тентү узды. Активист Урал Байбулатовка ""ялган мәгълүмат тарату"" турында инаять эше ачылды. Әлеге эшкә республика хакимиятенең никадәр катнашы бар? әмәгать эшлеклесе һәм блогер Урал Байбулатовны Уфадагы фатирында куәт оешмалары хезмәткәрләре 5 июньдә иртәнге сәгать алтыда килептоткарлаган. Бу хакта "". Реалии""га исемен күрсәтмәү шарты белән активистның танышысөйләгән. Байбулатовта тентү уздырганнар һәм Совет урамындагы Тикшерү комитеты идарәсенә алып киткәннәр. Соңрак Урал Байбулатовка төркем белән алдан килешеп ""кешенең гомере һәм иминлегенә янаучы ялган мәгълүмат таратуда"" (инаять Кодексының 207.1 маддәсе) гаепләү белдерелгән. Тикшерү комитеты идарәсенә илткәнче, Байбулатовны берничә сәгать ФСБның Башкортстандагы идарәсендә тотканнар дип сөйләде танышы. инаять эше 3 июньдә ачылган булган. "". Реалии"" мәгълүматынча, эшне Байбулатовка 2025 елның 22 апрелендә язганпостыөчен ачканнар. ""Әбәлил районы экологиясе ""бакыр таз белән капланачак"", дигән иде ул әлеге посттагы видеода. Постта Байбулатов, аерым алганда, ""ирле халык сүзләренчә, 1968 елда шул урындагы урманнарда атым-төш калдыкларын күмгәннәр"", шуңа күрә ""ирлектә радиология экспертизасы уздырырга кирәк"", дип язган иде. Ул шулай ук ""Искак авылы янында себер түләмсеннән үлгән мал күмелгән үләт базы бар"", дип тә өстәде. — Сәнәгать эшләре һаваның тузанлануына, ихтимал радиация белән пычрануына һәм табигать энесен юк итүгә, шулай итеп туризмны имерүгә китерәчәк, — диде активист. — Мәгъдәндә тимер күләменең әз булуы икътисади файдасын да шик астына куя. Ачык эшкәртү һәм шартлату эшләре гидрология режимын бозып, ирлекнең чүлгә әйләнүенә китерә ала. Байбулатов ""2020 елда геология эшләре вакытында да экология нормаларын бозулар теркәлде"", ә ""ирле халыкның фикере исәпкә әлегә алынмый"", диде. Тикшерү фаразлавынча, Байбулатов үзенең видеосында бакыр чыгарырга планлаштырылган ирләрдә экологик нормалар бозылу, атом калдыклары күмелүе һәм себер түләмәсен таратучы үләт базы булу турында ялган мәгълүмат тараткан. Хокук саклау оешмалары фикеренчә, әлеге видео халыкны ялгыш юлга кертеп, әмгыятьтә киеренкелек артуга һәм протест хәрәкәте көчәюгә китергән. Кырктытау(башкорт телендә – ""Ҡырҡты-тау"") — Көньяк Урал таулары рәтендә урнашкан, Башкортстанның Әбәлил һәм Белорет районнарында 60 километрга сузылган тау сырты. Аның итәкләрендә Караташ тавы, Бабай, Кушай, Хандык исемле түбәләр, Ултык-Карагас һәм Хуускан кебек табигый урыннар бар. Башкорт халык эпосында Кырктытау Урал батырның тауларны ярып, елгаларны коткарган урыны дип телгә алына.2025 елның язында ""Урыс бакыр ширкәте""нең (РМК) Кырктытауда геология эшләрен яңадан башлап ибәрүе һәм киләчәктә биредә тау-баектыру комбинаты төзергә һәм бакыр чыгарырга ыеныбилгеле булды. Республика хакимиятләре РМК проектын хуплый һәм пропаганда кампаниясе алып бара. ирле активистлар һәм экологлар ширкәт планнарына каршы чыга, тауны актару табигатькә зыян китерәчәк һәм Урал артындагы күп авылларны эчәр сусыз калдырачак дип саный. "". Реалии""га билгеле булганча, сорау алу вакытында Урал Байбулатов гаебен танымаган һәм Русия Конституциясенең 51 нче маддәсенә сылтанып, сорауларга авап бирүдән баш тарткан. Уфаның Совет районы мәхкәмәсе Байбулатовка ике айга кайбер гамәлләрне тыю белән бәйле чикләү чарасы кертте. Аерым алганда, аңа төнлә фатирыннан чыгарга ярамый һәм эшнең башка фигурантлары белән аралашу тыелган.5 июньдә башка экоактивистларда да тентүләр булды дип язды Телеграм каналлары. Аерым алганда, бер тентү белән Магнитогорски эшмәкәре Илдар Хәбировйортына дакилгәннәр. Моннан тыш, Әбәлил районының тагын берничә авылында тентү узуы турындахәбәр иттеләр. ""Әбәлил районында уздырылган тентүләрдән соң беркемне дә тоткарламаганнар дигән мәгълүмат бар. Аларга ""экстремистик эшчәнлеккә юл куймау"" турында кисәтү тоттырганнар"", дипяздысоңрак ""Табигат"" каналы. Кырктытауны яклаучылраның төп чатында кичен мондыйязупәйда булды: ""Админнарның берәрсе иреккә чыкмый торып, чат ябык"". Кемнең иреккә чыгуы турында сүз барганы аңлашылмый, шуннан соң чатта беркем дә язмады.6 июнь иртәсендә чатта ""Бурангол авылында геология-тикшеренү техникасы йөрүе һәм юлларны ябу турында ялган хәбәрләр таратыла. Әмма бар да тыныч, болар гайбәт кенә"" дигән хәбәр пәйда булды. Шул ук хәбәрдә ""кичәге тоткарлаулардан соң хәлләр айланды, аңлату эшләре үткәрелде, барысын да өйләренә кайтардылар"". ""Бу чатның барлык админнары хәзер көндәлек мәшәкатьләр белән мәшгуль"", — диелде. Берникадәр вакыттан соң бу язма чаттан юкка чыкты, әмма соңрак үзгәрешсез рәвештә яңадан пәйда булды. — Табигатьне яклаучыларны куркыту бара, — дипхәбәр иттеактивистларның ""Наш Ҡырҡты-тау"" телеграм-каналы. — Хакимият көч куллану юлын сайлады. Искә төшереп китик, 23 майда Әбәлил районының административ үзәге булган Аскар авылына көтмәгәндә берничә ОМОН һәм полиция машинасыкилеп керде. Соңрак хакимият яклы каналлар бу хәлләрне ""күнегүләр"" дип атады. — Әбәлил районында Башкортстан һәм Чиләбе өлкәсе куәт оешмаларының зур күнегүләре бара, — дип язды хакимиятне яклаучы ""Техас Хабирова"" каналы. — Чыганакларга ышансаң, Уфа, Магнитогорски һәм Әбәлил районыннан кайбер кешеләрнең адреслары билгеле инде — провокацияләргә юл куймау өчен. Деструктив эшчәнлекне тамырыннан ук бастырачаклар, протестның урам этабын үтмичә генә ""Әбәлил эше"" сценарие әзерләнә. Мәхкәмә практикасы бар, гаепсезләр зыян күрмәячәк. ""Баймак вакыйгалары"" кабатланмаячак — провокаторларга һәм аларның артында торучыларга каршы сценарий хакимиятнең барлык дәрәәләрендә килешенгән.26 май көнне ""Наш Ҡырҡты-тау"" -каналы хәбәр иткәнчә, Башкортстан эчке эшләр министры вазифаларын вакытлыча башкаручы исеменә дистәләрчә протест каналлары һәм ""ВКонтакте"" төркемнәре администраторларын һәм әгъзаларын Русия инаять кодексының берничә маддәсе нигезендә инаять аваплылыгына тартуны сорап гариза тапшырылган. Гаризаны Миронов П. А. исемле берәү биргән. — Әлеге ресурслар аша Башкортстан халкын рөхсәт ителмәгән чараларда, шул исәптән массакүләм чуалышларда катнашырга өндәүче язмалар бастырыла. Кайбер материалларда экстремистик эшчәнлеккә ачыктан-ачык чакырулар бар, — диелгән гаризада. Элегрәк Магнитогорскида әбәлилләргә теләктәшлек күрсәткән активистларга ирле прокуратура ""экстремизм турында кануннарны бозуга юл куймау турында кисәтү""тараткан иде. Урал Байбулатов 1990 елның 4 мартында Күгәрчен районы Бикес авылында туган. Уфа сәнгать академиясен тәмамлаган. Төрле елларда журналист булып эшләгән, эшмәкәрлек белән шөгыльләнгән.2020 елның көзендә Куштау шиханына яклау протестларыннан соң Байбулатов ""Юлдаш"" радиосыннан (""Башкортстан"" телерадиоширкәтенә карый) дикторлыктанкитте. ""Үземне экология проблемнарын чишүгә багышлыйм"", диде ул. Куштау протестлары вакытында активистларның ""Координация шурасын"" итәкләде, аның исеменнән Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров белән очрашуда шиханны яклаучылар ""Манифестын"" укыды.2021 елның гыйнварында Байбулатов ""Республика"" итимагый-сәяси хәрәкәткә нигез салды. 2021 елның 23 гыйнварында Уфада Алексей Навальный тарафдарлары йөрешендәкатнашты, ""Ак йорт"" янында митинг оештырды. Берничә көннән аны тоткарлап, рөхсәт ителмәгән чара оештыруда гаепләп, 10 тәүлеккә административ сак астынаалдылар.2021 елның декабрендә Байбулатов Баймак районы 1 нче Төркмән авылында мал чире чыгуы турындавидорепортажчыгарды.2022 елның мартында Русиянең Украинага бәреп керүен хуплады, аерым алганда ""Ни өчен бу 2022 елда бара, ни өчен 2014 елда, Русия әмгыятендә эйфория һәм патриотик кәефләр күтәрелгәндә, Украина халкы әле бик нык берләшмәгән вакытта булмады"", дипәйтте.2025 елның маенда Байбулатов Башкортстан ФСБ идарәсе башлыгы Игорь Кочневка мөрәәгать итеп, республика матбугат чаралары Кырктытауны эшкәртү мәсьәләсен дөрес яктыртмый дипбелдерде. Аның сүзләренчә, ""Ростислав Морзаголов(Башкортстанда элек мәгълүмати сәясәт кураторы, хәзер чит илдә яши - ред. ) әлегә кадәр мәгълүмати сәясәткә кысыла дияргә нигез бар"". ""Обеҡътивсызлык, фактларны бозып күрсәтү һәм Кырктытауны эшкәртүчеләр мәнфәгатьләрен яклаучыларын хуплау, бу үзе үк хакимияткә тискәре карашларны көчәйтә"", диде активист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр",Башкортстанда Урал Байбулатов ни өчен тоткарланды?,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Башҡортостан,8210,https://www.azatliq.org/a/vlast-vybrala-silovoy-stsenariy-v-bashkortostane-vozbudili-ugolovnoe-delo-protiv-obschestvennika-vystupayuschego-v-zaschitu-hrebta-kryktytau/33438064.html,2025-06-11T10:08:40+03:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБыел Казандагы Сабантуй БРИКС уеннарының 23 июньдәге ябылыш тантанасын да алыштырып торачак. ""Бөтен катнашучыларны һәм кунакларны шәһәребездәге берничә мәйданчыкка чакырачакбыз. Барчасына шул рәвешле татар һәм урыс мәдәниятен танытачакбыз"", дигән Татарстан спорт министры Владимир Леонов. Быел Казанда Сабантуйны дүрт мәйданчыкта - Тынычлык бистәсендәге Каенлык аланында, шәһәр ипподромында, Дәрвишләр бистәсенең Каенлык аланында һәм Аккош күлендә үткәрәчәкләр. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Беренче ике мәйданчыкта уздыру өчен 38 млн сум, калган икесендә үткәрүгә 30 млн сум тотачаклар. Шулай итеп, Сабантуй оештыру өчен шәһәр 68 миллион сум тирәсе акча тотачак. Быел Казандагы Сабантуй БРИКС уеннарының 23 июньдәге ябылыш тантанасын да алыштырып торачак. ""Бөтен катнашучыларны һәм кунакларны шәһәребездәге берничә мәйданчыкка чакырачакбыз. Барчасына шул рәвешле татар һәм урыс мәдәниятен танытачакбыз"", дигән Татарстан спорт министры Владимир Леонов. Тынычлык бистәсендәге Каенлык аланында 6 га 8 метрлы декоратив капкалар, өч сәхнә һәм 36 дүрткел метр мәйданлы урам экраны куячаклар. Тимер эзли торган 12 тикшерү иһазы да куелачак. Сабантуй батырына 100 килограммлы тәкә бирәчәкләр. Быелгы Сабантуй Татарстан башкаласында 23 июнь, якшәмбе көнне үтәчәк. Авылларда һәм район үзәкләрендә бәйрәмнәр - 8-9 июньгә, ә Чаллыда 15 июньгә ниятләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанның дүрт мәйданында Сабантуй үткәрү 68 миллион сумга төшәчәк,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Спорт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1496,https://www.azatliq.org/a/kazanning-durt-maydaninda-sabantuy-utkaru-68-million-sumga-toshachak-/32962016.html,2024-05-24T12:25:00+03:00
Өфөлә Башҡортостан иретеп йәбештереү-монтажлау һәм сәнәғәт етештереүе колледжында яңы иретеп йәбештереү оҫтаханаһын асыу тантанаһы үтте.,Төҙөүселәр өсөн яңы оҫтахана асылды,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Иҡтисад,136,https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2025-12-01/t-sel-r-s-n-ya-y-o-tahana-asyldy-4487947,2025-12-01T10:45:00+00:00
"""Зарница 2.0"" Бөтә Рәсәй хәрби-патриотик уйынының Ырымбурҙа үткән Волга буйы округы этабында Башҡортостандан ике команда ҡатнаша.","""Зарница 2.0"" дауам итә",['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Донъя,129,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-07-23/zarnitsa-2-0-dauam-it-4323531,2025-07-23T13:37:09+00:00
"Йәйге ялда ауылда күмәкләп бесән сабабыҙ. Шулай бер көндө филармониянан ""Аҡ йортҡа юғары исем биреү тантанаһына саҡыралар"" тигән хәбәр килеп етте. Төшкө аш ваҡытында ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына шул турала әйттем. Атайым саҡматаштай ҡыҙып, әрләй башланы: ""Уттай бесән мәлендә ниндәй ызванйы биреү ти ул? ! Мортаза ауыл тормошон белеп тора бит? ! Үәт, әй! Юҡ, йөрөмәйһең, ваҡыт үткәреп! ""","Вәхит Хызыров нисек ""атҡаҙанған артист"" исеме алған?",['Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],1,Әҙәбиәт,376,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-03/v-hit-hyzyrov-nisek-at-a-an-an-artist-iseme-al-an-4492258,2025-12-03T21:00:00+00:00
"После отмены прямых железнодорожных рейсов из столицы Башкортостана в Москву жители республики могли пользоваться только транзитными. Как отметил Глава Башкортостана Радий Хабиров, несправедливость исправлена благодаря решению РЖД и Федеральной пассажирской компании. «Новый поезд будет курсировать через день. Отправление из Уфы — в 09:20, прибытие в Москву — в 11:15 на следующий день. В обратном направлении из Москвы поезд будет уезжать в 15:25, приезжать в Уфу — на следующий день в 22:09. Маршрут пройдёт через Бугульму, Нурлат, Димитровград, Ульяновск, Инзу, Рузаевку и Рязань. В составе — современные, комфортные вагоны — плацкартные и купейные. Они оборудованы кондиционерами, есть места и для маломобильных пассажиров», — написал Радий Хабиров в своих соцсетях. Состав сегодня ранним проводили и. о. министра предпринимательства и туризма Башкортостана Зухра Гордиенко, и. о. вице-премьера правительства республики Рустем Газизов. В его составе поехал необычный тематический вагон «Девять чудес Башкортостана», в оформлении интерьера которого использованы виды природных достопримечательностей республики. Проект реализован Куйбышевским филиалом Федеральной пассажирской компании совместно с Министерством предпринимательства и туризма Башкортостана. «Назначение нового поезда из Уфы в Москву позволит пассажирам совершать поездки с большим комфортом, поскольку до настоящего времени сообщение между этими городами обеспечивают только транзитные поезда. Это подарок на Новый год нашему — пассажиру», — отметил заместитель начальника Куйбышевской железной дороги Алексей Ситников. «Уверен, наши пассажиры по достоинству отметят комфорт и качество услуг в пути следования нового поезда. А тематический вагон позволит ещё больше узнать о красотах Республики Башкортостан», — добавил начальник Куйбышевского филиала АО «ФПК» Владислав Губанов. Состав сформирован из современных комфортабельных купейных и плацкартных вагонов, оборудованных кондиционерами, биотуалетами, индивидуальными розетками, душевыми и многим другим. Для юных путешественников предусмотрены яркие детские купе. Для комфортного проезда маломобильных пассажиров есть специально оборудованное купе. Также есть специализированное багажное купе, доступна услуга перевозки домашних животных без сопровождения владельцами. ""Башинформ""",Из Уфы в Москву отправился скорый пассажирский поезд,['Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],2,Файҙалы эштәр,2305,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-16/iz-ufy-v-moskvu-otpravilsya-skoryy-passazhirskiy-poezd-4053700,2024-12-16T00:35:00+00:00
"Энвәр АрпатлыАрпатлы Питрәч районыннан 16 февральдә киткән, дип хәбәр итә ""Бизнес-Онлайн"". Энвәр Арпатлы 1980 елгы. Русия Кырымны аннексияләгәнче Кырымтатар халкы Мәлесенең Алушта идарәсе итәкчесе булып, аннексия башлангач Алушта шәһәре башлыгы урынбасары булып эшләгән. Ул Кырым Югары Радасы янында 2014 елның 26 февралендә ""тәртипсезлекләр эше""ндә һәм""Чийгоз эше""ндәшаһит булып барды. Арпатлы Питрәч районы башкарма комитеты итәкчесе урынбасары булып 2017 елда билгеләнде. Ул шулай ук Кырым яшьләренең Казанның Виталий Тимирясов исемендәге Инновация университетына икенче белем алырга килүен оештыручы буларак татанылды.",Татарстан районында эшләгән кырымтатар Энвәр Арпатлы Карачай-Чиркәс вице-премьеры итеп билгеләнде,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,622,https://www.azatliq.org/a/29048021.html,2018-02-19T08:59:01+00:00
"Журналистар өсөн  булдырылған премия бына 35  йыл инде йыл һайын иң лайыҡлыларға бирелеп килә. Быйылғы конкурста 28 эш ҡатнашҡан. Лайыҡлыларҙың да лайыҡлыларын һайлап алыу жюриға анһат булмаған, әлбиттә. Азат Бадранов билдәләүенсә, дәғүәселәрҙең аныҡ гражданлыҡ ҡараштарына өҫтөнлөклө иғтибар бирелгән. Быйылғы лауреаттар: - Ашҡаҙар гәзитенең баш мөхәррире Рәмил Мансуров, махсус хәрби операция ҡаһармандары тураһындағы мәҡәләләре өсөн; - Башинформ мәғлүмәт агентлығының махсус хәбәрсеһе Роман Якимчук, ижтимағи-сәйәси, социаль-иҡтисади темаларға материалдары өсөн; - Башҡортостан телекомпанияһы журналистары коллективы (Ләйлә Владимирова, Виталий Ермаков, Марс Камалетдинов, Дмитрий Каретко, Альбина Ҡасимханова, Нурислам Хәйриев, Айҙар Шәрипов), Башҡорт каникулы проекты өсөн. Рәмил Мансуров махсус хәрби операция геройҙары тураһындағы мәҡәләләр серияһы өсөн премия алды. Уның фронт очерктары Стәрлетамаҡ журналистары нәшер иткән Йөрәк саҡырыуы буйынса китабына индерелгән. Журналист МХО батырҙарына арналған фестиваль ойоштороу буйынса ижади пландары менән уртаҡлашты. Роман Якимчук билдәләүенсә,  уға тапшырылған награда – «Башинформ»дың республика тормошон тулы сағылдырыу буйынса өҙлөкһөҙ эшенә  юғары баһа ул. «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының ижади төркөмө исеменән Альбина Ҡасимханова сығыш яһаны: «Башҡорт байрамдары» проектын башлағанда уның өсөн наградалар алабыҙ тип уйламаныҡ. Беҙҙең маҡсат һәм ҙур теләк республикабыҙҙың иҫ киткес матурлығын күрһәтеү ине:  һәр кем уға ҡош осошо бейеклегенән ҡараш ташлаһын, тыуған моңдарҙы ишетһен, таң ҡалдырғыс әйберҙәр ижад иткән кешеләрҙе күрһен». Быйыл премия арттырылып, уның күләме 500 мең һумға етте. Быны журналистарҙың ябай булмаған хеҙмәтенә иғтибар күтәрелеү билдәһе тип ҡарарға кәрәк. Тантана Шәһит Хоҙайбирҙиндың йорт-музейында үтте. Сара һуңында Шаһит Хоҙайбирҙиндың музей биләмәһендәге бюсына сәскәләр  һалынды. Ҡәләмдәштәрҙең наградалары ҡотло булһын, яңы ҡаҙаныштарға рухландырһын һәм илһамландырһын! Сығанаҡ",Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премиялар тапшырылды,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,1979,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-16/sh-it-ho-aybir-in-isemend-ge-premiyalar-tapshyryldy-3968987,2024-10-16T10:35:00+00:00
"В текущем году мероприятия по высадке деревьев приобрели особое значение. Их приурочили 80-летию Победы в Великой Отечественной войне и Году защитника Отечества. В регионе старт акции был дан 18 апреля в селе Кармаскалы. Центральное мероприятие собрало более 200 участников, включая школьников, в том числе из шаймуратовских классов. В память о героях войны здесь была высажена аллея из 400 лип и 100 сосен. Учитывая значимость юбилейной даты, в 4 районах республики были заложены масштабные географические объекты, геоглифы, с надписью: «Победа 80 лет». Спустя годы в этих местах зашумит красивый лес — символ нашей памяти и благодарности поколению победителей, который воочию можно будет увидеть с высоты птичьего полета. Сады памяти также разбили и на территории городов и сел республики. Например, в парке культуры и отдыха «Юность» села Красноусольский Гафурийского района сотрудники и подопечные филиала фонда «Защитники Отечества заложили Аллею памяти героев СВО. На территории Ивано-Кувалатского лесничества Зилаирского района почтили память героев, павших на полях специальной военной операции. Сосновую аллею в честь Максима Тиманкина, Рустама и Руслана Яманаевых высадили лесоводы Кананикольского лесхоза и лесничества, а также близкие родственники бойцов. Работы в рамках акции не ограничились лишь посадкой деревьев. Так, в Баймакском районе усилиями лесоводов, представителей республиканских органов исполнительной власти, Государственной Думы и многочисленных неравнодушных жителей была благоустроена и очищена территория озера Талкас. Мероприятия, ставшие символами глубокой признательности и уважения к подвигу предков, объединили более 157 тысяч человек. Это и коллективы крупных предприятий, как «Связьтранснефть», «Башкирская содовая компания», «Транснефть-Урал», члены школьных лесничеств Республики Башкортостан, которые специально для акции выращивают посадочный материал на своих пришкольных участках, члены дипломатического корпуса дружественных стран, действующие военнослужащие, ветераны локальных конфликтов разных лет, волонтеры, студенты и многие другие. — В текущем году совместными усилиями участников акции «Сад памяти» в Республике Башкортостан было высажено более 1,8 млн. молодых деревьев на площади порядка 470 гектар. Благодарю всех, кто откликнулся и поддержал акцию, ведь это не просто экологическая инициатива, это символ единства поколений и нить, которая соединяет нас с природой и друг с другом, — отметил министр лесного хозяйства Республики Башкортостан Марат Шарафутдинов. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.","В Башкортостане в рамках акции «Сад памяти» высадили более 1,8 млн деревьев",['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,2697,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-06-05/v-bashkortostane-v-ramkah-aktsii-sad-pamyati-vysadili-bolee-1-8-mln-dereviev-4278016,2025-06-05T17:00:00+00:00
"Нимәһе үҙенсәлекле, был китапта шиғыр башҡорт әҙәби телендә генә түгел, уның диалекттарында ла бирелгән. Рәми Ғарипов үҙ заманында донъя әҙәбиәте өлгөләренән 50-нән ашыу авторҙың әҫәрҙәрен башҡорт теленә ауҙарған. Туған тел – ул шағирҙың халҡына, иленә, еренә һөйөүен белдергән әҫәр, шуға ла башҡа милләт яҙыусылары был проектҡа әүҙем ҡушылды. Проект авторҙары – шағирә Лариса Абдуллина (Башҡортостан) һәм Светлана Быкова (Беларусь Республикаһы), рәссамы Азамат Ғарипов, дизайнер Анатолий Корнеев. Йыйынтыҡҡа баш һүҙҙе Башҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хәбиров үҙе яҙған: Башҡорт шиғриәтен юғары кимәлгә күтәргән Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың исемен мәңгеләштереү буйынса республикала ҙур эш алып барыла. Уның ижадын балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренән алып ололарға тиклем яҡшы белә һәм ярата. Рәми Ғарипов башҡорт теленә бихисап донъя әҙәбиәте өлгөләрен тәржемә иткән. Тәржемә – ул иң шәп шиғри мәҙәниәт, ул оҫталыҡ һәм тел мәктәбе, – тип яҙа ул көндәлектәрендә. Шағирыбыҙҙың тыуыуына 90 йыл тулыу айҡанлы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Туған телшиғырын төрлө халыҡ телдәренә тәржемә йыйынтығын әҙерләне. Был китап мәшһүр шағирыбыҙҙың ижадын популярлаштырыуҙа һәм туған телдәргә ҡарата һөйөү тәрбиәләүҙә мөһим роль уйнар, тип ышанам. Туған тел – халыҡтың тарихын һәм мәҙәниәтен, уның күңелен, рухиәтен сағылдырған изге ҡомартҡы. Туған телдәр ошо йыйынтыҡта бергә тупланған һымаҡ, һәр милләт тә бөгөн берҙәмлек һағында булһын! – тиелә унда.",Һөйөнсө! Яңы китап сыҡты!,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә']",[1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 1],8,Яңылыҡтар,1465,https://agideljurn.ru/news/novosti/2022-12-14/y-ns-ya-y-kitap-sy-ty-3071777,2022-12-14T17:56:00+00:00
"Әлегә мәғлүмәттәр буйынса, төбәктә программаның икенсе этабы буйынса барлыҡ муниципаль контракттар төҙөлгән. Тимәк, граждандарҙы авариялы йорттарҙан күсереүгә әҙерлек юридик яҡтан тәьмин ителгән. Был республика һәм муниципаль властарҙың, төҙөүселәрҙең һәм Биләмәләрҙе үҫтереү фонды федераль асыҡ хоҡуҡ компанияһының берҙәм эш һөҙөмтәһе. Беҙ кешеләргә лайыҡлы, хәүефһеҙ йәшәү өсөн аныҡ шарттар булдырабыҙ, – тип билдәләне Башҡортостандың төҙөлөш һәм архитектура министры вазифаһын башҡарыусы Артем Ковшов. Республиканың ун муниципалитетында торлаҡ алыуға 163 контракт төҙөлгән. Күгәрсен районында күсеүселәргә компенсация түләү планлаштырылған. Дөйөм алғанда, программаның икенсе этабы барышында 7,9 мең квадрат метр майҙанлыҡ авариялы торлаҡтан кешеләр күсереләсәк. Тормош өсөн инфраструктура милли проектының (национальный проект Инфраструктура для жизни) маҡсаты – халыҡ йәшәгән урындарҙы комплекслы үҫтереү. Уға торлаҡ, юл төҙөү, ремонтлау, йәмәғәт урындарын төҙөкләндереү, социаль, коммуналь инфраструктура булдырыу һәм яңыртыу, йәмәғәт транспорты өсөн уңайлы маршруттар булдырыу һ. б. инә. Билдәле булыуынса, яңыртылған милли проекттар, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарарына ярашлы, 2025 йылдың башынан алып тормошҡа ашырыла.",400-гә яҡын кешегә – яңы торлаҡ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],6,Йәмғиәт,1236,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-15/400-g-ya-yn-kesheg-ya-y-torla-4537977,2026-01-15T17:00:00+00:00
"Туҡланыу режимына иғтибарығыҙҙы бүлегеҙ. Ризыҡтарҙы һайлағанда яҡынлашып килеүсе ураҙаны хәтерҙә тотоп, эш итегеҙ, туҡлыҡлы, файҙалы ашамлыҡтар һайлағыҙ. Изге айға өйөгөҙҙө йыйыштырып, матурлап инеү яҡшы булыр. Ғаиләгеҙ менән изге айҙы нисек үткәреү тураһында план ҡороғоҙ, бергәләшеп ғибәҙәт ҡылыуҙы, ял итеүҙе ойоштороғоҙ. Мәҫәлән, ғаилә менән дүшәмбе менән кесе йома көндәрендә ураҙа тоторға мөмкин. Шулай уҡ Шәғбан айында ураҙа тотоп, йәнде һәм тәнде Рамаҙанға әҙерләү ҙә бик мөһим. Дүшәмбе һәм кесе йома көндәрендә ураҙа тотоу пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллаллаһу ғәләйһиссәләм сөннәте булып һанала. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Рамаҙан айына нисек әҙерләнергә?,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,779,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/rama-an-ayyna-nisek-erl-nerg-4564145,2026-02-04T19:00:00+00:00
"Украина Евровидениесе финалында амала чыгыш ясый. Финалда катнашкан 6 намзәт арасында амала группасыныкына тиң 11 балл алды. Жюри амалага 5 балл төркеменә 6 балл бирде финалда. Ләкин амала өчен смсларны күбрәк тамашачы биргәне аңлашылды һәм бу тавыш бирүдә инде амала 6 балл исә 5 балл алды. Тамашачылардан кем күбрәк тавыш ыя алса, шул иңүче итеп таныла. Шулай итеп тарихта беренче тапкыр Украинаны Евровидениедә кырымтатар ырчысы тәкъдим итәчәк. Кырымтатар итәкчесе Мостафа әмилев амала узса, ул Украинаны да тиешле дәрәәдә күрсәтер, кырымтатар халкы мәсьәләсен дә дөньяга таныту өчен өлеш кертердигән иде. Мәлес рәисе Рефат Чубаров исә Украинадагы Евровидение финалына кадәр Русия ягыннан амалага каршы бик каты психологик һөүм барганын язды социаль челтәрләрдә. Шуны да әйтергә кирәк – ярымфиналда һәм финалда амала өчен Кырымда яшәүчеләр, шул исәптән андагы кырымтатарлар тавыш бирүдән мәхрүм иде. Кырымдагы Русия телефон ширкәтләре бу бәйгегә смсларны кабул итүдән баш тартканын да язды Чубаров. Барлыгы финалда 380 меңләп тамашачы смс белән тавыш биргән, алардан 37 процент амала өчен. Шулай итеп Стокһольмда май аенда узачак Евровидение конкурсында кырымтатар ырчысы кырымтатарларның сөргенлек фаигасе хакында ""1944"" исемле үзе язган ыр белән Украинаны тәкъдим итәчәк. Аның бер өлеше кырымтатарча яңгырый. Мен бу ерде яшалмадым, Яшлыгъыма тоялмадым, Ватаныма асрет олдым, Эй, Гузель Къырым. Бу ырның бер өлешен амала күптән түгел Азатлыкның Киевтагы студиясендә дә башкарып күрсәткән иде. 5амала Азатлыкка үзенең Евровидение ырын ырлады",Кырымтатар ырчысы амала Украинаны Евровидение - 2016 бәйгесендә тәкъдим итәчәк,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Ҡырым,1544,https://www.azatliq.org/a/27565458.html,2016-02-21T22:32:54+00:00
"Рәсәй Дәүләт Думаһы һигеҙенсе сессияның тәүге пленар ултырышында әсәлек капиталы программаһын 2030 йылдың 31 декабренә тиклем оҙайтыу тураһында закон проектын беренсе уҡыуҙа ҡабул итте. Был хаҡта дәүләт органының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. «Әсәлек капиталы программаһын оҙайтыу тураһында закон проекты Президенттың Федераль Йыйылышҡа мөрәжәғәтнамәһен бойомға ашырыуға йүнәлтелгән, шуға күрә ул сессияның тәүге пленар ултырышында өҫтөнлөклө тәртиптә ҡаралды», — тип билдәләне Дәүләт Думаһы рәйесе Вячеслав Володин. Әсәлек капиталы программаһы 2006 йылда Владимир Путиндың тәҡдиме менән индерелде, тине Дәүләт Думаһы рәйесе. Ошо осорҙа 14 миллиондан ашыу сертификат тапшырылды. 2025 йылдың 1 февраленән әсәлек капиталы күләме индексациялана. 2020 йылдың 1 ғинуарынан һуң донъяға килгән йәки уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алынған беренсе бала өсөн түләү күләме 676 398,58 һум була. 2020 йылға тиклем тыуған икенсе бала өсөн дә әсәлек капиталының суммаһы шундай. 2020 йылдың 1 ғинуарынан һуң тыуған йәки уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алынған икенсе йәки артабанғы балалар өсөн ата-әсәгә, әгәр быға тиклем сертификат алмаған икән, 893 835,55 һум түләнә. Сығанаҡ: «Башинформ».",Әсәлек капиталын оҙайтыу тураһында закон проекты ҡабул ителде,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1149,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-15/s-lek-kapitalyn-o-aytyu-tura-ynda-zakon-proekty-abul-itelde-4084228,2025-01-15T11:44:00+00:00
"ЙӨКМӘТКЕ «ТАМАША» ҠУНАҒЫ Г. Батыршина «Матурлыҡҡа – өйрәтергә, матурлыҡҡа өйрәнергә кәрәк. » 3 ТЕАТР СӘНҒӘТЕ Г. Ғатауллина «Актер аша мин дә сәхнәлә уйнайым» 15 СӘХНӘ ТОРМОШО Ғәлиә Кәлимуллина Сәхнә ут-һыу кистерә ул. 19 Рухи хазиналар Миләүшә Ҡыҙрасова Рухлы бөйөк дала улы 24 Музыка сәнғәте Әлфиә Ғимаҙиева Башҡортостандың музыкаль ынйыһы 29 ҠУРСАҠ ТЕАТРЫ Эльвира Дәүләтбирҙина, Диана Гәрәева Яңы бинала үткән йыл йомғаҡтары 33 КИНО СӘНҒӘТЕ И. Ишемғолов Театр һәм кино мине арбаны 35 ҠУРАЙ СӘНҒӘТЕ Әлфиә Ғимаҙиева Ҡурайға арналған ғүмер 40 ҺӘЛӘТЛЕ ЙӘШТӘР Миләүшә Ишемғолова Башҡорт шаманы – 44 Әҙәбиәт һәм мәҙәниәт Хәйҙәр Тапаҡов Театр, Концерт 48 ПЬЕСА Гөлдәр Әхмәҙишина Башай 52 «АШҠАҘАР» – МОҢЛО РАДИО Фәнүзә Баһауетдинова Тынғыһыҙ ижад тулҡынында 63",ҺӨЙӨНСӨ!,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0],5,Йәмғиәт,755,https://tamasha-rb.ru/news/common_material/2025-02-13/y-ns-4120528,2025-02-13T15:33:00+00:00
"Йәш ғүмеремдең заяға үткәненә үкенәм. Йәш саҡта артыҡ уйланмай, балаға әүрәп, эш менән мауығып үтә икән ул ваҡыт тигәнең. Балаларым атайлы-әсәйле булып үҫһен тип, барыһына ла түҙҙем. Ул-ҡыҙҙарым һәйбәт – шуға һөйөнәм. Барыһының да тормоштары яҡшы. Күстәнәстәрен тейәп, яныма ҡайтып торалар. Ҡартайған көндәрҙә яҙған икән күрергә бәхетте, - тип уйлап берсә һөйөнәм, заяға уҙған йәш саҡтарҙы уйлап берсә көйөнәм. Нужа һурпаһын етерлек эстем. Мин – алты, апайым һигеҙ йәштә булғанда әсәйебеҙ үлеп китте. Атайыбыҙ һуғышта хәбәрһеҙ юғалған ине. Беҙҙе, ике етемәкте, балалар йортона бирҙеләр. Рәхмәт Хөкүмәткә, урамда ҡалдырманы. Беҙҙе тәрбиәселәр бар эшкә лә өйрәтте: тегергә, сигергә, бәйләргә, аш-һыу әҙерләргә. Мин бик етеҙ, һәр эште тиҙ отоп ала торғайным, шуға ла яраттылар үҙемде. Яҙмыш мине үҙемдән 13 йәшкә оло кеше менән бәйләне. Башта төрлө эштә, унан быҙау ҡараусы булып эшләнем. Ҡәйнәм уҫал да, һаран да ине. Иртәнсәк таңғы дүрттә сәй ҙә эсмәйенсә эшкә китәм, 11-ҙә ҡайтам. Самауырҙы ҡағып, түңкәреп һалып ҡуйыр ине, шәкәрҙе гел бикләп тотто. Кискелеккә бер тәрилкә һөтлө ыумас. Тәүге балама йөклөмөн, тамағым туймай. Их, тағы бер тәрилкә генә аш ашарға ине, - тип уйлайым, тик ҡайҙа ул улайтып һорау? ! Беренсе балабыҙ – ҡыҙыбыҙ тыуҙы. Хәҙерге шикелле йыллап өйҙә ултырыу юҡ ул заманда. Ҡәйнәм баланы алып ҡалмай. Сабыйымды юрғанға төрөп, санаға һалам да фермаға алып барам, ул шул санаһында йоҡлай. Ҡәйнәнең теле бигерәк яман булды, иттең һөйәген бирә лә: Тешең бар, кимерерһең тиһә, ғәрлегемдән илап ебәрерҙәй булам. Тик уларҙың алдында тешемде ҡыҫып түҙәм, уның ҡарауы төндә мендәргә ҡапланып илайым. Ҡыҙыма өс йәш тигәндә, тағы ауырға ҡалдым. Ашауҙың рәте лә, ял да, йоҡо ла юҡ. Кейәүгә сыҡҡанда 60 килограмм инем, 40-ҡа ҡалдым. Бер мәл шулай фермала башым әйләнеп, иҫһеҙ ҡолағанмын. Бригадир дауаханаға алып китте. Ике аҙнанан ашыу яттым. Ҡәйнәм күршеләргә быума сире менән ауырыған булған икән, шуға ҡолаған, тип һөйләгән. Күрше әбейҙәр мине йәлләй ине. Ниңә киленеңде улай ҡағаһың. Етем бала бит, - тиһәләр, Йүнле кешенең ата-әсәһе иртә үлмәй ул, - тип яуаплаған. Яңы тыуған йәш балаһы бар тип тормағандар, ике гектар сөгөлдөр яҙғандар. Сабыйымды артмаҡлап аҫып, шул сөгөлдөрҙө утауымды хәтерләһәм, әле лә ҡыйын булып китә. Көҙгөһөн биш айлыҡ бала менән бер баҡса картуфты бер үҙем тигәндәй алып бөттөм, ҡәйнәм ҡыҙында ҡунаҡта ятты. Ҡәйнәм ҡыйырһытҡанда ирем яҡлап, исмаһам, бер һүҙ әйтһәсе! Ул биш саҡрымдағы күрше ауылға йөрөп эшләне. Балаларҙы нисек үҫтергәнде күрмәне лә тиерлек. Бер ыңғай яғы булды: бер ҡасан тауыш күтәрмәне, һуҡманы, ҡаҡманы. Эштән ҡайтып инер ҙә, ашап, ятып йоҡлар ине, ә мин зарланманым. Шулай ғүмер үтә торҙо, ҡәйнә һаман талай, көн күрһәтмәй. Бер көн ныҡ итеп ирештек. Миңә әйтмәгән һүҙе ҡалманы. Түҙмәнем, балаларҙы алдым да, Хәбирә тигән инәй янына сығып киттем. Ул нисек йәшәүемде, ыҙалауымды белә ине. Ирем эҙләп килһә, башҡаса улай йәшәй алмаҫымды аңлатырмын, берәй сара күреүен һорармын, тип уйланым. Тик ул килмәне. Йөрөгән ҡатыны булған икән. Ҡышты Хәбирә инәй янында сығып, яҙғыһын көндәр йылынһа, ҡалаға китермен, эшкә төшөрмөн, тип уйланым. Көндәр йылыныуға иптәшем йышлай башланы. Ҡайт, картуф сәсергә кәрәк, - ти. Ике бала менән ҡайҙа барам, ҡалала әллә урынлашып, йәшәп китә алам, әллә юҡ тип, ҡайтырға булдым. Хәбирә инәй нығыраҡ, уҫалыраҡ булырға өйрәткәйне. Ул әйткәнсә, өйҙә булған ризыҡты теләгән ваҡытымда ултырып ашай башланым. Ҡәйнә бер-ике тапҡыр ҡысҡырып ҡараны ла, туҡтаны. Өсөнсө балабыҙ тыуҙы. Тағы теге ике гектар сөгөлдөр баҫыуы. Дүрт йәшлек уртансы ҡыҙымды бала ҡарарға алып барам. Түҙеп торғоһоҙ эҫе. Балаларым икәүләп илай, эшләп булмай. Эргәмдәге ҡатындар: Нишләп улай ыҙалайһың, балаларыңды тилмертәһең? Ҡалдыр ҡәйнәңә, ҡарамай ҡайҙа барһын, - тигәс, икенсе көнөнә бәләкәсен имеҙеп, сәңгелдәгенә һалдым да сығырға йүнәлдем. Ҡалдыраһыңмы ни? – ти ҡәйнә аптырап. Эйе, ул һинең дә балаңдың балаһы. Ҡарамайынса үлтерһәң, яуап бирерһең, - тинем дә эшкә сығып киттем. Ҡайтһам, иҫем китте. Баланың аҫтын көнө буйына бер тапҡыр ҙа алмаштырмаған. Ете йәшлек өлкән ҡыҙым көнө буйы урамда арбала этеп алып йөрөгән. Шулай ғүмер үтте. Ҡәйнә лә ҡартайҙы, аҡылы алмашына, үҙенең ни эшләгәнен дә белмәй башланы. Хоҙайым, уның сирен дошманыма ла күрһәтмәһен. Аллаға шөкөр, ҡараным, бер ауыр һүҙ әйтмәнем. Ниндәй эштәр ҡылып ултырһа ла, һис тә сикәнмәнем. Ирҙән дә, ҡәйнәнән дә ҡәҙер күрмәй, йылы һүҙ ишетмәй үтте инде йәш ғүмер. 40 йылға яҡын йәшәп, ирем беренсе төркөм инвалиды булып, был донъянан китте. Ул да әсәһенең сире менән ауырыны. Хоҙай барыһын да тигеҙләне. Әле балаларымдың бәхетен күреп, ейән-ейәнсәрҙәр шатлығына ҡыуанып, аҡ сәсле әбей булып йәшәп ятыуым. Бөгөнгө көнөмә шөкөр итәм. Әммә үткәндәр иҫкә төшһә, йөрәк һулҡылдап китә. Белмәйем, дөрөҫ булдымы улайтып йәшәүем, булманымы. Үкенестәр ҡайһы саҡ үҙәкте өтә генә. Әллә яҙмыш, әллә яңылыш булды бул ғүмер. (81 йәшлек Гөлсөм инәйҙең һөйләгәндәренән яҙып алынды). ""Башҡортостан"" гәзите сайтынан.","Үткәндәрҙе уйлаһам, уйылып ҡына китерлек.",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Йөрәк,4922,https://shonkar.com/articles/y-r-k-sere/2025-05-20/tk-nd-r-e-uyla-am-uyylyp-yna-kiterlek-4243442,2025-05-20T16:49:00+00:00
"5Үткән берничә елда татар басма матбугатының укучылары кими дигән сүзләрне еш укырга, ишетергә туры килә. Быелның икенче яртыеллык нәтиәләре дә татар матбугатының тиражы уртача 10-15 кимүен күрсәтте. Шуңа да карамастан, интернет киңлегендә шул ук матбугат чараларының (татар газета-журналларның) аудиториясе үсүе күренә. Көн саен диярлек аларга мәгълүматлар эленеп, интернет укучыларын күбрәк әлеп итү юллары тәкъдим ителә. Әмма аларның да киләчәге билгесез, чөнки үз-үзләрен яшәтү, системалы акча табу юллары (бизнес план) язылмаган. Бу хакта безгә татар интернетын өйрәнүче Татнет вакыфы рәисе Раил Гатауллин сөйләде. Ул басма матбугатның тиражы кимесә дә, интернетта, социаль челтәрләрдә аларның активлыгы артуын күзәткән. – Татарстан газета-журналларының 90-95 Вконтакте социаль челтәрендә үз төркемнәрен оештырган. Аларның аудиториясен карасак, уртача 2-3 мең кеше. Әлбәттә, 10-15 меңлек төркемнәр дә бар. Гадәттә, әле эшчәнлеген башлап кына ибәргән төркемнәрдә 1-1,5 мең язылучы була. Төркемнәрнең үсешенә килсәк, ул атна саен 5-6ка артып бара. Мәсәлән, балалар журналлары арасында Сабантуй үсешен бик камил билгеләргә була. Аудиториясе көннән-көн үсә. Шулай ук Ялкын, Тылсымлы куллар журналлары да активлык күрсәтә. Ирек мәйданы үз сайты белән бик популяр. Вконтактедагы төркемнәренә 2 меңләп кеше язылган. Күзәтүләрдән билгеле булганча, әлеге төркем аудиториясе бер ай эчендә 10 арткан. Болгар, Татарстан радиолары да популярлашып килә. –Алай да, ни өчен Татарстандататармәгълүматсайтларынакерүчеләрсаны аз? Ни сәбәпле интернет укучылар саны зур күрсәткечләр белән үсми? – Татарча сайтларының активлыгы булсын өчен, андагы мәгълүмат уникаль булыргы тиеш. Яңалыкларны, үткән чараларны без рус теленнән тәремә итмичә, журналистлар үзләре барып, уникаль һәм аналитика кертеп язган очракта, бу укучыларны тартачак һәм әлеп итәчәк. –Вконтактеда 100 меңлек аудиториясе булган татар төркемнәре бармы? – Бу мәгълүматны Татар интернетын үстерү вакыфы (фонды) исеменнән әйтеп китәм. Чөнки, күп аналитик эшләрне шушы вакыф исеменнән алып барабыз. 100 мең кешедән артып киткән төркемнәр бар. Аларны татар мәдәнияте, ыр-көйләре берләштерә. Татар ырлары, татар видеолары күп булган төркемнәр меңләгән интернет кулланучыларын әлеп итә. Әлбәттә, бу факт бер яктан яхшы булса да, икенче яктан начар. Чөнки аларда пиратлык гамәлләре булу мөмкин. Шуңа да бу мәсьәлә ике яклы. –Дәүләт проектларында татар сайтлары белән катнашып аларны үстереп буламы? – Күптән түгел генә Яшь татневтчылар бәйгесе узды. Без 1-9 класс балалары оештырган 30 дан артык сайтларны бәяләдек. Бәйгене Чаллы Шәһәрендә урнашкан икенче номерлы татар гимназиясе тәкъдим итте. Бәйгене әлеге гимназия укытучылары белән берләктә башлап ибәрдек. Шулай ук мәгариф һәм фән, мәдәният министрлыклары белән Белем әүһәрләре бәйгесен дә үткәрәбез. Ноябрь айларында Татмедианың гранты булган иде. Мәгариф министрлыгының Юный программист дигән конкурсы бар. 2007 елдан бирле үткәрелә торган бу конкурсларда без яшьләрне татарча сайтлар ясарга чакырабыз. Татар интернетын таныту өчен безгә яңа кадрлар, яшь белгечләр кирәк. –Яңа кадрларга яхшы эш хакы кирәк, аларның таләпләрен үтәрлек матди мөмкинлегегез бармы? – Моның өчен бизнес-план төзелгән булырга тиеш. Күп кенә татар проектларында ул юк. Энтузиазм белән ачылалар да, күп тә үтми, ябылалар. Бизнес-план төзеп эшләсәк, бу мөмкин. Ярый да безнең энтузиазм унар елга итте, ә яшьләрнең ул бер айга, күп дигәндә бер елга итәргә мөмкин, шуннан арту очраклары бик сирәк.","Раил Гатауллин: Басма тираж кими, интернетта активлык арта",['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 0 0 0 0],7,Татарстан,3467,https://www.azatliq.org/a/27153188.html,2015-07-26T09:53:40+00:00
"""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумының Вильнюстагы утырышы, 2024 елның гыйнварыфикерләрРусия Югары мәхкәмәсе ""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумын террорчы оешма дип таныды. Бу хакта Русия Баш прокуратурасының матбугат хезмәтехәбәр итте. Моннан тыш, Русия Баш прокуратурасы әлеге оешмага милләткә һәм төбәкләргә карап оештырылган 172 төркем карый дип саный. Алар арасында ""Балтыйк республикасы фиркасе"", ""Ингрия"" хәрәкәте, ""Төньяк Кавказ халыклары конгрессы"", ""Ирекле Якутия"" фонды, ""Ерак Көнчыгыш конфедерациясе"" күрсәтелә. Татар яки башкортларга бәйле аерым төркемнәр матбугат хезмәте хәбәрендә юк, башка оешмалар соңрак Террорчы оешмалар реестрында чыгачак. ""Русияне дустанә булмаган илләргә буйсынган аерым дәүләтләргә бүлү — чит илдә яшеренеп ятучы милләтче-сепарастик хәрәкәтләр лидерларының үз алларына куйган максатлары шул"", диелгән хәбәрдә.2023 елда форум Русиядә ""теләнмәгән оешма"" диптанылган иде. ""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумы Польшада теркәлгән. Форум сайтында әйтелгәнчә, хәрәкәтнең төп максты - ""Русияне структур яктан үзгәртү һәм төзәтү"". Аның әгъзалары ""Путиннан соңгы бәйсез дәүләтләрнең күчеш хакимиятләрен һәм хөкүмәтләрен булдыру алымнарын карый"". Форум спикерлары арасында татар активисты Нәфис Кашапов, башкорт активисты Руслан Габбасов, Русия оппозиционеры Илья Пономарев, Америка аналитигы Януш Бугайскиһәм башкалар бар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Пост-Русиянең ирекле халыклары"" форумы Русиядә террорчы оешма дип танылды",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1461,https://www.azatliq.org/a/33212165.html,2024-11-22T13:09:41+00:00
"Ҡыҫҡа яуап: әлбиттә, юҡ. Ғәмәлдә кешенең аралашыуын бер нәмә лә алмаштырмаясаҡ. Йәғни кешеләрҙе бер-береһе менән ҡыйынлыҡһыҙ аралаштыра алған тәржемәселәр булыуы – шәп нәмә. Был ысынлап та мөһим механизм. Кешеләрҙең аралашыуын бер нәмә лә алмаштырмай, хатта кеше сит телде белһә лә алмаштыра алмай. Кеше камил һөйләшмәһә лә, ватып-емереп нимәлер әйтергә тырышһа – был инде контрагенттың һиңә битараф түгеллеген, мәҙәниәтең, хис-тойғоларың уға барыбер түгеллеген күрһәтә, – тине Иҙрисова. Ләкин яһалма аңды белем биреү системаһына индерергә кәрәк, тигән фекер менән дә һәр кем килешә, әлбиттә. Шуға ҡарамаҫтан, кадрҙарға ихтыяж һаҡланасаҡ, тип иҫәпләй ректор. Бөгөн геосәйәси мәсьәләләргә яуап бирерлек һәм партнерҙар менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтерә алырлыҡ кадрҙар кәрәклеген билдәләне В. Иҙрисова. Сығанаҡ: Халыҡ-ара бизнес аҙналығы сайты.","Яһалма аң кешене алмаштыра алмай, тине Виттория Иҙрисова",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,836,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-05/ya-alma-a-keshene-almashtyra-almay-tine-vittoriya-i-risova-4495305,2025-12-05T15:24:00+00:00
"Башҡортостанда тәрбиәгә бала алған ғаиләләр, опекундар һәм уллыҡҡа (ҡыҙлыҡҡа) алыусылар өсөн бер тапҡыр түләнә торған пособие күләме билдәле булды. Уның күләме күпме буласаҡ?",Тәрбиәгә бала алған ғаиләләр өсөн пособие күләме билдәле булды,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,174,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-19/t-rbi-g-bala-al-an-ail-l-r-s-n-posobie-k-l-me-bild-le-buldy-4127227,2025-02-19T08:30:00+00:00
"Иҫке Монасип ауылы ҡыҙы тыуған ауылында мәктәпте тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалында психолог һөнәрен үҙләштерә. Тап ошонда тормошон үҙгәртер егет менән осраша. Музыкант һөнәренә уҡып йөрөгән Илдар мөләйем йөҙлө Нурияны бер күреүҙән оҡшата. Хеҙмәт юлын Байғаҙыла башлаһа, аҙаҡ килен булып төшкән ерендә - Баймаҡ районының Иҫке Сибай мәктәбендә эшләй. Тормош ҡушыуы буйынса 2012 йылда йәштәр район үҙәгенә күсенгәс, Нурия Наил ҡыҙы Иҫке Собханғол мәктәбендә психолог булып эшләй башлай. Тормош иптәше Илдар Рәфҡәт улы олимпия резервы спорт мәктәбендә тренер. Ул балаларға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә. Тренерҙың һәм уның уҡыусыларының бик күп ҡаҙаныштары бар. Республика, Рәсәй буйынса чемпиондар әҙерләгән Илдар Рәфҡәт улының хыялы - көслө рухлы балалар тәрбиәләү. Ул шулай уҡ Баҙал башланғыс мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы ла. Көн һайын бер генә аҙым яһаһаң да, маҡсат иткән ереңә яҡыная бараһың, тигән бер аҡыл эйәһе. Шуның кеүек, йәштәрҙең сослоғо һөҙөмтәһе булып, бер нисә йылдан бәләкәй йорттарына төкәтмә төкәтелеп, ҙур йорт ҡалҡып сыға. Ғаилә башлығы тимер, ағас, баҡса эшенә оҫта. Ишек алдындағы ҡаралтыларҙы үҙ ҡулдары менән төҙөгән. Әйткәндәй, төрлө ҡош-ҡорт та алып үҫтерә. -Балаларҙы тәрбиәләүҙә тормош иптәшемдең ярҙамы бик ҙур. Малайҙарға, айырыуса атай тәрбиәһе бик мөһим. Ул ғаиләһендә өс ҡыҙ араһында үҫкән бер бөртөк малай. Уны ғәҙел, оҫта ҡуллы, ғаиләһе өсөн өҙөлөп торған ир-уҙаман итеп үҫтергән ҡайны-ҡәйнәмә ҙур рәхмәт. Атанан күргән уҡ юнған, әсәнән күргән тун бескән тиҙәр. Ысынлап та, кешенең тормошҡа ҡарашына, холҡона, хатта ябай ғына ғәҙәттәренә лә ата-әсәһе, ғаиләлә алған тәрбиә ҙур йоғонто яһай. Ул-ҡыҙҙарымды үҫтергәндә дөрөҫ башланғыс һалыусы - минең ата-әсәйем, - ти Нурия. Атаһы Наил Хисаметдин улы (мәрхүм) колхозда механизатор булып эшләгән. Әсәһе Вәзирә Хәлфетдин ҡыҙы ауыл хакимиәтендә секретарь вазифаһын алып бара, балалар баҡсаһында мөдир, аҙаҡ ашнаҡсы булып эшләп хаҡлы ялға сыға. -Ғаиләлә ниндәй әсәй, ҡатын-ҡыҙ булырға икәнлеген мин тап әсәйемдән күреп, унан үрнәк алып үҫтем. Уның аш-һыуға оҫта, ҡунаҡсыл, ипле булыуы мине хайран итә торғайны. Һәр килеп сыҡҡан ауырлыҡтарға бирешмәй, тормош ҡанундарына таянып йәшәүе мине лә шулай йәшәргә өйрәтте. Ғаиләлә беҙ 4 бала - 3 ҡыҙ, бер малай үҫтек. Апайым, ағайым һәм һеңлем менән дуҫ, татыубыҙ. Бөгөнгө көндә лә туғанлыҡ ептәрен өҙмәй, бик матур аралашып йәшәйбеҙ. Бында ата-әсәйебеҙҙең тәрбиәһе ҙур роль уйнай, сөнки әсәйем беҙҙе бер-беребеҙгә терәк булырға өйрәтте. Мин дә үҙ балаларымды тап әсәйем тәрбиәһе менән үҫтерәм, - ти әсә. Киләсәккә яҡты өмөт һәм ышаныс менән баҡҡан, үҙ көстәренә ышанған мөхәббәтле, уңған Ырыҫйәновтар ғаиләһе балаларына матур тәрбиә бирәләр, киләсәктәрен хәстәрләп, төрлө яҡтан үҫтерергә ынтылалар. Оло ҡыҙҙары Юлиә 9-сыны тамамлағандан һуң, Урал аръяғы агросәнәғәт колледжында уҡыған. Әлеге ваҡытта балаларҙы ихлас яратҡан йәш ҡыҙ саҡырған ғаиләләргә барып бала ҡараусы хеҙмәттәрен күрһәтә. Алһыу 10-сы класта химия һәм биология йүнәлешендә уҡый, киләсәктә теш табибы булырға хыяллана. Мәктәптә тик яҡшы билдәләргә генә уҡыған Алһыуҙың спорт өлкәһендә лә уңыштары бихисап. Грэпплинг буйынса бик күп ярыштарҙа ҡатнашҡан Алһыуҙың иң ҙур еңеүҙәре алда әле. Тырыш, ныҡышмал ҡыҙ 4 тапҡыр республика чемпионы, ПФО буйынса 3 тапҡыр 2-се урын, Рәсәй буйынса Мәскәүҙә үткән ярышта 3-сө урын яулаған. Хатта, үҙе лә 8 йәштән өлкән ҡыҙҙарға грэпплинг буйынса күнекмәләр үткәрә башлаған. Ырыҫйәновтарҙың ырыҫлы тормоштарын тағы ла йәмләп бер-бер артлы донъяға килгән малайҙары – өй шатлыҡтары. 5 йәшлек Дауыт балалар баҡсаһының өлкәндәр төркөмөндә, 3 йәшлек игеҙәктәр Юныс менән Иҙрис уртансылар төркөмөндә йөрөйҙәр. Сос, шаян, тиктормаҫ малайҙар атайҙары үткәргән күнекмәләргә йөрөйҙәр. Дауыт һүрәт төшөрөргә ярата. Яратып, күңел һалып башҡарған эш һәр ваҡыт уңа. Шуға балаларын һөйөүгә төрөндөрөп үҫтерергә тырышҡан Нурияны әлеге ваҡытта декретта ултыра тип әйтеү урынһыҙ, сөнки ул бер ҙә тик ултырмай. Буш ваҡытында оҫталыҡ дәрестәре алып бешеренеү серҙәренә төшөнә. Белгәндәрен ҡыҙҙарына өйрәтеп, улар ҙа хәҙер роллы, пицца кеүектәрҙе һә тигәнсе әҙерләп тә ҡуялар, ҡустыларын төрлө тәмлекәстәр менән һыйлайҙар. Ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар Бәйләнештә селтәре аша Нурия асҡан альбомдарҙан заказ биреп кейем, өй кәрәк-яраҡтары алдырта. -Бер-бер артлы өс улым менән декрет ялында ултырған ваҡытта балалар йыш ауырып, төрлө дарыуҙар менән дауаланған саҡта Малайзия компанияһы, туҡланыу, таҙарыныу тураһында мәғлүмәт ишетелде. Үҙебеҙҙең ғаиләлә күп кенә һөҙөмтәләргә ирешкәс, яйлап кешеләргә лә был продукттар хаҡында һөйләй башланым. Малайҙар үҫә төшкәс, декрет ялында булыуға ҡарамаҫтан, Ҡыпсаҡ сауҙа үҙәгендә офис асып продукцияларҙы файҙаһы тураһында презентациялар үткәрә башланым. Бөгөнгө көндә командала 200 партнер үҙ һаулыҡтарын нығыта. Һаулыҡ - ҙур байлыҡ, тигәндәй, был эш күңелемә  ятты, киләсәктә лә ошо юҫыҡта эшемде дауам итермен тием, - ти Нурия Наил ҡыҙы. Нурия менән Илдар ишле ғаиләнән булғанға күрәлер, баштан уҡ күп балалы атай-әсәй булырға хыяллана. -Класташымдың бер яңғыҙыма күңелһеҙ тип һөйләгәне ныҡ хәтерҙә ҡалып, киләсәктә бер-береһе менән аралашып, кәңәшләшеп йәшәрлек балалар үҫтерермен тип хыялландым. Күмәк бала тәрбиәләү ауыр түгел, сөнки улдарымдың яратҡан, улар өсөн өҙөлөп торған апайҙары бар. Апайҙарына һүҙ тейҙермәйҙәр, яҡларға ғына торалар. Балаларыбыҙ үҙ-ара татыу, ярҙамсыл, бер-береһе өсөн иғтибарлы. Яҡындарын белеп үҫһендәр өсөн ике яҡтың да туғанлыҡ ептәрен тигеҙ тартабыҙ. Алыҫ ара тип тормай иптәшемдең тыуған яҡтарына Сибайға ял көндәрендә, байрамдарҙа йыш ҡайтып йөрөйбеҙ, - ти Әсәлек даны миҙалы менән бүләкләнгән Нурия Наил ҡыҙы. Ә. ЮЛСУРИНА.",Әсә булыу – оло бәхет,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'
 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0],10,Йәмғиәт,5638,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-07/s-bulyu-olo-b-het-4495543,2025-12-07T12:10:00+00:00
"17 июнь – Ай Меркурий менән көсөргәнешле аспектҡа ингән көн, был һыу билдәләрендә (Ҡыҫала, Саян, Балыҡ) эмоциональ тотороҡһоҙлоҡ тыуҙырыуы ихтимал. Әммә ут һәм һауа билдәләре (Ҡуҙы, Игеҙәк, Арыҫлан, Үлсәү, Уҡсы, Һыуғояр) аралашыу һәм яңы башланғыстар өсөн ҡеүәтле энергия заряды аласаҡ. Ер билдәләре (Буға, Ҡыҙ, Кәзә) финанс йәһәтенән һаҡ булырға тейеш, әммә уларҙың практиклығы хаталарҙан ҡотолорға ярҙам итәсәк. Был көндө төп кәңәш - импульстарға бирешмәү һәм ашығыс ҡарарҙар ҡабул итмәү. Ҡуҙы (21.03 – 19.04) Бөгөн эске тигеҙлекте һаҡлау мөһим. Тәнҡитселәр уны рәнйетергә мөмкин, әммә уны йөрәккә яҡын ҡабул итергә ярамай. Көнөгөҙ уңайлы булһын, эшегеҙ уңышлы булһын. Буға  (20.04 – 20.05) Финанс планлаштырыу һәм отошло һатып алыуҙар өсөн идеаль көн. Һеҙҙең тыныслығығыҙ һәм тактикағыҙ кәрәкле кешеләр менән килешеү төҙөргә ярҙам итәсәк — мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырмағыҙ! Игеҙәктәр (.06) Көн бик матур, ләкин артыҡ көсөргәнешһеҙ үтәсәк. Шәхси тормошта һәм карьерала ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр булыуы мөмкин.  Шунда уҡ ҡарар ҡабул итергә ашыҡмағыҙ. Ыңғай һәм кире яҡтарын ныҡлап уйлағыҙ. Ҡыҫала (.07) Өйгә һәм яҡындарығыҙға иғтибарлы булығыҙ. Хис-тойғолар һикерергә мөмкин, әммә ғаиләләге матур  аралашыуҙар тынысландырыр. Етди һөйләшеүҙәрҙән ҡасығыҙ - аңлашылмаусанлыҡ хәүефе бар. Арыҫлан (.08) Бәхәскә инмәгеҙ! Энергияны контролдә тота алған эштәргә йүнәлтеү яҡшыраҡ. Дуҫтар менән осрашыу һәм ҡыҫҡа сәфәрҙәр өсөн яҡшы көн. Ҡыҙ (.09) Финанс һәм көнкүреш мәсьәләләрен хәл итергә ваҡыт. Планлаштырылмаған сығымдар булыуы ихтимал. Кис ял итегеҙ, хатта бер аҙ үҙгәрештәр ҙә файҙаға буласаҡ. Үлсәү (23.09 – 22.10) Эштәрҙе кисектереп тормағыҙ! Бөгөн һеҙ ҙур күләмдә мәғлүмәт менән эш итерһегеҙ. Иң мөһиме-көсөгөҙҙө һаҡлағыҙ. Эргә-тирәләрегеҙҙәге кешеләрҙең ярҙамы көс өҫтәр. Саян (.11) Интуицияға ышанығыҙ, ул һынатмаясаҡ! Бигерәк тә логика көсһөҙ булған осраҡтарҙа. Нервыларҙы һаҡлағыҙ - бөтәһенә лә бер юлы яуап бирергә кәрәкмәй. Уҡсы (22.11 – 21.12) Аралашыу һәм белем алыу өсөн бик шәп көн! Күңелгә ятышлы осрашыуҙар булыуы ихтимал. Деталдәргә иғтибарлы булығыҙ, улар төп булып сығыуы ихтимал. Ылаҡ (.01) Эш ғәҙәттәгенән күберәк көс талап итә. Үҙегеҙҙе онотмағыҙ һәм артыҡ мәшәҡәтләнмәгеҙ. Киске ял балансты тергеҙәсәк. Һыуғояр (20.01 – 18.02) Бәйләнеш булдырырға ваҡыт! Һеҙ көтөлмәгән сығанаҡтан ярҙам аласаҡһығыҙ. Ярҙам һорарға ҡурҡмағыҙ. . Балыҡ (19.02 – 20.03) Яңы эштәрҙе башлауға ҡарағанда, иҫке эштәрҙе тамамлау яҡшыраҡ. Шәхси тормошоғоҙҙа асыҡтан — асыҡ һөйләшеүҙәр мөмкин, ихлас булығыҙ! 17 июнь-мөмкинлектәр һәм һынауҙар көнө. Кемдер үҙ бәхетен аралашыуҙа таба, ә кемдер эмоциялар менән һаҡ булырға тейеш. Иң мөһиме — үҙеңде һәм йондоҙҙарҙы тыңлау! Беҙҙең йондоҙнамәне уҡығыҙ һәм Ғаләм менән гармонияла булығыҙ!",17 июнгә гороскоп.,['Шоу-бизнес' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0],4,Аңлатма,2715,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-06-17/17-iyung-goroskop-4278699,2025-06-17T10:52:00+00:00
Дәүләкәндә 49 йәшлек Анатолий Владимирович Ереминды эҙләйҙәр. 15 декабрҙән бирле уның тураһында бер хәбәр ҙә юҡ.,Ирҙәр юғалған.,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,112,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/ir-r-yu-al-an-4515600,2025-12-19T23:16:21+00:00
"Югары мәхкәмә бинасы янында кырымтатарларны якларга килүчеләр11 июльдә Югары мәхкәмә Төньяк-Кавказ хәрби мәхкәмәсе карарына апелляция шикаятен карый. Әлеге эш нигезендә ""бакчасарай төркеме"" - өч кырымтатар активисты 9 елдан 17 елга кадәр ирекләреннән мәхрүм ителгән иде. Хәбәр ителүенчә, активистларны яклап килгән бар кеше дә тоткарланган. Аларны ике автобуска утыртканнар, һәр автобуста утызлап кеше. Тоткарланучыларрны Мещанский һәм Таганский полиция бүлекләренә алып киткәннәр.10 июльдә Мәскәүдәге Кызыл мәйданда полиция иде кырымтатар активистынтоткарлады. Алар Русия хакимиятләренең террорчылыкка каршы көрәшү сылтавы белән кырымтатарларны эзәрлекләүгә каршы пикетка чыккан иде. Пикетка чыгучыларны урам чаралары уздыру кагыйдәләрен бозуда гаепләмәкчеләр. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Мәскәүдә Югары мәхкәмә янына кырымтатарларны якларга килүчеләр тоткарланган,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1532,https://www.azatliq.org/a/30049515.html,2019-07-11T11:26:29+00:00
"Бар республикала билдәле Әлшәй оҫтаһы Зәкирә Воронцованың (4) юғала барған иң боронғо аҫаларҙы тергеҙеп, өр-яңыса балҡытыуы ҙур һоҡланыу уята. Уны 1-се урын менән баһаланыҡ. 2-се урынға ике балаҫсы сыҡты. Әбйәлил районынан Гөлсәсәк Өмөтбаеваның (10) күҙҙе ҡамаштырырлыҡ эштәре дәүерҙәрҙән күскән йөкмәткеле биҙәктәр менән арбай. Миәкә районында йәшәгән Зәлифә Йәнешева (7) ижад иткән балаҫтарҙан әлмисаҡтан килгән ҡабатланмаҫ сер бөркөлә. 3-сө урында – өс маҡтаулы оҫта. Бөрйән районынан Таңһылыу Ҡарағолованың (6) балаҫтары тыйнаҡ зауыҡлы биҙәлеше менән әсир итә. Ишембай районынан Гөлсирә Дәүләтованың (9) ижады сағыу матурлығы менән таң ҡалдыра. Салауат ҡалаһынан Гөлнара Йәнешеваның (2) эштәре заманса балҡышы менән үҙенсәлекле. Бәйгебеҙҙә ҡатнашҡан йәнә лә дүрт балаҫ һуғыусыны лауреат итеп билдәләп китәбеҙ. Оҫталарға бай Әлшәйҙән Зәлиә Сәмиғуллина (8), Зилә Татлыбаева (11), Зөлфиә Бикбулатова (12), Йылайыр райо-нынан Миңһылыу Мырҙабаеваларҙың (5) быуаттан-быуатҡа күскән ҡәҙерле традицияларҙы һаҡлап, ижадтарында шуларҙы бөтә тулылығында сағылдырыуы – оло мәртәбә. Ижади ҡомарығыҙ һүнмәһен, ҡулдарығыҙ арыу-талыуҙы белмәһен, хөрмәтле оҫталар! Бәйгеселәрҙең бөтәһенә лә оло рәхмәтебеҙҙе белдереп, яңынан-яңы ижади уңыштар теләйбеҙ!",«Башҡорт балаҫы» бәйгеһендә еңеүселәребеҙҙе тәбрикләйбеҙ!,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Беҙҙең бәйгеләр,1239,https://bashkizi.ru/articles/be-e-b-ygel-r/2024-12-30/bash-ort-bala-y-b-yge-end-e-e-sel-rebe-e-t-brikl-ybe-4071654,2024-12-30T13:30:00+00:00
"Беҙҙең яҡта һуғыш ваҡытынан ҡалған бер лаҡап йөрөй. Бер ир кеше һуғышҡа китеп, күпмелер ваҡыт үткәс, киткәнендә ауырлы ҡалған ҡатынынан һөйөнсө хаты алған. Һау ғынамы, баһадирым, нисек унда хәлдәрең, дошмандарҙы юҡ итеп буламы? Атаһы, һөйөнсө, яңыраҡ  улыбыҙ тыуҙы, һуйған да ҡаплаған, тас үҙең инде, сәңгелдәктә талпынып ята. Үҙенә Альберт тип исем ҡуштыҡ. тип башлап киткән ҡатыны хатын. Ире уға хат аша асыуланып: Ҡаҡшатҡанһың икән ул исемде ҡушып, беҙ бында бер альберттарҙы бөтөрә алмай йөрөйбөҙ, ә һин унда. фәлән-фәсмәтән. - тип яуап яҙып ебәргән. Был хәл булғанмылыр-юҡмылыр, һәр хәлдә, яугирҙың асыуын аңларға була. Ни өсөн тигәндә, Альберт, ысынлап та, германдарҙың исеме һәм, үкенескә күрә, ХХ быуатта беҙҙең милләткә лә сит исемдәр сире йоҡто. Исемгә ҡарап есемдең формалашыуы, есемдең исемгә бәйлелеге  тураһында беҙ бик күп кенә миҫал-дәлилдәр килтерә алыр инек. Бер мәл ҡыҙыҡ өсөн генә тип, исем-аттары үҙебеҙсә ҡушылмаған милләттәштәремдең тормошон күҙ алдына килтереп, үҙемсә ҡыҙыҡ ҡына һығымталарҙа яһағайным. Ундай исемдәрҙе йөрөтөүсе кемделер уңайһыҙ хәлгә ҡуймаҫ өсөн, ул исемдәрҙе атап тормайынса ғына, ҡайһы бер фекерҙәремде әйтеп үтәм. Сит милләттән алынған йә булмаһа халыҡ-ара исем-аттарҙы йөрөтөүселәрҙең мин күҙ алдына килтергәндәренең күбеһенең тормош юлы бик ҡатмарлы, ғаиләләре тарҡалған йә булмаһа яҙмыштары емерелгән булып сыҡты. Ә инде ҡалғандары үҙ ғүмерҙәрендә ниндәйҙер уңыш, ғаилә бәхете, карьера бейеклеге яулаған осраҡта ла, улар быға саманан тыш ихтыяры, ҡаратырышлығы, үтә егәрлелеге һәм эшһөйөүсәнлеге ярҙамында ғына өлгәшкән. Был осраҡлы ғына тап килеүҙер тип  уйлайһығыҙ икән, таныштарығыҙ, дуҫтарығыҙ, туғандарығыҙ араһынан сит йә бер ниҙе лә аңлатмаған мәғәнәһеҙ исемлеләренең яҙмыштарын, тормош юлын күҙ уңынан үткәреп ҡарағыҙ. Сит исемдәрҙе йөрөтөүселәрҙе мин талантһыҙ, һәләтһеҙ тип әйтмәйем, әммә улар тәбиғәттән бирелгән ошондай һәләттәре, таланттары булған көйө лә, тәғәйенләнеше буйынса үҙ урынында булмай сыға, осраҡлы кеше менән ғаилә ҡора, үҙенә тиң булмаған кешеләр менән аралашып, үҙ асылына ят булған мөхит барлыҡҡа килтерә һәм шул арҡала ғүмерен заяға үткәрә. Бер шағир әйтмешләй, уларҙың Шағир булырҙайҙары - шофер, шофер булырҙайҙары шағир булып йөрөй. Сәскәләр нәфислеге, ҡылыстар сыңы. Яйы сыҡҡанда тағы ла бер төркөм исем-атлылылар хаҡында әйтеп китергә кәрәктер. Ундайҙар иһә совет осоро неологизмы йоғонтоһонда бөтөнләй мәғәнәһе булмаған яһалма ялтырауыҡ исемдәрҙе йөрөтөүселәр. Уларының иһә, бөтөнләй яҙмыштары булмай, булған хәлдә лә үҙҙәренеке булмай сыға. Ундайҙарҙың тормошо декорация ғына, хатта милли рухтары ла лозунгылар рәүешендә һымаҡ. Шағирә Зөлфиә Ханнанованың Уйланайыҡ! Яҙмышыбыҙ һәм иманыбыҙ тураһында тигән бер гәзиттәге мәҡәләһенә берәү ҙә битараф ҡалмағандыр: .алдан өс-дүрт йәшлек малай йүгерә. Арттан хафаланып өләсәһе ҡысҡыра: Джери, сынок, не торопись! – тигән була. Йөрәгем өҙөлөп төшә яҙҙы. Америка йәнһүрәтендәге сысҡандың ҡушаматын ҡушҡандар  бит балаға! Хәҙер урыҫтарҙа балаларына Виолетта, Джонни кеүек урыҫ менталитетына хас булмаған исемдәр ҡушырға тырышҡан була бит. тип, Зөлфиә лә балаға дөрөҫ итеп исем ҡушыу мәсьәләһенең мөһимлеген билдәләп үтә. Былар барыһы ла Исеменә күрә есеме тигән әйтемдең әһәмиәтен аңламауҙан килә. Үкенескә күрә, беҙҙең милләттә лә бар ундай мәғәнәһеҙ исемдәрҙе ҡушыусылар. Беҙҙең яҡта ошондай ят мәғәнәһеҙ исемдәрҙе балаларына ҡушыусыларға бер инәй асыуланып: Эй, ҡайҙан табалар һуң ундай мәғәнәһеҙ исемдәрҙе? Уларҙы бит урыҫтар хатта эттәренә лә, бесәйҙәренә лә ҡушмай, - тигәйне. Исемдең есемгә, йәғни кешенең асылына, булмышына бәйле әһәмиәтен нисек аңлатырға була һуң? Белеүебеҙсә, исемде беҙгә мулла йәғни Хаҡ Тәғәлә, дин менән мөнәсәбәте булған кеше ҡуша. Әйтеүҙәренсә, был саҡта бәндәнең ғәмәл дәфтәрендә ҡушылған исеме менән тамғаланып, компьютерҙа сайт, электрон адрес йә файл асылғандай, махсус пункт-урын асыла икән. Унда кешегә ошо исемгә Хаҡ Тәғәлә тарафынан тәғәйенләгән ҡот, бәрәкәт, ырыҫ, бәхет, уны уңышлы, бәхетле һәм оҙон ғүмерле итә торған мәғлүмәт, энергия килә һәм әгәр ҙә бәндә үҙ асылына, диненә, лөғәтенә һәм милләтенә хас булмаған исем-атлы булһа, юғарыла һанап үтелгән Хоҙай бүләгенән мәхрүм ҡала. Сит йә мәғәнәһеҙ исем-аттарҙы йөрөтөүселәрҙең яҙмыштары булмауын, уларҙың тормошта уңмауын Хаҡ Тәғәләнең бүләгенән мәхрүм ҡалыуына бәйләп аңлаталар ҙа инде. Дөрөҫөрәге, был осраҡта уларҙың үҙҙәрендә түгел ғәйеп, ә шундай исем биреүсе атай-әсәйҙәрендә, уларҙың ошо хәҡиҡәтте аңлап етмәүендә. Яңы тыуған сабыйға йүргәк исеме биреүҙә элек беҙҙең халыҡта һис тайпылышһыҙ үтәлә торған йола һаналған. Йүргәк исемен хатта сабыйҙың әсәһенә лә әйтмәгәндәр, уны тик кендек инәйҙәре генә оло сер итеп һаҡлар булған. Йүргәк исеме биреү сабыйға үҙ исемен ҡушҡанға тиклем уны ен алыштырыуҙан, күҙ тейеүҙән, нәмә ҡағылыуҙан һаҡлау маҡсатында башҡарылған. Мин, мәҫәлән, беҙҙең халыҡта ни өсөн йүргәк исеме ҡушылыуының бер сәбәбен һуңыраҡ аңланым. Баҡтиһәң, яңы тыуған сабыйҙың йәне эйәһе йоҡлаған саҡта ирекле рәүештә уның тәненә инеп-сығып, башҡа тарафҡа сәйәхәт  ҡылып йөрөй ала икән. Әйтәйек, сабый йоҡлап китте лә, йәне сәйәхәт ҡыла икән, ти. Һәр йән эйәһенә кире ҡайтҡан саҡта әгәр ҙә уға йүргәк исеме ҡушылмаған булһа, ул яҡын-тирәләге ошо уҡ халәттәге икенсе баланың тәненә инеп китә лә, тегеһенең сәйәхәттән һуңғараҡ ҡалып ҡайтҡан йәне был сабыйға һыйынырға мәжбүр була. Баҡтиһәң, беҙҙе өләсәйҙәр ен алыштыра тип ҡурҡытҡан күренеш ошо була икән дә. Бына һиңә кәрәкһә!  Ошо урында йөҙәрләгән сабыйҙар бер юлы тыуған балалар табыу йорттарында ниндәй хәлдәр барғанын күҙ алдына килтереп ҡарағыҙ. Ә бит беҙҙең халыҡта йүргәк исеме ҡушыу йолаһы бар, тип әйтер берәү. Ә ул исемдәрҙе хәҙер кемдәр ҡуша һуң? Акушерҙармы? Шәфҡәт туташтарымы? Бала табыу йорттарының баш табибтарымы? Беҙҙең халыҡта ете быуын туғандары араһында бер үк исемде ҡушыу ныҡ тыйылған. Был йола ла һуңғы ваҡытта онотола бара. Әгәр ҙә туғандар араһында бер үк исемле ике кеше булһа, уларҙың береһе бәхетле, ырыҫлы, икенсеһенең ғүмере ҡыҫҡара, тигән аңлау бар. Ни өсөн тигәндә, бында ла әлеге лә баяғы ғәмәл дәфтәрендәге ҡот, бәрәкәт йыйылмаһы урыны булған исемгә барып төртөләбеҙ. Кем белә, бәлки өлөшлө бәндә төшөнсәһе лә ошо күренешкә, дөрөҫөрәге, кешенең үҙ асылына тап килгән исем йөрөтөүенә бәйлелер. Атаҡлы авар яҙыусыһы Рәсүл Ғамзатов Минең Дағстаным тигән китабында исемдәрҙең мәғәнәһе хаҡында шундай һүҙҙәр әйткән: Ҡыҙҙар исеме йондоҙҙар балҡышына һәм сәскәләр нәфислегенә оҡшарға, ә ир-ат исемендә ҡылыстар сыңлауы һәм китаптар аҡылы сағылырға тейеш. Әлбиттә, шағирҙың әйткән һүҙҙәре бер ниндәй ҙә мәғәнә аңлатмаған исемдәргә ҡағылмай. Яңы тыуған балаға мәғәнәле исем ҡушыуҙан башлана кешенең бәхетле көнитмеше, уңыштарға өлгәшеүе, оҙон ғүмерле, ҡотло, ырыҫлы булыуы. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ. ""Тамаша"" журналы.",Йүргәк исеме ҡушыу. йәки Асылына күрә есемеме?,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 0 1 1 0],7,Йәмғиәт,6725,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-31/y-rg-k-iseme-ushyu-y-ki-asylyna-k-r-esememe-3991770,2024-10-31T19:43:00+00:00
"Мөғжизәле донъя Һыу буйынан китеп бара инем. Аяҡ аҫтында. ошо ғәләмәт ҡарап тора. Шаяртам! Ҡурҡмағыҙ, Башҡортостанда юҡ улар. Бындай балыҡтар Австралияла ғына йәшәй. Улар 20 метрға тиклем үҙҙәренә оя эшләп алалар ҙа, шул өңдәренән генә һунар итеп тик яталар. Уларҙы темная рыба-челюсть тип атайҙар. Ошо һүрәттәге балыҡ һыу ҡайтҡанда ярҙа тороп ҡалғандыр инде.",Мөғжизәле донъя,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Мөғжизә,359,https://amanat.su/articles/m-zhiz-le-donya/2024-08-15/m-zhiz-le-don-ya-3886029,2024-08-15T10:18:00+00:00
"Концертта «АНТ» төркөмө, Ирек Ноғоманов, Рәмил Сурағол, Илнар Ғилманшин, Искәндәр Ғәзизов, Азат Биксурин, Марат Саҙриев, Фәнисә Зарипова, «ИСТОРИЯ» академияһы артистары һәм башҡалар ҡатнашасаҡ. Бер сәхнәлә Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ һәм атҡаҙанған артистары, шулай уҡ талантлы башҡарыусылар һәм коллективтар сығыш яһаясаҡ. Тамашала Мәскәүҙән « » дуэты һәм серле ҡунаҡ буласаҡ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","""Капитан Мансур-шоу""",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,562,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/kapitan-mansur-shou-4567585,2026-02-06T13:59:00+00:00
Владимир Путин потребовал повысить защищенность от терроризма объектов инфраструктуры и мест массового скопления людей.,Путин потребовал повысить защищенность от терроризма мест скопления людей,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Хәүефһеҙлек,119,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-03-20/putin-potreboval-povysit-zaschischennost-ot-terrorizma-mest-skopleniya-lyudey-4173845,2025-03-20T08:20:00+00:00
"Башта ул Грециялағы грэпплинг буйынса донъя чемпионатында алтын миҙал яулаһа, ә һуңынан Бангкоктағы джиу-джитсу буйынса донъя чемпионатында еңеп сыға. Булат Әхмәтйәноа — Өфөләге 94-се лицейҙың иныф уҡыусыһы. клубының тәрбиәләнеүсеһе, Рәсәй йыйылма командаһы составында Грецияла уҙған спорт көрәше грэпплинг буйынса донъя беренселегендә ҡатнашып, дүрт осрашыуҙа ла еңеү яулаған. Грециянан һуң ул Таиландтың Бангкок ҡалаһына юллана. Ул унда Рәсәй йыйылма командаһы составында,  джиу-джитсу буйынса донъя чемпионы булып,  дүрт тапҡыр еңеү яулаған. Афарин! Сығанаҡ һәм фото: телеканал САЛЯМ СӘЛӘМ телеканалы Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Һоҡланғыс егет!,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],4,K sl l r yyyu ar ete r,1030,https://yanshishma.com/articles/k-sl-l-r-yyyu-ar-ete-r/2025-11-20/o-lan-ys-eget-4474256,2025-11-20T00:50:00+05:00
"Быға тиклем Кабанова ведомство етәксеһенең беренсе урынбаҫары вазифаһын биләне. «Эстафетаны ҡабул итеп алығыҙ һәм эшкә тотоноғоҙ», — тине Хәбиров. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 15 йылдан ашыу республиканың хеҙмәт министры булған Ленара Иванова Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға эшкә күсә.",Ольга Кабанова — республиканың яңы хеҙмәт министры,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,289,https://henek.info/articles/novosti/2026-02-17/olga-kabanova-respublikany-ya-y-he-m-t-ministry-4581331,2026-02-17T10:55:00+00:00
Мәктәптәрҙә һәм балалар баҡсаларында сикләүҙәр индерелә.,Хәүефле сир таралған!,['Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,56,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-16/h-efle-sir-taral-an-4510125,2025-12-16T15:35:00+00:00
"Уфада Башкортстан татарлары ыеныУфада татар әмәгатьчелеге утырышы узды. Анда Казаннан Милли шура рәисе Васил Шәйхразиевһөм Дөнья татар конгрессы итәкчеләре катнашты. Уфада конгрессның барлык идарә әгъзалары катнашкан утырышның моңа кадәр узганы юк иде. Чарада шулай ук Татарстан язучылар берлеге итәкчесе, Татарстан Дәүләт шурасы депутаты Ркаил Зәйдуллаһәм ""Мәдәни омга"" газеты баш мөхәррире, язучы Вахит Имамовта катнашты. Башкортстанда төбәкне өйрәнүчеләр, чара алдыннан аерым ыелып, елга йомгак ясады. Анда Бөтентатар төбәк тарихын өйрәнүчеләр әмгыяте рәисе урынбасары Альберт Борһанов Башкортстан төбәкчеләре эшенә зур бәя бирде. Чарадан соң Азатлыкка фикерләре белән бүлешеп, елдагы зур эшләрне искә төшерде. Алберт Борһанов— Башкортстан төбәкчеләре быел бик яхшы эшләде. Уфада форум узды. Пандемиягә карамастан, Туймазы районында чара оештырылды. анисәп вакытында без ике тапкыр Туймазы районында, Уфада һәм Салават районындагы чараларда катнаштык. Безнең эшчәнлекне гаепләүчеләр дә бар, ләкин алар хаклы түгел. Башкортлар белән сугышуның файдасы юк, безгә татарның дәрәәсен, рухын күтәрергә кирәк. ""Уфа өязе татарлары"" китабының чыгуы да зур вакыйга булды. Башкортстандагы һәр авылның китабы булырга, анда күпме татар һәм башкорт яшәгәне дә күрсәтелергә тиеш. Без бер күлмәкнең ике якасы. Башкорт үз проблемын, татар үз проблемын якларга тиеш, - диде Борһанов. Башкортстан төбәкчеләре оешмасы рәисе Руслан Мәсәгутовта эшчәнлеккә яхшы бәя бирде: Руслан Мәсәсгутов— Ел яхшы узды. Без түгәрәк өстәлләр, конференцияләр уздырдык. Бишенче, алтынчы форумнар узды. Урыннарда төбәкчеләр бик яхшы эшләде. Төбәк тарихын өйрәнү арта, быел гына да 15 ләп китап чыкты. Бу зур күрсәткеч. анисәп елы уңаеннан да төбәкчеләр эшчәнлеге артты дип уйлыйм. Проблемнарга килгәндә, яшьләрне әлеп итү кирәк, - диде Мәсәгутов. Татар оешмалары ыенында Васил Шәйхразиев Башкортстандагы мәдәният, фән һәм башка өлкәләрдәге уңышлары өчен бер төркем татарга төрле бүләкләр таратты, Башкортстан татарларына зур бәя бирде. Васил Шәйхразиев— Дөньяда барлыгы 8 миллион татар яшәсә, компакт рәвештә Татарстан һәм Башкортстанда 3 миллион татар яши. Башкортстан әдәбиятка, сәнгатькә, фәнгә һәм башка өлкәләргә бик зур шәхесләрне биргән. Башкортстан татарларыннан башка татар халкын күз алдына китереп булмый, - диде. Васил Шәйхразиев халык алдына Казаннан килгән дистәдән артык кунакны чыгарып бастырды. Аларның һәрберсе берничә сүз әйтте. Анда Альберт Борһанов ""Уфа өязе татарлары"" китабын ""сенсация"" дип атады. Яшьләр форумы итәкчесе Ленария Мөслимова ""Без милли әйберне – актуаль, актуаль әйберне милли итәргә тиеш"", диде. Чараның икенче өлешендә ""Кем син? Мин – татар"" проектына йомгак ясалды. Әлеге проект кысасында социаль челтәрләрдә ел барышында шигъри видеороликлар куелды. Анда күренекле шагыйрьләр дә, башлап язучылар да катнашты. Ул видеороликларда милли шигырьләр яңгырады. Күренеклеләр арасында бакыйлыкка күчкән Мәит Гафури, Илдар Юзеев, Әнгам Атнабай иатларын өйрәнүчеләр дә, бүген дә арабызда яшәүче Марат Кәримов, Фәрит Габдрәхим кебек шагыйрьләр дә катнашты. Әлеге проектның авторы Дөнья татар конгрессының Башкортстандагы вәкиле Альфред Дәүләтшинбу проектның максаты татар шигъриятен үстерү дип саный. Альфред Дәүләтшин— Чараның максаты – Башкортстанда туып үскән шагыйрьләрне һәм шигърият сөючеләрнең иатларын күрсәтү. Монда күренекле шагыйрьләр дә, башлап язучылар да катнашты. Бер-ике видеодан башлаган идек, бу халыкка ошады һәм бу проектны ел буе дәвам иттек. Ул алдагы елда да дәвам итәчәк. Алдагы елда ""Без бергә! Бердәмлектә көч! "" шигаре астында узачак. Ул ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгына һәм Дөнья татар конгрессы оешуның 30 еллыгына багышланачак"", диде Дәүләтшин. Шагыйрь Руслан Сөләймановәлеге проектның максаты зуррак дип исәпли. — Һәр видеоязма шагыйрьнең яшәгән районын атаудан башланды. Барлыгы өч дистә район аталды. Бу татарларның күпчелек районнарда яшәвен күрсәтә. Алар милли шигырьләр укыды. Димәк, һәр районда татар бар һәм алар милләтен саклый. Бу анисәп елы уңаеннан зур мәгънәгә ия, - диде Сөләйманов. Чарада елга йомгаклар ясалмады, проблемнар телгә алынмады. Шулай да Башкортстан татарының урыны, зурлыгы чыгышларда даими билгеләнде. Аның Русия татарлары арасында иң төп көчләрнең берсе икәнлеге аталды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Конгрессның Уфа татарлары белән очрашуы мактау һәм бүләкләүгә кайтып калды,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Татарстан,4471,https://www.azatliq.org/a/31592943.html,2021-12-03T22:19:33+00:00
"Кырымда чыгучы басмалар1883 елның 10 апрелендә Исмәгыйль Гаспринский нәшер иткән ""Тәремән"" газетының беренче саны чыккан. Кырымтатар журналистикасы көне шушы көнгә туры китерелеп билгеләнә. Бу карар 2011 елда Бакчасарайда үткән кырымтатар матбугат чаралары конференциясендә кабул ителгән иде. Элекке елларда кырымтатар журналистлары бу көнне Акмәчеттә Гаспринскийның йорт-музеенда очрашып үз мәсьәләләре хакында сөйләшә иде. 2014 елгы аннексиядән соң мондый очрашулар үткәрелми башлады. Моңа Кырымда барлыкка килгән мохит, сүз иреге кысылу, журналистлар өстеннән барган мәхкәмәләр, тентүләр сәбәп булса кирәк. Шуңа да карамастан Кырымда кырымтатар телендә чыгучы берничә газет, журнал сакланып калды. Азатлык алар ни хәлдә булганын күзәтте. Кырымда чикле рәвештә булса да бәйсезлеген саклаган ""Кырым"" газеты, рус телендә чыгучы ""Голос Крыма"" Русия кануннары нигезендә теркәлеп эшлиләр. Ә менә бәйсез ""Авдет"" газеты булса да яңадан теркәлә алмады. ""Авдет"" газетыРусиядә тыелган Кырымтатар мәлесе басмасы саналган рус телендә чыгучы ""Авдет"" газеты теркәлә алмаса да, канун бозмыйча, теркәүсез нәшер ителә, үзенең интернет сайты бар. Теркәлмәү сәбәпле ""Авдет"" ка язылу мөмкинлеге юк, аны активистлар бушлай таратырга мәбүр. Газетта күпме журналист эшләве сер булып кала. Күбесе төрле урында утырып эшли. ""Кырым"" газеты""Кырым"" газеты - бәйсез кырымтатар басмалары арасында чынбарлыкны яктырта, тәнкыйди мәкаләләр бастыра торган газетларның берсе булып тора. Ул 80 кырымтатар телендә, 20 рус телендә чыга. Редакция үз аваплылыгын киметү өчен дөнья матбугаты, интернет сайтлардан, Русиядәге оппозиция басмаларыннан Кырымга кагылышлы тәнкыйди мәкаләләрне күчереп рус телендә бастыру ысулын да куллана. Киевтан эшләргә мәбур булган, Кырым рәсмиләре ""дошман"" дип санаган бәйсез АТР кырымтатар телеканалы да бу газетка язылыгыз дип реклам ясый. ""Кырым""ның әбүнәчеләре 5 меңгә якын. Ләкин моңа да карамастан газет матди яктан авыр хәлдә, эш хаклары түбән, журналистларның күбесе инде өлкән яшьтәгеләр, яшьләр күренми. ""Голос Крыма"" газетыРус телендә чыгучы, бәйсез дип саналган, заманында Украина бюджетыннан финансланган, ул вакытта Мәлесне дә тәнкыйть утына тоткан ""Голос Крыма"" газеты яңадан теркәлгәннән соң нейтралитет рухында эшли башлады. Мәкаләләр бөтенесене мәдәният, мәгариф хәбәрләренә әйләнде, сәясәт, Кырымдагы мәхкәмәләр, утыртулар хакында язмый. Редакция мондый юлны газетны саклау өчен сайлаган булса кирәк. Украина заманында аның әбүнәчеләре саны 11 меңгә иткән булса, бүген ул елдан-ел кими бара һәм 3 меңгә төште. Бу тенденция дәвам итә. Матди яктан үз-үзен тәэмин итә алмау журналистларның кыскартылуына китерде. 21 журналисттан хәзер 5-6 журналист калды, алар да иң түбән эш хакына эшләргә мәбүр. Оешкан вакытыннан башлап (1918 ел) дәүләт карамагында булган кырымтатар телендә чыккан ""Яңа дөнья"" газеты һәм ""Йолдыз"" әдәби-нәфис журналы да (1976 ел, Ташкент) 2014 елдан соң үзгәрешләр кичерде. Редакцияләргә хәбәр итмичә, киңәшләшмичә бу ике басманы Кырымның Рескоминформыннан Дәүләт милләтләр эшләре комитетына күчерделәр, аннары елда аларның юридик статусларын мәбүри бетереп Милләтләр эшләре комитеты каршында төзелгән Гаспринский исемендәге Медиаүзәккә керттеләр. Моны милләтләр эшләре комитеты итәкчесе оештырды. Бу эшкә кырымтатар язучылары берлеге, редакцияләр, әмәгәтьчелек каршы чыгып хәтта Путинга хатлар язсалар да Кырым хакимияте үз эшен кылды. Юридик статуслары бетерелгән бу ике басма үз-үзен яклый алмаган басмага әверелде. Аларның икесенең дә штатлары кыскартылды. Журналда 8 хезмәткәрдән 4, газетта 11 хезмәткәрдән 6 сы калды. ""Йолдыз"" әдәби-нәфис журналыМедиаүзәкне барлыкка китергән Милләтләр эшләре комитетының элекке рәисе Заур Смирновның максаты - барлык кырымтатар матбугатын шул үзәккә туплап, аларны бер яклы пропаганда өчен куллану иде, ләкин бәйсез кырымтатар басмалары моннан баш тартты, үзәккә кермәде. Шулай итеп үзәккә бары тик ""Яңа Дөнья"" һәм ""Йолдыз""ны керергә мәбүр иттеләр. Эшне ""оптимальләштеру"" максаты белән оештырылган үзәктә шул ике басманы идәрә итү өчен зур штатлар ачылды. Анда директор, аның ике урынбасары, дүрт юрист, биш бухгалтер, секретарь, машина йөртүче, мониторинг бүлеге, барлыгы 52 эш урыны ачылды. Менә шундый ""оптимальләштеру"". Соңыннан ул үзәктә кырымтатар исеме белән 100 әбүнәчесе булган рус телендә чыгучы ""Мераба"" газетасын да чыгара башладылар. Эчтәлеге: хакимиятнең уңышлары, Мәлесне, Украинаны сүгү. ""Яңа дөнья"" газетыӘ инде ""Яңа дөнья""да хакимиятнең рәсми хәбәрләре, кырымтатарларның милли-мәдәни тормышын яктырту хупланды. Мәлес, утыртулар, мәхкәмәләр, югалулар, кеше хокуклары тыелган темага әверелде. Медиаүзәк мөдире ""Йолдыз"" журналында әдәби әсәрләрдә ""ят"", ""дошманнар"" кебек сүзләрне тыйды. Хәтта узган гасырның классик шагыйрьләренең әсәрләрендә Николай патша исемнәре булуга каршы чыккан иде ул, ә инде заманча кырымтатар язучылары әсәрләрендә Русиягә каршы бер сүз дә булмаска тиеш дигән рухта эш алып барылды. Менә шундый шартларда бу ике редакция эшләргә мәбүр ителде. Ике басманың да Медиаүзәккә керүе белән 2016 елда абүнәчәләр саны ике тапкыр кимеде. ""Йолдыз"" 1600 тан 800 данә, ""Яңа дөнья"" 2500 дән 1200 данәгә калды. ""Дәүләт акчасына чыккан кырымтатар матбугатының әбүнәчеләренең кимүе бу басмаларның Кырымдагы чынбарлыкны, тулы рәвәштә күрсәтә алмаганнары белән дә бәйле, чөнки аларны рәсми хакимият мәгълүматларын басырга мәбүр ителәр. Бу милли матбугатыбызда эшләгән журналистларның профессиональлеге белән бәйле түгел. Бу аларга мәбүр ителгән информацион сәясәт белән бәйле"", ди ""Кырым"" газетының баш мөхаррире Бекир Мамутов. БУ ТЕМАГА: ""Карашлар рәсми пропагандага туры килмәгәнгә куалар""Шуңа да карамастан бу ике басманың абүнә акчасы елына ике миллионга якын сум тәшкил итте, ләкин бу акчалардан редакцияләргә бер тиен дә эләкми, гонорарлар юк. Ә мена абүнәчәләре юк дәрәәдә булган болгарларның ""Болгарский вестник"", ""Извор"", алманнарның ""Хоффнунг"", әрмәннәрнең ""Голубь Масиса, рус телендәге ""Наш Крым"", ""Крымский казачий вестник"", грекларның ""Таврика"" газетлары 500 данә чыгарылып бушлай таратыла. Кырымтатар абүнәчеләренең акчалары шул басмаларны чыгаруга һәм башка хуалык мәсьәләләргә сарыф ителә дигән сүзләр дә юк түгел. Шундый гаделсез вазгыятьтә, ягъни Кырымдагы диаспоралар белән бер рәткә тигезләнеп куелган бу ике кырымтатар басмасы ""дәүләт"" теле дип игълан ителгән кырымтатар телендә формаль яктан чыга дияргә дә буладыр. Кырымда бер генә басмага карата да мондый һөум, ягъни юридик статусларын бетеру гамәле кылынмады. Медиаүзәккә килгәндә, анда эшләүчәләрнең зур өлеше матбугат, нәшрият, милли басмаларга бер вакыт кагылышы булмаган очраклы кешеләр эшли. Бу сәбәптән булса кирәк, соңгы ике елда кадрлар алмашу үзәктә 80 процентка итте. Ике елда ике мөдир алышынды, хәзер өченчесен табалмый интегәләр. Гади хезмәткәрләр хакында сүз дә юк. Аннексиягә хәтле Кырымда 15 кә якын кырымтатар матбугат чаралары эшләп килде, ди Киевка китергә мәбүр булган ""Кырым хәбәрләр агентлыгы"" итәкчесе, мәлес әгъзасы Гаяна Юксель. ""Кырымда информацион аланны чистарту һәм үзгәртү оккупантларның беренче адымнары булды. Эшне дәвам итү өчен теркәлү принципы - бу оккупацияне тану, оккупацион хакимиятләр алып барган сәясәт белән ризалашу, чынбарлыкны хакимияткә файдалы күзлектән яктырту принцибыннан чыгып эшләнде. Моның белән риза булмаганнар Кырымнан китергә мәбүр ителде"", ди Гаяна Юксель. Кырымда теркәлә алмаган бәйсез АТР кырымтатар телеканалы, балалар каналы, ""Мәйдан"" радиосы, ""15 минут"" хәбәрләр сайты, ""Кырым хәбәрләр агентлыгы"", ""Черноморская"" телерадиокомпаниясе, ""Хаят"" радиосы һәм башкалар бүген Киевта һәм Украинаның башка регионнарына китеп эшләргә мәбүр.",Кырымда кырымтатар матбугаты аяныч хәлдә,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,7561,https://www.azatliq.org/a/29156580.html,2018-04-10T12:35:54+00:00
"24 ғинуарҙа Яңауыл районына эш сәфәре мәлендә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Яңауылды артабанғы төҙөкләндереү проекттары менән танышты. 2026 йылда муниципалитет уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу буйынса федераль проектта ҡатнашырға ниәтләй. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Яңауыл ике тапҡыр бәләкәй ҡала һәм тарихи биләмәләрҙә уңайлы ҡала мөхитен булдырыу Бөтә Рәсәй конкурсында еңде. 2020 йылда Башҡортостандың төньяҡ ҡапҡалары проекты, 2022 йылда Бәләкәй ҡала мәҙәниәте. Яңауыл үҙәген әүҙемләштереү проекты менән уңышҡа өлгәштеләр. Башҡарылған эш һөҙөмтәһендә яңы йәмәғәт биләмәһе тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы, Октябрьский, Ленин, Азин урамдары биләмәләрен, Үҙәк майҙанды, ҡала паркын берҙәм мәҙәни кластерға берләштерҙе. Ҡаланың көньяҡ өлөшөндә төҙөкләндереүҙең дөйөм майҙаны биш гектарҙан артып китә. 2025 йылда яңыртылған урам музей экспозицияһы Алтын Трезини халыҡ-ара премияһының алтын дипломына лайыҡ булды. Ә ҡала үҙәген төҙөкләндереү проекты Бөтә Рәсәй Рәсәй парктары премияһының топ-5 иҫәбенә инде. Яңауыл районының баш архитекторы Ирина Тажетдинова төбәк етәксеһенә Яңауылдың икенсе яғы тигән төньяҡ өлөшөн төҙөкләндереү буйынса яңы проект күрһәтте. - Ҡала халҡының йәшәү сифатын күтәреү, туристарҙы йәлеп итеү йүнәлешендә әүҙем эш алып барабыҙ, - тине Ирина Тажетдинова. – Планда – ҡаланың төньяҡ өлөшөндә йәмәғәт киңлектәрен артабан үҫтереү, яңы ял зоналары булдырыу. Ҡаланың уникаль йөҙөн булдырыу өсөн мәҙәни һәм тарихи объекттарҙы интеграциялау. Яңы концепция ҡаланың көньяҡ һәм төньяҡ ҡулсаһын берләштерергә булышлыҡ итәсәк. - Яңауыл беҙҙең тәүге ҡарлуғас булды. Һеҙ тәүгеләрҙән булып федераль конкурста ҡатнаштығыҙ һәм башҡа муниципалитеттарға юл күрһәттегеҙ, - тине Радий Хәбиров. – Проектығыҙҙы хуплайым. Былтыр беҙҙә биш муниципалитет еңгәйне, һеҙҙең дә быға бөтә мөмкинлектәрегеҙ бар. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яңауылды төҙөкләндереү проекты ҡаралды,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Йәмғиәт,1919,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-01-24/ya-auyldy-t-kl-ndere-proekty-araldy-4549375,2026-01-24T19:45:00+00:00
"5Карасубазарда сөрген көне1944 елның 18 маенда бар кырымтатар халкы Сталин карары белән Кырымнан сөрелде. Украина заманында ел саен үткерелгән матәм митингларын Кырым хакимияте быел тыйды. Акмәчәттә бөтенкырым митингы тыелса да, районнарда алар узачак дип хәбәр ителгән иде. Ләкин дүшәмбедә, мәсәлән, шактый күп кырымтатары (25-30) яшәгән Карасубазар районында да матәм митингының тыелганы мәгълүм булды. Иртәнге унбердә Карасубазар (Белогорски) үзәгендә сөрген корбаннары истәләгәнә куелган хатирә ташы янында байраклар белән тупланган халык алдына чыккан район мәлесе рәисе Мустафа Асаба Митинг булмаячак. Митингны үткәрергә рөхсәт бирмәдәләр, без митинг үткәреп халыкыбыз башына ниндидер авырлыклар булмасын өчен аны үткәрмибез, хәзер барыбыз да мәчәткә барачакбыз, - диде. Хәтирә ташы янында тупланган халыкны полиция видеога төшереп торды. Моннан соң халык яңа төзелгән мәчәткә юл тоты. Беренче катта ирләр икенче катта хатыннар булды. Ант иткәнмен кырымтатар милли гимны яңгыраганнан соң Асаба сүз алып Безнең көчебез берләктә һәм безнең башыбызда. Без бердәм булсак, безне беркем бервакыт иңә алмаячак диде. Аннан соң үзәк Мәлес әгъзасы Энвер Куртиев сөргеннең 71 еллыгы уңаеннан Мәлес кабул иткән мөрәәгать эчтлеге белән таныштырды.1783 елда Русия Кырымны басып алганнан соң халкыбыз Кырымнан мөһаир булып китергә мәбүр ителде, Кырымда кырымтатарлар шуннан соң шактый кими барды. Бүгенге вазгыятьтә безнең, бер кешебезнең дә, Кырымнан чыгып китергә хакыбыз юк, - диде ул. Район имамы Эльведин әфәнде моннан соң сөргенлек нәтиәсәндә корбан киткәннәрнең рухларына дога укыды. Гомумән, чара тыныч узды. Узган еллардагы матәм чараларыннан аермалы буларак, бу ел халыкның кулларында тик кырымтатар милли байраклары бар иде. Украин байрагы һәм кырымтатарларның таләпләрен чагылдырган бер генә дә шигар дә күрәнмәде. Кырымтатар яшьләреМәчәттә чара тәмамланганнан соң Карасубазарның шәһәр урамнарында каяндыр милли байраклар эленгән иңел машиналар пәйда булды. Соңыннан аңлашылганча, бу кырымтатар яшьләре оештырган сөргеннең 71 еллыгына багышлангган автойөрештә катнашучылары икән. Алар шәһәрдән чыгып Акмәчәткә таба башка шәһәрләрдән барган машиналарны юл кырыенда көткендә, алар янына полиция хәзмәткәрләре килеп, машина номерларын яза башлады, ләкин байраклы машиналар бернәрсәгә карамыйча кузгалып, Акмәчәткә юл тотылар. Икенче полиция хәзмәткәре исә шул ук вакытта каядыр шалтырата башлады.18 май чаралары алдыннан Кырым итәкчесе Сергей Аксенов район администрацияләре рәисләрен Акмәчәткә ыеп, 18 майда булган чараларда бернинди сәяси чараларга юл куймаска дигән күрсәтмә биргән. Шулай ук, дәүләт хәзмәткәрләре кырымтатар милли байрагы төсендә, ягъни зәңгәр тасма тагарга тиеш дигән, шул чарада Аксенов үзе дә шундый тасманы таккан булган. Моны Азатлыкка исемен әйтергәтәләмәгән бер район администрациясе хәзмәткәре сөйләде. 18 майда хакимиятләр Акмәчәттә хатирә ташларына чәчәкләр куйды, кич белән матәм утырышы каралган.",Сөргенгә 71 ел: Матәм митингы тыелган Кырымда догалар һәм автойөрешләр узды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Ҡырым,2928,https://www.azatliq.org/a/27023106.html,2015-05-18T15:50:32+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Башкортстан банклары физик затларга 714,1 миллиард сумнан артык кредит биргән. Бу 2022 ел белән чагыштырганда 57,7 процентка күбрәк. Бу акчаларның 267,6 млрдсумы ипотека (алдагы елдан 82,8 процентка күбрәк),473,6 миллиарды (46,3 процентка күп) — кулланучылар кредиты. Бу хактка Башкортстан дәүләт банкына сылтама белән иткерә. Әлеге күрсәткечләр ягыннан Башкортстан Краснодар һәм Краснояр крайлары, Петербур, Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсе белән берлектә Русиядә алдынгы урыннарда тора. Шул ук вакытта Русиянең мәхкәмә приставлары федераль хезмәтендә әйтүләренчә, Русияләрнең кредитлар белән бәйле мәбүри түләттерелергә тиешле 3,26 триллионсумлык бурычы ыелган. Бу 2022 ел белән чагыштырганда 200 миллиардсумга күбрәк һәм федераль хезмәт статистика алып бара башлаганнан бирле иң зур күрсәткеч диелә. Приставлар әйтүенчә русияләрдән бу бурычларын мәбүри каплаттырып булмый, чөнки аларның салым һәм коммуналь түләүләр өчен бурычлары, банкларга да әәтләре бар. ""Кредитларын түләмәүчеләрнең артуы — халыкның бурычы күп булуы, илдәге икътисади вазгыятьнең элеккечә катлаулы булуы, югары инфляция белән бәйле. Нәтиәдә кешеләргә үз бурычларын түләү авырлашканнан авырлаша, бу аларның вакытында түләнмәвенә китерә"" дип белдергән ""Финам"" финанс төркеме аналитигы Игорь Додонов. Үзәк банк белешмәләренчә, 2023 елның сентябренә русияләрнең банкларга барлык бурычлары 30,2 трлн сумга иткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Былтыр Башкортстанда яшәүчеләр 714 млрд сумлык кредит алган,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1505,https://www.azatliq.org/a/32827228.html,2024-02-20T09:19:32+00:00
"Мәсетле районы Дыуан-Мәсетле мәктәбендә Шакирова Әҙилә Инсаф ҡыҙы 6 классҡа укырға килде. Әҙилә, бар яҡтан дә һәләтле. Ул әүҙем, дәрестәргә ирекле әҙерләнә. Уға бөтә эш еңел бирелә. Эш ваҡытында хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен үтәй. Әҙилә сараларҙа акцияларҙа балаларҙың ижади эштәре күргәҙмәләрендә, пионерҙар һәм уҡыусылар йорттарында әүҙем ҡатнаша, шулай уҡ грамоталар менән бүләкләнә. Ул игелекле, иғтибарлы, ярҙамсыл. Балалар менән еңел аралаша, уға йомшаҡлыҡ һәм ябайлыҡ хас. Һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер. Уға ижади эштәрендә уңыштар теләйек. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».","Ижади эштәреңдә уңыштар теләйбеҙ, Әҙилә!",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],5,Оҫтахана,973,https://amanat.su/articles/o-takhana/2024-11-16/izhadi-esht-re-d-u-yshtar-tel-ybe-il-4011486,2024-11-16T20:09:00+00:00
"""Китап-Байрам"" китап йәрминкәһендә ""Русское слово"" нәшриәте лә ҡатнашты.",Китаптар йәш быуынды тәрбиәләй,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Еңеү,72,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-05-30/kitaptar-y-sh-byuyndy-t-rbi-l-y-4257123,2025-05-30T15:15:17+00:00
"Наградаларға 11-се синыфтан  Алёна Анисимова, Алиса Верпето, Артур Имашев, Таһир Исхаҡов һәм 10-сынан Дамир Фәррәхов лайыҡ булды. Бына тигән йәштәр, был ярыштарҙа иҫ киткес һөҙөмтәләргә өлгәшкән бик шәп Иглин уҡыусылары.  Күптән түгел, Иглинда яңы мәктәп асҡанда, уларҙың нимә һәм нисек эшләүҙәрен күрҙем. Тренерҙары – Алина Фидаил ҡыҙы Исхаҡова, физкультура уҡытыусыһы һәм был хәрәкәттең төп әйҙәүсеһе. Кисә мин уға Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһын тапшырҙым, хеҙмәте өсөн рәхмәт, – тине Радий Хәбиров. Сығанаҡ: Башҡортостан Башлығының рәсми сайты.",Иглин уҡыусыларының ҡаҙаныштары билдәләнде,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'],[0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,562,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-28/iglin-u-yusylaryny-a-anyshtary-bild-l-nde-4071201,2024-12-28T18:36:00+00:00
"Күгәрсен районының йәмле Иртөбәк йылғаһы буйында урынлашҡан Ялсы ауылында тыуып үҫкәнмен. Семено-Петровский ауылының мәктәбен тамамлағас, Салауат педагогия колледжына уҡырға индем. Артабан Волостновка төп дөйөм белем биреү мәктәбендә эш башланым. 2019 йылдан Йомағужа балалар баҡсаһында эшләп йөрөйөм. Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультетына юғары белем алыу маҡсаты менән уҡырға индем. Тормош юлым тап ошо уҡыу йорто менән бәйләнгәненә сикһеҙ шатмын. Беҙҙең сессиялар бик күңелле, шәп, фәһемле үтә. Шуға күрә был мәлде түҙемһеҙләнеп көтөпа алабыҙ. Төркөмдәштәрҙе һағынып киләбеҙ. Иң дуҫ төркөм, тиҙәр беҙҙең турала. Бер уңайҙан хөрмәтле уҡытыусыларыбыҙға ҡыҙыҡлы лекциялары, фәһемле дәрестәре, студенттарға яҡшы мөнәсәбәттәре өсөн ҙур рәхмәтемде белдергем килә. Студенттарға уйлаған пландарының һәм башланғыстарының тормошҡа ашыуын, үҙ көстәренә ышаныуҙарын теләп ҡалам. Хәирова Гөлфирә Марат ҡыҙы, ЗБРЯ 51 төркөмө студенты.",Иң берҙәм төркөм,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Студент һүҙе,990,https://shonkar.com/news/student-e/2026-01-25/i-ber-m-t-rk-m-4549796,2026-01-25T18:42:00+00:00
"-Әйҙә-әйҙә, инә һал. Анау хәтле юл үтеп килгәнең бит инде, нимә аптыранып тораһың. Әллә күпме кешенән һораша-һораша килеп, үҙебеҙгә кәрәк булған ауылға юлды саҡ табып, был өйгә лә кешеләрҙән әллә күпме һорашып саҡ килеп юлыҡҡан ерҙән, ҡапҡаһына еткәс, әллә ниңә быуыным бөттө лә ҡуйҙы. Аптырап, ҡурҡыбыраҡ, тирә-яғыма ҡаранып күпме торор инем әле, тупһаға сығып баҫҡан әбейҙең тупаҫыраҡ тойолған хәбәре айнытып ебәрҙе. Ауыл ситендәрәк урынлашҡан был ыҡсым ғына өйҙөң тупһаһын аша атланым. Атламай ҙа хәлем юҡ инде – сараһыҙлыҡтан килгәнмен… Өй тыштан бәләкәйерәк һымаҡ күренһә лә, эстән ҡәҙимге генә икән. Буйтым заманса ғына йәшәп ятышы әбейҙең. Уңда ҡулйыуғыс бүленгән, эргәһендә кейем элгес, һулда – аш бүлмәһе. Арыраҡ – зал, төптә ишегенә шаршау ҡоролған йоҡо бүлмәһе. Хужабикәнең сымыры ғына донъя көткәне күҙгә ташлана. Әбей залдағы диванға саҡырҙы. -Йә, ниндәй йомош ете диңгеҙ кистерҙе инде һине? – Телмәре бай ғына ҡортҡаның. Ҡапыл ғына нимә әйтергә белмәй, аптыранып ҡалдым. Һүҙҙе нимәнән башларға? Юл буйы уйлап, хатта ятлап тиерлек килгән телмәрем баштан сыҡты ла осто. Ыҡ-мыҡ иттем дә, тағы туҡтап ҡалдым. Үҙем шыбыр тиргә баттым. Минең һәр ҡыланышымды ентекләп күҙәтеп ултырған әбей ҡапыл урынынан торҙо ла, инде йомшағыраҡ тауыш менән: -Әйҙә әле, бында инеп ятып тор. Арығаның бит, - тип теге ишеге шаршаулы бүлмәнең эсендәге бер бүлмәнең ишеген асты. Быныһына шаршау ғына ҡоролмаған, ҡәҙимге ишек ҡуйылған. Бер аҙ шөрләһәм дә әбей артынан атланым. Уңда бер урынлыҡ тахта тора. Эргәһендә – өҫтәл. Арыраҡ стенаға кәштә эленгән. Унда китаптар, ниндәйҙер шыйыҡсалар тултырылған шешәләр, тағы бәләкәйерәк һауыттар. Инәй бер тапҡыр ҡулланыла торған стакандағы һыуға айырымыраҡ ултырған шешәнән әҙерәк шыйыҡса тамыҙҙы ла миңә һондо. Ҡурҡыбыраҡ, ҡулымды һонмай торам. -Шикләнмә инде. Өләсәйемдән ҡалған ысул буйынса үҙем йыйып әҙерләгән үләндәрҙән генә эшләнгән төнәтмә. Эстем. Эйе, ниндәйҙер үлән тәм итә. -Кеҫә телефоның барҙыр? -Бар. -Улыңа әйт әле, инһен. Мейеһе төшөп, арҡаһы ҡуҙғалып йөрөй ҙә баһа. Тағы шыбыр тиргә баттым. Ҡайҙан белә ул машинала улым бар икәнен? Ысынлап та, улым йыш ҡына башы, арҡаһы ауыртыуға зарланып ала шул. Мин ней, үҫмер сағы – үҫкән сағы, шуға үҙгәрештәр булалыр, тип уйлайым да ҡуям. Үҙе лә артыҡ бәлә һалмай. -Иреңде лә индерер кәрәк ине лә. – Шулай тине лә миңә һораулы ҡараш ташлап ҡуйҙы. Нисектер әйтеп бөтмәне һымаҡ. Бөтөнләй аптырауға ҡалдым. Улар хаҡында бөтөнләй уйламағанмын, үҙемде генә уйлап килгәнмен икән шул. Алыҫ ҡына барырға булғас, юл хәлен кем белә, ул-был була ҡалһа, атаһына ярҙам итер, тимер-томор эшенә әүәҫ, тип улымды ҡуша алғайным. -Ә һеҙ дауалағандан һуң иптәшем рулдә ҡайта алырмы? -Ишеү нисек ҡайтыр ине лә. Тағы әйтеп бөтмәне. -Уның да биле ауыртып ала. -Эсеүен ташлаһа, барыһы ла яйланыр! Уф, барыһын да белә бит. -Бына ошонда ятып торорһоң. Әбей залға ыңғайлағас, тышта машинала көтөп ултырған улыма шылтыраттым. Улымды байтаҡ ҡына ваҡыт дауалап, өшкөрөп, минең урынға инеп ятырға ҡушып, үҙемде залға саҡырҙы. -Һиңә өҫтө-өҫтөнә боҙом эшләп тик торалар икән. Доғалар белеүең, намаҙҙа булыуың ғына ҡотҡарып килә. Кешегә зыяның да юҡ һымаҡ. Тә-әк. Әһә, аңлашылды. Тураһын әйтәһең. Эшеңде беләһең, кешенән ярҙам һорамайһың. Шуға күралмайҙар. Анауы ҡыҫҡа сәсле ҡатын, хәленән килһә, һине атырға әҙер. Тик ҡулы ҡыҫҡараҡ. Фәрештәләрең һаҡлай. Эше һинеке менән уртаҡ та түгел, тик нәфсеһе ҙурыраҡ, көнсөллөгө көслө. Ултырған урындығыңдың эсен асып ҡарар кәрәк ине. Йәки алыштыр. Ништәп эшеңдә әйберҙәреңде ҡалдырып йөрөйөң. Ана, бит үҙеңдең яулығыңа боҙом эшләп, үҙеңдең соланыңа ташлағандар. Үҙең шикләнгән кешеләрҙе тупһаңа баҫтырма. Кемдәр икәнен беләң бит. Ҡунаҡҡа тип көсләшеп килеп, ишек яҡтауыңа энә ҡаҙап ҡайтҡан кеше менән белә-күрә ҡабат аралашҡаның… Һаҡлаулыһың былай, шөкөр. Көнө бөгөн түгел, ҡылғандарының хаҡын алырҙар ул. Хәйер, татый башлағандар инде… Һиңә ҡылғандарын үҙҙәренә ҡайтарам. Тертләп киттем. -Юҡ, инәй, кире ҡайтармағыҙ, зинһар. Ундай йөктө йөкләп йөрөргә теләмәйем. Кеше бәхетһеҙлегенә ҡыуана ла белмәйем, теләмәйем дә. Уларҙың күргәндәрен ишетә-күрә йөрөп, үҙем яфаланасаҡсын. Кәрәкмәй! Ҡайтарамағыҙ, зинһар. Мин уларҙы Хоҙайға тапшырғанмын… -Эй, балам. Һинең иманыңды һынар өсөн әйттем. Бындай нәмәләр менән булышмайым мин. Ә һин уларҙың һинең хаҡта ниндәй хәбәрҙәр таратҡанын, нисек ҡарғағандарын белмәйһең. Белмәүең хәйерлерәк тә. Эйе, дөрөҫ уйлайһың. Ана, ҡарғыштарының байтағы үҙҙәренә кире ҡайтҡан, бәғзеләре сират көтә. Һиңә ҡылған ҡарғышы үҙенә ҡайтып, саҡ аяҡҡа баҫып киткән бит. Башҡа төрлө лә төшкән. Тик уның өсөн икәнен генә аңламаған… Кешене ҡарғарға ярамай. Ҡарғыш әйләнә лә үҙеңә ҡайта бит ул. Их, кеше шуны белеп етмәй. Тетрәнеп тыңлайым. Әбей күреп торған һымаҡ һөйләй ҙә ҡуя. -Балам, ништәп әйтеүеңде үтәмәй йөрөйөң. Ана, баш осоңда, атайыма аят уҡытам, тигән әйтеүең эленеп тора бит. Тағы шыбыр тиргә баттым. Быныһы ла дөрөҫ… Бер ауылдашым күптән түгел мәрхүм булған атаһы рухына аят уҡытҡанда, мин бер ваҡытта ла атайыма аят уҡытҡаным юҡ, уҡытыр кәрәк әле, тип ҡуйғайным шул. Шул ғына һүҙ  ҙә әйтеү булып яҙыла икән дә баһа… -Инәй, тик күрәҙәлек кенә итмәгеҙ миңә ҡарата, йәме. Алдағыны бер Аллаһ Тәғәлә генә белергә тейеш. Маңлайға яҙылғанды күрермен… Эйе, беләм мин уларҙың кем икәндәрен. Кисерергә тырышам. Юғиһә, рәнйетелгән кешенең рәнйеше төшөп бара бит. -Миңә оҡшаның әле һин, ҡыҙым. Атыу, ошо кешегә боҙом эшләп бир әле, тип фото тотоп махсус килеүселәр булғылай. Әрләп сығарам ундайҙарҙы. Боҙом менән булышҡан кешене тамуҡ көтә. Юҡ, аңламай күптәр ошоно. Был донъяла уҡ күрәләр улар. Бөгөн булмаһа, иртәгә… Төрлө яҡтан килтереп һуғырға мөмкин ҡырын эштәре. Йә сиргә тарыйҙар, йә бәхетһеҙлеккә, йә ҙур юғалтыу күрәләр. Үҙҙәре булмаһа, балаларына, ейәндәренә төшә. Ете быуынына тиклем китә. Боҙом боҙоҡ тигән һүҙҙән. Күңелдәре боҙоҡ, үҙҙәре уңмаған кешеләр булыша ул нәмә менән. Улым ятҡан бүлмә яғына күҙ һалам. Ишетеп ятмаһын, тейем. -Ҡурҡма, ишетмәй. Ул әле тағы берәй ярты сәғәт йоҡлар. Иреңдең дә эсеүе тиккә түгел. Эт йөнө менән сихырлағандар. Арағыҙҙы боҙор өсөн. Эт көнөндә йәшәһен, тип… Шаҡ ҡатманым быныһына ла. Үҙ күҙем менән күреп торам бит нимәләр һалып киткәндәрен… Улым уянғас, инәй сәйгә саҡырҙы. Үҙе сығып тороп саҡырһа ла, иптәшем инмәне. Юлға термос менән сәй, ашарға һалып алғайныҡ, шулар менән тәғәмләнгәндер. Был сәфәргә лә ризаһыҙыраҡ сыҡты ул. Бурылдап, һөйләшмәйерәк килде юлда ла. Эштәге бер нисә кеше бергәләп балыҡҡа барырға килешкән булғандар. -Әйҙәгеҙ әле, бергәләп сәй эсеп алайыҡ, - тип саҡыра-саҡыра инәй өҫтәленә һый-ниғмәтен теҙҙе. -Улым, бүрәнәнең гел йыуан башына йәбешә икәнең. Атайың тотһон ул яғынан әлегә. Һинең һөйәктәрең нығынып етмәгән бит әле. Мин бында бүрәнә хаҡында ғына әйтмәйем, балам. Ауыр эштәр башҡараһың, шуға билең ауырта. Урынына ултырттым. Тик һаҡланырға кәрәк. Тартынмай ғына ултырығыҙ. Бөгөнгө көнгә бүтән кешене яҙҙыртманым килендән. Арыйым мин. Аптырағандың көнөнән килгәндәрҙе генә ҡабул итәм. Минең адресты халыҡ араһына сығармайыраҡ тороғоҙ. Атыу ҡыҙыҡ эҙләп, киләсәген белергә теләүселәр күбәйә лә китә. Улайтып күрәҙәлек менән булышмайым. Дин ҡушмай. Инәй шулай һөйләнә-һөйләнә сәй яһай башланы. Эйе, әллә нишләп ошо бала ҙурая башлау менән хужалыҡтағы бөтә эште тиерлек уға ауҙарҙы шул иптәшем. Сабынлыҡта тракторға бесән тейәгәндә лә шул бала аҫтан ташлай, үҙе өҫтә тора. Ҡойма бағанаһы ултыртҡанда ла алдан малайҙы йөрөтә. Буйға үҫеп китһә лә, 15 йәше лә тулмаған бит әле. Мин дә сумкамдан күстәнәстәремде сығарҙым. Шөкөр, ошолай булырын һиҙгәндәй, шәкәргә бутап туңдырған турғай еләге лә алғайным. Кистән итле бәлеш, бауырһаҡтар бешереп ҡуйғайным. Инәй үткәрмә аша үткәреп, фатиха биреп оҙатып ҡалды. Икенсе юлы, алдан күндереп, иреңде лә алып инерһең, тине. Ә мин юл буйы кешеләр хаҡында уйланып ҡайттым. Мине үлтерһәләр йәки аяҡһыҙ итеп ултыртып ҡуйһалар, уларға донъя киңәйәме икән инде? .. Быға тиклем халыҡ дауалаусылары эҙләп йөрөгәнем юҡ ине. Ихата тирәһендә шикле әйберҙәргә юлыҡҡылап торһам да, артыҡ иғтибар итмәнем. Тик бер сәләм ошо инәйгә юл тоторға мәжбүр итте. Һеңлем поезда себерҙәге балаларына барып ҡайтҡайны. Шунда бер сәйер генә ханым менән юлдаш булғандар. Бына шул ханым, апайың боҙом ҡайтарыусы ҡортҡаларға барһын, тигән. Ҡото осҡан һылыуымдың. Апай, тиҙ бул, бара һал, тип аптыратты. Үҙе кемдәндер ошо инәйҙең адресын алған. Бына шулай юлыҡтыҡ инәйгә. Юл буйы уйланып ҡайттым. Шөкөр, улым да арҡаһына артыҡ зарланмай башланы. Тик… ирҙе генә тыңлатып булмай әле. Һөйләүсенән Т. Баһауетдинова яҙып алды.",Боҙом менән булышҡан кешене тамуҡ көтә.,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0],5,Әҙәбиәт,8418,https://tanburz.ru/articles/-bi-bit/2025-11-20/bo-om-men-n-bulysh-an-keshene-tamu-k-t-4474916,2025-11-20T11:30:00+00:00
"Башҡорт өйөндәге һәр балаҫтың үҙ тарихы була. Быуындан быуынға тапшырыла килгән ҡомартҡы бит ул балаҫ! Элек башҡорттар кейәүгә бирә торған ҡыҙҙарына бирнәгә аҫалы балаҫ һуғып әҙерләгән. Балаҫтар урындыҡ-һикеләргә түшәлгән.  Тирмә йә өй стенаһына ла элгәндәр. Ҡунаҡ-маҙар килгәндә генә түшәй торған иң күркәм балаҫтарҙы урындыҡ түренә, һандыҡ өҫтөнә өйөп ҡуйғандар. Йәғни башҡорт йортон биҙәүҙә һәм уңайлыраҡ итеүҙә балаҫ бик мөһим булған. Биҙәктәргә, аҫаларға һәр төбәк үҙенең үҙенсәлектәрен өҫтәгән. Күргәҙмә Башҡортостандың төрлө яғының аллы-гөллө күркәмлектәрен бер урынға туплаған. Сығанаҡ: Башинформ.",Эш араһында һуғылған балаҫтар,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,605,https://amanat.su/news/novosti/2025-01-19/esh-ara-ynda-u-yl-an-bala-tar-4088803,2025-01-19T12:07:00+00:00
"фикерләрУзып баручы елда татар, башкорт, кырымтатар милли хәрәкәт ветераннары арасында югалтулар күп булды, чын мәгънәсендә татар дип яшәгән, гомерләрен милләткә фида итүчеләр бакыйлыкка китеп барды. Кемнәр алар? .. Раиф ГалиевТатар милли хәрәкәте вәкиле, элекке депутат Раиф Галиеввафат булды. Аңа 80 яшь иде. әмәгать эшлеклесе туган авылы Алабуга районы Морт авылында ирләнде. Хакимият әле тыймаган вакытта бер генә Хәтер көнен калдырмады, татар теле, мәктәпләрне яклап чыгышлар ясаган кеше иде. Раиф Галиев елларда Татарстан Югары шурасы депутаты булды, Татарстанда Аксакаллар шурасын оештырды һәм итәкләде, Татар итимагый үзәгенең Түбән Кама бүлеге рәистәше булды. Вакытында татар мәктәпләрен ачып йөргән, БДИны туган телдә тапшыру хокукы өчен көрәшкән активист Гөлфәния әләлова 88 яшендәбакыйлыкка күчте. Ул озак еллар дәвамында Татар итимагый үзәгендә мәгариф тармагын итәкләде. Соңгы зур чыгышы 2019 елның 30 августында митинг-концертта булды, анда ул Русиядә репрессиләр артты дип сөйләгән иде. Нурмөхәммәт Хөсәенов23 майда атаклы Бәләбәй татар гимназиясен коручы, озак еллар дәвамынңа аны итәкләгән Нурмөхәммәт Хөсәеноввафат булды. Ул уку йортын татар телендә белем бирүче алдынгы белем учагы итте. Ул тарих, төбәкне өйрәнү, тел өлкәсендә китаплар язды. 2002 елда Казанда Владимир Путинбелән очрашу вакытында Башкортстан татарлары проблемнарын күтәрде, ""Башкортстанда татар булу иңел түгел"" дип белдерде. Быел Уфада 65 яшендә әмәгать эшлеклесе, Башкорт яшьләре берлегенең беренче итәкчесе, эшкуар Ринат Баимовөзелде. Шулай ук кырымтатар милли хәрәкәтенең күренекле вәкиле Айше Сеитмуратова 89 яшендәвафат булды. Милләте өчен көрәше өчен төрмәләргә утыртылган, психиатрия клиникаларга мәбүри ябылган, әмма көрәшен туктатмаган шәхес ул. Татар һәм башкорт сәхнәсендә озак еллар иат иткән, чын мәгънәсендә халыкның яраткан артисты булу дәрәәсенә иткән шәхесләрне дә югалттык. Дөньяга татар исемен таныткан кешеләр дә китеп барды. Искә төшерик…Фидан ГафаровБыел башкорт-татар дөньясы Башкортстанның, Татарстанның һәм Русиянең халык артисты Фидан Гафаров белән мәңгелеккә хушлашты. Фидан Гафаровоперация вакытында хастаханәдәүлде. Аны Дүртөйле районы Яңа Уртай авылындагы зиратка, мәрхүм булган хатыны янында ирләделәр. Халык артисты Башкорт драма театрында 55 елдан артык эшләде.19 июльдә тагын бер үзәк өзгеч хәбәр - Татарстанның халык артисткасы Резидә Шәрәфиевавафат булды. Аңа 59 яшь иде. Ул соңгы елларда каты авырды, яман шешкә каршы көрәште. Резидә Шәрәфиеваның кызы Зөләйхага 19 яшь кенә әле. Быел 30 сентябрьдә Башкортстанның халык артисты Олег Хановвафат булды. Аңа 72 яшь иде, ул Оренбурда өзелде. Ул үзен артист, режиссер, итәкче итеп тә танытты, тамашачыларның яраткан артисты булды. Артист Башкортстанга кайтарылып ирләнде. Быел Германиянең Аппен авылында күренекле композитор София Гобәйдуллинавафат булды. Ул 93 яшендә иде. Композиторның әсәде кремацияләнде. Аны Мәскәүгә кайтардылар. Быел шулай ук 81 яшендә Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе Рөстәм Үтәйвафат булды.2025 елда талантлы, чын мәгънәсендә фидакарь галимнәр арасында да югалтулар шактый булды. Алар арасында өлкәннәр дә, кызганычка, яшьләр дә бар. Марсель Әхмәтанов18 апрельдә әдәбият галиме, археограф, текстолог, филология фәннәре докторы, шәәрәче галим Марсель Әхмәтановвафат булды. Ул кабер ташларын өйрәнүче алдынгы фән иясе булды, моннан тыш ул актив фикерләре белән дә бүлешә иде, болгарчылык, татар-башкорт мөнәсәбәте һәм Татарстан сәясәте турында сөйли иде. Соңгы елларда каты авырды. Исламда музыка темасын өйрәнүче татар галимәсе Танылган галимә Гүзәл Сәйфуллинакаты авырудан соңвафат булды. Ул - ""Ислам һәм музыка"" антологиясен төзүче-автор. Сәйфуллина 2013 елдан бирле Амстердамда яшәгән, шунда ирләнде дә. Флера Ганиева15 сентябрь Татар дәүләт һуманитар институтын оештыручыларның берсе, аның ректор урынбасары булган, әдәбият галиме, профессор, татар теле фәнен үстерүче галимә Флера Ганиевавафат булды. Ул да авырып бакыйлыкка күчте. Быел Татарстанда Русия Фәннәр академиясе академигы, юридик фәннәр докторы, профессор Борис Железновбелән дәхушлаштылар. Ул Татарстан Конституциясен һәм Русия белән Татарстан хакимиятләре арасында вәкаләтләрне бүлешү турындагы килешүне әзерләүдә катнашкан кеше. 5Железнов: ""Татарстанда татар һәм рус телләре тигез укытылырга тиеш""Башкортстанда татар теле дәреслекләре авторы, журналист, галимә Бәйнә Сәлимгәрәевада быелбакыйлыкка күчте.28 марта Тарихчы Айдар Ногмановвафаты турындахәбәр ителде. Тарих фәннәре кандидаты, Мәрани исемендәге тарих институтының яңа тарих бүлеге мөдире булып эшләүче Айдар Ногманов татар зиратларын, кабер ташларын ентекле өйрәнгән, алар хакында китаплар язган, Русия империясендә татарларның хокуклары һәм мөселманнарга карата дини сәясәт тарихын өйрәнүгә зур өлеште керткән фән иясе.3 декабрьдә Русия ислам институтының филология кафедрасы мөдире, тел галиме Тимур Шәйхуллинвафат булды. Ул көнчыгышны өйрәнү, арабистика һәм лингвистика өлкәсендә белгеч, галим һәм педагог иде.21 июньдә Казан тикшерү изоляторыда КФУның Халыкара мөнәсәбәтләр институтының элекке мөдире Рамил Хәйретдиновүлде. Аңа 61 яшь иде. 2024 елны Хәйретдинов акча белән бәйле хәрәмләшү һәм вазифаи вәкаләтләрен арттыруда шикләнеп тоткарланды. Хәйретдинов соңгы көнгә кадәр үз гаебен танымады. Кызганыч, әмма Әәл татар дөньсында мөһим булган иатчыларны тартып алды. Алар белән хушлашу үкенечле булды.2025 елның башында - 6 гыйнварда Шагыйрә Салисә Гәрәевавафат булды. Аңа 86 яшь иде. Деменция чиреннән интекте, Минзәлә картлар йортында яшәде. Аны Минзәләдә ирләделәр. Нәибә СафинаБу хәлдән соң янә кайгылы хәбәр ирешелде. 11 гыйнварда Казанда 75 яшендә татар шагыйрәсе Нәибә Сафинавафат булды. Соңгы вакытта ул авырды. Шагыйрә туган ягында - Башкортстанның Яңавыл районы Кисәк Каен авылында ирләнде. Ул чын-чынлап көрәшче, гысъянчы шагыйрә булды. Күп очракта уңайсыз кеше булды, рәсми очрашуларга чакырмасалар да, сүз бирмәсәләр дә ул мәйданга чыкты, авыллар буйлап йөрде, кешеләр белән аралашты, иатын туктатмады. Ә апрель азагында инде татар шагыйрәсе Клара Булатованың еназасы узды. Ул 29 апрельдәүлде. Быел шулай ук әдәбият тәнкыйтьчесе һәм язучы Мансур Вәли-Барылывафат булды. ""Әдәбият көчле булса, тәнкыйть тә көчле була. Хәзерге вакытта татар әдәбиятының әллә ни көчле чагы дип әйтмәс идем, чөнки тормышның тотрыклыгы бетте бит. Гомумән әдәбиятка игътибар бетте, кешенең китап укырга вакыты да юк. Әдәби тәнкыйтькә дә шартлар үзгәрде, ләкин тәнкыйть кирәк"", дигән фикерләре белән уртаклашкан иде ул. Кырымтатарлар быел үз рәссамнары Мамут Чурлунысоңгы юлга озатты. Ул юл һәлакәтеннән соң вафат булды. Рәссамга 77 яшь иде.30 апрельдә Сембер өлкәсенең элекке мөфтие, казый Сәүбән Сөләймановвафат булды. Ул 83 яшендә өзелде. Сәүбән Сөләймәнов Сембер өлкәсе мөселманнары Диния нәзарәтен елларда итәкләде. Ул эшләгән чорда биш дистәгә якын мәчет төзелгән, ""Биләр"" мәдрәсәсе ачылды. Быел 14 июль Татарстанның Зәй районының элекке башлыгы, республиканың элекке депутаты Татьяна Воропаеваүлде. Ул берара Зәй районын итәкләде, аннары Татарстан Дәүләт шурасы депутаты булды. Татар телен яхшы белде. Татар телендә татар телен яклап чыгышлар ясады. 2018 елда парламентта татар телен яклады.2025 елда ""Ак Барс"" хоккей такымының элекке уенчысы Фёдор Малыхинда 34 яшендә вафат булды. ""Ак Барс""та уйнаганда Малыхин Гагарин Кубогын да яулауга ирешкән иде. Урыннары әннәттә булсын! Русиядә",2025 ел: без кемнәрне югалттык?,"['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 0 1 1 0],10,Юғалтыу,7316,https://www.azatliq.org/a/33633372.html,2025-12-26T09:44:33+00:00
Әбйәлил районы Ишбулды мәктәбенең синыф уҡыусыһы футбол уйынын төшөрөп ебәргән.,Асияның һүрәте,['Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Конкурстар,79,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-11-21/asiyany-r-te-4477741,2025-11-21T22:50:00+00:00
Беҙҙең конкурста еңгән эштәр хәҙер Матбуғат йортоноң беренсе ҡатында тора.,Күргәҙмә эшләй,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Күргәҙмә,74,https://yanshishma.com/articles/k-rg-m-l-r/2025-08-12/k-rg-m-eshl-y-4346922,2025-08-12T15:12:25+00:00
"фикерләр -каналы видеочыгарды. Аның Украинадагы сугышта катнашудан баш тарткан русияләр тотыла торган ""идән астыннан"" төшерелгән булуы әйтелә. Медиа ышандыруынча, бу идән асты канунсыз төрмә булып тора һәм Луһански өлкәсенең Троицки районы Рассыпное авылында урнашкан. Журналистлар чыгарган кадрлардан бетон идәндә һәм такталар өстендә ятучы һәм утырып торучы хәрбиләр күренә. Бәдрәф урынына алар пластик шешәләр куллана. Бүлмәдә яктылык юк диярлек: хәрбиләр яктырту өчен үзләренең фонарьларын куллана. Бу видеоның ни рәвешле һәм кемнән килеп ирешүен язмый. Журналистлар Украинаның Русия баскынлыгындагы ирләрендә сугышудан баш тартучы русияләр өчен шундый 15 канунсыз төрмә тапты, дип искәртелә. Аларның тугызы – Луһански өлкәсендә, бишесе – Донецкида, берсе Харьков өлкәсендә диелә. Басма бу идән асларының Русия кануннарын бозып эшләвен искәртә. Кануннарга ярашлы ""хәрбиләр гауптвахтага тоткарлану турында беркетмә төзелгәннән соң, яки дисциплинаны бозу турында беркетмә төзелгәч"" ибәрелә. Ә бу очракта бернинди дә документ төзелми, дип ышандыра. Элегрәк медиалар хәрби хәрәкәтләрдә катнашудан баш тарткан Русия хәрбиләренең хокуклары бозылуы турында берничә тапкыр хәбәр иткән иде. Аларны медицина ярдәменнән һәм юридик ярдәмнән мәхрүм итеп, әфалаучы диярлек шартларда тотулары, инаять эзәрлекләве турында хәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русиянең сугышудан баш тартучыларны ябу өчен Украинада 15 төрмәсе бар — медиа,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1421,https://www.azatliq.org/a/32466982.html,2023-06-20T06:43:49+00:00
"Президент России Владимир Путин выступил на коллегии Федеральной службы безопасности. Он высоко оценил работу ведомства в 2024 году и рассказал о первых результатах взаимодействия с представителями США, отметив, что они «вселяют определенные надежды».",Президент России отметил заслуги ФСБ,['Донъя' 'Хикәйә' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],3,Сәйәсәт,251,https://tanburz.ru/news/s-y-s-t/2025-02-28/prezident-rossii-otmetil-zaslugi-fsb-4139753,2025-02-28T10:45:00+00:00
"Амалиә, Дамир башҡорт теле дәресенә һәр ваҡыт  тырышып әҙерләнеп килә. Ана, әле шиғыр ятлағандарын тыңлап ҡарағыҙ әле! Видео: Р. ИСЛАМҒОЛОВА.",Амалиә башҡорт телен яратып өйрәнә,['Дин' 'Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Шиғриәт,141,https://yanshishma.com/articles/shigyrzar/2025-10-10/amali-bash-ort-telen-yaratyp-yr-n-4423542,2025-10-10T22:35:00+00:00
"Аризона университетында татар милли ризыкларын тәкъдим итү, сулда – Алимә СәлахетдиновафикерләрАризона дәүләт университетының Критик телләр институты татар теленнән әйге курслар укыта башлады. Бу хакта Азатлыкка университетта татар телен укыткан Алимә Сәлахетдиновахәбәр итте. Дәресләр әен 7 атна дәвамында барачак. Быел дәресләргә онлайн һәм офлайн кушылып була. Татар теле курсларына берничә укучы йөри, ди Сәлахетдинова. Алар татар телен башлангыч дәрәәдә үзләштерә. Укучылар арасында татар телен профессиональ яктан өйрәнүче лингвистлар да, АКШка күптәннән күченгән татарларның оныклары да бар. Америкада укучы студентлар татар теле курсы өчен 8-10 баллы кредит алырга мөмкин, бу АКШта академик кредитлар системы өчен яхшы баллар дип санала, ди укытучы. Электән үк татар телен укыткан Аризона университетында, берничә еллык тәнәфестән соң, татар теле янә 2022 елда укытыла башлады. Анда татар теле дәресләрен Канадада яшәүче татар теле активисты, онлайн-мәктәп итәкчесе Алимә Сәлахетдиноваалып бара. Институтның элекке башлыгы Ирина Левин Азатлыкка биргән әңгәмәсендә университетның максаты – укучыларның үзләре өйрәнгән телдә сөйләшә башлавы, дипсөйләде. Татар теле курслары Аризона университетында 2001 елдан бирле оештырыла. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аризона университетында татар теле дәресләре башланды,['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1330,https://www.azatliq.org/a/32445576.html,2023-06-06T06:39:33+00:00
"– Һин тылсымға ышанаһыңмы? – тип һорай Тормош бер кешенән. – Юҡ, – тип яуаплай татлы ашамлыҡтар һатыусы. – Уға тик балалар ғына ышана. – Ә мәңгелек мөхәббәт барлығына? – Юҡ, – тип яуаплай кеше. – Мөхәббәт донъяла юҡ ул. Беҙҙе тик химия ғына берләштерә, 3 йылдан һуң уның тәьҫире юғала. – Хыялға ышанаһыңмы? – Юҡ, сөнки алйоттар ғына хыяллана. – Яҡшылыҡҡа ышанаһыңдыр бит? – Юҡ, кешеләр бөтәһе лә яман уйлылар. – Ә нимәгә ышанаһың һуң һин? – Шуныһын яҡшы беләм: атай-әсәйҙәр үҙҙәренең балаларына тәмлекәстәр алырға аҡса бирмәй. Шунлыҡтан мин тауарымды тейешенсә һата алмайым, минең яҡшы итеп йәшәргә мөмкинлегем ҡалмай. – Ә һин теләккә ышанаһыңмы? – Ышанам, ләкин минең бер теләгем дә тормошҡа ашмай. – Бахыр, – тип яуап ҡайтара Тормош, – һинең менән бер ҡасан да мөғжизә булмаясаҡ. Мәңгелек мөхәббәтеңде осратмаясаҡһың, хыялдарың тормошҡа ашмаясаҡ, кешеләрҙән бер ҡасан да изгелек күрмәйәсәкһең һәм теләктәрең дә үтәлмәйәсәк. – Ни өсөн? – тип ҡысҡыра һатыусы. – Сөнки тормошта нимәгәлер ышанырға кәрәк. Ышаныс – ул мөмкинлек. Мөмкинлек беҙгә йүнәлеш күрһәтә. Йүнәлеш беҙгә юлдар аса. Тормош юлдары – теләктәрҙең ғәмәлгә ашыуына килтерә. ЫШАНЫС МЕНӘН ЙӘШӘЙЕК! – Ышанам, ләкин минең бер теләгем дә тормошҡа ашмай. – Бахыр, – тип яуап ҡайтара Тормош, – һинең менән бер ҡасан да мөғжизә булмаясаҡ. Мәңгелек мөхәббәтеңде осратмаясаҡһың, хыялдарың тормошҡа ашмаясаҡ, кешеләрҙән бер ҡасан да изгелек күрмәйәсәкһең һәм теләктәрең дә үтәлмәйәсәк. – Сөнки тормошта нимәгәлер ышанырға кәрәк. Ышаныс – ул мөмкинлек. Мөмкинлек беҙгә йүнәлеш күрһәтә. Йүнәлеш беҙгә юлдар аса. Тормош юлдары – теләктәрҙең ғәмәлгә ашыуына килтерә.",ЫШАНЫС,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,1614,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-17/yshanys-3730649,2024-04-17T08:32:00+00:00
"Далер Ғәлиуллин менән Сәминә Әхмәтова эштәре. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Космонавтика көнө менән!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Ilham hyrattar,472,https://yanshishma.com/articles/ilham-hyrattar/2025-04-12/kosmonavtika-k-n-men-n-4193573,2025-04-12T15:55:00+05:00
"Аудиокурс рассчитан на нулевой уровень. В правой стороне можно перейти на курс""Разговорный татарский для продолжающих"", где данные уроки доступны в текстовом формате, вместе с тестами для проверки изученного. Уроки будут пополняться на этой странице по мере появления. Приятного изучения! Мы не будем углубляться в самые простые выражения приветствия в виде ""Исәнмесез! Сәлам! "" и т. д. Но освежим свои знания в самых важных и нужных словах приветствия и самого простого общения. 5Урок 1: Күрешергә шатмын! (Рад встрече! )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Предлагаем вашему вниманию второй урок ""разговорного татарского для продолжающих"". На этот раз изучим всё необходимое для знакомства. 5Урок 2: Әйдәгез танышыйк! (Давайте познакомимся! )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Каждый день мы сталкиваемся с числами. Это может быть номер дома, телефона, количество просмотров твоих в, лайков и т. д. Но как произносить большие числа на татарском? Наконец-то пришло время научиться и правильно применять свои знания на практике. 5Урок 3: ""647 лайк"" татарча ничек була? Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Для описания внешнего вида человека нам на помощь приходят основные прилагательные, такие как ""акыллы, матур, кызык"" и т. д. , мы их проходили на курсе для начинающих. А какими же еще словами можно охарактеризовать человека? Давайте, опишем поведение человека. 5Урок 4: Ул нинди кеше? (какой он человек? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Сегодня мы поговорим про родственные отношения на татарском, познакомимся со словами, которые используются для обозначения родственных связей, научимся отвечать на вопросы о своих родственниках и многое другое. Киттек! 5Урок 5: Туганнарың ни хәл? (Как твои родственники? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. В этом уроке мы с вами изучим цвета на татарском языке, узнаем, как выделить цвета на яркие, насыщенные, бледные тона и научимся делать комплименты татарча. 5Урок 6: Сиңа нинди төс килешә? (Какой цвет тебе идет? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Задумывались ли вы когда-нибудь, почему, когда не о чем говорить, люди говорят о погоде? Дело в том, что это такая тема, в которой каждый чувствует себя знатоком. А все ли могут поддержать данный разговор на татарском языке? 5Урок 7: Бүген һава торышы нинди? (Какая сегодня погода? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Что для вас главное в жизни? Для нас – здоровье! Сегодня мы научимся говорить о здоровье и болезнях (пусть проходят мимо! ). 5Урок 8: Нәрсә булды? (Что случилось? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Сегодня мы поговорим о том, кем и где мы работаем, обсудим неопределенное будущее время в татарском, попрактикуемся на разных интересных диалогах и многое другое. 5Урок 9: Кайда эшлисең? (Где работаешь? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. На этом занятии мы научимся бережливо относится к финансам и тратить деньги с умом. На татарском, конечно же! 5Урок 10: Акчаны ничек тотасың? (Как ты тратишь деньги? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. В чём вы талантливы? Давайте научимся говорить об этом на татарском! 5Урок 11: Нинди сәләтләрең бар? (В чем ты талантлив? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. На этот раз будем говорить о ваших любимых фильмах! Бүген нинди фильм карыйбыз? 5Урок 12: Нинди фильм карыйбыз? (Какой смотрим фильм? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. В этом уроке мы будем говорить о воспоминаниях. У каждого в жизни есть воспоминания о чем-то очень личном, о тех моментах и событиях. Сегодня мы научимся делиться ими на татарском. 5Урок 13: Хатирәләр (Воспоминания)Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Все любят получать подарки! А как правильно подарить подарок на татарском, что нужно при этом говорить? И как правильно благодарить татарча? Послушаем новый урок! 5Урок 13: Бүләкләр (Подарки)Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. На этом уроке аудиокурса мы поговорим о доме, в котором мы живем – добром, уютном и теплом. А также о том, что бы мы хотели изменить, чтобы превратить его в дом нашей мечты. 5Урок 15. Минем өем (мой дом)Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Продолжим, и поговорим о порядке и чистоте дома. Каким он должен быть? Какие ""татарские"" слова мы используем для обозначения уборки? 5Урок 16: Өйдә тәртипме? (В доме порядок? )Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Если вы задумали ремонт, и решили поделиться этой новостью с друзьями, то вам нужно узнать подходящую лексику на татарском. Этому мы посвятили очередной аудиоурок. 5Урок 17: Ремонт ясыйбыз (Делаем ремонт на татарском)Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Татары часто говорят ""Ашар өчен яшәмибез, яшәү өчен ашыйбыз! "", а именно ""Живем не ради еды, а едим ради жизни"". Согласны? Очередной аудиоурок посвящён теме еды. 5Урок 18: Тәмле ризык пешерәбезТекстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Каждый день мы куда-то бежим: на работу, с работы, на деловую встречу, к друзям, домой. А как ты обычно добираешься? Как выстроить диалог в поезде с попутчиками, с таксистом? Ответы на эти вопросы в следующем уроке аудиокурса! 5Урок 19: Юлда татарча сөйләшәбезТекстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. На этом уроке учимся говорить на татарском о природе. Как выразить свое восхищение или, наоборот, недовольство природой по-татарски? Как подписать очередной пост о красотах природы в инстаграме на татарском? Киттек! 5Урок 20: Табигатьне яратамТекстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Вспомните, как часто вы произносите ""Мне хочется…"", ""Хочешь…"", ""Я хотел бы…"" или ""Не желаешь ли…"". Тяжело вести беседу на татарском языке, не умея изъявлять свои желания. Вот именно этому сегодня мы научимся, узнаем, как правильно и красиво высказать свои желания на татарском. 5Урок 21: Теләкләрең бармы? Текстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Черты характера – очень важная составляющая словарного запаса при изучении языка. И еще, мы любим поговорить о других людях. Итак, сегодня мы с вами научимся описывать характер человека на татарском языке. 5Урок 22: Холык турында сөйләшикТекстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Как вести себя в конфликтных ситуациях? Как отстаивать свою точку зрения? Сегодня научимся спорить и высказывать свое мнение по-татарски. 523. Стресс и чувства – аудиокурс (подкаст) ""Татарский для продолжающих""Текстовый вариант уроказдесь. Сегодня наш урок посвятим. стрессу. Он нас преследует каждый день, от него тяжело спрятаться. Но только вы сами можете решить, поддаваться ему или нет, позволить ему разрушить вас или использовать это состояние для развития себя. Поговорим о том, что мы чувствуем татарча! 5Урок 24: стресс турындаТекстовый вариант уроказдесь. Подкаст доступен для прослушивания и на. Если Вам понравились наши уроки, то не забудьте заглянуть и в текстовые варианты уроков""Татарский для продолжающих""! А для тех, кто только начинает изучать татарский, есть замечательный курс""Разговорный татарский для начинающих"", и соответствующийаудиокурс. Дальше – больше! Заглядывайте нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -е, -еи-е.","Аудиокурс ""Татарский для продолжающих""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,татарский для продолжающих,7694,https://www.azatliq.org/a/30374167.html,2020-01-13T08:29:34+00:00
"Унда 1000-дән ашыу кеше, шул иҫәптән 748 студент, ҡатнашты. Был сараға «Байрам» компанияһы вәкилдәре, махсус хәрби операциялағы яугирҙарҙың ата-әсәләре һәм ғаиләләре ихлас ҡушылды. Акция барышында 900 килограмм алма йыйылды һәм 530 ҡайнатмалы банка ябылды. Уны әҙерләүгә «Ашнаҡсы һәм кондитер эше» һөнәре буйынса уҡыған студенттар күп көс һалды. – Бөгөн буласаҡ ашнаҡсылар һәм кондитерҙар ғына түгел, акцияла ҡатнашыусыларҙың барыһы ла берҙәмлек, илһөйәрлек буйынса һынау тапшырҙы. Һеҙгә ҙур рәхмәтемде белдерәм, – тине колледж директоры Ришат Хажғәле улы Сабитов. Был ҡайнатмалар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы яугирҙарға ебәреләсәк. Әйҙә, татлы күстәнәстән ауыҙ итһен ил һаҡсылары.",Яугирҙарға - ҡайнатма,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,687,https://yanshishma.com/articles/care/2025-10-09/yaugir-ar-a-aynatma-4421359,2025-10-09T16:05:00+00:00
"Айгиз Баймөхәмәтов премьераға Алматаға барған һәм унда бөтә ерҙә киноның баннерҙарын күреп иҫем киткән. Әйткәндәй, продюссер Жадыра Скабыл бик күп популяр ҡаҙаҡ фильмдарын һәм сериалдарын төшөргән. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ҡаҙағстанда «Тастамашы, ана! » («Ҡалдырма, әсәй! ») нәфис фильмының премьераһы",['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Файҙалы эштәр,320,https://uchbash.com/articles/godpoleznihdel/2026-02-05/a-a-standa-tastamashy-ana-aldyrma-s-y-n-fis-filmyny-premiera-y-4566487,2026-02-05T22:54:00+00:00
"Дим буйында ҡалҡыулыҡта урынлашҡан Ҡаҙанлы ауылы уртаһында ике ҡатлы яңы мәктәп төҙөлдө. Ап-аҡ стеналар, ҙур тәҙрәләр ауылға йәм өҫтәне. Төҙөлөп бөткәнгә тиклем үк, яҙ башы менән, мәктәптең тирә-яғына емеш ағастары, гөл-сәскәләр ултыртылды. Уҡытыусылар кабинеттарҙы, ике ҡаттың коридорҙарын биҙәне. Мәктәп коллективы уҡыу йортон асыу тантанаһына әҙерләнде. Яңы уҡыу йылы башланыуға ике аҙна самаһы ҡалғас, ифрат көслө ҡойма ямғыр яуҙы. Өҫкө ҡаттағы кабинеттарҙа эшләп йөрөгән уҡытыусылар һәм уҡыусылар түшәмдән аҡҡан һыуҙы күреп, сыр-сыу килеп беренсе ҡатҡа йүгерҙе. Кабинеттарҙа шыбырҙаған ямғыр һыуы беренсе ҡат түшәменән дә аға башланы. Икенсе ҡаттың коридорында иһә ямғыр һыуынан ҙур ғына күләүек хасил булды. Ямғыр тыныу менән уҡытыусылар күнәктәр тотоп, стенаға беркетелгән тимер баҫҡыс буйлап мәктәп түбәһенә менеп китте, түшәм уртаһына йыйылған тәрән күләүек һыуын түгергә тотондо. Ямғыр ҡабатлап яуҙы, шунлыҡтан алдағы көндә лә түшәмде тиҙ генә ямарға мөмкинлек булманы. Ямғыр туҡтап, бер нисә көндән түшәм кипкәс, нефть сығарыу идараһы эшселәре ярҙамы менән бетон плиталар араһына иретеп ыҫмала ҡойолдо, рубероид түшәлде. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, кабинеттарҙағы өр-яңы техник саралар боҙолдо, күп уҡыу әсбаптары тәләфләнде, стена, түшәмдәрҙең буяуы ҡупты. Әммә уҡытыусылар күңелдәрен төшөрмәне, кабинеттарҙы элекке хәленә ҡайтарырға тырышты. Йәш уҡытыусы Йософҡа уҡытыусылар бүлмәһендә эшләү бурысы йөкләтелде. Түшәмдән ҡубып төшкән штукатурка киҫәктәрен өҫтәлдән йыйып алғанда, журналдар өҫтөндә асыҡ ятҡан проект-смета документтарын күрҙе. Ҡағыҙҙарҙы нисек ҡулына алып уҡый башлауын һиҙмәй ҙә ҡалды, сөнки күҙенә суйын йылытыу батареялары тигән һүҙҙәр салынғайны. Егет тәҙрә аҫтындағы йоҡа ғына тимер батареялар эсенән бармаҡ йыуанлыҡ ҡына торба үткәнен күреп иҫе киткәйне. Шулар нисек йылытһын бинаны тигән уй үткәйне башынан. Проектта иҙән ағас таҡталарҙан булырға тейеш тип күрһәтелгән, ә ысынында бетон өҫтөнә ҡулланыуҙа булған иҫке линолеум түшәлгән. Ишектәр иҫке. Стеналар кирбес урынына бетондан. Йософ бөтә документтарҙы ҡарап сыҡты ла мәктәп директоры кабинетына йүнәлде. Хәлил Хәлитович уны көтөп кенә торғандай кабинетынан сығып килә ине, ишеген бикләне лә, яҡынайған Йософҡа ни йомош тип өндәште. – Хәлил Хәлитович, мин уҡытыусылар бүлмәһен йыйыштырғанда төҙөлөш документтарын ҡарап, ни өсөн түшәмдән һыу үткәнен аңланым, бәлки, төҙөүселәрҙе кире саҡырырға кәрәктер. – Мәктәпте ҡабул итеп өлгөрҙөк шул. Хәҙер улар икенсе объектта. – Хәлил Хәлитович! Эшләгән эштәре проектҡа бөтөнләй тура килмәй бит. – Ҡағыҙға яҙыла инде ул, хыялланған булабыҙ. Ә ысынында хәлеңә ҡарап. – Ҡышҡа кергәс, ни эшләрбеҙ? Туңасаҡбыҙ бит. – Һин ниңә үҙеңә ҡағылмаған эшкә тығылаһың? Белмәһәң бел, йылытыу системаһы тотошлай ҡорос торбаларҙан торасаҡ. Шеф-нефтселәр менән һөйләшелгән. – Бында бәлә йылытыу системаһында ғына түгел. Түбәһенә плиталар нисек һалынған? Урыны менән нисәмә тонна тартҡан түшәм килеп төшөргә генә тора. Бәлә-ҡаза булһа, үҙегеҙгә яуап бирергә бит. Хәлил Хәлитович, ошо яуапһыҙлыҡты иҫбат итергә рөхсәт итегеҙ. Төҙөүселәрҙе яңынан эшкә ҡушырға мөмкин буласаҡ шунда, – тип, сыға башлаған етәксеһенең артынан эйәрҙе. – Уй хәстрүш, һине кем тыңлаһын? – Мин ошо ауылда сабый саҡтан егелеп эшләп үҫкән егет. Балаларҙы, һөнәремде яратам. Уҡытыусыларға уңышлы эшләү, балаларға белем алыу өсөн тейешле шарттар булыуын теләйем. Һеҙҙе лә, уҡытыусым булараҡ, хөрмәт итәм, рәхәтләнеп, тыныс ҡына эшләүегеҙҙе теләйем. – Етте, философ! Тамам арыттың. Ни теләһәң шуны эшлә, тик минән башҡа, – тине лә, ғәҙәттәгесә текә генә ҡулдарын һелтәп, шәп итеп китеп барҙы директор. Көтмәгәндә Хәлил Хәлитович ауырып китте һәм эштән китергә мәжбүр булды. Уның урынына килене Сәмиға Зариф ҡыҙы килде. Йәш директор мәктәп түбәһен нығытыу, йылылыҡ системаһын ҡайтанан ҡороу мәсьәләләре менән Октябрьский һәм Туймазы ҡалаларының нефть һәм газ сығарыу идаралыҡтары етәкселеге менән бер нисә тапҡыр барып һөйләшеп ҡараны, ләкин эш урынынан ҡуҙғалманы. Иҫке төҙөлөш материалдарынан йыйылған был бинаны төҙөгәс, проект-смета документтарына ярашлы алынған төҙөлөш материалдарының ҡайҙа булыуы тураһындағы уйҙар Йософҡа тынғы бирмәне. Иртәгә үк райкомдың беренсе секретары исеменә яҙылған ғаризаһын тапшырырға булды. Йософтоң ғаризаһын ҡабул итеү бүлмәһендә секретарға тапшырырға ҡуштылар, ә беренсе секретарь менән осрашыу өсөн бер нисә көн алда яҙылырға кәрәк икән. «Ярай, ғаризаны алғас, яуабы булыр әле», – тип Йософ райкомдан сығып китте. Дүшәмбе Йософ бик иртә уянды. Күңеле тыныс түгел ине. «Ғариза тураһында директорға хәбәр иттеләрме икән? Әллә уҡытыуҙы кире иҫке мәктәпкә күсереп тороп, яңы мәктәпкә төҙөүселәр бригадаһын эшкә ҡушырға булдылармы икән? » – тип уйланды ул. Йософто бөгөн тәүге тапҡыр ниндәйҙер тартыу көсө эшкә ашығырға мәжбүр итте. Мәктәпкә килеп ингәндә беренсе дәрескә ҡыңғырау тауышы яңғыраны. Кабинетына ингәс тә ишек шаҡынылар, ишекте киң асып райкомдың өсөнсө се кретары, уның артынан райсовет рәйесе урынбаҫары, рус теле буйынса районметодик берекмә етәксеһе, ҡала мәктәптәрендә эшләгән уҡытыусылар, мәктәптең уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынсадиректор урынбаҫары килеп инде. Уларҙың артынан уҡытыусылар ултырғыстар ташыны. Бөтәһе ултырып бөткәс, Йософ тыныс ҡына иҫәнләште лә, дәресен башлап ебәрҙе. Дүшәмбенән кесаҙнаға тиклем комиссия ағзалары тулы состав менән тик Йософ Сәлимовичтың дәрестәрендә генә булды. Һәр көн һуңғы дәрестән һуң педсовет үткәрелде, уҡытыусының эшенә бер генә ыңғай баһа биреүсе лә табылманы. Һәр класта уҡыусылар уҡытыусыһын һынатмаҫ өсөн ғәҙәттән тыш әүҙемлек күрһәтеп, дәрестең сифатын күтәрергә, үҙҙәренең белемен күрһәтергә тырышты. Һуңғы дәрес аҙағында Йософ Сәлимовичтың күңеле тулып, күҙҙәре йәшләнде, алтынсы класс уҡыусыларының һәр береһен һөйөп, яратып сығаһы килде. Ул илауҙан көскә тыйылып: «Рәхмәт һеҙгә, балалар, хөрмәтегеҙ, хеҙмәтегеҙ өсөн рәхмәт! » – тип кенә әйтә алды. Йософ Сәлимович яратып туя алмаған уҡыусылары менән эшләргә бирмәйәсәктәрен аңлай, үҙенең эш тәжрибәһен, дәрестәренең кимәлен, балаларының телмәр, аң үҫешен тикшереүселәргә күрһәтә алырына бер шиге лә юҡ ине. Әммә тикшереүселәр алдына икенсе бурыс ҡуйылғайны. Дүртенсе көндәге йыйылыш аҙағында район мәғариф бүлегенең рус теле һәм әҙәбиәте буйынса методисы Зинаида Хәсәновна: «Дүрт көн буйына эшләгән комиссия документтары әҙер булғас, эште йомғаҡлау өсөн бер аҙнанан педсовет үткәрәбеҙ. Унда райкомдың өсөнсө секретары Сәкинә Закировна буласаҡ», – тине. Тикшереүселәр Йософтоң дәрестәр теҙмәһе буйынса ҡаралған бөтә дәресендә лә булды. Артабан коллективты йыйып, педсовет үткәрелде. Педсоветты райкомдың өсөнсө секретары асты һәм һүҙ башланы: «Һеҙҙең мәктәп өҫтөнән райкомға ялыу килеп төштө. Уны коллегағыҙ Дәүләтшин Йософ Сәлим улы яҙған. Кәрәкле кимәлдә уҡытыу-тәрбиә эше менән шөғөлләнәһе урынға ул ялыу яҙып ята. Бөгөн дәрестәрендә булдыҡ, эше бик насар. Бындай уҡытыусы мәктәптә эшләргә тейеш түгел, статья менән ҡыуырға тигән тәҡдим бар». Йософ өйөнә килеп ингәндә, педсоветҡа инеп тормайынса ҡайтҡан ҡатыны кескәй улын ҡосаҡлап, илап ултыра ине. Ирҙең йәне әрнеһә лә, күҙенән йәш сыҡманы, ҡатыны Мәҙинәнең маңлайынанүпте, малайын ҡулына алып, күкрәгенә ҡыҫты. «Беҙгә, брат, ебеп төшөргә ярамай. Тормош ул – көрәш! » – тине. Ул төшкө ашты ла ашап тормай, мотоциклын ҡыҙҙырып, район мәғариф бүлегенә юлланды. Методкабинетҡа килеп ингәндә, кабинет мөдире Салиха Мансур ҡыҙы бүлмәлә үҙе генә ине. – Салиха Мансур ҡыҙы, һаумыһығыҙ! Миңә Өфөгә профессиональ белемемде үҫтереү институтына барыу ихтыяжы тыуҙы. – Башҡа уҡытыусыларҙы курсҡа барырға күндереп булмай, ә һеҙ үҙ теләгегеҙ менән барырға уйлағанһығыҙ. Похвально! Бер айлыҡҡа яҙайыммы? Ун көнлөккә лә йүнәлтмә бар. – Әйҙә айлыҡҡа яҙығыҙ, мөмкинлек булғанда белемде үҫтерергә кәрәк. Дүшәмбе көн Йософ иртәнге алтылағы электричкаға йәйәүләп сығып китте, ярты сәғәттә ете саҡрымды йүгерә-атлай үтеп, уны түҙемһеҙлек менән көтөп алды. Баш ҡаланың тимер юл вокзалынан трамвай менән килеп «Балалар донъяһы» магазины алдындағы туҡталышта төшөп атланы. Институт алдында бер һомғол башҡорт егетенең тирә-яғына ҡаранып тороуын күреп, Йософ уның ҡаршыһында туҡтаны. Теге ҡапыл ҡулын һоноп, яғымлы ғына: «Һаумыһығыҙ! – тине. Йософ та, танышын күргәндәй, ҡулын һондо. – Мин Самат Салауат улы булам. Ә һеҙ. – Ә мин – Йософ Сәлим улы. – Һеҙҙе кем йәберләне? – тип һораны яңы танышы Йософтоң күҙҙәренә төбәлеп. Йософ үҙен йәлләп ҡуйҙы, бөтөнләй сит кешенең бер күҙ һалыуҙа уның хәлен аңлағанына аптыраны. «Ҡайҙа барғанын белмәй йөрөгән кешене ышанысһыҙ атлауынан, тирә-яғына ҡараныуынан, йөҙөнән белеп булалыр», – тип уйлап ҡуйҙы егет. А. С. ИСМӘҒИЛЕВ. Дәүләкән районы, Ҡаҙанғол ауылы. (Аҙағы бар)",Яратам мин тыуған яғымды,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Мәғариф,8563,https://uchbash.com/news/natsionalnye-yazyki-i-literatury/2024-07-30/yaratam-min-tyu-an-ya-ymdy-3867381,2024-07-30T14:58:00+00:00
"Был героиняның фамилияһы -  Ларина. ""Евгений Онегин"" романындағы төп героиня Татьяна Ларина тип аңларға кәрәк. Арлекин һүҙендәге хәрефтәр һанын тейешенсә ҡуйып уҡыһаң, төп героиняның фамилияһы килеп сыға ла инде.",А. С. Пушкин әҫәрендәге төп геройыҙың фамилияһы ошонда йәшеренгән,['Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],1,Файҙалы эштәр,212,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-09-27/a-s-pushkin-rend-ge-t-p-geroyy-y-familiya-y-oshonda-y-shereng-n-3948426,2024-09-27T23:07:00+00:00
"фикерләр2024 елның февралендә, узган елның шушы чоры белән чагыштырганда, Татарстан белән Башкортстанның дәүләт бурычы арткан. Әлеге саннарны Русия финанс министрлыгының хисабыннанкүрергә була.2023 ел башында Татарстанның дәүләт бурычы 103,5 млрд сум тәшкил иткән. 2024 елның 1 февраленә ул 125,5 млрд сумга иткән. Бер ел эчендә бурычлар 21 процентка арткан. Дәүләт бурычының 115,9 млрд сумын Русиянең бюджет кредитлары, 9,5 млрд сум — дәүләт гарантияләре тәшкил итә. Иң зур дәүләт бурычы ягыннан Татарстан Русия төбәкләре арасында дүртенче урында бара. Беренче урында — Мәскәү өлкәсе (283,3 млрд сум), икенчедә — Мәскәү шәһәре (196,7), өченчедә — Түбән Новгород өлкәсе (147,5).2023 елның февралендә Башкортстанның дәүләт бурычы 38,4 млрд сум булган. Быелның февраленә ул 66,3 млрдка иткән һәм бер ел эчендә 72,6 процентка арткан. Иң зур бурыч ягыннан Идел буе төбәкләре арасында Башкорстан өченче урында бара. Башкортстан дәүләт бурычының 19 млрд сумын дәүләт кыйммәтле кәгазьләре алып тора. Бюджет кредитлары — 39,9 млрд, дәүләт гарантияләре 7,3 млрд сум тәшкил итә. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов ""МК Сеть""касөйләвенчә, Башкортстан дәүләт бурычы арту күрсәткече ягыннан Русиядә беренчелектә бара. Татарстанның кайтарырга кирәкле суммасы күбрәк булуга карамастан, Башкортстан бурычны каплау өчен 3,5 тапкырга күбрәк акча тота, диде ул. Бу Татарстанның коммерцияле кредитлар алмавы, коммерцияле шартларда облигацияләр чыгармавы белән бәйле дип аңлатты икътисадчы. — Башкортстан Татарстан кебек бурыч сәясәтен алып барса, республика бюджеты ел саен 1,5 млрд сум акчасын янда калдырыр иде. Бу акчага 1,5 мең кешелек мәктәп яки 1 мең урынга исәпләнгән балалар бакчасы төзергә була, — дигән ул. Дәүләт бурычы төбәкләрнең кредит алып яшәргә мәбүр булуына бәйле. Керемнәр итмәү сәбәпле, соңгы ике елда Татарстан үзендә инфраструктура проектларын федераль бюджет кредитларыалыптормышка ашыра башлады. Кредитларга салынган Казанның Вознесение трактын төзеп бетерүгә 13 млрд сум акча итмәвеәйтелде.2024 елда Татарстанның саклану, иминлек, геосәяси һәм икътисади вазгыятькә бәйле өстәмә чыгымнары үсәргә мөмкин. Бюджет дефицитын һәм дәүләт бурычын билгеләнгән чикләрдән арттырырга рөхсәт итү турында канункабул ителде.2024 елда Татарстан бюджеты дефицитсыз булыр дип көтелә. Бюджет өлгесендә республика керемнәре 383,9 млрд сум дәрәәсендә билгеләнгән. Чыгымнар да шул күләмдә булачак. Быел Башкортстанның бюджет дефициты 10 млрд сум булыр дип фаразлана. Керемнәр 290,9 млрд, чыгымнар — 300,9 млрд сум күләмендә билгеләнгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Бер елда Татарстан дәүләт бурычы — 21 процентка, Башкортстанның 73 процентка арткан",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,2615,https://www.azatliq.org/a/32832365.html,2024-02-23T13:14:48+00:00
"Өфөнөң Дәүләт автоинспекцияһы мәғлүмәттәре буйынса, иртәнге сәғәт 7-ләр тирәһендә водитель ""Фольксваген Джетта"" автомобилендә Рәсәй урамы буйлап китеп барғанда тротуарҙа торған йәйәүлеләрҙе бәрҙергән. 20 һәм 19 йәшлек ике егет төрлө йәрәхәттәр ала. Уларҙы медицина учреждениеһына оҙаталар. Юл-транспорт ваҡиғаһы буйынса административ тикшереү башланған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Йәйәүлеләр тапалған,['Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,531,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-04/y-y-lel-r-tapal-an-4564222,2026-02-04T14:18:00+00:00
"2016 елның мартында эшли башлаган ""Себер Татар Радио Тёмэн ФМ"" интернет-радиосына ике ел. Аны оештырган 21 яшьлек Рүзил Бикинәеврадионы себертатар яшьләрендә телгә игътибар уяту, тел проблемнары турында уйландыру өчен алып бара. Радиода себертатарча авыл юморын, сүзләр уенын мулдан куллана ул. Яшьләр, үсмерләр тапшырулардан читләшмәсен, себертатарча аңламаганнар сүндереп куймасын өчен русча да кыстыргалый, әмма телебез шулай булырга тиеш дигән максат белән түгел. Рүзил радиога 2 ел тулу уңаеннан махсус чыгарылыш әзерләде. Ул үзе аның аша халыкка мөрәәгать итте. ""Әлеге чыгарылышта без Төмәннең киләчәгенә барып кайтабыз. 2148 ел, себертатарлар юк, барысы да үз туган телләрен оныткан. Мондый юл белән мин шул ихтимал булган заманның тоныклыгын чагылдырырга һәм халкыма мөрәәгать итәргә булдым. Без үзебезне, халкыбызны, гореф-гадәтләребезне хөрмәт итмәсәк, туган телебезне онытсак, себертатарларның ир йөзеннән югалырга мөмкинлеген күрсәтергә теләдем, мондый киләчәкнең никадәр караңгы һәм безгә карата шәфкатьсез булачагын аңлатырга тырыштым. Мин әлеге хәлләрнең атмосферасын ентекләп уйлап, үземнең халкыма, туган ягыма чиксез мәхәббәтемне күрсәтергә тырыштым"", ди ул. Бүгенге көндә радио төркемендә 600 дан артык язылучы бар. Азатлык Рүзилдән телгә өйрәтү чараларын ничек күрүе һәм бер ел эчендә мең кешене туган телләренә ничек өйрәтеп булганы хакында сорады. ""Мең кешене бер ел эчендә телгә өйрәтү реаль. Моның өчен чит телләргә өйрәтә торган әсбапларга охшаш булган сыйфатлы методик материаллар кирәк. Тел үсеше өчен күпсанлы юллар бар дип саныйм. Бары тик ихластан теләк кенә итми. Үз халкын сөйгән кеше буларак, шулай әйтә алам: себертатар иатын, мәдәниятен популярлаштыру, нәкъ себертатар үзенчәлекләренә басым ясарга кирәк. Без күбрәк телебезне саклау турында сөйләргә, моның әһәмиятен аңлатырга тиеш. Популярлаштыру булмаса, телебез үләчәк, моңа юл куймау мөһим"", дип сөйләде Азатлыкка Рүзил. Рүзил БикиняевРүзил үзе себертатар телен аерып әйтә. Аның сүзләренчә, Себердәге мәктәпләрдә татар әдәби теле түгел, ә нәкъ себертатар теле укытылырга тиеш. ""Без мәктәпләрдә татар телен өйрәнәбез, ләкин себертатарлардан берсе дә татар теленә күчмәде, себертатарча сөйләшүчеләр шулай ук себертатарча аралаша. Шул ук вакытта урыслашу көчле, моңа каршы нәрсәдер эшләргә кирәк бит. Тугандаш татар теленә күчә алсак, бер хәл булыр иде, бәлки, шулкадәр борчылу да булмас иде. Себертатар мирасы – үзебезнеке, туган мәдәниятебез. Ул башка халыклар мирасы кебек үк юкка чыкмаска тиеш. Халыкның мәдәни мирасы уникаль һәм кабатланмас. Һәр кеше, үз халкының язмышына битараф булмыйча, туган телен һәм мәдәниятен саклау һәм үстерү юлында тырышырга тиеш, дип саныйм. Мин исә себертатар мирасы үсеше һәм сакланышы өчен кулымнан килгәнне эшләргә тырышам"", ди ул. ""Себер Татар Радио Тёмэн ФМ""радиосы 2016 елның мартында эшли башлады. Аның тапшырулары юмористик скетчлардан гыйбарәт. Биредә беренче себертатар рэпы да яңгырады.",Интернетта эшләүче себертатар радиосына ике ел,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Татарстан,2918,https://www.azatliq.org/a/29131511.html,2018-03-30T09:38:19+00:00
"Элвин Грей һаулығы насарайыуы тураһында социаль селтәрҙәге дуҫтарына хәбәр итте. Йырсының умыртҡа араһы ҡаҙнаһы килеп сыҡҡан (межпозвоночная грыжа), ул хәрәкәттәрҙе тотҡарлай. Сирҙең ауыртыу тойғоларын кәметеү өсөн әле Элвин медицина процедураларына йөрөй. Уға энә терапияһы яһайҙар, шулай уҡ лазер ҡулланалар. - Мин умыртҡа һөйәген дауалайым. Әле йәйге осорҙ һаулығымды ҡарап, нығытып алырға булдым, — ти музыкант. Элвин Грей һаулығы насарайыуы тураһында социаль селтәрҙәге дуҫтарына хәбәр итте. Йырсының умыртҡа араһы ҡаҙнаһы килеп сыҡҡан (межпозвоночная грыжа), ул хәрәкәттәрҙе тотҡарлай. Сирҙең ауыртыу тойғоларын кәметеү өсөн әле Элвин медицина процедураларына йөрөй. Уға энә терапияһы яһайҙар, шулай уҡ лазер ҡулланалар. - Мин умыртҡа һөйәген дауалайым. Әле йәйге осорҙ һаулығымды ҡарап, нығытып алырға булдым, — ти музыкант.",Элвин Грейҙың һаулығы насарайған,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Мәҙәниәт,831,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2025-06-16/elvin-grey-y-auly-y-nasaray-an-4278272,2025-06-16T23:24:00+00:00
"- сөгөлдөр баллы булһын өсөн, һирәкләгәс, аш тоҙо иретмәһе һибергә (10 литр һыуға бер стакан). Был кишер, һуған, һарымһаҡ өсөн дә бик файҙалы; - помидорҙарҙы фитофтороздан һаҡлар өсөн һөт йәки эркет һыуына (сыворотка) бер тамсы йод тамыҙып һибергә кәрәк; - помидор һәм ҡыярҙарға 10 литр һыуға 20 тамсы йод ҡушып яһалған шыйыҡсаны вегетация осоронда бер нисә тапҡыр һипһәң, бөрөләре күбәйә һәм ауырыуҙарға ҡаршы тороусанлығы арта; - һуған көпшәләнмәһен өсөн ултыртыр алдынан сәй содаһы иретмәһенә һалып торорға кәрәк. Бер литр һыуға бер балғалаҡ сода алына; - еләктәргә сәскә атыр алдынан йод иретмәһе һибегеҙ. 10 литр һыуға - 10 тамсы; - йод иретмәһен шулай уҡ кәбеҫтә лә бик ярата. Сәкән яһала башлағанда һибеү яҡшыраҡ. 10 литр һыуға - 40 тамсы. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҙур уңыш алырға теләһәгеҙ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1419,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-28/ur-u-ysh-alyr-a-tel-ge-4215912,2025-04-28T12:05:00+00:00
"Бына бит, Ишембай, Белорет, Бөрйән райондары сиктәрендә урынлашҡан төпкөл ауылға ла федераль проект буйынса аҡса бүленгән. Уҡыусыларҙың, уҡытыусыларҙың, ата-әсәләрҙең, бөтә ауыл халҡының ҡыуанысының сиге юҡ. Уларҙың шатлығын уртаҡлашып, яңыртылған мәктәпте асыу тантанаһына абруйлы ҡунаҡтар ҙа килде. Байрамда Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, Күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын һаҡлау һәм ҡулланыу буйынса фәнни-етештереү үҙәге директоры Данир Ғәйнуллин, район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин, мәғариф бүлеге етәксеһе урынбаҫары Миңлегөл Ғәлиуллина һәм башҡалар, шулай уҡ ветеран уҡытыусылар, ауыл халҡы ҡатнашты. Данир Әхмәҙи улы Брәтәк филиалы етәксеһе Рөстәм Исламов, математика һәм информатика уҡытыусыһы Гөлназ Әхмәҙуллина, инглиз теле уҡытыусыһы Миңһылыу Йәғәфәроваларға Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Рәхмәт хаттарын тапшырҙы. Беренселәргә лә матур бүләктәрен таратты. Көнө лә ҡояшлы ине бит, төҙөкләндерелгән мәктәпте асыу тантанаһы тышта, төрлө саралар үткәреү өсөн эшләнгән ҙур сәхнә янында уҙҙы. Таҫманы киҫеү хоҡуғы иһә синыфтан Дилә Ғәбиҙуллинаға бирелде. Әлеге мәлдә уның атаһы – махсус хәрби операцияла. Республика Башлығы Радий Хәбиров район хакимиәте етәкселәренә яңы уҡырға төшкән балаларҙы мәктәпкә етәкләп индерергә тәҡдим иткәйне. Диләне лә район етәксеһе Рәмил Абдуллин үҙе белем усағына етәкләп алып инде. Брәтәк мәктәбендә быйыл 54 бала белем ала. синыфҡа дүрт уҡыусы килгән. Өс километр алыҫлыҡтағы күрше Ишембай районы Яңы Һәйет ауылынан да уҡыусыларҙы «ГАЗЕЛЬ» йөрөтә. – Федераль ҡаҙнанан бүленгән аҡсаға мәктәп тыш яҡтан көпләнде, ҡыйыҡ, тәҙрәләр, ишектәр алмаштырылды. Иҙән-түбә төҙөкләндерелде, биҙәү эштәре башҡарылды. Шулай уҡ электр, елләтеү, һыу үткәреү, канализация системалары булдырылды. Кабинеттар өр-яңы заманса мебель менән йыһазландырылды. Ашханаға ла кәрәкле ҡоролмалар ҡуйылды. Спорт залы яңыртылды. Мәктәбебеҙ танымаҫлыҡ булып үҙгәрҙе, бөтә ауыл халҡы ҡыуана, – ти Брәтәк филиалы етәксеһе Рөстәм Фәрит улы. Федераль проект буйынса белем усағының эргә-тирәһе лә төҙөкләндерелгән. Биләмәһе кәртәләп алынған, асфальт түшәлгән. Ҙур сәхнә, спорт майҙансығы булдырылған. Һәр синыф бүлмәһендә – интерактив таҡта, информатика кабинетында – һәр уҡыусыға ноутбук. Тормош хәүефһеҙлеге нигеҙҙәре кабинеты ла ҡала мәктәптәренекенән айырылмай. Мәктәптә «Үҫеш нөктәһе» быға тиклем үк асылғайны. Хәҙер бында уҡыусыларға төплө белем алырға бөтә шарттар ҙа бар. Төрлө фәндәрҙән уҡытыусылар ҙә етешә. Тырышып уҡы ғына. – Биш ай эсендә заманса мәктәп төҙөлөрөнә ышанмай ҙа инем. Дүрт йыл буйы уҡыған информатика бүлмәһенә килеп ингәс, танымай торҙом. Ап-аҡ шкаф, асылмалы пластик тәҙрәләр, матур жалюзи, заманса интерактив таҡта, уҡытыусы өҫтәлендә өр-яңы принтер, һәр беребеҙгә – ноутбуктар. Мәктәбебеҙ яңы уҡыу йылына әҙер булғас, бик ҡыуандым. Тыуған ауылымда һуңғы уҡыу йылын, синыфты, капиталь төҙөкләндерелгән матур мәктәптә үткәреүемә бик шатмын! – тип ҡыуанысы менән уртаҡлашты уҡыу алдынғыһы Нәркәс Әхмәҙуллина. 1993 йылда ағастан һалынған Брәтәк мәктәбенә яңы һулыш өрөлдө. Әйткәндәй, Башҡортостан федераль проект буйынса белем усаҡтарын төҙөкләндереү буйынса ил буйынса алдынғы урын биләй. Булат ТИМЕРҒӘЛИЕВ фотолары.",ЯҢЫ МӘКТӘП БИҘӘЙ АУЫЛДЫ,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 1 0 0],7,Хәбәрҙәр,3181,https://yanshishma.com/articles/yuanysly-kh-b-r-r-/2025-09-02/ya-y-m-kt-p-bi-y-auyldy-4370352,2025-09-02T13:38:00+00:00
"Тырнаҡтағы бәшмәктән ошолай ҡотолорға була Беҙгә кәрәк: Бер стакан алма һеркәһе (яблочный уксус) Биш ҡалаҡ аш содаһы 3 литр эҫе һыу Әҙерләү һәм ҡулланыу Тасҡа 50-60 градус самаһында эҫе һыуға бер стакан уксус ҡойорға. Бер аҙ торғас, аяҡты һыуға тығып 15-20 минут ултырырға. Шунан таҙа һыу менән сайҡатып аяҡты ҡороторға. Бер сәғәттән һыуға биш ҡалаҡ сода ла өҫтәп, аяҡтарҙы яңынан тасҡа тығып ултырырға. Бындай сараны көнөнә бер нисәне эшләргә лә була. Уксус бәшмәк спораларын хәлһеҙләндерә һәм ауырыу тыуҙырыусы микроорганизмдарҙы үлтерә. Сода кислоталарҙы нейтралләштерә һәм кислота-һелтеле балансты тигеҙләй. Был ваннаны сирҙе иҫкәртеү өсөн дә эшләргә мөмкин.",Тырнаҡтағы бәшмәктән ошолай ҡотолоп була,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,662,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-08/tyrna-ta-y-b-shm-kt-n-osholay-otolop-bula-4569237,2026-02-08T12:10:00+00:00
"Кешене  үҙгәрткән осрашыуҙар була. Учалы районының Миңлеғәле Шайморатов исемендәге штаб ирекмәндәре менән  «Беҙ бергә көс» төркөмө һоҡландырғыс ғаилә – Зөһрә Индус ҡыҙы, Ким Кашаф улы Закировтар менән танышҡан. Закировтар ғаиләһенең йөрәгендә  йөрөткән уңалмаҫлыҡ яра ла бар. Улар 2024 йылдың 14 февралендә улдары Римде юғалтҡан. «Зигзак» ҡушаматлы яугир, ата-әсәһенә әйтмәй,  үҙ теләге менән махсус хәрби операцияға китә. 31-се башҡорт полкында хеҙмәт итеп, батырҙарса һәләк була. Ауыр юғалтыуға, атай кеше инсульт кисереүгә  ҡарамаҫтан, Закировтар үҙ ҡайғыһына бикләнмәй, киреһенсә, улының иҫтәлеге изге эштәрҙә йәшәргә тейеш тип ҡарар итә. Бер йылдан ашыу Зөһрә Индус ҡыҙы аноним рәүештә яугирҙарға ҙур сумма күсереп, ярҙам итә. Ошо көндәрҙә ғаилә үҙҙәренең  ВАЗ-2106 автомобилен дә алғы һыҙыҡҡа  тапшырған. Ирекмәндәргә шулай уҡ госпиталь өсөн яңы инвалид коляскаһы ла алып биргәндәр. «Нисек ярҙам итмәҫкә? Үҙебеҙҙекеләрҙең  күп кенә шунда. Күберәк  улдар ата-әсәһенә иҫән-һау әйләнеп ҡайтһын», – ти Закировтар. Ысын ир-егет, герой ул тәрбиәләгән ғаилә үҙе лә батырлыҡ өлгөһө булып тора. Һеҙгә ҡоростай ныҡлы һаулыҡ, түҙемлек, рух ныҡлығы теләйбеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Үҙ ҡайғыһына бикләнмәй, яугирҙарға ярҙам итәләр",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1330,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-08/ay-y-yna-bikl-nm-y-yaugir-ar-a-yar-am-it-l-r-4531070,2026-01-08T10:00:00+00:00
"Евразия фәнни-белем биреү үҙәге вуз-ара студенттар кампусы резиденты – Өфө дәүләт нефть техник университетында мультивендорлы ИТ-лаборатория асылды. Ул Рәсәй программалары менән тәьмин итеү  эше буйынса белгестәрҙе әҙерләү өсөн асылған. Яңы белем биреү майҙансығы студенттар һәм йәш белгестәр өсөн һанлы компетенцияларын формалаштырыуға йүнәлтелгән. Лаборатория әйҙәүсе Рәсәй ИТ-вендорҙарын - «Группы Астра», «БПМСофт»  һәм  Р7 – берләштерә. Уҡыу процесында ватан продукттары, бизнес-процестарын автоматлаштырыу өсөн «Р7-Офис»,  платформаларын индереп, файҙаланыла. - Республикабыҙ иҡтисад һәм мәғариф тармаҡтарына һанлы ҡарарҙарҙы индереүгә йүнәлтелгән. Ошондай мәғариф платформаларын булдырыу көнүҙәк, - тип белдерҙе Башҡортостандың дәүләт идара итеүенең һанлы үҫеше министры Геннадий Разумикин. Мультивендорлы ИТ-лабораторияһын асыу вуздар, индустрия һәм ИТ-эшләүселәр араһында эшмәкәрлекте нығытыу, заманса белем биреү өсөн кәрәк һәм Кадрҙар милли проекты (национальный проект Кадры) бурыстарын тормошҡа ашыра. Көслө иҡтисадты үҫтереү, квалификациялы хеҙмәткәрҙәр менән тәьмин итеү өсөн яңы Кадрҙар милли проектының индерелеүе байтаҡ көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итәсәк. Йыл һайын уға ярашлы белгестәргә ихтыяж өйрәнеләсәк, алдан күҙаллау, вуздарҙа һәм колледждарҙа бюджет урындарын билдәләү өсөн төплө нигеҙ барлыҡҡа киләсәк. Әле илдә юғары квалификациялы кадрҙарға ихтыяж 1,5 миллион кеше тәшкил итә. Айырыуса төҙөлөш, транспорт, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәләре ҡытлыҡ кисерә. Тап ошо проект профессиональ әҙерлекте иҡтисад, фән һәм технологиялар үҫешенә, иҡтисад ихтыяжына ярашлы тәьмин итергә тейеш. Кадрҙар – белем биреү учреждениелары, компаниялары һәм дәүләт эшмәкәрлеген берләштерәсәк, студенттарҙың уҡыуын һәм практикаһын, уҡыусыларҙың профессиональ йүнәлешен көсәйтәсәк. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Был сара мөһим ваҡиғаға әүерелде,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0 0],9,Милли проекттар,1998,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-05/byl-sara-m-im-va-i-a-a-erelde-4565381,2026-02-05T09:30:00+00:00
"Татарстан вәкилләренең Башкортстан татарлары белән очрашуы, 17 апрель 2019Дөнья татар конгрессы хатында язылганча, Татар конгрессы озак еллар дәвамында Башкортстанда яшәүче күпсанлы татарларның мәнфәгатьләрен яклауга юнәлтелгән эшчәнлекне үзенең иң төп бурычларыннан берсе дип санап килде һәм Башкортстанда конгресс вәкиллеген ачуны яклый. ""Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның апрельдә Башкортстанга эшлекле сәфәре кысаларында булып узган татар әмәгатьчелеге беләночрашуындада әлеге мәсьәлә күтәрелде һәм бүгенге көндә аны уңай хәл итү юнәлешендә эш алып барыла"", диелгән Ринат Закировимзалаган хатта. Конгресс рәисе сүзләренчә, моңа кадәр дә күрше республикада татар итимагый оешмалары Татарстанның Башкортстандагы даими вәкиллеге белән тыгыз элемтәдә булды, Татар конгрессының Башкортстанда вәкиле эшләп килде, әмма күпсанлы милләттәшләребез яшәгән төбәктә эш алып бару өчен бу гына итәрлек түгел. Шуңа күрә ныклап эшләүче вәкиллек булырга тиеш. ""Татар конгрессы вәкиллеген ачу күпсанлы татар милли-мәдәни оешмалары белән бергәләп эшчәнлек алып баруны камилләштерергә мөмкинлек бирәчәк. Төбәктәге татар авыллары, мәктәпләр, балалар бакчалары, аларда татар телену укыту, дәреслекләр белән тәэмин итү, мәдәният йортлары, татар сәнгать төркемнәре, мәчет-мәдрәсәләр, матбугат һәм мәгълүмат чаралары, китапханәләр һәм аларны матур әдәбият белән тәэмин итү турында мәгълүматларны тупларга ярдәм итәчәк, Татарстанда һәм башка төбәкләрдә узучы чараларга Башкортстан вәкилләрен сайлап ибәрергә, Татарстан югары уку йортларында белем алырга теләк белдергән яшьләрнең укырга килүен оештырырга булышачак"", ди Дөнья татар конгрессы башкарма комитеты рәисе Ринат Закиров.",Уфада Дөнья татар конгрессы вәкиллеге ачылачак,['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],5,Яңылыҡтар,1665,https://www.azatliq.org/a/30155203.html,2019-09-09T15:09:38+00:00
"Урал аръяғы инвестһабантуйында Изге подписка акцияһында Башҡортостан министрлыҡтары етәкселәре ҡатнашты. Улар араһында республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – сәнәғәт, энергетика һәм инновациялар министры Александр Шельдяев менән республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – спорт министры Руслан Хәбибовтың булыуы акцияның әһәмиәтен  арттыра. Һәр ваҡыттағыса, БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Максим Ульчев та сараға үҙ өлөшөн индерҙе. БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы президенты, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Тимур Хәкимов Башҡортостандан сыҡҡан яугирҙарҙың балаларына 50 дана Аҡбуҙат журналын яҙҙырҙы. БР Хөкүмәтенең Мәғлүмәт тәьминәте һәм киң мәғлүмәт саралары менән эш итеү департаменты директоры Альбина Вәлиева ярҙамы менән бер нисә МХО ҡатнашыусыһының ғаиләһе Башҡортостан гәзите менән гәзиттең Башҡортостан. Йома сығарылышын алдырасаҡ. – Республика Башкортостан нәшриәт йорто менән Рәсәй почтаһының Изге подписка акцияһы – бик кәрәкле һәм изге ниәтле башланғыс. Унда йыл әйләнәһенә почтаның бөтә бүлексәләрендә, шулай уҡ Матбуғат йортонда ҡатнашырға мөмкин, – тине Альбина Вәлиева. Инвестһабантуйҙа йөрөгән итальян эшҡыуары Элио Капиелло ла акцияға ҡушылды. Ул МХО ҡатнашыусыһы ғаиләһе өсөн Аҡбуҙат балалар журналын яҙҙырҙы.",Изге подписка,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1272,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-09-08/izge-podpiska-4378873,2025-09-08T13:30:00+00:00
"АКШ дәүләт сәркатибе Энтони Блинкен. Архив фотосыфикерләрАКШ дәүләт сәркатибе Энотони Блинкен Киевка килгән. Бу хакта УНИАН һәм Европейская правдахәбәр итә. Блинкенның Киевка килергә мөмкин булуы турында 4 август, дүшәмбе көнне украин медиаларыязган иде. Дәүләт департаменты бу сәфәр хакында рәсми игълан итмәде. Шәһәр үзәген ябуларыхәбәр ителә. Украина журналисты Илья Пономаренковидео чыгарды, анда Блинкенга Патрон исемле этне күрсәтәләр. Бу эт Украина ирләрен миналардан арындыруда катнашты һәм бөтен дөньяга танылды. Видеода дәүләт сәркатибе этне кулына ала. Бу сәфәрнең башка нечкәлекләре турында әлегә хәбәр ителмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",АКШ дәүләт сәркатибе Энтони Блинкен Киевка килде,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,722,https://www.azatliq.org/a/32580532.html,2023-09-06T07:24:29+00:00
"БӨГӨНГӨ КӨНДӨҢ БҮЛӘГЕКөн һайын, көндөң ҡайһы мәлендә булһа ла, балағыҙ менән бөгөнгө көндөң бүләген һанап сығығыҙ: ул берәй шатлыҡлы ваҡиға булырға мөмкин, бәлки, күстәнәс алып ҡыуанғанһығыҙҙыр, йә ҡунаҡҡа барғанһығыҙҙыр, яңы уйын өйрәнгәнһегеҙҙер. Иң мөһиме – һәр нәмәне бүләк алғандай ҡабул итеү. Рәхмәттәр көндәлеге алып барырға мөмкин. Айҙың бер көнөн Изгелек көнө тип иғлан итергә мөмкин. Мөмкин тиклем күберәк изгелек эшләү, таныштарға һәм таныш түгел кешеләргә ярҙам итеү. Был балаға алыуҙың ғына түгел, биреүҙең дә кешегә шатлыҡ килтереүен аңларға ярҙам итер. Яҡшы, күңелле миҙгелдәрҙе иҫтә тоторға кәрәк. Иҫләйһеңме, һин автобуста урын биргәс, әбей ҡайһылай ныҡ шатланғайны! , Иҫләйһеңме, һин миңә баҡсала ҡый йолҡорға ярҙам иткәс, тиҙ генә бөткәйнек, Иҫләйһеңме, магазиндан икмәк алып килеп биргәс, күрше инәй эй ҡыуанғайны һ. б. Йышыраҡ әйтеп торһаң, бала үҙен кәрәкле, мөһим бер кеше итеп тоясаҡ һәм артабан ярҙам итеү теләге көсәйәсәк кенә. ҠАЙҺЫЛАЙ ШӘП, ЭЙЕ БИТ! Бөтәбеҙ бергә ултырып сәй эскәс ҡайһылай шәп, эйе бит! йә Бергәләп кино ҡарайбыҙ, ҡайһылай шәп! , Бергәләп паркка барабыҙ, ҡайһылай шәп кеүегерәк ғаиләнең берҙәмлеге, татыулығы өсөн мөһим булған мәлдәрҙе һыҙыҡ өҫтөнә алып барырға кәрәк. БӨГӨН НИМӘ МЕНӘН БҮЛЕШӘ АЛАБЫҘ? Бөтә балалар ҙа тәмлекәс ярата. Уны башҡалар менән бүлешергә һәм шунан кинәнес табырға өйрәтегеҙ. Үҙе эшләгән ҡул эштәрен, сәскә йыйып бүләк итергә лә мөмкин. Ниндәйҙер яңы әйбер алып ҡыуаныу бәхет түгел әле, булғандың ҡәҙерен белеп һөйөнә белергә кәрәк. Әгәр ябай ғына нәмәләргә иғтибар йүнәлтеп, уны күрергә, ҡыуанырға, ҡәҙерләргә өйрәтһәгеҙ, рәхмәтле булырға ла белерҙәр, һеҙҙең тырышлығығыҙҙы, хеҙмәтегеҙҙе лә ҡәҙерләргә өйрәнерҙәр. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",НИСЕК РӘХМӘТЛЕ БУЛЫРҒА?,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0],5,Мәғариф,1905,https://akbuzat-rb.ru/articles/t-rbi-d-rest-re/2022-08-23/nisek-r-hm-tle-bulyr-a-2919498,2022-08-23T12:42:37+05:00
"""Бер ғүмер етмәй икән. "" (""Одной жизни, видно, мало…"") спектакле Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театрында 36-сы театр миҙгелен асыуҙы билдәләгән сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ ваҡиғаға әүерелде. Һәм миҙгелде асыу өсөн был тамашаны һайлау осраҡлы түгел: тап 2025 йылдың 25 авгусында, Армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә, тамашасылар патриотизм тураһындағы драманы рус телендәге махсус версияла ҡараны. Драматург Мөнир Ҡунафиндың пьесаһы буйынса Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Рөстәм Хәкимов етәкселегендә ҡуйылған спектакль быға тиклем үк тамашасыларҙың йөрәген яулап өлгөргәйне. Әммә Армия мәҙәниәте көндәрен асыу контексында уның яңғырашы айырым көскә һәм әһәмиәткә эйә булды. Бурыс, батырлыҡ һәм тыныслыҡ хаҡы тураһында мәңгелек һорауҙар күтәргән спектакль бөтә алдағы миҙгел өсөн юғары талап ҡуйған ҡеүәтле художестволы фекергә әйләнде. Актерлыҡ уйыны, оҫта режиссура һәм спектаклдең тәрән мәғәнәһе залда бер кемде лә битараф ҡалдырманы. Тамашасылар ҡаһарманлыҡ тураһындағы тарихҡа шаһит булды, ул ҙур батырлыҡтарҙа ғына түгел, ә көндәлек антҡа тоғролоҡта һәм туғандарса теләктәшлектә лә сағыла. - Спектакль күңелгә үтеп инде! - тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты тамашасы. - Ул миңә һәр көндөң ҡиммәте һәм үҙ идеалдарыңа тоғро булыуҙың мөһимлеге тураһында иҫкә төшөрҙө, бигерәк тә шундай ауыр ваҡыттарҙа. ""Бер ғүмер етмәй икән. "" - спектакль генә түгел, ә хәтер, патриотизм һәм мәңгелек кешелек ҡиммәттәренә арналған яңы 36-сы театр миҙгелен асыу символы. Ул, тамашасыларға сағыу премьералар, тәрән кисерештәр һәм онотолмаҫ тәьҫораттар вәғәҙә итеп, алдағы йылға юғары бейеклек талабын ҡуйҙы. 26 августа театрҙа миҙгелде асыуҙың икенсе көнө. Тамашасылар ""Ленканы ҡотҡарығыҙ! "" драмаһын ҡарап, блокадалы Ленинград атмосфераһына сумасаҡ.","""Бер ғүмер етмәй икән. "" спектакле менән 36-сы театр миҙгеле асылды",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Еңеү,1829,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-26/ber-mer-etm-y-ik-n-spektakle-men-n-36-sy-teatr-mi-gele-asyldy-4362977,2025-08-26T21:55:00+00:00
"Рәшит Солтангәрәевты мин арыу ғына беләм тип уйлайым. Бының өсөн бер-береңдән тотам да ҡалмай тотоношоп йөрөү тимәгән. Иң әүәл шуны беләм:  уның таланты – яҡты, йылы, игелекле талант. Ләкин был  әле уның әҫәрҙәрендә төҫтәрҙең һәм моңдарҙың бер төрлө  асыҡ, күтәренке генә, уй-тойғоларҙың ел-дауылһыҙ ғына, тормоштоң хәстәр-хәсрәтһеҙ генә булыуы тигән һүҙ түгел. Уларҙа дәрт тә, борсолоу ҙа, уйланыу ҙа, икеләнеүҙәр ҙә, ахмаҡлыҡ ҡазалары ла, аҡыллылыҡ бәләләре лә бар. Рәшиттең, минеңсә, төп сифаттары – ихласлыҡ, эскерһеҙлек, әйткән тура һүҙенә, ҡуйған принциптарына тоғролоҡ, ел ыңғайына йүгермәү. Мең әҙәмдән торған илергән ялпы майҙандарҙа үҙ оранын ярһып һөрәнләгәндә лә ундайҙар үҙ инаныуҙарынан ваз кисмәйҙәр, имандарын алмаштырмайҙар. Шул уҡ ваҡытта Рәшиттең тәбиғәтенә шик-шөбһәһеҙ ышаныу, әсенеп шикләнеү, ысын кеселеклелек, хәйләһеҙ хәйләкәрлек, мөккибән китеп ышаныу һәм бер ҡатлы һуҡырлыҡ та ят түгел. Тормошҡа, бүтән кешеләргә төбәп кенә түгел, үҙенә лә ситтән ирония менән ҡарай, төртмә һүҙ әйтә ала ул. Үҙенә үҙе сығарған көләмәстәр быны раҫлай. Мин былар тураһында Солтангәрәевтың ҡылыҡ-ҡыланыштарын бәйнә-бәйнә тикшереп, ижадсы шәхесе хаҡында ғилми нәтижәләр сығарыу өсөн яҙманым. Ул мөмкин дә түгел. Был осраҡта яҙыусының рухи булмышы уның ижадында нисек сағылыуын ишаралау өсөн генә һүҙ ҡуҙғаттым. Рәшит Солтангәрәевтың повестары, хикәйәләрек, мәҡәләләре, хатта берҙән-бер пьесаһы ла:  Мине Солтангәрәев яҙҙы! – тип ҡысҡырып тора. Ҡайһы бер һүҙ оҫталары: Бер алманы бишкә бүләйек. – тип ҡайта-ҡайта йырлай, ул алманы бишкә бүлә лә, тик бүленгән киҫәктәрҙең бишеһен дә үҙе генә ашай. Бында инде йыр үҙенекен көйләй, йырсы үҙенекен эшләй. Миңә Рәшиттең ижади эҙләнеүҙәре, борсолоуҙары  бер аҙ билдәле. Был йәһәттән дә ул үҙенең геройҙарына оҡшап ҡуя. Шкаф тигән хикәйәһендә Муллағәли ҡарт клуб өсөн шкаф яһай, эшләп бөткәс, шиге тыуа, эшен күңеле ҡабул ҡылмай, оҡшамай, кире һүтеп ташлай ҙа, ҡалаға барып,  мебель фабрикаһында өлгөләр күреп, фәһем алып, хыялға байып ҡайта. Ике-өс ай тырышҡандан һуң ысын ижад емеше килеп сыға. Шунан, маһая төшөп, үҙ-үҙенә баһа бирә: Ана бит, апаруҡ килеп сыҡҡан, эшләһәк, эшләйбеҙ инде беҙ уны. Рәшит Солтнагәрәев үҙе булһа, был һүҙҙәрҙе тамаҡ төбө менәнерәк әйтер ине. Сөнки ижад ғазабынан һуң килгән рәхәтлектең тәмен, ҡәҙерен белә ул. Бер мәл Рәшит миңә ошондай әйбер һөйләне. Һуғыш осоронда был, астан хәлһеҙләнеп, йоҡоһонан айный алмай яфалана икән. Аптырағас, апаһы быға: Рәшит, тор! Картуф беште! – тип ҡысҡыра. Бала һикереп тора. Торһа, бер ниндәй ҙә картуф юҡ, әлбиттә. Кисен йәнә йоҡоға киткәндә малай былай уйлай: Бөгөн алдаҡҡа сыҡһа ла, иртәнсәк ул картуф, моғайын, булыр ҙа әле! .. – ти. Солтангәрәев әңгәмәһен әңгәмәһен ослап ҡуйҙы: Ғүмер буйы мин шул иртәгәһен бешәсәк картуфҡа алданып, шуны көтөп йәшәнем. Юғиһә, яҙыусы булыр инемме ни? Әҫәрҙәре халҡыбыҙ күңелендә киң урын алып, исеме һәм хеҙмәттәре, тел кәртәләрен, ара сиктәрен аша уҙып,  төрлө тарафтарға таралған оло яҙыусыбыҙҙың алтмыш  йәшлек байрамында маҡтау һәм хуплау һүҙҙәремде, сағыу биҙәктәр менән нағышлап, ҡысҡырып әйтмәнем. Байрам хужаһы үҙе лә шау-шыуҙы өнәп бөтмәй. Хәйер, ундай  нағышлы һүҙҙәр таушала ла төшә инде. Рәшит Солтангәрәев тураһында шымыраҡ һөйләһәң дә ишетелер тип ышанам. Беҙ бөтөнләй өндәшмәһәк тә, уның китаптары өнһөҙ ҡалмаҫтар. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Игелекле талант (Рәшит Солтангәрәев тураһында иҫтәлектәр). Мостай Кәрим.,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1],5,Әҙәбиәт,3401,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-09-26/igelekle-talant-r-shit-soltang-r-ev-tura-ynda-i-t-lekt-r-mostay-k-rim-4403978,2025-09-26T16:00:00+00:00
"Новоалексеевка""Настоящее Время"" журналистлары Украинаның Херсон өлкәсендәге Новоалексеевка бистәсендә Кырымнан качып килгән кырымтатарлар беләнсөйләшкән. Новоалексеевка Кырымдагы Русия хәрбиләре саклаучы чик буеннан 20 чакрым төньяктарак урнашкан. Халкының яртысыннан артыгы кырымтатарлар булганга, кайберәүләр Новоалексеевканы Новотатаровка дип тә атый. Биредә хәзер иде меңләп кырымтатар яши. Аларның бер өлеше Урта Азиядәге сөргеннән кайтып монда 1970 нче елларда ук урнаша башлаган. Калганнары 2014 елгы Русия аннексиясеннән соң килгән. Новоалексеевкада хәтта кырымтатар мәктәбе дә бар. Ул Кырымнан читтә Украинадагы бердәнбер кырымтатар мәктәбе. Биредә шулай ук православ чиркәү каршында юл аша гына мәчет тә төзеп куйганнар. Новоалексеевка мәчете— Кырым аннексиясеннән соң монда бик күпләр агылды. Паника башланды. Күпләр килә-китә. Вокзал кайнап тора. Кешеләрнең тукталыр, йоклар урыны юк иде. Ә безнең монда мәчет янында гына кечкенә бер бүлмә бар. Анда бик күпләр туктала иде, ди мәчет имамы Усеин Тохлу. Усеин ТохлуКырымдагы хакимиятләр эзәрлекләве аркасында кырымтатарларның ярымутраудан китүе әле дә дәвам итә, ди ул. Әмма хәтта Кырымнан киткәч тә аларның күбесе интервьюга ризалашудан курка. — Әлегәчә халкыбыз анда-монда йөреп тора. Кырымда нидер итмәгәннән түгел, ә халкыбыз ультиматумны кабул итмәгәннән. Ягъни без бу вазгыять белән килешмибез, Русия белән булырга теләмибез, дип дәвам итә Усеин Тохлу. Новоалексеевка вокзалыАльме Эмирсале 2014 елга кадәр Бакчасарайдагы бер мәктәптә кырымтатар балаларына украин телен укыткан. — Безгә Русиядән китерелгән дәреслекләрне ачсаң, анда ""Мәскәү – безнең ватаныбызның башкаласы"", дип язылган иде. Мин шуны аңладым, 4 нче сыйныфтан соңгы балаларны укытып бетерәм, аннан соң 4-5-6 ел узгач Украина барыбер Кырымны кире үзенә кайтарачак. Ә аннан инде мин: ""Беләсезме, мин ялгышканмын. Менә безнең башкалабыз – Киев. Украина – безнең дәүләтебез. Ә мин сезгә элек әйткәннәр дөрес түгел"", дияргә мәбүр булачакмын. Мин алай эшли алмыйм, ди Альме Эмирсале. Альме Эмирсале (сулда)Альманың Кырымдагы тормышы белән бәйле бик күп фотолары бар. Әмма аннексияләнгән ярымутрауда ул инде 7 ел булмаган. Кырымны бик сагынуын әйтә. — Мәрхүм әтием ""Ул – бәйдән ычкынган эт. Эт бәйдән ычкынса, ни теләвен үзе дә белми"", дип әйтә иде. Кырымны аннексияләгән Русияне ул шулай сурәтли иде, ди Альме. Ярымутрауга якында гына булганга, Кырым аннексиясеннән соң Херсон өлкәсе аннан качкан кырымтатарларның беренче тукталу урынына әверелде. Күпләр тиздән Кырымга кире кайту мөмкинлеге чыгуга өметләнеп Херсон өлкәсеннән ары китми. Амбеджит Сулейманов– Кырымтатар мәлесе әгъзасы. Русия бу оешманы экстремист дип атап, аның эшчәнлеген тыйды. Амбеджит аннексияләнгән Кырымнан килүчеләргә ярдәм итә. Амбеджит Сулейманов""Русия ягы кырымнарны чик аша елга бер тапкыр гына чыгара. Бу – Кырымда Мәскәүдән билгеләнгән хакимиятнең карары. Кырымда яшәүче кеше Украинаның башка өлешенә елга бер тапкыр гына чыга ала. Бары якын туганнарына яки дәваланырга баручылар өчен генә ниндидер чыгарма була ала. Башка барлык очракларда, Кырымда яшәүчеләр бер тапкыр гына чыга ала. Бу – бик зур проблем, Украинага бару проблемы гына түгел, бик күп кешеләр бирегә дару алырга килә иде"", ди Амбеджит СулеймановАмбеджит һөнәре белән агроном. Ул монда фатир яллап тора. Кырымда аның иләк-имеш үсүче зур ирлеге булган. Гаиләсенең бер өлеше аннексиядән соң Кырымда калган, бер өлеше Киевка киткән. Шуңа күрә Херсонда ул ялгызы гына яши. Аннексиядән соң күп кенә кырымтатар гаиләләре шулай икегә бүленгән. — Кырымның кире кайтачагына иманым камил. Аның кайчан булачагын белмим, әлбәттә. Бик күп нәрсә халыкара оешмалардан тора. Мәсәлән, Америка, Германия, Англия, Франция Русиянең тиз арада имерелүенә ирешә алыр иде. Иң иңеле – халыкара акча күчерүләрне туктату. Русия олигархлары акчаларының һәм милкенең төп өлеше илдән читтә. Милекләрен кулга алырга кирәк. Чикләүләр исемлекләрендә булганнарның балаларына һәм гаиләләренә Русиядән читтә булуны тыярга. Ул чакта алар үзләре үк Путинны тәлинкәгә салып китерер иде. Гәрчә монда хикмәт бары Путинда гына булмавын да аңлыйбыз. Ул — бер компания. Әмма халыкара оешмалар моны эшләргә теләми. Алар моны эшләгән очракта Русиянең иртәгә үк төрле өлешләргә таркалачагын бик яхшы аңлый. Бик күп качаклар булачак. Һәм бу аны акрынлап эшләүгә караганда күпкә кыйбаткарак төшәчәк, ди Амбеджит Сулейманов. Аннексияләнгән Кырымда Амбеджитны экстремизмда һәм шпионлыкта гаепләп инаять эше ачылган. Аңа 20 ел төрмә яный, шуңа күрә ул якын арада Кырымга кайта алмый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Аннексияләнгән Кырымнан качкан кырымтатарлар Украинада ничек яши,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Ҡырым,4747,https://www.azatliq.org/a/31247600.html,2021-05-21T21:00:15+00:00
"5""Кабан күле хәзинәләре"" фильмында төп рольне башкаручы Алексей Воробьев һәм фильмның продюссеры Андрей Николаев чәршәмбедә Азатлыкның Казан студиясендә журналистлар белән очрашты.",Алексей Воробьев: Татар кызлары – дөньяда иң чибәрләре,['Татарстан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],2,Әңгәмә,180,https://www.azatliq.org/a/24328079.html,2011-09-15T09:50:00+00:00
"Тамашала дуҫлыҡ, тоғролоҡ, кешенең көслө рухы хаҡында ла һүҙ бара. Тап беҙҙә тыуған илен яҡларға әҙер булған геройҙар тыуған. Төп ролдәрҙе талантлы актёрҙар башҡара, уларҙың һәр береһе ысын Ватанды һаҡлаусылар образын тыуҙырыуға күп көсөн һалған. Был спектакль тыуған илгә һөйөү, өлкәндәргә хөрмәт һәм яҡшы киләсәккә ышаныу өсөн илһам бирә. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",«Мин ҡайтырмын! »,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,518,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/min-aytyrmyn-4581973,2026-02-17T16:10:00+00:00
"Традиция буйынса был акцияны Ә. Вәлиди исемендәге Милли китапхана үткәрә. Хеҙмәткәрҙәр һыуытҡыстарҙы сағыу төҫтәргә буяп, уларҙы витрина итеп ҡулланған, эсенә китаптар тултырған. Теләгән һәр кем һыуытҡыста булған китаптарҙың оҡшағанын  бушлай ала. Китапханасылар китап йәрминкәһе эшләгән өс көн дауамында һыуытҡыстарҙы әҙәбиәт менән тулыландырыуҙы дауам итәсәк. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Халыҡ-ара «Китап-Байрам»  йәрминкәһе 30, 31 майҙа һәм 1 июндә дауам итәсәк. Китап БайрамыАманат Журналы",Һыуытҡыстан китап ал,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0],3,Яңылыҡтар,488,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-30/yuyt-ystan-kitap-al-4256969,2025-05-30T14:36:00+00:00
"12 июня, с 12:00 до 17:00, в Саду культуры и отдыха имени С. Т. Аксакова пройдет масштабное мероприятие, посвященное Дню России, 450-летию основания крепости Уфа и 270-летию Салавата Юлаева - городской семейный фестиваль «Люблю тебя, мой город».","Библиотеки Уфы приглашают на городской семейный фестиваль «Люблю тебя, мой город»",['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,245,https://uchbash.com/news/novosti/2024-06-12/biblioteki-ufy-priglashayut-na-gorodskoy-semeynyy-festival-lyublyu-tebya-moy-gorod-3807221,2024-06-12T10:45:45+00:00
"Был проект инициативалы, әүҙем һәм битараф булмаған кешеләр өсөн яңы мөмкинлектәр асҡан платформа булып тора.",Йәштәр Ваҡыты» бөтә Рәсәй премияһында ҡатнашҡан яҡташҡа ярҙам итәйек!,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,109,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-12/y-sht-r-va-yty-b-t-r-s-y-premiya-ynda-atnash-an-ya-tash-a-yar-am-it-yek-4504611,2025-12-12T14:23:58+00:00
"Фирүзә Сәлихйән ҡыҙы Исҡужина, филология фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәйҙең Хеҙмәт ветераны. Ҡырҡ йылдан ашыу ғүмерен йәш быуынға төплө белем һәм лайыҡлы тәрбиә биреүгә арнаған белгес бөгөнгө Өфөлә үткән байрамға ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналына яҙылам тип килгән. Бынан тыш Фирүзә Сәлихйән ҡыҙы журналыбыҙҙың киләһе һандарына Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыу методикаһы бүлегенә уҡытыусылар өсөн ныҡ файҙалы буласаҡ шәп материал әҙерләнеп килеүе тураһында белдерҙе. Көтөп ҡалабыҙ!","Өфөлә китап йәрминкәһендә ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналына яҙылырға була",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,586,https://uchbash.com/news/novosti/2025-05-30/f-l-kitap-y-rmink-end-bash-ortostan-u-ytyusy-y-zhurnalyna-ya-ylyr-a-bula-4257251,2025-05-30T15:53:00+00:00
"Искусство всегда должно развиваться. Появляются новые направления музыки, и на это надо оперативно реагировать, возможно, даже обновлять учебные программы творческих вузов и колледжей. И, конечно, нужно развивать инфраструктуру. Например, сегодня мы были в замечательном и очень уютном творческом пространстве «Квартирник» на улице Пушкина. Это настоящий культурный центр, где есть и студия звукозаписи, и школа диджеев, и курсы по вокалу, гитаре, ударным, и даже своя винилотека. Но мы думаем и о большом Доме музыки – нашим талантливым творческим ребятам он действительно необходим. Всё, что мы сегодня обсудили, оформим как поручения и будем исполнять. Главное – чтобы с нашей поддержкой музыканты могли расти, развиваться, покорять новые высоты и дарить слушателям замечательные композиции. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Искусство всегда должно развиваться,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,1467,https://henek.info/articles/common_material/2026-02-05/iskusstvo-vsegda-dolzhno-razvivatsya-4565590,2026-02-05T11:25:00+00:00
"Дин әһелләре форумы. 15 июнь, 2014Русиядә бер генә мөфтият булырга тиеш йә булмаса мөфтиләрне берләштерү кирәк дигән сүзләр әледән-әле ишетелгәләп тора. 6 декабрьдә Казанда ""Татарстанның эшлекле партнерлары"" форумы вакытында да мөфтиләрне берләштерәсе иде дигән фикер яңгырады. Галимә, Коръәнне тәремә иткән Валерия Порохова да элегрәк, русияләргә үрнәк алу кирәклеген күз алдында тотып, күп мөфтиләр булу гарәп илләре өчен ят күренеш икәнлеген әйтеп узган иде. Русиянең Европа өлеше мөселманнары диния идарәсе Русия мөселманнары диния идарәсе итеп үзгәртелер алдыннан да әлеге идарә вәкиле Дамир Мөхетдинов Азатлыкка, үзләренең оешмаларын күз алдында тотып, ""алга таба, мөселманнарның бердән-бер диния нәзарәте генә булсын дигән теләкләре туса, андый мәсьәлә дә күтәрелергә мөмкин""дигән иде. Бүген Русиядә 80 нән артык диния идарәсе һәм шуның кадәр үк рухани лидер да бар. Бер-берсенә карата тәнкыйть сүзләренең ишетелгәләп торуы, бер эшне икенчеләрнең хупламавы дини бергәлек юклыгына ишарәли. Төрле проблемнарны чишкәндә, мисал өчен, Мәскәүдә булсын йә Русиянең башка каласында мәчет төзелеше мәсьәләсен күтәргәндә, мөселманнар хаксызга рәнетелгәндә һәм әзаланганда, барлык мөселманнарның уртак фикере бер дини лидер авызыннан яңгыраса файдасы булмас иде микән? Әллә бу булмастай хәлме? Азатлык Русиядә бер генә мөфти һәм бер генә дини идарә булып, барлык мөселманнар да аның тирәсендә берләшә аламы дигән сорауга авап эзләде. ""Татарстан нәзарәте тирәсендә берләшергә мөмкин""Чуашстан мөселманнары диния идарәсе һәм Мәскәү мөфтияте рәисе Әлбир Крганов Русиядә бер генә мөфти булуны хуплый һәм мөфтиятләр Татарстан диния нәзарәте тирәсендә туплана алыр иде дип әйтә. Әлбир Крганов""Моңа минем фикерем уңай. Аны кемдер әйтеп, кемдер кушып, ""әйдәгез шулай булсын"" дип ясалма рәвештә генә эшләп булмый. Казанда үткән татар эшмәкәрләре форумында да бу хакта сүз яңгырады. Президент (Татарстан) әлеге мәсьәләне үз өстеннән төшереп, минем вазифам башка һәм бөтен диния идарәләре белән дә матур итеп эшлибез дип әйтте. Үзәкләштерелгән дини оешмаларның карашлары, аларның сәясәтләре белән соңгы вакытларда барсы да килешеп тә бетми. Илдә бөтенесе дә таный торган, бөтенесе кабул итә торган гомум рухи лидер юк. Аны ясалма рәвештә генә булдырып булмый. Татарстан диния нәзарәте рәисе Камил хәзрәтнең дини яктан гыйлеме дә бар, милләтне яратып эшләгән эшләренең нәтиәләре зур. Мөселманнар соңгы вакытта моңа игътибар итә башлады. Әгәр Татарстан мөфтияте республика дәрәәсеннән югарыракка үсә алса, бәлки, аның тирәсендәме үзара аңлашып берләшү булырга мөмкин. Менә 20 еллык вакыт күрсәтте инде, ә башкалар моны булдыра алмады. Камил хәзрәт шикелле шәхесләр булдыра алса гына инде. Дини оешмалар хәзер 80 гә якын. Алар арасында актив рәвештә үзләрен Русиядә лидер буларак күрсәтергә тырышканнары Үзәк һәм Русия (Европа өлеше) диния идарәләре. Алар үзләренең эшләрен матур гына башкара, тырышлыкларын да күрәбез. Әмма бу эшчәнлекләре бөтен Русия мөселманнарын да берләштерерлек дәрәәдә түгел"", ди Крганов. ""Нәзарәтләрне кушу зур каршылыклар чыгарырга мөмкин""Русия ислам институты (РИУ) итәкчесе Рәфик Мөхәммәтшин, Кавказныкын да күз алдында тотып, Русиядә кимендә ике мөфтият булырга тиеш дип саный. Шул ук вакытта мөфтиятләрне өстән кушу белән берләштерә башлау зур каршылыклар китереп чыгарырга мөмкин дип тә әйтә. Рәфик Мөхәммәтшин""Тарихка күз салсак, Оренбур мөселман дини ыены оештырылганнан соң, озак та үтми Тавриянеке оеша. Русия тарихында бер генә диния нәзарәте эшләп килде, ул бик уңышлы тәрибә булды дип аерым бер вакытны әйтә алмыйбыз. Ул ким дигәндә ике булган, моның сәбәпләре мөселманнарның ике үзәк булдырырга теләвендә генә дә түгелдер. Бәлки, империянең дә үз максатлары булгандыр.1917 елда мөслеманнар корылтай уздырып, үз мөфтиләрен сайлап куя, әмма 1943 елда сугыш барган чорда, Сталин диния нәзарәтләренең санын дүрткә иткерә. Моңа мөслеманнарның ватанпәрвәрлеге дә йогынты ясаган булырга мөмкин. Совет чорында, иң тоталитар режим вакытында Сталин бер генә диния нәзарәтен дә оештыра алыр иде. Әллә ул мөселманнарның бердәм булуларыннан курыкканмы, әллә башка бер максатлар булганмы – бу ягы билгесез. Яңарыш чорында диния нәзарәтләренең саны ниндидер бер акылга сыймый торган дәрәәгә итте. 80 нән дә артты, бу реаль хәл түгел. Инде бөтен диния нәзарәтләрен дә бер системага кертү мөмкинме дигәннән, бу мәсьәләнең башка ягы да бар. Ислам дине бер генә структура булырга тиешме дигән сорау куйсак, тәгълиматларда андый күрсәтмә юк. Шуңа күрә, исламда оешмаларның күплеге мөмкин хәл. Шәригать кануннары нигезендә без бер генә оешма оештырырга тиешбез дигән фикер юк. Хәзер Русиядә мөфтиләр күп, һәм алар иртәгә үк үзләренең мөфтилекләреннән баш тартырмы соң? Мөселманнарның лидерлары ягыннан да бер генә диния нәзарәтенә омтылу бар дип әйтә алмас идем. Дәүләтнең дә бу мәсьәләне беренчел максат итеп куйганы юк. Мин үзем бер генә була алмый, ә нәзарәтләр иң кимендә ике булырга тиеш дигән фикердә, чөнки шафигый традицияле Кавказ бар. Үзәк Русиядәге мөселманнарны теоретик яктан берләштерергә дә мөмкин. Бүген мин бер генә диния нәзарәте булырга тиеш дигән фикер белән килешә алмыйм. Аны хәзер реаль тормышка ашыру да мөмкин түгел. Диния нәзарәтләрен бетереп, аларны кемгәдер кушу – ул мөселман өммәтендә бик зур каршылыклар китереп чыгарырга мөмкин. Мин бер идарә шунда ук позитив нәтиәләргә китерер дип тә уйламыйм. Бәлки ул оешкач мөфтиләр үзара кычкырышып, сугышып беткәч, бер калыпка да керерләр, әмма бүген генә административ юл белән бетереп ниндидер зур уңышка ирешәбез дип әйтә алмас идем мин"", ди Мөхәммәтшин. ""Башлык булырдай лидерны күз алдына китерә алмыйм""Русиянең Азия өлеше мөселманнары диния идарәсе рәисе, Русиянең мөфтиләр шурасы рәисе урынбасары Нәфигулла Аширов фикеренчә, әгәр бер генә мөфти булса, ул мөселманнарга файдага гына булачак. Нәфигулла Аширов""Үз дине өчен, милләте өчен төрледән-төрле авырлыклар һәм кыенлыклар күрергә, хәтта корбан булырга риза кеше булган очракта, бер лидер булса өммәтебез өчен, халкыбыз өчен, мөселманнарыбыз өчен файдалы булыр иде. Бүгенге хәлдә андый төзелешне күз алдына да китереп булмый. Хакимиятләр дә мөселманнарның бер генә идарәсе һәм бер генә лидеры булуны, бәлки, теләми дә торгандыр. Икенчедән, мөселманнарның үзләренең дә моңа теләге юк. Бер генә кеше лидер булса, ул нинди дини сәясәт алып барыр соң дигән сорау да тудыра. Ул динебезне яклармы? Бүгенге көндә һәм безнең бүгенге хәлебездә динебездә хөррият бирелгән вакытта мөселманнар үз ихтыярлары белән үзләренә лаек лидерларны сайлап, үзләренә идарәләр төзү – ул иң мөмкин булган юл. Икенче яктан карасак, мөселманнарның берлеге – ул тиешле нәрсә. Коръәндә Аллаһы тәгаләнең диненә тотыныгыз да һичкайчан аерылмагыз диелгән. Бүген Русиядә төрле-төрле дини идарәләр булуны без аерылу кебек карамыйбыз. Русиянең төрле төбәкләрендә төрле халыклар, төрле мәзһәб ияләре яши. Төбәкләр дә һәрберсе үзенчәлекле, милли һәм тарихи-дини яктан да бер-берсеннән аерылып тора. Мин бүген бөтенесенә дә башлык булып торырдай рухани лидерны күз алдына да китерә алмыйм. Кануни яктан караганда да моны таләп итеп булмый, чөнки мөселманнарның үзара ыелышып идарә төзергә хокуклары бар. Йә булмаса алар йә теге йә бу дини идарәне кабул итәләр. Бүгенге төзелешне карасак, минемчә, бу бик файдалы, чөнки мөселманнарга бер төрле азатлык һәм хөррият бирә"", ди Нәфигулла хәзрәт. Инде Русиядә бер генә мөфти булмаган очракта, алар уртак бер шурага берләшә аламы? Шушы шурада кабул ителгән карарлар Русия мөселманнарының уртак фикерен чагылдырырга мөмкин бит. ""Без бу мәсьәләне күп еллардан бирле күтәреп киләбез. Әмма безнең теләгебезгә әлегә авап юк. Бүген эшләп килгән мөфтиләр шурасына килсәк, анда доктор дәрәәсенә иткән, магистратура тәмамлаган мөселман егетләр дә бар. Әмма таяныч аларга гына түгел. Башка дини идарәләрнең дә башлыклары бу шурага кушылса файдалы булыр иде. Бүген дини идарә башлыклары дин өлкәсен монополияштереп бетерде инде. Шуңа күрә укып чыккан, гыйлем алган имамнарга берләшеп ниндидер шура төзү мәсьәләсен күтәрү дә иңел түгел. Икенче яктан караганда, бүген мөфтиләрнең кайберләренең бәлки, яңа гына укып чыкканнар белән чагыштырганда гыйлемнәре дә әллә ни зур ук булмаска мөмкин, бәлки, Коръәнне дә яттан ук белеп тә бетермиләрдер, әмма фикер иясе булганга күрә, алар үзләренең эшләренә лаеклы. Бүген дин, дин, дин дип кенә яшәп тә булмый. Динне дә акыл, гыйлем һәм фикер белән алып бару кирәк. Әгәр укып чыкканнар аны куллансалар бүген күп мөфтиләрне алыштыра алыр иде"", ди Аширов. Нәфигулла хәзрәт фикеренчә, һәр мөфтинең күңелендә ""бары тик мин генә мөфти дигән"" эчке мин-минлек тә бар һәм бу да берләшүгә киртә булып тора.",Русиядә бер генә мөфти була аламы?,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Дин,8560,https://www.azatliq.org/a/26757049.html,2014-12-26T06:33:04+00:00
"Иманай тауы битләүендә шифалы үләндәр йыйып йөрөгән ерҙән боролоп тауыш килгән яҡҡа ҡарайым. Бер кем дә күренмәйсе. Тауыш йәнә ҡабатлана. Баҫҡан ерҙә ҡаҡҡан ҡаҙыҡтай иҫемә килә алмай өн Һөҙ торғанда, ҡаршымда йәйғор нурынан юлаҡ хасил булды. Шул саҡ ни күрәйем, башына ап-аҡ сәллә ураған, өҫтөнә аҡ сапан кейгән ялан аяҡлы, оло йәштәрҙәге Һөйкөмлө бер әҙәми зат пәйҙә булды. Сапаҡ йөҙө, ҙур йәшкелт көрән күҙҙәре таныш та кеүек, әммә тәғәйен, күргән кешем дә түгел. Ҡыҙыҡ, бик ҡыҙыҡ! Баяғы серле зат яҡты юлаҡ буйлап, әйтер Һең, елкәнле кәмәлә йөҙҙө, эргәмә яҡынлашты Һәм телгә килде. — Һиңә рәхмәт әйтергә килдем, Табын бала Һы! —тине. — Ырыуҙаштарымдың мине мәңге онотмаҫын белә инем. Әммә Һинең, бүтән ырыу затының, мине былай ҙурларын көтмәгәйнем. Әүлиә бер аҙ өн Һөҙ торҙо, ниҙер хәтерләргә итте, буғай. Икенсе Һөйләмендә ул әле генә үҙе әйткәнгә үҙе ҡаршы килде. — Эйе, эйе, бер килеп Һис юғы ҡәберемә баш эйер Һең, тип көттөм көтөүгә. Сөнки Һиңә изгелегем күп тейҙе, бары тик был турала үҙең генә белмәй торғайның. Ила Һи затҡа хайран ҡалып төбәләм. — Иҫеңдәме, Еҙем йылға Һында Һыу ингәндә бата яҙғайның. Тәрәнгә йөҙөп индең дә хәлең бөттө. Ман Һырҙа көйө мин шуны белдем Һәм Хоҙай Тәғәләнән Һиңә ярҙам итеүен ялбарҙым. Ярға сығып еткәнеңсә күҙәттем. — Иҫеңдәме, бер саҡ Һин ултырып китеп барған замана арба Һы юлдан тайып китеп, ике-өс ҡат әйләнеп, тәкмәсләп барып төштө. Арбағыҙ йәнселде, тимер-томоро йәмшәйҙе, тәҙрәләре сәлпәрәмә килде. Ә эсендәге кешеләр зыян күрмәне. Ғәжәпләнеп бер-берегеҙгә ҡараштығыҙ. Һин дә мин көйө Һөгөҙ. Шатлығығыҙҙың сиге булманы. — Еләк-емешкә йөрөргә яраттың, эйеме? Бер саҡ Ирәндектә сейә йыйғанда бер ҙур ҡара йыланға тәңгәл булдың. Һин уны үҙең күрмәй ҡалдың, юлыңдан алып, ағыулы йән эйә Һен икенсе юҫыҡҡа бороп ебәрҙем. Аҡ кейемле изге йән ҡолаҡҡа ятышлы яғымлы тауыш, тәмле тел менән Һөйләне лә Һөйләне. Ә мин арбалғандай уға баҡҡанмын да тыңлайым да тыңлайым. — Иҫеңдәме, Һиңә минән ярҙам килер көндө ниәт иткән юлыңа сығып китә алманың. Сумкаңда ятҡан билетыңды таба алмай аптыраның. Ә бер ни тиклем ваҡыт үткәс, уның урынында ятҡанын күреп хайран ҡалдың. — Эйе, эйе. Бына ул нисек булған икән дә Һә, — тим. — Әкиәткә оҡшаған күренешкә хайран ҡалам, берсә ошо күренеш оҙағыраҡ бул Һа ине, тип теләйем. — Ырыуыңдың аҫыл заты — Әбйәлил мулланы, Сабир хәҙрәтте күреп йөрөнөм. Улар ҙа — йәйғор тәхет эйә Һе. Һинең әҡрәбәң икән. Һөйләшеүҙән тамам ил Һамланып, хәҙрәткә минең үҙем өсөн иң мө Һим булған Һорауҙы бирергә батырсылығым етте. — Эйе, Ерҙе ахрызаман афәттәренән ҡурсалау өсөн ергә яңы әүлиәләр, ҡөҙрәтле заттар ебәреләсәк. Айырыуса Ман Һыр, Баймаҡ, Ғәҙелша кеүек мәғдәнгә бай ерҙәргә тәғәйенләнә улар. Мин тыуғандан Һуң йөҙ ҙә утыҙ бер йыл тигәндә, 10-12 йәштәр тирә Һендәге бер ир балаға Хоҙайҙан ила Һи ҡөҙрәт бирелер. Ул шундай көскә эйә булыр: телә Һә, ерҙе туфан Һыуынан әрсәләр, телә Һә, ялҡыны тауҙай янғынды Һүндерер. Заман сирҙәрен, эскелекте, иҫте-Һушты алып миңрәүләтер әфиунсылыҡты бөтөрөр. Әммә ҡара көстәр, иблес ялсылары уға хөсөтлөк ҡылмаҡсы. Кешеләр шул йәш әүлиәне көс-ҡөҙрәтенә тулышҡансы ныҡ Һаҡла Һын ине. — Эйе, башта кешеләр уны белмәҫ. Йонсоу ғына булыр, ярҙамға мохтаж, йәлләүес күренер. Кемдәр мәрхәмәтле, кемдәр дөрөҫ йәшәй, күҙәтеп Һынағас, шуларҙы изге эшенә йәлеп итер. — Ғали йәнәп, йәйғор тәхет эйә Һе! — Йы Һандан гөр Һөлдәүгә оҡшаш тауыш килде. — Күңелең булдымы? Һеҙҙе унда юғалттылар. Ни күҙем менән күрәйем, Иманай тауы итәгенә йәйғорҙан йәнә юлаҡ Һалынды. Нәҡ урта тошонда нурҙан ғына туҡылған йәйғор тәхет пәйғә булды. Ила Һи нурға сорналған аҫыл йән эйә Һе ҡәнәғәт ҡиәфәттә әлеге тәхеткә ултырҙы, шул уҡ мәлдә күҙҙән дә юғалды. Артынан бары ап-аҡ нур Һыҙылып ҡалды. Ни булды был? Өнмө, төшмө? Һөйлә Һәң, әҙәм ышанмаҫ! Йәшәйеше мөғжизәнән туҡылған олуғ ғали йәнәптең күҙгә күренеүе, Һүҙҙәре быуаттан быуатҡа Һаҡланып, шаңдау булып ҡайтыуы хикмәтленең йәнә бер хикмәте булғандыр. Ҡабатланмаҫ, берҙән-бер, шанлылыҡта тиңдәш Һеҙ Мөжәүир әүлиә! Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Мөжәүир хәҙрәт. Лира Яҡшыбаева. Шаңдау,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1],5,Әҙәбиәт,4050,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-07-09/m-zh-ir-h-r-t-lira-ya-shybaeva-sha-dau-4307473,2025-07-09T14:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырБармакларының барсын хәрәкәт иттерә алган ширкәте тарафыннан уйлап табылган ясалма кул, журналында дөньядагы 50 яңа табыш арасында 14 урынны алды. уртаклашуртаклашбастыр",2008 елның иң зур табышларыннан берсе - Биологик кул,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Мәғариф,191,https://www.azatliq.org/a/yasalma_qul/1339740.html,2008-11-08T22:28:44+03:00
"Өфөлә, Яҙыусылар союзы йортонда, Нижневартовск ҡалаһында йәшәгән яҡташыбыҙ Рамаҙан Шәйхулов Аҡ далалар китабы менән таныштырҙы. Сараны Ағиҙел журналының баш мөхәррире, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Мөнир Ҡунафин алып барҙы. Ул осрашыуҙы асып: Башҡорттар тураһында русса яҙылған китап, – тине. Ысынлап та, Рамазан Шәйхуловтың был романында уҙенең ғаиләһенең бер нисә быуыны тарихы аша тотош халҡыбыҙ үткән осорон сағылдыра. Башҡортостандың Яҙыусылар союзы рәйесе, Шоңҡар журналының баш мөхәррире Айгиз Баймөхәмәтов сығышында Аҡ далалар әҫәрендәге тема башҡорт әҙәбиәтендә йыш осрауы хаҡында әйтеп үтте, әммә был китап башҡорттарҙың шундай ауыр заманда ла кеше булып ҡалыуы тураһында бәйән итеүе менән ҡиммәтле тине. Был осрашыуҙа Рамаҙан Шәйхуловты атаһы – Башҡортостандың Яҙыусылар союзы ағзаһы Нурислам Шәйхуловты белгән яҙыусылар, замандаштар ҙа килгәйне. Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары Әмир Әминев, Гөлнур Яҡупова, Башҡортостандың Милли архивы директоры урынбаҫары, яҙыусы, журналист Ниязбай Сәлимов иҫтәлектәре менән уртаҡлашты, авторға яңы ижади үрҙәр теләне. – Башҡортостанға, тыуған ереңә ҡайтыуың менән, яҙыусы! Был китапты башҡорт телендә сығарырға кәрәк, – тине сығышында Ниязбай Сәлимов. Гөлнур Яҡупова иһә: Бер генә тапҡыр уҡып, тынысланырлыҡ түгел. Рамаҙан быуаттар төпкөлөнә инеп яҙа, – тип белдерҙе. Республиканың Әҙәбиәт музейы директоры, билдәле тәнҡитсе Зәки Әлибаев Аҡ далалар романына күҙәтеү яһаны. Ул сығышында: Һәр яҙыусы һәр теманы үҙенсә аса. Бында ул бөтөнләй икенсе – уның һүрәтләү теле лә үҙенсәлекле, телгә тоғролоғо ла ярылып ята. Әҫәрҙәге Зөһрәлә башҡорт характерын тотоп ҡалған, тәбиғәттә иң көслө ҡатын-ҡыҙ булыуын күрһәткән. Романда ирҙәрсә фекерләй белгән ҡатын-ҡыҙ орбазы тыуҙырылған, – тине. Мөнир Ҡунафин иһә: Был әҫәр мөхәббәт хаҡында. Романдағы геройҙарҙың бер-береһенә ни тиклем ҡәҙерле икәнен аңлайһың. Улар ауырлыҡтарҙы күрһә лә, донъяға һис зары юҡ, – тине әҫәргә байҡау яһағанда. Осрашыуҙа Рамаҙан Шәйхуловтың яҡташтары – Иҙел башы яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе Әлиә Саматова, яҙыусы һәм журналист Гөлсөм Мостафина (Рамаҙан Шәйхуловтың апайы), ситтән килеп еткән класташтары сығыш яһаны. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Рәнис Алтынбаев Өфөлә йәшәгән белореттарҙың Артыш йәмәғәт ойошмаһы исеменән авторҙы ҡотлап, ҡурай моңо бүләк итте. Аҡ далалар – яҙыусы ғаиләһенең бер нисә быуыны тарихы ғына түгел, ә тотош халҡыбыҙҙың яҙмышы сағылышы. Был әҫәрҙә халыҡтың, илебеҙҙең быуаттар буйына дауам иткән тарихы. Китап уҡыусыға Башҡортостандың матурлығын һәм тәрәнлеген, республика халҡының үҙенсәлеген һәм көсөн аса. Рамаҙан Нурислам улы ҡулъяҙма өҫтөндә биш йылдан ашыу эшләй. Бер нисә тапҡыр ташларға маташа, ә һуңынан ҡабат-ҡабат яҙырға ултыра. – Романды тамамлағас, эстә кемдер минең ҡулымды йөрөткән кеүек тойолдо. Мин уны уҡый башланым. Әҫәр ҙур тәьҫорат тыуҙырҙы. Уҡып сыҡҡас, күҙҙәремдән йәштәр бәреп сыҡты – мин иркен һуланым, сөнки ғаиләмдең тарихын һөйләй алдым, – ти яҙыусы. Рамаҙан Шәйхулов быға тиклем хикәйәләр китабын сығарған, ә Аҡ далалар романы яҙыусыға ҙур әҙәбиәт донъяһына ишек аса. Автор Эксмо нәшриәте менән килешеүҙе биш йылға төҙөгән. Китаптың тәүге тиражы 3000 данала сыҡҡан, уны һатып бөткәс, тағы ла ошо уҡ тираж менән өҫтәп сығарғандар. Роман шулай уҡ электрон һәм аудио форматтарҙа ла бар. Әле яҙыусы икенсе китабы өҫтөндә эшләй, ул беренсеһенең дауамы буласаҡ. Унда ул ҡатынының репрессияланған ғаиләһенә төшкән ауыр юл тураһында һөйләй. Белешмә: Рамаҙан Шәйхулов – рәссам-педагог, Нижневартовск дәүләт университетының архитектура, дизайн һәм декоратив сәнғәт кафедраһы профессоры. Ул – 50-нән ашыу баҫма, өс әсбап, биш уҡыу-методик ҡулланма, бер монография авторы, дизайн буйынса халыҡ-ара һәм Рәсәй конкурстары лауреаттары. Ханты-Манси автономиялы округы музейҙарының дизайн-проекттарын эшләгән. Яҡташыбыҙ былтыр Ханты-Манси автономиялы округы губернаторының әҙәбиәт өлкәһендәге премияһына лайыҡ була. Рәмилә МУСИНА фотолары.",Был әҫәр мөхәббәт хаҡында,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә']",[1 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1 1],8,Әҙәбиәт,3913,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2026-02-05/byl-r-m-h-bb-t-ha-ynda-4566503,2026-02-05T23:55:00+00:00
"""ырлыйк әле"" тапшыруында катнашучылар, архив фотосы, 2016 елның ноябрефикерләрЯңа гасыр (ТНВ) телевидениесендә 2000 елдан эфирга чыккан ырлыйк әле тапшыруы ябыла. Март ахырында аның соңгы чыгарылышы күрсәтелгән. Бу хакта програмның авторы һәм итәкчесе Нәип Бәдретдинбелдерү белән чыкты. Тапшыруның ябылу сәбәбен ул минем фикеремнең каналның музыкаль сәясәтенә капма-каршы булуында дип атады. Иң кызганычы шул, каналдагы бу вазгыять белән республика итәкчелеге дә хәбәрдәр дип уйлыйм. Ләкин мин хөкүмәт вәкилләре тарафыннан нинди дә булса тапшыруны карап, анализлаган очракны хәтерләмим. Димәк, ирексездән югары органнарда да милли проблемалар күпләрне кызыксындырмый дигән фикергә киләсең, ди ул. Нәип Бәдретдинов тапшыру финанс кыенлыклар күрүен дә белдерде. Проектның сыйфатын яхшырту, иһазландыру өчен беркайчан да матди ярдәм булмады. Егерме өч ел буена төшерү өчен иң катлаулы, күп кеше катнашкан тапшыруны әзерләү процессы берәүне дә кызыксындырмады, ди ул. Нәип Бәдретдинов Бизнес Онлайнгасөйләвенчә, ырлыйк әленең бер тапшыруына 20 мең сум бүленә торган булган. Атнасына ул үзе 3,5 мең сум эшләгән. Бәдретдинов ТНВ итәкчелегеннән тапшыру гонорарын 10 мең сумга арттырыруны сораган, әмма уңай авап ишетмәгән. Яңа гасыр телерадиоширкәте мөдире Илшат Әминовтапшыру ябылмаячак, ләкин Нәип Бәдретдиновның шартлары үтәлмәячәк дигән. Азатлык чыганакларына күрә, Нәип Бәдретдинов ТНВ белән контрактны өзеп эштән киткән. ырлыйк әле тапшыруы 2000 елның әендә дөнья күрде. Аның беренче һәм алыштыргысыз алып баручысы булып күпъеллар Татар дәүләт филармониясенең сәнгать итәкчесе Айдар Фәйзрахмановторды. Төрле елларда бу тапшыруны журналистлар Зәмирә Рәәпова, Эльвира Мәдиярова (Әхмәтова), ырчылар Гөлдәния Хәйруллина, Равил Галиев, Алинәһәм Азат Кәримовларалып барды. Нәип Бәдретдинов сүзләренчә, ырлыйк әле халык иатына нигезләнгән бердәнбер музыкаль тапшыру иде. Аның максаты — радио-телевидение өчен неформат булган музыкаль ядкәрләребезне яңгырату, сәнгать әсәрләре аша халкыбызда милли горурлык, дөрес зәвык тәрбияләү. Тапшыру 2015 елда бер ябылып алган. 2016 ел ахырында ул кабат эфирга кайтты.1 февральдән ТНВда башкарма директор булып журналист, элек каналынла эшләгән Лилия Кадыйрова билгеләнде. Ул ""яңа 12 проект тәкъдим иттек"" дипбелдерде""Реальное время""га. Аның сүзләренчә, тапшыруларның рейтингларына карап яңарту, кешеләрен алмаштыру һәм башка чаралар күрергә кирәк. ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында 29 мартта Интертат сайтында да мәкаләдөнья күргән иде. Анда Кадыйрова тапшырулар тулы бер сезонга планлаштырыла, май ахырына кадәр ""ырлый әле"" чыгачак диде. Әмма 30 мартка әлеге мәкалә сайттан юкка чыкты. эзләгече хәтерендә генә берничә өмләсе калды. Соңгы елларда ТНВ телеканалында сугыш пропагандасы көчәйде. Милитаристик тема хәтта милли тапшыруларга даүтеп керде. Ел башында ТНВ баскынлыктагы Украинаның Луһански шәһәрендә үз вәкиллеген ачты. ТНВ итәкчелеге вәкиллекне ачу сәбәбен андагы вакыйгаларны даими яктырту кирәклеге беләнаңлата. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Нәип Бәдретдинов ТНВда ""ырлыйк әле"" тапшыруының ябылуы турында белдерде",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0 0],6,Яңылыҡтар,3058,https://www.azatliq.org/a/32884435.html,2024-03-30T12:20:29+00:00
Спикер Госдумы РФ Вячеслав Володин поручил профильному комитету по культуре в приоритетном порядке подготовить законопроект о защите русского языка к рассмотрению в первом чтении.,Госдума в приоритетном порядке рассмотрит законопроект о защите русского языка,['Дин' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,179,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-01-05/gosduma-v-prioritetnom-poryadke-rassmotrit-zakonoproekt-o-zaschite-russkogo-yazyka-4078573,2025-01-05T13:15:00+00:00
"Рустем ВиратификерләрРусия төрмәсендә кырымтатар Рустем Вирати үлгән. Ул Ульян өлкәсенең Мәләкәс төрмәсендә утырган. Аның үлеме турында Кырымтатар халкы мәлесе башлыгы Рефат Чубаровхәбәр итте. Чубаров сүзләренчә, ир төрле әфалауларга дучар булган. Виратига 60 яшь иде. Үлеменең төгәл көне билгеле түгел. Туганнарына хәбәрне 10 февральдә әйткәннәр. Рөстәм Виратины 2023 елда Русия оккупацияләгән Херсон өлкәсенең Новоалексеевское авылында тоткарланды. Аны Номан Челебиджихан исемендәге батальонда катнашуда гаепләп, сигез елга ирегеннән мәхрүм иттеләр. Номан Челебииһан — Кырымның дала ягында Ор Капы районы (Перекоп) Сонак авылында туа. Төркиядә Истанбул университетында юридик һәм дини белем ала, анда кырымтатар студентларын берләштергән ""Кырым генчлиги"" (Кырым яшьләре""), ""Ватан"" яшерен оешмасын төзи. Шигырьләр, хикәяләр авторы. Төркиядә Исмәгыйль Гаспринскийбелән очраша. 1913 елда Петербур университетының юридик бүлегенә укырга керә. 1917 елда Акмәчеттә Бөтенкырым мөселман корылтаенда оешкан мөселман башкарма комитетының рәисе, Кырым, Литва, Беларус, Польша мөселманнары мөфтие булып сайлана.1917 елның ноябрь-декабрендә фикердәшләре белән Бакчасарайда Беренче кырымтатар халкы Корылтаен әзерләп үткәрә. Корылтай Кырым милли республикасы оешуын игълан итә һәм аның конституциясен кабул итә, Номан Челебииһан директориянең (милли хакимиятнең) рәисе итеп сайлана. Большевиклар милли хакимиятне танымый, Кара дингез флоты матрослары ярдәмендә хакимиятне бәреп төшерәләр, Кырымны яулап алалар. Номан Челебииһан бер мәхкәмәсез инкыйлабчы матрослар тарафыннан 1918 елның 23 февралендә үтерелә, әсәде Кара диңгезгә ташлана. Русиядә",Русия төрмәсендә кырымтатар Рустем Вирати үлгән,['Дин' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1633,https://www.azatliq.org/a/33346555.html,2025-03-13T11:20:25+00:00
"Мәскәүдәге халыкара курчак салонында Дональд Трамп һәм Һиллари Клинтон курчакларыРусиянең үзендә узган сайлаулар халыкта шик уяткан, гаделлеккәышанычын киметкәнмәлдә яшибез. Аның каравы, күпләр АКШ сайлауларын кызыксынып күзәтте. Халык үз фикерен белдерергә ашыкты. Шулай ук АКШта яши башлаган элеке русияләр дә шактый ачык итеп фикер белдерә. Бер уйласаң, АКШта яшәүче татарларның бөтенесе дә тавыш бирү хокукына ия дә түгел. Президент сайлавында катнашу өчен Кушма Штатларның ватандашы булырга кирәк. Шулай да, бөтенесе диярлек хәзерге сәяси вазгыятькә карата билгеле бер фикердә тора яки үз намзәтен (кандидатын)ачыктан-ачык белдерә. Татарстанда яшәүче АКШ ватандашыннан океан артындагы сайлауларның ничек оештырылуы белән дә кызыксындык. Билгеле булганча, сайлаулар ирекле булса да һәр кеше тавышы аерым хисапка керми икән. 8 ноябрь американнар сайлауга бара, тик алар президентларынтурыдан-туры сайламый. Американлы Келли Алумс Казанда инглиз теле укыта. Узган ел хосусый дәресләрдә татар телен дә өйрәнгән. Быел да Казан университетындагы татар телен өйрәнү курсларына йөри. Шундатанышкан идек. –Келли, хәлләр ничек? Туган ил сагындырамы? – Казанда миңа ошый. Әти-әниләремне сагынам, әлбәттә. Тик монда да дусларым бар, Казанда миңа бик уңай. –Сезне казаннар зур урамнардан самокат белән йөрүче кыз буларак истә калдырды. Инде кыш итте. Хәзер ничек хәрәкәт итәсез? – ылы вакытта самокатта йөргәләдем. Кешеләр моны күреп елмая иде. Шулай ук, ашыгыч булса, такси чакырта алам. Ә күп вакытта әмәгать транспортында йөрим. Монда метро яхшы. Автобуслар һәм трамвай да яхшы йөри. Казандагы инглиз теле укытучысы Келли Алумс АКШ сайлауларында алдан тавыш биргән– Казан халкы АКШ сайлауларын ниндидер тамаша итеп күзәтә. Кайчан тәмаланыр инде дип. – АКШта президент сайлау вакыты ноябрь аеның беренче дүшәмбесеннән соң килгән сишәмбедә уза. Быел бу көн 8 ноябрь көненә туры килде. Бюллетеньнәрне тәфсилләп, ентекләп саныйлар, аннары кабат тикшерәләр. Русиядә 9 ноябрь көнне иңүче билгеле булыр инде. Көндәшлек ныгырак булган саен санау озаккарак сузыла. – Сайлауда катнашасызмы? – Әйе. Әлбәттә! – Ничек итеп? Монда тартмалар юк бит. – Мин алдан тавыш биреп куйдым. Үз штатымнан бик еракта булганга читтән торып сайлауда катнашу өчен бюллетень сорарга туры килде. Сайлау бюллетенен соратыр өчен интернеттан махсус кәгазь күчереп алдым. Аны тутырдым, аннары туган шәһәремә почта аша ибәрдем. Бу төрле штатларда төрлечә эшләнә. Кайбер штатларда интернет аша теркәлеп веб-сәхифә аша гына да сайлау бюллетенен алырга була. Ә минем штатта бюллетеньгә гариза почта аша юллана. Берничә атнадан соң, интернеттагы әрәмә авап алдым. Анда тавыш бирү өчен инструкцияләр язылган иде. Мин интернет аша килгән бюллетеньне бастырып, тавыш биреп һәм хатка салып аны почта аша ибәрә дә алыр идем. Әмма бу очракта миңа онлайн тавыш бирү хокукы бирелде. Мин 15 минутта сайлауны тәмамладым. – Казанда башкалар ничек сайлый? – Дусларым башка штатлардан килгән, аларның кагыйдәләре башка төрле. Аларның интернет аша тавыш бирү хокукы юк. Алар бюллетеньнәрне бастырып тавыш бирделәр дә, аны почта аша хат итеп юлладылар. Башка юллар да бар. Яңа гына Мәскәүдә булып кайттым. Андагы илчелектә сайлау әрәсен күрдем. Йозаклы тартма. Мәскәүдә дә сайлаучыларны көттеләр. Ә мин Казанда тавыш бирдем, ура! – Келли, АКШ сайлауларында катнашып торырга бик кирәк идеме? Мәшәкатьләнеп тормасагыз ни була? Сайламыйча да булдыра алыр идегез…– Әйе, мәшәкатьләре булды. Мин тавыш бирү процессын ике ай элек үк башладым. Безне мәктәптә сәяси аваплылыкка өйрәттеләр. ""Тавыш бирмичә калсагыз, шикаять итү хокукыгыз да булмаячак"", дип аңлаттылар. – Сезнең әти-әниләрегез, туганнарыгыз ничек итеп сайлауда катнаша? – Башта теркәләсе. Аннары аларга тавыш бирү урыннары һәм вакыты турында хәбәр итәләр. Тавыш бирү урыннары гадәттә мәктәпләрдә яки башка урыннарда урнаша. Әти-әниләрем сайлау көнне шул әрәле урынга барып киләчәк. Кайбер кешеләр алдан тавыш биреп куя, алар басып торып тавыш бирергә теләми. – Сезнең сайлаулар сәер. Аларның ысулларын аңларга авыр…– Миңа да аңлатырга авыр шул. Сайлау системасы шактый катлаулы, президент сайлаулары дүрт елга бер уза. Шул ук вакытта штатларда башка төрле сайлаулар да уза: кайдадыр сенатор, кайдадыр конгрессмен сайлана, ә кемдер ирле шерифны сайлый. Минем штатым Алабамада быел президент өчен дә, сенатор, конгресстагы вәкил һәм берничә мәхкәмә хакиме өчен дә тавыш бирделәр. Шулай ук ирле референдумда да тавыш бирдем. – Барысына да берьюлымыни? – Әйе, берьюлы. Бер бюллетень аша. – Барыбер президентка Сез биргән тавыш турыдан-туры саналмый кебек…– Шулай! Сайлаучылар коллегиясе тавышлары гына санала. АКШта президент ничек сайлана? (аңлатма видео) 5АКШта президент ничек сайлана? – Менә шуны аңлатыгыз әле, нәрсә ул? 2000 елда Буш белән Гор катнашкан сайлауларда бу нисбәттән шактый шау-шу булды. Ул вакытта кешеләр Гор өчен күбрәк тавыш бирде, тик сайлауда Буш иңеп чыкты…– Сайлаулар бездә турыдан-туры түгел, ә сайлаучылар коллегиясе иңүчене хәл итә. Минем Алабама штатында коллегиягә тугыз тавыш бирелгән. Әгәр дә гадәти сайлаучылар кемнедер күбрәк якласа, барлык тугыз сайлаучы да аңа тавыш бирергә тиеш булачак. Шулай итеп, күпчелек кеше Трампны сайласа, коллегия аңа тугыз тавыш куя. Яки Клинтон иңсә, барлык тавышлар да аңа китә. Безнең штатта күпчелек фикере өстенлек ителә. Кайбер штатларда, халык саны күп булса, коллегиядә егерме, утыз, хәтта илле тавыш та була һәм барысын да үз штатларындагы бер тансык кандидатка биреп куялар. Шулай итеп, штатлар барысы бергә ил буйлап биш йөздән артык тавыш бирәләр. Яңа президент 270 яки аннан артык тавыш тупларга тиеш булачак. Безнең Алабамадагы кебек үк, башка штатларның да күпчелеге, кешеләре биргән тавышларның күпчелегенә нигезләнеп, бар тавышларны туплап бер намзәткә ибәрә. Шуңа күрә сайлаучылар тавышын күп итеп туплап та, коллегиядәге вәкилләр тавышын итәрлек санда туплый алмаган намзәт президент була алмый. Тик мондый хәлләр бик сирәк очрый. – Сезнең намзәт президент булып сайлана алыр микән? – Юк, мин үз нәмзатым сайланыр, дип ышанып әйтә алмыйм. – Сездә кемгә тавыш биргәнне ачык итеп әйтәләрме? Әйтик Трамп өченме, әллә Клинтон өченме дип сорарга ярыймы? – Юк, кешеләрнең кем өчен тавыш бирүләрен сорау, бу аларның шәхси эшенә тыкшыну дип бәяләнә. Бүлмәдәш кызым да, хәтта әти-әниләрем дә миннән кем өчен тавыш бирдең дип сорамады. Мин дә сорамыйм. Тик кайбер дусларымның республикан йә демократик фиркадән булуын төшенә алам. АКШта шушы ике төп партия бар. Намзәтләр дә шул ике партиядән. Мин дусларымның кыйммәтләрен, фикерләрен якынча чамалыйм, тик кемне сайлауларын төгәл белә алмыйм. Шулай да Фейсбукта үз фикерен ачыктан-ачык белдерүчеләр бар. Тулаем алганда сәясәт һәм сайлауларда кемнедер яклау, ул четерекле темалар. – Сез тавыш биргән намзәт иңелсә, сайлау нәтиәләрен кабул итәрсез микән? Еларсызмы? – Юк, үз намзәтем иңмәсә, мин күз яшьләрен түкмәячәкмен. 8 ноябрьдә ни килеп чыкса да, мин ватандашларымның сайлау нәтиәләрен хөрмәт белән кабул итеп алачакмын. Бар нәрсә әнәбел Хак боерыгы һәм аның күзәтүе астында уза. Мин яңа президентның хәерле эшләре, итәкчеләрнең исәнлеге өчен дога кылачакмын. Яхшы ватандаш булыр өчен барысын да эшләрмен. Ә тормышымның максаты – Мәсих артыннан бару.",Казандагы американнар ничек тавыш бирә?,['Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 1 1 1 0 1 0 0 0 0],6,Әңгәмә,7170,https://www.azatliq.org/a/28101058.html,2016-11-07T09:16:42+00:00
"Ашми ҡала ситендәге йортонда оҙаҡ йәшәне әле: бер кемгә лә насарлыҡ эшләмәнем, миңә нимә янауы ихтимал, тип уйланы. Ләкин үҙҙәренең урамында ҡуңыр һыйырын көнө буйы көтөп, һөт һатып тамағын туйҙырған әбей ракета ярсығынан һәләк булғас, ул һуғыштың кем ғәйепле, кем ғәйепһеҙ икәнлеген айырып тормауын аңланы: был аждаһаға барыбер, йоторға табыш ҡына булһын.",ШӘМДЕ ЕЛ ҺҮНДЕРМӘҺЕН ӨСӨН,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,356,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-25/sh-mde-el-nderm-en-s-n-4171851,2025-03-25T16:28:42+00:00
"Мы искренне гордимся каждым участником делегации! Они достойно представляют нашу республику, демонстрируя активную жизненную позицию и стремление приносить свет и добро в мир. Пожелаем нашим добровольцам ярких впечатлений, новых открытий, крепких дружеских связей и успешной работы на фестивале! Пусть их энергия и доброта станут источником вдохновения для всех участников и помогут реализовать множество полезных проектов! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Время новых инициатив,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Мәғариф,546,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-12-07/vremya-novyh-initsiativ-4496866,2025-12-07T16:40:00+00:00
"Четырехкратный Паралимпийский чемпион, российский лыжник и биатлонист, заслуженный мастер спорта России, заместитель директора госфонда «Защитники Отечества» в Республике Башкортостан Ирек Зарипов прокомментировал открытие Всероссийской зимней спартакиады «Мы вместе. Спорт» для спортсменов с ОВЗ, которая стартовала в Уфе.",Ирек Зарипов: Спортивные мероприятия – большой плюс для региона,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,323,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-07/irek-zaripov-sportivnye-meropriyatiya-bolshoy-plyus-dlya-regiona-4112669,2025-02-07T16:05:00+00:00
"Позже, в девятом классе, он решил прочитать это произведение вслух перед всеми учениками, выдав его за произведение любимого поэта. К всеобщему удивлению, обман прошёл успешно — никто не раскрыл тайну автора! Хотите услышать ещё больше интересных историй и лично пообщаться с артистом? Приходите 11 декабря в магазин «Китап» в 14:00!",Что объединяет певца Рустама Гизатуллина с миром книг?,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0],4,Мәҙәниәт,333,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-12-06/chto-ob-edinyaet-pevtsa-rustama-gizatullina-s-mirom-knig-4496145,2025-12-06T11:54:00+00:00
"Ғүмере бик иртә өҙөлгән затлы уҙаман - Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған металлургы Фәнгиз Зәйтүновтың рухы шат булһын! Уның иҫтәлегенә ойошторолған ярыш теүәл ун сәғәт буйына барһа ла, хоккейсыларҙың сәме, дәрте, ярһыуы тамсы ла кәмемәне. Шәп тамаша бер кемде лә битараф ҡалдырманы, ойоштороусыларға ла, уйынсыларға ла мең рәхмәт! Шулай уҡ милли яндан уҡ атыу буйынса ярыш ойошторған Таһир ағай Нәбиуллинға ла ҙур рәхмәт! Күбәләк ырыуы мосолмандары әҙерләгән приздар иң мәргәндәргә тәтене! Балапандарҙың берҙәмлеге, татыулығы, ҡунаҡсыллығы хайран итте. Шул тиклем дә матур халыҡ йәшәй был төбәктә, күҙ теймәһен! Фото һәм видео: ""Балапан"" хоккей клубы.","Ура-а! ""Балапан"" - еңеүсе!",['Дин' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,658,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/ura-a-balapan-e-e-se-4569525,2026-02-08T21:45:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте  йортонда Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт йәштәр,  балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булыусылар тәбрикләнде.",Мәртәбәле премияға лайыҡ булыусыларҙы ҡотлайбыҙ!,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,218,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-24/m-rt-b-le-premiya-a-layy-bulyusylar-y-otlayby-4519627,2025-12-24T13:16:04+00:00
"Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге «Рәсәй төбәктәрендә йылдың социаль-иҡтисади һәм сәйәси йомғаҡтары» рейтингын тәҡдим итте. Унда Мәскәү, Татарстан, Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург, Башҡортостан, Төмән өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Краснодар крайы, Ханты-Манси автономиялы округы һәм Свердловск өлкәһе тәүгеләр рәтендә. Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге президенты, политолог Илья Гращенков үҙенең телеграм-каналында 2025 йылда Рәсәй субъекттарының күбеһендә иҡтисади үҫеш темптарының һиҙелерлек кәмеүен билдәләне. «Был тышҡы сәйәси конъюнктураға ла, һөҙөмтәле булмаған идара итеү тәжрибәләренә лә бәйле. Үҫешкән төбәктәрҙә күбеһенсә постиндустриаль сегментҡа, яңы йүнәлештәр һәм инновацион иҡтисад үҫешенә баҫым яһала. Шуның менән бергә Краснодар крайы, Татарстан йәки Башҡортостан ауыл хужалығы кеүек уңышлы субъекттарҙың иҡтисад структураһында әүәлгесә һиҙелерлек роль уйнай», - тине политолог. Күп кенә төбәк хакимиәттәре өсөн глобаль проблемалар иҫәбендә эксперт субъекттарҙа ҡатмарлы социаль-психологик шарттарҙы һәм халыҡтың ситкә китеүен атаны. Бындай хәл баш ҡала төбәктәрендә һәм бер төркөм иҡтисади йәһәттән үҫешкән субъекттарҙа (Түбәнге Новгород өлкәһе, Татарстан, Башҡортостан һәм башҡалар) аҙыраҡ күҙәтелә. Илья Гращенков хеҙмәт баҙарында тотороҡло дефицитты инфляцияны тиҙләтеү сәбәптәренең береһе тип билдәләне. «Хеҙмәткәрҙәрҙе йәлеп итеү өсөн эш хаҡын арттырыу юғары нөктәһенә еткән һәм киләһе йылда был күренеш әҙәйер йәки туҡтар, моғайын. Иҡтисадта тәҡдимдәр тиҙ үҫкән ихтыяж артынан өлгөрә алмай, шул уҡ ваҡытта предприятиеларҙың ҡеүәттәре тулыһынса тиерлек файҙаланыла», - тип билдәләне политолог. Эксперт фекеренсә, 2026 йылда иҡтисади һәм сәйәси тотороҡлолоҡ социаль-иҡтисади ҡәнәғәтһеҙлекте бөтөрөү, шулай уҡ федераль органдар менән берлектә һөҙөмтәле эш алып барыу һәләте менән билдәләнә. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Башҡортостан - Төбәк сәйәсәтен үҫтереү үҙәге рейтингында лидерҙар иҫәбендә,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 0 0 0],5,Йәмғиәт,1915,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2025-12-28/bash-ortostan-t-b-k-s-y-s-ten-tere-ge-reytingynda-lider-ar-i-bend-4523428,2025-12-28T17:05:00+00:00
"Башҡортостанда 2024 йылда Хәүефһеҙ сифатлы юлдар милли проекты буйынса 211, 5 саҡрым юл нормаға килтерелгән. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан – Туристик объекттарға алып барған юл участкалары норматив хәлгә килтерелде. Мәҫәлән, Благовещенск – Павловка трассаһының 12,7 саҡрымлыҡ өлөшө ремонтланды. Иң популяр туристик йүнәлеш булған Өфө – Инйәр – Белорет юлының 15 саҡрым өлөшө йүнәтелде. Ул Көньяҡ Урал тәбиғи ҡурсаулығына, Ирәкташҡа, Абҙаҡ тау саңғыһы курортына, Атыш шарлауығына алып бара, – ти Башҡортостан  транспорт һәм юл хужалығы министры вазифаһын башҡарыусы Любовь Минакова. БР Юл һәм транспорт хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, Өфө юлдарында милли проект буйынса Интеллектуаль транспорт системаһы индерелә. 2022 йылдан Өфөлә 140 светофор объекты яңыртылған, юл саттарында 375 видеодетектор, 50 хәрәкәт көсөргәнешлеге иҫәпләү пункты, 2 мәғлүмәт таблоһы ҡуйылған, Юл хәрәкәте менән идара итеү үҙәге булдырылған. 2025 йылда юлдарҙы йүнәтеү эше яңы Тормош өсөн инфраструктура милли проекты сиктәрендә дауам итә. Фото һәм сығанаҡ –.",Яңы милли проект буйынса,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,1083,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-01-22/ya-y-milli-proekt-buyynsa-4093054,2025-01-22T16:06:00+00:00
"Сөнки китап - яҡты тормошҡа алып сығыусы, әйҙәүсе маяҡ ул. Быны шул мәлдәрҙә ижад иткән яҙыусылар Самуил Маршак, Сергей Михалков, Корней Чуковский, Константин Паустовский бик яҡшы аңлаған. Уларҙың әҫәрҙәре изгелекте алға ҡуйған, балаларға бала саҡтарын лайыҡлы үтергә ярҙам иткән. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында — балалар китабы,['Башҡортостан' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1],3,M gelek ut,707,https://yanshishma.com/articles/m-gelek-ut/2023-05-09/b-y-k-vatan-u-yshy-yyldarynda-balalar-kitaby-3251602,2023-05-09T14:35:00+05:00
"Һабантуй бара. Бер әбей ҡалаҡҡа йомортҡа һалып йүгереүҙә ярышмаҡсы була. Ләкин ҡалаҡты тешләй алмай, сөнки тештәре юҡ. Кешеләрҙе көттөрөп, 5 – 10 минуттай тора был. Судья ҡыҙ асыуланып та, әрләп тә ҡарай, юҡ – һаман китмәй. Булдыра алмағас, теге судья ҡыҙ запастағы ҡалағын, йомортҡаһын алып, ярышты дауам итергә була. Ә инәй ситкәрәк китеп, һаман да ҡалаҡты тешләргә маташа. Булдыра алмағас: «Тешем юҡ, тешем булһа, атағыҙҙы уҡытыр инем», – тип янай. Йәнәһе, берәүҙе лә еткермәй инде артынан. Хәҙер берәй нәмә килеп сыҡмаһа, беҙҙә «Тешем юҡ, тешем булһа, атағыҙҙы уҡытыр инем», – тиҙәр. Гөлбикә ТАНҺЫҠҠУЖИНА, Ейәнсура районы, Үрге Муйнаҡ ауылы.",«Атағыҙҙы уҡытыр инем»,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Юмор,645,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-04-27/ata-y-y-u-ytyr-inem-3747024,2024-04-27T19:24:00+00:00
"Цель рекомендаций помочь гражданам правильно ориентироваться и действовать в экстремальных и чрезвычайных ситуациях, а также обеспечить создание условий, способствующих расследованию преступлений. Любой человек должен точно представлять свое поведение и действия в экстремальных ситуациях, психологически быть готовым к самозащите.",Рекомендации гражданам по действиям при угрозе совершения террористического акта,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,331,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2024-12-29/rekomendatsii-grazhdanam-po-deystviyam-pri-ugroze-soversheniya-terroristicheskogo-akta-4071720,2024-12-29T14:54:07+00:00
"Балаларға атай һәм әсәй эргәһендә рәхәт. Кем яратмай бәләкәй сағында өлкәндәргә эйәреп йөрөүҙе. Өҫтәүенә, улар бәләкәстән йәмғиәттәге сәйәси ваҡиғаларға битараф ҡалмаҫҡа өйрәнә. Һайлау өс көн бара: бөгөн, иртәгә, иртәгә һуңға, йәғни 6–8 августа. Һайлау участкалары 8-ҙән 20 сәғәткә тиклем эшләй. Һайлаусылар Рәхмәт акцияһында ҡатнашыу хоҡуғын ала, унда 330-ҙан ашыу ҡиммәтле бүләк уйнатыласаҡ. Шул иҫәптән – фатирҙар, автомобилдәр, санаторий путевкалары. Сығанаҡ: Башинформ.",Балалар сәйәси әүҙемлек өлгөһө ала,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,474,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-06/balalar-s-y-si-emlek-lg-ala-3915116,2024-09-06T13:46:00+00:00
"Өршәк буйынан беҙгә ултырма ҡыҙы килде. Зөбәржәт ҡоҙаса. Кашауай сана егеп, Мортаза ағайым барып алды. Ул – күҙ яуын алырлыҡ сибәр. Ҡыйғас ҡара ҡаштары ғына ни тора. Керпегенән нурҙар тама тигән йыр, моғайын, шул Зөбәржәт тураһындалыр. Ишектән ингәс тә ул бүтәндәр менән ҡуш ҡуллап күреште, кесе ҡоҙам тип, мине ҡосаҡлап алды. Бәләкәс тимәне, кесе тине. Һигеҙ йәшлек кеше нишләп бәләкәс булһын, ти. Аҙаҡтан аңлауымса, ҡоҙасаға әүәл үк ағайымдың күҙе төшкән икән, тегенең дә күңеле тартҡан булыр, тартмаһа, ер аяғы – ер башы ергә ултыр маға килмәҫ ине. Ә мин, иҫәүән, икенсе көндө үк Зөбәржәткә, һөмһөҙләнеп, үҙем ғашиҡ булдым. Күҙҙәремде йөҙҙәренән айырып ала алмайым. Етмәһә, ул тура килгән һайын, Аҡманай ҡамышы төҫлө матур, оҙон бармаҡтары менән йә минең битемдән һөйә, йә башымдан һыйпай. Бөҙрә бәрәскәйем… – ти. Ҡыш көнө минең сәсемде ҡырып ыҙаламайҙар. Шуға күрә бөҙрәм бармаҡ тыҡҡыһыҙ. Бәрәскәй тигәне миңә оҡшап етмәй ҙә, тик, яратҡан кешең әйткәс, күнәһең инде. Ҡунаҡ килеп, ике-өс көн үтеүгә, атайымдар Ҡаранйылғаға туйға китте. Аулаҡ өйгә күҙ-ҡолаҡ булырға һаңғырау Миңзифа инәйебеҙҙе ҡалдырҙылар. Ул ҡаты түгел, тыймай. Теләһәң нимә ҡылан. Аулаҡ өйҙә кис ултырырға ҡыҙҙар йы йылды, һуңыраҡ ағайымдың тиҫтер егеттәре лә инде. Уйын, йыр китте. – Туҡтағыҙ әле, ҡыҙҙар, – тине Гөльямал апайым, – беҙ гел үҙ яғыбыҙҙың ғына йырҙарын йырлайбыҙ. Өршәк яҡтарында ниндәй йырҙар бар икән? Йырлап күрһәт әле, Зөбәржәт. – Ҡоҙаса йырлаһын! – тип ҡушылды егеттәр. Зөбәржәт инәлтмәне. Матур ирендәрен саҡ ҡына ҡымтып торҙо ла: – Йырлап ҡарайым, әләйһә. Тын етһә. – Күҙҙәренән нур һирпеп, ағайым аша миңә әйләнеп ҡараны. Мин ултырған мөйөшөмә тағы ла нығыраҡ һыйындым. Ул йырын башлауы булды, мин был донъянан ваз кистем. Моң һуҙылған һайын, мине бөтмәҫ-төкәнмәҫ һағыштарға батырып, йөрәгемде арбай барҙы. Йәнемде әллә һауаларға ашырҙы, әллә упҡындарға атты, бынан ары ҡалай итеп йәшәрмен, белмәйем. Мин йырсының йөҙөн күрмәйем. Ул миңә ҡырын ултырған. Нисек иламай сыҙай икән? Моғайын, ике күҙе тулы йәштер. Ир булып, мин әле саҡ түҙеп ултырам. Оҙон һуҙып, оҙаҡ йырланы Зөбәржәт. Әйткәнемсә, мин үҙ-үҙемде оноттом, шулай ҙа килеп-килеп шомланып ҡуям, йыр бөтөр тип ҡурҡам. Ул бөтһә, ни ҡала? Бушлыҡ. Йыр ҙа тынды, һулышым да өҙөлдө. Бүтәндәр ҙә оҙаҡ шымып ҡалды. Юҡ, вафат булмаҫ йәнкәй-йәнәш. Бары аҙашҡан ғыналыр. Ошо йырҙы ишетеп, ҡайтыр юлын табыр ул. Был кистән башлап рухыма йыр һенде. Гөльямал апайым менән әхирәт булышып, Зөбәржәт ҡоҙаса беҙҙә айға яҡын торҙо, сигеү сикте, ҡайыу ҡайыны. Ҡайтам, тип һөйләнә башлағас та өс-дүрт көн ебәрмәй торҙоҡ. Аҡсалды кашауайға егеп, алыҫтағы кескәй ауылға Зөбәржәтте ағайым менән икәү илттек. Мине атайымдар тағып ебәрҙе булыр. Кашауайҙа балаҫ йәйелгән йомшаҡ бесән өҫтөндә егет менән ҡыҙ уртаһында рәхәткә сумып барам. Ат еле күтәргән шыйыҡ буран бит остарын семтеп ала. Мамыҡ шәл осо менән Зөбәржәт минең битемде ҡаплай. Рәхәт өҫтөнә рәхәт! Хәҙер инде мин уға ғашиҡ ҡына түгелмен, ғашиҡтан да артығыраҡ. Туған апайым йәки туған еңгәм кеүек ул. Ағайым менән ҡауышһындар ҙа, теге үҙәк өҙгөс йырҙы бер ваҡытта ла йырламаһын ине Зөбәржәт. Ҡоҙалар беҙҙе ике көн ҡунаҡ итте. Ағайымды ла, мине лә ҡайҙа ултыртырға, ҡайҙа ятҡырырға белмәнеләр. Беҙҙе нығытып оҡшаттылар булыр. Ҡайтыр юлда ағайым үтә бойоҡ күренде. Мин беләм инде, айырылышыу бәндәне шулай һағышҡа һала. Үҙем дә яманһыулайым. Өйгә ҡайтҡас, өлкәңдәрҙең хәстәрле һүҙҙәре йыш ҡына ҡолаҡҡа салына башланы. Алдағы көҙҙә ҡыҙҙың ун һигеҙе тула икән, артыҡ йыбанмай, яусылар ебәрербеҙ, ахырыһы. Алдан йәрәштереп ҡуйыу хәйерлерәк булыр. …Йырғанаҡтар тулып, ҡар һыуҙары аҡҡан мәлдә ҡоҙаларҙан үтә яман хәбәр килде. Сибәр ҡоҙасабыҙ, минең буласаҡ еңгәм, аҫыл таш исемен йөрөткән Зөбәржәт мәкенән һыу алып сыҡҡан сағында, боҙ ишелеп, Өршәк төбөнә киткән, һыу өҫтөндә көйәнтәһе генә тороп ҡалған. Үҙе китте, йыры ғүмер буйы миндә йәшәй. Мин уны күптән үҙем сығарған һүҙҙәргә әле лә тауышһыҙ ғына эсемдән генә йырлайым. Үтә йәшләй донъя ҡуйған Мортаза ағайым булып йырлайым. Үҙе сыҡмаҫ инде, ә йыры хатта тарих даръяларына батмай йәшәр һәм иңрәр…Өршәк буйынан беҙгә ултырма ҡыҙы килде. Зөбәржәт ҡоҙаса. Кашауай сана егеп, Мортаза ағайым барып алды. Ул – күҙ яуын алырлыҡ сибәр. Ҡыйғас ҡара ҡаштары ғына ни тора. Керпегенән нурҙар тама тигән йыр, моғайын, шул Зөбәржәт тураһындалыр. Ишектән ингәс тә ул бүтәндәр менән ҡуш ҡуллап күреште, кесе ҡоҙам тип, мине ҡосаҡлап алды. Бәләкәс тимәне, кесе тине. Һигеҙ йәшлек кеше нишләп бәләкәс булһын, ти. Аҙаҡтан аңлауымса, ҡоҙасаға әүәл үк ағайымдың күҙе төшкән икән, тегенең дә күңеле тартҡан булыр, тартмаһа, ер аяғы – ер башы ергә ултыр маға килмәҫ ине. Ә мин, иҫәүән, икенсе көндө үк Зөбәржәткә, һөмһөҙләнеп, үҙем ғашиҡ булдым. Күҙҙәремде йөҙҙәренән айырып ала алмайым. Етмәһә, ул тура килгән һайын, Аҡманай ҡамышы төҫлө матур, оҙон бармаҡтары менән йә минең битемдән һөйә, йә башымдан һыйпай. Бөҙрә бәрәскәйем… – ти. Ҡыш көнө минең сәсемде ҡырып ыҙаламайҙар. Шуға күрә бөҙрәм бармаҡ тыҡҡыһыҙ. Бәрәскәй тигәне миңә оҡшап етмәй ҙә, тик, яратҡан кешең әйткәс, күнәһең инде. Ҡунаҡ килеп, ике-өс көн үтеүгә, атайымдар Ҡаранйылғаға туйға китте. Аулаҡ өйгә күҙ-ҡолаҡ булырға һаңғырау Миңзифа инәйебеҙҙе ҡалдырҙылар. Ул ҡаты түгел, тыймай. Теләһәң нимә ҡылан. Аулаҡ өйҙә кис ултырырға ҡыҙҙар йы йылды, һуңыраҡ ағайымдың тиҫтер егеттәре лә инде. Уйын, йыр китте. – Туҡтағыҙ әле, ҡыҙҙар, – тине Гөльямал апайым, – беҙ гел үҙ яғыбыҙҙың ғына йырҙарын йырлайбыҙ. Өршәк яҡтарында ниндәй йырҙар бар икән? Йырлап күрһәт әле, Зөбәржәт. – Ҡоҙаса йырлаһын! – тип ҡушылды егеттәр. Зөбәржәт инәлтмәне. Матур ирендәрен саҡ ҡына ҡымтып торҙо ла: – Йырлап ҡарайым, әләйһә. Тын етһә. – Күҙҙәренән нур һирпеп, ағайым аша миңә әйләнеп ҡараны. Мин ултырған мөйөшөмә тағы ла нығыраҡ һыйындым. Ул йырын башлауы булды, мин был донъянан ваз кистем. Моң һуҙылған һайын, мине бөтмәҫ-төкәнмәҫ һағыштарға батырып, йөрәгемде арбай барҙы. Йәнемде әллә һауаларға ашырҙы, әллә упҡындарға атты, бынан ары ҡалай итеп йәшәрмен, белмәйем. Мин йырсының йөҙөн күрмәйем. Ул миңә ҡырын ултырған. Нисек иламай сыҙай икән? Моғайын, ике күҙе тулы йәштер. Ир булып, мин әле саҡ түҙеп ултырам. Оҙон һуҙып, оҙаҡ йырланы Зөбәржәт. Әйткәнемсә, мин үҙ-үҙемде оноттом, шулай ҙа килеп-килеп шомланып ҡуям, йыр бөтөр тип ҡурҡам. Ул бөтһә, ни ҡала? Бушлыҡ. Йыр ҙа тынды, һулышым да өҙөлдө. Бүтәндәр ҙә оҙаҡ шымып ҡалды. Юҡ, вафат булмаҫ йәнкәй-йәнәш. Бары аҙашҡан ғыналыр. Ошо йырҙы ишетеп, ҡайтыр юлын табыр ул. Гөльямал апайым менән әхирәт булышып, Зөбәржәт ҡоҙаса беҙҙә айға яҡын торҙо, сигеү сикте, ҡайыу ҡайыны. Ҡайтам, тип һөйләнә башлағас та өс-дүрт көн ебәрмәй торҙоҡ. Аҡсалды кашауайға егеп, алыҫтағы кескәй ауылға Зөбәржәтте ағайым менән икәү илттек. Мине атайымдар тағып ебәрҙе булыр. Кашауайҙа балаҫ йәйелгән йомшаҡ бесән өҫтөндә егет менән ҡыҙ уртаһында рәхәткә сумып барам. Ат еле күтәргән шыйыҡ буран бит остарын семтеп ала. Мамыҡ шәл осо менән Зөбәржәт минең битемде ҡаплай. Рәхәт өҫтөнә рәхәт! Хәҙер инде мин уға ғашиҡ ҡына түгелмен, ғашиҡтан да артығыраҡ. Туған апайым йәки туған еңгәм кеүек ул. Ағайым менән ҡауышһындар ҙа, теге үҙәк өҙгөс йырҙы бер ваҡытта ла йырламаһын ине Зөбәржәт. Ҡоҙалар беҙҙе ике көн ҡунаҡ итте. Ағайымды ла, мине лә ҡайҙа ултыртырға, ҡайҙа ятҡырырға белмәнеләр. Беҙҙе нығытып оҡшаттылар булыр. Ҡайтыр юлда ағайым үтә бойоҡ күренде. Мин беләм инде, айырылышыу бәндәне шулай һағышҡа һала. Үҙем дә яманһыулайым. Өйгә ҡайтҡас, өлкәңдәрҙең хәстәрле һүҙҙәре йыш ҡына ҡолаҡҡа салына башланы. Алдағы көҙҙә ҡыҙҙың ун һигеҙе тула икән, артыҡ йыбанмай, яусылар ебәрербеҙ, ахырыһы. Алдан йәрәштереп ҡуйыу хәйерлерәк булыр. …Йырғанаҡтар тулып, ҡар һыуҙары аҡҡан мәлдә ҡоҙаларҙан үтә яман хәбәр килде. Сибәр ҡоҙасабыҙ, минең буласаҡ еңгәм, аҫыл таш исемен йөрөткән Зөбәржәт мәкенән һыу алып сыҡҡан сағында, боҙ ишелеп, Өршәк төбөнә киткән, һыу өҫтөндә көйәнтәһе генә тороп ҡалған. Үҙе китте, йыры ғүмер буйы миндә йәшәй. Мин уны күптән үҙем сығарған һүҙҙәргә әле лә тауышһыҙ ғына эсемдән генә йырлайым. Үтә йәшләй донъя ҡуйған Мортаза ағайым булып йырлайым. Үҙе сыҡмаҫ инде, ә йыры хатта тарих даръяларына батмай йәшәр һәм иңрәр…",Мостай КӘРИМ:,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Тарих,8032,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-26/mostay-k-rim-3702399,2024-03-26T19:21:00+00:00
"Төбәк домены координация үзәге. аккредитацияләнгән теркәү оешмасы белән берлектә. домен зонасында 100 яңа сайтны бушлай теркәячәк. Бу хакта Татарстан мәгълүматлаштыру һәм элемтә министрлыгының матбугат хезмәтехәбәр итә. Министрлыкта искәртүләренчә, доменны бушлай алу өчен берничә шарт үтәлергә тиеш: . доменлы сайт теркәү өчен 31 мартка кадәр. сайтында авторизация һәм теркәлү узарга, . зонасында моңа кадәр алынмаган домен сайларга һәм заказ бирергә кирәк диелә министрлык хәбәрендә. Хәзерге вакытта. зонасында республика, Русия оешмаларының, халыкара ширкәтләрнең 1 меңнән артык домен атамасы теркәлгән. . домены 2014 елдаэшли башлады. Әлеге проект 185 мең долларга төшкән диелде.",. домены зонасында 100 сайтны бушлай теркәп булачак,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,683,https://www.azatliq.org/a/29714965.html,2019-01-17T07:28:49+00:00
"Ауылда һуғым һуя ти, бер кеше. Үгеҙ йығылған, әүҙем генә тунау эше бара. Ҡатындар әйткәс, эсәк йыуырға сығырға әҙер ултыралар өйҙә. Хужа балта, бау хәстәрләп келәткә кереп киткән. Хужабикә генә, тынғыһыҙ кеше булғандыр инде, сығып, ирҙәрҙең эшен ҡарап йөрөй икән, указаниелар биреп тунаусыларға. Ҡыҙыл уңәс, күтән юллау эше башланғас, бер ир, еңгә, ошо эсәкте тотоп тор әле, тиштем, ахыры, бысрағы иткә аҡмаһын тип бер эсәкте тотторған бит, арттан ҡарап торған еңгәһенә. Юллап бөткәндәр, эс- ҡарын төшөрә башлағандар икән, теге еңгә тотҡан «эсәк » эс -ҡарынға бер ҡатышы булмаған нәмә булып сыҡҡан. Хужа килеп еткән уңарсы: - Нишләп уны тотоп тораһың, эш эшләмәйенсә! -тип асыуланғас ҡына, башына барып еткән еңгәнең, ниндәй «эсәк» тотторғаны ҡәйнешенең. Бүтән бер ҡасан да алдан сығып, ирҙәр эшенә ҡыҫылып йөрөмәҫлек булған еңгә.",Ҡәйнеше аҡылға ултыртҡан. .,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,830,https://henek.info/news/shulay-a-bula/2025-11-28/yneshe-a-yl-a-ultyrt-an-4485559,2025-11-28T14:00:00+00:00
"Ире ҡатынына: – Ике яңылығым бар. Береһе – яҡшы, икенсеһе – насар. Насары: мин һинең аҡсаңды туҙҙырып бөтөрҙөм. Яҡшыһы: һин хәйерсе булһаң да, мин һине яратам. Дуҫтар байрам итә. – Марат, һин ишекте яптыңмы? – Яптым. -Йоҙаҡҡа бикләнеңме? –Эйе. – Егеттәр, Маратҡа бүтән һалмағыҙ, беҙ бит палаткала. Танышыу хеҙмәтенә шылтыраталар. – Алло, һеҙҙең менән танышырға мөмкинме? – Әлбиттә. Үҙегеҙ менән таныштырығыҙ һуң. – Мин тәпәшәк буйлы, тулы кәүҙәле, ҡырылмаған йөҙлө… – Яҡуп, һинме ни был? – Ике яңылығым бар. Береһе – яҡшы, икенсеһе – насар. Насары: мин һинең аҡсаңды туҙҙырып бөтөрҙөм. Яҡшыһы: һин хәйерсе булһаң да, мин һине яратам. – Егеттәр, Маратҡа бүтән һалмағыҙ, беҙ бит палаткала. – Мин тәпәшәк буйлы, тулы кәүҙәле, ҡырылмаған йөҙлө…","Үәт, ҡыҙыҡ!",['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,740,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-10-16/t-y-y-4429363,2025-10-16T11:40:00+00:00
"30 йылдар элек ҡарт өләсәйем вафат булды. Белеме лә юҡ ине уның, һаңғырау ҙа ине. Яҙмышы ауыр. Уға нисә йәш икәнен дә теүәл генә белмәнек, сөнки документтары дөрөҫ тултырылмағайны. Гел доғала булды. Мин уҡый башлағас, бөтә белгән доғаларын дәфтәргә яҙҙырғайны. Аллаһ Тәғәлә уға, үҙе теләгәнсә, еңел үлем бирҙе. Май айында бөтәбеҙ бергә картуф сәсергә ҡайтҡан ваҡытта үлде. Беҙҙең ҡайтҡанды көтөп ятҡан тиерһең. Өләсәйҙе ерләнек, өсөн уҡыттыҡ, картуф ултырттыҡ та киттек. Июндә тағы ауылға ҡайттыҡ. Кемегеҙҙең төшөнә инде тип һораным. Бер туған апайым, миңә инде, тик аңлап бөтөрмәнем ул төштө, тине. Зыяратҡа барып ҡайтырға кәрәк әле, тип белдерҙе. Ауылдағы апай ҙа, әсәй төшкә инде, нимәлер һоранымы, әйттеме - аңлап бөтөрмәнем, тине. Ул да зыяратҡа барып ҡайтырға кәрәк, тине. Шунда уҡ йыйындыҡ та киттек. Өйҙә йыраҡ ҡына туған апай ҡалды. Беҙ йөрөп ҡайтҡансы өҫтәл әҙерләй торам тип. Барҙыҡ зыяратҡа, доғалар уҡыныҡ, башҡа туғандарҙың да ҡәберлектәрен таҙарттыҡ. Өйҙә ҡайттыҡ та иҫебеҙ китте. Беҙҙең йәй көнө йыйылышып сәй эсеп, ашап ултыра торған йәйге кухнябыҙға ""Зи Л"" машинаһы килеп ингән. Шоферы иҫерек булған. Ярай әле теге өйҙә ҡалған апай зыян күрмәгән. Әгәр ҙә зыяратҡа китмәгән булһаҡ, уныбыҙҙан берәйебеҙ иҫән ҡалыр инеме икән? .. Беҙ бит юлдан ҡайтҡас, башта шул кухняла ултырып сәй эсә инек. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Мәрхүм өләсәйем үлемдән ҡотҡарҙы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәмғиәт,1416,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2026-01-07/m-rh-m-l-s-yem-lemd-n-ot-ar-y-4530399,2026-01-07T17:30:00+00:00
"Башкортстаннан Украинадагы сугышка озатылган хәрбиләр. Архив фотосыфикерләрБүген, 23 июньдә Уфаның Совет мәйданыннан ""Башкортстан"" мотоукчы полкына керәчәк тагын өч хәрби төркемне хәрби әзерлекләргә озаттылар. Аларга икенче дөнья сугышында катнашкан башкортстаннарның исемнәре бирелгән. Бу: Гази Заһитовисемендәге штурм отряды, Вафа Әхмәдуллинисемендәге күзләү ротасы һәм Әхәт Әхмәтановисемендәге снайпер роталары, дип иткерә""Башинформ"". Хәрбиләрне озату чарасында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров""шул рәвешле, Башкорт ихтыяри полкының төп хәрби бүлекчәләрен төзү төгәлләнде"", дип белдергән. Июнь башында Хәбиров ""Башкортстан"" мотоукчы полкын төзеп бетерү 30 июньгә төгәлләнергә тиеш, анда 2,5 мең ""ихтыяри"" булачак, дигән иде. Башкортстанда республика атамасы бирелгән мотоукчы полк оештырачаклары турындаапрель башында хәбәр ителде. Республика хөкүмәте бу тәкъдимне ""тулысынча хуплый"" һәм аны төзүгә бөтен көчен куячак, чыгымнарын үз өстенә алачак, дигән иде Хәбиров. Мотоукчы полк өчен нинди генә исемдәге хәрби төркемнәр төзелмәде. Сергей Зоринисемендәге танк батальоны, Шәриф Сөләймановисемендәге зенит-артиллерия батареясе, Мөгыйн Нагаевартиллериядивизионы, Даян Мурзинһәм Таһир Кусыймов""ихтыяри"" батальонннары, Әхмәт Дәүләтовисемендәгемедицина ротасыһәм башкалар. Моңа кадәр республикадан Миңлегали Шәйморатов, Александр Доставалов, Салават Юлаевисемендәге һәм ""Ватан"" батальоннары сугышка ибәрелгән иде. Март башында Башкортстанда ""Төньяк амурлар"" һәм Даян Мурзинисемендәге батальон ыю турында хәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Радий Хәбиров ""Башкортстан"" мотоукчы полкын төзеп бетерү тәмамланды диде",['Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,1614,https://www.azatliq.org/a/32472294.html,2023-06-23T10:18:13+00:00
"Беларус хатын-кызлары протест чарасындаБеларуста президент сайлаудан соң протест чаралары дәвам итә. Беларусның эчке эшләр министрлыгы узган тәүлектә каршылык чарасында катнашучылардан тагын 700 кеше тоткарлануын әйтте. Шулай итеп сайлау узган көннән башлап тоткарланучылар саны 6,7 меңгә итте. Азатлык Беларуста яшәүче татарлар белән соңгы көннәрдә барган вакыйгалар турында сөйләште. Татарларның күбесе башкала Минскидан тыш, Гродно өлкәсенең Ивье шәһәрендә яши. Бөек Литва князлегенә - гасырларда килеп урнашкан польша-литва-беларус татарларының бер төркеме күмәкләшеп татар бистәсендә яшиләр. Татар әмгыяте имамы Адәм Радецкийәйтүенчә, хакимият аларның эшчәнлегенә аяк чалмый һәм аларга шул итә. Адәм Радецкий""Калганын без үзебез эшлибез. Сайлауда да кем ничек тавыш бирәсе килде, шулай тавыш бирде. Барыбыз да бер намзәткә генә тавыш бирәбез дигән сөйләшүләр булмады. Мин үзем сәясәткә кысылмыйм. Ивьеда күмәкләшеп 500 ләп татар яши. Бу урынны Муровщизна дип тә йөртәбез. 1882 елда төзелгән мәчетебез бар. Ул беркайчан да ябылмаган, бары пандемия вакытында гына өч атнага ябылып торды. Без инде 620 елдан артык монда яшибез, динне саклап кала алуыбыз бик зур уңыш, телне кызганычка белмибез. Татар яшьләре 2000 елга кадәр күбрәк үз милләт кешеләре белән гаилә корса, хәзер инде урысларга өйләнүчеләр дә артты. Элек күбесе Ивьеда эшләргә калса, хәзер яшьләр югары белем алырга дип Минскига китә һәм күбесе шунда төпләнеп кала. Ивье Татарстанның Азнакай шәһәре белән беректәш шәһәрләр. Анда барганым бар, бик ошады. Алар да безгә килде. Азнакайдан килгән сәдака акчасына мәчетебезне ремонтладык. Дуслыкта яшәргә кирәк. Элемтәләрне югалтмаска"", диде ул. Элек Беларус дәүләт университеты доценты булып эшләгән, тумышы белән Ивьедан, хәзер Минскида яшәүче Рәхмәт Байтасов Азатлыкка әйтүенчә, ул президентлыкка намзәт Андрей Дмитриевкомандасында эшләгән. Байтасов сайлау хәрәмләшүләр белән узды, шуңа икенче турны таләп итү кирәк дип саный. Рәхмәт Байтасов""Халык Лукашенканың үз-үзен тотышыннан аптыраган. Лукашенканың сайлау алды чыгышы вакытында әйткән сүзләреннән соң халык сайлау башланганчы ук тизрәк башка намзәткә тавыш бирергә ашыга иде. Ул үзенә каршы эшләде. ""Коронавирустан үлгәннәр үзләре гаепле"" дигән сүзләр сөйләде, ""свиноматкалар"" дигән сүзләр калмады. Хәтта элек Лукашенка ил өчен тарыша дип уйлаучыларның да күзләре ачылды. Аның хакимияттә утыруы үзләренең һәм балаларының тормышына куркыныч тудыруын аңладылар"", ди ул. Байтасовның бөтен туганнары диярлек Дмитриевка тавыш биргән. Аның улы да протест чарасына чыгарга теләгән, әмма әтисе каршы чыккан. ""ОМОН бик кырыс кылана. Лукашенка инде алдан әзерләнде, барысын да чамалады. ОМОНны да әзерләде. Әмма протестка чыгучылар аз шул. Биш-алты мең урынына 300 мең чыкса, хәл башкача булыр иде. Сайлауда катнашкан халык алданудан хурланып протест чарасына чыга. Аларның тавышлары Лукашенкага язылды. Безнең фикеребезчә, Светлана Тихановскаяга халыкның 45 тавыш биргәндер. Лукашенка өчен 42лап булырга мөмкин, әмма аның яртысы ташланган, ягъни ялган бюлетеньнар. Без (Дмитриев командасы – ред. ) кичә үзәк сайлау комиссиясенә сайлауны танымау турында шикаять яздык. Ни генә булса да, Лукашенка хакимияттә иң күбе бер ел кала алыр дип саныйм. Ивьеда минем бертуганым яши. Кичә кич анда да каршылык чаралары узган. Татарларның катнашу-катнашмавын төгәл белмим"", диде ул. Эльвира ЛевшевичМинскидагы ""Чишмә"" татар әмгыяте итәкчесе Эльвира Левшевичәйтүенчә, оешмадагы татарлар барысы да Лукашенканы яклаган. ""Без дәүләт белән тыгыз берлектә эшлибез. Урамга чыгучылар барысы да күп әйберне аңламый торган яшьләр. Аларга эш юк диләр. Ә яңа укып бетергән яшьләргә кая эш бар соң? Әлбәттә Лукашенка хәлнең ни дәрәәдә кискен икәнен аңлый. Бүген чыгыш ясаганда инде тавышы үзгәргән иде. Тынычланырлар инде. Алдагы көннәрне протестка күбрәк чыктылар, бүген азрак. Интернетны каплау әлбәттә дөрес булмады. Бөтен әйберне кысып кына булмый, диалогка килергә кирәк. Оппозициядә конструктив тәкъдимнәр бирергә тиеш"", диде ул. Шул ук оешма әгъзасы булып торган Гөлсинә Шәриповасайлауда катнашмаган. Гөлсинә Шәрипова""Мин 28 ел Беларуста яшәсәм дә, Русия ватандашымын. Шуңа тавыш бирмәдем. Ирем барысына да каршы тавыш биргән. Улларым яшь хатынны (Светлана Тихановская – ред. ) сайлаган. Безнең табиблар булып эшләүче бер татар гаиләсеннән дүртесе дә шул хатын-кыз өчен тавыш биргән. Аннары дачадагы күршеләр дә шул хатын-кызны сайлаганнар. Безнең эштәге итәкчебез Александр Лукашенка өчен тавыш биргән. Сайлауда катнашучы халыкның 80 Лукашенканы сайлаган дигән мәгълүматка шикләнәм, 50 сайлагандыр. Бездә бит түрәләр, бюджет эшчеләре күп. Алар әлбәттә абзый (Лукашенка – ред. ) өчен тавыш бирә, чөнки урыннары ылы, хезмәт хаклары да әйбәт. Яшьләргә авыр, алар институт бетерәләр дә эшкә урнаша алмыйлар. Минем ике улым институт тәмамлады, берсе хәтта магистратураны бетерде. Өч тиенлек хезмәт хакына эшлиселәре килми. Интернеттан акча эшләргә тырышалар. Шуңа яшьләр кыза, әмма ни мәгънә? Әнә бит кыйналганнар, бер яшь егет үлгән. Имеш кулында нәрсәдер шартлаган. Бу бик кызганыч. Мин үзем Лукашенка өчен тавыш биргән булыр идем, чөнки Тихановская өйдә утырган хатын-кыз, бернинди оешманы итәкләгәне булмаган, аны Европа финанслый дип уйлыйм. Ул курчак кына"", ди ул. Гөлсинә ханымның уллары Тихановскаяга тавыш бирсә дә протест чараларына чыкмаган. ""Мин аларга барысын да аңлаттым. Чит илдән килгән провокаторлар бар бит. Бәлки безнең ОМОН андый да түгелдер. Аңлашылмаган яклары күп. Шуңа улларым протестка кушылмады. Эшләгән кешегә эш күп ул, әмма хезмәт хакы аз. Яшьләргә бит бик тиз кирәк. Мин Лукашенкага яхшы карашта, әмма кешеләрне аның боерыгы белән кыйныйлар икән, бу бик начар. Без бит барысын да белмибез"", диде Шәрипова. Аның әйтүенчә, Беларуста халыклар бик дус һәм тату яши. ""Лукашенка татарларга хөрмәт белән карый. Русиядән аңа каршы ишетелгән фикерләр миңа ошамый. Дус булсыннар иде"" дип өстәде Шәрипова.",Беларуста протест чаралары дәвам итә: андагы татарлар фикерләре,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 1 1 0 1 0 1 0 0 0 0],7,Татарстан,5862,https://www.azatliq.org/a/30780578.html,2020-08-13T11:52:07+00:00
Миәкә районында М. Абдуллин исемендәге 1-се мәктәп уҡыусылары ГТО тапшыра. ГТО нормативтарын тапшырыу Физик культураны һәм спортты үҫтереү дәүләт программаһы сиктәрендә бара. спорт физкультура,Миәкә уҡыусылары ГТО тапшыра,['Мәғариф' 'Спорт' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,192,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-25/mi-k-u-yusylary-gto-tapshyra-4481565,2025-11-25T17:27:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр"". Реалии"" мәгълүматынча, алты гаепләнүченең бишесе мәхкәмәдә үз гаебен танырга ыена. ""Мәхкәмә процессы тиз узар күрәсең: адвокатлар әйтүенчә, хөкемдар эшне 4-5 утырышта, декабрь ахырына кадәр карап бетерергә ниятли"", — дигән "". Реалии""га бер гаепләнүченең туганы. Кичә, 7 ноябрьдә Ижау шәһәренең Ленин районы мәхкәмәсендә ""Баймак эше""ндә гаепләнүче алты кешенең —Айтуган Малабаев, Вилүр Карачурин, Данис Үзәнбаев, Азат Мирзин, Фатих Әхмәтшинһәм Венер Яубасаровның инаять эшләре карала башлаган. Аларның барысын да ""киңкүләм тәртипсезлекләрдә катнашу""да (инаять кодексының 212 маддәсе, 2 өлеше) һәм ""хакимият вәкиленә карата гомергә һәм сәламәтлеккә куркыныч тудырмастай көч куллану""да (инаятькодексының 318 маддәсе, 1 өлеше) гаеплиләр. Мәхкәмә утырышларын хөкемдар Елена Никитинаалып бара. Элегрәк гаепләнүчеләрне Уфадан Ижауга алып килмәүләре сәбәпле, мәхкәмә утырышларын берничә мәртәбә кичектерделәр. Шулай да хөкемдар Никитина бер утырышта әмәгатьчелек һәм медиа өчен утырышны ябу турында караркабул итте. Киләсе утырышта мәхкәмә залына ""Сивил контроль"" (""Гражданский контроль"") хокук яклау оешмасының күзәтүчесенкертмәделәр. "". Реалии""ачыклавынча, кичәге утырышта прокуратура вәкиле гаепләү йомгаклавын, шулай ук зыян күрүчеләр дип табылган куәт оешмалары хезмәткәрләренең һәм гаепләү шаһитләренең күрсәтмәләрен укыган. — Мәхкәмә процессы тиз узар күрәсең: адвокатлар әйтүенчә, хөкемдар эшне 4-5 утырышта, декабрь ахырына кадәр карап бетерергә ниятли, — дигән "". Реалии""га бер гаепләнүченең туганы. "". Реалии"" белешмәләренчә, алты гаепләнүченең бишесе мәхкәмәдә гаебен танырга ниятли. Тагын берсе өлешчә генә — ""хакимият вәкиленә карата гомергә һәм сәламәтлеккә куркыныч тудырмастай көч куллану""да гына танымакчы була. Киләсе утырыш 14 ноябрьгә билгеләнгән. Быел июль аеда Башкортстан хакимиятләре ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең хатыннарына ирләренә ""йогынты ясарга"" куша, дипхәбәр ителгән иде. ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләр арасында иң беренче булып Илшат Ульябаевэше каралды. 17 июльдә Оренбур өлкәсенең Орски шәһәрендәге район мәхкәмәсе"" аны биш елга гомуми тәртипле колониягәхөкем итте. Бер адвокат ""Баймак эше"" белән бәйле ""мәхкәмәләрнең барысы да Илшат Ульябаевның мәхкәмәсе сценариесе белән узачак"", дип әйткән иде. Аның фаразынча, ""Баймак эше""ндә гаепләнүчеләрнең ""кимендә 50 процентын ахыр чиктә өйләренә ибәрәчәкләр"". — Бөтен кешене дә мәхкәмә аша уздырачаклар, бу эшнең бөтен максаты да шул бит. Тик бөтенесен дә утыртмаячаклар. Гаепләнүчеләрнең яртысын шартлы рәвештә ирекләреннән мәхрүм итәрләр. 30 лап проценты иңелрәк мөддәтләр алыр - мәсәлән колония-яшәүлеккә ибәрерләр. Ә ""оештыручылар"" һәм ""координаторлар"" дип атала торганнарын кырыс мөддәтләр көтәдер дип куркам. Әлбәттә, бу фаразлар гына. Чынлыкта исә күпкә начаррак та булырга мөмкин, ди адвокат. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Ижауда ""Баймак эше""ндә гаепләнүче алты кешенең мәхкәмә утырышлары башланган",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2935,https://www.azatliq.org/a/izhauda-baymak-eshe-nda-gaeplanuche-alti-kesheneng-mahkama-utirishlari-bashlangan/33194152.html,2024-11-08T12:57:50+03:00
"Рөстәм Ямалиев (у) ""Татар штабы"" утырышында, архив фотосыКазандагы Милли шура итәкчелеге Мәскәү шәһәрендәге ""Татар штабы""ның Дөнья татар конгрессы халыкара берлеге кысаларындагы эшчәнлеген туктатып тору турында карар чыгарган. Конгрессның рәсми сәхифәсендә урнаштырылган кыскахәбәрдәязылганча, ""Татар штабы""н конгресстан чыгару мәсьәләсе Милли шураның якын арада булачак утырышында каралачак. Азатлык аңлатма бирүне сорап Дөнья татар конгрессы башкарма комитетына шалтыратты. Рәиснең беренче урынбасары Данис Шакиров Азатлык хәбәрчесе белән сөйләшергә теләмәде: ""Безнең хәзер ыелыш, гафу итегез"", дип телефонын куйды. — Әсәдуллаев йортына дәгъва итеп, татар оешмаларының аерым итәкчеләре эшчәнлеген дискредитацияләү— Русия халыклары демократик конгрессы мәнфәгатьләрен алга сөрү""БИЗНЕС "" басмасыязуынча, ""Татар штабы"" итәкчесе Рөстәм Ямалиевка Татар конгрессы башкарма комитеты итәкчесе Ринат Закировисеменнән рәсми хат ибәрелгән. Алеге хатта ""конгресс исеменә ""Татар штабы""ның Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсенең башка итимагый оешмаларына карата әдәпсез гамәлләре турында хәбәрләр килгән"", диелә. Аерым алганда, ""Әсәдуллаев йортына дәгъва итеп, татар оешмаларының аерым итәкчеләре эшчәнлеген дискредитацияләү адымнары ясалган. "" Моннан тыш, хатта әйтелгәнчә, ""Ямалиев Русия халыклары демократик конгрессы мәнфәгатьләрен алга сөргән"", ә бу хәрәкәтнең ""этно-милли гамәлләре"" Татар конгрессы эшчәнлегенә капма-каршы килә икән. Мәгълүм булганча, ""Татар штабы"" Русия халыклары демократик конгрессы чараларын оештырудакатнашкан иде. Шулардан чыгып, Милли шура итәкчелеге ""Татар штабы""ның Дөнья татар конгрессында әгъзалыгын туктатып торырга булган. Ел ахырында Штаб эшчәнлегенә ""объектив бәя"" биреләчәк. Азатлык аңлатама сорап ""Татар штабы"" итәкчесе Рөстәм Ямалиевка мөрәәгать итте. Рөстәм әфәнде Азатлыкка әйтүенчә, бу хәл аларны аптырашта калдырган. ""Без әле эш сәфәрендә, шуңа төгәл бернәрсә дә белмибез. Соңрак тулырак аңлатма бирербез. Бу хәл безне бик аптыратты"", диде ул. Ямалиев сүзләренчә, алар инде 22 ел алып эшчәнлек бара һәм бары узган ел гына конгресска әгъза буларак кабул ителгән. Шуңа ул бу карар штабның эшчәнлегенә тәэсир итмәячәген әйтә. ""Мондый хәлләр безгә тагын да тырышырга этәргеч бирә. Татарлар арасында чыккан каршылыклар, әлбәттә, күңелсез. Әмма конгресста сәләтле кешеләр эшли, алар мәсьәләнең төбенә төшәрләр дип уйлыйм. Безнең мәсьәлә конгресста көз көнне каралачак"", диде ул. Ямалиев әйтүенчә, Мәскәүдәге Әсәдуллаев йортыэшенәаларның бернинди дә бәйләнеше юк. ""Без ул эшкә кысылмыйбыз"", диде ул. Шалтай-Бабай каналы Ямалиев Мәскәү шәһәре татар милли-мәдәни мохтарияте итәкчесе Фәрит Фарисовэшчәнлегенә канәгатьсезлек белдереп шикаять язган һәм Әсәдуллаев йортын тикшерүне сораган дипязган иде. Канал фикеренчә, Милли шура карары шуның белән бәйле. Шушы вакыйлар Мәскәүдәге Әсәдуллаев йорты тирәсендәге ыгы-зыгы вакытына туры килде. Билгеле булганча, гасыр башында төзелгән Әсәдуллаев йорты 2009 елда Русия президенты Владимир Путинфәрманы белән Мәскәү татар әмәгатьчелегенә куллану өчен кире кайтарылган иде. Күптән түгел Русия президенты идарәсенең Әсәдуллаев йортын Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятеннән алырга ыенуымәгълүм булды. Хакимият 49 елга түләүсез арендага бирү килешүен юкка чыгармакчы дип белдерелде. Президент идарәсе килешү шартлары үтәлмәгән дип саный. Мәскәү татар милли-мәдәни мохтарияте Әсәдуллаев йортын саклап калу өчен имза даыя башлаган иде. Мохтарият вәкилләре йортны уйлап чыгарылган сәбәпләр белән тартып алмакчылар дип саный. Сишәмбе билгеле булганча, Мәскәү арбитраж мәхкәмәсендә Әсәдуллаев йорты эшен карау 13 августкакичектерелгән. Мәскәүнең Татар милли-мәдәни мохтарияте һәм Русия президенты идарәсенең ""Югары хакимият оешмалары биналарын эксплуатацияләү идарәсе"" үзара килешү төзергә булган. Бу хакта ""Бизнес-Онлайн""яза. ""Эшне туктатып торуыгызны сорыйм, үзара килешү мәсьәләсе карала"", дигән адвокат Таһир Мәитов. Президент идарәсе вәкиле дә моны раславын белдереп, диалог башланды дигән. Нәтиәдә хөкемдар Кристина Хабароваэшне мәхкәмәдә карауны 13 августка кичектергән. Бу көнгә яклар килешүне әзерләп бетерергә тиеш. Әсәдуллаев йорты 1913 елда эшмәкәр Шәмси Әсәдуллаевакчасына хосусый мөселман мәктәбе буларак төзелә. Мәктәп белән бергә шул ук бинада татар басмаларын чыгаручы типография дә урнаша. 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң бина дәүләт кулына күчә. Шулай да 1941 елга кадәр биредә Нариманов исемендәге иде еллык татар мәктәбе, балалар бакчасы, төрки китапханә, үзешчән театр эшли, татар мәдәни чаралары уза. Сугыш чорында хакимият аны тартып алып анда хәрби һоспиталь урнаштыра, ә сугыштан соң ул тышкы эшләр министрлыгына тапшырыла. Татар әмәгатьчелегенең дистәләрчә елга сузылган мөрәәгатьләре нәтиәсендә 2003 елда Әсәдуллаев йорты түләүсез кулланып тору өчен Русия президенты идарәсеннән 49 елга Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенә тапшырыла. Биредә төрле татар чаралары, очрашулар, кичәләр уздырыла.","""Татар штабы"" конгресстан чыгарылган. Сәбәбе нәрсә: милекме, сәясәтме?","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 1 1 0 1 1 0 1 1 0],11,Татарстан,4875,https://www.azatliq.org/a/29993036.html,2019-06-11T12:08:00+00:00
"Шул изгелеге сауап булып әйләнеп ҡайтты. Эй, ошо сәйгә күптән ҡыҙығып йөрөй инем. Ҡалайтаһың, торғоҙоп ҡалдырам инде. Ҡарт кеше сәйһеҙ тора алмай, бүтән ваҡыт килеп алырмын, – тип алған әйберен ҡабат кассирға һуҙҙы.",Хәйер булһын тип сәй генә биргәйне.,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Әҙәбиәт,215,https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2025-12-01/h-yer-bul-yn-tip-s-y-gen-birg-yne-4489139,2025-12-01T19:45:00+00:00
"Айдер АзаматовРусия полициясе Акмәчеттә Кырым адвокатлары Айдер Азаматовһәм Эмине Авамилеваны тоткарлаган. Бу хакта Азаматов -тагы сәхифәсендәхәбәр итте. Адвокатларны, кичә тоткарланган башка бер Кырым адвокаты Назим Шейхмамбетовны яклаган вакытта, ягъни һөнәри бурычларын үтәгәндә тоткарлаганнар. Аларны ""ватандашларның әмәгать урынында күпләп булуын яки хәрәкәт итүен оештыру нәтиәсендә итимагый тәртип бозылу"" маддәсе нигезендә (Административ хокук бозулар кодексының 20.2.2 маддәсе, 1 өлеше) гаеплиләр. Бу хәлгә Русия куәт оешмалары вәкилләре рәсми фикер белдермәде. Адвокат Назим Шейхмамбетовны Акмәчеттәге Русия мәхкәмәсе бинасы янында тоткарладылар, ул Эдем Семедляевне якларга килгән иде. Эдем Семедляевне исә 26 майда тоткарладылар. Экстремизмга каршы көрәш үзәге адвокатны Русия кораллы көчләрен дискредитацияләүдәгаепләде. Ул татар активисты, ""Азат Идел-Урал"" итимагый хәрәкәтен оештыручыларның берсе Рәфис Кашаповның 16 апрельдә чыгарган постын үз сәхифәсенә күчереп куйган булган. Бу постта Рәфис Кашапов Русия кораллы көчләре гамәлләре турында язган. Семедляевны 75 мең сум штрафка тарттылар.2014 елның язында Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, ярымутрауда даими рәвештә бәйсез журналистлар, әмәгать активистлары, кырымтатар милли хәрәкәте активистлары, Мәлес әгъзалары, шулай ук Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасы белән элемтәләрдә шикләнелүче кырым мөселманнарында тентүләр уза. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия полициясе Акмәчеттә тагын ике Кырым адвокатын тоткарлаган,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1499,https://www.azatliq.org/a/31871703.html,2022-05-28T15:15:16+00:00
"(6) Впервые в 2024 году Чемпионат пройдет по двум дисциплинам: «Битва роботов» для участников всех возрастов с роботом весом до 110 килограмм и новая дисциплина «Битва мини-роботов» для участников 10-17 лет с роботом весом до 1,5 килограмм. Первый отборочный этап Чемпионата пройдет 28 сентября на территории спортивного комплекса «ЦСКА Арена». Участники первого этапа – 48 команд из России, Беларуси, Бразилии, Индии, Ирана и Китая. Программой мероприятия предусмотрено два шоу: дневное (с 12:00 до 15:20) и вечернее (с 17:00 до 19:20). «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Роботтар һуғышы,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,968,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-16/robottar-u-yshy-3931139,2024-09-16T16:37:00+00:00
"Бала сағым күптән үткән инде, Үткән мәлем ашыҡ уйнатыр. Тик күңелдә һаман сабый бала Уйнап йөрөй, болон буйлатып. Уйнай-көлә, үҙем көлмәһәм дә, Сеңләп илай күңеле тулғанда. Ахыр арып ятып, йоҡлап китә, Рәхәт әсәй янда булғанда. Нисек тыуғанымды иҫләмәйем. Ул саҡта, йәғни алтмышынсы йылдарҙа кешенең тамағы яңы икмәккә туйып, бутҡа бешереп, бал ҡойоп ҡунаҡҡа саҡырыша башлағандар. 1960 йылдың 29 ғинуарында әсәйемдәр ҡунаҡҡа барғанда тыуғанмын. Әсәйем әйтеүенсә, нәмә белмәй илағанмын. Әхмәр тигән исемем ана шул илаҡлығымдан килә. Миңә күҙ тейгән тип, шул исемде һайлағандар. Әхмәр ғәрәпсәнән ҡыҙыл тигәнде аңлата бит инде. Белеүебеҙсә, ҡыҙыл төҫ һоҡ тейеүҙән һаҡлай. Әсәйҙәр яңы тыуған бәрәстәрҙең дә һырт йөнөнә ҡыҙыл сепрәк бәйләй ине. Һиндостанда кешенең ҡарашын яман күҙҙән тайпылдырыр өсөн маңлайына ҡыҙыл буяу һөртәләр. Нимә генә булмаһын, был исем мине һәр ваҡыт һаҡлап йөрөтәлер, күрәһең, һәр төрлө маҡтауҙарға бирешмәйем. Шулай ҙа өс йәшемдә саҡта өс төн, өс көн буйына һыным ҡатып илағанмын. Ауылыбыҙҙың фельдшеры, өйгә килеп, укол да ҡаҙап ҡараған, доғалар ҙа ярҙам итмәгән. Тәнем буҙарып, ни илай алмай, ни тын ала алмай, ҡатып ҡалғас, ""Ясин"" сыға, йәғни Изге китабыбыҙ Ҡөрьән Кәримдең ""Ясин"" сүрәһен миңә уҡый башлағандар. Шунда бер олатай мине Манһырға Мөжәүир олатайға алып барырға тәҡдим иткән. Атайым мотоциклын ҡабыҙып, әсәйем мине төрөп алып, ауылыбыҙҙан илле саҡырымлап арала ятҡан Манһыр ауылына йүнәлгәндәр. Баймаҡ ҡалаһын үтеп барғанда ГАИ инспекторы, беҙҙе туҡтатырға теләп, таяғын күтәргән. Атайым туҡтап тормайынса, үтеп китергә уйлаған, әммә инспектор, һикереп мотоциклдың алдына ташланып, асҡысын һурып алған. Әсәйем илап ебәргән дә, мине күрһәтеп, хәлде аңлатып биргәс, артабан инспектор беҙҙе тотҡарламаған. Мөжәүир олатай мине урындығына һалып сисендергән дә, доғаһын уҡып, тәнемде устары менән һыпырып ебәреүе булған, буҙарған тәнемә ҡан йүгереп, илап ебәргәнмен. Шунан әсәйемде имергә тотонғанмын. Олатай мине тағы ла өшкөрөп, бетеү яҙып биргән дә, атайым менән әсәйемә шулай тигән: Күҙ менән ҡаш араһындағы бала булһын. Был балағыҙҙан ғалим йә шағир сыға. Аҙаҡ өйөбөҙгә ҡунаҡтар килһә, әсәйем олатайҙың ошо һүҙҙәрен һәр ваҡыт ҡабатлай торғайны. Әсәйемдең күкрәк һөтө тел осомда һаман. Әммә миңә был ләззәттән бик-бик иртә айырылырға тура килде. Йәш ярымлыҡ сағымда минән һуң тыуған Әхтәм ҡустым хужа булып алды был урынға. Нимәһе иҫемдә: ҡустым әсәйемдең күкрәк һөтөн соңҡолдатып имә, мин яҡынлаһам, сәсрәп илап, ҡыуып ебәрә. Бик-бик ҡыйын булһа ла, миңә был ләззәт донъяһын иртә юғалтырға тура килде. Талашып имеп, фәтеүә сыҡмағас, үсегеп, илай-илай ишегебеҙ алдына сыҡтым да, оло донъяға ҡарап торам. Өйөбөҙҙөң нигеҙ таштарына менеп, бер-береһен поезд вагондары һымаҡ тағып алған көн йылытҡыстарын күргәс, илауымдан туҡтап ҡарап тора башланым. Һе, шундай мәҙәк йыбырлаҡ йәндәр бар икән был донъяла. Ә үҙем күҙем шәмәреп торған булам. Минән ике йәшкә өлкән Бибинур апайым: Мына, ҡара, – тип, бармаҡ араһына ҡундырып, ғәжәйеп матур бөжәктәрҙе күрһәтте Ҡояш апай, йә икенсе төрлө ҡамҡа икән. Беҙҙә уларҙы фирҙәүес тиҙәр. Бөжәк, апайымдың усы, бармаҡтары буйлап йүгереп йөрөй, ә апайым һамаҡлай: Фирҙәүес, фирҙәүес, Атайыңдың һары тунын Кей ҙә ос! Фирҙәүес, фирҙәүес, Атайыңдың һары тунын Кей ҙә ос! Бөжәк әллә апайымдың ос тигән әмерен аңланы, булһа кәрәк, зеүелдәп осоп китте. Белһәгеҙсе, шул саҡта йәнемдең ни ҡәҙәрем рәхәтләнгәнен. Гүйә йәнем тәнемдән айырылды ла, шул ҡамҡа менән бергә юғарыға күтәрелде. Минең әсәйемдең күкрәк һөтөнән айырылған һағышым да шул бөжәк менән бергә, булмышымдан айырылып, осоп китте. Беҙ ғаиләбеҙҙә ун бер бала үҫтек. Беҙҙең менән бер үк ихатала, әммә үҙ йортонда йәшәгән атайымдың әсәһе, Тайфа ҡәртәсәйем өйөбөҙгә килеп инә лә, мине әйҙәп алып сығып китә. Елкәһенә ултыртып, ауылыбыҙ янындағы урманға алып китә. Унда еләк, сейә, бөрлөгән тирәбеҙ. Байтаҡ йөрөп арығас, асыҡҡас, ергә ултырып, уның биленә бәйләп алған төйөнсөгөнән киндер орлоғо ҡушып бешергән сөсикмәген ашап, үҙәк ялғайбыҙ, шешәгә яһап алған сәйен һемерәбеҙ. Күңеле лыҡа тулы хазина ине ҡәртәсәйемдең. Уның үҙенең йырҙары ла, шиғыр-бәйеттәре лә, әкиәттәре лә күп ине. Бөгөн уйлайым да, миндә ижад ялҡынын тап ҡәртәсәйем тоҡандырғанын аңлайым. Донъя менән хушлашыр мәле еткәс, ул мине күрергә теләүен белдергән. Хушлашырға теләй, тинеләр. Мин быны ишеткәс, һарайыбыҙ башына ҡасып йәшендем. Күңелем менән тойҙом: әгәр ҙә уның янына барһам, ҡайтып булмаҫтай ергә китеп барыр тип ҡурҡтым. Үҙем шыңшып илайым, шунда бесән араһында йоҡлап киткәнмен. Атайым төнө буйына: Әхмәр, Әхмәр! — тип ҡысҡырып эҙләп йөрөгән дә, мине таңға ҡарай һарай башынан табып алып төштө. Өйгә инеп, үлем түшәгендә ятҡан ҡәртәсәйемдең башы осонда баҫып торам. Ул мине күреп ҡалды ла, күҙҙәре менән текәлеп, ирендәрен көскә ҡыбырҙатып ниҙер шыбырҙаны ла, мәңгелеккә күҙҙәрен йомдо. Ижад донъяһына мөнәсәбәтле булыуым менән мин тик уға, ҡәртәсәйемә бурыслымын. Бала сағымдың икенсе бәхетле миҙгелдәре әсәйемдең әсәһе, Маһира өләсәйемә бәйле. Әсәйем Таулыҡай ауылынан булып, өләсәйем шунда йәшәне. Йәй башында Һаҡмар буйының йәмле Төпөш буйында колхозыбыҙ һабантуйы үтә ине. Беҙ ауылдан һабантуйға барабыҙ ҙа, байрамға килгән өләсәйем, ат арбаһына ултыртып мине Таулыҡайға алып ҡайтып китеп, мин йәй буйына уларҙа ҡунаҡта булам. Өләсәйем уҡымышлы зат булды, революцияға тиклем Хәлил хәҙрәт Рәхимовтың мәҙрәсәһендә белем эстәп, ғәрәпсә һәм фарсыса ғилемгә эйә ине. Кириллица менән яҙа белмәне. Буранбайҙа саҡта ҡәртәсәйем мине ураҙала таң атмаҫ борон сәхәр сәйе эсергә уятһа, Таулыҡайҙа өләсәйем тәмлекәстәр менән сәй эсерҙе. Өләсәйем мине бер ваҡытта ла, хатта тәртип боҙһам да, әрләмәне. Һәр нәмәне көлкөгә бороп, үҙенә генә хас кинәйәһе менән тәрбиәләй торғайны. Уның бындай тәрбиәһенән һуң мин тәртип боҙорға ояла башланым. Буранбайҙа беҙ, Вәзих, Урал, Зөфәр отрядтарына бүленеп, һуғыш уйыны ҡорһаҡ, ҡайһы ваҡыт ысынлап та һуғышып китһәк, Таулыҡайҙа Ҡасим, Дидар, Сәмиғулла, Зәйнулла, Айнур, Ҡәһәрмән атлы малайҙар менән ниндәй генә уйындар уйнаманыҡ. Таулыҡай малайҙары ныҡышмал ғыналар, уҫал да була беләләр. Беҙ, ошо малайҙарҙән торған команда, ауылдың халыҡ телендә Ҡаратуҡай, Ыштанаҡҡан тип аталған урамдары малайҙары менән тас та тос һуғыша инек. Малай сағым үткәнсе мин Таулыҡайға һәр йәй һайын ҡунаҡҡа килеп йөрөнөм. Ә атай йортондағы иң иҫтә ҡалған хәтирәләр атай-әсәйебеҙ алдында ҡуйған концертыбыҙға бәйле булды. Көндөҙ үк иғлан яҙып эләбеҙ ҙә, кис өйөбөҙҙөң төпкө бүлмәһендә ултырған атай-әсәйебеҙ алдында концерт ҡуябыҙ. Мин һаҡау бит инде, шуға күрә үҙемдең махсус номерым булды. Концертыбыҙҙы алып барыусы Бибинур апай төпкө яҡҡа сыға ла: Үтәбаев Әхмәр башҡарыуында көлөү! тип иғлан итә. Мин атай-әсәй алдына сығам да, көлөргә тотонам. Бер аҙҙан миңә атайыбыҙ менән әсәйебеҙ, аҙаҡтан барлыҡ туғандарыбыҙ ҡушылып, ғаиләбеҙҙең дөйөм көлөүе шатлыҡ ауазына олғаша. Былар минең оҙон-оҙаҡ бәхетле бала сағымдың ус аяһындай ғына хәтирәләрем.",Әхмәр Үтәбай,"['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0 1 1 1],8,Бала саҡ,6856,https://amanat.su/articles/bild-le-keshel-r-e-bala-sa-y/2025-02-19/hm-r-t-bay-4122026,2025-02-19T10:55:00+00:00
"Уның концерттарына халыҡ ағылып йөрөй. Бер аҙ моңланып та, һағышланып та, үҙебеҙсә рәхәтләнеп бейеп күңел асып та ҡайта. Тамашасыһының күңелен тоя, кәйефен күтәрә белә шул йырсы. Бөрйән егете, башҡорт эстрадаһының иң сағыу, иң даланлы йондоҙҙарының береһе Иҙел Нурғәлин менән ҙур булмаған әңгәмә ҡорҙоҡ.","«Эләгә-йығыла, абына-һөрлөгә үҙемә-үҙем юл һалдым инде. »",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Башҡортостан'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],4,Журналға инмәгәндәрҙән,303,https://henek.info/articles/zhurnal-a-inm-g-nd-r-n-/2025-03-07/el-g-yy-yla-abyna-rl-g-em-em-yul-aldym-inde-4148347,2025-03-07T15:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия Харьков белән Николаев өлкәсендә тотып тора торган ирләрне генә азат итәргә әзер диелә. Русия президенты Владимир Путин АКШта яңа сайлап куелган президент Доналд Трампбелән Украинага каршы сугышны туктату шартлары турында фикер алышырга әзер, әмма ирләрне кире кайтару белән бәйле ниндидер итди юл куюлар булмаячак. Бу хакта Русиянең биш элеккеге һәм биш хәзерге түрәсенә сылтама белән хәбәр итә, түрәләр Кремль карашларыннан хәбәрдар диелә. Алар әйтүенчә, Мәскәү фронт сызыгы буйлап низагны туңдырып торуга һәм Харьков белән Николаев өлкәсендә тотып тора торган ирләрне азат итәргә әзер. Әмма Донецки, Луһански, Запорожье һәм Херсон өлкәләренә килгәндә, Русия ""аларны бүлү турындагы сөйләшүләргә ачык"". Кырымның киләчәге турында исә сөйләшеп тә тормаячаклар, дип белдергән аралашкан түрәләрнең барысы да. Атышны туктату ничек булырга мөмкин дигән сорауга авап биреп, ике чыганак 2022 елда Стамбулда барган сөйләшүләрдә хуплана язган килешү өлгесен мисалга китергән, Путин бу документны килешүләр өчен нигез булырга мөмкин дип әйткән иде. Документка ярашлы, Украинага БМО иминлек шурасының биш даими әгъзасы: Британия, Кытай, Франция, Русия һәм АКШ иминлек гарантияләре бирергә тиеш иде, ә моңа алмашка Украина нейтралитет сакларга ризалашырга тиеш булды. белән сөйләшкән Русия түрәләре әйтүенчә, Кремль Киев өчен иминлек гарантияләре турында фикер алышырга әзер. Әмма шул ук вакытта Мәскәү Украинадан Кораллы көчләренең санын киметүне һәм урыс телен куллануны чикләмәүне дә таләп итәргә мөмкин. Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песков язмасына фикербелдерде. Аның әйтүенчә, атышны туктату һәм Украина белән низагны туңдырып торуны күз уңында тоткан бу вариантлар Русия өчен кабул ителердәй түгел. ""Президент чынлап та берничә тапкыр, дөресрәге даими рәвештә элемтәләргә һәм сөйләшүләргә әзер булуы турында әйтеп килә, бу беренчедән. Президент шулай ук бу низагны туңдырып тору белән бәйле ниндидер вариантның безгә туры килмәячәген, безнең өчен максатларыбызга ирешүнең мөһим булуын да әйткән иде, ул максатлар бөтен кешегә яхшы билгеле"".15 ноябрьдә Путин белән телефонннан сөйләшкәннән соң, Германи канцлеры Олаф Шольц Русия президентының сугышка карашлары үзгәрмәгән һәм бу начар хәбәр, дип белдергән иде. Германия хөкүмәт йортында иткерүләренчә, сөйләшкән вакытта Шольц ""Русиянең Украинага каршы агрессив сугышын хөкем иткән һәм президент Путинны гаскәрләрен чыгарырга чакырган"", шулай ук ""Украинаны күпме кирәк, шулкадәр хупларга карарлы булуын"" белдергән. Үз ччиратында Кремль Путин белән Шольц Украинадагы ""вазгыять турында ентекле һәм ачык фикер алышты"", дип язды. Русия президенты бу низаг ""НАТОның күпъеллык агрессив сәясәтенең турыдан-туры нәтиәсе булды"", дип әйткән һәм ""Русия ягы беркайчан да баш тартмады һәм элеккечә сөйләшүләрне яңадан торгызырга ачык"", дип белдергән. Трамп исә Русиянең Украинага каршы сугышын бетерергә кирәк, дип әйтте, әмма нинди шартларда икәнен аңлатмады. Ул үзенең хакимиятенең бу мәсьәләдә эшләячәгенә ышандырды. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Медиа: Путин Трамп арадашчылыгы белән фронт сызыгындагы сугышны ""туңдырырга"" әзер, әмма ирләрне бирергә ыенмый",['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,3028,https://www.azatliq.org/a/media-putin-tramp-aradashchiligi-belan-front-sizigi-buylap-sugishni-tungdirirga-azer-amma-jirlar-belan-bayle-jitdi-yul-kuyular-bulmayachak-/33209377.html,2024-11-20T16:17:44+03:00
"Аккаунтның тасвирламасында ""социаль эксперимент"", ""Габдулла Тукайның биографиясе аның күзләре белән"" дип язылган. Беренче фотоны ""Тукай"" ике атна элек урнаштырган. Хәзерге вакыттаблогтаалты сурәт бар. Автор фотоны куеп, аңа үзеннән комментар өсти, укучыларга мөрәәгать итә, хәтта шаярырга да тырыша. Мәсәлән, түбәндәге рәсемгә ул болай дип яза: ""Минем беренче пост! Мине фотода табыгыз! Неога охшаган дип әйттеләр (кем икәнен белмим). 1907 ел. аекта дуслар белән. Кара күзлек хәзер - ультрамодада"". Шунысы кызык, бөек татар шагыйренең блогында туган телдә сүзләр юк диярлек. Барлык постларга комментарлар рус телендә язылган. Бу хакта аңа башка кулланучылар да шелтә белдерә. Блог авторы ""инстаграмда татар алфавиты юк"", дип авап бирә, гәрчә инстаграм телләр һәм алфавитлар белән чикләнмәгән булса да. Блог турында күбрәк мәгълүмат алыр өчен Азатлык авторга хат ибәреп карады, ләкин ""Тукай"" безгә авап бирмәде. Милли проект рус телендә алып барылганга күрә, аның дәүләт оешмасына бәйле булуы турында шик туа. Блог берәр татар активисты тарафыннан алып барылса, мөгаен ул татарча булыр иде. ""Тукайның"" инстаграмда әлегә 81 язылучысы бар. Үзе ул 130 кешене укып бара. Быел шагыйрьнең тууына 130 ел тула.","""Габдулла Тукай"" инстаграмда блог ачты. Ләкин татарча сөйләшми",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Пәрәвез,1201,https://www.azatliq.org/a/27558558.html,2016-02-17T21:37:27+00:00
Башҡортостанда 16 февралгә тиклем инвалидтар һәм һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгәндәр араһында һаңғырауҙар спортының ҡышҡы төрҙәре буйынса Бөтә Рәсәй спартакиадаһы була.  Сараны асыу тантанаһы Өфөләге Көрәш һарайында булды.,Беренсе спартакиада беҙҙә үткәрелә,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0],3,Спорт,220,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-09/berense-spartakiada-be-tk-rel-4114588,2025-02-09T11:45:00+00:00
"По его словам, новая дисциплина может появиться в ЕГЭ уже через два года. Он добавил, что в ноябре в гимназии имени Е. М. Примакова в Подмосковье пройдет первый форум, посвященный вопросам преподавания арабского языка в современном мире. В нем собираются участвовать ученые и педагоги из более чем десятка стран. В конце сентября министерство науки и высшего образования России разработало новый перечень вступительных испытаний для поступления в вузы. Согласно проекту указа, русский язык останется обязательным предметом для абитуриентов. Они также обязательно будут сдавать один профильный предмет из списка рекомендованных для конкретной специальности. Вуз имеет право самостоятельно выбрать профильный предмет или дать право выбора абитуриенту.",ЕГЭ по арабскому языку планируют ввести в России,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,749,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-21/ege-po-arabskomu-yazyku-planiruyut-vvesti-v-rossii-3977761,2024-10-21T18:47:00+00:00
"Өфөлә үҙенсәлекле монография – «Көньяҡ Уралдың Ямаҙы-Таш (Игнатов) мәмерйәһендә боронғо йондоҙлоҡ һәм галактика каталогы» донъя күрҙе. Китаптың авторҙары —тарихсы, философия фәндәре кандидаты, Өфө фән һәм технологиялар университеты доценты Айрат Баһауетдинов һәм уның бер туған ағаһы, ветеринария фәндәре докторы, Башҡорт дәүләт аграр университет профессоры Айҙар Баһауетдинов. Ғалимдарҙың әйтеүенсә, мәмерйә туристар өсөн ваҡытлыса ябыҡ. Сөнки унда тикшеренеү эштәре бара. Мәмерйә - күрше Силәбе өлкәһендә, унда борондан башҡорттар ере булған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ямаҙы-Ташта – йондоҙло күк картаһы,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 1 0],6,Яңылыҡтар,722,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-08/yama-y-tashta-yondo-lo-k-k-karta-y-4567803,2026-02-08T09:30:00+00:00
"Ҡәҙерле дуҫтар, Халыҡ-ара туған телдәр көнөнә ҡарата үткәрелгән ""Тел - күңел көҙгөһө"" тигән викторинабыҙға яуаптар һаман килеүен дауам итә. Шуға йомғаҡлауҙы киләһе аҙнала яһарға булдыҡ.",Викторинаға йомғаҡ киләһе аҙнала яһаласаҡ,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Иғтибар,185,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2026-02-20/viktorina-a-yom-a-kil-e-a-nala-ya-alasa-4586230,2026-02-20T09:54:06+00:00
"Камал театрының яңа бинасыфикерләр2025 елга чыгымнар 33 миллион сум каралган иде, әмма язуынча, Татарстан премьер-министры Алексей Песошинүз карарында чыгымнарны якынча 11 тапкырга – 347 миллион сумга кадәр арттырган. Татарстан мәдәният министрлыгында акча арттыру яңа спектакльләр кую өчен тотылачак чыгымнарга бәйле түгел дигәннәр. Өстәмә акча бүлү Х. Такташ урамында урнашкан яңа бинаны эшләтүгә кирәк булган. Аерым алганда яңа бинаны файдалану белән бәйле чыгымнарны каплау, аерым алганда бинаны тоту чыгымнары, өстәмә хезмәткәрләргә акча түләү, милек өчен салымнар өчен тотылачак. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! Камал театры өчен чыгымнар арттырылачак",Галиәсгар Камал театры өчен чыгымнар арттырылачак,['Мәҙәниәт' 'Татарстан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,723,https://www.azatliq.org/a/33486118.html,2025-07-28T15:26:33+00:00
"Башҡортостанда төрлө йүнәлештә, айырыуса федераль әһәмиәткә эйә бихисап саралар йыш ойошторола. Мәҫәлән, ошо көндәрҙә Өфө ҡалаһында урынлашҡан Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең вуз-ара студенттар кампусында ""Рус география йәмғиәте"" Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы Башҡортостандағы бүлексәһенең Попечителлек советының ултырышы уҙғарылды. Унда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың ҡатнашыуы сараның мәртәбәһен арттырҙы. Һүҙ ҙә юҡ, үткән йылға йомғаҡ яһалды, киләсәккә маҡсаттар билдәләнде. Уны Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаев алып барҙы. Сара күңелле хәбәр менән башланды. Баҡтиһәң, тап ултырыш барған 10 февраль көнө республикабыҙҙың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина тыуған көнөн билдәләй икән. Радий Фәрит улы Светлана Михайловнаны ошо уңайҙан ҡотланы, изге теләктәрен еткерҙе, эшендә уңыштар теләне. Республика етәксеһе Рус география йәмғиәте тарафынан уңышлы тормошҡа ашырылған проекттарҙың оло әһәмиәткә эйә булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм былай тине: – Былтыр 18 августа Рус география йәмғиәте ойошторолоуға 180 йыл тулды. Ысынлап та, ул илебеҙҙә иң абруйлыларҙан һанала. Йәмғиәттең төбәк бүлексәһе сараларға бик бай булған 2025 йылда берҙәм эшләне. Ул көслө булһын һәм үҫешһен өсөн күп уй-ниәттәр тормошҡа ашырыла. Ғөмүмән, барыһы ла бурысына бик тә яуаплы ҡараны. Рус география йәмғиәте Башҡортостан бүлексәһенең Попечителлек советы рәйесе Радий Хәбиров белдереүенсә, съезда Рәсәй Президенты Владимир Путин 2026 йылды География йылы тип иғлан иткән. Бындай ҡарар география фәненә һәм ошо йүнәлештә белем алыуға, илебеҙ тураһында ғилем эстәүгә ҡыҙыҡһыныуҙы арттырыуға көслө стимул ул. Был тәңгәлдә емешле эшләү зарур. Белем усаҡтарында уҡыусыларға география фәненә һөйөү уятыу һәм тәрән белемле география уҡытыусыларын әҙерләү мөһим. Башҡортостанда, мәғарифты үҫтереү өлкәһендә, Рәсәй Президенты Владимир Путиндың бойороғон үтәү йәһәтенән, күп эштәр башҡарыла. – Республикабыҙҙа географияны уҡытыу буйынса методик пособие эшләнгән, – тине республика Башлығы. – Был Президент Владимир Путиндың, география буйынса яңы мәктәп китабын булдырыу тураһында бойороғона тулыһынса тура килә. Был ябай китап түгел, география саҡрымдарҙан, майҙансыҡтарҙан, ландшафттан, йылғанан, тауҙан ғына тормай, ә ул беренсе булып барыусыларҙың тарихы, яҙмыштар, асыштар, күҙәтеүҙәр, халыҡтарҙың тормошо ла. Әйткәндәй, Радий Фәрит улы ""Бәйләнештә"" социаль селтәрҙә, был юҫыҡта, үҙенең бай тәьҫорттары менән дә уртаҡлашҡан. – Шундай әйберҙәр бар, уларҙы мин бурысым булараҡ башҡарам, шулай уҡ күңел ҡушыуы буйынса тормошҡа ашырылғандары ла бар, – тип яҙған республика етәксеһе. – Белем биреү проекттарына һәм йәмғиәттә ғилемде киң таратыу идеяларына айырым ҡарашым бар. Моғайын да, үткәндәрҙәге уҡытыусылыҡ үҙенекен итәлер. Шуға күрә лә оло ҡыҙыҡһыныу менән, Рус география йәмғиәтенең эшмәкәрлеге менән бәйле булған, бөтә проекттарҙы ла хуплайым. Киләсәктә бойомға ашырыласаҡ эштәр тураһында һөйләштек. Беҙҙәге тәбиғәт, тарихи һәм мәҙәни объекттарҙы республикабыҙҙа, шулай уҡ унан ситтә лә мөмкин тиклем күберәк кеше белһен өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыуҙы артабан да дауам итеү тураһында килештек. Балаларҙы тәбиғәтте һаҡларға һәм хөрмәт итергә өйрәткән география уҡытыусылары менән осрашыу киләсәктә лә ойоштороласаҡ. Мәктәп уҡыусылары өсөн туристик паспортты эшләүҙе тамамлаясаҡбыҙ. Алда бихисап саралар эш планына ингән, мәғариф, патриотик һәм башҡалар шуға асыҡ миҫал. Ысынлап та, бергәләшеп мөһим дәүләт бурыстарын үтәйбеҙ. Мәҫәлән, олоһоноң да, кесеһенең дә белемен арттырыуға, өр-яңынан үҙебеҙ өсөн тыуған төйәгебеҙҙе һәм Рәсәйҙе өйрәнеүгә ярҙам итәбеҙ. Радий Фәрит улы, Рус георгафия йәмғиәтенең эшмәкәрлегенә бәйлеләрҙең барыһына ла оло рәхмәтен белдергән. Радий Хәбиров һөҙөмтәле эшләгәне өсөн Рус география йәмғиәте төбәк бүлексәһенең эшен маҡтап телгә алды, иң-иңдәргә дәүләт наградаларын тапшырҙы, шулай уҡ республика етәксеһе ҡулынан ""Республикабыҙҙа Рус география йәмғиәтенең иң яҡшы урындағы бүлексәһе"" тип аталған конкурс еңеүселәре бүләктәр алып шатланды. Башҡортостан Башлығы уҡытыуҙа көнүҙәк мәсьәләләрҙе уртаға һалып һөйләшеү өсөн, яҡын киләсәктә география уҡытыусылары менән тағы бер тапҡыр осрашыу үткәрергә кәрәк тигән тәҡдимен дә еткерҙе. Радий Хәбиров билдәләүенсә, нәҡ педагогтар – тыуған яғыбыҙҙың тәбиғәт донъяһына юл ярыусылар. Бынан тыш, Рәсәйҙә География йылына ауаздаш булып яңғыраһын өсөн Башҡортостанда 2027 йылдың темаһын да уйларға кәрәк. Иң мөһиме, улар беҙҙең кешеләр өсөн мәҙәни-тарихи һәм тәбиғәт объекттарын асыуҙы дауам итергә бурыслы. Ултырышта ҡатнашыусылар Рус география йәмғиәте республика бүлексәһенең ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге буйынса фекер алышты һәм 2026 йылға эш планын ҡабул итте. Бигерәк тә мәктәп уҡыусыһының туристик паспортын төҙөүгә һәм белем биреү учреждениеларында Башҡортостан географияһын өйрәнеү йәһәтенән уҡытыу-методик пособие баҫтырыуға ҙур иғтибар бүлде. Шуныһы, 2025 йылда Радий Хәбиров уҡытыусы-предметниктар менән осрашты, унда педагогтар мәктәп туризмы программаһын булдырыу һәм төбәктең географияһын өйрәнеү йәһәтенән, берҙәм уҡытыу пособиеһын эшләү үтенесен еткергәйне. Сарала ҡатнашыусылар география буйынса мәктәп уҡыусыларының Бөтә Рәсәй олимпиадаһының һуңғы этабын уҙғарыу хаҡында ла фекер алышты. Шул ҡыуаныслы, Рәсәй Мәғариф министрлығының приказы нигеҙендә, Башҡортостан 2026 йылда олимпиаданың финалын үткәреүгә хоҡуҡ алды. Ул Мифтахетдин Аҡмула исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында үтер тип күҙаллана. Өфөгә тотош илебеҙҙән 300 тирәһе мәктәп уҡыусыһының һәм 100 педагогтың килеүе көтөлә. М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ректоры, ""Рус география йәмғиәте"" Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы республика бүлексәһенең рәйесе Салауат Сәғитов башҡарылған эштәргә йомғаҡ яһаны, киләсәктәге пландары менән таныштырҙы, йәмғиәттең төбәк бүлексәһенең илебеҙҙә дүртенсе урынға күтәрелеүен һөйөнсөләне, ""Рус география йәмғиәте"" президенты Сергей Шойгу Радий Хәбировҡа тапшырған көмөш миҙал алыуы менән ҡотланы. Салауат Тәлғәт улына иһә Григорий Аксаков ордены бирелде. Башҡортостан ЮНЕСКО-ла мәҙәни һәм тәбиғәт ҡомартҡыларын алға этәреү йүнәлешендә бик әүҙем эштәр менән шөғөлләнә. 2025 йылда Бөтә донъя ҡомартҡылар исемлегенә Шүлгән-таш мәмерйәһендәге наскаль һүрәттәрҙең инеүе, ЮНЕСКО геопарктарының глобаль селтәренә ""Торатау""ҙың индерелеүе, Өфө фән һәм технологиялар университетында ЮНЕСКО кафедраһының барлыҡҡа килеүе һәм Ғафури районында Рәсәйҙә беренсе тапҡыр ""алтын ҡаҙауҙар""ҙың табылыуы – шуға асыҡ миҫал. Башҡортостанда Рус география йәмғиәтенең федераль проекттары уңышлы тормошҡа ашырыла. Беҙ – ""География буйынса диктант"" белем акцияһы өсөн теркәлгән майҙансыҡтар буйынса ла лидер. 2025 йылда бөтәһе 1039 майҙансыҡ теркәлгән, 50 мең кеше унда ҡатнашҡан. Республикабыҙҙа эске туризмды үҫтереүгә көслө иғтибар бүленә. Мәҫәлән, 2017 йылда ""Урал барсы"" туристик проекты эшләй башлаған. ""Башкирская кругосветка""ны телгә алыу артыҡ. ""Сал Уралдың легендаһы"" тигән телепрект үҙе ни тора! Шулай уҡ Аҫҡын боҙ мәмерйәһе тураһында күпте һөйләргә мөмкин. 2019 йылдан бирле ""Шағирҙар һуҡмағы"" проекты уңышлы эшләй. ""Неурок географии"" белем федераль проектында ла алдынғылыҡты бирмәйбеҙ. Унда 440 майҙансыҡ эшләй, субъекттар араһында саралар уҙғарыу тәңгәлендә беҙҙең төбәккә етеүсе юҡ. Башҡортостан ""Заповедное дело"" экология-белем проекты өсөн майҙансыҡ ролен үтәй. Унда йәш ғалимдар, студенттар, тәбиғәтте һаҡлаусылар һәм география менән ҡыҙыҡһыныусылар мәсьәләләрҙе уртаға һалып һөйләшә. ""Рус география йәмғиәтенең шишмәләре"" тигән тәбиғәтте һаҡлау проект эшләй башлаған, бынан ары ла шишмәләр таҙартыласаҡ, уның тирә-яғы тәртипкә килтереләсәк. ""Рус география йәмғиәте"" Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы төбәк бүлексәһе тарафынан ""География уҡытыусыларының слеты"" 2021 йылдан алып ойошторола. 2025 йылда иһә республикабыҙҙа тәүге тапҡыр, география уҡытыусылары өсөн, ""Иң яҡшы география уҡытыусыһы"" исемле республика конкурсы үткәрелгән, ә ""Иң өлгөлө география кабинеты"" тигән республика конкурсы йыл да уҙғарыла. Рус география йәмғиәте ике профилле смена ойошторған. Ҡырғыҙстанда 150 бала өсөн – халыҡ-ара һәм 40 ҡыҙ һәм егеткә ялдарын файҙалы үткәрергә булышлыҡ иткән Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында профиль сменаның эшләүе – шуға асыҡ дәлил. Беҙҙә 2023 йылдан алып, геология һөнәренә уҡыған студенттар өсөн ""Гео Вызов"" халыҡ-ара чемпионат ойошторола. Башҡортостандағы Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк Башҡарма комитетының рәйестәше Мурад ШАФИҠОВ: – ""Рус география йәмғиәте"" Бөтә Рәсәй йәмәғәт ойошмаһы Башҡортостандағы бүлексәһенең илебеҙҙә алдынғылыҡты бирмәүе, инде нисә йылдар лидер булыуы һәр йәһәттән дә ҡыуаныслы. Беҙҙәге алдынғы эш тәжрибәһен бүтән субъекттар үҙҙәрендә файҙалана икән, быға шатланырға ғына кәрәк. Валериан Албанов исемендәге ҡотопсолар музейының эше маҡтауға лайыҡ. Рус география йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе уны үҫтереүгә һәм танытыуға ҙур өлөш индерә. Республикабыҙҙың район һәм ҡалаларында ла бихисап уй-ниәттәр уңышлы тормошҡа ашырыла. Мәҫәлән, Дәүләкән районынан география уҡытыусы Эльвира Ғарипова менән бергә Асылыкүл күлен тәртипкә килтереү тәңгәлендә күп эштәрҙе тормошҡа ашырҙыҡ, ул киләсәктә лә дауам итәсәк. Автор фотоһы.",Исемлеккә наскаль һүрәттәр ингән,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт']",[1 0 1 1 1 1 0 1 0 0 1 1 1 0],9,Йәмғиәт,9137,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-12/isemlekk-naskal-r-tt-r-ing-n-4575724,2026-02-12T11:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлеге проект — Телебез үсә, байый, яңа сүзләр дә өстәлеп тора. Урыс теле йогынтысы көчле, кайчак калька тәремәләр дә кереп китә. Шуңа күрә сүзләрнең дөрес тәремәсе, язылышы турында бездә даими фикер алышу бара. Әлеге проект шушы фикерләшүләр нәтиәсендә туды. Сүзлек карточкалар рәвешендә корылган. Һәр сүзнең инглиз һәм рус телләренә тәремәсе китерелә. Карточканың арткы ягында сүзнең йә төшенчәнең аңлатмасы бирелә. Сүзләр барлыгы 8 категориягә бүленгән: Һәр категориядәге сүзләрне сайлап алып карарга була. Сүзлектәге сүзләр өстәлү тәртибендә тезелгән. Шул ук вакытта аларны татар, инглиз һәм рус әлифбалары нигезендә тәртипләп тә була. Шулай ук сүзләрне эзләү мөмкинлеге дә каралган. Моның өчен эзләү юлына эзләгән сүзегезне язарга кирәк. Сүзлектәге карточкаларны дусларыгыз белән дә уртаклаша аласыз. Моның өчен һәр карточканың арткы ягында уң якта өске почмакта уртаклашу төймәсе бар, шунда басып карточканы үзегезгә йөкләп алып, аны дусларыгызга ибәрә аласыз. Аерым сүз, төшенчә йә, гомумән, сүзлек турында уй-фикерләрегез булса, рәхим итеп безгә яза аласыз: .Азатлык белән булыгыз! Туган телебезне бергәләп саклыйк! Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Мәғариф,1281,https://www.azatliq.org/a/azatliq-radiosi-azatliq-suzlegen-taqdim-ita/33001635.html,2024-06-25T01:17:36+03:00
"Дуңгыз ите ""Царицино"" итештергән колбаса һәм сосискаларның төрле сортларында табылган. Бу хакта Русия мөфтиләр шурасы сайтындахәбәр ителә. Шул ук вакытта ""Царицино""га хәләл сертификаты тапшырган ""Хәләл"" аудит һәм контроль үзәге итәкчесе Динар Садыйковширкәтне әлегә кадәр яклап килә диелә. ""Динар Садыйков мөселман кулланучыларны алдауны туктату өчен бернинди гамәлләр кылмау гына түгел, киресенчә, итештерүчене матбугат чараларында да, мәхкәмәләрдә дә яклап чыга. Бу итештерүче һәм хәләл сертификатлар бирүче хосусый оешма арасында инаятьчел килешү барлыгы турында сөйли"", диелә мөфтиләр шурасы белдерүендә. Дин эшлеклеләре мөселманнарны хәләл дип, дуңгыз ите кергән ризык сату ихтималы турында кисәтә. ""Челны-мясо"" ширкәтенең дуңгыз итенә ""Хәләл"" тамгасы куюына бәйле әнал чыкканнан соң республика дәрәәсендә тикшерүләр узган иде. Соңрак ""Царицино"" колбасасында дуңгыз ДНКсы табылды. Сентябрьдә ширкәткә 100 мең сум күләмендә штраф салынды.","""Царицино"" ширкәтенең ""хәләл"" ризыкларында дуңгыз ите табылган",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Дин,942,https://www.azatliq.org/a/29557220.html,2018-10-22T11:00:21+00:00
"""Аллаһтың үҙ теләгенән башҡа әҙәм башына бер ниндәй насарлыҡ килмәҫ. Ул - беҙҙең яҡлаусы.",Аллаһ - беҙҙең яҡлаусы,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,89,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-06-30/alla-be-e-ya-lausy-4296406,2025-06-30T23:05:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБәйрәмне оештыруга 10 млн сум бирелгән. Шимбә көнне - 13 июльдә Татарстанда керәшеннәрнең Питрау бәйрәме үтәчәк. Анда 50 мең кешенең килүенкөтәләр. Питрау гадәттәгечә Мамадыш районының өри авылында узачак, аны оештыруга 10 млн сум акча бүлеп бирелгән, дип яза ""Бизнес "". Кунаклар өчен ""Димче"" танышу аланы һәм керәшен утарлары эшләячәк. Бәйрәмдә катамараннарда узышачаклар, йөзүчеләр ярышачак, ике тәгәрмәчле арбалар белән ат ярышлары да көтелә. Шулай ук бәйрәмдә милли көрәш булачак. иңүчегә ничә сум бирәселәрен әйтмиләр. Былтыргы Питрауда баш батыргаярты миллион сум акча бирделәр. Башка елларда машина бирәләр иде. Питрауның баш батырына ни өчен машина бирелмәвен Русиядә машиналарның кыйбатлануы белән бәйле дип фаразларга мөмкин. Бәйрәмдә төп чыгыш ясаучы - ""Бәрмәнчек"" керәшен дәүләт фольклор ансамбле булачак. Шулай ук Питрау бәйрәменә репертуарларында керәшен ырлары булган артистлар да чакырылган. Кызлар ""Керәшен чибәре"" бәйгесендә катнашачак. Алар ""Республика чибәре"" һәм ""Мамадыш чибәре"" дигән исем өчен көрәшәчәк. Республика чибәре дип табылган кызга 50 мең сум, Мамадыш районыныкына - 30 мең сум акча бирелә. Бәйгедә катнашучы һәр кызга 10 ар мең сум түләнәчәк. Быелгы Питрауга Түбән Кама, Балтач, Балык бистәсе районыннан, Чиләбе һәм Башкортстаннан да керәшеннәр киләчәк диелә. Алар үзләренең милли традицияләре һәм йолалары белән бүлешәчәк. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Бу ялларда Мамадышның өри авылында керәшеннәрнең Питрау бәйрәме үтәчәк,['Иҡтисад' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1516,https://www.azatliq.org/a/bu-yallarda-kerashennarneng-pitrau-bayrame-utachak/33031017.html,2024-07-11T15:02:54+03:00
"Желаем вам только приятных изменений, чтобы каждый новый день приносил радость и свет в вашу душу. Пусть родные всегда окружат вас теплом и заботой, друзья будут рядом, а мир дарит вам радость и благополучие. Пусть ваша мудрость станет ориентиром для младших поколений, ваши жизненные истории вдохновляют, а сердце всегда будет открыто новому опыту и добрым делам. Желаем вам долгих лет, наслаждаться свежим воздухом каждого дня и продолжать любить и быть любимыми!",Сегодня - Международный день пожилых людей,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Яңылыҡтар,465,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-01/segodnya-mezhdunarodnyy-den-pozhilyh-lyudey-3951669,2024-10-01T10:18:00+00:00
"Русиядә президент сайлавы. Иллюстратив фотофикерләрКазанның Идел буе районы әмәгать мәхкәмәсе ""Гражданлык инициативасы"" фиркасе активисты Азат Шәеховны ""сайлау комиссиясе эшенә тыкшыну""да гаепле дип табып, (Административ хокук бозулар кодексының 5.69 маддәсе) аңа ике мең сум штраф салган. Бу хакта ""Коммерсантъ""иткерә. Полиция төзегән беркетмәгә күрә, 17 мартта Русия президентын сайлаган вакытта Шәхеов 269 нчы сайлау бүлгесенә килгән һәм ""сайлаучылардан сораштыру үткәрмәкче булган"". Әмма рәис Илнар Солтангалиеваңа экзит-полны бары тик "" әмәгатьчелек фикере - Татарстан"" фонды гына үткәрә ала дип әйткән. Полиция мәгълүматынча, Азат Шәехов ""бәхәсләшә башлаган"" һәм ""сүз көрәштергән"", шулай ук ""комиссия сәркатибе өстәле янына килгән, ә анда сайлаучыларның шәхси мәгълүматлары булган"". Тәртип саклау оешмалары егет шул рәвешле ""сайлау комиссиясе бүлгесенең эшен туктатты"" дип тапкан. Азат Шәехов ""Коммерсантъ""ка ""Гражданлык инициативасы"" фиркасенең волонтеры булуын әйткән (бу фиркадән тәкъдим ителгән Борис Надеждин- сугышка каршы бердәнбер намзәт иде, әмма аны теркәмәделәр - ред. ). Фирка Русиянең берничә төбәгендә сайлау бүлгеләреннән чыкканда сайлаучылардан ничек сайлаулары турында сораштыру - экзит-пол уздырды. Активист әйтүенчә, ул бу хакта сайлау бүлгесе рәисен кисәткән һәм аңа сораштыру уздырырга рөхсәт биргәннәр. Шәехов Казан медицина көллиятендә урнашкан сайлау бүлгесендә өч кешене сораштырырга итешкән. Әмма соңрак Солтангалиев аңа ""монда булырга хокукың юк"", дигән. Азат Шәехов канун бозмавын әйтсә дә, аны соңрак тоткарлап, ""Горки"" полиция бүлекчәсенә китергәннәр һәм административ беркетмә төзегәннәр. Мәхкәмә аны 18 һәм 19 мартта караган диелә. Егет ""Коммерсантъ""ка әмәгать мәхкәмәсенең карарын шикаять итәчәген әйткән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Надеждин тарафдарына экзит-пол үткәргән өчен штраф салганнар,['Дин' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1842,https://www.azatliq.org/a/32869738.html,2024-03-20T07:49:34+00:00
"Атайымды яратам Минең атайымдың исеме Филүс. Уға ҡырыҡ алты йәш.  Атайым ҡыуыу, уңған, ярҙамсыл.  Ул вахта ысулы менән эшләй. Эштән ҡайтыуын ғаилә менән һағынып көтөп алабыҙ. Бигерәк тә ҡустым Кәмилдең һөйләп һүҙҙәре бөтмәй, мәктәп яңылыҡтары менән уртаҡлаша. Атайым яҡшы кәңәшсе лә, терәк-таяныс та. Беҙҙе тырыш, ғәҙел, уңған булырға өйрәтә. Атайҙар көнө менән ҡотлайым, атай. Һау-сәләмәт бул! Нурзилә Халиҡова. Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Автор һүрәте",Атайымды яратам,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,516,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-19/atayymdy-yaratam-3973281,2024-10-19T18:05:00+00:00
Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров тәҡдиме менән ул урта һөнәри белем биреү учреждениеларын яңыртыу программаһына индереләсәк.,Ауырғазы күп профилле колледжы филиалы төҙөкләндереләсәк,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Файҙалы эштәр,126,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-04-21/auyr-azy-k-p-profille-kolledzhy-filialy-t-kl-nderel-s-k-4206537,2025-04-21T12:52:00+00:00
"Бер-бер артлы өч тапкыр талак дип әйтеп аерылышу Һиндстан мөселманнарына хәзер тыелган. Бу хакта карарны 22 август Һиндстан Югары мәхкәмәсе чыгарган, дипяза. Бу турыда мәхкәмәгә мөрәәгать иткән итимагый оешмаларның берсенең вәкиле Закиа Соман ""Һиндстан мөслимәләре инде 70 елдан артык газапланган. Бүгенге көн тарихка кереп калачак, бу юл башы гына әле. Безне, диннәренә карамастан, Һиндстанның барлык хатыннары яклый"", дип белдергән. хәбәренә күрә, соңгы елларда Һиндстанда өч тапкыр талак дип әйтеп, кинәт аерылышкан мөселман ирләр саны артып киткән. Кайвакыт өч тапкыр талак сүзе хәтта СМС яки мессенджер аша гына ибәрелгән. Коръәндә һәм Шәригатьтә кинәт аерылышу гадәте юк. Бу Пакстанда һәм Бангладешта тыелган, ләкин Һиндстанда, бердәм сивиль кодекс булмау сәбәпле, моңа кадәр тыелмаган иде.",Һиндстанда мөселман ирләргә талак дип әйтеп кинәт аерылышу тыелды,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,796,https://www.azatliq.org/a/28690129.html,2017-08-22T09:16:43+00:00
"фикерләрАкмәчеттәге Киев районы мәхкәмәсе тикшерү изоляторында тотылучы кырымтатар мөслимәләре —Эсме Ниметулаева, Насибе Саидова, Эльвиза Алиеваһәм Февзие Османованы— сак астында тотуны өч айга озайтты. ""Кырым теләктәшлеге"" проекты хәбәр итүенчә, утырыш ябык ишекләр артында узган. Мөслимәләрнең туганнары утырыш вакытында мәхкәмә бинасы янында яңгыр астында басып торган. Карар игълан ителгәндә генә тоткарланган мөслимәләрнең гаиләләреннән берәр кешегә керергә рөхсәт иткәннәр. Әмма Насибе Саидованың әнисе Динара Июпованы кертмәгәннәр, чөнки ул мәхкәмә приставы белән бәхәсләшкән һәм кызын автозактан чыгару вакытында, бераз гына булса да күреп калу нияте белән, ишек төбеннән китмәгән булган. ""Без кердек. Әлбәттә, үзебезне тотып кала алмадык, елый башладык. Безне әрләделәр, дәшми генә торуыбызны таләп иттеләр. Әмма күз яшьләре үзеннән-үзе атылып чыкты, чак кына түзеп тордык. Кызлар барысы да елмая иде, елмаерга тырыштылар — без алар белән горурланабыз"", — дип сөйләгән ""Гратам"" басмасына Февзие Османованың әнисе Эльянора Османова. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Мәхкәмә кырымтатар мөслимәләрен өч айга сак астында калдырды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1811,https://www.azatliq.org/a/33622890.html,2025-12-14T11:36:54+00:00
"Ярыштар 2 декабрҙә башланды, 14 декабрҙә тамамланасаҡ. Унда Башҡортостандың 110 спортсыһы ҡатнаша. Сығанаҡ: Башинформ. Фотолар:  Башҡортостандың спорт министры вазифаһын башҡарыусы Руслан Хәбибовтың телеграм-каналынан.",Өфөлә йәш спортсылар көс һынаша,['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,218,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-04/f-l-y-sh-sportsylar-k-s-ynasha-4037735,2024-12-04T14:52:00+00:00
"В рамках празднования Дня национального костюма Национальный музей Республики Башкортостан проводит музейную акцию ""День в стиле ЭТНО"". Основная идея акции - сохранение и развитие национальной культуры народов республики. С 2020 года этот праздник проходит в республике согласно Указу Главы Республики Башкортостан Радия Хабирова два раза в год: в третью пятницу апреля и вторую пятницу сентября.",ДЕНЬ В СТИЛЕ ЭТНО. 0,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,396,https://uchbash.com/news/novosti/2024-04-16/den-v-stile-etno-0-3730581,2024-04-16T23:22:54+00:00
"Киевка һөүм нәтиәсе, 2 гыйнварфикерләр2 гыйнварга каршы төндә Русия гаскәрләре Киев һәм Харьковка һөүм итте. Шәһәр хакимиятләре мәгълүматынча, ""Шахед"" дроннары, ""Кинжал"" кебек һипертавышлы ракетлар кулланылган. Украина президенты Владимир Зеленскийдүрт кешенең һәлак булуы һәм 92 кешенең яралануы турында белдерде. Киевта беренче шартлаулар ирле вакыт 03:36 да булды диде шәһәр мэры Виталий Кличко. Бер ракет калдыгы - паркка, берничә районда социаль инфраструктура биналарына төшкән. Соломенский районында күп катлы йортка зыян килгән, анда бер хатын һәлак булган. Харьковта һөүм иртәнге 7 ләр тирәсендә шәһәрнең үзәгенә туры килгән. 41 кеше яраланган, аларның дүртесе авыр хәлдә диелә. Харьков өлкәсенең 20 дән артык авылына да зыян килгән. 20 меңнән артык кеше утсыз калган. Русия саклану министрлыгы бүгенге һөүм турында берни белдермәде. Мәскәү Русия гаскәрләре Украинада хәрби инфраструктурага гына һөүм итә дип тәкрарлый. Шул ук вакытта бүген Воронеж өлкәсенед Петропавловка авылында Русия очкычыннан авиация снаряды килеп төште һәм иде хосусый йортны имерде. Бу хакта өлкә губернаторы Александр Гусевхәбәр итте. Снарядлар ялгыш килеп төшкән диелә. Белгород өлкәсендә сишәмбе берничә тапкыр һава тревогасы игълан ителде.29 декабрьгә каршы төндә Русия иң көчле һөүмнәренең берсенясаган иде. Украина хакимиятләре белдерүенчә, бу һөүм нәтиәсендә кимендә 32 кеше һәлак булган, 160 тан артык кеше яраланган. Украина кораллы көчләре командованиесы мәгълүматынча, Русия Украинага 158 ракет һәм дрон аткан. Киев, Днепр, Одесса, Запорожьеда әлеге ракетлар торак йортларга һәм сивил инфраструктура объектларына да төшкән.30 декабрьдә Украина белән чиктәш Белгородкаһөүм булды. Русия рәсмиләре 25 кешенең, шул исәптән биш баланың үлеме турында белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз.",Русия гаскәренең Киев һәм Харьковка һөүмендә 4 кеше һәлак булган,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1847,https://www.azatliq.org/a/32756108.html,2024-01-02T10:32:02+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрКуәт оешмалары вәкилләре Беларус дәүләт фәннәр академиясенең Тарих институты өлкән фәнни хезмәткәре Зорина Канапацкаяны тоткаралаган. Аның ""үкенеч белдергән"" видеосы 10 октябрьдә Беларусның Оештырылган инаять һәм коррупция каршы көрәш баш идарәсенә (ГУБОПи К) якын -каналда чыккан. Бу хакта ""Зеркало"" басмасыиткерә. Канапацкая Беларусның — гасыр тарихы һәм археография бүлегендә эшләгән. ""Бары тик фәнни эшчәнлек белән генә шөгыльләндем, докторантураны бетердем һәм Беларус татарлары турындагы монографияне яклауга әзерли идем. ""Экстремист"" каналларга язылган булуым һәм аларның эчтәлеге белән танышуым өчен гаеплемен"", дип сөйли ул камерага. Шулай ук Зорина Канапацкаяны""Перамога"" планының ботына язылуын, ""митинглар узган чакта янәшәдә булуын"", ""протест төркеме"" һәм каршылык символикасы фонында фотога төшүен танырга мәбүр итәләр. Беларуста куәт оешмалары еш кына гаепләнүчеләрне ""үкенеч видеолары""нда катнашырга мәбүр итә, шуннан соң бу видеоларны дәүләткә якын медиалар, телеграм-каналларда чыгара. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Беларус татарлары турында монография якларга әзерләнгән галимә тоткарланган,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1125,https://www.azatliq.org/a/32632378.html,2023-10-11T05:59:13+00:00
"Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин һәм митрополит Феофан халык арасындаБолгар ислам академиясе һәм Казан изге ана иконасы чиркәве федераль һәм республика казнасыннан бүлеп финансланачак диелсә дә, әлегә Мәскәүнең бу эшләргә акча биргәне күренми. Күптән түгел биналарның проектлары тәкъдим ителде һәм алар барысы да Татарстан акчасына эшләнгән дияргә була. ""Болгар ислам академиясенең проектын республика финанслады. Бу Русия мөселманнары өчен мөһим уку йорты булуны искә алып, федераль үзәк тә финанс ярдәм күрсәтер дип өметләнәбез, диде Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин дүшәмбе Татар-информда булган матбугат очрашуында. Татарстан митрополиясе Азатлыкка проект эшләрен шулай ук хөкүмәт финанславын әйтте, әмма кайсы хөкүмәт икәнен ачыклык кертмәде. Бары Татарстан митрополиты Феофан гына матбугат очрашуы барышында әлеге эш белән Татинвестгражданпроект ширкәте шөгыльләнгәнен әйтте. Әлбәттә проект - эшнең башы гына. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов Болгар академиясен бер ел дигәндә төзеп бетерү кирәклегенә басым ясый, шул ук вакытта сишәмбе көнне республика вице-премьеры Васыйл Шәйхразиев академия төзелешенә 2016 елгы республика бюджетында бер тиен дә каралмаганын иткерде. Әлеге төзелешнең бәясе бер миллиард сум дип исәпләнә. ""Эфир"" телеканалы чиркәү төзелешенә өч миллиардка төшәчәк дип хәбәр иттеКазан изге ана иконасы чиркәве төзелеше дә башта шул бер миллиард сум тирәсе диелсә, соңрак Эфир телеканалы аның өч миллиардка төшәчәгенәйтте. Татарстан митрополиясе Азатлыкның әлеге төзелешнең күпмегә төшәчәге турындагы соравына авап бирә алмады. Кызганычка төзелеш бәясе турында мәгълүматыбыз юк. Акча ыю мәсьәләсе белән Яңарыш вакыфы шөгыльләнә, дигән авап килде. Феофан үзе матбугат очрашуында, әлегә сүз чиркәүнең үзен төзү турында гына бара, ул бер миллиард сумга төшәргә мөмкин, ә менә инде бөтен комплекс, әлбәттә, кыйммәтрәк булачак, дигән иде. Казан изге ана иконасы чиркәвен исә 2019 елда төзеп бетерергә планлаштыралар. Шәйхразиевның Татарстан казнасында төзелешкә акча юк диюе, Мәскәүнең дә әле акча бирергә ашыкмавы бу төзелешләрнең халык илкәсенә төшәчәгенә ишарәли кебек. Татарстан мөфтие Камил Сәмигуллин да, митрополит Феофан да соңгы вакытта халыкны бу эшкә акча бирергә үгетләве дә моны ачык күрсәтә. Митрополит Татар-информ агентлыгында матбугат очрашуында чиркәүне торгызуда Татнефть, ТАИФ һәм башка Татарстан ширкәтләре катнашырга ыенуын әйтте, әмма журналистның Мәскәү олигархлары да үз өлешен кертергә ыенмыймы дигән соравына: Иң мөһиме - халык булышсын иде дигән теләген әйтте. Татарстанда бюджет өлкәсендә эшләүчеләр Болгар һәм Зөя утравындагы төзелешләр өчен акча ыюларын әле дә хәтерли. Күптән түгел Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы хезмәткәрләре дә Болгар академиясе һәм чиркәү төзелешенә бер көнлек хезмәт хакларын күчерүен хәбәр итте.",Болгарда ислам академиясе һәм Казанда чиркәү төзелешләре халык илкәсенә төшмәсме?,['Дин' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],5,Татарстан,2783,https://www.azatliq.org/a/27756889.html,2016-05-25T12:57:28+00:00
"Ҡатнашалар: Ҡыш бабай Ҡарһылыу Аҡбуҙат – Яңы йыл Йылан – Иҫке йыл Күңелле көй яңғырай. Ҡыш бабай, таяғына таянып, шыршы тирәләй йөрөй. Йырлай. Шыршы, шыршы, йәшел баш, Йәшел баш та бөҙрә сәс. Бөҙрә сәсен тараған да Көмөш тараҡ ҡаҙаған. Ҡунаҡтар ҡайҙа булған? (Таяғына таянып тора. ) – Ҡарһылыу! Ҡарһылыу! Ҡар-һы-лыу! – тип саҡыралар. Ҡарһылыу йүгереп инә. Ҡыш бабай. – Алыҫ-алыҫ илдәрҙән, Көҙгө боҙҙар еренән, Саңғыла ла, санала ла, Болан-бүреләр егеп, Ҡар-бурандар туҙҙырып, Килеп еттем байрамға, Барыһын да уҙҙырып. Ҡарһылыу. – Балалар ҡайҙа? Яңы йыл ҡаршыламаҫҡамы әллә уйҙары? Әйҙә, икәүләп саҡырайыҡ. Икәүләп саҡыралар. Бер кем дә юҡ! Ҡарһылыу. – Их, баш! Интернеттан саҡыр, олатай. Төймәңә баҫ әле. Ҡыш бабай смартфонын ала, уға баҫҡылай. Көслө ел-буран уйнағаны ишетелә, ынйы башлы ҡылысын уйнатып, Йылан батша инә. Балалар, ҡурҡышып, ситкә тайпыла. Йылан. – Барығыҙға шуны әйтәм: Яҡшылыҡ булһын атығыҙ, Кеше булһын затығыҙ, Яманға юл ҡуймағыҙ, Яҡшынан баш тартмағыҙ, Ҡылысымдан ҡурҡмағыҙ. Изгелек ҡылһағыҙ, яратыр. Яуызлыҡ ҡылһағыҙ, донъяғыҙҙы пыран-заран килтерер. Берәй төрлө насарлыҡ ҡылдығыҙмы әллә, ниңә шымып киттегеҙ? (ҡылысын уйната. ) Балалар. – Еләк-емеш уңды, Буралар игенгә тулды, Бесәне лә мул булды, Тик. Йылан. – Йә, йә, әйтеп бөтөрөгөҙ. Балалар. – Ауылыбыҙ айыу, бүре, төлкөләр менән тулды. Бәшмәк, балан, гөлйемеш тә йыя алманыҡ. Йылан уйлана. Ике аяҡлылар ғәйепле. Улар йәнлектәр донъяһын емерә. (әсе һыҙғыра. ) – Ҡар-бурандар, сабығыҙ, Атығыҙҙы егегеҙ, Атығыҙҙа сабып ҡына Килә һалып етегеҙ! Ишек асыла, Аҡбуҙат, иһаһайлап, шыршы тирәләй саба. Йылан һыҙғыра. Кем туҡтата, Аҡбуҙатҡа шул эйә булыр. Аҡбуҙат туҡтамай, береһенә лә баш бирмәй. Ҡыш бабай. – Ҡолонсаҡты ла тота алмайһығыҙмы? Ҡарһылыу. – Эй, олатай, хәҙер дүрт тәгәрмәстә генә сабалар! Йылан тоғо эсенән ҡыңғырау ала. – Кемегеҙ белемле, көслө, ҡыйыу? Бер бала, ҡыңғырауҙы тотоп, шылтырата. Аҡбуҙат, уның алдына килеп, баш эйә. Малай уны башынан тота. Йылан. – Башҡорт ат өҫтөндә тыуа, тиҙәр. Ялына йәбешеп, һөйрәлеп йөрөргә уйлайһыңмы? Аҡбуҙат. – Эй, егет, мин һинең тоғро дуҫың булырмын! (Бейергә төшә. ) (""Ҡара юрға"" йыры яңғырай. ) Йомро матур тояғыңды Дағаларбыҙ, юрғам, Ҡырас матур ялдарыңды Уҡаларбыҙ, юрғам. Өҫтөңдәге һылыуыңды Төшөрсәле, юрғам. Һайт, ҡара юрғам, Тайт, ҡара юрғам! Ҡыш бабай. – Аҡбуҙатлы йылыбыҙ ҡотло, ырыҫлы булһын! Әйҙәгеҙ, яңы йылға һөнәрегеҙҙе күрһәтегеҙ. 1-се бала. Бына тағы килеп етте, Көтөп алған Йылҡы йылы. Дуғаһында ҡыңғырауы Зыңғырлаһын йыл буйы. 2-се бала. Ҡыш бабай Торатауҙа Башҡорт аттарын еккән. Мамыҡ ҡарҙарҙы туҙҙырып, Улар ҙа килеп еткән. 3-сө бала. Семәрләгән санаһын, Тейәгән бүләктәрен, Теркәгән ҡағыҙына Бар изге теләктәрен. 4-се бала. Ҡыш бабай ҙа ҡотланы Яңы йыл уңайынан. Һыйланы барыбыҙҙы Күстәнәстәре менән. 5-се бала. Үҙебеҙҙең Ҡыш бабай – Башҡортостаным ҡото. Ғыж-ғыж ҡурайын тартып, Бейетә һәр башҡортто. Күмәкләп бейергә төшәләр. 6-сы бала. Ап-аҡ йомшаҡ тунымды Биҙәнем йондоҙ менән. Саҡырҙым Ерәнде лә, Бейеһен беҙҙең менән. 7-се бала. Эй күңелле байрамда Ем-ем уттар яналар. Парлашып, өйөрөлөп, Эй бейейҙәр балалар. Аҡбуҙат. – Йомаҡтарҙы кем ҡойор? Ҡарһылыу. 1. Туҡылдап, тиште йорто, Унда бөжәкте тотто. Теленә һалып ҡортто, Тәмләгәс кенә йотто. (Тумыртҡа) 2. Күктә йомро һары май, Тик уны ашап булмай. (Ай) 3. Ана, һикереп менде Ҡарағай ҡыуышына. Солоҡ балы күп булғас, Иҫе китмәй ҡышына. (Һуҫар) 4. Ҡыр тауығы тиҙәр уны, Ҡорҡолдай, ҡытаҡламай. Танышайыҡ тиме икән, Исемен йыш ҡабатлай. Ҡар баҙын ҡаҙа һала, Ҡышҡа Уралда ҡала. (Ҡор) 5. Ҡурҡмаған ул һыуыҡтан, Ҡыҙылдан алҡа таҡҡан. Алҡа тиһәм, емеш икән, Кемдер ашхана асҡан. (Миләш, Балан) 6. Ҡасып ҡотола алмай Һаңғырау булғанға. Һунарсы атып ала Ите тәмле булғанға. (Һуйыр) 7. Өй төҙөмәй, күпер һалмай, Сүкеше юҡ, балтаһыҙ. Туҡ-туҡ килә, арымай, Өркөтөргә ярамай. (Тумыртҡа) Йылан йүгәнен һелкетә. Аҡбуҙат уның янына килә. Ҡыш бабай. – Утҡа төшһәң, янмаҫтай, Һыуға төшһәң, батмаҫтай. Ҡарһылыу. – Ел дә ҡыуып етмәҫтәй, Тауҙан-таштан өркмәҫтәй. Икәүһе бергә: – Кешеләр булһын берҙәм, Туҡтатһындар һуғышты, Бөтөрһөндәр һағышты. Түкмәһендәр күҙ йәшен, Тыныслыҡ тыуһын ерҙә, Һуғыш булмаһын бер ҙә! Йылан, Ҡыш бабай, Ҡарһылыу Аҡбуҙатҡа көмөш йүгән, ҡыңғырау тоттора, башына таж кейҙерә. Ҡарһылыу. – Елһә, ҡоштай елпенер, Артында саң уйнатыр, Осраған һәр кешене Хайран итер, уйлатыр. Йылан. – Кескәйҙәр уға атланып, Сығарыр әкиәттәр. Тыныслыҡ һүҙен яҙып, Тыуҙырыр йәнһүрәттәр. Аҡбуҙат. Шулай булһын, Ин Шәә Аллаһ! Ауыҙығыҙға – бал да май! ! Ҡыҙыҡлы уйындар, ҡотлауҙар дауам итә. Зөһрә Бәшәрова. Әбйәлил районының Теләш ауылы.","Хуш киләһең, Аҡбуҙатлы йыл!",['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0 1],7,Йәмғиәт,4518,https://amanat.su/articles/common_material/2025-12-10/hush-kil-e-a-bu-atly-yyl-4501214,2025-12-10T14:58:00+00:00
"Ялта автовокзалында бер юлчыКырым башлыгы Сергей Аксеновкоронавирус белән бәйле вазгыятьне көн саен үзенең фейсбуктагыбитендәхәбәр итеп бара. Акмәчет хастаханәләрендә урыннар бетеп бара, урыннар итмәү сәбәпле авырулар кабул ителми, вакцинация мәсьәләләре хәл ителмәгән дигән хәбәрләр сурәтендә Кырым башлыгы Сергей Аксенов Кырым сәламәтлек саклау министры Игорь Чемодановны вазифасыннан алу турындаигълан итте. Акмәчет хастаханәләрендә урыннар итмәү сәбәпле коронавирус йоктыручыларны Акмәчеттән 150 чакрым ераклыктагы Әрмени базар (Армянск) шәһәренә озата башлаганнар. Акмәчеткә якын шәһәрләрнең хастаханәләре төрле урыннардан китерелгән авырулар белән тулган. әй айларында коронавирустан чагыштармача чиста саналган районнар да хәзер чирне тарату үзәкләренә әверелде. ""Район хастаханәләрендәге паллиатив (вакытлы) бүлекләр урынына башка хастаханәләрдән СПИД белән авыручыларны да урнаштырганнары акылга сыймаган хәл. Бу авырулар аерым бер контингент, аларны башка авырулар янында тоту башка чир белән авыручыларга куркыныч тудыра. Аннары алар махсус әзерләнгән табиблар карамагында булырга тиеш, ә бездә андый авыруларны дәвалаучылар юк иде. Аларны безгә китереп ыргыталар, без кабул итергә мәбүр, кабул итмәсәң өсттән басым ясыйлар, тавыш чыгармагыз, кабул итегез диләр. итәкчеләр вазифаларыннан алудан куркып шулай эшли. Табибларны коронавирустан тиешле дәрәәдә саклаучы әйберләр юк. Тик битлекләр генә, аларны да безнең шәфкать туташлары беренче вакытта үзләре тегеп китерергә мәбүр булды"", дип сөйләде Азатлыкка исемен әйтмәскә үтенгән бер табиб. Кырым район хастаханәләрендә хәтта бала табу бүлекләрен ябып, анда инфекция бүлекләре ачсалар да, урыннар, табиблар итми, шәфкать туташлары хезмәт хакы түбән булуга зарланып эштән китә. Кырымда коронавирус йоктыручылар саны кискен арту сәбәпле, Кырымның төньяк төбәкләренә өстәмә ашыгыч ярдәм бригадаларын ибәрә башладык, дип хәбәр итте Республика катастрофа медицинасы үзәге мөдире Сергей Олефиренко. Аның мәгълүматларына күрә, авыруларның яртысы Акмәчеттә дәвалана, монда грипп, ОРЗ белән авыручыларның саны да кискен арткан. әй көннәрендә иң начар күрсәткечләр Ялтада күзәтелгән. ""Артек"" халыкара балалар лагерында сентябрьдә чирне өч кеше йоктырды дип хәбәр ителгән иде. Лагерның халыкара бүлеге итәкчесе Нина Лазаревасүзләренчә, хәзер коронавирус 20 дән артык укытучыда теркәлгән. Ул үзенең фейсбуктагы битендә итәкчелекнең хезмәткәрләрне саклау өчен тиешле чаралар күрмәве турындахәбәр итте. Соңрак Лазареваның кыскартуга элегүе турында хәбәр ителде. Ул бу документны обсервациядән чыккач имзалаячагын белдерелә. ""әй көннәре ""Артек""та ял иткән балалардан кемдер авырган булса, аны нинди чир булганын бик тикшермичә, аваплылыкны өсләренә алудан куркып, салкын тигән дип, өенә кайтарып ибәрә торган булганнар. Мондый ""салкын тигән"" балалар саны 72 кеше булган. Моны белгән кайбер балалар чирләсә дә, лагердән кайтарып ибәрмәсеннәр дип, авырганнары хакында сөйләмәгәннәр. Бу хакта миңа анда ял иткән кызым сөйләде"", диде Азатлыкка шул кызның әнисе. Кырымда карантин игълан ителмәсә дә, кайбер дәүләт оешмаларында 21 сентябрьдән читтән торып эшләү гамәлгә куелды. Хакимият бу эшне тавыш чыгармыйча эшләргә тырыша, чөнки вазгыять контрольдән чыкса, халыкта паника туа ала. Рәсми саннарның никадәр дөрес булганы да билгесез. Акмәчеттә карантин чоры игъланыКоронавирус һәм кырымтатарлар мәсьәләсендә килгәндә, аларның төп бәласе гореф-гадәтләргә бәйле. 200-300 кешелек туйлар үткәрү, догаларга күмәкләп йөрү коронавирус йоктыруга өстәмә сәбәп була ала. Бу уңайдан социаль челтәрләрдә бу чараларга гаилә белән йөрмәгез, хәтта вакытлыча ваз кичеп торыгыз, үзегезне һәм якыннарыгызны саклагыз дигән өндәүләртарала башлады. Вакытлы изоляторларда утырган кырымтатарларның адвокаты Лиля Гемеджибу изоляторларда эпидемиягә каршы бернинди саклану чаралары күрелмәве, дезинфекция үткәрелмәве, мәхкәмә утырышларының социаль дистанцияне сакламыйча узуы, тоткыннарның шәхси саклану чаралары белән тәэмин ителмәгәне турында хәбәр итте. Коронавирус йоктыручыларның саны сентябрьдә кискен артуы курорт сезоны белән бәйле булганын Кырымда һәркем аңлый. әй айларында Русиянең төрле регионнарыннан Кырымга килүчеләрне һава аланында, Кырым күперендә коронавируска тикшерү булмады, үз-үзләрен саклап йөрүчеләр дә бик күренмәде. Моңа өстәп Ялтада узганыр фестивале, Күктәбәдә (Коктебельдә) узганджаз фестивалекебек массакүләм чаралар да коронавирус таралуга өлеш кертүе ихтимал. Рәсми мәгълүматларга күрә, 22 сентябрьдән 6 октябрьгә Кырымда коронавирус йоктыручылар саны 3889 дан 5170 гә, үлүчеләр саны 72 кешегә иткән. Акъярда коронавирус йоктыручылар саны (22.09 -4.10) 818 дән 1135 кешегә иткән. Кайбер белгечләр аннексияләнгән Кырымда хакимиятләр авырулар санын киметеп күрсәтә дип белдерә, халыкара оешмалар исә бу рәсми саннарны расламый. Кырым башлыгы Сергей Аксенов 2020 елның 9 аенда Кырымда 5.073 млн, сентябрьдә генә 1.1 млн кешенең ял иткәнен хәбәр итте. Әмма курорт сезонының Кырымда коронавирус таралуга нинди өлеш керткәне турында хакимият аңлатма да бирми.",Кырымда курорт сезоныннан соң коронавирус сезоны башланды,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,коронавирус,5003,https://www.azatliq.org/a/30879743.html,2020-10-07T12:35:58+00:00
"На телевизионной площадке Салават Гайсич рассказал о республиканском августовском совещании по образованию, прошедшем 15-16 августа в г. Стерлитамак. Поделился актуальной информацией о деятельности педагогического издания. Он рассказал о ключевых темах и материалах свежего номера журнала, который полностью посвящен теме августовского совещания и системе образования г. Стерлитамак. Кроме того, Салават Каримов сообщил, что в 2025 году журнал ""Учитель Башкортостана"" отметит 105-летний юбилей. Несмотря на непростые времена, издание продолжает выходить большими тиражами. Главный редактор также подчеркнул, что журнал открыт для всего нового, всегда готов услышать своих читателей и принять их советы, предложения по публикуемым материалам. Выступление Салавата Каримова в утреннем эфире телеканала БСТ позволило расширить информационное поле и привлечь дополнительное внимание к актуальным темам, освещаемым в журнале.","Развитие образования Башкортостана - в центре внимания журнала ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" (""Учитель Башкортостана"")",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1],4,Яңылыҡтар,920,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-20/razvitie-obrazovaniya-bashkortostana-v-tsentre-vnimaniya-zhurnala-bash-ortostan-u-ytyusy-y-uchitel-bashkortostana-3892616,2024-08-20T12:07:00+00:00
"Ә тәбиғәте ниндәй уның? Ҡалын урмандары, киң болондары, таҙа һыулы шишмәләре, йылғалары, күлдәре. Урмандарҙа зифа буйлы ҡайындар, ғорур имәндәр, ҡарағайҙар, күҙҙең яуын алырлыҡ сәскәләр үҫә. Йәй булһа, тәмле еләк, көҙ көнө бәшмәк йыйып кинәнәбеҙ. Хайуандар донъяһы ла бай беҙҙә: айыуҙар, хәйләкәр төлкөләр, йүгерек ҡуяндар, егәрле терпеләр. Һәр миҙгел үҙенсә матур. Республикала бик күп милләт халҡы дуҫ йәшәй. Был да ҙур байлығы республикамдың. Гүзәл Башҡортостанда тыуыуым менән хаҡлы рәүештә ғорурланам. Тыуған төйәгем – баш илем. Йырсы шишмәләрҙең дә, оҙон юлдарҙың да башланған төп сығанағы була. Минең Башҡортостаным – оло донъяға алып сығыр яҙмышымдың ишеге ул! Илем сабый сағымдан уҡ үҙ ҡосағына ала. Аң бирә, тәм татыта, еҫ айырта, яҙмыш һынауҙарында сыныҡтыра. Табандарым тупраҡ йылыһын Стәрле ерендә тойҙо. Мәғрур шихандар тирбәтеүендә тыуған ҡаламдың йоҡоһо тыныс. Ашҡаҙарым ил тарихын һөйләп ағыуынан туҡтамай. Бына нисәмә быуын уның танһыҡ моңо аҫтында үҙ аллы тормошҡа аяҡ баҫа. Бөгөнгө ҡаламдың күркәмлегенә кемдәр генә һоҡланмай! Фонтандары, музейҙары, шифаханалары, уҡыу йорттары менән дан тота бишегем. «Сода», «Авангард», «Синтетик каучук» кеүек заводтары илебеҙ ҡеүәтен, халҡыбыҙ тормошон яҡшыртыу өсөн көнө-төнө эшләй. Ҙур йөрәкле эшһөйәр, батыр милләттәштәрем бер ваҡытта ла һынатмай. Мин үҙ гербы, үҙ флагы булған Башҡортостанда йәшәүем менән бәхетле. Дәүләт гимныбыҙҙа республикамдың йөҙөн баһалаусы юлдарҙы ҡабатлап, ғорурлыҡ хистәре кисерәм: Башҡортостан, һин хөрмәтле, данлы ил, Еңеү яулап алға бараһың. Киләсәккә яҡты нур-моң сәсә Һинең ғорур рухлы байрағың. Эйе, башҡорт – ғорур рухлы милләт! Ата-бабам иркен яҡлап ниндәй генә яуҙарҙа ҡатнашмаған! Ерен һаҡлап ҡорбан булған батырҙар һөйәге ҡайҙарға ғына сәселмәгән! Әлеге ваҡытта барған махсус хәрби операцияға республика халҡы дәррәү ҡушылды, аҫыл ир-аттарыбыҙ тыныслыҡ һағында тора. Еңеү беҙҙең яҡта буласағына ышанабыҙ. Бөгөн тыуған бишегемдә йөҙҙән ашыу милләт вәкилдәре берҙәм, татыу ғаилә хәлендә йәшәй һәм ең һыҙғанып эшләй. Был ғәзиз халҡымдың күңел һәм рух байлығынан килә. Юғары әхлаҡ, моң һәм ғәм, йыр һәм бейеү, сәсәнлек, ғәскәри талант, ватансылыҡ һәм дәүләтселек кеүек аҫыл сығанаҡтарҙан йәшәү дәрте һәм көс алып йәшәгән халҡым һис кенә лә милләттәр ыҙғышына юл ҡуймаясаҡ! Тыуған илем – алтын бишегем! «Тыуған ер – яҡын, Тыуған ил – алтын» тигән һүҙҙәргә ниндәй ҙур мәғәнә һалынған. Ҡиммәтле таш менән сағыштырылған ил баһаһы. Һыйындырыр Тыуған иле булған кеше донъяла иң бәхетлеһе! Әсәкәйемдең сәңгелдәк йыры аша илемә, халҡыма, туған телемә һөйөү тәрбиәләнгән. Ололарҙы оло итеү, кеселәргә кеселекле булыу күкрәк һөтө аша бирелгән. Ҡасандыр ошо бишек йырын атай-әсәйемә үҙ әсәһе көйләгән. Шулай быуаттар буйы был сәңгелдәк йыры өҙөлмәй яңғырай килә. Ошо тылсымлы моң менән үҫкән балалар илһөйәрлеген, телһөйәрлеген күңелдәренән мәңге уңдырмаясаҡ! Үҙ балаһы теленән мәхрүм иттереп, икенсе милләт телендә уҡытыуға ғаризалар яҙған әсәйҙәр ҡулын мәлендә туҡтатҡым килә. Сабый бишегенән, илем бишегенән яҙмайыҡ! Әлеге көндә Башҡортостан – ныҡ үҫешкән сәнәғәт тармаҡтары булған етеш республика. Алтын бишегем төрлө предприятиелары, транспорт селтәре, мәҙәниәт усаҡтары менән дан ҡаҙана. Илемдең иң төп алтын хазинаһы – гүзәл күңелле кешеләре. Тыуған республикамдың халҡы уңған, йор һүҙле, намыҫлы, кешелекле. Тос башаҡлы иген үҫтереүселәр, милләт һаулығы өсөн көрәшеүселәр, офоҡтарға тоташыр йорттар һалыусылар, Салауат, Шайморатов генерал тоҡомон дауам итеүселәр илем бишеге тирбәлеүен хәстәрләүгә бар көсөн һала. Шөһрәтле шағирыбыҙ Шәриф Бикҡол әйткәнсә: Башҡортостан – көмөш бишек кенәм, Хыялдарым күккә ашҡан ер. Өлөшөмә төшкән бәхет кенәм, Яҙғы даръя булып ташҡан ер. Әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалы Мостай Кәрим раҫлағанса, «минең тупраҡташтарым тамырҙарында тыуған ерҙең татлы һәм әсе һуттарынан барлыҡҡа килгән ҡан аға». Эйе, ул ҡан һис ҡасан да һыуынмаҫ һәм ойомаҫ! Башҡорт милләтенәнмен, Бар шәжәрәм, ораным. Ҡосағында бәүелтә Әсәй – Башҡортостаным. Бишегебеҙ бауҙары ныҡ булһын, сәңгелдәк йыры башҡарыр әсәйҙәребеҙ рухы мәңге һынмаһын! Башҡортостанымда сыныҡҡан ул-ҡыҙҙар һис һынатмаҫ. Яҙмыш ишегебеҙҙең күгәндәре тыуған төйәгебеҙгә ныҡлы ҡағылған. Уны һурып алдыртырға бер кемгә лә юл ҡуймаҫбыҙ. Нәргизә АСЫЛБАЕВА, синыф уҡыусыһы. Стәрлетамаҡ ҡалаһы, 23-сө күп профилле полилингваль мәктәп.",Тыуған илем - Башҡортостан,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 0],8,Хаттар,4281,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-12-19/tyu-an-ilem-bash-ortostan-4514533,2025-12-19T13:21:00+00:00
"Путём тайного голосования комиссия определила трёх победителей, чьи достижения получили высокое признание: Таипов Дамир Рафисович — «За высокие профессиональные достижения и пропаганду башкирской музыки в области вокального искусства»; Мусина Загида Хакимьяновна и Урманшина Разина Гильмановна — «За художественный перевод книги Кемеля Токаева «Таинственный след» и вклад в развитие современной национальной прозы»; Аралбаев Хабир Фаттахович — «За работу в области башкирского народно-сценического танца как солиста в хореографической картине «Три брата» и продвижение башкирского хореографического искусства как культурного наследия Республики Башкортостан». — Выбор победителей был сложным, номинанты безусловно талантливы и оригинальны, а работы несли в себе глубокие смыслы и большую историю. Преданность делу и активная творческая позиция нашей молодёжи вдохновляют и вносят неоценимый вклад в сохранение и развитие богатой культуры нашей республики. В ближайшие дни проведём церемонию награждения лауреатов в Доме республики, — отметил министр молодёжной политики Башкортостана Вито Сабиров.",Һайлап алыу ауыр булды,['Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Мәҙәниәт,1097,https://shonkar.com/news/culture/2025-12-16/aylap-alyu-auyr-buldy-4510238,2025-12-16T16:20:00+00:00
"Һунар менән шөғөлләнеүселәр өсөн талаптар ҡатылана бара. 2025 йылдың 1 сентябренән һунарсы билеты алыу өсөн мотлаҡ имтихан индерелә. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Һунарсының хәүефһеҙлек талаптарын, сикләүҙәрҙе белеү кеүек теоретик белеме, шулай уҡ ҡорал менән хәүефһеҙ эшләй алыу, урын-ерҙе билдәләү, табыш менән эшләү кеүек практик оҫталығы ла тикшерелә. Был яңылыҡтар Экологик именлек милли проекты бурыстарына тап килә, тип хәбәр итә БР Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының матбуғат хеҙмәте. – Һунарсыларҙың белемен тикшереү уларҙың яуаплылыҡ кимәлен арттырыуға мөмкинлек бирә, шулай уҡ һунарҙы хәүефһеҙ һәм экологик йүнәлешле итергә булышлыҡ итә. Әле республикала 80 меңдән ашыу һунарсы теркәлгән. Ҡануниәттәге үҙгәрештәрҙе иғтибарлы өйрәнеү һәм уларҙы тотоу мөһим, – ти Башҡортостан тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры  Нияз Фазылов. Фото һәм сығанаҡ –.",Һунарсылар имтихан бирәсәк,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Милли проекттар,904,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-03/unarsylar-imtihan-bir-s-k-4106249,2025-02-03T14:24:00+00:00
"Фазыл ВәлиәхмәтовфикерләрТатар милли хәрәкәте ветераны, журналист, туган якны өйрәнүче Фазыл Вәлиәхмәтовның сак астында тотуны тагын ике айга озайттылар. Ул Казан тикшерү изоляторларының берсендә утыра. Былтыр декабрьдә үк тоткарланса да, аның нидә гаепләнүе әлегәчә диярлек билгеле булмады. Күптән түгел Фазыл Вәлиәхмәтовны былтыр 5 декабрьдәалып киткәннәр. Ул көнне өендә зур тентү дә булган, ниндидер ""яшерен китаплар"" эзләгәннәр. әмәгатьчелеккә бу хакта Вәлиәхмәтовның Бөгелмә тикшерү изоляторыннан язылган шигыре таралганнан соң быел гыйнвар башында гына билгеле булды. Татарстан мәхкәмәләре сайтларында активист турында да берни язмадылар, картотекаларда аның исеме чыкмады. Вәлиәхмәтовның яклаучы адвокат бармы, СИЗОда аның хәле ничек, аның белән элемтә бармы - әмәгатьчелек берни белмәде. Берникадәр вакыттан соң ""Мемориал"" оешмасы Вәлиәхмәтовның нидә гаепләнүе турындаязды. Хокук яклаучылар мәгълүматынча, активист Русия армиясен кабаттан дискредитацияләүдә (инаять кодексының 280.3 маддәсе 1 нче бүлеге) һәм интернетта террорчылыкны аклауда (205.2 маддәнең 2 нче бүлеге) гаепләнә. Имеш, Вәлиәхмәтов елларда Вконтактеда Украинадагы сугышка каршы биш пост чыгарган. Террорчылыкны аклауга маддәсенә килгәндә, активист Вконтактеда ""Русия азатлыгы"" легионының русияләргә мөрәәгатен урнаштыру белән бәйле диелә. Азатлыкның Татар-Башкорт редакциясе ачыклаганча, Вәлиәхмәтовның бу постлары арасында Русинең Украинага һөүмен турыдан-туры телгә алмаган. Бер генә постта пенсионер ""сугыш"" сүзен кулланып, кешеләр, нигә сугышларда башкаларны үтерәләр, я үзләре дә үлә икән дип сораган. Икенче бер постында хәзер мөмкинлекләр күп, кайда телисең шунда яшә, моның өчен шәһәрләр имереп, дистәләгән мең кешеләрне үтереп, илләр басып алырга кирәкми дип фикер йөрткән. "". Реалии"" мәгълүматынча, 205.2 нче маддә нигезендә Вәлиәхмәтовка әлегә гаепләү белдерелмәгән - ул шикләнелүче статусында.1 апрельдә Казанның Совет районы мәхкәмәсе Фазыл Вәлиәхмәтовны сак астында тотуны 2 июньгә кадәр озайтты.70 яшьлек пенсионер гаебен танымый. Фазыл Вәлиәхмәтов 1955 елның 14 мартында Бөгелмә районы Карабаш авылында туган. елларда Германиядә Совет армиясенең танк гаскәрләрендә хезмәт иткән. Армиядән соң слесарь, электромонтер һәм хезмәт укытучысы булып эшләгән. Соңрак Казан дәүләт педагогика институтының тарих факультетын читтән торып тәмамлаган. елларда Вәлиәхмәтов ""Бөгелмә авазы"" газеты хәбәрчесе булды. Вәлиәхмәтов — татар милли хәрәкәте ветераны. 1990 еллар башында Татарстанның суверенитетын яклап митингларда катнашты. 1990 елның августында Казанга килгән Борис Ельцин каршысында, башка активистлар белән бергә, плакатлар тотып торды.1991 елда Татарстанның суверенитетын яклап һәм республикада Русия президенты сайлаулары үткәрмәү таләбе белән Ирек мәйданында ачлык тоткан кешеләрнеңберсе. Казанның Ирек мәйданында сәяси ачлык тотучылар. Сулда - Фазыл ВәлиәхмәтовВәлиәхмәтов башлангычы белән Карабашта Муса әлил һәм аның көрәштәшләре — карабаш-әлилчеләр, шулай ук сәяси репрессияләр корбаннарына багышланган мемориаль комплекс төзелде, шагыйрь Габдулла Тукайга һәйкәл куелды.2004 елда Вәлиәхмәтов Һади Атласи исемендәге музей-китапханә ачты. Ул Дөнья татар конгрессы, Татарстанның туган якны өйрәнүчеләр әмгыяте һәм Казан федераль университеты оештырган туган якны өйрәнүгә багышланган форумнарда һәм конференцияләрдә актив катнашты.2018 елның апрелендә Вәлиәхмәтов Татарстан президентының Һади Атласи исемендәге хәйрия фонды итәкчесе буларак рәхмәт хаты белән бүләкләнде. Шулай ук, ул Дөнья татар конгрессының ""Татар халкы алдында күрсәткән хезмәтләре өчен"" медале белән дә бүләкләнде. Татар телендә китаплар чыгара, чишмәләр төзекләндерә, ырлар язып шуларга клиплар төшерә, теләгән кешеләрне парапланда очарга өйрәтә. Ул беркайчан да татар теле, милләте өчен көрәшүен тукатмаы. Шул хакта ул үзе ""Көрәш дәвам итә, ысуллар гына үзгәрде"", дип әйткән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",70 яшьлек Фазыл Вәлиәхмәтов ни өчен СИЗОда утыра,['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 0 1 1 0],7,Татарстан,3942,https://www.azatliq.org/a/33370844.html,2025-04-08T21:23:38+00:00
"Башҡорт совет театр актёры, шағир, драматург һәм тәржемәсе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған, Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы Рәғиҙә Сәйетғәли ҡыҙы Янбулатованы иҫкә алайыҡ (28 декабрь 1915 йыл — 13 октябрь 1997 йыл).",Иҫкә алайыҡ.,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],4,Яңылыҡтар,204,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-28/i-k-alayy-4523418,2025-12-28T22:05:00+00:00
"Тәү башлап ошондай ""ҡашмауҙы "" миңә әсәйем эшләне. Ни өсөндөр ул, ҡалпаҡты ҡашмау тиер ине. Күкһел төҫлө ыуаҡ ҡына ялтыр, бер нисә ҡатлы муйынсаҡ шифонерҙа һаҡлана торғайны. Күкһел муйынсаҡ теҙмәһен гелән тотоп "" Борон ошондай төҫлө мәрйен баҫылған ҡашмау булды"" - тип һөйләгәне хәтерҙә. Икенсе синыфта уҡыған сағымда, ёлка байрамына кейем әҙерләргә кәрәк. Әсәйем тиҙ генә ҡыҙыл туҡыма эсенә картон ҡуйып, яртылаш ҡашмау эшләне. Ҡашмау алдын ғына тегеп күкһел мәрйендәр баҫты, артына резина ҡуйып башыма кейҙерҙе һәм косынка япты.70-се йылдарҙа ҡайҙан инде милли кейем тегеп ултырыу. Кәртә тулы ыуаҡ мал, һыйыр һәм башмаҡтар ҡарап, ҡул эшенә ваҡыттары булманы. ""Быныһы былай, тегенеһе ошолай ине""- тип һөйләй ҙә, ысынында ҡашмау эшләргә һис кенә яйын тапманы. Көндә бер үк йорт эше, мал - тыуарҙы тәрбиәләп ингәс, мейес артына улдары менән утын ярып ташый. Кипкән утындарҙы мейескә өҫтәп, утта аш бешерә. Өйҙә биш бала, барыһына ла өлгөрөр кәрәк. Әүнәштә уйылған мәкенән көйәнтәләп һыу ташый. Кис етһә, отвёрка менән 6 - сы һәм 12 - се каналдарҙы алмаш - тилмәш бороп, совет киноларын ҡарайбыҙ. Шул мәлдә лә һарыҡ йөнөн, йә кәзә дебетен тетеп иләй башлар ине. Артабан иләнгән кәзә дебетенә, ҡуяндыҡынын ҡушып шәл, йә ыҡсым ғына кәпәс бәйләй. Мейестәге утын сыртлап янып бөтһә, торондарын һуҡҡыслап, мейес башын ябып ҡуя ла "" Эх, ҡашмау эшләргә бер ҙә генә ҡулым барып етмәй шул "" - тип үкенгәне иҫемдә. Фото Тәңкәбикә төркөмөнән алынды. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477","Тәү башлап ошондай ""ҡашмау""ҙы миңә әсәйем эшләне",['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1596,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-10-22/t-bashlap-oshonday-ashmau-y-mi-s-yem-eshl-ne-3978799,2024-10-22T13:45:00+00:00
"Иллюстратив фотоАннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән хакимиятләре ярымутрауда яшәүче мобилизациягә эләккән ир-атларны Украинадагы сугышка махсус әзерлек уздырмый гына ибәрә. Бу хакта ""Крым"" хокук яклау оешмасы башлыгы Алексей Тильненкобелдерде. ""Крым""ка билгеле булганча, аларны Херсон юнәлешендәге хәрби хәрәкәтләргә ибәрәләр. Тильненко әйтүенчә, ирләрне Акъярдан (Севастополь) алып китәләр, алар хәрби чакыру кәгазе алганнан соң анда ике көн генә булган. ""Бездә бу вакыт эчендә оккупантлар инструктажлар үткәрмәгән дигән мәгълүмат бар"", ди Тильненко. Аннексияләнгән Кырымда повесткалар 5 мең кешегә килгән дип хәбәр итә хокук яклаучылар. Күптән түгел Кырымдагы мобилизация исемлекләрендә күпчелекне кырымтатарлар тәшкил итүе билгелебулган иде. Украина президенты Владимир Зеленский""Русия оккупантлары кырымтатарларны юк итәргә омтыла"" дип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Хокук яклаучылар: мобилизацияләнгән кырымнарны Украинадагы сугышка әзерлексез ибәрәләр,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,952,https://www.azatliq.org/a/32057709.html,2022-09-29T11:50:00+00:00
"Резидент Межвузовского кампуса на средства гранта государственной программы «Приоритет 2030» усилил работу по сохранению архитектурной истории города Уфы. К лаборатории креативных индустрий и урбанистики УГНТУ в Кампусе присоединилась научно-исследовательская лаборатория «Ресурсосбережение, 3-моделирование систем жизнеобеспечения урбанизированных территорий» нефтяного вуза, взявшая на себя 3-печать макетов по оцифрованным моделям.",В Межвузовском кампусе Уфы стали делать цифровые двойники исторических объектов,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,434,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-23/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-stali-delat-tsifrovye-dvoyniki-istoricheskih-ob-ektov-4211217,2025-04-23T17:35:00+00:00
"Инсульт симптомдары: -хәлһеҙлек, баш әйләнеү, тигеҙлекте, координацияны, ҡайһы саҡ аңды юғалтыу; -телмәр менән проблемалар (кеше һөйләшә алмай, кешенең әйткәнен аңламай); -кәүҙәнең (биттең) бер яғының ойоуы, фалиж һуғыу; -күҙ алдары ҡараңғылана, әйберҙәр тоноҡ йәки икәү булып күренә, ҡайһы саҡ бер күҙҙең күреү һәләте юғала; -сәбәпһеҙ ҡапыл көслө итеп баш ауыртыу, ҡоҫҡо килеү. Хәүеф факторҙары: -оло йәштә булыу (айырыуса 65 йәштән һуң); -артериаль гипертензия ишемия инсульты хәүефен ике тапҡырға арттыра; -ҡанда холестерин кимәленең юғары булыуы; -атеросклероз; -тәмәке тартыу; -шәкәр диабеты; -һимереү; -йөрәк ауырыуҙары, айырыуса аритмия, миокард инфаркты. Әҙер ризыҡҡа өҫтәмә тоҙ ҡушыуҙан баш тартыу, шулай уҡ тоҙо күп булған аҙыҡ-түлекте ҡулланыуҙы сикләү хәүефте кәметә. -Инсульт - тиҙ арала медицина тикшереүе үтеүҙе талап иткән етди сир. Ваҡытында диагностика үткәреү һәм дөрөҫ дауалау өҙлөгөү менән үлем хәүефен кәметергә мөмкин. Инсультҡа юл ҡуймау өсөн йәшәү рәүешен үҙгәртергә һәм хәүеф факторҙарын контролдә тоторға кәрәк. Артериаль баҫымды даими контролдә тотоу, тәмәке тартыуҙан һәм алкоголдән баш тартыу, сәләмәт туҡланыу һәм кәүҙә ауырлығын тотоу, физик әүҙемлек һәм спорт менән шөғөлләнеү, даими рәүештә медицина тикшереүе үтеү, шәкәр диабеты һәм гипертония кеүек хроник сирҙәрҙе дауалау мөһим, - ти табип-невролог Тайфур Әйүпов.",Тиҙ ярҙам күрһәтеп өлгөрөү мөһим,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,1350,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-10-29/ti-yar-am-k-r-tep-lg-r-m-im-4448086,2025-10-29T22:25:00+00:00
"Фәрит Гыйбатдинов23 июнь Фәрит Гыйбатдиновның хәле авыраеп китеп аны ашыгыч ярдәм белән Чабаксар хастаханәсенә алып киткәннәр. 25 июнь аның хәле начарланып реанимациягә күчергәннәр. Бүген иртән Фәрит Гыйбатдиновның туганнарына аның вафат булуын хәбәр иткәннәр. Бу хакта Азатлыкка аның кызы Рәзинә дә раслады. ""Әти китте. Коткара алмадык. 25 июньнән үк без аның тавышын ишетмәдек, элемтә табиб аша гына булды. Ул реанимациядә ятты, соңгы өч көне аңында булмады, ИВЛга тоташкан иде. Кәгазьләргә әтинең үлем сәбәбе итеп ни язылыр - әйтә алмыйм. Ике тест ясалды, ике тест та коронавирус барлыгын күрсәтмәде. Әмма табиб тест нәтиәсе тискәре булу -19 түгел дигәнгә гарантия бирми диде. Әтинең йөрәк өянәге дә булды"", дип сөйләде мәрхүмнең кызы Рәзинә Янбаева. Фәрит Гыйбатдиновның кайчан, кайда ирләнәчәге турында соңрак билгеле булачак. Фәрит Гыйбатдинов1959 елның 11 ноябрендә Чуашстанның Урмай авылында дөньяга килә. Казан дәүләт мәдәният һәм сәнгать университетын тәмамлый. Үзенең авылында ""Мишәр"" ансамблен оештырды. Алар Русия күләмендә узган төрле бәйгеләрдә катнашты. Фәрит Гыйбатдинов үз авылында ""Урмай моңы"" татар яшьләре ыр конкурсы, ""Урмай зәлидә"", ""-"" кебекфольклор фестивальләрен оештырды. Авылда мәчет төзелеше башында торды. Ул Чуашстанның, Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре.",Чуашстан татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Гыйбатдинов вафат,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Юғалтыу,1296,https://www.azatliq.org/a/30711089.html,2020-07-07T04:45:02+00:00
"Ауылдарға айыу, бүре кеүек ҡырағай хайуандарҙың килеүе хәҙер республика халҡы өсөн ят күренеш түгел, бигерәк тә Белорет, Бөрйән райондарында йыртҡыстар халыҡ араһына килеп, үҙҙәренең барлығыны иҫкә төшөрөп тора. Урманда, ауыл эргәһендә йөрөгән йорт малдарын ашайҙар, шулай уҡ һуңғы ваҡытта эттәрҙе тамаҡлап алып китеүҙәре тураһында хәбәрҙәр йыш ишетелеп тора. Таң гәзитендәге хеҙмәттәштәребеҙ яҙыуынса, мәҫәлән, бер йылы һунарсының ауыл уртаһындағы өйөнә юллап барып, этен ашап, ҡойроғон ҡарға ҡаҙап киткән осраҡ та булған. Былтыр иһә район үҙәге Иҫке Собханғол ауылы уртаһынан аҡҡан Ағиҙел йылғаһы боҙона төшөрөп, маралдарҙы бер нисә тапҡыр ашағандар. Ошо көндәрҙә Бөрйән районының Мәһәҙей ауылында бүреләр этте ашаған. Хужаның иртән тороп тышҡа сығыуға эттең башы ғына ятып ҡалған. Йорт хужаһы әйтеүенсә, йыртҡыстар бер нисәү булған, уларҙың аттарға ла һөжүм итеүе лә ихтимал. Иртәнге сәғәт 9 - 10 тирәһендә сыҡҡайным. Бесән һалып йөрөйөм, бына аттар тора, бесән эргәһенә килһәм, эттең башы ғына ятып ҡалған. Бүреләр ашаған тегене. Хәҙер нимә эшләйбеҙ инде, йыртҡыстар аттарға күсеп алһа, - тип борсола ул. Рәмил Ҡарасурин: Минен эттең, исмаһам, башын да ҡалдырманылар, ҡойрого менан бер ботон ҡалдырғандар, – тип яҙған. Әлбиттә, бик ҡурҡыныс күренеш. Үҙегеҙҙе һәм яҡындарығыҙҙы һаҡлағыҙ. Төндә йөрөмәҫкә тырышығыҙ, шулай уҡ юлға йәйәү сыҡмағыҙ. Бөрйәндәр иһә был хәлдән һунарсылар ғына ҡотҡарыр, тип өмөт итә. Фото һәм мәғлүмәт сығанағы: Таң гәзите.",Бөрйәндә бүреләр ауылдарға һөжүм итә,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,1452,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-17/b-ry-nd-b-rel-r-auyldar-a-zh-m-it-4511677,2025-12-17T18:45:00+00:00
"Өстәмә акчалар Кырым һәм Калининград өлкәсендәге проектларны финанслауга кирәк, диелә. Берничә федераль түрә сөйләвенчә, бәяләр ике этапта арттырылачак. 2018 елның 1 гыйнварыннан һәм 1 июленнән бер литрга 50 шәр тиенгә арттыру көтелә. Акцизны 50 тиенгә арттыру аркасында ягулык бәясе 1,5 процентка, ягъни 60 тиенгә күтәрелергә мөмкин, диелә энергетика министрлыгы хатында. Моннан тыш, 2017 ел ахырына кадәр бәяләрнең болай да 2,8 сумга артуы көтелә. Инфляция дәрәәсе белән испәпләгәндә, 2018 елда ягулык бәясе 40 сумнан артып китәргә мөмкин. Акцизларны күтәрү тәкъдиме белән Русия транспорт министрлыгы чыккан. Кырымда ""Таврида"" трассасын, Калининград өлкәсендә ""Приморское кольцо"" юлын төзергә акча итми, дигән басма чыганагы. Кырым Русия тарафыннан 2014 елда аннексияләнде. Кырымда бәяләрнең югары, пенсияләрнең итмәслек булуына зарланучыларга Русия хөкүмәте башлыгы Дмитрий Медведев акча булмавын иткерде һәм бирешмәскә кушып яхшы кәефтеләгән иде.","Ведомости: ""Кырым проектларын финанслау өчен бензин бәясе күтәрелергә мөмкин""",['Спорт' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,950,https://www.azatliq.org/a/28741919.html,2017-09-18T09:35:56+00:00
"фикерләрРусиягә каршы кертелгән чикләүләр белән бәйле рәвештә, Чехиядә Карловы Вары шәһәрендәге ""Ульрика"" һәм ""Московский двор"" кунакханәләренең мөлкәтен туңдырырга мөмкиннәр. Бу хакта Чехиянең () дәүләт телеканалына сылтама белән РБКяза. ""Ульрика"" кунакханәсенә Татарстан хөкүмәте контролендәге ""Связьинвестнефтехим"" ширкәте ия. ""Московский двор""ның хуасы — ""Мәскәү үзәге"". Тикшерүне Чехия Финанс-аналитика идарәсе алып бара, оешма фикеренчә, ""Мәскәү үзәге"" Кырымда эшчәнлек алып барган, ә моны Европа чикләүләре тыя. Ноябрь уртасында Чехия хөкүмәте Русиянең илдәге дәүләт мөлкәтен туңдырырга булды. Бу чаралар Прага, Карловы Вары һәм Урта чех төбәгендәге 70 ләп күчемсез милеккә кагылды. Русия президенты эшләре идарәсенең ""Чит илдәге мөлкәт белән идарә оешмасы""на (""Госзагрансобственность"") каршы чикләүләр кертелде. ""Бу милекне тапшырып яки сатып булмаячак. Бу милек өчен аренда түләве килә торган банк хисапларын Русия берничек тә куллана алмаячак"", дип аңлатты -та Чехия премьеры Петр Фиала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Чехиядә ""Ульрика"" кунакханәсе мөлкәтен ""туңдырырга"" мөмкиннәр — аны Татарстан хөкүмәте белән бәйлиләр",['Иҡтисад' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1095,https://www.azatliq.org/a/32706537.html,2023-11-29T10:00:12+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрЯкутия комигы Ньургун Атаковканәфрәт уяту маддәсе нигезендә 10 мең сум штраф салганнар, дипяза.2024 елның сентябрендә ""Торбозное радио"" телеграм каналындагы чыгышында ул асаба халыкларның колонизациясе, якут булганы өчен үзен Русиядә кимсетелгән итеп хис итүе, ягъни Русиядә якутларны дискриминацияләү, көчләп чукындыру турында сөйләгән. Мәхкәмә Атаковны урысларга карата нәфрәт тудыруда гаепле дип тапкан. Атаков мәхкәмә утырышына килмәгән, ул инде берничә ел Казакъстанда яши һәм Русиядә асаба халыкларны дискриминацияләү турында ""Тюркский разговорник"" дигән -канал алып бара. Колонизация турында ул элек тә сөйли иде. ""Тарих дәреслегендә урысларның Якутиягә ничек килеп эләгүе турында сөйләмиләр. Дәреслекләрдә имештер барысы да хәйрия рәвешендә булган дип язалар. Әмма чынлыкта авырлыклар булган һәм рәсми тарих моны яшерә. Аннары бу күпләргә билгеле факт - Якутия ""рәшәткәсез төрмәгә әйләнде - безгә сәяси сөргенгә һәм инаятьчеләрне ибәрделәр. Мин моны чыгышларымда сөйлим, чөнки бу хакта белергә кирәк. Мәскәүдә һәм Русиянең башка төбәкләрендә бу хакта белмиләр, шуңа күрә кешеләргә бу мөһим"", дигән иде ул элек Казакъстанга күчкәч. Русиядә",Якутия комигын урыс теле һәм колониализм турындагы шаяртулары өчен штрафка тартканнар,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1170,https://www.azatliq.org/a/33481993.html,2025-07-23T14:55:39+00:00
"В нем говорится, что совет будет заниматься вопросами сезонного и вторичного трудоустройства студентов колледжей и вузов, а также школьников от 14 лет. Председателем совещательного органа станет Глава региона Р. Ф. Хабиров, его заместителем – и. о. руководителя администрации Главы Башкортостана А. Ш. Бадранов. В состав также войдут министры, представители университетов и волонтерских движений.",В Башкортостане создали координационный совет по развитию студотрядов,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,396,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-14/v-bashkortostane-sozdali-koordinatsionnyy-sovet-po-razvitiyu-studotryadov-4083054,2025-01-14T13:02:00+00:00
"Милләтем буйынса башҡорт булмаһам да, ҙур теләк менән башҡорт телен өйрәнәм. Әсәйем дә, дәрт өҫтәп, миңә  яратҡан «Йәншишмә» гәзитен яҙҙыра.",«Яратҡан гәзитемде көтөп алам»,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Гәзит,140,https://yanshishma.com/articles/g-zitebe-du-yby-/2025-06-10/yarat-an-g-zitemde-k-t-p-alam-4272173,2025-06-10T13:40:00+00:00
"518 май кырымтатар халкы язмышында иң кара көннәрнең берсе. 1944 елда, әтиләре сугышта булган чакта, әниләре, әби-бабалары белән йөк вагоннарына төялеп Себергә, Үзәк Азиягә һәм Советлар Берлегенең башка төбәкләренә алып кителгән сабыйлар – бүген инде олыгайган картлар. Алар ул кара көннәрне һич тә истән чыгара алмый. Шуларның берсе, 84 яшьлек Нури Эмирвелиев Азатлыкка үз күзләре белән күргәннәрен сөйләде. елларда Отуз авылындагы Киров колхозында кырымтатарлар Мәскәү, Петербур һәм Харьковка озатылучы йөзем һәм башка иләк-имешне салу өчен тартмалар ясыйБез Күктүбә (Коктебель) белән Судак арасындагы Отуз (Щебетовка) кырымтатар авылында яши идек. 18 май иртәнге сәгать бишләрдә ишекне бик каты шакып уяттылар. ""Әни, тор, ишекне ач, әти сугыштан кайтты бугай"", дим. ""Юк, улым, бу әтиең түгел, әтиең болай шакымый, бу бик куркыныч шаку"", ди әни. Ишекне ачса, штыклы мылтыклар белән 2-3 солдат басып тора. Алар безгә ыенып авыл читенә чыгарга кушты. Әни исә ничек инде, ирем фронтта, бер балам сугыш вакытында үлде, бер балам калды ди. Солдатлар без берни белмибез, шундый әмер бар, ыеныгыз диде. Әни, безгә ни эшләргә, ыеныргамы, юкмы дип сорар өчен, мине якында гына яшәгән бабаем янына ибәрде. Йөгереп чыксам, бөтен кеше капчыкларын, әйберләрен күтәреп бара. 14 яшьлек күрше малае әбисен аркасына күтәргән, әби аның муенына тотынган иде. ""Улым, ташлама мине, башкалар белән алып бар"", ди. Мин бабай янына йөгереп барып, әти сугышта бит, безгә ыеныргамы, юкмы дип сорадым. Бабай ылы киенеп, бераз ашарга алып зират янына барырга кушты. Безне зират янында ыйдылар. Зират янын дүрт яктан зур пулеметлар белән солдатлар чолгап алган иде. Беркемне, беркая чыгармыйлар. Көне буе тоттылар. Икенче көнне таң атар алдыннан гына бик күп машиналар китереп барыбызга да машиналарга төялергә куштылар. Әле дә хәтерлим, мин машина арбасына менә алмагач, бер солдат мине арбага күтәреп атты. Кефе (Феодосия) шәһәренә 25-30 чакрымлап алып бардылар. Анда машиналарны йөк вагоннарына арты белән китереп, шулай гына йөк вагонына бушаттылар. Безне йөк вагоннарына шыплап тутырып Ор Капы (Переков) ягына алып киттеләр. Вагонда гомумән балалар, хатын-кызлар, картлар гына иде. Безнең вагонда мәктәптә география укыткан карт укытучы Ариф әфәнде бар иде. Эшелон Ор Капыны узганда ул ""хөрмәтле туганнарым, авылдашларым без Ор Капыны узып барабыз, ватаныбыз Кырым артта кала, безне каядыр еракка алып китәләр, ләкин кая икәне билгеле түгел"", дип аңлатты. Шул вакыт вагонда булган бөтен кеше еларга тотынды. Сөргенебез менә шулай башланды. Эшелон юлда ике атнадан артык барып Пермь өлкәсенең Соликамски шәһәренә килеп туктады. Аннан кырымтатарларны сак астында көймәләргә, баржаларга төяп тәүлек ярым Чулман елгасы, аннары Вишер елгасы буйлап төрле районнарга, леспромхозларга тарата башладылар. Безнең гаилә Красновешер районына 12 июньдә барып төште. Димәк, без юлда 24 көн булдык. Әле карлар да эреп бетмәгән иде. Безне атлы чаналарда тайгада урнашкан леспромхозларга, Тепловка, Сурьянка кебек авылларга ташый башладылар. Комендантлар барыбызны исәпкә алды. Туганнарыбыз белән бер ат абзарына урнаштырдылар. Дүрт почмакта дүрт гаилә, ир өстендә урнаштырдылар. Мин ""күршеләргә"" барганда, моны күреп еладым. Иса бабамнан сез кая ятачаксыз дип сорагач, балам, бу ирдә ятачакбыз диде. Ат абзары, аңлыйсызмы? Ә мин кая ятачакмын дип сорагач, син улым, минем куенымда ятарсың диде. Бу ат абзарында биш туганыбыз үлде. 1946 елның 6 апрелендә 75 яшендә Мусемма әбием, 16 майда Сеитмамут абзыемның улы Таир үлде. Бер елдан соң апам Фадме, соңрак Иса бабаем, Эмине-Шерфе әбием үлде. Алар барысы үлеп беткәч без әнием белән икәү генә калдык. Аерым коточкыч эпизодлар бар, аларны аерым сөйләргә кирәк. Әнием кәгазь комбинатында йөк ташучы булып эшләде. Ләкин соңрак, сәламәтлеге какшау сәбәпле, эшли алмас хәлгә калды. Ул үлсә, минем берүзем калачагымнан, үләчәгемнән куркып, ул комендантка барып, туганнары янына Чормез районына иберүне үтенде. ""Бу минем улым. Безнең барлык туганнарыбыз монда вафат булды, без икәү калдык. Мин дә үлсәм, бу бала берүзе калачак. Безгә туганнарыбыз янына барырга рөхсәт итегез"", диде. Бер айдан соң өлкә үзәгеннән безгә рөхсәт килеп, без Чормоз районына киттек.1954 елның июнендә Чормозда сөргенлектәге кырымтатарлар. Арткы рәттә уңнан икенче – Нури Эмирвелиев, уңнан өченче – әнисе Атидже ЭмирвелиеваКрасновишерда беренче елларда 50-60 дәрәә салкын булды. Чагыштырып карагыз, Кырым белән нинди аерма. Шуңа күрә, салкыннарга чыдый алмыйча, халкыбыз бик күп үлде. Мәетләрне ирләү өчен башта учак ягып бер көн буе бозлы ирне ебетергә кирәк иде. Шуннан соң гына казып була иде. Кайвакыт берничә көн казырга кирәк була иде. Үлгән авылдашларыбызны ирләүне авылыбызның мулласы Шабадин абзый, тагын өч кеше һәм мин оештырганыбыз хәтеремдә калган. Мин моны үз күзем белән күрдем. Сөргенлектә кырымтатарларның 46,2 проценты ачлыктан, авырулардан һәлак булды.","Бер ""малайның"" кырымтатар сөргененнән истә калганнары",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Ҡырым,4850,https://www.azatliq.org/a/28493996.html,2017-05-17T23:03:18+00:00
"Мәсетле районында Башҡортостандың ғына түгел, донъяның виртуоз ҡумыҙсыһы Роберт Заһретдинов исемендәге ""Ҡумыҙ йөрәге"" тигән төбәк-ара фестиваль быйыл 9-сы тапҡыр уҙҙы.",Иң талантлы ҡумыҙсылар ҡайҙан?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Донъя,167,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-22/i-talantly-umy-sylar-ay-an-4208522,2025-04-22T13:38:53+00:00
"Дуслар () сериалыннан күренеш басмасы кешелек тарихында яң яхшы 100 телесериал исемлеген булдырды. Исемлек 2,8 мең кеше (экспертлар, актерлар, режиссерлар, продюсерлар) катнашындагы сораштыру нигезендә төзелде. Исемлектә беренче урынны Дуслар () сериалы алды. Ул эфирга елларда чыкты, күпсанлы бүләкләр иясе. Алтын глобус һәм алты тапкыр Эмми премияләрен алган. Бу сериал Нью-Йоркта яшәүче алты дусның гомер итүе турында. Аның соңгы сериясен телевидениедән 60,5 миллион кеше караган. Икенче урында Юлдан язу ( ) сериалы. Өченче урынны Серле материаллар ( -) сериалы алды. Ул елларда күрсәтелде. Исемлекнең беренче урыннарында шулай ук Тәхетләр уены ( ), Сопрано ( ) кебек танылган сериаллар бар. Унынчы урында – Симпсоннар мультсериалы. Инглизчә тулы исемлек беләнбиредәтанышып була.",Иң яхшы сериаллар рейтингы төзелде,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,783,https://www.azatliq.org/a/27258825.html,2015-09-20T15:56:08+00:00
"Башҡортостандың урман янғындарын һүндереү урындарына шәхси составты тиҙ арала алып барыу өсөн йәнә биш машина һәм ике автобус алынасаҡ. Янғын хәүефе миҙгеленә әҙерлек Экологик именлек милли проекты (национальный проект Экологическое благополучие) сиктәрендә уҙғарыла, тип хәбәр иттеләр республиканың Урман хужалығы министрлығынан. Бөгөнгө көндә урман янғынын һүндереүселәре ҡарамағында 351 берәмек махсус техника бар. Уны тулыһынса әҙер кимәлгә еткерер өсөн автомобилдәрҙе һәм ҡорамалдарҙы ҡышҡы һаҡлауға ҡуйылғандан алып эш өҙлөкһөҙ алып барыла. Белгестәр машиналарҙың, тракторҙарҙың, шулай уҡ янғынға ҡаршы инвентарҙың төҙөклөгөн тикшерә. – Бындай планлы модернизация кәрәк, сөнки ҡатмарлы шарттарҙа өҙлөкһөҙ эшләү – ул урмандарҙы янғынға ҡаршы һаҡлауҙың нигеҙе. Тап техниканың мобиллеге һәм ышаныслылығы хәүефкә оператив яуап бирергә, утты иртә стадияла һүндерергә һәм республиканың урман фондына зыянды кәметергә мөмкинлек бирә, – тип хәбәр итте Башҡортостандың Урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов. Экологик именлек милли проекты тирә-яҡ мөхит тураһында хәстәрлек күрә һәм уны кешеләр өсөн уңайлы итә. Эш бер юлы бер нисә йүнәлеш буйынса бара: ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыу һәм эшкәртеү өсөн инфраструктура булдырыу, сүплектәрҙе бөтөрөү һәм һыу ятҡылыҡтарын таҙартыу, урмандарҙы һаҡлау, атмосфераға ташландыҡтарҙы кәметеү, экологик туризмды үҫтереү һәм биологик төрлөлөктө һаҡлау. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Урман янғынын һүндереү хеҙмәтенә тағы ла ете транспорт тапшырыла,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1603,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-12/urman-yan-ynyn-ndere-he-m-ten-ta-y-la-ete-transport-tapshyryla-4575375,2026-02-12T08:30:00+00:00
"Ашығып эштән ҡайтып барһам, зыйылдап машиналар үтеп торған юл аша берәүҙең Әлфиә! тип һөрәнләгәненә терт итеп ҡалдым. Ҙур сумка тотоп алған таныш түгел бер йәш ҡатын ҡулын болғай-болғай, туҡтап тор әле тип, миңә ишаралай ине унда. Светофор йәшел янғас, ул йүгерә-атлай юлды аша сыға башланы. Бик ҡабаланһам да, туҡтарға мәжбүр булдым. Үҙемдең ике күҙ тегелә, ә башымда бер генә уй Кем һуң әле ул, кем? . Бер аҙ яҡынлашҡас ҡына сырамыттым. Айһылыуҙың бүлмәләше Гөлсәскә бит был! География факультетында уҡығайнылар, биш йыл бер бүлмәлә йәшәнеләр икәүһе. Айһылыу миңә сыбыҡ осо туған булғас, мин йыш ҡына уларға барып йөрөнөм, ә улар – минең янға, беренсе ятаҡҡа. Дөрөҫөрәге, Айһылыу миңә тип килһә, Гөлсәскә – Илдарға. Бына һиңә осрашыу! - Һаумы, Әлфиә! Әллә танымай торған була инде бынауы? – Ауыҙы ҡолағына еткән Гөлсәскә, ҡосағын киң йәйеп, мине ҡармап та алды. - Гөлсәскә? Һаумы! Күҙҙәр хужаһына насарыраҡ хеҙмәт итә башланы шул һуңғы арала, тип шаяртып маташҡан булам, ә үҙем Гөлсәскәнең ҡосағынан ысҡынып, уны тағы баштан-аяҡ байҡайым: Шул уҡ Гөлсәскә, тамсы ла үҙгәрмәгән. Һылыулығы, шаянлығы менән егеттәрҙең һушын ала торғайны. . - Ә мин һине әллә ҡайҙан уҡ таныным! Хас та элекке кеүекһең. - Һин дә үҙгәрмәгәнһең, Гөлсәскә. Һыуытҡыста ятып торҙоңмо әллә? - Эй, килештермә әле, Әлфиә! – Мәрәкәләүемә шарҡылдап көлә үҙе. - Кемдәндер һине Белоретта йәшәй, тип ишетеп ҡалғайным шул. Эштән ҡайтып бараңмы? - Эйе. Ә һинсе? Һине ниндәй елдәр ташланы бында? Әлшәйҙеке лә инде һин? – Көтөлмәгән осрашыуҙан аңҡы-тиңке булып, тупһыҙ һорау биргәнемә үҙемде үҙем эстән генә әрләп тә өлгөрәм: Кит, иҫәр, яҙмыш тигәнең кешеләрҙе ҡайҙа ғына илтмәй. . - Бәтәс, мин Белорет килене лә инде, Ҡағыла йәшәйем. Ишетмәгәйнеңме ни? Яңы уҡыу йылына балаларға кейем-һалым алырға килгәйнем. - Юҡсы-ы. Ә Илдар? – Уйымда Гөлсәскә менән Илдар тураһындағы матур хәтирәләр бер-береһенә ялғана: Беҙҙең курсташ Илдар менән йөрөнө бит Гөлсәскә. Ә ул Дәүләкәндән ине. Шул тиклем яраталар ине бер-береһен! .. Икеһе лә сибәр, шаяндар, етмәһә, береһе гитарала уйнай, икенсеһе ҡушылып йырлай. Бөтә курс менән уларға ҡарап һоҡлана инек. Йыш ҡына үпкәләшеп, ташлашып та ала торғайнылар, тик оҙаҡҡа түгел. Һағыныуҙан һарыларға һабышып, илаша-талаша кире ярашырҙар ине. Хас та һинд киноһындағы һымаҡ. . Минең һорауға Гөлсәскә, эй, аптыратма әле тигәндәй, ҡул һелтәп ҡуйҙы. Шунан бер аҙ шымып торҙо ла туҡталыштағы эскәмйәгә ымлап: - Ваҡытың булһа, әйҙә, анау эскәмйәгә ултырып һөйләшәйек. Минең автобус китергә ярты сәғәттән ашыу ваҡыт бар әле. Илдар тураһында ла шунда һөйләрмен, - тине. Өйҙә мине дүрт күҙ менән көтөп ултырған иргә, балаларға киске аш яраштыра һалырға кәрәк булһа ла, Гөлсәскә артынан ыңғайланым. Ун биш йылдан ашыу күрмәгән танышым бит! Унан да бигерәк, уларҙың ялҡынлы мөхәббәт тарихының нисек барып осланғанын бик белге килә ине. - Ә һинең ғаилә хәлдәрең нисек, Әлфиә? Һөйлә әле, әтеү гел мин ләпелдәйем. Мин уҡып бөткәс ҡайҙа эшләүем, ҡасан, кемгә кейәүгә сығыуым, балаларым тураһында ҡыҫҡаса ғына һөйләп биргәс, ул үҙенекен теҙҙе: - Беләһең бит инде, ҡулыбыҙға дипломдарҙы алыу менән өйләнешергә һүҙ ҡуйышҡайныҡ Илдар менән. Июнь аҙағында уҡ һоратып килделәр. Ул ҡыуаныуҙарым! .. Бәхетемдең сиге юҡ ине. Никах уҡытып, икенсе көнөнә мине үҙҙәренә оҙатып алып ҡайтылар. Шул кисте, килен күрһәтергә тип, туғандарын йыйғайнылар. Беҙҙә саҡта ипле генә ултырһа ла, ҡайным үҙҙәрендәге ҡунаҡта ныҡ ҡына иҫерҙе. Аҙаҡҡа табан табын артында юҡ-бар хәбәр һөйләй башланы. Илдар ҙа, ҡәйнәм дә тыйып ҡарай – туҡтамай. Һиҙеп торам, Илдар атаһы өсөн минән ныҡ уңайһыҙлана. Ирҙәр перекурға сыҡҡайнылар, бына бит тышта ғауға ҡупты! Өйҙәге ҡатын-ҡыҙҙар, сыр-сыу килеп, урамға атылды. Мин дә, нимә булған икән тип, йүгереп сыҡтым. Күрәм – ҡайнымдың ауыҙ-бите тас ҡан, үҙе һөйләнә-һөйләнә илай. Ә ҡәйнештәр, ҡайнағалар ҡыҙған Илдарҙы тынысландырырға тырыша. Баҡтиһәң, ул атаһын төйгөсләп ташлаған икән. Эй, ғәрләнеүем шунда. Кемде яратып йөрөгәнмен мин! ?- тип үрһәләнеүҙәрем. Атай менән әсәй беҙгә ғүмер биргән икән, беҙ, балалар, уларҙы, ниндәй булыуҙарына ҡарамаҫтан, хөрмәт итергә тейешбеҙ бит. Хатта эсһәләр ҙә. Илдар шуның өсөн генә атаһына ҡул күтәрмәҫкә тейеш ине. Беҙҙең ғаиләлә атай абруйы ҙур булғас, мин Илдарҙың был ҡылығы менән һис кенә лә килешә алманым. Минең атай ҙа ҡунаҡтарҙа эскеләй торғайны. Тик ағайҙарымдың уға һуғыу түгел, хатта тауыш күтәреп өндәшкәне булманы. Әсәйем дә атайым эсеп алған саҡта алкаш тип йөҙөн йыртманы, киреһенсә, ҡоротло һурпалар эсереп, мунса төшөрөп, тиҙерәк айыҡтыра һалыу сараһын күрер ине. Ә инде ғаиләлә берәй проблема килеп тыуһа, атайығыҙ ни әйтер тип, һуңғы һүҙҙе гел уға ҡалдырҙы. Атай һүҙе беҙгә закон булды. - Атаһы өсөн һинең алда уңайһыҙланғандыр инде Илдар. – Ваҡытында беҙ уларҙың мөхәббәтенә һоҡланып, хатта бер аҙ көнләшеп йөрөгәс, мин Илдарҙы яҡлашырға булғайным, Гөлсәскә ҡырт киҫте. - Иҫләйһеңме, Әлфиә, Илдар миңә күҙ һалған бөтә егеттәр менән дә һуғышып сыҡты. Ҡыҙыулығы баштан уҡ булған, тик мин генә, мөхәббәтемдән күҙем томаланып, уға иғтибар итмәгәнмен. Ҡыҙғана икән, тимәк, ярата, тип йөрөгәнмен инде. Ул үҙенең иң яҡын кешеһе – атаһына ҡул күтәргәс, тора-бара миңә лә сират етмәҫ, тип кем әйтә ала? - Эйе, шул. Анау Фәһимде былай-алай туҡмағайны бит әле, ивет? Һигеҙенсе мартта беҙгә шоколад бүләк иткән өсөн генә. Ә бер ваҡыт класташың Илгизәр ҡунаҡҡа килгәс, уны ла: Гөлсәскәгә ымһынып килдеңме? - тип, бүлмәнән ҡыуып сығарҙы. Етмәһә, аҙағынан һиңә ҡайһы тиктем үсегеп йөрөгәйне, – тип ҡуйҙым. - Үлеп ҡыҙғанды шул. Ә теге хәлдән һуң мин, туйға әҙерләнергә тип, ауылыма ҡайтып киттем. Оҙаҡ уйландым, илай-илай күҙҙәр ҡалманы. Минең күңелһеҙ йөрөгәнгә атайым менән әсәйем дә аптыраны. Ахырҙа, бер көндө уларға хәлемде һөйләп бирҙем дә, туй булмаясаҡ, тинем. Әсәй илай, кешенән оят ти, ә атай бер ни ҙә өндәшмәй. Ике-өс көндән һуң ғына: Ҡыҙым, атаһын ихтирам итмәгән кеше ҡайны-ҡәйнәһен әҙәмгә һынамаҫы көн кеүек асыҡ. Ярай, һеҙгә беҙҙең менән йәшәргә түгел, тиер инем – һине йәлләйем. Бәлки, дөрөҫ тә эшләйһеңдер уға сыҡмай, -тине. Ҡатыраҡ һымаҡ күренһә лә, күңеле шул тиклем изге ине атайымдың. Һағынам уны, ныҡ юҡһынам. Әлфиә, атайым былтыр үлеп ҡалды бит. – Гөлсәскәнең күҙҙәре йәшкәҙәне. - Бирешмә, Гөлсәскә, ныҡ бул. – тиеүҙән башҡа һүҙ таба алманым мин. Ауыр тынлыҡтан һуң, ул йәнә дауам итте: - Шул аҙнала уҡ бәреп-һуғып Сорғотта йәшәгән ике туған апайым янына сыҡтым да киттем. Илдар шылтыратып, эй, инәлде, эй, ялбарҙы. Хатта килеп тә ҡараны. Әммә уны башҡаса үҙемә яҡын юлатманым. Өҙөлөп яратһам да, үлер сиккә етеп һағынһам да түҙҙем. Сөнки буласаҡ балаларыма ҡыҙыу, дыуамал холоҡло кешенең атай булыуын теләмәй инем. Ояһында ни күрһә, осҡанында ла шул булыр тигән бик аҡыллы мәҡәл бар бит халҡыбыҙҙа. Шуны уйланым да, унан мәңгелеккә баш тарттым. Хатта кейәүгә сығып айырылған тигән даным сыҡһа ла. Ауылда мине бик оҙаҡ сәйнәнеләр. Атай-әсәйемә рәхмәт, дөрөҫ аңланылар, ғәфү иттеләр. - Ә нисек бында, Белоретҡа, килеп сыҡтың һуң? - Сит ерҙә яҡташтарың менән осрашһаң, туғаныңды күргәндәй булаһың бит. Эшләгән еремдә Башҡортостандан килгән егет-ҡыҙҙар байтаҡ ине. Үҙ-ара аралашабыҙ, байрамдарҙа ҡунаҡҡа саҡырышабыҙ, ҡыҫҡаһы, бер ғаилә һымаҡ йәшәйбеҙ. Шулар араһында Кәрим тигәндәре миңә айырыуса иғтибарлы булды. Ял булһа, киноға саҡыра, байрамдарҙа бүләк тотоп килә. Илдар менән булған хәлдән һуң, минең егет халҡына ышанысым кәмегәйне. Ҡырыҫ булдым. Тик Кәрим, үтә әрһеҙләшеп йөрөмәй, сабыр ғына күңелемде яулап алды барыбер. Ике йылдан һуң туй үткәрҙек, балалар тыуҙы. Яратам тип, ауыҙ тултырып әйтә алмаһам да, ихтирам итәм иремде. Илдарҙың тап киреһе ул. Тыныс холоҡло. Мин шарҙыуан булған байы, ул өндәшмәҫ. Шуға ла үҙ-ара килешеп, бер-беребеҙҙе ярты һүҙҙән аңлап, матур ғына йәшәп ятабыҙ. Уның ата-әсәһе ныҡ олоғайып киткәс, күптән түгел Белоретҡа күсеп ҡайттыҡ. Күҙ терәп торған бер-бөртөк кенә улдары бит, ярҙамлашыр кәрәк. Ауылда эш юҡ, тип тә аптыраманы ирем, шиномонтаж асты. Бына шулай, Әлфиә, тормошомдан бик ҡәнәғәтмен, Аллаға шөкөр. Минең күңелде нимә тырнап торғанын аңғарған кеүек, аҙағынан өҫтәп тә ҡуйҙы: - Ә Илдар минән һуң тағы ике бисәгә өйләнгән. Икеһе лә тормаған, ҡайтып киткән. Холҡо бигерәк алама – түҙмәгәндәр, тинеләр. Хәҙер өйләндеме икән, белмәйем. Һорағаным да, ҡыҙыҡһынғаным да юҡ, кәрәк тә түгел. Йәшлек дуҫым менән хушлашып, ул вокзал яғына атлағас, артынан байтаҡ ваҡыт ҡарап торҙом әле. Атай абруйын юғары ҡуйып, өҙөлөп һөйгән йәренән баш тартҡан ғорур Гөлсәскәгә ихлас күңелдән һоҡландым мин. ""Ватандаш"" журналы сайтынан.",Атай абруйы. Хикәйә. З. Муллағолова-Сәлихова,"['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 0 0 1 0 1 1],8,Әҙәбиәт,8410,https://bashkizi.ru/articles/-bi-bal-ysh/2025-06-10/atay-abruyy-hik-y-z-mulla-olova-s-lihova-4271254,2025-06-10T10:00:00+00:00
"5""Татар егетләре ник өйләнми? "" дигән темага дискуссияАвыл тулы буйдак егетләр! Ә кызлар шәһәргә китеп ялгызлыктан иза чигә. Егетләр туган нигезне суытмыйм дип, гореф-гадәтләргә тугры калып авылда әти-әни янында гомер кичерә. Ә кызлар яхшы тормыш эзләп шәһәргә чыгып китә. Тиң ярын эзли, татар егетләрен күзәтә, аннары, бәхет елмайса, башка милләт кешесенә кияүгә чыгып китә яки ялгызлыкта гомерен уздыра. Бу ике параллель дөньяны тоташтыру мөмкинлеге хакында яучылар, имамнар, әмәгать эшлеклеләре сөйли, әмма моңа кадәр гаилә кормыйча сайланып йөргән кызлар һәм егетләр үзара очрашып ачыктан-ачык сөйләшү булганы юк иде. Бу очрашуның мөһимлеге дә шунда. Ринат ГалиәскәровБүгенге көндә буйдак статусында булган шагыйрь, мәлесләр алып баручы Ринат Галиәскәровүзенең өйләнмәвенең сәбәбен, егет кешегә гаилә корыр өчен азмы-күпме төпләнергә кирәклеге белән аңлатты. Танышларым арасында әти-әни илкәсендә утыручы, әти-әниләре аларга тормыш көтәргә булышкан егетләр бар. Әйтик, аларның әти-әниләре бу дөньядан китеп барса, ул егетләр ачтан үләргә мөмкин кебек тоела. Минем очракта исә, әти-әнием болай да тәрбияләп үстергән, белем биргән, хәзер аларны борчый башласам, дөрес түгел. Өйләнмәвемнең бер сәбәбе менә шушыдыр. Бусы – бер. Икенчедән, мин романтик кеше, кемдер бар яктан да туры килгән кыз табып өйләнергә ашыкса, минем өчен мәхәббәт, кайнар хисләр дә мөһим, диде Ринат. Резедә СафиуллинаГалимә Резедә Сафиуллинафикеренчә, татар егетләренең өйләнергә ашыкмавының бер сәбәбе – балаларның ата-аналар алдында аваплылыгы, бурычлы булу хисе, һәм бу хисне күпмедер дәрәәдә ата-аналар балаларда үзләре тудыра. Күпчелек ата-ана бик зур авырлыклар белән тормыш алып бара, балаларыма мөмкинчелекләр тудырдым, күп көч куйдым дип алардан авап көтә. Гасырлар аша килгән бәхәс – ни өчен кеше бала таба? Картлык көненә үзенә кол тәрбияләр өчен түгел, ә канатлар үстереп очыртып ибәрер өчен тәрбияли ата-ана үз баласын. Әмма ата-аналарның күбесе психологик яктан моңа әзер түгел. Һәр ата-ана үз баласын бәхетле итеп күрергә хыяллана, бала да ата-ананың бәхетле булуын тели, ләкин бер-береңә иреклек бирмичә, бер-береңә тагылып шәхси бәхетеңә иреклек бирми яшәү дөрес түгел. Буыннан-буынга күчкән стереотиплар бар, авырлыклар аша үтеп, ул авырлыклар белән горурланып аларны үз илкәбездә өстерәп барабыз. Күтәрә алмас хәлгә иткәч балаларыбыз илкәләренә салабыз. Бу күренеш илебез язмышы белән дә бәйле. Без дә әле рәхәт вәзгыятьтә тәрбияләнмәгән дип әйтергә мөмкин. Һәрбер буынга нинди дә булса авырлык туры килгән: инкыйлаб, ватандашлар сугышы, күмәк хуалыклар төзү, Икенче дөнья сугышы һәм башкалар. Моның нәтиәсе – бүген яшьләр гаилә корып балалар үстерер өчен үзләрендә ышаныч сизми, ата-анага нәрсәдәдер бурычлы булып саныйлар үзләрен. Әгәр ата-аналарга, туганнарыбызга, сөйгән ярларыбызга бәхет телибез икән, беренче очракта, үзебезнең бу бәхеткә лаек булуыбызны аңларга кирәк"", дип сөйләде ул. Психолог Ирек Мукиевфикеренчә, татар егетләренең дә, кызларның да ялгыз булулары әни итәгенә ябышып ятулары белән бәйле. 18 яше тулды икән, олы тормышка озату булырга тиеш. Алма, пеш, авызыма төш принцибы белән яшәү аркасында ялгызлар күп ди ул. Ирек МукиевТөрле вакыйгалар булу сәбәпле, халык физик яктан исән калу турында гына уйлаган, хисләр, сөю турында уйларга мөмкинлек булмаган. Бу күренешләр ыелып, хәзерге буынга моның өчен авап бирергә туры килә. Үткән гасырга кадәр гаиләдә үскән һәрбер бала үз урынын, үз вазифасын белде, үскәч гаилә корып яшәргә икәнен аңлап үсте. Хәзер исә, әмгыять аны бер нәрсәгә дә мәбүр итми, ничек яшисең килә, шулай яшә. Шул сәбәпле, һәрберсе үзе белгәнчә яши. Пешеп итеп алма ботактан өзелеп төшә, пешеп итмәсә ул черергә, кибәргә мөмкин, ләкин һаман ботакта асылынып тора. Егетләр дә, кызлар да ата-ана итәгенә ябышып ята. Балага 18 яшь тулгач ата-ана аны чыгарып ибәрергә тиеш һәм моны бала үзе дә аңлап чыгып китәргә тиеш. Менә шушы процесс булмаган ирдә авырлыклар туа башлый, дип сөйләде ул. Чулпан ХөббәтуллинаПродюсер Чулпан Хөббәтуллинататар егетләренең өйләнмәвендә хатын-кызларның да гаебе бар дип чыгыш ясады. Чулпан әйтүенчә, татар егетләре кызлардан куркып кала. Феминизм юнәлеше, хатын-кыз ашарга пешерергә тиеш түгел, баланы үзе өчен табарга тиеш дигән сүзләр дә моның бер сәбәбе булып тора. Оештыру өлкәсендә эш иткәнгә атнага ике туйда эшләргә туры килә һәм мин, егетләрнең өйләнәсе килми дип әйтмәс идем. Киресенчә, кызларга караганда, егетләрдә ярату хисе көчлерәк.25 яше тулган кызның инде яхшы эше була, ул машинада илдертә һәм фатир алырлык акча таба. Торак мәсьәләсен инде ул үзе хәл иткән була. Кызлар күп укый, һәрвакыт белем туплый, рухи яктан үсеш ала. Моны күрә дә, егетләр ебеп төшә, куркуга кала. Мин бу кызга туры килмим дип артка чигенә, шул ук вакытта үсеш өчен бармакка бармак та сукмый"", диде Чулпан. Римма БикмөхәммәтоваЖурналист Римма Бикмөхәммәтовататарның матриархаты һәм кызларның товарга әйләнүе күп проблемнар тудыра дип сөйләде. Егетләрдә пешмәгәнлек бар, моны танырга кирәк һәм моның сәбәпләренеңе берсе – татарларда матриархат булу. Бу тарих белән дә бәйле, ир-атлар сугышта үлгәч, хатын-кызларга тормышны алып баруны үз өсләренә алырга туры килүе белән бәйле. Икенче сәбәп – татар егетләренең күбесендә амбиция дигән әйбер юк. Хәзер шәһәрләшү процессы бара һәм авылдан шәһәргә күчеп китүчеләр арасында күпчелек – кызлар. Кызлар укырга дип, үсеш алыр өчен, яхшы тормыш эзләп күчеп китә. Авылда яшәп калган егетләр күп очракта тормышларын бер кысаларга кертә дә, йортка газ-су кергән булса, тормыш итеш, ник кызлар авылга кайтмый дип аптырап утыралар. Газ, су шәһәрдә дә бар ул. Алга таба үсәргә теләмәү, кызлар рәтеннән зуррак максатлар, хыяллар куеп яшәү сизелми. Әти-әнинең пенсиясенә яшәүче егетләргә кем кияүгә чыгарга теләсен? ! Кызганыч андый персонажлар бар, диде ул. Спикерлар фикер алышкан арада өлкән яшьтәге әбекәй дә парлы тормышта яшәү тәрибәсе белән бүлеште. Үз тәрибәсен уртаклашучы әбиИрем тиз кызып китүчән кеше иде. Шулай бервакыт ачуланган вакытта иремә карап кызып та китә ала идем, әмма аның урынына матур итеп елмайдым. Ул ачулы һәм миннән ник елмаясың дип аңламыйча сорады. Әин аңа йомшак кына итеп: Син шулкадәр Армен Джигарханянга охшагансың. Бигрәк матур, дидем. Гомерем кызып китүчән ир белән узганга, үз тәрибәмә нигезләнеп әйтә алам, ир белән беркайчан да талашырга ярамый. Ярар, ярар дип кенә килештерү ягын табарга кирәк. Аңа яратам дип кенә эндәшеп яшәсәгез, тормышыгыз да матур булачак, диде ул. Булган татар кызларының кияүгә чыкмый йөргәне турындаязмаярты ел элек Азатлыкта шактый күп укылды, бик күп комментар ыелды, фикерләр әйтелде. Бу сөйләшүдә дә бәхәсләр булды, әмма уртак фикергә киленмәде.","Нигә татар егетләре өйләнми, ә карт кызлар саны арта?",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,гадәт вә замана,6602,https://www.azatliq.org/a/30124051.html,2019-08-23T21:37:44+00:00
"Район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин районыбыҙҙың хөрмәтле кешеһе, 95 йәшлек юбилейын билдәләүсе тыл хеҙмәте ветераны Ситдиҡов Ғылмитдин Ғызмитдин улына Рәсәй Президенты Владимир Путин исеменән « йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүгә 80 йыл» юбилей миҙалын тапшырҙы.",Райондашыбыҙ Ғылмитдин Ситдиҡовҡа В. Путин исеменән юбилей миҙалы тапшырылды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Еңеү,270,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-03-02/rayondashyby-ylmitdin-sitdi-ov-a-v-putin-isemen-n-yubiley-mi-aly-tapshyryldy-4142688,2025-03-02T13:05:00+00:00
"Бөгөн, Ватан Геройҙары көнөндә, Өфөләге Торатау конгресс-холында барған Ватанға хеҙмәт итәм белем биреү форумында МХО ветерандары ассоциацияһының  ултырышы үткәрелде.",Бөгөнгә МХО-нан 3 170 яугир ҡайтты,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Махсус хәрби операция,166,https://bashgazet.ru/articles/care/2025-12-09/b-g-ng-mho-nan-3-170-yaugir-aytty-4499938,2025-12-09T17:05:13+00:00
"ӘЛ - ФАТИХА Бисмилләәһир-рахмаанир-рәхиим 1. Әл-хәмдү лилләәһи раббил-ғәәләмиин 2. Әр-рахмәәнии-ррахиим 3. Мәәлики йәүми-ддиин 4. Иййәәкә нәғбүдү үә иййәәкә настәғиин 5. Иһдинә-ссыирааталь-мүстакиим 6. Сыираата-лләҙиинә әнғәмтә ғәләйһим ғайриль-мағдууби ғәләйһим үә ләә-даальлиин. Әмин. АЯТ - ӘЛ КУРСИБисмилләһир-рахмәнир-рахиим Аллааһү ләә иләәһә иллә һүүәл-хәййүл-ҡаййүм.2. Ләә тәхуҙүһү синәтү үә ләә нәүм. Ләһү мәә фи-ссәмәүәәти үә мәә фил-ард.3. Мәң ҙәлләҙи йәшфәғү (ғ)индәһү илләә би'иҙниһ.4. Йәғләмү мәә бәйнә әйдииһим үә мәә хальфәһүм.5. Үә ләә йүхиитүүнә би шәйим-мин (ғ)илмиһи иллә бимәә шәә.6. Үә сиғә күрсиййүһү-ссәмәәүәәти үәл-ард.7. Үә ләә йә'үүдүһү хифҙуһүмәә үә һүүәл-(ғ)әлиййүл(ғ)аҙыиим. ӘЛ - ИХЛАСБиссмилләәһир-рахмәәнир-рахиим 1. Ҡуль һүүә-ллаһу әхәд 2. Аллаһу-ссамәд'3. Ләм йәлид үә ләм йүүләд 4. Үә ләм йәкүл-ләһү күфүүән әхәд. ӘЛ - ФӘЛӘҠБисмилләһир-рәхманир-рәхим! Ҡуль әғүүҙү бираббил-фәләҡ.2. Миң шәрри мәә халәҡ 3. Үә миң шәрри ғаасиҡин иҙәә үәҡаб 4. Үә миң шәррин-нәффәәҫәәти фил-ғүкәд 5. Үә миң шәрри хәәсидин иҙәә хәсәд. ӘН - НӘСБисмилләһир-рәхманир-рәхим! (и)1. Ҡул әғүҙү бирабби-ннәәс(и)2. Мәлики-ннәәс(и)3. Иләәи-ннәәс(и)4. миң шәррил-үәсүәәсил-ханнәәс(и)5. Әлләҙии йүүәсүисү фии сүдүүри-ннәәс(и)6. Минәл джиннәти үә-ннәәас. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",КӨСЛӨ СҮРӘЛӘР,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Төрлө,1645,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-10-24/k-sl-s-r-l-r-4434567,2025-10-24T08:00:00+00:00
"""Уфа егермелеге"" мәхкәмәсе""Уфа егермелеге"" эше нигезендә хөкем ителгәннәр 14 сентябрьдә Русия югары мәхкәмәсендә соңгы сүзләрен әйтте. ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына катнашы булуда гаепләнүче әлеге кешеләрнең күбесенең хатыннары, балалары бар һәм алар соңгы алты елда гаиләләрен күрә алмады. Хөкем ителгәннәрнең мәхкәмәдәге соңгы сүзләреннән кайбер өзекләр белән таныштырабыз.21 елллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Радик Әхмәтовның берничә баласы бар. — Мин өлкән улыма аңа гаиләдә беренче булып эшли башларга туры киләчәген аңлатам, ул бу турыда уйлый башласын дип тырышам. Бәлки ул нәрсәне дә булса төзәтә башлар, чөнки өйдә гел ни дә булса ватыла. Әтиләре төрмәдә булганда алар кемне ярдәмгә чакыра ала. Очрашулар да, телефон сөйләшүләре дә юк. Бары хатлар гына бар, алар барып итәме, юкмы — белмим. Балаларга бераз ниндидер нәсихәт бирү өчен хатлар язарга туры килә. Балалары булган гаепләнүчеләрнең барысы да шул турыда уйлый. Әти-әниләре булса да, балалар ятим. Кече улым хәтта әти белән ничек сөйләшергә икәнен, әтинең кем булуын да белми. Балаларга иң кирәге — аларны ярату, алар белән уйнау, менә нәрсә истә кала. Мин гел алар белән чанада шуа, куышлы, качышлы уйный идем. Аларны бөтен нәрсәгә, абыйны хөрмәт итәргә, энекәшкә булышырга, әнине тыңларга, күршеләр белән исәнләшергә, күршеләргә булышырга кирәклеген өйрәтә идем. Алар моны күрә иделәр, һәм шуңа күрә миңа шундый яхшы характеристика язганнар. 17 күршем, шул исәптән Башкортстанның атказанган артисты, мине кечкенә чагымнан белгән Галия Солтанова да имзалаган.22 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Рөстәм Галләмовтуганнары белән күрешү мөмкинлеге бирелмәүгә зарланды. — Әйтергә теләгәнемнең иң мөһиме — мин террорчы түгел, мин инаятьче түгел. Һәм миңа террорчы оешмаларда катнашу гаебен тагалар, минем аңа катнашым юк. Минем дә балаларым бар, минем гаиләм бар. Соңгы алты елда мин балаларымны, хатынымны, әти-әниемне кочаклый алмадым. Хәзерге хәл шундый, мәхкәмә хөкем карарын раслаганнан соң безне башка төбәкләргә озатачаклар, кемдер үз гаиләләреннән мең чакрымга, кемдер ике мең чакрым еракка китәчәк. Һәм бу вазгыятьтә аларның безне күрү мөмкинлеге булмаячак, чөнки ике мең чакрымга бару өчен бик күп акча һәм көч кирәк. Һәм безгә күрешүне рөхсәт итмиләр. Миңа бирделәр, әмма ул калын пыяла аша, телефон аша гына булды, аны күрешү дип атап булмый. Әмма һичьюгы туганнарымны кочаклау өчен озак күрешүне сорап күп тапкыр мөрәәгать итсәм дә, андый мөмкинлек бирелмәде. Мин әлегә Башкортстанда булган чакта озак күрешү мөмкинлеге бирүне сорап мөрәәгать итәсем килә.10 елллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ратмир Мәкъсутовәлеге эш нигезендәге хөкем карарын ""тарихи гаделсезлек"" дип атады. — Адвокатларга, хокук яклаучыларга, журналистларга, туганыма, ""Уфа егермелеге"" дип аталган эшне игътибар белән күзәтеп барган, мәхкәмәләргә килгән, борчылган, мөмкин булганча ярдәм иткән һәркемгә рәхмәт белдерәм. Сезнең йөрәкләрегездә без инде акланган дип өметләнәм, мәхкәмә адекват карар чыгарыр дип өметләнәм. Минем абруем, башка хөкем ителгәннәрнең абруе, дини хокуклар торгызылачак. Бу тарихи гаделсезлеккә тиешле бәя биреләчәк. Әйе, нәкъ менә тарихи гаделсезлек. Бүген инаять кылмаган 300 дән артык яшь егет моңа охшаш эшләр нигезендә караңгы, соры диварлар арасында интегә. Меңләгән кеше үз таянычлары һәм өметләре булган якыннарын югалтты, йөзләрчә бала әтисез үсә, ә гаиләләр акчасыз калды. Балалар моны аңлармы? Бу инаять эше үз иленең киләчәгенә битараф булмаган кешеләрдән авап алыр, мәхкәмәдән авап алыр дип өметләнәм. Сезнең алда мәхкәмә эскәмиясендә утыручы хөкем ителгәннәрнең яртысыннан артыгының хөкем карарлары гомерлеккә иректән мәхрүм итүгә якын бит.14 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Илгиз Гыймалетдиновмөфти Тәлгать Таетдин язганнарга игътибар итүне сорады. — Мин террор күренешләренә һәрчак каршы булдым, мондый гамәлләрне гел хөкем итеп килдем. Бу буш сүзләр генә түгел. Бу эштә минем экстремизмга каршы көрәш чараларында актив катнашуым турында Русия мөселманнары үзәк дини идарәсе мөфтие Тәлгать Таетдинның белдерүе бар. Минем исемем Илгиз һәм мин террорчы түгел.22 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Артур Сәлимовүзе йөргән мәчет имамының уңай бәяләмә язуын әйтте. — 2011 елдан мәчеткә йөри башладым. инаять эшендә ул мәчет имамы язган характеристика бар, анда минем мәчеткә көн саен йөрүем, бернинди дә радикал карашлар белдермәвем, беркемне бернигә чакырмавым язылган. Уку, хезмәт һәм эш урыннарымнан да уңай характеристикалар бар. Беркемгә дә карата көч кулланганым булмады, кулланырга ыенмадым да, канун белән бернинди проблемнарым булмады. Мин беренче инстанция мәхкәмәсендә сәяси инаять эшенә тартылдым һәм шундый озын мөддәткә иректән мәхрүм ителдем.2018 елның 30 июлендә Рөстәм Латыйпов 8 елга, Радмир Мәкъсүтовһәм Руслан Фәттахов— 10 елга, Фәнис Әхмәтшинһәм Фәрит Мостафаев— 11 елга, Александр Корнев, Урал Якупов— 13 елга, Илгиз Гыймалетдинов, Шамил Шәриповһәм Ирек Таһиров— 14 елга, Азамат Каюмов— 20 елга, Радик Әхмәтов— 21 елга, Линар Вахитов, Рөстәм Галләмов, Хәлил Мостафин, Артур Сәлимов, Данис Фәйзрахмановһәм Рафаэль Фәттахов— 22 елга, Рөстәм Хәмзин— 23 елга, Ринат Нурлыгаянов— 24 елга кырыс шартлы колониягә хөкем ителде. Күпчелеге 400 мең сумнан 700 мең сумга кадәр штраф әзасына да тартылды.13 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Урал Якуповәтисе белән бәхилләшү мөмкинлеге бирелмәвен әйтте. — Күп нәрсә әйтәсе һәм хәтта кычкырасы килә, һәм күп нәрсәне сүз белән әйтерлек түгел. Бу вакыт эчендә без күп нәрсә кичердек. Елъярым элек кинәт кенә әтием үлеп китте. Мине тоткарлагач күпләр ""халык дошманы""ннан читкә борылды, мине тереләй күмделәр һәм оныттылар. Шушы авыр чорда минем белән бары әнием, әтием һәм хатыным гына булды. Шул чакта мине кадерләгән һәм минем өчен дә кадерле булган кеше минем белән хушлаша алмыйча бу дөньядан китеп барды. Әтиемнең еназасында була алмавым авыр һәм үкенечле булды. Канун рөхсәт итсә дә, кем инде ""халык дошманы""н әтисе белән бәхилләшергә ибәрсен ди. Минем әмәгатем булган яраткан хатыным бар. Әмма безгә яңа өйләнгән ир белән хатын буларак очрашу мөмкинлеге бирмәүләре дә кызганыч булды. Бу бәладән читкә тайпылмаган, битараф булмаган кешеләргә чын күңелдән рәхмәт әйтәсем килә. Бер акыллы кеше әйтмешли, иллюзиянең дә үз тарафдарлары, дөреслекнең дә үз тарафдарлары бар. әмгыятьтә иллюзия өстенлек ала икән, дөреслеккә иңеп чыгу иңел булмаячак. Дөреслек һәм гаделлек өстен чыгар дип бик нык өметләнәм.14 еллык кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ирек Таһировәлеге мәхкәмә эшенә карата шикаятьләрнең Европа кеше хокуклары мәхкәмәсендә дә каралуын телгә алды. Европа кеше хокуклары мәхкәмәсендә миңа карата 5 нче конвенциянең бозылуы турында карар чыгарылды, Идел буе мәхкәмәсендәге эш барышында булган әзалаулар турында шикаять кабул ителде. Хокук яклау оешмаларының мине һәм башка хөкем ителгәннәрне сәяси тоткыннар дип тануын да әйтеп үтәсем килә. Русия кеше хокуклары вәкиле Москалькова Татьяна янында Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" төркеме эшләре нигезендә инаять аваплылыгына тартылганнар һәм бик зур мөддәткә хөкем ителгәннәр проблемын хәл итү өчен эшче төркем төзелде. Русия югары мәхкәмәсенең киләсе утырышы 21 сентябрьгә билгеләнгән. Анда 24 ел кырыс тәртипле колония әзасына хөкем ителгән Ринат Нурлыгаяновның соңгы сүзе тыңланачак. Шуннан соң мәхкәмә ""Уфа егермелеге"" эше нигезендәге хөкем карарына аппеляция шикаятенә карата үз карарын чыгарыр дип көтелә. Әлеге эш нигезендә мәхкәмәгә тартылганнар 10 елдан алып 24 елга кадәр иректән мәхрүм итүгә хөкем ителде. ""Хизб үт-Тәхрир""нең Русия канатын итәкләүдә гаепләнеп 23 елга ирегеннән мәхрүм ителгән Эдуард Низамовның әнисе Римма Низамова Азатлыкка улының алты баласына ярдәм итеп яшәргә мәбүр булуын, гаделлек эзләп Мәскәүдәге каршылык чараларына йөрүенсөйләгән иде. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","""Бу гаделсезлеккә тиешле бәя биреләчәк"". ""Уфа егермелеге"" соңгы сүзен әйтте",['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Дин,8547,https://www.azatliq.org/a/30845591.html,2020-09-18T11:00:10+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСтудентларны ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчылары өйрәтәчәген әйтмиләр. Әмма Башкортстан түрәсенең сәхифәсендә чыккан фотоларда ике хәрбинең киемендә ""Вагнер"" шевроннары бар. Бер фотода ул шевронны буяп куйганнар. Бу уку елыннан Башкорт дәүләт медицина университетында Тактик медицина үзәге ачылачак, дип хәбәр итте Башкортстан башлыгы хакимияте итәкчесе Максим Забелин. ""Медицина хезмәткәрләре һәм хәрби тәрибәсе булган белгечләр көллият һәм югары уку йорты студентларын тактик медицина күнекмәләренә һәм гадәттән тыш хәлләрдә беренче ярдәм күрсәтергә өйрәтәчәк"", дип язган ул""Вконтакте""дагы сәхифәсендә. Студентларны ""махсус хәрби операциядә"" (Украинага һөүмне Русия түрәләре шулай дип атый) катнашкан сугышчылар да өйрәтәчәк, алар ""бик теләп ярдәм итәргә алынды"", дип язган Забелин. Дөрес, Башкортстан түрәсе студентларга ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте сугышчылары булышачагын әйтеп тормаган. Әмма ул үзенең сәхифәсендә чыгарган фотоларда ике хәрбинең киемендә ""Вагнер"" шевроннары бар. Бер фотода ул шевронны буяп куйганнар. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Украинага каршы сугышып кайтканнар Башкортстан медицина университеты студентларын тактик медицина күнекмәләренә өйрәтәчәк,['Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1192,https://www.azatliq.org/a/ukrainaga-karshi-sugiship-kaytkannar-bashkortstan-meditsina-universiteti-studentlarin-taktik-meditsina-kunekmalarena-oyratachak/33102747.html,2024-09-02T15:16:33+03:00
"Ҡырғыҙ-Миәкәлә ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһын астылар. Медицина ойошмаһы ультратауышлы сканер һәм феталь монитор менән тәьмин ителгән. Һөҙөмтәлә табиптар яралғы торошон күҙәтә, ҡан баҫымын үлсәй һәм электрокардиограммалар эшләй ала. Бынан тыш, ойошмала медицина-социаль һәм бала табыу алдынан психопрофилактик ярҙам кабинеттары йыһазландырылған. Ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы Ҡырғыҙ-Миәкә ауылындағы үҙәк район дауаханаһында асылды. Был Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указдарына ярашлы барлыҡҡа килгән Ғаилә (национальный проект Семья) бурыстарын тормошҡа ашырыу һөҙөмтәһендә мөмкин булды. Ошо хаҡта Миәкә районы хакимиәтенән хәбәр иттеләр. Районыбыҙҙағы барлыҡ ҡатын-ҡыҙҙар өсөн был консультацияның асылыуы ғына түгел, шулай уҡ күптәнге хыялдың тормошҡа ашырылыуы ла ул. Бында һәр ҡатын уңайлы, заманса шарттарҙа юғары квалификациялы медицина ярҙамын алыу мөмкинлегенә эйә. Ҡатын-ҡыҙҙар сәләмәтлеге – абсолют өҫтөнлөк. Һәм ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһының асылыуы күп  ғаиләләр өсөн стимул була ала, - тине муниципалитет етәксеһе Наил Ғүмәров. Ғаилә милли проекты (национальный прогект Семья) балалары булған ата-әсәләргә ғәмәлдәге ярҙам сараларын берләштерә: әсәлек капиталы түләнә, икенсе, өсөнсө һәм артабанғы бәләкәстәрҙең тыуыуы өсөн өҫтәмә дәртләндергес саралар булдырыла. Тотош ил буйлап әүҙем оҙон ғүмерлелек тәжрибәләре тормошҡа ашырыла. 14-тән 22 йәшкә тиклемге йәштәргә музейҙарға, театрҙарға, кино залдарына һәм башҡа мәҙәниәт ойошмаларына бушлай барыу мөмкинлеген биргән Пушкин картаһы ғәмәлдә. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Миәкәнең гүзәл зат вәкилдәренә шәп бүләк яһанылар,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1726,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-23/mi-k-ne-g-z-l-zat-v-kild-ren-sh-p-b-l-k-ya-anylar-4519258,2025-12-23T11:30:00+00:00
"2022 йылдан алып Башкортостана башлығы Радия Фәрит улы Хәбиров инициативаһы менән республикала Бөтә Рәсәй ""Геройҙар заманы"" патриотик йырҙар конкурсы бара. Ул ҡатнашыусылар араһында һәм тамашасыларҙың һөйөүен яулай бара. Быйыл ул тағы ла масштаблыраҡ буласаҡ, сөнки  Рәсәй федерацияһы Оборона Министрлығының мәҙәни-ағартыу программаһы проектына ингән. Быйыл ойоштороусылар Рәсәйҙең 31 төбәгенән 232 композиторҙарҙан ғариза алғандар. Конкурстың географияһы киң. Быйыл Мәскәү, Санкт-Петербург, Һамар, Архангельск, Ырымбур, Һарытау, Силәбе, Калининград, Свердловск өлкәләре, Приморье, Краснодар крайы, Татарстан, Бурятия, Сыуашстан, ХМАО, Луганск халыҡ республикаһы һ. б. Ерҙәрҙән ҡатнашыусылар бар. Ҡатнашыусылар өс төп номинация буйынса ярышасаҡ: Һүҙҙәр Авторы (рус һәм башҡорт телдәрендә), Композитор, Автор йыры "" (рус һәм башҡорт телдәрендә). Конкурстың приз фонды һум тәшкил итә. Конкурс жюрийына совет һәм рәсәй йырсыһы, актриса, режиссер, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Ольга Кормухина етәкселек итә. Шулай уҡ жюри составына композитор, пианист, башҡортостандың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостандың халыҡ артисы Нур Дауытов, йырсы, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Иҙрис Ғәзиев, Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең яҙыусылар союзы һәм журналистар Союзы ағзаһы Кристина Андрианова, Башҡортостандың халыҡ артисы Алена Завьялова инде. Конкурстың ярымфиналы һәм финалы 26 һәм 27 августа уҙа.","Бөтә Рәсәй ""Геройҙар заманы"" патриотик йырҙар конкурсы була",['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0],6,Аңлатма,1442,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-08-08/iv-b-t-r-s-y-geroy-ar-zamany-patriotik-yyr-ar-konkursy-bula-4342971,2025-08-08T14:10:00+00:00
"Шул саҡ таныш йөҙҙө күреп, Айрат ҡысҡырып ебәрҙе лә, ишеккә ташланды. Ҡуҙғалырға өлгөргән автобусты туҡтатҡанға пассажирҙар ҙа, водитель да уны әрләй-әрләй төшөрөп ҡалдырҙы.",Көтәлер инде,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,173,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-02-03/k-t-ler-inde-4106145,2025-02-03T13:28:26+00:00
"Радиола тура эфир. Таңғы сәғәт алты. Телефон шылтырай. – Алло, был радиомы? – Эйе, мин һеҙҙе тыңлайым. – Туғанҡайым, радиоғыҙҙың тауышын бер аҙ ябығыҙсы. Бер нисек тә йоҡлап китә алмайым. – Ха-ха! Ә ниндәй проблема? Үҙегеҙҙең радиоғыҙҙы ябығыҙ. – Эй, мин үҙемдекен яптым да ул, тик бына күршеләрҙеке бөтә йортҡа яңғырай. Ике әхирәт осраша. Берее, ғәжәпләнеп: – Абау, әллә тағы ауырлыың инде? – Эйе. – Кемдән? – Элекке ирем, мине ике бала менән ташлап киткәне өсөн ғәфү үтенергә тип, инеп сыҡҡайны. Бер аран бай үҙен батҡанда ҡотҡарған егеткә ыралыҡ ҡына аҡса биргән. Күреүселәр байҙың аранлығына иҫтәре китеп торғанда егет: «Бәйләнмәгеҙ, ул үҙ бааын беҙҙән дә яҡшыраҡ белә», – тигән. «Яңы башҡорт» китапханаға инә. Китаптар теҙелеп торған кәштәләргә ҡарап тора ла: – Икмәк бармы? – тип һорай. Китапханасы ханымдың йәне көйә: – Нисек шулай тип һорай алаһығыҙ? Был бит китапхана. Ир сығып китә. Әммә икенсе көндө тағы инә һәм тағы шул уҡ һорауҙы бирә. Был хәл бер нисә тапҡыр ҡабатлана. Шунан китапханасы икмәк һатып ала, бер кәштәне бушатып, шунда теҙеп ҡуя ла, был ҡылығы менән бик ҡәнәғәт булып, икмәк һораусы ирҙе көтә башлай. Бына теге ир инә һәм кәштәләрҙе иғтибар менән ҡарап сыҡҡандан һуң: – Һөт юҡмы ни? – тип һорай. Китапханасы, һис тә шундай һорау көтмәгәнлектән аптырашта ҡалып: – Юҡ шул, икмәк кенә, – ти. Ир, сырайын һытып: – Икмәкте инде бөҙрәханаға ла килтергәндәр, – ти.",Мәҙәктәр,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Юмор,1385,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-12/m-kt-r-3965165,2024-10-12T11:26:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2025 ел Башкортстан өчен сәяси хөкем карарлары һәм репрессияләрне арттыру, кешеләрне авызлыклау елы булды. Урам протестлары тарихта калды, әмма алар өчен әза алу ел дәвамында тукталмады. Кешеләргә инаять эшләре дәвам итте, иректән мәхрүм итү карарлары чыгарылды, бәйсез матбугатка басым туктамады.2025 елның төп вакыйгасы — ""Баймак эше"" нигезендә кешеләрне төрмәләргә утырту. Ачылган инаять эшләре мәхкәмәләрдә каралды. Башкортстан кешеләрен Ижау, Самар, Оренбур һәм башка шәһәрләрдә хөкем иттеләр.7 февральдә Ижаудагы Ленин районы мәхкәмәме алты кешене 4,5 елдан 5 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итте. 26 февральдә Орски шәһәрендәге хөкемдар тагын биш кешене бишәр ел колониягә хөкем итте. Көз көне дә мәхкәмәләр эшен туктатмады. 19 сентябрьдә биш фигурант 5,5 елга кадәр колониягә утыртылды, ә 23 декабрьдә — тагын биш кеше 4,5 елга кадәр ирегеннән мәхрүм ителде. Хокук яклаучылар бәяләвенчә, 2025 ел ахырына ""Баймак эше"" кысаларында 60–70 кеше хөкем ителде. Мәхкәмәләр вакытында гаепләнүчеләргә басым да ясалды, мәсәлән, ""Баймак эше""ндә гаепләнгән Ильяс Байгускаров ШИЗОга ябылды. Шул ук вакытта бәйсез журналистларга басым да көчәйде. Уфадагы журналист Ольга Комлева ""экстремизм"" һәм Русия гаскәрләре турында ""ялган мәгълүмат тарату"" маддәләре нигезендә гаепле дип табылды, 12 елга ирегеннәнмәхрүм ителде. Хокук яклаучылар республикада репрессив практика кырыслануын теркәде. Бу уңайдан без ""Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"" итәкчесе Руслан Габбасовбелән сөйләштек. Ул узган ел Башкортстандагы сәяси хәлләргә үзенең бәясен бирде. — Сезнең фикерегезчә, 2025 елда Башкортстанга һәм аның халкына, аның киләчәгенә йогынты ясаган иң мөһим вакыйгалар нинди булды? — Төп вакыйга фәлән булды дип аерып әйтә алмыйм, әмма озакка сузылган хәлләр бар. Мәсәлән, Башкортстанның, Русиянең икътисады начарлана баруын күзәттем. 2025 елда бу ачык күренә башлады. Хәлләрнең артка тәгәрәвенең бер дәлиле — Башкортстан хакимияте ""Башнефть""нең дәүләткә караган өлешен сатачакбыз дигән сүзе. Бу республикада хәлләрнең мөшкел булуның төп күрсәткече. Республика бюджеты да зур дефицит белән кабул ителде. 2026 ел бик авыр булачак. Икенче вакыйга. Бу — 2025 елда Башкортстан ирләренең Русиянең Украинага каршы башлаган сугышында һәлак булулары дәвам итүе. Якынча 9 мең кешенең әсаде Башкортстанга кайтарылды. Бу — коточкыч зур сан, бер елда үлүчеләр саны ике тапкырга артты. 2024 елның азагына (сугыш ике ел дәвам иткән булып чыга) якынча 4 мең кеше иде, ә 2025 ел азагында инде шалт итеп 9 меңгә кадәритте. Ә бу бит әле ачыкланган үлемнәр генә. Хакимият яшергәне күпмедер — берсе белми, әмма иманым камил тагын да күбрәк була ала. Бу саннар артында кешеләрнең язмышы, аерым гаиләнең, нәселнең, авылның, милләтләрнең язмышы. Башкортстандагы үлүчеләр санына башкортлар гына түгел, урыслар да, татарлар да керә. Татар милләте аеруча зур югалтулар кичерә. Татарстан үзе дә үлүчеләр саны белән алдынгылар рәтендә тора, әле өстәвенә Башкортстанда яшәүче татарлар да кырыла. Бу болай гына, эзсез юкка чыга торган хәл түгел. Бу республиканың киләчәгенә тәэсир итә торган хәлләр. Кешенең кәефенә дә нык бәрә. Башкортстанда репрессив режим хөкем сөрә. Быел империячел байрак тирәсендә гауга чыкты. Ул хәлне ачыклар өчен, бу эшкә Русия Тикшерү комитеты башлыгы Александр Бастрыкинүзе кушылды. Ишембайда, алты кешене, шул исәптән бер кыз баланы тоткарладылар, имеш, алар террорчылык инаять кылырга әзерләнгән. Баймак эше буенча кешеләргә хөкем карарларын чыгардылар, кешеләрне төрмәләргә утыртуны дәвам иттеләр. ""Марксист түгәрәгенә"" йөрүчеләр эше буенча да хөкем карарычыгарылды. Болар барысы да республикада репрессив машинаның которып эшләвен күрсәтә. — Башкорстан быел нәрсәне югалтты, ә нәрсәгә ирешә алды? — Республика халкы арасында пропаганда корбаннары бар, алар күп, әмма кешеләрнең күзләре ачыла башлады дип саныйм. Алар Украинадан мәетләр кайтуын күрә, республика бит бәләкәй, һәр авыл зиратында яңа каберләр барлыкка килә, һәр заман еназа намазы укыла. Әллә кем үлми бит, шул кешеләрнең ирләре, балалары, абый-энеләре китә. Шулай ук фикер өчен, сүз өчен, урамга чыккан өчен генә кешеләрне төрмәгә утыртуларын күрәләр. Әйе, халык дәшми, әмма Русиядәге сәясәт ал да гөл түгеллеген аңлый башладылар. Чөнки алар кемнәр зинданга утыртылганын күрде, гап-гади авыл эшчәннәре, тир түгеп акча эшләп, гаиләсен караучы ирләр, хатыннар…Путин, сугыш тарафдарлары кими бара дип саныйм. Киресенчә, Путинга каршы булучылар саны арта. Башкортстанның бәйсезлеге турында моңа кадәр көлемсерәп сөйләүчеләр күп иде, әмма алар азая. Путин вәгъдәләре — буш куык дип уйлаучылар, үзебезгә ник үзебез хуа булып яшәмибез дип сорау куяючылар артуын күрәм. Бу — зур уңыш. — Сезнең өчен 2025 ел нинди булды? — 2025 ел минем өчен дә, ""Чит илдәге башкорт милли хәрәкәте комитеты"" өчен дә эш елы булды. Комитет күп эшләде. Мәсәлән, башкортларның хокукларын яклаучы омбудсмен эшен башлап ибәрдек. Аны Америкада яшәүче Айгөл Лайоналып бара. Иң төп эш — ул авыр хәлдә калган, Русия режимы тозагына эләгеп, төрмәгә эләккән башкортларны барлау, аларга сәяси тоткын статусын бирү. Бу статус әле бернинди дә көчкә ия түгел, әмма киләчәктә кешеләргә ул терәк булачак. Реабилитация өчен, аларга салынган зыян өчен акча алу өчен кирәк булачак. Путин режимы имерелгәч, сәяси тоткын хәлендә булган башкортларга компенсация түләнергә тиеш. Комитет агарту эшен актив алып барды. каналыбыз бар, ул башкортча да, урысча да эшли, рәсми сәхифәбез бар, ул да актив эшли. Башкорт телендә даими рәвештә ""Илсе Гәйсә"" дип исемлегән тапшыру чыга, дөньяда барган хәлләргә анализ ясала, башкортларга аның тәэсире нинди дигән сорауга авап бирелә. Инде утыз тапшыручыкты. Горурланып әйтә алам — башка бернинди дә милләттә мондый канал юк. — Башкортстан өчен һәм, гомумән, Русиядәге башкортлар өчен 2026 ел нинди булыр? — 2026 елда хәлләр тагын да катлауланачак, авыр булачак. Әлеге дә баягы акча юк икән, кешеләр ярлылыначак, тормыш көтүләр авырлашачак, яшәү сыйфаты кимиячәк. Социаль өлкәне кайгыртыр өчен акча булмаячак. Медицина, мәгариф өлкәләре, юллар, коммуналь хезмәтләр өчен акчаны болай да кысып бирәләр иде, чөнки бөтен икътисад сугышка юнәтелгән иде, хәзер дә хакимият халыкны кайгыртачак дип көтеп утыру кирәк түгел. Кайгыртыр өчен акча юк. Ә сугыш бетәр дип кысыр өметләр белән яшәргә кирәкми. Русия хакимияте үзенең максатыннан чигенмәячәген күрсәтте. Бу гына түгел, Путинга ул уңай гына, сугыш дәвам иткәндә ул кәнәфиендә утыруын дәвам итәчәк. Шуңа кризис тирәнәя барачак. Без үз чиратабызда эшебезне дәвам итәргә тиеш, Русия хакимияте нинди икәнен аңлатырга, кешеләргә сөйләргә тиешбез. Азатлык — иң кадерлесе, иң кыйммәтлесе, аңа көрәшеп ирешәсе. Русиядә","Башкортстан-2025: хөкем карарлары, сугыштан кайтарылган табутлар",['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0],5,Башҡортостан,6622,https://www.azatliq.org/a/33639837.html,2026-01-04T21:08:02+00:00
"Үзбәкстанның эшче мөһаирләре. Архив фотосыфикерләрРусия президенты Владимир Путинилнең саклану министрлыгы белән контракт төзегән һәм Украинага каршы сугышкан чит ил ватандашларына гадиләштерелгән тәртиптә Русия ватандашлыгы бирү турында фәрманимзалады. Документ текстыннан күренгәнчә, Украинада сугыш барганда хәрби хезмәткә бер еллык контракт төзегән чит ил ватандашлары һәм ватандашлыгы булмаган затлар Русия ватандашлыгын гадиләштерелгән тәртиптә алачак. Шулай ук бу аларның гаилә әгъзаларына да кагылачак. Бу фәрманы белән Путин былтыр 30 сентябрьдә имзалаган ""Контракт белән хәрби хезмәттә торучы чит ил ватандашларын һәм ватандашлыгы булмаган затларны гадиләштерелгән тәртиптә кабул итү турындагы"" фәрманга үзгәрешләр кертте. Әлеге документта кимендә бер еллык контракт төзегән һәм кимендә ярты ел хәрби хәрәкәтләрдә катнашкан чит ил ватандашларына Русия паспорты биреләчәк дип әйтелгән иде. Үзгәртелгән фәрманда хәрби хәрәкәтләрдә катнашу турында сүз юк, бары тик бер елга контракт төзү турында гына сүз бара. Элегрәк чит ил ватандашларына иң кыска контракт – биш еллык иде, Русия ватандашлыгын алу өчен кимендә өч ел хезмәт итәргә кирәк булды. Русия хөкүмәтенең мондый үзгәрешләре ил гаскәренә эшче мигрантларны, беренче чиратта Урта Азия вәкилләрен күпләп әлеп итү өчен кирәк булуы бар. Мөһаирлек хезмәтләрендә, тулай торакларда, мәчетләрдә һәм урамнарда агитаторларның контракт белән хәрби хезмәткә барырга чакырган кәгазьләр таратуы ешайды. Хәрби хезмәткә барам дип килешү имзалаучыларга Русия ватандашлыгы һәм югары хезмәт хакы вәгъдә итәләр. Моның турында күптән түгел Британия күзләве дә кисәтте. Русиядә Үзәк Азиядән килгән эшче мигрантларны Украинадагы сугышка ибәрергә тырышалар, дип хәбәр итте Британия күзләве. ""Яллаучылар мәчетләргә һәм мөһаирлек офисларына барган. Мөһаирлек офисында таик һәм үзбәк телендә сөйләшүче хезмәткәр даими рәвештә мигрантларны сугышка барырга күндерергә тырыша"", диелгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Путин Русия гаскәре белән контракт имзалаган чит ил кешеләренә иңел юл белән ватандашлык алырга рөхсәт итте,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2022,https://www.azatliq.org/a/32412662.html,2023-05-15T14:56:57+00:00
"Әлбиттә, Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә донъя күргән был китапта төркөм музыканттарының автографтары ла буласаҡ. АЙ ЙОЛА 10 октябрҙән 5 декабргә тиклем Рәсәйҙең 22 ҡалаһында - Силәбе, Омск, Новосибирск, Красноярск, Санкт-Петербург, Архангельск, Калининград, Воронеж, Һарытау, Волгоград, Дондағы Ростов, Краснодар, Мәскәү, Түбәнге Новгород, Ҡазан, Һамар, Ырымбур, Ижевск, Пермь, Екатеринбург, Төмән ҡалалары һәм баш ҡалабыҙ Өфөлә сығыш яһаясаҡ. Ошо тур алдынан китаптарҙы уйнатасаҡтар ҙа инде. Әйткәндәй, АЙ ЙОЛА төркөмөнөң ""Һомай"" йырынан һуң Башҡортостанға ҡыҙыҡһыныу 3 тапҡырға артҡан, ә ""Урал батыр"" эпосын һатып алыусылар 30 тапҡырға күбәйгән. - Ошо көндәрҙә 12 йырҙан торған альбомыбыҙ сығасаҡ, - тип ҡыуандырҙы Башҡортостандың халыҡ артисы Ринат Рамазанов. Артабан да уңыштар юлдаш булһын! Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.","""Урал батыр"" китабы эфирҙа уйнатыласаҡ",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Донъя,1214,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-09-23/ural-batyr-kitaby-efir-a-uynatylasa-4398627,2025-09-23T13:07:00+00:00
"Виктор Шендерович гасырның икенче дистә елы барганда инде Вольтер заманында ук туктатылган дискуссияләр кабат башлана. Бу бәхәсләр инде урынсыз кебек иде. Минемчә, дин турында дискуссия була алмый. Дискуссия фән тирәсендә генә була ала. Фәннең моның өчен кагыйдәләре, тезислары, каршы тезислары була, кабатланган күренешләргә анализ ясала, статистика булдырыла, нәтиә ясала. Дин турында нинди дискуссия була алганын күз алдыма китерә алмыйм. Дин турында бәхәскә керүче кеше дини кешене рәнетә. Диннең фәнгә катнашы юк, алар арасында уртак берни дә юк. Чиркәүгә барып чукынамы ул, мәчеткә барып намаз укыймы, бу очракта минем өчен бер аерма да юк, мин аларга берни дә аңлатырга тырышмыйм, тыкшынмыйм мин алар тормышына. Алар белән бәхәскә керсәм, мин ахмак булачакмын, алар түгел. Мин аларның дөньясына, дингә кердем булып чыга. Анда минем анализлау сәләтем беркемгә дә кирәкми. Әмма Русия православ чиркәве вәкиле Чаплин ""православларга Олы көн (Пасха) алдыннан ел саен Иерусалимда Изге утның иңүен физика кануннары белән аңлатып була"" дип әйтә икән – мин түзеп тора алмыйм, тыныч кына утырган иремнән торып басып Чаплин башына тузанга баткан китап белән китереп сугам. Чөнки ул фән дөньясына ""үзенең могизалы физика кануннары белән"" керә. Төшә икән ул Изге ут – төшсен. Без аны күрмәскә килештек. Аның физика кануннары белән төшүен аңлатмасын Чаплин. Аннары бит дискуссия алып бару тәртибе һәм кагыйдәләре була. Казанда үткәреләчәкдискуссиянемин ""гимнаст белән штангист арасында ярыш"" дип бәяләр идем. иңүчене кем нәрсәгә нигезләнеп билгеләячәк? Әлеге ниятне мин алдан ук ""наданлык чагылышы"" дип әйтер идем. ""Маймыл процесслары"" көтә безне""Һәр чорның үз урта гасыры була"", дигән иде Станислав Ежи Лец, Польшаның танылган фәлсәфәчесе һәм сатирик. Әле укыган еллардан ук хәтерлим мин аның бу сүзен. Берәү миңа ул чакта дини әләмнәр (хоругвь) тотып Тәре йөрешләре модада булыр, карагруһчылар баш күтәрер дип әйткән булса, куркуга сабышкан булыр идем. Королев, Келдыш, Ландау илендә урта гасыр кире кайтты. Куркыта бу хәлләр. Әмма эш шунда ки, кеше шәрә туа. Әгәр кешегә туганда элекке буыннарның тәрибәсе, интеллекты күчсә, без Сократлар һәм Монтеньнәр арасында яшәр идек. Ләкин чынбарлык башка. Бала туа, аны өч гасыр элек булган кебек баш ияргә өйрәтәләр. Урта гасыр шулай кабатлана. Аңа кадәр Королев, Келдыш һәм Ландау ирешкән уңышлар монда ярдәм итми. Тиздән ""маймыл процесслары"" да башланыр дип уйлыйм. Урта гасырга ныклы басып керәбез. 5Виктор Шендерович ""Без кем балалары: адәмнекеме әллә маймылныкымы? "" дигән бәхәс турындаШәхесләр һәм вакыйга: Вольтер(Франсуа-Мари Аруэ) – гасырның танылган фәлсәфәчесе, хокук яклаучы, язучы-сатирик һәм тарихчыСергей Королев – галим, гасырның ракета һәм галәм кораблары төзелешенә иң зур өлеш керткән белгечләрнең берсеМстислав Келдыш – математик, галәм һәм компьютерлар үсешенә зур өлеш керткән галимЛев Ландау – 1962 елда Нобель физика бүләге иясе (""бәхет эш мәхәббәт кешеләр белән аралашу – Ландауның ""бәхет теориясе"")Сократ– борыңгы грек фәлсәфәчесе, аның тәгълиматы фәлсәфәдә кешене өйрәнүгә таба борылыш ясый. Илаһиларны санламаган һәм яшьләрне аздырган өчен үлем әзасына хөкем ителәМишель де Монтень– гасыр язучысы, Яңарыш чоры фәлсәфәчесеМаймыл процессы(ингл. ) – елларда АКШның Теннесси штатында барган мәхкәмә эше. Дейтон шәһәре укытучысы Джон Томас Скоупс Теннесси мәктәпләрендә эволюция теориясен укытуны яклап чыкканы өчен 100 доллар штрафка хөкем ителә. Аңа кадәр бу штат мәктәпләрендә Тәүрат кушканча гына укыту таләп ителгән була. Скоупска каршы бу гаепләүне әзерләүгә АКШ президентлыгына өч тапкыр намзәт булган юрист һәм сәясәтче Уильям Дженнингс Брайан да катнаша.","""Һәр чорның үз урта гасыры була""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0],7,Комментарийҙар,3625,https://www.azatliq.org/a/26662618.html,2014-10-28T13:08:30+00:00
"Ә аҡса һауырға әҙер торған йүнселдәр, вуз өҫтөнә вуз асып, халыҡҡа  юғары белем биреүҙе кәсепкә әйләндереп алды. Шул арҡала хәҙер дипломлы юристар, иҡтисадсылар, менеджерҙар быуа быуырлыҡ, ә инженерҙар, һәр төрлө технологтар етешмәй. Хеҙмәт баҙарын иҫәпкә алмау иҡтисадтың торошона янай. Дәүләт Думаһы был хәлгә сик ҡуйырға булған: университеттарҙа һәм институттарҙа түләүле урындар һанын көйләү тураһында закон ҡабул иткән. Бынан ары ундай специальностарға күпме кеше алыуҙы властар хәл итәсәк. Гуманитар вуздарҙа һәм факультеттарҙа урындар бик ныҡ кәмер тип көтөлә. Технарҙарға иһә бөтә юлдар асыҡ.",Дипломдамы бәхет?,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Замана һөнәрҙәре,600,https://amanat.su/articles/zamana-n-r-re/2025-05-21/diplomdamy-b-het-4245538,2025-05-21T21:50:00+00:00
"Беҙ бәләкәй саҡта бөтөн кеше колонкаға һыуға йөрөнө. Тотоноуға, йыуыныуға ғына йылғаға төшөлә ине. Өйгә түгел, үҙемә урамда өй төҙөп уйнаған еремә көйәнтәләп һыу ташып тәтәйҙәр йыуып мәсенә торғайным. Һөйләгәнем булды бит, бәләкәй генә сирпәктәрем, атайым бөгөп эшләп биргән аҡ көйәнтәм барлығын. Йыш ҡына күрше-тирәләр сиратҡа йыйылып һыу ала инек баяғы колонканан. Файза инәйемдең бабайы Хажмөхәмәт апа, күк атын егә лә, күп итеп бидондар тейәп теге колонкаға килә ине. Колонка өҫтөндә оло тимер ята, бер ситенә баҫһаң икенсе яғы ""таңҡ"" итеп күтәрелә торғайны. Нисек ҡурҡмағанмын шунда төшөп китәм тип, хәҙер генә уйлап ҡурҡып ҡуям. - Ҡана, ҡыҙым, үҙем алып бирәйем һыуыңды. Йә төшөп китерһең, - тип апам биҙрәләремә һыу тултырып тоттора торғайны. Һыу тулған арала: - Һин кемдең ҡыҙы әле? - тип һорар ине гел. Мин маһайып ҡына, - Айраттыҡы, - тигән булам. - Эйй, үҙемдең ҡыҙым икән дә, Айраттың ҡыҙы эшкингән икән, - тип ебәрһә, бөтөнләй танауым сөйөлөп, ҡыуанып ҡайтып китә торғайным. Ҡайтам да, шуны оло хәбәр итеп әсәйемә һөйләйем. Имеш тә, Хажмөхәмәт апам мине танымай икән дә, һыуға барған һайын атайым кем булыуын һораша икән. - Танымай тормайҙыр инде апаң, юрамал һине ҡыҙыҡ күреп һөйләндерә инде, - ти ине әсәй. Ҡыҙыҡ күреп. һыы. улай ҙа һорайҙар микән ни. ? - тип уйлап ҡуя инем. Унан ҡала ""һырттағы"" Хәмитйән апа мине шаяртыр ине. Ул фермала скотник булды. Мин әсәйгә эйәреп барһам, арбаһынан силос бушатҡан арала минең кем ҡыҙы булыуымды һорашыр ине. Мәрәкә күргәндер инде минең бытыйлыҡты. - Һин Айраттың ҡыҙымы ни? Ааһ, ул ни бая тракторы менән үтеп китте, эргәһенә матур ғына ҡыҙ ултыртып алған ине. Ҡулына шикалат, пишенйә тотторған. Дәәә, һин йөрөп ҡалдың бит бындаа. атаң һары сәсле тәтәй ҡыҙҙы ярата инде хәҙер, - тип үртәп тә ҡуя ине. Еңмешләнеп атайымдың һары сәсле матур ҡыҙҙы алып йөрөмәүен иҫбат итеп маташа инем. Атайым мәрхүм булғас та, шул уҡ колонкаға һыуға йөрөнөм, әсәйгә эйәреп ферма юлын тапаным. Тик, осраған апаларым баҫалҡы ғына һаулығымды ҡабул итеп алһалар ҙа, һин кемдең ҡыҙы әле тип һорауҙы ҡуйҙылар. Уйсан ҡарап һыу ағышын күҙәткән Хажмөхәмәт апам ауыҙынан ошо һорауҙың яңғырарын тилмереп көтһәм дә, биҙрәләремде шым ғына көйәнтәмә элеүҙән ары китмәй ине. Хәмитйән апа ла, гүйә әүәлге ут шаянлығын юғалтҡандай, баш баҫып малдарға аҙыҡ тарата ла, янында остандап өйрөлгән миңә моңһоу бер ҡараш ташлап сыға ла китә. Аҙаҡ әсәйемдең юҡ-юҡта, ""атаң ғошап"", ""атаң балаһы"" тигәнен, ҡайһы бер ауылдаштарҙың ""атайыңа тартҡанһың"" тигән һүҙҙәрен үҙемә дан итеп ҡабул иттем, яраттым. Шул тиклем ғорурланырлыҡ кем ине һуң һинең атайың тигән һорау тыуыр кемдәлер. Минең атайым заманы өсөн министрға тиң председатель дә, зоотехник та түгел, ә ябай тракторист булды. Бөгөнгө атайлы атайһыҙ балалары күп заман өсөн минең яҙған һүҙҙәр сәйер ҙә тойолор. Шуны ла өҫтәйем, атайҙы бер ниндәй байлыҡ та, шул иҫәптә аҡса ла алмаштыра алмай. Быны мин, ғүмер буйы атаһы исеменә һыйынып, йыуанып йәшәгән, атай ҡыҙы әйтә. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Һин кемдең ҡыҙы әле?,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,3094,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-08-20/in-kemde-y-y-le-3893219,2024-08-20T19:11:00+00:00
"Ырымбур өлкәһенең Һарыҡташ районында ғаилә йолаларына нигеҙләнгән ""Дуҫлыҡ самауыры"" тигән фестиваль үткән. Төрлө милләт, төрлө йәштәге кешеләрҙе берләштергән был байрамда тәмле сәй серҙәре менән генә бүлешмәгәндәр. Ә урындағы күп милләтле халыҡтар араһында дуҫлыҡ, туғанлыҡ ептәрен нығытыу төп маҡсат булып торған. Әлбиттә, бындай сараларҙың биҙәге булып Ырымбур өлкәһендә йәшәгән милләттәштәребеҙ төп урын биләп тора. Ырымбур ҡалаһынан килгән ""Яйыҡ"" фольклор ансамбле лә, был сарала ҡатнашып, башҡорт халҡында сәй эсеү нескәлектәре тураһында һөйләгән, самауыр артындағы йолалар менән таныштырған. Әйткәндәй, ""Яйыҡ""тар тураһында август һанында уҡырға мөмкин.",Дуҫлыҡ самауыры,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,658,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-08-21/du-ly-samauyry-4357236,2025-08-21T21:53:00+00:00
"Ауырыуҙар ҡамасауламаһа, беҙҙең дауахана күптән алдынғылар иҫәбендә булыр ине. (Сығыштан). Йырсылар менән спортсыларҙың эш хаҡын ҡараһаң, мәктәптә йыр һәм физкультура иң төп дәрестәр булғанын аңлайһың. (Һөйләшеүҙән). Барыһы ла унан өлгө алһа, районда сусҡалар күберәк булыр ине. (Мәҡәләнән). Яҡшы эшләр өсөн яҡшылап ашарға кәрәк – был бурысты беҙҙең ашнаҡсылар намыҫ менән үтәй. (Сығыштан). Янғын һүндереүселәр көндәрен йоҡлап үткәрә тип һөйләргә яраталар. Улар барыбер тынысһыҙ йоҡлай бит. (Сығыштан).",,['Мәғариф' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0],4,Төрлө,502,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-23/-4209937,2025-04-23T15:02:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Алты ай элек ашыгыч операция ясатырга туры килде, хәзер метастазлар белән көрәшәм. Гафу итегез, хәбәрләр начар, бик өметләндерерлек түгел"", дип яза ул. Бүген, 8 августта Австралиядә яшәүче татар ырчысы Зөлфия Камаловаүзенең туган көнен каршылый. социаль челтәрендә ул тамашачысы белән яман шештән дәвалануы турында уртаклашты. ""Алты ай элек ашыгыч операция ясатырга туры килде, хәзер метастазлар белән көрәшәм. Гафу итегез, хәбәрләр начар, бик өметләндерерлек түгел"", дип яза ул. Хәзерге вакытта ырчы Австралиянең Питер Мак исемендәге онкология үзәгендә ята. Ул үзенең иатын яратучылардан ""кайбер медицина хисапларын"" түләргә ярдәм итүләрен сораган, ""бәлки, бу шансларымны арттырыр"", дигән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагызуртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Австралиядә яшәүче татар ырчысы Зөлфия Камалова яман шеш белән көрәшә,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,848,https://www.azatliq.org/a/avstraliyada-yashauche-tatar-jirchisi-zolfiya-kamalova-yaman-shesh-belan-korasha/33070202.html,2024-08-08T10:28:22+03:00
"Урсула фон дер ЛяйенфикерләрБүген, 9 майда Украинада беренче тапкыр Европа көне билгеләп үтелгәндә Киевка Еврокомиссия башлыгы Урсула фон дер Ляйенкилде. Ул Русия һөүменә каршы тору өчен Украинага Европа берлегенең алга таба да ярдәм итәчәген раслаячак. Сәфәр барышында Европа берлегенең Украина белән багланышлары каралачак. ""Кабат Киевка килү әйбәт. Биредә без саклый торган кыйммәтләрне һәр көн яклыйлар. Шуңа күрә бу Европа көнен бәйрәм итү өчен бик туры килердәй урын"", дип язганфон дер Ляйен бүген иртән үзенең -ында. Ул Украина президенты Владимир Зеленскийның ""9 майны Украинада да Европа көне итү"" карарын хуплаган. Урсула фон дер Ляйен Киевка 2023 елның февраль башында, Киевта ""Украина – Европа берлеге"" ыены узган чакта килгән иде. 2022 елда Украина Европа берлеге әгъзалыгына рәсми намзәт статусы алды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз",Русия ракет һөүмнәре ясаганда һәм Украинада Европа көне бәйрәм ителгәндә Еврокомиссия президенты Киевка килде,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,912,https://www.azatliq.org/a/32402847.html,2023-05-09T07:37:29+00:00
"Ике күрше һөйләшә: – Ҡәйнәмә тыуған көнөнә кер йыуыу, киптереү әйберҙәре бүләк иттем әле. – Ай-һай, бигерәк бай икәнһең. – Юҡ, ни бары илле һум түләнем. – Ниндәй арзан техника һуң ул? – Ҡырҡ һумлыҡ тас менән  ун тәңкәлек кер бауы. – Нимә генә тимә, хеҙмәт еңел түгел, – тип һөйләй армиянан ҡайтҡан һалдат дуҫтарына, – тәүлектең 25 сәғәте буйына йүгерәһең. – Тәүлектә бит 24 сәғәт кенә, – ти, бер дуҫы. – Ул гражданка ла шулай, ә бына армияла бер сәғәткә иртәрәк уяталар. Олигарх ҡыҙы егетен атаһы менән таныштырырға өйөнә алып ҡайта. Атаһы буласаҡ кейәүенән һораша. – Фатирың бармы? –Алла бирһә булыр. –  Автомобилең бармы? – Алла бирһә  булыр? Егет ҡайтып киткәс ҡыҙы, атаһынан: –  Атай, ул һиңә оҡшанымы? – Ыштанһыҙ бер егет инде. Әммә уның мине нисек атауы оҡшаны!",Көлөп-йылмайып ҡына.,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Юмор,767,https://henek.info/articles/k-l-m-st-r/2025-06-04/k-l-p-yylmayyp-yna-4264295,2025-06-04T14:55:00+00:00
"Екатеринбургта йәшәүсе ир 15 йәшлек Башҡортостан уҡыусыһы телеграм-ботта танышҡандан һуң енәйәт эше фигуранты була. 31 ғинуарҙа бәлиғ булмаған үҫмер 28 йәшлек ир менән таныша. Ә ике көндән һуң, атаһы менән талашып, яңы танышы янына ҡасып сығып китә. 2 февралдә көнө ҡыҙ үҙенең ауылынан Өфөнөң Көньяҡ автовокзалына килә, унда Уны Константин ҡаршы ала. Екатеринбург егете Уралмаштағы фатирына барырға тәҡдим итә, һигеҙенсе класс уҡыусыһы быға ризалаша. Тиҙҙән Викторияның пландан тыш каникулдары тураһында Уралдың баш ҡалаһында йәшәгән әсәһе белеп ҡала. Ул полицияға ғариза менән мөрәжәғәт итә. Үҫмер менән енси яҡынлыҡ ҡылған ир, барыһы ла ике яҡтың да ризалығы буйынса булды, тип раҫлай. Әммә уны енәйәт эшенең «16 йәшкә тиклемге бала менән енси мөнәсәбәткә инеү һәм башҡа ғәмәлдәр ҡылыу» статьяһы буйынса тикшерәләр.",Ир менән йоҡлар өсөн атаһынан ҡасып киткән!,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,817,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/ir-men-n-yo-lar-s-n-ata-ynan-asyp-kitk-n-4569994,2026-02-09T10:10:00+00:00
"""Мин, әлбиттә, бер ниндәй ҙә винтовка йәки пушканың бер тапҡыр ҙа атмауына гарантия бирә алмайым, әммә һуғыштар өсөн булған төп сәбәп (тоталитар игеҙәктәрҙең булыуы) юҡҡа сығасаҡ, 2025 йылдан һуң улар (тоталитар ""двойниктар"". – Авт. ) бер ҡасан да булмаясаҡ"", — тип белдергән Кваша. Кваша билдәләп үтеүенсә, 2025 йылдан һуң һәр төркөм эске сәйәсәт менән шөғөлләнәсәк, кемделер яулап алыу тураһындағы уйҙарын ҡалдырасаҡ. Математик шулай уҡ тыныслыҡтың яҡынлашыуы тураһында һөйләүсе иҫәпләүҙәрен күрһәткән. Кваша 24 йыллыҡ цикл барлығы хаҡында ла әйтте, уның нигеҙендә йылдар һаны аша Рәсәйҙә тыныс ваҡыт етә. Ул аңлатыуынса, 12 хәрби йыл 24 тыныс йыл менән сиратлаша. Мәҫәлән, бындай осор беренсе тапҡыр йылдарҙа була, һуңынан Беренсе бөтә донъя һуғышы тамамлана. Киләһе цикл 1941 йылда башланған һәм 1953 йылға тиклем дауам иткән, цикл аҙағында ҡапыл Корея һуғышы туҡтаны. Алға табан 12 йыллыҡ цикл 1977 йылдан 1989 йылға тиклем дауам иткән Афғанстан булды. Хәҙер, математиктың фекеренсә, 2013 йылдан 2025 йылға тиклем дауам иткән сираттағы ""һуғыш ваҡыт""ы тамамлана. Ошо иҫәп буйынса, СВО быйыл уҡ тамамланырға тейеш. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Бөгөндән туҡтаһын ине.,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Төрлө,1790,https://henek.info/articles/+++-/2025-06-17/b-g-nd-n-tu-ta-yn-ine-4278742,2025-06-17T11:00:00+00:00
"Фәрит ЗәкиевБөтентатар итимагый үзәге (ТИҮ) рәисе Фәрит Зәкиевөендә бүген иртәнге сәгать тугызда тентү оештырылды. Бу турыда Азатлыкка ТИҮ активисты Равил Мөхәммәтановбелдерде. ""Бүген иртәнге тугызда Фәрит Зәкиевнең өендә тентү оештырылды. Анда беркемне кертмиләр. Адвокат Алексей Златкинны да фатирга кертмәгәннәр. Беркемнең бернинди мәгълүматы юк тентү турында. Бүген Зәкиевнең, минем, Рәис Хәбировның һәм Алексей Златкинның мәхкәмә эше бар иде"", дип сөйләде Мөхәммәтанов. Зәкиевнең мәхкәмәсе 4 мартта 9.30 да узарга тиеш булган. Равил әфәнде хәзер мәхкәмәдә. ""Безнең бүгенге мәхкәмә эшен ТИҮгә килеп Зәкиевнең компьютерын алып чыгып киткән мәхкәмә приставы ачкан иде. Әмма мин тентү бу эш белән бәйле түгел дип уйлыйм. Бу тентү ТИҮне ябарга тырышуга бәйле булырга тиеш"", дип белдерде Равил Мөхәммәтанов Азатлыкка.2021 елның гыйнварында Татарстан прокуратурасы ТИҮне экстремистик оешма дип тану һәм аның эшчәнлегентыюны сорап Югары мәхкәмәгә мөрәәгать иткән иде. Прокуратура оешманың низамнамәсе һәм аның әгъзаларының 2017 елдан бирле булган чыгышлары канунга каршы килә дип белдерә. Мәхкәмә утырышлары 24 февральдә башланды. Киләсе утырыш мәхкәмә лингвистик экспертиза бәяләмәсе әзер булгач үтәчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",ТИҮ рәисе Фәрит Зәкиев өендә тентү бара,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1446,https://www.azatliq.org/a/31132753.html,2021-03-04T07:40:33+00:00
"Һуңғы алты ай эсендә районда 32 юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Былтырға ҡарағанда 7-әүгә кәмерәк. Уларҙа 2 кеше үлгән, 1 кеше тән йәрәхәттәре алған. Берәүһендә водителдең эскән килеш транспорт менән идара итеүе асыҡланған. Йыл башынан 1330 ҡағиҙә боҙоу теркәлгән, шуларҙың 51 осрағы – эскән килеш транспорт менән идара итеү. Был осраҡта закон буйынса 1,5-2 йылға тиклем водитель таныҡлығынан мәхрүм итеү ҡарала. Былтырғы һандар менән сағыштырғанда, хәл үҙгәргән - күрһәткестәр үткән йылға ҡарағанда түбәнерәк. 8 кеше эскән килеш руль артына ҡабатлап ултырып тотолған, уларға ҡарата енәйәт эштәре ҡуҙғатылған. Транспорт саралары менән идара итеү хоҡуғынан мәхрүм ителгән һәм административ язаға дусар ителгән (хөкөм ителгән) 4 кеше транспорт сараһы менән идара итеүе өсөн енәйәт яуаплылығына тарттырылған. Районда төп проблемаларҙың береһе - теркәлмәгән транспорт (99 осраҡ) менән идара итеүселәр. Водитель таныҡлығы булмаған килеш руль артында йөрөүселәр – 88. Үткән йылға ҡарағанда артыуға бара. Автомобилдә балаларҙы махсус креслоһыҙ йөрөтөү – 28 осраҡ (былтыр - 56). Автомобиль тәҙрәләренә тонировка ҡуйған 75 водитель теркәлгән. Йәйге осор автомобилдә йөрөүселәр өсөн генә түгел, йәйәүлеләр өсөн дә хәүефле миҙгел – юлдарҙа мопед, мотоциклдарҙа йөрөүсе йәштәр, үҫмерҙәр күбәйә. Водитель таныҡлығы булмаған кешегә транспорт сараһы менән идара итеү хоҡуғын биргән - 20, 16-18 йәштәрҙәге бәлиғ булмағандар ҡатнашлығында 43 ҡағиҙә боҙоу осрағы асыҡланған, 36 мототехника штраф туҡталҡаһына ябылған. Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре инициативаһы менән 22 ата-әсә РФ Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 5.35 статьяһы (ата-әсәләрҙең (йәки законлы вәкилдәрҙең) бәлиғ булмағандарҙы ҡарау һәм тәрбиәләү буйынса бурыстарын үтәмәүе) буйынса яуаплылыҡҡа йәлеп ителгән. Автоинспекция хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоусы йәйәүлеләр, бигерәк тә тейеш булмаған урында юл аша сығыусылар, автомобиль юлында юл-транспорт ваҡиғаһы тыуҙырып йөрөүселәр бихисап. Юлдарығыҙ имен һәм хәүефһеҙ булһын.",Юлдарыбыҙ имен һәм хәүефһеҙ булһын,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,2009,https://tanburz.ru/articles/h-uefhez-lek/2025-07-03/yuldaryby-imen-m-h-ef-e-bul-yn-4300937,2025-07-03T16:00:00+00:00
"Ғәфү итә алманым. Ер йөҙөндә ниндәй генә яҙмышлы кешеләр юҡ! Һынау артынан һынау килгәндә лә бөгөлөп төшмәгән, бирешмәгән таныштарыма ҡарап, берсә һоҡланам, берсә йәлләп тә ҡуям. Һоҡланыуым тормош матурлығын аңлап, бирешмәйсә алға барыуҙары өсөн булһа, йәлләүем үҙ ғорурлыҡтарының, тәкәбберлектәренең ҡорбаны булыуҙарында. Ямал менән гимназияла уҡырға килгәс танышып, дуҫлашып киттек. Йомоҡ, аралашырға яратмаған, ниндәйҙер кимәлдә агрессив ҡыҙ менән бәйләнешкә интернатта сиратлап дежур итеү сәбәпсе булды. График төҙөгән саҡта ике ҡыҙ менән ике малайҙы бергә ҡуялар ине, сират ике айға өс тапҡыр урай. Малайҙар йыуыныу бүлмәһендә йыйылған һыуҙы түгә, беҙгә һыу ташырға ярҙам итә, ҡышын ҡар көрәй, аҙыҡ-түлек килһә, уны ашханаға ташый. Ә ҡыҙҙар дөйөм бүлмәләрҙең иҙәнен йыуа, туҙанын һөртә, ашханала ашнаҡсыларға ярҙам итә. Ҡыҫҡаһы, бар эш тә хеҙмәткәрҙәрҙең һәм балаларҙың ҡул көсө менән башҡарылған саҡ. Тик бына бәлә: өйҙә саҡта апайымдар гел алдан йөрөгәс, интернатта йәшәй башлағас ҡына үҙемдең тормошҡа яраҡһыҙ икәнемде аңланым. Ҡайҙа етте шунда ташлап ҡалдырған кейемдәрҙе бүлмәләш ҡыҙҙар әрләй башлағас ҡына йыйырға өйрәндем. Бысранғандарын башҡалар кеүек үҙем йыумайым, йыйып барам да аҙна аҙағында алып ҡайтып, өйҙәге машинаға тапшырам. Дүшәмбелә оҙатҡанда, апайымдар уларҙы үтекләп, тәҫләп, сумкама һалып ебәрә. Әлдә генә ашхана бар, юғиһә уҡыуымды ташлап, атай йортона елдерер инем. Тәүге көн дежур булғанда уҡ Ямал, миңә ҡарап, иренен бүлтәйтте: – Әйткәйнеләр инде, эш рәте белмәй, тип. Башыма бәлә булаһың икән. Ханбикә! Дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ. Иҙән дә йыуа белмәйем шул. Ә таҙармаһа йәки юлаҡланып ҡалһа, ҡабат йыуырға ҡушалар. Биҙрә менән йыуғысты алып, ҡабат тотондом. – Йә ярай, бергә тек бергә! Һин һыулап ышҡы, ә мин артыңдан ҡоротоп барам! – эшкә икәүләп тотондоҡ. – Ашхана эшендә нисек? Икмәк телә, картуф әрсей беләһеңме һуң? – Эйе. Үҙе минән ике йәшкә кесе булһа ла, эштең рәтен белә. Иҙән ялтырап ҡала, һыуҙы ла йыш алмаштыра. Ашханала беҙ бер картуф әрсегәнсе ул ике-өстө өлгөрә. Кейеме лә бөхтә, әйберҙәре лә йыйыулы. Төшкө ашҡа тиклем бушаған ярты сәғәтте уның бүлмәһендә үткәрҙек. – Кем шулай һине иркәләп, ялҡаубикә итеп тәрбиәләй инде? – үпкәләп, сығып китергә йыйынғайным, ҡысҡырып көлөп ебәрҙе. – Етмәһә, үсексән дә икәнһең. Точно иркәләгәндәр үҙеңде! Йә ярай, үпкәләмә. Мин дә рәхәтләнеп ялҡау булыр инем, ул яҡтан бәхет булманы. Берәүгә лә әйтмә, йәме, мине бит әсәйем ташлап китте. Хәйер, беҙҙең ауылдан бында бер малай уҡый, теге аҙнала уҡ һорашып, белгәндәрҙер инде. – Нисек ташлап китте? – Шулай! Бәләкәй ҡустымды алды ла китте! – әле генә көлгән Ямалдың күҙҙәренә йәш тулды. – Ә мине атайыма ҡалдырҙы! Бында ярты интернат балаһы атайһыҙ үҫә, ә бер үҙемде әсәй кеше ташланы. Икенсе ирҙе яратам, унһыҙ йәшәй алмайым, тине лә. Бөттө, әйҙә ашханаға киттек. Был турала башҡа һөйләшмәйбеҙ, белдеңме? ! – Ярай. Тик нисек кенә дорфа ҡыланып, һыр бирмәҫкә тырышып йөрөһә лә, күңелен бушатып алғыһы килгәндер инде, Ямал ваҡыты-ваҡыты менән миңә хәлдәрен һөйләп алғыланы. – Ул китте, атай башҡаса өйләнергә теләмәне. Хәйер, ҡыйыуһыҙ, һөйләшмәҫ кеше ул. Етмәһә, һаман әсәйемде ярата. Яңғыҙ ҡалыр инде шулай ғүмерлеккә. Ә беләһеңме, теге бисә ғәләмәт матур шул ул. Мине уға оҡшатһалар, асыуым килә. Матур түгел, ә бәхетле булғым килә. Ялға ҡайтҡанымда өйҙәгеләргә яңы дуҫымдың хәлен һөйләгәс, әсәйем уны ҡунаҡҡа алып ҡайтырға ҡушты: Әгәр теләһә, ҡасан мөмкинлеге була, гел килеп йөрөһөн. Бәлки, атаһы эсәлер, кем белә. Тик Ямал саҡырыуҙан баш тартты: – Өйҙә бит ҡатын-ҡыҙ юҡ, бөтә эш мине көтә. Атай йыуа, бешерә ул, тик барыбер мин һәйбәтерәк эшләйем. Был аҙнала тана ла быҙаулағандыр инде, икәүләп һауынға өйрәтеү еңелерәк бит. Ике йыл элек мин дә һинең кеүек бер нәмә лә белмәй инем, махом вис өйрәнергә тура килде. Быйыл йәй бер үҙем өйҙө аҡлап сығарҙым, балсыҡ баҫып, мунса-һарайҙарҙы һыланым. Һинең ялдарың әсәйең бешергән тәмлекәстәрҙе ашап, ҡунаҡ булып, апайҙарың менән клубҡа сығып үтһә, мине эш көтә. Иҙән, кер йыуырға, 2 – 3 көнлөк булһа ла ашарға әҙерләргә, өй йыйырға – күп инде. Ярай магазинда икмәк бешереп һата башланылар, юғиһә уныһы бер мәшәҡәт булыр ине. – Ә ниңә атайыңды яңғыҙ ҡалдырып, бында уҡырға килдең һуң? – Күршеләр һәйбәт шул беҙҙең. Балаһын матурлап ҡарамай, тәрбиәләмәй, тип ауыл советына, райондың мәғариф бүлегенә хәбәр иткәндәр. Ире араҡы тотоп, атай янына инә башлағас, әрләшергә тура килгәйне, шуны оҡшатманы шикелле. Аталыҡ хоҡуғынан мәхрүм итмәһендәр өсөн атайым бында уҡырға бирҙе. Йәнәһе, аҙна буйы ҡараулымын. Өфөгә ебәрәм, ти ине, баш тарттым. Бынан бит аҙна һайын ялдарға ҡайтырға була. Яңғыҙ ҡалдырғым килмәй уны, ныҡ йәлләйем. Артабан беҙ яҡын дуҫтарға әүерелдек. Өс йылдан мин – 11-се, ул 9-сы класты тамамлап, Өфөгә уҡырға килдек. Аралашыу дауам итте. Тик ул миңә бер ҡасан да әсәһе тураһында һорарға рөхсәт итмәне. Ҡайҙа, кем менән йәшәй, яңы ғаиләһе бармы, эшләйме – бер ни ҙә белмәнем. Ямал уны хатта әсәй тип тә әйтмәне, теге бисә, тип һөйләр булды. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, дуҫымдың хатта әсәһе яҡлап туғандары менән аралашмауын да белдем. – Уларҙың ни ғәйебе бар һуң? – Береһен дә күргем килмәй! Кешегә күп осраҡта кәңәш бирергә, аҡыл өйрәтергә яратабыҙ. Тик һирәк осраҡта ғына, уның урынында булһам, мин нимә эшләр инем икән, тип уйланабыҙ. Хатта уйланһаҡ та, ысынбарлыҡта ни эшләрҙе алдан белеп булмай. Шуға ваҡытта ла Ямалға кәңәш бирмәнем, бары тик тыңлаусы булдым. Шуғалыр ҙа мине яҡын күргәндер ул. Тик беҙҙең араға ла ҡара бесәй үтә яҙҙы. Училищены тамамлағас, ул дуҫлашып йөрөгән Айҙар исемле егет менән кинәт кенә араһын өҙҙө. Гимназияла уҡыған саҡта уҡ танышып, биш йылға яҡын йөрөп, айырылышыуҙарына аптырап ҡалдым. – Бала саҡ бөттө, – тип аңлатты ул был аҙымын. – Быға тиклем беҙ ғаилә ҡороу тураһында уйламай инек. Ә ул диплом алған көндө миңә кейәүгә сығырға тәҡдим яһаны. – О-о-о-о, был бит шәп! Тимәк, ул һине ысынлап ярата! Хәйер, артыңдан күпме йөрөнө, электән үк яратҡан инде. – Тик уға кейәүгә сыға алмайым. – Ниңә? Икенсе кешене яратаһыңмы? – Юҡ, теге бисә шул ауылда йәшәп ята бит. Етмәһә, яңыраҡ ҡына уның ире Айҙарҙың өс туған ағаһы икәнен белдем. – Туҡта, нисек? Шуның өсөн кеше егетен ташлаймы? Һеҙ бит ауылда түгел, Өфөлә төпләнә алаһығыҙ. Ә ағаһы менән аралашмаҫҡа була. – Минең ул бисә менән уртаҡ бер нәмәм дә булмаясаҡ! – Ямал, был – ахмаҡлыҡ! Онот ул хәлде. Әсәйеңдең үҙ тормошо, һинең үҙеңдеке айырым. – Әсәй түгел ул миңә! Аҡыл һатма! Беҙ тәүге тапҡыр һүҙгә килештек һәм ярты йылдай аралашмай торҙоҡ. Тик уны бар күңелем менән ярата, юҡһына инем. Тыуған көнө еткәс, алдан әйтмәйенсә генә бүләк һәм шарап тотоп, ҡунаҡҡа юлландым. Ишек асыу менән ҡосаҡлап алды ла дуҫым илап ебәрҙе. Һуңғы аралағы яңылыҡтарҙы һөйләй-һөйләй, табын ҡороп ебәрҙек. – Берәйһе менән дуҫлашаһыңмы? – Юҡ, Айҙарҙы онота алмайым әлегә. – Тимәк, һин дә яратаһың. Әсәйең өсөн уны яфалап йәшәтәһең инде. – Мин ул бисәне күрә алмайым! – Ә шул тиклем нәфрәт ҡайҙан һиндә? Ана, урам тулы – атайһыҙ йәки әсәйһеҙ үҫкән балалар. Аралашалар, бер-береһенә ярҙам итәләр. – Хәҙер генә урам тулы улар. Ә бынан ун йыл элек әсәһе ташлаған бала бер мин генә инем. Мин һиңә барыһын да һөйләмәнем. Әйткәйнем бит, ул ныҡ матур ҡатын ине, тип. Ҡайҙалыр барған саҡта бай ир менән танышып, шуның менән сыуалған. Машина, аҡса, Өфөлә ике ҡатлы йорт, матур тормош – ҡыҫҡаһы, ул мине аҡсаға алыштырҙы. Теге ир уға, тик бер балаңды ғына ҡабул итәм, тигән. Әсәй булған кеше ҡустымды һайланы. Ике тамсы һыу кеүек үҙенә оҡшаған 11 йәшлек ҡыҙын – мине ҡалдырып китте. Ҡалдырма, тип, тубыҡланып, аяғын ҡосаҡлап иланым. Аҙ ғына түҙ, балам, зинһар, илама. Олег менән һөйләшермен, аңлатырмын. Ваҡыт үткәс, ул һине лә ҡабул итергә риза булыр, – тип мине ышандырып сығып китте. Ике йыл көттөм. Анда-бында килеп күрер, аҡса ҡалдырып китер ине. Яңы иренән ҡыҙ бала тапҡас ҡына өмөтләнеүем бушҡа икәнен аңланым. Бәхетһеҙ бала сағым өсөн ғәфү итә алмайым. Атайымды яратам мин, ныҡ яратам. Тик әсә һөйөүен, наҙын бер ни ҙә алыштыра алмай. Бәлки, мин булмаһам, атайым да яңғыҙ ҡалмаҫ ине. Әйткәндәй, уның ире үлгәс, беҙгә кире ҡайтырға уйлаған икән. Атайым күндәм кеше бит, бәлки, риза булырһың, ҡыҙым, ти. Әгәр ул өйгә инһә, мин башҡаса ике аяғымдың береһен баҫмайым, тинем. Ундай бисә яңғыҙ ҡалмай ул. Ана бит, Айҙарҙың тол ҡалған ағаһын тиҙ генә ҡармаҡҡа эләктерә лә һалған. – Ә ул башҡаса һинең менән аралашырға теләк белдермәнеме? – Килә ине, ҡунаҡҡа ла саҡырҙы. Хаттар яҙа ине. Һөйләшмәнем, барманым, хаттарын уҡып та тормай, утҡа тыҡтым. Мин ысынлап уға оҡшағанмын бит. Матурлығым ғына түгел, ҡаты бәғерле булыуым да. Ҡасандыр ул мине күҙ йәштәренә күмеп сығып китте. Ә хәҙер ғәфү үтенеп илай, ялбара, ә миңә барыбер. Аллаға шөкөр, Ямалдың тормошо бөгөн матур: кейәүгә сыҡты, балалары бар. Юғары белем алып, мәктәптә эшләп йөрөй. Атаһын ҡартайған көнөндә тәрбиәле тотто, һуңғы юлға ла хөрмәт менән оҙатты. Иренең ата-әсәһенә оло ихтирам менән ҡарай. Тик әсәһен барыбер ғәфү итмәне. Гөлнур Ҡыуатова.",Ғәфү итә алманым.,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],5,Йәмғиәт,8847,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2026-02-01/f-it-almanym-4559601,2026-02-01T12:57:00+00:00
"1935 йылда Башкорт дәүләт драма театрына академия исеме бирелә. Сәхнәлә Баязит Бикбайҙың Салауат, Мөхәмәтша Буранғоловтың Башҡорт туйы, Нәҡи Иҫәнбәттең Аҙаҡ һәм Портфель, Афзал Таһировтың Алатау һәм Завод, Сәғит Мифтаховтың Һаҡмар, Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт, Зимагорҙар, Имай Насыриҙың Иптәш Сибай, Вәли Ғәлимов һәм Ғәйнан Әмириҙең М. Ғафури повесы буйынса эшләнгән Ҡара йөҙҙәр, Ҡадир Даяндың Таңсулпан, Николай Погодиндың Мылтыҡлы кеше һәм башҡа әҫәрҙәр ҡуйыла. Классиканан Фирҙәүси, Сервантес, Лопе де Вега, В. Шекспир, Ф. Шиллер, Г. Гейне, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов, А. М. Горький һ. б. исемдәрҙе атарға мөмкин. Театр коллективы гастролдәр менән Ҡазан ҡалаһында. Пароход палубаһында. 1935-36 йылдар.",Тарихи фото,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1],6,Тарих,743,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2024-03-28/tarihi-foto-3704797,2024-03-28T10:59:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘһлиуллин хокук саклау оешмаларының элек активист булганнарның өйләренә килүләрен, аның белән элемтәдә булган кешеләрдән сорау алуларын әйтә. Кичә, 15 октябрьдә, Чаллыда татар милли хәрәкәте ветераны Зиннур Әһлиуллинны янә тикшерү комитетына сорау алугаалып киткәннәр. Моның сәбәпләре әйтелмәде. Бүген, 16 октябрьдә, ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге Зиннур Әһлиуллинның сөйләгәннәренязып чыкты. Аның әйтүенчә, кичә полиция килеп, аны тикшерү комитетына алып киткән. Активистны кич белән генә чыгарганнар. — Мин нәрсәдә гаепләнүемне тыңладым – бернинди дәлил дә юк, әмма аларга ул кирәкми дә. Кануннар эшләми. Соңгы елда гына минем өйдә 3 тапкыр тентү үткәрелде, һәм мин моңардан бик туйдым. Яшәргә ирек бирмиләр, — дип сөйләгән ул. Шулай ук Әһлиуллин хокук саклау оешмаларының элек активист булганнарның өйләренә килүләрен, аның белән элемтәдә булган кешеләрдән сорау алуларын әйткән. Зиннур Әһлиуллин чит илгә киткән кешеләргә кайтмаска киңәш иткән, илдә ""көчле репрессияләр бара"" дип белдергән. ""Репрессияләр элек тә булган, ләкин мондый дәрәәдә түгел. Аларга бернинди дәлил дә, закон да кирәкми, Конституция дә үтәлми"", дип сөйләгән милли хәрәкәт ветераны. Әлегә Зиннур Әһлиуллинга мәхкәмәнең кайчан буласы билгеле түгел, әмма ул үзе моны БРИКС ыеныннан соң булачак дип фаразлый. Казанда бу чара 22-24 октябрьдә узачак. Зиннур Әһлиуллинны сентябрь аендатоткарлаганнар иде. ирле медиаларда Әһлиуллинга быел сентябрьдә урыслар һәм татарлар арасында ""милләтара дошманлык уяту"" турында инаять эше ачылуыәйтелде. Шул ук вакытта хатыны, милли хәрәкәт ветеранына ""экстремизмны пропагандалаган өчен"" инаять эше ачылуын әйттеләр ди. Татарстан куәт оешмаларына якын ""Татарская якудза"" -каналы язганча, янәсе узган ел Әһлиуллин ""Яарыш Татар Халык Партиясе"" экстремист хәрәкәтенә кергән"". Хәрәкәтне АКШта яшәүче әмәгать эшлеклесе, активист Иршат Хәбиитәкли. Татарстан Югары мәхкәмәсе быел августта хәрәкәтне ""экстремистик"" диптаныган. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Зиннур Әһлиуллинны тикшерү комитетыннан кич белән генә чыгарганнар,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1993,https://www.azatliq.org/a/zinnur-ahliullinni-tiksheru-komitetinnan-kich-belan-gena-chigargannar/33160510.html,2024-10-16T11:26:45+03:00
"Через 10 дней - 24 апреля в прокат выходит башкирский фильм-альманах «Лето. Город. Любовь. », состоящий из восьми новелл о любви. Фильм снят в узнаваемых местах Уфы: Уфимское ожерелье, парках, Арт-Квадрат, улицы Черниковки и др. В создании фильма участвовала команда башкирских режиссеров: Айнур Аскаров, Виталий Дудка, Айрат Абушахманов, Айсыуак Юмагулов, Руслан Юлтаев, Айдар Акманов и Руслан Римович. В ролях: звезды российского кино Владимир Гарцунов, Валентина Ляпина, Янис Политов, Илья Виногорский, Александр Рожковский и Николай Галлямов, а также уфимские актеры Азат Зиганшин, Алмас Амиров, Рушанна Бабич и др. Проект реализован АНО Центр креативных индустрий «Медиастарт» и кинокомпанией «Аскарфильм» при поддержке фонда Грантов главы Республики Башкортостан. Премьера состоится 20 апреля на Московском международном кинофестивале. Возрастное ограничение: 16","""Йәй. Ҡала. Мөхәббәт""",['Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],3,Иҡтисад,868,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-04-16/y-y-ala-m-h-bb-t-4201009,2025-04-16T15:20:00+00:00
"Профессиональ психолог һәм уңышлы бизнес-леди, өс бала әсәһе Резида Зәйнулина ғаилә һәм традицияларҙы тормошта төп ҡиммәттәр тип иҫәпләй. 2022 йылда ул Семья под ключ тип аталған Ғаилә именлеге һәм сәләмәтлеге үҙәген аса. Үҙәк ғаиләләргә айырылышыуҙарҙы иҫкәртеү һәм ғаиләләрҙе нығытыу буйынса ярҙам күрһәтә. 2023 йылда Семья под ключ коммерцияға ҡарамаған автономлы ойошманы асып, йәштәрҙе ғаилә тормошона әҙерләү буйынса Ғаилә компасы социаль проектын ғәмәлгә ашыра. Хәҙер Резида Ирек ҡыҙы МХО-ла ҡатнашыусылар ғаиләһенең көсө проекты өҫтөндә эшләй һәм уларға психологик ярҙам күрһәтә. Шулай уҡ хәҙерге ваҡытта Ғаилә һәм традициялар йорто проекты өҫтөндә әүҙем эшләйем. Мине айырыуса ғаиләләрҙең тарҡалыу тенденцияһы, йәштәр араһында никахтың ҡиммәте кәмеүе бик борсой. Был проекттың ғаиләләрҙе тартыу көсөнә эйә булыуына, халҡыбыҙҙың мәҙәни традицияларын һаҡлаған яңы ғаиләләр барлыҡҡа килеүенә ышанам, – ти ул. Резида Зәйнуллина ғәҙәти совет ғаиләһендә тыуа, атаһы инженер-конструктор, әсәһе балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. –Улыма өс йәш тулғанда бухгалтер булып эш башланым. Ирем менән бергә  бәхетле ғаилә төҙөнөк, тәү тапҡыр һатып алған шкаф та беҙҙең өсөн шатлыҡ ине. Тиҙҙән ипотекаға фатир алдыҡ. 2003 йылда ҡыҙыбыҙ тыуҙы, тағы ла биш йылдан кесе ҡыҙыбыҙ донъяға килде. Ғаилә ишәйеү менән бергә торлағыбыҙ ҙа киңәйҙе. Мин үҙемде ғаиләгә арнаным, хәстәрлектәр күп булыуына ҡарамаҫтан, бухгалтер эшен ташламаным. Мәшәҡәттәр артҡас, ирекле графиклы эш тураһында уйлана башланым, – тип ғаилә тормошо менән таныштыра әсә. Шулай итеп, Резида Ирек ҡыҙы эшҡыуар булып китә, декрет осоронда хуш еҫле сәйҙәр эшләү менән шөғөлләнә. Аҙаҡ психолог профессияһын үҙләштерә, Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институтында уҡый, системалы ғаилә психологияһы буйынса психолог аккредитацияһын ала. Ул – Дөйөм Рәсәй профессиональ психотерапия лигаһының мөхбир ағзаһы. - Психолог профессияһына мин аңлы рәүештә килдем, сөнки һәр саҡ кешеләргә кәңәштәрем йәиһә ярҙамым менән булышырға яраттым. Шуны билдәләргә теләйем, балалар һәм ғаилә ҡатын-ҡыҙҙың социаль үҫешенә ҡамасау була алмай. Киреһенсә, балалар һәм ғаилә  аҫыл зат өсөн илһам сығанағы һәм дәрт биреүсе көс, үҫеү өсөн ҙур таяныс. Әгәр ғаиләлә ауырлыҡтар тыуһа, һәр саҡ белгестәргә мөрәжәғәт итергә мөмкин, – тип кәңәш бирә психолог. Күп балалы әсә һәм ғаилә психологы булараҡ, Резида Зәйнуллина бөтә балаларҙың да сәләмәт йәмғиәттә йәшәүен, һөнәр һайлауҙа уңышҡа ирешеүен, бәхетле булыуын, күп балалы ғаиләләр ҡороуын теләй. Зәйнуллиндарҙың өлкән улы Санкт-Петербургта политехник университетты тамамлаған, әле эре компанияһында эшләй, өйләнгән. Ҡыҙҙары табип һөнәрен һайлаған, бөгөн Мечников исемендәге медицина университетында уҡый. Кесе ҡыҙҙары урта мәктәпте тамамларға йыйына, теләге  – дизайнер булыу. Эш ниндәй юлды һайлауҙа түгел,  ә уның тап һинеке булыуында һәм ҡәнәғәтлек  тойғоһо тыуҙырыуында. Ғаилә һәм балалар – сикләү түгел, ә ир һәм ҡатын-ҡыҙ өсөн берҙәй ҡеүәтле ресурс, – тип фекерҙәре менән уртаҡлаша Резида Ирек ҡыҙы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Ғаилә һәм балалар үҫеш өсөн ҡамасау түгел,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 0 1 1 1 0 1 0 1 1 0 0],7,Социаль мәсьәлә,3095,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-02-07/ail-m-balalar-esh-s-n-amasau-t-gel-4568718,2026-02-07T11:45:00+00:00
"Профессиональный психолог, успешная бизнес-леди и мама троих детей Резида Зайнуллина из Уфы считает, что семья и традиции — главные ценности в жизни. В 2022 году она создала центр Семейного благополучия и здоровья «Семья под ключ» по оказанию комплексной психологической помощи семьям для профилактики разводов и укрепления семей. В 2023 году открыла АНО «Семья под ключ», в рамках которого запустила ряд социальных проектов: «Семейный компас» по подготовке к семейной жизни студенческой молодёжи. Ею также была создана трансформационная игра «Мой мир семьи» для молодожёнов, которая помогает в игровом формате пройти стадии жизненных циклов семьи и создать свою лучшую версию семьи. Сейчас Резида Ирековна работает над проектом «Сила семьи участников СВО», направленным на психологическую поддержку семей участников спецоперации. «Также в настоящее время я активно работаю над проектом Дом семьи и традиций, который включает в себя множество идей, планов и программ. Многие из них уже успешно реализованы, а некоторые находятся в стадии доработки с учетом полученного опыта, проб и ошибок. Меня очень беспокоит тенденция роста количества разводов, снижение ценности брака среди молодежи, — признается собеседница Башинформа. — Я верю, что проект Дом семьи и традиций способен внести значимый вклад в решение этой проблемы, помогая большему числу людей в нашем регионе сохранить и укрепить свои семейные узы. Надеюсь, что Дом семьи и традиций станет центром притяжения семей, местом, где будут зарождаться новые семьи с учетом культурных традиций нашего народа. Это пространство будет предоставлять помощь и поддержку в вопросах семейной жизни, способствовать живому общению и обмену опытом, а также организовывать семейные праздники и досуг». О себе Резида Зайнуллина рассказывает, что родилась в обычной советской семье, где папа был инженером-конструктором, а мама – воспитателем в детском саду. — В нашей семье были такие традиции, как семейные ужины, семейные мероприятия, на которые собиралась вся родня. Также на мое воспитание оказывали влияние мои бабушки, которые чтили семейные традиции и передавали, как говорится, из «уст в уста». Еще совсем юной девушкой я мечтала, что у меня будет большая дружная семья. В 1992 году поступила в аграрный институт на экономиста, потому как тогда эта профессия считалась престижной. Здесь же встретила своего будущего супруга, однокурсника — Рината Зайнуллина. На 5 курсе института вышла замуж, а после защиты дипломов мы вместе уехали на родину мужа в город Белебей. Я поехала вслед за мужем, так как моя няняй (бабушка — прим. ред. ) всегда говорила: «куда муж — туда и ты», — вспоминает она начало своей семейной жизни. Вскоре в семье родился сын, а молодой папа получил предложение о работе в Уфе. И уже втроем они вновь начали строить семейное гнездышко в крошечной малосемейке в столице республики: — Жизнь текла своим чередом. Когда сыну было почти три года, вышла на работу бухгалтером. С мужем вместе строили свое семейное счастье. Радовались даже первому приобретённому шкафу. Вскоре купили в ипотеку квартиру. В 2003 году родилась дочурка, а еще через пять лет наша младшая дочь. С ростом семьи росло и жилье, мы купили дом своей мечты. Я посвящала себя семье: занималась детьми, создавала уют в доме, поддерживала мужа, который, имея за спиной надежный тыл, делал карьеру. Несмотря на семейные заботы, я не оставляла работу бухгалтером. Для меня всегда было важно гармоничное развитие во всех сферах жизни. Развивалась в профессиональной деятельности, развивалась как жена, мама, хозяйка, старалась сочетать дом, детей, работу. Всегда ставила перед собой планы, цели, знала, какую я хочу семью, дом, работу. И всегда в приоритете для меня было благополучие семьи. Так как детей нужно было возить в школу, кружки, танцы, музыкальную школу, стала задумываться о том, что мне нужна работа со свободным графиком, чтобы все успевать. Так наша героиня стала индивидуальным предпринимателем — в декрете занялась изготовлением натуральных ароматных чаев с добавлением трав и ягод, которые сушила сама. А затем и освоила новую профессию – психолог. Обучилась в БИРО, защитила диплом о переподготовке в педуниверситете по программе «Психологический тренинг и консультирование в социальной сфере». Получила аккредитацию психолога по системной семейной психологии, став действительным членом Общероссийской профессиональной психотерапевтической лиги. — В профессию психолога я пришла осознанно, так как мне всегда нравилось помогать людям, где-то поддержкой, где-то советом. И я думаю, что это решение мне пришло благодаря моим детям, моей семье. Хочется отметить, что семья, дети не являются помехой для социального развития женщины или ее карьеры. Наоборот, дети и семья являются вдохновителями и мотиваторами, поддержкой для полноценного развития женщины. Ну, а если в семейной жизни случаются трудности или кризисы, то всегда можно обратиться к специалистам, – советует она. Как многодетная мама и семейный психолог, Резида Зайнуллина мечтает о том, чтобы все дети жили в здоровом обществе, строили свои здоровые многодетные семьи и были счастливы в профессиональном самоопределении. Их старший сын уже стал самостоятельным, окончил с красным дипломом политехнический университет в Санкт-Петербурге, женат, работает в крупной -компании. Средняя дочь решила стать врачом. Окончила медколледж Уфы и продолжила учебу в медуниверситете им. Мечникова Санкт-Петербурга. Младшая дочь оканчивает 11 класс и готовится к поступлению в университет на дизайнера. — Красота современности — в свободе выбора. Кто-то находит глубочайшее удовлетворение в созидании домашнего очага, и этот труд достоин самого высокого уважения. Это титаническая работа менеджера, дипломата, психолога и повара в одном лице. Кто-то мастерски сочетает радость материнства с блеском карьеры, находя в семье не помеху, а мотивацию. А кто-то, опираясь на поддержку близких, запускает собственное дело, где семья становится первой и самой важной командой. Ключ — не в том, какой путь выбрать, а в том, чтобы он был твоим и приносил настоящее удовлетворение. Хочу особо подчеркнуть: семья и дети — это не ограничение, а мощнейший ресурс для развития как женщины, так и мужчины, — делится она своим видением семейной жизни. Профессиональный психолог, успешная бизнес-леди и мама троих детей Резида Зайнуллина из Уфы считает, что семья и традиции — главные ценности в жизни. В 2022 году она создала центр Семейного благополучия и здоровья «Семья под ключ» по оказанию комплексной психологической помощи семьям для профилактики разводов и укрепления семей. В 2023 году открыла АНО «Семья под ключ», в рамках которого запустила ряд социальных проектов: «Семейный компас» по подготовке к семейной жизни студенческой молодёжи. Ею также была создана трансформационная игра «Мой мир семьи» для молодожёнов, которая помогает в игровом формате пройти стадии жизненных циклов семьи и создать свою лучшую версию семьи.",Многодетная мама-психолог из Уфы запустила проект «Семья под ключ»,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1],8,Йәмғиәт,6917,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-06/mnogodetnaya-mama-psiholog-iz-ufy-zapustila-proekt-semya-pod-klyuch-4568131,2026-02-06T16:51:00+00:00
"Икенсе хәҙистә әйтелгәнсә: ""намаҙ ҡылыусыға уәсүәсә итеп, ""тегене иҫлә, быны иҫлә"", тип намаҙын яңылыштыра башлай. "", ти. Хәҙистәрҙә ҡайҙа ҡасып китеүе тураһында әйтелмәгән, әммә шәрех ҡылыусы ғалимдар әйткәнсә, ул аҙан тауышын ишетмәҫлек ергә - йыраҡҡа ҡаса, сөнки ул үҙенең иң яратмаған тәүхид һүҙҙәрен ишетергә теләмәй. Ишетһә, шулай уҡ, Ҡиәмәт көнөндә аҙан әйтеүсе өсөн шәһәҙәт итергә тура киләсәк бит, сөнки аҙан тауышын ишеткән һәр бер йән, үҙе теләмәһә лә шаһитлыҡ ҡыласаҡ. Шуға ул ишетмәҫлек йыраҡлыҡҡа ҡаса. Бәҙрәфтә булған саҡта, шулай уҡ башҡа ваҡытта ла шайтандан ҡурҡырға кәрәкмәй, ҡушылған доға-зекерҙәрҙе әйтеп йөрөү ул - һәр мосолмандың ныҡлы ҡәлғәһе. Ҡиәмәт көнөндә Иблис, ләғәнәһу Ллаһ, уның ҡуштандары мәңгелеккә Йәһәннәмгә китәсәк. Уларҙы ғазап фәрештәләре ҡаршылап төрлө ғазаптарға тарытасаҡ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Аллаһтың әмерен үтәүсе - ғазап фәрештәләре,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1486,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-09/alla-ty-meren-t-se-azap-f-resht-l-re-4308229,2025-07-09T13:00:00+00:00
"Израилдә диңгез суын төчеләндерү станциясе (архив)""Ростех"" дәүләт корпорациясе аннексияләнгән Кырымның Русия идарәсенә диңгез суын тоздан арындырып эчәргә яраклы өчен тугыз корылма төзү тәкъдиме белән чыккан. Алар елына бер миллиард куб метр су эшкәртү куәтенә ия булачак. Моның өчен яңа электр станцияләре төзергә кирәк булачак. Проект бәясе 78 млрд сум дип бәяләнә. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Кырым аннексияләнгәннән соң Украина хакимиятләре Төньяк-Кырым каналы аша ярымутрауга төче су бирүне туктатты. Бу Кырымда су итмәүгә китерде. 2013 елда Кырым халык өчен, авыл хуалыгы һәм сәнәгатькә 727,3 миллион куб метр су кулланган булса, 2014 елда дүрт тапкыр кимрәк кулланырга мәбүр булды. Бу саннарны Русия фәннәр академиясенең Икътисад һәм сәнәгать итештерүен оештыру институты китерә. Украина хакимиятләре Кырым Русия контролендә чагында Төньяк-Кырым каналы ачылмаячак дип белдерә. Мәскәү су тәэминәте өчен федераль максатчан програм аша 87,5 млрд сум бүлмәкче иде. Моңа берничә сусаклагыч төзелер дип ниятләнде.2024 елга кадәр суны төчеләндерү өчен Русия хөкүмәте 8 млрд сум тотарга ыена дип яза ""Коммерсантъ"". Бу ""Ростех"" сораганнан 10 тапкыр кимрәк. Төчеләндерү станцияләрен төзү дә, аларны тоту да бик кыйбат, бу тарифлар артуына китерергә мөмкин. Дәүләт корпорациясе тәкъдиме нинди чыганаклардан финасланырга мөмкинлеге әлеге билгесез ди газет. Моннан тыш, экспертларның берсе искәртүенчә, корылма төзү өчен кыйбатлы чит ил иһазлары кирәк, ә ярымутрау чикләүләр басымы астында яши. Украина Днепрның төп үзәнен ярымутрау белән бәйләүче Төньяк Кырым каналы аша Кырымның эчәр суга ихтыяын 85 процентка тәэмин итә иде. 2014 елда Русия аннексиясеннән соң ярымутрауга су ибәрелми башлады. Кырымда су запаслары табигый су агымнарыннан барлыкка килгән сусаклагычлар һәм ир асты чыганаклары аша тулыландырыла. Экологлар белдерүенчә, ир асты чыгынакларыннан суны даими куллану ярымутаруда туфракның тозлануына китергән.2020 елда Кырымда су тәэминаты белән бәйле хәл кискенләште. Явым-төшемнәрнең әз булуы һәм кышын кар күп яумавы корылыкка китерде ди Кырым галимнәре. Август ахырыннан Акмәчеттә, Акмәчет һәм Бахчасарай районнарында су график белән бирелә башлады. Соңрак мондый тәртип Карасубазар, Карасубазар районы һәм өлешчә Алушта шәһәренә кертелде. Кремль контролендәге Кырым башлыгы Сергей Аксенов Русия ярымутрауда су тәэминаты белән килеп туган вазгыятьне гадәттән тыш хәл дип танырга мөмкин диде. Ул шулай ук 2020 ел соңгы 150 елда иң коры ел булды дип белдерде. Русия хакимиятләре яңа суүткәргечләр, суалгычлар төзү һәм скважиналар казу өчен миллиардлаган сумнарбүлеп бирде. Берләшкән милләтләр оешмасының Украинадагы күзәтү миссиясе Кырым халкын су белән тәэмин итүдә тулысынча Русия аваплы дипсаный. Моны халыкара хокуклар таләп итә ди БМО миссиясе. Рәсми Киев ярымутрауга Төньяк Кырым каналыннан су Кырым оккупациясе бетерелгәннән соң гына ибәреләчәк дип белдерә. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Ростех"" Кырымда диңгез суын төчеләндерүгә хөкүмәттән 78 млрд сум сорый",['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,3117,https://www.azatliq.org/a/31436677.html,2021-08-31T09:51:07+00:00
"Балаларҙың яратҡан шөғөлө ул – һүрәт төшөрөү. Ә ҡәҙерле әсәйҙәрен иң яғымлы, иң күркәм итеп күрә һәм иң сағыу буяуҙар менән төшөрә бит улар. Балаларҙың һүрәттәрен журналыбыҙ сайтына  уҡытыусылары Гөлнара Дәүләтова ебәргән.",Һүрәттәрҙә – әсәйҙәр,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,222,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/r-tt-r-s-y-r-4021671,2024-11-24T12:11:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләр2023 елда Татарстан хәрби комиссариатларында тугыз меңнән артык кеше белән контракт төзелгән. Бу хакта Казан контракт хезмәтенә сайлап алу пункты итәкчесе Евгений Токмаков журналистлар белән очрашудаәйтте. Контракт төзүчеләр арасында республикада яшәүчеләр дә, чит илләрдән, шул исәптән БДБ илләреннән килүчеләр дә бар диелә. Татарстан күршесе - Башкортстан да бу яктан калышмый. Былтыр сентябрь ахырында Башкортстанда алты меңләп кешенең контракт белән хезмәт итәргә китүе хәбәр ителде. Бу хакта республика хәрби комиссариатындаиткерделәр. Башкортстанның """" басмасы үз чыганагына сылтама белән, Башкортстанга былтыр 1 декабрьгә кадәр контракт белән хәрби хезмәткә бару өчен 12 меңнән артык кеше ыюбурычы куелган, дип хәбәр иткән иде. Татарстан очрагындагы кебек үк, Башкортстанда да контракт төзердәй кешеләрне БДБ илләре вәкилләре арасында эзләделәр.2023 елның ноябрь-декабрь айларында Башкортстанда күптән түгел Русия ватандашлыгы алган 111 эшче мигрантны хәрби исәпкә куйганнар, шуларның өчесе беләнконтракт төзегәннәр. Шулай да әлегә Башкортстанда узган ел барлыгы ничә кешенең контракт төзеп сугышка китүе турында төгәл саннар әйтелмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда бер ел эчендә хәрби комиссариатлар тугыз меңнән артык кеше белән контракт имзалаган,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1265,https://www.azatliq.org/a/32797665.html,2024-01-30T08:41:26+00:00
Элек аллергияның нимә икәнен дә белмәй инек. Ә хәҙер? Уны дауалауҙың иң һөҙөмтәле тәбиғи сараларының береһе – көрпәләр (отруби). Иң ябайҙары. Улар организмды зарарлы матдәләрҙән һәм аллергендарҙан таҙартырға ярҙам итә.,Аллергиянан ярҙам итә,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,218,https://henek.info/articles/----+-+/2025-04-02/allergiyanan-yar-am-it-4180790,2025-04-02T13:00:00+00:00
"Өфөлә күренекле башҡорт композиторы Роза Сәхәүетдинова арабыҙҙан китте. Уға 88 йәш ине. Роза Сәхәүетдинова — Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Мифтахетдин Аҡмулла һәм Рәми Ғарипов исемендәге премиялар лауреаты. Уның бай ижади эшмәкәрлегенә яҡынса 700 музыкаль әҫәр һыйған. Сағыу, бер тыңлауҙа иҫтә ҡалырлыҡ йырҙары күп кенә популяр йырсыларҙың репертуарына инә, ысын халыҡ йырҙарына әүерелә. Республика мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, күренекле шәхесте иртәгә, 28 ноябрҙә, һуңғы юлға оҙатасаҡтар. Матәм сараһы иртәнге сәғәт 11-ҙә Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында башлана. Роза Сәхәүетдинова 1937 йылдың 25 июнендә Тажикстандың Дүшәнбе ҡалаһында донъяға килә. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң ата-әсәһе Башҡортостанға Шишмә ауылына күсеп ҡайта. Ул мәктәпте тамамлағас, Башҡорт дәүләт университетының физика-математика факультетына уҡырға инә. Күп тә үтмәй, ҡыҙҙы Фәйзи Ғәскәров етәкселегендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленә эшкә саҡыралар, һәм ул уҡыуын ташлай. Билдәле артистар Зәки Мәхмүтов, Ғәлиә Солтанова, Ғата Сөләймәнов, Фәриҙә Ҡудашева менән эстрада бригадаларында эшләй. Филармонияла алған тәжрибәһе уның музыка өлкәһендәге уңыштарына нигеҙ һала. Роза Сәхәүетдинова 1971 йылда Өфө сәнғәт техникумын тамамлай. Училищенан һуң Өфөнөң 100-сө дөйөм белем биреү мәктәбендә эшләй, унда балалар хоры студияһы ойоштора. Роза Хәйҙәр ҡыҙы 70-се йылдарҙа йырҙар ижад итә башлай. Башҡортостан телевидениеһында тауыш режиссёры булып эшләгән йылдарҙа ла йырҙар яҙа. 1991 йылда СССР-ҙың Композиторҙар союзына алына. Союзға ингәндә рекомендацияны уға ойошма рәйесе Тихон Хренников үҙе бирә. Роза Хәйҙәр ҡыҙы — хор, инструменталь әҫәрҙәр, башҡорт шағирҙары Мостай Кәрим, Рауил Бикбаев, Сафуан Әлибаев, Рәми Ғарипов, Муса Сиражи, Тамара Ғәниева һәм рус шағирҙары Сергей Есенин һәм Марина Цветаева шиғырҙарына йырҙар авторы. Уның әҫәрҙәре араһында драма спектаклдәренә һәм радиопостановкалар өсөн көйҙәр ҙә бар. Роза Сәхәүетдинованың йырҙары Ренат Ибраһимов, Хәйҙәр Бегичев, Фәрит Бикбулатов, Роза Рымбаева, Флүрә Килдейәрова, Нәзифә Ҡадырова, Тәнзилә Үҙәнбаева, Фәнүнә Сиражетдинова, Фәнәүи Сәлихов һәм башҡа артистарҙың репертуарына ингән. Эстрада йондоҙҙары башҡарыуындағы йырҙары «Мелодия» Бөтә Союз фирмаһының пластинкаларына яҙҙырылған. Төрлө йылдарҙа йыр йыйынтыҡтары донъя күрә: «Ғашиҡтар, һеҙгә өндәшәм! », «Аҡҡош күле», «Осҡондар», «Фортепиано өсөн балалар йырҙары һәм пьесалары», «Һандуғас көйҙәре», «Тыуған яҡҡа ҡайтманылар», «Сергей Есенин һәм Марина Цветаеваның шиғырҙарына романстар», Гөлшат Зәйнәшеваның шиғырҙарына «Йырҙар һәм романстар», фортепиано өсөн балалар һәм үҫмерҙәр пьесалары йыйынтығы, Рәми Ғарипов шиғырҙарына яҙылған «Тормош» йыйынтығы. Инсаф Хужабирганов",Халыҡ артисы арабыҙҙан китте,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1],10,Мәҙәниәт,2789,https://shonkar.com/news/culture/2025-11-28/haly-artisy-araby-an-kitte-4484887,2025-11-28T09:20:00+00:00
"15 апрелгә тиклем улар 2024 йылға ҡараған отчет мәғлүмәттәрен онлайн майҙанға индерергә бурыслы. Яңы порталда эшләү тәртибе менән 18 мартта Өфөлә таныштырҙылар. Башҡортостан Йәмәғәт палатаһының Ресурс үҙәге ойошторған сарала 60-тан ашыу кеше ҡатнашты, уларҙың яртыһынан күберәге республиканың төрлө төбәгенән онлайн ҡушылды. Бынан тыш эшлекле осрашыуҙа Үҙәк йәмәғәт палатаһы Коммерция булмаған ойошмаларға халыҡҡа хоҡуҡи ярҙам күрһәтеү үҙәге араһында хеҙмәттәшлек күрһәтеү тураһында килешеү төҙөлдө. Уға ярашлы консультация дәрестәре артабан да даими ойоштороласаҡ. Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы аппараты етәксеһе урынбаҫары Гөлназ Мирхәйҙәрова ошоларҙы һөйләне: ""Күп райондарҙа Коммерциялы  булмаған ойошмаларҙы асыуын асалар ҙа ул, тик уларҙың күбеһе эшмәкәрлекте нисек алып барырға кәрәклеген аңлап етмәй. Шуға күрә улар беҙгә консультацияға киләләр. Ресурс үҙәге уларға төрлө яҡлап ярҙам итә. Әлеге ваҡытта һиҙелерлек хоҡуҡи ярҙам да күрһәтелә"".",Коммерциялы булмаған ойошмалар өсөн яңы һанлы портал булдырҙылар,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],3,Файҙалы эштәр,949,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-03-19/kommertsiyaly-bulma-an-oyoshmalar-s-n-ya-y-anly-portal-buldyr-ylar-4163323,2025-03-19T14:00:00+00:00
"– Һуңғы йылдарҙа сәхнәлә һирәгерәк күренәһегеҙ. (Әллә миңә шулай тойола ғынамы икән? ) Бының сәбәбе ниҙә? Үҙегеҙҙең әлеге мәлдәге эшмәкәрлегегеҙ хаҡында һөйләп үтһәгеҙсе? – Шулайыраҡ булды шул. Сәхнәлә күренмәүемдең сәбәбе ғаилә мәшәҡәттәренә сумыуымда, балаларҙың үҫеп, ҡул аҫтына инеүен көтөүгә бәйле ине. Шулай ҙа йырҙан айырылманым, һирәк булһа ла сығыш яһай инем. Әлеге мәлдә иһә балалар менән эшләйем, Өфөлә үҙем етәкләгән вокал студияһы бар. «Ынйылар» ансамбле тип беләләр беҙҙе. Унда 7-12 йәшлек балалар шөғөлләнә. Балалар өсөн үткәрелгән республика, бөтә Рәсәй конкурсында ҡатнашып, призлы урындар яулайбыҙ. Балалар менән ике тиҫтә йылдан артыҡ эшләйем. Уларҙың һәр уңышына һөйөнәм. – Балалар менән эшләү үҙенсәлектәрен дә билдәләп үтегеҙ әле? Ниндәй сифаттарға эйә булыу кәрәк вокал буйынса педагогҡа? – Балалар менән эшләү өсөн иң тәүҙә уларға ҡарата мөхәббәт, махсус белемле һөнәр эйәһе, үҙ эшеңдең оҫтаһы булыу кәрәк инде. Улар бит йырларға өйрәнергә тип килә, һәр ҡайһыһының үҙ холҡо, үҙ асылы. тигәндәй. Ана шул балаларҙың күңеленә юл яра, талантын күрә, үҫтерә, уларҙы аңлай белеү фарыз. Йыр уҡытыусыһының иң тәүҙә үҙенең дә ижадсы, йырсы булыуы шарттыр, тим. Сөнки балалар уға ҡарап йырларға, үҙен сәхнәлә тоторға, унан белем алырға тип килә бит. Уҡытыусының тәрбиәле, бөхтә булыуы, матур, зауыҡлы итеп кейенә белеүе лә мөһим инде. Нервылар ныҡлығы ла, ниндәй генә ауыр ваҡыттарҙа ла, шат йылмайып, улар менән эшләргә теләк тә кәрәк. – Үҙегеҙ нисә йәштә йырлай башланығыҙ? Ошо өлкәлә кемде тәүге остазым йә йүнәлеш биреүсем тип әйтә алаһығыҙ? Йыр сәнғәтенә килеүегеҙ нисегерәк булды? – Бәләкәйҙән йырларға ярата инем, тик бик үтә оялсан бала инем. Йыр-моңға һөйөү уятҡан тәүге йыр уҡытыусым Рәмилә апай Вәхитова үҙе шундай матур итеп баянда уйнай, йырлай торғайны. Миңә ҡанат ҡуйған, тәүге тапҡыр сәхнәгә сығарған кешем ул! Рәхмәт уға! 9-сы кластан һуң атайым менән Өфөгә килдек. 2-се һанлы педагогия колледжының баян бүлеген тамамлағандан һуң йырсы булыу теләге мине Өфө дәүләт сәнғәт институтына (хәҙер Заһир Исмәғилев исемендәге сәнғәт институты) алып килде. Тәүге тапҡыр ҙур сәхнәгә сығыуым 1999 йылда «Аманат»-шоу фестивалендә булды. Шул осорҙан алып үҙебеҙҙең эстрадала эшләйем. – Студент мәлегеҙ нисегерәк булып хәтерҙә ҡалған? Шул йылдарҙан сағыу ғына хәтирәләрегеҙ менән уртаҡлашығыҙ әле? – Студент йылдарын һағынып иҫкә алам. Ифрат матур, күңелле саҡтар. Ятаҡта йәшәгәс, бер ғаилә кеүек татыу инек. Күмәкләшеп уҡырға сығып китәбеҙ ҙә, кискеһен йәнә өйкөм-өйкөм булып ҡайтып инәбеҙ. Колледжда ла, институтта ла гел өҫтәмә рәүештә шөғөлләнә инек. Бергәләп театрҙарға, концерттарға йөрөү үҙе бер матур ғәҙәткә әүерелгәйне. Үҙем өсөнсө курстан уҡ гастролдәргә сыға башланым. Дәрес тә ҡалдырырға тура килә торғайны. Айрат ағай Ҡобағошов институттың деканы ине ул саҡта. Дәрес ҡалдырған өсөн әрләп тә ташлай ине ул беҙҙе. Әммә һәр студентын яратты, яҡлай ҙа, һаҡлай ҙа белде. Уҡытыусыларымды ҙур хөрмәт менән иҫкә алам. Рәхмәт үҙҙәренә! – Хеҙмәт юлығыҙ ҡайҙа башланды? – Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы музыка бүлегендә режиссер ярҙамсыһы булараҡ башланды. Һуңынан вокал уҡытыусыһы йүнәлеше буйынса эшкә күстем. – Башҡорт эстрадаһында кемде үҙегеҙгә үрнәк итеп ҡуяһығыҙ. Һәм ниндәй сифаттары өсөн? – Айырып ҡына бына шул йырсы оҡшай йәки оҡшамай тип әйтә алмайым. Тик ятмаған, егәрле кешеләрҙе яратам. Үҙ репертуары өҫтөндә эшләгән, эстрадаға ниндәйҙер яңылыҡ, матурлыҡ индергән йырсыларҙы хөрмәт итәм. Юғиһә, нисәмә йылдар дауамында бер үк костюмда, бер үк йырҙар менән сығыш яһаған, үҫештән, эҙләнеүҙән туҡтаған, күктән ниндәйҙер мөғжизә көтөп ултырғандар ҙа етерлек бит. – Йыр һайлағанда нимәгә иғтибар итәһегеҙ? Заказ бирәһегеҙме, әллә әҙер әҫәрҙәрҙе лә репертуарығыҙға индерәһегеҙме? Һәм, моғайын, үҙегеҙ ҙә йырҙар яҙаһығыҙҙыр? – Йырҙың һүҙҙәре лә, көйө лә күңелгә ятыуы кәрәк инде. Шунһыҙ булмай. Репертуарымда Зифа апай Нагаеваның йырҙары ҙур ғына урын биләй. Эйе, үҙем дә электән йырҙар яҙам. Тик, балалар бәләкәй булыу сәбәпле, быға тиклем улар бер аҙ ситтәрәк ҡала килде. Бына әле шуларҙы әкренләп халыҡҡа сығара башланым. Балалар өсөн яҙған йырҙарым да бар. Киләсәктә йырҙарым менән сәнғәтте үҫтереүҙә үҙ өлөшөмдө индерһә алһам, бик шат булыр инем. – Һеҙҙе ижадҡа нимә илһамландыра? Йырҙар нисек тыуа? Берәй йырығыҙҙың тарихын да бәйән итһәгеҙсе? .. – Кешенең төрлө сағы була. Балаларым, яҡындарым, туғандарым янымда саҡта, бар нәмәгә ҡәнәғәт булып йәшәгәндә йырҙар үҙенән-үҙе тыуып, йырлағы килеп кенә тора ул. Һәр бер йырым ҡәҙерле һәм яҡын, мин уларҙы бөтә күңелем менән башҡарам. Ә йыр тарихына килгәндә. Быйыл йәй еләк ишелеп уңды бит. Тыуған яҡта хисләнеп еләк йыйған мәлем ине. Әхирәтем, шағирә, журналист Айзилә Мортаева ошо темаға бәйле шиғыр яҙып һалған. Миңә, тыуған яҡтың тәмле һауаһына илереп еләк йыйған кешегә шул ғына кәрәк ине. Ун биш минут эсендә «Еләк йыям зәңгәр болонда» йыры яҙылды ла ҡуйҙы. – Һеҙҙең өсөн бәхет төшөнсәһе нимәнән ғибәрәт? – Бәхет – ул үҙең менән ҡәнәғәт булыу. Янымда яҡшы кешеләр барлығы, балаларымдың иҫән-һау, аҡыллы булып үҫеп, матур эштәр башҡарыуы. Хоҙай Тәғәлә һаулыҡ бирһен, ҡалғанын эшләп табып, бәхетле булырбыҙ. – Ғаиләгеҙ, балаларығыҙ хаҡында ла һөйләп үтегеҙ әле? Ниндәйерәк хужабикә, ҡатын, әсәй һеҙ? – Иң ҡәҙерле, күҙ ҡараһылай һаҡлап, яҡлап торғаным – балаларым – ике улым, яҡындарым, туғандарым. Ғәзиз кешеләремде һәр саҡ һаҡлаясаҡмын, яҡлаясаҡмын, ситтәрҙе яҡын юллатмаясаҡмын. Әммә «мин яҡшымын» тип үҙемде маҡтап ултыра алмайым, һөҙөмтәне ваҡыт күрһәтер. Ябай ғына ҡатын-ҡыҙ мин, йүгереп йөрөп эшләйем, таҙалыҡты, бөхтәлекте яратам, яҡындарымды тәмле ризыҡтар менән һыйлайым. Өйҙәгеләр ҡәнәғәт. – Бала саҡта бик теләп тә тормошҡа ашырылмай ҡалған хыялдарығыҙ булдымы? – Аллаға шөкөр, бала саҡтан хыялдар тормошҡа ашты минең. Алдыма ҡуйған маҡсаттарыма ирешәм, аяҡ салыусыларға иһә иғтибар ҙа итмәйем, уларҙы мин көсһөҙ әҙәмдәрҙер тип уйлайым, Кешеләрҙең уңыштарына һөйөнә белеү – үҙе ҙур бәхет. Нисек кенә булмаһын, мин юғалып ҡала торған ҡатын түгел: кәрәк икән – уҫалмын да, ғәҙелмен дә. Алдаҡсыларҙан, ике йөҙлө кешеләрҙән алыҫ йөрөргә тырышам. – Әңгәмәне үҙегеҙҙең репертуарығыҙҙан берәй матур ғына йыр һүҙҙәре менән тамамларға ине. Ниндәйерәк булыр ул һүҙҙәр? – «Алға барам» тигән йырҙан алынған юлдар булыр ул: «Иркен һулап йәшәйем мин, Шатлыҡ итеп һәр көнөмдө. Күмелеп тә йырға-моңға, Бары тыңлап йөрәгемде. » – Рәхмәт, Гөлназ һылыу! Ысынлап та, артабан да йыр-моңға күмелеп, бәхеткә төрөнөп, үҙегеҙ ниәтләгәнсә, сәнғәтебеҙгә хеҙмәт итеп, тамашасы хөрмәтен үә мөхәббәтен татып йәшәүҙәр насип булһын! Г. Батыршина. ""Тамаша"" журналы. 5-2024 й.",«Бәхет – ул үҙең менән ҡәнәғәт булыу. »,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 1 0 1 0 1 1],10,Мәҙәниәт,6547,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-02-19/b-het-ul-e-men-n-n-t-bulyu-4128933,2025-02-19T21:17:00+00:00
"«Дрон менән идара иткәндә үҙемде ҡош кеүек итеп тоям», – ти ул.  Ул сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан, 2022 йылда махсус хәрби операцияға мобилизацияланһа,   2023 йылдан – БПЛА операторы. – Марьинкаға ингәндә көслө ут аҫтына эләктем. Ун секунд бөтә яҙмышымды хәл итте. Әгәр ҙә икенсе урынға йүгермәгән булһам, хәҙер мин һеҙҙең менән һөйләшә алмаҫ инем инде. Мин ятҡан ергә миномёттан снаряд килде. Был төндә булды. Ә күккә ҡолаҡ һалғас, беренсе дрон тауышы ишетелде. Шул ваҡытта мин дрондар тормошобоҙ киләсәге икәнен аңланым. Яраланғаным булманы. «Махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы», икенсе дәрәжә «Батырлыҡ өсөн» миҙалдары, дүртенсе дәрәжә Георгий тәреһе ордены менән бүләкләндем, – ти ул. – БПЛА операторы булып үҙегеҙ теләп күстегеҙме, әллә приказ буйынсамы? – Юҡ, үҙем. Тәҡдим булмаған саҡта уҡ ютубтан видеояҙмалар ҡарай башланым. Уның нимә икәнлеге һәм уның менән нисек эшләүе ҡыҙыҡлы булды. Һуңынан деталдәр һатып алып, пенопласт һәм ағас линейкаларҙан  тәүге борттарҙы йыя башлаған. Самолетта ултырған ерҙе разведкалау менән шөғөлләнермен тип уйлағайным. Дошман тылына осоп барырға хыяллана инем. Ҡыҙыҡһыныуымды күргәс, БПЛА мәктәбенә уҡырға барырға тәҡдим иттеләр. Ризалаштым. – Дрон менән идара итеүе ауырмы? – Әгәр ҙә уйын приставкаһында уйнай белһәң, күпкә еңелерәк. Барыһы ла һинең ниндәй бортта осоуыңдан тора. Әгәр был «мавиктар» икән, ҙур бармаҡ кәрәк, уларға барыһы ла ҡулай буласаҡ. Әгәр ҙә инде ул үҙ йөрөшлө технологиялар һәм самолёттар икән, тимәк, күнекмәләр яһарға кәрәк. Ауыр булды, әммә бирешмәнем. Минән һөҙөмтә көтөүҙәрен аңлай инем һәм үҙем дә өйрәнергә теләнем. Тәүге тапҡыр полигонда дрон менән идара итә башлағанда ныҡ  ел ине. Байтаҡ  ҡына ҡар яуҙы. Күҙлектә булғас, баш әйләнде. Унан дрон юғарыға күтәрелде. Мин һәр ваҡыт осорға хыяллана торғайным. Осоусы булманым, ә бына дрон менән идара итһәм, үҙемде ҡош кеүек итеп тоям. Хис-тойғолар әйтеп аңлатҡыһыҙ. Ә күҙлекле күҙҙәр һуңынан күнегә, үҙеңде һыуҙа балыҡ кеүек тояһың. – Ҡайҙа хәүефлерәк: ҡорал менән окоптамы әллә пилотһыҙ осоу аппараты менәнме? – Окоптарҙа иң мөһиме дошман күҙенә күренмәҫкә, саф һауаға аҙыраҡ сығырға. Ә БПЛА операторы – ул һөнәр. Һин бортты тойорға, уның нимәгә һәләтле булыуын, уның мөмкинлектәрен  аңларға тейешһең. – Беҙҙең дрондар яҡшыраҡмы, әллә дошмандыҡымы? – Былай ғына әйтеүе ауыр. Бик ауыр һорау. Уларҙың да, беҙҙең дә дрондар маҡсатҡа ирешә. Ике яҡтыҡы ла һәйбәт. Был дрондар ҡулланылған тәүге хәрби хәрәкәт тип тә әйтергә була. – БПЛА операторы булырға ҡарар иткәндәргә ниндәй кәңәштәрегеҙ булыр? – Ҡорамалды, дрондар менән эшләү өсөн программаларҙы белергә, картографияны өйрәнергә, нимә эшләргә кәрәклеген аңларға өйрәтеү. Был урман менән йөрөүгә ҡарағанда күпкә яҡшыраҡ. Иң мөһиме –  рух төшөнкөлөгөнә бирелмәҫкә һәм теләк кенә булһын!","«Дрон менән идара итеү ауыр булды, шулай ҙа бирешмәнем»",['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,2761,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-11/dron-men-n-idara-ite-auyr-buldy-shulay-a-bireshm-nem-4574141,2026-02-11T15:14:00+00:00
"фикерләрАКШ президенты Доналд Трамп АКШның Глобаль медиа агентлыгын () кыскарту турында фәрман имзалаганнан соң Азат Европа Бу халыкара медиа һәм аның структур бүлекчәләре – тоталитар һәм диктаторлык режимнары шартларында, бәйсез массакүләм мәгълүмат чаралары булмаган урыннарда ирек сулышы. Башкортстан өчен "" "". Реалии"" басмасы ярдәмендә Башкортстан халкы Баймак эше буенча барган вакыйгаларны тиз арада белеп тора иде, хәзер бу эш нигезендә 80 якын башкорт төрмәдә утыра. Баймак вакыйгалары тоткыннарыннан кала, "". Реалии"" даими рәвештә Башкортстан, Татарстан һәм Идел буеның башка төбәкләреннән булган сәяси тоткыннар язмышлары турында сөйли, хакимиятләрнең ришвәтчелек фактларын ача, оппозицияне эзәрлекләү очракларын яктыра, Украинадагы сугышта һәлак булганнарның санын барлый һәм башка күп нәрсәләрне эшли. Без АКШ итәкчелегеннән "" Белдерү тулысынчаСөргендәге бәйсез Татарстан хөкүмәте АКШ президенты Доналд Трамп идарәсенең гамәлләрен кискен тәнкыйтьли. ""Америка авазы"" һәм "" Белдерү тулысынчаЖурналист – ул статист та, машина да түгел. Ул тере кеше. Ул оештыручы һәм креатив шәхес булырга тиеш. Шуңа күрә "" Бу юнәлештә кемнең алардан күбрәк эшләгәнен хәтта әйтә алмыйм. ""Азатлык"" – гади медиа-ресурс түгел, ә татарлар өчен тиңе булмаган институт. Бездә шундый башка мөстәкыйль мәйданчык юк һәм якын киләчәктә дә булырмы – зур сорау. Монда уникаль проект – татар телен өйрәнү өчен ""Әйдә! "" платформасын искә алмау мөмкин түгел. Бу интернет-белем бирү мәйданчыгы үзе бер институт дәрәәсендә. Татарстанның үзендә дә туган телне өйрәнү мөмкинлекләре бик нык чикләнгән чорда ""Әйдә! "" бу әһәмиятле мәгърифәтчелек миссиясен үз өстенә алды. Туган иреннән еракта яшәүче, таралып урнашкан татарлар өчен мондый онлайн институт булу бик мөһим. Белдерү кыскартылып биреледе, тулысынча монда укып булаФәрит Зәкиев Франция президенты Эммануэль Макронга — Салкын сугыш елларында Бүген Украинада сугыш барганда, Цензурага буйсынмаган медиа – әмгыять тормышының иң мөһим институты. Алар хакимият эшчәнлеген контрольдә тота, күзгә күренмәгән проблемаларны күтәрә һәм аларны чишүдә ярдәм итә, ишетелмәгән кешеләргә сүз бирә. Без редакция буларак кайвакыт. Реалии позициясе белән килешмәдек. Бәлки, сезнең дә аларга соравыгыз булгандыр. Әмма бу коллектив күп кенә әһәмиятле материаллар әзерләде, һәм бу язмалардан башка әмгыятьтәге вакыйгалар турында беркем дә хәбәрдар булмас иде. Белдерү тулысынчаПутин чорында Русиядә яңа диктатура урнашу белән бергә, "" ""Север. Реалии"", ""Сибирь. Реалии"", ""Азатлык"", "". Реалии"", ""Кавказ. Реалии"" һәм башка проектлар – Русиядә бәйсез журналистиканы саклап калуның төп гаранты, профессиональ эшчәнлек үрнәге булып тора. "" Әлеге эшчәнлекнең кыйммәтен Русия хакимияте дә бик яхшы аңлый. Шуңа күрә алар ""Радио Свобода""ны һәм Вильсон үзәген ""теләнмәгән оешмалар"" исемлегенә кертте, алар белән хезмәттәшлек иткән Русия гражданнары исә инаять аваплылыгына тартыла. Белдерү тулысынчаБәлки, кемдер оныткандыр яки белмидер, ләкин "" Белдерү тулысынчаБәйсез медиа чараларын бу рәвешле буу – инде хәзер үк журналистларның тормышын зур куркыныч астына куя. Алар цензура көчле булган илләрдә яшәүче миллионлаган кешеләргә яңалыкларны иткерү өчен күп сынауларга түзәргә мәбүр иде. АКШ хакимиятенең хәзер бу тарихи оешмаларга үзе экзистенциаль куркыныч тудыруы чын мәгънәсендә утопия. Без административ ялга ибәрелгән журналистларга теләктәшлек белдерәбез һәм Конгресс лидерларын, төзәтеп булмаслык зыян китерелгәнче, эшчәнлеген кичекмәстән торгызырга чакырабыз. Белдерү""Америка авазы"" һәм "" Әлеге Америка медиаларының эшчәнлеген туктату мәгълүмати кырда бушлык барлыкка китерәчәк, ә автократияләр аны үз контенты белән тутырырга омтылачак. Нәкъ шуңа күрә мин Европа кичекмәстән, ашыгыч рәвештә нинди дә булса чара күрергә тиеш дип саныйм. Бу – гади мәсьәлә түгел, ә бик мөһим, хәлиткеч сорау. Чыгыш тулысынчаАзат Европа Ялган мәгълүматка каршы көрәш һәм авторитар режимнарның ялганын фаш итү 75 елдан артык вакыт дәвамында Азат Европа эшчәнлеген туктату – аның хезмәткәрләрен эшсез калдыру белән генә түгел, ә демократик кыйммәтләрне саклау һәм авторитар режимнарга каршы көрәшү өчен куелган уртак тырышлыкны имерү белән дә яный. Белдерү тулысынчаЧикләрне танымаучы хәбәрчеләр () оешмасы Трамп идарәсенең әлеге карарына тирән борчылу белдерә. Бу адым бөтен дөньяда матбугат ирегенә куркыныч тудыра һәм АКШның 80 ел дәвамында ирекле мәгълүмат таратуны яклап килгән тарихын юкка чыгара. АКШ хөкүмәтен ""Америка авазы""ның бәйсез мәгълүмат оешмасы буларак автономиясен кичекмәстән хөрмәт итәргә һәм бу карарны гамәлдән чыгарырга чакыра. Моннан тыш, Конгрессны һәм халыкара әмәгатьчелекне әлеге зарарлы адымга каршы оешырга өнди. ""Америка авазы"" хезмәткәрләре белән тулы теләктәшлек күрсәтә, шулай ук ның журналистика белән шөгыльләнгән өчен чит илләрдә кулга алынган 10 хезмәткәренең язмышы өчен тирән борчылу белдерә. БелдерүЕвропа берлеге Азат Европа Европарламентның Яшелләр фракциясе әгъзасы, Германия депутаты Сергей Лагодинский Европа берлеге итәкчелегенә хат юллап, аны Без Азат Европа Хәзер безнең алда торган төп сорау – АКШ калдырган бушлыкны Европа Берлеге үз финанславы белән тутыра аламы? Бу сорауга тиз генә уңай авап биреп булмый, чөнки безгә башка бик күп оешмалар да шундый ук үтенеч белән мөрәәгать итә. Әмма тышкы эшләр министрлары бу мәсьәләне чынлап торып тикшерү һәм чишелеш табу өчен нык этәргеч бирде. Шуңа күрә хәзер безнең алдыбызда бу мәсьәлә буенча нәрсә эшләп булуын карау бурычы тора. Үсмер чагымда әтиебез иске радио аша "" Бүгенге көндә дә бу институтлар автократияләр өчен шундый ук әһәмиятле эш башкара. Без хәзер бу юнәлештә нәрсә эшләп булуын караячакбыз. Хәзер без бу мәсьәлә буенча фикер алышу, эзләнү стадиясендә, ләкин бер нәрсә ачык: бу – эшчәнлекләре дәвам итәргә тиешле кыйммәтле институтлар. Азат Европа — Иран аятоллалары, Кытай коммунистик лидерлары, Мәскәү һәм Минскидагы автократлар Азат Европа Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","""Татарлар өчен тиңе булмаган институт"".",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 1 1 0 0 0 1 0 1 0 0],7,Татарстан,5941,https://www.azatliq.org/a/33356665.html,2025-03-23T21:01:45+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстанның Стәрлетамак шәһәрендә яшәүче Олег М. Русиянең Украинага каршы һөүме бара торган урынга һуманитар йөк илтергә киткән, әмма кире әйләнеп кайтмаган. Бу хакта 1 басмасына аның хатыны Валентинасөйләгән. Мәләүез ит комбинаты һуманитар йөк илтеп бирү турында килешү төзегән, ә Мәләүез минем ирем эшләгән оешма белән килешү имзалаган. Ирем фурасында Мариупольгә китте, ул үз эшен генә эшләде инде. 17 июльдә соңгы тапкыр элемтәгә чыгып, Луһански халык республикасы чигенә иттем, диде. Телефоннарын сүндерергә кушканнар, өч көннәр шалтыратачакмын диде, дип сөйләгән мәрхүмнең хатыны. Олег кире шалтыратмаган, ә 24 июльдә аның һәлак булуы ачыкланган. Ир һуманитар йөк илтүдә беренче тапкыр катнашкан булган. Хатыны әйтүенчә, бу йөкне беркемнең дә илтәсе килмәгән, әмма ирем безнең егетләрне беркем дә ашатмас диде һәм барырга булды, ди ул. Валентина сөйләвенчә, ирне сугышта катнашучыларга тиңләмиләр шуңа күрә матди ярдәмгә өмет итеп булмый. Олег гаиләсенең бердәнбер туендыручысы булган, аның 21 яшьлек университетта укытучы кызы һәм кечкенә оныклары калган диелә. Басмага ирнең үлемен ул эшләгән Проф Доставка ширкәтендә дә раслаганнар. Олегны йөк машинасында махсус хәрби операция зонасында үлде дигәннәр. Аның машинасы юк ителгән диелә. «Проф Доставка» хезмәткәрләре ирнең мәетен кайтарырга һәм ирләүне оештырырга булышкан, ширкәт итәкчелеге чыгымнарны түләгән. Аны 31 июльдә күмгәннәр диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Башкортстанда ерак юлга йөк ташучы булып эшләгән ирне сугышка һуманитар йөк илтергә ибәргәннәр, ул һәлак булган",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1524,https://www.azatliq.org/a/32529427.html,2023-08-01T13:00:15+00:00
"Тышта рәхәт. Яҙғы тәмле һауа һулап туйғыһыҙ. Ауылға терәлеп торған урмандан ҡоштар тауышы ишетелә. Тынсыу бүлмәлә зарығып ултырғанмын икән. Ярты табын тышта йөрөй ҙәһә. Ана, аласыҡ эргәһендәге ҙур көҙгө тирәһендә бөтөрөлгән ике йәш ҡоҙаса ниндәйҙер ҡыҙыҡ табып көлөшә. Солан буйындағы ҙур эскәмйәгә ҡунаҡлаған урта йәштәрҙәге өс ир Украиналағы һуңғы хәлдәр хаҡында уфтанып гәп һата. Үҙҙәре теге һылыуҡайҙарҙан күҙҙәрен дә алмай. Ай-һай, тиңдәштәр, уфтаныуығыҙ украин халҡы яҙмышын ҡайғыртыуҙанмы икән? Ҡырымдағы хәлдәрҙән бигерәк ҡоҙасаларҙың буй-һыны нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра буғай һеҙҙе? Мин дә улар янына ыңғайлайым. Бынау буйға ла, арҡырыға ла бер сама ҡоҙа – кейәүҙең ағаһы шикелле. Бигерәк телдәр. Белмәгән нәмәһе юҡ. Һүҙ яйлап йәштәргә барып терәлә. – Рәфис ҡусты менән киленгә ҡала инде был донъя, атай менән әсәйҙең васыяты шулай, – тине кейәүҙең ағаһы моңһоу ғына. – Үҙҙәренең генә ғүмерҙәре ҡыҫҡа булды. Кейәүҙең ғаиләлә төпсөк булыуы хаҡында әйткәйнеләр инде. Ата-әсәһе уны, ҡырҡтың өҫтөнә баҫҡас, ағаһы әйтмешләй, ҡартайған көндә тапҡан. Ун йәшендә атаһы, ун ете йәшендә әсәһе донъя ҡуя. Ошондай ожмах төбәгендә лә яман шеш зәхмәте килеп сыҡһын әле. Хәле тамам хөртәйгәс, табиптар ҙа, ғүмере өсөн көрәшеүҙең файҙаһыҙ булыуын аңлап, әсәһен ауылға ҡайтарырға ҡушҡан. Бер ай йәшәр, тиһәләр ҙә, йылдан ашыу әжәл менән серәшеп көрәшкән әле ул. Был мәлгә инде барлыҡ балалары ла башлы-күҙле, үҙ донъяһын ҡороу менән мәшғүл булғас, ара-тирә ҡайтып торалар, янында әлеге кинйәһе ҡала. Түшәктә ятҡан әсәһен эргәһенән китмәй ҡарай буласаҡ кейәүебеҙ, ул йыл урта мәктәпте тамамлаһа ла, бер ҡайҙа ҡуҙғалмай, әсәһен, ауылдағы донъяһын яңғыҙы көтә. Хәле насарайып, үлем һулышын һиҙенгән әсәй кеше барлыҡ балаларын саҡыртып ала. – Берүк үҙ-ара татыу йәшәгеҙ, донъяны таратмағыҙ, Рәфискә ярҙам итегеҙ, – тигән васыятынан һуң күҙҙәрен йома. Ҡоҙа һөйләп бөткәс, тәү күргәндәй, йортто, ихатаны күҙҙән үткәрәм. Йорттоң эсе-тышы балҡып тора, әллә ни яңы булмаһа ла, нигеҙе ныҡлы, йәштәрҙең ғүмеренә етерлек. Ҡыйығындағы йәшелләнгән шифер ғына өйҙө йәмһеҙләп тора. Уныһы ғына төҙәтерлек хәл. Баҡсалары тулы – емеш-еләк ағастары, улар хатта оло баҡсаның яртыһын биләй. Беҙҙең яҡтарҙа үҫһә лә, үҫмәһә лә баҡса тултырып бәрәңге сәсеп мәшәҡәтләнгән булалар ҙаһа. Бик егәрле кешеләр донъя көткән бында, һуңғы йылдарҙа йүнләп йәшәлмәгән тип кем әйтер? Шул мәл ҡайҙандыр пәйҙә булған күгәрсен ҡыйыҡ аҫтындағы арҡыры таҡтаға ҡунды ла тирә-яҡты күҙәтә башланы. – Белә-белгәндән бирле шул урынды күгәрсендәр төйәк иткәйне, әсәй донъя ҡуйғас, улар ҙа юҡҡа сыҡҡайны, – тип уфтанып ҡуйҙы ҡоҙа, минең ҡарашты шәйләп, унан ҡорт саҡҡандай ҡапыл һикереп торҙо. – Ҡара әле, ҡоҙа, ҡара, аҡ башлы күгәрсен түгелме һуң? – Аҡ башлы һымаҡ шул, – тим уның ниңә сәбәләнеүен аңлай алмай. – Аҡ шул, ап-аҡ башлы бит ана, – тәүге тапҡыр машинаға ултырып елдергән малайҙай ҡыуанған ҡоҙа йөрәкһенеп китте. – Беҙҙең өйҙә элек шундай күгәрсен йәшәне бит, кире ҡайтмағандыр ҙа, ә? Ҡоҙаның тауышы ҡалтыранып ҡуйҙы. Мин өндәшмәйем. Бындай саҡта әйтер һүҙ табып булмай бит ул. – Ундай күгәрсенде башҡа бер ҡайҙа ла осратҡаным булманы, – тип дауам итте бер аҙ тынысланған ҡоҙа. – Беҙҙең яҡтағы күгәрсендәр барыһы ла күк төҫтә бит, игеҙәк балалармы ни, ә быныһының башы – аҡ! – Әйҙәгеҙ өйгә, апайым һүҙ әйтә, – тип өй ишеген асып ҡысҡырҙылар. Ҡоҙа ҡыйыҡ башына йәнә бер моңһоу ҡараш ташланы ла өйгә ыңғайланы: – Апайым һөйләй, ти бит, әйҙә, көттөрмәйек. Был йортта олоно оло итә беләләр буғай. Ана бит, апай тигәс, нисек йәһәт ҡуҙғалды. – Рәфис ҡустым, килен, туғандарым, ҡоҙалар! Киленгә бер аманатты тапшырырға ваҡыт. – Рәфистең оло апаһы сумкаһынан инде һарғайып бөткән конверт килтереп сығарҙы. – Был конвертты туй көнөндә килен ҡулына бирергә әсәйем ҡушҡайны. Туҡтауһыҙ геүләгән мәжлес ҡапыл тынып ҡалды. Кемдер ҡулындағы ҡалағын иҙәнгә төшөрөп ебәрҙе, эргәлә аяғүрә баҫып бокалдарға шарап ҡойған ҡыҙмасараҡ ҡоҙа ултыра төштө. – Эйе шул, әсәйем ҡушҡайны, бынан тап һигеҙ йыл элек, – тип ҡабатланы өлкән ҡоҙаса, унан табындағы бар кешенең бер булып уға төбәлгән ҡарашы аҫтында конвертты килененә һуҙҙы. Тулҡынланыуҙан биттәре уттай янған кәләш, ярҙам һорап, кейәүенә төбәлде. Уныһы иһә конвертҡа ҡараған да ҡатҡан, нәмәлер әйтер хәлдә түгел һымаҡ. – Килен, асайыҡмы, әллә аҙаҡ үҙең генә уҡыйһыңмы? – тип һораны өлкән ҡоҙаса. Был табында ул ғына тып-тыныс ине буғай. – Асайыҡ, – тип ишетелер-ишетелмәҫ шыбырҙаны килен. Өлкән ҡоҙаса, ҡайсы һоратып алып, конвертты асты. Эсенән һаҡлыҡ менән генә ҡағыҙ битен тартып сығарҙы ла шылт иткән дә тауыш сыҡмаған өй эсен яңғыратып уҡый башланы: «Һаумы, киленем, ҡыҙым! Улымды яратыуыңа, үҙеңә иш итеүеңә рәхмәт. Һин миңә уның кеүек яҡынһың, ҡәҙерлеһең. Рәфис улым шул тиклем көтөп алған бала булды. Өлкән ҡыҙымдың туйын үткәргәс, ағалары ҙурайыңҡырағас тыуҙы ул. Шундай һөймәлекле малай ине. Аталары күтәреп кенә йөрөтөр, эштән, улымды һағындым, тип йүгереп ҡайтыр ине. Ҡартайған көндө атайлыҡ хисе уянды, тип аптырата торғайны, үҫә төшкәс, үҙенән бер тотам ҡалдырманы. Ғүмере ҡыҫҡа булырын һиҙеп ашҡынғандыр. Атаһынан ун йәштә генә ҡалды шул Рәфис. Эй ул хәсрәтле саҡтар! Бер мәл мәктәптә ағастан мылтыҡ эшләргә ҡушҡандар ҙа, булаша торғас, Рәфис баш бармағын ныҡ итеп сапҡан. Ярай әле һөйәгенә теймәгәйне. Ҡулын бәйләнем, үҙен һис тынысландыра алмайым. Тубыҡтарыма ҡапланып, атай, тип иланы ла иланы. Ауыртыуҙан бигерәк атаһын һағыныуы үҙәгенә үткәндер инде балаҡайымдың. Шунан алып уның күҙ йәштәрен күрмәнем. Ағалары, апалары ҡайтып ярҙам итеп торҙо, балаларымдың, кейәү, килендәремдең барыһы менән дә ризамын, Хоҙайымдан, барығыҙға ла тәүфиҡлы оҙон ғүмер бирһен, һуңғы сәғәттәренә тиклем үҙ аяҡтарында йөрөһөндәр ине, тип ялбарам. Үҙ аяғыңда йөрөү икән шул иң ҙур бәхет. Түшәгеңдән үҙ йомошоңа ла тора алмай, улыңдың күҙенә ҡарап ятыуҙары ҡыйын. Ә Рәфис балаҡайым бер ҡарашы, ымы менән дә ризаһыҙлығын белдермәй. Инде ҡалған ғүмере ҡыуаныста үтһен ине балаҡайымдың. Рәфисемдең туйын күреп, уның ишен табыу шатлығына ҡыуанырға бик-бик теләгәйнем дә, насип булмағандыр инде. Һыҙланып ятҡан саҡтарҙа шул көндәрҙе еткереү өмөтө генә көс биргәндер миңә. Килен! Ирҙәр улар ҡартайғансы сабый булып ҡала, сабыр бул! Ошо балдаҡты һиңә тип алғайным, оҡшатһаң, кейеп йөрөрһөң! Рәфис! Ҡатын-ҡыҙ ул сәскә кеүек, ҡояш, ямғыр һымаҡ наҙ, һөйөү күберәк булған һайын матурлана, нурын күберәк сәсә, киленде һаҡлап ҡына йөрөт. Бәхетле булығыҙ! Пар күгәрсендәр кеүек гөрләшеп йәшәгеҙ. Фатиха һеҙгә! » Ҡалтыранған тауыш менән хатты уҡып бөткән ҡоҙаса конверт эсен йәнә ентекләп ҡарап, унан балдаҡ тартып сығарҙы. Хатты һеңлекәштең ҡулдарына тотторҙо ла балдаҡты бармағына кейҙерҙе. Ҡосаҡлаштылар ҙа… илап ебәрҙеләр. Күҙҙәренә йәш тулған кейәү иһә хаттан күҙен дә алмай ҡатып ҡалған. Өйҙә артабан ҡалыу мөмкин түгел ине. Тамаҡҡа төйөр килеп тығылғас, бер ҡоҙаға эйәреп, урамға сыҡтым. Бер аҙҙан башҡалар ҙа ҡуҙғалды. Күңелдә – ниндәйҙер ауыр һағыш, тынысланыр өсөн оло баҡса тирәләй урап килергә булдым. Туйҙағыларҙың үҙ-ара һөйләшеүе яҙа-йоҙа бында ла ҡолаҡҡа салына. – Улын килененә тапшырып китте инде, хатын хәс тә бөгөн яҙғанмы ни? – Вафатынан өс көн алда ғына яҙған ти бит! – Ғүмере буйы аҡылы алдан йөрөнө уның! – Ҡатын-ҡыҙ – донъя тотҡаһы шул. Баҡса артында ҡоштар һайрауын тыңлап бер аҙ торғас, кире боролдом. Мунса янынан үтешләй шул яҡтан килгән тауышҡа һиҫкәнеп, ирекһеҙҙән күҙ һалдым. Мунса соланы асыҡ тора. Киң эскәмйәлә һеңлекәш ултыра. Ә кейәү уның тубыҡтарына ҡапланған да һулҡылдап илай. Һеңлекәш йәшле күҙҙәрен һөртә-һөртә кейәүҙең сәстәренән һыйпай. Бәғзе ирҙәр йәмһеҙ итеп илай бит ул, тамағынан ниндәйҙер иңрәү генә сыға. Уларҙың күҙенә салыныуҙан тартынып, өй яғына йүнәлдем. Ишек алды тулы кеше, халыҡ таралышырға йыйына. Гөрөлдәгән тауыш ишетеп, ирекһеҙҙән башымды күтәрәм. Өй ҡыйығы аҫтындағы ояла хәҙер инде ике күгәрсен гөрөлдөгө сыға. Бер инеп, бер сығып, ниҙер ташыйҙар, бер туҡтауһыҙ хәбәрләшәләр. Ошо урынды төйәк итергә уйлайҙар буғай… Фото А. Нурмухаметов",Фатиха. Марат Әминев Хикәйә,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 1 1 1],7,Аңлатма,7863,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-01-06/fatiha-marat-minev-hik-y-4530353,2026-01-06T23:34:00+00:00
"Күмертау ҡалаһында Бөтә Рәсәй йәш дипломаттар форумы үтте. Ул Кәрим Хәкимовтың (1890–1938)  тыуыуына 135 йыл тулыуға арналды, темаһы Милли мәҙәниәттәр дипломатияһы тип аталды. Түңәрәк ҡорҙа Кәрим Хәкимовтың Советтар Союзы менән Сәғүдиҙәр дәүләте араһындағы бәйләнештәрҙе үҫтереүгә индергән өлөшө тураһында уй-фекерҙәр менән уртаҡлашырға мөмкин булды. Балалар дипломатия темаһына тәҡдим ителгән уйындарҙа ҡатнашты, Ҡыҙыл паша  тигән әҙәби композиция ҡараны. Еңеүселәргә дипломдар һәм бүләктәр тапшырылды. Сығанаҡ: Күмертау ҡалаһы хакимиәте. молодёжьидети йәштәр һәм балалар",Күмертауҙа йәш дипломаттар форумы үтте,['Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,572,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-26/k-mertau-a-y-sh-diplomattar-forumy-tte-4483138,2025-11-26T19:42:00+00:00
2012 елның июль ахырында мөселманнарны күпләп тоткарлауларга каршы протест чарасы,Татарстан кануны да мөселманнар файдасына үзгәрде,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Татарстан,81,https://www.azatliq.org/a/25063163.html,2013-08-02T09:30:20+00:00
"Күҙ алдына килтерәйек: шау-гөр килеп күңелле туй бара. Килен менән кейәүгә «кем ҙурыраҡ ҡаба, шул ғаиләлә баш буласаҡ» тип ҙур икмәктән ауыҙ иттерәләр. «Бер кемгә лә бирешмәйем, үҙем баш, үҙем түш» тип үҫкән ҡыҙҙар тыйнаҡлығын, ҡунаҡтарҙың иғтибары үҙендә булыуын да онотоп, кейәүҙән дә алдараҡ өлгөрөргә тырышып, ауыҙын ҙур асып, ҡайырып икмәк тешләй. Аңыбыҙға «ҡатын ирҙең артында, башта – ирең, шунан – һин» тигән яҙылмаған ҡағиҙә һеңдерелһә, бындай бәйгеләр ҙә уҙғарылмаҫ ине. Затлы табыны, шау-шыулы уйын-көлкөһө менән туй ҙа үтеп китә. Кисәге ҡыҙыҡай йәш килен, ҡатын роленә инә. Матур тәрбиә алғаны, төшкә тиклем йоҡлап ятмай, ҡәйнәһе янына сыға, аш-һыу тирәһендә булышып, тәүге көндән үк ике араға күпер һала. Белекһеҙерәге йоҡоһон туйҙырғас ҡына уяна, әҙерҙе ултырып ашағас, ҡалған көндө үҙе теләгәнсә үткәрә, телефондан һөйләшә, ирен эйәртеп дуҫтары менән осрашыуға йә булмаһа ата-әсәһе янына сығып китә. Бындай осраҡта әсәй кешенең ҡыҙына йүнәлеш биреп ебәреүе дөрөҫ булыр ине лә бит. Йәш килен ғәмһеҙ йәшлек осоронан сығып, ғаиләле кеше булыуын, иңенә башҡа төрлө мәшәҡәттәр ятыуын нәҡ әсәһе һүҙенән аңларға тейеш. Эльза Мөхәмәҙиева Фото А. Королев",Әсәнән күргән тун бескән.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,1160,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-07/s-n-n-k-rg-n-tun-besk-n-4457790,2025-11-07T17:09:00+00:00
". Мал табибы, шулайтығыҙ, былайтығыҙ, тип беҙгә кәңәштәрен әйтеп, һыйырҙы дауаларға дарыуҙар яҙып ҡайтып китте. Һауығыҙ, һөт төшөрөп алығыҙ, тип тә өҫтәне. Уның кәңәшен тотоп, тартҡылай торғас, ҡатын һөт төшөрөп алды. Йәһәтләп ыуыҙ ҡоймағы ла ҡойоп ебәрҙе. Пожаркала эшләйем бит инде. Иртәгәһенә дежурға теге ҡоймаҡты алып киттем. Малайҙарға, һыйыр шулай-шулай мажаралар менән табылды, тип табылыу тарихын тәмләп һөйләп, еңгәгеҙ бына ыуыҙ ҡоймағы ла ебәрҙе, тип ҡоймаҡ менән һыйланым тегеләрҙе. Шунан икенсе, өсөнсө дежурҙарға уже ҡаймаҡ апара башланым. Ҡатын геүелдәтеп һөт бора, шөкөр. Быҙау булмаһа ла, аҡтан яҙҙырманы әле, тибеҙ. Шулай бер ун биш көнләп үтте. Бер мәл эштә саҡта бисәкәй шылтырата.",Ыуыҙ ҡоймағы һәм. ҡаймағы (әкәмәт),['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,701,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-02-19/yuy-oyma-y-m-ayma-y-k-m-t-4128653,2025-02-19T17:00:00+00:00
"Напомним, сегодня в Уфе начал свою работу Международный геологический чемпионат «Гео Вызов». В нем участвуют студенты геологических специальностей из России, а также стран ближнего и дальнего зарубежья — всего 38 команд из 16 стран. Будущие геологи до 17 сентября будут соревноваться за звание лучших в 12 дисциплинах. Победители получат возможность пройти стажировку на предприятиях геологической отрасли. Первые два чемпионата также проходили в Башкортостане. Министр природопользования и экологии республики Нияз Фазылов рассказал, что победители и участники прошлых чемпионатов уже работают в ведущих геологических компаниях как в Российской Федерации, так и за рубежом. «Наша главная задача — чтобы ребята, участвующие в чемпионате, смогли себя практически применить в будущем. Победители и призеры Гран-при автоматически получают право на стажировку в ведущих геологических компаниях с последующим трудоустройством. И отмечу, что среди работодателей ведется активный поиск сотрудников, и их ищут в основном среди участников нашего чемпионата», — сказал он. Глава природоохранного ведомства также отметил, что масштабный форум дает студентам-геологам не только базовые знания в области экологии и геологии, но и объединяет ведущие геологические школы мира для определения дальнейшей стратегии развития минерально-сырьевого комплекса и вопросов практического применения геологических наук.",Ведущие геокомпании РФ и мира ищут сотрудников на «Гео Вызове» в Башкирии,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,1393,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-09/veduschie-geokompanii-rf-i-mira-ischut-sotrudnikov-na-geovyzove-v-bashkirii-4381088,2025-09-09T16:18:00+00:00
"—Һин ҡояш кеүекһең бит, нишләп нурыңды болот араһына йәшерәһең? Йылмайып йөрөһәң, һөйөүең үҙе һине килеп табыр. — тинем уға. Ай ҙа үтмәне, егет яныма һыу һөлөгөндәй ҡыҙ менән килде лә: ""Ағай, киленең ошо булыр! "" — тип таныштырҙы. Өйләнештеләр. Сит илдә лә йөрөп ҡайттылар. Үҙ яртыһын таба алмаусыларға кәңәшем шул: Ҡояш бул, һөйөү һине үҙе табыр!",ҠОЯШ БУЛ!,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Төрлө,347,https://henek.info/articles/+++-/2025-07-02/oyash-bul-4298598,2025-07-02T13:30:00+00:00
"Яңауыл үҙәк район дауаханаһы автопаркы, Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проектына нацпроект Продолжительная и активная жизнь) ярашлы, автомобиле менән тулыландырылды. Автомобиль дүрт пассажирҙы ташыу өсөн тәғәйенләнгән, шул иҫәптән мөмкинлектәре сикләнгән бер пациентты алыу мөмкинлеге бар.  Уңайлы булһын өсөн алғы ултырғыс бороу-күсереү механизмы менән йыһазландырылған. Әгәр пассажир инвалид креслоһынан күсеп ултырһа, креслоны йыйылған көйө багажникка һалырға була. Пассажир өсөн ҡайыштар менән нығытыу мөмкинлеге булған махсус урын булдырылған. Был яңылыҡтар транспорт сараһын ҡулланыу функцияларын киңәйтә. –Милли проектты тормошҡа ашырыу медицина хеҙмәттәрен яңыртыу өсөн яңы офоҡтар аса. Яңыртылған автопарк пациенттарға медицина ярҙамын яҡшыртырға, хәүефһеҙлек сараларын күрһәтеү сифатын күтәрергә ярҙам итәсәк, – тине дауахананың баш табибы Илгиз Хәтипов. Оҙайлы һәм әүҙем тормош милли проекты (нацпроект Продолжительная и активная жизнь) Һаулыҡ һаҡлау милли проектын һәм элекке ҙур ҡоласлы Демография проектының ҡайһы бер йүнәлештәрен артабан үҫтерәсәк. Тәү сиратта ярҙам сараларын ғүмер оҙайлығы илдәге уртаса күрһәткестән артта ҡалған төбәктәр һәм ауылдар аласаҡ. Милли проект һаулыҡ һаҡлауҙың тәүге звеноһын артабан яңыртыуға йүнәлтелгән, йөрәк-ҡан тамырҙары, онкология һәм диабет сирҙәре менән көрәш буйынса федераль программалар ҙа дауам итәсәк. Тап ошо мөһим милли проект 2030 йылға көтөлгән ғүмер оҙайлығын 78 йәшкә (артабан 80 йәшкә) тиклем еткереүҙе күҙ уңында тота. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Медицина хеҙмәтләндереүе яҡшырасаҡ,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1730,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-20/meditsina-he-m-tl-ndere-e-ya-shyrasa-4543203,2026-01-20T09:30:00+00:00
"Башҡортостанда 2024 йылда тәүге тапҡыр мәктәп парталарына 47 836 бала ултырасаҡ. Был хаҡта төбәк Роспотребнадзорҙың матбуғат хеҙмәтендә һөйләнеләр. Беренсе сентябрҙә, дөрөҫөрәге, икенсеһендә (быйыл Белем көнө дүшәмбегә күсерелә), бөтәһе 524 887 уҡыусы уҡырға килә. - Башҡортостандың Роспотребнадзор идаралығы контролендә 1 728 мәктәп бар. Ведомство белгестәре бүлмәләрҙең һауаһын, эсәр һыуҙы, яһалма яҡтыртыуҙы, микроклимат параметрҙарын тикшереүҙе контролдә тота, - тип һөйләнеләр күҙәтеү органында. Автор фотоһы",Башҡортостанда тәүге тапҡыр 47 меңдән ашыу бала мәктәп парталарына ултырасаҡ,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,513,https://amanat.su/news/novosti/2024-08-26/bash-ortostanda-t-ge-tap-yr-47-me-d-n-ashyu-bala-m-kt-p-partalaryna-ultyrasa-3898624,2024-08-26T11:40:00+00:00
"Онотолған ҡапҡа яғын бағып, Ҡара ҡойған алыҫ юл сатын, Һағыш-хәсрәт, һиҙенеүҙәр баҫып Күкрәгеңдә ята гел ҡатыу. Подруга дней моих суровых, Голубка дряхлая моя! Одна в глуши лесов сосновых Давно, давно ты ждешь меня. Ты под окном своей светлицы Горюешь, будто на часах, И медлят поминутно спицы В твоих наморщенных руках. Глядишь в забытые вороты На черный отдаленный путь; Тоска, предчувствия, заботы Теснят твою всечасно грудь…То чудится тебе… Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Шиғриәт,['Башҡортостан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0],2,Донъя,835,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2026-02-10/shi-ri-t-4572522,2026-02-10T15:10:00+00:00
"фикерләр31 май интернетта""Сүз байлыгы""проекты эшли башлады. Ул кешенең татарча пассив сүз байлыгын, тел белү тирәнлеген белергә мөмкинлек бирә, дип сөйләде Азатлыкка проект авторы Илдар Әюпов. Сайтта теләүчеләргә татар теленнән тест узарга тәкъдим ителә. Сораулар арасында сирәк кулланылган сүзләр дә бар, уйлап табылган сүзләр дә тәкъдим ителә (бу очракта татарча мондый сүзнең булу-булмавын билгеләү кирәк). Әюпов Азатлыкка сөйләгәнчә, әлеге проект укучыларга татар телен никадәр яхшы һәм ""тирән"" белүен күрсәтә ала. Бу телне белү дәрәәсен объектив билгеләү метрикасы булып тора. Мондый проект татар телен өйрәнүчеләр һәм яхшы белүчеләр арасында да телне популярлаштыру максатын куя, ди ул. Сайт тәкъдим иткән статистика нигезендә фәнни тикшеренүләр дә ясап була. — Мондый проектның татарча да кирәклеген күптәннән уйлаган идем. Инглизчә, урысча мондый статистикалар биргән сайтлар күп. Проект шактый озак әзерләнде, — дип сөйләде Илдар Әюпов. Техник модельләрбелән төрле телләргә мондый проектлар ясаучы Григорий Головинуртаклашты. Татарстанның Гамәли семиотика институты исә татар теленең ""Туган тел"" корпусын кулланырга мөмкинлек бирде, ди проект авторы. Әлегә тестта 20 меңләп сүз бар. Анда әдәби сүзләр генә кулланыла, барлык диалекталь вариантларны алу мөмкин түгел, дип аңлатты автор. Тест төгәллеге исә кулланучылар саны артуы белән камилләшәчәк. Моңарчы дизайнер һәм тел активисты Илдар Әюпов балалар өчен уен рәвешендә хәрефләрне һәм сүзләрне өйрәнү өчен ""Әлифба"" әсбабынтәкъдим иткән иде. Ул татар орфографиясен тикшерүче""Дөрес"" сайты, ""Әлбәттә""фәнни-популяр порталы, ""Тыпыр-тыпыр грамматика""видеодәресләреһәм башка тел проектлары белән дә шөгыльләнә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарча сүз байлыгын билгеләүче интернет-проект барлыкка килде,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1762,https://www.azatliq.org/a/32436964.html,2023-05-31T11:28:17+00:00
"Хөрмәтле дуҫтарыбыҙ, барығыҙҙы ла Ҡорбан байрамы менән ҡотлайбыҙ! Бөгөн дини ҡәрҙәштәребеҙ мәсеткә барып, яҡындарының һаулығын һәм бәхетен, дөйөм именлекте, Ватаныбыҙҙың сәскә атыуын теләп доға ҡыла. Изге байрам һәр йортҡа тыныслыҡ, ҡот һәм муллыҡ килтерһен. Һеҙгә һаулыҡ, именлек һәм изгелектәр теләйбеҙ!",Ҡорбан байрамы менән!,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Дин,305,https://shonkar.com/news/iman-nury/2025-06-06/orban-bayramy-men-n-4267771,2025-06-06T14:29:00+00:00
"Журналды ҡулға алғас та башынан аҙағына тиклем уҡыйым, өйрәнәм, анализлайым, хәтеремдә ҡалдырам. Бигерәк тә теоретик мәғлүмәттәр, мәҡәләләр, башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса дәрес, кластан тыш сара өлгөләре, сценарийҙар бик оҡшай. Уларҙы үҙ эшемдә лә ҡулланам. Уҡытыусыларға үҙҙәренең эш тәжрибәһе, яңылыҡтары менән уртаҡлашыу өсөн журнал бик ҡулайлы. ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" журналы  -  мәғариф өлкәһендәге бөтә яңылыҡтар менән таныштырыусы, өйрәтеүсе, теоретик белем биреүсе, әйҙәүсе, ҡанаттар ҡуйыусы журнал. Төрлө йылдарҙа минең дә бер нисә мәҡәләм, дәрес өлгөләрем баҫылып сыҡҡан ине. Журналда баҫылған хеҙмәттәремде күреп ныҡ шатланһам, 2024 йылдың 2-се яртыһына яҙылып, бүләк отоусылар исемлегендә үҙемдең фамилияны күргәс, ҡыуанысымың сиге булманы. Журналдың баш мөхәррире Салауат Ғайса улы Кәримовҡа, барлыҡ редакция хеҙмәткәрҙәренә шәп журнал өсөн дә, журналға яҙылып, ""Яҙыл да бүләк от"" акцияһын ойошторғандары өсөн дә оло рәхмәтемде еткерәм. Киләсәктә яңы үрҙәр, ижади уңыштар, юғары бейеклектәр теләйем. Мин журналға һәр саҡ яҙылдым, яҙылам һәм яҙыласаҡмын!","Журналға һәр саҡ яҙылдым, яҙылам һәм яҙыласаҡмын!",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Яңылыҡтар,1073,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-21/zhurnal-a-r-sa-ya-yldym-ya-ylam-m-ya-ylasa-myn-3893941,2024-08-21T13:37:00+00:00
"Мин иһә, тартыныуымды еңеп, шиғырҙарымды яңыраҡ гәзит-журналдарға тәҡдим итә башлаған инем. Балалар өсөн Кәзә малайы Текетек мажаралары тураһында шиғри әкиәтемдең тәүге киҫәктәре баҫылып сыҡҡайны. Сығыштар башланғас, ҡыйыулығымды йыйып, мин дә балалар шиғриәте тураһында фекерҙәремде әйтергә йөрьәт иттем. Ғөмүмән, икенсе һөнәрем буйынса мин балалар әҙәбиәте белгеслегенә уҡып сыҡҡайным бит, теорияһын өйрәнгәнмен. Гүзәлгә сығышым оҡшаған икән. Уның балалар өсөн Ҙур бейәләй тигән йыйынтығы баҫылғайны инде, хәҙер яңыһын әҙерләүен әйтеп, ҡарап сығыуымды һораны. Төндө шул шиғырҙары буйынса һөйләшеп үткәргәйнек. Кәңәштәремде йылы ҡабул итте. Ғөмүмән, уның балалар өсөн яҙған шиғырҙары нотоҡ уҡып түгел, ә баланың үҙ ғәмәле менән, үҙ йәшенә ярашлы тел менән тәрбиә, белем-ғилем бирә, йырлап ҡына тора. Шуға күрә дәреслектәргә лә мул булып инеп киткән. Бына миҫалға бер генә шиғыры: Китап уҡыйбыҙ Эй яратам әсәйемдең Миңә китап уҡыуын. Әкиәт тыңлай башлаһам, Кәрәкмәй хатта уйын. Көн буйы ла тыңлар инем, Күп шул әсәйҙең эше. Ниңә бәләкәйҙән алып Уҡымай икән кеше? Шуға тиҙерәк мәктәпкә Барғым килә шул минең. Үҙем уҡырға өйрәнһәм, Гел китап уҡыр инем! Сабыйҙы ана ҡайһылай ябай ғына, әммә мауыҡтырғыс итеп белем донъяһына инеп китергә саҡыра ул. Бала булмышын, ҡылыҡтарын мәрәкләп күрһәтеп тә тәрбиәләй: ЮҒАЛҒАН БЕЙӘЛӘЙ Ҡыҙыҡ иттем олатайҙы: Бейәләйен сәлдерҙем! Бик кәрәге булды әле Был йөнлөкәй әйберҙең. Эсенә бойҙай тултырып, Сыҡтым ишек алдына, Иртәнге ашҡа турғайҙар Килеп етте яныма. Бейәләйҙән емдәр һибәм, Эй сүпләй сәпсек, турғай! Олатай мейес башынан Бейәләй эҙләй, буғай. Бында шиғыр ике яҡлы йүнәлешле – сабыйҙың игелек эшләргә ынтылышы, ә ололарҙың иһә кескәйҙәрҙең бындай ғына ғәйебен аңлап, яратып ҡабул итергә тейешлегенә ишаралай. Гүзәл Ғәлиева әҙәби ижадҡа иртә, мәктәп йылдарынан уҡ килә: тәүге шиғырҙары республика балалар гәзите Башҡортостан пионерында баҫыла. Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡый башлағас, әҙәбиәт мөхитенә әүҙем инеп китә. Ул осорҙа бигерәк тә уҡыу йортоноң һөҙөмтәле эшмәкәрлек алып барған «Шоңҡар» әҙәби ижад түңәрәгенә йөрөү уның өсөн үҙе бер мәктәп була. Ул ғына ла түгел, бер аҙҙан йәш ижадсыны түңәрәк старостаһы итеп һайлап ҡуялар. Гүзәлдең шиғырҙары матбуғатта баҫылып тора, йәш һәм башлап яҙыусылар әҫәрҙәре тупланған «Йәш көстәр» йыйынтыҡтарына ла инеп китә. Диплом алыу менән ул район гәзитендә эш башлай. Был инде ауыл, уның эшсәндәре тормошон яҡындан өйрәнеп, ижадына яңы алымдар индереп ебәрергә булышлыҡ итә, донъяға ҡарашын киңәйтә. Бер-бер артлы «Ҙур бейәләй», артабан «Ҡыйғас болот», «Мин йәшәйем Уралда», «Ирәмәл итәгендә» тигән шиғри йыйынтыҡтары донъя күрә. 1983 йылда Ҡыйғас болот тигән исеме үк шағирәнә китабы баҫылып сыҡҡас, әҙәби тәнҡитсе Ғилемдар Рамазанов әҫәрҙәргә юғары баһа биреп, йәшлек тауышы тип атай. 1984 йылда шағирә йәш яҙыусыларҙың Бөтә Союз кәңәшмәһендә лә ҡатнаша. Бында Ленинград шағиры Анатолий Чепуров, белорус яҙыусыһы Нил Гилевич һәм украин шағиры Петро Перебейнос үткәргән семинарҙа ҡатнашып, шиғырҙарына бик йылы баһалар ала. Йыйынтығы Молодая гвардия нәшриәтенә тәҡдим ителә. Гүзәл Ғәлиеваның башҡорт шиғриәтендә тотҡан лайыҡлы үҙ урыны бар. Әҫәрҙәрендә хәтерҙә ҡалырлыҡ образдар тыуҙыра, тел байлығы, нәфислеге менән һоҡландыра. Юҡҡамы ни уның шиғырҙарына Нур Дауытов, Салауат Низаметдинов, Роза Сәхәүетдинова, Рим Хәсәнов һәм Фирзәр Мортазин кеүек билдәле композиторҙар тиҫтәләрсә йыр яҙған, уларҙы танылған йырсылар башҡара, радио һәм телевизорҙан да даими яңғырап тора. Хәҙер инде социаль селтәрҙәрҙә лә уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙарҙы яңғыратырға мөмкин. Үҙе лә бик моңло итеп йырлай бит ул, шуға ла күпселек шиғырҙары ла көйгә һалыуға һорап ҡына тора. 1991 йылда сыҡҡан Ут һүрелмәй усағымда тигән йыйынтығы ҡатын-ҡыҙ шиғриәтенә үҙенә генә хас тауышы булған шағирә килеүен раҫланы. Лирик герой – үҙенең игеҙәк һыңары, уның үҙен күреп белмәгән кеше лә шиғырҙары буйынса шәхес булараҡ төп һыҙаттарын төҫмөрләй алыр ине. Уның шиғырҙарында нәзәкәт менән бер рәттән тәрән фәлсәфә лә бар. Тәбиғәт менән кеше яҙмыштарын бер семантик рәткә ҡуйып тыуҙыра ул әҫәрҙәрен. Миләш тигән бағышлауында был асыҡ күренә: Ҡырыҫ йәмен миләш сәскәһенең Шәйләмәй ҙә бәғзе кешеләр. Ни әйтәһең? Күпкә матурыраҡ Күперек муйыл, сирен ишеләр. Муйылдар ҙа бына емеш ҡойҙо, Сирендәр ҙә ҡалған ҡыу булып. Ҡара көҙҙө биҙәй миләш ҡуҙы, Ялҡын-шишмә булып урғылып. Һабаҡтарҙа инде тормош та юҡ, Ә емеше яулай зиһенде, Иртә киткән мәшһүр шағирҙарҙың Үлмәҫ шиғырҙары шикелле. Хаҡлы ялға сығыр алдынан Гүзәл Ғәлиева республика парламенты секретариатында тәржемәсе булып эшләне. Закон теле – үҙенә башҡа, теүәллекте яратҡан, шул уҡ ваҡытта ҡалыплашҡан, ҡоро мәғлүмәт биргән тел ул. Мәгәр ул берҙәй оҫталыҡ менән әҙәби әҫәрҙәрҙе лә тәржемә итте. Ғ. М. Мусреповтың «Ҡуҙыйкүрпәс һәм Баянһылыу», А. Камюның «Яңылышыу», Ф. Кроммелинктың «Мөгөҙлө шәп ир», Мольерҙың «Яртаҡыл Журден», У. Шекспирҙың «Ун икенсе төн» пьесаларын башҡорт теленә әйләндерҙе. Улар барыһы ла республикабыҙҙың төп театрҙары – М. Ғафури исемендәге һәм Йәштәр театры сәхнәләрендә ҡуйылды. Ә Флорид Бүләковтың әҫәре иһә Ғәлиева тәржемәһендә бик күп сәхнәләрҙә уйналды. Романдар буйынса инсценировкалар ҙа яҙа ул. Сәхнә өсөн тәржемәләр эшләүенә, инсценировкалар әҙерләүгә Мәскәүҙә ГИТИС-та театр белгеслеге буйынса өс курс уҡып алыуы ла ярҙам итә. Әҫәрҙәре матбуғатта ғына түгел, китап булараҡ та сығып тора, шунда уҡ таралып та бөтә. Бер китап эсендә башҡортса ла, Николай Грахов тарафынан урыҫ теленә тәржемә иткәндәре лә индерелеп, бына тигән баҫма донъя күргәйне. Бик шәп башланғыс булғайны был. Әҫәрҙән-әҫәргә, китаптан-китапҡа уның оҫталығы арта бара, ижадта эҙләнеп, рус һәм башҡа телдәрҙәге әҙәбиәтте лә өйрәнеп, теоретик йәһәттән дә баҙыҡлана. 1996 йылда уҡ Ә. Х. Хәбиров Йәнле шишмәләр: Ижади портреттар тигән китапта уның ижадына бағышлап «Өлгөрҙө микән һүҙҙәрем тигән мәҡәләһен баҫтырғайны. Академик Ғ. Б. Хөсәйенов иһә «Мин артығын күктән һорамайым…» тигән мәҡәләһендә шағирәнең әҫәрҙәренә төплө байҡау яһап, бик юғары баһа биргәйне (Ватандаш. 2005, 12). Гүзәлдең тағы бер сифатын әйтмәй мөмкин түгел. Көслө характерлы кеше ул. Нескә хисле шағирәнән быны көтөү мөмкин дә түгел кеүек. Бик күп һынауҙар үтергә тура килде уға тормошонда. Ошо юлдар тиктәҫтән генә яҙылмағандыр: Йәлләй-йәлләй генә баҫам ипләп, Аяҡ аҫты – йәшел яп(ы)раҡ, Алтын көҙҙәрен дә күрәлмәйсә, Бер тәүлектә йәшел йәшлегенән Яҙған сағандарға аптырап. Йәшел килеш елгә бирешерлек Нисек улар шулай ҡаҡшаған? Уларҙың да микән иммундарын Фенол-диоксиндар ашаған? Сағандарҙың ҡаушап ҡалған мәле, Ауыр юғалтыуҙан юғалып. Кәбисә йыл үҙ иңемә һалған Оҡшаш бәләләрҙе уйланым. Сабырлыҡтар һеҙгә, сағанҡайҙар, Атып бәргәс тәнегеҙ хастаһын, Йән-тәндәрегеҙҙе тиһәгеҙ һеҙ Мәхрүмселек әгәр баҫмаһын. Тәҡдир-таяҡ ғәҙелһеҙ үк түгел, Ике башы төшмәй бер башҡа, Үҙ йәшеңдән оло аҡыл килә Ауыр юғалтыуға алмашҡа. Кәбисә йылы тип атала был шиғыры. Кәбисә йылы ине шул. Ул ваҡытта икебеҙ бер бинала эшләй инек. Бер көндө, дауаханаға барҙым, тип килеп инде лә минең менән сер бүлеште. Дөрөҫөн әйткәндә, диагнозын ишетеп, үҙем ҡойолоп төштөм. Хатта, әллә һуңғы тапҡыр күрәмме, тип тә уйлап ҡуйҙым. Ә ул бирешмәне. Көрәште. Еңеп сыҡты. Туған йәнле, дуҫтарына тоғро кеше итеп тә беләм мин уны. Күренекле яҙыусы Спартак Ильясовтың ғүмер ахырында уның менән осрашып, ғаилә ҡороуҙары прозаиктың ижады ҡапыл гөлтләп, яңы балҡыш алып үҫеп китеүенә сәбәпсе булды, тип әйтә алам. Ижади тандем емештәре араһынан бигерәк тә Биғылый романы айырым урын тота. Китап әҙәби мөхиткә өйөрмә кеүек килеп ингәндәй итеп тойҙом мин, уны бик оҡшатып ҡабул иттеләр, шаңдағы көслө булды. Артабан инде Гүзәл Ғәлиева уны пьеса итеп эшләне. Әҫәрҙе Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең башҡорт драма театры сәхнәләштереп тә ҡуйҙы. Спартак Мөжәүир улының Ҡолой кантон романы буйынса Гүзәл Ғәлиева менән берлектә яҙылған пьесаһы Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы ойошторған драматургия әҫәрҙәре конкурсында еңеп, сәхнәгә ҡуйырға тәҡдим ителде. Театрҙың репертуарында 1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында башҡа спектакль барыу сәбәпле генә ҡуйылмай ҡалды. Хәҙерге мәлдә ул спектакль театр репертуарында юҡ ахыры. Парижға хәтлем барып еткән ғәскәр башлығы тарихы бөгөн дә бик көнүҙәк булып ҡала лаһа – шул тарафтан илебеҙгә яҫҡынған дошмандарҙың ватандаштарының үҙ заманында ябай ғына уҡтары менән ҡоттарын осороп, төньяҡ амурҙары тигән ҡушамат алып, арт һабаҡтарын уҡытҡандар бит. Халҡыбыҙҙың яугирлек тарихынан бер сатҡы булараҡ, был әҫәр ҙә сәхнәләштерелһә, йәш быуын өсөн рухи көс алырлыҡ фәһемле бер тамаша килеп сығыр ине. Улар икәүләп Зәйнулла ишан Рәсүлев тураһында ла Нур шәреҡтән килә тип аталған драма яҙҙылар. Ул пьеса ла республика конкурсында ҡатнашты. Спартак Ильясовтың Ҡағанат вариҫтары тигән китабы үҙе вафат булғандан һуң донъя күрҙе. Был китабын әҙерләүҙә лә Гүзәл туранан-тура ҡатнаша, сөнки әҫәрҙең төп геройы Йосоп Арыҡов уның тыуған ауылы Иманғолдан, ул ғына ла түгел, тура ептән барып тоташҡан ҡанбабаһы ла булып сыға. Ғүмер буйы ауыл хужалығында эшләп, һуңғы йылдарҙа ғына әҙәби ижадҡа ныҡлап тотонған Спартак Ильясовтың әҫәрҙәренә шағирә, журналистикала ла, нәфис әҙәбиәттә лә, театр эшмәкәрлегендә лә тәжрибә туплаған Гүзәл Ғәлиева үҙенең кәңәштәре, төҙәтмәләре-өҫтәмәләре менән бәҫ өҫтәне. Ысын-ысындан музаһы булды ул прозаиктың. .Тәҙрәңдә ут бар – Бар донъяла ҡот бар тип башлана уның бер шиғыры. Эйе, Гүзәлдең тәҙрәһендәге утты күреп, минең дә һөйөнгәндәрем була ине. Белореттан поезд менән килеп төшәһең дә, Өфөнөң ҡышҡы ыжғыр кисендә ҡунаҡханаға түгел, уға киләһең. Ул саҡта бит әлеге кеүек кеҫә телефондары бармы әле. Тәҙрәһендә ут күреп, һөйөнәһең, уның яҡты йөҙ менән ҡаршыларын беләһең. Гел шулай, ижадың тәҙрәһендә лә ут булһын, шағирә! Сөнки әҫәрҙәрең – әҙәбиәтебеҙҙең йәме-ҡото ул! Гүзәл СИТДИҠОВА, Башҡортостандың халыҡ шағиры.",ИЖАДЫ – ӘҘӘБИӘТЕБЕҘ ЙӘМЕ,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 1 0 1 1 1 1],11,Әҙип,9742,https://agideljurn.ru/articles/-ip-tormosho/2025-03-12/izhady-bi-tebe-y-me-4472609,2025-03-12T22:00:00+00:00
Хәҙерге үҫмерҙәрҙе нисек итеп китап уҡырға йәлеп итергә? Нәҡ был турала бөгөн Китап-Байрамында Татьяна Фролова үҙ серҙәре менән бүлеште.,Китап уҡыуға һөйөү нисек уятырға?,['Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Ата-әсәләр иғтибарына,136,https://yanshishma.com/articles/ata-s-l-r-i-tibaryna/2025-05-31/kitap-u-yu-a-y-nisek-uyatyr-a-4259053,2025-05-31T18:15:52+00:00
"Тәһранда АКШка каршы плакатфикерләрЯкшәмбе көнне Тәһран белән Вашингтон арасындагы мөнәсәбәтләр чираттагы тапкыр кискенләшкән шартларда, Иранның югары рухание, аятулла Али Хаменеи АКШ Иранга һөүм иткән очракта, бөтен төбәкне колачлаячак сугыш башланачак, дип белдерде. Хаменеи шулай ук Иранның ""сугыш башлау"" иницаторы булмавын, башка дәүләтләргә беренче булып һөүм итмәвен әйтте, әмма һөүмгә һөүм белән авап бирергә әзер булуын ассызыклады. Аның матбугат хезмәте хәбәр итүенчә, аятулла якшәмбе көнне Ислам инкыйлабының 47 еллыгына багышланган чара уңаеннан әмәгатьчелек вәкилләре белән очрашкан. АКШ президенты Доналд Трамп моңа кадәр Якын Көнчыгышта хәрби-диңгез көчләрен арттырырга кушты һәм атом коралы мәсьәләсендә сөйләшүләрдә алга китеш булмаган очракта, яки Иран хакимияте протестларны кырыс рәвештә бастыруны дәвам итсә, Тәһранга һөүм ясау мөмкинлеген дә кире какмады. Алдагы көнне Трамп Иранның хәзер АКШ белән ""итди сөйләшүләр"" алып баруын белдерде. Аның сүзләренчә, бу сөйләшүләр нәтиәсендә ""кабул ителерлек ниндидер карарга"" ирешү мөмкин. Иран хакимияте вәкилләре белән АКШ арасында ихтимал элемтә нечкәлекләре турында әлегә билгеле түгел. Декабрь ахыры һәм гыйнвар башында Иранда күп кеше катнашында протестлар узды һәм анда хәбәрләргә караганда, бәрелешләр вакытында меңләрчә кеше һәлак булган. Хакимиятләр 3117 кеше үлүен белдерә, ә хокук яклау оешмасы 6713 кешенең һәлак булуы турында расланган мәгълүматлар бар дип әйтә. Аларның күпчелеге — протестларда катнашучылар, ди. Башка хокук яклау оешмалары һәм мәгълүмат чаралары да төрле саннар китерә, әмма алар расланмаган. Ак йорттагы үз чыганакларына сылтанып хәбәр итүенчә, Доналд Трамп Иран ирендәге һәдәфләргә каршы киңкүләм һава һөүме ясау юлын карый. Иран атом програмын һәм баллистик ракетлар итештерүен чикләүгә кагылышлы башлангыч сөйләшүләр нәтиәсез тәмамлану моңа сәбәп булып тора. Һөүм өчен ихтимал һәдәфләр арасында Иран итәкчеләре, протестчыларны үтерү өчен аваплы булган иминлек көчләре башлыклары, шулай ук атом програмы белән бәйле материаллар итештерү һәм саклау корылмалары, шулай ук дәүләт оешмалары телгә алына. Трампның Иранның атом програмына игътибары, мөгаен, узган әйдәге һөүмнәр вакытында имерелгән уран баету корылмаларын торгызу омтылышлары турында АКШ күзләү хезмәтләреннән алынган хәбәрләр аркасында арткандыр. Шулай ук Иран хакимиятенең Атом энергиясе халыкара агентлыгы (МАГАТЭ) инспекторларын үз корылмаларына кертүдән баш тартуы да шик тудыра. Чәршәмбе көнне Иранның тышкы эшләр министры Аббас Арагчи илнең кораллы көчләре ""теләсә нинди агрессиягә"" ""кичекмәстән һәм куәтле"" авап бирергә әзер дип белдерде. Америка белгечләре фикеренчә, Тәһран АКШның төбәктәге хәрби базаларына һәм АКШның төбәк беректәшләре ирләренә, иң элек Израилгә, һөүм ясарга мөмкинлек бирә торган шактый зур ракета арсеналына ия. Русиядә","Хаменеи АКШ Иранга һөүм иткән очракта ""төбәктә сугыш"" белән янады",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2809,https://www.azatliq.org/a/33666143.html,2026-02-01T15:59:53+00:00
"Кремль сүзчесе Дмитрий ПесковфикерләрРусия президенты сүзчесе Дмитрий Песковилдә авыр инаятьләр өчен хөкем ителгәннәр үз гаепләрен Украинадагы сугышта ""кан белән юа"" диде. Ул шул рәвешле ""Коммерсантъ "" радиосының Владислав Канюсны ярлыкаулары турындагы соравына авап бирде. Канюс Вера Пехтелеваны үтергән өчен 17 елга колониягә хөкем ителгән иде, әмма сугышта булганнан соң иреккә чыкты. Шул рәвешле Песков беренче тапкыр рәсми рәвештә авыр инаять кылган тоткыннарның фронтка алынуын, аларга президент ярлыкавы бирелүен таныды. Аныңәйтүенчә, ярлыкауның ике юлы бар. Беренчесе - гаепне тану аша, әзаларны үтәү федераль хезмәте (ФСИН), төбәк, федераль бүлге, үзәк комиссия һәм президент дәрәәсендәге карар нигезендә. Икенче юл - тоткыннар ""инаятьләрен сугыш кырында штурм бригадаларында, ядрәләр һәм снарядлар астында кан белән юа"". Бу икенче юл канунның кайсы нормаларына нигезләнүен ул аңлатмады. Быел февральдә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәте башлыгы Евгений Пригожин тоткыннарны ыюдан туктыйбыздип белдерде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Песков: авыр инаятьләр нигезендә хөкем ителгәннәр фронтта ""гаебен каннары белән юа""",['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1106,https://www.azatliq.org/a/32679479.html,2023-11-10T13:34:55+00:00
"Татарстан мөфтие вазифасына әлегә расланган өч рәсми намзәт: Камил Сәмигуллин, Харис Салиханов, Фәрит Салман",Мөфти вазифасына тагын дәгъва итүчеләр булырмы?,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Дин,108,https://www.azatliq.org/a/24935290.html,2013-03-21T19:40:43+00:00
"Бирешкән дә юҡ бит әле, Артҡа ҡарар ваҡыт юҡ! Мораҙыма ирешмәйсә, Теҙләнергә хаҡым юҡ! Ауа- түнә алға барам, Шыуышып та аламдыр. Маҡсат булып торғаны - Күҙ ҡараһы - баламдыр. Марсель Хамматов",Ауа-түнә алға барам,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,191,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-19/aua-t-n-al-a-baram-4541580,2026-01-19T21:00:00+00:00
"–  2017 йылдан мәктәп базаһында эшләп килгән «Любизар» хәрби - патриотик клубы сиктәрендә  күп тапҡыр мәктәптең уҡыусылар араһындағы хоккей буйынса йыйылма командаһы төбәк, республика, район ярыштарында призлы урындар яуланы. Ҡыҫҡаһы, бында  шөғөлләнгән йәш хоккейсылар  еңеүҙәре менән йылдың - йылы ҡыуандырып ҡына торалар. Тиҙҙән генә был спорт төрө миҙгеле асылыр, был яңы төҙөлгән кейенеп-сисенеү урыны Байназар ауылының һәм тотош район спортсыларын ҡыуандырыр, яңы еңеүҙәргә дәртләндерер, уйынсылар рәхәтләнеп яңы төҙөлгән бүлмәлә кейемдәрен алмаштырыр. Тик һырғалаҡтың тирә-яғын таҙа, тәрбиәле тотоу – уйынсылар яуаплылығында икәнен оноторға кәрәкмәҫ, – тигән ышанысын еткерҙе мәктәп директоры Йәмил Ишбулды улы Ҡотлобаев һәм, артабан, ул  хоккей яны ҡоролмаһын төҙөүселәргә –Мәүлит Шәриповҡа, Инсур Сабитовҡа, Вәғиз Иманғоловҡа, Илфат Хәсәновҡа, Наиль Ишбулатовҡа, Булат Ишҡыуатовҡа, Флүр Дәүләтшинға, Фәнил  Мөхәмәтйәновҡа, Азамат Баязитовҡа, Ғәзим Ғәлиуллинға мәктәптең Рәхмәт хаттарын тапшырҙы. Шулай уҡ ошондай әһәмиәтле мәсьәләләрҙе хәл иткәндә әүҙем булышҡаны өсөн Әбүзәр Ураҙғоловҡа рәхмәт белдерҙе. Шулай уҡ таҡта менән ярҙам итеүсе шәхси эшҡыуар Нияз ВИЛ улы Ҡарағоловҡа һәм үҙенең таҡта Ярыу цехында брустар үткәреп биреүҙә Ярҙам иткән Дәүләтшин АЙНУР Рәфис улына Рәхмәт хаты тапшырҙы. Әлбиттә, иң тәүҙә, балалар исеменән тәү башлап Иҫке Монасип урта дөйөм белем биреү мәктәбендә  хоккей спортына нигеҙ һалыусы, бөгөнгө көндә Байназар мәктәбендә спортты үҫтереүгә ныҡлы иғтибар биреүсе директор Йәмил Ишбулды улы Ҡотлобаевҡа спорт өлкәһендәге проекттарҙың башланғысында ҡатнашҡаны, тормошҡа ашырғаны һәм яҡлағаны өсөн рәхмәт белдереп, хоккей майҙансығы янындағы ҡоролманы төҙөүҙә ҡатнашыусыларға, «Афарин! », тиергә ҡала. Был майҙансыҡ  бик күп быуын балаларына хеҙмәт итһен. Яуасаҡ ҡары ла яуа башланы, бына-бына хәҙер генә, оҙаҡ көттөрмәй уйынсыларҙың ҙур түҙемһеҙлек менән көткән боҙо ла әҙер булыр. Яңы йыл каникулында каток тулы балаларҙы күреп күңелдәр шатлыҡҡа тулыр, тигән теләктәрҙә ҡалайыҡ. Ә инде яңынан-яңы яҡшы эштәре, уңыштары, ҡаҙаныштары, конкурентлылыҡҡа һәләтле бынамын тигән шәхестәре менән данлы Белем усағы – Байназар мәктәбенә артабан дә шәп, тәрбиәле уҡыусылар, тик бейек үрҙәр, изге башланғыстар ғына теләргә ҡала Алдағы көндәрҙә лә шулай берҙәмлек менән имен йәшәргә насип итһен! Сәйҙә С ӘЙӘХОВА, Бөрйән районы, Байназар ауылы.",Спорт менән дуҫ байназарҙарҙың хыялы тормошҡа ашты,['Дин' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0],4,Мәғариф,2369,https://uchbash.com/articles/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-12-22/sport-men-n-du-baynazar-ar-y-hyyaly-tormosh-a-ashty-4517381,2025-12-22T16:40:00+00:00
"Кырымтатарлар гает намазында, архив фотосыКырымның Русия контроленә күчүенә дүрт ел булды. 2014 елның 16 мартыда Кырымда Русиягә кушылу турында референдум уздырылганнан соң, Русиянең рәсми чаралары бу референдумда катнашканнарның 96 проценттан артыгы Русиягә кушылу өчен тавыш бирде дип хәбәр итте. БУ ТЕМАГА: Кырым аннексиясенә дүрт ел: көрәш дәвам итәКырымтатар халкы мәлесе Украинаның бөтенлеген яклап халыкны бу референдумда катнашмаска чакырган иде. Дүрт ел элек референдумда катнашмаган кырымтатарлар бүген Кырымда барган үзгәрешләрнең уңай һәм тискәре яклары хакында ни уйлый? 2014 елда Кырымда уздырылган референдум бүген кабат уздырылса, алар ничек тавыш бирер иделәр? Азатлык шул хакта сораштыру уздырды. 5Мемет Кемалетдинов: ""Тел, хокук мәсьәләләре әлегәчә хәл ителмәгән""Мемет КЕМАЛЕТДИНОВ, Белогорски районы Зуя бистәсеннән, Карасубазар район шурасы рәисенең элекке урынбасары, хәзер эшсез. Кырымдагы үзгәрешләрне болай барлады: Уңай үзгәрешләрТискәре үзгәрешләрРеферендум хакында– Мин гомумән бернинди сәясәткә тыкшынмас идем, чөнки билгеле бит, Русиянең хезмәтләре Кырымда инде күптәннән эшли иде. Дошманлык орлыклары чәчкән референдум булды ул, негатив нәрсәләр хакында ничек яхшы сүз әйтәсең. Русиягә каршы кертелгән санкцияләрне беркем бетерергә ыенмый. Безгә монда начар, референдум кабат уздырылса, мин анда катнашмас идем. 5Васви Абдураимов: ""Кырым да мондый федерациядә булмаячак""Васви АБДУРАИМОВ, ""Милли фирка"" әмәгать хәрәкәте рәисе, Акмәчеттән. Соңгы дүрт елдагы үзгәрешләрне болай барлады: Уңай үзгәрешләрТискәре үзгәрешләрРеферендум хакында– Минем 2014 елга кадәр дә бу мәсьәләгә үз карашым бар иде. Кырым зур Евразиянең бер өлеше һәм аның тәркибендә, башка халыклар белән бертигез булырга тиеш дигән фикер тарафдары булам. Хәзер Кырымда булган хәлләр, монда ""Кырым – кырымтатарсыз"" стратегиясе алга сөрелгәндә, бу федерация принципларына, халыклар тигезлеге принципларына каршы килә. Әгәр болай дәвам итсә, Русия федерациясе дә булмаячак, Кырым да мондый ""федерациядә"" булмаячак. Али КадыровАли КАДЫРОВ, пенсионер, Акмәчеттән. Соңгы дүрт елда Кырымда булган үзгәрешләрне барлап болай диде: – Минем өчен вазгыять яхшымы, яман якка үзгәргәнме – бер тиен. Иң мөһиме – Русиянең Кырымга керүе халкыбыз өчен фаига булды. Аның төзегән күпере дә, балалар бакчасы да, башкасы да кирәкми. Татарны аяк астына салып, аның фикерен тыңламыйча, халкыбызның ирен басып алдылар. Безнең тамырлар бу иргә тирән киткән, аны никадәр киссәләр дә, алар яңадан үсеп чыга. әмигъ мәчете төзелә диләр. Алар аны Кырымда кырымтатарларны кулга ияләштереп, контроль астында тоту өчен эшлиләр. Русияне танырга теләмәгәннәре өчен ""Хизб ут-Тәхрир""чы дип төрмәгә утырталар. Аларның кылган гамәлләре өчен түгел, башка фикердә булганнары өчен утырталар. Алай булмаска тиеш. Русия дөньядан бер гасыр артка калды. Империянең үләр вакыты итте. Референдум хакында– Мин узган референдумга да бармадым, хәзер дә бармас идем. Аның референдумы кемгә кирәк? Кырым референдумы 2014 елның 16 мартыда уздырыла. Тавышка ике сорау куела:1. Сез Кырымның Русия федерациясе субъекты сыйфатында Русиягә кушылуын телисезме?2. Сез Кырым республикасының 1992 елгы Конституциясен гамәлгә кайтаруны һәм Кырымның Украинаның бер өлеше булып калуын телисезме? Рәсми нәтиәләргә күрә, тавыш бирүдә сайлаучыларның 83,10 катнаша. Шуларның 96,77 беренче вариантны (Русиягә кушылу) сайлый. Икенче вариант өчен 2,51 тавыш бирә. Референдум Украина кануннарын бозып үткәрелә. Дөнья илләренең күбесе аның нәтиәләрен танымый. Русия референдум нәтиәләренә таянып Кырымның Мәскәү тарафлы итәкчеләре белән Кырымның Русиягә кушылуы турында килешү имзалый.","Кырым ""референдум""ына дүрт ел. Тормыш кайсы якка үзгәрде?",['Дин' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Ҡырым,3604,https://www.azatliq.org/a/29086851.html,2018-03-12T21:22:44+00:00
"Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Зөһрә Мәүлитбай Ҡыҙы Гордиенко «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йорто ойошторған «Изге подписка» хәйриә акцияһына ҡушылды. Ватанды һаҡлаусыларҙың яҡындарына, күп балалы, мөмкинлектәре сикле ғаиләләргә гәзит-журналдарға подписка бүләк итте. Рәхмәт, Зөһрә Мәүлитбай ҡыҙы, Һәнәк журналын да бер бәхетлеләр уҡып ҡыуанһын әле!","""Изге подписка"" хәйриә акцияһы дауам итә",['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Махсус хәрби операция,384,https://henek.info/news/care/2025-07-01/izge-podpiska-h-yri-aktsiya-y-duauam-it-4297653,2025-07-01T19:30:00+00:00
"""Петербурдагы әмигъ мәчетен чын татар архитектурасы дип атап була""30 сентябрь Казанның Татар китабы йортында ""Татар китабы йорты тарихы һәм реконструкциясе"" дип аталган экскурсия-лекторий узды. Лекторийны шул бинаны реконструкцияләү эшендә катнашкан инженер-проектлаучы, конструктор, ""Татар акчасы музее""н оештыручы Артур Галимановалып барды. Ул бинаның төзекләндерүгә кадәрле булган хәлен фотосурәтләрдән күрсәтеп, аны ничек яңартуларын, бу эштә нинди технологияләр кулланылуын, аңа ни рәвешле милли төсмер бирүләре белән уртаклашты. Форсаттан файдаланып Азатлык Артур Галиманов белән Казанның милли йөзе, милли архитектура турында сөйләште. —Артур әфәнде, биналарны реконструкцияләү үзен аклый торган гамәлме? Аны шул ук тарихи проект белән яңадан салып чыгу арзанрак та, чыдамрак та булмыймы? — Сүз дә юк, бинаны яңадан салу уңайлырак та, арзанрак та. Реконструкция ул бик авыр эш. Бу бинаны төзекләндергәндә дә аның сызымнары, конструкцияләре белән бик озак баш ватарга туры килде. Ләкин бу безнең халык мирасы, тарихыбыз һәм аны матди кыйммәтләр белән чагыштырырга ярамый. Әлеге бина үзе гасырда ук салынган, елларда аңа реконструкция ясаган булганнар. Аның һәр ташы, һәр агач кисәге – ядкәр һәм алар шул гасырлардагы тарихи вакыйгаларның рухын саклыйлар. Артур ГалимановШәриф Камалның фатир өлеше генә дә бер чор вакыйгаларын үзенә туплаган кебек. Монда 110-120 ел торучы көзгегә карагыз. Ул шушы бинада булган бар кешеләрнең хатирәсен саклый. Үзегез беләсез: Болгар номерларын имерделәр дә яңадан ясадылар, нәрсә килеп чыкты? Әгәр бу бинаны имереп яңадан салган булсалар, ул чираттагы бер офис үзәге булыр иде, мөгаен. Әдәбият тарихы музее ясамаслар иде. Ә реконструкцияләнеп, ул үзендә татар әдәбияты тарихы рухын саклап калды һәм шуңа музей буларак калдырылды да. Бу бина тарихында бит Шәриф Камал гына булмаган, Нургали Надиев, Кави Нәминең шахматчы энесе Рәшит Нәмиев, репрессия чорында атылган кешеләр һәм тагын әллә кемнәр булган. Аның хәтта Романовлар нәселе белән бәйле тарихы да бар. Монда Горький музее да, Шаляпин музее да булган. 2006 елда бинаны төзекләндереп Татар әдәбияты тарихы музеена әйләндерергә дигән карар чыккан булган, ниһаять, 2016 елда бу эшкә акча табылды һәм 2019 елның июнендә ул ишекләрен ачты. —Төзекләндерелә торган биналарны милли йөзле итеп буламы? — Була, әлбәттә. Монда яңа әйбер уйлап чыгарасы да юк. Опера һәм балет театрын игътибар белән карасаң, төзекләндерүдән соң аны ничек милли бизәкләр сылап эшләүләрен күрергә мөмкин. Ул яртылаш татарча, яртылаш европача ясалган. Татар китабы йортының стилистикасына карасак, анда Зилантны да, юрта каешлары кебек элементларны да күрергә була. Шулай итеп синтез ясап була. Тәрәзәләрнең өске ягы ярымтүгәрәк итеп ясалган. Архитектор Нияз Халит фикеренчә, бу шулай ук татарлардан калган архитектура элементы. Европа архитектурасына да ул төрки халыклардан кергән. Татар китабы йорты—Артур әфәнде, татар архитектурасы дигән төшенчә бармы ул? Гомумән, татар архитектурасын аерып алып күрсәтердәй элементлар бармы? — Бүген бездә кимендә авылларда агач архитектурасы бар. Шуны аңларга кирәк: без озак еллар дәвамында шәһәрләр тотудан мәхрүм булган халык. Мөстәкыйль шәһәр культурабыз булса да, ул күбрәк бистә рәвешендә булган бит инде. Дәүләтчелегебез дә югалгач, без үз милли архитектурабызны башка халыкларның архитектурасыннан аерым үстерүдән мәхрүм булганбыз. Безнең мәчетләрнең дә рәсми архитекторлары – урыслар, алманнар. Шуңа безнең архитектура үзенә генә хас элементлар белән үсә алмаган. Мәсәлән, Мәрани мәчете татар архитектурасымы? Татар архитектурасының бер өлеше чиркәүләрдә сакланган дип әйтеп була. Татарларның күңеленә тизрәк керү өчен, алар үз чиркәүләрен мәчетләргә охшатып та төзегәннәр. Мәскәүдәге Василий Блаженный чиркәвен дә Кол Шәриф мәчетеннән алып төзегәннәр дибез. Чын татар архитектурасы кайда сакланган дисәк, Петербурдагы әмигъ мәчетен атар идем. Ул татар архитектурасына күбрәк якын. Кемдер аны үзбәк мәчетләренә охшаган дияр. Тамерлан Алтын Урданы имереп килгән һәм осталарны, төзүчеләрне алып китеп, үзбәк мәчетләрен шул Алтын Урдага охшаш итеп салдырган. Шуңа татар архитектурасын үзбәкләрдә сакланган дип әйтеп була. Петербурдагы әмигъ мәчете, 1913 елда ачылган- гасырларда ике кызыклы дәүләт: Һиндстанда Дәли солтанаты һәм Мисырда Мәмлүк дәүләте булган. Аларның икесендә дә кыпчак теле кулланылган. Бу илдә төзелгән биналарны да татар архитектурасына кертеп була. Шулай ук Кавказдагы төрки халыкларны алсак, аларның да борынгы биналары безнең Болгар чоры биналары белән охшаш. Шулар аша да бу теманы өйрәнеп була. —Явыз Иван Казанны басып алгач кына Русия ирләрендә чиркәүләр гөмбәзле итеп салына башлаган дигән фикер яши. Бу чынлап та шулаймы? — Андый сорауны еш бирәләр. Дөнья күләмендә чагыштырып карасаң да, мәсәлән, шул ук Европада чиркәүләр – очлы түбәле. Византияне карасаң, анда да гөмбәзләр яссы итеп эшләнгән. Әрмәннәрдә ул конус формасындарак. Ә Русиядә чиркәү гөмбәзләре түгәрәк, суганча сыман формада. Ул Византиягә дә, Европа чиркәүләренә дә охшаш архитектур форма түгел. Фарсы илләрендәге мәчет гөмбәзләрендә генә уртаклык табарга мөмкин. Ә аларга ул каян килгән? Татарлар аша, минемчә. Шуңа урыслар татарларга карап чиркәүне шундый гөмбәзле итеп төзи башлаган дип фикер йөртергә мөмкин. ""Мәскәүдәге Василий Блаженный чиркәве дә Кол Шәриф мәчетеннән алып төзегәннәр дип санала""—Казанда күзегез төшеп йөргән, мин моны төзекләндерер идем дигән йортларыгыз юкмы? — Мине бик борчыган тема: шушы Татар китабы йорты каршындагы Садри Максуди яшәгән йорт тора. Анда хәзер шәраб эчә торган урын ясаганнар. Ул бинаны хөкүмәт сатып алса, анда Садри Максудига багышланган әллә ниләр эшләп була. Итимагый-сәяси бер клуб, татарның әмәгать эшлеклеләре белән очрашулар бинасы итеп була. Ә анда бүген аракы эчәләр. Шулай ук Горький, Шаляпин яшәгән йортларны иске фотоларыннан карап яңадан төзергә була. Алар юк инде, менә аларны торгызып булыр иде. Шундый теләгем бар. —Иске бистәне яңарту өчен әмәгатьчелектән идеяләр, теләкләр ыйнаганнар иде дип истә калган. — Ул турында уйлаганым юк, ә менә шундый тарихи бистәләрне Казанда берничә ирдә эшләргә мөмкин бит, дип уйлаганым бар. Мәсәлән, Әмәт тавында метро станциясе бар, ә анда чыгып йөреп була торган урын юк. Станциясе бик матур, әмма аның тирә-юне ташландык бер урам кебек. Минемчә, анда шулай ук бер бистә ясарга була. Казанда өч-дүрт шундый бистә ясап булыр иде. —Хәзер яңа торак комплекслары салына, аларга ничектер милли төсмер биреп, Казанның милли йөзен үзгәртеп буламы? — Казан Арена стадионының каршы ягында, кирпечтән салынган яшел йортлар бар. Анда татар милли стилистикасы сизелә. Аркалары да гөмбәзләп эшләнгән. Әгәр архитекторларның, төзүчеләрнең шундый теләге бар икән, аны ясап була. Әмирхан урамында әяүлеләр өчен ир өсте юлы ясап куйдылар, анда да милли бизәкләр куелды. —Милли анлы архитекторлар күпме соң татарда? — Айвар Саттаров, Нияз Халитовлар бар, мәсәлән. Күп булмасалар да бар. Тик эш архитектордан тормаска да мөмкин, ул заказны үтәүче генә бит. Проектка заказ бирүчеләр милли йөзеңә карап тормаска, аны үз белдеге белән үзгәрттерергә дә мөмкин. —Бәлки, бу әйберне төзүчеләргә таләп итеп кертергә һәм шул рәвешле республиканың милли йөзен ясарга кирәктер? Туристлар хисабына гына яшәүче илләр дә бар бит, ә Татарстанның милли республика буларак туризмны үстерү потенциалы бик зур. — Шәһәрнең баш архитекторы бар, бәлки, аның аша бу кагыйдәне ничектер кертеп булыр иде. Тик, читтән карап торганда, Казан шәһәрендә ниндидер архитектура планы нигезендә яшәү юк кебек күренә. Биналар төрле-төрле булуы бер хәл, аларның юлга терәп салынуы да бар бит әле. Бу – нормаларны бозу. Әлеге проблемны комплекслы чишәргә кирәк. Милли йөз дигәннән, шул ук нигездә архитекторлар арасында тәрибә уртаклашуны арттыру кирәктер. Күптән түгел Сембердә һәм Алабугада булдым, алар тарихи биналарга аеруча зур игътибар бирәләр һәм сакларга тырышалар. Ә Казанда бу башкача эшләнә. Шул ук Иске бистәне дә өр-яңадан корып куйдылар бит. Югыйсә, Алабуга да шул ук Татарстан, әмма муниципалитетның эш йөртүе башкача. Әзрәк шулардан үрнәк алып, аларның тәрибәсен Казанга күчерергә була. Шулай ук халыкара аралашу да кирәк. Казакъстан, Азәрбайан, Төркия архитекторлары бу мәсьәләне ничек чишә икән? —Соңгы елларда Казанда милли архитектура буларак төзелгән биналар күпме? Мәсәлән, Казан дип аталучы ЗАГС бинасын заманча милли архитектура үрнәкләренә кертеп буламы? — Кертеп буладыр дип саныйм. Бу теманы бүген яктыртучы юк, шуңа ниндидер аерым биналарны әйтә дә алмыйм кебек, бу мәгълүматны ыярга кирәк. Чынлап та, Казанда безнең татар архитектурасын күрсәтерлек нинди биналар бар соң? Әлегә Насыйри музее гына күңелгә килә. Ул өр-яңадан төзелгән, әмма ул яшәгән чорны хәтерләтүче, агачтан салынган бина. Бәлки, шул биналарны барлап, милли архитектура үрнәкләре дигән бер туристик маршрут әзерләргәдер? Кызыклы тема. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Татар архитектурасы үзбәк мәчетләрендә сакланып калган""",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Әңгәмә,9027,https://www.azatliq.org/a/31491886.html,2021-10-04T13:00:35+00:00
"Эшемде бер яҡтан ауыр, икенсенән еңел тиергә лә була. Ғөмүмән, яратып башҡарһаң, барыһы ла уң килеп сыға! Быға мин күптән инанғанмын, — ти ул.",Бәхет өсөн күп тә кәрәк түгел,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,142,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-03-25/b-het-s-n-k-p-t-k-r-k-t-gel-4171013,2025-03-25T11:03:57+00:00
"Республикабыҙҙа ""Китап"" байрамын йыл һайын үткәреп ифрат та изге эш эшләйҙәр. Был байрамды, яҙыусылар, журналистар, ғөмүмән китапты үҙ итеп яратыусылар көтөп ала, һабантуй һымаҡ ҡабул итә. Китап, тигәндә, Рәшит ағай Солтангәрәевтың һөйләгәне гел хәтерҙә, уны бәғзе берәүҙәргә һөйләп ишеттергәнем бар, мәгәр Ҡөрьәнде ҡабатлау иманды арттыра ғына, ә яҡшы хәтирә донъяны өҫтәп яҡтырта, уға аҡыл, мәғәнә бирә. Шулай итеп ағайҙың һөйләгәнен һүҙмә-һүҙ килтерәм. ""Студент саҡ. Ауылдан шаулы, минең өсөн ят башҡалаға уҡырға килдем. Бер кис курсташ ҡыҙым үтенгәс, уны ҡала ситендәге биҫтәгә оҙата киттем. Тегене фатирына ҡәҙәр еткереп ҡуйып, подъезд ауыҙында гәп һатып торғансы төн уртаһы ла етеп киткән икән. Ҡайтырға боролдом. Тирә-яҡ дөм ҡараңғы, ҡайҙа барырға ла белмәйем, уңғамы, әллә һулғамы? ! Автобустар, трамвайҙар йөрөүҙән туҡтаған. Биниһая ваҡыт урынымда тапандым. Бер аҙ ҡурҡыта ла. Бына эргәмдән бер кеше үтеп китте, ҡулына ҙур ғына китап тотоп алған. Уйлап ҡуйҙым, был китап тотҡас, юлбаҫар түгел, һәйбәт кеше. Икеләнеүһеҙ уға эйәреп киттем. Ҡараңғы тротуарҙан, унда-бында боролоп, һуғылып апаруҡ барҙыҡ, һәм ниһайәт, был китаплы кеше мине ҡаланың үҙәгенә, яҡты еренә алып сыҡты! "" Ағайҙың кинәйәһе менән әйтәм, йәмәғәт, китаптан һис ҡасан айырылмағыҙ, китап менән ҡалығыҙ, ә ул һеҙҙе һәр саҡ донъяның яҡты, нурлы еренә алып сығыр! Етеп килгән Китап-байрамы менән тәбрик итәм, ағай-эне, Халыҡ-ара Яҙыусылар көнө менән ҡотлайым! Хәйҙәр Тапаҡов",Бөгөн - Халыҡ-ара яҙыусылар көнө.,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0],5,Мәҙәниәт,1447,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2025-03-03/b-g-n-haly-ara-ya-yusylar-k-n-4142528,2025-03-03T11:18:00+00:00
"Мероприятие прошло в рамках Всероссийской акции «Марафон полезных игр», организованной ООО «Кампус» совместно с Национальной киберфизической платформой (НКФП) «Берлога». В пространстве «Точка кипения – Уфа» собрались педагоги и студенты - будущие преподаватели, медики и -специалисты, заинтересованные в современных методах обучения. Участники погрузились в мир образовательных игр, осваивая инструменты, которые способны преобразить традиционный учебный процесс. - Полезные игры сегодня являются одним из ключевых трендов развития игровой индустрии и исследования игр, - отметил президент Ассоциации участников технологических кружков, лидер Национальной киберфизической платформы «Берлога» Алексей Федосеев. - Благодаря включению в марафон сети «Точек кипения» мы сможем вовлечь в тему полезных игр более широкий круг школьников, педагогов и родителей, представить современные российские образовательные игры и их потенциал для развития логического и инженерного мышления, обучения школьным предметам и сквозным технологиям. Программа дня выстроилась как путь от теории к практике. Сначала участники познакомились с экосистемой «Берлога»: узнали о миссии платформы, изучили успешные кейсы внедрения игровых технологий. Особое внимание уделили критериям, по которым оценивается эффективность образовательного продукта. Главная часть интенсива - командная работа. Разбившись на группы по 8 человек, педагоги и студенты взялись за разработку собственных игровых уроков. Под руководством экспертов они проходили все этапы проектирования: от постановки образовательных целей до выбора игровой механики и проработки системы оценивания. Кульминацией стал этап презентации. Каждая команда представила свой проект комиссии, в которую вошли специалисты по игровым технологиям, методисты и технологи. Проекты оценивались по трем ключевым критериям: педагогическая ценность, эффективность игровой механики и инновационность. Лучшие проекты по итогам защиты будут включены в платформу полезных игр «Берлога», а некоторые участники получили предложения о стажировке или вступлении в команду платформы. - Интенсив «Образовательный: Мастерская Игрового Урока Берлоги» отражает основную концепцию уфимского Межвузовского кампуса: мы считаем, что правильная геймификация образования очень важна сейчас. В наших стенах вместе работают и развиваются сразу несколько резидентов с близкими компетенциями. Это и  «Берлога», и «Точка кипения», студенческие ИТ-сообщества, -лаборатории, инновационные проекты. Сегодня в кампусе более 30 лабораторий и научных центров. Эта инфраструктура позволяет быстро разрабатывать и тестировать игровые уроки и цифровые тренажёры. Важно, чтобы каждый проект доходил до аудитории и помогал говорить с детьми на понятном им языке, - комментирует заместитель министра просвещения Республики Башкортостан Инесса Косолапова. Мероприятие стало результатом сотрудничества лидеров образовательной инновации: НКФП «Берлога», Кружкового движения НТИ, Сети «Точек Кипения» при поддержке Платформы НТИ, , АСИ и сети современных кампусов. Добавим, что Всероссийский марафон полезных игр «Точки кипения» охватил 71 регион страны и завершится 8 ноября.  Для участников марафона дана уникальная возможность освоить новые игровые форматы, миры, найти друзей и соратников. На демо-уроках школьники знакомятся с полезными играми и учатся создавать собственный проект, принимают участие в мастер-классах и мини-турнирах по программированию в игре «Берлога: Защита пасеки». Все участники марафона могут сдать норматив Техно ГТО по технологиям игр, начинающих разработчиков приглашают на геймджем, а для педагогов и родителей идут лекции и воркшопы о том, как применять игры на уроках и в кружках для освоения школьных предметов и сквозных технологий. Итоги Всероссийского марафона полезных игр подведут на Баркемпе 20.35 «Технологическая революция для нового качества жизни человека» - ежегодной конференции экосистемы НТИ, которая пройдет 7- года в Санкт-Петербурге. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",В Межвузовском кампусе Уфы прошёл интенсив по созданию игровых уроков,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,4823,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-05/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-proshyol-intensiv-po-sozdaniyu-igrovyh-urokov-4453891,2025-11-05T16:15:00+00:00
"Матур ғаилә – ил күрке, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Республикабыҙ гөрләтеп донъя көткән, тырыш, уңған ғаиләләре менән матур. Шундайҙарҙың береһе Баймаҡ ҡалаһынан биш бала тәрбиәләүсе Зәйнуллиндар ғаиләһе. Илдус Әдиф улы менән Гөлсинә Тәлғәт ҡыҙы икеһе лә бер ауылдан. Улар Өмөтбай мәктәбендә уҡытҡан саҡта матур, татыу ғаилә ҡора. Ғаилә башлығы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, мәктәп директоры, мәғариф бүлеге етәксеһе вазифаларында хеҙмәт юлын үтеп, бөгөн иһә – Урал аръяғы агро-сәнәғәт колледжында директор. Етәкселек итеп кенә ҡалмай, студенттарҙа илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләргә лә ярҙам итә. Уҡыу йортонда хәрби-патриотик клубты булдырыу буйынса әүҙем эш алып бара. Уның етәкселегендә «Изге йөрәк» ирекмәндәр отряды акциялар, форумдар үткәрә, Миңлеғәле Шайморатов координацион штабы менән берлектә махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләрен дә иғтибарһыҙ ҡалдырмай. Баймаҡ районында ирҙәр ҡоро етәксеһе булараҡ, атайҙар абруйын күтәреү буйынса ҙур өлөшөн индерә. Илдус Әдиф улы «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы» маҡтаулы исеменә, «Рәсәй Федерацияһының почетлы мәғариф һәм тәрбиә хеҙмәткәре» билдәһенә лә лайыҡ. Ә хәләл ефете, «Әсәлек даны» миҙалын алған Гөлсинә Зәйнуллина насар һөйләшкән балалар менән онлайн-дәрестәр алып бара, өйҙә балаларҙы тәрбиәләүгә ҙур иғтибар бүлә. Бәхетле йәшәүҙең серен һорағас, икеһе лә йылмайып ҡуйҙы. Улар татыу, дуҫ донъя көтөүҙең серен бер-береңде аңлап, кәңәшләшеп эшләүҙә күрә. – Ғаиләне күҙ алдына килтергәндә, һәр ваҡытта уның үҙенсәлекле икәнлеген оноторға ярамай, әҙер генә ҡалыптары, өлгөләре юҡ. Һәр бер ғаилә үҙенсәлекле, үҙенсә бәхетле, үҙенсәлекле ҡанундары бар. Бына шул ҡанундарҙан тайпылмайынса йәшәргә кәрәк. Балаларҙы киләсәктә кеше итеп тәрбиәләү бик тә мөһим, – ти Илдус Әдиф улы. Ә Гөлсинә Тәлғәт ҡыҙы ғаиләнең ныҡлығы – берҙәмлектә һәм татыулыҡта, ти. – Ғаиләлә ниндәйҙер килеп тыуған хәлде бергәләп хәл итәбеҙ. Өлкәндәр һәр ваҡыт бәләкәстәргә ярҙам итә. Үҙ-ара берҙәмдәр, ниндәй генә хәл-мәсьәлә килеп тыуһа ла беҙгә мөрәжәғәт итәләр, – ти йорт хужабикәһе. Һөнәрҙәре буйынса икеһе лә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары булараҡ, Зәйнуллиндар бәләкәйҙән балаларын башҡорт рухлы итеп тәрбиәләй, халҡыбыҙҙың ғөрөф-ғәҙәттәренә, йолаларына һөйөү уятырға тырыша, ғаилә традицияларын да һаҡлайҙар. Ололарға хөрмәт менән ҡарау, кесене кеселәү, үҙ-ара ихтирамлы мөнәсәбәт булдырыу кеүек ғаилә ҡиммәттәрен өйрәтеүҙе лә улар үҙ бурысы итеп алған. Ҡайҙа ғына булһалар ҙа, йөрөһәләр ҙә, шартлатып башҡортса һөйләшкән, тәүфиҡлы, әҙәпле балаларына ҡарап, ғаиләнең үҙ маҡсаттарына ирешкәнлеген аңлайһың. – Икебеҙҙең дә ата-әсәйҙәребеҙ иҫән-һау. Үҙебеҙҙең ваҡытҡа ҡарамайынса, һәр ваҡыт ярҙам итеп тороуыбыҙ – балаларға, олатай-өләсәйҙәргә ҡарата оло хөрмәт тәрбиәләй. Ололарға ярҙам итеү – быуындар бәйләнеше ул. Туғандар менән дә тығыҙ бәйләнештәбеҙ. Байрамдарға һәр ваҡыт үҙебеҙҙең туғандарҙы балалары менән саҡырып торабыҙ. Иҫтәлекле байрамдарҙы бергә үткәрергә тырышабыҙ. Балаларыбыҙҙың ата-әсәйҙәребеҙҙе, йәғни олатай-өләсәйҙәрен, ихтирам итеүе ҡыуаныслы. Улар һәр ваҡыт ауылға ҡайтабыҙ, тип ашҡынып тора. Шуға беҙ ниндәйҙер кимәлдә быға нигеҙ һалғанбыҙҙыр, тип уйлайбыҙ. Яҡшы тәрбиә киләсәктә үҙеңә кире әйләнеп ҡайта. Шуның һымаҡ беҙ ҙә шулай булыр, тип ышанабыҙ, – ти Зәйнуллиндар ғаиләһе. Һәр бер балаһын шәхес итеп ҡарап, бәләкәйҙән уларҙың һәләттәрен үҫтереүгә лә күп көсөн һала Зәйнуллиндар. Шуға балаларының төрлө бәйгеләрҙә яулаған уңыштары, алған Маҡтау грамоталары, дипломдары ла бихисап. Уларҙың иң өлкән ҡыҙҙары Йәнгүзәл – Өфө фән һәм технологиялар университетында курс студенты, бөгөн Ҡытайҙа стажировка үтә. Бәләкәйҙән йыр-бейеүгә әүәҫ ҡыҙ биш йәшендә «Сулпылар» телевизион йыр конкурсында ҡатнашып, өсөнсө урын яулаған. Мәктәп йылдарында матбуғат баҫмаларыменән әүҙем бәйләнеш тотоп, «Йәншишмә» гәзитенең йәш хәбәрсеһе исеменә лайыҡ булған. Юғары уҡыу йортона уҡырға ингәс, һәр эшкә яуаплы ҡарағаны өсөн үҙен төркөмдә староста итеп һайлап ҡуйғандар. Улдары Инсаф Башҡорт дәүләт аграр университетының тәбиғәттән файҙаланыу һәм төҙөлөш факультетында уҡый. Ул да бик һәләтле егет: яҡшы уҡыуҙан тыш, гитарала уйнай, йырлай. Өсөнсө ҡыҙҙары Айгүзәл Баймаҡ ҡалаһының 4-се лицейында класта уҡый, музыка мәктәбендә лә дәрестәр ала. Мәҙинә лә ошо белем усағына класҡа уҡырға барған. «Оҫта ҡулдар» түңәрәгендә шөғөлләнә. Иң бәләкәстәре Данир «Толпар» балалар баҡсаһында мәктәпкәсә әҙерлек төркөмөнә йөрөй. Кескәй генә булһа ла шәжәрә конкурсында сығыш яһарға әҙерләнеп йөрөй. Балаларын шәхес итеп, илебеҙҙең киләсәге итеп тәрбиәләүгә күп көсөн һалған Зәйнуллиндар күп ата-әсәйҙәргә өлгө ул. Улар кеүек рухлы ғаиләләр республикабыҙҙа күберәк булһын ине. Зәйнуллиндар ғаиләһенә бәхетле тормош, уй-маҡсаттарының тормошҡа ашыуын теләйбеҙ. Г. Ф. ШӘЙХЕТДИНОВА.",Матур ғаилә – ил күрке,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1 0],7,Яңылыҡтар,4740,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-20/matur-ail-il-k-rke-4089882,2025-01-20T14:25:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБу бишенче һөүм булды. Бүген, 31 май иртәсендә Казанның Авиатөзелеш районында һава кисәтүе яңгырый, дип иткерә -каналлар. Росавиация боерыгы белән Казан һәм Түбән Кама һава аланнары очкычларны кабул итүдән һәм очыртып ибәрүдән туктап торды, соңрак һава аланнарының кабат эшли башлавы хәбәр ителде. ""Казань на максималках"" язуынча, берничә оешма хезмәткәрләрен эвакуацияләгәннәр. Татарстан күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән дип фаразлана, дип яза. ""Казань на максималках"" Әтнә районында бәреп төшерелгән дип, пилотсыз очкыч калдыкларының видеосынчыгарды. ""Салмачи-Куюки онлайн"" каналы исә Казанның төньягында, ""Оргсинтез"" заводы тирәсенннән очып барган пилотсыз очкыч видеосы беләнуртаклашты. Татарстан президенты матбугат хезмәтендә ""бүген Казанның төньягында яшәүчеләрнең итештерү оешмаларында ишеткән сирена тавышы - эвакуация кирәклеген аңлата торган ""барыгызга да игътибар"" кисәтүе ул"", дип фикер белдерделәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан күгендә пилотсыз очкыч бәреп төшерелгән,['Дин' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1078,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-kugenda-pilotsiz-ochkich-barep-tosherelgan/32973480.html,2024-05-31T08:56:17+03:00
"Камил Бузыкаев (сулда) Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров белән. Архив фотосыфикерләрБашкорт рәссам-карикатурачысы Камил Бузыкаев Корылтай депутатына намзәт итеп теркәлгән. Бу хакта ул 1. белән сөйләшкәндәәйткән. Бузыкаев ирле мәдәният үсешенә булышырга ыенам дип белдергән. Депутат булырга карар калдым, чөнки мәдәниятебезгә, мультфильмнар, нәфис һәм документаль кино итештерүгә булышасым килә, дигән ул. Узган ел ахырында Бузыкаевны Башкортстан республикасы каршында мәдәният һәм сәнгать үсеше мәсьәләләре шурасынаалганнар иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа карикатурачысы Камил Бузыкаев Башкортстан Корылтае депутатына намзәт итеп теркәлгән,['Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,626,https://www.azatliq.org/a/32528897.html,2023-08-01T07:22:10+00:00
"Башҡортостан Республикаһында Бөтә Рәсәй «Минең изге бизнесым» конкурсының төбәк этабы еңеүселәре бүләкләнде. Сара «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад» милли проекты (национальный проект «Эффективная и конкурентная экономика») буйынса уҙғарылды, тип хәбәр иттеләр төбәктең Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. Конкурсҡа алты категория буйынса 42 ғариза килгән. «Эшләп ярҙам итәм» һәм «Потенциалды үҫтереү» номинациялары ҙур популярлыҡ менән файҙалана. «Эшләп ярҙам итәм» номинацияһында «Изгелек шишмәһе» һәм «Сәләмәтлек клиникаһы» халыҡты социаль хеҙмәтләндереү үҙәге еңде. «Потенциалды үҫтереү» номинацияһында эшҡыуар Виктория Мәмлиева иң яҡшыһы булды. «Бергәләп» халыҡҡа социаль ярҙам хәйриә фонды «Ғаилә бизнесы» номинацияһында лидер тип танылды. «Изге ярҙам» номинацияһында – «Ковчег» халыҡҡа социаль ярҙам үҙәге, ә «Йәшәү өсөн уңайлы шарттар» номинацияһында «БАШЭКОВАТА» компанияһы еңеү яуланы. «Был проекттар социаль мөхитте һәм граждандарҙың йәшәү кимәлен яҡшыртыуға йүнәлтелгән. Федераль этапҡа сығыу ҡатнашыусыларға проекттарҙы үҫтереү, шул иҫәптән мәғлүмәти ярҙам, партнерлыҡ бүләктәре һәм ҙур федераль, халыҡ-ара сараларҙа ҡатнашыу йәһәтенән өҫтәмә мөмкинлектәр аса», - тине Башҡортостандың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад» милли проектының маҡсаттары – иҡтисадты, финанс баҙарын, конкуренцияны үҫтереү, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү, хеҙмәт етештереүсәнлеген һәм инвестиция әүҙемлеген арттырыу, шулай уҡ тирә-яҡ мөхиткә кире йоғонтоно кәметеү. Иҡтисадтың сәнәғәт секторҙары перспективаларына, юғары технологияларға һәм йәштәр бизнесына айырыуса ҙур иғтибар бүленде. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Кешеләргә ярҙам итәләр һәм конкурста ҡатнашалар,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 1 0 0],7,Милли проекттар,1841,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-16/keshel-rg-yar-am-it-l-r-m-konkursta-atnashalar-4539363,2026-01-16T12:00:00+00:00
"фикерләрБелгечләр, бер яктан, республика икътисади элемтәләрне арттыра алачак дип саный. Икенче яктан, бу Татарстанны Мәскәүгә бәйләп кую, колониаль сәясәтне көчәйтү булачак дип исәпли. Шуның өстенә Казанга күрше төбәкләрдән төрле милләт вәкилләре күчеп утыру куркынычы бар.8 сентябрьдә М-12 юлының Мәскәүдән Түбән Новогород өлкәсендәге Арзамас шәһәренә кадәрге өлешеачылды. Түрәләр инде ел ахырына яңа трасса Казанга кадәр бары итәчәк дип ышандыра. Киләчәктә М-12 Екатеринбур, ә аннан хәтта Төмән, Владивостокка кадәр сузылыр дип көтелә. Рәсмиләр фикеренчә, бу Русия төбәкләрен бер-берсенә якынайтырга, икътисадны үстерергә ярдәм итәчәк. Татарстан моннан отамы, әллә бу — республиканы сәяси-икътисади яктан Мәскәүгә бәйләп куюмы? Азатлык бу хакта белгечләр белән сөйләште. Хәзерге вакытта М-7 трассасы аша Мәскәүдән Казанга 12-13 сәгать барырга кирәк. 811 километр озынлыктагы М-12 түләүле машина юлы аша юл вакыты ике тапкырга кыскара — бу бары 6,5 сәгать вакытны алачак. Трассада сәгатенә 130 километр тизлектә йөрергә рөхсәт ителәчәк. М-12 трассасыТүләүле юл булганлыктан юлчыларга һәр юл өлеше өчен түләргә туры киләчәк. Мәскәү-Казан юлының хакы әлегә билгеле түгел. Бүгенгә бер иңел машинага Мәсәкүдән Арзамаска барып итү өчен — бу 415 чакрымлык юк — 2821 сум түләргә кирәк. Белгечләр Казанга кадәр юл хакы 4 мең сум тирәсебулырдип көтә. Ягулык чыгымнарын исәпкә алганда, Мәскәүдән Казанга барыр өчен бер иңел машинага 8,5 мең сум чыгарып салырга кирәк булачак. Мәсәлән, сентябрь аена һава юллары аша Казан-Мәскәү очкычы билеты 1,6-4 мең сум тирәсе тора. Поезд белән юл хакы 1 257 сумнан башлана. Шуңа да М-12 трассасы бер кеше өчен шактый кыйммәткә төшә, ә менә машинада берничә кеше барса, арзанга да чыга ала. М-12 юлын 2020 елда төзи башладылар. Русия хакимияте М-12 трассасы төбәкләрне бер-берсенә якынайта алачак дип тәкрарлый. Түрәләр бу проектка акчаны жәлләмәде. Чыгымнар башта 622,8 миллиард сум дип күрсәтелсә, ел башында юл төзүнең бәясе 50 процентка диярлек артып, 911,67 миллиард сумгаитте. Мәскәү-Казан юлы үз эченә өч күперне дә алачак, алар арасында Казан тирәсендә Идел аша салынган 3,3 километр озынлыктагы күпер бар. Киләчәктә М-12 юлы Екатеринбур, Төмән һәм хәтта Владивостокка кадәр сузыла алачак. Бу юл аша Русиянең Европа өлеше Кытай белән тоташачак дип көтелә. Яңа юл ачылганнан соң төбәкләр арасында икътисади элемтәләр артыр, эчке туризм чәчәк атар, яңа тораклар төзелер дип көтә түрәләр. Бу үз чиратында төбәкләр арасында миграцияне көчәйтәчәк. Кайда яхшырак түлиләр һәм уңайлы шартлар тәкъдим итәләр — халык та шул якка тартылачак. Татарстан инвестицияләр агентлыгының элекке итәкчесе, икътисадчы Линар Якуповреспублика М-12 трассасыннан отачак дип саный. Татарстан өчен бу — файдалы юл. Бүген республиканың Русиянең Европа өлеше белән бәйләнешен карасаң, М-7 трассасы гына барлыгын күрәсең. Әлеге федераль юлның кайбер урыннары ике полосадан гына тора. Көненә 25-30 мең машина уза, төрле казалар була. Яңа юл иминлек өчен яхшы булачак һәм М-7 трассасын бушатырга ярдәм итәчәк. Гомумән, безнең продукцияне портларга чыгару, Себергә ибәрү дисеңме — моннан икътисади файда зур булачак. Татарстанда күбрәк чит илгә сата торган тауар итештерелә. Шуңа да безгә бу трасса кирәк. Гомумән, юллар булмау Русиянең икътисадын тоткарлап торучы сәбәп булып тора. Инвестиция ягыннан да бу зур киртә тудыра иде. Мин М-12 не зур казаныш дип саныйм. Кайда гына карасаң да, зур юллар янында яңа икътисади активлык барлыкка килә. Логистика белән беррәттән итештерү оеша. Бүген йөк машиналар М-7 трассасыннан гына йөри. Ике юл булгач, сәүдә дә артачак. Начар юллар тауарның үз кыйммәтен арттыра иде, ди ул. Русия Украинага каршы башлаган сугышына кадәр Татарстан нефть химиясен нигездә Европага саткан булса, хәзер Азиядә яңа базар эзли. Бу юл киләчәктә Кытай базарына араны якынайтачак дип саный Якупов. Без электән Кытай-Русия-Европа юлы кирәк дип сөйләп йөрдек. Хәзер Европага йөрмибез инде. Русиянең Кытай белән элемтәләре, сәүдәсе көннән-көн арта. Казакъстан үз ягыннан бу юлны төзеп бетерде дияргә була. Хәзер Башкортстан, Оренбур ягы кала. М-12 әлеге логистиканы якынлаштырачак. Бу Кытай һәм Урта Азия базары белән эшләргә мөмкинлек бирәчәк, ди ул. Шул ук вакытта М-12 эчке миграцияне арттырмасмы? Линар Якупов куркырлык проблем юк ди. Тиз йөрешле тимер юл салынса, бу Казаннан Мәскәүгә зур миграциягә юл ачар иде. М-12 трассасы аша барыбер 6-7 сәгатьлек юл узарга, моның өчен акча түләргә кирәк. Тимер юл аша 12 сәгать барабыз. Очкыч 1,5 сәгать очса да, көтеп торуларны исәпкә алганда озакка китә. Мин эшчеләрнең дүшәмбе Мәскәүгә китеп, омга кире Казанга кайту башланачак дип уйламыйм. Һәрхәлдә андый кешеләр күп булмас. Бу юл логистика һәм иминлек өчен мөһимрәк, ди ул. Шулай да М-12 юлы ачылу белән Татарстанда торакка бәяләр артачак дип саный Казан риелторы Рәмзия Таһирова(үзе соравы белән исеме үзгәртелде). Инде бүгеннән торакка бәяләр арта башлады. Казанга башка шәһәрләрдән, күрше төбәкләрдән кешеләр килә. Әгәр дә ике башкалага тиз барып итеп була икән, бу бәяләрнең үсүенә китерәчәк. Дөньялар тыныч булса. Соңгы вакытта мәскәүләр Казанда күпләп фатир ала башлады. Сәбәбе — Русия башкаласында көн дә дроннар һөүм итүе. Мәскәүләр торак алгач, бәяләр дә күзгә күренеп арта. Алар Мәскәүдә тыныч түгел, имин шәһәрдән бер фатир алып куярга кирәк дип Татарстанга килә башлады, ди ул. Сәясәт белгече Руслан Айсинфикеренчә, М-12 юлы сәяси максаттан файдаланыла ала. Бу Татарстанны Мәскәүгә бәйләп кую кебек күренә ди ул. Сәяси яктан караганда, бу Татарстанны Мәскәү белән тыгызрак бәйләп кую. Икътисади логистика Кытай белән тоташачак. Димәк, Мәскәү дә, Кытай да Татарстанны үз колониясе буларак күрә. Кытай инвесторлары безнең республикага, Чуашстанга күптән үтеп керде. Алар авыл хуалыгы, нефть химиясе белән шөгыльләнә. Монда Татарстан ниндидер тукталыш урын булыр дип күздә тотыла. Шул ук вакытта Татарстан белән Башкортстан арасында яхшы юл юк. (Екатеринбурга кадәр барачак юл да Дүртөйле шәһәрен генә колачлый. Уфага исә бу урыннан 120 чакрым юл узарга кирәк). Шулай ук туры тимер юл да ясалмаган. Бу — советлар чорыннан бирле махсус эшләнмәгән проект. Сталин, Хрущев, Брежнев вакытында юл салынмады, чөнки ике республика арасындагы икътисади бәйләнешләр сәяси дәрәәгә күтәрелер дип курыктылар. М-12 юлының сәяси яктан файдаланылачагы күренеп тора. Мисал өчен, Кытай Синан-уйгыр автоном бүлгесенә, Тибетка сыйфатлы зур тимер юл салды. Ул 4,5 мең метр өскә күтәрелә торган юл. Моның икътисади файдасы әллә ни зур түгел, ләкин Кытай Тибет белән Уйгырстанны сәясәт һәм инфраструктура ягыннан үзенә бәйләп куйды. Басып алган ирлекләрне бер-берсенә бәйләсәләр, аларга китү авыр булачак. Шулай ук бу — гаскәрләрне кертергә кулай юл. Икенче дөнья сугышы вакытында алманнар юл төзегән. Бу танкларны һәм бригадаларны ибәрер өчен эшләнде. Шуңа да М-12 юлының сәяси һәм хәрби сәбәпләре бар, дип сөйләде ул. Руслан Айсин миграция мәсьәләсен дә кире какмый. Ул гаиләләрен Казанда калдырып Мәскәүгә йөрүчеләр артыр дип фаразлый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","М-12 юлы: Татарстан отамы, оттырамы?",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Татарстан,7042,https://www.azatliq.org/a/32586273.html,2023-09-10T21:00:00+00:00
"Шаһдияр (с) һәм Шәһризат Шәүкәт""Синандагы кеше хокуклары белән бәйле вазгыятьне, аерым алганда уйгарлар һәм башка мөселман азчылыкларын эзәрлекләү кампаниясен исәпкә алган хәлдә әлеге кешеләрне Кытайга депортацияләүгә юл куярга яармый"", ди -ның Европа һәм Үзәк Азия бүлеге мөдире урынбасары Татьяна Локшина. Бу хакта ул "". Реалии""га белдергән. Азатлыкязуынча, Шәһризатһәм Шаһдияр Шәүкәт– абый-энеле игезәкләр. Алар Көнчыгыш Төркестан татарлары, Өремче шәһәрендә туганнар, әтиләре уйгыр, әниләре чыгышы белән Казан якларыннан. 5""Кытайда безне лагерь көтә""Дөнья татар конгрессы програмы нигезендә 23 яшьлек шушы ике егет 2014 елда Татарстанга укырга килә һәм Казан университетына кабул ителә, анда берсе журналистика, ә икенчесе – дизайн өйрәнә. Былтыр аларның виза белән проблемнары килеп туа, КФУда визаны Кытайга кайтып озайтырга тиешсез дип белдерәләр. Егетләр ""кире Кытайга кайтсак, шунда ук тәрбия лагеренә эләгәчәкбез"" дип белдерә. Бер елдан артык инде аларның гаиләләре белән сөйләшкәне юк, туганнарының кайда булуы билгесез. Егетләр хәзер исән калу юлларын эзли, тик әлегә ярдәм итүче юк. Кытайда мөселманнарның тәрбия үзәкләрендә тотылу турында әледән-әле язылып тора. АКШ Дәүләт департаменты исәпләүләренә караганда, соңгы елларда әлеге систем аша ике миллионга якын кеше узган булуы ихтимал. Хакимиятләр әлеге үзәкләрне һөнәри әзерлек лагерьләре дип атый. Рәсми Пекин белдерүенчә, алар радикализм һәм террорчылык белән көрәш чарасы буларак ачылган. Элегрәк оешмасының Кытай бүлеге итәкчесе Софи Ричардсон Пекин тәрбия үзәкләрендә зурларны гына түгел, балаларны да тота дипхәбәр иткән иде. Софи Ричардсон ""хакимиятләрнең балаларны көч белән тартып алулары Синандагы басымның иң кырысыдыр"", дип искәртә. ""Балалар Кытайдагы туганнарына тапшырылырга яки аларга чит илгә чыгып киткән ата-аналарына кушылырга рөхсәт бирелергә тиеш"", ди ул. интернат мәктәпләрдә балалар туган тел өйрәнү урынына кытай телен өйрәнә, аларны ""пропаганда ырлары ырларга һәм шул ырларга биергә"" мәбүр итәләр дип тә язды.",: Синаннан килгән татар егетләрен Кытайга тапшыруга юл куярга ярамый,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2001,https://www.azatliq.org/a/30219812.html,2019-10-16T13:13:11+00:00
"Республикабыҙҙа айыҡ һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау, халыҡты йәмәғәт тормошонда ҡатнашырға ылыҡтырыу, үҫеп килеүсе быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләү, тарихи, мәҙәни, йолаларҙы тергеҙеү маҡсатында ойошторолған Айыҡ ауыл бәйгеһенең асылын һәр кем белә һәм аңлай. Асҡын районында был йәһәттән ҙур эштәр башҡарыла, ауылдар ярышҡа ҙур теләк менән әүҙем ҡушылып, республика кимәлендә ҙур уңыштарға, еңеүҙәргә өлгәшә.","Асҡындар сәләмәт, матур тормошҡа ынтылып йәшәй",['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,422,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-03/as-yndar-s-l-m-t-matur-tormosh-a-yntylyp-y-sh-y-4492263,2025-12-03T18:15:00+00:00
"Әле күптән түгел генә Чаллыда берничә ""Хизб ут-Тәхрир"" тарафдарларына гаепләү карарычыгарылса, бүген Казанда әлеге әмгыять мөселманнарының өйләрендә тентүләр узды. ФСБ хәбәр итүенчә, әлеге тоткарланган сигез кеше Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасына керә. Мөселманнарның өйләрендә тентү вакытында кардәшләре янына килгән Айрат Шакиров Азатлыкка әйтүенчә, мөселманнарга карата басымның көз көне артуы, көч структураларының ""эш күрсәтергә"" теләвенә бәйле. Без аның белән бүгенге тоткарлаулар турында сөйләштек. –Айрат, сез кардәшләрегез янына тентүләр булачагы турында белеп бардыгызмы? – Мин тентүләр узган Ленар әитов һәм Радик Зарипов янында булдым. Иртән эшкә барыр өчен уяндым да компьютерны караган идем, шунда тентүләр барганы турында мәгълүмат күрдем. Тиз генә киенеп шул егетләр янына киттем. Барлык тентүләр сәгать иртәнге алтыларда башланды. Күбесенең балалары кечкенә, кайберләренең хатыннары йөкле. ОМОН бит әле ул барысын да куркытырлык итеп кара битлекләр киеп килә. Бер мөселманның өендә ишеген ватып кергәннәр. Мине фатирга кертмәделәр. Көч структуралары егетләргә берәр нәрсә ""ташламасыннар"" дип курыктык. Шуңа тагын бер мөселман һәм ике мөслимә дә килгән иде. Айрат ШакировБезгә подъезд төбеннән китәргә куштылар, сак астына алу белән янадылар. Гәрчә бу таләп канунсыз, чөнки ул минем ирекле хәрәкәт итүемне чикли. Аннары ОМОН өстәмә кизү торучыларны чакырды. Алар безне подъезд төбеннән китәргә таләп итте. Тентүләрдән соң егетләрне ФСБга алып киттеләр. Иртәгә аларга карата мәхкәмә булачак. Мөгаен аларны сак астында калдыру карарын чыгарырлар. –Ни өчен тентүләрнәкъ хәзер булган? – Көз көне бит инде бу билгеле хәл. ФСБ, экстремизмга каршы тору үзәккә бюджетта каралган акчаларны тотып бетерергә һәм ел буе эшләгәннәрен күрсәтергә кирәк. ""Террорчылык һәм экстремистлык безнең әмгыять проблемасы"" һәм анда акчалар кертергә кирәк икәнне исбатларга тиешләр бит. Казанда 2006 елдан булган барлык тентүләрне алсаң, алар нигездә көз көне уза. Хизб ут-Тәхрир ул гомумән корал куллануга каршы оешма. Көч структуралары тыныч дәгъватчылар белән көрәш алып бара. Хизбутчылар хәтта сугыш пычагы та тотмый. Аларны көч белән дәүләтне кулга төшерүдә гаепләмәкче булалар, бу һич дөреслеккә туры килми. Татарстан һәм Казанда һәм гомумән Русиядә хәзер теләсә кайсы мөселманны алып китә алалар.","ФСБ: Казанда ""Хизб ут-Тәхрир"" оешмасының берничә вәкиле тоткарланды",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Татарстан,2301,https://www.azatliq.org/a/26637203.html,2014-10-14T17:14:55+00:00
"Фани донъяға килгән мәленән баҡыйлыҡҡа күскәнсәгә әҙәм балаһының иң көслө һәм башҡа бер нәмә менән дә алыштырғыһыҙ ихтыяжы - һәр даим кешеләр менән аралаша алыу. Социаль мөхит кешене кеше итә. Күренекле философ Карл Маркс кешенең тик башҡа кешеләр, тотош йәмғиәт йоғонтоһонда ғына шәхескә - социаль кешегә әүерелеүен билдәләй: "". кеше тәүҙә икенсе кешегә көҙгөгә ҡараған кеүек ҡарай"". Икенсе бер кешенең башҡаларға социаль көҙгө була алыуы - метафорик, әммә ысынбарлыҡты сағылдырыусы образ. Һөҙөмтәлә әҙәми затҡа башҡа кешеләрҙән бөтөнләйгә ситләшеп, бер кем менән дә бәйләнеше булмаған кеше рәүешендә йәшәү мөмкин түгел. Бына ошондай фәлсәфәүи һығымталарҙан һуң тормошобоҙҙоң бер ғәмәли проблемаһына күсһәк тә була. Ул - яңғыҙлыҡ мәсьәләһе. Уны нисек итеп аңларға һәм аңлатырға була? Ғөмүмән, йөҙәрләгән, хатта меңәрләгән башҡа шәхестәр араһында йәшәгән кешенең яңғыҙлыҡҡа дусар булыуы мөмкинме? Психологтар теле менән әйткәндә, яңғыҙлыҡ - шәхестең билдәле бер шарттарҙа үҙен йәмғиәттән ситкә тибелгән, һис бер кемгә лә кәрәге булмаған кеше сифатында ҡабул итеүе һәм кисереүе. Бының сәбәптәре күп төрлө. Яңғыҙлыҡ тойғоһоноң тәү сәбәптәре - баланың үҙ ғаиләһендә ҡағылып-һуғылып, рәнйетелеп үҫеүе. Әгәр ғаиләлә тупаҫлыҡ хөкөм һөрһә, ата-әсә мөхәббәтһеҙ йәшәһә, уларҙың ғаилә ағзаларына ҡарата изге тойғолары үтә наҡыҫ булып, балаларҙы ҡаты тотоп, башлыса ҡурҡытып, ҡул тейҙереп үҫтерә икән, бәләкәйҙән үк сабыйҙар күңелендә кәмһенеү комплексы хасил була. Бындай балалар йыш ҡына үҙ-үҙенә бикләнә, үҙҙәрен ҡырыҫ һәм агрессив тота, ихлас аралашыуға бармай. Бер саҡ урта йәштәргә еткән бер ауылдашым менән уның ғаиләһе тураһында һөйләшеп киткәйнек. Был ир ауылда үҙен тупаҫыраҡ тотто, яҡын дуҫтары булманы, алама ҡылыҡтары ла булып торҙо, хатта бер яҡын ғына туғанын хас дошманылай күрҙе. Әйтергә кәрәк, ул бик шуҡ, үҙ һүҙле, тыңлашмаусан малай була, шуның арҡаһында ата-инәһенән йыш ҡына туҡмала. Бына ошо ирҙең бер әйткән һүҙе әле лә иҫемдә: ""Эйе, мин үҙемде бәләкәйҙән үк хулигандарса тоттом. Инәйем сыбыҡ менән дә һыҙыра, ҡайыш менән дә аҡырып илағансы яра ине. Йоҙроғо ла уғата ҡаты булды. Туҡмалып үҫтем. Яланға ҡасып китеп, үкһеп-үкһеп илаған көндәрем аҙ булманы. Шул саҡта уйлай торған инем, мине инәйем үҙе тапмағандыр, юғиһә, шул тиклем йәберләмәҫ, язаламаҫ ине, тип"". Был осраҡта ни әйтәһең: был кеше бала сағынан үҙ ғаиләһендә үҙен ситкә тибелгән, кәмһетелгән итеп тойоп, сабый күңеле менән яңғыҙлыҡта үҫкән. Бер яңғыҙы ғына ғүмер һөргән кеше һәр даим яңғыҙлыҡ тойғоһон кисерәме икән? Яңғыҙ йәшәүселәр йәмғиәтебеҙҙә аҙ түгел. Әммә уларҙың күбеһе йәмғиәттә үҙҙәрен иркен тота, башҡалар менән ихлас аралаша, туған-тыумасаларын, дуҫтарын ташламай, төрлө йәмәғәт эштәре менән мауыға, башҡаларға файҙалы ғәмәлдәр ҡыла. Тормошобоҙ шулайыраҡ: ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ир-аттан оҙағыраҡ йәшәй, күп кенә апай-әбейҙәребеҙ бер яңғыҙы ғүмер һөрә, әммә улар, башлыса, ауыр яңғыҙлыҡ хисенән азат була. Уларҙың күбеһе ошондай көн итмешкә өйрәнеп китеп, хатта бик ипле, итәғәтле, уңған яңғыҙаҡ бабайҙар менән бергәләшеп йәшәүҙән баш тарта. Бай тормош тәжрибәһе туплап, башҡа кешеләрҙең яҡшы ҡараштарын, ихтирамын тойоп йәшәү, үҙ-үҙең, ҡылған эш-ғәмәлдәрең менән ҡәнәғәт булыу әҙәм балаһын яңғыҙлыҡ тойғоһонан ҡотҡара. Был да йәмәғәт феномены: яңғыҙлыҡ асылы яңғыҙ ҡалыуҙа түгел, ул тышҡы күренештән бире үтә ауыр һәм ҡатмарлы эске тойғо. Яңғыҙлыҡ - негатив хис-тойғоларҙан хасил була, был сифат кешенең үҙенән тора. Әммә шуны ла белдереү артыҡ булмаҫ: үҙ ғүмерендә аҙмы-күпме яңғыҙлыҡ хисен тоймаған кеше юҡтыр ул. Быға миҫалдарҙы күп килтерергә була. Мәҫәлән, яуапһыҙ мөхәббәт кисергән егет йә иһә ҡыҙ үҙен кәмһенә башлай, егеттәр йә ҡыҙҙар яратырлыҡ матурлығы юҡтыр, тип үрһәләнә, хатта депрессияға бирелә. Йыш ҡына яҡын кешеңде юғалтыу шундай уҡ ауыр, негатив хистәргә сәбәпсе була, һәм ошондай хис-кисерештәр оҙайлы дауам иткән хәлдә кеше үҙен япа-яңғыҙ ҡалғандай тоя башлай. Ғөмүмән, йәшенә, енесенә, биләгән дәрәжәһенә ҡарамаҫтан, бер кем дә яңғыҙлыҡ менән бәйле депрессиянан азат түгел. Психологтар ҡарамағына, ошондай оҙайлы негатив хис-кисерештәр арҡаһында ҡайһы бер кешеләрҙә суицидаль ниәттәр барлыҡҡа килеүе мөмкин. Бындай халәттең бигерәк тә үҫмерлек дәүерендә хәүефле булыуын оноторға ярамай. Яңғыҙлыҡ тойғоһона бирелеп, үҙ-үҙенә бикләнгән кешеләргә ваҡытында психологик ярҙам итеү кәрәк. Бында бер принцип мотлаҡ үтәлергә тейеш: ""Яңғыҙ кешене яңғыҙ ҡалдырмағыҙ! "" Кеше хәленә инә алыу, уның күңелен табыу, ауыр уй-хистәренән арындырыу, ниндәйҙер бер матур ғәмәлдәр, маҡсаттар менән албырғата, мауыҡтыра алыу - яңғыҙлыҡта ҡалған кеше өсөн иң ябай һәм һөҙөмтәле сара ул. Йәнә бер фекер. Йәшәйештә шундай мәлдәр була, ҡайҙалыр урман-ҡырҙарға, сәхрәләргә сығып китеп, бер яңғыҙың ғына ҡалаһы килә. Тап шундай мәлдәрҙә кеше үҙенең ҡылған ғәмәлдәре, яҡындары, дуҫтары хаҡында ныҡлап уйлана, башҡалар менән үҙ-ара мөнәсәбәттәрен анализлай, бер үҙе генә ҡалғанда хасил була торған тәрәнтен хистәр кисерә. Әйтергә кәрәк, сәнғәт әһелдәре, шағирҙар, яҙыусылар, улар йәмғиәттә нисек кенә билдәле шәхестәр булмаһын, үҙҙәренең иң аҫыл ижад емештәрен яңғыҙ ҡалып, башҡа бер кем дә ҡамасауламағанда хасил итә. Бер яңғыҙың ҡалмаҫ өсөн аҙмы-күпме яңғыҙ була белергә лә кәрәктер. Яңғыҙлыҡ хисен кисермәгән кешенең яңғыҙлыҡтан интеккән кеше хәлен аңлай алмауы ла бар бит. Шулай итеп, яңғыҙлыҡ феноменының кире һәм ыңғай яҡтары булыуын иғтибарға алыу фарыз. Ошо хаҡта уйланыуҙарымды халыҡ шағиры Рауил Бикбайҙың ""Йөҙ ҙә бер хәҙис"" исемле китабынан алынған шиғри вәғәз менән тамалау урынлы булыр: ""Яман менән ултырғансы Бер яңғыҙың ҡалған яҡшы. Гел яңғыҙың көн күргәнсе Һәйбәт ҡорҙа булған яҡшы"". Бәҙри ӘХМӘТОВ.",ЯҢҒЫҘЛЫҠ ФӘЛСӘФӘҺЕ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0],5,Йәмғиәт,5589,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-20/ya-y-ly-f-ls-f-e-4015679,2024-11-20T08:42:00+00:00
"1. МЫЖЫМА! Тор ҙа эшләй башла. Нимәлер эшләһәң, юл үҙенән-үҙе асылыр. 2. 7 урынына 40 тапҡыр үлсәп ваҡыт әрәм итмә. Тот та ЭШЛӘп ҡара. Килеп сыҡһа - шәп, сыҡмаһа, эшләп ҡараманым тип әйтмәҫһең. 3. СӘЙӘХӘТ ит. Йөрөргә ваҡытың йә аҡсаң булмаһа, тәбиғәткә булһа ла сығып ура эш араһында. 4. ХАТАларҙан ҡурҡма. Тик ятҡан кеше генә хаталанмай. 5. Кеше менән ЯРЫШМА. Үҙең булып ҡал. Кешегә эйәрмә. 6. Үҙ ФЕКЕРЕҢ булһын. Кешене хөрмәт ит, әммә үҙеңсә эшлә. Һинең өсөн ир, ҡатын, атай, әсәй, дуҫ хәл итмәһен. 7. АЛЛАға хөрмәтеңде күрһәтмәйенсә уның исемен телгә алма. 8. Кешегә ТАҒЫЛМА көсләп. Бер ҡыуғандар икән, кит. Үҙ баһаңды бел. 9. АҠСА тип донъяңды онотоп сапма. Бай булһаң да, ярлы булһаң да бөтәбеҙ бер ерҙә осрашасаҡбыҙ. 10. ИҪЕҢдә тот: атай-әсәй һәм яҡын туғандарҙы ғына нисек бар шулай ҡабул итәбеҙ һәм яратабыҙ. Башҡа кемделер күңелең ҡабул итмәй икән, уға ғүмереңде әрәм итмә. 11. ""ЮҠ"" тип әйтергә өйрәнеү мотлаҡ. Кешенең елкәгә йәһәт кенә менеп ҡунаҡлай торған ғәжәп бер холҡо бар. 12. ЕБӘР! Иҫтәлектәр һәм үкенестәр менән алға атлау ауыр. Булған - бөткән, тарихта ҡалған. 13. Һәр кеше һүҙенә ЫШАНМА. Тел һөйәкһеҙ. Кеше лә төрлө була. Ҡайһы берәүҙәр үҙ файҙаһына ғына аса ауыҙын. Үҙ күҙҙәрең менән күргәнгә генә ышан. Ҡолаҡтар ҙа ҡай саҡ яңылыш ишетеп ҡуя. 14. УЙЛА. Һөйләр алдынан уйла. Күп һөйләгән кеше арыта һәм тиҙ ялҡыта. Юҡ-бар һөйләгәнсе өндәшмәү яҡшыраҡ. 15. Кемгәлер йәнен көйһә, АШЫҠМА. 24 сәғәт көт тә унан яуап бирерһең. Ул арала тормош та үҙгәреп китеүе ихтимал. Асыу ҙа һүнә. 16. ҮҘ АЛЛЫ бул. Кешегә һалыныу, кешене үҙ мәнфәғәтеңә ҡулланыу бик насар ғәҙәт. 17. ИХТИРАМ ит үҙеңде, атай-әсәйеңде, туғандарыңды, олоһон да, кесеһен дә. 18. Үҙгәртә алмаған хәлдәр өсөн БОРСОЛМА, Күп нәмә беҙҙән тормай. 19. ТӘБИҒӘТкә яҡын бул. Беҙ - тәбиғәт балаһы. 20. ХЫЯЛдарың яҡты һәм матур булһын. Хыялға ирешеү өсөн нимәлер эшләргә кәрәк. 21. ҒҮМЕР бер генә бирелә һәр кемгә. Таланттарыңды күрһәтеп ҡал. 22. ЯУАПЛЫ булырға өйрән. Әйткәнһең икән - эшлә. Эшләгәнһең икән - яуабын тот. 23. ТОҒРО бул әйткән һүҙеңә, дуҫыңа, хыялдарыңа, һайлаған йәреңә, тыуған илеңә. 24. БӨГӨН башла ниәт иткән эшеңде. Иртәгә ул һәр ваҡыт иртәгә булып ҡала. 25. ҺАУЛЫҠ - иң ҙур байлыҡ. Дөрөҫ туҡлан. Кеше ашҡаҙаны төпһөҙ мискә түгел. Спорт менән шөғөллән. Иртә ят, иртә тор. 26. МАТУР бул. Таҙа бул, ыҫпай кейен, әҙәпле тот үҙеңде. Эскән һәм тартҡан кеше матур түгел инде. Йөҙөнән күренә. Һүгенгән кешенең ауыҙы салыш була тип ҡурҡыта торғайны борон ололар. Ысындан да шулай икән ул. 27. ТЫНЫС бул. Сәбәләнеп, ҡысҡырып, әрләшеп йөрөгән кешенән фөрештәләр ҙә ҡаса ти. 28. ТЫЙНАҠ бул. Һөмһөҙлөк тормошто, бәлки, күпкә еңеләйтәлер. Әммә ундай кешене күреү менән йәшенге килә. 29. Һәр нәмәнең үҙ ВАҠЫТЫ. Кескәй баланан йә оло кешенән ауыр эш эшләтеү насар хәл. Йәш кешенең ял итеүҙән туймай ятыуы ла насар хәл. 30. ҠУРҠЫУ кешегә зыян итмәһә лә, үҙеңә зыяны ҙур. Ҡурҡып күп нәмәнән мәхрүм булып ҡалыу ҙа яҡшы күренеш түгел. 31. УҠЫ. Күп уҡыған кеше башҡаларҙан айырылып тора телмәре менән дә, тормошҡа ҡарашы менән дә. Бөйөк яҙыусы-шағирҙарыбыҙҙың әҫәрҙәрен уҡы. 32. Бер ҡасан да БИРЕШМӘ. Ғүмер ике килмәй. Үҙ юлыңдан алға атла ла атла. Артҡа ҡарама. Ситкә тайпылма.",Тормошоңдо үҙгәртеү өсөн утыҙ ике кәңәш,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0 1 1 1],8,Дин,3146,https://agideljurn.ru/articles/rukhi-khazinalar/2025-08-14/tormosho-do-g-rte-s-n-uty-ike-k-sh-4349376,2025-08-14T15:50:00+00:00
"Иң тәүҙә ауылыбыҙҙа бәләкәй генә магазин астым. Аҙыҡ-түлек, химия, ваҡ-төйәк менән һатыу иттем. Үҙем һатыусы ла булып торҙом. Тауарҙарҙы, арзаныраҡ булһын тип, күрше өлкәләргә йөрөп алдым. Әммә бер үҙемә юл хаҡы ҡиммәтерәк күренгәс, күрше ауылдарҙың магазиндары менән һөйләшеп, бер юлы уларға ла ташый башланым. Бер-ике айҙан һатыусылар минең турала ишетеп-белеп, үҙҙәре заказ яһай ине инде. Ҙурыраҡ йөк машинаһы алдым. Ул былай көндәрҙә тик тормаһын (тауарға аҙнаһына бер бара инем) өсөн водитель ялланым да район буйлап йөк ташый башланым. Килемле өлкә булып сыҡты. Икенсе машина алып, тағы бер кеше ялланым. Күрше райондарҙан заказдар яуа башлағас, өсөнсөһөн алырға тура килде. Шулай йөк машиналары тәүҙә өс, һуңынан ете, ун булып китте. Бөгөн утыҙ бер машина тотам. Һатыуҙы ла ташламаным. Ауылда магазинды яптым да, район үҙәгендә оптовый склад астым, сөнки сит өлкәнән һәр ауылға йөк ташыуы ҡыйын. Складыма алып киләм дә, шунан һатыусылар үҙҙәре килеп ала. Яңғыҙым ғына бәләкәй магазинымда һатыусы булып башлаһам да, күтәрелә алдым. Эйе, ауырлыҡтар булды, әммә тырыштым, мыжып ултырманым. Хәҙер йыл әйләнәһенә минең таҙа килем дүрт миллионға етә, бер нисә фатирым бар, сит илдәрҙә ял итәм. Күрәһегеҙме, барыһы ла мөмкин! БА-РЫ-ҺЫ ЛА! Фантазияңды эшкә егеп, матур итеп алдай белеү генә кәрәк. Заһиҙә МУСИНА.",Барыһы ла мөмкин!,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Юмор,1311,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2025-03-27/bary-y-la-m-mkin-4175525,2025-03-27T17:26:00+00:00
"Бөгөн һүҙебеҙ гимназияла өлгәш, тәртип буйынса беренселекте бирмәгән «Б» синыфы уҡыусылары хаҡында. Синыфта – 23 бала. Шуларҙың ун алтыһы – «дүртле» һәм «бишле»гә, ә Сафия Көҫәпҡолова, Аяз Фәтихов һәм Диана Мерәҫовалар тик «бишле» билдәләренә генә өлгәшә. – Дәрестәр ҡыҙыҡлы үтә. Уҡытыусылар һәйбәт. Синыф етәксебеҙ Дилара Закир ҡыҙы Йосопова менән тәрбиәсебеҙ Ләйсән Вәхит ҡыҙы Вәхитова беҙҙең өсөн икенсе әсәй һымаҡ. Бөтә һорауҙар менән дә уларға мөрәжәғәт итәбеҙ. Төрлө түңәрәктәр эшләй, уларҙа рәхәтләнеп шөғөлләнәбеҙ. Күп конкурстарҙа, олимпиадаларҙа ҡатнашып, еңеүҙәр яулайбыҙ, – ти йәш рәссамдар. – Минең үҙемә лә улар менән эшләүе шул тиклем рәхәт. Бигерәк аҡыллы балалар йыйылған. Йәшәгән бүлмәләрендә һәр ваҡыт тәртип, өҫ-баштарын да ҡарап ҡына йөрөйҙәр. Бергәләп дәрес әҙерләйбеҙ, ял сәғәттәрендә киноға, спектаклдәргә барабыҙ. Мин үҙем «Йәйғор» бейеү түңәрәген дә етәкләйем. Яңыраҡ Рәсәй халыҡтарының «Милли мозаика» республика фестивалендә ҡатнашып, урын алып ҡайттыҡ. «Кәкүк» бейеүен башҡарып, «Кәкүк сәйе» йолаһын да күрһәттек. Башҡорт милли аштары, костюмдары менән таныштырып, барыһын хайран итте уҡыусыларыбыҙ, – ти Ләйсән Вәхит ҡыҙы ғорурланып. Уҡыу алдынғыһы Сафияның өлгөрлөгөнә һоҡланмау мөмкин түгел. Ҡыҙ белем усағында эшләп килгән «Мираҫ» драма түңәрәгенә лә йөрөй. Һәр ваҡыт төп ролдәрҙе башҡара. Ул шиғырҙарҙы тасуири һөйләй. Китап менән бик дуҫ. Матур йырлай, баскетбол менән дә шөғөлләнә. – Дәрестә барыһы ла әүҙем ҡатнашып ултырғас, улар менән эшләүе лә еңел. Тырыштар, уңыштары ла күп. Яңыраҡ Аяз Фәтихов, Аделина Чембарисова һәм Әмирә Даяновалар башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиадала ҡатнашып, ҡала этабында призёр булды. Аделинаның һүрәттәре бигерәк матур килеп сыға. Улар «Йәншишмә»лә лә донъя күреп тора. Шулай уҡ ул «Портрет» телевизион тапшырыуында төштө. Бына шундай шәп ҡыҙҙар һәм малайҙар белем ала был синыфта, – ти башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гөлназ Әминева. Гөлназ Барый ҡыҙы дәрес үткәргәндә «Йәншишмә»не йыш ҡуллана. Етенселәр киләһе йылға ла гәзиткә яҙылып ҡуйҙы. Икенсе сиректе яҡшы билдәләргә генә тамамлап, Яңы йылды күтәренке кәйеф менән ҡаршы алды улар. Х. СӘЙҒӘФӘРОВА. Өфө ҡалаһы.",Яңы йылды - яҡшы кәйеф менән!,"['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 0 1 1 1 0 0 1 1 1 0],8,Төрлө,2159,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2026-01-12/ya-y-yyldy-ya-shy-k-yef-men-n-4534309,2026-01-12T14:24:00+00:00
Маркетинг белгече Фил Шиллер яңа иһаз тәкъдим итә-ның баш мөдире Тим КукМаркетинг белгече Фил Шиллер бәяләрне аңлата,"""дөньяны үзгәртүен"" дәвам итә: 5 тәкъдим ителде",['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Мәғариф,116,https://www.azatliq.org/a/24706710.html,2012-09-12T21:33:08+00:00
"Ҡаланың Зәйнулла Рәсүлев исемендәге мәсетендә уҡытҡан һәм шунда уҡып йөрөгән апайҙар яугирҙарға һәр даим ярҙам ебәреп тора. Яңыраҡ улар мәсеттә күмәкләшеп сәк-сәк бешергән. Араларында хажиәләре лә булған ҡатын-ҡыҙҙар төркөмө шулай изге эштәр башҡара. Уҡыуҙа ла һынатмайҙар, бешеренергә лә өлгөрәләр икән. Үҙҙәре дуҫ, татыу, әүҙем! Һуғыш ғәрәсәте тиҙерәк туҡтаһын, егеттәребеҙ имен-һау әйләнеп ҡайтһын тигән доға-теләктә бешерелгән ризыҡ яуҙағыларға оҙатылған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Күстәнәс,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,637,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-27/k-st-n-s-4552463,2026-01-27T17:10:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАерым алганда Украина Донецки, Луһански, Запорожье һәм Херсон өлкәләреннән гаскәрләрен тулысынча чыгарып бетерергә һәм НАТОга керүдән баш тартырга тиеш. Украина Донецки, Луһански, Запорожье һәм Херсон өлкәләреннән гаскәрләрен тулысынча чыгарып бетергәч тә һәм НАТОга керүдән баш тартачагын белдергәч тә Русия атышны туктатачак һәм тынычлык сөйләшүләренә керешергә әзер булачак, дипбелдердебүген, 14 июньдә Русия президенты Владимир Путин. Әгәр бу шартлар үтәлсә, Русия ""кичекмәстән"" атышны туктатачак, дип белдерде Путин Русия тышкы эшләр министрлыгы итәкчелеге белән очрашуда. Шулай ук Русиянең Кырым һәм Украинаның дүрт төбәген аннексияләвен тану, Украинаның нейтраль һәм атомсыз статусы да тынычлык килешүенең шартлары булып тора. Русия президенты фикеренчә, тыныч юл белән хәл итү барышында Көнбатыш илләре Мәскәүгә кертелгән бөтен чикләүләрне гамәлдән чыгарырга тиеш2022 елда Украинага тәкъдим ителгән тынычлык килешүендә Запорожье һәм Херсон өлкәләрен аннексияләү таләбе юк иде, тик хәзер Мәскәү алардан баш тартырга әзер түгел, диде ул. Әгәр Украина һәм аны хуплаучы башка илләр бүгенге шартлардан да баш тартса, Мәскәүнең таләпләре кабат артачак, диде Путин. Путинның бу белдерүләре Женевадагы тынычлыкка ирешү ыены алдыннан яңгырады, бу ыенда 80 ләп ил катнашачак. Баштарак анда Киев куйган шартлар турында фикер алышырлар дип көтелгән иде, аны шулай ук Украина президенты Владимир Зеленскийтәкъдим иткән тынычлык формуласы дип тә атыйлар. Аларга ярашлы, Русия үзенең гаскәрен Украинадан, шул исәптән Кырымнан тулысынча чыгарып бетерергә тиеш, Мәскәү репарацияләр түләргә, Русиягә һәм Русиядән булган сугыш инаятьчеләренә мәхкәмә булырга тиеш. Дөнья медиаларының кайберләре Швейцариядәге форумда бу формуланың мәхкәмәгә һәм репарацияләргә кагылмаган берничә пункты турында фикер алышачаклар дип язды. Әлегә Киев Путинның шартларына авап бирмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Путин Украинадагы сугышны туктату өчен үз шартларын әйтте,['Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,2013,https://www.azatliq.org/a/putin-ukrainadagi-sugishni-tuktatu-ochen-uz-shartlarin-aytte/32993094.html,2024-06-14T15:05:08+03:00
"В рамках мероприятия будут обсуждаться ключевые темы, включая научное наследие юбиляров в тюркском языкознании, современные исследования башкирского языка, тюркский фольклор и литературу, историю, культуру, родной язык и идентичность, сравнительно-историческое языкознание и цифровизацию образования. К участию приглашаются ученые, преподаватели и аспиранты из России и других стран. Конференция будет проходить в очно-заочном формате, а по ее итогам будет опубликован сборник материалов с индексацией в РИНЦ. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Международная конференция: обсуждение актуальных вопросов,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Мәғариф,632,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-11-19/ii-mezhdunarodnaya-konferentsiya-obsuzhdenie-aktualnyh-voprosov-4474220,2025-11-19T23:34:00+00:00
"Өйгә тәмле еҫ тулған. Тамаҡты ҡырған булам. Тор әйҙә, улым, кейен. Йыуын да сәхәр эсәйек, Ашаным. Хәҙер эҙләйем: Ҡояш ҡалҡып, байығансыҠөрьән, намаҙҙар уҡыйһың, Насар һүҙ һөйләмәйһең. Ас йөрөү һис ауыр түгел, Зикер әйтһәң, доға ҡылһаң, Ҡушылғандарҙы үтәһәң, Аллаһ Йәннәткә илтә. Кисен атай менән киттекУраҙаны ҡабул ит, типСығанаҡ һәм фото: Ашҡаҙар - моңло радио Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ураҙа,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Iman bar a khla bar,789,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2026-03-03/ura-a-4600030,2026-03-03T12:05:00+05:00
"Ул күрһәткән китаптарҙы ҡулға алған саҡта бөгөнгә саҡлы нисек туҙмай һаҡланыуына хайран ҡалаһың – күптәре бер нисә быуат элек баҫтырылған бит. Ҙур стажлы тарих уҡытыусыһы, күптән хаҡлы ялда булһа ла, әле лә тарихи эҙләнеүҙәрҙән туҡтамаған Ниғмәтулла Ваһапов уларҙы ҡәҙерләп һаҡлай. Донъя тарихы буйынса һәр бер һорауға ентекле яуап бирә алыуы бер хәл, шундай үтә һирәк осрай торған (ә, бәлки, берҙән-бер булған) китаптарҙы ҡайҙан таба алған ул? – Ниғмәтулла Хәмиҙулла улы, Һеҙ – оҙаҡ йылдар мәғарифта ал-ял белмәй эшләгән кеше. Оло юл нисек башланды, беҙгә лә һөйләһәгеҙ ине? – Ҡазан университетын тамамлағас, Татарстанда эшкә ҡалдым, элек юғары уҡыу йортонан һуң дипломдағы һөнәр буйынса мотлаҡ өс йыл эшләргә тейеш инең бит, – ти. – Әммә, бер йыл эшләгәс тә, Татарстан Фәндәр академияһына аспирантураға саҡырҙылар. Унда имтихандар бирҙем һәм бынан университетты тамамлағандағы диплом темамды – Керәшендәрҙең суҡыныу тарихы тигән фәнни эҙләнеү эшемде дауам иттем. Фәндәр академияһына саҡырыуҙарының сәбәбе асыҡ – Ниғмәтулла Ваһапов студент саҡтарында уҡ боронғо графиканы яҡшы өйрәнгән, бынан 500-ләп йылдар элегерәк иҫке төрки телендә баҫылған китаптарҙы еңел уҡыған. Һораусылар булһа, һүҙлек ярҙамында тәржемә итеп тә. Әммә аспирантурала уҡый башлағас та уға 82 йәштәге атаһы шылтырата: Улым, үҙебеҙгә ҡайт эшкә, беҙҙә йола шундай – ҡартайған ата-әсәңде ташларға ярамай. Шунан йәш Ниғмәтулла тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта. – Аспирантурала уҡыуҙы ташлағанға үкенмәйһегеҙме? – Юҡ. Атайым да ауырый ине, мин ҡайтҡас дүрт йыл ғына йәшәне. Етмәһә, ул саҡта өйләнгәйнем, балалар тыуҙы. Ҡыҫҡаһы, аспирантурала уҡыу теләге артта ҡалғайны инде. Хәләл ефетем – Муса исемле ауылдан башҡорт ҡыҙы Сания. Ул мәктәптә оҙаҡ йылдар математиканан уҡытты, күп кенә юғары күрһәткестәргә өлгәшкән педагог. Туғыҙ балалы ҙур ғаиләлә тыуып үҫкән. Тәүҙә ошо райондың Мәҡсүт ауылында уҡытты. Һуңынан, өйләнгәс, Күгәрсен ауылында төпләндек. Мин Өфөгә, башҡа яҡтарға командировкаларҙа йыш булғылай инем, тарихи эҙләнеүҙәр буйынса сәфәрҙәр ҙә күп кенә булды. Бындай саҡтарҙа ҡатыным Санияға йортта мал ҡарауҙы ла, башҡа ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ эштәрен дә үҙ өҫтөнә алырға тура килә ине, юлға сығыр алдынан минең костюм-фәләнем дә әҙер тора. Шуға бик рәхмәтлемен уға. – Ә тарих менән шулай тәрәндән ҡыҙыҡһыныуығыҙ ҡайҙан һәм нисек башланды? – Үҙемдең ата-бабаларымдың тормошо һәм эшмәкәрлеге менән ҡыҙыҡһыныуҙан, уларҙы өйрәнеүҙән башланды инде минең был шөғөлөм. Һәм ғүмерлеккә һайлаған һөнәрем, фәнни эшем. Бабайым Рәхмәтулла, мәҫәлән, Бохара әмиренең хатын төрөк солтанына алып барған. Ул солтанға инеп, хатты уның ҡулына тоттора һәм бер юлы ғәрәптәр иленә хажға китә. Ҡайтышлай миңә инерһең, – ти уға төрөк солтаны. ХХ быуат башындағы ауыр осор була ул саҡта – Төркиә Балҡан дәүләттәре менән һуғыш алып бара, сөнки был илдәрҙең Ғосман империяһы ҡул аҫтынан сығыу өсөн көрәшкән дәүере. Батша Рәсәйе хажға барыусыларҙың Ҡара диңгеҙ аша йөрөүен туҡтата, төрөктәргә ярҙам итерҙәр тип шикләнә. Һөҙөмтәлә хажға юлланыусыларға Бохара ханлығы аша барырға тура килә. Рәхмәтулла бабайыбыҙ ҙа 1909 йылда хажға барыу өсөн шул йүнәлеште һайлай. Уның ике ярҙамсыһы була, береһе – Мөхәмәт исемле, икенсеһенең исемен асыҡлай алманым әлегә. Әммә Бохараға көндөҙгө сәғәттәрҙә килеп етә алмайҙар, ә кис булыуға ҡаланың ҡапҡалары ябыла икән, сөнки Бохара һәм Хива ханлыҡтары араһында һуғыш бара, шуға төнөн ҡапҡалар аша индермәйҙәр. Беҙ – хажға барыусылар, индерегеҙ инде, тип инәлгәс, ҡарауылсы әмирҙән рөхсәт һорарға китә. Кем ғәрәпсә һәм төрөксә белә, шуларҙы ғына индерегеҙ, ти әмир. Ә беҙҙең бабай Ырымбур өлкәһенең Ҡарғалы мәҙрәсәһендә белем алған, ғәрәп һәм төрөк телдәрен яҡшы белә. Шуға уны Бохара ҡалаһына индерәләр, ә ике юлдашы ҡапҡа тышында тороп ҡала. Бабайым әмиргә тәүҙә ғәрәпсә өндәшә, шунан төрөк теленә күсә. Асыҡланыуынса, хан үҙе төрөксә күпмелер һупалай, ә ғәрәп телен бөтөнләй белмәй икән.  Бер аҙ төрөк телендә аралашып ултырғас, әмир уға шулай ти: Һин хажға китеп бараһың икән. Мин һиңә сургучлы мисәт һуғылған хат бирәм, һин уны төрөк солтанына тапшырырһың. Рәхмәтулла бабай был хатты солтанға тапшыра һәм, солтандың һорауы буйынса, хаждан ҡайтышлай 1909 йылдың 15 ноябрендә тағы ла төрөк солтанына инеп сыға. Солтан Мөхәммәт Рашад уға китаптар бүләк итә. Был китаптарҙың ҡайһы берҙәре миңә лә мираҫ булып ҡалған. – Уларҙың исемдәре, йөкмәткеһе, тәғәйенләнеше менән танышыу мөмкинлеге бармы? – Әлбиттә. Шул китаптарҙың береһе – Тәрбиә, әхләҡиә, сәйәсиә вә ижтимағия китабы. Ул Төркиәлә 1903 йылда төрөк телендә баҫып сығарылған. Тағы ла бер китап Тарихи мәҙәниәт тип атала, уныһы 1906 йылда Истамбулда донъя күргән. Ошо тарихи баҫмалар араһында үҙем ҡәҙерләп һаҡлаған бик боронғолары ла бар. Кал фи кәшфизонүк әл мөштәһир бәян я сами әл китап тигән баҫма, мәҫәлән, ғәрәп иҫәбенә ярашлы, 1299 йылда баҫылып сыҡҡан! Ул ғәрәп телендә төрлө хәҙистәр һәм уларға анализ (аңлатмалар) биреүгә бағышланған күп бүлектәрҙән тора. Бынан тыш, бабайыма Бохара әмире бүләк итеп биргән китаптар ҙа һаҡлана миндә. Бына, мәҫәлән, Хива ханлығының Ширғәни мәҙрәсәһендә нәшер ителгән китап, ул ниндәй юлдар менәндер Бохараға килеп эләгә һәм Бохара әмире уны минең бабайыма бүләк итә. Был ҙур китап мосолман диненең ҡанундарына аңлатма биреүгә бағышланған. 1845 йылда уны Ҡазанда ҡабаттан баҫып сығаралар. Ҡулъяҙма рәүешендә эшләнгән китаптар ҙа бар. Улар араһынан Урта Азияның өгөт-нәсихәт яҙыусылары сығарған китапты күрһәтергә мөмкин. Унда Иран һәм Урта Азия шағирҙарының әҫәрҙәре – мәснәүиҙәр, робағиҙар, ҡиссалар, мөнәжәттәр – тупланған. Был китапта шулай уҡ Хәким Сәнәи әҫәренә эйәреп яҙылған ете поэма ла бар. Сәләлләт әлзәһәп әҫәре – иң ҙурыһы, ул 18-се биттән 234-се биткә тиклем урын алған. Ошондай әҙәби китаптарҙан тыш тарихи темалағы боронғо китаптарым да бар. Шиһабетдин Мәржәни, Мостафа Ғәлиәкбәр 31 китаптан торған әҫәрҙәр ижад итә. Әммә улар ҡулъяҙма көйө һаҡланып килгән һәм ике томы ғына ғәҙәти китап булараҡ, йәғни типографияла баҫылып донъя күргән. Оҙаҡламай Ҡазанда был әҫәрҙәрҙең 10 томлыҡ йыйынтығы донъя күрәсәк, иншалла. Рәхмәтулла бабайым бүләк итеп бирелгән китаптарҙы туплап ҡына бармаған, үҙе лә һатып алған. Миҫалға уның Мәкәрйә йәрминкәһендә һатып алған Әхтәри кәбир (Ҙур һүҙлек) исемле китабын күрһәтергә мөмкин. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, нисәнсе йылда алынғанын асыҡлап булманы. Китап өс томдан торһа ла, өсөнсө томы ғына һаҡланып ҡалған һәм ул миндә. Был йыйынтыҡты 1880 йылда Истамбулда Хәсән Хәлми тигән кеше баҫтырған. Бөтә өс томдың да йәмғеһе 1 464 биттән тороуы билдәле. Бабайым уны хажға барырға йыйынғанда алған һәм ни өсөн был китаптың уның иғтибарын йәлеп итеүен һиҙемләргә мөмкин – был һүҙлектә бик күп төшөнсәләр ғәрәп теленән төрөксәгә тәржемә ителгән. Боронғо китаптар фәҡәт ғәрәп йәки иҫке төрки телендә генә сығарылған тип уйларға ярамай. Миндә, мәҫәлән, бөтә донъяға билдәле Мең дә бер кисә әкиәттәр йыйынтығының 1898 йылда Ҡазанда баҫылған – томдары һаҡлана, ул татар телендә. Был йәһәттән Ҡәйүм Насыриҙың күренекле шәреҡ философы һәм табибы Әбү Ғәли Ибн Синаның, европаса әйткәндә – Авиценнаның, Китаби аш шифа( Дауалау китабы) әҫәренә таянып яҙылған китабын да күрһәтергә мөмкин.  Ундағы төшөнсәләр латинса, русса һәм татарса бирелгән. Бер юлы Риза Фәхретдиновтың миндә һаҡланған Ибне Батутаның Дәште ҡыпсаҡҡа сәйәхәте китабын да телгә алырға мөмкин. Ошондай бороно яҙмаларҙы асыҡлау, уны киләсәк быуындар өсөн һаҡлап ҡалыу, халыҡҡа таратыу һәм аңлатыу – яратҡан кәсебем, хәйер, ул кәсеп кенә түгел, ә тыуған халҡым алдындағы бурысым да.   Үҙебеҙҙең Күгәрсен районының Мораҙым гәзитендә, мәҫәлән, тарихи темаға мәҡәләләрем йыш сығып тора. Редакция хеҙмәткәрҙәре лә даими мөрәжәғәт итә, мәҡәлә яҙыуымды һоарй.   Күптән түгел генә ошо гәзиттә донъя күләмендә танылған мәғрифәтсе Ризаитдин Фәхретдиновтың тыуыуына 165 йыл тулыуға арналған мәҡәләм, унан алдараҡ ҡына төрки телле шиғриәттең атаһы Йософ Баласағунлы тураһындағы яҙмам донъя күрҙе. Айрат Нурмөхәмәтов фотоһы.",Өй түрендә – тарих китапханаһы,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 0 1 1 1 1 1],10,Ветеран,7871,https://bashgazet.ru/articles/veteran/2026-02-18/y-t-rend-tarih-kitaphana-y-4583395,2026-02-18T16:00:00+00:00
"Хәҙер магазиндарҙа йогурттарҙың төрлөһө һатыла. Тик уның сифаты ниндәй булыуы ғына шикле. Ә бына өйҙә әҙерләнгән йогурт тәмле лә, файҙалы ла була. Ҡайһы бер хужабикәләр йогурт яһау өсөн оҙаҡ һаҡлана торған стерилләштерелгән һөт ҡуллана. Бындай һөт юғары температурала эшкәртелә, шуға ла унда бактериялар, микробтар ҡалмай. Яңы һауған ауыл һөтөнән әҙерләнгән йогурт иһә айырыуса тәмле һәм ҡуйы була. Башта барлыҡ һауыттарҙы: йогурт яһау өсөн банкаларҙы, ҡалаҡты, һөт ҡайната торған кәстрүлде яҡшылап йыуып, өҫтәренә ҡайнар һыу ҡойоп сайҡатабыҙ. Һөттө кәстрүлгә һалып, 37-42 градусҡа тиклем йылытабыҙ һәм әсетке ҡушып болғатабыҙ. Йогурт әсеткеһен магазиндан йә иһә аптеканан һатып алырға була. Хәҙер уларҙың төрлөһө бар. Яҡшылап болғатылған һөттө банкаларға һалып, 8-12 сәғәткә йылы урынға ҡуябыҙ. Был ваҡыт эсендә банкаларҙы ҡуҙғатырға ярамай, һелкетһәгеҙ, йогурт килеп сыкмай. Ойоған йогуртты 2-3 сәғәткә һыуытҡысҡа ҡуйып тороғоҙ. Дөрөҫ яһалған йогурт бик ҡуйы булырға тейеш, хатта банканы әйләндергәндә лә ул түгелмәй. Өҫтө шыма, ялтырап тора. Тәме бер аҙ ғына әскелтем, үҙе йомшаҡ. Үҙең эшләгән йогуртта микрофлораны яҡшырта торған файҙалы микроорганизмдар һаҡлана. Ул айырыуса балалар һәм өлкәндәр өсөн бик кәрәк, ашҡаҙан-эшкәртеү системаһын яйға һала. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Йогуртты өйҙә үҙебеҙ әҙерләйек!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,1364,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-08/yogurtty-y-ebe-erl-yek-4569263,2026-02-08T13:15:00+00:00
"28 декабрҙә иртән Стәрлетамаҡ ҡалаһының Элеватор урамында булған юл-транспорт ваҡиғаһында 26 йәшлек пассажир ҡатындың һәләк булыуы тураһында яҙғайныҡ инде. 30 йәшлек водитель автомобиленә идара итә алмайынса электр бағанаһына бәрелә. Сит ил машинаһы рулендәге ир иҫән ҡала, әммә дауаханаға эләгә, пассажиры һәләк була. Мәғлүм булыуынса, аварияла һәләк булған ҡатындың һигеҙ һәм дүрт йәшлек ике ҡыҙы ҡалған. Әле ҡыҙҙар Кристинаның яҡын туғаны Юлия менән. Юлия һөйләүенсә, Кристина ҡыҙҙарҙы һуңғы ике йылда яңғыҙы тәрбиәләгән. Ҡатын матурлыҡ салонында эшләгән. Ике йыл элек, 2023 йылдың ноябрендә, уның ире вафат булған. Уның белдереүенсә, өлкән ҡыҙына әсәһенең юҡлығын әйткәндәр, ә бына бәләкәсе булған хәлде аңлап етмәй. – Өлкәненә был хаҡта ипләп кенә һөйләп бирергә тырыштым. Ул бик ныҡ иланы. Кристинаның машинаға нисек килеп эләгеүен һәм водитель менән ниндәй мөнәсәбәттә булғандарын белмәйбеҙ. Ул әхирәтенә төнгө сәғәт берҙә өйҙә булыуын яҙа. Бәлки, корпоративтан киткәндер, беҙ әлегә белмәйбеҙ, – ти Юлия. Кристина ирен юғалтҡандан һуң төшөнкөлөккә бирелмәҫкә тырыша һәм ҡыҙҙары өсөн йәшәй. Эштән буш ваҡытта спорт менән шөғөлләнә: ҡыш көнө уны йыш ҡына тау битләүендә сноуборд менән, ә йәйгеһан футбол яланында осратырға мөмкин була. Хөрмәтле водителдәр, тиҙлек режимын теүәл үтәгеҙ, ҡыумағыҙ! Һеҙҙең дыуамаллыҡ, яуапһыҙлыҡ ошондай һөҙөмтәләргә килтерәсәге хаҡында онотмағыҙ! Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Ҡыҙҙарҙы бер кем дә яңғыҙ ҡалдырмаясаҡ, туғандарыбыҙ күп, ярҙам итәсәкбеҙ",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0],4,Хәүефһеҙлек,1491,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-30/y-ar-y-ber-kem-d-ya-y-aldyrmayasa-tu-andaryby-k-p-yar-am-it-s-kbe-4525150,2025-12-30T10:00:00+00:00
"Буласаҡ рәссамдарға мольберттар, натюрморт өҫтәлдәре, сәнғәт мәктәбенә кәрәк башҡа әйберҙәр, ноутбук, телевизор, дәреслектәр, уҡыу әсбаптары, әҙәби китаптар алынған – ҡыҫҡаһы, Мәҙәниәт милли проектының хәстәрлеге музыка мәктәбен байытҡан. Сығанаҡ: Башинформ.",Ишембайҙың моңло-йырлы балаларына,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0],3,Яңылыҡтар,258,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-18/ishembay-y-mo-lo-yyrly-balalaryna-3934233,2024-09-18T13:51:00+00:00
"Балаларың тәүфиҡлы булып үҫһен! - тибеҙ, ғәҙәттә, кемгәлер изге теләк теләгәндә. Бик гүзәл доға ул - был һүҙҙәр. Тәүфиҡ тигәндә күбеһенсә яҡшы тәрбиәне күҙ уңында тотабыҙ. Әммә был матур һүҙ күпкә тәрәнерәк, бөйөгөрәк мәғәнәгә эйә.",Аллаһтан тәүфиҡ һорағыҙ,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Дин,231,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-06-20/alla-tan-t-fi-ora-y-4282253,2025-06-20T10:00:00+00:00
"Приходите к нам 2 октября в 11:00. Ваше присутствие – уже половина успеха! А чтобы получить шанс выиграть ценные призы, вам нужно лишьподписаться на любимые издания. Это отличная возможность не только окунуться в атмосферу праздника, но и обеспечить себя свежей и интересной информацией на долгое время. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","День Подписчика: праздник осени, талантов и призов!",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,426,https://uchbash.com/articles/novosti/2025-09-23/den-podpischika-prazdnik-oseni-talantov-i-prizov-4399171,2025-09-23T17:10:00+00:00
"Айдарның соңгы концертын Эльза өч тапкыр караганРүзил Мөхетдинов. атлы шоу-бизнеска якын сәхифә тота. Аның белән Салават! Бүген аны беренче йолдыз дип тә атыйлар. Казан елдагыча иң күп кеше карый торган тамашага әзерләнә. Билет алырга акчасы булган халык күнеккән нәрсә ул: Салаватның егерменче сезоны ачыла. Дивар-такталарга, урам-проспектларга язулар эленгән. Үзенчәлекле язулар да бар. Әйтик, Ершов урамындагы такталарга С Л В Т дип язылган. А хәрефләре төшеп калган. Алар урынына үз фотолары куелган. Шулай ук ырчы соңгы елларда концерты алдыннан ясалучы матбугат очрашуларын да туктатып торган иде. Интернетта исә, Салават концертына махсус реклама бөтенләй күренми. Аның рәсми сайты да ябык тора. .. ны шикаять белән юк иттеләрБашта Инетта. . фан-сәхифәсе пәйдә булды. Аны Сарытауда яшәгән Денис Ермашевский ясады. Татар кызына гашыйк булганга күрә. Ул тиз арада танылу да алды. Ник? Анда татар ырчылары рейтингы бар иде. Аларга тавыш бирү өчен күпләр шунда керде. Ул вакытта әле Татнет башлана гына иде. Әлбәттә иң күп тавышлар Салават өчен бирелде. Шулай ук Хәния яки Айдар фанатлары да тик тормады. Алар да кереп йолдызларына сан арттырып утырды. Бүгенге Азатлык хәбәрчесе, ул вакыттагы бәйсез каләм иясе һәм Татар-информдагы Бердәмлеккә язгалаучы журналист иде. Шул вакытта Денис Ермашевский ырчы Салават белән тоташтыруны сорады. ырчыга аның телефоны бирелде. Денис та ырчының телефон номерын белде. Тик алар хезмәттәшлек юлын тапмады. Аннан соң Салаватның үз рәсми сайты. пәйдә булды. Шул арада. . ябылды. Денис Ермашевскийдан ябылуның сәбәбен сорагач, ул: чагып яптырттылар диде. Сүз фан-сайт, үзешчән чыганак турында бара. Баксаң, . кемдер ибәргән шикаятькә сылтап, татар сайтыннан тиз котылган икән. Аны юк итү кемгә файдалы булган? Билгеле түгел. Шулай ук Денис Ермашевский, . сайтын эшләгән программачылардан да тәнкыйти хат алуын да искәрткән иде. . сүгенеп ябылган иде. бик бай булып оешып китте. Анда аралашу да, фотохисаплар да бар иде. Аннары ул да юкка чыкты. Шулай да Салаватны кайбер сыйфатлы фото яки обойларын. .дан алып була. Юкка чыгып барганда мин дә шаһит булдым. Миңа кемдер. сайты логиннарын, серле ачкычын биргән иде. Шунда сайтның эченә кереп караганымны хәтерлим. Ул вакытта теләсәм, мин дә аны кулга төшерә яки терелтә ала идем. Мин бу эшне ырчы белән килешеп эшләмәдем, шуңа кагылмадым. Тик соңыннан сайтка керү миңа да ябылды, дип искә ала Рүзил Мөхетдинов. . үләр алдыннан начар, гайбәтче һәм сүгенү сүзләре белән тулды. Себер яки Мәскәүдән керүче фаннары анонимнардан яклап бәхәсләшә башлады. Шулай шактый вакыт гаугалы сайт эленеп торды. Аннары ябылды. Бер очрашуында Салават, сайтына үз кызлары керүен һәм әтисенә карата агылган нахакны күреп бик борчылуларын белдерде. ырчы сайтында үзе турында ниләр язып утырганнарын күреп, исе-акылы китеп веб-вәкиллеген ябып та куйды. - Рүзил, син Салават урынында булсаң, сайтны сүгенүдән чистартып торып саклар идеңме? - Әйтә алмыйм. Кайберәүләргә акча кирәк. Кайберләренең акчасы шактый, даны кирәк. Тик берәүгә дә баш авырткычлар кирәкми. -. . ны яптыру, соңыннан. га сүгенү тутыру кемгә кирәк иде? . сайтын ясаган программачыларны, бүгенге. кибетен ясаган һәм ны ырчы рәнетмәдеме? Аларга хезмәтенә тиешенче түләгән идеме? - Ул егетләрне беләм мин. Алар сайтны үстерү өчен бик нык тырышты. Ә Салаватка исә аның турында ни язсалар да, зыян була алмый инде. Татнет зираты киңәя- Рүзил, башка үлгән сайтлар бармы? - Менә минем. порталыүлде. Үзем дә белеп тордым аның сатылганын. Вакытында түли алмыйча калган идем. Икенче көнне үк аны Эдуард Усманов сатып алды. Ул аны аукционда сатты. Бер мең доллар чамасына. Ә хәзер инде ул бер машина бәясе тора дип саныйм. Доменнар бәясе артты бит. Рүзил бу. порталын татар телендә эшли торган почта итеп ачкан иде. Тик үзвакытында ул аны саклап кала алмады. . шулай иттереп башкалар кулында һәм буш тора. Рүзил Мөхетдинов шулай ук. кебек кайчандыр билгеле булган аралашу сәхифәсе үлүен дә әйтте. Анысын да кемдер сатып алды. Хәзер инде ул буш тора, беркемгә дә кирәксез, ди Рүзил Мөхетдинов. Уңайлы моменты көтеп торып татар сайтларын сатып алып һәм аны эшләтмәүчеләрне, Рүзил Мөхетдинов спекулянт яки комсыз шәхесләр дип тә атарга була, дип саный. РеанимациядәТатнет зиратына ачылып соңыннан каралмыйча яки яңартылмыйча торучы йөзләрчә сайтны да кертергә булыр идеме? Алар аеруча. системасында күп. Кайберләреннең парольләре югалган да, шул килеш ташланган. Админнары кереп аларны теләсә дә үзгәртә алмый. Әмма аларны үле дә дип булмый. Кайберләренә спамерлар яки яңа кулланучылар кунак бүлмәләренә язып тора. Яки сайт һаман да эленеп тора, тик яңармый. Аның каравы алардагы белем яки мәгълүматны күчереп алып торалар. Димәк, барыбер яшиләр! ХәяттәКазанда сәхнәне Салават Фәтхетдинов, Айдар Галимов һәм Габделфәт Сафин белән бүлешә, диләр. Тик Интернетта Сафинның рәсми сайты күренмәде. Фан-сәхифәсен дә таба алмадык. Аны каравы Айдар Галимовның сайты һаман да эшли. Дөрес урысча, тик эшли. . әхифәсенәфанатлары даими язып тора. Сәхифә июнь-июль концертлары графигын биргән. Тик ул инде туктап калган. Баксаң көндәше Салават Казанда яңа сезон ачканда, Айдар да яңа программа эшли башлый икән. Элеккеге программа исә Казанда, тик шәһәр үзәгендә түгел, ә читендә - Юдин бистәсендә узган атнада тәмамланган. Матбугат Салаватны иң кассалы ырчы дип саный. Моны раслап ул дистәләрчә көн Казанда тамашалар ясый. Башкалар алай ясый алмый. Ә Рүзил Мөхетдинов исә Айдар Галимовның фаннары артуын күрә. ""Мәскәүдә хәзер күпләр Салаваттан бизде. Алар Айдар Галимовка өстенлек бирә. Ә анда берничә генә татар ырчысын яхшы беләләр: Салават, Айдар, Хәния, ""Изге ай"" гына инде"", ди ул.200. Бердәмлек беренчеләрдән булып татарча һәм латинда эшләгән Татар дөньясы» атлы сайт ачкан иде. Тик ул да Татар-информда хуалар яңарган арада юкка чыкты.","Салават-Айдар, 0:1","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 0 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0],8,Пәрәвез,5746,https://www.azatliq.org/a/1183345.html,2008-07-12T23:17:15+00:00
"Ил өҫтөнә бәлә килгәндә йөрәгендә Ватан тойғоһо йөрөткән ир-егет ситтән генә күҙәтеп ята алмай, ил һағына баҫырға ҡарар итә. Был ҡарарына һис үкенмәй. Яуҙа йөрөү ябай эш, уйын түгел. Күп тапҡыр үлемдән тороп ҡалған райондашыбыҙ ғүмерҙең, туғандарының, яҡындарының ҡәҙерен хәҙер тағы ла нығыраҡ аңлай. Ворон Урал, Нива автомашиналарында хәрбиҙәрҙе алғы һыҙыҡҡа алып бара, алып ҡайта, уларға боеприпастар, аҙыҡ-түлек ташый, яраланған, вафат булған яуҙаштарын яу яланынан сығарыша. Ҡыҫҡа ваҡытлы ялға ҡайтҡан райондашыбыҙҙың хәлдәрен белештек. -Яуҙа хәлдәр яуҙағыса инде. Минең эш - яугирҙарҙы, боеприпастарҙы имен-аман урын-еренә теүәл генә алып барып еткереү. Егеттәр ҙә, беҙ – водителдәр ҙә алғы һыҙыҡҡа икешәр аҙналап алмашлап йөрөйбөҙ. Машинала водитель менән бергә һәр саҡ ике стрелок бара. 500 метр һайын рация аша ҡайҙа йөрөгәнебеҙҙе хәбәр итеп торабыҙ. Ашау, кейем, ҡорал яғынан зарланырлыҡ түгел. Ҡайһы бер хәрби кейемдәрҙе, техникаға запас частәрҙе үҙебеҙ һатып алабыҙ. Көндөҙ ябай дрондар һөжүм итһә, төндә Баба яга тип аталған көслөрәк, ҙурыраҡ БПЛА оса. Төндә уларҙы күреүе ҡыйын. Элек юлға төндә сыға инек, хәҙер таңға ҡарай сығабыҙ. Район халҡы ярҙамы менән дронға ҡаршы Булат тигән аппарат алдыҡ. Ул беҙгә бик ныҡ ярҙам итә. Дронды 1,5 саҡрым алыҫлыҡта билдәләп, тауыш бирә башлай. Райондаштарыбыҙға ошо һәм башҡа гуманитар ярҙам өсөн ҙур рәхмәт. Мотоцикл, машиналар ҙа егеттәргә ҙур ярҙам. Башҡа кәрәк-яраҡтар ҙа килеп етеп тора. Тағы ла маскировка селтәрҙәре беҙҙе ҡотҡара. Улар иң кәрәкле әйберҙәрҙең береһе. Дрондарҙың тәү маҡсаты, төп сәбе - алғы һыҙыҡҡа йөк ташыған машиналар. Уларҙың һөжүменә күп тапҡыр эләгергә тура килде. Тәүҙә Урал, икенсеһендә Нива машинаһы шартлауға эләкте. Үҙебеҙ һикереп төшөп ҡалып ҡотолдоҡ. Шулай яйлап алға китеп барабыҙ. Алғы һыҙыҡта Бөрйән егеттәре күп. Уйламағанда класташ егетте осраттым. Бөрйәндән биш егет бер урындабыҙ. Байғаҙынан отделение командиры Моряк менән бер блиндажда йәшәйбеҙ, - тип һөйләне Ворон. Ворон ҡоҙғондар затынан булғанға позывнойын шулай һайлай. Яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн ул 2-се дәрәжә «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалына лайыҡ булған. Шулай уҡ 15-се бригадаға 25 йыл тулыу айҡанлы, Артиллериялағы хеҙмәт өсөн миҙалдары менән бүләкләнгән. Яҡташыбыҙ бик шәп ҡурайсы ла. МХО-ға тиклем Мәсем ҡурайсылар ансамбле солисы була, республикала уҙғарылған төрлө конкурстарҙа призлы урындар алған. Яуҙа йөрөгәндә лә, Тыуған яҡтарын һағынып киткәндә, кистәрен ҡурайын ала. Яҡташыбыҙҙың ҡулынан килмәгән эше юҡ. Балта оҫтаһы, һунарсы, техника һөйгән, тарихты яҡшы белгән Ворондың яуҙа ла юғалып ҡалмаҫына шик юҡ. Имен хеҙмәт, хәйерле юлдар насип булһын уға.",Бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмаҫ,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Ватан,2623,https://tanburz.ru/articles/vatan-a-ynda/2025-07-17/ber-ay-a-la-yu-alyp-alma-4317027,2025-07-17T15:00:00+00:00
"Әфганстан харитасыТатарстаннан һуманитар ярдәм китерү кысаларында, Русия мөселманнарының ватанпәрвәр хәйрия фонды итәкчесе Рөстәм Хәбибуллин Әфганстандагы татар әмгыяте гаиләләренең санын алуны үткәрергә тәкъдим иткән. Бу хакта ""Татар-информ""яза. ""Әфган татарлары әмгыятенә Татарстаннан һуманитар ярдәм китерүне, ярдәм китереләчәк районнарда гаиләләренең исәбен алу белән берләштерергә тәкъдим итәм"", дигән ул. Ул Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановның ""республикадан читтәге татарлар белән эш алып бару, шул исәптән аларның анисәбен алу мөһим"" дигән сүзләрен искә алган. Хәбибуллин әйтүенчә, хәзерге вакытта фондта Әфганстанның 17 вилаятендәге татар әмгыятьләренең саны турында якынча мәгълүмат бар, бу белешмәләрне вилаятьләрнең губернаторлары биргән. Әфганстан 34 вилаятькә бүленгән һәм татар әмгыятенә кергән гаилә уртача иде кешедән тора дип белдергән Хәбибуллин. Рөстәм Хәбибуллин искәртүенчә, Әфганстандагы татар гаиләләренең исәбен алу тарихта беренче мәртәбә уздырыла. Фонд итәкчесе сүзләренчә, Әфганстанда якынча 60,8 мең татар гаиләсе яши. Алданрак Әфганстанда Талибан хәрәкәте (Русиядә террорчы оешма буларак тыелган) хакимияткә килгәннән соң, илнең нигездә төньягындагы 16 вилаятендә яшәгән татар әмгыятенең һуманитар каза чигендә калуыхәбәр ителгән иде. Һуманитар ярдәм мәсьәләсен кыш башланганчы, бер ай эчендә хәл итәргә кирәк дигән иде хәйрия фонды итәкчесе. Әфганстан ирлегендә татарлар гасырлар буе яши дип санала, әмма илдәге дистәләгән этник һәм тел төркемнәре арасында алар беркайчан да рәсми танылмады. Бу хәл 2021 елның мартында Әфганстанның статистика идарәсе татарларны аерым этник төркем буларак теркәгәчүзгәрде. Татарлар Әфганстанда 800 ел чамасы элек, Чыңгызхан бу төбәкне яулап алганнан соң яшәп калган. Татарлар 13 нче гасырда Чыңгызхан оныгы Бату хан корган Алтын Урда ханлыгына кушылган күчмә халыкларның варисы санала. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Хәйрияче Рөстәм Хәбибуллин Әфган татарлары исәбен алырга тәкъдим итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2100,https://www.azatliq.org/a/31590763.html,2021-12-02T15:10:27+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусия моны техник төзексезлекләр аркасында ди, Украина кораллы көчләре исә без бәреп төшердек дип әйтә. Ту-22М3 хәрби очкычы Казанда итештерелә. Бүген Ставрополь краенда еракка оча ала торган ракет-бомбалар ташучы Ту-22М3 хәрби очкычы килеп төшкән. Русия саклану министрлыгындахәбәр итүләренчә, очкыч хәрби бурычын үтәп аэродромга кайткан чагында мәтәлгән. Экипаж әгъзаларының берсе үлгән. Русия яхы фаиганың беренчел сәбәпләре - техник төзексезлек дип белдерә. Саклану министрлыгы ышандыруынча, очкычта кораллар булмаган, ул кешесез урынга килеп төшкән. Мәтәлгән урынында имереклекләр дә юк диелә. Украина кораллы көчләре исә очкычны алар бәреп төшерүен белдерде. Сугыш башыннан бирле бу украин хәрбиләренең бомбалаучы Русия хәрби очкычын бәреп төшерүләре турында әйткән беренче очрагы. Бу мәгълүмат бәйсез чыганактан расланмаган. Русия саклану министрлыгы белешмәләренчә, экипаж катапульт ярдәмендә сикерергә итешкән. Дүрт кешенең өчесе табылган, аларның берсе үлгәндип иткерде Ставрополь крае губернаторы Владимир Владимиров.19 апрельгә каршы төндә Русия хәрби очкычларының Украинага ракет һөүме ясавы хәбәр ителде. Украин хәрбиләре хәбәренчә, ракетларның бер өлеше бәреп төшерелгән. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Ставрополь краенда Ту-22М3 хәрби очкычы килеп төшкән,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,1345,https://www.azatliq.org/a/stavropol-kraenda-tu-22m3-harbi-ochkichi-kilep-toshkan/32912641.html,2024-04-19T17:01:49+03:00
"Тәүлектең ҡараңғы ваҡытында Әбйәлил районының Хәлил һәм Әбделмәмбәт ауылдары араһындағы трассала юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. 17 йәшлек егет ВАЗ-2112 автомобиленә идара итеп, атты бәрҙергән. Кем ғәйепле: аттарын төндә ҡарауһыҙ йөрөткән хужалармы әллә водителмы? Фекерҙәрегеҙ менән уртаҡлашһағыҙ ине. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.","Малай ғәйеплеме, атмы?",['Башҡортостан' 'Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0],2,Хәүефһеҙлек,412,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2026-01-11/malay-yepleme-atmy-4533404,2026-01-11T22:30:00+00:00
"Айнур Сөләйманов һәм Илсур МетшинКазан егете Айнур Сөләймановпрезидент, мэр, ырчыларга пародия ясаучы буларак танылды. Пародияләрне ул күбрәк эстрада концертларында ясый. Шундый бер тамашаларның берсендә Айнур белән медиа йолдыз булып кылану турында әңгәмә корып алдык. – Ничә кешегә пародия ясадыгыз инде? – Ничә кешегә ясаганны исәпләгән юк алай. ае чыкканда, вакыт булганда пародияләр ясыйм. Барысына да туры китереп булмый, ләкин тырышабыз. ырчыларга күбрәк эшләргә туры килә. Үзебезнең хөрмәтле итәкчеләргә дә кайчакта пародия ясыйм. – Кайсы итәкчеләргә пародия ясарга өлгердегез? – Иң зур итәкчеләрнең берсе – Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка, Казан мэры Илсур Метшинга ясаган бар. Элек Владимир Жириновскийга ясый идем, аңа гомумән пародия эшләгән юк хәзер. Күбрәк татар эстрадасы ырчылары бара. – Пародияләрне концертлардамы әллә бәйрәмнәрдәмекүбрәккүрсәтәсез? – Бәйрәмнәрдә мин күбрәк алып баручы буларак эшлим. Ләкин сораган вакытта мин әлбәттә пародияләрдән дә баш тартмыйм. Әгәр халыкка ошый икән, халык ярата икән, миңа аларның күңелен күрү рәхәт кенә. –Без күргән ахыргы пародиягез, март азагында""Болгар радиосы"" концертындабулды, анда Татарстанның баш казые әлил Фазлыевка һәм башкаларга пародияләр ясадыгыз. Улномерларны ничек уйлап чыгардыгыз? – Ул чыгышлар әле яңа, аларны башкаручы, алып баручы Алсу Фаракшинабелән эшләргә булдык. Болгар радиосы концертында безнең беренче чыгыш булды. Уйладык та, Болгар радиосы концерты булгач, ТНВ алып баручылары Ләйлә Дәүләтоваһәм Зөлфәт Зиннуровка пародия эшләргә тырыштым. Әле бу Алсу белән беренче адымнар дисәң дә була. – Сүзләрен кем язды? – Бергә яздык. Бик озак язарга туры килде. Чөнки бөтен нәрсәне дә сәхнәгә чыгып әйтеп бетереп булмый. Шуңа күрә чамасын белеп, кызык итеп эшләргә тырыштык. Бигрәк тә Гүзәл Уразовабелән Элвин Грейга пародияләр актуаль булды. Актуаль булгач, үтә. Әлбәттә ул артистларга 100 процент охшадык дип әйтмәс идем. Ләкин барыбер нюанслары, ниндидер моментлары минемчә охшагандыр, шуңа күрә халыкка кызык тоелды шикелле. Алдагы көннәрдә дә, Алла боерса, бәлки тагын берәр номер эшләнер. –Кайларда еш чыгыш ясыйсыз, концертлардамы әллә шәхси бәйрәмнәрдәме? Айнур Сөләйманов– Юк, концертларда бик чыгыш ясамыйм, күбрәк банкетларда йөрим. Барыбер концерт, иат тормышы шулай ук кызык бүгенге көндә. Күптән түгел Мунча ташы театры итәкчесе Гамил Әсхәдулланың юбилей коцертында пародия белән чыгыш ясадым. Ул концертларда пародияне башка ырчы образларын күрсәттем. Бәширә Насыйрова, Азат Абитовһәм Гөлсирин Абдуллинаобразы, Вадим Захаровһәм Фирдүс Тямаевобразларына пародия ясадым. ырчыларга пародияне ырлап ясадым. Чыгышымны Елена Малышевага пародия ясап тәмамладым. Исән-сау бул, Гамил абый, диеп. –ырчылар үзләре пародия турында ни әйтә соң? – Үзләре читтән генә карадылар, алай начар әйтмәделәр. ""Маладис"" диделәр. Алар әйткәч күңелләр күтәрелә. Димәк, пародияләр ясарга була икән дип уйлап куйдым. – Рөстәм Миңнехановның үзе каршында ул булып кыланганыгыз булдымы? – Миңнеханов каршында чыгыш ясаган бар, ләкин үзе булып түгел, башка пародия күрсәттем, ырчыларга иде. Әгәрдә күрсәткән булсам, бер караганда, кызык булыр иде. Икенче яктан караганда ул безнең президентыбыз, шуңа артыгын кыланмыйча эш итәргә кирәк. Татарстанның зур кешеләренә сакчыл караш ул инде безнең канга сеңгән. – Ә тыңлаучылардан нинди фикерләр килә? – иткергәннәре бар. Мин пародияләрне чамасын белеп, сак кына эшлим. Теләсә-нәрсә сөйләп йөрмим. -та бик күп видеолар бар, кирәкмәгән әйберләр сөйләгән. Бу минем эш түгел. Мин пародияләрне күбрәк сәхнәдә эшлим. Бик сораган вакытта банкетларда да эшләргә туры килә, ләкин теләсә-нәрсә әйтеп түгел. – Уңышсыз пародия ырчының дәрәәсен төшерә дип уйламыйсызмы? – Уңышсыз пародия булмасын өчен, уңышлы пародия ясарга кирәк. ырчының үзенә дә кызык булсын ул, тамашачыга да кызык булсын. Шул чакта пародия үтте дигән сүз. ырчыны түбәнсетү минемчә дөрес түгел. Шуңа күрә чамасын белеп эшләргә кирәк. Түбәнсетеп, кешедән көлеп күрсәтергә түгел, ә менә матур итеп, матур яктан күрсәтеп, үзенә дә кызыклы итәргә. – Тагын кемнәргә пародия ясарга ыенасыз? – Күпләргә пародия эшлисе килә. Популяр ырчыларның берсе Әнвәр Нургалиевка шулай ук эшлисе килә. Аннары Ришат Төхвәтуллинга. Ришатка эшләгән бар, ләкин ул әле эшләнеп беткән образ түгел. –Сезнеңчә популяр пародистбулырөчен нәрсә кирәк? – Пародия өчен тавыш ярыларының уникаль булуы кирәктер. Аллаһы тәгалә миңа шундый тавышны биргән, кечкенә чакта мин андый тавышның барлыгын белмәдем дә, кулланмадым да. Бүгенге көндә аны дөрес итеп кулланып, тавышлар чыгарып, образ тудырырга тырышам. Минем образлар хәрәкәткә караганда, күбрәк тавыш белән эшләнә. – Татар эстрадасында пародия ясаучылардан кемнәрне үзеңә үрнәк итеп аласың? – Һәр пародия ясаучының үз стиле бар. Данир Сабировның үз стиле, Әбри Хәбриевнең үз стиле. Мин аларны үземә 100 процент үрнәк итеп куймас идем. Минем үз стилем. Һәр кешенең үз уникальлеге бар. Шушы уникальлекне кулланырга кирәк. Кемдәдер тавыш, кемдәдер хәрәкәтләр. Кемдер билгеле бер ырчыга пародия эшли алмыйдыр. Бәлки мин эшли алганны алар эшли алмыйдыр, алар эшләгәнне мин эшли алмыйм. Шуңа күрә кулланырга кирәк шушы талантны. Кемгәдер охшыйм дип, пародия ясаган кешедән үрнәк алу минемчә бик үк дөрес түгел. Үзеңә уникаль булырга кирәк. Шул вакытта кызык була.","Айнур Сөләйманов: ""Татарстан президентына үзен түгел, башка пародия күрсәттем""","['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0],8,кызган таба,5256,https://www.azatliq.org/a/29893607.html,2019-04-28T07:34:33+00:00
"– Данил, ниндәй спорт төрөнә иғтибар итһәк тә, еңеүселәр бары тик үҙҙәренең һөҙөмтәһе өсөн генә тырыша кеүек тойола. Һинең холҡоңда ниндәйҙер ярҙамсыллыҡ, миһырбанлыҡ тойомлана. Бындай һыҙаттар спортсы өсөн ҡамасау түгелме? – Бындай һыҙаттар миңә әсәйем Әлфиә Сәлих ҡыҙы һәм атайым Денис Рауил улынан күскәндер һәм ярыштарҙа ҡамасауламай тип уйлайым. Ата-әсәйем мине генә түгел, Мәликә һеңлемде, Эмиль ҡустымды ла ярҙамсыл, кешеләргә ҡарата ихтирамлы итеп үҫтерә. Спортҡа һөйөүем дә уларҙың көслө рухлы булып үҫергә кәрәклекте аңлатыуынан киләлер тип уйлайым. Атайыма рәхмәтлемен – дзюдоға килтерҙе, һуңынан инде ул миңә ММА-ны күрһәтте. Был спорт төрө миндә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. – Һинең нәҫелеңдә профессиональ спортсылар бармы? – Үкенескә ҡаршы, юҡ, тик мин шул юҫыҡта тырышып эшләүемде дауам иттереп, донъя чемпионы булырға хыялланам. – Тағы ниндәй хыялдарың бар? – Әсәйем менән атайыма яңы йорт, автомобиль һатып алырға хыялланам. – Һине атай-әсәйең, бер ярыштан да ҡалдырмайынса, төрлө ҡалаларға йөрөтә. Ысынында ярыштарҙың бөтә ауырлығы ата-әсә елкәһенә төшә бит инде. Улар һине еңеүгә нисек дәртләндерә, айфон вәғәҙә итәләрме? – Айфон вәғәҙә итмәйҙәр, атайым һәр саҡ тыныс ҡына итеп мине мораль яҡтан әҙерләй. Шулай уҡ тренерым Эльвир Мөнир улы ла ярышҡа тиклем бер нисә көн тирәһе беҙҙең белгәнде көн дә күнекмәләр менән тулыландыра. – Ҡайһы мәктәптә белем алаһың? – Өфө ҡалаһының Александр Матросов исемендәге 80-се мәктәбенең кадет синыфында уҡыйым. Беҙҙең мәктәптә патриотик тәрбиә биреү менән бер рәттән тыуған яҡты өйрәнеүгә бик ҙур иғтибар бирелә. Республикабыҙҙың төрлө матур ерҙәренә сәйәхәткә йөрөйбөҙ. Мин әүҙем ял яратам. – Данил, беҙ һиңә кисәсәктә барлыҡ теләктәреңә өлгәшеп, тағы ла күберәк еңеүҙәр яулауыңды, бөтә хыялдарыңдың тормошҡа ашыуын теләп ҡалабыҙ.",Рухлы спортсы егет!,['Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Беҙҙең журнал тышында,1781,https://amanat.su/articles/be-e-zhurnal-tyshynda/2025-07-17/ruhly-sportsy-eget-4355441,2025-07-17T14:45:00+00:00
"5фикерләрБу татар шәхесләрен нәрсә берләштерә? Аларның барысына да карата Русия куәт оешмалары инаять эшләре ачкан. Кемдер хәзер иректә, әмма качып йөрергә мәбүр, ә кемдер инде айлар буе рәшәткә артында утыра, балалары белән телефоннан да сөйләшә алмый. Бу кешеләрнең күбесе — татар милли-мәдәни тормышында да актив катнашкан шәхесләр.",Бу татарларга карата инаять эшләре ни сәбәпле ачылган?,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Видео,335,https://www.azatliq.org/a/32978794.html,2024-06-04T15:33:11+00:00
"В рамках мероприятия запланированы просмотр конкурсных программ, «круглый стол» с членами жюри по итогам конкурсных просмотров, мастер-класс от членов жюри. К участию приглашаюся индивидуальные ведущие игровых программ всех народов республики, независимо от образования и возраста – руководители и участники детских и взрослых фольклорных коллективов, работники учреждений культуры (ГДК, СДК, СК), преподаватели СОШ, ДШИ, студенты педагогических и музыкальных ССУЗов и ВУЗов; семейные коллективы и т. д. Справки по телефонам: ,. Организаторы: Министерство культуры Республики Башкортостан, Республиканский центр народного творчества», Региональное отделение Общероссийской общественной организации «Российский фольклорный союз» в Республике Башкортостан.",В Уфе впервые пройдет Республиканский открытый конкурс «Выходи играть! »,['Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,754,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-12/v-ufe-vpervye-proydet-respublikanskiy-otkrytyy-konkurs-vyhodi-igrat-3926544,2024-09-12T12:07:00+00:00
"– Ҡәҙерле, яратҡан тамашасыларым! Минең концерттарым 2 сәғәттән дә артыҡ дауам итмәй. Миңә башҡа артистар хаҡында ла яҙмағыҙ, дөрөҫөн әйткәндә, мине кемдең нисек һәм күпме эшләүе әҙ борсой. Концерттар 3–4 сәғәт булырға тейеш тип кем әйтте һеҙгә? Минең бер генә плюсовкам да юҡ. Минең бер ҡасан да цирк номерҙары булманы һәм булмаясаҡ. Мин йырлайым. Минең концерттарыма 3 сәғәт буйы клоундарҙы ҡарарға түгел, ә тыңларға киләләр. Һәр тамашасымды яратам, ҡәҙерләйем, ярҙамығыҙ һәм мөхәббәтегеҙ өсөн рәхмәт! , – ти Гөлназ.","«Мин цирк ҡуймайым, мин йырлайым! »",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,518,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-19/min-tsirk-uymayym-min-yyrlayym-4584329,2026-02-19T09:45:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрСоңгы айларда Русиядә асаба халыклар хокукларын яклаучыларны эзәрлекләү – бу активистларның Берләшкән милләтләр оешмасы (БМО) белән хезмәттәшлек һәм аның чараларында чыгыш ясаулар белән бәйле булырга мөмкин. Мондый нәтиәгә белгечләр һәм чыганаклар белән аралашу нәтиәсендә ""Вот так"" басмасыкилгән. Басма искәртүенчә, 2025 елның декабрендә Мәскәү, Петербур, Мурмански, Томски һәм Кемерово өлкәләрендә, Алтай һәм Краснодар крайларында, Алтай һәм Саха республикаларында асаба халыклар хокуклары мәсьәләләре белән шөгыльләнгән активистларда күпсанлытентүләрузды. 17 декабрь көнне полиция хезмәткәрләре кимендә 17 асаба халык вәкилен тоткарлады, күпчелеге шул ук көнне азат ителде, кимендә 2 активист сак астына алынды. Себер активистларының вәкиле ""Себер. Реалии"" басмасынасөйләгәнчә, барлык 17 активист БМОның экологик форумында катнашкан булган. Вазгыять белән таныш булган ""Вот так"" чыганагы бу мәгълүматны раслый. Аның сүзләренчә, тоткарланучыларның күпчелеге БМО мәйданчыкларында һәм чараларында күпсанлы чыгыш ясаган, асаба халыклар мәсьәләләрен күтәргән. Эзәрлекләнүчеләрнең күпчелегенең исеме ачык аталмый. ""Вот так"" медиасының чыганагы сүзләренчә, барлык эзәрлекләнүче активист озак еллар дәвамында Төньяк, Себер һәм Ерак Көнчыгыш асаба халыкларының хокукларын яклау белән шөгыльләнгән. — Алар асаба халыклар телләренең юкка чыгуын, авыл мәктәпләренең ябылуын, балаларга халык мирасын тапшыру турында сөйләгәннәр. Бу ачык һәм тыныч эшчәнлек булган, — ди ул. Эзәрлекләнүче активистлар арасында шор халкы вәкиле Алексей Чиспияковда бар. 2025 елның язында ул БМОда тайганы бетерү һәм Кузбасста шорларны эзәрлекләү турындасөйләгән булган. Тентү барышында аның компьютер һәм телефоннарын алып киткәннәр. Аңа карата эш кузгату-кузгатмау яки хокукый статусы турында берни әйтелмәгән. Тоткарланучылар арасында Томски активисты, селькуплар вәкиле Дарья Егеревада бар. Декабрьдә Мәскәүнең Басман районы мәхкәмәсе аны Тикшерү изоляторынаибәрде. Активист шулай ук БМО чаралары белән бәйле, ул БМОның асаба халыклар мәсьәләләре Координация оешмасында тора. Тоткарлануга кадәр бер ай элек Егерева СОР30 конференциясендә чыгыш ясаган, анда ул Русия хакимияте һәм дәүләт оешмаларының асаба халыкларына зыян салган, климат үзгәрешенә китерә алган гамәлләре турындасөйләгән булган. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Медиа: Русиядә милли активистларны эзәрлекләү БМОда чыгыш ясау белән бәйле булырга мөмкин,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2394,https://www.azatliq.org/a/33644053.html,2026-01-09T14:43:16+00:00
"Уҙған быуаттың 90-сы йылдары. Эстрадаға Фәрүәз Урманшиндың ""Сафия"" йыры менән гөрләп ингән сағы. ""Шул саҡтарҙы бөгөн һағынып иҫкә алам. Концерттарға саҡыралар, шығырым тулы залдар. Ҡыҙҙар мөхәббәтен белдерә "", – ти йондоҙ үҙе был хаҡта. Күп тә үтмәй ""Йәшлек"" гәзитендә ""Минең кумирым"" тигән ярыш иғлан ителә. Уның шарты: кумирыңа арнап шиғыр йәки мәҡәлә яҙыу ине. Әйтәһе түгел – ярыш ҡыҙыу бара. Шулай ҙа был конкурста Бөрйән ҡыҙына тиңләшеүсе булмай. Ул яратҡан йырсыһы Фәрүәз Урманшинға исем-фамилияһының баш хәрефе менән бағышлап шиғыр яҙа. – Һуңынан редакция ҡыҙҙы бүләкләр өсөн Өфөгә кафеға саҡырҙы. Сибәр, талантлы ҡыҙ ине. Үкенескә ҡаршы, ҡыҙҙың үҙен дә, уның шиғырын да юғалттым. Мөмкин булһа, шул һылыу миңә хәбәр итһен, – ти эстрада йондоҙо.","Фәрүәз Урманшин йырлағанда илағы ла, көлгө лә, йырлағы ла, бейеге лә килә.",['Шоу-бизнес' 'Спорт' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0],4,Мәҙәниәт,751,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-03-17/f-r-z-urmanshin-yyrla-anda-ila-y-la-k-lg-l-yyrla-y-la-beyege-l-kil-3687233,2024-03-17T09:34:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрДума депутаты Яна Лантратова 24 февраль - Мәскәү Украинада сугыш башлаган көнне Русия мәктәпләрендә билгеләп үтәргә, укучыларга аның ""сәбәпләрен"" аңлатырга һәм ""төп вакыйгалар барышын"" сөйләргә тәкъдим иткән. Бу хакта ТАССяза. Лантратова мәгариф министры Сергей Кравцовка шундый ""гомуммәктәп чаралары"" програмы әзерләргә тәкъдим итә. Депутат 24 февральдә мәктәпләргә хәрбиләрне чакырырга яки балаларга сугыш турында видеороликлар күрсәтергә кирәк дип саный. Лантратова әйтүенчә, ""махсус хәрби операцияне"" (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ) ""ватанпәрвәр карашлардан яктыртучы материалларга медиа-киңлектә кытлык бар"", ә ""күмәк Көнбатыш"" илләре сугыштагы вакыйгалар турында ""ялган мәгълүмат һәм фальсификация"" таратуны арттыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русия думасында 24 февральне мәктәпләрдә Украинада сугыш башланган көн итеп билгеләп узарга тәкъдим итәләр,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,869,https://www.azatliq.org/a/32815247.html,2024-02-12T08:25:17+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2015 елда Сычуань вилаяте белән Татарстан арасында сәүдә-икътисад, фәнни-техник һәм мәдәни хезмәттәшлек турында хөкүмәтара килешү төзелгән иде. Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановбер көнлек эш сәфәре белән Кытайның Сычуань вилаятендәге Чэнду шәһәренә килгән. Бу хакта аның матбугат хезмәте хәбәр итә. Ул төрле ширкәтләрдә булачак, рәсми очрашуларда катнашачак, шәһәр үсеше проектлары белән танышачак диелә. Миңнеханов белән бергә Кытайга Татарстан вице-премьеры — сәнәгать һәм сәүдә министры Олег Коробченкода барган. Сычуань — саклану сәнәгате һәм фәнни-техник мөмкинлекләре ягыннан Кытайның стратегик төбәге. Татарстан өчен ул көньяк-көнбатыш Кытайның алга киткән сәнәгать үзәге буларак кызыклы.2015 елда Сычуань вилаяте белән Татарстан арасында сәүдә-икътисад, фәнни-техник һәм мәдәни хезмәттәшлек турында хөкүмәтара килешү төзелгән иде. 2016 елның маенда Татарстан белән Сычуаньның дуслыгы турында килешү имзаланды. Моңа кадәр Миңнеханов Кытайга июнь ахырындабарган иде. Ул Синан-Уйгыр автоном төбәгендә, Өремче шәһәрендә булды. Бирегә ул ""Кытай - Евразия"" форумында катнашу өчен килде. Өремчедәге тарихи татар мәчетен дәзиярәт итте. Интернетта мәчетнең буш булуын, имам һәм Миңнеханов делегациясеннән тыш беркем булмавына игътибар иттеләр. Күпләп мөселманнар, башлыча уйгырлар яшәгән бу төбәктә соңгы елларда Кытай кырыс сәясәт алып бара. 2017 елдан бирле анда махсус ""тәрбия лагерьлары"" оештырылды, алар аша миллионлаган уйгыр, казакъ һәм башка мөселман халыклары узды. Әмма Миңнеханов Синан төбәгендә мөселман халыкларын, шул исәптән татарларны әберләү турында берни әйтмәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан президенты бер көнлек эш сәфәре белән Кытайның Сычуань төбәгенә килгән,['Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1744,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-prezidenti-ber-konlek-esh-safare-belan-kitayning-sichuan-tobagena-kilgan/33208953.html,2024-11-20T09:58:02+03:00
"Украина саклану министры Алексей РезниковфикерләрУкраина саклану министры Алексей Резникның башкортларга язылган мөрәәгате таралды. Ул ""Башкортлар нәрсә өчен сугыша? "" һәм аны ""Интерфакс-Украина"" мәгълүмат агентлыгычыгарды. Резник башкортларны ""үз кешеләрен Украинадан алып китәргә"" чакыра. ""Безгә сугыш инаятьчеләрен тапшырыгыз. Шуннан соң гына без үз халкыбыз өчен яхшырак киләчәгебезне коруга берләшә алабыз"", дип искәрткән ул. Үз мөрәәгатендә украин министры Башкортстанның файдалы казылмаларга бай булуына карамастан, тормыш дәрәәсе тиешенчә түгел, ди. ""Башкортстан республикасы халык саны ягыннан Русия субъектлары арасында иденче урында тора. Эчке тулаем итештерүе ягыннан – унынчы урында. Шулай да, 2022 ел йомгакларына күрә, тормыш сыйфаты ягыннан төбәк утызлаган урын белән бәяләнә. Бу бик гаәп, чөнки Русия нефть һәм нефть эшләнмәләре сатып зур керемнәр ала"", дип язган ул. Резник Русиядәге башкортларның һәм башка халыкларның тел ягыннан кысылуын да искәрткән. Ул сугышта үлгән башкортлар башкорт субъектлыгын һәм башкорт теле мәсьәләсен хәл итүгә ничек булыша дигән сорау бирә. ""Сез үлгән солдатларны күмәрсез һәм шул көннән башкорт теле дәресләре күбәерме? Юк. Башкорт дәүләт университетының рәсми сайты биш телдә. Әмма алар арасында башкорт теле юк. Ул анда сез кан коеп кайткач кына булачакмы? "", дип сорый Украина министры. Башкорт милли сәяси үзәге итәкчесе Руслан Габбасов Украина саклану министрлыгы башкорт халкының югалмавын күрә һәм шуңа мөрәәгать итә, дип саныйм, дигән бу уңайдан Габбасов "". Реалии""-га. Аның әйтүенчә, Украинада башкорт милли хәрәкәтенең актив рәвештә Кремльгә каршы торырга тырышуын һәм бәйсезлеге өчен көрәшүен күрәләр. ""Украина саклану министрлыгы мөрәәгатендә кире кагып булмастай фактлар һәм дәлилләр санап үтелгән. Ул урыс хакимияте тарафыннан башкортларның нинди мыскыллауларга һәм мәхрүм итүләргә дучар булуын санап үтә. Бу сүзләр дөрес"", дип искәртә ул. Габбасов әлеге мөрәәгать ""рашист пропагандасы белән башы әйләнгәннәрнең"" күзен ачар дип өметләнә. ""Резников сүзләреннән соң кешеләр башкортларның алга таба да бу сугышта катнашуы – безнең халык өчен үлемгә тиң булуын аңлаячак"", дигән Габбасов. Быел майда Башкортстаннан Украинадагы сугышка ихтыярилардан торган бишенче батальонибәрелде. Барлыгы алты шундый батальон төзелде. Төбәктә, моннан тыш, республика атамасы бирелгән мотоукчы полкоештырмакчылар, шулай ук медицина ротасы датөзеделәр. Шул ук вакытта Башкортстан Украинадагы сугышта иң күш кешесен югалткан төбәкләрнең берсе булып тора. Азатлыкхисабынакүрә, республикадан бу сугышта кимендә 700 кеше һәлак булган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украина саклану министры башкорт телендә башкортларга мөрәәгать итте,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2671,https://www.azatliq.org/a/32424338.html,2023-05-23T14:14:38+00:00
"Илһам ВәлиевИлһам Вәлиев бу сорауга авап бирә алмады. Ә белгечләр Татарстан кадерен белмәгән сәнгать әһелләрен Башкортстан күтәреп ала, тарихта мондый мисаллар шактый, диләр. Азатлык Илһам Вәлиев белән опера театрларындагы сәясәт хакында әңгәмә корды. – Илһам әфәнде, Екатеринбур опера һәм балет театрыннан Уфага кайткансыз икән. Моның сәбәпләре нидә? – Гаиләм Уфада калган иде. Мин бер якта, хатыным белән балалар икенчедә яшәп булмый икән. Туган якны сагыну да үзенекен итте. Уфа опера театрын аякка бастырырга кирәк дип республика башлыгы Рөстәм Хәмитовтан чакыру алгач, кайтырга булдым. Екатеринбур театры белән элемтәләр өзелмәде. Әле менә Ваһапов фестиваленәдә Екатеринбурдан килдем, төнлә кире китәм. Анда репетицияләр бара. – Уфа театры ярдәмгә мохтамы? – Театр авыр чорны үткәрде. Анда ел саен диярлек итәкче алмашынды, бик күп солистлар эшләреннән китте, ахыр чиктә аны ике елга ремонтка ябып куйдылар. Ниһаять яңартылган театрда беренче спектакльләр уйналды. Бина бик матурайган, актерлар өчен уңайлыклар булдырылган, акустикасы яхшырган. ырчыга иң мөһиме – яңгырашның әйбәт булуы. Бүген яңа спектакльләр әзерләү белән беррәттән, элек куелганнарын яңарту да бара. – ""Илһам Вәлиев Уфага акбүзатта кайтты"" дип язулары хак алайса? – Бусын бигрәк арттырып яздылар инде. Андый күпертүне яратмыйм. Декабрь аенда Салават Юлаев операсын (авторы Заһир Исмәгыйлев) сәхнәләштергән идек. Анда мин баш каһарман Салават Юлаев партиясен башкардым. Спектакльдә сәхнәгә атка атланып чыгам. Менә шушы күренеш белән бәйләп яздылар. Тиргәшеп тә беттем, матур түгел бу дидем. Чөнки бу әсәр мин кайтсам да, кайтмасам да сәхнәләштереләчәк иде. Мин булмасам, башка кеше атка атланып чыккан булыр иде. – Казанда бердәнбер концертыгыз узганнан соң шундый ырчының Татарстанның Муса әлил исемендәге татар дәүләт опера һәм балет театрында эшләмәве гаәп диючеләр шактый булды. Илһам Вәлиев– Бу уңайдан ничек тә авап бирә алмыйм. Чөнки татар опера театрында берничә спектакльдә катнаштым. Аннан соң театр итәкчесе Рәүфәл Мөхәммәтанов белән эш мәсьәләсендә утырып сөйләшкән дә булды. Ләкин элемтәләр кинәт өзелде. Моны мин берничек аңлата алмыйм. Дөрес, үткән ел спектакль чыгарга бер-ике көн кала солист авырып китте, ярдәм ит дип шалтыратканнар иде. Аларның хәбәр биргәнен көтеп телефон кырында утырмыйм бит инде, Екатеринбурдагы спектальне өзеп Татарстанга килә алмадым. Азрак алданрак әйткән булсалар да ярдәм итеп булган булыр иде. – Уфада, Казанда опера сәнгатенең хәле ничегрәк? – Ул кайда да авыр хәлдә. Тамашачы иңел-илпе музыкага тартылды. Чын әсәрләрне сәхнәгә чыгару, аңа тамашачыны әлеп итү бик авырайды. Чөнки элемтә чаралары, радио-телевидение дә классик, академик әсәрләр, халкыбыз мирасы файдасына эшләми. Сәхнәне табын ырлары басты. Мин аны сәнгатькә кертмим дә. Ул ырлар бер кулланылышлы стакан кебек: тыңлыйсың да, ярты сәгатьтән чүп савытына ташлаган кебек онытасың. Шундый көнгә калдык: хәзер Хәнәви Шәйдуллин, Әлфия Авзалова, Хәйдәр абый Бигичевлардан калган мирасны кайтару, аны популярлаштыру бик авыр. – Халык операдан читләште дисез. Ә бит Муса әлил исемендәге опера һәм балет театрына билет табып булмый. Алар халыкны ничек әлеп итә соң? – Алар өчен бик сөенәм. Әмма айның караңгы ягы булган кебек, бу мәсьәләнең дә серле ягы бар. Әйтик, бүген театр сайтына спектакль турында мәгълүмат эленә, ә иртәгәсен билет сатылып беткән була. Меңнән артык билетны бер көндә сатып бетерүне могиза дисәң генә инде. Күрәсең, аларның үз каналлары, үз айлары бардыр. Чагыштыру өчен Екатеринбур театрын алсак, анда билет алган тамашачы йөри һәм зал тулы була. иде елга якын эшләдем һәм театрның фәкать гади тамашачы ихтыяын кайгыртуын күреп соклана идем. Анда бит репертуар да Казандагы кебек блок системы буенча төзелми. Сентябрьдә сезон ачыла һәм ахыргача һәр көнне спектакль куела. Ике-өч көнлек тә тәнәфес ясалмый һәр көнне спектакль уйныйбыз. Анда театрның үз труппасы эшли, шуңа күрә тамашачы нәрсә караячагын, кемне тыңлаячагын белеп килә. Екатеринбур тамашачы операга үзе яраткан солистны тыңлар өчен йөри. Элек Нияз Даутовны тыңларга йөргәннәр бит әле, анда да шушы традиция сакланган. – Екатеринбур театрында зыялы тамашачы булгач һәм сезгә иат өчен шартлар тудырылгач, аннан ни өчен китүегез аңлашылмый? – Театр итәкчесе әйткән сүзендә торды: яхшы хезмәт хакы билгеләде, хезмәткәрләр өчен фатирга урнаштырды. Уфада мондый хезмәт хакы төшкә дә керми. Гаиләңне алып килсәң, зуррак фатирга күчерәбез диде. Үз театрың белән элемтәне өзмә диюе дә күңелгә сары май булып ятты. Екатеринбурда, әйткәнемчә, репертуар бик зур. Мине ай саен яңа спектакльгә кертәләр иде. Ул – бик зур мәктәп булды. Ләкин күңел барыбер бу калага ятмады. Рус мохите булганга, балаларны анда алдырасым килмәде. Татарча, башкортча өйрәнсеннәр, нигездән аерылмасыннар дидем. Балалар белән татарча гына сөйләшәбез, русча сөйләшә башласалар, кисәтү ясыйбыз. Авылга кайтсалар, монда русча сөйләшеп кеше көлдерә күрмәгез дип кисәтәм. – Уфа опера һәм балет театрында репертуар ничек төзелә? Ул әле фестивальләр белән генә яши торган театрга әйләнмәде бугай? – Татар театрында да әлил, Тукай мәхәббәте опералары бар, татарлык бөтенләй калмады дип әйтеп булмый. Уфада исә Салават Юлаев операсын куйдык, Башкортстан композиторлары балетлары, Кодача музыкаль комедиясе бара. Киләсе елган планнар ничек булыр, әйтә алмыйм. Чөнки халыкны ыю авыррак. Ләкин элита театрына әйләнмәсен, гади халыкны тәрбияләсен иде ул. Башкортстанда сәнгать әһелләренә игътибар юк дип әйтә алмыйм. Әллә ни күтәреп тә алмыйлар, иргә дә екмыйлар. Үземне алсак, кимсеттеләр дип әйтеп булмый. Татар булсам да, Мортаза Рәхимов һәрвакытта да хәерхаһлы булды. Хөкүмәт чараларында минем чыгыш ясавымны сорый иде. Башкалар берне ырлаганда, мин ике ыр башкара идем. Татарча ырла әле дип сорый иде. Фатир бирдерде, мактаулы исем алдым. Бу юлы да республика башлыгы үзе чакырып кайтарды. – Балаларыгызга атаклы ырчылар исемнәрен кушкансыз. Әтиегездән калган гадәтме бу? – Кем арбасына утырсаң, шуның ырын ырлыйсың диләр бит, балалар да музыканы бик яраталар. Хәер, без аларга туганчы ук бу мәхәббәтне салып куйганбыз бугай. Мин бала көткән парларның исем сайлый алмый интеккәнен аңламыйм. Бала тугач яртышар ел исем куша алмый йөрүчеләр минем өчен, гомумән, табышмак булды. Беренчесен көткәндә үк кыз туса, Зөһрә апа Сәхәбиева хөрмәтенә Зөһрә дип, малай туса Хәйдәр Бигичев хөрмәтенә Хәйдәр дип кушарбыз дип уйлаган идек. Төпчек балабызга Искәндәр исеме куштык. Аның исеме ырчыларга бәйле булмады. Тумышым белән мин Башкортстанның Чакмагыш районындагы Имәнкүл авылыннан. Әти төрле оешмаларда итәкче булып эшләде. Бездә еш кына мәдәният өлкәсе кешеләре кунакта була иде. Әти алар белән мәгариф, фән, әдәбият, сәнгать турында сөйләшә, бергәләп халык ырларын ырлыйлар иде. Ул сәнгатькә шулкадәр мөкиббән кеше ки, шуңа безгә ырчылар исемнәрен кушкан инде. Мине, мәсәлән, Илһам Шакиров хөрмәтенә атаганнар. Сеңлем – Әлфия Авзалова, энем Илдус әтинең биюче дустының адашы булып киткән. Мондый матур гадәтне ничек дәвам итмисең инде?","Илһам Вәлиев: ""Сәхнәне табын ырлары басты""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 0],7,Мәҙәниәт,6951,https://www.azatliq.org/a/28501753.html,2017-05-27T13:08:48+00:00
"Үҙем уны фотоһүрәттәрҙән һәм яҡындарымдың һөйләүҙәренән генә беләм. Хәйретдин Фәтхетдин улы Нәзиров 1910 йылда Ғафури районының Ҡауарҙы ауылында тыуған. Уның атаһы Фәтхетдин 7 йыл Төркөстанда хеҙмәт иткән. Бик ауыр шарттарҙа йөрөүе арҡаһында, дүрт балаһын ҡалдырып, үлеп киткән. Иң бәләкәй балаһына, ҡарт олатайыма, биш кенә йәш булған. Уны күрше латыш хуторынан (хәҙерге Архангел районы Максим Горький ауылы) алдынғы ҡарашлы ғаилә уллыҡҡа алған. Һәйбәт тәрбиә биргәндәр: ҡарт олатайым урыҫ һәм латыш телдәрен белеп үҫкән. Октябрь революцияһы, граждандар һуғышы йылдары уның балалыҡ осорона тура килгән. Латыштар хуторҙан ауылдарға берләшә башлағас, егет ҡорона етеп, тыуған төйәгенә ҡайтҡан һәм ҡарт өләсәйебеҙ Фатиха Мырҙагилде ҡыҙына өйләнгән.1941 йылдың көҙөндә ҡарт олатайым Ҡыҙыл Армия сафына алынған. Алкинда әҙерлек үткән һәм Ленинградтан күсереп килтерелгән хәрби моторҙар эшләү һәм нефть эшкәртеү заводтарын эшләтеп ебәреүҙә ҡатнашҡан. «Заводты күсереп төҙөү һуғыштан да ауырыраҡ ине», – тип хәтерләп һөйләгән ул әсәйемдәргә. Сөнки фронтты тейешле техника һәм яғыулыҡ-майлау материалдары менән тәьмин итеү иң мөһим мәсьәләләрҙең береһе булған. Күп тә үтмәй, ҡарт олатайымды яуға оҙаталар. Ул Белоруссия фронтының 444-се уҡсылар полкында немец илбаҫарҙарына ҡаршы батырҙарса һуғышҡан. 1945 йылдың 14 ғинуарында ҡаты яраланған һәм 30 майға тиклем 1397-се ялан госпиталендә дауаланған. Контузия һөҙөмтәһендә ул 9 майға тиклем иҫһеҙ ятҡан. «Шул көндө генә аңыма килгәнмен. Обход ваҡытында хәрби медицина полковнигы Поповтан: «Как на фронте? » – тип һорағас, ул: «Мы победили! » – тип мине ҡосаҡлап алды. Еңеү шатлығын шулай билдәләнек», – тип һөйләгән ейәндәренә. Шуныһы ҡыҙыҡлы, ошо полковник һуғыштан һуң Башҡортостанға ҡайтып, оҙаҡ йылдар табип булып эшләгән икән. Дауаханаға барған һайын ҡарт олатайымды, яҡын туғанылай күреп, ҡосаҡлап алыр булған. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн ҡарт олатайым дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Олатайым, әсәйем һөйләүе буйынса, тура һүҙле, намыҫлы, ихлас кеше булған. Алдаҡсыларҙы, ике йөҙлөләрҙе, ялҡауҙарҙы ене һөймәгән. Үҙен кемдәндер айырып күрһәтергә лә тырышмаған. «Бөтә ил менән һуғыштыҡ! Еңеүҙә бөтә халыҡтың да өлөшө бар! » – тип тыйнаҡ ҡына әйтә торғайны, ти әсәйем. Тыл хеҙмәтсәндәрен дә ныҡ ихтирам иткән. «Фронт кәрәкле әйберҙәр менән тәьмин ителмәһә, беҙ еңә алмаҫ инек», – тип һөйләр булған. Һуғыштан ҡайтып, яралары бер аҙ уңалғас, ҡарт олатайым ҡул ҡаушырып ултырмай, инвалидлыҡҡа һылтанып ятмай. Ул колхозда мал көтә, аттар яратҡанға күрә, ат ҡараусы булып эшләй. Илдә сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереү башланғас, пар ат егеп, 50 саҡрым алыҫлыҡтағы Табын ауылынан хужалыҡтағы техникаға яғыулыҡ-майлау материалдары ташыған. Ошо тырыш һәм фиҙакәр хеҙмәте өсөн ҡарт олатайыма 1957 йылда СССР Юғары Советының указы менән «За освоение целинных земель» миҙалы бирелгән. Һуңынан һөтсөлөк фермаһына эшкә күскән. Был тынғыһыҙ хеҙмәте өсөн ул заманда орденға тиң иҫәпләнгән «Владимир Ильич Лениндың тыуыуына – 100 йыл» юбилей миҙалына лайыҡ булған. Быларҙан тыш, ҡарт олатайымдың Бөйөк Еңеү һәм Совет Армияһының юбилейҙары уңайы менән бирелгән бик күп наградалары, шулай уҡ колхоз идараһы һәм район советының Маҡтау ҡағыҙҙары бар. Ҡарт олатайымдар нәҫеленән өс бер туған – Айытбай, Хәйретдин, Ғәлимйән Нәзировтар 1941 йылда һуғышҡа алынып, өсөһө лә фронттың алғы һыҙығында була. Өс бер туғандан Ғәлимйән бабайыбыҙ ғына иң оҙағы йәшәгән. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйем 50 йыл татыу, мөхәббәтле ғүмер иткән. Берҙән-бер улдары – ҡәҙерле олатайыбыҙ Мәүлимбирҙе Хәйретдин улына яҡшы тәрбиә, юғары белем биреп, тормош юлына аяҡ баҫтырғандар. Әлеге көндә ҡарт олатайыбыҙ нигеҙендә әсәйемдең ата-әсәһе – олатайыбыҙ менән өләсәйебеҙ донъя көтә. Беҙ улар янына һәр ваҡыт һағынып, ашҡынып ҡайтабыҙ. Ҡарт олатайым менән ҡарт өләсәйемдең биш ейән-ейәнсәренән хәҙер беҙ – ун алты бүлә-бүләсәре бар. «Олатайлы үткән бала сағыбыҙға мең-мең рәхмәтлебеҙ! Уның наҙын, тәрбиәһен, тормош тәжрибәһен алып, намыҫлы һәм илһөйәр булып үҫтек», – ти әсәйем. Мин дә илебеҙҙең именлеген һаҡлаған ғәзиз ҡарт олатайымдың бүләсәре булыуым менән сикһеҙ ғорурланам. Гөлнәзирә ТАЙСИНА. Өфө районы, Шамонин мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Ҡарт олатайым – ғорурлығыбыҙ!,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Еңеү,4580,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-01/art-olatayym-orurly-yby-4335900,2025-08-01T23:40:00+05:00
"ЭРГӘНӘН ҮТКӘН ТОРМОШ Тормошобоҙ үтеп бара Эргәбеҙҙән генә. Әхмәр Үтәбай. Барлыҡ ғүмер – ҡойо ҡаҙыу, Ҡулдарымда энә. Миңә насип йәрҙәр үтте Эргәбеҙҙән генә. Байлыҡҡа ла ирешмәнем Тормош ҡыуа-ҡыуа. Исем-титул, орден-миҙал – Минән ситкә шыуа. Эргәбеҙҙә ҡалғандарҙы Күпләп була сутлап. Миңә тигән пегас та бит Ситтә йөрөй утлап. Яҙмышыңды яҙыуҙары Тормай беҙҙән генә. Тормошобоҙ үтеп китте Эргәбеҙҙән генә. Эргәбеҙҙән үткәндәргә Үкенмәмен, буғай, Миңә килгән Ғазраил да Үтеп китһә шулай. ӘЛҮМИН Себерҙәрҙә әле мин… Кәстрүлдәрем әлүмин. Туҫтағым да әлүмин. Крүшкәм дә әлүмин. Ҡалағым да, сәнскем дә – Барыһы ла әлүмин. Хисмәт ЮЛДАШЕВ Себерҙәрҙә әле мин. Табаларым әлүмин. Сәйнүгем дә, сүмесем дә – Бар байлығым әлүмин. Әлүмин магнаты кеүек Икәнмен дә, ҡалай мин! Менделей таблицаһына Керә торған малай мин. Әлүмин ҡәләмем менән Шиғыр яҙам әле мин. Тик шиғырҙар урынына Килеп сыға әлүмин. Йәндәрем ялға һыуһаған – Ялдар итәһе ине. Был донъянан отпускыға Ғына китәһе ине. Марат КӘБИРОВ. Донъя тамам хәлде алды, Йәшәргә бөттө көсөм. Туҡай ҙа йәшләй ҡуҙғалды Йәне арыған өсөн. Шағирһыҙ ҡалдыҡ тиһендәр, Үкенмәм ҡалғанына. Мин бит китһәм дә китәмен Бары тик ялға ғына. Күпмелер йылдар үткәстен Киләсәкмен донъяға. Дөрөҫ, ул саҡ Марат булмам, Мин булырмын өр-яңы. Йәнемде ялға саҡырып, Ҡаршымда зыярат тора. Тыуасаҡ бөйөк шағирҙар Йәнемә сират тора. ДОНЪЯ БӨТӨҮГӘ ӘҘЕРЛЕК Радио һәм телевидение, гәзит-журналдар аша донъя бөтәсәге тураһында алдан хәбәр итеп торалар. Нострадамус, Ванга күрәҙәләре, Майя календары һәм башҡа шуның кеүек нәмәләр, ысынлап та, донъя бөтәсәк икән тигән шик уята. Инде бер нисә тапҡыр алдан хәбәр итеп тә, билдәләнгән ваҡытта донъя бөтмәй ҡалды. Мин донъя бөтөүгә әҙер инем, юғиһә. Үҙем генә түгел, бөтә ғаилә менән. Беҙ ул билдәләнгән көндө таңдан тороп, йыуынып, эшкә үҙебеҙ бармай, балаларҙы уҡыуға ебәрмәй кәфенлеккә уранып, таныш доғаларҙы уҡып көндө уҙҙырҙыҡ. Донъя бөтмәне. Таныштар араһында шулай ук донъя бөтөүен көтөүселәр булған. Уларҙың ҡайһы берҙәре Хоҙайҙан ялуарып, таныш доғаларҙы уҡып, беҙ генә дөнъяны һаҡлап ҡалдыҡ тип уйлай. Улай булһа, унда беҙҙең дә өлөш бар. Бына тағы донъя бөтөүҙең кәрәк ваҡытын хәбәр иттеләр. Мин, ни өсөндөр, был юлы ысынлап та бөтөр тип уйлайым, шуға уҙғандар өсөн үкенмәҫлек итеп йәшәп ҡалырға йыйынам. Ҡалған көндәрҙе «дастуин» тормошҡа ашырыу юлдарын һеҙҙең менән дә бүлешәм. Донъя буйлап сәйәхәт итеү, теләгәнде ашау, эсеү, кейенеү, иң «текә» машиналарҙа елдереү, уйын-көлкө ҡороу – һәр кеше лә теләген ҡәнәғәтләндереп ҡалырға тейеш. Уның юлдары ябай, донъя бөтөүгә бер нисә ай күп итеп кредит алырға кәрәк. Уны түләп торорға ла кәрәкмәй. Сөнки судлашыуға барып еткәнсе донъя бөтәсәк. Шулай уҡ фатирҙарҙы һатып, күп йондоҙло ҡунаҡханаларҙа Рәсәй эстрадаһы йондоҙҙары ғына туҡтай торған ҡиммәтле бүлмәләрҙә йәшәп ҡалырға була. Ауылдарҙа мал-тыуар тотоусыларға уларҙың барыһын да һуйып ашарға тәҡдим итәм. Ситтә «сыбыртҡы шартлатып», һөйәркәләрҙән бала үҫтереүселәргә ҡурҡмай ҡатындарына әйтергә була. Шулай уҡ ҡатындар ҙа ҡырын-мырын эштәрен һөйләп маҡтана ала. Начальниктарҙың күҙенә тура ҡарап дөрөҫөн сәпәп әйтергә кәрәк. Гәзит аша мочить итһәң тағы ла яҡшыраҡ. Президенттарҙың ла кәрәген бирергә. Тағы ла батырыраҡ булып күренеү өсөн үҙеңде Бен Ладен тип иғлан итергә, Америкалағы күп ҡатлы йорттарҙың шартлауын үҙ өҫтөңә алырға ла була. Һис шикһеҙ, наркотиктар татып ҡарау, дошман кешеләреңдән үс алыу ваҡыты ла ул. Иң яҡшыһы– снайпер мылтығы һатып алып, шуның менән дошман кешеләреңде сүпләп сығыу. Донъя бөтөүгә ваҡыт етәрәк фатирҙарҙы йыйып, сүп-сар түгеп яфаланырға ярамай. Сүпте тәҙрә аша ғына ырғытырға ла була. ФСБ, МВД ултырған биналарға бомба ҡуйылыуы тураһында хәбәр итеп шаяртырға мөмкин. Донъя бөтөү ваҡыты етәрәк быларҙың барыһын отпуск алып эшләргә кәңәш итәм. Әлбиттә, билдәләнгән көндө донъя бөтмәһә, һинең өсөн инде бөткән буласаҡ. Шәхестәр тормошонан Йомшаҡ күңел шағирә Дилә Булгакова Толпар журналында ҡунаҡта ваҡытта редакция бүлмәһенә оло сумка аҫҡан һатыусылар килеп инә. Тегеләре кухня ваҡ-төйәген бик маҡтағас, Дилә лә алырға була. – Бына шулай йомшаҡ күңелле инде мин, һораһалар бирәм дә ҡуям, – тип аҡлана ул Мөнир Вафинға. Толпар редакцияһының Әй урамында урынлашҡан сағы. Ике метрлы кәүҙәһен һелкә-һелкә дөбөр-шатыр урам буйлап эшкә барыусы Мөнир Вафин шағир Марат Кәримовҡа тап була. – Ай-һай-һай, энергичный күренәһең, – тип әйтә халыҡ шағиры күрешкәндән һуң һоҡланыуын белдереп. – Әй, Марат ағай, һуңғы ике-өс көндә сирләп торам, һин минең иҫән-һау сағымды күрһәң икән, – тип яуаплай Мөнир. Марат Кәбиров Толпарҙа эшләгәндә отпускынан килә. –Нисек, бик күп ижади багаж менән килдеңме? – тип һорай унан Мөнир. –Ижадын белгән юҡ, былай ашарға бер айлыҡ багаж тейәп килдем, – тип яуаплай Марат. Толпарҙың яуаплы сәркәтибе Илдус Фазлетдинов сиғандар хаҡында һүҙ сыҡҡас, хеҙмәттәштәренә бер хәл-ваҡиға тураһында һөйләй. – Шулай бер тапҡыр Үҙәк баҙар яғынан үткәндә бер сиған ҡатыны бәйләнде бит. Дай, погадаю ла, дай погадаю, – тип әйтә. Мин ризалаштым. Ул минең былай ҙа әҙ аҡсамды һауырға тотондо. Ҡул һелтәп шулай ҙа ысҡынып китә алдым. Сиған ҡатыны асыу менән арттан: Һинең ирлек көсөң бөтәсәк, – тип ҡысҡырып ҡалды. Пустәк, бөтмәне, сиғандарға ышанмайым. – Ә һин 80 йәшең тулғас үкенерһең әле, их, шунда ул сиғанга аҡса бирергә кәрәк булған тиерһең, – тип һала бер ситтә Илдусты тыңлап торған Мөнир Вафин. Толпар редакцияһында шиғриәт хаҡында түңәрәк өҫтәл бара. Әнғәм Атнабай йәш шағирҙәрҙең ижадын тикшергәндән һуң шымалыҡ – ҡытыршылыҡ мәсьәләһендә шундай миҫал килтерә: –Шиғыр ағасты ышҡылап шымартҡан кеүек булырға тейеш. Теләһә ниндәй ағастың ла ҡытыршыларын бөтөрөргә була. Журналдың шиғриәт бүлеге мөдире Мөнир Вафин һорап ҡуя: – Ә ул ағас тигәнең, Әнғәм ағай, бук ағасы булһа? – Уныһын ла шымартырға була, – ти Атнабай мыйыҡ аҫтынан көлөп. Алиһәгә тура килдем, Һис кемгә тиңһеҙ ине. Ел туҙҙырып үтеп китте (Ә көнө елһеҙ ине). Исемен дә белмәй ҡалдым, Торған ере ҡай яҡтан? Мини юбкаһының еле Йығып һалды аяҡтан. Эшләпәгә көйә төштө. Артабанмы нисек. Әйтмәһәм лә беләһегеҙ: Хасил булды тишек. Тишек тишеү, тәҙрә уйыу Анһат эш түгелдер. Кемдер тишә Европаға, Эшләпәгә кемдер. Ғүмерҙәр тик бер генә бирелә, Имеш тә икән беҙҙең. Беләм: һуңғы һулышҡаса Ғүмере ҡатын-ҡыҙҙың. Әммә-ләкин ир-аттарҙың Йәшәүҙәр башҡа төрлө. Сөнки туйға тиклем генә Ир-аттарҙың ғүмере. КӨТӘМ Мин һине күктән эҙләнем, Ә һин ерҙә булғанһың. Мин һине ҡыҙ тип эҙләнем, Һин тормошта булғанһың. Сабыр төбө – һары алтын. Һис кем кәрәкмәй бүтән. Ир-ат әҙерәк йәшәүсән тип, Ирең үлгәнен көтәм. Шиғыр яҙып ғүмер уҙҙы, Хатам – шизик булыуым. Шуға күрә мин улымдың Көтәм физик булыуын. Физик бул! тигәс, буласаҡ! Һүҙемдә ныҡ торамын. Ҡайыш менән һуктырмайым, Тоҡ менән һуҡтырамын.",Мөнир Вафинға – 65 йәш,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 1 1 1 1 0 1 0 0 1 1 0],9,Иҫтәлекле көндәр,6648,https://henek.info/articles/++++/2026-01-16/m-nir-vafin-a-65-y-sh-4539788,2026-01-16T15:05:00+00:00
"Гүзәл ГобәйдуллинаАмериканың Сиэтл шәһәрендә вафат булган татар кызы, Русия медиа өлкәсендә танылган журналист һәм проектлар авторы Гүзәл Гобәйдуллина 19 февраль көнне Вашингтон штатындагы Белвью каласындагы зиратында ирләнәчәк. Аңа кадәр шундагы мәчеттә аның мәрәсиме үтәчәк, дипязганбу вакыйгага багышланган битендә мәрхүмәнең бертуганы Асия Капланян. Ул Гүзәлнең ни сәбәпле үлүен язмаса да, битендә соңгы арада Гүзәлнең депрессиядән интегүенә һәм авыруының иңүенә ишарәли. -та Гүзәлне соңгы юлга озату чыгымнарын каплау өчен акча ыю оештырылды. 500 дән артык кеше катнашып, бер көн эчендә 38 мең доллар акча ыйды. Америка һәм Канададагы татарларның төркемендә Гүзәлнең Сиэтлда Сабантуй уздырырга ыенуын, татарларны берләштерү омтылышларын искә алдылар. Гүзәл Гобәйдуллина гомеренең соңгы өч елын Американың Сиэтл шәһәрендә үткәргән, анда ул колледжда укыган. Аңарчы Лондонда һәм Мәскәүдә яшәгән. Гүзәлнең үлү хәбәреннән соң Русиянең журналистлары аның турында истәлекләрен уртаклаша башлады. Аның күпләрнең ихтирамына лаек сәләтле һәм тырыш журналист булуын язалар. Ул журналының штаттан тыш хәбәрчесе булган, Ведомости, Бизнес газетларында эшләгән, . онлайн-журналына, 2010 елда веб-сәхифәсенә нигез алган. Гүзәл чыгышы белән Чабаксардан. Шундагы университетта финанс өлкәсендә белгечлек алганнан соң, ул Мәскәү университетында журналистика факультетын тәмамлаган. Аңа 38 яшь булган.",АКШта вафат булган журналист Гүзәл Гобәйдуллинаны ирләү өчен интернетта акча ыялар,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,1387,https://www.azatliq.org/a/30438333.html,2020-02-17T09:39:31+00:00
"8 сентябрьдә язучы, сәясәтче, әмәгать эшлеклесе, татар милли хәрәкәте итәкчесе, драматург, нәшир, мөхәррир, публицист Гаяз Исхакыйпорталытулы көченә эшли башлады. Техник ачылышы 30 августта, Республика көнендә булган иде. Сайтны ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге эшләткән, ул ТАССРның 100, Татарстанның дәүләт суверенитеты хакында декларация кабул ителүнең 30 еллык юбилейлары уңаеннан ""милләтебезгә һәм өмһүриятебезгә"" бүләк буларак ясалды ди берлек вәкилләре. ""Бөек юлбашчыбыз Гаяз Исхакый, аның тормыш юлы, көрәше һәм иаты татар тарихында шактый зур роль уйнады. Милли идеолог буларак Гаяз Исхакый милләтне яшәтү һәм үстерү өчен көрәшне идеологик яктан тәэмин итүгә аеруча игътибар бирә. Милли идеяны ул татарны милләт буларак саклап калуда һәм үстерүдә төп идеологик чыганак дип саный. Көрәшче әдип бу идея ярдәмендә төрле ирләргә таралган татарны берләштерергә һәм шул нигездә гасырлар дәвамында инкыйразга дучар булып килгән милләтебезне әлеге афәттән коткарып калырга мөмкин дигән карашыннан чыгып эш итә. Гаяз Исхакый – татар милләтендә феномен ул. Бар гомерен фәкать татар милләтенә хезмәт итүгә багышланган бу шәхес безгә бай мирасын калдырды"", диде ""Азатлык"" берлеге рәисе Наил Нәбиуллин. Татар яшьләре фикеренчә, Гаяз Исхакый порталының ачылуы – татар милләте өчен бик мөһим эш. ""Бу сайт әдипнең иаты, тормыш юлы белән танышудан тыш, ул яшәгән чорның рухын тоярга да, үз кыйблабызны табырга да мөмкинлек бирәчәк"" ди Нәбиуллин. Әлеге сайтта Гаяз Исхакыйның 43 әдәби әсәре, 300 ләп публицистик мәкаләләре, истәлекләр, хатлар, фото-видеоязмалар, аудиокитаплар урнаштырылган. Сайт дүрт телдә эшли: татарча, урысча, төрекчә һәм инглизчә. Нәбиуллин сүзләренчә, сайтта бастырылган күпчелек әсәрләр, публицистика моңа кадәр ирекле рәвештә интернетта куелмаган. Төп чыганак булып Исхакыйның Татарстан китап нәшриятында бастырылган 15 томлыгы кулланылган. Өч ай дәвамында ""Азатлык"" активистлары кулдан кәгазь варианттан электронга әсәрләрне һәм башка материалларны күчерү белән шөгыльләнгән. Исхакый порталын ешрак яңартып торырга, әле бастырылмаган язмаларны урнаштырырга телиләр. Хәзерге вакытта татар яшьләре тәремәләр белән шөгыльләнә, ""Зөләйха"" әсәре урыс һәм төрек телләренә тәремә ителгән, инглизчәгә тәремә эше дәвам итә.",Гаяз Исхакый порталы тулысынча эшли башлады,['Дин' 'Әҙәбиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0],4,Яңылыҡтар,2229,https://www.azatliq.org/a/30826921.html,2020-09-08T09:30:39+00:00
"Совосибирскида федераль Сабантуй8-9 июнь Новосибирскида федераль абантуй үтте. Бәйрәм губернатор бүләгенә ат ярышлары белән башланып китте. Шәһәр ипподромында Татарстан байрагы эленмәгән, татар язулы бер генә элмә такта да куелмаган иде. Икенче көнне Обь елгасы буендагы мәйдан капкасына татарча язу эленгән иде, әмма сәүдә рәтләрендә язулар урысча гына булды. Дөнья татар конгрессы мәгълүматларына караганда, бәйрәмгә Русиянең 29 төбәгеннән 500-ләп татар ыелган. Кунакларны шәһәр филармониясендә узган Татарстан сәнгать осталары концертына кертү дә әналсыз узмады. Берски шәһәренең ""Ак калфак"" оешмасы итәкчесе Рәшидә Хәмзина Азатлыкка соңгы мизгелгә кадәр чакыруларын көтүен, әмма мәсьәләне Милли шура да, Новосибирски хакимияте дә хәл итмәвен әйтте. Бу хакта ул элегрәк Азатлыкка дасөйләгәниде. Сабантуй чит төбәкләрдән килгән татарларда нинди тәэсир калдырган? Красноярски өлкәсенең ""Яр"" милли мохтарият итәкчесе Вәгыйз Фәйзуллинфикеренчә, ул хәзер күбрәк очрашу-аралашу өчен оештырыла. ""Мең еллар буе сакланып килгән бәйрәмнең үзгәрүе, бер караганда, табигый дә. Чөнки тормыш бер урында гына тормый. Әле монда килгәнче Красноярски өлкәсе шәһәрләренең тарихын карадым. Анда ХХ гасырның урталарына кадәр бәйрәмдә иң яхшы ат караучы, игенче билгеләнгән диелгән. Шәһәрдә авыл батырларын үзәккә куйганнар, аңлыйсызмы? Бүген Сабантуй – очрашу урыны. Мин монда, мәсәлән, Чуашстан, Свердлау, Бурятиядән килгән хезмәттәшләрем, дусларым белән очраштым. Иң зур теләгем: бәйрәмдә татар рухы югалмасын иде. Федераль Сабантуйга ат чабышын кертүләре – бу яктан яхшы мисал. Татар гомер-гомергә атлы булган. Шул ук вакытта сәхнәгә авыл эшчәннәрен чыгарырга да онытмасыннар иде. Шушы төбәкнең атаклы фермеры, тракторчысы, сөт савучысы бар. Аларны сәхнәгә чыгарып олылау өчен әллә ни кирәкми дә. Аның каравы бәйрәмнең тамыры авылдан икәнлеге күрсәтелер иде"", диде Фәйзуллин. Сабантуй кунакларыОмски өлкәсенең авыллар үсешен багучы ""Туган як"" комплекслы үзәге мөдире Сөмбел Хәсәновамондый бәйрәмнәр чит төбәкләрдәге юкка чыгу алдында торган авылларга игътибарны арттырсын иде дигән теләктә: ""Без биредә үзебез яңадан торгыза башлаган Сәет авылын туристик юнәлештә үсә торган ирлек буларак тәкъдим итәбез. Омскида мөселманлык нәкъ менә шушы авылдан таралган дигән фикер дә бар. Хәзер анда нибары 70-80 хуалык. Ә бит бик бай тарихлы авыл. Без анда онытыла барган бәйрәмнәрне дә үткәрәбез. Мәсәлән, Сөмбелә бәйрәмен. Сабантуй чәчү беткәч үткәрелсә, Сөмбелә уңыш ыеп алгач бәйрәм ителә. Без анда иң күп уңыш ыеп алучыны, иң зур кабак үстерүчене, гомумән, ир кадерен белгән, авылда яшәүнең тәмен аңлаган кешеләрне бүләкләргә тырышабыз. Сабантуйда да менә шундый гади кеше үзәктә булсын иде. Татар ыры, татар язулары, хәләл ризык булсын иде. Омскида хәләл ит ризыкларын юнәтү дә бик читен. Шуңа күрә без Сәет авылында ит өчен мөгезле эре терлек фермасын булдырдык, хәләл ит ризыклары итештерергә ниятебез бар"", диде. Балалар көрәшеФедераль Сабантуйда Новосибирски өлкәсе татар мәдәнияте үзәгенә бина биреләчәге мәгълүм булды. Ләкин бина әлегә төзекләндерүне көтә. Ул эшләр тәмамланганнан соң бер түбә астына Татар мәдәнияте үзәгеннән тыш, ""Ак калфак"" оешмасы, Новосибирски өлкәсе татар милли-мәдәни мохтарияте, ""Алтын йолдыз"" яшьләр клубы һәм иат студияләре урнашачак. Сабантуйда Милли шура рәисе Васыйл Шәйхразиев һәм Татарстан президенты Рөстәм МиңнехановТатарстан президенты Рөстәм Миңнехановбелән өлкә губернаторы Андрей Травниковочрашуы вакытында Новосибирски белән Татарстан арасында килешүгә кул куелды һәм елларда килешүне гамәлгә ашыру планы кабул ителде. Документ сәүдә-икътисади, фәнни-техник, социаль, мәдәни өлкәләрне колачлый. Сабантуй Новосибирски, Казан, Түбән Кама сәнгать әһелләре әзерләгән концерт белән башланып китте. Губернатор ""Бу бәйрәм татар, башкортныкы гына түгел, монда аны барыбыз да ярата"", диде. Рөстәм Миңнеханов исә Сабантуйны татар традицияләрен күрсәтергә мөмкинлек бирә торган бәйрәм дип атады. ирәбәдә машина откан Лениз АбдуллинКөрәштә Татарстаннан Раил Нургалиевабсолют батыр калды. Аңа көрәшнең төп бүләге – тәкә бирелде. Автомобиль быелда да ирәбә белән уйнатылды һәм Татарстаннан 120 кг авырлыктагы Лениз Абдуллинга эләкте. Былтыр мондый хәл беренче тапкыр Чабаксарда узган федераль Сабантуйдабулдыһәм көрәшчеләр бу күренешкәризасызлык белдерде.",Федераль Сабантуй үпкәсез булмады,"['Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 1 0 0 1 1 1 1 0 1 0 0],8,Татарстан,4266,https://www.azatliq.org/a/29989605.html,2019-06-09T12:57:43+00:00
"Иллюстратив рәсемфикерләрБыел апрель-июнь аенда диверсион эшчәнлек – русияләрнең иң зур куркуына әйләнгән. Бу хакта ""Борчуларның дәүләт индексы. КРОС (Русиянең әмәгатьчелек белән элемтәләр ширкәте)"" хисабында әйтелә, дип иткерә""Коммерсантъ"". Инде икенче чирек рәттән диверсияләрдән курку – беренче урында тора, итмәсә узган елның шул ук чоры белән чагыштырганда аның күрсәткече ике тапкырга арткан диелә. Тикшеренү авторлары бәяләмәләрен хәбәрләрне һәм социаль челтәрләрдә аларга булган авапларны анализлап ясый. Русияләрнең төп борчулары исемлегенә ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенеңкораллы фетнәсе(тикшеренү авторлары аны 23-24 июнь кризисы дип атый), янгыннар һәм су басулар, Украина кораллы көчләренең һөүмгә күчүе һәм атом куркынычы артуы да кергән диелә. Башка куркынычлар арасында русияләр хәмер эчеп агулануны, хәрби хезмәткә чакырылу һәм мобилизация мәсьәләләрен атаган.30 май көнне пилотсыз очкычларның Мәскәүгәһөүм итүе- борчу тудырган төп фактор булып тора. 2 апрельдә Петербурда булганшартлауда курку хисен арттырган, ул чакта блогер-пропагандист Владлен Татарскийһәлак булган иде. Куркытучы вакыйгалар арасында 3 майда Кремльгәһөүм, 6 майда Түбән Новгород янында язучы һәм сәяси активист Захар Прилепинутырган машинашартлатылуы, 22-23 майда Белгород өлкәсенә ""Урыс ихтыяри корпусы"" һәм ""Русия Азатлыгы"" легионы вәкилләрекерүедә ( Украина ягында сугышкан бу хәрби төркемнәргә Русия ватандашлары керә) телгә алынган. Халыкны аннексияләнгән Кырымга, Мәскәү янына, Белгород, Курски, Калуга, Воронеж, Брянски һәм Тула өлкәләренә дроннар белән һөүм итү дә куркыткан. Русиягә дроннар белән һөүмнәр бүген, 24 июльдә дә булды. Иртән Мәскәүгә ике дрон һөүмебулды. Аның берсе бизнес-үзәккә, икенчесе Русия саклану министрлыгы бинасыннан ерак түгел урынга төште. Шулай ук бүген аннексияләнгән Кырым күге өстендә һава һөүменнән саклану системы 11 пилотсыз очкычны бәреп төшергән, шул ук вакытта анкөй районындагы кораллар саклана торган келәткә""эләккән"". анкөй районындагы ""гадәттән тыш хәл чыккан урыннан"" биш километр радиустагы якындагы авылларда яшәүчеләрне эвакуацияләячәкләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Русияләр илдә диверсияләр булудан курка,['Дин' 'Иҡтисад' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,2179,https://www.azatliq.org/a/32516472.html,2023-07-24T09:25:18+00:00
уртаклашуртаклашбастыр16 август көнне Крушеняны авылында Польша татарлары мәдәнияте һәм гореф-гадәтләре фестивале узачак. Анда Башкортстаннан да кунаклар катнашыр дип көтелә. уртаклашуртаклашбастыр,Польшада татар мәдәнияте фестивале узачак,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Пәрәвез,197,https://www.azatliq.org/a/Polsha_tatarlari/1188861.html,2008-08-06T17:48:49+03:00
"Фәсхиямал… коммунистарҙы маҡтаны, Кәримә демократтарҙы яҡланы. Көрәш ике яҡтың да еңелмәүе менән тамамланды. Шунан һуң ай ярым һөйләшмәй йөрөнөләр. Ике күрше һәйбәт кенә йәшәй башлағайнылар, тағы сәбәп табылды: ирҙәре ҡайҙалыр эскәндәр ҙә сәкәләшеп алғандар. Ошо хәлгә кем түҙһен инде! Бик оҙаҡ ваҡыт бер-береһенән һаулыҡ та һорашманылар. Был да онотолоп бөткәйне, Кәримәнең малайы Фәсхиямалдың ҡыҙының уйнап йөрөгәндә сәсенән тартҡан. Тегенеһе шарылдап илап кергән дә киткән… Ярай, был да ҡасан да булһа онотолдо, ти. Тик барыбер ике ҡатынға оҙаҡ ваҡыт матур һәм татыу йәшәргә яҙмағандыр. Сөнки ауылдаштары бөгөн генә әлеге күршеләрҙең һыйырҙары һөҙөшөп торғандарын күргәндәр… Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ, шунан һуң да нисек тыныс, матур йәшәйһең инде? !",Ике күрше,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,748,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-12/ike-k-rshe-3965289,2024-10-12T14:11:00+00:00
"КП-Өфө баҫмаһы асыҡлауынса, Фордта 59 йәшлек Өфөнөң 157-се мәктәбе директоры урынбаҫары Татьяна Краснова, уның 79 йәшлек әсәһе һәм рулдә булған туғаны ултырған була. Ғаилә Һамар өлкәһенә яҡын кешеләрен ерләргә китеп барған. Авария ныҡ көслө була, фотоһүрәттәрҙән күренеүенсә, Форд бер нисә өлөшкә бүлгеләнгән, ә моторы ысҡынып сығып осҡан. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, кешеләрҙең тере ҡалырға бер мөмкинлеге лә булмаған шул. Өфөнөң 157-се мәктәбе уҡытыусыһы Татьяна Краснованы Инорс биҫтәһенән күп балалар һәм уларҙың ата-әсәләре белә һәм ярата. 30 йылдан ашыу ул мәғариф системаһында эшләй, башланғыс кластар уҡытыусыһы булып башлай, логопед булараҡ дәрестәр алып бара, ә һуңынан мәктәптең уҡыу бүлеге буйынса директор урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. Татьяна Анатольевнаның әсәһе һәм туғанының һәләк булыуы менән бәйле ҡайғы уртаҡлашыу һүҙҙәрен социаль селтәрҙә уның йөҙләгән коллегаһы, элекке уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәйҙәре белдерҙе. Инорс биҫтәһендә йәшәүселәр хәбәр итеүенсә, 28 майҙа уҡытыусы бер нисә тиҫтә йыл эшләгән 157-се мәктәптә уның иҫтәлегенә мемориал ҡуйылған. - Ул бик яҡшы уҡытыусы булды. Уның эш стажы 30 йылдан ашыу, балалар уны бик ярата, ә ата-әсәләр уны педагог һәм кеше булараҡ хөрмәт итә ине. Татьяна Анатольевна сәйәхәт итергә яратты. Уҡыусылары менән Рәсәйҙең башҡа ҡалаларына экскурсияларға даими сығыштар ойоштора торғайны, - тип хәтерләй уҡыусыларыц. Мессенджерҙарҙа һәм социаль селтәрҙәрҙә Татьяна Краснованың ғаиләһенә тиҫтәләгән элекке уҡыусылары һәм хәҙерге уҡыусылары ҡайғы уртаҡлашыу белдерә. Әлегә аварияның аныҡ сәбәптәре билдәле түгел. Һамар полицияһы уны тикшерә, прокуратура үҙ контроленә алған. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Туғандарын ерләргә китеп барғандар.,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2299,https://henek.info/articles/novosti/2025-05-30/tu-andaryn-erl-rg-kitep-bar-andar-4257235,2025-05-30T15:45:00+00:00
"Путин һәм ЭрдоганТөркия белән Русия арасында мөнәсәбәтләр бозыла башлауга ике илнең дә халкы Әнкара белән Мәскәү арасында сугыш ни дәрәәдә ихтимал дигән табигый сорау куя башлады. Вакыйгаларның кай тарафка үсеш алачагын фаразларга тырышканда күпләр Госманлы һәм Русия империяләре арасындагы мөнәсәбәтләрнең аянычлы тарихи тәрибәсенә таяна. Минемчә, ике ил дә Сүрия сугышында инде катнаша, гәрчә бу сугыш гадәти низаг булып күренмәсә дә. Беренче чиратта, әлбәттә, сүз мәгълүмати сугыш турында бара. Русия дәүләт телевидение каналларында 2015 елның ноябрендә Русия очкычы һәлакәтенә кадәр һәм аннан соң булган тапшыруларга күз салу кирәк. Төрек ягы да Русиянең Сүриядәге кампаниясен шактый агрессив төсмерләрдә сурәтли башлады. Очкыч вакыйгасына кадәр төрек хакимиятенә якын мәгълүмат чаралары Русиянең Сүриядәге кампаниясенә ачык тәнкыйть белдерүдән тотылып калырга тырыштылар. Икенче яктан, Сүриядәге ватандашлар сугышына нинди дә булса катнашы булган башка илләр шикелле үк, Русия һәм Төркия хөкүмәт көчләренең турыдан-туры бәрелешен булдырмаска тырыша. Дөньядагы геополитик билгесезлек шартларында бүгенге дәүләтләр арасында мондый бәрелеш алдан әйтеп булмаслык нәтиәләргә һәм зур имерелүләргә китерергә мөмкин. Шулай да, үзләренең тар мәнфәгатьләрен генә кайгыртучы дәүләтләр сугыш кырында көч сынашып карау ысулын барыбер таба. Хәзерге дөньяда халыкара белгечләр торган саен ешрак ""арадашчы аша сугыш"" (инглизчәдән ) сүзен куллана башлады, ягъни үз мәнфәгатьләрен һәм карашларын алга сөргәндә дәүләтләр гайре рәсми һәм канунга туры килеп бетмәгән кораллы төркемнәр куллана. Дәүләтләрнең торган саен ешрак мондый ""соры сугышларга"" кереп китү сәбәпләренең беренчесе итеп халыкара хокук чикләүләрен китереп була. Мисал өчен, Төркия, БМО Иминлек шурасы фатихасы булмый торып, Сүрия иренә бәреп керә алмый. Бу Русиянең Украинадагы гамәлләренә дә кагыла. Агрессив сугыш БМО низамнамәсе белән тыелган. Моннан тыш, низагларда гайре рәсми арадашчыларны куллану халыкара һуманитар хокукны (сугыш чоры хокукын) урап үтәргә, инаять кылынган очракта аваплылыктан качарга мөмкинлек бирә. Мисал өчен, Русия пилотын Төркия яклаган сугышчылар үтергән булса, бу Женева килешүен тупас бозу булыр иде. Ләкин формаль яктан бу сугышчыларның Әнкара белән бәйләнеше булмагач, төрекләр бу сугыш инаяте өчен аваплы түгел. Бу уңайдан тагын бер сорау кызыклы, ни өчен әле күптән түгел генә яхшы мөнәсәбәтләрдә торган ике ил бер мизгелдә үзара дошманга әйләнде? Беренчедән, шуны әйтергә кирәк, Төркия һәм Русия беркайчан да стратегик партнерлар булмады. Русиянең үзенең йогынты даирәсе дип санаган төбәкләрдә Төркиянең дә, НАТО әгъзасы буларак, үз мәнфәгатьләре бар. Низагка кадәр соңгы елларда күзәтелгән уңай тәрәккыят фәкать икътисадка нигезләнде, хәрби-сәяси тармакта нинди дә булса тәрәккыят булмады. Икенчедән, ике ил дә Көнбатыш белән мөнәсәбәтләрендә авыр чор кичерә. Әнкараның качаклар мәсьәләсендә, көрд сепаратистлары, ИГИЛга каршы көрәш, илнең үзендә демократия үсеше, сүз иреклеген яклау мәсьәләсендә көнбатыш партнерларына итди дәгъвалары бар. Русия үз чиратында көнбатыш илләре белән сәяси диалог форамтын торгызырга, Кырым аннексиясе һәм Украинаның көнчыгышындагы гамәлләре өчен кертелгән чикләүләрнең бетерелүе өчен тырыша. Бар дөньядан аерылган шартларда, илләр тиз кабынып китүчән була, бигрәк тә оппозициясе зәгыйфь, итәкчесе көчле булган режимнар. Ә инде Русия белән Төркиянең Сүриядә объектив мәнфәгатьләре каршылыкка кергәнен дә искә алганда, бу ике илнең иртәме-соңмы ачык дипломатик каршылыкка барачагы аңлашыла иде. Низагның алга таба үсешенә килгәндә, шуны әйтеп була, каршылыкның киңәюе Әнкарага да, Мәскәүгә дә кирәк түгел. Әмма ике итәкченең очкыч һәлакәтеннән соң ясаган белдерүләрен һәм дә холыкларын искә алганда, якын арада татулашуны көтәсе юк. Тарафлар бер-берсенең зәгыйфь урыннарын капшавын дәвам итәчәк. Минемчә, Русия көрд мәсьәләсен куертмаячак. Төркиядә (һәм Европа Берлеге һәм АКШта) террорчы саналган Көрдстан Эшчеләр партиясе сепаратистларына хәрби ярдәм күрсәтү Әнкараны ярсыта ала. Бу очракта хөкүмәт илдә Русиягә каршы истерия дулкынында хакимиятне саклап калыр өчен туры хәрби бәрелешкә барырга мәбүр булачак. Русия Төркияне Сүриядән кысып чыгарырга, Сүрия оппозициясендәге Әнкара яклы кораллы төркемнәрне юк итеп, аның йогынтысын бетерергә тырыша сыман. Хәзерге вакытта Русия Сүриянең төньягында нәкъ шуның белән шөгыльләнә дә. Русия хөкүмәтенә якын даирәләрдән мәгълүм булганча, илнең итәкчелеге халыкара оешмалар аша Төркиягә басымны арттырырга ыена, шул исәптән Әнкара исламчы төркемнәрне хуплый дигән гаепләүләр тарату юлы белән дә. Үз чиратында Төркия Русия белән ачык каршылыкка барырга әзер торган өченче илләргә, турыдан-туры булмаса да, ярдәм күрсәтергә әзер булачак. Әнкара алга таба да Сүриядә Русиягә каршы көчләргә ярдәмен дәвам итә ала. Шулай да, төрекләрнең төп өстенлеге – гарәп илләренең, бигрәк тә сөнни илләрнең бердәмлеге булачак. Күпләр инде хәзер үк Русиянең Иранга шигый ярым ай (Гыйрак, Сүрия һәм Лүбнән кергән йогынты зонасы) төзергә ярдәм итүе турында сөйли. Сөнниләр белән шигыйлар арасындагы дини низаг кысаларында Төркиягә Русиянең дәрәәсен төшерү ниятеннән тотылып калу авыр булачак. Тимур Әхмәтов Якын Көнчыгыш белгече, Әнкара""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","Төркия белән Русия арасында ""соры сугыш"" бара",['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Комментарийҙар,5252,https://www.azatliq.org/a/27555264.html,2016-02-16T10:51:30+00:00
"Мәҫәлән, БР Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм яҡлау фонды директоры Э. Сәйетова фонд тарафынан булдырылған ярҙам саралары, бизнесты үҫтереү инструменттары менән таныштырҙы. Фонд эшҡыуарҙарға үҙ эштәрен уңышлы алып барыу өсөн 14 йүнәлеш буйынса эшләй. Мәҫәлән, үҙмәшғүлдәр өсөн Продвигай бизнес онлайн-платформаһы бар. Уның ярҙамында эшҡыуарҙар үҙҙәренең тауары тураһында киң аудиторияға һөйләй, яңы ҡулланыусылар, партнерҙар, һатып алыусылар, клиенттар таба ала. Башҡортостанда эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса уполномоченный И. Абрамова власть органдары тарафынан эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтары боҙолған осраҡта уларға мөрәжәғәт итеү мөмкинлеген аңлатты. Башҡортостанда эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын күпселек осраҡта хоҡуҡ һаҡлау органдарынан яҡларға тура килә, тине ул.  Бөрйән районында ярҙамды йәмәғәт уполномоченныйы Рәмил Кинйәбаев күрһәтә. Ауыл хужалығы министрлығы вәкиле министрлыҡ тарафынан булдырылған ярҙам саралары – Агростартап, Ғаилә фермаһы, Агротуризм кеүек программаларҙа күберәк ҡатнашырға саҡырҙы. Киләһе йылдан МХО-ла ҡатнашыусылар өсөн Агромотиватор программаһы эшләй башлаясаҡ. Был программа сиктәрендә мал үрсетеү өсөн 7 миллион һум күләмендә ярҙам бирелә. Уны ер участкалары, ауыл хужалығы техникаһы, мал һатып алырға, кредитты ҡапларға, проект документын эшләтергә, бина ремонтларға тотнорға мөмкин. Минең бизнесым үҙәге етәксеһе А. Сәлимова үҙәк күрһәткән ике йүнәлеш - мәғлүмәт-консультация, белем биреү, методик һәм финанс ярҙамы буйынса күрһәткән хеҙмәттәр тураһында һөйләне. Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы вәкиле эшҡыуарлыҡ эшен башларға теләүселәр өсөн адреслы социаль ярҙам саралары буйынса сығыш яһаны. Үҙ эшеңде асыу өсөн министрлыҡ 350 мең һумға тиклем бер тапҡыр түләнә торған аҡсалата ярҙам бирә. Сауҙа һәм хеҙмәттәр министрлығынан Н. Фәйрүзов юл буйы сервисын үҫтереү өсөн бирелгән дәүләт ярҙамы, юл буйы сервисы өсөн отошло булған стационар булмаған сауҙа һәм мобиль сауҙа объекттарын ҡуйыу буйынса ярҙам тураһында һөйләне. Осрашыу барышында эшҡыуарҙар шулай уҡ лизинг, займ алыу, ислам буйынса лизинг – иджара тураһында мәғлүмәттәр алды. Эшҡыуарҙар Премьер-министр менән осрашты -Бөрйән районында 392 бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты теркәлгән. Һеҙҙең төп өлкәгеҙ — сауҙа, ауыл һәм урман хужалығы. Районда туризмды үҫтереү өсөн ҙур потенциал бар, - тип билдәләне Премьер-министр. ""Һорау-яуап"" асыҡ диалог форматында үткәрелгән осрашыуҙа эшҡыуарҙар үҙҙәрен борсоған һорауҙарға яуап алды. Күпселек һорауҙар ер мәсьәләһенә ҡағылды. Туризм менән булышҡан эшҡыуарҙар ерҙе рекреацион, йәғни ял, туризм ойоштороу өсөн тәғәйенләнешкә күсереү, һатыуға, аукционға ҡуйылған ерҙәрҙе алыу буйынса килеп сыҡҡан проблемалары менән бүлеште. Андрей Назаров Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығына был мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн бер ай ваҡыт бирҙе. Шәхси эшҡыуар Гөлфиә Григорьеваның Иҫке Собханғол - Сәрмән йүнәлешендәге юлдарҙың торошо буйынса һорауына БР Хөкүмәтенең вице-премьеры Рөстәм Ғәзизов яуап бирҙе: Быйыл Бөрйән районында юлдар төҙөүгә һәм ремонтлауға бюджет 30 процентҡа арттырылды. Был Иҫке Собханғол-Мораҡ юлына ла ҡағыла, уны 2027 йылға тиклем тапшырасаҡбыҙ.  Стәрлетамаҡ – Белорет - Магнитогорск трассаһы буйынса ҙур эш алып барабыҙ. Ағымдағы йылда Сәрмәнгә тиклем юлда әлегә тулы күләмдә асфальт түшәү мөмкинлеге юҡ, яйлап тәртипкә килтерәбеҙ, норматив хәлдә тотасаҡбыҙ. Туризм өлкәһендә оҙаҡ йылдар эшләгән эшҡыуар Урал Хәлиуллин ситтән килгән турфирмалар өсөн район үҙәгендә, Мәндәғол ауылында туристарҙы ағыҙыу буйынса берҙәм үҙәк булдырыуҙы һораны һәм уларҙан ҡалған сүп-сарҙы сығарыу мәсьәләһен күтәрҙе. Был тәҡдим артабан ҡаралыу өсөн Экология министрлығы тарафынан контролгә алынды. Динара Байегетованың һыу туризмы инструкторҙарын әҙерләү, уҡытыу буйынса бирелгән һорауы ыңғай хәл ителде. Инструкторҙарҙы бушлай уҡытыуҙы бойомға ашырыу буйынса эш республиканың Мәғариф, Хеҙмәт министрлыҡтары менән берлектә Премьер-министрҙың беренсе урынбаҫары Урал Килсенбаевҡа йөкмәтелде. Күн әйберҙәр эшләүсе Владик Әхтәмов художестволы ижад менән шөғөлләнеүселәргә эш асҡанда ярҙам итеү мөмкинлеге тураһында һораны. Премьер-министр билдәләүенсә, бөгөн республикала властар яғынан креатив индустрияларға ярҙам ҙур, һәм төбәк Сәнәғәт министрлығы тарафынан субсидияларҙан тыш, яңы ярҙам программалары әҙерләнә. Луиза Әминева Бөрйәндә таҙартыу ҡоролмаларының етешмәүе тураһында һөйләне. Был мәсьәләне республика адреслы инвестиция программаһы сиктәрендә хәл итеп була, ғариза программаға индерелгәндән һәм раҫланғандан һуң был объекттарҙы төҙөү өсөн аҡса бүленәсәк, тип белдерҙе иҡтисади үҫеш һәм инвестиция сәйәсәте министры Рөстәм Моратов. Сара барышында район эшҡыуарҙары консультацион зонала үҙ эштәре буйынса эксперттар менән кәңәшләшә алды. Осрашыу райондағы бизнестың иң яҡшы вәкилдәрен бүләкләү менән тамамланды. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең почет грамотаһы менән КФХ башлыҡтары Кәшәф Шәрипов, Азат Баймөхәмәтов, шәхси эшҡыуарҙар Марат Бакиров, Кәрим Исҡужин бүләкләнде. Республика Хөкүмәте Премьер-министрының Рәхмәт хатына КФХ башлыҡтары Илнар Әҙелбаев, Фирғәт Хәйбуллин, шәхси эшҡыуар Фәнис Юлмөхәмәтов, «Бөрйән» ҡулланыусылар йәмғиәте етәксеһе Айгөл Шәмиғолова лайыҡ булды. Республиканың эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығының почет грамотаһы менән шәхси эшҡыуарҙар Рөстәм Ғәйетбаев, Динар Зарипов, Илүзә Иҫәнгилдина, Илдар Ишморатов, Әлфиә Мырҙағолова, Ирина Шәмиғолова, КФХ башлыҡтары Марсель Зәйнетдинов, Фәнис Сәйәхов, «Стройдвор» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры Вилдан Кәримов бүләкләнде. Бөрйән районында дәүләт ярҙамы менән туризм инфраструктураһын үҫтереү буйынса йылда ғәмәлгә ашырылған проекттар – 13 Дөйөм ярҙам күләме – 52,6 млн һум Эшҡыуарлыҡты уңышлы үҫтереү миҫалдары: ИП Намаҙбаев Н. А. – инвестиция күләме – 10 млн һум, эш урындары – 4; Бал ҡорттары донъяһы ЯСЙ - инвестиция күләме – 3 млн һум, эш урындары – 1; ШЭ Муллағәлиев Д. Р. - инвестиция күләме – 1,5 млн һум, эш урындары – 1. Райондың киләсәген беҙ туризмға бәйләйбеҙ, ошо йүнәлештә артабан да маҡсатлы эш алып барыласаҡ, тип белдерҙе район хакимиәте башлығы Рәмил Абдуллин.",Эшҡыуарлыҡҡа юлдар асыҡ,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 0],8,Йәмғиәт,6030,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-08-18/esh-yuarly-a-yuldar-asy-4356516,2025-08-18T10:00:00+00:00
"Унда төрлө мәктәптәрҙән уҡыусылар килгәйне. Һәр береһе Зариф Закир улына үҙен ҡыҙыҡһындырған һорауҙы биреп ҡалырға ашыҡты. Һөйләшеү бик йәнле килеп сыҡты. Сарала ҡатнашыусылар араһында ирекмән үҫмерҙәр ҙә бар ине. Улар төрлө осрашыу, кисәләр уҙғарырға ярҙам итә, мәҫәлән, быйыл Өфөлә «Атайҙар һәм уландар» йыр бәйгеһен ойошторошҡан. «Ирҙәр ҡоро» төбәк йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе булараҡ, Зариф Закир улы бер төркөм үҫмерҙәргә Рәхмәт хаты тапшырҙы, улар менән ғорурланыуын белдерҙе. Депутат изгелек акцияларынан да ситтә ҡалмай. Осрашыу һуңында ул Баймаҡ районынан аталары махсус хәрби операцияла һәләк булған биш балалы ғаиләгә «Йәншишмә» гәзитен яҙҙырҙы. Ошо уҡ акцияға «Беренселәр хәрәкәте»нең төбәк бүлексәһе етәксеһе Камил Ринат улы Нураев та ҡушылды. Әйткәндәй, ул был сараға тап «Беренселәр»ҙе юҡҡа йыймаған – Зариф Закир улы 14 йәше тулған үҫмерҙәргә паспорттар тапшырҙы. «Хәҙер һеҙ – донъялағы иң көслө илдең тулы хоҡуҡлы граждандары», – тине депутат.",Ирекмәндәр - һәр саҡ терәк,['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],5,Шәфҡәт,958,https://yanshishma.com/articles/sh-f-t/2025-12-16/irekm-nd-r-r-sa-ter-k-4509117,2025-12-16T09:44:00+00:00
"- Минпросвещения РБ выступает системным интегратором, который координирует создание единого образовательного пространства. Разработанный по нашей инициативе на Форуме «Взлетай! » модельный стандарт предпрофессиональных классов стал основой для построения «бесшовной» системы, связывающей школы, вузы и предприятия республики. Сегодня мы видим реальные результаты этой системной работы. В текущем учебном году в республике функционируют 325 инженерных классов; 199 – медицинских; 181 – педагогических; 257 – аграрных; 19 – предпринимательских; 298 кадетских классов разных направленностей и 103 -класса, - подчеркнул ключевую роль ведомства в формировании образовательной политики региона министр просвещения Республики Башкортостан Ильдар Мавлетбердин. В рамках мастер-класса ведущие преподаватели медуниверситета провели серию лекций, охватывающих ключевые темы в области химии, такие как «Химическая термодинамика и биоэнергетика», «Химические свойства неметаллов и их соединений», а также «Химические свойства переходных металлов». На практике педагоги определяли молекулярные формулы органических соединений и находили решения задач повышенной сложности в рамках программы ЕГЭ. Экспертами мастер-класса выступили: заведующая кафедрой общей химии, д. ф. н. , профессор Светлана Мещерякова, доценты Вячеслав Королев, Алина Шумадалова и Александр Мельников. - Одна из главных задач, которая поставлена руководством нашего Университета - со школьной скамьи работать с ребятами, которые выбрали профессию врача. В общении с учителями и директорами школ мы увидели запрос на взаимодействие и обмен опытом педагогов со всей республики по химии и биологии. Поэтому мы собрали на своей площадке учителей химии из дальних городов и районов региона, - сказала руководитель проектного управления по развитию образования БГМУ Минздрава России, д. м. н. , профессор, заведующий кафедрой нормальной физиологии Алия Каюмова. Педагоги посетили научные лаборатории БГМУ в Межвузовском кампусе, отметив современную оснащенность и высококвалифицированный кадровый состав лаборатории. - Мы получили массу рекомендаций для качественной подготовки детей. Мне очень понравилось содержание и глубина прочитанных нам лекций, впечатлили научные современные лаборатории БГМУ. Была рада увидеть, что наши выпускники работают в этих лабораториях. Раньше в школе превалировала меловая (теоретическая) химия, а сейчас приоритет практическим работам. На семинаре нам подробно рассказали, как интересно проводить занятия, - отметила участница семинара, учитель химии Гимназии 1 Уфы Татьяна Ведерникова. Проректор по учебной работе БГМУ Вероника Изосимова отметила, что химия является одним из основных предметов для поступления в Университет. В прошлом году в Башкирии стобалльниками по ЕГЭ стало рекордное количество ребят – 74. Из них 24 человека стали студентами БГМУ Минздрава России. Университет активно создает профильные медицинские классы по всей республике и за ее пределами, а в рамках университетского онлайн-проекта Павловские (малые) медицинские классы школьники в рамках занятий активно погружаются в мир химических наук вместе с преподавателями вуза. Важно, что онлайн-лекции можно послушать из любой точки мира. Впервые в рамках приемной кампании 20262027 годов в Университете выделены бюджетные места на специальности «Медицинская биохимия» и «Медицинская биофизика». В медицинских университетах химия является ключевым профильным предметом для абитуриентов. -  Наши студенты с первого курса погружены в инновационную научную среду университета, БГМУ готовит врача-исследователя, который генерирует новые научные идеи, синтезирует материалы и разрабатывает отечественные медицинские технологии. Через месяц мы реализуем такой же мастер-класс для учителей биологии. В дальнейшем мы планируем создать особый Комитет, участниками которого станут учителя химии и биологии, - поделился ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов. В университете на основе химии активно развиваются и научные лаборатории. Так, на базе лаборатории поиска малых таргетных молекул, которая функционирует в Межвузовском студенческом кампусе, ученые занимаются синтезом биологически активных веществ, радиофармацевтических лекарств, непосредственно стандартизацией данных веществ, проводят фармакологические испытания на сердечно-сосудистую систему и центральную нервную систему. Совсем недавно химики БГМУ Минздрава России синтезировали уникальные тиетаносодержащие соединения, которые ранее не существовали и не были изучены. Эти вещества могут стать основой для создания оригинальных, принципиально новых по структуре и механизму действия отечественных антидепрессантов. Ожидается, что благодаря проводимым исследованиям ученым БГМУ Минздрава России удастся повысить эффективность лечения депрессивных расстройств. На площадке лаборатории молекулярных гибридов БГМУ разрабатывают пептиды и биоконъюгаты, которые имеют практическую значимость для медицины, химии, биологии и биотехнологии. Основываясь на методах биологии и химии, ученые работают над модификацией и трансформацией цепочек аминокислот для того, чтобы пептиды начали проявлять те функции и свойства, которые нужны для использования в терапии. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Межвузовском кампусе Уфы провели мастер-класс для учителей химии,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,5911,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-16/v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-proveli-master-klass-dlya-uchiteley-himii-4539965,2026-01-16T15:54:00+00:00
"Тест һөҙөмтәләре: ТӨЛКӨ Күп осраҡта һеҙ үҙ эмоцияларығыҙҙы контролдә тотаһығыҙ, провокацияларға бирелмәйһегеҙ. Һеҙҙе айыҡ аҡыл менән эш итаән кеше, тип атарға мөмкин. Шулай ҙа һеҙ ҡайһы бер осраҡта юғалып ҡалаһығыҙ. Ул саҡта бар тирә яҡ ҡара төҫтә күренә башлар. Арығанлыҡ, хәлһеҙлек еңел генә проблемалар ҙа аяҡтан йығыуы ихтимал. Ә бына киләсәк һеҙҙе ҡурҡытыр, шомға һалыр. Бер аҙ ял итеп алғандан һуң ҡабаттан тормошоғоҙ түңәрәкләнер. Дөйөм алғанда, һеҙ тормошто нисек бар шулай ҡабул итә торған кеше. ҠОШ Һеҙ – драма генийы. Тормошоғоҙҙа осраған һәр ҡаршылыҡ аяҡтан йығыр. Ә бына бәләкәй генә уңыштарҙы һеҙ миллион отҡандай ҡабул итерһегеҙ. Эмоциялар тотҡоно булып йәшәү үҙегеҙгә лә, янығыҙҙа йәшәгәндәргә лә ҙур ауырлыҡтар алып килер. Киләсәк һеҙгә шомло булып күренер. Юҡ-барға борсолмағыҙ. Юғиһә һаулығығыҙҙы юғалтыуығыҙ ихтималлығы бар. КЕШЕ ЙӨҘӨ Паника һәм һеҙ – икеһе ике төрлө нәмә. Драмаға бирелергә һеҙҙең теләк тә, ваҡыт та юҡ ахыры. Проблемаларға килгәндә, унһыҙ булмай. Әммә һеҙ илап, борсолоп ултыра торған кеше түгел. Һеҙ, киреһенсә, торағыҙ ҙа хәл итеү юлдарын эҙләйһегеҙ. Һеҙҙеңсә, юғары хис-тойғолар кешене бөтөрә, юҡҡа сығара. Шуға ла борсолоп ултырыу ҙа урынһыҙ. Был юҫыҡта һеҙҙе ҡотларға ғына ҡала.",Һеҙ сүптән йөй эҙләргә һәләтлеме?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1222,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-04-02/e-s-pt-n-y-y-e-l-rg-l-tleme-4180214,2025-04-02T08:25:00+00:00
"Ике көн сапҡандан һуң, тәүге көн сапҡандарҙы әйләндереп-тулғандырып күтәремләйбеҙ ҙә, бесәне ныҡлап кипкәнсе йәнә сабабыҙ. Шунан һуң тәүге күтәремдәрҙе күбәләйбеҙ. Әгәр ҙә ямғыр-фәлән яуһа, сабыу менән генә булабыҙ. Иртәнсәк сәй ҡайнып сыҡҡансы ла, ысыҡ һирпелдереп һыныҡ яҙҙырып берәр-икешәр бакуй сабабыҙ. Аҙнаһына бер тапҡыр ауылға ҡайтып, мунса инеп, тағы ла ризыҡ тейәп киләбеҙ. Өс-дүрт аҙна үтеүгә кәбән ҡойоу мәле лә етә. Был көндө иртән иртүк күбәләрҙе кәбән урынына ат менән тарттыра башлайбыҙ. Тәүҙә өс күбәне өсмөйөш рәүешле ҡуйып кәбәндең төбөн һуҡтырабыҙ. Артабан кәбән һала башлайбыҙ. Кәбән һалыу өсөн дә төп, күкрәк, ос һәнәктәре кәрәк була. Кәбәндәр әҙер булғас, уларҙы малдан һаҡлар өсөн кәртәләп сығабыҙ. Башҡорт тағы ла бер нисә урында лирик сигенеүҙәр менән нисек итеп бесән әҙерләүҙәрен бәйән итеп бөткәс, сират татарға килеп еткән. Татарҙың әңгәмәһе бер генә һөйләмдән торған: ""Печән әзерләүнең нәрсәсе бар инде: чабасың да, жыясың да, өясең дә куясың. "" «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Башҡортса һәм татарса бесән әҙерләү,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0],4,Юмор,1649,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-04-23/bash-ortsa-m-tatarsa-bes-n-erl-4209804,2025-04-23T14:15:00+00:00
"– Күреп ҡалдым, бер ҡарсыға яралы яугир өҫтөндә эленеп тора. Дөрөҫөн әйткәндә, уйланырға ваҡыт булманы, шунда уҡ йүгереп барып, һалдат өҫтөнә һикерҙем. Бах! – тип ул хәл иткес мәлде иҫкә төшөрә Азамат Муллашев. Салауат ҡалаһында йәшәгән Вирус позывнойлы яугир бынан бер йыл элек  дрондар һөжүменән кәүҙәһе менән ҡаплап, хәрби хеҙмәттәше Ирек Ғилмийәровтың (позывнойы Мосолман) ғүмерен һаҡлап алып ҡала. Яңыраҡ улар  Азаматтың өйөндә осрашты, тип яҙа Выбор. – Беҙ яңы нөктәгә индек. Уға 100 метр тирәһе генә ҡалғанда, миномет уты башланды. Дрондар ҡаты һөжүм итә. Мин яраландым, тубыҡ йәрәхәтләнде. Егеттәр мине окопҡа сығарып, эвакуация төркөмөн саҡыртты, –тип хәтерләй Ирек Ғилмийәров. Яугирҙәрҙең икеһе лә  31-се Башҡортостан мотоуҡсылар полкының 3-сө батальонына эләгә. Ирек – 9-сы рота штурмовигы,  ә Азамат – 8-се рота фельдшеры. – Мосолманға ярҙамды шунда уҡ бик тиҙ күрһәтергә кәрәклекте аңланым, беренсенән, күп ҡан юғалтҡан, икенсенән, окопта аҙыҡһыҙ, һыуһыҙ  оҙаҡ ятҡан, бик ныҡ арыған. Урманға илтеп еткергәс тә, ауыртыуҙы баҫыусы укол эшләргә, шина һалырға кәрәк, тип уйланым. Беҙ яралы эргәһенә тиҙ килеп еттек, тик кире сығыуы ауыр булды,  – ти Азамат. Дрон һөжүменән һуң Азамат ҡаты яралана. Үҙенә ярҙам итерлек хәле булмай. Егеттәрҙең береһе уға ярҙам күрһәтә. –Мин уның ғүмере өсөн бик борсолдом, үҙемде ғәйепле тойҙом. Иҫән-һау ҡалһа ғына ярар ине, тип теләнем, – тип хәтерләй Ирек. Азамат аяғын юғалтһа ла, төшөнкөлөккә бирелмәй. Хәрби хеҙмәттәше менән осрашыуҙарына ул бик шат. Ҡыйыулығы һәм батырлығы өсөн Азамат Муллашев Ҡаһарманлыҡ орденына тәҡдим ителгән.",Аяғын юғалтһа ла,['Дин' 'Башҡортостан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,1579,https://shonkar.com/articles/pobeda-80/2025-11-13/aya-yn-yu-alt-a-la-4466379,2025-11-13T20:40:00+00:00
"«Яңы уҡыу йылы сифатлы белем алыу өсөн тулы мөмкинлек бирер, үҫеп килгән быуында патриотик аң формалаштырыу өсөн мөһим этап булыр тип ышанам», — тине оператив кәңәшмәлә Илдар Мәүлитбирҙин. Яңы уҡыу йылына 200-ҙән ашыу яңы мәктәп автобусы ла бүленгән.",«Тыуған яҡ тарихы» курсы индерелә,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,250,https://henek.info/articles/novosti/2025-08-25/tyu-an-ya-tarihy-kursy-inderel-4361107,2025-08-25T17:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАның Русиядән сыену урыны соравы -  ""чарасызлыктан иде"", ди якыннары. Активист Төркиядән, Кыргызстаннан һәм Казакъстаннан депортацияләнгән. Үзбәкстанда аны ""Конституция корылышына кул сузу"" һәм ""итимагый иминлеккә куркыныч тудыручы материаллар тарату"" инаять маддәләре нигезендә эзләүгә биргәннәр. Мәскәүнең Шереметьево һава аланында Үзбәкстан соравы белән каракалпак активисты Жеткербай Абдирамановны тоткарлаганнар. Ул Русиягә сыену урыны сорап килгән булган Бу хакта хокук яклаучы Виталий Пономаревкасылтама белән Төркмән Хельсинки кеше хокуклары фондыхәбәр итә. Абдираманов Русиягә Берләшкән Гарәп Әмирлекләреннән очып килгән. Үзбәкстанда аны ""Конституция корылышына кул сузу"" һәм ""итимагый иминлеккә куркыныч тудыручы материаллар тарату"" инаять маддәләре нигезендә эзләүгә биргәннәр. Пономарев белән сөйләшкәндә Русиянең чик буе хезмәте хезмәткәре активистны депортацияләмәячәкләрен, экстрадация эше белән бәйле рәвештә, чикләү чарасы сайлау өчен мәхкәмәгә алып китәчәкләрен әйткән. Активистның сыену урыны сораган гаризасын алмаганнар, куәт оешмасы вәкиле ""бу безнең функция түгел"", дигән. Үзбәкстанда үзенә инаять эшләре ачылгач Абдираманов Казакъстанга китте, әмма 2022 елның әендә аны Үзбәкстан Конституциясенә Каракалпакстанны суверенитеттан мәхрүм итүче төзәтмәләр кертүгә каршы имзалар ыйган өчен тоткарладылар.2023 елның гыйнварында ирне миграция кануннарын бозган өчен Кыргызстанга депортацияләделәр. Кыргызстаннан Абдираманов Төркиягә очкан, шуннан соң Молдовага барып сыену урыны сорамакчы булган, әмма аны кире кайтарып ибәргәннәр. Берничә көн элек активистны Истамбулдан Берләшкән Гарәп Әмирлекләренә депортацияләгәннәр һәм хәзер аңа Төркиягә, Казакъстанга, Кыргызстанга юллар ябык. Аның Русиядән сыену урыны соравы - ""чарасызлыктан иде"", ди якыннары. Төзәтмәләр өлгесенә ярашлы, ""Калпакстан республикасы Үзбәкстан республикасына керә. Каракалпакстан реаспубликасы ирләрендә Үзбәкстан республикасы кануннары һәм конституциясендә каралган барлык хокуклар һәм ирекләр гарантияләнә"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Мәскәүдә Үзбәкстан соравы белән каракалпак активистын тоткарлаганнар, ул Русиягә сыену урыны сорап килгән булган",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2157,https://www.azatliq.org/a/maskauda-uzbakstan-soravi-belan-karakalpak-aktivistin-totkarlagannar-ul-rusiyaga-sienu-urini-sorap-kilgan-bulgan/33244262.html,2024-12-18T13:53:24+03:00
"Бына ташҡа сығып йәш аусы баҫты, Киреп ҡолас, кереш тартты, уҡ атты. Яҙлыҡманы йәш аусы уҡ атыуҙа, Ҡоҙғоноң ҡапланып төштө баҫыуға. Ята ул тырпандап, тын да ала алмай, Көсәнһә лә ҡанаттарын ҡағалмай. О, ҡайҙа көс? Ғорурлык ҡайҙа булған? .. Хәҙер инде себен дә ҡурҡмай унан! «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Баязит Бикбай,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Йөҙ йыллыҡ,946,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-09-03/bayazit-bikbay-4372190,2025-09-03T16:35:00+00:00
"Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Линара Иванова, Башҡортостан  Республикаһының  Бала хоҡуҡтары буйынса вәкиле Ольга Панчихина, Башҡортостандың  мәғариф һәм фән министры урынбаҫары  Инесса Косолаповалар үҙ сығыштарында  форумдың  ғаилә ҡиммәтттәрен булдырыуҙа, һаҡлауҙа, үҫтереүҙә  ҙур әһәмиәткә эйә булыуын билдәләне.",Форумда меңгә яҡын кеше ҡатнашты,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,333,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-03-29/forumda-me-g-ya-yn-keshe-atnashty-4177699,2025-03-29T14:56:00+00:00
"Каракүлдә янгыннан соң29 декабрьдә Омскиның тикшерү комитеты идарәсе Үләнкүл авылы берәмлеге итәкчесе Ләйлә Мөхәммәтшинаның инаять эше мәхкәмәгә ибәрелүе турында хисап биргән, тикшерү эшләретәмамланган. Аны Русия инаятьләр кодексының 293 маддәсе нигезендә гаеплиләр (эре зыянга китергән ваемсызлык). Әлеге маддә нигезендә авыл берәмлеге башлыгына 500 меңгә кадәр штраф яки ярты елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү яный. ""Тикшерү барышында гаепләнүче үз гаебен тулысынча таныды, зарар күргән кешеләргә 9 миллион сум күләмендә компенсация һәм һуманитар ярдәм бирүне оештырды, шул сәбәпле инаять эше мәхкәмәгә гаепләнүчегә штраф билгеләүне сораган үтенеч мөрәәгате белән юлланды, дип белдергән Омски өлкәсенең тикшерү комитеты идарәсе итәкчесенең өлкән ярдәмчесе Лариса Болдинова. инаять эше Үләнкүлгә караган Каракүл авылындагы зур янгын белән бәйле, янгын быел май аендачыккан иде. Ул вакытта сазлык ягыннан килгән ут торак корылмаларга күчте һәм ярты авылны — 14 йортны һәм 11 корылманы, шул исәптән бердәнбер кибетне юк итте. Тикшерү авыл берәмлеге башлыгы янгын куркынычсызлыгының беренчел чараларын тәэмин итмәгән, гадәттән тыш хәл килеп чыгу куркынычы шартларында хәбәр итү системын, эвакуация чараларын тиешенчә оештырмаган дип ачыклады. Моннан тыш, Каракүл авылы тирәсендә янгынга каршы туфраклы ир булдырылмаган, авыл коры үләннән чистартылмагандиелде. Ләйлә Мөхәммәтшина Азатлыкка әлеге авыллар тирәсендә ел саен яз итү белән янгыннар чыгуын, урман, сазлыклар януын сөйләгән иде. "" Сазлыкта яшибез. Яз итсә ел саен шундый куркыныч яный. Урман янды, ут әле бер яктан, әле икенче яктан чыга, ә анда керерлек түгел, сазлык, аны кеше сүндерә алмый. Без инде авылларны көне-төне сакладык, әле бер авылга килеп итәм, әле икенчесенә, кешеләр кизүдә торды. ил чыкты да ике яктан авыл ут эчендә калды да куйды. Ярты сәгать эчендә ярты авыл юк булды. Безнең күз алдында янды бит, янгын сүндерүчеләр дә, халык та берни эшли алмадык, чөнки каты ил чыкты. Мөмкин булган барлык чараларны да күрдем. Урман яна башлагач та авылларны саклар өчен ир казылды. Әмма ут бит аны сикереп кенә узды. МЧС вәкилләре яңа кагыйдәләр нигезендә кимендә 10 метр казылырга тиеш дип аңлата, безнеке 6-7 метр булып чыккан"", дип сөйләде ул. Каракүлдә янгыннан соң авыл кешеләренә ярдәм ыю оештырылды. Каракүл халкына бу авылдан кайчандыр күченеп киткән татарларның Төркиядә яшәүче оныклары да 200 мең сумга якын акча ыеп бирде. Ярдәм ыюны оештыручылар әйтүенчә, бу эштә бөтен татар итимагый оешмалары, аларның итәкчеләре һәм Каракүл кешеләренең бу хәленә битараф булмаган кешеләр актив катнашкан. Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов авылга 3 млн сум акча бүлепбирде. Каракүл авылы – борынгы себертатар авылларының берсе, андагы йортлар матурлап бизәкләп эшләнгән тәрәзә яңаклары белән тарихи-мәдәни кыйммәткә ия иде. Моннан тыш, авыл халкының үзенә генә хас гореф-гадәтләре дә сакланган. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Омски өлкәсе Үләнкүл авыл башлыгының Каракүлдәге янгынга бәйле инаять эше мәхкәмәгә ибәрелгән,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,3104,https://www.azatliq.org/a/31630936.html,2021-12-29T07:47:14+00:00
"Аптеканан һатып алынған һолоно, өс литрлыҡ банкаға оло ҡалаҡ менән бер аш ҡалағы йыуып һалып, (өйөп һалып, йыуғанда өҫкә йөҙөп сыҡҡан буштарын түгәм, тултырып һыу ҡойорға. Һыулы банканы ҙур кәстрүлгә һыу һалып шунда ҡуйып, ҡайнатырға кәрәк. Ҡайнап ултырғанда тәүҙә һоло өҫкә ҡалҡа, аҙаҡ ҡайнай-ҡайнай аҫҡа төшөп ултыра. Шунан банканы алып, һыуытып, һөҙөргә кәрәк. Был төнәтмәне көн һайын ас ҡарынға бер сынаяҡ эсергә кәрәк. Һыуытҡыста һаҡлайым. Ике банка эскәндән һуң, өс аҙна ял итергә, аҙаҡ тағы берҙе ҡабатларға. Мин шулай итеп эсә башлағандан һуң, күҙ теймәһен, хәлем күҙгә күренеп яҡшырҙы. Атлаған саҡта ла әсетеп ауыртҡан бауырым баҫылды, хәҙер ауыртмай, хәл инеп китте, ойоған ҡул-бармаҡтарымды бөтөнләй оноттом. Үҙәк көйөү, туҡтауһыҙ кикереү кеүек нәмәләр ҙә юғалды. Майлыны ашаһам – төнөн ауырый торғайным, Аллаға шөкөр, тәмләп кенә, әҙләп майлыны ла ашайым. Хәҙер үҙем икенсе банканы эсеп бөтөп киләм, башҡаларға ла ҡайнатып биреп, ҡарап эсерер кәрәк. Әйтмәһәң эсергә оноталар бит. Бына шулай, һаулыҡ үҙебеҙҙең ҡулда. Теләһәк һауығабыҙ, теләмәһәк, йыбанһаҡ, ауырып тик ятабыҙ инде. Яҙырға онотҡанмын, эс ҡаталау проблемаһы бар ин, момент яйға һалынды, йомшартам, тип көн дә йәшелсә генә лә ашап булмай, үҙ бер бәлә ине. Шунан, бит тиреһенең ала-сола булып торған төҫөн тигеҙләй, матурлай. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Хәлем күҙгә күренеп яҡшырҙы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Сәләмәтлек,1971,https://henek.info/articles/----+-+/2025-09-02/h-lem-k-g-k-renep-ya-shyr-y-4370716,2025-09-02T17:32:00+00:00
"""Ак Барс"" - ""Салават Юлаев"" уены, 17 март, Казан21 март Уфада Казанның ""Ак Барс"" һәм Уфаның ""Салават Юлаев"" хоккей такымнары арасында плей-офф сериясенең өченче уены алдыннан Башкортстан гимны башкарылганда ""Ак Барс"" анатарларының тавышлануы шау-шутудырды. Рәсми Уфа ""Ак Барс"" анатарларын гаепләп чыкты. Континенталь хоккей лигасы (КХЛ) Казанның ""Ак Барс"" клубына 100 мең сум күләмендә штраф билгеләде. ""Ак Барс"" әлеге вакыйганы аңлашылмаучанлык дип бәяләде. Әлеге уенда булган ""Ак Барс"" тарафдары Азатлыкка бу хәл техник итешсезлек аркасында килеп чыкты дип аңлатты. Азатлык 21 март Уфада узган ""Салават Юлаев"" - ""Ак Барс"" уенында Казан такымының фан секторында булган анатар Данир Гомәровбелән сөйләште. Данир Гомәров— Данир, бу матчта булган хәлләрне аңлатып кит әле. — Мин моны ""Ак Барс"" такымы анатарлары ягыннан чыгып караганда ниндидер бер аңлашылмаучанлык дип әйтер идем. Без анатар буларак башта Башкортстан гимнын тыныч кына тыңладык. Аннан инде гимнның музыкасы туктады. Без гимн бетте дип уйладык һәм һәрвакыттагыча үз такымыбызны хуплап кычкыра башладык. Әйтәм бит, башта Русия гимны яңгырады, аннан Башкортстан гимны яңгырады. Ә аннан Башкортстан гимны тукталып калды. — Синеңчә, бу гимнны махсус туктатканнар булырга мөмкиннәрме? — Мин моны техник итешсезлек булды дип уйлыйм. Гадәттә алай туктаганы юк иде. Гимн яңгырады бит. Ул туктагач, ""Ак Барс"" анатарларының фан секторындагылар аны бетте дип уйлады. Гадәттәгечә аннан соң без кычкыра, барабаннар кага башладык. Бар уенда да шулай була бит инде ул. Безнең Уфага да беренче тапкыр гына баруыбыз түгел. — Интернетта таралган видеороликта гимн көе ишетелми, хоккейчылар басып тора һәм ""Ак Барс"" анатарлары үзләренең такымнарының исемнәрен әйтеп кычкыра башлый. Кыскасы, гимн тулысынча яңгырап беткән идеме? — Юк, бетмәгән булган икән. Ул ничектер өзелеп туктап калган булган. Без аны сизмәдек. — Сез, анатарлар буларак, гимнның яңгырап бетмәгәнен белдегезме соң? — Башкортстан гимнының кайчан бетеп бетмәгәнен бөтен анатар да белеп бетерми бит инде. Туктагач безнекеләр бетте дип уйлады. Аны безнең яктан да, Уфа такымы ягыннан да махсус эшләнгәндер дип уйламыйм. Шушындый ук хәл Татнефть-Аренада да булырга мөмкин иде, Татарстан гимны туктап калса, әлбәттә ""Салават Юлаев"" анатарлары да кычкыра башлаган булыр иде. Алар да безнең кебек гимн бетте, дип уйлаган булыр иде. — Гимн музыкасы туктагач, Уфа хоккейчылары ни өчен кузгалып китмәде икән? — Хоккейчылар, күрәсең, үз гимннарының кайчан беткәнен, яисә бетмәгәнен күбрәк беләдер инде. ""Ак Барс"" хоккейчылары да Уфадагы көндәшләренә карап кузгалмаганнардыр. — Син моны алайса Уфа ягының техник проблемы гына булды дип әйтәсең? — Әлбәттә. Мин моны махсус эшләнгән эш дип уйламыйм. Әмма Уфа ягы моны башкача аңлатырга тели. Провокция дәрәәсенә чыгарасы килә кебек. Ягъни, ""Ак Барс"" тарафдарлары гимнны махсус тыңламады дип күрсәтергә телиләр. — Интернетта әйләнгән кыска видеода гимнның яңгыраган өлеше юк, бары ахыргы вазгыять кенә күрсәтелә. — Бу бик сәер видео. Интернетта күренгән видео роликта никтер ахыргы өлеше генә куелган. Һәм без гимнны тулысынча тыңламаган кебек килеп чыккан. Димәк, болай эшләү кемгәдер кирәк булган. Кемдер нәкъ менә шуны чукый. Кемгәдер нәкъ менә шул ире кирәк. — Ә алга таба ни булды? — Дәвамы гадәттәгечә инде. Фанатлар секторында теләсә кем теләсә нәрсә кычкыра алмый. Безне әйдәүче кеше нинди команда бирә, шуны эшлисең. — Сезнең әйдәүче анатар димәк үзе дә ишетмәде булып чыгамы? — Әйе. Анда аңлап та иткермәгәндер ул. — Сезнең янда утырган Уфа тамашачысы ни дә булса әйттеме? Туктагыз, гимн бетмәде бит әле, дип кисәтүчеләр булмадымы? — Алар гомердә бернәрсә әйтми. Алар бит гади тамашачы гына, карап кына утыралар. — Уен беткәч сезнең яктан гафу үтенү булмадымы, ялгышлык килеп чыкты дип? — Юк инде. Без үзебез дә мондый хәлнең булганын соңыннан интернет аша гына белдек. — Башкортстан Дәүләт ыены рәисе ""Ак Барс"" анатарларын гаепләп чыкты, гимнга хөрмәт күрсәтмәделәр диде. ""Салават Юлаев"" такымы да КХЛга мөрәәгать әзерлибез дип белдерде. Уфа ягы гимнның сез әйткәнчә техник итешсезлек аркасында туктавын белә микән? — Монда ике як та үз ягыннан хаклы кебек күренә. ""Салават Юлаев"" ягы хәзер серияда 3-0 иңелеп бара. Шуңа аларга нидер итми. Мин бу тавыш иң элек менә шул сәбәпле чыккандыр дип уйлыйм. — 21 марттагы уенда ""Салават Юлаев"" ""Ак Барс""ны иңгән булса, һәм серияда исәп 2-1 булган булса, бу тавыш моның кадәр чыгар идеме икән? — Ул вакытта мондый тавыш чыкмас иде дип уйлыйм. — Уен беткәч анатарларның әйдәүчесенә берәр нәрсә әйтүче булмадымы? — Ансын белмим. Безнең фанат секторы аренаның иң өске ярусында. Анда тавыш ныклап ишетелми дә. Гимн тавышы яңгырый икән, без берничек тә тавышланмыйбыз, гимн тавышы туктады икән, без шунда ук кычкыра башлыйбыз. Моңа кадәр андый әйбер булганы булмады. Ике такымның да фанатлары бер-берсенә хөрмәт күрсәтә, анда барсак безгә, монда килсәләр без аларга хөрмәт белән карыйбыз. — Син үзең ""Ак Барс"" анатары буларак бу вакыйга уңаеннан ни әйтер идең? — Мин үзем Башкортстан татары. Һәр кешенең үз фикере бар. Әмма монда ниндидер провокация булды дип, бербереңне дошман итеп күрергә ярамый. Нинди генә такым анатары булмасын, аңа хөрмәт белән карарга кирәк. — Син ул матчта булган кеше, үзең әйткәнчә, вакыйга ачыкланып бетерме икән? — Мин бу хәл шулай калыр дип уйлыйм. Алар барыбер үзенекен сөйләячәк. Техник итешсезлек аркасында шушы хәл килеп чыгуын акыллы кеше аңлый инде барыбер. — 23 март булачак матчка барасыңмы? — Әйе. — Тагын гимн туктап калса, нишләргә уйлыйсыз, анатар буларак? — Хәзер игътибарлы булачакбыз инде. анатарлар арасында да сөйләшү булыр дип уйлыйм. Без гел игътибарлы инде бер караганда. Әйдәүчеләр 15 еллык тәрибәсе булган анатарлар. Алар әле генә килгән кешеләр түгел, Уфада да, Мәскәүдә дә, Питерда да анатарлар белән идарә иткән кешеләр. Алар гомердә мондый нәрсәне эшләмәс иде. Тәртипнең нәрсә икәнен яхшы белүчеләр. Шул ук ""Салават Юлаев""ның фан секторларында үзләренең дә дуслары бар бит. Уен матур булырга тиеш, беркемгә дә мондый гауга кирәкми. Гауга чыгарырга теләүчеләрне диван экспертлары дип әйтер идем. Интернетта теләсә нәрсә язып утыручылар бар якта да булырга мөмкин, әмма фан секторда андыйлар юк. Хоккейда булган кеше мондый әйбернең махсус булмавын аңларга тиеш дип уйлыйм. Телевизор аша, төрле видеолар карап кына фикер йөртүче кеше хаклы түгел бу очракта. — Уфа ягы бу техник ялгышын танып, ""Ак Барс"" тарафдарларыннан гафу үтенмәсме икән? — Юк, гафу үтенү булмас дип уйлыйм. Әмма дошманлык та булмаячак. Минемчә, вакыйга үзлегеннән сүреләчәк. Хәзер алдагы уеннарга карарга кирәк. Соңгы хәбәрләргә караганда, Континенталь хоккей лигасы ""Ак Барс"" хоккей такымына дисциплинар регламентны бозган өчен 100 мең сумлык штраф салган. ""Салават Юлаев"" - ""Ак Барс"" хоккей такымнарының Гагарин кубогы өчен көрәштә барган сериянең дүртенче уены 23 мартта ""Уфа-Арена"" була. ""Ак Барс"" бу уенда иңгән очракта, ул Көнчыгыш конференция финалында Омскиның ""Авангард"" йә Магнитогорскиның ""Металлург"" такымы белән очрашачак. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Яшел дербида гимн гаугасы: Гаеп эзләү кемгә кирәк?,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],3,Әңгәмә,7201,https://www.azatliq.org/a/31165091.html,2021-03-23T09:13:06+00:00
"Бисмил-ләһир-рахмәнир-рахим. Теләк теләү, доға уҡыу – Аллаһты иҫкә алыу, йәғни зекер ҡылыу үҙе бер матур ғибәҙәт. Шулай уҡ оло сауаптарға өлгәшеү юлы ла. Динде башлап өйрәнеүселәргә доға ҡылыу миҫалы Эй, Раббым, Аллам! Һин – ғәләмдәр Раббыһы. Барлыҡ маҡтауҙарыбыҙ Һиңә! Һин ғәфү итеүсе! Һин – мәрхәмәт, шәфҡәт, рәхимлек, миһырбанлыҡтың Үҙе. Аллаҡайым! Ошо көнгә хәтлем миңә, туғандарыма, халҡыма, барлыҡ мосолмандарға биргән бәрәкәтең, киң ризығың, сикһеҙ ниғмәттәрең, һаулыҡ, белем, юғары дәрәжәләр биргәнең, тыныслыҡта, матур тәбиғәттә йәшәткәнең өсөн Һиңә сикһеҙ шөкөр әйтәбеҙ. Ошо биргән бәрәкәттәреңдән киләсәктә лә беҙҙе айырма!",Теләк теләү сере,['Дин' 'Мәғариф' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Төрлө,634,https://henek.info/articles/+++-/2025-01-20/tel-k-tel-sere-4089459,2025-01-20T12:15:00+00:00
"– Айрат Әхтәм улы, донъя үҙгәрә, уның менән беҙ ҙә үҙгәрәбеҙ, тормоштағы ғәҙәти әйберҙәр күҙ алдында юҡҡа сыға. Йәшәү, аралашыу социаль селтәрҙәргә күсә. Театрҙың да беҙгә сәхнәнән түгел, ә экран аша килеүе ихтималмы? – Юҡ, килешмәйем. Театр «тере» булырға тейеш. Әле ул мәжбүри генә социаль селтәрҙәргә күсте. «Тере» спектакль менән экран спектакле араһында айырма ҙур. Тамашасы менән туранан-тура аралашыуҙы бер нәмә лә алыштыра алмай. Һис һүҙһеҙ, театр яңылыҡты ҡабул итергә, яңы алымдарҙы үҙенә һыйҙырырға тейеш. Һыйҙырмай икән, ул артта ҡалған тип иҫәпләнәсәк. Хәҙер спектаклдәрҙә видео-контент, титрҙар, документаль фильм, техник эффект алымдары ла бар. Был – тәбиғи күренеш. – Әле генә барыбыҙ ҙа, үҙҡурсаланыу, ситтән тороп эшләү, тигән мәлде үттек. Һеҙ быны нисек кисерҙегеҙ? – Ниһайәт, өйҙә булырға, яҡындарым, ғаиләм менән аралашырға, тәбиғәткә сығырға мөмкинлек тыуҙы. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ҡиммәттәрҙе ҡайтанан баһаланым: «Ҡайҙа йүгерәһең, ни эшләйһең, ошо эштәр бик кәрәкме һиңә? » – тигәнерәк һорауҙар тыуҙы. Яңы әҫәрҙәр, спектаклдәр хаҡында ла уйланыуҙар булды, әлбиттә. Хәҙер формаға инәбеҙ, эшкә тотонабыҙ яйлап. – Ижади багажығыҙ ҙур. Элекке сәхнә әҫәрҙәренә лә кире әйләнеп ҡайтаһығыҙ. «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ», «Ҡара йөҙҙәр», «Ҡоҙаса» спектаклдәрен әйтәм. Тамашасы сағыштырып баһа бирер, тип ҡурҡмайһығыҙмы? – Шекспирҙы нисә тапҡыр ҡуйғандар, тип уйлайһығыҙ? Башҡорт классик әҫәрҙәрен ҡуймаҫҡа, тигән тыйыу юҡ бит. Һәр хәлдә, мин уларҙы беренсе тапҡыр ҡуйҙым. – «Зөләйха күҙҙәрен аса» фильмы күптәргә оҡшаманы. Ләкин театр донъяһында уны беренсе булып башҡорт режиссеры ҡуйҙы. Ул Рәсәй театрҙарында уңыш ҡаҙанды, күп кенә фестивалдәрҙә был сәхнә әҫәрен күрергә теләйҙәр. Ундай ғына героиняларҙы башҡорт классиктары – Һәҙиә Дәүләтшина, Зәйнәб Биишеваларҙың әҫәрҙәрендә лә табып булмай инеме? – Кино өсөн яуап бирә алмайым. Ә театрға килгәндә, мин ҡайһы бер пьесаны уҡый башлайым да, ун биттән һуң уны ҡуясағымды беләм. Бында ла шулай булды. Эйе, башҡорт классиктарының әҫәрҙәре лә иғтибарға лайыҡ, ләкин Гүзәл Яхина Һәҙиә Дәүләтшинанан нимәһе менән айырыла? Әҫәрҙе бик күп илдәрҙә беләләр, ул Европаның 25 теленә тәржемә ителгән. Уны Ҡытайҙа, Германияла, Италияла уҡыйҙар. Миңә шул илдәрҙә йәшәгән таныштарым яҙа был турала. Беләһегеҙме, беҙҙең спектаклгә билетты ике аҙна алдан алалар. Ситтән такси яллап киләләр. Санкт-Петербургтың 800 урынлыҡ Товстоногов театрында ул ике көн аншлаг менән барҙы. Тамашасылар ике көн баҫып ҡараны. Мәскәүҙә алыпһатарҙарҙа билет хаҡы 10 меңгә барып баҫты. Ул спектакль менән беҙҙе төрлө фестивалдәргә саҡыралар. Унда 50 актер уйнай. Ҡайҙалыр йөрөү сығымлы. Ләкин ойоштороусылар башҡорт театрының шул спектаклен фестиваль сәхнәһендә күреү, сараның мәртәбәһен, дәрәжәһен күтәреү өсөн генә лә барлыҡ сығымдарҙы үҙҙәре ҡаплай. Был уңыш түгелме? – Һис һүҙһеҙ. Һуңғы йылдарҙа башҡорт театрын тәнҡитселәр ҙә милли театрҙар араһында бер башҡа юғары ҡуя. Электән Татарстандың Ғәлиәскәр Камал исемендәге, Яҡутстан, Башҡортостан театрҙары көслө. «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле менән тағы бер аҙым алға атланыҡ, беҙ хәҙер рейтинг буйынса Мәскәү, Петербург театрҙары менән бер ҡатарҙа торабыҙ. – «Гөлбостан» спектакле хаҡында ла яңыраҡ фекерҙәр уҡығайным. Һеҙ унда, бөгөнгө заманда кем ул башҡорт, уны ниндәй проблемалар борсой, тигән һорауҙар күтәрәһегеҙ. Бөгөн беҙ милләттең тышҡы атрибуттары менән генә маһайырға яратабыҙ, ә етди милли һорауҙар менән тәрән шөғөлләнмәйбеҙ. Хатта Ҡуштау тирәһендәге ерле проблемаларҙы уйлағанда, һеҙҙе, күрәҙәсе, тип әйтергә мөмкин. – Эйе, спектаклдәге түрә, урындағы комбинат хужаһы, ерле халыҡҡа, бейегеҙ, милли йырҙар йырлағыҙ, йолаларҙы һаҡлағыҙ, милли костюмдар байрамын үткәрегеҙ, ләкин сәйәсәткә, иҡтисадҡа тығылмағыҙ, ер аҫтындағы байлыҡтарға ла ҡыҫылмағыҙ, ти. Ҡадир Даяндың «Таңсулпан» пьесаһына нигеҙләнеп эшләнек беҙ уны. Үткән быуаттағы ваҡиғаларҙы беҙ бөгөнгө көнгә түгел, ә киләсәккә күсерҙек. Ҡадир Даяндың әҫәрендә лә байҙар ер талай, ә ярлылар ыҙа сигә. Беҙ ундағы Күсәрбай байҙы бөгөнгө көндөң комбинат хужаһы итеп ҡуйҙыҡ. Шулай уҡ кешеләр комбинаттағы ағыулы һауанан битлектәрҙә, махсус һаҡланыу сараларында йөрөй. Был спектакль коронавирус сире таралыуға тиклем күпкә алда сыҡты. Таңсулпанды Гөлбостан тип үҙгәрттек. Сөнки уны Башҡортостандың символы тип күрәбеҙ. Ошо Гөлбостанды бай талай, уны ике ҡатыны өҫтөнә кәләшлеккә алғыһы килә. Спектаклдә Гөлбостандың шундай һүҙҙәре бар: «Ошолай барһа, ер бөтәсәк. Сөнки кеше тәбиғәткә табынмай башланы һәм тәбиғәтте талау менән генә шөғөлләнә. Кеше аҡса аллаһына табына хәҙер. Тәбиғәт кешеһеҙ йәшәй ала, ләкин кеше унһыҙ йәшәй алмай». Ысынлап та, беҙҙең йәшәйеш бөгөн тик тәбиғәттән алыу ғына, ә үҙебеҙ уға бер нәмә лә бирмәйбеҙ. Ҡулланыусылар булып көн итәбеҙ. Баҡһаң, Европала ошондай экология темаһына бихисап спектаклдәр бар, ә беҙҙә улар юҡ. Театр үҙенең тамашасыһын тәрбиәләргә тейеш. – Рус классигы Николай Крашенинников быуатта «Амелия» тигән әҫәр яҙа. Уның төп героиняһы башҡорт ҡыҙы. Ул етем бала Ырымбур ҡалаһында билдәле бер тол ҡатындың ғаиләһенә барып юлыға һәм шунда юғары тәрбиә ала. Ҡыҙыҡай француз, инглиз телдәрендә иркен һөйләшә, этикетты белә, балдарға йөрөй. Ул – Толстойҙың Наташа Ростоваһы, Анна Каренина һымаҡ бер героиня. Әйткәндәй, Николай Крашенинников Ырымбурҙа ятып башҡорттарҙы уйлап сығарып яҙған ижадсы түгел. Ул ошо яҡтарҙа, айырыуса Хәйбулла яҡтарында күп йөрөгән, халҡыбыҙҙың тормошон өйрәнгән, уны белгән яҙыусы булған. Героиня Европа кимәлендә тәрбиәләнгән ҡыҙ булһа ла, уның күңелендә рухы бар, уны гел Башҡортостан тарта. Спектакль һүҙһеҙ, башлыса хореография алымдарынан, йырҙан, хәрәкәттәрҙән тора. Унда, сит илдәрҙә ижад лабораторияһы үтеп, республикаға эшкә ҡайтҡан, бер-нисә тел белгән хореограф Алина Мостаеваны йәлеп иттек. Башҡорт артистарының да төрлө жанрҙарҙа уйнарлыҡ потенциалы ҙур. Ғөмүмән, яңылыҡ булырға тейеш. Сит илдәрҙә хатта драма менән циркты берләштергән спекталдәр бар. Шундай жанрҙа эшләгән режиссерҙың хеҙмәте менән танышмын. Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» романын уҡыйбыҙ. Был күләмле әҫәр, спектакль дә шулай буласаҡ. Хатта икегә бүлергә тип тә уйлайбыҙ. Был спектакль – тиҙ арала сығара торған сәхнә әҫәре түгел, уның өҫтөндә етди генә эшләргә тура киләсәк. Беҙҙең ижади эш тик уңышҡа ғына ҡоролмаған. Юҡһа, үҙ-үҙеңә маһайып, үҫешкә юлды ябыуың ихтимал. Шул уҡ ваҡытта махсус премиялар өсөн дә эшләмәйбеҙ. Ул премиялар – шәхсән минең өсөн түгел, театрыбыҙ өсөн кәрәкле баһа.",Айрат Абушахманов: «Театр «тере» булырға тейеш. »,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'
 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 1 0 1 0 1 1 1 1 1 1],12,Мәҙәниәт,6386,https://shonkar.com/news/culture/2025-08-21/ayrat-abushahmanov-teatr-tere-bulyr-a-teyesh-4356161,2025-08-21T09:06:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Рәхимов Айбулат: ""Хеҙмәт дәресендә"".",Хеҙмәт дәресендә,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",127,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-12-05/he-m-t-d-resend-4038646,2024-12-05T09:30:00+00:00
"Исмәгыйль ГаспралыКырымтатар тарихчысы Гөлнара Бекировабелән Исмәгыйль Гаспралытурында ниләр белергә кирәклеге, әйткән сүзләре һәм эшләгән эше хәзерге заманда нәрсәне аңлатуы турында сөйләштек. — Гаспралы тормышы һәм иаты инде яхшы өйрәнелгән, сез дә хезмәтегезнең зур өлешен аңа багышладыгыз. Шулай да, әле ниндидер сәбәпләрдән әмәгатьчелеккә билгеле булмаган, бәлки кайчандыр яшерелгән фактлар калмадымы? — Чыннан да, Гаспралы — иң яхшы өйрәнелгән кырымтатар галиме. Аның мәгърифәтче буларак эше яхшы билгеле, реформалары турында билгеле, бик күп китаплар язылган. Шәхси тормышы турында бәлки бөтен кеше белеп бетермидер. Аерым алганда, аның бөтен бу уңышларына икенче хатыны Зөһрә ханымның йогынтысы бик зур булган. Танылган татар сәнәгатьчесе Әсфәндияр Акчуринныңкызы Зөһрә Акчуринабелән Исмәгыйль Гаспралы 1882 елда танышкан. Зөһрәнең әнисе иртә вафат булган, әтисе икенче хатынга өйләнгән, яшь кыз боларны бик авыр кичергән. Әтисе аны туганы Ибраһим белән Кырымга ял итәргә ибәргән. Гөлнара БекироваУл чакта Гаспралы Бакчасарай шәһәр башлыгы, яшь, чибәр кырымтатар егете булган, инде беренче китабы чыккан. Гаспралы дусты Гаяз Исхакыйга бу очрашу турында ""өстемә кайнар су койган кебек булды"" дип сөйләгән. Зөһрә туташ та тәэсирләнгән, истәлекләргә караганда, яшьләр арасында мәхәббәт хатлары йөри башлаган. Акчурин кызының бу мөнәсәбәтләренә каршы булган, бай сәнгатькәр өчен кызын Гаспралы кебек кешегә кияүгә бирү бик уңышлы саналмаган, күрәсең. Ләкин мәхәббәт иңгән, Зөһрә ире янына Бакчасарайга китеп барган. Шуннан бирле Зөһрә ханым иренең иң якын дустына һәм теләктәшенә әйләнгән. ""Тәреман"" басмасын ачканда ул чактагы Русияне күз алдыгызга китерегез, андый басманы ачу бик авыр булган. Зөһрә ханым аңа басмаларны чыгарырга ярдәм иткән, сәләтле балалар үстергән. Аларның кызы Шәфика Гаспралы""Алем-и-нисван"" хатын-кызлар журналы мөхәррире булган. Кызганыч, Зөһрә ханым 1903 елда 41 яшендә тифтан үлеп киткән. ""Тәреман""ның 20 еллыгын Гаспралы инде Зөһрәсез билгеләп үткән. Ләкин аларның балалары әтисенең эшен дәвам итә башлаган. Гаиләдә шундый терәк, аңлашу булуы һичшиксез Исмәгыйл Гаспралының канатларын үстергән. Бу турыда да белү мөһим, болар татар хатын-кызлары, кырымтатар хатын-кызларының хокуклары һәм роле турындагы сөйләшүләр өчен мөһим әйберләр. — Гаспралының төп эше мәгариф булган. Бүгенге мәгълүмат чараларын һәм социаль челтәрләрне уйласак, аларның кайсылары ул чактагы""Тәреман"" газетыүтәгән рольне уйный, сезнеңчә? — Без хәзер бөтенләй башка дөньяда яшибез. Аның чорында безнең, төрки халыкларның тормышын яктырткан мәгълүмат чарасы шул ""Тәреман"" гына иде. Хәзер, Әл-әзирә, , 55 ФАКТ: Исмәгыйль Гаспралы— Мәгърифәт һәм белемне укытучылар иткерә. Гаспралының мәшһүр бер сүзе бар, татар теле укытучылары турында. ""Татар теле укытучысы хезмәтеннән дә арзанрак хезмәт юк, алар онытылган"" дигән ул. 100 елдан артык вакыт (1883) үткән бу сүзенә. Гаспралы бүген дә яшәсә, бу сүзенә берәр нәрсә өстәр идеме? — Менә мәгълүмат чаралары ни кадәр үзгәргән, ә укытучының хәле шул килеш аяныч булып калган. Бүгенге көндә укытучы һәм табиблар — иң аз акча алып эшләүчеләр. Дәүләт кешеләре оялырга тиеш мондый хәлдән. Мин менә фәннәр кандидаты, Киевта яшим. Югары уку йортында гына укытсам, минем фатирга түләргә дә акчам итмәс иде. Татарстанда да шул ук хәлдер, Кырымда да. Бу нормаль әмгыять түгел. Гаспралы чорыннан бирле бу бер дә үзгәрмәгән. — Тагын бер мәшһүр сүзе бар: ""Тел — халык үсешенең төп коралы"" дигән. Татар телен укыту тирәсендәге вазгыятьне алсак, татар халкының бу коралы көчен югалта бара. Тарихчы буларак, фаразыгыз нинди, татарларны алда нинди чор көтә? — Әлбәттә, өстенлекне алган телләр булачак, дөньяда ул — инглиз теле, кытай теле. Татар теле турында әйтсәк, бигрәк тә үземнең кырымтатар теле турында, хәлләр бик авыр. Кырымтатар теленең язмышы Казан татар теленнән күпкә аянычрак. Безнең телебезгә каршы совет хакимияте тарафыннан максатчан геноцид оештырылган депортация вакытында. Ярты гасырга безнең халкыбызны телсез, китапсыз, мәктәпсез калдырганнар. Мин Казан татарларын телне югалтмаска өндим. Тел — һәр милләтнең нигезе, милләтнең төп маркеры. Кырымтатарлар хәзер телне бөртекләп ыя, безнең академик сүзлек тә юк. Минем бабам кырымтатарча гарәп, латин һәм кирил хәрефләре белән яза белгән, матур итеп, дөрес итеп. Минем буын берни белми. Бу — безнең иң зур проблемыбыз. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!","""Гаспралы татар теле укытучылары язмышына борчылыр иде""",['Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],6,Ҡырым,4560,https://www.azatliq.org/a/31159945.html,2021-03-19T22:00:21+00:00
"Каникулым файҙалы үтте Минең ҡышҡы каникулым Ҡыш бабай күстәнәстәрен алып ҡыуаныуҙан башланды. Өфө ҡалаһына газпром шыршы байрамына барып, күңелле итеп ял итеп ҡайттым. Икенсе сиректе тик яҡшы билдәләренә генә тамамлап ата-әсәйемде ҡыуандырҙым. Ата-әсәйем ҡышҡы каникулымды файҙалы һәм күңелле уҙғарыуға ярҙам итте. Уларға ҙур рәхмәт! Стәрлетамаҡ ҡалаһында балалар өсөн эшләнгән ҡаласыҡтарҙы ла барып күрҙек. Торатау буйындағы байрамда ла ҡатнашып, тау шыуып, төрлө күргәҙмәләрҙә йөрөп, күңелле итеп ял итеп ҡайттыҡ. Шул уҡ ваҡытта ҡанатлы дуҫтарыбыҙ - ҡоштарға баҡсабыҙҙа элгән тағараҡҡа көндә ем һалып һыйларға ла онотманым. Быйыл ҡар күп яуғанлыҡтан йорт алдын ҡарҙан таҙартырға ла булыштым. Һырғалаҡҡа барып коньки шыуып та өлгөрҙөм. Шулай файҙалы һәм күңелле итеп каникулым үтеп тә китте. Уҡырға яңы көс-дәрт йыйып, синыфташтарымды, уҡытыусыларҙы һағынып өлгөрҙөм. Әҙилә Аҙнабаева, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы.",Каникулым файҙалы үтте,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Хаттар,978,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-01-13/kanikulym-fay-aly-tte-4081587,2025-01-13T11:13:00+00:00
"Казанның Ирек мәйданында хәтер көне йөреше, 15 октябрь, 2015Мин кулланган билгеләмәләргә караганда, Татарстанның ирле автономиясе инде юк. Мин моны билгеләү өчен өч элемент кулланам. Беренчесе – бу автономиянең зур өлешендә аны билгеләүче этнос вәкилләре яшәргә тиеш. Икенчесе – бу ирле автономия хөкүмәтенең үзе куллана торган акчасы булырга тиеш. Өченчесе – бу автономиянең корылышы турында ниндидер хокукый документ, килешү яки конституция булырга тиеш. Ул бу этник төркем тарафыннан да, үзәк хакимият тарафыннан да хупланган булырга тиеш. Хәзер бу өченчесе бетте. Безнең халык аны сорады, Мәскәүбирмәде. Икенчесенә килгәндә, Татарстанның акчасы да инде күптәннән кимеде. Шулай да унлап проценты республиканың үзендә кала дияргә мөмкин. Алга таба нәрсә булачак? Халыкара каннунарга караганда, ике каршылыклы принцип күренә. Бер яктан, милләтләрнең үзбилгеләнү хокукы бар. Икенче яктан, дәүләтләрнең территориаль бербөтенлеге принцибы бар. Халыкара кануннар консервативрак, алар дәүләтләрне ныграк яклый, аерым кешеләр белән булган каршылыкларда да, этник төркемнәр белән булганнарында да. Шул ук вакытта без Чечня мисалын да күрәбез. Аларның Русия белән шартнамәсе дә юк, алар, Татарстан кебек үк, федератив килешүне дә имзаламады. Бер караганда, Чечня, башка төбәкләр белән чагыштырганда, Мәскәүгә ныграк буйсынган төбәк кебек күренә. Әмма чынлыкта ул Русиядәге иң бәйсез республика. Кайберәүләр Чечня Мәскәүгә түгел, киресенчә, Мәскәү Чечнягә ясак түли дип зарлана. Чечен моделе Татарстан өчен отышлы дип әйтә алмыйм. Мин үз фәнни хезмәтемдә көч кулланмый гына автономия төзегән сивиль әмгыятьнең көч кулланучы төркемнәрдән отышлырак булуы турында язган идем. Минем бер укучым узган семестр ахырында автономияләрнең бетүе турында фәнни хезмәт язуга алынды. Ул сивиль әмгыятькә ия булмаган автономияләрнең юкка чыгу мөмкинлеге зуррак булуын статистикага нигезләп дәлилләргә тырышты. Минемчә, Татарстан хакимиятләренең иң зур хатасы сивиль әмгыятьне авызлыклау яки тулысынча бастыру булды. Хәзер инде Казанның ике мөмкинлеге бар. Яки Мәскәүнең барлык теләкләренә буйсынырга, кануннарны федераль үзәк кушканча айга китерергә, риза булып торырга. Яисә тыныч юл белән каршылык күрсәтә, ""юк"" дип әйтә башларга, үз мәнфәгатьләрен яклау өчен басым ясарга тырышырга. Әмма иң зур проблем – республикада сивиль әмгыятьнең, милли хәрәкәтнең бик нык бастырылган булуы. Мәскәү яки Петербурдагы сивиль әмгыятьләр белән чагыштырганда, алар инде күпкә көчсезрәк. Шулай да мондый каршылык күрсәтү бүгенге Татарстанның кулында булган бердәнбер мөмкинлек. Бүгенге хәлдә киләчәккә нәрсә дә булса фаразлау бик авыр. Бу шартнамә икътисади яктан да, тотрыклылык өчен дә Татарстан һәм Русия өчен гаять әһәмиятле килешү. Төрле кешеләр социаль челтәрләрдә дә, үз сәхифәләрендә дә бу шартнамәнең яңартылмавы ирле элиталарның икътисад өлкәсендәге өстенлекләренең дә бетүен аңлата, Мәскәү кайбер ирле ширкәтләрне үз кулына ала башлаячак дип фаразлый. Мин халык каршылыгы булыр дип исәплим, әмма бу каршылык оеша алуга, басым ясау мөмкинлекләрен куллана алуга бәйле булачак. Ринат Шәйхетдинов Флорида Атлантик университында сәясәт фәне галиме""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра","""Татарстан хакимиятенең иң зур хатасы сивиль әмгыятьне, милли хәрәкәтне бастыру булды""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Комментарийҙар,3186,https://www.azatliq.org/a/28690872.html,2017-08-24T13:06:40+00:00
"Тебя ждёт: экскурсия по кампусу и пространствам, где кипит жизнь знакомство с методикой «равный равному» — обучением без лекций и оценок общение с участниками и командой ответы на вопросы о поступлении, «бассейне» и возможностях роста«Школа 21» — это не просто обучение. Это комьюнити, где твои идеи обретают форму, а навыки растут вместе с проектами   Хочешь сменить траекторию и переписать свой код карьеры? Регистрируйся— и встретимся в кампусе! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Хочешь узнать, как всё устроено в «Школе 21» в Уфе изнутри?",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Мәғариф,571,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-10-15/hochesh-uznat-kak-vsyo-ustroeno-v-shkole-21-v-ufe-iznutri-4427810,2025-10-15T11:45:00+00:00
"Учреждениела ике акушер-гинеколог кабинеты бар, улар 11 меңдән ашыу ҡатын-ҡыҙҙы хеҙмәтләндерә ала. Эш өс табип участкаһы буйынса ойошторолған. Шулай уҡ медицина-социаль ярҙам кабинеты, терапия кабинеты эше ойошторолған. Профилактик тикшереүҙәр һәм диагностика үткәреү өсөн унда күҙәтеү кабинеты, ультратауыш диагностикаһы кабинеты һәм функциональ диагностика кабинеты бар. Шулай уҡ унда процедура кабинеты һәм манипуляция бүлмәһе, ике койкалы көндөҙгө стационар, регистратура һәм бала табыуға психопрофилактик әҙерлек кабинеты ҡоролған.",Иҫәнғолда ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһы асылған,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,536,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-11/i-n-olda-atyn-y-ar-konsultatsiya-y-asyl-an-4533017,2026-01-11T12:00:00+00:00
"Аллаһуммә әллиф бәйнә кулюбинә, вә әсълих зәтә бәйнинә, вәһдинә субуләс-сәләми, вә нәинә минәз-зулүмәти илән-нур, вә әнибнәл-фәвәхишә мәә зәхәра минһә вәмә бәтәнә. Йә Раббым! Беҙең араларыбыҙҙы яҡынайт, мөнәсәбәттәребеҙҙе нығыт. Барыбыҙҙы ла тыныслыҡ юлынан алып бар, ҡараңғылыҡтан яҡтылыҡҡа сығар. Беҙҙе асыҡ һәм йәшерен насарлыҡтарҙан һаҡла. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Өйҙә тыныслыҡ булһын өсөн ниндәй доға уҡырға?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1016,https://henek.info/articles/+++-/2026-02-16/y-tynysly-bul-yn-s-n-nind-y-do-a-u-yr-a-4579847,2026-02-16T13:10:00+00:00
"Сергей АксеновфикерләрАннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән башлыгы Сергей Аксеновярымутрауда саклану сызыгы төзү эшләренең ничек баруы турында сөйләде. Бу хакта РИА Новостияза. ""Без бөтен хәрби хәрәкәтләрнең тәрибәсен исәпкә алып, стандарт булмаганча эш итәбез. Президентыбыз карарлары үтәләчәк"", дигән ул, ләкин нечкәлекләрне аңлатып тормаган. Саклану корылмалары төзү карарын Аксенов ""сакланганны Алла саклар"" дип аңлаткан. ""Тынычлык теләсәң, сугышка әзерлән диләр. Шуңа күрә иң яхшысы - әзер булып торыйк. Кырым да, бөтен Русия дә бу мәсьәләдә тыныч йоклар"", дигән ул. Украина президенты офисы киңәшчесе Михаил Подоляк итальян басмасына әңгәмәсендә Украина якындагы ике айда һөүмгә күчәргә мөмкин дип белдерде. ""Русияләрне Бахмутта йончытып, башка иргә күчәчәкбез"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Аксенов Кырымда саклану сызыгы төзүләрен сөйләде,['Дин' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,877,https://www.azatliq.org/a/32312135.html,2023-03-10T14:40:43+00:00
Синоптиктар ял көндәренә һауа торошо тураһында мәғлүмәт бирҙе.,"Йылытырмы, юҡмы?",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,62,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-21/yylytyrmy-yu-my-4130960,2025-02-21T09:25:03+00:00
"Ростислав Морзаголов чыгыш ясый (Артта - Мортаза Рәхимовның фанердан ясалган сурәте)Ростислав Морзаголов әйтүенчә, бу китапта ул Башкортстанның беренче президенты Мортаза Рәхимов администрациясендә өч ел эшләү чорында күпне күргән, күпне ишеткән кеше буларак үзе шаһит булган сәяси процессларга шәхси карашын белдерә. Китапны Мортаза Рәхимов заказы буенча язылган дип уйлаучыларга авап биреп, автор мондый уйларны кире какты: Мин Рәхимовны бернинди дә аклауга мохта түгел дип уйлыйм, Башкортстанда аны бик яхшы беләләр. Тарих барын да үз урынына куяр. Миңа нәрсәнедер бизәп күрсәтергә, уйлап чыгарырга кирәк булмады, диде ул. Яңа китапЧынлап такитапта Мортаза Рәхимов көчле, принципиаль, максатчан шәхес итеп күрсәтелгән. Бер генә урында да Рәхимов канун бозучы яисә акча үзләштерүче сыйфатында тасвирланмаган. Гомумән, китапта бернинди дә ушны алырлык фактлар китерелми, әгәр кемнәргәдер тискәре бәһа бирелә икән – аларның исем-фамилиясе юк. Ә Мортаза Рәхимов – Башкортстан, республика халкы өчен ан атып йөрүче шәхес. Шуңа күрә дә бу очракта китапның эчтәлеге түгел, ә аны бу фани дөньяга тудыру һәм аны Париж хәтле Париждан Уфага кайтып халыкка иткерү сәбәпләре ныграк кызыксыну уята. Әлбәттә, бу китап бернинди дә кесә калынайта торган бизнес-проект имеше түгел. Ни дисәң дә, 5000 данә белән басылган һәм һәрберсе 200 тәңкәгә сатылучы бу китап авторның юлга, таныштыру кичәсенә сарыф иткән акчаларын да капламаячак. Журналист Эдвард МурзинМорзаголов оештырган китап кичәсендә катнашкан, 2014 елда Морзаголовның гамәлләренә шактый кискенбәя биргән Башкортстандагы билгеле сәясәт белгече, журналист Эдвард Мурзин Азатлык хәбәрчесенең сорауларына авап биреп, китап авторының яңадан Башкортстанда күренә башлавын, алда торган Русия думасына сайлауда аның политтехнолог буларак катнашырга теләве белән аңлатты. Аның бу өлкәдә тәрибәсе зур, түрәләр һәм әмәгать эшлеклеләре аны белә, мөгаен, ул сайлауларда катнашып акча каерасы киләдер, диде Мурзин. Ростислав Морзаголов әлеге китап кичәсе алдыннан, 18 февральдә 1. сайты вәкиле белән әңгәмәләшкәндә, бу тарихи чорда дәүләт хезмәтенә кире кайтмыйм дипбелдерә. Әңгәмәне дәвам итеп ул шулай ди: Бөтен Русия Бабае – һич тә депутатлыкка, губернаторлыкка, башка шуның ише урыннарга сайланырга чыгуга әзерлек түгел. Менә шушы урында стоп диясе килә. Морзаголовның бу сүзләре Фрейд буенча теләкне ялгыш яңгыратуга охшаган. Әлбәттә Ростислав әфәндене Башкортстандагы урта кул түрәлек кызыксындырмастыр, мөгаен. Ни дисәң дә Рәхимов чорында ул президентның пресс-сәркатибе булып кына эшләсә дә, ә Башкортстанның икенче президенты Рөстәм Хәмитов командасында президент администрациясе башлыгы урынбасары гына булса да, күпләр фикеренчә, республикадагы эчке сәясәткә аның тәэсире шактый көчле булган. Төрле дәрәәдәге түрәләрне билгеләгәндә аның сүзе үтемле сүз булган. Ягъни, республикада аны беләләр, байтак бүгенге түрәләр дә аңа рәхмәтле. Морзаголов култамга өләшәМонда шунысын да искә алырга кирәк: Морзаголовны 2004 елны Башкортстан Ак йортына республика президентының пресс-сәркатибе сыйфатында президент хакимияте башлыгы Радий Хәбиров китергән иде. Соңрак Мортаза Рәхимов белән Радий Хәбировның арасы бозылса да һәм Хәбиров урыныннан куылса да, әлеге вакытта Русия президентының эчке эшләр буенча идарәлеге башлыгы урынбасары булып эшләүче Хәбиров былтыр Мәскәүдән Уфага кайтып, Башкортстанның гамәли башлыгы Рөстәм Хәмитовның оппоненты, элекке президент Рәхимовны 80 яшьлек юбилее белән котлады. Күпләр моны Хәмитовка каршырак гамәл дип кабул иттеләр. Гомумән алганда, Рөстәм Хәмитов республика башына куелганнан соң хакимият дилбегәсен кулыннан ычкындырырга мәбүр булган, Рәхимов хакимлеге чорында барлыкка килгән башкорт элитасы, алдагы сайлауда реванш алырга ниятли дип исәпләнә. Башкорт әмәгатьчелеге даими рәвештә Кремльгә Рөстәм Хәмитов өстеннән хатлар яза. Социаль челтәрләрдә Хәмитовны сәнәккә элә торган сәхифәләр ачып, анда һәрдаим тәнкыйть язмалары дөнья күрә. Әмма электән калган башкорт элитасының бүген барысы да таныган лидеры юк. Рәхимов үзе карт, элекке премьер Раил Сарбаевны Хәмитов командасы инаять эшләре тагып дегеткә буяп ташлады. Мондый шартларда Кремльдәге түрә Радий Хәбировка таяна алган (Морзаголовның мәрхүм әтисе белән Радий Хәбиров якын дуслар булган дип исәпләнә), республикадагы түрәләргә яхшы таныш булган, үзен башкорт дип йөрүче Ростислав Морзаголов, әлбәттә, яңа башкорт лидеры ролен башкара ала. Башкортларның элекке лидеры Мортаза Рәхимовны, аның образын олылый торган китап чыгару да шушы юнәлештәге адым була ала. Бәлки шуны исәпкә алыптыр инде, Морзаголовның китап туена Башкортстанның рәсми түрәләреннән килүче булмады. Анда фәкать Башкортстанның матбугат һәм киңкүләм мәгълүмат чаралары агентлыгы башлыгы Борис Мелкоедов кына булып китте. Иң мөһиме – бу китап кичәсен республиканың рәсми мәгълүмат чаралары яктыртмады. Әйткәннәрне йомгаклап шундый нәтиә ясарга була: 25 февральдә Уфадагы бер ресторанда оештырылган чараны, бәлки, башкортларның элекке лидерын олылаган китап туе дип түгел, ә башкорт элитасының яңа лидерын күрсәтү кичәсе дип карарга кирәктер. Белешмә: Ростислав Морзаголов Башкортстанның Күмертау шәһәрендә туа. 1995-97 елларда республикадагы Советская Башкирия гәзитендә хәбәрче булып эшли. 1997 елны Мәскәү дәүләт университетында укый башлый. ОРТ телевизион каналында яңалыклар бүлегендә эшли. Башкортстан президенты пресс-сәркатибе. Русия торак-коммуналь хуалыгын үзгәртү фонды директоры. Башкортстан президенты администрациясе башлыгы урынбасары. Төньяк Кавказ курортлары акционер әмгыятенең баш директоры урынбасары. Әлеге вакытта Морзаголов Парижда яши, Русия федерациясе сайлау системын үстерү институтының башкарма директоры. ""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Морзаголов башкорт элитасының яңа лидеры булырмы?,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 1 1 1 1 1 1 0 0 1 1 0],9,Комментарийҙар,5709,https://www.azatliq.org/a/27580500.html,2016-02-29T20:11:37+00:00
Басир Сәфәрғәлингә рәхәт. Йәйге каникул көндәрен Баймаҡ районы Ишей ауылында олатай һәм өләсәһендә уҙғара.,Бәләкәй генә булһа ла,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Каникул,106,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2025-08-12/b-l-k-y-gen-bul-a-la-4346119,2025-08-12T00:40:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРеспублика рәсмиләре сугыш темасын мәдәниятнең төрле тармакларына әелдерә башлады. Татарстан премьер-министры урынбасары Ләйлә Фазлыева Русиянең Украинага каршы сугышы турында әсәрләр язарга, пьесалар сәхнәләштерергә чакырды. Бу хакта ул бүген ""Татар-информ"" дәүләт мәгълүмат агентлыгында узган матбугат очрашуында белдерде. Аныңча, сугышта катнашучы Татарстан егетләренең ""батырлыгын күрсәтергә ихтыя бар"". Ул мондый фикерне сугышта үлгән хәрбиләрнең якыннары да иткерде диде. — Мәңгеләштерү бары тик һәйкәл яки истәлек билгеләре белән генә түгел, ә әдәби әсәрләр — шигъри яки прозаик әсәрләр аша да булырга тиеш. Махсус хәрби операция темасына багышланган спектакльләр кую кирәклеге турында фикер алышынды. Фронттагы көндәлек һәм тормышчан вакыйгаларны чагылдыру мөһим, — диде ул. Ләйлә Фазлыева сүзләренчә, бүген Русия файдасына мәгълүмати көрәш алып барырга кирәк. ""Әдәбият — һәрвакыт корал булган"", диде ул. Вице-премьер Татарстанда сугышка багышланган әдәби бәйгедә күпләп катнашырга чакырды. Быел октябрьдә Татмедиа оешмасы Украина сугышы турында әдәби бәйгеигълан итте. Күптән түгел Габдулла Кариев исемендәге яшь тамашачылар театры Русиянең Украинага каршы сугышы турында спектакль куярга ыенуынбелдерде. Театрның баш режиссеры Ренат Әюпов ""бездән ""СВО"" бәйле спектакль сорыйлар"" дигән иде. Урыс телле тамашалар күрсәтүче Казан дәүләт яшь тамашачы театры да киләсе ел башында сугыш турындаспектакль күрсәтәчәк. Русиянең Украинага каршы сугыш башлавыннан соң сәнгать һәм мәдәният өлкәсенә дә басым көчәйде. Аеруча, бу Мәскәү белән Петербурда күзәтелде. Моңа кадәр татар сәнгате өлкәсендә тынычлык хөкем сөрде. Экспертлар моны татарларның эчке эмиграциягә китүе, яшерен протест дипаңлатты. Цензура көчәйсә, татар сәнгате югалтулар кичерәчәк, диде алар. Шулай да төрле чикләүләр милли театрларга йогынты ясый башлады. Сугыш башлану белән татар язучылары нигездә сәяси темалардан читләште. Алар Моңа кадәр профессиональ татар театрлары Украина сугышы турында спектакль күрсәтмәде. Шулай да 2023 елда Галиәсгар Камал исемендәге татар дәүләт академия театры язучы Гүзәл Яхинаның ""Дети мои"" романына нигезләнгән спектакльне куймаячагынәйтте. Театрның баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев моны төрле сәбәпләр белән аңлатты, ләкин мәсьәләнең сәяси ягын атамады. Гүзәл Яхина Русиянең Украинага һөүмен хөкем итте. 2022 елда Мәит Гафури исемендәге Башкорт дәүләт академия театры Гүзәл Яхина әсәре нигезендә куелган ""Зөләйха күзләрен ача"" спектаклен репертуарданалды. Ел башында КФУның ""Мизгел"" театры Украинадагы сугыш турындаспектакль куйды. ""әлилгә хат"" дип аталган спектакльнең режиссеры — Тинчурин театры артисты Илфак Хафизов, сценарий авторы — Резидә Зәйниева-Гобәева. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан вице-премьеры әдәбиятны корал итеп кулланырга һәм Украина сугышы турында урысча-татарча әдәби әсәрләр язарга чакырды,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0],4,Яңылыҡтар,2734,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-vitse-premeri-adabiyatni-koral-itep-kullanirga-ham-ukraina-sugishi-turinda-urischa-tatarcha-adabi-asarlar-yazarga-chakirdi/33220413.html,2024-11-29T14:07:23+03:00
"Уның идеяһын Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров хупланы. Унда ҙур нәшриәттәр, китап магазиндары, китапханалар, букинистар ҡатнашасаҡ, яҙыусылар, рәссамдар, актерҙар, драматургтар һәм сәнғәт белгестәре менән осрашыуҙар ойоштороласаҡ. Йәрминкәлә ҡыҙыҡлы китаптар һатып алырға мөмкин буласаҡ. Йәрминкәнең төп майҙансыҡтары Төп сәхнә Бәләкәй сәхнә Аҡмулла сәхнәһе Йәрминкәнең эш ваҡыты: 10.00-дән 22.00 сәғәткә тиклем",Өфөлә беренсе Халыҡ-ара китап йәрминкәһе нимә менән ғәжәпләндерәсәк,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Файҙалы эштәр,413,https://agideljurn.ru/news/godpoleznihdel/2023-05-22/f-l-berense-haly-ara-kitap-y-rmink-e-nim-men-n-zh-pl-nder-s-k-3267760,2023-05-22T15:42:00+00:00
"Ҡоторған хайуанды тотоу һәм хәлде баһалау өсөн ваҡиға урынына шунда уҡ дәүләт һунар инспекторы, ветеринарҙар, район полиция бүлеге хеҙмәткәрҙәре һәм ҡырағай хайуандарҙы реабилитациялау үҙәге вәкиле бара. Бер аҙҙан ҡулға алынған һеләүһен үлә. Ведомство мәғлүмәттәре буйынса, уның үлеме сәбәбе – ҡотороу ауырыуы ихтималлығы. Был лаборатория тикшеренеүҙәренән һуң билдәле буласаҡ. Йәрәхәтләнгән ҡыҙҙы шунда уҡ Благовещен дауаханаһына алып барып, тәүге ярҙам күрһәтәләр, әле бала өйҙә дауалана.",Ҡоторған һеләүһен балаға һөжүм иткән!,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,490,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/otor-an-el-en-bala-a-zh-m-itk-n-4534547,2026-01-12T15:57:00+00:00
"Мансур әләлетдинТатарстан мөселманнары диния идарәсе рәисе урынбасары Мансур әләлетдинәлеге вазифасыннан китү турында гариза язган. Азатлык чыганаклары хәбәр итүенчә, мөфти Камил Сәмигуллинмоны кабул иткән. Шул ук вакытта Мансур әләлетдин Казанның Мәрани мәчете имам-хатыйбы булып калачак. Ул бу вазифада 25 ел эшли. Моннан тыш, Татарстан мөфтие әләлетдингә диния нәзарәте каршындагы Аксакаллар шурасы рәисенең беренче урынбасары вазифасын тәкъдим иткән. Татарстан мөфтие урынбасары һәм Казанның ""Мәрани"" мәчете имам-хатыйбы Мансур әләлетдин вазифасыннан китә дигән хәбәрне март башында кайбер каналлар тараткан иде. Имеш, соңгы вакытта бу рухани тирәсендә әналлар күбәйгән, аның эшчәнлеге ниндидер кысалардан чыккан, аңа ниндидер башка урын тәкъдим ителүгә дә ишарә ясалды. Әмма әләлетдин бу хәбәрнекире какты. Азатлыкка ул күптән түгел операция кичерүен, сәламәтлеге төзәлгәнче өйдә утырырга мәбүр булуын һәм аягына басу белән үз вазифаларын башкаруга керешәчәген белдерде.",Мансур әләлетдин Татарстан мөфтие урынбасары вазифасыннан китте,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,975,https://www.azatliq.org/a/29881335.html,2019-04-15T07:25:37+00:00
"БАШҠОРТ ҒАИЛӘҺЕ БАЙРАМЫНАН СИТТӘ ҠАЛМАҒЫҘ!12.00 сәғәттә башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы буйынса Түңәрәк өҫтәл ойошторола (кесе зал).15.00 сәғәттә Өлгөлө башҡорт ғаиләһе конкурсының гала-концерты башлана. Ошо уҡ тамашала Башҡортостанда Ҙур һәм татыу ғаилә йылын асыу тантанаһы ҡаралған (ҙур зал). Ә инде 17.00 сәғәттә дискотека залында йәштәрҙе Илнур Рамазанов, Илшат Яҙмыш Йәмилев һәм башҡа билдәле башҡарыусылар ҡатнашлығында башҡортса ритайымға саҡыралар. Әйткәндәй, байрам сиктәрендә башҡорт милли биҙәүестәренә бәйле күргәҙмәләр эше, шәжәрә төҙөү буйынса оҫталыҡ дәресе һәм ғаиләләргә төрлө өлкә белгестәре ҡатнашлығында консультациялар ҡаралған. Башҡорт ғаиләһе көнөнән, башҡорт ғаиләһе байрамынан ситтә ҡалмағыҙ, дуҫтар! 0Был турала Стәрлетамаҡ башҡорттары ҡоролтайы хәбәр итә: Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Стәрлетамаҡта - Ғаилә байрамы,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0],3,I tibar,1212,https://yanshishma.com/articles/i-tibar/2026-02-28/st-rletama-ta-ail-bayramy-4596827,2023-11-09T14:48:00+05:00
"Шәһит Хоҙайбирҙиндың һәйкәленә сәскәләр һалыу һәм журналистарыбыҙға танытмалар тапшрыу менән башланып киткән байрам, баҫмаларыбыҙға яҙылыу менән дауам итте. Журналыбыҙға яҙылыу өсөн хатта сират теҙелеп китте. Улар араһында  «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы директоры урынбаҫары Тәнзилә Үлмәҫбаева, Юлдаш радиоһының  баш мөхәррире Миләүшә Ғәлиева-Йәғәфәрова, Башҡортостан гәзитенең баш мөхәррире  Вәдүт Исхаҡов, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Гөлнур Яҡупова һәм башҡа күренекле шәхестәребеҙҙең булыуы тағы ла ҡыуандырҙы. Килгән ҡунаҡтар өсөн уңған ҡыҙҙарыбыҙ ҡуҙ самауырынан сәй яһап, милли ризыҡтарыбыҙҙан ауыҙ иттерҙе. Отошто көтөп, өшөп киткән уҡыусыларҙың сәйҙән үҙҙәре йылынһа, ҡыҙҙарҙың  һүҙҙәренән, нурлы йөҙҙәренән йөрәктәренә йылы инде. Билдәле артистарыбыҙҙың матур, дәртле йырҙарын тыңлап та кинәнде яҙылыусылар. Халҡыбыҙҙың яратҡан йырсылары Ант төркөмө,  Гөлсөм Бикбулатова, Ринат Рамазанов, Илнур Лоҡманов, Нәркәс Сиражетдинова, Рәил Өмөтбаевтарҙың һәм башҡа профессиональ артистарыбыҙҙың йырҙарын кинәнеп тыңланы, Хәлит Фәтиховтың гармун моңдарын һоҡланып тыңланы, Рәсүл Сәғитовтың гармунына ҡушылып йырланы, Роза Хөснуллинаның йырына дәртләнеп бейене, халҡыбыҙҙың яратҡан юмор оҫтаһы Вәлит Илембәтовтың сығышы күңелдәренә хуш килде. Тарихһыҙ киләсәк юҡ, тигән фекерҙе күҙ уңында тотоп, Ә. Вәлиди исемендәге милли китапхана тарафынан милли матбуғатыбыҙ тарихынан күргәҙмә әҙерләнгәйне. Килгән ҡунаҡтар элек сыҡҡан гәзит-журналдарҙы уҡыны. Байрам сиктәрендә «Изге подписка» акцияһы үтте. Халыҡ һәм ойошмалар махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың ғаиләләренә, күп балалы ғаиләләргә, ветерандарға һәм уҡырға яратҡан кешеләргә бүләк итеп республика, ҡала һәм район баҫмаларына яҙылды. Бынан тыш маскировка селтәре үреү буйынса оҫталыҡ класы ла ойошторолдо. Иң ҡыҙығы, әлбиттә, отош ине. Беҙҙең журналға яҙылыусыларҙың береһенә лә бүләк сыҡты. Ә быйылғы төп приз Өмөт гәзитенә яҙылыусыға эләкте. Шулай итеп, Матбуғатҡа яҙылыусы көнө үтеп тә китте, күңелдәрҙә матур тойғолар тороп ҡалды. Алдағы йылға һеҙ ҙә яҙылығыҙ. Журналыбыҙға яҙылыусыларҙы тағы ла приздар көтә әле.",Матбуғатҡа ихлас яҙылдылар,"['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 1 0 1 0],8,Аңлатма,2090,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-07/matbu-at-a-ihlas-ya-yldylar-4418299,2025-10-07T18:31:00+00:00
Беҙ ирем һәм балам менән ҡайны-ҡәйнәмдәрҙә йәшәйбеҙ. Иптәшемә күпме генә әйтеп ҡараһам да айырым йортҡа күсеп сығырға теләмәй. Бергә  йәшәй булыуыбыҙға бер тиҫтә йыл уҙып та китте. Уйлайым да аптырайым.,Үҙенеке итте.,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,202,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-03-29/eneke-itte-4177727,2025-03-29T15:37:47+00:00
"Волонтеры местного отделения Движение первых по Белорецкому району встречают гостей, сопровождают, организовывают выставки ""Письмо солдату"", а также заливают окопные свечи, готовят спички, браслеты выживания. МДОБУ Детский сад 15 проводят акцию Помоги нашим солдатам: вместе с детишками  готовят рисунки, пишут письма, делают талисманы, участвуют в акции Шоколадку бойцу.  Сотрудники детского сада неоднократно  делали лапшу домашнего приготовления. Родители отправляют гуманитарную помощь воинам: бытовую химию, консервы, газовые баллоны, медикаменты, чай, свечи и т. д. Вырученные деньги с ярмарки были направлены на изготовление дронов и сами собирали деньги и отправляют на СВО. Белорецкий лицей-интернат пишут письма солдатам, научились плести сети, заливать свечи, спички долгого горения, делают чак-чак, поддерживают семей погибших на СВО, устраивают встречи с участниками СВО. Установили обратную связь с СВО: наши воины отправляют  фотографии с письмами учащихся, они висят на стенах окопов и поддерживают боевой дух солдат. Волонтерская организация Беркут занимается сбором дронов, как рассказал инженер этой организации, они переходят на деревянные дроны, так как они дешевле и жестче. Как рассказали нам волонтеры творческого объединения Горница искусниц, их группа была организована при городской библиотеке для того чтобы заниматься рукоделием, но началась СВО и одна из участниц предложила помогать госпиталям. Они создали группу Добрые руки, который приютил у себя Свято-Никольский храм, Отец Василий выделил им помещение. Группа сначала была небольшой, они шили бахиллы для раненых, чтобы удобно было одевать на ноги, на которых была сделана операция. Затем стали шить подушечки от пролежней, носочки на ампутированные руки и ноги с резинками - ассортимент постоянно расширяется. Их волонтерское  объединения работает в двух направлениях: на передовую и в госпиталь. Они отправляют изделия в Московские госпитали, а также в Луганск, Новочеркасск, в г. Попасная. Отправляют что необходимо и востребовано – мячики для разработки рук, трусы, штаны, рубашки на липучках специально для раненых бойцов, чтобы не тревожить раненого человека, при переодевании. Сшили носилки, волокуши,  браслеты выживания, которые очень нужны воинам - это такие браслеты, которые в один миг, превращаются в  веревку, их можно забросить нкак крюк и вытащить бойца или технику. Их плетет одна рукодельница, он обучила этому всю свою семью, а также учащихся 8-ой школы и педколледжа. Таким образом, взрослые учат волонтерской деятельности и молодежь. Также шьют талисман Чебурашка, который воины берут с собой на боевые задания и возвращаются живыми и невредимыми. Делают сухой душ, органайзеры для госпиталей, в которые раненые солдаты укладывают предметы личной гигиены, они напоминают им родной дом и улучшает настроение. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Волонтеры Белорецкого района делают много для победы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1],3,Махсус хәрби операция,2932,https://bashkizi.ru/articles/care/2025-03-17/volontery-beloretskogo-rayona-delayut-mnogo-dlya-pobedy-4160401,2025-03-17T17:20:00+00:00
"Министерство обороны Российской Федерации представляет в Уфе онлайн-выставку «С нами Бог и Андреевский флаг! », посвященную 330-летней истории Андреевского флага, символа Российского военно-морского флота. В Уфе – выставка о символе морской мощи России! С 21 по 27 августа в рамках «Дней армейской культуры» Минобороны России приглашает на онлайн-выставку «С нами Бог и Андреевский флаг! » в Музее полярников им. В. И. Альбанова. Редкие книги – веков расскажут о 330-летней истории Андреевского флага — от замысла Петра до современных подвигов флота. Легендарные сражения, великие экспедиции, Главный военно-морской парад и традиция Победы — всё это в одном месте. Адрес: г. Уфа, ул. Свердлова, 88 Запись на экскурсии: В столице Башкирии – выставка о символе морской мощи России",Өфөлә Төньяҡ диңгеҙ юлының 500 йыллығына арналған онлайн-күргәҙмә асыла,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Еңеү,778,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-08-21/f-l-t-nya-di-ge-yulyny-500-yylly-yna-arnal-an-onlayn-k-rg-m-asyla-4356754,2025-08-21T14:40:00+00:00
"Тынлыҡты боҙоп бәләкәсе илап ебәргәс кенә Зилә аңына килгән кеүек булды. Ләкин ашыҡманы. Сөнки, эсендәге булған бөтә ғәйепте, бәхетһеҙлеген дә бәләкәсе өсөн тип уйлай ине. Бөтә тәне, йәне менән күрә алманы үҙ сабыйын. Ерҙе тырнап үкһеп илаһа ла был хаталар мәңгелеккә үҙенең йөрәгендә ҡуҙ кеүек өтәсәген аңлағандай тыныслана төштө. Тик ни хәл итәһең, тормош булғас хаталары һәм шатлыҡтары ла булыр тигән ҡараш менән бәләкәсенә ыңғайланы. Теләр-теләмәҫ кенә бәләкәс кенә аҡ биләүгә төрөлгән сабыйын ҡулына алып бәүелтергә тырышты. Нисек кенә күтәрһә лә, бәүелтһә лә бала тынысланманы. Бәлки ул да әсәһенең яратмағанлығын һиҙгәндер. Зилә илай-илай ҡалдырып китәм - тигән балаһына түшен бирҙе. Юҡ, Зилә насар кеше түгел, ул хатта бесәйҙәрҙе лә рәнйеткәне юҡ ине бит. Тик яҙмыш төрлө һынауҙар ҡуйып, аяҡ салырға ғына тора. Зилә менән Зариф бер ауылдан. Бергә уҡынылар, бер парталарҙа ултырҙылар. Һуңғы ҡыңғырау көнө генә улар бер-береһенә булған мөхәббәттәрен аңланылар. Аттестат алғас икеһе лә юғары уҡыу йортона уҡырға керҙе, уларҙың мөхәббәттәренә бөтәһелә көнләште. 4-се курста уҡығанда Зариф үҙе теләп армияға киткәс тә Зилә мөхәббәттәренә тоғро ҡалды. Үлеп яратҡан Зарифы армиянан ҡайтҡас үҙгәрҙе. Әллә башҡаларҙың күҙе тейҙе инде. Аңламаны. Тик һуң ине. Зилә ауырға ҡалғас та Зариф Зиләнең күҙенә ҡарап Һин тик минең уйынсығым булдың, яратманым – тигән һүҙҙәрен ишеткәндән һуң ғәрлегенән ер тишегенә керерҙәй булған Зиләнең күҙҙәренә йәш бөрсөктәре килеп бәрелде. Ярай табырмын да, ташлармын тигән балаһына һәҙер түшен биргән Зилә уйлаған уйҙарына үкенеп, илай-илай балаһын үҙенә нығыраҡ ҡыҫты.",ЙӨРӘК ҠУҘЫ,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Хикәйә,1597,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2025-08-20/y-r-k-u-y-4355082,2025-08-20T10:35:00+00:00
"Яңғыҙ ҡалыуымда ниндәйҙер кимәлдә әсәйем дә ғәйепле. Ул күптән мәрхүмә инде. Әлбиттә, аңлайым, үлгән кеше тураһында насар һөйләргә ярамай. Шулай ҙа ҡайһы берҙә, айырыуса ошондай ғаилә байрамдарында, парлыларға, балалыларға көнләшеп ҡарайым. Уларға күңелле, уларҙы ҡотлайҙар, ҡунаҡҡа йөрөшәләр. Мин Өфө ҡалаһында ғаиләлә яңғыҙ ҡыҙ булып үҫтем. Бала сағым матур, етеш тормошта үтте. Мәктәптә ныҡ яҡшы уҡыным, фортепиано буйынса музыка мәктәбен тамамланым. Үҙем теләгән һөнәр буйынса юғары уҡыу йортона уҡырға индем. Университеттан һуң фән юлынан китергә ҡарар иттем. Был теләгемде уҡытыусы булып эшләгән әсәйем дә, ҙур заводта инженер булған атайым да хупланы. Тик атайым минең диссертация яҡлауымды күреп өлгөрмәне, йөрәк өйәнәгенән ҡапыл вафат булды. Беҙ әсәйем менән икәү генә ҡалдыҡ. Был ваҡытта мин үҙемдең ғилми етәксем менән етди мөнәсәбәттә инем. Атайыма был хаҡта әйтеп, хәлде аңлатып өлгөрмәнем. Уның вафатынан һуң әсәйемә әйтеүҙе лә кисектерҙем. Ғаиләбеҙ ауыр хәлдә ҡалған мәлдә әленән-әле килеп хәлебеҙҙе белгән, һәр яҡлап терәк булырға тырышҡан кешенең миңә булған мөнәсәбәтен, бәлки, әсәйем аңлағандыр ҙа, бәлки, уның ҡайғыһы ла булмағандыр. Етәксем минән байтаҡҡа, 20 йәштән ашыуға оло, ҡатынынан айырылған кеше ине. Атайҙың вафатына бер йыл булып үткәс, уға кейәүгә сығырға йыйыныуымды әсәйемә әйттем. Ул быны аңламаны, бөтөнләй ҡабул итмәне. Бәлки, шундай ауыр саҡта мине янынан ебәрергә теләмәгәндер. Уның илап-һыҡтауҙары, үтенеү-ялбарыуҙары аша үтә алманым, кейәүгә сығыуҙан баш тарттым. Етәксем тағы бер йыл самаһы өмөтләнеп йөрөнө лә бер ҡатынға өйләнде. Мин диссертациямды уңышлы яҡлап, икенсе урынға эшкә күстем. Шулай йыл артынан йылдар үтте. Әсәйем дә мәрхүмә булды. Хәҙер мин – 50-не уҙған ҡатынмын. Барыһы ла бар: иркен фатирым, эшем, тормошом етеш. Әммә. япа-яңғыҙмын. Исмаһам, кешенеке кеүек яҡын туғандарым да юҡ бит. Ярай, алда әйткәнемсә, бесәйем бар. Хәлдәремдә, шатлығымды ла, ҡайғымды ла уға һөйләйем. Ни эшләп, берәй ир-егет менән танышмайһың, парлы булһаң, еңелерәк, тормош күңеллерәк булыр ине, тип әйтеүселәр ҙә бар. Аҡыллы, лайыҡлы, күркәм холоҡло, эшлекле ир-егеттәрҙең барыһының да ҡатыны, ғаиләһе бар шул. Ә инде кем етте шуның менән танышып, ваҡыт үткәреп йөрөгөм килмәй. Бына шулай йәшәп ятам әле. Өфө ҡалаһынан Римма исемле ҡатындың һөйләгәндәренән яҙылды.",Минең яңғыҙлығымда әсәйем ғәйепле,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,2300,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-12-10/mine-ya-y-ly-ymda-s-yem-yeple-4501822,2025-12-10T21:51:00+00:00
"Ҡышҡы һалҡын көн. Туҡталышта биш минут баҫып торһаң да, түҙеп булмаҫлыҡ итеп өшөй башлайһың. Үҙемдең маршрут автобусы оҙаҡ көттөрмәй килеп туҡтағас, тиҙ генә  кереп, уңайлы бер урын алдым. Бер нисә минут үткәндер, кондукторҙың Төшөгөҙ! Һеҙҙе алып бармайым! Ана ишек! тип ҡаты ғына итеп әйткән тауышына һиҫкәндем. 70 йәш тирәһендәге бабай тыңлаулы ғына итеп ишеккә табан атланы. Насар кейенмәгән. Эскән кешегә лә оҡшамаған. Әллә аҡсаһы булманымы икән? тип уйларға ла өлгөрмәнем, йәш кенә бер ҡыҙ кондуктор янына йүгереп килеп етте. Бабайҙы төшөрмәгеҙ! Үҙем түләйем! тип ҡарт кеше өсөн билет алып бирҙе. Кеше хәленә керә белгән йәш ҡыҙҙың изге ҡылығынан һуң, автобус эсе яҡтырып киткән һымаҡ тойолдо.  Етмәһә, йома көнө ине. Бабай, уңайһыҙланып ҡына ҡарап, ҡыҙға ҡарап ишетелер-ишетелмәҫлек кенә итеп рәхмәт әйтте, ләкин урын булһа ла ултырманы, үҙенең туҡталышына барып еткәнсе ишек төбөндә аҫҡа ҡарап барҙы. Автор фотоһы.",Бабайҙы автобустан төшөрмәгеҙ!,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,921,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-16/babay-y-avtobustan-t-sh-rm-ge-4580563,2026-02-16T19:45:00+00:00
Быйыл Берҙәм дәүләт һәм төп дәүләт имтиханы пункттарына күҙәтеүсе булараҡ ата-әсәләр ҙә инәсәк.,Ата-әсәләр ҙә күҙәтәсәк,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,95,https://yanshishma.com/articles/ber-m-d-l-t-imtikhany-/2025-05-19/ata-s-l-r-k-t-s-k-4241911,2025-05-19T18:49:09+00:00
"Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылының сығарылыш класс уҡыусылары башҡарыуында ""Гөлнәзирә"" бейеүе! Аҡ юл һеҙгә, ҡыҙҙар, егеттәр!","Эх, өҙҙөрә бит Бөрйән уҡыусылары!",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,127,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-05-26/eh-r-bit-b-ry-n-u-yusylary-4250459,2025-05-26T14:28:00+00:00
"Республика парламенты рәйесе Константин Толкачев белдереүенсә, мәктәп һәм балалар баҡсалары биләмәләрендә тәмәке, шулай уҡ вейптар ҡулланыуҙы сикләү маҡсаты ҡуйыла. Штрафты 3 мең һумға тиклем еткереү тәҡдим ителә. Закон проекты Дума ҡарауына тапшырыла. - Статистика буйынса өлкән кластарҙы белем алыусыларҙың 60 проценты парта. Наркологтар быны электрон тәмәке, вейптарға мода булыуы аңлата. Бындай хәлде үҙгәртергә тейешбеҙ, - тине Константин Толкачев. 19 Азамат 13:26 Сығанаҡ: ""Һаҡмар""",Ил хөкүмәте мәктәптәрҙә тәмәке тартыуҙы тыйыу тураһында проектты хупланы,['Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,487,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-04/il-h-k-m-te-m-kt-pt-r-t-m-ke-tartyu-y-tyyyu-tura-ynda-proektty-huplany-3956257,2024-10-04T15:37:00+00:00
"Дуҫлыҡ ансамбленең етәксеһе  Фәим Салауат улы Ғайсин балаларҙың сығыштарын әҙерләгән. Ҡарағыҙсы, бәләкәй артистарҙың кейемдәре ниндәй матур, сағыу, заманса итеп тегелгән!  Сығыштары ла дәртлелер, күңелгә ятып торалыр әле.",Дуҫлыҡ ансамбленекеләр ҡурайҙа өҙҙөрҙө,['Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,221,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-27/du-ly-ansamblenekel-r-uray-a-r-3947562,2024-09-27T13:40:00+00:00
"Артисты ансамбля песни и пляски «Красная звезда» Ракетных войск стратегического назначения, легендарного ансамбля песни и пляски имени Александрова, а также фронтовой творческой бригады Ленинградского военного округа, открывшие гастрольный тур в Стерлитамаке, уже выступили в Сибае, а сегодня их встречают в Белорецке. Всего в рамках Дней армейской культуры они посетят пять городов, в числе которых Октябрьский и Уфа. В Сибае зрителям было особенно приятно увидеть в составе фронтовой бригады вокалистов местного, Сибайского концертно-театрального объединения — Заслуженных артистов РБ Фларида Биргалина и Альфира Заманова, которые теперь представляют фронтовую бригаду Ленинградского военного округа. — Поднимаем дух наших бойцов в зоне специальной военной операции, — рассказали они. — Когда узнали, что едем в Башкирию на Дни армейской культуры, очень обрадовались, ведь соскучились по родной сцене. На передовой сцены нет – выступаем в блиндажах, окопах и подвалах. Артист ансамбля имени Александрова Никита Филаретов на каждом концерте в Башкирии исполняет песню «Шаймуратов генерал». По его словам, такое задание ему дала сама Ольга Фаллер, начальник отдела культурных программ департамента культуры Минобороны РФ. - Три из четырех куплетов пою на башкирском языке. Учить слова было непросто, поэтому запросил транскрипцию. Занимался этим в отпуске. Башкирский язык — самобытный, не похож ни на один другой, - делится мнением мужчина. А еще Никита Филаретов отмечает, что миссия у его коллектива – великая: — Считаю, сама идея проведения Дней армейской культуры — великолепная, и должна реализовываться в разных регионах. Военно-патриотические песни никогда не потеряют актуальности. Это наша Родина, наша культура, и наша общая цель — передавать великое музыкальное наследие из поколения в поколение. Подготовлено по материалам газеты «Сибайский рабочий». Фото Гульдар КадаевойАртисты ансамбля песни и пляски «Красная звезда» Ракетных войск стратегического назначения, легендарного ансамбля песни и пляски имени Александрова, а также фронтовой творческой бригады Ленинградского военного округа, открывшие гастрольный тур в Стерлитамаке, уже выступили в Сибае, а сегодня их встречают в Белорецке. Всего в рамках Дней армейской культуры они посетят пять городов, в числе которых Октябрьский и Уфа. В Сибае зрителям было особенно приятно увидеть в составе фронтовой бригады вокалистов местного, Сибайского концертно-театрального объединения — Заслуженных артистов РБ Фларида Биргалина и Альфира Заманова, которые теперь представляют фронтовую бригаду Ленинградского военного округа. — Поднимаем дух наших бойцов в зоне специальной военной операции, — рассказали они. — Когда узнали, что едем в Башкирию на Дни армейской культуры, очень обрадовались, ведь соскучились по родной сцене. На передовой сцены нет – выступаем в блиндажах, окопах и подвалах. Артист ансамбля имени Александрова Никита Филаретов на каждом концерте в Башкирии исполняет песню «Шаймуратов генерал». По его словам, такое задание ему дала сама Ольга Фаллер, начальник отдела культурных программ департамента культуры Минобороны РФ. - Три из четырех куплетов пою на башкирском языке. Учить слова было непросто, поэтому запросил транскрипцию. Занимался этим в отпуске. Башкирский язык — самобытный, не похож ни на один другой, - делится мнением мужчина. А еще Никита Филаретов отмечает, что миссия у его коллектива – великая: — Считаю, сама идея проведения Дней армейской культуры — великолепная, и должна реализовываться в разных регионах. Военно-патриотические песни никогда не потеряют актуальности. Это наша Родина, наша культура, и наша общая цель — передавать великое музыкальное наследие из поколения в поколение. Подготовлено по материалам газеты «Сибайский рабочий». Фото Гульдар Кадаевой",Алғы һыҙыҡта сәхнә юҡ - блиндаждарҙа сығыш яһайбыҙ,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Хикәйә'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1],4,Йәмғиәт,3770,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-08-25/al-y-y-y-ta-s-hn-yu-blindazhdar-a-sy-ysh-ya-ayby-4360199,2025-08-25T11:05:00+00:00
"Үҙәк хәрби округ ансамбле Рәсәйҙең иң боронғо армия коллективтарының береһе. Уның репертуарында патриотик йырҙар, халыҡ бейеүҙәре, хәрби марштар һәм һалдаттарҙың батырлыҡтары тураһында әҫәрҙәр бар. «Мираҫ» ансамбле — башҡорт мәҙәниәтенең визит карточкаһы. Ул сағыу вокаль-хореографик композициялары, ҡеүәтле вокалы, оркестр музыкаһы һәм халыҡ бейеүҙәре менән дан тота. Уларҙың берлектәге сығышын тамашасылар тәүге тапҡыр 24 августа Өфөнөң «Торатау» конгресс-холында «Армия мәҙәниәте көндәре» сиктәрендә үтте. Программала халыҡ көйҙәре, хәрби марштар һәм лирик композициялар, батырлыҡты һәм Ватанға һөйөүҙе данлаған дәртле бейеүҙәр ҡаралғайны. Концертты ""Мираҫ"" йыр һәм бейеү ансамбле Илкәйем вокал-хореографик композицияһы менән асып ебәрҙе. Порт Артур йырын ансамблдең хоры бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты Юлай Ҡасимовтың ҡурай көйөнә башҡарҙы. Артабан концерт Маршрут, Ҡул эше оҫталары, «Бер ғаиләлә» дуҫлыҡ бейеүе кеүек сығыштары менән үрелеп барҙы. Тамашаның икенсе өлөшөн Екатеринбургтан үҙәк хәрби округының йыр һәм бейеү ансамбле үҙҙәренең хәрби-патриотик йырҙары, бейеүҙәре менән дауам итте. Коллективта ҡатнашыусыларҙың күбеһе – Башҡортостанда тыуғандар. Республика мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, ансамблдең сығыштары хореография, вокал сәнғәте һәм инструменталь жанрҙың синтезынан ғибәрәт. - Армия мәҙәниәте көндәре үҙәк хәрби округ биләмәһендә үтеүенә шатбыҙ, - тип билдәләне художество етәксеһе, подполковник Антон Шолохов. - Коллективта ҡатнашыусыларҙың күбеһе Башҡортостан Республикаһынан. Бөгөн артистарҙың бер өлөшө МХО биләмәһендә эшләй. Гастролдәрҙән һуң Екатеринбургҡа ҡайтҡас, шунда китәм. Хәрби хеҙмәткәрҙәребеҙҙең мораль-психологик рухын һаҡлау буйынса эш туҡтамай. Ансамбль артисы, ефрейтор Роберт Гәрәев Башҡортостанда тыуған. Тәүҙә Борай ауылында бейей, һуңынан Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжына уҡырға инә. Һуңынан Питерҙағы Көнбайыш хәрби округының йыр һәм бейеү хәрби ансамбленә эләгә. Ә һуңынан ул үҙәк хәрби округында шундай уҡ ансамбль барлығын белә, шул ваҡыттан алып Роберт Гәрәев бында ике йыл эшләй. Һәр саҡ, гастролдәргә килгәндә хәрбиҙәрҙе, уларҙың йонсоған, хәлһеҙләнгән йөҙҙәрен күрәһең, уларҙың ҡайһы берҙәре һуғыш яланынан яңы ғына ҡайтҡан була. Һәм шул мәлдә йәш артистар килеп, концерттар бирһә, уларҙың күҙҙәре шунда уҡ яҡтырып китә. Беҙҙең концерт хөәрбиҙәрҙең рухын күтәрергә ярҙам итә, - ти Роберт Гәрәев.  Мәҙәниәт һәм армия бер бөтөн. Ансамблдә ҡатнашыусыларҙың береһе – Нефтекаманан Эмиль Шумский. Ул, Роберт кеүек үк, Р. Нуриев исемендәге колледжды тамамлай. Ансамбль менән контрактҡа Екатеринбургта армия хеҙмәт ваҡытында ҡул ҡуя. Ике аҙнанан коллектив менән МХО биләмәһенә юллана.","«Йырҙа - батырлыҡ, бейеүҙә - ҡыйыулыҡ! """,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 1],6,Еңеү,2701,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-24/yyr-a-batyrly-beye-yyyuly-4360700,2025-08-24T23:55:00+00:00
"Күгәрсен районында Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре дүрт кешенең ғүмерен өҙгән һәм икәүһе зыян күргән юл-транспорт ваҡиғаһының сәбәптәрен асыҡлай. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, бөгөн көндөҙгө сәғәт 5-тәр тирәһендә Магнитогорск - Ира автомобиль юлының 310-сы саҡрымында 38 йәшлек ир ""Лада Веста"" автомобиле менән ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығып, ҡаршыға килгән «Лада Гранта» менән бәрелешә. Юл-транспорт ваҡиғаһында «Гранта» водителе һәм уның ике пассажиры, шулай уҡ «Веста»ның 50 йәшлек пассажиры ашығыс медицина ярҙамы килгәнсе ваҡиға урынында йән биргән. Юл фажиғәһенең сәбәптәрен асыҡлау буйынса полиция хеҙмәткәрҙәренең эшен көйләү өсөн Дәүләт автоинспекцияһы идаралығы хеҙмәткәрҙәре һәм БР буйынса Эске эштәр министрлығының ЭКЦ эксперт-автотехникаһы ебәрелгән. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бер юлы дүрт кеше һәләк булған,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0],4,Хәүефһеҙлек,873,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-17/ber-yuly-d-rt-keshe-l-k-bul-an-4511722,2025-12-17T19:45:00+00:00
"авап кыска булды, ""Без аңлатма бирүдән тыелабыз"" диелгән матбугат хезмәте хатында. -да кайбер телләрдә видеоконтентны түләүле рекламлап булмауга беренчеләрдән булып ""Радио Свобода""ның беларус телле каналы менеджеры Франтишек Вячеркоигътибар иткән иде. Реклама интерфейсында 44 тел бар. Алар арасында татар, башкорт, кыргыз, таик һәм башка телләр юк. Азатлык та берничә көн элек ширкәтенә аңлатма сорап язды, ләкин әлегәчә авап булмады. Кулланучылар -да да реклам урнаштырганда татарлар һәм татар теле белән бәйле аудиторияне сайлап булмый дип белдерде. Татарстанның кайбер дәүләт матбугат чаралары хосусый ширкәтенең әлеге чикләүләрен Көнбатыш ""кече"" милләтләрнең хокукларын боза дип, мәсьәләне сәясиләштерергә тырышты. ""Бу сәяси мәсьәлә, бизнес кына түгел"", ""Сәяси теләктәшлек булмаса, Көнбатыш корпорацияләре алдында татарларның хокукларын яклау иңел булмаячак"", дип язды ТНВ сайты.",телләр дискриминациясенә бәйле сорауларга аңлатма булмаячагын белдерде,['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,884,https://www.azatliq.org/a/30138033.html,2019-08-30T12:11:12+00:00
"Һелсинки күренешеФинляндия башкаласында төзеләчәк өр-яңа зур мәчет турында быел әй билгеле булды. Азатлык хәбәрчесе Оазис вакыфы вәкиле, төзелеш проектының менеджеры Пиа Ярди белән элемтәгә кереп, проектның үзенчәлекләре турында сөйләште. – Яңа мәчет кайчан һәм кайда төзеләчәк? – Хәзерге вакытта мәчетнең проектына архитекторлар арасында конкурс игълан ителгән. Аның нәтиәләре билгеле булуга проект өстендә эш башларга ниятлибез. Минем уйлавымча, төзелеш эшләре 2017 елдан да иртәрәк башланмас. Мәчетнең урынына килгәндә исә, Һелсинки хөкүмәте белән бу мәсьәләне килештереп бетердек диярлек. Алар безгә шәһәр үзәгендә бер урын тәкъдим итте. Мөгаен, шуны сайларбыз да, чөнки Һелсинки мөселманнарының күпчелеге нәкъ менә шушы районда яши. – Төзелешкә акча кем бирә? – Әлегә безнең кулда бер миллион еврога якын акча бар. Аны без Баһрәйн дәүләтенең патша гаиләсеннән алдык. Бу акчага шул архитекторлар конкурсын уздырабыз да. Төзелешкә килгәндә исә, акчаны бөтен халыктан ыябыз. Финляндиядә яшәүче мөселманнардан күп ыеп булмас дип уйлыйм, шуңа күрә бөтен дөнья мөселманнарына мөрәәгать итеп, акча көтәбез. Ислам динен тотмаган кешеләр ярдәм итәргә теләсә, әлбәттә, баш тартмаячакбыз. Шуңа басым ясыйсым килә: кем нинди күләмдә акча бирсә дә, безгә үзенең таләпләрен, шартларын куя алмаячак. Без мәчетне бөтен мөселманнар өчен төзибез. Аерым бер милләт яисә дини юнәлеш вәкилләренә өстенлек бирелмәячәк. – Финляндиядә хәзер мөселманнар күпме? Пиа Ярди - ""Оазис"" вакыфының проект менеджеры– Безнең исәпләүләр буенча, илдә 65-75 мең мөселман яши. Шуларның 60ы Финляндиянең көньягында – башкала тирәсендә төпләнгән. Араларыннан нинди дә булса бер халык төркемен аерып алу мөмкин түгел. Төньяк Африка, Гыйрак, Әфганстаннан килеп күченгәннәр якынча бертигез дәрәәдә. Сүриядән килгәннәрнең саны арта. Сомалидан килүчеләрнең саны 10 мең кеше тәшкил итәдер. Шулай да, төгәл санны әйтү авыр, чөнки бөтенесе дә безнең оешмада теркәлү узмый, әлбәттә. Ләкин 65-75 мең мөселман Финляндиядә бар. Һәм бу сан арта. – Һелсинки үзәгендә татарлар булдырган Ислам мәркәзе, гыйбадәтханә бар. Сез алар белән аралашасызмы? – Әлбәттә. Безнең үзара мөнәсәбәтләр яхшы. Вакыт-вакыт аларның мәчетләренә йөрибез. Татарлар белән киңәшләшергә дә туры килә. Алар бит Финляндиядә күптән яши. Илнең бөтен нечкәлекләрен беләләр, тәрибәләре зур. Әмма шул ук вакытта алар шактый ябык әмгыять. Араларына артык кертмиләр. – Яңа мәчет зур булачакмы? Күпме кеше сыйдыра алачак? – Беләсезме, Финляндия медиасында Һелсинкида 20 мең квадрат метрлык мәчет төзеләчәк дигән сенсацион хәбәрләр таралгач, күп кеше аптырап, хәтта куркып калды. Чынлыкта без әле мәчет ни дәрәәдә зур булыр дип төгәл әйтә алмыйбыз. Минемчә, әлеге зур мөселман комплексының бер өлеше генә мәчет булып хезмәт итәчәк. Нәкъ менә гыйбадәтханә мәйданы 2700 квадрат метр булса, анда күп дигәндә 2500 кеше сыячак. Калган өлешендә исә хатын-кызлар әмгыяте, яшьләр оешмасы, төрле түгәрәкләр, дәресләр өчен урын каралган булачак. – Ә Финляндия әмәгатьчелеге бу яңалыкны ничек кабул итте? Каршы чыгучылар булдымы? – Булды. Беренче чиратта, Чын финнар һәм Милли коалиция кебек уң көчләр каршы чыкты. Аннары Ираннан килгән шигыйләр бу фикерне хупламады. Безне ваһһабчылыкта гаепләүчеләр, сез – иһадчылар диючеләр булды. Финляндия әмгыятендә бәхәс куптыЧыннан да, ил башкаласында төзеләчәк яңа мәчет Финляндия әмгыятендә бәхәсләр китереп чыгарды. Евангелие Лютеран чиркәвенең (ә финнар тумыштан нәкъ менә шушы чиркәү вәкилләре булып санала) мәчет төзелешенә теләктәшлек белдерүе күп кенә финнарда ризасызлык тудырды. Чиркәүнең мәчет төзелешен хуплау карарын белгәннән соң, күп кенә финнар чиркәүдән чыгу ягын карады (Финляндиядә моны махсус сайт аша эшләп була, үзен чиркәүдән азат иткән кеше махсус чиркәү салымыннан да азат була әле). Ә менә Чын финнар фиркасенең Һелсинки итәкчесе Сеппо Канерва мәчет төзелешен хуплавын белдерде. Ләкин шул ук вакытта ул минем иртәнге сәгать биштә манарадан елаган тавышны ишетәсем килми дип өстәп тә куя. Финляндия татарлары уңай карыйБез Филяндиядә яшәүче татарлар белән дә элемтәгә кердек. Мәгълүм булганча, алар суоми ирендә гасырдан бирле яши. Һелсинки үзәгендәге ислам мәркәзе исә ХХ гасыр башыннан бирле эшләп килә. Ислам әмгыяте рәисе Атик Али түбәндәгеләрне сөйләде: Атик Али - Финляндия Ислам әмгыяте рәисеӘлбәттә, без яңа мәчетнең төзеләчәгенә сөенәбез. Мин бу яңалыкны күбрәк менталь яктан кабул итәм. Финляндиягә яңа гына күченеп килгән мөселманнар өчен манаралы мәчет үзенә күрә бер ярдәм символы булачак. Бу яңа мәчет Финляндияне аларга тагы да якын итәчәк. Әлегә кадәр безнең илдә бер генә манаралы мәчет бар – ул да булса Ярвәнпә шәһәрендә татарлар төзегәнгыйбадәтханә. Һелсинкида манаралы мәчет булса, илгә яңа күченеп килгән мөселман мигрантларына мондагы тормышка ияләшергә иңелрәк булачак. – Ә Финляндия татарлары башка мөселманнар белән ни дәрәәдә тыгыз аралаша? – Алар белән аралашабыз. омга саен безнең мәчеткә килүче ир-атларның яртысын башка милләт мөэминнәре тәшкил итә. Әле узган Рамазан аенда гына алар белән бергәләшеп Төньяк Европада ак төннәр вакытында ураза тоту нечкәлекләре турында фикер алыштык. Кыскасы, аралашып яшибез. Ләкин алар үзләре мөстәкыйль, ә безнең үзебезнең оешма. Рәсми бергәлек хәрәкәте бездә юктыр.","Һелсинкида яңа мәчет проекты: ираннар каршы, татарлар хуплый",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Донъя,5200,https://www.azatliq.org/a/27260738.html,2015-09-21T14:31:43+00:00
"10 февраля в Уфе победитель регионального этапа фестиваля «Театральное Приволжье» среди молодежных коллективов – театр «Лики» концертного зала «Башкортостан» выступит с благотворительным показом спектакля по повести Михаила Рощина «Эшелон». Действие спектакля разворачивается на фоне исторических событий. Каждый персонаж - это живая история, наполненная эмоциями, мечтами и внутренними конфликтами. Как сохранить человечность в условиях безысходности? Как выбраться из лабиринта собственных страхов и сомнений? Режиссер: Анжелика Рамазанова. В главных ролях: Данилова Татьяна, Мулюкова Камилла, Канзафаров Денис, Хрущёв Арсений. Напомним, среди детских коллективов нашу республику представляет вокально-театральная мастерская «Этюд» ГДК г. Стерлитамак. По мотивам знаменитого произведения Владимира Железникова «Чучело» дети показывают глубокую инсценировку, раскрывающую важные нравственные проблемы современного общества. Впервые фестиваль «Театральное Приволжье» состоялся в 2019 году по инициативе полномочного представителя президента РФ в ПФО Игоря Комарова. В этом году проект проводится в седьмой раз.","""Эшелон"" спектаклен ҡарарға килегеҙ!",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Иҡтисад,1110,https://shonkar.com/news/i-tisad/2026-02-02/eshelon-spektaklen-arar-a-kilege-4561460,2026-02-02T20:20:00+00:00
"Руководитель клуба Валентин Александрович Корнилов поприветствовал гостей и участников клуба: ""За прошедший год нашим клубом  было проведено более двух десятков различных походов, в которых были задействованы около 100 человек. В будние дни юные туристы занимаются в своих кружках и объединениях на базе нашего Центра, а в выходные и праздничные дни есть возможность путешествовать по нашей  Республике Башкортостан. Желаем нашему клубу огромных успехов! Дорогие юные туристы! Пусть ваша энергия и оптимизм бьют ключом! Пусть все препятствия легко преодолеваются, а новые возможности открываются на каждом шагу. Помните, что вы способны на великие дела! "" На видео выступление директора Центра Р. Н. Рахматуллина, выступления членов туристического клуба ""По следам предков"" и взрослых участников турклубов г. Уфы.",Туристский семейный клуб «По следам предков» отметил свою первую годовщину,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Файҙалы эштәр,813,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-11-11/turistskiy-semeynyy-klub-po-sledam-predkov-otmetil-svoyu-pervuyu-godovschinu-4002943,2024-11-11T11:56:00+00:00
"Для участия в форуме приглашаются студенты — уроженцы Республики Башкортостан, обучающиеся в вузах Москвы и Московской области. Традиционно он проводится с целью укрепления связей с землячеством, позволяет выявлять активную молодежь, которая сохраняет связь с республикой и стремится вносить вклад в ее развитие. Обращаем внимание, что для участия в форуме необходима обязательная регистрация по ссылке. В день проведения участники должны прибыть по адресу: г. Москва, проспект Вернадского, 82, стр. 1, корпус 5 (РАНХи ГС, актовый зал), иметь при себе паспорт и желательно быть одеты в деловом стиле, сообщает пресс-служба Ассоциации студентов и аспирантов РБ. Артур СМОЛОВ",В Москве студенты — уроженцы из Башкортостана соберутся на форуме «Якташ»,['Дин' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,673,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-06/v-moskve-studenty-urozhentsy-iz-bashkortostana-soberutsya-na-forume-yaktash-4456485,2025-11-06T20:00:00+00:00
"фикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбировгенерал Шәйморатов исемендәге медаль булдырырга тәкъдим иткән. Бу хакта ""Коммерсантъ""яза. Моның белән бәйле рәвештә дәүләт бүләкләре һәм мактаулы исемнәр турындагы канун маддәсенә үзгәрешләр кертергә ниятлиләр. Канун өлгесе Корылтай президиумы карамагына ибәрелә. Әлеге медальне ""батырлык һәм кыюлык"" күрсәтеп, әмәгать тәртибен саклаучыларга, гадәттән тыш хәлләрдә кешеләрне коткаручыларга, гомерләрен куркыныч астына куеп, хәрби, сивил хезмәт бурычларын үтәүчеләргә бирү тәкъдим ителә.2019 елда генерал Шәйморатов ордены булдырылган иде. Ул шул ук исемдәге медальгә медальгә караганда республикада зуррак дәрәәгә ия бүләк булачак дип фаразлана. Орденны гомерен куркыныч астына куеп, хәрби, сивил, хезмәт бурычларын үтәгәндә каһарманлык кылучыларга тапшырачаклар. Хәзергә кадәр Башкортстанда Шәйморатов ордены барлыгы 343 кешегә тапшырылган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстанда генерал Шәйморатов медале булдырырга тәкъдим итәләр,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,986,https://www.azatliq.org/a/32362062.html,2023-04-13T10:01:03+00:00
"Архив фотосыКазандагы мәктәп психологларына яулыктан йөрүче кызлар белән сөйләшеп, алар турында белешмә язып бирергә кушылган. Шундый белешмәләрнең берсе Азатлык карамагына да килеп иреште. Ул Казан мәктәпләренең берсендә укучы 8 яшьлек кыз турында. Документта, аерым алганда, икенче чирек башында бу баланың ""гарәп баш киеме"" кия башлавы күрсәтелгән. Яулык сатып алып бирүне ул әти-әнисеннән үзе сораган, чөнки аның әнисе кебек киенәсе, әнисенә охшыйсы килгән. Белешмәдән аңлашылганча, сораштыру вакытында баланың гаилә тормышына кагылышылы сораулар да бирелгән – мәсәлән, өйдә нинди китаплар укулары белән кызыксынганнар. ""Кайсы дингә карыйсың? "" дигән сорауга бала авап бирә алмаган. ""Милләтең – кем? "" дигәнгә ""Мин – татар"" дип авап биргән. Белешмәдә укучы баланың актив, тәрбияле булуы, олимпиада һәм бәйгеләрдә катнашуы, бию белән шөгыльләнүе дә әйтелгән. Азатлык әлеге кызның әти-әнисе белән сөйләште. Алар үзләренең исем-фамилияләрен һәм бала укыган мәктәпне, укытучыларының исемнәрен күрсәтмәүне үтенделәр. — Бу хәл турында каян белдегез? — Мәктәп психологыннан белдек, ул кызыбыз белән сөйләшергә рөхсәт сорап безгә шалтыратты. — Нинди сораулар биргәннәрен кызыгыз кайтып әйтмәдеме? — Юк, андый нәрсә булмады. — Бу хәлләр кызыгызга тәэсир иттеме? — Ул аны әлегә аңламый. Бәләкәй әле ул. — Ул исемлекләр, характеристикалар сезнең мәктәптән МВДга киттеме инде, әллә, тавыш чыккач, тукталып калдымы? — Белмим, әйтә алмыйм. Мин үзем бик кеше күзенә кереп йөри торган кеше түгел, без ифрат та тыныч тормыш алып барабыз, бер кешегә кагылмыйбыз. Ләкин бу хәл чыгырдан чыгарды. Эчке эшләр министрлыгы шулай тыныч тормыш алып барган, бер зыяны тими торган кешеләргә бәйләнеп, тынычлыкны, балансны боза. Без бит эшлибез, салымнарны түлибез, башка дин әһелләренә яхшы карыйбыз. Ә алар тигез урында тынычлыкны бозалар. Бу алга таба нәрсәгә китерер, белмим. — Сез бу хәлләрне тикшерер өчен адвокатка мөрәагать иттегез. Шундый резонанс чыккач, мәктәп мөдире яки аның урынбасары, ни өчен тавыш күтәрәсез дип сезгә үпкәләмәдеме? Эчке эшләр министрлыгы хаты— Без тавыш күтәрмибез бит. Безнең мәктәпкә бернинди дә дәгъвабыз юк. Без Эчке эшләрдән шундый хат килгәнгә ачулы. Мәктәпкә бер сүзебез дә юк. Ни өчен Эчке эшләр министрлыгы ата-аналардан башка шундый мәгълүмат ыя? Эчке эшләр министрлыгының балигъ булмаганнар белән эшләү бүлеге безне – мөселманнарны, тәртипсез, караусыз балалар белән, гаиләләре начар балалар белән бер рәткә куя. Канун бозган, наркотиклар кулланган балалар белән бер рәттә – мөселман балалары! Без бер исемлектә. Безнең ачуны шул әйбер чыгара. — Ничек уйлыйсыз, мондый хатның килеп чыгуы нәрсә белән бәйле? Башта мәктәптән татар телен чыгардылар, хәзер мөселман балаларына тотындылар, дип санаучылар да бар. Бу бер-берсенә бәйле әйберләр дип уйлыйсызмы? — Әлбәттә, бәйле әйберләр. Мөселманнарны ачык рәвештә эзәрлекләү бара. — Адвокат хәбәр итүенчә, сез Эчке эшләр министрлыгына каршы шикаять язгансыз? — Мин адвокат белән сөйләшеп, прокуратурага шикаять яздым. Шулай ук бала хокукларын яклаучыга да (Русиянең балалар омбудсмены Анна Кузнецова - ред. ) яздым. — Прокуратурадан һәм Кузнецовадан уңай авап килмәсә, алга таба нишләячәксез? — Мин уңай авапка өметләнәм. Чынлыкта безнең максат – әмәгатьчелеккә иткерү иде, резонанс тудыру, шуңа күрә мин бу эшнең бер 80 проценты эшләнде дип уйлыйм. Эчке эшләрдән килгән бу күрсәтмәләр канунга каршы килә торган гамәл. Казан Кирмәне вәкилеәйткәнчә, мондый күрсәтмә ул хатынның үзенең инициативасы булган. Бәлки чыннан да аның гына инициативасыдыр. Әгәр бу әйбер барып чыккан булса, мөгаен, аңа премия бирерләр иде, аның артыннан башка бүлекләр да шуны эшли башлар иде. Шушы әйберне бетерү, туктату бик зур казаныш дип уйлыйм. — Башка ата-аналардан да мондый тикшерүләр барлыгы турында ишеттегезме? Әллә сезне генә тикшергәннәр булып чыгамы? — Беренчедән, безнең кызыбыз мәктәптә яулык бәйләүче берәү генә, ә башка мәктәптәге хәлләрне мин белмим. Ләкин, башка мәктәпләрдә дә шундый хәлләр булган, дип сүзләр йөри. Кемдер әйтте: 1930 нчы еллар кануннары кире кайта дип. Ярый әле бу әйбер күтәрелде, күтәрелмәгән булса, тагын нәрсә булыр иде? Мондый әйберләрне гел күтәреп торырга кирәк. — Мәктәбегез рус мәктәбеме, татар мәктәбеме? — Рус мәктәбе. — Сезнең кызыгыздан башка яулыклы укучылар, укытучылар бармы? — Юк. Хәзер татар мәктәпләрендә дә андыйлар юк диярлек. — Сезнең кызыгыз сыйныфта яулыклы кыз берәү генәме? — Әйе, берәү генә. — Кызыгыз мәктәпкә яратып йөриме? Кыерсытулар юкмы? — Юк, бернинди начар мөнәсәбәт тә юк, сыйныфташлар ягыннан да, укытучылар ягыннан да. Яулыктан йөри, бер кеше игътибар итми, моңа кадәр бер начар әйбер дә булганы юк иде. Ул яулык ябынгач, укытучылар аңа ""матур булган"" дип мактаулар да әйтеп кайтаралар иде, сыйныфташлары ""бу нәрсә, ни өчен кидең? "" дигән сораулар бирделәр. Бернинди дискриминация юк иде. — Гаиләгездә ничә бала бар? — Безнең өч бала.","""Яулыклы кызларны тәртипсез балаларга тиңләмәкчеләр""",['Дин' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0],7,Әңгәмә,4850,https://www.azatliq.org/a/29870116.html,2019-04-09T11:17:58+00:00
"Барыһы 36 хикәйә килде, араларындағы иң яҡшы тип һаналған 20 хикәйә гәзит биттәрендә псевдоним  аҫтында баҫыласаҡ. Әҫәрҙәрҙе  жюри баһаланы һәм 10 еңеүсе һайлап алды. Беренсе урынды Өфөнән Рәзинә Урманшина яуланы. Икенсе урында — Әминә Яхина (Сибай) һәм Борис Мәхмүтов (Ырымбур). Өсөнсөлә — Фәрзәнә Аҡбулатова (Өфө), Зифа Ишмырҙина (Ейәнсура районы) һәм Рузида Үтәшева (Сибай) яуланы. Еңеүселәр бәйге бағыусыларынан аҡсалата приздар алды. — Бындай конкурстар яңы һәләттәрҙе асырға мөмкинлек бирә, еңеүҙә — тәү сиратта уҡыусылар — тип билдәләне Артур Дәүләтбәков. — Икәүһе конкурста беренсе тапҡыр ҡатнашты, уларҙың исемдәре — еңеүселәр иҫәбендә. Ырымбур театры режиссеры Борис Мәхмүтовтың «Һуҡыр бейеүсе»хикәйәһен айырыуса билдәләп үткем килә — тип билдәләне баш мөхәррир. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Өфөлә Ноғман Мусин иҫтәлегенә әҙәби конкурс еңеүселәре бүләкләнде,"['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек']",[1 1 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 1 1],8,Конкурстар,1445,https://henek.info/articles/---+--/2025-06-19/f-l-no-man-musin-i-t-legen-bi-konkurs-e-e-sel-re-b-l-kl-nde-4281684,2025-06-19T10:55:00+00:00
"2024 йылда Башҡортостандың Минең бизнесым үҙәге эшҡыуарҙарға Кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ һәм шәхси эшҡыуарлыҡ башланғысына булышлыҡ итеү милли проекты сиктәрендә 15 меңдән ашыу хеҙмәт күрһәткән. Был күрһәткестәр 2023 йылдыҡына ҡарағанда 23 процентҡа юғарыраҡ, тип хәбәр итә БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығының матбуғат хеҙмәте. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан – Минең бизнесым үҙәге – уңайлы һәм һәр кем ҡулланырлыҡ майҙан, ул бизнес өсөн күп хеҙмәттәр күрһәтә. Хәҙер үҙәктең 13 офисы бар. Киләһе йылда Сибайҙа тағы бер офис асырға торабыҙ, – ти Башҡортостан эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Зөһрә Гордиенко. Үткән йылда 13 меңдән ашыу кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты, үҙмәшғүл һәм физик шәхес һалым түләү, маркетинг стратегияларын булдырыу, бухгалтер иҫәбе, хоҡуҡ һорауҙары, финанс ярҙам төрҙәре һәм башҡа йүнәлештәр буйынса консультация ярҙамы алған. Үҙәк 453 эшҡыуарға һәм 229 үҙмәшғүлгә 800 профилле хеҙмәт күрһәткән. Бер тәҙрә форматында 1700-ҙән ашыу комплекслы хеҙмәт күрһәтелгән. 2024 йылда дәүләт ярҙамының яңы төрҙәре индерелгән: Туристик сувенир, Ваҡиғалы сара, Турист маршруты, Агротуризм. Улар менән республиканың 200 кесе һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты ҡулланған. Шулай уҡ үҙәк 257 сара үткәргән, улар араһында белем биреү программмалары, тренингтар, семинарҙар, стратегик сессиялар, оҫталыҡ дәрестәре, түңәрәк өҫтәлдәр, конференциялар бар. Уларҙа 7 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан. Фото һәм сығанаҡ –.",15 меңдән ашыу хеҙмәт күрһәтелгән,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0],5,Милли проекттар,1433,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-01-10/15-me-d-n-ashyu-he-m-t-k-r-telg-n-4079851,2025-01-10T16:14:00+00:00
"Өфөлә Рәсәйҙең милли матурлығы фестивале үтте. Уның сиктәрендә уҡыусылар араһында «Рәсәй отличнигы» милли лидерлыҡ премияһы еңеүселәре, шулай уҡ «Рәсәйҙең камил ханымы» Бөтә Рәсәй матурлыҡ һәм стиль конкурсы һәм «Көнсығыш Европа һылыуҡайы» халыҡ-ара конкурсы лауреаттары һәм дипломанттары билдәләнде.",Гүзәллек бәйгеһе,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Конкурстар,300,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-07-09/g-z-llek-b-yge-e-4308462,2025-07-09T15:02:09+00:00
"Кәрәк буласаҡ: бәпембәнең 400 һары төҫтәге сәскәһе, 4 ҡырҡылған лимон, 4 туралған әфлисун һәм 3 литр һыу.",Бәпембә сиробы әҙерләйек,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Аш-һыу,105,https://yanshishma.com/articles/ash-yu-ser-re/2025-05-21/b-pemb-siroby-erl-yek-4245254,2025-05-21T19:00:00+00:00
"14 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар төркөмөндә 16 юниор ҡыҙ ярыша. Былтырғы донъя беренселеге еңеүсеһе Ишембайҙан Софья Степанова (тренеры Янис Сафин) ошо төркөмдә сығыш яһай. Ул рус шашкаһында йәшен тиҙлегендәге программала алтын алған, бразиль шашкаһы буйынса рапидта бронза миҙал яулаған. Ишембай ҡалаһынан Милана Хажиева (тренеры Янис Сафин) 11 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар төркөмөндә бразиль шашкаһында еңеүсе булған. Стәрлетамаҡ ҡалаһы ҡыҙы Розалина Яуышева (тренеры Ринат Рысаев) 9 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында көмөш һәм бронза миҙалдар яулаған. Шашкасылар алдында иң ҡатмарлы ярыш – классик программала көс һынашыу тора. Еңеүселәр 8 ноябрҙә асыҡланасаҡ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Үҫмер шашкасыларыбыҙ донъя беренселегендә миҙалдар яулаған!,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],4,Спорт,1076,https://amanat.su/news/sport/2025-10-31/mer-shashkasylaryby-don-ya-berenselegend-mi-aldar-yaula-an-4449387,2025-10-31T15:08:00+00:00
"Сәлимйәненең бер туған ҡустыһы Ғәлимйәндең балаларын яратҡанын, һикерткәнен, шулар ыңғайына сабый кеүек уйнағанын күреп, йөрәге өҙөлөрҙәй була ине. Шулай бер көн ҡустыһы ғаиләһе менән килеп киткәндән һуң, Сәлимйән уйланып ултырҙы ла: Фәриҙә, әйҙә, балалар йортонан сабый алайыҡ, - тип ҡуйҙы. Оҙаҡ икеләнде Фәриҙә, шулай ҙа бала йәнле иренең теләгенә ҡаршы килә алманы, ризалашты. Үҙҙәре кеүек ҡараҡай ғына йәш ярымлыҡ Эльвираны һайланы улар. Былай ҙа көйлө тормоштары тағы ла бөтәйеп, ҡотайып киткәндәй булды. Айырыуса Сәлимйәндең шатлығы эсенә һыйманы: ял көндәрендә ҡыҙын эргәләге ҙур ҡалаға алып барып, каруселдәрҙә йөрөтһөнмө, циркка алып барһынмы, ә уйынсыҡтарҙың ниндәйен генә алманы! Фәриҙә, нисек кенә тырышһа ла, балаға ире кеүек эҫенә алманы, әммә ҡаҡмай-һуҡмай матур итеп тәрбиәләне. Йыл артынан йыл үтеп, Эльвира үҫеп етте. Тик ЖЭУ-ҙа тракторсы булып эшләгән Сәлимйән насар ғәҙәткә ылығып китте: эсеүе йышайҙы. Ошо сәбәпле ғаиләлә йыш тауыш-ғауға сыҡты. Шундай низағтарҙың береһендә йөрәкһегән Фәриҙә: ""Ни тип алдырҙың был баланы, яңғыҙ булһам, башым һуҡҡан яҡҡа сығыр ҙа китер инем! – тип әйтеп ысҡындырҙы. Был һүҙҙе тыштан инеп килгән Эльвира ла ишетте һәм атаһы менән әсәһенән дөрөҫлөктө һөйләп биреүҙе талап итте. Дөрөҫлөк хаҡы бик әсе булып сыҡты: яңы 16 йәше тулып, былай ҙа холҡо ауыр ғына булған Эльвира бөтөнләй ҡулдан ысҡынды. Район үҙәгендә күңел асыу урындары байтаҡ ине, шуларҙан ҡайтып инмәне, күрше ҡалаға китеп юғалыуҙары ла йышайҙы. Мәктәпте ташлап, ПТУ-ға инде, тиҙҙән уныһынан ҡыуылды. Ата менән әсәнең әрләү, илау, ялбарыуҙары бер һөҙөмтә лә бирмәне, уның ҡарауы, тиҙҙән ҡалаға китеп юғалып торған Эльвира бәпес тотоп ҡайтып төштө. Ни хәл итәһең тип, сабыйҙы ҡарашып йәшәп ятҡанда, ҡыҙҙары кейәү эйәртеп ҡайтып инде. Уныһы үҙе кеүек еңел тормош яратҡан, бер ҡайҙа ла эшләмәгән әҙәм булып сыҡты. Был икәү ҡорған табындарға Сәлимйән дә ҡушылып киткеләне. Тиҙҙән Эльвира бер-бер артлы тағы ике бала тапты. Фәриҙәнең тормошо тамуҡҡа әйләнде: өйҙә иреш-талаш тынманы, ҡыҙы бер туҡтауһыҙ әшнәләрен өйгә йыйҙы йә сығып китеп юғалды. Береһенән-береһе бәләкәй өс баланы тәрбиәләү, ашатып-эсереү тулыһынса ҡатын иңенә ятты. Ярай, Сәлимйән күндәм ярҙам итте, тик уныһы ла эсеп йонсотто. Көндәрҙән бер көндө бындай тормоштан тамам ялҡҡан, былай ҙа шәптән булмаған һаулығы ҡаҡшаған Фәриҙә үгәй атаһы үлгәндән һуң яңғыҙ йәшәгән әсәһе янына ҡайтты ла китте. Был хәлдән Сәлимйән бөтөнләй шаңҡып ҡалды. Кешенән бурысҡа аҡса алып, ҡатыны янына барып, һөйләшеп тә ҡараны, тик Фәриҙә кире ҡайтмаясағын белдерҙе. Ни хәл итәһең, тормош дауам итте. Ҡартатай хәленән килгәнсә балаларҙы ҡараны: ашарҙарына йүнәтте, мәктәпкә оҙатып ҡаршы алды. Ярай ҙа 60 йәше тулып, пенсияға сығып өлгөргәйне. Эскеһен тыйырға тырышты, шулай ҙа йәшел йылан ағыуынан бөтөнләй ҡотола алманы һәм көтмәгәндә 65 йәшлек ир үлеп ҡалды. Ҡараусыһыҙ, яҡлаусыһыҙ ҡалған өс баланы балалар йортона алып киттеләр. Ҡасандыр әллә ҡайҙан балҡып ултырған йорт-ҡура ташландыҡ хәлдә. Унда сираттағы дуҫы менән Эльвира көн күрә. Күршеләре араһында Фәриҙә ҡайтып китмәһә, бындай хәл булмаҫ ине, тиеүселәр ҙә бар. Һәр кемдең үҙ тормошо, уның да үҙе өсөн йәшәргә хаҡы бар, тип яҡлаусылар ҙа юҡ түгел. Балалар йортондағы өс бала нимә уйлап, нисек көн күрәлер – уныһы инде беҙгә ҡараңғы. Гөлдәр Яҡшығолова",Етем бала аҫраһаң.,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,3268,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-07-01/etem-bala-a-ra-a-4297324,2025-07-01T15:27:00+00:00
"Фәтхулла ИсхаковфикерләрУфаның Ленин районы мәхкәмәсе нахакка 13 ел төрмәдә утырып чыккан Фәтхулла Исхаковка дәүләт 31 миллион сум түләргә тиеш дигән карар чыгарды. Бу хакта -каналыиткерә, каналда мәхкәмә карары укылган видео да чыкты. Пенсионер үзе дәүләттән 450 миллион сумталәп иткән иде. Фикер алышу вакытында Фәтхулла Исхаков үзенең йомгаклау чыгышын ""әһәннәмдә яшәдем, әннәттә яшәргә мөмкинлек бирегез"" дип башлаган һәм ни өчен 450 миллион сум акча соравын аңлаткан, дип иткерә""Аспекты"". ""Диңгез буенда йорт – 100 миллион сум. Өйгә хезмәт күрсәтү – ун елга 50 миллион сум. Сак хезмәте һәм хезмәтчеләр – елына 10 миллион сум, ун елга – 100 миллион сум. Ял һәм дәвалану – елына 5 миллион сум. Калганы – башка төрле чыгымнар"", дигән ул. Ленин районы мәхкәмәсе пенсионерның дәгъвасын өлешчә канәгатьләндергән һәм аңа дәүләттән 31 миллион сум түләнергә тиеш дип карар чыгарган. Исхаковның адвокаты Виталий Буркинкешенең газапларын акчага әйләндереп карау мөмкин түгел, дип белдергән. ""Бигрәк тә бу әфаланулар 13 ел, кешелексез шартларда дәвам иткән булса. Бу вакыт эчендә Фәтхулла хатынын, әти-әнисен югалткан, баласы ятим калган һәм әти-әнисез 10 елдан артык яшәгән. итмәсә, азат ителгәч дөреслекне эзләүгә 50 еллап вакыт киткән"", ди ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфа мәхкәмәсе 13 ел нахакка төрмәдә утырган Фәтхулла Исхаковка 31 млн сум компенсация түләү карары чыгарды,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Башҡортостан,1337,https://www.azatliq.org/a/32591171.html,2023-09-13T14:08:02+00:00
"Илдар Дадин. Архив фотосыфикерләрМитинг кагыйдәләрен берничә тапкыр бозу турындагы маддә нигезендә Русиядә беренче булып хөкем ителгән Илдар Дадин Украина ягында сугышу һәм ""Русия инаятьләренә каршы тору"" өчен илдән китүен белдерде. Бу хакта ул Медиазонага әңгәмәсендәәйткән. Дадин Русиянең былтыр февральдә Украинага каршы сугыш башлавы белән килешә алмавын һәм Украина ягында сугышу өчен, 2022 елның мартында Русиядән Польшага китүен сөйли. Польшада вакытта бер елда ул Украинага килергә дип документлар ясаган, Путин сәясәтенә каршы чыгучы русияләрдән торган ихтыяри батальоннарның берсенә керергә теләгән. Быел июньдә Дадин ""Себер батальоны""на кергән һәм хәзерге вакытта фронтка китәр алдыннан әзерлек уза. Активист әйтүенчә, бу хәрби төркемгә керү – аның өчен Украина ягында сугышу өчен ""бердәнбер диярлек ысул"" булган. Дадин һинд сәясәтчесе һәм бәйсезлек көрәшчесе Махатма Гандихөрмәтенә үзенә ""Ганди"" кушаматы алган. ""Соңгы чара буларак – мин аларны [Русия хәрбиләрен] үтерергә тиеш. Аларны әсирлеккә алырга теләр идем, чөнки мин үтерүләргә каршы. Әсирләрне алмашып була, хәзерге вакытта Русия әсирлегендәге бик яхшы кешеләрне коткарып булачак. Шуңа мин күбрәк үтерү түгел, әсирлеккә алу яклы"", дигән активист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Активист Илдар Дадин Русиядән китүен һәм Украина ягында сугышачагын белдерде,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1315,https://www.azatliq.org/a/32569132.html,2023-08-29T06:25:47+00:00
"Башҡорт  теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының Бөтә Рәсәй съезында ҡатнашыуыма бик шатмын. Мин булған Һомай майҙансығында бигерәк тә Тамыр балалар телеканалы директоры Гөлназ Ҡолһаринаның сығышы оҡшаны. Гөлназ Фәрит ҡыҙы үҙенең проекттары һәм яңы эш алымдары менән таныштырҙы. Шулай уҡ, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары үҙҙәренең эш тәжрибәләре менән уртаҡлаштылар. Көндөң икенсе өлөшөндә Башҡортостан Дәүләт концерт залына күстек, ул бер яҡтан матурлығы менән хайран ҡалдырһа, икенсе яҡтан уҡытыусыларҙың әҙерлекле килеүе, бер-береһе менән танышып, ихлас аралашыуҙары, президиумда ултырғандарға уҡытыусыларҙың һәр теләк-һүҙҙәрҙең еткерелеүе, Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың һәр сығышты иғтибар менән тыңлап һәр бер мәсъәләне күҙ уңына алыуы, эш йүнәлештәрен барлауы ҡыуандырҙы, сөнки әйтергә теләгән һүҙҙәребеҙ елгә османы.",Әйтергә теләгән һүҙҙәребеҙ елгә османы,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0],5,Яңылыҡтар,832,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-05-14/yterg-tel-g-n-rebe-elg-osmany-4235190,2025-05-14T16:39:00+00:00
"5Ниләр турында сөйләштек: - Гөлзирә чит илдә мунча сагына. - Эссе мунчадан салкын карга сикерү дөресме? - Ә ничек чыныгырга? - Кояш чыгышы һәм батышында булган кызгылт төскә карап торыгыз. - Ә зәңгәр салкын ут, компьютер, телефон экранын йоклар алдыннан булса да сүндерегез. - Телефон детоксы: Гөлзирә 24 әр сәгать телефонсыз тора ала. - Алсу телефонсыз калырга курка, туганнары өчен борчыла. - Медитация турында. - Ашарга пешерү, еп эрләү, намаз уку да медитация. - Янә мунчага кайтабыз: нинди су эчәргә, кайчан ашарга. - Массаж файдасы. Сәламәт булыгыз, үз организмыгызны тыңлап яшәгез, табиб белән киңәләшегез.",Мунча һәм татарча медитация,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Милли һәм файдалы,613,https://www.azatliq.org/a/32319618.html,2023-03-16T14:25:52+00:00
"Министр также напомнил о санитарных нормах, регулирующих проведение уроков физкультуры на открытом воздухе в зимний период: Если погодные условия не соответствуют этим требованиям, уроки физкультуры переносятся в помещения или заменяются другими видами деятельности. В условиях суровых зимних морозов в Башкирии приоритетом остается здоровье и безопасность школьников. Четкие температурные пороги для отмены занятий помогают своевременно принимать решения и минимизировать риски для детей. Родителям и педагогам рекомендуется следить за официальными сообщениями и учитывать погодные условия при планировании учебного процесса и организации досуга школьников в зимний период. Кроме температурных ограничений, важным фактором является состояние дорог и транспортная доступность. В случае ухудшения погодных условий, сильного ветра или обледенения, администрация школ совместно с местными органами власти принимает решение о целесообразности проведения занятий или их отмене. Это особенно актуально для сельских районов, где дети зачастую добираются до школы на школьных автобусах или пешком по неосвещённым и скользким дорогам. Также в республике уделяется внимание оснащению образовательных учреждений необходимыми средствами для поддержания комфортной температуры в классах и обеспечения безопасности учащихся. В школах регулярно проверяется исправность отопительных систем, а при необходимости организуются дополнительные меры по утеплению помещений. Родителям рекомендуется заранее подготовить детей к зимним условиям: обеспечить тёплой одеждой, обувью и аксессуарами, а также объяснить правила поведения на улице в мороз и при гололёде. Важно, чтобы дети знали, как правильно одеваться и как вести себя в случае внезапного ухудшения погоды. В целом, система принятия решений в Башкирии направлена на баланс между необходимостью продолжения образовательного процесса и сохранением здоровья школьников. В случае отмены занятий школы и учителя организуют дистанционное обучение или предоставляют дополнительные материалы для самостоятельной работы, чтобы минимизировать потерю учебного времени. Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Как холода влияют на расписание школьников,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'],[0 1 1 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],5,Мәғариф,2217,https://uchbash.com/articles/upravlenie-obrazovaniem/2025-12-21/kak-holoda-vliyayut-na-raspisanie-shkolnikov-4516336,2025-12-21T18:59:00+00:00
"Йоҡонан уянғас, ""Бисмилләәһир-рахмәәнир-рахиим"" әйтергә онотмайһығыҙмы? Унан һуң ошо доғаны уҡырға кәрәк.",Иртәнге доға,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Дин,105,https://yanshishma.com/articles/iman-bar-a-khla-bar-/2025-08-13/irt-nge-do-a-4347320,2025-08-13T07:19:14+00:00
"- Эштәрҙе эксперт комиссияһы баһалаясаҡ. Конкурстың маҡсаты – төбәктең төҙөлөш тармағы өсөн юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләү һәм уларҙы эшкә йәлеп итеү. Был - ""Тормош өсөн инфраструктура"" милли проектының төп эшмәкәрлектәренең береһе, - тип билдәләне Башҡортостандың төҙөлөш һәм архитектура министры вазифаһын башҡарыусы Артем Ковшов.",Төҙөүселәр араһында конкурс ойошторола,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,338,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/t-sel-r-ara-ynda-konkurs-oyoshtorola-4529575,2026-01-06T00:46:00+00:00
"35 йыл – мөһим артылышӨфө фән һәм технологиялар университетының Сибай институты (филиалы) директоры, педагогия фәндәре кандидаты, доцент  Илдар Хәмитов халҡыбыҙҙың телен, тарихын, мәҙәниәтен, рухиәтен һаҡлауға индергән тос өлөшө өсөн Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ""Ал да нур сәс халҡыңа! "" миҙалы менән бүләкләнде. Ихлас ҡотлайбыҙ һәм гәзит уҡыусыларына уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.",Киләсәк – белемле йәштәр ҡулында!,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт'],[0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Мәғариф,392,https://bashgazet.ru/articles/belem-m-t-rbi/2025-11-28/kil-s-k-belemle-y-sht-r-ulynda-4486114,2025-11-28T19:15:00+00:00
"Улар араһында «Мәғариф», «Этерна», «Альма-матер» кеүек Мәскәү предприятиелары ла, шулай уҡ Дағстан, Удмуртия, Сыуашстан, Мордовия, Татарстан, Санкт-Петербург төбәктәренән бихисап дәүләт һәм шәхси нәшриәттәр ҙә бар. Яҡын сит илдәрҙә – Белоруссия, Абхазия, Үзбәкстан, Тажикстан, Ҡаҙағстанда нәшер ителгән китаптарҙы һатып алыу мөмкинлеге лә буласаҡ. Уҡыусыларҙы, һис шикһеҙ, Өфө нәшриәттәре ҡыуандырасаҡ.  Мотлаҡ «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йортоноң күргәҙмәһен ҡарарға саҡырабыҙ.",Ҡунаҡ көтәбеҙ,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 1 1 0],6,Яңылыҡтар,486,https://agideljurn.ru/news/novosti/2023-05-22/una-k-t-be-3267768,2023-05-22T15:46:00+00:00
"– Ҡустым, миңә ҡалһа, һин Галинаға ҡарағанда Наиләне нығыраҡ яратаһың, шикелле?",Йәшлектәге хата Хикәйә Рәмил ҒИМРАНИ,['Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1],2,Йәмғиәт,79,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-03-25/y-shlekt-ge-hata-hik-y-r-mil-imrani-4229634,2025-03-25T18:25:00+00:00
"Сочи кешеләре Сүриягә барганда һәлак булганнарны искә алаӘнкарада Русия илчесен атып үтерү, артистлар һәм журналистлар төяп Сүриягә очкан очкычның имерелеп диңгез төбенә китүе – бу шул Сүрия сугышының нәтиәсе һәм дәвамы инде. Русия Сүрия сугышында катнашмаган булса, аның илчесен дә атып үтермәсләр иде, артистлары да андагы урыс хәрбиләренең рухын күтәрергә бармас иде. Соңгысына аеруча тукталасым килә, чөнки бу бик тетрәндергеч һәм символик мәгънәгә ия бер фаига булды. Урыслар үзләре Хотят ли русские войны? (Урыслар сугыш телиме? ) дигән ырны бик яраталар, аны шушы очкыч һәлакәтендә бөтен составы белән диярлек юкка чыккан Александров ансамбле дә башкара иде. Бу ансамбль, иади төркем булса да, саклану министрлыгына карый, Мәскәү телевидениесе әйткәнчә, Русия гаскәренең символы булып тора. Әйе, урыслар үз илендә сугыш булуын теләми, ә менә башка илләрдә рәхәтләнеп сугыша, яңа төр коралларын да шунда сыный. Сүриядә дә, нигездә, урыс хәрбие һәм урыс коралы сугышты, Асадныкылар урыслар алып биргән Пальмираны да кулда тота алмады. Аның әле тулысынча тетелгән Хәлебе белән дә шулайрак булырга мөмкин. Елдан артык эссе гарәп чүлләрендә канлы сугыш алып барган урыс хәрбиләрен яңа иңүләргә рухландырып тору өчен, Русиядән әледән-әле алар янына күренекле артистлар, сәясәтчеләр, язучылар-журналистлар барып торды, алар исә кире илгә кайтып урыс гаскәриләрен милли каһарман итеп тасвирлап маташты. Ягъни, очкыч-очкыч төялеп Сүриягә очкан бу артистлар һәм журналист-язучылар да үзләренең сүзләре, чыгышлары белән бу сугышта катнаштылар һәм аны хупладылар. Кулларында коралы булмаса да алар – идеологик фронт сугышчылары иде. Һәм алар ырларга-биергә барганда түгел, ә рухи сугышта катнашырга барганда һәлак булды да. Александров исемендәге ансамбль Хәлеб хәрәбәләре уртасында ялкынлы чыгыш ясарга, анда иңү бәйрәме уздырырга тиеш булган. Ягъни, әле иргә дә күмелмәгән мөселман сөякләре өстендә ырларга һәм биергә. Әмма бу булмый калды. Ә хәзергә бөтен дөнья алдында Русиянең символ-тамгалары юк ителә - илчесе, ырчысы, хәбәрчесе, ярдәмчесе. Күп авыру балаларга ярдәм иткән Елизавета Глинка – Доктор Лиза да алар арасында. Әйтерсең, Аллаһ аның мөселманнарга каршы сугыш алып барган урыс хәрбиләре арасында түгел, ә ярдәмгә мохталар, Хәлеб һөүмнәрендә һәлак булганнар арасында хәтер билгесе булып калуын теләгән. Тик һаман үлем белән уйнаучылар, читтә барган шушы рәхимсез сугышларга мәдхия ырлап торучылар бу хәлләргә нәтиә ясый беләме соң? Юктыр, мөгаен, югыйсә, татарларның әннәттәй ирләрен басып алудан башланган бу явызлыклар һаман дәвам итмәс иде. Русия беркайчан үз гаебен таный белми, тәүбә кылмый, кичерү сорамый. Димәк, мондый сугышлар һәм мондый һәлакәтләр әле алга таба да булачак. Фәүзия Бәйрәмова, язучы, әмәгать эшлеклесе""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Сүрия сугышы кайтавазы Русиядә ныграк яңгырый,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],5,Комментарийҙар,2806,https://www.azatliq.org/a/28198392.html,2016-12-27T01:03:02+00:00
"Радий Хәбировфикерләр21 июньдә Башкортстан башлыгының республика дәүләт телләре һәм Башкортстан халыклары телләрен саклау һәм үстерү өчен грантлары бәйгесенә йомгак ясалды. Бу хакта Башкортстан башлыгының грантлар фонды сайтыхәбәр итә. Быел дәүләттән финанс ярдәмне 33 оешма алачак. Алар тәкъдим иткән проектларга барлыгы 50 млн сум каралган. Исемлектән күренгәнчә, башкорт теленә багышланган 25 проект, чуаш теленә — 2, мордва, удмурт һәм мари телләреннән берешәр проект иңү яулаган. Исемлектә татар телле проект юк. Өлешчә татар теленә бәйле иңүче проект күптелле проект арасында күренә. ""Мультителле маара: уйнап өйрәнәбез (""Мультиязычное приключение: учимся, играя"") дип аталган проектны ""Флагман"" оешмасы тәкъдим иткән. Ул Уфадагы балалар бакчаларындагы балаларга башкорт, татар, инглиз телләренә интерактив укыту курсы оештыруны күзаллый. Моның өчен Башкортстан бюджетыннан 665 мең сум акча бүленәчәк. Башкортстан башлыгының грантларының төп өлеше Уфа шәһәрендә тормышка ашачак. Анда 17 проект иңү яулаган. Икенче урында — Гафури районы. Шулай ук башкорт телен үстерү өчен Пермь крае, Мәскәү, Чиләбе һәм Свердлау өлкәләренә дә акча бүленәчәк.2022 елда башкорт телен үстерүгә — 33 млн, татар проектына — 1 млн сум бүленде. Республикада яшәүче башка халыкларга берни дәбирелмәде.2020 елгы анисәптә Башкортстанда яшәүче халыкларның саны түбәндәгечә теркәлгән: урыслар — 37,5, башкортлар — 31,5, татарлар — 24,2, чуашлар — 2, марилар — 2,1, украиннар — 0,4, башка милләт вәкилләре — 2,3. Республикада барлыгы 160 милләт вәкиле яши. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Быел Хәбиров грантын отучылар арасында аерым татар телле проектлар юк,['Иҡтисад' 'Татарстан'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1631,https://www.azatliq.org/a/33004769.html,2024-06-22T06:30:12+00:00
"Үткән ял көндәрендә Ҡыпсаҡ ауыл советы ауыл биләмәһендә ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтары янып китте. Быға тиклем ошондай ут янғын арҡаһында Байғаҙы ауыл советында урман янғыны сыҡҡайны. Йыш ҡына янғын ауыл биләмәләрендә ағас әҙерләү һәм эшкәртеү менән шөғөлләнгән һәм пилорамдар тотҡан кешеләрҙең үҙҙәре ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтарына ут төртөүҙән сыға. Тағы бер тапҡыр иҫкә төшөрөргә теләйем - ағас ҡырҡыу ҡалдыҡтарын (опила, горбыль) асыҡтан-асыҡ яндырыу, бигерәк тә йәйге янғын хәүефе осоронда, тыйыла. Бындай янғын сығанаҡтары урындағы халыҡ өсөн ҙур хәүеф тыуҙыра. Көслө ел барлыҡҡа килһә, эргә-тирәләге урман массивының, торлаҡ йорттарҙың, янған усаҡ эргәһендә урынлашҡан хужалыҡ ҡаралтыларының янып китеү ҡурҡынысы тыуа. Йыш ҡына яндырыуҙа ғәйеплеләрҙе асыҡлап булмай. Әммә ошондай янғындар сыҡҡан осраҡта тикшереү өсөн Белорет район-ара күҙәтеү эшмәкәрлеге һәм иҫкәртеү эштәре бүлеге вәкилдәрен саҡырырға килештек. Ғәйеплеләрҙе табып, мотлаҡ язаларға кәрәк тигән ҡарарға килдек. Рф административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһындағы кодексының 8.2-се статьяһына ярашлы, етештереү һәм ҡулланыу ҡалдыҡтарын туплау, ташыу, эшкәртеү, утилләштереү йәки зарарһыҙландырыу өлкәһендәге талаптарҙы үтәмәү административ штраф һалыуға килтерә: - граждандарға ике меңдән өс мең һумға тиклем; - вазифалы кешеләргә ун меңдән утыҙ мең һумға тиклем күләмендә административ штраф һалыуға килтерә; - юридик шәхес булдырмайынса эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген алып барған кешеләргә - утыҙ меңдән илле мең һумға тиклем йәки эшмәкәрлекте туҡһан тәүлеккә тиклем административ туҡтатыу; - юридик шәхестәргә - йөҙ меңдән ике йөҙ илле мең һумға тиклем йәки эшмәкәрлекте туҡһан тәүлеккә тиклем административ туҡтатыу. Сығанаҡ: Р. Абдуллин, район хакимиәте башлығы.",Ағас ҡалдыҡтарына кем ут төртә?,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Йәмғиәт,1711,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-07-01/a-as-aldy-taryna-kem-ut-t-rt-4296928,2025-07-01T12:05:00+00:00
"Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы Рәхимов Таһир, йәш хәбәрсе.",""" Ҡышҡы пейзаж""",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",118,https://amanat.su/news/min-donyany-r-tl-yem/2024-12-20/ysh-y-peyzazh-4060921,2024-12-20T10:22:00+00:00
"ХӨРМӘТУЛЛА ҮТӘШЕВ: Йомабай Иҫәнбаев. Был исемде ишетеү менән күңелде ғорурлыҡ һәм һоҡланыу тойғолары биләп ала. Минең өсөн Йомабай олатай икеләтә яҡын һәм ҡәҙерле шәхес. Беренсенән, ул минең яҡташым, ырыуҙашым. Ә икенсенән, Йомабай Иҫәнбаев минең хеҙмәттәшем! Йәғни, ул заманында Башҡорт драма театрында эшләгән. Йомабай олатай 1923 йылдың ноябренән алып 1925 йылдың июнь айына тиклем, йәғни Парижда үткән Бөтөн донъя декоратив сәнғәт күргәҙмәһендә ҡатнашыр өсөн гастролгә киткәнгә тиклем Башҡорт драма теартында ҡурайсы-артист булып эшләгән. Был факттарҙы раҫлаусы ҡомартҡылар ҙа бар. Театрыбыҙҙың музейына ингән һайын латин графикаһы менән яҙылған афишала мәшһүр ҡурайсының фотоһүрәте беҙҙе ҡаршылай. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт театрына нигеҙ һалыусыларҙың береһе, оҫта ҡурайсы, бейеүсе, талантлы актер, режиссер, халыҡ ижадын төплө белеүсе Ғиниәт Ушанов менән бер сәхнәлә сығыш яһауы, Йомабайға, һис шикһеҙ, оло сәнғәт мәктәбе булған. Ул Салауат батыр, Ашҡаҙар, Ҡарағол, Ынйыҡай менән Юлдыбай, Шәүрәкәй спектаклдәрендә ҡатнаша. Китапты уның яҡташтары – Йомабай Иҫәнбаевтың биографияһын күптән өйрәнеүсе, Башҡортостандың халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбай, тарихсы һәм журналист Азат Ярмуллин һәм мин төҙөнөк. Китапҡа башҡорт һәм рус телдәрендә уникаль архив документтар, төрлө йылдарҙа баҫылған мәҡәләләр һәм музыкант тураһында хәтирәләр, һирәк фотоһүрәттәр инде. Фото һәм мәғлүмәт менән ярҙам күрһәткән театрыбыҙҙың музей мөдире Азалия Әхмәт ҡыҙы Балгазинаға, Хәйбулла районы хакимиәте башлығы Рөстәм Динислам улына, Башҡортостандың Милли мүзейына, Хайбуллинский-Историко-Краеведческий Музей-Хайбуллинского-Района, Хәйбулла районының Йомабай Иҫәнбаев исемендәге мүзейға оло рәхмәт!",ЙОМАБАЙ ИҪӘНБАЕВ,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1 1 1 0],8,Мәҙәниәт,1689,https://tamasha-rb.ru/news/kultura/2024-07-04/yomabay-i-nbaev-3834533,2024-07-04T09:08:00+00:00
"Бында борон-борондан халыҡ йолаларына таянып йәшәгәндәр. Республикабыҙ бөгөн матур тәбиғәте менән генә түгел, ситтән килеүсе туристар алдында тарихи йолаларҙы үтәгән, тәнде лә, күңелдәрҙе лә сәләмәтләндереүсе мунсалары менән дан тота. Һәм ""На рахате"" фестиваленең иң төп сараһы мунса мәҙәниәтенә ҡағылышлы булһа, уларҙың тулы файҙаһын алыу өсөн төрлө миндек һәм шифалы үләндәр ҡулланыу ҙа мөһим роль уйнай. Бында бөгөн Төркиәнән, Алтайҙан һәм Рәсәйҙең бик күп төбәктәренән алдынғы дауалаусылар, атап әйткәндә, үләнселәр йыйылған. –  Кешеләрҙең тәне һәм психикаһы менән эшләйем. Беҙҙең бөтә проблемалар ҡайҙан килә? Әлбиттә, психосоматиканан. Башта беҙ эмоцияларҙы кисерәбеҙ. Ә улар аҙаҡ тәндә тороп ҡала. Һәм бына шуларҙың барыһын да алып ташлау мөмкинлеге бар. Был фестивалгә беҙ үләндәр килтерҙек. Былар - дөрөҫ йыйылған сәйҙәр. Минең өлкән йәштәге уҡытыусым бар, ул фән докторы, профессор. Уның әйтеүенсә, үләндәрҙе дөрөҫ йыйыуҙан тыш, уларҙы дөрөҫ киптерергә лә, һаҡларға ла кәрәк. Ысынлап та, был ныҡ мөһим. Бер үлән икенсеһен ҡаплай һәм киләһе үләнгә энергияһын ҡалдыра. Беҙҙә бына бөйөр, үт ҡыуығы өсөн үләндәр, ирҙәр, ҡатындар өсөн айырым үләндәр бар. Ашай һәм тәнгә һылай торған майҙар бар. Ныҡ билдәле зверобой майын эшләп килтерҙек. Беҙ был шифалы үләндәрҙе дарыу булараҡ та, косметологияла ла ҡулланырға тәҡдим итәбеҙ. Үләндәрҙе үҙебеҙ, Рәсәйҙең экологик яҡтан иң таҙа ерҙәренә барып йыябыҙ. Шәхсән үҙем медицина буйынса Мәскәү университетында уҡыным һәм әле лә күп ерҙәрҙә белем алам. Халыҡты дауалау өсөн бер белем генә етмәй. Һәр ваҡыт үҫешергә, мәғлүмәт туплпрға кәрәк, – тип уртаҡлашты Мәскәүҙән килгән остеопат Елена. Мунсаларға барған юл тап үләндәр, сәйҙәр аша үтә. Шуға ла хуш еҫле сәй алғанда уҡ бөтә кеше лә уны мунсала нисек ҡулланырға, сәйен ҡасан эсергә төплө белем алып уҙа үләнселәр янынан. Әйткәндәй, мунса ҡаласығы бөтә Рәсәйҙән йыйылған 30-ҙан ашыу мобиль мунса, кәрәк-ярағы, мейес һәм душ системалары экспозицияларынан тора. Төп майҙансыҡта коллектив боҫланыу өсөн дүрт йәмәғәт мунсаһы йыһазландырылған һәм улар фестивалдең икенсе көнө, йәғни 27 июлдә лә, иртәнге 10:00 сәғәттән кискә тиклем эшләйәсәк. Парланыу буйынса Рәсәй чемпиондарынан оҫталыҡ дәрестәре, мунса мәҙәниәте тураһында лекциялар һәм авторлыҡ скрабтары менән косметик процедуралар көтөлә. Өҫтәүенә ҡунаҡтарҙы һыу аттракциондары һәм бассейндар көтә. Иртәгә ""На рахате"" һаулыҡ һәм туризм фестивалендә ғаиләгеҙ менән ялығыҙҙы күңелле һәм файҙалы үткәреп өлгөрәһегеҙ әле, дуҫтар! Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Башҡортостан - көс йыйыу урыны,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Йәмғиәт,2651,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-27/bash-ortostan-k-s-yyyyu-uryny-4328576,2025-07-27T20:15:00+00:00
"Тыуған ауылында ете йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң 1946—1950 йылдарҙа Өфөнөң 9-сы урта мәктәбендә уҡый (1994 йылда уға халыҡ шағиры исеме бирелә һәм ул бөгөн Рәми Ғарипов исемендәге 1-се  республика башҡорт интернат-гимназияһы тип атала). йылдарҙа — А. М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтының студенты. 1954 йылда «Йүрүҙән» исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы  сыға. 1955 йылдың сентябрендә «Совет Башҡортостаны» гәзитендә мәғлүмәт бүлегенең әҙәби хеҙмәткәр вазифаһында эшләй башлай. 1955 йылдың декабренән әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлеге әҙәби хеҙмәткәре, 1956 йылдың февраленән «Совет Башҡортостаны» гәзитенең әҙәбиәт һәм мәҙәниәт бүлеге мөдире. 1957 йылдың февраль айынан  декабргә тиклем Башҡортостан китап нәшриәтендә әҙәбиәт бүлеге редакторы. 1958 йылдың апреленән 1959 йылдың июнь айына тиклем «Әҙәби Башҡортостан» журналының әҙәби хеҙмәткәре. 1959 йылдың 15 июлендә Башҡорт АССР-ының  Салауат районының «Һарғамыш» совхозында комсомол  секретары итеп һайлана. 1959 йылдың 20 ғинуарында БАССР Яҙыусылар союзына алына. 1961 йылдың октябрь айынан 1962 йылдың март айына тиклем Салауат районының «Октября юлы» район гәзитендә бүлек мөдире. 1962 йылдың авгусынан 1967 йылдың мартына тиклем «Совет Башҡортостаны» гәзитендә (Өфө ҡалаһы) әҙәби хеҙмәткәр. 1967 йылдың сентябрь айынан 1972 йылдың апреленә тиклем  «Башҡортостан ҡыҙы» журналында яуаплы секретарь. 1973 йылдың сентябренән 1974 июль июль айына тиклем  СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы (СССР ФА БФ) кесе фәнни хеҙмәткәр. 1977 йылдың 20 феврәлендә Өфө ҡалаһында вафат була. Үлгәндән һуң Салауат Юлаев исемендәге премия (1988 йыл) һәм Башҡортостандың халыҡ шағиры исеме (1992) бирелә. 1994 йылдан  1-се республика башҡорт интернат- гимназияһы  Рәми Ғарипов исемен йөрөтә. Фотолар һәм мәғлүмәт: Сайт Рами Гарипова.",Бөгөн - Рәми Ғариповтың тыуған көнө,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],5,Был ниндәй көн икән,1783,https://yanshishma.com/articles/byl_ninday_kon_ikan/2026-02-12/b-g-n-r-mi-aripovty-tyu-an-k-n-4575119,2026-02-12T10:01:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрДүшәмбе, 17 июльдә БМО иминлек шурасының Украина белән бәйле утырышында күпчелек илләр Русияне ашлык килешүен торгызырга чакырды. Килешүнең вакыты 17 июльдә чыкты, Мәскәү әлегә анда катнашырга ниятләмәвен әйтте. БМОның Нью-Йорктагы штаб-фатирында үткән утырышта Украина тышкы эшләр министры Дмитрий Кулеба""Русия дөньяны шантажлый"", дип белдерде. Аның әйтүенчә, Русия хакимиятләренең гамәле ""миллионлаган украинның һәм бөтен дөньяда дистәләгән миллион кешенең тормышына кагыла"". Беренче чиратта, бу Африкада һәм Азиядә яшәүчеләргә кагыла, чөнки анда азык-төлеккә бәяләр артырга мөмкин, ачлык куркынычы бар"" дип искәрткән ул. Кулебаның сүзләрен китерә. Үз чиратында Русия даими вәкиле урынбасары Дмитрий Полянский Мәскәү әйткәннәрне кабатлап, килешү гамәлдә вакытта Русия экспортын яхшыртуда бернинди алга китеш булмады, дип әйткән. Ул Украинаны ""ачык диңгез һуманитар коридорын Русиянең сивил һәм хәрби объектларына провокацияләр һәм һөүмнәр ясау өчен куллануда"" гаепләгән. Украина һәм Русия ашлык һәм башка азык-төлек экспорты ягыннан дөньядагы иң алдынгы илләрнең берсе. Шуңа күрә ашлык чыгаруны туктату бөтен дөньяда азык-төлеккә бәяләр артуга китерергә мөмкин. Узган елның июленнән гамәлдә булган килешүгә ярашлы, Украина чит илләргә 33 миллион метрик тоннага якын кукуруз, бодай һәм башка ярмалар чыгара ала иде. Якшәмбе көн иртән Одесса портыннан Төркиянең ""Самсан"" йөк көймәсе чыкты һәм Истанбулга юл тотты. Бу – ашлык чыгаруга рөхсәт алган соңгы көймә иде. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлагач Русиягә кертелгән Көнбатыш чикләүләре Русиянең азык-төлек һәм ашламаларны чит илгә чыгаруын тыймый. Шулай да Русия үз продукциясен дөнья базарына чыгарганда, түләүләргә, логистикага һәм иминиятләштерүгә кертелгән чикләүләрнең киртә булып торуын берничә тапкыр искәртте. Русия үзендә итештерелгән аммиакны Одессадагы порт аша чыгара башларга рөхсәт итүләрен, Россельхозбанкны түләү системына ялгауны таләп итте.17 июльдә Украина президенты Владимир Зеленский БМО баш сәркатибе Антониу Гутерришбелән телефоннан сөйләшкәндә Кара диңгездәге портлар аша ашлыкны алга таба да чыгару мөмкинлекләрен бергәләшеп эзләүләре турындаиткерде. Зеленский әйтүенчә, бу эшкә кызыксынган башка илләр дә кушыла ала. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",БМО иминлек шурасында Русияне ашлык килешүен озайтырга чакырдылар,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2319,https://www.azatliq.org/a/32508462.html,2023-07-18T10:48:29+00:00
"- 2025 йылда төҙөлөш тармағы күп йүнәлештәр буйынса лайыҡлы һөҙөмтәләр күрһәтте. Быйыл ошо уҡ темпты һаҡлап ҡалыу бик мөһим. Ғинуарҙа төҙөлөш стадияһында торлаҡ күләме юғары кимәлдә һаҡланған – 116 миллион квадрат метр, был былтырғыға ҡарағанда ике процентҡа күберәк. Шулай уҡ йыл башынан 4 миллион квадрат метр торлаҡ төҙөлөшө башланған, был уҙған йыл күрһәткестәренән 34 процентҡа юғарыраҡ. Төбәк башлыҡтарынан күп фатирлы торлаҡты ваҡытында сафҡа индереүҙе контролдә тотоу эшен көсәйтеүҙәрен һорайым. Бынан тыш, ҡала төҙөлөшө ҡеүәтен арттырыу менән даими шөғөлләнергә кәрәк, – тип билдәләне Марат Хөснуллин. - Юл эшмәкәрлеге лә айырым иғтибар зонаһында ҡала. Быйыл 20,5 мең саҡрым төбәк һәм урындағы юлдар төҙөү, реконструкциялау һәм ремонтлау планлаштырыла. Вице-премьер билдәләүенсә, бөгөнгө көндә Мәскәү, Иркутск, Түбәнге Новгород өлкәләре һәм Башҡортостан федераль проекттарҙың һәм дәүләт программаларының төп күрһәткестәрен үтәү буйынса лидер төбәктәр булып тора. Ошо һәм башҡа көнүҙәк темалар тураһында Республика Башлығы сайтында уҡығыҙ",Радий Хәбиров төбәк үҫеше буйынса Хөкүмәт комиссияһы президиумы ултырышында,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Йәмғиәт,1046,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-02-20/radiy-h-birov-t-b-k-eshe-buyynsa-h-k-m-t-komissiya-y-prezidiumy-ultyryshynda-4586220,2026-02-20T09:57:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБалаларны хастаханәгә алып киткәннәр. Татарстан тикшерү комитеты иминлек таләпләренә туры килмәүче хезмәт күрсәтү турында инаять эше ачылуын хәбәр итте. Бүген, 17 гыйнварда Казан янындагы Дәрвишләр бистәсендә 9-11 сыйныф укучылары арасында химия фәненнән олимпиада узган. Казандагы ""Дуслык"" сәламәтләндерү-белем бирү үзәге ашханәсендә төшке аш ашаганнан соң, 15 бала үзен начар хис иткән. Аларның 12 сен, агуланганга охшаган дип, Агафонов исемендәге инфекция хастаханәгә алып киткәннәр. Белгечләр агулануның сәбәпләрен тикшерә, дип иткерә""Коммерсантъ"", Татарстан тикшерү комитеты иминлек таләпләренә туры килмәүче хезмәтләр күрсәтү турында инаять эше ачылуын хәбәр итте. Прокуратура да тикшерү башлаткан. ""Дуслык"" үзәгендә дезинфекция үткәрелә, ыештыру эшләре бара, дип белдергәннәр республиканың мәгариф министрлыгы матбугат хезмәтендә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда химия олимпиадасында катнашучы 12 бала ашханәдә агуланган,['Спорт' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,996,https://www.azatliq.org/a/kazanda-himiya-olimpiadasinda-katnashuchi-12-bala-ashhanada-agulangan/33279332.html,2025-01-17T17:13:04+03:00
"фикерләрРусия Украинага 2022 елның 24 февраль иртәсендә бәреп керде. Башта сугышта контрактчылар катнашты, берничә айдан республикаларда ихтыяри батальоннар төзелә башлады. 2022 елның сентябрендә мобилизация игълан ителде. Һәлак булучыларның санын хакимиятләр яшерә, шулай да аларны ирләүне район-шәһәр итәкчелеге зурлап уздыра һәм бу хакта ирле матбугат чаралары яки төрле пабликлар яза. Ике ел эчендә төп күзәтү: ике республикадан сугышның соңгы 200 көнендә ыелган саннар беренче 500 көненә табылган саннардан ике тапкыр күбрәк. Ягъни сугышның беренче 500 көнендә Татарстаннан кимендә — 512, Башкортстаннан кимендә 819 кешеһәлак булган. Ике республикага — кимендә 1331 кеше дигән сүз. Сугышның соңгы 226 көнендә бу сан 1364 кешегә арткан. Әлеге тенденцияне хисабы да раслый. Басма язуынча, август-сентябрьдә һәр атна саен бөтен Русия буйлап 360 хәрбинең үлеме расланса, 9 октябрьдән атналык үлемнәр саны 550-600 кешегә итә. Бу сикереш Авдеевка һәм Донеци өлкәсенең башка шәһәрләренә һөүмнең артуы белән туры килә. Русия төбәкләреннән Украинада һәлак булучылар санын һәм ""Медиазона""ның уртак тикшеренү төркеме дә барлый. Аларның 20 февральдә чыккан соңгыхисабынакүрә, Татарстаннан — кимендә 1030, Башкортстаннан кимендә 1450 кеше һәлак булган. Бар Русиядән кимендә 45 123 хәрбинең үлгәне расланган. Ачыкланган үлемнәрнең өчтән икесе сугышка кадәр армия белән бәйле булмаган кешеләр: ихтыярилар, мобилизацияләнүчеләр, элекке тоткыннар һәм хосусый хәрби ширкәтләр ыйган ирләр. Һәлак булучы мобилизацияләнүчеләр саны — 5406. Аларның 80 проценты сугышның икече елында үлгән. Башкортстан Украинадагы сугышта иң күп кешесен югалткан төбәкләрнең берсе булып тора. Иң күп үлүчеләр башкала Уфа һәм Стәрлетамактан, аннан соң Белорет, Учалы, Ишембай, Әбәлил районнары, Салават һәм Нефтекама шәһәрләре килә (2024 елның 22 февраленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Украинадагы сугышта Башкортстаннан һәлак булучыларТатарстаннан иң күп үлүчеләр — башкала Казан һәм Чаллыдан, аннан соң Түбән Кама, Әлмәт, Бөгелмә, Яшел Үзән, Кукмара, Тәтеш, Алабуга, Балтач районнары килә (2024 елның 22 февраленә булган саннар): Барлык районнарда үлүчеләр санын харитада күрә аласыз: Украинадагы сугышта Татарстаннан һәлак булучыларУкраинадагы сугышта һәлак булган Башкортстан һәм Татарстан кешеләренең кимендә 265 е (10ы) — 2022 елның көзендә мобилизациягә эләгеп китүчеләр.2022 елның әендә ике республикада да ихтыярилар батальоннары төзелгән иде. Анда язылып сугышка китүчеләр арасында да үлеп кайтучылар саны шактый. Без теркәгән саннар мондый: Украинадагы сугышка ""Вагнер"" хосусый хәрби ширкәтенә ялланып китеп үлүчеләр саны да зур. Безнең хисапка күрә, Башкортстан һәм Татарстаннан кимендә 340 кеше ""Вагнер""га ялланып китеп сугышта башын салган. Татарстан һәм Башкортстаннан кимендә 32 ирнең икешәр баласы, 27 ирнең өчәр баласы ятим калган. Тагын кимендә дүрт кешенең дүртәр баласы, ә ике кешенең бишәр баласы калган. Үлүчеләр саны арта барганда, сугыштан кайтып китәргә теләүчеләр дә арта. Былтыр Русиядә ""Путь домой"" хәрәкәте оешты. Мобилизацияләнүчеләрнең хатыннары инде елдан артык сугышкан ирләрен кайтаруны таләп итә. Хакимиятләр сугыш бетми торып, бөтенләйгә кайтару булмаячак диләр. Хатыннар моның белән килешми. Үлүчеләр урынына контракт төзүчеләрне ыю активлашты. Дәүләт матбугаты, эш урыннары аша ирләрне гаскәргә чакыралар. Матбугат чараларындагы әңгәмәләр, мәкаләләр акча белән кызыктыруга яки ""чын ир булсаң, раслап күрсәт"" дигәнманипуляциягә корылган. ""Гражданин и армия"" проекты башлыгы Сергей Кривенкорусияләрнең хәзер сугышка барасы килми, чөнки анда ""иттарткыч башланды""дип саный. — Халык барысын да күрә һәм сугышырга барырга теләми, чөнки иттарткыч, кешеләрне күпләп үтерү башланды. Акчага кызыгып сугышкан маргинал кешеләр саны улкадәр күп булып чыкмады. Патриотлык монда эшләми. Беркем дә Украинадагы фашизмга ышанмый, алар акча өчен бара. Баргач фронтта Русия армиясендәге башбаштаклыкка тап булалар: сәер командирлар, артиллерия үзләренекенә ата, боеприпасларны вакытында китермиләр, элемтә юк диярлек, ягъни һәрвакыттагыча бардак. Боларны күргәннән соң Украинада фашистлар барлыгына ышанып, аларга каршы сугышырга теләгән кешеләрнең дә күзләре ачыла һәм моның бары тик иттарткыч булуын аңлый, — ди Кривенко. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Украинадагы сугышка ике ел. Үлүчеләр саны арта,['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Сугыш,4346,https://www.azatliq.org/a/32830672.html,2024-02-22T21:06:56+00:00
"Сәнғәт йондоҙо, бик күптәрҙең кумиры Фидан Ғафаров бөгөн 77 йәшендә күҙҙәрен мәңгелеккә йомдо.","Бәхил бул, Фидан ағай",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],3,Донъя,94,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-27/b-hil-bul-fidan-a-ay-4215260,2025-04-27T18:59:31+00:00
"Виталий НахлупинРусия тарафыннан аннексияләнгән Кырым башлыгы урынбасары, икътисад, Кырым бюджет-финанс һәм салым сәясәте комитетының элекке рәисе Виталий Нахлупин Мәскәүдә тоткарланган. Бу хакта РБК хәбәр итте. Соңрак әлеге хәбәрне Кырым хөкүмәтенең матбугат хезмәте дә раслады. РБК чыганаклары мәгълүматына караганда, Нахлупинны тоткарлау юл төзү тендерлары белән бәйле. Түрә юл төзелеше мәсьәләләре белән шөгыльләнгән һәм төзелеш белән бәйле федераль програмын тормышка ашыру өчен авап биргән. Бер үк вакытта чәршәмбе ФСБ ""Кырым тимер юлы"" һәм Кырымның машина юллары хезмәтенә тентү белән килгән. Конкурентлык сәясәте дәүләт комитеты һәм ""Крымэнерго"" оешмасыннан да документлар алынган дип сөйләгән РБК чыганагы.",Мәскәүдә Кырым вице-премьеры Виталий Нахлупин тоткарланган,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,715,https://www.azatliq.org/a/29548792.html,2018-10-17T12:47:48+00:00
"В мероприятии приняли участие писатели Башкортостана, молодые авторы, студенты филологического факультета Уфимского университета науки и технологий. Приглашенный спикер рассказал об актуальных литературных проектах в России, о важности художественного перевода произведений национальных авторов на русский язык. Опыт Республики Башкортостан в этом направлении назвал образцовым. Именно в прошлом году Мамед Халилов был членом жюри конкурса переводчиков ""На земле Салавата"", организованной Союзом писателей РБ. -Без качественного перевода невозможно выйти на широкий круг читателей, - отметил спикер. - Именно благодаря переводу Мустая Карима, Расула Гамзатова, Кайсына Кулиева в советское время узнал весь мир. Надо и сейчас много сил уделять качественному переводу. Лично сам переводил стихи Рашита Назара, Рами Гарипова. Надеюсь, что совместно с Союзом писателей Башкортостана будем работать и дальше. Напомним, что конкурс среди профессиональных писателей на создание патриотических произведений ""Голос эпохи"" был проведен Союзом писателей Республики Башкортостан при поддержке Фонда грантов Главы РБ. Призовой фонд составил рублей. ФСГОРБ Гранты РБ нкогранты 2023","Мамед Халилов: ""В Башкортостане уделяют особое внимание литературе""",['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1],4,Яңылыҡтар,1167,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-03-28/mamed-halilov-v-bashkortostana-udelyayut-osoboe-vnimanie-literature-3705397,2024-03-28T15:04:00+00:00
"М. Буранғолов исемендәге 1-се һанлы ҡала китапханаһында күренекле яҙыусы Миләүшә Ҡаһарманованың ижадына арналған кисә бара. Яҙыусының ижады мәләүездәрҙе бик ҡыҙыҡһындырҙы, улар хикәйәләрҙең яҙылыу тарихы, образдары, проблемалары хаҡында күп һорауҙар бирҙе. Башҡортостан ҡыҙы журналына алдағы йылға яҙылыу ойошторолдо, ҡала һәм район халҡы баҫмаға теләп яҙыла.","""Башҡортостан ҡыҙы"" - Мәләүездә",['Башҡортостан' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1],3,Аңлатма,359,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-03/bash-ortostan-y-y-m-l-ezd-4413284,2025-10-03T12:34:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырНинди протест чаралары турында сүз баруы әйтелми. Башкортстанда муниципалитетларның социаль челтәрләрдәге рәсми төркемнәрендә һәм ирле халык аралашсын өчен ясалган төркемнәрдә киңкүләм чараларда катнашмау турында кисәтә торган постлар чыккан. Мәсәлән, митингларга каршы видеоны Агыйдел шәһәре хакимияте чыгарган. Видеога фикер калдыручылар нинди протест чаралары турында сүз баруын аңламый, дип яза""Однажды в Башкирии Уфа"" -каналы. Бу постларга эчке эшләр министрлыгының ролигы куелган. Анда Навальныйның Путин сарае турындагы тикшеренүе чыкканннан соң Русиядә узган протестлардан кадрлар урын алган, дип иткерә. ""Аспекты"" басмасыискәртүенчә, киңкүләм чараларны уздыру АКШ һәм Европадагы кебек үк, хакимият оешмалары белән килештерелергә тиеш дип кисәтелә. ""Сорау: безнең барыбызны да нәрсәгә әзерлиләр? "", дип яза басма хәбәрендә. Бу кисәтү чыкканнан соң Башкортстан -каналлары республика башлыгы Радий Хәбировның тиздән вазифасыннан китәргә мөмкин булуы турындаяза башлады. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда социаль челтәрләрдәге рәсми төркемнәрдә халыкны каршылык митингларында катнашмаска чакыралар,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1134,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-sotsial-cheltarlardage-rasmi-torkemnarda-halikni-karshilik-mitinglarinda-katnashmaska-chakiralar-/33193789.html,2024-11-08T11:11:05+03:00
"Это оборудование стало возможным благодаря средствам, собранным Союзом журналистов республики в рамках благотворительной акции, запущенной в октябре прошлого года. Инициатива по сбору средств для мобилизованных работников СМИ нашла широкий отклик. Максим Ульчев активно поддержал начинание, призвав коллег и жителей региона внести свой вклад. Решающую роль в успешной реализации проекта сыграл благотворительный фонд ""Народный фронт. Всё для победы"", который внес значительный вклад в приобретение необходимого оборудования. Артур, журналист, мобилизованный в сентябре 2022 года, служит в одном из подразделений вместе с другими представителями медиасообщества. Его батальон по итогам 2025 года был признан лучшим по подготовке и слаженности, что свидетельствует о высоком профессионализме и самоотдаче бойцов. В настоящее время Артур находится в отпуске, проводя время с семьей. «Рад, что удалось передать через Артура ценную посылку «за ленточку», – отметил Максим Владимирович. – Пусть она поможет приблизить победу. Мы же со своей стороны продолжим оказывать поддержку. Призываю всех присоединиться к сбору Союза журналистов республики: всё для победы и ВСЕ для победы! Настало время каждому спросить себя, все ли он сделал для нашей общей главной цели». Квадрокоптеры, по словам руководителя исполкома «Народного фронта» в Республике Башкортостан Виталия Брыкина, являются одной из самых востребованных позиций у бойцов. «Запросы на такое оборудование поступают к нам практически ежедневно. Несмотря на высокую стоимость, это, по сути, расходный материал: в полевых условиях техника быстро выходит из строя. Но именно дроны помогают выполнять боевые задачи, повышают безопасность подразделений и буквально спасают жизни наших ребят», – подчеркнул Виталий Брыкин. Артур, в свою очередь, подтвердил важность полученного оборудования: «Противник не дремлет. «Птички» у нас должны висеть в воздухе постоянно. На СВО это наши глаза, особенно в условиях отсутствия связи. С коллегами в Уфе держим связь постоянно. Каждый раз откликаются на запросы о приобретении оборудования и других нужных вещей. Периодически сами приезжают. В прошлом году привезли стройматериалы для строительства медпункта, лекарства. Журналистское сообщество поддерживает всех коллег на передовой». Председатель Союза журналистов РБ, главный редактор газеты «Башкортостан» Вадут Исхаков сообщил, что это уже четвертый дрон, переданный объединением коллегам, служащим на СВО. Сбор средств продолжается, и издательский дом «Республика Башкортостан» регулярно направляет в зону СВО гуманитарные грузы, собранные журналистами.",Квадрокоптер и тепловизор для СВО,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Махсус хәрби операция,2594,https://uchbash.com/articles/care/2026-02-18/kvadrokopter-i-teplovizor-dlya-svo-4584063,2026-02-18T23:19:00+00:00
"- Ураа, мин мәктәпкә бармайыммы атыу? - тип ҡыуана малай. - Бараһың, тик иң яҡшы мәктәпкә генә, - тип яуаплай олатаһы. Бабай ейәнен өләсәһе ҡарамағына ҡалдыра ла мәктәптәр буйлап сығып китә. Ҡайһыларында бабайға иғтибар ҙа итмәйҙәр, һаулыҡ та һорашмайҙар. Ҡайһыларында мыҫҡыл итәләр. Йөрөй торғас бабай арып китә. Хәлһеҙ генә һуңғы мәктәптен ишеген асып инә. Шунда уҡ уның янына сибек кенә бер ҡыҙ йүгереп килә: - Олатай, ярҙам кәрәкме һеҙгә? Һыу килтерәйемме? Ул арала тағы бер нисә бала йүгереп килеп етә: - Олатай, анауында эскәмйә бар. Әйҙәгеҙ, ултырып тороғоҙ. Беҙ уҡытыусыны саҡырабыҙ, - тип бабайҙы ҡултыҡлап эскәмйәгә алып барып ултырталар. Тиҙҙән йәш кенә уҡытыусы килеп сыға кабинеттан. - Мин ейәнемде һеҙгә уҡырға алып киләм, - ти бабай. - Беҙҙең мәктәп иҫке, бәләкәй генә шул. Ҡалала бай һәм ҙур мәктәптәр күп ул, олатай, - ти икән ти уҡытыусы. - Мин иң яҡшы мәктәпте таптым инде, - тип яуаплай ҡарт. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Уҡытыусы һәм уҡыусылар тураһында,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Төрлө,1585,https://henek.info/articles/+++-/2025-04-30/u-ytyusy-m-u-yusylar-tura-ynda-4219562,2025-04-30T11:45:00+00:00
"Вера Николаевна Белицер - совет ғалиме, тарих фәндәре докторы, этнограф, тәүсығанаҡтарҙы тикшереүсе. В. Н. Белицер Волга буйы һәм Кама буйы халыҡтарының - мордвалар, удмурттар, башҡорттар, коми-зырян, коми-пермяк, сыуаштарҙың этнографияһын тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнә. Вера Николаевна эҙләнеү эштәрен Волга буйы һәм Урал буйы халыҡтарының бербереһенә йоғонтоһон өйрәнеүгә арнай. Башҡортостан буйлап этнографик экспедицияларҙа ҡатнаша: 1937 йылда башҡорттарҙың биҙәүҡулланма сәнғәте, көнкүреше буйынса материалдар йыя. Башҡорттар араһында йыйған коллекцияһының бер өлөшө (24 предмет) Тарих музейында (Мәскәү), икенсе өлөшө - балалар уйынсыҡтары - Сергиев Посад ҡалаһында Уйынсыҡ музейында һаҡлана [1] Уның ""Ҡурайсы Банат Гастинова"" тип аталған фотоһы ла Мәскәүҙең Тарих музейында И 1834-159 һаны менән һаҡлана В. Н. Белицер СССР Фәндәр Академияһы Этнография институтының ""Донъя халыҡтары"" серияһы фундаменталь хеҙмәттәрен әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша. Һуңғараҡ күп томлы ""Дөйөм этнографик очерктар"" өсөн ""Волга һәм Кама буйы халыҡтары"" бүлеген әҙерләй ( П. В. Денисов, Р. Ғ. Мөхәмәҙиева, Р. Ғ. Кузеев, С. Н. Шитова ҡатнашлығында) [2], бында ул Башҡортостан, башҡорттар тураһында ла тикшеренеү мәғлүмәттәрен яҙа.",Бер фото тарихы,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Тарих,1207,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-11-02/ber-foto-tarihy-4451180,2025-11-02T15:13:00+00:00
"Ойошма СРО төбәк союздарына ингән профессиональ проектлаусыларҙы берләштерә. Конкурсҡа бөтә илдән һәм 11 дәүләттән 1412 проект тәҡдим ителә, улар араһында Италия, Ҡытай, Сербия, Индонезия һәм башҡалар ҙа бар. Конкурс йомғаҡтары буйынса 2023 йылдың иң яҡшы проекттарын туплаған китап та донъя күрәсәк. Комплекс авторҙары скульптор Салауат Щербаковҡа һәм архитектор Константин Донгузовҡа еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһында «Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу һәм  төҙөкләндереү объекттары араһында  иң яҡшы проект (тормошҡа ашырылған)» номинацияһында беренсе дәрәжә дипломы тапшырылды. Башҡортостан Республикаһы Башлығы Совет майҙанын үҙгәртеп ҡороу инициаторы булды, унда һәр деталь тәрән мәғәнә менән тулы мемориал барлыҡҡа килде. Радий Хәбиров башланғыс идеянан алып,  уны тормошҡа ашырыуға тиклем проект менән  етәкселек итте. ""Скульптор Салауат Щербаковты һәм архитектор Константин Донгузовты ошо еңеү менән ҡотлайым! Өфө һәм республика халҡын да ҡотлайым. Баш ҡалабыҙҙа үҙенә ылыҡтырып, тартып торған обьект булараҡ ҡына барлыҡҡа килмәне был монументаль копмплекс, легендар тарихи үткәне һәм, ышанам, шулай уҡ сағыу киләсәгелә булған көс урыны ул. Геройҙарыбыҙҙы еңеү менән ҡайтҡас, уларҙы тап ошонда алҡышлаясаҡбыҙ», — тип яҙҙы Радий Хәбиров социаль селтәрҙәрҙә. Рәсәйҙең халыҡ рәссамы Салауат Щербаков  конкурсҡа бәйле тәьҫораттары менән уртаҡлашты: ""Был эш беҙҙең коллективҡа — миңә, Константин Александрович Донгузов, әлбиттә, республика Башлығы һәм етәкселеге өсөн бик мөһим һәм әһәмиәтле булды. Илебеҙ, донъя тарихы өсөн был бик ҙур тема — илебеҙҙең Бөйөк Ватан һуғышында оло  Еңеүе. Хәҙер был урын ҡала, Башҡортостан халҡы һәм Өфө ҡунаҡтары араһында ҙур популярлыҡ менән файҙалана. Бында халыҡ күпләп килә, төрлө темаға бағышланған  саралар үткрелә. Эксперттар быларҙың барыһын да иҫәпкә алды. Эшебеҙҙе баһалап, беҙҙе ихлас ҡотланы. Конкурсҡа тиклем үк  тә баһаларҙы күп  ишеттем, сығаштар яһаным,  матбуғатта ла яҙҙылар, кешеләр хатта урамда яныма килеп тә  мемореаль комплекс хаҡында һораша ине. Ошондай проектта ҡанашыуыбыҙ менән бәхетлебеҙ. Царицыно комплексын реставрациялау менән шөғөлләнгән Милли эҙләүселәр һәм проектлаусылар берләшмәһенең президенты Михаил Посохин, төбәк проекттары баш ҡаланыҡынан ҡалышмай, ә эштәрҙең сифаты даими яҡшыра, тип белдерҙе. Өфө Рәсәй ҡалалары араһында милли үҙенсәлекте тергеҙеү трендын билдәләй, - тине Башҡортостандың атҡаҙанған архитекторы Константин Донгузов: Совет майҙаны проекты Рәсәйҙең профессиональ тәжрибәһендә бик әһәмиәтле ваҡиғаға әйләнде. Академик Салауат Щербаков һынландырған генерал Шайморатов образының юғары кимәлдәге художестволы эшкәртелеүе һәм был һәйкәлдең тирәсе, йәғни колоннада рәүешендәге классик архитектура стиленең юғары кимәле һәм уның Совет майҙанының тирә-яҡ ансамбленә тап килеп тороуы  һөҙөмтәһендә ул башҡа проекттаҙан айырылып торҙо, - тип билдәләне. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Миңлеғәле Шайморатовҡа ҡуйылған һәйкәл халыҡ-ара танылыу алды,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Яңылыҡтар,2992,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-05-16/mi-le-le-shaymoratov-a-uyyl-an-yk-l-haly-ara-tanylyu-aldy-3769572,2024-05-16T14:54:00+00:00
"Приздарҙы уйнатыу 17 сәғәт 30 минутта башлана. Бер сәғәт кенә ҡалды, тәүәккәлләгеҙ! Бөгөн берәр дана  робот-туҙан һурғыс, электр гриле, тостер, ҡолаҡсын, блендер уйнатыла. Иртәгә яҙылғандар иртәгә 15 сәғәт 15 минутта  үтәсәк отошта ҡатнаша. Уларҙы ла бөгөнгө кеүек приздар көтә. Китап БайрамыАманат Журналы",Тиҙҙән приздар уйнатыласаҡ!,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Яңылыҡтар,306,https://amanat.su/news/novosti/2025-05-31/ti-n-prizdar-uynatylasa-4258426,2025-05-31T16:25:00+00:00
"Европа берлеге Русиянең аннексияләнгән Кырымда һәм Акъярда халык исәбен алуны уздыруын тәнкыйтьләп чыкты. Бу хакта Европаның тышкы эшләр хезмәтенең 15 октябрь белдерүендәәйтелгән. Үз белдерүендә Европа берлеге шулай ук Русия хакимиятләренең ярымутрауда башлаган чираттагы хәрби хезмәткә чакыру кампаниясен дә тәнкыйтьләгән. ""Европа берлеге Русиянең канунсыз аннексияләнгән Украина ирләре – Кырым һәм Акъярда 15 октябрьдән 14 ноябрьгә кадәр халык санын алуны уздыру һәм 1 октябрьдә чираттагы хәрби чакырылыш кампаниясен башлау карарын тәнкыйтьли"", дигән Европа берлегенең тышкы эшләр хезмәте вәкиле Питер Стано. Хезмәт Мәскәүнең гамәлләрен ""Кырымны канунсыз аннексияләүне легальләштерү һәм Украина суверенитетын һәм халыкара танылган чикләрендәге бөтенлеген тагын да ныграк бетерергә теләү"" омтылышы буларак бәяли. Европа берлеге Русияне Кырымдагы халыкара һәм һуманитар хокукларны бозудан туктарга өндәде. Белдерүгә күрә, блок 23 августта ""Кырым платформасы"" саммиты нәтиәләрендә каралган ""ярымутрауның Русия тарафыннан канунсыз аннексияләнүен тыныч юл белән туктату белән шөгыльләнүен дәвам итәргә"" ниятли. Алданрак Кырым һәм Акъярда Русиянең анисәп уздырырга ыенуына Украинаның тышкы эшләр министрлыгы дакаршы чыккан иде. Русия тарафыннан моң әлегә бернинди авап булмады. Русиякүләм халык исәбен алу 15 октябрьдән 14 ноябрьгә кадәр дәвам итәчәк. ирле халык турында мәгълүмат Кырымда да ыелачак. Ярымутрауда яшәүчеләрнең исәбе 2014 елда алынган иде инде, ул вакытта Кырымда милли составның сизелерлек үзгәрүе күренмәде.2014 елда Русиянең Кырымда уздырган анисәбенә күрә, даими ярымутрауда яшәүчеләрнең саны – 1,89 миллион кеше, Акъярда исә 393 мең кеше булган. Бу саннарга нигезләнеп, Украина хакимиятләре Русияне вакытлыча оккупацияләнгән ярымутрауны үз ватандашлары белән тутыруда гаепли. Өлешчә алганда, 2001 елда Украина күләмендә уздырылган анисәп нәтиәләре белән чагыштырганда, ярымутрауда украиннар һәм кырымтатарларның саны шактый кимегән. Кырымны аннексияләгәннән соң, Русия ярымутрауда яшәүчеләрне үз коралланган көчләренә ала башлады. Украинаның тышкы эшләр министрлыгы мәгълүматына күрә, соңгы алты елда Кырымнан һәм Акъярдан 25 меңләп кешене Русия гаскәренә хезмәт итәргә ибәргәннәр. халыкара хокук яклау оешмасы исә 2019 елның язында хәрби хезмәткә алынган кырымларның 85 проценты күрше Русия базаларына ибәрелүен хәбәр иткән иде. БМО берничә мәртәбә Русиядән Кырымда яшәүчеләрне үз коралланган көчләренә алмауларынталәп иткән иде. Оешмада Мәскәүне халыкара хокукны сакларга чакыралар. Үз чиратында Русия Украинаның һәм халыкара оешмаларның бу өндәүләренә колак салмый һәм ярымутрада хәрби хезмәткә чакыру кампаниясен дәвам итә. Шул ук вакытта Русия гаскәрдә хезмәт итәргә теләмәгән кырымнарны эзәрлекли. ""Кырым хокук яклау төркеме""мәгълүматына күрә, 2020 елның июленә кадәр Русиянең коралланган көчләрендә хезмәт итүдән качканнарга 125 инаять эше ачылган һәм Кырым мәхкәмәләренә карауга ибәрелгән. Аларның 113-енә карата мәхкәмә үз карарын чыгарган, 12-се әлегә карала гына. Мәскәү ярымутрауда хәрби чакырылыш уздыруны канунга яраклы дип саный. Русия тышкы эшләр министрлыгы спикеры Мария Захарова Мәскәүнең ""үз территориясендә күнегүләр уздырырга, теләсә нинди объектлар урнаштырырга, гаскәргә чакырырга һәм яшьләрдә ватанпәрвәрлек тәрбияләүне оештырырга хакы бар"" дипбелдергән иде. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Европа берлегендә Кырымдагы анисәпне тәнкыйтьләп чыктылар,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,3860,https://www.azatliq.org/a/31511314.html,2021-10-15T12:41:22+00:00
"Рәис Хәбиров ялгыз пикеттаРәис Хәбировкулына ""Русия президенты Путин! Ялганга корылган эшләр нигезендә хөкем ителәчәк, татар телен яклаучы Тальяр Минһаев һәм башкаларны, мәчет имамнарын, гади мөселманнары (25 гаепләнүче) иреккә ибәрүне таләп итәбез! "" дип урыс телендә язылган плакат тотып торды. Тальяр Минһаевбылтыр апрель аенда 13 мөселман белән бергә тоткарланучылар исемлегендә. Хәбиров сүзләренчә, ул ""татар телен яклап уздырган ялгыз пикеттан соң икенче көнне"" тоткарланган. Рәис Хәбиров сүзләренчә, 14 майда мәхкәмә ""Хизб ут-Тәхрир""дә катнашуда гаепләнеп кулга алынган Татарстан кешеләренең эшләрен карый башлаган.2018 елның апрелендә Федераль иминлек хезмәте ""Хизб ут-Тәхрир әл-Ислами"" халыкара оешмасының 14 әгъзасы тоткарлануынбелдергән иде. Казанның Вахитов районы мәхкәмәсе аларны сак астына алды. Соңрак әлеге оешмада катнашуда шикләнелеп тагын биш кеше тоткарланды.2017 елда кулга алынганнарның да кайберләренә әле хөкем карары чыкмады.2017 елда Әлмәттә тоткарланган биш мөселманны күптән түгел Самарда урнашкан хәрби мәхкәмә 13 елдан алып 18 елга кадәр кырыс тәртипле колониягәхөкем итте. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Казанда ""Хизб ут-Тәхрир"" эше нигезендә гаепләнелүчеләрне яклап ялгыз пикет узды",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1875,https://www.azatliq.org/a/29947458.html,2019-05-17T12:01:17+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИзраил 69 хатын-кызны, 12 ир-атны, сигез үсмерне һәм бер балигъ булмаган кызны иреккә чыгарган диелә. Бу тоткыннарның 2023 елның 7 октябреннән соң, нигездә социаль челтәрләрдә израилләргә каршы көч кулланырга чакырган өчен тоткарлануы хәбәр ителгән иде. Израил 90 фәләстин тоткынын азат итте. Бу Израил белән ХӘМӘС фәләстин радикаль төркеме (АКШ һәм Европа берлегендә террорчы оешма дип табылган) арасында төзелгән Газзә сызыгында атышны вакытлыча туктату турындагы килешү кысаларында башкарылды. Бу хакта Израилнең төрмәләр хезмәтенә сылтама белән беләниткерә. Азат итәр алдыннан Израилнең иминлек көчләре һәм Кызыл Хач вәкилләре һәр тоткынның шәхесен тикшергән, алар медицина тикшеренүе үткән. агентлыгыязуынча, Бейтуниядәге Офер хәрби төрмәсеннән ерак булмаган урынга кешеләр ыелган, алар азат ителгән тоткыннар утыра торган автобусларны алкышлап каршы алган. Израил 69 хатын-кызны, 12 ир-атны, сигез үсмерне һәм бер балигъ булмаган кызны иреккә чыгарган. Шуларның 78 е — Иордан елгасының Көнбатыш ярыннан, 12 се — Көнчыгыш Иерусалимнан. Бу тоткыннарның 2023 елның 7 октябреннән соң, нигездә социаль челтәрләрдә израилләргә каршы көч кулланырга чакырган өчен тоткарлануы хәбәр ителгән иде. Килешү кысаларында бер көн алданрак ХӘМӘС 2023 елның 7 октябрендә Израилдә тотык итеп алган өч кеше азат ителде. Бу — 24 яшьлек Роми Гонен, 28 яшьлек Эмили Теила Дамариһәм 31 яшьлек Дорон Штейнбрехер. ХӘМӘС тотыкларны Кызыл Хач халыкара комитеты вәкилләренә тапшырды. Алар инде Израилгә китерелгән һәм гаиләләре белән күрешкән. Бер елдан артык ХӘМӘС кулында булган һәм иреккә чыккан тотыкларны сәламләү өчен Израилдә кешеләр урамнарга чыкты. Атышны туктату һәм тотыкларны азат итү турындагы килешүләр Катар, АКШ һәм Мисыр ардашчылыгы белән төзелде. Бу килешү берничә этаптан тора. Беренче этап 42 көн дәвам итәчәк. Бу вакыт эчендә фәләстин төркеме 33 тотыкны азат итәргә, ә Израил Газзә сызыгыннан гаскәрләрен чыгара башларга тиеш. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Израил фәләстиннең 90 тоткынын азат итте,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1993,https://www.azatliq.org/a/izrail-falastinneng-90-totkinin-azat-itte-/33281885.html,2025-01-20T12:56:53+03:00
"Бөгөн, 23 февралдә, Өфөнөң Еңеү паркында Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Ватанды һаҡлаусылар көнөнә арналған тантаналы сарала ҡатнашты. Республиканың күп милләтле халҡы исеменән төбәк етәксеһе Советтар Союзы Геройҙары Александр Матросов һәм Миңлеғәле Ғөбәйҙуллиндың үлемһеҙ батырлығына арналған һәйкәлгә сәскәләр һалды. Сарала почетлы ҡунаҡтар, Ҡораллы көстәр ветерандары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре, ҡала халҡы ҡатнашты. Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы гимндары башҡарылғандан һуң, тантанала ҡатнашыусылар яу яланынан әйләнеп ҡайтмаған Ватанды һаҡлаусыларҙы бер минут тынлыҡ менән иҫкә алды. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Геройҙарыбыҙға дан!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,791,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-23/geroy-aryby-a-dan-4588782,2026-02-23T11:46:00+00:00
"Тәҙрә аша ҡыш биҙәктәрен, ҡар һалған юлдарҙы күҙәткән Эльмира тағы ла нығыраҡ күңелһеҙләнде. Ҙур бейек йорттарының алдында ла тере йән эйәһе күренмәй, барыһы ла фатирҙарына бикләнеп, яҡындары менән шау-гөр киләләрҙер кеүек. Уның Ғәзизе кеүек төнгә ҡәҙәр эштән ҡайтып инмәгән иҫәрҙәр бар тиһеңме. Бына тағы һуңланы, ваҡытында ҡайтам, тип вәғәҙә итһә лә, һаман юҡ. Эльмира кейәүгә сыҡҡандан һуң дүрт йыл үтһә лә, күңеленә ятҡан эш таба алмауына үкенеп тә ҡуя. Кеше араһында йөрөп ҡайтыр инем әле, яңы дуҫ-иш тә табылыр ине, ирҙе көтөп ғүмер үткәрәләрме ни инде, тип йөҙ ҡат уйлағаны ла булды. Матур күлдәктәрен, затлы балдаҡтарын кейеп, үҙен ысын, иркә ҡатын-ҡыҙ итеп тойоп, ҡәнәғәтлек кисереп йөрөрлөк мөмкинлектәр етерлек булһа ла, кистәрен яманһыулап ултырырлыҡ ауыр тойғолар баҫа. – Эльмира, мин өйҙә! Ҡайттым! Беләһеңме, ниндәй ҙур проектты тамамланыҡ бөгөн, үҙем дә ышанып бөтә алмайым, – тип ишектән күренеү менән үҙен өйөрөлдөрә башлаған иренә көйһөҙләнергә лә онотманы йәш ҡатын. – Эй яратмайым шул ҡылығыңды. Өҫтөң һыуланған, еүешһең, сисен әле тәүҙә, – тип иркәләнде. – Шатлығым эсемә һыймай, бик шәп көн бөгөн! Уңышлы шаршамбы! – тип һөйләнеүен белде ире. – Әгәр ҙә юғарыла яҡлай алһаҡ, күп йыллыҡ маҡсатыма өлгәштем тигән һүҙ, әйтерһең дә, күк ҡабағы асылды! Ике аҙнанан Мәскәүгә эшлекле сәфәр көтә беҙҙе, Эльмира! –Ҡайҙа? Ҡасан, Ғәзизкәйем? Былтырғыһы һәләк оҡшағайны. Тик бына яңы күлдәк-туфли алып өлгөрөргә кәрәк, матур ҡатын ирҙең визиткаһы бит инде, – тип һырпаланды Эльмира, үпкәһен дә онотоп. – Һин бит минең фәрештәм, башҡалар араһында ялт итеп йөрөһәң, миңә лә күңелле! Теләгәнеңде һайлап ал! – тип кәйефен күтәрҙе ире. Кем-кем, Эльмира кисәләрҙә, байрамдарҙа үҙен тота белә, иң сағыуы, иң һөйкөмлөһө ул ғына, уға иғтибарын төбәмәгән ир заты юҡ. Әле генә үҙен бәхетлеләрҙән-бәхетле тойған Эльмираны кинәт ен алыштырҙымы ни, йөҙө болоҡһоп, күҙҙәре йәшләнеп китте. Йомшаҡ диванға сумып, аҡрын ғына һүҙ башланы: Ғәзиз, һиңә әйтер яңылығым бар. Башҡаса әйтмәй булдыра алмайым, мин бала көтәм, өс айлыҡ инде! – тине. Бер тын һүҙһеҙ ҡалған Ғәзиз дә яйлап иҫенә килде, Ысынмы, кит әле, көтмәгәйнем. Ҡалай шәп, атай булам да баһа! – тип ҡатынын ҡосаҡлап алды. Хис-тойғоларҙы һүҙ менән аңлатырлыҡ түгел шул. Нимә тип әйтергә лә белмәйем, бындай саҡта нимә тиергә кәрәк икән? Бына һиңә яңылыҡ! – тиеүҙән уҙманы ир. Яратам ҡатынымды, тип әйт! Улай әйтергә һүҙ таба алмағас – тип сәнстереп алырға тырышты ирен Эльмира. Яратам үҙеңде лә, улыбыҙҙы ла! – тип еңел һулап йылмайҙы Ғәзиз. Тик был яңылыҡ Эльмираның ҙур ҡалаға ымһындырғыс сәйәхәте тураһындағы хыялын ғына юҡҡа сығарҙы. Ауыҙыңды ла асма, Эльмира. Самолетта осоу юҡ! Барыһы ла киләсәктә булыр, әлегә тәүәккәлләмәйбеҙ, түҙәбеҙ, – тип ҡырт киҫте ире. Әйтерһең дә, донъяла бер мин генә бала көтәм, башҡа йөклө ҡатындар самолетта осмай тип уйлайһыңмы әллә? – тип көйһөҙләнергә тырышыу ҙа ярҙам итмәне, Ғәзиз һүҙендә ныҡ торҙо. Бер үҙеңде ҡалдырмайым, әсәйем бер аҙнаға килеп торор, – тип тынысландырырға тырышты. Бындай хәстәрлек ҡатындың планына инмәһә лә, күнергә тура киләсәген аңлай ине. Әле йөрәгенә, әле ҡан баҫымына зарланырға яратҡан, юл йөрөүҙе йәне һөймәгән ҡәйнәһенең тиҙ генә йыйынып килеп етеүенә ышанысы юҡ, улының әйләнеп ҡайтыуына килеп етһә, булған инде, тип уйлап ҡына ҡуйҙы. Ирен сәфәргә оҙатҡандан һуң бушап ҡалған йорттағы тәрән тынлыҡты телефонға килгән хәбәр боҙҙо. Һағындым, ҡасан күрешәбеҙ? – тигән яҙыуҙы күреү менән Эльмираның йөҙө ҡыҙарып, һулышы йышайҙы, Вадимдың һаман да уны онота алмай әйләнгән һайын осрашырға тырышыуы уны осондороп, маһайтып та ебәрә. Тик был юлы эште мыштыр, сырхау ҡәйнәһе Хәлимә апай боҙҙо. Тыуасаҡ ейәне тураһындағы яңылыҡты ишетеп, килененең күңелен күрергә ҡанатланып, осоп килеп еткән ҡәйнәһе ҡулында фатир асҡысы булмаһа, бәлки, эш ҙурға ла китмәгән булыр ине. Коридорға осҡан пальто, ботинкалары артынан Вадим да бүлмәнән пулялай атылып сыҡты. Бына һиңә гипертония, бына һиңә ишемия, бына һиңә атеросклероз! Хәлимә апай бер юлы бөтә сирҙәренән, бысраҡтан арынып, үҙен еңеләйеп киткәндәй тойҙо. Тик бына улына фәрештәләй күреп, өрмәгән ергә ултыртмаған ҡатынының хыянатын нисек еткерергә? Нисек кенә ауыр булмаһын, Ғәзиз дә ысынбарлыҡты ҡабул итеп, һыҙлана-һыҙлана күңел яраларын дауаланы. Биш  ай инде дыуамал, шаталаҡ һәм үпкәсел Эльмираһыҙ йәшәһә лә, бергә кисергән бәхетле минуттар, хыялдар онотолмай, йәш һәм күңелсәк Вадимдан көнләшеү уты өтөп алған мәлдәр ҙә булғылай шул әле. Бер көн бала табыу йортонан шылтыратып, элекке ҡатынының ул табыуын, тик сабыйынан баш тартыуын хәбәр иттеләр. Әсәй, мин ул сабыйҙы уллыҡҡа алам, тигәс, Хәлимә апай тәүҙә ҡаршы төшөп маташты. Аҡылдан яҙҙыңмы әллә? Сит баланы? Әллә үҙеңдеке тип уйлайһыңмы? – тип аптырашта ҡалды. Минекеме, әллә уныҡымы, бер ниндәй айырма юҡ, әсәй. Ул минең өсөн сит бауыр түгел. Сабыйҙың ғәйебе бармы ни? Ул бит был донъяла япа-яңғыҙ. Әсә оҙаҡ ҡына өндәшмәй торҙо. Аҙаҡ тәүәккәл ҡарарға килеп, улының иңенә ҡулдарын һалды: Ярар, улым. Документтар йыйырға ярҙам итермен. Шул тиклем дә атайыңа оҡшарһың икән, намыҫлыһың, – тине. Карауатҡа эйелеп, унан күҙен алмаған өләсәһенә ҡарап ауыҙын йырған бер йәшлек сабыйға күп кәрәкме? Һөйөү барыһын да хәл итә. –Ҡара әле, улым, – тип йылмайҙы Хәлимә апай, – тас һинең бала сағыңдағы кеүек, әллә ысынлап та һинең улың инде. – Быныһы һис мөһим түгел, әсәй. Хәҙер ул бары минеке генә, – тип улының бәләкәй генә мендәрен төҙәткеләп ҡуйҙы атай кеше. Тормош ваҡыты менән ғәжәп ҡыҙыҡ та, аңлайышһыҙ ҙа булып киткеләй. Ҡайһы саҡта барыһын да юғалтып, тамам өмөтһөҙлөккә төштөм тигәндә, тормошта иң мөһим нәмәгә эйә булыуың да ихтимал икән. Д. Ғәбдрәхимова.","Тас һинең бала сағыңдағы кеүек, әллә ысынлап та һинең улың инде",['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Әҙәм һәм Һауа,5578,https://shonkar.com/news/-m-m-aua/2025-05-27/tas-ine-bala-sa-y-da-y-ke-ek-ll-ysynlap-ta-ine-uly-inde-4251815,2025-05-27T11:46:00+00:00
"В рамках чемпионата будут проведены шоу-матчи активистов Движения Первых с известными личностями Башкортостана. Составы команд будут состоять из олимпийских чемпионов, известных артистов, а также лидеров общественного мнения и представителей органов исполнительной власти. Помимо возможности победить в чемпионате, будет возможность выиграть в различных челленджах, которые будут проводиться для болельщиков между матчами, а также зрителями прямого эфира медийного футбола. Автограф сессия, конкурсы и различные тренды медиа во время турнира – это тоже часть соревнований. – Чемпионат медийного футбола – это не просто матч на поле, это настоящая платформа для обмена идеями, эмоциями и вдохновением. Мы уверены, что Первые, встречаясь с известными личностями, создадут уникальную атмосферу, где спортивный азарт объединится с настоящей искренностью и стремлением совершать полезные дела. Этот проект не только укрепит дружбу и единство между различными поколениями, но и вдохновит молодёжь на активные действия. Важно помнить, что за каждой историей успеха стоят реальные люди и медийный футбол станет отличной возможностью показать, как вместе мы можем создавать Движение совместными усилиями, – подчеркнул важность проведения подобных мероприятий председатель Совета регионального отделения Движения Первых Республики Башкортостан Ранис Хасанов. Помимо матчей с участием медийных личностей для зрителей будут организованы интерактивные зоны, гости смогут получить бесценный опыт благодаря мастер-классам от кумиров и профессионалов своего дела. – Для меня участие в медийном футболе – это шанс не только продемонстрировать свои навыки на поле, но и встретиться с известными людьми, которые вдохновляют каждого практически активиста! Ожидания от мероприятия велики, очень приятно что помимо физической составляющей ещё и на мероприятии уделяется внимание медийной активности. Участие в различных розыгрышах добавляет ещё больше задора и мотивации к участию! На этом мероприятии лично я очень хочу встретить людей, которые разделяют идеи и ценности, а также перенять опыт в важных жизненных решениях, чтобы достичь таких же успехов, как и почётные гости турнира, – поделился ожиданиями от мероприятия активист Движения Первых республики Александр Лукин. Все подробности и новости будут публиковаться на официальных страницах Движения Первых Республики Башкортостан: .. Также у каждого человека, вне зависимости от возраста, есть возможность поучаствовать в розыгрыше и выиграть более 50 призов от чемпионата медийного футбола «АЛА, БАШКОРТОСТАН! ». «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Активистар үҙҙәренең кумирҙары менән бер командала футбол уйнаясаҡ,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,2980,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-21/aktivistar-rene-kumir-ary-men-n-ber-komandala-futbol-uynayasa-3976908,2024-10-21T12:57:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘгәр танышыңны саклану министрлыгы белән килешү имзаларга китерә алсаң, ул сугышка киткәч 100 мең сум бирәләр. Татарстанда ирләрне Русия саклану министрлыгы белән контракт имзаларга үгетли алганнарга акча түли башлаганнар. Бу хактагымәгълүмат 9 июль көнне республиканың контракт белән хәрби хезмәткә ыю сайтында чыккан. Үгетләүчегә хәрби хезмәткә китү турында килешү төзегән һәр танышы өчен (соңрак ул Украинадагы сугышка ибәрелә) 100 мең сум бирәләр. Кешене контракт төзергә дуслары, туганнары, хәрби комиссариат хезмәткәрләре, хакимиятләр һәм ирле оешма вәкилләре, шулай ук башка ""физик затлар"" чакыра ала диелгән. Бары тик элек хөкем ителгәннәр, тикшерү астында булганнар һәм хәзерге вакытта сугышта катнашучы ихтыярилар гына танышларын сугышка ибәреп акча эшли алмаячак. Бу акчаларны хәрби сугышка киткәч кенә түлиләр, дип тә искәртелә. Шул ук вакытта 5 июльдән Татарстанда контракт төзүчеләргә бер тапкыр бирелә торган түләүне 500 мең сумгаарттырдылар. Татарстан контракт төзегән өчен бирелгән акчаның күләме ягыннан беренче урында тора, монда контрактчылар 1,5 миллион сумга кадәр алырга мөмкин. Украинадагы сугышта катнашучы ихтыярилар һәм контракт белән киткән хәрбиләр кайчан мобилизацияләнгән яки Русия саклану министрлыгы белән кайчанга кадәр килешү төзегән булуларына да карамастан, сугыш бетмичәөйләренә кайтмаячак. Бу хакта блогерлар һәм Украинадагы сугыш турында язучы медиалар хезмәткәрләре белән очрашуда Русия президенты Владимир Путинәйтте. Путин игълан иткән ""өлешчә"" мобилизациянең тәмамлануы турында фәрман булмаганга, контрактчыларны өйләренә ибәрмәү өчен юридик мөмкинлек бар. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстанда кешене Украинадагы сугышка барырга күндергән өчен акча түли башлаганнар,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1753,https://www.azatliq.org/a/tatarstanda-keshene-ukrainadagi-sugishka-barirga-kundergan-ochen-akcha-tuli-bashlagannar/33029095.html,2024-07-10T12:05:01+03:00
"Был бизнес-миссияның маҡсаты - сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлекте әүҙемләштереү, Башҡортостан предприятиеларының Ҡаҙағстан баҙарына сығыуына булышлыҡ итеү һәм эшлекле партнерҙар араһында тура бәйләнештәр булдырыу. Сара туранан-тура һөйләшеүҙәр үткәреүҙе, баҙар үҙенсәлектәре менән таныштырыуҙы һәм Ҡаҙағстандың төп эшлекле үҙәгендә потенциаль партнерҙар менән шәхси осрашыуҙарҙы күҙ уңында тота. Башҡортостан Республикаһының тышҡы иҡтисади бәйләнештәр һәм конгресс эшмәкәрлеге министры Маргарита Болычева билдәләүенсә, бындай бизнес-миссияларҙы ойоштороу - милли проект сиктәрендә эштең өҫтөнлөклө йүнәлеше. - Экспортерҙарға үҙ продукцияһын күрһәтеү, ихтыяжды өйрәнеү һәм ышаныслы партнерҙар табыу өсөн уникаль мөмкинлек. Беҙ конкрет һөҙөмтәгә - сеймал булмаған экспортты арттырыуға һәм Ҡаҙағстан компаниялары менән оҙайлы кооперация бәйләнештәрен булдырыуға йүнәлтелгәнбеҙ, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды министрлыҡ етәксеһе. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Кемдәр Ҡаҙағстанға бара?,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Шоу-бизнес' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1092,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-21/kemd-r-a-a-stan-a-bara-4545553,2026-01-21T14:13:00+00:00
"Әсәдуллаев йортыфикерләрМәскәү үзәгендә урнашкан Әсәдуллаев йорты (рәсми атамасы — Татар милли-мәдәни үзәге) Татарстан хөкүмәте карамагына күчәчәк. Бу хакта кичә, 13 ноябрьдә Татарстанның ир һәм милек министрлыгында әлеге мәсьәләгә багышланган махсус киңәшмәдә әйтелгән. Утырыш турында рәсми документның күчермәсе Азатлыкта да бар. Моңа кадәр Әсәдуллаев йорты Русия президенты идарәсе карамагында иде. 19 октябрьдә Русия президенты эшләре идарәсе итәкчесе Александр Колпаков Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановка хат язган (ул Азатлыкта да бар). Анда Әсәдуллаев йортын федераль милектән Татарстан хөкүмәте карамагына күчерү тәкъдиме хуплануы әйтелә. Азатлыкның үз чыганаклары хәбәр итүенчә, хәзер Русия хөкүмәте карары чыгарга тиеш. Документ эшләре 2-3 ай дәвам итәр дип көтелә. Шуннан соң Татарстан хөкүмәте Әсәудуллаев йортын тулысынча үзе финанслаячак. Бинада Мәскәүнең татар оешмалары, шул исәптән, Татар милли-мәдәни мохтәрияте, газет редакциясе урнашачак. Моңа кадәр Русия президенты идарәсенең Югары хакимият органнары биналарын куллану идарәсе Мәскәү шәһәренең Татар милли-мәдәни мохтарияте бинаны куллану шартын бозган дип белдергән иде. Идарә 2023 елның 1 августыннан килешүне бер яклы өзәчәге турындахәбәр итте. Мәскәү шәһәренең Татар милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәрит Фарисовкилеп чыккан проблемда Мусин исемле активистныгаепләде. Виталий Мусин исә, бу гаепләүләрне кире какты. Әсәдуллаев йорты 1913 елда эшмәкәр Шәмси Әсәдуллаевакчасына хосусый мөселман мәктәбе буларак төзелә. Мәктәп белән бергә шул ук бинада татар басмаларын чыгаручы типография дә урнаша. 1917 елгы Октябрь инкыйлабыннан соң бина дәүләт кулына күчә. Шулай да 1941 елга кадәр биредә Нариманов исемендәге иде еллык татар мәктәбе, балалар бакчасы, төрки китапханә, үзешчән театр эшли, татар мәдәни чаралары уза. Сугыш чорында хакимият аны тартып алып анда хәрби һоспиталь урнаштыра, ә сугыштан соң ул тышкы эшләр министрлыгына тапшырыла. Татар әмәгатьчелегенең дистәләрчә елга сузылган мөрәәгатьләре нәтиәсендә 2003 елда Әсәдуллаев йорты түләүсез кулланып тору өчен Русия президенты идарәсеннән 49 елга Мәскәү татар милли-мәдәни мохтариятенә тапшырыла. Биредә төрле татар чаралары, очрашулар, кичәләр уздырыла. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдәге Әсәдуллаев йорты Татарстан хөкүмәте карамагына күчә,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 1 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0 1 0],7,Яңылыҡтар,2293,https://www.azatliq.org/a/32684110.html,2023-11-14T10:15:09+00:00
"Бөрйән ррайонының Иҫке Собханғол ауылында йәшәүсе Салауат Мөхәмәтғәзе улы менән Зөһрә Риф ҡыҙы Зәйнуллиндар районда үҙҙәренең изгелекле булыуҙары һәм хеҙмәт һөйөүсәнлектәре менән билдәле кешеләр. Уларҙың Ағиҙел буйындағы йорто ысын-ысынлап ожмах мөйөшөндәй. Йәйҙәрен уларҙың ихатаһы һәм баҡсаһы гөл-сәскәгә күмелә. Һәр ерҙә оҫта ҡуллы хужаның һәм зауыҡ белгән хужабикәнең ҡул эҙҙәре һиҙелә. Ҡыҫҡаһы, ике уңған тап килгән тип тап улар хаҡында әйтергә була. Йорттағы һәр нәмәлә донъяға, тәбиғәткә, хеҙмәткә һәм кешеләргә һөйөү сағылып тора. Салауат менән Зөһрә Зәйнуллиндарҙың бергә ғүмер итеүҙәренә 27 йыл. Бынан теүәл 12 йыл элек улар йөрәктәрен өй йылыһы, ата-әсә изгелеге һәм хәстәрлеге көҫәгән балаларға асҡандар. Шулай итеп, Руслан, Илина, Эльвина һәм Лиана үҙҙәрен йылылыҡ һәм хәстәрлек менән уратып  алырға әҙер булған ата-әсә хәстәрен тапҡандар. Ниндәй генә ауырлыҡтар килһә лә, Зәйнуллиндар бер ваҡытта ла юғалып ҡалмайҙар: улар балаларҙы хеҙмәткә өйрәтәләр, уларҙың ҡыҙыҡһыныуҙарын, шөғөлдәрен хуплайҙар, тормошта уларға үҙ урындарын табырға ярҙам итәләр. Өлкән улдары Руслан, һөнәр алып, үҙенең ғаиләһен төҙөгән. Әлеге ваҡытта ул контракт буйынса махсус хәрби операцияла хеҙмәт итә. Ата-әсәһе уның менән ғорурлана һәм тиҙерәк ҡайтыуын көтә. Игеҙәк ҡыҙҙар Илина менән Эльвина ла үҙҙәренә һөнәр һайлғандар: ҡыҙҙарҙың берәүһе филолог буласаҡ, икенсеһе фельдшер һөнәренең нескәлектәрен өйрәнә. Кесе ҡыҙҙары Лиана мәктәптә яҡшы билдәләргә генә өлгәшә. Өйҙә ата-әсәһенә ярҙам итә, өлкән туғандарынан өлгө ала. Зөһрә Риф ҡыҙы сәскә үҫтереү менән ихлас мауыға. Уның өсөн был эш түгел, ә шатлыҡ һәм илһам сығанағы. Салауат Мөхәмәтғәзе улы – районда билдәле умартасы. Уның хеҙмәте оло ихтирамға лайыҡ. Зәйнуллиндарҙың балы иң тәмле балдарҙың береһе. Ғаиләгә көтөргә алынған балалар үҫкәс тә ғаиләләре менән бәйләнеште өҙмәй. Кәңәш һәм ярҙам кәрәк булғанда ла улар ата-әсәләре янына ҡайта һәм уларҙа аңлау һәм яҡлау таба. Был иң мөһим нәмә тураһында һөйләй – тимәк, Зәйнуллиндарҙың өйөндә балалар менән ғүмер буйына ҡаласаҡ һөйөү бар. Райондаштары был ғаиләне тыйнаҡ, изгелекле булғандары һәм башҡаларға өлгө булып йәшәгәндәре өсөн ихтирам итә.",Зәйнуллиндар ғаиләһе – изгелек һәм хеҙмәт һөйөүсәнлек өлгөһө,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Ғәилә,2143,https://tanburz.ru/articles/-il/2025-10-01/z-ynullindar-ail-e-izgelek-m-he-m-t-y-s-nlek-lg-4410147,2025-10-01T15:45:00+00:00
"— ЦУР Башкирии — уникальный комплекс, — прокомментировал глава администрации Чердаклинского района Ульяновской области Юрий Нестеров. — Приятно удивил комплексный подход к обратной связи, которая выстроена с жителями республики. Чувствуется серьезная проработка проблем по всем направлениям. Выстроено взаимодействие с сетевыми компаниями, что позволяет оперативно решать все вопросы большого региона, связанные с теплоснабжением, водоснабжением, вывозом ТКО. Отрабатываются бытовые вопросы, которые ежедневно волнуют жителей. Уверен, это уже сделало жизнь населения Башкирии более качественной, интересной, а главное — удобной. Мы будем обязательно использовать практику коллег в своем регионе. Юрий Сергеевич отметил преимущества АО «ПОЛИЭФ» — единственного производителя терефталевой кислоты и крупного поставщика полиэтилентерефталата в России. Большое впечатление на участника форума произвел процесс очистки воды, который соответствует экологическим стандартам качества. Справка АО «ПОЛИЭФ» работает с 1985 года. Здесь организуются экскурсионные программы как для взрослого населения, так и детские профориентационные мероприятия, практические занятия по химии и физике. На базе АО «ПОЛИЭФ» в 2023 году открыт первый федеральный «Центр компетенций по экологии, устойчивому развитию и экономике замкнутого цикла в области промышленного туризма». Является победителем Национальной туристической премии « -2025». Фото пресс-службы форума. МАЛАЯРОДИНАСИЛАРОССИИ2026  РеспубликаБашкортостанУфа ВАРМСУ",Работа ЦУР Башкирии вызвала восхищение участников всероссийского форума,['Дин' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,1501,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-28/rabota-tsur-bashkirii-vyzvala-voshischenie-uchastnikov-vserossiyskogo-foruma-4554579,2026-01-28T16:55:00+00:00
"Исследователи сравнили геномы жителей высокогорных и предгорных районов Северного и Южного Кавказа. Они использовали мощный метод интегрированного отбора эволюционно выгодных аллелей, который «вылавливает» участки генома под давлением естественного отбора — особенно в сложных регионах с близкородственными группами. Ген 1, который управляет реакцией клеток на гипоксию, раньше замечали у тибетцев и андцев, но у кавказцев, особенно балкарцев, ученые нашли свежие варианты — ранее не виданные «мутации», помогающие дышать разреженным воздухом. Открытия коснулись и отбора в гене, который охраняет стабильность генома. Некоторые варианты — общие для всех высокогорных народов мира, другие — эксклюзив кавказцев, отражающие их уникальные эволюционные «стратегии выживания». – Кавказ — настоящая лаборатория эволюции. Популяции здесь тысячелетиями «переключались» между горами и равнинами, создав многослойную генетическую броню, — комментирует доцент кафедры генетики и фундаментальной медицины УУНи Т, кандидат биологических наук Мурат Джаубермезов. Эти открытия меняют взгляд на устойчивость к гипоксии — от фундаментальной эволюционной биологии до практической медицины. Они помогут бороться с болезнями легких, сердца, а также в космической и экстремальной медицине. - В Уфимском университете сложилась сильнейшая в России школа генетики, на базе которой подготовлено 20 докторов и 150 кандидатов наук. Поэтому развитию геномных технологий в республике уделяется особое внимание. Весной этого года в Межвузовском студенческом кампусе был открыт Геномный центр, который стал четвертым в нашей стране (три находятся в Москве). Очередное открытие наших ведущих специалистов - это серьезный прорыв в сфере генетических технологий, дающий потенциал для развития персонализированной медицины, диагностики и лечения многих заболеваний, - отметила председатель Госкомитета РБ по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. Исследование провели ученые УУНи Т с коллегами из ИБГ УФИЦ РАН и Биотек Кампус, укрепив позиции вуза в мировой генетике. Справочно. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Башкортостан стал одним из пилотных регионов России, где реализуется федеральный проект по созданию сети современных кампусов. Первая очередь Межвузовского студенческого кампуса Евразийского научно-образовательного центра в Уфе была открыта в феврале 2024 года. молодежьидети нацпроектмолодежьидети",В Уфе ученые раскрыли скрытые гены для выживания в горах без кислорода,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,2774,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-24/v-ufe-uchenye-raskryli-skrytye-geny-dlya-vyzhivaniya-v-gorah-bez-kisloroda-4520060,2025-12-24T17:10:00+00:00
"Федеральный проекта Министерства обороны Российской Федерации «Дни армейской культуры» в Республике Башкортостан продолжается сегодня, 26 августа. В Октябрьском состоится очередной концерт гастрольного тура творческих коллективов Министерства обороны Российской Федерации — Ансамбля песни и пляски имени А. В. Александрова, Ансамбля песни и пляски «Красная звезда» Ракетных войск стратегического назначения, фронтовой творческой бригады Ленинградского военного округа. Ансамбль песни и пляски Центрального военного округа представит свою программу в Салавате, а фронтовая творческая бригада «Рубиновая звезда» выступит с концертом в Уфе, в Республиканском клиническом госпитале ветеранов войн. В рамках деловой программы фестиваля пройдет встреча военкоров и журналистов Республики Башкортостан с участием Ирины Владимировны Лосик (журналист, ведущая телеканала «Звезда», президент Фонда сохранения культурно-исторической памяти «Наследники победителей»). Показ спектакля «Потомки Салавата не отступят! » по пьесе З. Буракаевой в постановке Х. Утяшева состоится в Башкирском академическом театре драмы им. М. Гафури. На советской площади Уфы пройдет большой концерт-полуфинал Всероссийского открытого конкурса патриотической песни «Время Героев». Перед гостями фестиваля выступят полуфиналисты конкурса, эстрадно-джазовый оркестр Башкирской государственной филармонии им. Х. Ахметова, победители прошлых лет и группа «Павильон». Начало в 18:00, вход свободный (12).","""Армия мәҙәниәте көндәре"" дауам итә",['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Еңеү,1465,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-08-26/armiya-m-ni-te-k-nd-re-dauam-it-4362185,2025-08-26T13:12:00+00:00
"Так, в мессенджере пенсионерке поступил звонок якобы от директора школы, которая спросила составляла ли она договор по трудоустройству. Незнакомка сообщила, что руководство учебного заведения незаконно оформили договоры на преподавателей. В связи с чем она стала фигурантом уголовного дела и к ней приедут для проведения следственных действий. Далее по видеосвязи позвонили следователь, менеджер, которые утверждали, что мошенники пытаются перевести ее деньги и для сохранения необходимо перевести на указанные ими счета. После чего горожанка, поверив лжесотрудникам, направилась в банкомат, расположенный в одном из торговых центров города. Однако женщина не успела пополнить карман аферистов – сотрудница полиции предотвратила и не дала перевести 500 тысяч рублей. Дежурившие около банкоматной зоны стражи порядка проводят профилактические беседы с уфимцами, разъясняя им о различных способах мошеннических действий. Полицейские призывают граждан быть бдительными, не предпринимать никаких действий с денежными средствами под диктовку незнакомых лиц. Пресс-служба Управления МВД России по городу Уфе",Полиция на страже: борьба с телефонными аферистами и защита граждан,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,1101,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-06-11/politsiya-na-strazhe-borba-s-telefonnymi-aferistami-i-zaschita-grazhdan-4281621,2025-06-11T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырРусиядә югалтуларның кабат арта башлавы сизелгән, бу Русия көчләренең Харьков юнәлешендә сугышуны дәвам итүләре белән бәйле булырга мөмкин диелә. Путин Харьков өлкәсенә һөүм итүне Белгород шәһәрен атышка тоткан өчен авап дип атады. Мәскәү Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле сугышта Русиянең кимендә 53 мең 586 хәрбие һәлак булган. Аларның исемнәрен ачык чыганаклар аша волонтерлар белән берлектә ВВСның урыс хезмәте һәм ""Медиазона"" журналистларыачыклаган. Русиядә югалтуларның кабат арта башлавы сизелгән, бу Русия көчләренең Харьков юнәлешендә сугышуны дәвам итүләре белән бәйле булырга мөмкин диелә. Иң күп үлүчеләрнең Башкортстаннан, Краснояр краеннан, Свердлау һәм Чиләбе өлкәләреннән булуы әйтелә. Путин Харьков өлкәсенә һөүм итүне Белгород шәһәрен атышка тоткан өчен авапдип атады. Аның сүзләренчә, Русия гаскәренең Харьковны басып алырга нияте юк. Харьков юнәлешендә барган хәлләрне Путин ""Украинаның гаебе"" дип атады. ""Алар чик буендагы төбәкләрдәге, шул исәптән Белгородтагы торак кварталларны атышка тотуны дәвам итә. Анда бит сивилләр үлә, бу бит ап-ачык, шәһәр үзәгенә аталар. Мин бу дәвам итсә, санитар зона ясарга мәбүр булачакбыз дигән идем. Һәм без моны ясыйбыз да"", диде ул. Кремль ""махсус хәрби операция"" алып бару урынында (Украинага каршы сугышны Русия хакимиятләре шулай атый - ред. ) булган югалтулары турында мәгълүмат бирми. Моның өчен саклану министрлыгы аваплы. Бу хакта Русия президенты сүзчесе Дмитрий Песковәйтте. Ул моны югалтулар турындагы белешмәләр - дәүләт сере һәм аларны тарату өчен аерым тәртип бар, дип аңлатты. Соңгы мәртәбә Русия югалтулары турында 2022 елның сентябрендә әйтте, 5937 кеше һәлак булды диде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Журналистлар Украинадагы сугышта Русиянең 53 меңнән артык хәрбие үлүен раслады,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1810,https://www.azatliq.org/a/zhurnalistlar-ukrainadagi-sugishta-rusiyaneng-53-mengnan-artik-harbie-uluen-rasladi/32951438.html,2024-05-17T13:33:05+03:00
"Бөгөн уның тыуыуына — 67 йыл. Башҡортостан радиоһының ""алтын"" тауышы. Юлай Кәримов фотоһы.",Әхәт Мортазин,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,90,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-06/h-t-mortazin-4566746,2026-02-06T09:56:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрБашкортстан, Свердлау, Сарытау һәм Ленинград өлкәсендә гадәти тапшырулар бүленеп, телевизорлардан һава һөүме турында кисәтү чыкты, кешеләргә ашыгыч рәвештә яшеренү урынына качарга дигәнкисәтү тапшырылган. Моның видеосын бу төбәкләрдә яшәүчеләр социаль челтәрләрдә чыгарды. Кайбер төбәкләрдә исә шундый ук кисәтүләр радиодан да яңгыраган. Гадәттән тыш хәлләр министрлыгында моны радиостанцияләр һәм телевидениене хакерлар имерүе белән аңлаттылар.22 февральдә Казан, Уфа һәм Русиянең башка шәһәрләрендә дә радио аша һава кисәтүеигълан ителгән иде. Радиоларга хакер һөүме булган диелде. Һава кисәтүе һәм ракет һөүме булуы куркынычы турындагы мәгълүмат – дөреслеккә туры килми һәм фейк, дип белдерде Русия гадәттән тыш хәлләр министрлыгы. Министрлыкның Татарстандагы идарәсе исә рәсми чыганаклардагы хәбәрләрне күзәтегез, дип искәртте.23 февральдә исә аннексияләнгән Кырымда шулай ук хакерлар һөүме ярдәмендә, Русиянең ике радиостанциясе эфиры аша Украина баш күзләве башлыгы Кирилл Будановның мөрәәгатетапшырылды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия төбәкләрендә телевизордан һава һөүме турында кисәтү яңгырады, Гадәттән тыш хәлләр министрлыгы моны кире какты",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1132,https://www.azatliq.org/a/32291511.html,2023-02-28T08:27:25+00:00
"Әлфрид БустановАвгуст башында Казанда узган Дөнья яшьләрефорумындаяшь галим, татар кулъязмалары белгече Әлфрид Бустанов Коръәннең татарчага тәремәсен тәкъдим итте. Бу тәремәне ул узган гасырда яшәгән имам һәм мөфти Габделбари Исаевкулъязмалары арасыннан табып алган була. Китапның 500 данәсе форум вакытында биш минут эчендә таралып бетте. Галим ул китапларны махсус бушлай өләште. Азатлык Әлфрид Бустанов белән Коръәннең бу тәремәсенең фәнни кыйммәте, татарларга әһәмияте турында сөйләште. – Әлфрид, Габделбари Исаев кулъязмаларын кайдан таптыгыз? – Исаевлар гаиләсендә. Очраклы рәвештә генә без ул гаилә белән күршеләр булып чыктык. Петербурга эшкә килгәч, мин фатир яллап яши башладым, әкренләп күршеләр белән дә таныштым. Исаевлар күрше подъездда яши иде. Татар татарны таный бит, шулай танышып киттек. Танышуыбызның нәтиәсе шушы китап булды. Бу кулъязмаларны безгә Габделбари хәзрәтнең балалары тапшырды һәм без бу язмаларның нечкәлекләрен өйрәндек. – Татар әмәгатьчелеге Габделбари хәзрәтнең кем икәнен бик белеп тә бетермидер. Сезгә аның тормышы турында ниләр билгеле? – Габделбари хәзрәт авыл мәдрәсәсен тәмамлагач, Уфага килә һәм анда данлыклы ""Галия"" мәдрәсәсендә белем ала. Бу инкыйлаб алдыннан була, ул атаклы галим Зыя Камалидан дин һәм шигърият өйрәнә. Галия мәдрәсәсен тәмамлаганнан соң, 1920 нче елларда, Совет берлеге вакытында имамлык вазифасын ала. Габделбари хәзрәт имам булып эшли алмый, чөнки илдә вазгыять үзгәрә, дингә каршы хәрәкәтләр башлана, шуңа күрә ул гади эшче булып көн күрә башлый. Уфада йортлар сала. 1930 нчы елларда репрессиялар башлангач, Габделбари хәзрәт лагерьгә сөрелә һәм алты ай шунда уздыра. Чыккач та эшләр кая таба барганын сизеп, бөтен гаиләсен алып Урта Азияга китә. Габделбари ИсаевБу хакта ул үзе дә язып калдырган. ""Ул вакытта мөфти булып торган Ризаэтдин Фәхретдинбезне ыйды да әйтте: ""Сез әле яшьләр, алдыгызда зур бурычлар тора, шуңа күрә читкә китеп, анда сакланырга тиешсез. Алар мөфти сүзен тыңлап читкә чыгып китә. Сугыш алдыннан Исаевлар гаиләсе кире Уфага кайта. Хәзрәт үзе сугышта катнаша, яралана, медальләр ала. Сугыштан кайтуына илдә дингә карашлар бераз йомшарган була, чөнки Сталин да, совет хөкүмәте дә сугышта динне файдаланырга тырыша. Мөселманнар бу вазгыятьтән файдаланып имамнарны чакыртып мәчетләр ача. Габделбари Исаев та шулар арасында була, ул 1940 нчы еллар ахырында Уфаның Зират мәчетендә имам булып эшли башлый. Берничә елдан аны Ленинградка чакыртып алалар. Анда ул Дөнья сугышы камалышы вакытында зур зыян күргән әмигъ мәчетен төзекләндереп бер ел эчендә яңадан сафка бастыра. Тагын ун ел чамасы дәвамында әлеге мәчетнең имамы булып хезмәт итә. Ул вакытта хөкүмәт мәчеттәге әмгыятьне контроль астында тота. Мәчеткә йөрүчеләрнең һәрбер сүзен яздырып, шулай ук имамның бөтен хаталарын югарыга тапшырып баручылар булган. Габделбари хәзрәт алар белән уртак тел таба алмыйча, мәчеттән китәргә мәбүр була. 1974 елда ул вакыттагы мөфти Шакир Хаялетдинов үлеп китә. Шуннан Совет берлеге голамә шурасында кемне мөфти итеп кую турында бәхәс куба. Нәтиәдә Габделбари хәзрәтне мөфти итеп сайлап куялар. 1974 елдан 1980 елга кадәр ул Уфада яшәп мөфти булып эшли. 1980 нче елларда төрле сәяси сәбәпләр аркасында ул мөфтилектән китәргә мәбүр була. Соңыннан кире Ленинградка кайтып 1983 елда шунда вафат була. Аның шактый гына кулъязмалары туганнарында саклана. – Ә ул кулъязмаларга нәрсәләр керә? – Габделбари хәзрәт көндәлек рәвештә дини язмалар алып бара, төрле өлкәләрне дини күзлектән карап сурәтли. Бу күзәтүләрен китап итеп туплый. Хәзрәтнең төп мирасы нигездә 1950 нче еллардан алып 1980 нче елларга кадәр язылган. Шулар арасында ике иң зур хезмәте – Коръәннең татар теленә тәремәсе һәм мәүзыйгый, ягъни тематик тәремәсе. Хәзрәт төрле тема белән бәйле аятләрне туплый һәм тәремә итә. Мәсәлән, киемгә кагылышлы аятьләр бар, мөнәсәбәтләр урнаштыру, эш белән бәйле аятьләрне тәремә итә. Аның вәгазьләр китабын туплап чыгарырга да теләге була. Хәзрәтнең күп кенә автобиографик шигырьләре дә калган. Ул көн саен үз тормышын шигъри юлларга салып язып барган. Шушы мирас, язмалар, Аллага шөкер, безнең көнгә хәтле килеп итте. Хәзер без аларны әкренләп басмага әзерлибез. Бу хезмәтләр хәзерге мөселманнарга, татарларга файдалы булыр дип өметләнәбез. Габделбари ИсаевГабделбари хәзрәт хезмәтләрен үз вакытында чыгара алмаган. Ул мөфти буларак язган күпсанлы китапларын хөкүмәткә тапшырып, хөкүмәт аша таратырга өметләнгән. Шул максат белән бу Коръән китабы тәремәсен дә кирилл хәрефләре белән язган. Гадәттә аның хезмәтләре гарәп хәрефләре белән язылган. ""Яшьләр хәзерге вакытта гарәп хәрефләрен танымый, шуңа күрә мин рус хәрефләре белән язам"", дигән ул бу хезмәте турында. Әлбәттә, 80 нче елларда хөкүмәт бу эшләрне таратмый гына түгел, хәтта моңа юл куймый, ул вакытта бер китап та бастырылмый. Безнең бурычыбыз – шушы китапларны хәзерге вакытта ничек булса да берәм-берәм чыгарып бетерергә. Шушы хәзинәне халыкка иткерү мөһим, чөнки без аларга мохта. – Ни өчен? – Хәзерге вакытта иң күп кулланыла торган татарчага тәремә ителгән Коръән тәфсире ул – Ногмани тәфсире. Ул 1840 нчы елларда чыгарылган китап, аның теле искергән. Текстларын һәм мәгънәсен аңлау авыр. гасыр башында Коръән тәремәләре күпләп эшләнергә, дөнья күрергә тиеш иде. Ул вакытта берничә остаз, татар галимнәре Коръән тәремәләрен чыгару өстендә эшләгән, алар арасында Муса Бигиев, Иманкули, Зыя Камали һәм башка галимнәр була. гасыр – ул Коръән гасыры. Шушы кешеләр Коръән китабын тәремә итәргә тырышалар. Габделбари хәзрәт тә шушы тырышучыларның берсе була. Габделбари Исаев Әлбәттә, хәзерге көндә төрле тәремәләр, татар телендә тәфсирләр бар. Аларның кайберләре рус, кайберләре төрек теленнән тәремә ителгән. Сыйфаты да типографик ягыннан да, шәригать ягыннан да төрлечә. Монысы инде дин галиме тарафыннан татар теленә гарәп теленнән турыдан-туры тәремә ителгән китап. Бер яктан, без бу китапны фәнни китап итеп тәкъдим итмәкче булдык, чөнки бу тәремә үз мохитендә туган, махсус тел контекстында, махсус сәяси даирәләрдә ясалган. Бу үзенчәлекләрне башта калдырырга һәм сакларга тырышкан идек. Икенче яктан, без шуңа килеп терәлдек: әгәр дә без фән күзлегеннән ничек бар, шулай калдырган булсак, ул гади һәм киң әмәгатьчелеккә укырга бик авыр булыр иде. Анда төрле сылтамалар куярга туры килер иде. Шуңа күрә, аваплылык алып, фәнни яктан кызыклы әйберләрне калдырып, шул үк вакытта гади халыкка аңлашылырлык итеп, бүгенге татар теленә якынайтып чыгарырга булдык. Бик сирәк очракларда гына сылтамалар куелды. Минемчә, халыкка файдалы китап булса, аның куллану даирәсе киңәячәк. Шундый өметтә калабыз. Бу китап Петербурдагы Европа университетының исламны өйрәнү проекты кысаларында чыгарылды. Беренче басманың тиражы бер мең данә иде. Аның 500 е Татар яшьләре форумында биш минут эчендә таралды, калган 500 ен Печән базарында тараттык. Печән базарында кешеләр Коръән китабын ала– Габделбари хәзрәт шигъри юллар белән яза торган булган дип әйттең. Коръән Кәрим дә шигырь рәвешендә язылганмы? – Юк. Аның системы катлаулы. Беренчедән, бу тәремәнең соңгы варианты кызганычка каршы безнең кулыбызда юк. Безгә килеп эләккән вариантын ул үләр алдыннан кызына биреп калдырган була. Һәм анда кайбер редактура билгеләре бар. Без хәзрәт кулъязманың ахыргы вариантын хөкүмәткә тапшырган булгандыр дип уйлыйбыз. Габделбари хәзрәт Коръән хафизы буларак бер көн эчендә Коръәнне яттан укып чыга ала торган була. Аның татар мәкаме белән Коръән укуы аудиокассеталарда язылып калган. – Ул кассеталар да сакланганмы? – Әйе, сакланган. Безнең икенче максатыбыз – шушы аудиоларны чыгарыру. Ул аудиокитапның 70 проценты инде әзер. Алга таба без аның тематик Коръән тәремәсен һәм искиткеч бай шигъри мирасын чыгарырга хыялланабыз. Аның татар-мөселманнарының шәхсиятен яктырта торган сүзләре, стиле искитмәле! – Моның өчен күпме акча кирәк? – Гомумән, бу китап дөнья күрсен өчен бер миллион сум акча китте. Өч мөхәррир ялладык, беренчесе дин ягыннан тикшерде, ике мөхәррир – тел ягыннан. Без бу хезмәттә һәрнәрсә үз урынында булсын дип тырыштык. Бу безнең өчен бик мөһим иде. Без аны мөмкин кадәр камил рәвештә чыгарырга тырыштык. Әлбәттә, монда да хаталар очрый, алга таба, киләсе басмаларда без бу төгәлсезлекләрдән арынырга тырышырбыз. Без барыбыз да шундый китапларга мохта. Әгәр дә киң әмәгатьчелектә шушы китапка ихтыя булса, алга таба да аны яңадан бастырып, хаталарын төзәтеп чыгарасы иде. Икенче басмага килгәндә, безнең кардәшебез, Ульян өлкәсендә яшәүче бер эшмәкәр сәдака итеп безгә 500 мең сум бирде. – Моңарчы да Коръәннең татарчага тәремәләре бар иде. Монысы нәрсәсе белән аерыла? – Бу Коръән Кәрим гарәп теленнән татар теленә туры тәремә ителгән һәм бу – дин галиме тарафыннан ясалган тәремә. Ул гомерен Коръәнгә, дингә багышлаган шәхес. Безгә шуның белән кадерле һәм әһәмиятле. гасыр башында Коръәнне татарчага тәремә итү эше башлана, әйткәнемчә, бу юнәлештә күп кенә галимнәр көч куя, әмма, кызганычка каршы, алар әзерләгән тәремәләрнең берсе дә дөнья күрми. Бу тәремәнең ике әһәмияте бар. Беренчедән, фән күзлегеннән әһәмияте – бу совет чорында тәремә ителгән хезмәт. Икенче яктан – бу һәрбер мөселман кешесенә Коръәннең мәгънәләрен тирәнтен өйрәнер өчен бер корал. – Татарстан мөфтиятенә мөрәәгать итеп ярдәм сорадыгызмы? – Без мөфтияттән рөхсәт алырга тырыштык. Рәсми рәвештә алар тарафыннан бу басма хупланды, аның үз номеры, билгесе бар.","""Басылмый яткан Коръән тәремәсенә тап булдык""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 1 1 0],7,Әңгәмә,9268,https://www.azatliq.org/a/29433327.html,2018-08-16T21:10:25+00:00
"Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт драма театры актеры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, моңло тауышлы йырсы Альберт Салауатов йыр һәм моң, театр сәхнәһен яулаған, тамашасыларҙың кумирына әйләнгән сәнғәт оҫтаһы Уның тормош юлында ҡатмарлы мәлдәре лә, сағыу саҡтары ла, үкенесле минуттары ла күп. Ул тормошо, күңел донъяһы, уй-фекерҙәре, киләсәккә пландары менән уртаҡлашты. – Альберт Рәфҡәт улы, тыуған яғығыҙ – бәрәкәтле Баймаҡ, тәүге тәпәй баҫҡан ерегеҙ – алтын-көмөшкә бай Семеновка ауылы. Йыр-моңға һөйөү ҡасан барлыҡҡа килде? – Әйткәндәй, мин Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Тимеров менән бер ауылдан. Беҙҙең атайҙар йырлай-йырлай эшләне. Ауылыбыҙ мәғдән ятҡылығы һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, атай-әсәйем дә ғүмер буйы тау-байыҡтырыу фабрикаһында тир түкте, шуға күрә Рим ҡустым менән күберәк өләсәй һәм олатай тәрбиәһендә үҫтек. Атайым да, әсәйем дә бик матур йырланы, йыр-моңға ғашиҡ кешеләр ине. Бәләкәйҙән уларҙың моңона ҡойоноп үҫтем, йырлауҙарынан һабаҡ алдым, тип тә әйтер инем. Атайым берәй халыҡ йырын башҡарһа: Ошо ерен ошолайтып ҡуйырға йәки һуңғы һүҙен былайыраҡ итеп һуҙырға кәрәк, – тип мине лә өйрәтер ине. Халыҡ йырҙарын отоп алыу, халыҡсан итеп башҡарыу тап уларҙан киләлер, моғайын. Ололар эштә булғанда, әртис булып уйнарға ярата торғайным (йылмая – авт. ). Ҡунаҡта ултырғыс өҫтөнә баҫып йырлатҡандары бөгөнгөләй хәтеремдә, мәктәпкә барғас та, мине сәхнәгә сығарҙылар. – Сибай мәктәп-интернатында белем алыуығыҙ хаҡында бөгөн дә уҡытыусыларығыҙ һағынып һөйләй. – Ысынлап та, иң бәхетле мәлдәрем тап Сибай мәктәп-интернатында үтте. Унда белем һәм тәрбиә биргән уҡытыусыларға, тәрбиәселәргә мең рәхмәт. Ябай ғына ауыл малайының иңенә ҡанаттар үҫтергән, йыр-моң иленә алып сыҡҡан, ғүмерлеккә сәхнәгә ғашиҡ иттергән иң изге урындарҙың береһе ул. Яңы ғына ауылдан килеп, бер аҙ моңһоуланып, үҙемсә көйләп йөрөгәнмендер инде. Шул ваҡытта тәрбиәсем Нәйлә Бикова янына саҡырып алды ла 23 февралгә арналған кисәлә сығыш яһарға тәҡдим итте. Русса Крейсер Аврораны, Катюшаны йырлап ебәрҙем. Ҡаушағанымды һиҙҙермәҫкә тырышам, тамашасылар ныҡ алҡышлап, тағы ла сығыш яһауымды һорағас, батырайып китеп, йәнә бер йырҙы башҡарҙым. Шулай итеп, уҡыу йортонда үткән һәр сарала тиерлек ҡатнаша башланым. Һәүәҫкәр композитор-йырсылар Юлай Моратов, Зөһрә Фәйзуллина беҙҙең интернатта эшләне, улар ижад иткән бик күп йырҙарҙы тамашасы хөкөмөнә сығарҙым. Шул уҡ ваҡытта театр менән ҡыҙыҡһыныуым да көслө ине. Сибай театрына йыш йөрөнөк, үҙебеҙ ҙә драма түңәрәгендә төрлө спектаклдәр ҡуйҙыҡ. Бер һүҙ менән әйткәндә, мәктәпте тамамлағанда, үҙемде артист итеп кенә күҙ алдына килтерә инем. – Һәм һеҙ Өфө сәнғәт институтының театр факультеты студенты булып киткәнһегеҙ… – 1988 йылда поезға ултырып, тәүге тапҡыр Өфөгә килеп төштөм. Күптәр аңлайҙыр, интернат балаһы күп осраҡта тормошҡа әҙер булмай сыға, сөнки һәр саҡ тәрбиәселәр яҡлауында, әҙер тамаҡ, ҡушҡанды ғына үтәү һәм башҡалар. Бында һине берәү ҙә ҡолас йәйеп ҡаршыламай, артабан нимә эшләргә кәрәклеген теҙеп әйтеп тормай. Миңә лә башта еңелдән булманы, шулай ҙа бар һынауҙарҙы лайыҡлы үтеп, студент булып киттем. Улай ғына түгел, күптәр өсөн буй етмәҫлек хыял булған талантлы педагог Ғабдулла Ғиләжевтең курсына эләктем. Риза Мәһәҙиев менән бер бүлмәлә йәшәнем, уға рәхмәт: миңә бар яҡлап ярҙам итте, бер телем икмәкте лә, һуңғы тинебеҙҙе лә үҙ-ара бүлештек. Иҫ киткес дуҫ ине, ғүмер буйы аралашып йәшәнек, ауыр саҡтарымда терәк була белде, ауырлыҡтар алдында бөгөлөп төшмәҫкә өйрәтте. Иң ҡыҙғанысы шул: арабыҙҙан иртә китте, әле булһа уның юҡлығына ышанмайым, ғүмерлек дуҫым күңелемдә мәңгелеккә урын алды. Ысынлап та, тормош һин уйлағанса һәм теләгәнсә генә бармай икән шул. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, миңә үҙем яратҡан уҡыу йортон тамамларға тура килмәне. Өсөнсө курста уҡығанда әсәйем вафат булды. Көтөлмәгән хәлдән юғалып ҡалдым. Институтты ташлап ҡайттым да киттем. Нимә эшләргә? Ҡайҙан эш табырға? Киттем Сибай театрына, Дамир Ғәлимовҡа рәхмәт. Дипломһыҙ тип торманы, эшкә алды. Шулай итеп, 1991 йылда Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында ижад юлымды башланым. – Артабан тормош юлығыҙ бер аҙ ҡатмарлашҡан: һөйөү утында ла янып-көйөп алған мәлдәрегеҙ булған. Яратҡан театрҙан Стәрлетамаҡ, Нефтекама филармонияларына эшкә күсеү, ҡауышыуҙар, йәнә айырылышыуҙар… – Артист кеше бер урында ғына тора алмай: уға һәр саҡ үҫеш, даими эҙләнеүҙәр талап ителә. Сибай филармонияһынан Әлмира Ҡыуатова саҡырғас, икеләнмәйенсә унда эшкә барҙым. Сибай филармонияһының иң көслө сағы, бер-бер артлы концерттар, театрлаштырылған тамашалар ҡуйыла, республика буйлап ҡына түгел, сит өлкәләргә, хатта сит илдәргә гастролдәргә сығабыҙ. Дәртләнеп эшләйбеҙ, яңы йырҙар өйрәнәбеҙ… Әммә ижад кешеһе гел эҙләнә бит. Стәрлетамаҡ филармонияһынан саҡырыу алғас, тоттом да сығып киттем. Тәүге ҡатыным менән дә айырылышҡан ваҡыт, улым Сыңғыҙҙы үлеп һағынам, күңелдә ниндәйҙер бушлыҡ һиҙелә. Әгәр ҙә шул тойғонан арынмағанда, уның артабан киңәйеүе мөмкин. Стәрлетамаҡта данлыҡлы бейеү театры менән эшләү тап шул бушлыҡтан арынырға ярҙам итте. Икенсенән, миңә бында буласаҡ кәләшем Сулпан менән осрашырға насип булды. Аҙаҡ бергәләшеп Нефтекама филармонияһына эшкә килдек, Юлай улыбыҙ тыуҙы. Сит ерҙә үҙ тамашасыларыңды табыу өсөн тырышып эшләргә кәрәк. Был йәһәттән Стәрлетамаҡ менән Нефтекама филармонияһы минең өсөн һынау мәктәбе лә булды. Үкенмәйем. Шулай ҙа тыуған яҡ үҙенә тарта, Сибай филармонияһы директоры Вәкил Йосопов бер көн: Ҡустым, әллә кире ҡайтаһыңмы? – тигәс, ризалыҡ бирҙем дә йәнә Сибайыма килеп төштөм. Күптәр аптыраны, бәғзеләр шикләнде. Күп тә үтмәй, Мин ҡайттым, туғандар! исемле концерт программаһын әҙерләнек. Тамашасы – мине, мин уларҙы һағынғанмын, концерттар тулы залдарҙа үтә, райондарға гастролдәргә сығабыҙ, халыҡ яратып ҡабул итә. Ләкин ғаиләм менән айырылышырға тура килде, улым – тегендә, мин – бында, күңелдә – һағыш. Бар һағышымды эш һәм йыр баҫа. Барыбер күңелгә нимәлер етмәй, ашҡынам, эҙләнәм. Сибай театры артистарының премьераларына йөрөйөм, элек уйнаған образдарымды һағынам. Дамир Мәжит улына килдем, тағы мине театрға алды. Йәнә тәүге эш урыныма ҡайттым һәм бөгөнгә тиклем рәхәтләнеп яңы образдар тыуҙырам, яратҡан эшемдә йөҙөп ижад итәм. Йырсы тигән һөнәремде лә ситкә ҡуйманым. Бында үҙемдең концерт бригадам бар, бергәләп гастролдәргә сығабыҙ. – Һәм һеҙ йәнә ғаилә ҡорҙоғоҙ? .. – Эйе, Әбйәлил һылыуы Гөлшат исемле мөләйем ханымға егеттәрсә ғашиҡ булдым. Уның улы Ринат баштан уҡ миңә атай тип өндәште. Класташым Баймөхәмәт хәҙрәткә барып, никах уҡытып, ғаилә ҡороп ебәрҙек. Ҡала янында йорт һалып, шунда күсеп сыҡтыҡ, бер-бер артлы ике улыбыҙ – Батырхан менән Азамат донъяға килде. – Әйткәндәй, бала ҡайғыһын да кисерергә тура килде һеҙгә… – Мин бер ваҡытта ла үткәндәремде йәшереп, уны аҡ һәм ҡара биткә бүлмәйем. Барыһы ла булды тормошомда. Үкенестәр ҙә, ауырлыҡтар ҙа, бәхетле мәлдәр ҙә. Әммә уларҙы һәр саҡ еңеп сыға алыуым, йыр-моңға, сәнғәткә хыянат итмәүем менән бәхетлемен. Ысынлап та, тәүге улымды юғалтыу ғазабын кисерҙем. Әрмегә оҙатып, уны ҡаршы алып, инде йәшәргә тейеш булған имәндәй Сыңғыҙ улымдың үлеме шул тиклем тетрәндерҙе. Икенсе улым Юлай менән бәйләнеште өҙмәйем, һәр саҡ аралашып торабыҙ. Ҡустылары менән бер-береһен белеп үҫһен, аралашһын тигән теләктәмен. Ижад тәүге урында торһа ла, һәр саҡ ғаиләмә, улдарыма ваҡыт бүлергә тырышам, улар алдындағы яуаплылыҡты онотмайым. – Үҙенсәлекле, моңло тауышлы йырсы, бик күп сағыу образдар тыуҙырған артист Альберт Салауатовтың моң менән тулған булмышы – күптәргә өлгө. Ауырлыҡтар алдында һынып-һығылып ҡалмайынса, һәр саҡ юғарылыҡҡа ынтылған артист халҡының иң юғары исемдәренә лә лайыҡ ул. Артабан да ижад ҡомарың һүнмәһен, һүрелмәһен, сәнғәт оҫтаһы! Кәримә УСМАНОВА әңгәмәләште.","Альберт Салауатов: ""Ринат баштан уҡ миңә атай тип өндәште""",['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0],6,Мәҙәниәт,7654,https://shonkar.com/news/culture/2025-05-22/albert-salauatov-rinat-bashtan-u-mi-atay-tip-nd-shte-4245725,2025-05-22T09:30:00+00:00
"27 февраля в Уфе прошла торжественная церемония награждения премией «Команда Путина», которой отметили граждан за заслуги перед обществом, а также тех, кто помогает нашим бойцам в зоне СВО. От Башкортостана этой чести удостоились 13 человек.",Народный фронт наградил премией «Команда Путина» отличившихся жителей Башкортостана,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,241,https://uchbash.com/news/novosti/2024-02-27/narodnyy-front-nagradil-premiey-komanda-putina-otlichivshihsya-zhiteley-bashkortostana-3659596,2024-02-27T15:18:48+00:00
"Кеше организмына тәүлегенә 50 мг-нан артыҡ  алюмин эләгеүе зарарлы. Ул хәтерҙе насарайта, нерв системаһын зарарлай, яман шеш сирҙәрен килтереп сығара.",Ни өсөн алюмин зарарлы?,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,150,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-13/ni-s-n-alyumin-zararly-4505887,2025-12-13T18:00:00+00:00
"Евразия ғилми-белем биреү үҙәгенең Юғары уҡыу йорттары студенттары кампусы  майҙансығында биотехнология буйынса яңы Иннова Био Тех уҡыу-фәнни лабораторияһы эшен башланы. Ул Өфө фән һәм технологиялар университетының Тәбиғәт һәм кеше институты нигеҙендә булдырылған. Баш Инком ғилми-индереү предприятиеһы был проекттың хеҙмәттәше булып сығыш яһай. Лаборатория тикшеренеү базаһын үҫтереүҙә ҙур аҙым буласаҡ. Иннова Био Тех тәбиғәткә кире тәъҫирҙе кәметеү эше менән шөғәлләнәсәк. Төп йүнәлештәр – пестицидтарҙы аҙайтыу өсөн биопрепараттар эшләү һәм ауыл хужалығы ҡалдыҡтарын биологик эшкәртеү, – ти Башҡортостандың Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау идаралағы нтәксеһе Рөстәм Кәримов. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Кампуста яңы лаборатория асылды,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Экология,826,https://bashgazet.ru/articles/ekologiya/2026-02-17/kampusta-ya-y-laboratoriya-asyldy-4582600,2026-02-17T10:50:00+00:00
"Татар активистлары Казанның Иске Таш мәчете янындафикерләр1552 елда Казан ханлыгының Явыз Иван гаскәре тарафыннан яулап алынуы татар милли хәрәкәтендә татар дәүләтчелеген югалту буларак искә алына. Шушы тарихи көндә һәлак булучылар хөрмәтенә багышлап үткәрелә торган Хәтер көнен ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге быел Казанда 15 октябрьдә уздырмакчы иде. Алар аны митинг форматында үткәрергә ниятләде. Хәтер көне урыны итеп Камал театры мәйданын, Тинчурин паркы бакчасын сорадылар. Әмма Казан хакимиятләре моңарөхсәт бирмәде. Шуннан соң бер төркем активистлар социаль челтәрләрдә үзара сөйләшеп 12 октябрь, шимбә көне булганга аны Казанны яклап шәһит киткән ата-бабаларыбыз рухыны дога кылу чарасы буларак уздырырга карар кылды. Әлбәттә, бер төркем татарлар Хәтер көнен болай да ел саен 12 октябрьдә уздырып килә. Казанны алган көн искечә 2 октбярь булган, яңача бу 12 сенә туры килә дип, алар ел саен бу көнне шәһитләрне Сөембикә манарасы янына килеп искә ала. Ул чараны инженер Раил Имамовоештыра. Быел әлеге ике төркем берләшеп чара уздырырга, ягъни Сөембикә манарасы янында шәһитләр рухына бергәләп дога кылырга дип килешсә дә, ниятләре тормышка ашмады. Бер төркем активистлар Сөембикә манарасына юнәлгәнче, Казанның Кол-Шәриф мәчетенә кереп өйлә намазы укып чыгарга дип килеште. Анда нигездә Татар итимагый үзәгенә йөргән милли хәрәкәт вәкилләре иде. Алар арасында Айрат Габдуллин (Хатмулла), Рәүф Ибраһимов, Равил Мөхәммәтановһәм башкалар булды. Йошкар-Оладан татар һәм мари активисты Рамай Юлдашев, Башкортстаннан татар милли хәрәкәтеннән дүрт кеше килгән иде. Кол Шәриф мәчетендә намаз укучыларБер төркем намаз укырга кереп киткәндә, Раил Имамов итәкчелегендәге икенче төркем ""турист""лар буларак ""Сөембикә"" манарасы янына ыелды. Ләкин анда ниндидер тарихи кино төшерүчеләр ыелган булып чыкты. Сөембикә манарасы янындагы чара""Нәкъ шушы көнне ""Казан яугирләре"" каршы алды. Ниндидер кино төшерәләр иде бугай. Шәһит киткән ата-бабаларыбыз рухына бергәләп дога кылу өчен милли хәрәкәт вәкилләрен көткән арада тарихчы Фәрит Шәкүровлекция сөйли башлады. Шуннан мәчеттән иртәрәк чыгып безгә галим Фәрит Яхинкушылды. Башкаларны көтәбез, алар юк та юк. Шалтыратып карыйбыз телефоннарын да алмыйлар. Шуннан аларны полиция туктатканын һәм Сөембикә манарасына ибәрмәүләрен белдек. Кино төшергәнгә Сөембикә манарасы янына килеп булмый иде. Шуннан ""турист""лар буларак тугыз кеше алдан сөйләшенгән экскурсовод белән Казан ханнары әсәдләре ирләнгән урынга китте. Тыныч кына Фәрит Яхин лекциясен тыңлап торганда полиция килеп сораша башлады. Экскурсовод үз документларын, без билетларны күрсәтте. Полиция вәкиле Русия кануны нигезендә әмәгать чарасына алдан рөхсәт алырга кирәклеген әйтте. ""Мин сезне кисәттем. Канунга каршы барсагыз, менә монда гына полиция машинасы тора. Сезне шунда утыртып полиция бүлегенә алып китәчәкбез"" диде. Фәрит Шәкүров ""ата-бабаларыбызны гына искә алабыз, ни начарлыгы бар"", дип аңлатырга тырышты. Полиция вәкиленә экскурсиягә билетлар күрсәтелсә дә, ул тынычланмады. ""әмәгать чарасы узыру тыелган"" дия башлады. Шуннан соң Фәрит Яхин кыска гына бик матур дога кылды, без кушылдык. Аннары тизрәк китү ягын карадык. Полиция вәкилләре безне Кирмәннән чыкканчыга кадәр озата барды"", дип сөйләде Азатлыкка әлеге чарага килүчеләрнең берсе. Полиция вәкиле экскурсиягә килүчеләргә таралырга кушаШул вакытта Кол-Шәриф мәчетеннән чыккан татар милли хәрәкәт вәкилләре Сөембикә манарасына бара алмады. Чаллыдан килгән ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге активисты Рәфыйкъ Кәримуллинныполиция тоткарлады. Алдагы көннәрне аңа ике кисәтү тапшырылган иде. Шуңа да карамастан Кәримуллин Казанга килде. ""Республикасы"" телеграм каналыязуынча, Хәтер көненә ыелучыларны куып тарату өчен Татарстанның экстремизмга каршы көрәш үзәгенең итәкчесе Рөстәм Гарифуллинүзе килгән. Ул Сөембикә янына юл алачак активистларны тоткарлау белән янады. Кәримуллин ул көнне бердәнбер тоткарланучы булмады. Татар милли хәрәкәте вәкиле Галишан Нуриәхмәтберничә сәгатьне Казанның ""Япеево"" полиция бүлегендә уздырды. Аны Кол-Шәриф мәчетенә килгәнче үк алып киткәннәр иде. Гомумән, татар активистларын алдан ук аулап йөргәннәр. Активист Кәшиф Гатингадигән кисәтү кәгазен күршеләренә калдырып киткәннәр. Радик Зинановның өенә килгәннәр, әмма ул хастаханәдә булгач анда барып имзалатканнар. Шагыйрь Фәнил Гыйләев, тарихчы Илнар Гарифулинныда өйләре янындасагалап торганнар. Берничә сәгатьтән соң Галишан Нуриәхмәт һәм Рәфыйкъ Кәримуллинны полиция бүлегеннән чыгарылды. Шул арада Сөембикә манарасы янына ибәрелмәгән активистлар Казанның Яңа бистәсендә урнашкан Иске Таш мәчетенә таба юл алды. Риваятьләргә күрә, мәчет 1552 елда Казанны урыс гаскәрләреннән яклап һәлак булганнар каберендә төзелгән. Кабер зур иске таш белән билгеләнгән булган. Мәчет 1802 елда сәүдәгәр Габдулла Үтәмешевакчасына төзелә. 1930 нчы елларда ябыла. Совет чорында ул мәктәп һәм склад булып тора. 1994 елдан янә мәчет буларак кулланыла башлый. Хәтер көнендә татар активистлары Казанның Иске Таш мәчете янында дога кыла. Анда Казанны саклап шәһит китүчеләрнең күмәк каберлеге бар дип санала. ""Мәчет үзе ябык иде. Экскурсовод, милли хәрәкәт вәкиле Айрат Хатмулла кыскача тарихын сөйләде, шул каберлек янында бергәләп дога кылдык, тарихка калсын дип фотога төштек. Шуннан соң инде кафега барып татарның бүгенге хәле, милли мәгариф, милли хәрәкәт, Русиянең милли халыкларны кысуы турында сөйләшеп утырдык"", дип сөйләде исемен әйтмәүне сораган активистларның берсе. Аның сүзләренчә, полиция вәкилләре еш кына таләпләр кырыслатылуын тиздән Казанда укачак БРИКС белән аңлатканнар. БРИКС(ингл. —, ,, , ) — дәүләтара берлек. 2006 елда оешкан. Аңа иң башта Бразилия, Русия, Һиндстан, Кытай илләре керде, соңрак Көньяк Африка республикасы кушылды.2024 елда БРИКСка Мисыр, Эфиопия, Иран, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре керде. Яңа илләр кушылганнан соң оешма БРИКСдип атала башлады. Былтыр Хавьер Милей Аргентина президенты булып сайлангач БРИКСка керүдәнбаш тартты. БРИКС ыеннарында икътисади, сәяси мәсьәләләр турында фикер алышалар. Берлек халыкара оешма дип саналмый. Аның баш сәркатибе дә, низамнамәсе дә юк. БРИКС эшләрен ел саен үзендә саммит уздыручы берәр ил-әгъза оештыра. 2024 елның көзендә ул Русиядә узачак. Үткәрелү урыны дип Казан шәһәре билгеләнгән. Дөнья банкы мәгълүматына күрә, БРИКС оешмасына кергән илләр ир шарының 30 чамасы мәйданын һәм дөньяда халык санының 42 тәшкил итә. Әлеге оешмага нигездә үсеш алучы илләре керә, югары үсештәге дәүләтләр аның эшендә катнашмый. Хәтер көне— 1552 елда Казанны Явыз Иван гаскәреннән саклап һәлак булганнарны искә алу чарасы. Казанда 1989 елдан бирле уздырыла. Баштагы елларда Ирек мәйданында уза. Анда катнашучылар Казанның үзәк урамнарыннан йөреш оештырып, Сөембикә манарасы янына килеп корбаннар рухына дога кыла иде. Соңгы елларда Казан шәһәр хакимияте Хәтер көне чарасын үзәккә якын урыннарда уздырырга рөхсәт бирмәү сәбәпле, ул башта ""Казан"" милли-мәдәни үзәге (хәзерге Милли китапханә бинасы) янындагы мәйданга, аннары Камал театры каршына, аннары Тинчурин бакчасынакүчерелде. Соңгы тапкыр Хәтер көне чарасы 2021 елда Тинчурин бакчасындаүтте. 2022 елдан башлап чараны уздыру рөхсәт ителми. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Казанда Хәтер көне: хәтта Сөембикә манарасы янына да ибәрмәделәр,['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,7179,https://www.azatliq.org/a/33157041.html,2024-10-14T05:13:50+00:00
"Күгәрсен районы биләмәһендә Мораҡ - Иҫәнғол автомобиль юлының 1-се километрында ВАЗ-2110 автомобиле водителе полиция хеҙмәткәренең законлы туҡтатыу талабын һанға һуҡмай һәм ҡасырға маташа. Оҙайлы эҙәрлекләү барышында автомашина Мораҡ ауылында тотола. Автомобилде 16 йәшлек урындағы кеше йөрөтә, уның иҫерек булыуы асыҡ күренә. Законлы вәкилдәрҙең ҡатнашлығында үҫмер иҫерек булыу-булмауға тикшереү үтеүҙән баш тарта. Бәлиғ булмаған балаға ҡарата Рәсәй Федерацияһы Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының бер нисә статьяһы буйынса административ материалдар төҙөлгән: 12.26-сы статьяның 2-се өлөшө - идара итеү хоҡуғына эйә булмаған кешенең медицина тикшереүе үтеүҙән баш тартыуы; 12.25-се статьяның 2-се өлөшө - туҡтатыу тураһында законлы талапҡа буйһонмау; 12.15-се статьяның 4-се өлөшө - ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығыу; 12.12 статьяһының 1 өлөшө - светофорҙың тыйыусы сигналына үтеү. Үҫмерҙең ата-әсәһе Рәсәй Федерацияһы Административ хоҡуҡ кодексының 5.35-се статьяһы буйынса ата-әсәлек бурыстарын тейешенсә үтәмәгәне өсөн административ яуаплылыҡҡа тарттырылған. Автомобиль махсус туҡталҡаға ҡуйылған. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.","Не рули, малай!",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1279,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/ne-ruli-malay-4581708,2026-02-17T14:13:00+00:00
Йыл һайын декабрь аҙағында Илекәева (Шәмиғолов) Әлфиә Йәғәфәр ҡыҙы Әбделмәмбәт урта дөйөм белем биреү мәктәбенең уҡыу алдынғыларына үҙенең премияһын тапшыра. Быйыл был премияға олимпиадала еңгән 9 уҡыусы лайыҡ булды.,Уҡыу алдынғыларына – премия!,['Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Мәғариф,216,https://tanburz.ru/articles/m-arif/2024-12-29/u-yu-aldyn-ylaryna-premiya-4071422,2024-12-29T09:00:00+00:00
"Ағаһы махсус хәрби операцияла һәләк булғас, бер туған ҡустыһы, уның балаларын етем итмәҫ өсөн, еңгәһенә тәҡдим яһап, бергә йәшәй башланылар.",Ике ҡатын менән йәшәү аҙғынлыҡмы?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,140,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-02-01/ike-atyn-men-n-y-sh-a-ynly-my-4104908,2025-02-01T16:26:08+00:00
"Көндәрҙән бер көндө Искәндәр космонавт булырға ҡарар итте. Әле уҡырға ла төшмәүендә ни эш? ! Ҡарар итте — вәссәләм! Оҙаҡҡа һуҙмай, күнекмәләр башлап ебәрергә кәрәк, тип уйланы ул. Буласаҡ космонавтарҙың ниндәй күнекмәләр яһағанын телевизорҙан күрһәтеп торалар. Баш ватаһы түгел. Ана, мөйөштә һыулы фляга ултыра. Торғаны бер барокамера. Искәндәр һауыттағы һыуҙы тиҙ генә малға ташып эсерҙе лә бушап ҡалған флягаға инеп ултырҙы. Ҡустыһы Әхәткә, ҡапҡасты ябып, фляганы иҙән буйлап тәгәрәтергә ҡушты. Әхәт бик тырышты. Мейес алдында ҡайнап ултырған самауырҙы бәреп йыҡты «барокамера» иң тәүҙә. Шунан өҫтәлгә барып бәрелде. Өҫтәлен әйтәйем инде, саҡ торған икән, «барокамера» өҫтөнә ҡойолдо ла төштө. Ары китте Әхәт. Тәгәрәй генә бирә «барокамера». Бесәйҙе бәреп йыҡты бына! Бахырҡайым, әсе тауыш сығарып, түшәмгә тиклем осто. Космонавмы ни? ! Ярай әле, йомшаҡ диванға килеп төштө. Юҡһа, бесәйҙең эш харап ине! Әхәт буласаҡ космонавт ағаһын артабан да күнектерергә уйлағайны ла, әсәһе ҡайтып инеп ҡамасауланы. Ишектән килеп кереү менән: — Донъяны ҡыйратып бөткәнһең бит, эй Хоҙайым! — тип ҡысҡырып ебәрҙе. — Юҡ, донъя емермәйем! Ағайым «барокамерала күнекмә үтә! –  тип ғорурланды Әхәт. Тик уның ғорурланыуына әсәһенең иҫе китмәне шул: фляганы тартып алды. Күтәреп урынына ҡуяйым, тигәйне: ауыр! «Барокамера»ның ауыҙын асып ебәргәйне — Искәндәрҙең башы күренде. Әсәһе менән Әхәт Искәндәрҙе, һауыттан көс-хәл менән сығарып, диванға һуҙып һалды. «Башым зыр әйләнеп тик тора», — ти бит «космонавт». Башын әйләнеүҙән туҡтатыр өсөн Искәндәргә диванда бер көн буйы буштан-бушҡа һуҙылып ятырға, бер төн буйы йоҡларға тура килде. Иртәгеһен Искәндәр менән ҡустыһы йәнселгән самауырҙы ҡаҡҡылап-һуҡҡылап ултыртып ҡуйҙылар. Өҫтәлде сығарып ырғыттылар. һис тә йүнәтерлек булмағас, әсәһе: «Ярай инде, атайың яңыһын яһап бирер әле», — тигән булды. Искәндәр эшләгән күнекмәләрҙең файҙаһы бесәйгә нығыраҡ тейҙе, ахырыһы. Ул хәҙер стена буйлап түшәмгә үрмәләп менергә ярата. Ул да космонавт булырға уйланымы икән әллә? Факиһа ТУҒЫҘБАЕВА",БАРОКАМЕРА (хикәйә),['Хикәйә' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1],3,Хикәйә,2013,https://amanat.su/articles/s-sm-r-r/2025-08-24/barokamera-hik-y-4362210,2025-08-24T11:53:00+00:00
"Ее ключевая цель – получение точных данных о способности различных экосистем поглощать парниковые газы, что критически важно для выполнения международных климатических обязательств и разработки стратегий декарбонизации. Исследования охватывают разнообразные экосистемы – залежные земли, степи, болота и леса. Это позволяет составить общую картину углеродного баланса региона. На всех участках применяется комплекс современных технологий, включающий дистанционное зондирование с применением БПЛА, обеспечивающее высокую точность и достоверность данных.  Для точной оценки поглощения и эмиссии потоков климатически активных газов и динамики накопления поглощенного атмосферного углерода в растительности и почве проводятся наземные измерения с применением различных газоанализаторов и приборов. – Полученные данные не остаются в стенах лабораторий. Они уже публикуются в высокорейтинговых международных журналах и используются для верификации климатических проектов, направленных на повышение углерододепонирующего потенциала природных экосистем, – отметил заместитель директора Центра технологий декарбонизации УГНТУ Павел Широких. Большое значение деятельность ученых на Евразийском карбоновом полигоне имеет и для подготовки кадров – в УГНТУ запущен ряд образовательных программ по климатической тематике, где будущие специалисты учатся работать с подобными данными и технологиями. Евразийский карбоновый полигон в республике представляет собой передовую научную площадку, где детальное изучение природных процессов ложится в основу практических решений для обеспечения экологической безопасности и низкоуглеродного развития страны. – В республике проводится большая работа по созданию карбоновых полигонов, изучению углеродного баланса и поглощающей способности экосистем. Это имеет важное значение для разработки эффективных стратегий декарбонизации и способствуют получению ценных данных по подготовке квалифицированных специалистов в области климатических исследований. Использование современных научных исследований и практического опыта карбоновых полигонов открывает новые возможности для реализации климатических проектов и внедрения инновационных технологий, направленных на сокращение выбросов ₂ и адаптацию к климатическим изменениям, – отмечает министр природопользования и экологии Республики Башкортостан Нияз Фазылов. Справочно. УГНТУ является оператором проекта создания и функционирования Евразийского карбонового полигона в Башкирии и координирует выполнение утвержденной программы. Проект реализуется Евразийским климатическим консорциумом, в который входят ведущие научные и образовательные учреждения: Башкирский государственный аграрный университет, Уфимский университет науки и технологий, Уфимский федеральный исследовательский центр Российской академии наук. Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы.",Евразийский карбоновый полигон Межвузовского кампуса Уфы закончил полевой сезон,['Дин' 'Мәғариф' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,3518,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-10/evraziyskiy-karbonovyy-poligon-mezhvuzovskogo-kampusa-ufy-zakonchil-polevoy-sezon-4460121,2025-11-10T14:55:00+00:00
"В Башкирии за последние сутки новых лесных пожаров не зарегистрировано, потушен один лесной пожар в Бурзянском районе, произошло одно загорание сухой растительности в Аургазинском районе республики. Всего с начала года зарегистрировано 10 очагов лесных пожаров на общей площади более 25 гектаров, отмечено 271 загорание сухой растительности на общей площади более 1200 гектаров. С 26 мая по года на территории ряда лесничеств Башкортостана действует запрет на пребывание граждан и въезд транспорта. Соответствующий приказ подписала и. о. министра лесного хозяйства республики А. Аникина 25 мая 2025 года. Ограничения касаются следующих участков: Абзелиловское лесничество (Абзелиловское сельское, Кирдасовское, Кусимовское, Бурангуловское, Хамитовское, Казмашевское участковые лесничества); Баймакское лесничество (Баймакское, Иткуловское, Крепостное, Сибайское, Темясовское, Юлукское участковые лесничества); Бурзянское лесничество (Асибарское, Бельское, Бетеринское, Гадельгареевское, Нижне-Бельское, Нугушское, Южно-Узянское участковые лесничества). Ответственность за нарушение режима В период действия особого противопожарного режима предусмотрены штрафы (ст. 8.32 ч. 3 Ко АП РФ): Граждане – от 40 000 до 50 000; Должностные лица – от 60 000 до 90 000; Юридические лица – от 600 000 до.",В Башкирии с начала года зарегистрировано 10 очагов лесных пожаров,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Хәүефһеҙлек,1291,https://tanburz.ru/news/h-uefhez-lek/2025-06-03/v-bashkirii-s-nachala-goda-zaregistrirovano-10-ochagov-lesnyh-pozharov-4263087,2025-06-03T17:15:00+00:00
Бөгөн Өфөлә Баш ҡорттеле көнөнә ҡарата М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты алдында  Мифтахетдин Аҡмулла һәйкәленә сәскәләр һалыу тантанаһы үтте.,"Телде, рухиәтте һаҡлау - беҙҙең бурыс",['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,168,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-14/telde-ruhi-tte-a-lau-be-e-burys-4506704,2025-12-14T21:15:00+00:00
"Урындыҡҡа һырындыҡ. Урындыҡтан йылындыҡ, Һөйөүенә урандыҡ, Доғаһына һыйындыҡ, Наҙ нурына ҡойондоҡ, Йоҡоларҙан уяндыҡ та Әсәй бар, тип ҡыуандыҡ. Яманлыҡтан тыйылдыҡ, Яҡшылыҡҡа туйындыҡ. Үҫеп еттек, һибелдек, Мәрйен булып тирелдек. Әсәй — һаман урындыҡ, Өйөбөҙ бар, нигеҙ ныҡ. Өйөбөҙҙөң биге ныҡ, Өйөбөҙҙөң түре ныҡ! Әсәй – өйҙөң ишеге, Әсәй – тормош бишеге. Әсәй барҙа донъяның Юҡ ямауы, тишеге. Әсәй – күңел янсығы, Әсәй – ҡояш ярсығы. Әсәй – ҡылыс яу сығыр. Әсәй – бөркөт, ҡарсыға, Балам, тиеп өҙөлә лә, Балам, тип йәне сыға. Әсәй — йыһан орсоғо Көтә, тетә, иләй ҙә, Донъя һабын көйләй ҙә, Донъя ебен төйнәй ҙә, Донъя йөгөн һөйрәй ҙә! Әсәй – нескә тал сыбыҡ. Ҡуя ҡайсаҡ талсығып. Тик һис ҡасан төңөлмәй, Башын баҫып, өңөлмәй. Әсәй – сер, әсәй – һандыҡ. Әсәйҙәргә таяндыҡ. Йәшәүгә көс-ҡеүәтте Әсәй нурына мандыҡ, Әсәй йырынан алдыҡ. Әсәй — ҡуҙ ул, көлдөксә, Усаҡ яна мейестә. Мең биҙәкле ҡулдары Һаман әүәләй көлсә. Әсәй – изге монаят, Әсәй – им, әсәй – ҡанат. Әсәйҙән күсә беҙгә Киләсәккә аманат. Әсәй ҡурсыусы доға, Әсәй – фатиха, аят. Йөрәгеңдең яраһына Әсәй дауаларын яп! Әсәй– тылсымлы даға, Әсәй – һаҡлаусы яға. Йәшәү йыры, йәшәү нуры Әсәй һөтөнән аға. Әсәй – донъя кендеге, Әсәй – тормош билдеге. Ел үткәрмәҫ таш ҡәлғә, Әсәй – нигеҙ төндөгө. Әсәй – аҫыл ҡобайыр, Әсәй – асыл, әсәй – йыр. Әсәй – Ер, әсәй – Һауа, Әсәйҙең тыны – дауа! Һис юйылмаҫ хәҡиҡәт, Һис иҫкермәҫ мөнәжәт. Әсәй йәне – Йәнбикәнән –Тын, тәрән, оло, ғәжәп! Әсәй – мәңге йәшәр көс, Әсәй – мәңге балҡыр хис. Әсәй, тиеп атыр таң, Әсәй, тиеп етер кис. Әсәй — донъя бителер, Әсәй — йөрәк ителер. Әсәй, тиеп тыуылыр, Әсәй, тиеп кителер. Айзилә МОРТАЕВА. Сығанаҡ: ""Хазина"" төркөмө. Фото: ""Доғалы йорт"" төркөмө. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Әсәй – тормош бишеге,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Шиғриәт,2104,https://yanshishma.com/articles/shigyrzar/2025-08-22/s-y-tormosh-bishege-4353265,2025-08-22T08:05:00+05:00
"2026 йылда Өфөлә, Тормош өсөн инфраструктура  милли проектына ярашлы, йәмәғәт киңлектәрен яңыртыу дауам итәсәк. Атап әйткәндә, баш ҡаланың Калинин һәм Октябрь райондарында халыҡҡа ял итеү, спорт менән шөғөлләнеү өсөн уңайлы шарттар булдырыласаҡ. Хәтер скверы күп функциялы йәмәғәт киңлегенә әүереләсәк. Ул үҙенең мемориаль әһәмиәтен һаҡлаясаҡ, шулай уҡ ял итеү өсөн мөмкинлектәрҙе арттырасаҡ. Геройҙарҙы иҫкә алыу, хөрмәтләү менән бергә ғаилә менән күңелле ял итергә, саф һауала спорт менн шөғөлләнергә мөмкин буласаҡ. Бында  балалар өсөн заманса уйын һәм спорт майҙансыҡтары барлыҡҡа киләсәк, йәйәүлеләр өсөн юл һалынасаҡ. Рихард Зорге исемендәге сквер ҙа ғаилә менән тыныс ял итеү мөйөшөнә әүереләсәк. Төҙөкләндереү барышында данлыҡлы разведчиктың силуэты менән металдан яһалған стела урынлаштырыласаҡ. Яҡтылыҡ һәм һыу үткәреү системаларының яңыртылыуы скверҙарҙы күркәм, уңайлы итәсәк. Исеменән үк күренеүенсә, Тормош өсөн инфраструктура милли проекты (нацпроект Инфраструктура для жизни) торлаҡ фондының кәм тигәндә 20 процентын яңыртыуҙы, тәүге баҙарҙа унан файҙаланыу мөмкинлеген арттырыуҙы, авария хәлендәге йорттарҙан халыҡты күсереүҙе һәм коммуналь селтәрҙәрҙе яңыртыуҙы бурыс итеп ҡуя. Ошо милли проектҡа ярашлы булдырылған Коммуналь инфраструктураны яңыртыу федераль проекты 20 миллиондан ашыу кеше өсөн 2030 йылға тиклем торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәттәре сифатын яҡшыртырға мөмкинлек бирәсәк. Был федераль проектҡа 4,5 триллион һум аҡса бүленәсәк. Йыл һайын коммуналь селтәрҙәрҙең 2,5 проценты яңыртыласаҡ. Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу буйынса эш өҙлөкһөҙ дауам итәсәк: 30 меңдән ашыу йәмәғәт биләмәһен төҙөкләндереү планлаштырыла һәм бәләкәй ҡалаларҙың еңеү яулаған 1600 проекты ла был эштә ҡатнашасаҡ. Рәсәй Президенты Владимир Путин ҡарары буйынса яңы милли проект 2025 йылдың 1 ғинуарынан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өфөлә ике сквер яңыртыласаҡ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],6,Милли проекттар,1933,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-02-04/f-l-ike-skver-ya-yrtylasa-4564491,2026-02-04T09:30:00+00:00
Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 3-сө синыф уҡыусыһы  Данис Йәлилов Бөрйән районында сәйәхәттә булған.,Данистың иң иҫтәлекле көндәре,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Каникул,140,https://yanshishma.com/articles/kunelle-kanikul-kondare/2025-08-15/danisty-i-i-t-lekle-k-nd-re-4350469,2025-08-15T13:20:00+00:00
1 - Бөтә донъя тыныслыҡ көнө; Нефть һәм газ сәнғәте хеҙмәткәрҙәре көнө. 2 - Рәсәй гвардияһы көнө. 8 - Журналистарҙың халыҡ-ара теләктәшлек көнө; Танкистар көнө. 15 - Урман хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө. 27 - Бөтә донъя туризм көнө. 29 - Машина эшләүселәр көнө. 30 - Рәсәйҙә интернет көнө.,Сентябрҙә иҫтәлекле даталар,['Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,286,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-02/sentyabr-i-t-lekle-datalar-3907308,2024-09-02T15:00:00+00:00
"Кырым харитасыӘнвәр Крошның энесе әйтүенчә, иртәнге идедә ул килгәндә куәт төркемнәренең дүрт машинасы инде ишек төбендә торган, аны өйгә кертмәгәннәр. Әнвәрне социаль челтәрләрдә калдырган язулар өчен тоткарлаганнар дип хәбәр ителә. анкөй полиция бүлегендә Әнвәр Крошның әмәгать яклаучысына полиция ""без махсус план үткәрәбез, беркемне дә полициягә кертмибез һәм чыгармыйбыз дип сөйләгән. Полиция бүлегенә туплана башлаган кырымтатарларны полиция хезмәткәре тавыш көчәйткеч белән ""ыелмагыз, ыела башласагыз, безнең таләпләрне үтәмәсәгез, ун минуттан таркалмасагыз, административ аваплылыкка тартылачаксыз"" дип кисәткән. Полиция бүлегенә алып барган юлны куәт төркемнәре ике яктан ябып куйган. Әнвәр Крошның хатыны Айше Крош: ""Иртә белән ун кеше килеп керде, корал эзләделәр, ике шаһит белән килделәр, ике телефонны, планшетны алдылар"" дип сөйләде. ""2015 елда Әнвәр Крош полициягә чакыртылып, ФСБ тарафыннан хезмәттәшлеккә мәбүр ителгән иде, ул моңа риза булмагач аны электр белән әзалап, башына капчык кидереп кыйнаганнар, ул бу хакта матбугат чараларына белдерде, ялгыз пикетка да чыккан иде"", дип сөйләде адвокат Эмиль Курбединов. Әнвәр Крошның әнисен дә куәт төркемнәре полициягә кертмәгән, улының югалганы хакында язган гаризасын да ул тапшыра алмаган. Әнвәр өч бала әтисе, телефонист булып эшли. Сәетләр районындагы Разливы авылында узган тентүдән соң Эбазер Ислямовны район полиция бүлегенә алып киткәннәр. әмәгать яклаучысы Әнвәр Алимов әйтүенчә, Эбазер белән яшәгән туганнары барысы да инвалидлар, Эбазер үзе дә авыру. Аның хатыны иренең башында шеш булганын, полициядә аңа ашыгыч ярдәм машинасын чакырганнарын сөйләде. ""Кырым теләктәшлеге"" (""Крымская солидарность"") төркеме әлеге тентү вакытында урамда төшерелгән видеоларны -ка урнаштырды.23 гыйнвар Кырымның Акмәчет районы Новый Мир бистәсендә Исмаил Рамазанов һәм Иске Кырымда Джамбаз Мухсим йортында да тентүләрузган иде. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң ярымутрауда кырымтатарлар өйләрендә тентүләр гадәти хәлгә әверелде, дистәләрчә кырымтатар югалды.",Кырымда тагын ике кырымтатар өендә тентүләр узды,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2018,https://www.azatliq.org/a/28997711.html,2018-01-25T10:36:06+00:00
"Закон проекты ҡабул ителгән осраҡта «һуғыш балалары» дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса Күп функциялы үҙәк офистарында һәм филиалдарында сираттан тыш хеҙмәтләндереләсәк. Хәҙер улар өсөнбер тапҡыр бирелә торған түләү, шулай уҡ дәүләт гарантиялары программаһы сиктәрендә сираттан тыш медицина хеҙмәттәре күрһәтеү һәм стационар социаль хеҙмәтләндереү ойошмаларына путевка ҡаралған. «Донъяның күп илдәрендә халыҡтың социаль яҡтан көсһөҙ төркөмдәрен, шул иҫәптән өлкән йәштәгеләрҙе һәм хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларҙы өҫтөнлөклө тәртиптә хеҙмәтләндереү тәжрибәһе бар. Бындай норма Рәсәйҙең ҡайһы бер төбәктәрендә лә уңышлы эшләп килә», — тине Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан. Номер регистрации ПИ ТУ02-01737 от г.",Республикала һуғыш балалары өсөн льготалар арттырыла,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Йәмғиәт,900,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-09-05/respublikala-u-ysh-balalary-s-n-lgotalar-arttyryla-4375447,2025-09-05T16:05:00+00:00
"Ғинуарҙы юҡҡа ғына һыуығай тимәйҙәр шул. 15-енә ныҡлап һыуыта башлай икән. Синоптиктар шулай фаразлаған. Көндөҙгө температура -19 градусҡаса төшәсәк, ә төндә -26, -28 градус буласаҡ. Айҙың аҙағына тиклем һыуыҡ булыуы ихтимал. Уртаса температура көндөҙ -15, -21 градус булһа, төндәрен -22, 27 градус торор, моғайын. Ҡайһы бер райондарҙа -30 градустан да һыуығыраҡ күҙаллана. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Ғинуарҙың икенсе яртыһы ниндәй буласаҡ?,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,551,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/inuar-y-ikense-yarty-y-nind-y-bulasa-4534721,2026-01-12T17:34:00+00:00
"Пекинның дөньяда Кушма Штатлар белән көндәшлек итәрлек хәрби һәм сәяси көчкә әверелүе Кытай халык республикасы (КХР) итәкчесе Си Цзиньпинның Көнчыгыш Төркестанда моңарчы күрелмәгәнрәхимсез сәясәтебелән бер чорга туры килә. Сүз Синан-Уйгыр автоном төбәгендә мөселманнарны эзәрлекләүләр турында бара. Мөселманнарның хәзер ике генә юлы бар: йә кытайлар арасында тулысынча ассимиляцияләнү һәм үз туган телләрен онытып кытайча гына сөйләшү, йә""тәрбия бирү"" үзәкләрендәһәлак булу. Соңгы елларда зур байлык туплый алган кайбер кытайлар да мөселманнар язмышыннан котыла алмады. Әгәр Си Цзиньпин кемне дә булса үзенә, үз режимына тугрылыклы түгел дип исәпли икән, Кытайдагы теләсә кайсы бай кешене салымнардан качуда чагыштырмача иңел генә гаепләп була - зарурлык кына булсын. Харитада Кытай контролендәге Синан-Уйгыр автономияле төбәге кызыл төстә2013 елда хакимияткә килгән Си Цзиньпинның ""каты кул"" сәясәте беренче чиратта Синандагы мөселман уйгырларга, шулай ук Тибеттагы һәм аңа күрше төбәктәге буддистларга каршы юнәлтелгән – нәкъ шушы ике төркем Көнчыгыш Төркестанда (Синан) һәм Тибетта яшәүче этник азчылыкны тәшкил итә. Синан-Уйгыр автоном төбәгендә 12 млн уйгыр һәм ике миллионлап казакъ, кыргыз, таик, үзбәк яши. Биредә бераз төрекмәннәр, әфганнар һәм татарлар да бар. КХР рәисе Си Цзиньпин Кытай коммунистлар фиркасенең Синан-Уйгыр автоном төбәге бүлегендәге беренче секретаре Чэнь Цюаньгоны бу вазифага Тибеттә күп санлы тибетларның (бигрәк тә Тибет монахларының) башына иткәннән соң билгеләде. Максаты – Синандагы мөселман халкына карата да шундый ук сәясәт алып бару. Синандагы иминлек көчләренең де-факто башлыгы буларак, Цюаньго изоляторларны һәм мәбүри хезмәт лагерьларын тиз генә арттыру һәм киңәйтүдә мөһим роль уйнады – алар тоткарланганнар кулы белән мәбүри хезмәт нәтиәсендә булдырылды. Бер миллионнан ике миллионга кадәр кеше – күбесенчә өлкән яшьтәге уйгырлар һәм югарыда телгә алынган башка этник төркемнәр вәкилләре – бу киң таралган ""тәрбия бирү"" үзәкләре челтәрендә ябып тотыла дип һич тә шикләнми фаразлап була, анда әзалаулар, ачлык һәм Кытай шигарләрен кабатлаулар аша (аларны истә калдырырга һәм күп тапкыр кычкырып әйтергә кирәк) ""ми юуу"" бик еш кулланыла. Бу исәпләүләр иярченнән төшерелгән фотолардан да, биометрик мәгълүматлардан һәм мөселманнарны күзәтү өчен урнаштырылган иһазлардан да бик ачык раслана. Барлык бу мәгълүматларны Си Цзиньпин режимы саклый. Ул төбәктә булган кешеләр андагы ирле, кытай булмаган халыкка карата коточкыч репрессияләр турында әйтә. Тагын да ныграк шаккатырганы – Кытай коммунистлар фиркасенең ""тәрбия"" тырышлыкларына бирешми дип саналган кайбер укымышлы яшьләрюкка чыга. Аларның әгъзалары Си хезмәтчеләрен һәм бай кытайларны, шулай ук яхшы акчалар түләүче кайбер чит ил кешеләрен дәвалау өчен кулланыла. Си кытай булмаганнарны, бигрәк тә КХР халкының бер проценттан азрак өлешен тәшкил иткән Көнчыгыш Төркестандагы этник азчылыкларны эзәрлекләүче беренче генә Кытай диктаторы түгел. Маньчжурияне дә исәпкә алганда, этник азчылыклар Кытайның яртысыннан артык өлешендә яшәгән. Күп миллионлаган мананьчжурияле Кытай коммунистлары режимы чорында ханьнар тарафыннан тулысынча ассимиляцияләнгән (маньчжур телендә хәзер 50 дән азрак кеше генә сөйләшә белә). Уйгырларга, тибетларга, монголларга, казакъларга һәм башка кайбер милли азчылык төркемнәренә килгәндә – алар туган телләрен саклау өчен бар көчләре белән тырышкан һәм Мао чорындагы ""зур сикереш""тән исән чыккан, ""тәрбия бирү"" үзәкләрен дә кичергән һәм ""Мәдәни инкыйлаб""ны да узган, шуннан соң аларга 1990 нчы еллар репрессияләре аша үтәргә туры килгән.1987 елда Дэн Сяопин вафатыннан соң Кытайда милли азчылыкларның хокукларын һәм иреклекләрен чикләүләр дулкын-дулкын булып уза. Коммунистлар килгәнчегә кадәр Көнчыгыш Төркестанда Кытай хакимияте 1874 елда Цин императоры Цянь Лунг гаскәре бәреп кергәннән бирле бары вакытлы гына була: Синан йә тулысынча бәйсез була, йә Кытай үзәк хөкүмәтенә номиналь рәвештә генә бәйле булып мөстәкыйльлеген саклап кала. Кытай икътисади үсешкә Дэн Сяопин чорында уздырылган ирекле базар реформалары нәтиәсендә ирешә, ул чакта ""песинең ак яки кара булуы мөһим түгел, иң мөһиме – ул тычкан тота алсын"" дип белдерәләр. Шулай итеп Маоның ""сыйныфлар көрәше"" концепциясен урта сыйныфтагы укымышлы тырыш ватандашларга карата тикшереп тормый гына куллануга чик куела. Кытайда тырыш хезмәт белән уңышка ирешүгә этәргеч биргән икътисади реформалар американ хөкүмәтенең икътисади ярдәме белән тагын да көчәеп китә, АКШның Никсон чорында башланган салымсыз импорт сәясәте Трамп килгәнгә кадәр дәвам итә. Бу Кытайда тормыш шартларының акрынлап яхшыра баруына да, бар дөньяда Пекинның финанс һәм хәрби куәтенең моңарчы күрелмәгән дәрәәгә итүенә дә сәбәп булды. Нәтиәдә Си Цзиньпин хакимияткә килү белән кыюланып китте һәм КХРның Русиядән кала барлык күршеләренә карата үзен өстен куючы һәм агрессиврак сәясәт алып бара башлады. Русия федерациясе белән сәяси һәм икътисади бәйләнешләрен ул сыгылмалы һәм дипломатик мөнәсәбәт таләп итүче аерым очрак итеп карый. Си Цзиньпин Кытай хәрбиләренең 1969 елда ул чакта Совет берлегендә булган Даманский (Джин Бао) утравына бәреп керүенә урысларның реакциясен яхшы хәтерлидер, күрәсең. Ул бәреп керү нәтиәсендә 59 совет хәрбие, шул исәптән бер полковник үтерелде. авап итеп Совет берлеге Кытай чик саклау бүлекләрен ерак артиллерия утына тотып һәм беренче мәртәбә ул чакта иң заманча булган вакуум бомбаларын кулланып йөзләрчә Кытай солдатын һәм Маоның ""кызыл гвардиячеләрен"" үтерде. Шуннан бирле коммнустик Кытай Русиягә карата территориаль дәгъвалар белдерүдән тыелып килде һәм 2008 елның 21 июлендә чикләрне билгеләү турында тәгаен һәм барлык уртак чикләрне күздә тоткан килешү имзалады. Хәзер Си Кытайның төньяк районнарын өзлексез тәэмин итү өчен Себердән нефть һәм газ экспортлау үткәргечләре төзү турында килешүләр имзалаганда елмаюны һәм Русия президенты Путин белән чәкештерүне кулайрак күрә, бер уңайдан Русия дә бик зарур булган керемнәр белән тәэмин ителә. Ике якка да файдалы уңайлы икътисади мөнәсәбәтләр ике ил арасында визасыз сәфәрләргә, тырыш һәм укымышлы яшь кытайлар өчен эш килешүләре булдыруга юл ачты. Кытай хакимиятләре бу яшь кытай ирләренең күпләренең Русиядә урнашкач андагы ирле хатыннар белән гаилә коруын тели. Моның белән Кытайдагы ""бер гаилә – бер бала"" сәясәте нәтиәсендәге гендер дисбалансы проблемы да чишелә (КХРда ирләр хатын-кызлардан 30 миллионга артыграк). Әмма моның белән генә бетми! Кытай коммунистик режимы Себердә һәм Ерак Көнчыгышта үзенең ""бишенче колониясен"" дә бик нәтиәле рәвештә булдырып куя. Ерак киләчәкне күздә тотканда, уңай шартлар килеп туган очракта, аны сәяси максатларда да, икътисади яктан да кулланып булачак. Хәзер Си Цзиньпинның төп икътисади һәм хәрби тырышлыклары Көньяк-Кытай диңгезен, аның табигый һәм диңгез ресурсларын тулысынча контрольдә тоту теләген канәгатьләндерүгә юнәлтелә. Хәтта ""Көньяк-Кытай диңгезе"" дигән исем дә, табигый һәм ясалма Кытай утраулары белән берлектә, аның Кытайныкы булуына итәрлек дәлил дип белдерелә. Кытай хариталарында илнең диңгез чикләре Филиппин, Бруней, Индонезия, Сингапур, Малайзия, Вьетнам кебек илләрнең яр буйларына яки утрауларына якын итеп күрсәтелә. Кытайлар Көньяк-Кытай диңгезе аша узучы барлык кораблар (дөньядагы барлык диңгез транспортының өчтән бере шушы диңгез аша уза) Кытай контролендәге су юллары аша уза дип саный. Кытайның кораблар Кытай территориясендәге су аша уза дип андагы тарффикны контрольгә алу өчен бу су юлларын үзенеке дип игълан итүе бары вакыт мәсьәләсе генә. Си Цзиньпин рәсми Кытай матбугаты аша 2020 елга Тайваньны ""азат итү"" ниятен ачык итеп белдерә, хәтта бу Тайваньның төп беректәше булган Кушма Штатлар белән турыдан-туры хәрби каршылыкка китергән очракта да. Рәис Синың күптән түгел сугышка әзерләнү кирәклеге турындагы белдерүләре Көньяк-Кытай диңгезендәге ясалма утрауларда һәм Тын океан төбәгендә Кытай хәрби-диңгез флотын, шулай ук хәрби һава көчләрен зур темплар белән үстерү, Кытайның АКШка һәм башка илләргә, шул исәптән Австралиягә зур инвестицияләре кертүе белән берлектә, Кушма Штатларга Көньяк-Кытай диңгезендә Кытай белән зур хәрби каршылыкка керү мөмкинлеге бирмәс дигән өметкә нигезләнә. Си Цзиньпин Кытае Көньяк Азия һәм Тын океан төбәген КХРның ерак киләчәкне дә күздә тоткан икътисади һәм сәяси мәнфәгатьләре һәм киләчәк муллыгы өчен бик мөһим төбәк дип саный. Шуңа күрә Кытай президент Трамп итәкчелегендә ябылганнан ябыла баручы Кушма Штатлар хисабына глобаль көч буларак үзенең тәэсирен киңәйтү өчен бу төбәктә сәяси, икътисади һәм бигрәк тә хәрби өстенлеккә омтыла. Австралия һәм Азия-Төньяк океан төбәгендәге барлык башка илләр Кытайдагы милли азчылыклар язмышыннан дөрес нәтиә ясарга тиеш: илең Кытай тәэсиренә эләккәндә яки гомумән аның бер өлешенә әверелгәндә андагы коммунистик режимнан ни көтәргә? Илебезнең (Австралия - ред. ) Кытай белән сәүдәсе үзара файдалы, әмма бары икътисади шартларга гына нигезләнеп дәвам итәргә һәм киңәергә тиеш. Шул ук вакытта Австралия рәис Си режимына Кытайдагы милли азчылыклар геноциды турында тулысынча хәбәрдар булуын һәм тыныч чорда шундый сәясәт алып баруны хөкем итүен ачык итеп белдерергә тиеш. Шуңа күрә демократик Австралиянең демократик Кушма Штатлар белән хәрби һәм сәяси беректәшлеге Кытай һәм башка теләсә кайсы илгә карата озын мөддәтле тышкы сәясәтнең аерылгысыз өлеше булып тора һәм киләчәктә Кытай белән һәртөрле икътисади һәм сәүдә мөнәсәбәтләреннән өстен булып калачак. Рөстәм Садри Австралия""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра",Кытай куәте: аждаһадан ни көтәргә,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 1 0 0],7,Комментарийҙар,9453,https://www.azatliq.org/a/29598158.html,2018-11-13T12:33:40+00:00
"— Синыф бүлмәһенең тәҙрәһенән матур итеп ябалаҡлап яуған ҡар Яңы йыл яҡынлашыуын иҫкә төшөрөп, кәйефтәрҙе күтәреп ебәрҙе. Уҡыусыларым да ҡар яуғанына ҡыуана. Ана, уҡыусыларымдың һүрәттәрендә лә шул күңелле кәйеф сағыла, матурлыҡты күрә белгәндәренә ҡыуанам, — ти уҡытыусылары Розалиә Әхмәт ҡыҙы Йәлилова. Дуҫтар, һеҙҙә нисек ҡар, күпме? Беҙгә лә һүрәттәр, фотолар ебәрегеҙ!","Тышта ҡар яуа, ҡар яуа…",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,373,https://yanshishma.com/articles/t-rl-n-n/2025-12-09/tyshta-ar-yaua-ar-yaua-4499457,2025-12-09T13:00:00+00:00
"Саҡырғас сыҡмай сара юҡ, уҡытыусының әйткән һөйләмен таҡтаға яҙҙым, хәҙер уның ҡушыуы буйынса һәр һүҙгә һорау биреп ниндәй төркөмгә ҡарағанлығын аңлатырға тейешмен. .  Бер һүҙҙә туҡталып ҡалдым, һорау дөрөҫ, ни өсөн? Алдағы рус теле дәресендә лә һүҙ төркөмдәрен ҡабатлағанлыҡтан, руссаһын беләм, башҡортсаһын онотҡанмын. Асыуланған уҡытыусы ниндәй һүҙ төркөмдәрен белеүемде һорай, тулы яуап бирәм, быныһы хәтергә килмәй. Синыфташтарым көлөшә, мин иҙән ярығына төшөп китерҙәй булып торам, ахырҙа русса әйттем, көлөүҙән уҡыған класс бүлмәбеҙ шартлай яҙғандыр. Аҙна уртаһы, көн артыҡ һыуыҡ булмаһа ла, Баймаҡтың әсе еле маңлайға бәрә, хатта күҙҙе асырға ла ирек бирмәй. Нисек түҙәләрҙер бында йәшәгәндәр, ана остағы киҫелеш юлы эргәһендә еңелтә генә кейенгән ҡыҙ юлайҡан машина көтә. .   Алдан, боролоштан уҡ күҙ һала киләм, ҡиммәтле машиналар ҡыҙҙың ҡулын күтәреүенә иғтибар ҙа итмәй, янынан елдереп үтә генә. Боролоп артымды ҡарайым, артҡы урындар буш, тик тыңҡыслап йәшник, пакеттар тултырылған, пенсия алғандан һуң ҡала тиеп сабабыҙ, онон-майын, шәкәр-сәйен айға етерлек малдарға ем алып ҡайтырға тырышаһың, түләүҙәрҙән ҡалған аҡсаңа ҡарата. .   -Ултыртайыҡ баланы, еле үтә әсе бөгөн, -үҙем артҡа боролоп урын бушатырға тырышҡансы ҡартым уның янына боролоп туҡтаны. .    Матур йөҙө ҡыҙарынған, муйынына уралған шарфы боҙланып туңған үҫмергә тартым ҡыҙ, ингәс тә оҙаҡ йылына алмағандыр, аяҡтарына һылашҡан джинсыһы, ҡыҫҡа курткаһы йылы тотмағаны беленә. .   -Колледжда уҡыйһыңдыр, тәүге йылы ауырыраҡ инде, бөтә булған ауырыуҙар йәбешә, аҙаҡтан нығынаһың ул, ауырып киттеңме? - уның мышҡылдап барыуына, аҙна уртаһында ҡайтырға сығыуына, тигендән юлға сыҡмауын аңғарғайным, юл сумкаһы ла юҡ, йылы ла кейенмәгән. .     -Бөтөнләй ташлап ҡайтырға булдым, оҡшамай унда миңә, колледждан тура юлға сыҡтым, ятаҡҡа уҡыу мәлендә индермәйҙәр. .    -Әсәйең беләме һуң бөтөнләйгә ташларға йыйынғаныңды? .  -Юҡ, уҡый алмайым, ауыр тиермен. .    Был бала ниндәйҙер ауыр хәлгә юлыҡҡандыр тигән уйҙар килде, күҙ йәштәре аҡҡан баланы нисектер йыуатырға кәрәклеген белеп, ипләп кенә һораштыра башланым. Тәүҙә һөйләргә теләмәһә лә беҙҙең бөтөнләй сит яҡтарҙан килеүебеҙҙе белепме, асылды балаҡай. Бүлмәләш ҡыҙҙары уның тураһында йөрөмтәл икәнлеген егетенә алдап әйткәндәр икән, бөгөн егете уға был һүҙҙең дөрөҫ түгеллеген иҫбатлатырға теләгән, көскә ҡасып ҡотолоп юлға сығыуы, артынан насар һүҙҙәр ҡысҡырып ҡалған. .  Түгелеп илаған ҡыҙҙы йыуатырға теләп, уны уҡырға кире барырға, тик икенсе бүлмәгә күсереүҙәрен һорарға кәңәш иттем. .    -Үҙеңдең таҙа икәнлегеңде иҫбатларға тырышма ла, бысраҡҡа тағы ла нығыраҡ буялырһың, иң беренсе ни өсөн ҡыҙҙарҙың һинең турала ғәйбәт тартыуҙары тураһында уйла, бәлки уларҙың береһе ул егетте яратып йөрөйҙөр, арағыҙҙы бутарға тырышалар. Уларҙың бер нимә лә белмәүе мөмкин тағы ла, әйтәһең бит егеттән перегар еҫе сыға ине тип, үҙе һине һындырырға теләп уйлап сығарыуы мөмкин. Һәйбәт кеше түгелдер ул, оноторға тырыш уны, яҡын юлатма, ундайҙар үҙгәрмәйҙәр, аҙаҡ ғүмер буйы ыҙаланырһың. Ә өйҙә бер аҙ тынысланғас уҡырға кире бар, һөнәрле булыуың үҙең өсөн, тағы әйтерҙәр ҡыуылып ҡайтҡан тип, уҡый алманы тиерҙәр, кеше берҙе биш итергә әҙер тора. Әсәйеңдәргә лә ауыр булыр, һөнәрең булмаһа ҡайҙа барырһың, дүрт йыл тиҙ генә үтер ҙә китер, һин һылыу, аҡыллы ҡыҙһың, егеттәр табылыр, үҙ- үҙеңә һүҙ бир ҙә, уҡыуымды бөтөрмәйенсә егеттәр менән йөрөмәҫкә тип, сәмләнеп тырыш, бик яҡшы урынға ингәнһең, унда бер нисә профессияға эйә булырға мөмкин, әлбиттә үҙең тырышһаң. .   Үҙҙәренең ауылына боролған юл сатында төшөп ҡалды, һалҡын елдә юл сатында торған балаға ҡарап йәлләп ҡуйҙым, күтәрә алырмы иңенә тәүгә төшкән тормош һынауына, нескә күңеле ғәйбәт ағыуына бирешмәҫме, күпте күргән, донъяның әсәһен-сөсөһөн күргәндәр ҙә бөгөлөп төшкәндә. .     Үҙебеҙҙең юлға төшкәс тә был ҡыҙ тарыған хәлгә оҡшаш ҡатын яҙмышы иҫемә төштө. .    Ауылда эш булмағанлыҡтан ҡалаға килеп, ире вахтала алыҫ Себер яҡтарына йөрөп  эшләп, өй һала башланылар, үҙе эшкә төшкән, балаларын баҡсаға йөрөтә. Аҫта ике машинаға гараж, ике этажлы өйөм буласаҡ, тип хыялланды тормош иптәше. .   -Бик һәйбәт, күтәрә алырһыңмы ауырлығын, тинем уға. .   Аңламаны минең кинәйәле яуабымды, бәһлеүәндәй ир үҙенең көсөнә ышана ине, ҡатыны ла ышаныслы терәге, бәләкәй балалары әлегә ярҙамсы түгел, әммә бирешергә уйламай.   Тиҙ арала өйөн күтәреп эшләп сыҡтылар, өйҙәре ҡыйып баҡҡыһыҙ, тирә яғы гөл- сәскәләргә күмелгән, ҡатыны ла тырыш, ирем өйҙә юҡ, балаларым бәләкәй тип сәбәп тапманы, үҙе лә төпкә егелде. .   Өйҙәре нигеҙенә аят бағышлаған мәжлескә саҡырғас,  минең һүҙҙәремде иҫенә төшөрҙө, йәнәһе күтәрҙем өйҙө, ә мин уның шатлыҡлы мәленә күләгә төшөргөм килмәне, күсермә мәғәнәлә әйткәнемде аңламаған, ысынлап та күтәрә алманы ауырлыҡты. .   Харап көнләшә ине һылыу ҡатынын, һәр аҙымын телефон аша белешә, ҡапҡаларына, өйҙәренә видеокамералар ҡуйҙырған, ҡыҙыуыраҡ холҡо ла бар.    Вахтовик ҡатыны тураһындағы һәр көләмәсте, уйҙырманы ҡатыны тураһындалыр тигәнерәк ҡабул итә, йәберләй. Хатта ҡатынының таныҡлыҡ алып машина йөрөтөүенә лә ҡаршы, йәнәһе уйнашҡа йөрөйәсәк. .   Ауылдан сығып, йәһәт күтәрелеп, эштәре ыңғай барыуына,  күптәр көнләшкәндәрҙер, берәүҙәр ҡатыны тураһында ғәйбәт таратҡандар, кемдеңдер машинаһына ултырғанын күргәндәр. .    Эргәһендә бәлки ҡатыны булғандыр, юлайҡан ултырыуы ла мөмкин, әммә иренә был хаҡта ҡырҡҡа төрләнеп  хәбәр ишетелгән, өйҙә ҙур ғауға ҡупҡан. Ике ай ҡырҙа йөрөгән ир ышанамы инде ҡатынының аҡланыуына, тормоштары боҙолдо, хәҙер өйҙө бүлешә алмайҙар, балалар сертификаты ла ҡушылған, улар өлөшөн ир һанға һуҡмай, өйҙәренә индермәй ҙә, аҡсаһын ҡайтарырға ла теләмәй. .   Ялҡауҙарҙың хөсөтө, күрә алмаусылыҡтан, көнсөллөктән,  ниндәй матур ғаилә тарҡалды, үҙҙәре Себер сығып эшләргә лә теләмәйҙәр, тормоштары ыңғай барғандарҙан да көнләшәләр. Һүҙ таратыусы бер ҙә үҙенең боҙоҡлоғон танырға теләмәй, йәш саҡтарында яңғыҙ ҡатындарҙың тәҙрә сиртеүен онотҡандыр ҙа, уның һүҙен таратыусылар үҙҙәре таҙамы, гонаһлы булыуҙарынан ҡурҡмайҙармы. Бәлки үҙе ҡатынға күҙ һалғандыр, ҡаты яуап ишетһә үсләшеп һөйләүе лә мөмкин. Һүҙ таратыусыға ни өсөн, һорауын бирелһә лә уның ниндәй төркөмгә ҡарауын билгеләүе лә ауыр бындай осраҡта. .   Үҙ мәртәбәһен генә уйлаусы ир ҙә үҙенә үҙе бындай һорауҙы биргеһе килмәйҙер, имеш ғорурлығы ҡушмай. Бында ҡатынды ғәйепләүе еңел, ғәйбәткә сәбәп биргән, ул аҡтан-аҡ, пактан-пак. .   Тормошта иң ауыр һорау булып ҡалыр инде, ни өсөн һорауы. Гөлдәр әбей.",Ни өсөн? Хикәйә. Гөлдәр Кәлимуллина,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1 1],8,Хикәйә,6396,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2023-02-21/ni-s-n-hik-y-g-ld-r-k-limullina-3151588,2023-02-21T14:11:00+00:00
"В уфимском Историческом парке к 80-летию Великой Победы откроется мультимедийная выставка «Без права на забвение». Этот проект, подготовленный специально к юбилею Победы, станет частью общероссийской инициативы, охватывающей все исторические парки «Россия – Моя история». Организаторами выставки выступают исторические парки в партнёрстве с Государственным историческим музеем и Государственным архивом Российской Федерации при поддержке Минкультуры, Минобороны, ФСБ, МИД России и Российского исторического общества. Генеральный информационный партнер проекта – ТАСС. Мультимедийная выставка «Без права на забвение» создана на основе историко-документальной выставки с тем же названием, подготовленной Государственным историческим музеем по поручению Президента Российской Федерации В. В. Путина. В Москве уже представлена предметная экспозиция, демонстрирующая ключевые музейные артефакты времен Великой Отечественной войны гг. Мультимедийная версия выставки представит оцифрованные архивные документы и музейные экспонаты, а также редкие артефакты, иллюстрирующие основные этапы войны – от вторжения войск нацистской Германии и ее союзников на территорию СССР года до Парада Победы на Красной площади в Москве года, ставшего символом завершения Великой Отечественной войны. Открытие выставки в Уфе запланировано на 24 июня. Начало в 12.00. Вход свободный.",Ул йылдарҙы оноторға хаҡыбыҙ юҡ!,['Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Еңеү,1357,https://shonkar.com/news/pobeda-80/2025-06-18/ul-yyldar-y-onotor-a-ha-yby-yu-4280674,2025-06-18T16:00:00+00:00
"Руководитель республики в своих соцсетях написал, что поздравляет Владимира Владимировича от имени жителей всей республики. И поблагодарил за то, что нужды и чаяния башкортостанцев не остаются без внимания, республика получает всю необходимую поддержку. Благодаря этому проводятся в жизнь крупные инфраструктурные проекты, стали возможны важнейшие стройки. Башкирия развивается и уверенно движется вперед. Радий Хабиров подчеркнул, что гордится тем, что ему выпала честь работать под началом такого сильного лидера. Республика была и будет надежной опорой России. Радий Хабиров подчеркнул, что гордится тем, что ему выпала честь работать под началом такого сильного лидера. Республика была и будет надежной опорой России.",Глава Башкирии поздравил Владимира Путина с Днем рождения,['Дин' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Йәмғиәт,721,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-07/glava-bashkirii-pozdravil-vladimira-putina-s-dnem-rozhdeniya-4418699,2025-10-07T15:00:00+00:00
"Альберт Рәүеф улы менән Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры музейында ойошторолған «Һоҡландырғыс тыуған яҡ риүәйәттәре» шәхси күргәҙмәһендә танышҡайныҡ. Рәссамдың унда башҡорт әкиәттәре, риүәйәттәре сюжетына ҡоролған эштәре тәҡдим ителде һәм сәнғәт һөйөүселәрҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы. Легендаларға, тарихҡа бай төбәктәргә арналған – «Бөрйән», «Торатау», «Янғантау», әкиәт батыры Алпамышаны һүрәтләгән картиналарына, ағас һырлап һынландырған мифик йән эйәһе Шүрәле образына һәм «Минең Өфөм» триптихына (баш ҡаланың билдәле урындары силуэттары) битараф ҡалып булмай ине. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: милли тема уның өсөн быға тиклем дә ят булмаған. 2021 йылда Ҡала мәҙәниәт йортонда үткән тәүге шәхси күргәҙмәһен дә Альберт Еникеев Башҡорт теле көнөнә арнаған. Альберт Өфөлә тыуып үҫһә лә, тамырҙары менән тарихи һәм талантлы башҡорттар нәҫеленә барып тоташа. Атаһы Рәүеф ағай боронғо дворяндар нәҫеленән, ата-бабалары Благовар районында йәшәгән. Ғүмере буйы автокрансы булып эшләһә лә, ул берҙән-бер улына лайыҡлы тәрбиә, белем бирергә тырышҡан. Әсәһе Зөһрә Ғүмәр ҡыҙы – һөнәре буйынса инженер, Рәсәйҙең почетлы йылылыҡ-энергетика комплексы хеҙмәткәре. 30 йылдан артыҡ «Газ-сервис» ойошмаһында эшләп хаҡлы ялға сыға. Ул Әлшәй районының Аҡҡолай ауылында тыуып үҫкән, таланттарға бай Шәриповтар араһынан. Данлыҡлы академик, Башҡортостан нефть-газ сәнәғәте предприятиеларын һәм ҡоролмаларын проектлау институтының элекке директоры Әмир Усман улы Шәриповтың һәм Әлшәй районының район башҡарма комитетын ун йыл етәкләүсе Солтангәрәй Кирәевтың ике туған һеңлеһе ул. Альберт бала саҡтан һүрәт төшөрөү менән мауыға, балалар студияһының художество бүлегендә шөғөлләнә, мәктәпте тамамлағас, Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә. Әмир Шәриповтың улы Эдуард та ошо юлды һайлап, дан ҡаҙанған шәхес. Бөгөнгө көндә ул Псков ҡалаһында йәшәп ижад итә, Рәсәй ҡалалары буйлап, шул иҫәптән тыуған яғында ла шәхси күргәҙмәләрен ойоштора. Солтангәрәй Кирәевтың ейәнсәре – данлыҡлы спортсы, художестволы гимнастика буйынса донъя чемпионы Ләйсән Үтәшева. Бына шундай рухлы, тырыш һәм илһөйәр нәҫелдән был мәҡәлә геройыбыҙ. Сәнғәт училищеһын тамамлағас, Альберт алдында юғары белемде ҡайҙа алырға, тигән һорау тыуа. Эдуард ағаһы уға үҙе белем алған Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-графика факультетына барырға тәҡдим итә. – Һәләтем тәбиғәт тарафынан бирелеп, студияла, сәнғәт училищеһында белем алһам да, улар ниндәйҙер башланғыс база ғына булып торҙо. Әлбиттә, баштан һалынған нигеҙ мөһим роль уйнай, шулай ҙа минән тап университет рәссам яһаны, тип ышаныслы әйтә алам. Бында мин беҙҙең факультетҡа нигеҙ һалыусы рәссам, педагог, Халыҡ мәғарифы отличнигы Рөстәм Мөғин улы Фәтҡуллинда һәм Тюлькин, Бурзянцев, Домашников кеүек бөйөк рәссамдар менән аралашҡан Эвелина Павловна Фенинала белем алдым. Уларҙың остаз булараҡ биргән белеме лә, оҫталығы ла бөгөнгө көнгә тиклем күңелемдә йәшәй. Ә кеше булараҡ биргән кәңәштәре тормош мәктәбенә тиң булғандыр. Рөстәм Мөғин улы талапсан, ғәҙел кеше ине. Уның өндәүе буйынса ағас һырлау оҫталығын үҙләштергәйнем, бөгөн был йүнәлештә ярайһы ғына уңышҡа өлгәштем. Шуға ла мин һәр ваҡыт уға рәхмәтлемен, рухы шат булһын, тип теләйем. Тыуған республика, халҡым тарихы, мәҙәниәте менән ныҡлы ҡыҙыҡһыныу ҙа студент йылдарында барлыҡҡа килде. Рәссамдар өсөн пленэр (асыҡ һауала, тәбиғи яҡтылыҡта тәбиғәт күренештәрен төшөрөү техникаһы) ойошторола ине. Беҙ күмәкләшеп Башҡортостан райондарына барып, пейзаждар төшөрөп ҡайта торғайныҡ. Тәүге тапҡыр Белорет, Бөрйән яҡтарын күреп ҡайтҡас, ундағы иҫ киткес тәбиғәткә, саф һыулы йылғаларға, ҡара урмандарға ғашиҡ булдым. Бигерәк тә бейек тауҙар минең куңелемде яуланы һәм уларҙың тарихын өйрәнә башланым. Халыҡ ижадында уларға арналған бик күп риүәйәттәр, әкиәттәр, эпостар, йырҙар барлығын белеп, тағы ла хайран ҡалдым. «Урал батыр» эпосы минең өҫтәл китабыма әүерелде. Матур тәбиғәт күренештәре менән риүәйәттәр хыялдарымда бергә ҡушылып, айырым картина булып күҙ алдына килә башланы, – ти Альберт Рәүеф улы. Диплом алғас, йәш рәссам һөнәре буйынса «Проспект» күңел асыу комплексына эшкә урынлаша һәм заман технологиялары менән эшләү мөмкинлегенә, сәхнә биҙәү серҙәренә ныҡлап өйрәнә. Тағы ла бында ул үҙенең яҙмышын, һөйгән йәрен осрата. Бухгалтер булып эшләгән Өфө ҡыҙы Светлана менән танышып, ғаилә ҡоралар. Бөгөн уларҙың улдары Тимур үҫеп килә, Светлана инде мәшғүллек үҙәгенең әйҙәүсе белгесе. 2014 йылда Альберт Рәүеф улына ла Ҡала мәҙәниәт һарайында баш рәссам вазифаһын тәҡдим итәләр. Сценограф булараҡ ул ҡала һәм республика кимәлендә үткән күп кенә фестиваль, конкурстар, байрамдарҙа сәхнә биҙәлеше өсөн яуап бирә. Айырыуса, тамашасыларға мөғжизә бүләк иткән Яңы йыл тамашалары уның күңеленә яҡын. Ҡала мәҙәниәт һарайында көн һайын ниндәйҙер сара үтеп тора, хатта көнөнә ике тапҡыр үткән осраҡтар ҙа була. Рәссамдарҙың эше һанап бөткөһөҙ: декорация, афиша, билет, саҡырыу ҡағыҙы, реквизит, яҡтылыҡ биҙәлеше, видеоконтент. Һәр тамаша алдынан режиссер, сценарий авторы менән аралашыу, репетицияларҙа ултырыу, материалдар туплау һәм күҙаллаған биҙәлештең бер нисә вариантын ҡағыҙға төшөрөү – үҙ эшенә яуаплы ҡараған Альберт өсөн был ҡағиҙәләр мотлаҡ. Бер генә эште лә ул еңелсә генә итеп үткәреп ебәрмәй. Рәссамдың фиҙаҡәр хеҙмәте етәкселек тарафынан да лайыҡлы баһаланып тора. Ул БР Мәҙәниәт министрлығының, Өфө ҡалаһының мәҙәниәт һәм сәнғәт буйынса идаралығының Маҡтау грамоталарына лайыҡ булған. Үткән йыл егет республика Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамларға өлгөргән. Тағы ла шуны билдәләргә кәрәк: Альбер Еникеевтың һәр шәхси күргәҙмәһе илһөйәрлек рухы менән һуғарылған. Атамалары ғына ни тора – «Рус донъяһы геройҙары», «Боронғо риүәйәттәр»! Ҡала мәҙәниәт һарайы етәкселеге лә төрлө сараларҙа үҙ рәссамының эштәрен тамашасыларға еткерергә форсат таба. Ватанды һаҡлаусылар көнө, Бөйөк Еңеү байрамы уңайынан шәхси күргәҙмәләр ойошторолған. Граждандар форумы, Рустар соборының 6-сы съезы уңайынан үткәрелгән байрамдарҙа ла Альберттың бер нисә эшен күрһәткәндәр. Рәссамлыҡтың бер төрө – ағас һырлау оҫтаһы булараҡ уны даими рәүештә һөнәрселәр күргәҙмәһендә лә ҡатнашырға саҡырып торалар. Театр музейында үткән күргәҙмәһендә Альберттың махсус хәрби операцияға арналған тәүге эше менән дә танышырға тура килгәйне. «Герой эҙҙәре буйлап» картинаһында Миңлеғәли Шайморатов прототибы заман яугирҙары менән уратып алынған. Килгән тамашасылар уның менән булған сәйер ҙә, серле лә хәлде күреп, хайран ҡалғанын хәтерләйем. Киптерелгән, һырлау өсөн әҙерләнгән таҡтаға герой һындарын төшөргәс, музей хеҙмәткәре уны театрҙың фронтовик артистарына арналған стенды янына ҡуя. Бер аҙҙан таҡта киҫәге күҙ йәштәрен түккән ҡатын кеүек, сайыр ағыҙа башлай. Хәҙер инде авторҙың был темаға арналған эштәренән тотош серия барлыҡҡа килгән. Был илһамдың, ынтылыштың тамырҙары тәрәндә: – Бала саҡтан ҡартатайым, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғүмәр Сәлих улы Шәриповтың яу юлы хәтирәләрен тыңлап үҫтем. Тыл хеҙмәткәре булған Хәтирә өләсәйемдең күргән михнәттәре лә аҙ булмаған. Улар фашизмды еңеү өсөн көс-ҡеүәтен, һаулығын йәлләмәгән. Был – уларҙың батырлығы, ҡаһарманлығы. Бөгөн дә арабыҙҙа уларҙың вариҫтары – яугир рухлы батырҙар йәшәй. Ике туған ағайҙарым араһында төрлө йылдарҙа «ҡыҙыу нөктәләрҙә» хеҙмәт итеп ҡайтып, аҙаҡ хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләүселәр бар. Ул йылдар тураһында бик һөйләп бармайҙар, әммә өҙә-йолҡа ғына ишеткәндәремдән дә уларға еңелдән булмағанын аңлайым. Бөгөн дә ил тыныслығын һаҡлап, ир-егеттәребеҙ ҡулына ҡорал алды. Беҙҙең бурыс – Рәсәй яҙмышын, һалдаттар батырлығын күрһәтеү, яу ҡырында һәләк булғандарҙың исемдәрен мәңгеләштереү. Тәү сиратта мине Тәтешле батыры Фәнис Хөсәйеновтың ҡаһарманлығы тетрәндерҙе. Гәзит материалдары буйынса уның тормошон өйрәндем. Ҡыйыу характеры тураһында уйланып йөрөй торғас, «Фәнис» портретына образ барлыҡҡа килде. Рәсәй һалдатының танк менән туғыҙ дошман техникаһын юҡ иткәненән һуң «Танк Алеша» эшен яҙҙым. Артабан «Ҡаһармандар эҙҙәре буйлап», «Һауаға юл Ка-52», «Рус донъяһы геройҙары», «Т- 90», «Донбасс улдары» һәм башҡа картиналарҙы ижад иттем. Рәсәй рәссамдарының ижади берекмәһе был тема буйынса күргәҙмә ойошторғанын белгәс, эштәремде тәҡдим итеп ҡараным. Һәм улар ике картинаны һайлап алды. Ил кимәлендәге сарала ҡатнашыу рәссам өсөн ҙур ҡаҙаныш. Махсус хәрби операцияға арналған был күсмә күргәҙмә Рәсәй ҡалалары буйлап сәйәхәтен әле дауам итәсәк. Тимәк, Башҡортостан ерендә Альберт Еникеев исемле рәссам барлығын, ижады менән ил яҙмышына битараф ҡалмаған ҡаһармандарҙы данлауын башҡа төбәктәрҙә лә беләсәктәр. Тик шуныһы ҡыҙғаныс – күргәҙмә сәбәбе һуғыш тигән оло һынау. Илебеҙҙә тиҙерәк тыныс таңдар атып, Альберт Рәүеф улы ҡулына ҡыл ҡәләм алыр ҙа ҡабат халҡыбыҙ мираҫы булған эпостарға, риүәйәттәргә мөрәжәғәт итер, тигән ышаныс менән ҡалабыҙ. Гөлнур ҠЫУАТОВА. ""Тамаша"" журналы, 3-2024 й.",Ижадында илһөйәрлек рухы,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 1 1 0 1 1 0 1],10,Мәҙәниәт,8803,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-08-02/izhadynda-il-y-rlek-ruhy-3871010,2024-08-02T11:01:00+00:00
"Салават шәһәренә дрон һөүмефикерләрБашкортстанның Салават шәһәрендәге заводка дроннар һөүм иткән. Бу хакта республика башлыгы Радий Хәбировбелдерде. ""Газпром нефтехим Салават""ка террорчылык һөүме булды. Очкыч тибындагы ике дрон заводка һөүм итте. Үлүчеләр һәм яралылар юк. Пассив һәм актив яклау системнары эшләде, оешма сакчылары ут ачты"", диде ул. Хәбиров сүзләренчә, комбинатта янгын чыккан, хәзер аны сүндерү эшләре бара. Башкортстанда дроннар һөүменең фото-видеоларын тарату тыелуга карамастан, кешеләр Вконтактедагы ирле төркемнәргә аларны ибәрде. Б украин телеграм каналы һөүмнән фото һәм видеолар чыгарды. Канал мәгълүматынча, ЭЛОУ-АВТ-4 иһазына зыян килгән.",Башкортстанның Салават шәһәрендәге заводка дроннар һөүм иткән,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,666,https://www.azatliq.org/a/33533722.html,2025-09-18T08:24:00+00:00
"ашкортстанның Баймак районы Ишморза авылында алтын табучы оешмаларга лицензия бирүгә каршы халык ыены. Апрель, 2023фикерләрБашкортстанда яшәүчеләрнең каршылык белдерүеннән соң хакимиятләр республикада алтын чыгаруны вакытлыча тыеп тора. Алтын табучы оешмаларга яңа лицензияләрне 2030 елга кадәр бирми торачаклар. Ә ""инде эшли башлаган"" оешмаларны хакимиятләр ""тәртипкә китермәкче"". Алар бу өлкәдә ике проблемны аерып күрсәтә: беренчедән, алтын табучылар кулланылган ирләрне торгызмаган, икенчедән ир асты байлыкларын куллану өчен лицензияләр бирелгәндә ирле халыкның мәнфәгатьләре исәпкә алынмаган. ""Бүтән кешеләр сәүдәгә корылган оешмалар белән бергә бер калмаячак. Нык торачакбыз, Башкортстан мәнфәгатьләрен тыныч һәм ышанычлы итеп яклаячакбыз"", дип яза үзенең-каналында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров. Гыйнварда Баймактаһәм Уфадаактивист Фаил Алсыновка чыгарылган хөкем карары белән бәйле киңкүләм каршылык чаралары үтте. Алсыновны районда алтын чыгаручыларга каршы халык ыенында әйткән сүзләре өчен хөкем иттеләр. Тикшерүчеләр фаразынча, 2023 елның 28 апрелендә Башкортстанның Баймак районын Ишморза авылында узган халык ыенында Алсынов башкорт телендә чыгыш ясап, ""Кавказ кешеләре"", ""Урта Азия"" вәкилләре, ""әрмәннәр"" турында тискәре фикерләрен яңгыраткан. ""Кайбер сүзләремдә ""криминал"" тапканнар. Аерым алганда, безнең егетләр Украинада сугышкан чакта монда — Башкортстанда аларның ирләрен тартып алалар дигән идем. Шулай ук аларга республикага килеп, шул исәптән файдалы казылмаларны канунсыз чыгару белән шөгыльләнгән мигрантлар турындагы сүзләрем дә ошамаган, дип аңлатты Алсынов. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Башкортстан хакимиятләре халык протестларыннан соң республикада алтын чыгаруны вакытлыча тыеп тора,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1689,https://www.azatliq.org/a/32799772.html,2024-01-31T14:55:02+00:00
"Иртәгә Баймаҡ районында, шартлатыу эштәренә бәйле, иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 5-кә тиклем Магнитогорск-Ира автомобиль юлының 87-се саҡрымынан алып 89-сы саҡрымына тиклем бөтә төр транспорт өсөн дә хәрәкәт ябыла.",Водителдәр иғтибарына,['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,210,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-22/voditeld-r-i-tibaryna-4517600,2025-12-22T20:45:00+00:00
"Эш барышында бөтә бүлмәләр яңыртылған, сәхнә алмаштырылған, шулай уҡ газ менән йылытыу үткән. Объект асылған көндә унда район мәҙәниәт һарайы артистары һәм урындағы үҙешмәкәр сәнғәт коллективтары ҡатнашлығында концерт үтте. ""Был ваҡиға беҙҙең урындағы берләшмә өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Граждандарҙы инфраструктураны яҡшыртыу процесына әүҙем йәлеп итеү тыуған ауылыбыҙҙа йәшәү өсөн уңайлыраҡ һәм уңайлыраҡ мөхит булдырыуға булышлыҡ итә. Беҙ һәр кемдең үҙ әһәмиәтен тойоуын һәм ултырабыҙ үҫешенә үҙ өлөшөн индереүен теләйбеҙ"", - ти Иғмәт ауыл Советы башлығы Ришат Хәбибов.",Иғмәттәрҙең мәҙәниәт йорто яңырҙы,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,569,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/i-m-tt-r-e-m-ni-t-yorto-ya-yr-y-4544807,2026-01-09T09:00:00+00:00
"Баш ҡалала йәшәүсе ир үҙенең танышынан мессенджерҙа хәбәр ала. Банк ҡушымтаһына инә алмау һылтауы менән дуҫы 200 мең һум аҡса һорай. Ир ризалаша һәм күрһәтелгән сумманы картаның күрһәтелгән номерына күсерә. Тиҙҙән дуҫы тағы ла аҡса һорағас, һис бер һүҙһеҙ 140 мең һум ебәрә. Һуңыраҡ, дуҫының аккаунты юйылғанын күргәс, ул мутлашыуға дусар булыуын аңлай. Өфөнән ҡатынды иһә мессенджерҙа эш чаты аша алдайҙар. Эш чатында хеҙмәт стажын раҫлау өсөн һылтанма буйынса ""Дәүләт хеҙмәттәре"" порталына инеү үтенесе менән белдереү барлыҡҡа килә. Был ғәмәлдәрҙе башҡарғандан һуң, ул аккаунттың ватылыуы тураһында хәбәр ала һәм бәйләнеш өсөн телефон номерҙары күрһәтелгән була. Шулар буйынса шылтыратҡас, уның менән ҡаҙна хеҙмәткәрҙәре булып сығыш яһаған кешеләр һөйләшә. Улар муттарҙың уның шәхси кабинетына инеп, ышаныс ҡағыҙы төҙөгәнен хәбәр итә. Ҡурҡҡан ҡатын яңы кеҫә телефоны һатып ала һәм уның ярҙамында ике миллион һумдан ашыу аҡсаны билдәһеҙ иҫәпкә күсерә. Был хаҡта коллегаһы белеп ҡала һәм мутлашыусылар тарафынан алданыуын аңлата. Полиция тағы ла бер тапҡыр иҫкәртә: аҡса менән бәйле манипуляциялар үткәреүҙе талап иткән ят кешеләрҙең күрһәтмәләренә ҡолаҡ һалмағыҙ!  Таныш булмаған кешеләрҙән килгән мәғлүмәтте һәр ваҡыт тикшерегеҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Дуҫы булып аҡса һыҡҡан,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1409,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-17/du-y-bulyp-a-sa-y-an-4581782,2026-02-17T14:22:00+00:00
"""Джо Джоның гаәеп мааралары"" комиксыннан сурәтфикерләрМәскәүдә яшәүче 15 яшьлек урыс кызы Анастасия Журавлева мангаларны татарчага тәремә итә. Аның ""Татар телендә манга"" -каналында популяр ""Джо Джоның гаәеп мааралары"" комиксының әлегә беренче өч бүлеге урнаштырылган. Настя белән татар теле, манганы тәремә итүе турында сөйләштек. — Настя, татар теле белән ничек кызыксына башладыгыз? — Башта миңа Русиядә яшәүче кайсы да булса халыкның телен өйрәнү кызык иде, чөнки янәшәңдә яшәүче кешеләрнең телен белү яхшы идея булып тоелды һәм мин татар телен сайладым. Соңыннан ул миңа бик ошады, моның өстенә, татар телен белсәң, башка бик күп телләрне дә аңлыйсың. —Татарчага тәремә итү идеясе ничек барлыкка килде? Анастасия Журавлева— Бервакыт мин манганы татарча эзләп карарга булдым, әмма тулы тәремә тапмадым. Моңа бик гаәпләндем, чөнки интернетта барысын да табарга була, һәм татарчага күчерелгән манга да булырга тиеш кебек иде. Моңа кадәр берәү дә моның белән шөгыльләнмәгәнен белгәч, миңа бераз моңсу булып китте, шуңа күрә дөнья татар телендәге манганы да күрергә тиеш дип карар иттем. Өстәвенә, тел өйрәнү вакытында миңа нәкъ менә манга кебек нәрсәләр итмәде — бәлки, бу эш кемгәдер тел белән яхшырак танышырга ярдәм итәр. —Мәктәптә уку дәверендә тәремәгә дә вакыт табу авырмы? — Авыр димәс идем, әмма бу бераз арыта торган процесс, шуның аркасында беркадәр вакыт ял итәргә кирәк. Мин татарча бик үк яхшы белмим, шуңа күрә бу, мөгаен, телне яхшы белүчеләргә караганда күбрәк вакытны ала, чөнки кайбер әңгәмәләрне, ниндидер сәерлек килеп чыкмасын өчен, берничә тапкыр тикшерергә туры килә. Ә болай, бу эш өчен миңа вакытым һич кызганыч түгел. —Сез татар телен кайдадыр өйрәнәсезме? — Әйе, өйрәнәм. Нигездә""Әйдә! ""кулланам, чөнки ул, мөгаен, мин тапкан ресурсларның иң нәтиәлесе һәм кызыклысыдыр. Шулай ук мин татар телен өйрәнүгә багышланган кайбер -каналларга (, атарский словарь, атарча сөйләш) язылдым һәм, әгәр моны ресурс дип санарга мөмкин булса, социаль челтәрләрдә татарча аккаунтлар алып баручы кешеләрне укыйм. —Тагын кайсы телләрне беләсез? — Бары тик инглиз һәм беларус телләрен генә беләм. Ә болай мин телләрне өйрәнергә бик яратам һәм бик күпләрен өйрәнә башладым, ләкин барыннан да бигрәк татар, япон, токипона, француз телләрен өйрәнүдә алга киттем. —Татарча белгән якыннарыгыз, дусларыгыз яки танышларыгыз бармы? — Бик юк, әле күптән түгел генә гомумән юк иде, хәзер тәремә белән ярдәм итүче кешеләр бар. Алар — минем -каналны кулланучылар. Татар мәдәнияте һәм тарихы турында мин бик күп белмим, ләкин бик кызыклы күренә. —езнеңчә, манга жанры ник шулкадәр популяр? Ул нәрсәсе белән үзенә тарта? — Бу жанрның үзенчәлеге аркасында дип уйлыйм. Бу — Япония мәдәниятенең бер өлеше, шуңа күрә комикслар аша ниндидер гадәти булмаган нәрсә белән танышасың. Бары тик дөньяга карауның башка ысулы. Әйе, ул бик иңел укыла, чөнки анда текст бик күп түгел һәм төп басым рәсемнәргә ясала. Моның өстенә, мангалар шулкадәр күп, үзеңә ошаган әсәрләрнең теләсәң ниндиен табарга була. —Татарчага әйләнгән мангалар хакында ниндирәк комментарлар килә? — Әлегә кадәр күрүемчә, татарларга бу жанрны үз телләренә тәремә итү идеясе бик ошый. —Кешеләрдә башка милли телләргә карата кызыксыну уятып буламы, ничек уйлыйсыз? — Мин була дип ышанам. Хәзер ""бу телдә беркем дә тормышта сөйләшми, ул берничек тә кирәк булмаячак"" дигән фикер бар, телдә ниндидер шәп һәм кызыклы нәрсәләр эшләп, аңа башкаларны да әлеп итәргә була. Һәм, мин ышанам, моңа шул исәптән минем проект та ярдәм итәр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Мәскәүдә яшәүче урыс кызы мангаларны татарчага тәремә итә,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Мәҙәниәт,3574,https://www.azatliq.org/a/32435085.html,2023-06-17T03:00:28+00:00
"В республике с 6 по 16 февраля состоится Всероссийская зимняя спартакиада «Мы вместе. Спорт» среди инвалидов и лиц с ограниченными возможностями здоровья по зимним дисциплинам «спорта глухих», рассказала председатель Всероссийского общества глухих в Башкортостане Ольга Шевнина.",Ольга Шевнина: В Башкирии есть сильные спортсмены с нарушением слуха,['Спорт' 'Хикәйә'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1],2,Спорт,278,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-04/olga-shevnina-v-bashkirii-est-silnye-sportsmeny-s-narusheniem-sluha-4107458,2025-02-04T12:15:00+00:00
"Зифа Сафиновна родилась в Янаульском районе. Ее семья была репрессирована, отца увели солдаты, а девочка вместе с 5 сестрами и братьями с мамой стала жить в землянке. «После обучения в пятом классе, вынуждена была пойти работать на ферму. Она ухаживала за овцами, доила коров. Война застала Зифу Сафиновну, когда ей шел 16-й год. Трудно тогда приходилось — по 18 коров в день доила, помогала тем, кто не справлялся. Работала от зари до зари. Она заслуженно признана тружеником тыла. В послевоенное время тоже много трудилась, выполняла тяжелую, иногда непосильную работу, но никогда не унывала, была очень оптимистичной и жизнерадостной, очень трудолюбивой. Её всегда уважали, где бы она ни работала и в каком месте бы ни находилась», — написала Карабанова в своих соцсетях. Зифа Сафина — обладательница орденов Ленина и Трудового Красного Знамени, а также Знака Почета и еще около 20 правительственных наград. Зифа Сафиновна родилась в Янаульском районе. Ее семья была репрессирована, отца увели солдаты, а девочка вместе с 5 сестрами и братьями с мамой стала жить в землянке. «После обучения в пятом классе, вынуждена была пойти работать на ферму. Она ухаживала за овцами, доила коров. Война застала Зифу Сафиновну, когда ей шел 16-й год. Трудно тогда приходилось — по 18 коров в день доила, помогала тем, кто не справлялся. Работала от зари до зари. Она заслуженно признана тружеником тыла. В послевоенное время тоже много трудилась, выполняла тяжелую, иногда непосильную работу, но никогда не унывала, была очень оптимистичной и жизнерадостной, очень трудолюбивой. Её всегда уважали, где бы она ни работала и в каком месте бы ни находилась», — написала Карабанова в своих соцсетях. Зифа Сафина — обладательница орденов Ленина и Трудового Красного Знамени, а также Знака Почета и еще около 20 правительственных наград. «После обучения в пятом классе, вынуждена была пойти работать на ферму. Она ухаживала за овцами, доила коров. Война застала Зифу Сафиновну, когда ей шел 16-й год. Трудно тогда приходилось — по 18 коров в день доила, помогала тем, кто не справлялся. Работала от зари до зари. Она заслуженно признана тружеником тыла. В послевоенное время тоже много трудилась, выполняла тяжелую, иногда непосильную работу, но никогда не унывала, была очень оптимистичной и жизнерадостной, очень трудолюбивой. Её всегда уважали, где бы она ни работала и в каком месте бы ни находилась», — написала Карабанова в своих соцсетях. Зифа Сафина — обладательница орденов Ленина и Трудового Красного Знамени, а также Знака Почета и еще около 20 правительственных наград.",Путин и Хабиров поздравили жительницу Башкирии со 100-летием,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,2565,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-07-20/putin-i-habirov-pozdravili-zhitelnitsu-bashkirii-so-100-letiem-4321294,2025-07-20T13:00:00+00:00
"Эмалләнгән кәстрүлгә 2 баш һарымһаҡ ваҡлап һалығыҙ. Өҫтөнә 1 литр һөт ҡойоп, уртаса  утта 5-7 минут ҡайнатығыҙ, һуңынан уттан алып, 1 сәғәт йылы урында тоторға, 4 порцияға бүлеп, 5  көн дауамында ҡабул итергә. Өс ай һайын ҡабатларға (һарымһаҡтың киҫкенлеге һөт менән алына). Һиндостанда бындай рецепты үлемһеҙлек эликсиры тип атайҙар.",Үлемһеҙлек эликсиры,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Төрлө,334,https://henek.info/articles/+++-/2026-01-12/lem-e-lek-eliksiry-4534478,2026-01-12T15:25:00+00:00
"Башҡортостандың халыҡ шағиры Гүзәл Ситдиҡованың Антоновка еҫе повесында (Ағиҙел, 1-се һан, 2024 йыл) балалыҡ һәм үҫмерлек йылдары Бөйөк Ватан һуғышы осорона тура килгән малайҙарҙың, ҡыҙҙарҙың иңенә төшкән михнәт- яфаларҙы еңеп, ауырлыҡтарҙа сынығып, үҙҙәренең артабанғы тормоштарын яйлап, лайыҡлы ғүмер итеүҙәре хаҡында бәйән ителә. Повестың башынан алып аҙағынаса ваҡиғалар Сәбилә образы менән бәйле үрелеп бара. Асығалар, ҡыштарын өшөп-туңалар, ир –ат башҡарыр эштәрҙе хәлдән тайып тарталар, әммә бирешмәйҙәр һуғыш йылдары балалары. Ошондай сыҙамлылыҡтың сере нимәлә икән тигән урынлы һорау тыуа. Минеңсә, ата-әсәләрҙән алған матур тәрбиә, уларҙың йәшәү өлгөһө балаларҙы түҙемле булырға, яҙыҡ ғәмәлдәрҙән, ғонаһлы ҡылыҡтарҙан ары торорға өйрәтә. Нәҡ шуның һөҙөмтәһендә улар бәләкәйҙән үҙ аллылыҡҡа күнегә. Сәбиләнең әсәһе һәр ваҡыт харам беҙгә килешмәй тип иҫкәртеп кенә тора. Был һүҙҙәр ғүмер буйы ҡыҙҙың хәтеренә төшөп, уны яман ғәҙәттәрҙән ҡурсалап тора, шул арҡала киҫкен мәлдәрҙән дә имен-аман сығыу яйын бирә. Ә яҙмыш Сәбилә алдына һынауҙарҙы өйөп ҡуя. ФЗО-нан (фабрика, заводтар өсөн эшсе кадрҙар әҙерләүсе уҡыу урындары) башланып китә уның артабанғы тормош һынауҙары. Бик оҙаҡҡа, дөрөҫөрәге, тыуған ауылынан ғүмерлеккә, ә әсәһенән, туғандарынан мәңгелеккә айырылып сығып китерен ул уйлап та ҡарамағандыр. Ана шул саҡта әсәһе, бүтәнсә күрешә алмаҫтарын һиҙенгәндәй: Йәшең еткән инде, балам. Кейәү-фәләнгә сығырға булһаң, егеттең ашағанда әмин тотҡанына ҡара, – тип фатихаһын биреп ҡалырға тырыша. Кескенәнән эшләп үҫкән, тыңлаусан, итәғәтле Сәбилә ғүмеренең барлыҡ осоронда ла юғалып ҡалмай, намыҫлы хеҙмәте менән ул һәр саҡ дан-хөрмәт ҡаҙана. Хеҙмәтенә күрә хөрмәте әйтеме нәҡ уға ҡарата ғына әйтелгән кеүек. Бөгөн замандар икенсе. Әммә хеҙмәтең ыңғай роле шул уҡ ҡала. Шуға күрә бөгөнгө мәғариф системаһына балаларҙы хеҙмәттә тәрбиәләү мәсьәләһенә яңынан ҡайтыу ғәмәлгә керетелә икән, был бик тә дөрөҫ ҡарар. Әҫәрҙе уҡығанда ошо хаҡта ла уйланыла. Повеста Сәбиләнең алыҫ Үзбәкстан тарафтарына юлығыуын һүрәтләгән ваҡиғалар ҙа ҡыҙғаныс. Матур тормош вәғәҙәләп сит тарафтарға сығарып ебәрелгән ҡыҙҙар яҙмыш ҡосағына тапшырыла: артабан үҙ йүнеңде үҙең күр. Яҡты өмөттәр, матур хыялдар менән ҡанатланған Сәбилә һәм уның әхирәттәрен тағы ла михнәттәр һағалай. Бер нисә айға ғына практикаға тип ебәрелгән Сәбилә тотош ғүмеренең сит тарафтарҙа уҙырын күҙ алланымы икән? Совет иленең ҡәтғи ҡарарҙары, ҡырыҫ закондары һөҙөмтәһендә йәш кенә ҡыҙҙарҙың яҙмышын аямаған замандар булған шул. Һуғыштан һуң эшсе көстәргә ҡытлыҡ кисерелеүен күҙ уңында тотҡанда, был сараһыҙлыҡтан да килеп сыҡҡандыр инде. Ул осорҙа бит дөйөм Совет иле, совет халҡы тигән төшөнсә иң алда йөрөй. Ана шундай сәйәсәтте Сәбилә һәм уның кеүек бик күптәр тормошҡа ашырыша заманында. Бында ла әсәһенең фатихаһын, биргән кәңәштәрен һәр саҡ иҫендә тота, түҙемлелек, сабырлыҡ, уңғанлыҡ уны ғүмере буйы оҙата бара. Кешеләргә изгелекле, ярҙамсыл, алсаҡлыҡ кеүек сифаттар үҙенә лә ихтирам булып әйләнеп ҡайта. Шуға күрә матур ғаилә ҡороп, ипле балалар үҫтереп, хәлле генә ғүмер кисерә. Хеҙмәттәре лә лайыҡлы баһалана. Хәйер, үзбәк милләтле булмағас, орденға лайыҡ тип табылмай. Әммә быға иҫе китеп бармай Сәбиләнең. Тик повесты уҡыусы иғтибар итер: нисек кенә берҙәм совет халҡы, совет халыҡтары дуҫлығы тип оран һалынмаһын, милләт айырыу юҡ-юҡта барыбер үҙен һиҙҙергән икән. Әгәр шулай булмаһа, 1991 йылда СССР тарҡалыу менән әлеге совет халҡы тип иҫәпләнгән милләттәр шундуҡ үҙ дәүләтселеген ойоштороуға күтәрелеп сыҡмаҫтар ине. Сәбилә һәм уның кеүек бик күптәрҙең тотороҡло ғына барған тормошон да пыран-заран килтерә шул саҡтағы буталыштар: үзбәк булмағандар сит, бында уларға урын юҡ. Үкенес, тик ни эшләмәк: көслөнөкө- замана. Тормош ауырлыҡтарын былай ҙа буйтым татыған Сәбиләгә быларҙы кисереүе еңел түгел. Ярай әле балалары үҙе кеүек тәрбиәле, кешелекле булып үҫә. Улар әсәләрен ҡәҙерләп, ҡурсалап тора. Ҡасандыр тик йылы яҡтарҙа ғына үҫә тип уйлаған алма тәмен әллә ниндәй күргән ине Сәбилә. Хәҙер Башҡортостанда ла үҫә улар (йәғни тормош матурайған, ҡотайған тип аңларға кәрәк). Тик тыуған төйәгенә ҡайтып оҙаҡ йәшәргә генә насип итмәй Сәбиләгә. Повестағы Сәбилә яҙмышы бик күптәрҙең яҙмышын дөйөмләштерә. Әҫәрҙә аслы-туҡлы тормош, ҡырыҫ ҡанундар, етем-еҫерлек, үлем-фажиғә күренештәре тетрәндергес. Кешеләрҙең ошондай шарттарҙа ла йәшәүгә көс таба алыуҙары, бер-береһенә итәғәтлелеге һоҡландыра. Уҡыусы ата-әсә фатихаһын алыу, һөнәрле кешенең бер ҡасан да хур булмаҫы, ҡылған изгелектәреңдең үҙеңә кире ҡайтыуы хаҡында байтаҡ ҡына тәрбиә сифаттарын күңеленә һалып ҡуя. Ҡарама беләккә, ҡара йөрәккә тигән фекерҙе ҡеүәтләгән күренештәр фәһемле. Мәҫәлән, әзмәүерҙәй кәүҙәле Фидкә һуғыштан ҡасып, йәшеренеп йөрөй, ә бына ҡураныс ҡына Фәйзелғаян, тәүҙә яңылышып китеүенә ҡарамаҫтан, һуғыштан ысын яугир-еңеүсе булып ҡайта. Илең менән бер булыу ир-егетте данлай ғына, тигән хәҡиҡәт бөгөн дә үҙ көсөндә. Повесть яҙыусының тәүге проза әҫәре икән. Ғәҙәттә, тәүге ҡоймаҡ төйөрлө була, тиһәләр ҙә, был әлеге повесҡа һис кенә лә ҡағылмай. Киреһенсә, яҙыусының уңышлы, уҡымлы әҫәре тип ҡабул ителә. Рим Исхаҡов.",Әсәң фатихаһы ташламаҫ. Рим Исхаҡов,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 1 1],7,Әҙәбиәт,5073,https://agideljurn.ru/articles/-bi-t-n-it/2024-01-29/s-fatiha-y-tashlama-rim-isha-ov-3621284,2024-01-29T14:56:00+00:00
"Фестиваль күренешеФестивальнең дәрәжәсе төшү сәбәбе: 2014 елдан башлап Кырымга чит илләрдән катнашучылар килми башлады. Хәтта Кырымның профессиональ коллективлары да бу фестивальгә элеккечә килергә ашыкмыйлар. Хәзер монда күбрәк кырымтатар балаларының үзешчән ыр, бию ансамбльләре катнаша. Элекке фестивальләр артистларның Кизләү урамнары буйлап музыкалы йөрешләре, төрле илләрдән килгән катнашучылар, шагыйрьләрнең чыгышлары белән бизәлгән булса, соңгысында болар берсе дә булмады. Кизләүдә ""Гезлев капусы"" кырымтатар фестивалеФестивальгә аерылган акчаның күләмен дә киметтәләр, диде Азатлыкка бу фестивальне оештыручыларның берсе, исемен әйтмәскә үтенгән шәһәр администрациясе хезмәткәре. Элек фестивальне карарга килгән кырымтатарлар да 2014 елдан соң анда килми башлады, диде ул. ""Гезлев капусы"" фестивалеэлек зурлап үткәрелә иде, анда Төркия, Үзбәкстан, Тыва, Татарстан, Башкортстаннан профессиональ артистлар килеп катнашканда Кырымның төрле урыннарыннан караучылар да ыела иде, фестиваль берничә көн дәвам итеп шәһәр бюджетына шактый керем китерә иде.",Кизләү кырымтатар фестивале халыкара дәрәәсен югалтты,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0],3,Ҡырым,1058,https://www.azatliq.org/a/29441607.html,2018-08-19T05:45:02+00:00
"- Молодежь - источник свежих идей и нестандартных решений. Важно с самого начала их строительной профессии выстроить работу с ними так, чтобы будущие специалисты были максимально вовлечены в образовательный процесс, - отметил исполняющий обязанности министра строительства и архитектуры РБ Артем Ковшов. Виртуальная или цифровая археология использует компьютерные технологии для изучения, интерпретации и визуализации прошлого с помощью полноценных интерактивных цифровых двойников исторических объектов и локаций. ИИ-алгоритмы, анализируя гигантские объемы разнородных данных, детальные планы раскопок, схемы фундаментов, замеры стен, зарисовки найденных фрагментов декора, архивные фотографии и гравюры, исторические карты и планы городов, - воссоздают точный геометрический каркас будущего объекта, облик зданий, городов и даже целых ландшафтов. Модель адаптируется для работы в реальном времени в -шлеме, добавляется интерактивность, звук, освещение. Каждый объект сопровождается коннотацией, подготовленной учеными. Эксперты называют это переходом от пассивного изучения архитектуры к ее активному исследованию, когда вместо скучных параграфов в учебнике - иммерсивная возможность свободно исследовать детализированные реконструкции храмов Египта, Греции, древнего Востока. Первое подобное занятие у студентов первого курса проводилось в порядке эксперимента – для изучения классической архитектуры малодоступного реального материала в Уфе. Это Спасский храм, Дворец Орджоникидзе, представляющий второй этап советской послевоенной неоклассики, как и кинотеатры «Победа», «Родина» и здание «Башнефти» на Советской площади. Когда появилась возможность посмотреть виртуализированные античные памятники, профессор кафедры «Архитектура» АСИ УГНТУ Константин Донгузов предложил использовать -экскурсию в качестве учебного занятия. В специальном классе Межвузовского кампуса студенты в -шлемах и с джойстиками в руках перенеслись в храмовый комплекс Баальбека — крупнейшее культовое сооружение древнего мира. Будущие зодчие прошли сквозь пропилеи, восьмиугольный аванзал, ступили на Главный двор и осмотрели храмы Юпитера и Бахуса, спустились в подземные казармы римских легионеров, возведенные на фундаментах, заложенных еще при Ироде Великом, узнали об отличиях храмов античной Греции и Древнего Рима, особенностях позднего эллинизма. Техническое оснащение Межвузовского кампуса позволяет ближе узнать возможности мультивселенной. Прогресс не стоит на месте. Как считают ученые вуза, вскоре можно будет не просто смотреть, но и взаимодействовать с миром: брать в руки виртуальные артефакты, общаться с «ожившими» историческими персонажами, управляемыми ИИ, к визуальному и звуковому ряду с помощью специальных перчаток и костюмов добавятся тактильные ощущения и даже запахи. Это сделает иммерсивный опыт практически неотличимым от реальности. Такая технология несет огромный потенциал для образования, науки, в частности, изучения античной классики, которая остается в приоритете архитекторов, и, благодаря техническим возможностям Кампуса, доступна в виртуально-осязаемой форме. Справочно Напомним, по поручению Президента Владимира Путина в России создается сеть современных кампусов. К 2030 году в стране должно появиться созвездие из 25 кампусов. Работу по данному направлению ведет Правительство Российской Федерации и Минобрнауки России. В настоящее время при поддержке национального проекта «Молодежь и дети» проектируются и строятся 24 таких студгородка. К 2036 году количество кампусов увеличится до 40. Проект уфимского Межвузовского кампуса – это студенческое пространство с жилыми помещениями на 4,3 тысячи человек, учебно-научным комплексом, лабораториями, деловыми зонами, магазинами, уютными скверами и другими объектами комфортной городской среды, которые также будут доступны для всех жителей и гостей Уфы. молодежьидети нацпроектмолодежьидети Автор статьи: Рахмангулова Гульназ Раисовна",Студенты изучают античную классику на -экскурсиях в Межвузовском кампусе Уфы,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт'],[0 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Мәғариф,3904,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-09-10/studenty-izuchayut-antichnuyu-klassiku-na-vr-ekskursiyah-v-mezhvuzovskom-kampuse-ufy-4382194,2025-09-10T13:53:00+00:00
"Акция проводится в формате ""открытого микрофона"", любой желающий может прочитать стихотворение, предварительно записавшись у координаторов Акции на площадке мероприятия. Мероприятия пройдут на двух площадках: Центр «АРТЕРИЯ» ( -1 этаж, Проспект Октября, 672) 31 января – 12.00 – 14.00 ( открытие акции) 28 марта - 12.00 – 14.00 9 мая – 12.00 – 14.00 ТЦ «Центральный» ( 3 этаж, Цюрупы, 97, рядом с магазином ""Читай город"") 22 февраля – 12.00 – 14.00 26 апреля – 12.00 – 14.00 22 июня – 12.00 – 14.00 Хронометраж выступления - не более 3 минут. Основная задача Акции - рассказать молодёжи через стихи о великих подвигах солдат и простых граждан во время Великой Отечественной войны, о подвигах на передовой, защите Родины, самоотверженной работе на заводах и фабриках в тылу. К участию в Акции приглашаются школьники, студенты, общественные деятели, спортсмены, деятели культуры, жители нашего города и республики. Организаторами Акции выступают Министерство образования и науки Республики Башкортостан, ГАУ ДО Центр патриотического воспитания и допризывной подготовки молодёжи Республики Башкортостан имени Героя Российской Федерации Сафина Алмаза Минигалеевича. Чтения Победы Башкортостан Связьпоколений",В Республике Башкортостан состоится Акция «Чтения Победы»,['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1],6,Яңылыҡтар,1203,https://uchbash.com/news/novosti/2025-02-22/v-respublike-bashkortostan-sostoitsya-aktsiya-chteniya-pobedy-4132910,2025-02-22T12:32:00+00:00
"омикрондың ике аҫтөрөнән хасил булғанға билдәләре омикрон вариантынан әллә ни айырылмай: бер аҙ температура күтәрелә, тамаҡ ауырта, йүткертә, еҫ-тәм тойоу юғала, ашағы килмәй, тән һыҙлай, баш ауырта, танау тона, арығанлыҡ баҫа. осрағы тәүге тапҡыр июнь айында Германияла теркәлә.  Уға тиклем Италияла табыла, тик  дөйөм базаһына мәғлүмәт  сентябрҙә генә индерелә. Бынан тыш, Европаның тағы бер нисә илендә табылған. Ковидтың элекке төрҙәре лә баш ҡалҡытты.  23 сентябргә Башҡортостанда 254 осраҡ теркәлгән. 72 кеше дауаханаға һалынған. Коронавирус йоҡтороуҙан һаҡланыу сараларын (маска, йыш ҡул йыуыу, күмәк кешеле урындарға бармау һ. б. ) онотмағыҙ. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Өфө кешеһе коронавирустың яңы төрөн йоҡторған,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1081,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-25/f-keshe-e-koronavirusty-ya-y-t-r-n-yo-tor-an-3944101,2024-09-25T10:53:00+00:00
"В Башкортостане состоится значимое событие – окружные сборы Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Мероприятие будет проходить на территории военно-патриотического парка «Патриот» имени Героя Российской Федерации Максима Серафимова. Организаторами сборов выступают общероссийское общественно-государственное движение детей и молодёжи «Движение первых» и всероссийское детско-юношеское военно-патриотическое общественное движение «ЮНАРМИЯ». В рамках сборов соберутся более 300 участников из 14 команд в возрасте от 8 до 17 лет. Республика откроет свои двери для всех регионов Приволжского федерального округа. Ребята примут участие в реалистичной модели военной службы, где они освоят навыки тактической, огневой и туристской подготовки, а также примут участие в полевых выходах и командных испытаниях. Республику Башкортостан представляет команда «Росгвардия РБ» из Стерлитамака, которая заняла первое место в старшей возрастной категории на региональном этапе соревнований. «Мы с гордостью принимаем у себя окружные сборы всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0» Приволжского федерального округа. Это важное событие, объединяющее подростков из разных регионов нашей страны. Башкортостан известен своей богатой историей, гостеприимством и уникальной природой, а теперь ещё и одной из лучших площадок для формирования патриотического сознания молодого поколения. Парк «Патриот» имени Героя России Серафимова Максима Владимировича стал символом этой миссии. Уверен, что после сборов участники увезут с собой не только новые навыки, но и тёплые воспоминания о нашей земле, а также чувство гордости за свою страну», – прокомментировал важность проведения сборов в Башкортостане председатель Совета регионального отделения Движения Первых РБ Ранис Хасанов. Цель сборов – способствование формированию навыков начальной военной подготовки, воспитанию чувства патриотизма и принадлежности к своему государству, а также духовно-нравственных ценностей, включая ценность Родины, свободы и независимости. Сборы предназначены для обучающихся в возрасте от 14 до 17 лет общеобразовательных организаций Приволжского федерального округа. В программе примут участие 14 отрядов старшей возрастной категории — победители региональных этапов Всероссийской военно-патриотической игры «Зарница 2.0». Состав каждого отряда будет составлять 11-12 человек, включая не менее 2 девушек и 1-2 педагогов-наставников. Основные направления программы сборов: огневая подготовка, тактическая и специальная подготовка, ориентирование на местности, оказание первой помощи, управление отрядом в бою, инженерное оборудование позиций, полевые выходы с применением полученных знаний. Сборы проводятся в формате учебно-тренировочного процесса, максимально приближенного к условиям настоящих военных действий, что способствует развитию лидерских качеств, дисциплины, ответственности и командного духа. Пресс-служба Движения Первых.",Бөтә Рәсәй хәрби-патриотик уйындар башлана,['Дин' 'Спорт' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],3,Иҡтисад,2954,https://shonkar.com/news/i-tisad/2025-07-16/b-t-r-s-y-h-rbi-patriotik-uyyndar-bashlana-4315401,2025-07-16T13:15:00+00:00
Башҡортостан халҡы Урманды һаҡлайыҡ акцияһында әүҙем ҡатнашты,Дөйөм тырышлыҡ менән был донъяны яҡшыраҡ итә алырбыҙ,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Милли проекттар,61,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-11-27/d-y-m-tyryshly-men-n-byl-don-yany-ya-shyra-it-alyrby-4484307,2025-11-27T10:30:00+00:00
"РР витамины (эре итеп ярҙырылған ондан бешерелгән икмәктә, ярмаларҙа, ноҡот борсағында, картуфта, иттә, балыҡта, йомортҡала, сүпрәлә һ. б. ) бар, ялҡынһыныуға ҡаршы йоғонто яһай, сәстәрҙең иртә ағарыуына һәм ҡойолоуына ҡаршы тора. Был витамин етешмәгәндә тире ҡорой, тупаҫлана, пигмент таптары барлыҡҡа килә. Шулай уҡ тирегә матдәләр алышыныуын көйләгән, күҙәнәк регенерацияһын яҡшыртыуҙа ҡатнашҡан, тиренең төҙөлөшө өсөн терәк булып торған магний ҙа мотлаҡ кәрәк. Тиренең һәм сәстәрҙең торошо эсәктәрҙең эшмәкәрлегенә бәйле. Әгәр тирегеҙҙә проблемалар булһа, тимәк ошо биологик автив матдәләрҙең үҙләштерелеүе боҙолған. Шулай уҡ эсәктәрҙең биоценозы ла бик мөһим. Әсегән һөт продукттарын, шул иҫәптән пробиотиктар менән байытылғандарын етерлек күләмдә ҡулланыу эсәк микрофлораһына ыңғай йоғонто яһай. Аҙыҡ менән бергә файҙалы бактерияларҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыусы про-биотиктарҙың - игендә, ҡуҙаҡлыларҙа, йәшелсә-емештә булған аҙыҡ епсәләренең (сүс) инеүе лә организм өсөн файҙалы. Аҙыҡ епсәләре йоғонтоһонда В төркөмө витаминдары менән эсәк бактерияларының синтезы көсәйә. Шулай итеп, күберәк йәшелсә-емеш (кишер, сөгөлдөр, кәбеҫтә, петрушка, укроп, ҡыяр, алма, слива, еләк) ашағыҙ. Шулай уҡ төрлө әсегән һөт продукттары, майһыҙ ит, балыҡ, арыш һәм көрпә икмәге файҙалы. Әгәр тирегеҙҙең торошо борсой икән, тоҙ, шәкәр, татлы ризыҡтар, ҡамыр изделиелары, уксус, борос һәм башҡа тәмләткестәр ҡулланыуҙы сикләгеҙ, кофе һәм ҡаты сәй менән мауыҡмағыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Сәсегеҙ ағарамы?,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Сәләмәтлек,2125,https://henek.info/articles/----+-+/2025-11-05/s-sege-a-aramy-4454199,2025-11-05T20:45:00+00:00
"Бабай уға бер ҡулъяулыҡ тултырып үлән орлоғо биргән. -Яҙ етеү менән ошоно баҡсаңа тултырып сәс. Икенсе йылға көҙөн орлоғон йыйып алып килерһең, -тигән. Ике йыл үткәс, ҡатын бабайҙы осратҡан: -Нишләп мин биргән үләндең орлоғон алып килмәйһең? -ти һораған бабай. -Мин үләнде шул тиклем ҡәҙерләп үҫтерҙем. Һыу ҡойҙом. Ә был бит дегәнәк булған. Икенсе яҙын бөтә баҡсамды баҫып алды. Бынан йолҡһам, икенсе урындан сыға. Баш күтәрмәй йәй буйы үлән йолҡтом. Ул ғына түгел әле. Орлоҡтар елгә осоп, күршеләрҙең дә баҡсаһын баҫты. Улар алдында шул тиклем оят, -тигән ҡатын. -Һеҙ минән ярҙам һорап килгәйнегеҙ. Мин һеҙгә ярҙам иттем, тимәк. Ғәйбәт ошо дегәнәк орлоғо һымаҡ тиҙ тарала. Кеше күңелен бысрата, ялғанға ышанырға мәжбүр итә. Баҡсағыҙҙы бик оҙаҡ таҙартырға тура киләсәк. Бер ваҡыт осона сығырһығыҙ. Ә бына кеше күңеленә һалынған бысраҡты таҙартыу ай-һаааай ауыр булыр. Сүп таҙалаған ваҡытта, моғайын, ғәйбәт һөйләргә ваҡытығыҙ ҙа булмағандыр, -тип яуаплаған. Ҡатын аптырауға ҡалған. Бабайға шелтәле ҡараш ташлаған да, артабан сүп йолҡорға баҡсаһына йүгергән. Шул ваҡыттан ғәйбәт һөйләүен дә ташлаған, кеше һүҙен тыңлау ғәҙәте лә үткән. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.","Ғәйбәтме, әллә дегәнәкме?",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Төрлө,1807,https://henek.info/articles/+++-/2025-10-27/yb-tme-ll-deg-n-kme-4442751,2025-10-27T14:40:00+00:00
"Международный день кукольника Международный день лесов Международный день человека с синдромом Дауна Международный день Навруз 110 лет со дня рождения Нуриева Зии Нуриевича, видного партийного и государственного деятеля, первого секретаря Башкирского обкома КПСС в 1957–1969 гг. , министра заготовок СССР в 1969–1973 гг. , заместителя Председателя Совета Министров СССР в 1973–1985 гг. , члена Президиума Верховного Совета СССР в 1954–1969 гг. , депутата Верховного Совета СССР 4–11-го, Верховного Совета БАССР 4–7-го созывов, Героя Социалистического Труда 100 лет со дня рождения Еникеева Дэрда Галиевича, участника Великой Отечественной войны, психиатра, преподавателя Уфимского государственного медицинского института, заведующего кафедрой психиатрии, наркологии Казанской медицинской академии, доктора медицинских наук, профессора, кавалера ордена Красной Звезды (1925–2016) 75 лет со дня рождения Фасхутдинова Ахата Ахметовича, артиста балета Государственного академического ансамбля народного танца имени Ф. Гаскарова в 1967–1990 гг. , директора Башкирского хореографического училища имени Р. Нуреева в 2008–2010 гг. , заслуженного работника культуры РФ, заслуженного артиста БАССР 30 лет со дня созыва первого заседания Государственного Собрания Республики Башкортостан (1995 год).",Наш календарь на 21 марта,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Шоу-бизнес'],[0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1288,https://uchbash.com/news/novosti/2025-03-21/nash-kalendar-na-21-marta-4166890,2025-03-21T11:56:00+00:00
"Ҡанатлы хыял артынан Гөлсирә апай – сығышы менән Учалы районы Байрамғол ауылынан. «Әсәйем, һин, ҡыҙым, сейә бешкән мәлдә донъяға килдең, август урманында тәбиғәткә һоҡланып, сейә йыйып ҡына ҡайтҡайным, тиер ине. Һуғыш михнәттәрен кисергән ҡәҙерлем беҙҙе, өс балаһын,  яңғыҙы, ел-ямғыр тейҙермәй үҫтерҙе, үҙе төрлө эштәрҙә йөрөнө: колхозда ла, ырҙында ла тир түкте, күрәнен дә ҡырҡты. Күңелемдә булған бар яҡтылыҡ, сабырлыҡ – әсәйемдән», – ти ул, алыҫта ҡалған бала саҡ хәтирәләренә бирелеп. Уҡыуға отҡор, зирәк ҡыҙ булып буй еткерә Гөлсирә апай, мәктәпкә ашҡынып бара, ауылда иң абруйлыларҙан һаналған мөғәллимдәргә һәр саҡ һоҡланып, яратып баға ул. Үҙенең яҡты хыялы ла – уҡытыусы булыу. Бигерәк тә математика фәнен үҙ итә. Заманында гөрләп торған, ун ауылды үҙ эсенә алған данлыҡлы «Байрамғол» совхозының  7-се ферма мөдире, күрше Зәйнулла ағай: «Туғаным, һине бухгалтерҙар курсына ебәрәбеҙ, стипендия ла түләрбеҙ, эшкә лә тура үҙебеҙгә ҡайтырһың», – ти. Тик йәш күңел ҡанатлы хыялынан баш тартмай һәм 8-сене тамамлағас, Белорет педагогия училищеһына уҡырға инә. «Әлбиттә, бухгалтерҙар курсына барһам, еңелерәк тә булыр ине, ә училищела стипендия алыр өсөн ныҡ тырышып уҡырға тура килде. Ауыл мәктәбендә башҡортса ғына белем алғас, русса өйрәнеп китеүе ауырға төштө, дәрестәрҙе аңлап ултыраһың, тик таҡта янына баҫһаң, һөйләп булмай ҙа ҡуя. Бер шулай илап, ташлап ҡайтам да китәм, тигәнемдә кадрҙар бүлегендә эшләүсе оло ғына апай: «Илама, һылыу, яйлап өйрәнерһең», – тип әүрәтеп алып ҡалды. Береһенән-береһе көслө уҡытыусылар белем һәм тәрбиә биргән, ныҡлы уҡытыу алымдарына, практикаға таянған данлыҡлы училище һәр ауыл балаһы өсөн, ысын мәғәнәһендә, тормош мәктәбе, тормош сынығыуы булды ул. Ғүмерлек төп белемде ошо уҡыу йортонда алдым, студент йылдарым – йәшлегемдең иң матур мәле», – ти Гөлсирә ханым. Уҡыуҙы тамамлағас, дипломлы ҡыҙ тыуған мәктәбенә уҡытырға ҡайта. Йәш саҡ – дәртле саҡ, ең һыҙғанып эшкә тотона, комсомол секретары ла, ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе лә була. Күрше Зәйнәкәйҙә был эштәрҙе Лилиә Ғүмәрованың (бөгөнгө көндә Федерация Советының Фән, мәғариф һәм мәҙәниәт комитеты рәйесе) әсәһе Люциә апай алып бара. Ике йәштәш ҡыҙ аралашып, бер-береһен дәртләндереп, ярышып эшләй. Йәшлек булғас, әлбиттә, тәүге һөйөү хистәре лә була. Ауылға өләсәһенә каникулға килеп йөрөгән Златоуст ҡалаһы егете Ринат Гөлсирә апайға 8-се синыфтан уҡ ғишыҡ тота. Оҙайлы йылдар дуҫлашҡандан һуң, әрме сафынан ҡайтҡас, йәш йөрәктәр ҡауыша. Йәш ғаилә Байрамғолда 13 йыл йәшәй. Донъяларына ҡот өҫтәп, 1972 йылда – Эльвиралары, бер аҙҙан Рәшит менән Салауат тыуа. Шул арала Гөлсирә апай БДПИ-ның филология факультетына ситтән тороп уҡырға инергә һәм уны уңышлы тамамларға ла өлгөрә. Яҙмыш йөрөткән юлдар Әҙәмде ейер ризығы әйҙәй, тиҙәр. Гөлсирә апай менән Ринат ағайҙың да «аҙығы» Ҡаҙағстан еренә «сәселгән» була. Ҡарағанда янында эшләгән, «Бел АЗ» йөрөтөүсе ике туған еҙнәләренә дүрт ай эсендә яңы фатир бирәләр ҙә, ул йәш ғаиләне лә бында күсеп килергә «ҡоҙалай». Һөнәре буйынса юғары квалификациялы токарь булған Ринат Шәймәрҙән улын яңы урында ҡуш ҡуллап эшкә алалар. Барлы тигән ерҙә йылдам үҫешкән металл эшкәртеү комбинатына урынлаша ул. Бер йылдан, фатир юллап, ғаиләһен дә алып килә. Тиҙҙән Ҡарағайлыға күсәләр, Гөлсирә апай мәктәптә уҡыта. 1987 йылда ҡояшлы илдә кинйәбикәләре Рина тыуа. Һигеҙ йыл ғүмер шулай  ҡаҙаҡ далаларында  йомғаҡтай тәгәрәп үтеп тә китә. Яҙмыш ҡушҡас, Әхмәҙуллиндар ғаиләһенә Себер еленең әсеһен дә татырға тура килә. Тобольскиҙан алыҫ түгел «Кедровое» нефть һурҙырыу станцияһына килеп төпләнә улар. «Ер аяғы-ер башында өр-яңынан тормош ҡорҙоҡ та киттек. Һаҙлыҡта урынлашҡан  бәләкәй генә станцияға тик вертолет менән генә осоп барып етергә мөмкин ине, бында ни бары ике ҡатлы ете генә өй, башланғыс синыфтар ғына бар. Балаларыбыҙ көн һайын 18 саҡрым алыҫлыҡта ятҡан күрше Болчар ауылына йөрөп уҡыны. Ауырлыҡтарға бирешмәнек тә, сит-ят ерҙә бер-беребеҙгә күңел йылыһын өләшеп, терәк-таяныс булып, матур йәшәнек», – тип һөйләй һөйкөмлө ханым. Тик Себерҙең әсе еле, ажғыр бураны Гөлсирә апайҙың йөрәгенә лә һалҡын боҙло яраһын һалмай ҡалмай. 51 генә йәшендә, эш урынында йәрәхәтләнеп, утты-һыуҙы бергә кискән һөйөклө тормош иптәше Ринат Шәймәрҙән улы мәрхүм булып ҡуя. Был йәшәйештә шатлыҡ ҡына түгел, ҡайғы ла бергә өйөлөп килеүсән шул: бер йыл үтеүгә Гөлсирә апай улы Салауатты ла юғалта. Ғүмер буйы уҡытыусы Илле йыл ғүмерен мөғәллимлеккә арнаған, юғары категориялы уҡытыусы, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы Гөлсирә Әхмәҙуллина балаларына ла юғары белем алыуҙы төп маҡсаттарҙың береһе итеп ҡуя. «Сөнки тормошта үҙ урыныңды табам, тиһәң, аяғыңда ныҡлы баҫып торорға кәрәк, ә бының өсөн мотлаҡ белем алыу зарур. Уҡыған кеше бер ҡасан да, бер ҡайҙа ла юғалып ҡалмай, «көслө берҙе йыҡһа, белемле меңде йығыр» ти халыҡ мәҡәле лә. Кемдер һине аҫрар тип ышанып, күктән көтөп ултырыу – оло хата. Үҙ көсөңә таянырға, үҙ аллы булыуға, хыялдарыңды тормошҡа ашырыуға бер ни етмәй. Әсәйем гел генә: «Иргә ышанма – Иҙелгә таянма», – ти торғайны, ысынлап та, донъяла бит ниндәй генә хәлдәр килеп сыҡмай. Эше барҙың – ашы ла бар. Ә иң мөһиме – уҡырға ингәндә баланың һәләтенә ярашлы уҡыу йортон, һөнәр һайлау мөһим», – ти уҡытыусы, алтын кәңәштәре менән бүлешеп. Себер тарафтарында төрлө милләт балаларын уҡытырға тура килә Гөлсирә апайға. Талапсан, дөрөҫлөк яҡлы һәм мәрхәмәтле совет уҡытыусыларының береһе була ул. «Балаларҙы гел йәлләнем, насар билдә ҡуйырға ла, «икеле» сәпәргә лә ҡулым барманы, нөктә генә ҡуйып торам да, киләһе дәрестә тағы һорайым. Әлбиттә, уҡытыусы кешегә урыны менән ҡәтғилек тә талап ителә, сөнки йомшаҡлыҡ күрһәткән һайын балалар тыңламай. Уҡытыусы булыуҙың бер насар яғы ла бар, ул шул тиклем ҡанға, ғәҙәткә һеңеп китә: дәрестәге кеүек, китапты ас, ручка ал, яҙ, тигәндәй, ҡайҙа ғына барма, бөтә нәмәне әйтеп, төртөп, ҡабатлап, өйрәтке килеп кенә тора», – тип көлә мәғариф ветераны. Аҡбирҙелә йәшәй башлағас, уҡытыусылар етешмәү сәбәпле йәнә мәктәпкә саҡыралар Гөлсирә апайҙы. Ваҡытлыса ғына эшләргә ризалашһа ла, был белем усағына ла 13 йыл ғүмерен арнай ул. – Ауыл уҡыусылары күпкә тәртипле, беҙҙең мөхит балалары – бигерәк тә. Әүәле бит уҡытыусы төп мәғлүмәт сығанағы булды, шуға уның абруйы ла көслө ине, бөгөн иһә замана балалары өсөн бар донъя – социаль селтәр, – ти тәжрибәле педагог. Балалары – бәхет дағалары Шуныһы хәҡиҡәт: күп осраҡта ҡыҙҙар әсәйгә яҡын була. Гөлсирә апай ҙа ғүмер баҡый Эльвира ҡыҙына бауыр баҫа. – Ғаиләлә баш бала, апай булараҡ, ул бәләкәйҙән иңендә ҙур яуаплылыҡ тойоп үҫте. Уға һәр саҡ ышандым, сөнки гел ыңғай, тыңлаусан бала булды. Ҡустыларын үҫтереште, уҡыуҙарын, тәртиптәрен  контролдә тотто. Бәләкәсем Рина тыуып, ике ай тулғас та эшкә сыҡтым, беренсе сменала уҡытам. Эльвира төштән һуң уҡый, мин мәктәптән ҡайтҡансы имсәк баланы ул ҡарап тора. Үҙе килеп тороп уҡыуға шәп, Ҡаҙағстанда 1700 уҡыусы араһынан учком рәйесе итеп һайлап ҡуйҙылар. Ул 8-селә генә уҡый ине әле. Педсовет мәлендә ҡыҙым – президиумда, мин 56 уҡытыусы менән аҫта ултырам (көлә). Эльвирала ойоштороу һәләте бала сағынан көслө. Шул һыҙаты бөгөн инде уны хөкүмәт, дәүләт кимәлендә халыҡ мәнфәғәте өсөн ҙур һәм файҙалы эштәр башҡарыуға этәрә. Үҙе бәләкәйҙән нескә генә күңелле булды ул. Әзәйен (өләсәһен) ныҡ яратты. Әсәйемә тип матур калуштар алып ҡуйғайным, тик бүләк итеп өлгөрә алманыҡ. Ҡәҙерлемдең үлеме хаҡында телеграмма алғас, Эльвирам шуларҙы ҡулына тотоп: «Инәй, хәҙер быларҙы кем кейә инде? !» – тип түгелеп иланы. Ауылдан киткәндә әзәйенә: «Бына һиңә һуңғы тапҡыр һөт килтерәм», – тигән һүҙҙәрен иҫенә төшөрә лә йәнә түгелә. Хисле генә ҡыҙсығымды йәлләп мин илайым. Бына шулай, шатлыҡта ла, ҡайғыла ла ғүмерем буйы ул – минең уң ҡулым, терәк-таянысым! Ҡыҙ бала – ҡыҙ бала инде, уларға әсәлек инстинкты, донъя көтөү сымыры кескенәнән һалына. Һигеҙенсе синыфта яҡшы уҡығаны өсөн Эльвираны Санкт-Петербургҡа ебәрҙеләр, үҙенә оҡшаған берәй нәмә алһын тип аҡса ла бирҙек. Ул шул замандарҙа дефицит булған әйберҙәр: теш пастаһы, һабын, шампундәр алып ҡайтты. Күп балалы, ябай ғаиләлә үҫкәндәр аҡса ҡәҙерен белеүсән, һаҡсыл була ул. Ә иркен, мул ғаилә балалары, ғәҙәттә, иң беренсе үҙен уйлай, үҙенә ала. Ҡәҙерле Питер бүләктәрен хеҙмәттәштәрем менән дә бүлештем, – ти ул. Өләсәйлек мәктәбе Меңәрләгән уҡыусыларына  аң-белем таратып, яҡтылыҡҡа, яҡшылыҡҡа әйҙәгән, матурлыҡҡа, изгелеккә өндәгән 75 йәшлек мөғәллимә  бөгөн дә сафта. Хәҙер инде ул – балдан татлы бүләсәрҙәренең  иң яҡын, ҡәҙерле кешеһе. Ординатурала уҡыған ейәнсәре Диананың ҡыҙы Сафияны Гөлсирә апай ике айлыҡ сағынан ҡарашып-үҫтерешеп килә. Бөгөн Сафияһы Өфө ҡалаһының А. Фәйзуллин исемендәге 39-сы гимназияһында беренсе синыфта уҡый. «Ура, өләсәйем килгән, өләсәйем менән йоҡлайым», – тип сут-сут килгән ҡошсоғон мәктәптән ҡыуанып ҡаршы ала бәхетле ҡартөләсәй. Дәресен әҙерләтә, тикшерә, шунан сәғәттәр буйы серләшә бүләсәр менән әзәй. Ҡолонсағын ҡосағына һыйындырып, тупылдатып һөйгәнендә, ҡуйынында иркәләтеп  йоҡлатҡанында,  әкиәттәр һөйләгәнендә, Гөлсирә апай эстән генә ғүмер йомғағының тап ошолай тәгәрәүенә мең риза! Айзилә Мортаева",Ул шәхес үҫтергән. Әсәйҙең тыны – дауа,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 1 0 0 1 1 1 1],11,Ҡатын-ҡыҙ,8977,https://bashkizi.ru/articles/a-byl-atyn-y/2026-02-04/ul-sh-hes-terg-n-s-y-e-tyny-daua-4564704,2026-02-04T17:20:00+00:00
"За 4 года учёбы в АНОД Вадим Харисов стал трижды победителем заключительного этапа Всероссийской олимпиады школьников по химии, золотым медалистом Международной Менделеевской и Всемирной олимпиад по химии. Весной этого года одаренный школьник также стал победителем Международная менделеевской олимпиады, проходившей в Шэньчжэне (Китай). Деятельность Ассоциации основана на опыте народного учителя России Л. К. Агадуллиной. Наставник АНОД А. М. Гумеров стал одним из руководителей сборной России.",Выпускник из Башкортостана представляет Россию на Международной олимпиаде по химии,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Файҙалы эштәр,496,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-07-24/vypusknik-iz-bashkortostana-predstavlyaet-rossiyu-na-mezhdunarodnoy-olimpiade-po-himii-3859992,2024-07-24T13:59:00+00:00
"Орден «Победа» – это не просто знак отличия, это символ доблести, стратегического гения и неоспоримого триумфа советского народа в Великой Отечественной войне. Вручаемый лишь выдающимся военачальникам за успешное проведение крупных боевых операций, он стал высшим проявлением признания их заслуг перед Родиной. Всего было произведено 20 награждений, при этом 17 человек стали кавалерами этого почетного ордена, трое из которых были удостоены его дважды. В коллекции ЦМВС хранится пять из этих драгоценных наград: два ордена Георгия Жукова, два ордена Александра Василевского и один орден Родиона Малиновского. Возможность увидеть эти реликвии вживую, особенно в контексте Дней армейской культуры, представляет собой редкую и ценную возможность для всех, кто интересуется военной историей и подвигом советских солдат. Но выставка не ограничивается только высшими военными наградами. Параллельно с орденами «Победа» посетители могут увидеть копию Знамени Победы, также из собрания ЦМВС. Это знаковое знамя, водруженное над Рейхстагом, является одним из самых узнаваемых символов окончания войны и победы над нацизмом. Кроме того, экспозиция включает в себя сценические костюмы артистов, награды, знаки и другие предметы, которые ярко свидетельствуют о неоценимом вкладе деятелей культуры в общую победу, о так называемом «культурном фронте». Это напоминание о том, что победа ковалась не только на полях сражений, но и в сердцах людей, вдохновляемых искусством и патриотизмом. «В эти дни у нас особенно много посетителей, хотя и раньше недостатка в них не было», – делится впечатлениями старший научный сотрудник отдела истории музея Лариса Рамазанова. Она отмечает, что выставка привлекает широкую аудиторию: «Очень много гостей из российских городов – Воронежа, Тулы, Оренбурга. Приходят люди средних лет, молодежь, школьники. Все проявляют живой интерес». Подобные отзывы, как, например, запись в книге отзывов от некой Елизаветы из Крыма: «Гостья из Крыма в восторге. Благодарим за столь познавательную экскурсию. Очень понравилось – многогранно и интересно», – подтверждают высокий интерес и значимость представленной экспозиции. Выставка, организованная при участии ЦМВС, является не только возможностью увидеть уникальные исторические артефакты, но и важным шагом в сохранении и популяризации памяти о Великой Отечественной войне, о подвиге тех, кто отдал свои жизни за мирное небо. Орден «Победа» и сопутствующие экспонаты служат мощным напоминанием о цене этой победы и о героизме наших предков.",В Уфу привезли орден «Победа»,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Еңеү,2502,https://uchbash.com/articles/pobeda-80/2025-08-28/v-ufu-privezli-orden-pobeda-4365702,2025-08-28T16:38:00+00:00
"Йонсола күкрәк еңелсә моң менән, Эҫеһе бөткән йылы мунса һымаҡ; Тап ҡолағымда ҡыҙыҡ һүҙҙәр йөрөй, Аңламайым үҙем шуны, русса һымаҡ. Кәүҙә тик салҡан, ятаҡ буйлап ята, Тәмле итеп йоҡлау уйын уйлап ята; Йоҡлағы килмәй әле, тип күҙҙәрем Керпек аҫтынан ғына уйнап ята. Ауырая тән, һәр минутта ауырая, Ныҡ баҫа албаҫтылы епшек һауа; Шул һауанан кәүҙәгә шаулап яуа Тындыра һәм йоҡлата торған дауа. Йоҡлағандай булды тән иҙрәп, тынып, Ҡалды тик күҙҙәр йомолмай, яҡтырып. Шул сағында, йоҡланы был кәүҙә, тип, Йә, Хоҙай, китәм кәсепкә — ауға, тип. Бер ярыҡтан сыҡты ла бер ҡандала«Юл йыраҡ икән, ҡәһәр! — тип ҡарғана. Шунда уйлай: «Булһа, булһын юл йыраҡ, Нишләйем һуң, ҡалһа, ҡалһын ил илап; Бер барып етһәм, бер айлыҡ ҡан алам», —Тип, асыҡҡан ҡандалам һалды ҡәҙәм. Эй киләлер ашығып-ашығып, һөртөнөп, Ҡан эсәм бит, ҡан эсәм, тип йотлоғоп. Ашыға торғас, хәл бөтә, туҡтап тора, Хәл йыйып, рәхәт аяҡ бөкләп тора. Ул күрә: күҙҙәр минең ныҡ ялтырай, «Ах, харап эш, күрһә! » — тип, дер ҡалтырай; «Күрһә ул, ҡулдарҙы дәрхәл уятыр, Унан һуң ҡул күҙҙән уттар уйнатыр. »Шул секундта ҡандаланы күрҙе күҙ, Бик тәрән уй даръяһына сумды күҙ. Уйлана күҙ: «Ул да мәхлүҡ, ул да йән, Аллаға ул да килтергәндер иман; Шул сәбәпле мин уны бик ҡыҙғанам, Йоҡлаһын, ҡулды уятмам, ҡуҙғамам. Сөнки ҡул ҡанһыҙ, уҫал бер йыртҡыс нәҫел, Әүүәл-әүүәлдән йыһан ҡоротҡос нәҫел. »Күҙ шулай шәфҡәтле уйҙар уйланы, Ҡандалаға һәм былай тип һөйләне: «Әй, зәғиф йән! Аҙ ғына тор, туҡта һин, Мин йоҡлайым, тән дә ысынлап йоҡлаһын. Шунан ары аҡрын-аҡрын кил дә һин, Үрмәләп сәстән, башымдан мен дә һин, Шым ғына атлап килеп, һин ҡашҡа баҫ, Ҡаштан ырғып төш, минең керпеккә баҫ; Баҫ та нығытып, керпегемде ҡос, йәме! Күҙ төбөмдән үҙ ҡанымды эс, йәме? Нагиһан кәүҙә уянһа шул заман, Керпегем менән сөйөрмөн — вәссәләм! »Ошоларҙы аңлағандай ҡандала Урынынан һөйөнә-һөйөнә ҡуҙғала: Ҡуҙғала, кәүҙә табантын эҙ һала, Йоҡла, тип, күҙҙәргә шунда һүҙ һала. Күҙҙәрем йоҡлап китә ләббәйкә тип, Инде, дуҫтым, эште яҡшы байҡа, тип, Күҙ йомолғас, йүгерә-йүгерә ҡандала Килде етте ярты үлгән кәүҙәгә. Кәүҙә буйлап, башты юллап килде ул, Баш янында аптырашта торҙо ул: «Ай-яй. Был баш тигән тау бик бейек, —Зарланып: — Тәңрем, нисек менәйем! » — тип, Һуңра меҫкен мең ғазаптан тырмашып, Үрмәләргә башланы сәстән баҫып. Баштың уртаһына еткәс бер ваҡыт, Төштө йығылып меҫкенем, тәкмәс атып. Хәл йыя ла бер аҙ үткәс, Алла тип, Инде, Тәңрем, башҡа михнәт һалма, тип, Сәскә ырғып, баш башына үрмәләй, Алла тигәс, дөлдөл кеүек юрғалай. Сәс араһында хызыр-ильясмы бар, Әллә бармы ен-пәрей, албаҫтылар? Ник тиһәң, баш өҫтөнә ул менде тиҙ, Шул ҡәҙәр тиҙ — тик асып йомғансы күҙ. Башҡа менгәс, баҡты күҙҙе — күҙ йомоҡ, Күренәлер һыуы ҡороған күл кеүек. Күл ситендә йәш ҡамыштарҙың осо Төҫлө күҙ керпектәренең күренеше. Ҡандала сәстән вә маңлайҙан үтә, «Ҡаш» исемле йәш һилал — айға етә. Ҡашҡа баҫҡас, торҙо ул мәғрурланып, Мин хәҙер ҡайҙа! — тигәндәй ҙурланып. Шунда ла ҡурҡып ҡуя ул һиҫкәнеп. Тормаһын, тип, вәхши ҡулдар иҫкәреп. Ул шулай ҡашҡа баҫып, тетрәп тора, Ырғый, тип, күҙ керпеге һыҡрап тора. Тибрәнә лә керпек, уға ым бирә, Ошолай, тип өн бирә әкрен генә: «Тиҙ һикер, тиҙ, тиҙ һикер, ти, диуана! Торма, мәжнүн, унда күренеп донъяға! »Тиҙ генә керпеккә ул һикереп төшә, Ҡаш янынан эҙҙәрен һыпырып төшә. Ырғый, нәҡ керпек осона тап килә, Ул аяҡтарҙы, ҡәһәр, шәп эләктерә. Ашығып-ашығып, ҡан эсер яҡты ҡарай, Күҙ төбөнә тиҙ генә моронон ҡаҙай. Әл-лә-лә! .. — тип һиҫкәнеп, уянды күҙ, Бирмәй сер, уянһа ла өндәшмәй һүҙ. Юҡ ғәйеп, ас бит бисара, нишләһен, Ашыға торғас, әйтмәгән бисмиллаһын! Әйтмәгәс бисмилланы, эш уңмай шул, Әйләнергә башлай кәүҙә лә уң вә һул. Һәм тамаҡтың төптәре ғыр-ғыр килә, Болғана ҡулдар, ауыҙ мыр-мыр килә. Һиҙҙе меҫкен кәүҙәнең уянғанын, Күрҙе ҡулдың төрлөсә болғанғанын. Күҙ төбөнән тиҙ генә моронон ала, Тын ғына керпектә ул төрөлөп ҡала. Аллаға һығынып, йәнен усҡа тотоп, Ҡалтырайҙыр исме әғзамдар уҡып. Ҡандаланы белде ҡул керпектә тип, Ни кәрәген бирәйем ул эткә, тип. Бармағын күҙгә табантын һәрмәне, Күҙ уға һис ҡандаланы бирмәне: Һелтәне керпек менән елпеп кенә, Ҡалды ҡулдар бармағын һелкеп кенә. Ул шулай керпек менән сөйөлөп китә, Баш сәләмәт ҡалды, тип һөйөнөп китә. Ҡандаланы бирмәгәс, ҡул тырнағы Асыу менән күҙ төбөн бер тырнаны. Ҡандала атылып һаман күккә менә, Кил, — ти түшәм. Әммә ул юҡҡа менә, Сөнки осмаҡҡа унда бит юҡ һәләт, Йөк ауыр, күктә осорға юҡ ҡанат. Ҡандала осоноп менеп китте шулай, Бер секунд ҡәҙәр заман үтте буғай. «Алла! » — тигән бер тауыш бар бик яман, Терт итеп киттем, ҡотом да ҡалмаған, Нимә булды, тип торам, Раббым, Хоҙа, Ни тауыш бар, ни иҙәндә зилзәлә? Ҙур фажиғә булғанын ҡәлбем һиҙә, Тиҙ генә күҙҙәр иҙән өҫтөн һөҙә. Күҙ күрә ҙур фажиғә бар ваҡиғән! Ҙур ҡаза урыны булып киткән иҙән: Ҡандала йығылып төшөп, салҡан ята, Эс ярылған, вулкан һымаҡ ҡан ата! Әй, бәхетһеҙ, ҡорһағын ярған да ул, Ҡотҡарың! — тип, саҡыра ярҙамға ул. Ҡып-ҡыҙыл ҡан менән болғанған иҙән, Тиңләшерлек булған ул Балҡан менән. Шул ваҡыт был манзараны ҡул күреп, Шатлығынан эй ҡыуанды һуң көлөп. «Бик арыу булған, Хоҙай һуҡҡан! тине, Ошо хәл һиңә кәрәк күптән, тине; Туйманың һин ҡан эсеп үҙ ғүмереңә, Осраның түгелме Тәңре ҡәһәренә? Күпме ҡан эстең, беләһеңме уны? Тотто бит үҙеңде, күр, инсан ҡаны! Һау сағыңдағы бөтә иптәштәрең, Дуҫтарың, ҡәрҙәш-ырыу, юлдаштарың —Инде барыһы килер ҙә йүгерешеп, Үҙ ҡаның эсеп китерҙәр һөйөнөшөп! »Һөйләне ғәйрәтләнеп ҡул төрлө һүҙ, Иланы шәфҡәтле булған моңло күҙ. Ҡандала ыңғырашмай ҙа тып-тын ята, Тик: «Үләм! » — тип ҡулдарын тырпылдата. Ҡәҙәм — аяҡ. Дәрхәл — хәҙер үк. Нагиһан — ҡапыл, кинәт. Ләббәйкә — «ҡушҡаныңды эшләргә әҙермен» мәғәнәһендә. Хызыр-ильяс — мифик пәйғәмбәрҙәр. Һилал — яңы тыуған ай. Исме әғзам — доғалыҡ исеме. Зилзәлә — ер тетрәү. Ваҡиғән — ысындан да. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",ҠАНДАЛА,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Йөҙ йыллыҡ,6362,https://henek.info/articles/+-+-+-+/2025-08-01/andala-4335207,2025-08-01T13:10:00+00:00
"2026 йылдың ғинуарында «Лизаалерт Башҡортостан» ирекмәндәре республика буйынса юғалғандарҙы эҙләүгә 78 ғариза ҡабул итә. Уларҙан 50 кеше тере килеш, биш кеше үле килеш табыла. Тағы 9 кешене әле лә эҙләй ирекмәндәр ориентирҙар тарата һәм шаһиттарҙан мәғлүмәт ала. 14 ғариза әлегә раҫланмаған. Уҙған айҙа отряд бөтә Башҡортостан буйынса ҙур эш башҡарҙы, ләкин һәр осраҡта ла имен һөҙөмтәгә өлгәшеп булманы. Волонтерҙар хәбәрһеҙ юғалған республика халҡын эҙләүен дауам итә һәм мәғлүмәткә эйә булғандарҙың барыһын да ярҙам итергә  саҡыра.","5 мәйет табылған, тағы 9 кешенең яҙмышы билдәһеҙ",['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,534,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-05/5-m-yet-tabyl-an-ta-y-9-keshene-ya-myshy-bild-e-4565928,2026-02-05T14:15:00+00:00
"Башҡортостанда ҡала округтарында, ҡала һәм ауыл биләмәләрендә йыл һайын үткәрелеүсе иң яҡшы шәхси торлаҡ йортҡа смотр-конкурс сиктәрендә заявкалар ҡабул ителә башланы. Ул «Йәшәү өсөн инфраструктура» милли проекты маҡсаттарына һәм бурыстарына ярашлы ойошторолған, тип хәбәр итә республиканың Төҙөлөш һәм архитектура министрлығы. Сара шәхси торлаҡ төҙөлөшөн артабан үҫтереүгә булышлыҡ итеү, иң яҡшы тәжрибәләрҙе таратыу һәм экономиялы проекттар индереү маҡсатында үткәрелә. Конкурста Башҡортостан Республикаһының инвесторҙары, төҙөүселәре, төҙөлөш һәм проект ойошмалары, шулай уҡ муниципаль берәмектәре ҡатнаша. ""Йыл һайын компетентлы жюри шәхси йорттоң иң яҡшы проектын билдәләй. Был конкурс - ярыш ҡына түгел, ә илһам майҙансығы. Һәр участка - ул ғаилә тарихы, һәр ҡарар - уңайлы һәм заманса Башҡортостанға аҙым. Шәхси йорттар күршеләре өсөн өлгө булһын ине: ҡала һәм ауыл ерендә йәшәүселәргә  матур һәм  уңайлы», - ти Башҡортостандың төҙөлөш һәм архитектура вазифаһын башҡарыусы Артем Ковшов. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Иң яҡшы шәхси торлаҡ йортҡа конкурс старт алды,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1209,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-12/i-ya-shy-sh-hsi-torla-yort-a-konkurs-start-aldy-4503325,2025-12-12T08:30:00+00:00
"Нимә эшләһен Алһыу, Искәндәр яңы танышы менән сөкөрҙәшкән арала, әйберҙәрен ашыҡ-бошоҡ йыйҙы ла шым ғына сығып китте.","""Һин беҙҙең менән нимә эшләйһең ул, ҡыҙым? """,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,117,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-02-21/in-be-e-men-n-nim-eshl-y-e-ul-y-ym-4131604,2025-02-21T13:18:00+00:00
"Гөлнур Даутова һәм фотографЕвропа татар хатын-кызларын берләштерүче ""Ханым"" оешмасы 2021 елга милли календарьәзерләде. Ул милли киемгә багышлана. Һәр айны бер хатын-кыз тәкъдим итә. Проектның беренче этабында ханымнар татар халык киеме элементлары кергән образлар әзерләгән. Кемдер истәлек итеп саклаган милли бизәнгечләрне, кемдер милли дизайнерлар һәм осталар хезмәтен кулланган, үз куллары белән чигәргә алынучылар да табылган. Нәтиәдә, татар ханымының милли йөзен ассызыклаучы көндәлек һәм бәйрәмчә образлар булдырылган. Әзерлекнең икенче этабында Европаның төрле илләрендә яшәүче татар хатын-кызлары ""кем мин? "" соравына авап эзләп табарга, үз шәхесләрен бер сүз белән тасвирларга һәм укучы белән үз фикерләрен уртаклашырга тиеш була. Германиянең Франкфурт шәһәрендә узган профессиональ фотосессия барышында фотограф һәм стилист ярдәме белән ханымнар әзерләгән образларның үзенчәлекләре заманча шәһәр урамнарында – банк, опера театры, ратуша биналары каршында ачыла. Календарьдагы һәр ай аерым бер образга багышлана, шулай ук ай саен татар халык киеме элементлары турында хикәя һәм заманча милли музыкаль әсәргә сылтама (-код) урнаштырылган. Календарьның апрель ае күренешеПроектта Чехия, Германия, Италиядән 14 ханым катнашкан, проектта катнашырга килешкән катнашучыларның күбесе - Мәскәү, Казан, Австрия, Британия кызлары пандемия чикләүләре сәбәпле килә алмаган. Моннан тыш, ""Ханым"" оешмасы 27 сентябрьне — календарьны төшергән көнне — татар киеме көне итеп игълан итте. Ел саен бу көнне ханымнар дөньяның төрле илләрендә яшәүче татарларны һәм татар мәдәниятен яратучыларны милли кием яки аксессуар киеп билгеләп үтәргә чакыра. Календарь Европадагы халыкара оешмаларга, төрки милли үзәкләргә таратылачак. Шуңа күрә календарь ике телдә - татар һәм инглиз телләрендә, латин имласында. Кирилл әлифбасындагы басманы алырга теләүчеләр өчен махсус кушымта әзерләнгән. ""Инглиз теле - Европада төп мәгълүмат алышу теле, ә татарча латин әлифбасы аша без европалыларга татарларның да латин графикасын куллануын, безнең телнең ничек яңгыравын иткерергә телибез. Латиница безне Үзәк Азия, Төркия халыклары өчен аңлаешлы итә"", ди проект авторы, ""Ханым"" оешмасы итәкчесе Гөлнур Даутова. Аның белән Азатлык әлеге календарьны әзерләү, пандемия чорында хатын-кызларны туплау, проектның максатлары турында сөйләште. — Гөлнур ханым, кем өчен чыгардыгыз бу календарьны? Кемнәрдән хуплау, авап көтәсез, кемнәргә күрсәтергә телисез? Гөлнур Даутова— Беренче чиратта, календарь үзебез өчен, Европада яшәүче татар ханымнары өчен. Уфа, Казан, Татарстан һәм Башкортстан өчен түгел ул, анда болай да татар мәдәнияте турында мәгълүмат итәрлек. Озак еллар Европада яшәүче ханымнар үзләренең кем икәне, балаларына нинди мирас калдырулары турында уйлансын иде дип ясадык моны. Шулай ук халыкара оешмалардан берәр фикер яхшы булыр иде, тюркологияне өйрәнүче халыкара уку йортларына да ибәрәчәкбез календарьны. Студентлар Европада татар мәдәниятен хатын-кызлар саклаганын күрәчәк, өстәмә мәгълүмат кирәк булса, алар үз илләрендә кая мөрәәгать итәсен белә. Бу бер. Икенче яктан, календарьның һәр битендә — татар хатыны язмышы. Бер сүз белән татар ханымы үзенең кем икәнен сурәтләгән. Без барыбыз да бик төрле, шул ук вакытта безне шундый бай мәдәният һәм телебез берләштерә. Минем өчен ул бер ел календары генә түгел, ул китап. Кат-кат кулыңа алып укый торган китап. — Нинди акчага чыгардыгыз бу календарьне? Гомумән, проектларга акчаны кайдан аласыз? — Хәйриячеләр һәм шәхси гонорарлар. — Кызлар, дип сөйлисез. Ничә илдә ничә кеше турында сүз бара? — 10 кешелек актив шура бар. Төрле проектларда 30 лап ханым катнашты, Европадагы төрле илләрдән һәм шулай ук Татарстан һәм Башкортстаннан кушылучылар бар. Болай мин йөзләгән татар ханымы белән элемтәдә. — Календарьны башлап эшләп бетерү, фотосессияләр, текстларын әзерләү пандемиянең иң кызган чорына туры килгән. Бер дә депрессиягә бирелгән ханымнар юкмы әллә арагызда? Бу пандемия аеруча хатын-кызларга авыр булды диләр бит? — Киресенчә, бу проект барыбызга да терапия булды. Без бер-беребезне ул пандемия кәефләреннән өстерәп тартып чыгара бардык. ылы сүз, бер шалтырату, аша сөйләшүләр — катнашкан бөтен кызлар өчен болар барысы да уңай гына булды. Минем депрессиягә вакытым булмады, киресенчә, илһам, мотивация, ханымнарның үз-үзләрен бәяләве үсә барды. һәр катнашучы кызның фикере бу, минеке генә түгел. Негативка вакытыбыз булмады. Кызларыбыз арасында эшсез калучылар, кечкенә балалар белән өйдә утыручылар бар. Аларга шулай рухи яктан ярдәм итү дә минем максат иде, аның социаль ягы да бар. — Календарь турында беренче тапкыр сөйләшүдән башлап аны бастыруга кадәр күпме вакыт узды? — Проект тугыз ай да алты төн дәвам итте (көлә). Махсус шулай оештырмадык аны, шулай килеп чыкты. Хәзер уйлап утырам, очраклы хәл түгелдер бу, хатын-кыз авырга калып, бала яралганнан соң аны кабул итеп дөньяга тудырырга әзерләнер өчен дә нәкъ шулай ук тугыз ай кирәк бит. Эмоциональ яктан үсеш, аны аңлау, үзгәрер өчен шуның кадәр вакыт кирәк булган. Бу айларда без нәрсә генә кичермәдек. Әйткәнемчә, кемдер эшсез калды, кемдер Франкфуртка (календарьның иң зур өлеше шунда төшерелде) килер урынына Казанга очарга мәбүр булды, кемдер авырды, кемдер терелде, кемдер елады, кемдер көлде. Ләкин календарь дөньяга чыкты һәм кулына яңа туган баласын алган ана кебек безнең бөтен авырлыклар артта калды, шулкадәр куанабыз. —Календарьда музыка да тыңлап була. Сәер яңгырый, ләкин бу чынлап та шулай. Сез аларны ничек сайладыгыз? —Һәр биттә һәр хатын-кызның үзе яраткан ыры урнашкан, аны телефондагы код әсбабы белән тыңлап була. Бу да зур яңалык, кайбер башкаручылар үз ырларын календарь өчен махсус яңадан яздырып бирде, без аларга бик рәхмәтле. Календарь аша аларның иатын бөтен дөньяга танытуга үз өлешебезне кертә алуыбыз белән без дә горурланабыз. —Календарьда Татарстанда һәм татар дөньясында шактый танылган дизайнерларының киемнәре бар, ләкин аларның исемнәрен атамагансыз. Моның сәбәбе бармы? — Әйе, сәбәбе бар. Бу киемнәр һәм аксессуарлар кызлар һәм ханымнарның шәхси коллекцияләреннән. Алар аны үз акчаларына сатып алган. Проектны башлар алдыннан Татарстаннан нинди дә булса ярдәм булмасмы дип уйлаган идек, ләкин ярдәм булмады. Бу безгә эшебез белән тагын да ныграк горурланырга һәм ләззәт алуга сәбәп булды, чөнки гомердә дә чигеп карамаган кызлар үзләренә калфак чигеп киде, борынгы орнаментларны өйрәнеп аларны заманчалаштырып бизәнү әйберләре ясады. Бу безнең календарьның чын кыйммәте. — Календарь – ""Ханым"" оешмасы имеше. Германиядә сез, татар ханымнары инде күптән бер-берегезне беләсез, ярдәмләшеп, дус булып яшисез. ""Ханым"" оешмасын күптән түгел генә теркәгәнсез. Рәсми теркәлү нәрсә бирде сезгә? — Әйе, оешмабыз теркәлгәнгә ике ел булды. Аңарчы без бик озак еллар таныш идек, кунакка йөрештек, ыелышып чәйләр эчтек. Нигә хәзер теркәлергә булдыкмы? Бу безгә башка милли оешмалар белән хезмәттәшлек итәр өчен кирәк булды. Үзсәхифәбезнебулдырдык, соцчелтәрләргәоешма буларак чыктык, кирәк кешегә безне табу иңел булсын өчен. Кемдер безгә проектларны үстерергә ярдәм итәргә тели икән — хәзер алар да безне иңел генә таба ала. — Сезнең арада һөнәри яктан да үз тормышларын оештырган хатын-кызлар бар — юристлар, табиблар, икътисадчылар, миграция белгечләре. Шушы елларда хатын-кызларга һәм аларның гаиләләренә нинди конкрет ярдәм күрсәттегез? истә калган очраклар бармы? — Әйе, юридик ярдәм, социаль ярдәм булды. Кемгәдер рәсми оешмаларга хатлар язарга булыштык. Ләкин иң күп мөрәәгать итүчеләр — хокукларын белмәгән кешеләр. Гаиләдәге хокуклары, эштә хокукларын белмиләр. Эш килешүләрен тикшерүне сорыйлар. — Бу сорауны да бирәсем килә, сез гел ""Европадагы татар хатын-кызлары"" дисез. Алар Татарстан белән Башкортстандагы татар хатыннарыннан аерыламы? — Бик аерыла. Монда яшәр өчен, кеше булыр өчен көчле булырга кирәк. Монда аваплылык, бигрәк эш урынында дисциплина, тәртип таләп ителә. Елап утыруларны өйдә калдырасың, ярый әле анда еларга кешең булса. Без монда туган-тумачалык белән үсмибез, безгә бары тик үзебез һәм гаиләбез генә терәк. Дәү әнигә балаларны калдырдым да эшкә киттем дигән әйбер дә юк. Мин балаларны үстерә-үстерә укып диплом алдым, эшләдем, менә бу проектларны да без балалар янында эшлибез. Болар барысы да нык арытса да, өстәмә энергия бирә, кемгәдер салынып ятарга мөмкинлек калдырмый. Көчне тагын каян алабыз? Шулай үзебез кебек ханымнар белән аралашудан. Хәзерге Русиядәге хатын-кызларны белмим, мин күптән Германиядә яшим. Чагыштырасым да килми. Мин үзебез өчен генә сөйли алам. Монда Русиядән килгәндә син берни белмисең, анда өйрәнгән телләрең, алган белемең бик аз булачагын аңлап килергә кирәк, анысы хәзер дә шулай. Хатын-кызлар өчен монда яңа тормыш башлау бик авыр. Германиядә кешеләрне дәрәәләп бүлмиләр, кеше ул дәрәәләргә үзе ирешә. Иң мөһиме монда – кешенең тормышы. Үзеңне хөрмәт итү, үз хезмәтеңне хөрмәт итү. Шуннан да мөһимрәк әйберләр юк монда. Миңа безнең календарьдан цитат бик ошый – ""тырышкан табар, ташка кадар кадар"". Менә бу безнең турыда.","""Ханым"" календаре: ""Европада яшәүче татар хатыннары көчлерәк""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],7,Татарстан,8913,https://www.azatliq.org/a/30966437.html,2020-11-24T11:38:25+00:00
"– Көтөүҙөң беренсе көнөндә ниндәй йорттан ҡырҡылған һарыҡтар сыға, шул йортта йәшәүселәр – иң эшлекле. – Кемдең картуфлығында ҡый үҫмәй, шуның ейәндәре күп. – Күршең ул тиклем күп еләкте ҡайҙан йыйғанын әйтһә, тимәк, ул урында башҡа еләк юҡ. – Сағыу төҫтәргә буялған ауылда, ғәҙәттә, быйыл һаумыһығыҙ, ауылдаштар! үткән була. – Ауылда һәр өй эргәһендә еңел машина ултырһа, тимәк, ул ауылға автобус йөрөмәй. – Ауылдың һәр өйөндә трактор булһа, тимәк, унда эш юҡ. – Унда йәшәмәһәң дә ауылдың бөтә яңылыҡтарын белһәң, тимәк, ауылдың чатын асҡандар. – Йәй көнө ауыл бала-саға менән тула икән, тимәк, унда ҡарт-ҡоро ғына ҡалған. – Ҡыш йортҡа юл ни тиклем тар көрәлгән – унда шул тиклем өлкән йәштәге кеше йәшәй. – Ауыл урамында тауыҡтар иркен йөрөһә, тимәк, унда уҫал эттәр юҡ. – Кемдер аҙна уртаһында мунса яҡһа, тимәк, уларға йә ҡунаҡ килә, йә үҙҙәре ҡунаҡҡа йыйына. – Ямғыр яуһын тип доға ҡылһалар, тимәк, был – Урал аръяғы. – Күршең ул тиклем күп еләкте ҡайҙан йыйғанын әйтһә, тимәк, ул урында башҡа еләк юҡ. – Сағыу төҫтәргә буялған ауылда, ғәҙәттә, быйыл һаумыһығыҙ, ауылдаштар! үткән була. – Ауылда һәр өй эргәһендә еңел машина ултырһа, тимәк, ул ауылға автобус йөрөмәй. – Ауылдың һәр өйөндә трактор булһа, тимәк, унда эш юҡ. – Унда йәшәмәһәң дә ауылдың бөтә яңылыҡтарын белһәң, тимәк, ауылдың чатын асҡандар. – Йәй көнө ауыл бала-саға менән тула икән, тимәк, унда ҡарт-ҡоро ғына ҡалған. – Ҡыш йортҡа юл ни тиклем тар көрәлгән – унда шул тиклем өлкән йәштәге кеше йәшәй. – Ауыл урамында тауыҡтар иркен йөрөһә, тимәк, унда уҫал эттәр юҡ. – Кемдер аҙна уртаһында мунса яҡһа, тимәк, уларға йә ҡунаҡ килә, йә үҙҙәре ҡунаҡҡа йыйына. – Ямғыр яуһын тип доға ҡылһалар, тимәк, был – Урал аръяғы.",Ауыл ырымдары,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1688,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-10-13/auyl-yrymdary-4424909,2025-10-13T00:29:00+00:00
"Рита Кәбир ҡыҙы Хәсәнова  Бөрйән районының Мәһәҙи ауылында тыуған. БДУ-ның Сибай институтын тамамлай. ""Аҡбуҙат"" журналының бүлек мөхәррире. Зөләйханың иртәнсәктән эс аҫты уң яҡлап ауыртып тора ине. Кисен йомош менән ингән Зилә апаһы бошоноп китте: – Аһ, бигерәк ағарынып киткәнһең бит, скорый саҡыртайыммы әллә? – Ҡуй, – тине Зөләйха – бынау буран көндө кеше маҙаһыҙлап. Үтә ул. Мөслимә медпунктта дарыу биргәйне, шуны эсәм дә ятам. Әммә төнгә ҡатындың хәле насарая барҙы. Һыҙланыуҙарынан таңға тиклем керпек тә ҡаҡмаған Зөләйха, ауыртыныуҙарына тамам түҙә алмай бөгөлөп төштө. – Бар, Зилә апама әйт әле, түҙерлек әмәлем ҡалманы, – тип тәмләп йоҡлап ятҡан ирен уятты. Әкрәме сығып киткәс, оҙаҡ ҡына юғалып торҙо. Бер дәүер үткәндәй тойолдо Зөләйхаға. Февраль тамамланып, март башында уҙып барған ҡыштың оторо шашынған мәле – ер менән күк ялманған, бер ни күрерлек түгел тышта. Юлдарҙы ҡар һырынтылары өйөртөп ҡапланы. Район үҙәгенә барырға риза булырҙай кеше таба алмағас, тиҙ ярҙам машинаһын саҡырттылар ҙа уның ҡаршыһына алып бара торорға бер шофер менән килештеләр. Юлға сыҡҡанда Зөләйханың иҫе аңлы-томанлы ине. Йә уяна, йә хәтерен юғалта. Уны оҙатырға Зилә апайы үҙе юлланды. Әкрәмдең ғәмһеҙлегенә ғүмер буйы көйҙө ул, был юлы ла ышанып тапшыра алманы һеңлеһен. Төпкөл ауылда йәшәп, күпме ауырыу-һыҙланыуҙарҙы түҙем генә үткәреп ебәрергә өйрәнгән ҡатындар инде улар. Бальнис тип сабырға күнмәгән быуын кешеләре. Был юлы ла үтер тип ышанғайны ла Зөләйха. Ярай әле, машина ҡуҙғалып, көн яҡтыра башлауға буран тыныслана төштө. Ярым тере, ярым үле Зөләйханы район дауаханаһында тура операция залына оҙаттылар. Бөтә район күҙ терәп торған берҙән-бер хирург Йортбәков, ҡашын етди төйөп, шунда уҡ эшкә тотондо: – Шулай түбәнгә ебәрәме ни кеше сирен? Аллаһ ҡөҙрәте барыһына. Операция бик ауыр, көсөргәнешле үтте. Зөләйханың мандып китеүе, ысынлап, тик Алла ҡулында ине. Күҙен асып ҡарау ҙа сикһеҙ көс талап иткән Зөләйха барыһын да аңлай, йөрәге менән тойоп ята кеүек – әжәле үксәһенә баҫып килгәндәй. Йә һаташып, йә аңына килеп аҙапланған ҡатын һиҙеп ята: ҡаланан ике ҡыҙы ла ҡайтып төшкән бит. Алмашлап янында ултыралар, үҙе өйрәткән доғаларын шыбырлайҙар. Ғүмере буйына ҡыҙҙарына бәлә күрһәтмәҫкә тырышып, бар ғазаптарын эсенә йоторға күнгән Зөләйхаға хәтәр уңайһыҙ кеүек:  ҡайғыға һалып ятсы. Бына тағын, балалары ҡайҙа икән? – тигән уй йүгерә йәнә аңына килгән ҡатындың. Кейәүҙәре эштә ине бит. Әкрәм алып ҡалдымы икән ней бәләкәстәрҙе? Шулайҙыр. Зөләйха янына килмәне лә бит һуң бабайы. Йәнә аңын юғалта. Ҡабат иҫенә килгәндә ҡыҙҙарының шым ғына һөйләшеүен ишетә: – Атайға шылтыраттыңмы шул? – Шылтыраттым. – Әсәйҙең хәлен һоранымы, исмаһам? – Хы. Беләң бит инде! Үҙен йәлләп ултыра һаман. Ҡоро икмәк менән сәй эсеп ултырам бына, тине лә. Все! Әжәле менән айҡашыуҙан былай ҙа арыған йөрәге семетеп китте Зөләйханың. Һин уның алдында бейеп тороу менәнме һуң, ул бит һин тип ҡыл да ҡыбырлатмай! – ти инде Зилә апаһы гел. Нисәмә йыл ирһеҙ йәшәгән кеше мине аңламаҫ, – тип уйлар ҙа өндәшмәҫ ине Зөләйха. Әле ҡара упҡын тартып алырҙай булып торған сағында иренең шулай вайымһыҙ булыуына әсенә ҡатын. Эйе, Әкрәме бисәһенең алдында бейеп торғанына күнеккән, яман күнеккән: ашарына һәр саҡ әҙер, өй ялтлап тора, ир ял иткәндә ул аяҡ осона ғына баҫып йөрөй, ире нимә ашарға теләй – тик шуны бешерә, кемде үҙ итмәй – шулар менән аралашмаҫҡа тырыша. Тәрбиәһе лә шул инде Зөләйханың. Әсәһе лә үтә күндәм, атаһы алдында өлтөрәп торған ҡатын булды. Зөләйха кейәүгә сыҡҡас та Әкрәмгә зарланырға итһә, әсәһе: Ул – ир! Баш! Ҡатын була бел! – тиер ине. Хатта Әкрәм, эсеп алып, ҡыҙҙары менән өсәүһен өйҙән ҡыуып сығарһа, ире айыҡҡансы Зилә апаһына йәшәргә ингән Зөләйха, ашарға бешергән һайын, сеүәтәгә аш һалып, ҡыҙҙарын атаһын ашатырға ебәрә ине. Бәләкәстәре хәтәр көйөр ине әсәһенең ҡылығына: Ул беҙҙе өйҙән ҡыуып сығара, тәк беҙ нишләп уны ашатырға тейеш? ! Зөләйха әсәһенең һүҙҙәре менән яуап бирер ине: Ир кеше ас ултырырға тейеш түгел! Зилә апаһының өйөндә йәшәп торған саҡтары күп булды шул. Ярай әле, иртә тол ҡалған апаһы һәр саҡ уларға шат ине. Уның берҙән-бер улы ла, гел яңғыҙ уйын уйнауынан ялҡып китеп, ҡыҙҙарҙы йылмайып ҡаршылар булды. Хатта кесе ҡыҙы бит бер ҡаланан ҡайтҡанында: Зилә апайҙың өйө яҡыныраҡ, һөйкөмлөрәк миңә. Бала саҡтың иң бәхетле мәлдәре лә ошонда үткән кеүек. Был йорттан ҡыуыусы ла булманы, – тип шаяртҡайны. Эсте шул Әкрәме. Эсһә, ҡатынына ла, ҡыҙҙарына ла көн күрһәтмәне. Ҡыҙҙары ла атаһына һалҡын булды шуға: ҡайтып инһәләр, аталары ултырған бүлмәнән сығып китеү яғын ҡаранылар, уға һүҙ ҡушмауҙы хуп күрҙеләр. Әкрәм үҙе лә балалар тип өҙөлөп торманы. Иҫенә төшһә, әле йөрәге өҙөлә. Студент ҡыҙҙарына юллыҡ аҡса биреү түгел, үҙе шуларҙан аҡса хәйерселәп ала торғайны. Ҡыҙҙары кейәүгә сыҡҡас, иренең һалҡынлығы Зөләйханың күңелен йәнә өшөттө. Балалары бер-бер артлы тормошҡа сығып, тупылдатып икешәр бала табып алды. Оло кейәүҙәре Себергә вахта менән эшкә сығып киткәс, оҙаҡламай кесе кейәүҙәрен дә янына алды. Ваҡ балалар менән өйҙә яңғыҙ ҡалған ҡыҙҙарына барып ятып, бәпес көтөшәм тигәненә, ире: Ә мин? ! Яңғыҙ ҡаламмы? Нимә ашап ятырға тейешмен? – тип янъял ҡуптарҙы. Артыҡ тиргәшеп торорға яратмаған Зөләйха йәнә күнде. Ҡыҙҙары икәү-ара шул дүрт балаһын ҡараны инде. Төш булдымы, әллә өндәге уйҙарыммы тип, ҡатын ауыр тын алып ятыуын белде. Нисә көн, нисә сәғәт үтеүен дә аңламаны уның аҡылы. Аңлы-йоҡоло килеш һаман үткәндәрен барлап, үкенестәренә быуылды. Ҡалай ир тип кенә йәшәгәнмен әллә, эх, тағын аяҡҡа баҫырға ине, балаларыма етерлек иғтибар бирҙемме, кәрәккәндә ярҙам иттемме һуң? – тип йәнен телгесләне. 60 йәше лә тулмаған, әммә ошо ғүмерендә бер үҙем тип йәшәмәне, бер үҙе теләгән кейемен алып кеймәне, теләгәнен бешереп ашаманы. Шул Әкрәмдән уҙа алмай, тик ире теләгәнсә йәшәне, ире яратмаған кешеләр менән аралашманы хатта. Ошолай ғына, үҙемдең тормоштоң тәмен белмәй генә, үлермен дә китерменме икән? – тип уйланды йәнә. – Их, Аллам, тағын саҡ ҡына ваҡыт бирһәңсе. Йәшәп тә ҡаралманы бит һуң, ҡол шикелле, бар ваҡытымды башҡа берәүгә арнап тик йөрөгәнмен әллә. Һаташҡан арала йә сервантҡа ҡуйылған сервизы иҫенә төштө – бер ҡулға алып, сәй яһап эсермен әле, ти ине. Йә ҡыҙҙары бүләк иткән ап-аҡ йомшаҡ шәлен йәлләне – уңайы сыҡҡас, ябынырмын, тине. Йә ҡалалағы театр ымһындырҙы – ҡунаҡҡа барғанында ҡыҙҙары ҡайһылай өгөтләне, Атайығыҙ көйөр, ҡайтайым, бер барырбыҙ әле, –  тип, һуңға ҡалдыра килде. Ҡасан үҙем өсөн йәшәргә, үҙем теләгәнде кейеп, теләгәнде ашарға уйланым мин? Әкрәмгә ҡарап та тормаҫ инем, аяҡҡа баҫһам. Матур кәсәгә сәй яһап эсәһе, шул театр тигәндәренә барып ҡарайһы ине лә. Зөләйханың йүнәлеп китеүенә табиптар үҙҙәре лә аҙ ышана ине буғай.  Әммә үлем төҫө ингән ҡатындың йөҙөнә яйлап нур ҡайтҡандай булды. Тора-бара йылмайҙы, ҡарашында емелдәк нур пәйҙә булды. Бер ни тиклем ваҡыт үтеүгә тамам тороп ултыра ла башланы. Бер көн палатаға килеп ингән ҡыҙҙары, әсәләренең мендәргә һөйәлә биреп ултырып, улар алып килгән кәнфиттәр менән сәй эсеп ултырыуын күреп көлөп ебәрҙеләр: – Бөтә тәмле-татлы аҙыҡты үҙең ашарға ҡыймай, беҙҙең алға шылдырыр ҙа ултырыр инең, сирең файҙаға булды түгелме, әсәй? – Хәҙер тәмләп ҡарамаһам, ҡасан тәмләрмен мин уларҙы? – тип, мут йылмайҙы ҡатын. Әсәләренең мандый барыуына сикһеҙ һөйөнгән ҡыҙҙары, тыныслана төшөп, ҡалаға ҡайтырға булды. Эштәренән ял алған кейәүҙәренә лә күптән юлға сығырға ваҡыт ине. Дауаханала Зөләйха ике ай ятты. Һуҡыр эсәгенең тулышып шешеүе шулай бик оҙаҡҡа аяҡтан йыҡҡайны ҡатынды. Иң мөһиме, тере ҡалдым, йә, Аллам, мең шөкөр! – тип шыбырланы ул бер туҡтауһыҙ. Үҙен ошолай үлеп китергә тейеш кеүек күрә ине. Әммә был тормошта татып ҡарамаған кескәй генә ҡыуаныс-ләззәттәр хаҡына Хоҙай уны йәлләгәндер тип фаразланы. Дауахананан сығырға рөхсәт булғас, ауылына ҡайтыр урынға Зөләйха тура ҡалаға юлланырға булды. Хәлем самалы булһа ни, ҡыҙҙарымдың ҡулын бушатып, ейәндәр менән уйнап ултыра алмайыммы ни? – тип уйланы үҙ алдына. Ҡыҙҙарының Атай менән нисек килешерһең? тиеүенә, Әжәл менән килешкәнде, атағыҙ менән килешер әмәлен табырмын әле. Бәпәй түгел дә һаң, – тип көлдө ҡатын. Рита ХӘСӘНОВА.",Әжәл менән килешеү Хикәйә Рита Хәсәнова,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1],8,Әҙәбиәт,8006,https://shonkar.com/articles/-bi-t/2025-07-14/zh-l-men-n-kileshe-hik-y-rita-h-s-nova-4312796,2025-07-14T12:08:00+00:00
"Ул – бик ауыр холоҡло, мыжыҡ. Тәүге осорҙа быны бик һиҙмәгән һымаҡ инем, әле иһә асыҡтан-асыҡ уның ниндәй ауыр кеше икәнлеген күрәм. Бәлки, быға уның һөнәре лә тәьҫир итәлер: ул хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләй. Унда нимәләр генә булмай - аңлап тораһығыҙ бит инде. Ә былай даими спортзалда шөғөлләнә, буйы оҙон, мыҡты кәүҙәле. Ситтән ҡарап торһаң – һәр ҡатын-ҡыҙҙың хыялы, һалмаҡ, үҙ-үҙенә ышанған тыныс кеше кеүек күренә. Әммә ҡайһы саҡта ул шундай ныҡ ярһып китә! Был көтмәгәндә, кинәт була һәм уны туҡтататыуы ныҡ ҡыйын. Мәҫәлән, рулдә китеп барғанда, юлын машина ҡыйһа, был водителде ҡыуып етеп, тәҙрә аша тетмәһен-теткәнсе һүгеп китеүе ихтимал. Ҡаршы әйтһәләр, елгәрергә лә күп һорамаҫ! Әйткәндәй, ул ярты йыл элек самаһы тәмәке тартыуын ташланы, ә эсеүгә бөтөнләй битараф, сәләмәт тормош алып бара. Элегерәк ҡунаҡта, төрлө сараларҙа эскеләнем, тик ҡыҙыҡ түгел миңә, ти үҙе был хаҡта. Ҡайһы саҡта уйлап ҡуям: бәлки уға бер аҙ кәйеф-сафа ҡороп, иркенләп ял итеү етмәйҙер? Ҡайһы саҡта ул берәй темаға төшөп китә лә, ошо хаҡта төбөнә төшкәнсе һөйләй, аңлата, бәхәсләшә башлай. Башты ҡатырып бөтөрә. Мин ризалашмаһам, был уны сығырынан-сығара, ул үҙенекен иҫбатларға тырыша. Ә уйлап ҡараһаң, сәбәп бөтөнләй буш! Бер шулай, ялдан килгәнсе, электр уты һүнеп тороп, һыуытҡыста ит иреп ятҡан. Эргәмдә торғас, һорай ҡуйҙым: ташларғамы-юҡмы? Ул ябай яуап урынына мең һүҙгә етте, нотоҡ уҡыны, ҡыҫҡаһы, мейемде ҡайнатып сығарҙы. Унан һуң йәшелсә-емештәрҙе кран аҫтынан аҡҡан һалҡын һыу менән йыуғанды күреп, аҡыл өйрәтте, былай эшләргә кәрәкмәгәнлеген, сәләмәтлеккә зыян килтергәнен иҫбатларға маташты. Һуң, меңәрләгән кеше шулай эшләй, гел йылы һыу йә һабын ҡул аҫтында булмай ҙа? Миңә ялдарҙа ҡайһы саҡта һеңлем бәләкәс улы менән ҡунаҡҡа инеп сыға. Әгәр был саҡта һөйгәнем миндә булһа, нимәләр генә ишетеп бөтмәйем: ниңә бала бысраҡ әйбер (урамдан ингән! ) менән диванға менә, ниңә уйынсыҡтарҙы туҙҙыра, ниңә өҫтәлде бысратып ашай, ҡайҙа тәртип һәм башҡалар. Мыжыуҙан башы сыҡмай. Миңә һеңлем алдында бик уңайһыҙ, ул мине йәлләп, өндәшмәй. Тағы бер йәнгә тейгән нәмә бар, ул да булһа һуңғы ваҡытта минең буй-һыныма ҡарата дәғүәләре күбәйҙе. Эш араһында бассейнға, спортзалға йөрөйөм, әлбиттә. Әммә әллә ни үҙгәреш юҡ, буйым 160 сантиметр булһа, ауырлығым 69 килограмм килеш ҡала. Эйе, артығы бар, әммә үҙемде ҡотһоҙ һимеҙ кеше тимәҫ инем. Бигерәк тә был мыҡты ир янында мин хатта ыҡсым ғына ҡатын тойолам. Әммә ул миңә туҡтауһыҙ мыжый: ябығырға кәрәк, ябығырға кәрәк! Бер ҡыҙған мәлендә хатта: ябыҡмаһаң, китәм! , - тип ысҡындырҙы. Элек уға кейәүгә сығыу минуттарын оло бәхет кеүек күҙалай инем, хәҙер иһә йышыраҡ яңылышам, ахыры ти уйлайым, бергә йәшәй башлаһаҡ, тормошом тотош тамуҡҡа әүерелме икән, тип шикләнәм. Мөхәббәт, тиһегеҙме? Ҡайнар хис-тойғоларын күргәнем юҡ, беҙҙең мөнәсәбәттәр шулай тейеш режимында һәүетемсә бара, романтик минуттар бик аҙ була. Ни эшләргә икән? Яҡындарым: Ҡартайып бараһың, кейәүгә сыҡ тиҙерәк! Ейәндәр кәрәк! , - тип йән үртәй. Ә мин иһә ғүмерлек тоҙаҡҡа эләгеүҙән, яңылышыуҙан ныҡ ҡурҡам. Ни эшләргә, кәңәш бирегеҙсе!",Кейәүгә сығам тиһәм.,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],3,Юмор,3046,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-05-26/key-g-sy-am-ti-m-4250335,2025-05-26T13:50:00+00:00
"– Һомай, исемең матур, кем ҡушҡан? – Исемемде миңә атайым ҡушҡан. Минең өсөн ул ябай һүҙ генә түгел, ә шәхесемдең һәм мираҫымдың мөһим өлөшө. Атайым – Бикбаев Арыҫлан, әсәйем Айгөл исемле. Улар икеһе лә һөнәре буйынса рәссам. Олатайым да рәссам. – Башҡа Һомайҙарҙы осратҡаның бармы? – Шәхсән үҙем башҡа Һомайҙарҙы осратҡаным юҡ, әммә өс кешенең тап ошо исемде йөрөтөүен беләм. Был исем һирәк осрай. Берәй ваҡыт, бәлки, аҙаштарым менән осрашырмын. – Исемеңдең мәғәнәһе тураһында ни әйтерһең? – Һомай исеме тәрән мәғәнәгә эйә. Төрки һәм иран мифологияһында ул – бәхет ҡошо, уңыш һәм изгелек символы. Башҡорт мәҙәниәтендә был исем аҡыл, кешелекте һаҡлау һәм яҡты яҙмыш менән бәйле. – Урал батыр эпосын уҡығанһыңдыр, моғайын. Үҙеңдә уға тәрән бәйлелек тояһыңмы? Эпостағы Һомай менән һинең арала ниндәйҙер оҡшашлыҡ бармы? Әллә һин тарихтар, тамырҙар менән әллә ни ҡыҙыҡһынмаған заман ҡыҙымы? – Мин Урал батыр эпосын уҡыным, әлбиттә. Ундағы Һомай менән арабыҙҙа уртаҡ һыҙаттар бар, тип уйлайым. Һәр кем үҙенең тамырҙарын белергә, халҡының тарихын хөрмәт итергә һәм уның тәрән мәғәнәһен аңларға тейеш. – Әле Әй Йола төркөмөнөң Һомай тигән йыры бөтә донъяны яулай. Һиңә йыр оҡшанымы? – Һомай йыры миңә бик оҡшаны. Айырыуса бындай әҫәрҙәр аша донъя башҡорт халҡы һәм уның үҙенсәлекле мәҙәниәте тураһында күберәк белеүенә шатмын. Был – башҡорт халҡының ҙур еңеүе. – Үҙең нимәләр менән шөғөлләнәһең? Нимәләр уҡыйһың? Ниндәй хыялдар менән йәшәйһең? – Мин – ижад кешеһе, үҙемде төрлө өлкәләрҙә асырға яратам. Әлеге ваҡытта медиа менән шөғөлләнәм һәм волейбол уйнайым. Был шөғөлдәр миңә үҙемде күрһәтергә генә түгел, ә команда менән эшләргә, яңынан-яңы үрҙәргә ынтылырға һәм үҫергә мөмкинлек бирә.",Һомай,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 1],6,Исемең матур. Кем ҡушҡан,1683,https://amanat.su/articles/iseme-matur-kem-ush-an/2025-05-23/omay-4274013,2025-05-23T13:25:00+00:00
"Иллюстратив рәсемКичә, 30 августта Русия дәүләт мәгълүмат чарасы булган ""Кырым радиосы"" (""Радио Крым"") эфирында билгесез хакерлар Украина гимнын ачкан. Бу хакта "" на волне"" -каналыяза. Гимнны көндезге тапшыру вакытында, берничә минут ырлатканнар диелә. Радиостанция белдерүендә проблемның интернет-сегментка һәм кайбер районнардагы сигналны иярчен аша тапшыручы тапшыргычларга гына кагылуы әйтелә. Радио үз белдерүендә эфирда Украина гимны яңгыравынәйтми. Аннексияләнгән Кырымның Русия билгеләгән башлыгы киңәшчесе Олег Крючков Кырымдагы телеканалларның һәм радиостанцияләрнең интернет-мәйданчыкларына инде икенче атна һөүмнәр бара дип белдергән.12 июнь кичендә билгесез хакерлар Русия дәүләт телерадиоширкәте ВГТРКның компьютерлардан Русия телевизион каналларын карау өчен кулланыла торган ""Смотрим. ру"" интернет-сервисынваткан иде. Ярты сәгать дәвамында сервис сәхифәсендә ""Путинукраиннарны юк итә! Сугышны туктатыгыз! "" дигән язу эленеп торуы, бу вакытта телевизион тапшырулар күрсәтелмәве хәбәр ителде. Русия Украинага бәреп кергәч тә икенче көнне үк халыкара аноним хакерлар төркеме Русия хөкүмәтенәкибер-сугышигълан итте. Шул вакыттан бирле аерым алганда Кремль, Русия думасы сайты, саклану министрлыгы, әзаларны үтәү федераль хезмәте, Росстат сайтлары, шулай ук ТАСС дәүләт мәгълүмат агентлыгының, ""Известия"" басмасының сайтлары хакерлар һөүменә дучар булды. ""Кырым радиосы"" ""Кырым"" телерадиоширкәтенә карый. Аны гамәлгә куючы - аннексияләнгән Кырымның эчке сәясәт, мәгълүмат һәм элемтә министрлыгы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хакерлар ""Кырым радиосы"" эфирында Украина гимнын кушып куйган",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1604,https://www.azatliq.org/a/32012102.html,2022-08-31T08:40:58+00:00
"Чулпан ГалиәхмәтоваЧулпан Галиәхмәтова– журналист. Казанда яши. Ул икенче атна инде авырый. Өйдә изоляциядә ята. Аның белән бергә ире дә, ике баласы да эшкә, мәктәпкә йөрми. Чулпан Азатлыкка ничек -19 эләктерүен, тест бирә алмаганын, моны яшерен рәвештә танышлары аша гына ясата алганын һәм шуның аркасында рәсми статистикага эләкмәвен, компьютер томографиясенә (КТ) бәяләр үзгәргәнен һәм анда берничә атнага чират тулганын, хастаханәләрдә кешеләрнең үзара талаша- сугыша табибка эләгергә тырышуы турында сөйләде. — Чулпан, кайчан үзегезне начар хис итә башладыгыз? -19 вирусын эләктерүнең нинди билгеләре бар иде? — Узган атна эштә хәлсезләндем. Бик нык баш авыртты, чәч бөртекләренә кадәр сызлаган төсле. Һава алмашынуына сылтадым, шуңа бәйледер дип уйладым. Көйсезләндем, аны хезмәттәшләрем дә сизде. Ике көннән кинәт температура күтәрелде. 38 дәрәә минем өчен югары санала, сирәк авырыйм мин алай. Тән сызлый башлады. Аяклар, баш, күзләр әчеттереп авырта башлады. Кемнең ""нечкә"" ире бар, шунда бәрә. Мин бөерләр белән интегәм, алар да авырта башлады. Тән әгъзаларын алып ташларлык хәлгә итәсең. Аңладым инде – мин дә коронавирусны эләктердем. — Табибны чакырттыгызмы? — Беренче көнне үзем дәваланам дип тотындым. Табибларны да борчыйсы килмәде, аннары интернеттан да укып дәваланырга өйрәнеп бетеп киләбез бит. ,, цинк витаминнарын күпләп эчтем, токсикацияне чыгарыр өчен полисорб та кулландым, бераз хәлем уңайланды, температура да төште. Икенче көнне тагын күтәрелде температура, өч көн эчендә аякка баса алмаячакмын дип аңладым, ""больничный"" алырга туры килә дип өйгә табибны чакырттым. Дүрт сәгатьтән килде ул. Бер табибка уртача 200 чакырту туры килә, миңа килгән табибның мин алтмышынчы кешесе идем, әле миннән соң да дөнья кадәр кешегә керәсе бар диде. Участок табиблары төнге 12 гә кадәр йөриләр. Соң килсәк, кешеләр ишекне ачмый, аннары шикаять язалар дип сөйләде табиб. Табиб тиз тота эшне, язарга кәгазе дә калмаган иде. Табиблар шул бер протокол нигезендә эш итә. Минем табиб, -19 булырга мөмкин, әмма ОРВИ язам, диде. Коронавируска тест ясатырга кирәкме дигәч, кирәкми диде башта. Бәхәсләшеп булса да ул юлламаны яздырта алдым. Күрәсең, хатын-кыз белән маташасы килмәде аның. Бирде юллама. — Тестны кайда ясаттыгыз? — Ул үзе бер тарих. Аны дәүләт хастаханәсендә дә ясатып була, әмма анда мәхшәр дип уйладым. Тест ясаучы хосусый лабороторияләр бар ул, бер тест 1900 сум. Берничәсенә шалтыратып, авырыйм, тест үтеп беләсем килә нәтиәләрен дигәч, килә күрмәгез авырган килеш, безнең номерны онытыгыз диюгә кадәр итәләр. Үзләре дә килмиләр. Сәламәт кешегә ул тест нәрсәгә кирәк? Танышларны эзли башладым. Борын, тамактан ""мазок"" алына, биш сәгать эчендә миндә коронавирус икәне ачыкланды. Әмма таныш кызым бу тест нәтиәләрен берсенә дә күрсәтмәскә кушты, статистиканы бозу булачак дип әйтте. Без терки алмыйбыз сине, диде. — Нәрсәдән куркалар икән алар? Ниндидер күрсәтмә бармы? — Аптыраган! Статистикага болай да халык ышанмый, уен икәнен аңлый. Ник аны яшергәннәрен аңламыйм чынында, гадәттән тыш хәл кертерлек шулкадәр зур сан микән әллә, куркалармы шуннан дип тә уйлыйм. Максатларын аңламыйм. Әмма статистиканы бозып күрсәтү – хакимиятнең авыр хәлдә калган табибларның да эшләрен күрмәмешкә салышу кебек кабул ителә. Аларның эшен күрмәү, хөрмәт итмәү – ямьсез күренеш. — Тест раслагангач нишләдегез? — Үпкәгә төшмәсен иде бу чир дип уйлый бит һәр кеше, авырыйсың, ә шул вакытта үпкәләрең ашалып ятса, бер дә күңелле түгел. КТ ясатырга кирәк. Табиб та тыңлагач, тавышлар бар сулауда дип әйтеп киткән иде. КТны эзли башладым, 17 октябрь шалтыраттым, КТ ясауның иң якын көне 27 октябрь иртәнге 4 тә иде. Тәүлек буе эшли алар. 2 500 сум иде ул, хәзер исә 5 мең сум! Бу – бюджет оешмалары теркәлгән ""Ак Барс-Мед"" иминият ширкәте хезмәте әле итмәсә. Электр өчен түләү артканмы әллә? Яңа техника да түгел югыйсә. Кеше кайгысында акча эшләү дип саныйм моны. КТны да төрле ирдә ясатып була, хосусый клиникаларда ул арзанрак та, әмма урын юк. Бу бик күп кеше авырый дигәнне аңлата. — Аңлавымча, КТ ясата алмагансыз, ә ничек дәваланасыз? Өйдә ирегез, балалар бар. Алар да авырыймы, изоляция шартларын үтәп буламы? — Участок табибы миңа антибиотикларга рецепт язып бирде, үзем аны дөрес түгел дип саныйм. Хәлем бераз иңеләя, бераз авырлашкач, аларны эчәргә булдым. Даруларга шул витаминнар да өстәдем, бик күп су эчәм. Өйдә дә эшләрмен дигән идем, әмма хәлсез килеш егылам. итмәсә, берничә көннән ни ис, ни тәм тоймый башладым. Бигрәк авыр икән ул. Авырый башлагач, ирем дә үзенең эшендә эшкә йөрмим, хатыным авырый дип әйтте. Өйдән эшли ул. Балалар да мәктәпкә, бакчага йөрми. Алар авырмый, әмма мин алардан аерым бүлмәдән чыкмыйча утыра алмыйм. Кемдер өйдә дә битлек, перчатка киябез ди, мин булдыра алмадым. Сулый да алмаганда, һава итмәгән килеш битлектән өйдә йөрү мөмкин түгел. Аннары балалар да бәләкәй, алар минем янымда сырпаланып йөри, кочаклашмыйча яши алмыйлар. Аларга зур дозада витаминнар бирәм. Мин сишәмбе тагын бер тапкыр ""мазок"" алырга бардым, ""больничный""ны озайтасы бар бит. 20 октябрь мазок бирергә дип кердем, әмма ник кергәнемә үкенәм. Анда мәхшәр. Кеше өстендә кеше. Талаш, этеш-төртеш. Шулкадәр кешеләр ачулы, алар арыган, бер-берсенә ташланалар, кычкыралар, чиратларда бишәр сәгать утыралар, бу – яшәү өчен көрәш. Таныш табибым хәтта кешеләр коридорда сугышалар дип әйтте. Тест ясатуга да чират, табибка керүгә дә сугыш. Нинди 1,5 метр ара саклау ди анда? Авырмаган килеш авырырга мөмкин. Табиб, шәфкать туташлары менә шундый шартларда эшли. Ярый минем үзем ясаткан тест бар, мин беләм вирус булганын һәм кешедән ерак торырга тырышам, кибеткә йөрмим, кешеләр белән аралашмыйм. Әмма ""мазок"" бирү хокукын да яулап алырга туры килә бит. Минем танышым да шул ук симптомнар белән өендә ята, ул йомшаграк холыклы, минем кебек таләп итә алмаган, ягъни ул ""мазок""ка юллама алмаган. Димәк, күпме кеше расланмаган диагноз белән йөри. Минем дә рәсми диагноз юк. ""Мазок"" бирдем шулай да. Биш көннән әзер була диделәр. — Хосусый клиникаларда биш сәгать эчендә ясала тест, ә дәүләтнекендә биш көн көтәсе. Нәрсәгә бәйле бу? — Оптимальләштерү програмы мәктәпләргә генә түгел, хастаханәләргә дә эләкте. Менә мин йөргән сырхауханәнең үзенең зур лабораториясе бар иде. Аны яптылар, анализ нәтиәләрен белү өчен алар башта Чаллыга ибәрә иде, чөнки тендерны Чаллы лабораториясе откан. Кан, бәвел һәм башкалары көн саен башка шәһәргә ибәрелә, шуннан берничә көннән әйләнеп кайта. Быел, шөкер, барысы да Казанда ясала, әмма барыбер озак. Бу – лабораторияләр өлгерми дигән сүз яки эшне тиешлечә оештыра алмау. Коронавирус анализлары кая ибәрелә – белмим. — Таныш-белешләрегез арасында авыручылар күпме? — Бик күп, әмма бөтенесенә диярлек ОРВИ куела. Кем ничек булдыра, шулай дәвалана. Әмма монда табибларны сүгү урынсыз, алар сугыш вакытындагы шартларда эшли. Алар — корбан. Ничәмә-ничә еллар буена хакимят тарафыннан сәламәтлек саклау системын игътибарсыз калдыру, аларның түбән хезмәт хакына эшләтүләре, бүген дә акчаны кысып калу юлларын эзләүләрнең аянычлы нәтиәсе бу. Табиблар талантлы һәм алар нык тырыша, әмма көченнән килгәне шулкадәр генә булып чыга. — Ни өчен кинәт кенә чирләүчеләр артты дип саныйсыз? — Яз көне каты тоттылар, әмма кинәт кенә хакимият тә дилбегәне бушатты. әй көне бернинди дә чир турында сөйләшү дә, кисәтү дә булмады. Ә менә тавыш бирүләр булды. Дәшмәделәр. Халыктан статистиканы яшереп бәйрәмнәр уздырдылар. Дөрес, бөтен әйберне ябу да начар, барыбызның да акча эшләү бурычы бар, ач ятып булмый. Әмма алдан чаралар күрелсә, кешеләр дә аваплы булса, бу кадәр күп авырулар булмас иде. Статистиканы ачык күрсәтсәләр, халык белән даими аралашып торса хакимият, халык та аңлар иде. Мин үзем дә әй бетте бу чир дип уйладым, битлекләр кию дә тукталды бит. Үзем дә эләктермәсмен төсле иде, күбесе шулай уйлый. Әмма массакүләм чаралар булса да тыелырга тиеш иде. Бу да начар булды. Иртәрәк тынычландык. — Нинди киңәшләр бирер идегез безнең укучыларга? Вакцина булса, ясатачаксызмы? — Күп кеше үзен-үзе дәвалау белән шөгыльләнә. Маляриядән дәвалый торган дару эчәргә кушалар ватсапта. Күз йомып теләсә нәрсә эчәргә ярамый. Организм һәр кешенең үзенчәлекле, башка кеше белми аны, уйлап эш итәргә кирәк. Вакцина уйлап табылса, без аны ясатмаячакбыз. Ирем дә бюджет оешмаларында басым ясап эшләтү гадәте барлыгын белеп мине кисәтеп куйды. 2-3 ай эчендә вакцина уйлап табылмый. Аның сынау вакыты да озак була. Үзебезгә дә, балаларга да ясатмыйбыз дигән нәтиәгә килдек. стопкоронавирус. рф","""Хастаханәләрдә мәхшәр. Авырмаган килеш тә чир эләктерергә мөмкин""",['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0],4,коронавирус,8411,https://www.azatliq.org/a/30904330.html,2020-10-21T10:55:51+00:00
Биш йәшлек ҡыҙҙы ашығыс рәүештә дауаханаға алып киткәндәр.,Башҡортостанда бала петарда шартлауынан зыян күргән,['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,58,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-03/bash-ortostanda-bala-petarda-shartlauynan-zyyan-k-rg-n-4527670,2026-01-03T09:40:00+00:00
"В 2024 году конкурс пройдёт с 22 по 26 октября в Уфе и соберёт 100 лучших студентов педагогических специальностей образовательных организаций нашей страны по 4 номинациям: «Педагог дошкольного образования»«Педагог начального образования»«Педагог-предметник» «Педагог дополнительного образования»Подавай заявку до 6 октября по ссылке: Премии найдёшь в проекте Положения конкурса. Проект проходит при поддержке Росмолодёжь. ГрантыСтудент ГодаРосмолодёжьРосмолодёжь Гранты Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ты готов, педагог?",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,592,https://uchbash.com/news/novosti/2024-09-09/ty-gotov-pedagog-3922795,2024-09-09T22:53:00+00:00
"Требования к кандидатам такие: Мужчины – граждане России. Женские военно-учетные специальности в новых подразделениях пока не предусмотрены Возраст от 18 до 35 лет – для операторов -дронов, а для других специалистов от 18 до 45 лет Физически развитые и годные по состоянию здоровья к воинской службе Образование не ниже 9 классов Можно без опыта службы Без судимостей за тяжкие и особо тяжкие преступления. В отношении иных судимостей решение принимается индивидуально Очень приветствуется «геймерский опыт» или опыт управления радиосамолетомдроном; опыт использования «», понимание основ аэродинамики и «поведения» дрона, пространственное мышление и «чувство кадра», сертификаты и свидетельства об обучении управлению беспилотными воздушными судами. Служба безопаснее, так как идет вдали от линии боевого соприкосновения Контракт заключается на фиксированный срок от одного года. После его окончания можно уволиться или заключить новый. В контракте прописано, что военнослужащего нельзя перевести без его согласия на другую специальность, не связанную с управлением БПЛА, либо в другой вид (род) войск. Студенты имеют право заключить контракт, взять академический отпуск, а после службы восстановиться уже на бюджет (при наличии мест). Доплата за эффективность. Тем, кто успешно поражает цели противника, полагается доплата от 50 000 до 500 000 рублей.",Кто может попасть в войска беспилотных систем и почему это безопасно?,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,1353,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2026-01-30/kto-mozhet-popast-v-voyska-bespilotnyh-sistem-i-pochemu-eto-bezopasno-4559976,2026-01-30T09:00:00+00:00
"Тәлгать ТаетдинРусия мөселманнарының Үзәк диния нәзарәте сайтында нәзарәт рәисе Тәлгать Таетдиннең, Украинага каршы сугыш башлаган өчен, Русия президенты Владимир Путинга хуплау һәм рәхмәт сүзләре язылганбелдерүечыкты. Таетдин Путинга, ""ДНР"" һәм ""ЛНР""ның бәйсезлеген таныган өчен, ""Русиянең миллионнарча мөселманы"" исеменнән рәхмәт әйтә һәм Украинада ""халыкны яклау, демилитаризация һәм күп газаплар кичергән төбәктә нацизм барлыкка килү куркынычын бетерү өчен, Украина ирләрендә махсус хәрби операция уздыру карарын ихластан хуплыйбыз"" дип яза мөфти. Русия мөфтиләр шурасы рәисе Равил Гайнетдинисә мөселманнарны бу омга намазында Аллаһтан тынычлык, кешеләрнең гомерләрен саклауны сорап дога кылырга чакырган иде. — Бу минутларда булган хәлләрне йөрәк һәм ан ачысы белән кабул итәбез. Мөфти һәм диндар кеше буларак, бөтен кеше өчен борчылам һәм тынычлык сорап дога кылам. Ислам – тынычлык, дуслык һәм барлык халыкларның хокукый тигезлеге дине. Без, корбаннар булмасын өчен, бөтенесен дә эшләргә чакырабыз. Русия мөселманнары һәрвакыт кешеләрнең гомерен саклау, халыкларыбыз һәм дәүләтләребезнең чәчәк атуы яклы булды, — диде ул. Шулай ук кичә, 24 февральдә Русия патриархы Кириллнизагтагы бөтен тарафларны тыныч халык арасында корбаннар булдырмау өчен барысын да эшләргә чакырган иде. Элегрәк Равил Гайнетдин Русия мөселманнарының ""ЛНР"" һәм ""ДНР""ны тануны хуплавын белдергән иде.2020 елда Тәлгать Таетдин Конституциягә ""дәүләт коручы халык"" турындагы үзгәрешне хуплаган иде. Аның фаразлавынча, бу ""төгәллекләр"" рус теленең бөтен Русия территориясендә дәүләт теле статусына ия булуын нигезләү өчен кирәк. Русия мөселманнарының беренче диния идарәсе патшабикә Екатерина фәрманы белән 1788 елның 22 сентябрендә төзелә. 1789 елның декабрендә Уфада ачыла. Башта ""Уфа (1796 елдан Оренбур) Диния магометаннар законы ыены"" дип атала. Ул Уфа наместнигы Осип Игельстром үтенече белән дин әһелләрен ""сынап"" алар арасыннан патша режимына тугрыларны сайлап алу өчен дәүләт оешмасы буларак оештырыла. Идарә 1917 елга кадәр эшли. Совет чорында да хакимият мөфтиятләрне диндар халыкка үз идеологиясен иткерү, идарә итү максатында куллана. Совет берлегендә дини идарәләр хөкүмәт каршындагы дин эшләре шурасы карамагында була. Совет чоырыннан соңгы Русиядә берничә диния идарәсе эшләп килә: Үзәк диния нәзарәте (мөфти Тәлгать Таетдин), Русиянең Европа өлеше мөселманнары диния нәзарәте (мөфти Равил Гайнетдин), Себер һәм Ерак Көнчыгыш мөселманнары диния нәзарәте (мөфти Нәфигулла Аширов), Русия мөселманнары дини ыены (мөфти Әлбир Крганов). Моннан тыш Татарстанда, Башкортстанда һәм Кавказда үз диния нәзарәтләре бар. Бу дини идарәләр барысы да эшчәнлеген хакимият белән килештереп алып бара. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Тәлгать Таетдин Путинның Украинага каршы сугышын хуплады,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,2776,https://www.azatliq.org/a/31723116.html,2022-02-25T13:47:49+00:00
"Кырым (архив фотосы)Бу хакта аннексияләнгән Кырымда Русиянең ""Бердәм Русия"" фиркасе әгъзасы Наталья Крыжко, ""Үсеш фиркасе"" исеменнән депутатлыкка намзәт булган Александр Талипов һәм ""Таврия берлеге"" итимагый оешмасының элекке итәкчесе урынбасары Лилия Диденко арасында челтәрендә барган фикер алышу вакытында әйтелде.8 декабрьдә Наталья Крыжко Лилия Диденкога мөрәәгать итеп: ""Сарайлы-Кият авылы депутаты Снавер Хәлилов авыл исемен кырымтатарныкына үзгәртү турында имзалар ыя һәм ирле депутатлар бу карарны якын арада авыл ирлегендә ябык утырышта кабул итәргә ыена дигән мәгълүматыбыз бар. Бу чыннан да шулай булса, әйдәгез бу коточкыч хата кылуга каршы бөтен көчебезне куйыйк"" дип язып чыккан иде. 'тагы бу язу астында комментар калдыручылар, мәсәлән Диденко, бу карар артында Русиядә тыелган Кырымтатар мәлесе кулын күрә. Фикер алышуда катнашучы икенче кеше Александр Талипов, моңа каршы тору чарасы буларак, Сарайлы-Кият авылы депутатын вагонга утыртып Кырымнан читкә ибәрергә чакыра. Крыжко хәтта андый депуталар өчен аерым бер вагон табып бирергә вәгъдә итә. Аннан соң фикер алышуда катнашкан Диденко Русия тимер юл ширкәте вагоннарының Кырымнан читкә чыга алмавын искәртә. Моңа каршы ""Бердәм Русия"" фиркасе әгъзасы Наталья Крыжко кырымтатар ирле депутатларын баржага төяп Кара диңгезнең иң тирән иренә ибәрергә тәкъдим итә. Бу хакта язып чыккан. интернет сәхифәсеачыклаганча, Акмәчет районында урнашкан Сарайлы-Кият һәм Аташ-Кият авылларында бер төркем кырымтатарлар Сарайлы-Кият авыл ирлеге депутатларына мөрәәгать итеп, авылларның керешендә тарихи кырымтатар исемнәре белән элмә такталар куюны сораган. Бу тәкъдимне ирле депутатлар кабул иткән. Карар 17 октябрьдә үк кабул ителгән булса да, моңарчы киң билгеле булмаган.1944 елда кырымтатарларны ватаннарыннан сөргәннән соң аларның шәһәр һәм авылларының (кайбер мәглүматларга караганда 1570 авыл) исемнәре урыс телендәге бөтенләй башка исемнәргә алыштырыла. Тарихи атамаларны кире кайтарырга чакырулар әледән әлеяңгырап торсада, Русия ул тәкъдимнәрне кире кагып килә. Узган әйдә, 26 июнь –Кырымтатар байрагы көнеуңаеннан кырымтатар активистлары кырымтатар атамаларына багышланган флешмоб оештырды. Чарада катнашучылар үз кала һәм салаларының тарихи атамалары язылган юлкүрсәткечләре тотып фотога төште. Кырымның тарихи атамаларын таныту максатыннан оештырылган чара мизгелләре Азатлыкфотогалереясендә. Кырымтатар активистлары Байрак көне уңаеннан флешмоб оештырды2014 елда Мәскәү Кырымны аннексияләгәннән соң Украина Югары Радасы сөргенгә дучар ителгән халыкларның хокукларын торгызу кануны чыгарды. Анда Кырымдагы шәһәр авылларга тарихи исемнәрен кире кайтару турындагы маддә дә бар. Восход бистәсе әмият, Внуково – Яшләк, Владимировка – Бай-Кият, Громово – Кыпчак, Далекое – Татар Чагалтае, Зайцево – Муса Али, Марьино – ан-Баба, Ветрянка – Чәркәз, Кумово – Кызылбай, Огни – Бай-Углы-Кыпчак, Ульяновка – Тәүкел-Найман, Чернышово – Угыз-Углы, Чехово – Агай, Изобильное – Көрбәкүл, Зеленое – Татар-Осман, Профессорский уголок – Тырнак, Машино – Татаркөй, Некрасовка – Гөләмбәй итеп үзгәртелергә тиеш. Әлеге канун кабул ителгәннән соң кырымтатар халкы юлбашчысы Мостафа әмилев ""бу канун соңга калып кабул ителде, аның гамәли әһәмитяте хәзер булмас, аның әһәмияте бары Кырым оккупациядән азат ителгәннән соң гына булачак"", диде. Кырымтатар депутатларын Кара диңгезгә батыру тәкъдиме кырымтатарларда башка бер шомлы вакыйганы да искә төшерә. Элекке диңгезче, татар язучысы Миргазиян Юныс 1944 елда кырымтатарларны сөргенгә куганда ике авылның онытылып калганлыгы, бу турыда Сталинга мәгълүм булудан куркып, НКВД хезмәткәрләренең ул авыллардагы кырымтатарларның барысын да баржа белән диңгезгә алып чыгып батырганлыгы турындаязган иде.","""Бердәм Русия"" вәкиле кырымтатар депутатларын диңгездә батырырга тәкъдим итә",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,3689,https://www.azatliq.org/a/28176125.html,2016-12-14T14:34:17+00:00
"фикерләрТатарстан Югары мәхкәмәсе ""Идел буе маньягы""Радик Таһировны гомерлеккә ирегенннән мәхрүм иткән. Бу хакта мәхкәмәнең матбугат хезмәтеиткерә. Мәхкәмә аны 31 үтерүдә, өч тапкыр үтерергә омтылуда, шулай ук 33 тапкыр олы яшьтәге хатын-кызларга һөүм итүдә гаепле дип тапты. Бу инаятьләр 2011 елдан 2012 елга кадәр Русиянең төрле шәһәрләрендә кылынган. Тикшерү фаразынча, Таһиров коммуналь хезмәтләрдә эшләүче булып кыланып ялгыз хатын-кызларның фатирларынаүтеп кергән. Шуннан соң ул аларны кыйнаган һәм буып үтергән, фатирдан акчаларын урлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татарстанда 31 хатын-кызны үтерүдә гаепләнгән ирне гомерлек төрмәгә хөкем иттеләр,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,644,https://www.azatliq.org/a/32871720.html,2024-03-21T14:16:48+00:00
"Республиканың Дәүләт автоинспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә,23 декабрҙә киске сәғәт алтылар тирәһендә Стәрлетамаҡ – Раевка автомобиль юлының 36-сы километрында юл-транспорт ваҡиғаһы теркәлгән. Яҡынсамәғлүмәттәр буйынса, 32 йәшлек водитель Ниссан Кашкай автомобилендә ҡаршы хәрәкәт һыҙатына сығып, унда ГАЗ Некст автомобиленә бәрелә. Юл-транспорт ваҡиғаһы һөҙөмтәһендә сит ил машинаһы водителе алған тән йәрәхәттәренән урында уҡ вафат була, уның 44 йәшлек пассажиры төрлө йәрәхәттәр менән дауаханаға оҙатыла. Хөрмәтле водителдәр, әгәр һеҙ юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен теүәл үтәһәгеҙ, ошондай авариялар ҙа кәмер, аңһыҙ үлемдәр ҙә булмаҫ. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бәрелеш шул тиклем көслө булған.,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0],4,Хәүефһеҙлек,737,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-24/b-relesh-shul-tiklem-k-sl-bul-an-4520126,2025-12-24T18:35:00+00:00
"Рәжәп ҡарттың ҡарсығы, етенсе тиҫтәне уҙып китеүенә ҡарамаҫтан, һис кенә лә йәштәрҙән ҡалышырға уйламай. Донъяһы ла, баҡсаһы ла, тәҙрә төбөндәге бихисап гөлдәре лә ялт итеп тора, аш-һыуы йәштәрҙекенән артыҡ булмаһа, кәм түгел. Ғүмер буйы уҡытыусы булып эшләгәнгәлер, зиһене лә теүәл, үҙенә кәрәк нәмәне бик тиҙ отоп ала. Кеҫә телефоны ла уның - иң модалыһы. Кис булдымы, ҡарты телевизор алдына ҡырын ятһа, ул, ноутбугы артына ҡунып, интернетта ултыра. Ҡамасауламаҫ өсөн ҡолаҡсындарын тығып ала ла, донъяһын онота. Ҡартына бер-нисә тапҡыр: ""Аш бүлмәһенә телевизор алайыҡ"", - тип, инәлеп ҡараны, уныһы тыңламағас, бошоноп тормай, андроидлы телефон алып ебәрҙе. Киноһын да шунан ҡарай, аш йүнәткән арала, ҡолағына тығып, ""Юлдаш""ты ла тыңлай. Йә көлөп ебәрә, йә алып барыусылар менән һөйләшә башлай. Рәжәп ҡартҡа был оҡшап етмәй, әлбиттә. Әүәлерәк әбейе уның янына хет телевизор ҡарарға тип, килеп ултыра торғайны. Ә ул әбейенә ""Көт мине"" менән ""Мөғжизәләр яланы""н күрһәтмәй, эре генә футбол йә булмаһа хоккей ҡарай. Пульт өсөн дә талаш уның мөнфәғәтенә яҙа торғайны. Һәм был уның үҙенә күрә бәҫен күтәреп ебәрер ине. Һуңғы ваҡыт ҡарсығы ауыҙ асып бер һүҙ өндәшмәй. Рәжәп ҡарттың өндәшеүенә лә, тиҙ генә ҡолағынан теге әкәмәттәрен алып тыңлап ала ла, арлы-бирле яуап биреп, ҡолаҡсындарын кире тығыр булып китте. ""Шуға нимә тип әйтәһең инде. Бик эреләнде әле был! "" - үҙаллы һөйләнеп алды ла, елкәһен ҡашып, уйға талды Рәжәп ҡарт. Ҡаланан улым ҡайтһа, һөйләшеп ҡарайым, ҡарсыҡтыҡы кеүек телефонды мин дә ҡуллана алмайыммы ни, тип уйланы. .Ҡарт улының ялға ҡайтҡанын көтөп алды. Аҡсаһын тотторғас, улы күп һөйләнеп торманы: - Була ул, атай! Афарин, донъянан артта ҡалырға ярамай! - тип хуплап ебәрҙе. Был һүҙҙәр ҡарсығына мәрәй ҡайтарғандай тәьҫир итте Рәжәп ҡартҡа. Ул иркен һулап ҡуйҙы. Хәҙер улының киләһе ялын көтөргә ҡала инде. Ҡартының өр-яңы телефонлы булыуы Ғәйниә ҡарсыҡҡа ҡайғы булды, мәшәҡәт өҫтәне: - Әбей, кил әле, хәҙер ҡайҙа баҫайым? Үҙеңдеке һымаҡ миңә лә шуны эшләп бир әле! Ҡара әле, әллә нимә килеп сыҡты? Хәҙер нимә эшләтәйем? - Ә һин ни эшләп белмәгән еренә баҫаһың һуң? Алйыттың бит! Мине әллә һакер тип беләһеңме? - Йә-йә, бызылдамай ғына тағы күрһәтеп бир ҙә. - Кил, бына ҡарап тор. Онотма, бутама. Сөкөрләй-сөкөрләй ҡарсыҡ ҡартына телефон буйынса ликбез үткәрә. Бер аҙналай ҡарт, ҡолағынан төшөрмәй, ""Юлдаш""ты тыңлап йөрөнө. Эш менән булһа ла, тәмәке тартһа ла, хатта. телефонынан айырылманы, кәртә эсендәге эштәре лә ырап киткәндәй тойолдо. .Бер көн кис ҡарт ҡарсығына әкрен генә яҡынлашты ла, мөрәжәғәт итте. Уның радио тыңлап йөрөү менән генә сикләнгеһе килмәй ине, үҙе яратҡан йырҙарҙан исемлек төҙөп, шуларҙы айырым тыңлап буламы икәнлеген һорашты. Икәүләп төн уртаһына тиклем йырҙар һайланылар. Ҡартының балалар кеүек шатланыуы ҡарсығына ла күсте. Ҙур эш башҡарғандай, арып-талып бик ҡәнәғәт йоҡларға яттылар. Иртәнге сәй күңелле генә үтте. Ни тиһәң дә, ҡарттың да, ҡарсыҡтың да бөгөнгә пландары ҙур ине. Ғәйниә ҡарсыҡ әхирәтенә ҡышҡылыҡҡа салат ябырға барырға йыйынһа, Рәжәп ҡарт әле бер кемгә лә әйтмәгән хыялын тормошҡа ашырырға маҡсат ҡылды. Ул да булһа, ҡапҡа төбөнә семәрләп-семәрләп өр-яңы эскәмйә яһап ултыртыу. Иҫкеһе сереп бөткән инде. Ҡарсығы сығып китеү менән байтаҡ ҡына ваҡыт тәмәкеһен көйрәтеп, эшләнәһе эскәмйәне күҙ алдына килтереп, тегендә-бында ятҡан таҡталарын, оҫталыҡ ҡоралдарын барланы. Верстагы янына ут һуҙҙы. Үлсәмдәр алып, киҫеп тә сыҡты. Шул ерҙә уның телефоны иҫенә төштө. Ни өсөн ул кисә ҡарсығы менән төнө буйы көйҙәр һайлап ултырҙы һуң әле? - Хәҙер беҙ уны! - Бысҡан таҡтаһына ҡарап күҙ ҡыҫты ла, телефонын алып, көй ебәрҙе. Ҡолаҡсынһыҙ ғына тыңларға булды. Шундай күңелле, дәртле йыр кәртә эсенә тулды. Боронғо йыр түгел, яңы, заманса. - Үҙебеҙҙең заман йырҙарына етмәһә лә, ҡай саҡ йәштәр ҙә йырлай белә шул, - тип, ҡарт ләззәтләнеп тыңлай-тыңлай эшен дауам итте. Дәртле көй дәрт өҫтәй инде: ҡартыбыҙ ҙа көй ыңғайына ғына хәрәкәт итә. Көй туҡтаны. Рәжәп ҡарт оҫталыҡҡа мөкиббән тотондо. Икенсе көйҙөң аҙағында ғына ул тәүге көйҙөң ҡабатланғанын һиҙеп ҡалды. Шулай ҙа әһәмиәт бирмәне, ҡарсығы бер көйҙө ике тапҡыр яҙҙырғандыр, тип уйланы. Өсөнсө тапҡыр ҙа шул уҡ йыр башланды. Ярай, йырлаһын инде тағы берҙе, матур йыр бит, тип эшен туҡтатманы ҡарт. Дүртенсе ҡатҡа шул уҡ йырҙың яңынан башланғанын һиҙмәй ҙә ҡалды оҫта. Ҡушымтаһын отоп алып, ҡушылып һупалап та ебәрҙе хатта: - Һин - минең осор ҡанат ул, Мин - һинең осор ҡанат. Пар ҡанаттар булып икәү, Осорбыҙ алға ҡарап. Көйҙөң бөткәнен көтмәне, эш ҡоралдарын ситкә ҡуйҙы, бирсәткәләрен систе, телефонын ҡулға алды, блокты асырға маташты, ләкин. өлгөрмәне, теге йыр яңынан ""эшен"" башланы. Рәжәп ҡарт йән-яғына ҡаранып алды, күрше-күлән күҙәтеп тормаһын, йәнәһе. Әһә, тапты! Телефонын икенсе йырға күсерҙе. Моғайын, ҡалған йырҙарҙы сират буйынса тыңлар. Тәмәке тартырға ла туҡтамай, эшенә тотондо. Башлаған эш ырамлы ғына бара, тип ҡыуанды. Тик, һуңғы ҡуйған йыр бөткәс тә, теге тәүге йыр тағы башланды бит: - Иңләп тормоштоң күктәрен, Осорбоҙ алға ҡарап. Рәжәп ҡарт бер килке телефоны яғына ҡарап торҙо, унан ҡул һелтәне, йырлаһын, йәнәһе, бында эш мөһимерәк. Шулай ҙа сираттағы йырҙың башланыуын түҙемле генә көттө. Ләкин өмөтө аҡланманы, тағы теге йыр. Йорт хужаһы ҡулындағы таҡтаһын ҡосаҡлап, верстагы янындағы ултырғыс ролен башҡарған түмәргә ултырҙы. Ике күҙе телефонында. Нимәһен көйләй белмәйем икән мин быны, хәйерһеҙ, ни ҡарсыҡ өйҙә юҡ, тип һуҡрана-һуҡрана баш ватты. Теләр-теләмәҫ кенә таҡтаһын ҡоймаға һөйәне, бирсәткәләрен систе, телефонын блоктан сискәнсе биҙҙерер хәлгә еткән йыр инде нисәнсегә яңғырай. Ҡарт һуңғы түҙемлеген төйнәп, тағы ла кисә йыйған йырҙарҙың исемлегенә баҫты. Исемлектең ҡап уртаһынан башларға булды. Әсәйҙәр тураһында моңло ғына йыр ағылды. Күңеленә шундай ятышлы йыр табыуы ҡартты бөтөнләй тиерлек тынысландырҙы. Хатта үткән быуатта ятып ҡалған бала сағын, атай-әсәйен иҫенә төшөрөп, тәмәкеһен ҡабыҙҙы. Был йырҙы тағы тыңлағыһы килде, яңынан шул йырға баҫты. Тороп таҡталары янына килде. Әллә нисә тапҡыр иғтибарын ситкә йүнәлтеүе арҡаһында ҡайһы таҡтаны ҡайҙа ҡуйырға икәнлекте онотоп буталды. Асыуы килде. Уның ҡарауы, моңло йырҙан һуң, әлеге лә баяғы, ни сәбәптәндер, тағы ла тәүге йыр үҙ нәүбәтендә ""пар ҡанатланып осто"": - Осорбоҙ алға ҡара-а-ап. Осорбоҙ алға ҡара-а-ап. Рәжәп ҡарттың һарыуы ҡайнаны. Ҡайһыныһын ҡайҙа ҡуйырға белмәй торған таҡталарын алып һелтәне, ҡалтыранған тауыш менән: - Хә-ә-әҙер осаһың, мөртәт! Алғааа ҡара-а-ап! - тине лә, асыуынан ҡалтыранған ҡулдары менән телефонын баҡса яғына осорҙо. Телефон өйөрөлөп-өйөрөлөп алыҫҡа барып төшөүгә, ҡарт тертләп ҡуйҙы. - Әрәм иттем, шәйт! - тип ҡысҡырып уҡ ебәрҙе лә һәйкәл кеүек ҡатып ҡалды. Ташҡа төшмәһә ярар ине, тигән уй мейеһен телеп үтте. Күп тә үтмәй, баҡсалағы түтәл араһынан теге йырҙың дауамы ишетелде. Рәжәп ҡарт ҡатып торған еренән терелеп китте. Тирә-яғына алан-йолан ҡаранды ла баҡсаға инеп китте. Быуылып илап ятҡан сабыйҙы йыуатып ҡулына алғандай: - Әү-әү! Остоңмо? Осҡоң килгәнгә остоң инде. Онталмаһаң ярар ине? - Үсәгәндәй һөйләнеп, ҡарт өлтөрәп барып телефонын ҡулын алды. Телефонының төшкән ере ҡуйы кишер түтәленә тура килгән, сыйылмаған да хатта. Әйләндереп алдын-артын ҡарап сыҡҡас: - Малади-и-ис, телефон! Ана шулай хужаң кеүек бул, бирешмә, - тип телефонын маҡтап-маҡтап һүндереп, ҡәҙерләп кенә кеҫәһенә һалып ҡуйҙы ла үҙенә үҙе өндәште: - Әйҙә, Рәжәп, юҡ-бар менән башыңды бутама, башлаған эшеңде бөтөр. Ҡарсығы ҡайтыуға йорт хужаһы иҫке эскәмйәне саҡ алыштырып өлгөрҙө. Яңы эскәмйәһенә ултырып, Ғәйниәһен ҡаршы алды ул. - Әйҙә, әбей, ултыр яныма. - Рәжәп ҡарттың йөҙө май ҡояшындай балҡыны. Эскәмйәнең яңырғанын күреп, Ғәйниә ҡарсыҡ та ихлас ҡыуанды. Ҙур кинәнес менән ҡарты янына ҡунаҡланы. Яңы йышылған ап-аҡ ҡына, ҡарағай еҫе аңҡып торған таҡталарҙы ҡулы менән һыйпауҙан рәхәтлек тойҙо. - Ну, бабай, эшләһәң ҡулыңдан килмәгән эш юҡ та инде, - тип ҡырҡ биш йыл бергә ғүмер иткән ҡартын маҡтап та алды. Унан ҡартына әйләнде: - Тамағыңа ашаныңмы, исмаһам, өйгә инеп? Әҙерләп киткәйнем бит? Һиҙмәй буламы һуң Ғәйниә, һиҙҙе, ҡартының күҙҙәре хатта майланып киткәндәй ҙәһә. - Әллә эстеңме, бабай? Берәйһе килеп киттеме? - Ю-у-уҡ! Һин нимә? - Рәжәп ҡарттың күҙҙәре йоп-йоморо булды. - Әтеү, нимә булды? Ай-һай, нимәнелер әйтеп еткермәйһең. - Бына яңы эскәмйәгә шатланып ултырам, етмәһә, телефондағы йырҙар нисек һуң әле. ""Осорбоҙ алға ҡарап"", тип йырлайҙар, әбей! Бер ни аңламаған әбейен иңенән ҡосаҡланы. Сыҙаманы, үҙе шарҡылдап көлөп ебәрҙе. - Бар инде, бар өйгә ин, ашыңды әҙерлә. Хәҙер инәм. Ҡарт, аулаҡлап, ике ҡулын ике яҡҡа эскәмйәһенең һөйәнгесенә һуҙып һалды ла тирә-яҡты күҙәтте. Йәнәһе, күрегеҙ, ауылдаштар, Рәжәп ҡарттың оҫталығын - бирешмәй әле ул! Шул уйҙарына тағы ла мәрәкәле, серле мутлыҡ менән, ""Осабыҙ алға ҡарап"", тип өҫтәп ҡуйҙы ла, әбейенең ашҡа саҡырыуын көтә-көтә йылмайып ултырыуын дауам итте. Рәшиҙә МАНСУРОВА",Осорбоҙ алға ҡарап,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 1 0 0 0 1 0 0],6,Йәмғиәт,8774,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-09-02/osorbo-al-a-arap-4370836,2025-09-02T20:39:00+00:00
"Аманаттың Бәйләнештә төркөмөндә Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына ҡарата иғлан ителгән конкурсҡа һүрәттәр килеүен дауам итә. 1. Абдуллин Даниил, 9 йәш, Туймазы ҡалаһының Алексей Лысенков исемендәге 3-сө мәктәбе уҡыусыһы. Таня Савичева. 2. Әбсәләмова Элина, Белорет районы Шығай мәктәбе уҡыусыһы. ""9 Май"". 3. Ғәлиуллин Далер, Туймазы районы Серафим ауылының Алексей Лысенков исемендәге 3-сө мәктәбе уҡыусыһы. ""Бөйөк Еңеүҙе ҡаршылағанда"". Аманатконкурстар АманатЕңеү 80",Еңеүҙең 80 йыллығына арналған һүрәттәр килә,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Еңеү,460,https://amanat.su/news/pobeda-80/2025-04-23/e-e-e-80-yylly-yna-arnal-an-r-tt-r-kil-4209940,2025-04-23T15:03:00+00:00
"Дүртенселә уҡыусы Илья Бова футбол уйнарға ярата. Конкурсыбыҙға ул тап ошо спорт төрөн төшөргән. Матур! Дуҫтар, хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, ""Спортты яратам"" һүрәттәр конкурсында ҡатнашыр өсөн гәзиткә 2026 йылдың тәүге ярты йыллығына яҙылырға кәрәк.",Футбол уйнарға ярата,['Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Конкурстар,243,https://yanshishma.com/news/b-ygel-r/2025-11-27/futbol-uynar-a-yarata-4483678,2025-11-27T10:37:00+00:00
"Ансамбль создали весной 2024 года по инициативе руководителя региона. А год назад накануне Дня Республики Радий Хабиров объявил 10 октября Днём курая в Башкортостане. В программе концерта – известные народные мелодии в современной обработке, разножанровые народные песни, башкирские танцы. Их исполняют более 30 музыкантов – специалисты с профильным высшим образованием. Руководителем коллектива является заслуженный артист России, народный артист Башкортостана Азат Аиткулов. После выступления ансамбля Глава республики пообщался с исполнителями. Радий Хабиров поблагодарил кураистов за яркое выступление и рекомендовал подготовить план дальнейшей деятельности ансамбля. Республика готова оказать коллективу необходимое содействие в его реализации. – Очень важно продвигать наше традиционное искусство. Расширяйте концертную программу для выступления на больших сценах. А мы поможем в продвижении коллектива на лучших площадках, – сказал руководитель региона. – И обязательно нужно выезжать в наши города и сёла, знакомить жителей с творчеством ансамбля. Артисты в свою очередь выразили признательность руководству республики за поддержку коллектива и традиционных искусств народов Башкортостана. В беседе с журналистами Радий Хабиров поделился впечатлениями от выступления Государственного ансамбля кураистов. – Мне очень понравилось. Такие номера могут стать одной из визитных карточек нашей республики, – отметил руководитель региона. – Мы видим, что решение создать коллектив кураистов было правильным.",В День курая Радий Хабиров посетил концерт Государственного ансамбля кураистов,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1507,https://tanburz.ru/news/novosti/2025-10-11/v-den-kuraya-radiy-habirov-posetil-kontsert-gosudarstvennogo-ansamblya-kuraistov-4425676,2025-10-11T12:15:00+00:00
"В современном обществе все чаще общение переходит в мессенджеры, онлайн формат. В самом начале школьной жизни важно заложить основы правильной коммуникации между различными участниками общения, социальной коммуникации. Общение – сложный многоплановый процесс установления и развития контактов между людьми (межличностное общение) и группами (межгрупповое общение), порождаемый потребностями совместной деятельности и включающий в себя как минимум три различных процесса: коммуникацию (обмен информацией), интеракцию (обмен действиями) и социальную перцепцию (восприятие и понимание партнера). Г. А. Цукерман выдвинула гипотезу, согласно которой сотрудничество со сверстниками качественно отличается от сотрудничества со взрослыми и так же, как и сотрудничество со взрослым, является необходимым условием психического развития ребенка. Автор рассматривает кооперацию со сверстниками как опосредующее звено перед началом формирования нового действия приработе со взрослым и полностью самостоятельным концом формирования. В более широком смысле коммуникация понимается, как «акт общения, связь между двумя или более индивидами, основанные на взаимопонимании; сообщение информации одним лицом другому или ряду лиц». В младшем школьном возрасте в жизни ребенка все большее место начинают занимать другие люди. Если в конце дошкольного возраста потребность в общении со сверстниками только формируется, то у младшего школьника она уже становится одной из главных. В 7 – 10 лет ребенок точно знает, что ему нужны для общения другие дети. Младший школьник – это человек, активно овладевающий навыками общения. В этот период происходит интенсивное установление дружеских контактов. Приобретение навыков социального взаимодействия с группой сверстников и умение заводить друзей являются одной из важных задач развития на этом возрастном этапе. Во все времена образование и социальная адаптация детей и подростков имеют большое значение. Они становятся основой будущего развития общества и его культуры. Особенную роль играют проекты и инициативы, направленные на построение дружеских отношений между учащимися разных школ. Один из таких проектов – Всероссийский проект «Дружба классами». Он призван объединить усилия учащихся и педагогов для создания дружественной и толерантной атмосферы в школьной среде. Идея этого проекта заинтересовала нас. Было совместное решение – подружить своих учащихся. Это было несложно, так как мы друг друга знали со студенческой скамьи, вместе учились в БГПУ им. М. Акмуллы. Так, в декабре 2023 года началась дружба между «А» классом МАОУ «УГБГ 20 им. Ф. Мустафиной» г. Уфа и «Г» классом МБОУ «Гимназия им. Т. Кусимова» с. Аскарово Абзелиловского района. Инициатором стала Ю. Р. Хисаметдинова, участница Всероссийского форума классных руководителей в Москве. Немаловажным фактором дружбы явилось и то, что оба класса реализуют программу «Орлята России». Заручившись согласием родителей класса, классный руководитель Э. М. Газизова из Уфы отправила список класса, а учитель Ю. Р. Хисаметдинова раздала в произвольном порядке имена и каждый ребенок написал письмо новому другу. Так как в первом классе дети еще только учатся писать, примерный текст учитель написала на доске, а дети добавили свои слова и предложения. Таким образом, завязалась переписка. Долгожданные письма учащиеся гимназии 20 получили перед новым годом. В ответ они решили своим друзьям подготовить новогодние открытки с пожеланиями. Ребята очень волновались, когда подписывали свои открытки. Ведь делали они это впервые! Письма своих сверстников дети читали с интересом. Пытались по почерку определить характер, внешность своих друзей. Это и подтолкнуло к решению обмениваться фото и видеосъёмками класса, с моментами получения и открытия писем, встречаться на телемостах, обмениваться посылками. Развитием проекта стал телемост между школами, где дети пообщались через видеосвязь. Телемост был реализован перед Днем Победы. Орлята гимназии из села Аскарово рассказали о Тагире Кусимове, имя которого носит гимназия. А орлята из Уфы порадовали исполнением песни на военную тематику. Договорились устраивать такие сеансы почаще. Также был объявлен конкурс на самую лучшую эмблему дружбы между двумя классами, в котором активное участие приняли сами ребята. Такое общение, обмен эмоциями, переписка очень важны для детей. Это сплачивает и развивает инициативы, позволяет расширять кругозор детей. Ребенок получает опыт активного социального взаимодействия, регулирует свои навыки коммуникативного развития. Коллектив класса становится еще более сплоченным, у детей появляются общие интересы. Получают новыенавыки – учатся оформлять письма, развивают письменную речь, воображение, учатся выстраивать общение. Классный руководитель получает поддержку родителей, они могут предлагать еще идеи совместной дружбы. В будущем планируем развивать проект «Дружба классами» в различных форматах: обмен книжками; совместные классные часы, литературные вечера; марафоны к памятным датам; возможно даже путешествия друг к другу в гости. Дружба классами – это здорово! Это стимул к развитию не только учащихся, но и преподавателей, родителей. Проект помогает показать нашу огромную страну, свой регион не только на экране компьютера, но и через людей, общение.",Дружба классами – шаг к развитию,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Яңылыҡтар,5235,https://uchbash.com/news/novosti/2024-07-23/druzhba-klassami-shag-k-razvitiyu-3859056,2024-07-23T17:21:00+00:00
"Мине күберәк «Күршеләр»ҙәге геройҙарым аша таныйҙар, исемемде лә Фәнис тип беләләр шикелле. Гастролдәрҙә йөрөгәндә лә, Интернет селтәрендә лә: «Фәнис ҡустым, һаумы? », «Фәнис ҡустым, ҡотлайым», – тип өндәшәләр. Төркөмөмдә комментарийҙар яҙғанда ла Фәнис тип яҙалар хатта. Ә проекттың барлыҡҡа килеүенә пандемия сәбәпсе. Театр ябылғас, ауылға ҡайтып киттек. Тәүҙәрәк, эшһеҙлектән нимә эшләргә белмәйенсә, ауыл яңылыҡтарын телефон камераһына төшөрөп йөрөп күңелгә ниндәйҙер ял алдым. Пандемияға тиклем өләсәһенә ҡунаҡҡа ҡайтҡан ейән тормошонан мәҙәк хәлдәрҙе, вайндар форматында төшөрөп, Интернетҡа һала торғайным. Халыҡ ҡабул итә ине, шуға төркөмдө әүҙемләштерергә тигән уй бар ине. Бер көндө атайым менән олатайымдар (беҙҙә атайҙан өлкән ир кешене олатай тиҙәр) яҙғы ташҡын ваҡытында ағып киткән баҫма урынына матур ғына күпер эшләп ҡуйҙылар. Шул күперҙә Сәлимә менән бер-беребеҙгә ҡаршы йүгереп килгән йә бер-беребеҙҙе күрмәй үтеп киткән булып, төрлөсә этюдтар эшләп, әртисләнеп йөрөгәндә, Сәлимә күпер аша Мәйсәрә әбей булып та атлап китте. Ул Мәйсәрә әбей образын институт сәхнәһендә үк эшләп сығарғайны. Шунан башыма ҡыҙыҡ ҡына бер уй килеп, уның ҡаршыһына мин Ғабдулла бабай булып атланым. Имеш, улар йәш ваҡыттарында бер-береһен яратышып, осрашып йөрөгәндәр һәм бына килеп йылға буйында осраштылар! Имеш, улар әле бер ауылда, күрше генә булып йәшәйҙәр, бер-береһенән һаман өмөттәрен өҙмәгәндәр, ти. Ҡыҙыҡ килеп сыҡты. Интернетҡа һалғас, Мәйсәрә әбей менән Ғабдулла бабай барыһына ла оҡшаны һәм халыҡ ул хәлдең дауамын һорай башланы. Ғабдулла бабайҙың әбейе күреп ҡалмағанмы? Күрһә нимә эшләр ине икән, тип төрлө идеялар ҙа бирҙеләр. Шулай итеп, ҡыҙыҡ күреп кенә төшөргән вайн «Күршеләр» тип аталған күп сериялы мәҙәк хәлдәр проектына әйләнде. Тәүҙә унда Ғабдулла бабайҙың әбейен һынландырҙыҡ, тора-бара Суслик Фәнис, силсәүит Тимур Юлаевич, вахтовик Марсель килеп инделәр, Сәлимә өсөн ноҡот һалыусы Ғөбөрнисә образы өҫтәлде. Ул образдарҙың һәр береһе – айырым бер тарих. Һәр береһенең ҡабатланмаҫ холҡо, асылы бар. Йәшлек мөхәббәтен онота алмаған Ғабдулла бабайҙы ла, булмышы менән мәрхүмә Сайма ҡарсәйемде (атайым яғынан өләсәйемде) хәтерләткән йор һүҙле Мәфтуха әбейҙе лә, йомшаҡ һөйләп, ҡатыға ултыртырға яратҡан силсәүит Тимур Юлаевичты ла, вахтовик Марселде лә яратып уйнайым. Һәр персонаждың холоҡ-фиғелендә күреп белгән ауылдаштарымды, таныштарымды һынландырырға тырышһам да, улар, әлбиттә, йыйылма образдар, сөнки һәр ауылдың үҙ мөхәббәт тарихтары, үҙ «Фәнисе», үҙ «силсәүите», үҙ «вахтовигы» бар. Әйткәндәй, һуңғы арала миңә Марсель тип тә, «вахтовик» тип тә, хатта «О, ХМАО килә! » тип тә өндәшә башланылар. Халыҡ вахтовик Марселде лә яратты. Ғәлиә Кәлимуллина. Илшат Йомағолов исемендәге Стәрлетамаҡ башҡорт дәүләт драма театры актеры Фәнил Ҡарасурин тураһында ҡыҙыҡ мәҡәләне тулы килеш ""Тамаша"" журналының февраль (1-2024) һанында уҡырға була.",«Күршеләр» тип аталған күп сериялы мәҙәк хәлдәр проекты тарихы,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Йәштәр,2861,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-02-21/k-rshel-r-tip-atal-an-k-p-seriyaly-m-k-h-ld-r-proekty-tarihy-3652489,2024-02-21T11:58:00+00:00
"Гафиулла Газиз ""Әһә! "", дияр иде дә, иңнәрен сызганып эшкә керешер иде. Гафиуллада асыл татарда гына була торган, нәселдән нәселгә күчеп килгән төплелек, тирән акыл бар иде. Ул аны һич күрсәтеп йөрмәде, үзен ""мин бит әле менә мондый, мин тегенди"" дип танытулар аңа бөтенләй хас булмады – сабыр, тыйнак, әмма үз эшен яхшы белгән, батыр кеше иде Гафиулла. Азатлык хәбәрчеләре арасында Гафиулла иң осталарның берсе булды, кайчан гына сөйләшмә, аның Азатлык аша тыңлаучыбызга һәм укучыбызга иткерерлек сүзе бар иде. Сәбәбе гади – ул милләтен чын күңеленнән сөйде, бәлаләренә көенде, уңышларына куанып яшәде, гомумән, милләткә хәбәрче булып хезмәт итүне, булышуны, аны үстерүне үзенең олы бурычы итеп күрде. Бу эшне ул дистә еллар буе Азатлык хәбәрчеләре, март 2000Кешене бәяләгәндә татарда ""моның төтене туры чыга"" дигән гыйбарә бар, Гафиулла – һичшиксез шундыйларның берсе. Бу аның бернинди шиксез, шунда ук акны карадан, ялганны – дөреслектән аера алуында да нык чагыла иде. Аңа бу эштә бәлки югарыда телгә алынган тирән акылы да ярдәм иткәндер – мин Гафиулланың беркайчан да үзебездәге хакимият ялганына да, Мәскәүнең тончыктыргыч пропагандасына бирелүен дә күрмәдем. Булмады андый очрак. Кырым мәсьәләсендә булсын, Украинага басып керү булсын, Ватан сугышы дип шашыну булсын – башка татарлар көтүләре белән Мәскәү ялганнарын кабатлап, путиннарга ләббәйкә ырлап утырганда, Гафиулла кыйбласын үзгәртмәде, шашкан массаларга иярмәде. Чөнки ""төтене туры чыга иде"", дөньядагы хәлләргә ул милләт, татар мәнфәгатеннән чыгып карады һәм фәкать шуның аша гына бәяләде. Безнең хәтердә ул нәкъ шундый төпле, иманы какшамас татар кешесе булып калачак. Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Гафиулла Газиз вафатына,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Юғалтыу,1736,https://www.azatliq.org/a/31869655.html,2022-05-26T12:23:40+00:00
"Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығына ҡараған реабилитация үҙәктәрендә лә һаулыҡ мөмкинлектәре сикләнгән 2 меңдән ашыу балаға Яңы йыл кисәләре үткәреләсәк. Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә балалар өсөн шыршы байрамдары ойоштороу мәсьәләһен ҡарағанда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров үҙенсәлекле балаларҙың барыһына ла байрам бүләк итеү маҡсатында Өфөләге «Аксаков шыршыһы» форматын республиканың бөтә муниципалитеттарына таратырға тәҡдим итте. Ундай балаларҙың һаны  20 мең самаһы. Муниципалитет башлыҡтары бындай сараларҙы үткәреү датаһын, ҡатнашыусылар һанын билдәләргә һәм бүләктәр мәсьәләһен хәл итергә тейеш буласаҡ. Сығанаҡ",Үҙенсәлекле балалар өсөн шыршы байрамы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,647,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-11/ens-lekle-balalar-s-n-shyrshy-bayramy-4003669,2024-11-11T16:27:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфадагы ""Марксист түгәрәге"" әгъзаларына террорчы берләшмә төзү һәм террорчылыкны пропагандалау, шулай ук көч куллланып хакимиятне яулап алырга ниятләү һәм корал урлау турындаахыргы гаепләүләр белдерелде. Бу эштә төп күрсәтмәләрне Донбасстагы сугышта Русия яклы фетнәчеләр ягында сугышкан ир биргән, ул да түгәрәккә килә торган булган. Гаепләүләрне пенсионер Юрий Ефимовка, Башкортстан Корылтаеның депутаты Дмитрий Чувилинга, табиб Алексей Дмитриевка һәм ""ДНР""дан ике фетнәчегә –Павел Матисовбелән Ринат Буркеевка белдергәннәр. Тикшерү фаразынча, алар ""террорчы берләшмә оештырган, аның функцияләренә билгеләгән, хәрәкәт эшчәнлеген сер итеп саклау һәм һөүм итү ысулларын уйлап тапкан"", шулай ук ""хакимиятне яулап алырга чакырган материаллар тараткан"". ""Медиазона""язуынча, алар өстеннән Донбасстагы сугышта катнашкан, шушы ук түгәрәккә йөргән украин Сергей Сапожниковике тапкыр күрсәтмәләр биргән. Ир Украинада талауда һәм үтерүдә шикләнелә. Сорау алулар вакытында ул Федераль иминлек хезмәтенә (ФСБ) түгәрәккә йөрүчеләр ""хакимиятне яулап алу, полицияне, сәясәтчеләрне үтерү өчен вазгыятьнең тотрыксызлануын көтә"", дип иткергән. Бу эштә Сапожниковны шаһит итеп калдырганнар. Уфадагы ""Марксистлар түгәрәге""нә өч ""ДНР"" фетнәчесе түгәрәк оешып, ике ел узгач кына килеп кушылганАлар түгәрәккә камуфляжда йөргән, рацияләр кулланган, түгәрәк әгъзаларына кушаматлар таккан, оешманың низамнәмәсен язарга тәкъдим иткән, шулай ук ыелышлар үткәргән һәм анда страйкбол гранатлары шартлаткан диелә. ""Болар барысы да ниндидер уенга охшаган иде, әйтерсең ирләр сугыштан кайткан да, тыныч тормышта яшәүләрен аңлый алмыйча уен уыйный"", дип искә ала түгәрәк әгъзаларының берсе. Ул шул сәбәпле түгәрәктән күп кешенең китүен әйтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Уфадагы ""Марксист түгәрәге"" әгъзаларын террорчылыкта гаепләделәр",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1830,https://www.azatliq.org/a/32319394.html,2023-03-15T12:16:27+00:00
"Төмәндәге Себер татарлары музее23-24 апрель Төмәндә татар төбәк тарихын өйрәнүчеләрнең төбәкара форумы узарга тиеш иде. Төмән өлкәсе итәкчелеге аны тыйган, рәсми сәбәбе – пандемия. Шул ук вакытта Төмәндә мәдәни чаралар киңрәк форматта да уза, читтән килүче сәнгать әһелләренә дә чикләүләр юк, концертлар да булып тора. Азатлык белән сөйләшкән белгечләр фикеренчә, ирле хакимият мондый чаралардан соң татарларда үзаң көчәер дип курка, шуңа аяк чала. Татар тарихын өйрәнүчеләр төбәкара форумының рәсми исеме дә бик яңгырашлы: ул""Себернең төрки-татар мирасы: үткәне, бүгенгесе һәм үсеш перспективалары"" дип аталасы булган. Оештыручылар арасында Дөнья Татар конгрессы, Төмән өлкәсенең милли эшләр комитеты, ""Төмән өлкәсенең татар тарихын өйрәнүчеләр берлеге"" итимагый оешмасы бар. Форумның програмы да әзерләнеп беткән диярлек. Кыскача әйткәндә, Русиянең күп төбәкләреннән килүчеләргә Себернең борынгы башкаласы Чимги-турга, музейларга, Төмән татар мәдәни үзәгенә экскурсияләр, тарихчыларның чыгышлары, пленар утырыш һәм Төмән өлкәсендәге татар итимагый үзәге итәкчеләре белән очрашулар каралган булган. Пленар утырышларда: Азатлык бу форумның ни өчен тыелуы, алга таба ни эшләргә ыенулары хакында ""Төмән өлкәсенең татар тарихын өйрәнүчеләр берлеге"" итимагый оешмасы итәкчесе Зәйтүнә Тычинскихбелән сөйләште. Ул форумны июльдә булырга мөмкин, дип белдерде. Зәйтүнә Тычинских— Мин әлеге мәсьәлә турында Дөнья татар конгрессының Төмәндәге бүлеге рәисе Ринат Насыйров белән сөйләшкән идем, ул Төмәндә шушы эшләрне оештыру белән шөгыльләнде һәм пандемия сәбәпле форумны тыюлары турында әйтте. Андый чараларны икенче яртыеллыктан гына уздырырга ярый дигәннәр. Хәзер без форум июльнең беренче декадасына булыр дип торабыз. Шушы форум белән бергә 24 апрельдә Төмәндә Татар конгрессы бүлекчәсенә 20 тулуны да билгеләп үтү каралган иде. Әлеге юбилейга төбәк тарихын өйрәнүчеләрне дә чакырып зур чара итеп билгеләп үтәрбез дигән идек. Програм да, мәгълүмати хатлар да әзер иде. Татарстан, Свердлау, Курган, Омски, Томски, Новосибирскидан тарихчылар килергә тиеш иде. Дөресен генә әйткәндә, мин ул пандемия белән бәйле режим таләпләрен тулаем белмим. Төмәндә концертлар узып тора бит, Татарстаннан да, башка өлкәләрдән дә киләләр. Без мөрәәгать иттек һәм Төмән өлкәсе итәкчелегеннән менә шундый авап алдык – бар белгәнем шул, диде Зәйтүнә Тычинских. Татарстаннан әлеге форумда катнашырга тиеш булган тарихчы Дамир Исхаковтанда бу мәсьәләгә карата фикерен белештек. Ул пандемиянең бер сылтау гына булуы, чынлыкта сәбәпнең милли яссылыкта ятуы хакында әйтте. Дамир Исхаков— Аны булдырмый калуларының рәсми сәбәбе – короновирус. Ә рәсми булмаган сәбәп – Татарстанның анда керүен теләмиләр булып чыгадыр. Элек тә әйткәнем бар: андагы хакимияттә Казан татарлары Себер татарларын милләтчелеккә өйрәтәләр дигән фикер бар. Себер татарлары без килмәгәндә урыс арасында тыныч кына яшәп яталар, без килеп аларны ялкынландырып китәбез дә, аларда милләтчелек көчәя. Шуңа Татарстанның йогынтысы көчәюен теләмиләр, диде Дамир Исхаков. Ул форумның июльгә күчүе дә төгәл түгеллеге, оештыручыларның гына шул вакытка фаразлап торуы, бу формуны онлайн форматта уздырып булмавы хакында әйтте. — Аның кайчанга күчерелүе турында төгәл датасы юк, үзебез генә шул вакытта үткәреп булмас микән дип торабыз. Анысына да бик ышаныч юк, чөнки бу короновирусның нәрсәгә әйләнәсе билгеле түгел. Ул вакытка әле вазгыять тынычланамы-юкмы, башка әйберләр белән туры килмиме ул. Күчерергә теләк бар безнең, әйе. Ә онлайн уздыру мәсьәләсенә килгәндә, аны алай үткәреп булмый, анда барырга кирәк, диде Исхаков. Ул әйтүенчә, форумда уртача 100-120 кеше, күп дигәндә 150 ләп делегат булырга тиеш булган. Дөнья татар конгрессының Төмән бүлеге итәкчесе Ринат Насыйровбу форумның Төмән һәм Татарстан төбәкләре башлыкларының икътисади, фәнни, социаль-мәдәни хезмәттәшлек турындагы килешүләре нигезендә үткәрелүен, шуңа күрә тәгаен булачагы хакында әйтте. Ринат Насыйров— Төмән белән Татарстан итәкчеләренең үзара социаль-мәдәни хезмәттәшлеге турында килешүе бар, без аны шул килешү нигезендә үткәрергә дигән инициатива белдергән идек. Безнең төбәк бит әле пандемиядән соң ачылмаган, ә бу форум төбәкара булырга тиеш, шуңа аны бераз соңгарак күчерергә тәкъдим иттеләр. Рәсми документы әлегә юк, әмма хакимияттә Төмәнне июльдән ачылачак дип белдерделәр һәм форум да 10 июльгә кадәр узачак дип ышандыра алам. Концертлар – бер әйбер, анда ырчы сәхнәдә генә чыгыш ясый, ә форумда делегатлар үзара якыннан торып аралаша, шуңа бу дөрес булмас, диде Ринат Насыйров.2013 елда, Төмәндә, Русиянең 64 төбәгеннән татарларны ыеп, Федераль Сабантуй узган иде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Төмәндә төбәкчеләр форумы тыелды: татарда үзаң көчәюдән куркумы?,['Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],5,Татарстан,4830,https://www.azatliq.org/a/31169048.html,2021-03-25T11:00:27+00:00
"– Яңы кейем – онотолған иҫкеһе, тиҙәр. Мода 30 йыл арауығында кире әйләнеп ҡайта. Үткән быуаттың ҡырҡынсы йылдарындағы милитари стиле етмешенсе йылдарҙа популяр булған, илленселәрҙә мода тенденцияларын һикһәненсе йылдарҙа күрергә мөмкин ине. – Эйе, моданың ниндәйҙер бер ваҡытта әйләнеп килеүе бар, тик барыбер ҙә ул үҙгәреп, заманға ярашлы булып ҡайтыусан. Мәҫәлән, пинжәк, жакеттарҙы алайыҡ, уларҙы Коко Шанель осоронда ла яратып кейгәндәр, ләкин дәүеренә ҡарап, икенсерәк фасонлы, башҡасараҡ тегелешле булған. Кейемдең ниндәйҙер элементтары һаҡлана, ҡабатлана, әлбиттә, әммә ул тулыһынса шул осорҙоң сағылышы түгел. Бөгөнгө тормошта нимә актуаль – заман баҙарында шул буласаҡ. Хәҙер уны беҙ яңы һүҙ менән – тренд тип йөрөтәбеҙ. Шулай ҙа быйыл ана шул замандағы галстук, күбәләк-бант тағыу модала. Был кейем аксессуарын тап Шанель уйлап таба – ирҙәр галстугын ҡырҡып, ҡатын-ҡыҙ гардеробына индерә. – Лилиә, әйт әле, бөтә кеше лә килешле кейенә беләме? Зауыҡ тойғоһон нисек тәрбиәләргә? Әллә ул тыумыштан биреләме? – Халыҡтың 60-70 проценты дөрөҫ кейенә белмәй, тип әйтер инем, тимәк, күпселек. Төп сәбәбе: ошо өлкәлә махсус  ғилеме булған белгескә, йәғни профессиональ стилисҡа мөрәжәғәт итмәү. Мәҫәлән, теш һыҙлаһа, мотлаҡ табипҡа барабыҙ, бер ҙә өйҙә тешебеҙҙе үҙебеҙ ямамайбыҙ йәки һурмайбыҙ. Бында ла шул уҡ хәл. Тик кешеләр өҫ-башына  шул тиклем битараф. Ә бит барыбыҙ ҙа тиерлек иң тәүҙә кешенең кейеменә, килбәтенә күҙ һалып фекер йөрөтәбеҙ, мәҡәлдәгесә, тышҡы ҡиәфәтенә ҡарап ҡаршы алабыҙ. Кейем – ул һин, тип ҡабатларға яратам шуға. Уның аша кешенең уй-хистәрен, йәшәү рәүешен, холоҡ үҙенсәлеген тоҫмалларға була. Төптән уйлаһаң, кәрәкмәгән кейем-һалымға күпме аҡса сарыф итәбеҙ, магазиндар буйлап сабып ваҡыт юғалтабыҙ, һөҙөмтәлә шкаф тулы әйбер, ә кейергә – юҡ. Стилисҡа мөрәжәғәт итеп, беренсенән, йөҙөңдө асҡан, буй-һыныңа килешкән, эшкә лә йөрөргә яраҡлы әйбер һатып алаһың,  икенсенән, ул һинең өсөн кибеттәрҙән һайлап,  фатирыңа тиклем килтереп ҡуя, өсөнсөнән, үҙеңдең зауыҡлы һәм дөрөҫ образыңды табаһың. Ваҡыт – аҡса, ти был төшөнсәләрҙең ҡәҙерен белгәндәр. Белгес менән эшләү күпме ваҡытты һәм аҡсаны һаҡлай! Нимә генә тиһәк тә, үҙебеҙҙе кейем аша сағылдырабыҙ. Аралашыр, сығыш яһар алдынан кешеләр иң тәүҙә беҙҙең тышҡы ҡиәфәтебеҙҙе күрә. Һуңынан ғына аҡыл кимәлебеҙҙе баһалай. Был – кире ҡаҡҡыһыҙ хәҡиҡәт. Шуға ла мин кейемемә иғтибар итмәйем, нимәгә ул, тиеүселәр ныҡ яңылыша,  һәр кем өҫ-башына үтә лә иғтибарлы булырға тейеш. Зауыҡ тойғоһо тыумыштан бирелмәһә лә, ул ғаиләлә һалынырға мөмкин. Мәҫәлән, үҙ миҫалымда ғына алғанда: әсәйем, уҡытыусы булараҡ, гел ҡупшы, йыйнаҡ, бөхтә йөрөнө һәм мине лә матур кейендерҙе. Бер ҡасан да, икенсе йылға булыр әле, тип ҙурыраҡ әйбер алманы, башҡалар кеүек бер иштән һайламаны. Кеше әйберен дә кейеп үҫмәнем. Шулай итеп, ул, үҙе лә һиҙмәҫтән, күңелемә дөрөҫ орлоҡ һалған һәм ниндәйҙер кимәлдә зауыҡ тойғоһо ла тәрбиәләп, башҡаларҙан айырылып торорға, индивидуум булырға өйрәткән. – Нисә төрлө стиль бар? Ниндәйе йышыраҡ ҡулланылышта? Һинең үҙеңә ҡайһы стиль яҡын? Көндәлек тормошта нисек кейенәһең? – Стилдәр, әлбиттә, күп, беҙгә таныш һәм яҡын булғандары: классика, спортшик, кэжуал. Бөгөн популяр булған һуңғыһы тураһында әйткәндә: кэжуал – ул етди классиканың еңелләштерелгән төрө. Мәҫәлән, ҡәтғи аҡ күлдәк урынына күкһелен кейеү, ниндәйҙер аксессуарҙар ҡулланыу. Хәҙерге заман йәштәренең кроссовкиҙы матур күлдәк, төрлө итәк, джинсыны пинжәк менән бергә, килешле итеп кейә белеүе лә ошо стилгә ҡарай. Ҡатын-ҡыҙ шкафында бөтә образдарға ярашлы кейемдәр булһа, бигерәк  яҡшы. Гел офис өсөн генә түгел, ә әхирәттәр менән осрашыуға, театрға, көндәлек тормошта  кейергә. Бер ҡалыпҡа бәйләнмәйенсә генә үҙ стилеңде булдырыу мөмкин. Шуныһын да билдәләү мөһим: стиль аҡсаға ҡарамай. Бай, брендлы магазиндарға йөрөмәй ҙә, зауыҡлы, матур кейенергә була. Ә үҙемдең гардеробым шулай ҡоролған: ҡайҙа, нимә кейергә, тигән һорау тыумай. Ысын гардероб шулай булырға тейеш.",Сағыу тауис сере,['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0],7,Арҙаҡлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ,3925,https://bashkizi.ru/articles/ar-a-ly-atyn-y-aryby/2025-03-26/matur-keyenge-kil-me-4171137,2025-03-26T15:00:00+00:00
"Казан КирмәнефикерләрБРИКС ыены уңаеннан Казан шәһәренең инфраструктурасына 25 млрд сум тотылган. Бу хакта 25 октябрьдә Татарстан премьер-министры урынбасары Шамил Гафаровхөкүмәттә узган матбугат очрашуында белдерде. — 25 млрд сум тулы сан түгел. Монда федераль һәм республика акчаларыннан тыш, шәхси инвесторлар акчасы күп кертелде. Алар Татарстанга чараны үткәрү өчен финансларын инвестицияләде, — диде ул. Иң зур чыгымнарның берсе — 7,5 млрд сум ""Казан"" халыкара һава аланының яңа перроны төзүгә киткән. Аның төзелеше февраль аенда башланып октябрьгә кадәр дәвам иткән. Гафаров сүзләренчә, аңа кадәр Казан һава аланы берьюлы күп очкыч кабул итәргә әзер булмаган. Моннан тыш, чыгымнар әмәгать урыннарын төзекләндерүгә, инженер челтәрләре алыштыруга, әмәгать транспорты өчен 157 автобус һәм 39 троллейбус сатып алуга киткән. Шулай ук ""Елмай"" балалар паркы төзү, саммит маршруты буенча юллардагы яктырту челтәрен яңарту, тукталыш, йортларның тышкы ягы, юллар, әяүлеләр кичүләрен төзәтү эшләнелгән. Казан кунакханәләрен төзекләндерүгә дә 1 млрд сум тотылган. БРИКС ыенында барлыгы 36 ил һәм шуларның 24 дәүләт башлыгы катнашкан. Рәсми делегациядә 5 255 кеше булган.",БРИКС ыены уңаеннан Казан инфраструктурасына 25 млрд сум тотылган,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1164,https://www.azatliq.org/a/33173470.html,2024-10-25T15:08:10+00:00
". Ул да бик бәхетле ҡатын ине, Тормош ҡорҙо. Үҫте улдары. Атай нигеҙенән айырҙылар, Үҫеп еткәс, тормош юлдары. Һис кем уйламаны һуғыш уты Тоҡаныр, тип, ошо заманда, Ватан һуғышының шаңдауҙары Ишетелә ине һаман да. Ҡәһәр генә һуҡһын был һуғышты, Күпме ергә ҡайғы еткерә; 200 - лө ""ауыр"" табуттарҙы Иптәштәре өйгә килтерә. Бөрйән ҡаялары ыңғыраша Ҡарағайҙай улдар ауғанда, Ҡарурмандар шаулай, ҡайғыларҙан Ямғыр булып, йәштәр яуғанда. - Көн - төн ҡабатлаған доғаларҙы Ишетмәнеңме ни, әй, Аллам! Тере килеш көткән инем дә бит, Табуттарҙа ҡайттың һин, балам! Берәү, икәү. һаман арта бара Бөрйәнемә килгән ҡорбандар. Һуңғы төйәктәрҙе аҡ ҡар ҡаплай, Тыуған ерҙең ҡары - юрғандай. Илай Әсә. Өмөт осҡондары Күңел төптәрендә ярала. Башҡа балаҡайҙар һау булһындар, Ишет, ишет мине, әй, Алла! . Төн уртаһы. Ауыл, ҡала йоҡлай. Йоҡо алмаҫ Әсә күҙҙәрен. Ирендәре мәңге шыбырларҙар, Улым, балаҡайым, һүҙҙәрен. Флүрә Маликова шиғыры.","БӨРЙӘН ҠАЯЛАРЫ ЫҢҒЫРАША, ҠАРАҒАЙҘАЙ УЛДАР АУҒАНДА.",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Шиғриәт,916,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-09-02/b-ry-n-ayalary-y-yrasha-ara-ay-ay-uldar-au-anda-4370702,2025-09-02T17:25:00+00:00
"Саллынан Әлмәткә бара торған автобуста урыным яулыҡлы ҡатын менән йәнәш тура килде. Үҙем дә диндә булғанлыҡтан, һүҙебеҙ тиҙ ялғанып китте. Һәм шул юлда ул миңә йән тетрәткес бер ваҡиға тураһында һөйләгәйне – ғибрәт өсөн, уны уҡыусыларға ла еткерәһем килә. ""Мин беренсе синыфҡа һуғыш алдынан керҙем, – тип һөйләп китте ул. – Элекке мәсет бинаһында уҡый инек, уҡытыусыбыҙ – ситтән килгән бер ҡатын. Беренсе көндә үк ""А"" хәрефен үттек. ""А"" хәрефенә ниндәй һүҙҙәр беләһегеҙ? "" – тип һораны уҡытыусыбыҙ. Балаларҙың ҡайһыныһы – ""алма"", ҡайһыныһы, ""ат"", тине, ""аҙбар"", ""арыш"", ""ағай"", тип әйтеүселәр ҙә булды. Мин – дини ғаиләлә үҫкән оялсаныраҡ бала инем, өндәшмәнем. Уҡытыусы апай минең янға үҙе үк килеп: – Ә һин ""А"" хәрефенә башланған ниндәй һүҙ беләһең? – тип һораны. – Аллаһ, – тинем мин. Быны ишеткәс, уҡытыусым, ҡорт саҡҡан кеүек, ҡапыл ситкә тайпылды ла, ыҫылдап: – Был һүҙҙе башҡа телгә алаһы булма! – тине һәм: – Йә, ""А"" хәрефенә ниндәй һүҙ беләһең? – тип һорауын тағы ҡабатланы. Ҡурҡыуымдан телем көрмәлеп, мин тағы ла: – Аллаһ, – тинем. Өс тапҡыр шулай һораны, өсөһөндә лә шулай яуап бирҙем. Шунан уҡытыусым әсе тауыш менән: – Совет мәктәбендә ""Аллаһ"" һүҙе була алмай, был – ҡоротҡослоҡ! – тип ҡысҡырып ебәрҙе. Ә мин, әллә ҡайҙан үҙемдә көс табып: – Апай, был бит мәсет, Аллаһ йорто, – тинем уға. Был һүҙҙәрҙән һуң уҡытыусы апай асыуынан ҡалтырай уҡ башланы, дәрес онотолдо. ""Тағы ла бер тапҡыр, ""Аллаһ"", тиһәң, мин һинең телеңде киҫәм! "" – тип олоно. Шунан ул балаларҙы торғоҙоп, сафҡа теҙҙе лә, мине ҡаршыларына баҫтырып: – Балалар, был мулла ҡалдығының битенә төкөрөгөҙ, Аллаһын оноторлоҡ булһын! – тип әмер бирҙе. Һәм уҡыусы балалар, берәм-берәм килеп, минең битемә төкөрҙө, күрше малай ғына төкөрмәне. – Ә һин ниңә төкөрмәйһең? ! – тип һораны унан уҡытыусы. – Ҡурҡам, Аллаһ һуғыр, – тине күрше малай. – Бында тағын бер дин ҡалдығы бар икән әле! Ҡайҙа Аллаһ, нишләп һуҡмай? ! – тип, уҡытыусы апай, ҡотороноп, синыф буйлап йөрөп алып китте. Мин, битемдәге төкөрөктәрҙе еңем менән һөртөп, илай-илай баҫып торам. Шул саҡ көтөлмәгән хәл булды. Уҡытыусы бер серек иҙән таҡтаһының бер яҡ башына баҫҡан, ахыры – ул, һайғағынан ысҡынып, икенсе яғы менән уҡытыусының башына килтереп бәрҙе. Апай, ""аһ"" итеп, таҡтаһы менән бергә мәсеттең иҙәне аҫтына йығылып төшөп китте. Беҙ, ҡотобоҙ осоп, йүгереп барып аҫҡа ҡараныҡ – тәрән баҙҙан уҡытыусы апайҙың: ""Аллаһ. Аллаһ. "" – тип ыңғырашҡаны ғына ишетелә ине. – Аллаһ һуҡты, – тине күрше малай. Беҙ бер нәмә тип тә өндәшмәнек. "" ғибрәт тарих Аллаһ.",Аллаһ һуҡты,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,2491,https://agideljurn.ru/articles/common_material/2025-03-10/alla-u-ty-4150945,2025-03-10T12:01:00+00:00
"Бер яктан, Шәһри Болгарны инетрнетта, мәгълүмат чаралары аша һәм шулай ук кайбер галимнәр дә элекке православ ирләр дип дәллилләргә тырышсалар, икенче яктан, шул тирәләргә урыс гыйбадәтханәләре төзеп аңа христиан рухы өрергә тырышалар. ""Күпләр ничек кенә уйламасын, әмма Болгар православ шәһәр. Анда православие тамырлары тирәнгә китә, чөнки болгарлар килгәнче - гасырда анда этник славяннар яшәгән. Шуңа православ урыслар монда татарларга кадәр инде күптән яшәгән, дипязанигездә Болгарны пропагандалаган бер интернет сәхифә. Кайберләре монда Имән Кискә (Именьковский) культурасын искә ала. - гасырда Урта Идел буе, ягъни Самар өлкәсе, Татарстан, Ульян өлкәсе тирәләрендә әлеге мәдәнияткә караган кабиләләр яшәгәнлеге әйтелә. Әлеге мәдәният үз исемен Лаеш районында урнашкан Именьково авылыннан алган. Имеш гасырның икенче яртысында бу урыннарга болгарлар килгәч, Имән Кискә культурасына караучылар юкка чыкканы әйтелә. Аларның кемнәр булганы турында төрле бәхәсләр бара. Рафаил ХәкимовТарих институты мөдире, тыюлыкны төзекләндерү белән шөгыльләнүче ""Яңарыш"" фондының экспертлар шурасына кергән Рафаил Хәкимов Болгар Батуханның башкаласы булганлыгын әйтә. ""Имән Кискә культурасы кемгә кагыла, анда нинди халык яшәгәнен беркем дә белми. Ул борынгы Иран халкына карыйдыр, әмма ул урыска берничек тә кагылмый. Ул вакытта урыс, гомумән, славян юк иде. Алар әле Сербия артында яшиләр иде. Без бүген күргән Болгар яки хәрабәләр алар инде Батухан заманында корылган. Аларда православиягә кагылышлы берни дә юк. Булган чиркәүләр Русия империясе чорында гына салынган. Болай ул инде безнең башкала"", ди Хәкимов. Хәкимов чуашларның болгарлардан килеп чыгышында хаклык барлыгын әйтә. ""Әмма анда берничә кабилә булган. Сувар дигәне инде чуашка туры килә. Болгар матурланды, ЮНЕСКОга керттеләр, эш эшләнде. Аның тирәсендә үз-үзен күрсәтергә теләүчеләр бар. Шул гына"", ди ул. ""Славян урыс дигәнне аңлатмый""Бу өлкәгә кагылышлы фәнни эш язган тарихчы Искәндәр Измайлов Болгарда борынгы вакытта славян телле халыклар яшәгән һәм шул славяннарны урыслар белән бәйләү тырышлыклары булуын әйтә. ""Әмма славяннарга шул ук чехлар да керә. Аларның урыска ни катнашы бар. Монда бәлкем славян телендә сөйләшкән кешеләр яшәгәндер дә, әмма бу әле алар урыс дигәнне аңлатмый. Безгә билгеле булганча, әлеге кешеләр бик катлаулы телдә сөйләшкән. Беларус һәм Литва чигендә кайбер авылларда әле шул телдә сөйләшүләр булган, әмма аларны урыслар бөтенләй аңламаган. Искәндәр ИзмайловЧуашларга килгәндә, бу инде күптәнге сөйләшү. Анда шулай ук юкны бар итеп күрсәтү тырышлыклары күренә. Чуашлар гасырга кадәр мәүси булган һәм алар мөселман Болгары мирасына берничек тә бәйле түгел. Шуңа күрә алар тел нигезендә без болгарлар, ә динне югалттык, чөнки татарлардан качтык дип бара. Әгәр сез монгол татарлары һөүменнән качкансыз икән, сезнең бу татарлар булдырган һәйкәлләргә ни катнашыгыз бар дияргә кала? Шуңа бу мираска дәгъва кылмагыз. Гыйбадәт йортларына килгәндә, шәһәр читендәге чиркәүләр - гасырда булган, әмма ул, мөгаен, әрмәннәрнеке булгандыр. Анда шулай ук монофизит зираты да булган. Монда аларның зиратлары һәм анда сакланган кабер ташлары да бар. Болгар туристик үзәккә әйләнү сәбәпле, бөтенесе үзенеке итмәкче. Үзләрендә булдырыр урынга, алар әзерне генә алырга тели. Чуашстанда мондый һәйкәлләр гомумән юк"", ди ул. ""Казаклар бистәсе"" төзеләБу көннәрдә тарихи тыюлыктан тугыз чакрымлап ераклыкта гына Ржавец авылында ""Казаклар бистәсе"" (""Казачья слобода"") төзеп яталар. Бу эшләргә Болгардагы Изге Авраамиевски чиркәве атакае, Казан-Татарстан митрополиясенең казаклар белән эшләү бүлеге башлыгы Анастасий Головин итәкчелек итә. ""Казаклар бистәсе""нең макеты""Без гыйбадәт кылу урыны (часовня) төзедек инде. Мунча да салдык. Алар барсы да агачтан. Бүген тагын һәркайсы 40 дүрткел метр булган дүрт бура бурадык. Алары өйләр өчен. Бакча утырта башладык, аның өчен ике грант оттык. Балалар мәйданчыгы да сатып алдык. Мөгаен, 15-20 процент (бистәнең) әзер дип әйтергә буладыр"", ди Головин. Аның сүзләренчә, ""Казаклар бистәсе"" 1,5 һектар ирне биләячәк, әле күп нәрсәләр төзисе бар. Бу ирләр чиркәүнеке түгел, ә Болгардагы казаклар оешмасы аны озак вакытка арендага алган, ди Головин. Болгар тыюлыгы тирәсендә чиркәү рухы аңкып торган корылмаларның барлыкка килүен татар-мөселманнар күңелләре белән авыр кабул итәргә, ханлык чорларында монда тормыш хәзерге тыюлык булган урыннарда гына түгел, ә тирә-юньдә дә кайнаган дип уйлаучылар да булырга мөмкин. Әлеге итди мәсьәләгә килгәндә, Головин бу эшләрдә чиркәүнең катнашын йомарга, бистәнең теге йә бу дингә, милләткә карамавын белдерергә тырышты. Анастасий Головин""Мин аны тулысынча христиан рухында димәс идем. Казаклар оешмасы үзләренең низамнамәләре нигезендә урыс православ чиркәвенә дә карамый. Мондагы казаклар әмгыятендә православлар булган кебек үк, мөселман-татарлар да бар. Шуңа күрә часовня белән янәшә тагын ни дә булса төзү турында уйлашырбыз. Бәлки берәр стелла, йә башка нәрсә кую турында мондагы имам белән сөйләшербез. Без аны (бистәне) теге йә бу дингә, милләткә карамаган итеп, ә ил бердәмлеге рухында күрәсебез килә"", ди Головин. Гиннес рекордлар китабына кертелгәндөньядагы иң зур Коръәнкитабы хәзер Болгарда саклана. ""Казаклар бистәсе""дә үз чиратында ""иң-иң""нән калышмаска тырыша. Монда Гиннесның рекордлар китабына кертелердәй дөньядагы иң зур кылычны ясап куймакчы булалар. ""Аның нихәлдә икәнен әйтә алмыйм, бу кылыч белән казаклар шөгыльләнә"", диде Азатлыкка Головин. Кылычның туристлар әлеп итү өчен уйланган проект икәнлеген дә өстәде ул. Нурулла ГарифТарихчы Нурулла Гариф Шәһри Болгар тирәсендә ""Казаклар бистәсе"" коруны бүгенге Русия итәкчелеге алып барган сәясәт белән бер төендә дип белдерә. ""Без бүгенге көндә Русиянең сугыш чоры яисә аңа әзерлек алып барылган вакытында яшибез. Чикләрнең кагылгысыз булганлыгын раслаган дөньяви кагыйдәләр 1945 елдан соң беренче тапкыр бозылды. Мин Украинада барган вакыйгаларны әйтәм. Моны Америка да, Украинадан соң алгы фронтта калган Европа илләре дә кичермәячәк. Украина һәм Кырым вакыйгаларында бер кемдә артка чигенергә ыенмый. Алда, без белмәгән әлләни төрле әзерлекле һәм уйланылган планнар бардыр әле. Шул сәбәпле бүгенге көндә Русия дәүләте тарафыннан алып барылган сәясәткә туры килгән барлык чаралар да хуплана һәм яклана. Шул исәптән ""Казаклар бистәсе"" кебекләре дә. Аңа ризасызлык белдерә башласалар, каршы килүчеләр белән прократура шөгыльләнәчәк. Казакларны туплау эше кебек алымнар бигрәк тә мөселманнар яшәгән төбәктә алып барыла. Алар үз артларында яклаучы буларак дәүләт структуралары торгаын яхшы аңлый һәм моннан файдалана. Вакыйгалар бик тиз үзгәрү сәбәпле, иртәге көннең нинди үзгәрешләр алып киләсен фаразлау кыен түгел. Көннән-көн иктисади кыенлыклар да чабудан ныграк тарта. Иктисади авырлык чагында эшләп ашаү, көндәшлек заманы килә. ""Казаклар бистәсе"" үз көнен ничек күрер? Киләчәктә аларның ничек яшәүләрен, үзләренең тотышын күрергә кирәк. Алар татарның тибрәлгән бишеге Болгар төбәгендә үзләрен ничек тотар, нинди сәясәт алып барыр? Без моны күрергә тиеш. Аннан чыгып нәтәиләр ясалыр"", ди Нурулла Гариф. Головин исә үз ягыннан ""Казаклар бистәсе""ндәге гамәлләрне Русия президенты хуплаганны әйтә. ""Казаклар бистәсе""ндәге часовняга ""Донской"" Изге Ана иконасы куелачак һәм ул анда иң изге әйбер булачак дип белдерелә. ""Без аны (иконаны) Мәскәүдәге монастырьда Русия президенты һәм Патриарх катнашында изгеләштердек. Русия президентына без үзебезнең кайдан һәм нинди максат белән килүебезне дә әйттек. Бу проект (""Казаклар бистәсе"") аның игътибарында"", ди Головин.",Матурланган Болгар урысларның да күзен кызыктыра,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Татарстан,7475,https://www.azatliq.org/a/26871192.html,2015-03-02T04:00:49+00:00
Хисаметдинова Илгенә Илнар ҡыҙы. Бөрйән районы Байназар мәктәбенең 5 а синыфы уҡыусыһы. Минең Әсәйем Аманат 2024,Оҙаҡ йәшә әсәкәйем!,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,112,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/o-a-y-sh-s-k-yem-4021839,2024-11-24T17:09:00+00:00
"Чиләбедә Һизб ут-Тәхрир эше нигезендә гаепләнүче мөселманнар (архив фотосы)Петицияавторы - танылган хокук яклаучы, Кеше хокуклары өчен (За права человека) хәрәкәте рәисе Лев Пономарев. Террорчылыкта нахакка гаепләнүче мөселманнарны эзәрлекләүне туктатуны таләп итәбез дип аталучы мөрәәгать Русия президенты Владимир Путинга адресланган. Мөрәәгатьтә Хизб Ут-Тәхрирне террорчы оешмалар исемлегенә кертүче 2003 елгы карарны гамәлдән чыгару таләп ителә. ""Очрашканда дин турында фикер алышкан өчен йөзләгән мөселманга карата инаять эше ачылды. Башта төрмә мөддәтләре бик озын булмаса, 2013 елда ""Террор оешмасы эшчәнлеген оештыру яки шундый оешмада катнашу"" дип аталучы 205.5 нче маддә кабул ителгәннән соң 24 елга кадәр иректән мәхрүм итүләр башланды. Элеккечә, хөкем ителүчеләрнең берсе дә теракт оештыруда гаепләнми"" диелә петициядә. Анда шулай ук Мемориал хокук яклау оешмасы мәгълүматлары да китерелә. Аңа караганда, инде 197 кеше хөкем ителгән, шуларның 50 се 10-15 елга иректән мәхрүм ителгән, 58 кеше – 15 елдан артык. Мәсәлән, 2018 елның 30 июлендә Уфада 20 кеше кулга алынып, аларга 5 елдан 24 елга кадәр иректән мәхрүм итү әзалары билгеләнде. Иң зур әза алучылар – 20-24 ел – террор оешмасы оешма оештыруда, дәүләт хакимиятен басып алырга маташуда гаепләнә. Басып алырга омтылу исә – бөтендөнья хәлифате оештыру турында фикер йөртү, фикер алышу. Гаепләнүчеләрнең берсе дә үз гаебен танымады, моннан тыш күпчелек үзенең ""Хизб ут-Тәхрир""гә катнашы булуын инкарь итте һәм берсенә дә чын террор һөүмнәре әзерләү яки башкача көч куллану очракларына бәйле гаепләү китерелмәде. ""Шушындый ук хәлләр бөтен Русиядә күзәтелә. Казанда, Әлмәттә, Мәскәүдә, Петербурда, Махачкалада. Түбән Новгород, Чиләбе, Самара, Сарытау өлкәләрендә, Ханты-Манси автоном бүлгесендә, Башкортстанда һәм Кырымда. Кырымда бөтенләй аерым очрак: Украинада ""Хизб ут-Тахрир"" эшчәнлеге тыелмаган. Кырым Русиягә кергәч, тыныч кына яшәп, эшләп, балалар үстереп яткан кешеләр мизгел эчендә автоматик рәвештә террорчылар исемлегенә эләкте. Аларны кулга алулар, иректән мәхрүм итүләр башланды, туганнары һәм аларны яклаучы дуслары эзәрлекләнә башлады, хәтта бу кулга алуларны һәм мәхкәмәләрне яктырткан хокук яклаучылар һәм журналистлар эзәрлекләнде"", ди Пономарев. Ул 2003 елда кабул ителгән ""фаигале мәхкәмә хатасын төзәтергә"" чакыра. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.",Интернетта Хизб Ут-Тәхрирне террорчы оешмалар исемлегеннән чыгаруны таләп итүче петиция чыкты,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,3069,https://www.azatliq.org/a/30241873.html,2019-10-29T08:57:03+00:00
"Халыҡ-ара фестивалдә Элвин Грей, Ильсия Бәҙретдинова, Бишбармак оркестры,  Зәйнетдин, Акимхан Маженов һәм Аҡбота Көснәдин, Нәзифә Ҡадырова, Айҙар Ғәлимов,  Иҙрис Ғәзиев, Рөстәм Ғиззәтуллин,   һәм Азамат Тимеров, Фәдис Ғәниев һәм Лилиә Биктимерова, Фәрүәз Урманшин һәм Резеда Әминева, Гөлназ Асаева һәм Вилли, Зинира һәм Ризат Рамазановтар, Рәсул Ҡарабулатов, Азат Йыһаншин, Иҙел Нурғәлин, Эдуард Хөснөтдинов, Сәғиҙулла Байегет, Гөлсөм Бикбулатова, Рамазан Биккинин, Ильнур Рамазанов, Ли Шию, Ф. Гәскәров исемендәге дәүләт академия бейеү ансамбле һәм башҡа популяр артистар сығыш яһай. Махсус ҡунаҡ – А төркөмөнән Р. Рамазанов. Сирек быуат йыл дауамында «Юлдаш» - республика рупорына әйләнгән радио, халыҡты тәүгеләрҙән яңылыҡтар менән таныштыра, яңы закондарға аңлатма бирә, һайлау кампанияларында ҡатнаша, сәсеү-урыу эштәрен яҡтырта,  иҡдисад, ауыл хужалығы, юлдар торошо, социаль тормош, еңеүҙәр һәм проблемалар тураһында һөйләй, мохтаждарға ярҙам итә, донъяға һибелеп йәшәгән милләттәштәрҙе берләштерә, хәйриә акциялары ойоштора, матур  йолаларҙы, телде, рухты һаҡлай, тарихты оноттормай, шул уҡ ваҡытта заман менән бергә атлай, тимәк Башҡортостандың айырылғыһыҙ бер өлөшө булып эшләй һәм йәшәй. Шуның өсөн дә уның юбилейы - бар халыҡ байрамы. «Беҙҙең көндәлек хеҙмәтебеҙ, тәүлек әйләнәһенә эшләгән эфир, тапшырыуҙар һәм йырҙар, һөйөүебеҙ – барыһы ла тыңлаусыларыбыҙ өсөн. Беҙ был көндөң «халыҡсан» радионың тыңлаусылары күңеленә йондоҙло ҡунаҡтар менән генә түгел, 25 йыл дауамында оҙата килгән моңло йырҙар, иҫтәлекле бүләктәр, йылы мөхит, илһамландырыр  осрашыуҙар менән хәтерҙәрендә ҡалыуын теләйбеҙ. Барығыҙҙы ла беҙҙең уртаҡ байрамда көтәбеҙ, -тиҙәр ойоштороусылар. - Беҙ бергә! »",«Юлдаш»дуҫтарын йыя!,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 1 1 0 0],6,Яңылыҡтар,1689,https://agideljurn.ru/news/novosti/2025-09-24/yuldash-du-taryn-yyya-4400941,2025-09-24T21:56:00+00:00
"менюсында ""Хәләл"" тамгасы, КазанТатарстандагы әмәгать туклану челтәре үзенең ризыклары хәләл булуын кире какты. Бу атнада ""Мулла из-за угла"" Телеграм-каналы ( –""Кентакидан кыздырылган тавык"") челтәренең берсендә хәләл азык-төлек сатылуын хәбәр итте. Югарыдагы фотодан күренгәнчә, Казанның иләкле бистәсендәге ашханә менюсында ризыкларның хәләр булуын раслый торган билге бар. Анда гарәпчә һәм урысча ""хәләл"" дип язылган. Кыздырылган тавык сату белән көн күрүче челтәр шәригать нигезендә чалынган мал белән эшләү теләген өч ел элек белдергән иде. Бу мәсьәлә ның төбәк мөдире Андрей Распоповһәм Татарстан мөселманнары диния нәзарәте карамагындагы Хәләл комитетының ул чактагы рәисе Марат Низамовочрашуында күтәрелде. Тик ""Хәләл"" комитетының хәзерге итәкчесе Ирек иһаншиниләкле бистәсендә ачылган ашханәгә хәләллекне раслаучы сертификат бирелмәвен белдерде. Комитетның рәсми белдерүендә: ""Ам Рест"" (ның Русиядәге идарәсе - ред. ) ширкәтенә хәләллеккә туры китерү таләпләре исемлеген иткердек. Тик әлегә ның хәләлгә сертификатлаштыру үткәне булмады. Үткән очракта, Хәләл комитетының махсус билгесен урнаштырырга рөхсәт биреләчәк, диелгән. Хәбәр матбугат чараларында таралгач, ашханә менюсында ""хәләл"" дигән тамга юкка чыкты. иләкле бистәсендәге туклану пункты мөдире Никита Беловта Азатлыкка: ""Кызганыч, бездәге ризык хәләл түгел"" дип иткерде. ""Хәләл"" тамгасы бетерелгән меню челтәренең матбугат хезмәте чыгарган белдерүдә кайбер ашханәләрдә хәләл менюны быел булдыру нияте язылган. ""Хәләл ашханә ачылгач махсус билгеләр урнаштырылачак. Тавык белән безне Агросила ширкәте (аның хуасы – Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиевнең туганы, ""Сетевая компания"" итәкчесе Илшат Фәрдиев– ред. ) тәэмин итәчәк, аларның хәләллекне раслаучы сертификаты бар"", диелгән.",ел азагына Татарстандагы кайбер ашханәләрендә хәләл ризык булдырмакчы,['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1756,https://www.azatliq.org/a/30149787.html,2019-09-06T09:06:20+00:00
Салауат районы Миәшәгәр мәктәбенең синыф уҡыусылары  башҡорт теле дәресендә хәситә төшөрөү серҙәрен белде.,Дәрес барыһына ла оҡшаны,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Хаттар,106,https://yanshishma.com/articles/be-g-kilg-n-khattar-an-/2025-04-20/d-res-bary-yna-la-o-shany-4205349,2025-04-20T00:15:00+00:00
"Ошоға бәйле, Бөрйән районы Дәүләт автоинспекцияһы хеҙмәткәрҙәре Яҡтырып күрен! тип аталған иҫкәртеү акцияһы ойошторҙо. Акция сиктәрендә юл хәрәкәтендә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла ҡараңғы ваҡытта яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элементтар ҡулланыу кәрәклеге хаҡында иҫкә төшөрҙөләр. Был ябай аксессуарҙар хатта насар күренеүсәнлек шарттарында ла водителдәргә йәйәүлеләрҙе күрергә мөмкинлек бирә һәм ғүмерҙе ҡотҡара ала. Акция барышында йәйәүлеләрҙең иғтибарын тәүлектең ҡараңғы ваҡытында өҫ кейемендә яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элементтарҙы ҡулланыуҙың мөһимлегенә, шулай уҡ юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен ҡәтғи үтәүгә һәм юлда үҙ-ара ихтирам итеүгә йүнәлттеләр. Сарала ҡатнашыусыларҙың барыһына ла тематик иҫтәлектәр, яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элмәк тапшырҙылар һәм хәүефһеҙ юлдар теләнеләр. Л. Алтыншина, инспектор.","""Яҡтырып күрен! """,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,803,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2025-11-26/ya-tyryp-k-ren-4482718,2025-11-26T15:00:00+00:00
"Арыҫлан менән Шәрип ауылдары араһында Әсе ялан тип аталған ерҙә күлдәр күп булыуы, урыны-урыны менән һаҙлыҡ, кендеккә тиклем күрән үләне үҫеүе хәтерҙә. Шулай уҡ ерек, муйыл, балан, ҡарағат, йәмшегән ағастары күп үҫте. Ҡырҡ йыл элек унда аҡсарлаҡтар оя ҡора ине. Малай саҡта йомортҡаларын йыйып, биҙрәлә бешереп ашағаныбыҙ хәтерҙә. Тиҫтәләгән шишмә аға, еләк-емеш йыйырға күп әбейҙәр шунда йөрөй торғайны. Бер көн Бәғиҙә инәй менән Закирә инәй муйылға баралар. Биҙрәләрен тултырырға күп тә ҡалмай, Закирә инәй ҡайтырға ыңғайлай. Шул саҡ ағастан шыуып төшөп барған көрән төҫтәге йыуан йыланды күреп, ҡысҡырып ебәрә. Ҡурҡыштан ике инәйҙең дә ҡулдарынан биҙрәләре төшөп китә. Ҡайтҡас, күршеләренә самауыр йыуанлыҡ йылан күреүҙәре тураһында һөйләйҙәр, үҙҙәре өр-яңы ике биҙрәләре яланда ятып ҡалғанына ҡайғыра. Ике-өс аҙна үткәс, күрше Исмәғил ағай менән бер инәйҙең улы һыбай менеп, шул ерҙе эҙләп китә һәм теге биҙрәләрҙе табып ала. Күп ара ла үтеп өлгәрмәйҙәр, аттары нимәнәндер өркөп сабып китә. Шул ыңғайҙа Самат ағай аттан биҙрәһе-ние менән осоп төшөп тә ҡала. Исмәғил ағай иһә биҙрәһен төшөрөп ебәрмәҫ өсөн атының ялына йәбешә. Самат ағай муйылын арлы-бирле тултыра ла, йәйәүләп китә. Аты байтаҡ сабып барғас, күл янында туҡтала. Нимәнән өрккәнен белергә тип теге урынға кире барған ағай йыуан йыландың һаҙлыҡҡа инеп китеүен күреп, өнһөҙ ҡала. Исмәғил ағай тип ҡысҡырам тиһәм, тауышым сыҡманы, тип һөйләй ул һуңынан. Ҡайтҡас, күршеләренә, ысынлап та, ҙур йыланды күреүен шаҡ ҡатып һөйләй. Шул ерҙән бер нисә шишмә ҡушылып, Арыҫлан ауылы эргәһенә етеп, Нөгөш йылғаһына ҡушыла. Шул урындан биш йөҙ метр самаһы алыҫлыҡта ҙур түңәрәк күл бар. Уны тәрән, төпһөҙ тиеүҙәре хәтерҙә. Күл эргәһендәге ҡалҡыулыҡта ауыл зыяраты урынлашҡан. Июль айында күл тирәләй Нуриәхмәт ағай бесән сабырға төшә. Ул күп тә сабып өлгөрмәй, ҡапыл һыу болғанып китеп, тулҡыны  күтәрелгәнен күреп ҡала. Ағай ҡулындағы салғыһын ташлап ҡаса. Аждаһа йыланы тигәндәре шул булғандыр, күҙгә бер ни күренмәне, үҙемдең иҫән ҡалыуым мең артыҡ булды, тип һөйләй ул  һуңынан кешеләргә. Был хәлде Ишбулды ағайға мулла күршеһе һөйләгән булған. Яңылышмаһам, уның исеме Нурмөхәмәт булырға тейеш. Бик уҡымышлы кеше ине, моғайын, уйлап сығармағандыр, тине Ишбулды ағай. Лена Хайруллина.",Сәйер хәлдәр булған элгәре.,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,2241,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-11-16/s-yer-h-ld-r-bul-an-elg-re-4011419,2024-11-16T18:12:00+00:00
"Особое внимание - почетным гостям мероприятия - ветеранам педагогического труда, чьи имена стали символами преданности профессии: Ф. К. Асадуллина, Г. М. Мухамедьянова, Л. И. Мурманская, В. А. Мозговой. Встреча стала значимым событием, посвященному сохранению памяти о великом прошлом нашей страны и передаче традиций патриотического воспитания молодому поколению. Участники встречи обсудили актуальные вопросы развития системы образования, поддержку ветеранских инициатив и укрепление сотрудничества между общественными организациями и органами власти. Председатель Башкирской республиканской организации Профессионального союза работников народного образования и науки РФ Е. Р. Хаффазова подчеркнула особую роль ветеранов в развитии образовательной системы региона, поблагодарила их за многолетний труд и вклад в воспитание молодого поколения. Выразив глубокую благодарность за личный пример самоотверженности и преданности делу, она отметила, что именно благодаря усилиям ветеранов образование продолжает оставаться важнейшим приоритетом в жизни общества. Встреча завершилась общим пожеланием развивать лучшие традиции отечественной школы образования и совместно двигаться вперед ради процветания нашего общего будущего.",Особое внимание ветеранам педагогического труда,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1223,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-24/osoboe-vnimanie-veteranam-pedagogicheskogo-truda-4210975,2025-04-24T10:23:00+00:00
"Йәйҙең иң оҙон көндәренең таңын ҡаршылағанығыҙ бармы? Быйыл, мәҫәлән, йәйҙең иң оҙон көндәренең береһе 22 июндә көн оҙонлоғо 17 сәғәт 13 минутты тәшкил итеп, ҡояш 04 сәғәт 41 минутта ҡалҡып, 21 сәғәт 54 минутта әүен баҙарына китте. Ҡояш календарь буйынса тәғәйен ваҡытта ҡалҡһа ла, таң унан күпкә ир-тәрәк беленә, ер өҫтө яҡтыра башлай. Был миҙгелде халыҡта ""таң һарыһы"" тип атайҙар. Шулай итеп, шартлы рәүештә алынған 22 июндең таң һарыһында ниндәйҙер дәүләттең, ҡайһылыр икенсе дәүләт менән сигенә яҡын урман аҡланында таңғы ысыҡҡа мансылған япраҡ аҫтарында күбәләктәр ойой, йәғни, ат лөғәтендә әйтһәк, юшай икән, ти. Был саҡта әле ҡоштар ҙа йоҡоһонан уянмаған, һанда-һаяҡ ҡына өкө һупылдауы, таңғы урман әтәсе ҡурпысыҡ ҡурпылдауы ғына ишетелеп ҡала. Әммә был тауыштар таң һарыһының айырылғыһыҙ элементтары, йәғни йән эйәләренең таңғы ойоуына һис тә ҡамасауламай. Ошондай илаһи мәлдә, Ҡояш апайҙың сыҡҡанын һәм йылмайғанын көтөп тә тормаҫтан, күбәләктәр араһындағы бер тыңлауһыҙ һәм шаталағының ҡанаттарын бер-икене елпеп ебәреүе була, уның сигналы ""Домино принцибы"" буйынса аҡландағы барлыҡ күбәләк халҡына тарала һәм тағы ла 40-50 минут самаһы йоҡларға тейеш булған күбәләктәр аҡлан тултырып осорға тотона. Күбәләктәр үҙ нәүбәтендә аҡландың барлыҡ бөжәктәр донъяһын йоҡонан мәлһеҙ уята. ""Домино принцибы"" күҙ асып йомған арала барлыҡ урманға тарала һәм ҡоштар донъяһын да хәрәкәткә килтерә. Бөжәктәр менән туҡланыусы ваҡ ҡоштар - бөжәктәргә, ваҡ ҡоштарға аусы ҡоштар ябырыла. Аусы йыртҡыс ҡоштарҙың әүҙемлеге ерҙәге ваҡ йәнлектәрҙе, ваҡ йәнлектәрҙең хәрәкәте йыртҡыс хайуандарҙы ҡуҙғыта. Йыртҡыс хайуандар хәрәкәте үҙ нәүбәтендә таңдан урманға сыҡҡан йә таң ашырып урман таңын аңдыусы һунарсыларҙың ҡомарын уята. Уларҙың мылтыҡтарынан бирелгән залп үҙ нәүбәтендә яҡындағы дәүләт сигенең уяуҙан да уяу һаҡсыларын һиҫкәндерә. Ярай әле, һиҫкәндереп кенә ҡалһа, әгәр ҙә автоматик режимға ҡуйылып, таңғы 6-ла һүндерелергә тейешле булған ракета ҡоролмалары телгә килмәһә. Ҡыҫҡаһы, ""Күбәләк эффекты""н, үҙем аңлағанса, иң ябай һәм тупаҫ формала, шартлы рәүештә аңлатып бирергә тырыштым да инде. Беҙҙең күҙгә күренмәгән, космоэнергеттар теле менән әйткәндә, нескә пландағы хаотик донъяның ошондай ""Күбәләк эффекты"", ""Домино принцибы"" күренештәрен атай-олатайҙарыбыҙ элек-электән аңлаған, күҙәткән һәм ошо рәүешле барлыҡҡа килгән дә инде ""Һеҙҙә утын киҫелһә, беҙҙә юнышҡы төшә"" әйтеме. Мин йәйҙең иң оҙон көндәренең береһе булған 22 июнде шартлы рәүештә генә килтерһәм дә, был да юҡҡа ғына түгелдер. Нимә генә булмаһын, Гитлер тап ошо көндөң таңында беҙҙең илгә ҡаршы һуғыш башлаған. Кем белә, бәлки уның иҫәбенсә, ""Көтөлмәгәнлек факторы"" менән ""Күбәләк эффекты"" араһында ла бер бәйләнеш барҙыр. Сөнки иң оҙон көндөң төнө лә иң ҡыҫҡаһы була. ""Көтөлмәгәнлек факторы"" философияның көтөлмәгәнлек категорияһы - ""Күбәләк эффекты""ның бойомға ашыу формаһы ғыналыр, ә был эффекттың йөкмәткеһе ""сәбәп-эҙемтә""-""эҙемтә-сәбәп"" сылбырынан торған комплексты тәшкил итә. Был үҙ нәүбәтендә халыҡ ижадындағы ҡыҙыҡлы бер һамаҡты хәтерләтә: Әп-ши, сумаҙан, Әбей битен йыумаған. Әбей битен йыуыр ине, Ҡомғанда һыу булмаған. Ҡомғанда һыу булыр ине, Ҡыҙы һыуға бармаған. Ҡыҙы һыуға барыр ине, Көйәнтәһе булмаған. Көйәнтәһе булыр ине, Атаһы яһамаған. Атаһы ла яһар ине, Лесник ағас бирмәгән. Лесник ағас бирер ине, Аҡсалары булмаған. Аҡсалары булыр ине, Сауҙалары уңмаған. Сауҙалары уңыр ине, Һатыр нәмә булмаған. Шуға күрә был әбей Бөгөн битен йыумаған. Донъяла барған бер ваҡиға ла, хатта күбәләктең ҡанат елпеүе лә эҙһеҙ үтмәй. Хатта бер кешенең хилафлығы өсөн дә бар кешелек яуап бирә. Ҡайҙалыр һуғыш сыҡһа, һыу баҫһа, нефть вышкалары шартлаһа, был ҡаза шунда уҡ бар донъяға уртаҡ булған аҡса берәмектәрендә сағылыш таба һәм бының өсөн бар кешелек тинләп булһа ла үҙ өлөшөн индерә, түләй башлай. Тимәк, донъяла барған барлыҡ ваҡиғалар өсөн барыбыҙ ҙа берҙәй үк яуаплы. Әйтеүҙәренсә, биржаларҙа, банктарҙа долларҙың йә евроның нисәлер тингә йә һумға ҡапыл артыуы йә кәмеүе арҡаһында аҡса эшләп ҡалырға тырышыусылар донъяның ҡайһылыр урынында ер тетрәүен, һуғыш сығыуын теләй икән. Бертольт Брехттың Мамаша Куражы һуғыш теләгән кеүек. Билдәле булыуынса, Кураж йылдарҙа Европала барған һуғышта үҙенең арбаһы менән кәсеп итеп йөрөй, Пушкиндың табут яһаусыһы һымаҡ. Кураж һуғыштарҙың тынып торған сағын яратмай, ҡайғыра, сөнки ул саҡта кеше үлмәһә, уға табыш килмәй башлай. Кешеләрҙең бәхетһеҙлегендә үҙенә байлыҡ туплаусыларҙың барыһын да Мамаша Кураж тип атарға була. ""Һеҙҙә утын киҫелһә, беҙҙә юнышҡы төшә"" әйтеме, шулай итеп, бар донъяны, кешелекте киләсәк өсөн берҙәй үк яуаплылыҡҡа саҡырыусы иҫкәртеү ҙә һымаҡ яңғырай. Ә инде милләтте һаҡларға өндәүсе асылын Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғарипов үҙенең ошо шиғыр юлдарында бик асыҡ итеп әйтеп биргән: Ил бәхете менән бәхетле бул, Ил ҡайғыһы менән ҡайғылы. Иң ҙур бәхетһеҙлек булыр ине Шул ҡайғынан һиңә айырылыу. Әхмәр ҒҮМӘР-ҮТӘБАЙ.","""Күбәләк эффекты""",['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Йәмғиәт,4863,https://henek.info/articles/common_material/2025-07-29/k-b-l-k-effekty-4330474,2025-07-29T10:40:00+00:00
Элиза Сөләймәнова. Ейәнсура районы Башҡорт Үргене мәктәбе уҡыусыһы.,Ура! Ҡар яуа,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",67,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-11-20/ura-ar-yaua-4015771,2024-11-20T09:30:00+00:00
"Основная цель проведения Съезда — это вовлечение молодых ученых в решение важнейших задач развития общества и нашей страны. Съезд советов молодых ученых и студенческих научных обществ проводитсяежегодно по поручению Президента Российской Федерации и включен в число мероприятий Десятилетия науки и технологий (2022–2031 годы). Деловая программа форума состоит из более чем 50 мероприятий. Программа представляет собой не только дискуссионные форматы сессий с представителями государства, руководителями научных организаций и университетов и ведущими учеными, но и содержит обширную практическую часть: каждый день для участников запланированы мастер-классы и проектная работа по темам «научной политики» страны. Ключевым мероприятием Съезда станет пленарное заседание «От глубин традиций — к вершинам технологий», которое пройдет сегодня,  2 июля в 12:00 в Конгресс-холле «Торатау». Участники дискуссии обсудят историческое и современное разнообразие системы организации науки в нашей стране и то, как это разнообразие способствует поставленной Президентом Российской Федерации и закрепленной в Стратегии научно-технологическом развития задаче — опережающему движению к технологическому лидерству нашего государства. Отдельное внимание в рамках дискуссии будет уделено траектории молодого ученого в научном коллективе, как работающего в вузе или в научной организации, так и на предприятии, и его роли в достижении технологического лидерства нашей страны. В съезде примут участи порядка 2000 ученых России, в том числе их новых регионов (ДНР, ЛНР, Запорожская и Херсонская области). Также заявки на участие подавались из Белоруссии, Китая, Азербайджана, Казахстана, Узбекистана, Армении и Кыргызстана. Среди гостей форума  — представители федеральных, региональных и отраслевых советов молодых ученых, студенческих научных обществ, лауреаты премии Президента Российской Федерации в области науки и инноваций для молодых ученых, молодые ученые-получатели мер государственной поддержки, руководители и участники молодежных лабораторий, выпускники программы развития кадрового управленческого резерва в области науки, технологий и высшего образования, а также студенты и аспиранты со всей страны. Организатором Съезда выступает Координационный совет по делам молодежи в научной и образовательной сферах Совета при Президенте Российской Федерации по науке и образованию (Кор Совет). Мероприятие проводится при поддержке Министерства науки и высшего образования Российской Федерации. Съезд в Уфе проводится при поддержке Правительства Республики Башкортостан. Какрассказалнакануне на пресс-конференции в агентстве «Башинформ» председатель Корсовета Никита Марченков, форум нацелен на три задачи - донесение до молодых ученых информации о научно-технической политике России, сбор идей и инициатив, а также координация научных сообществ молодых ученых. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В Уфе сегодня начинает работу Всероссийский съезд молодых ученых,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Хикәйә'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 1],5,Аңлатма,2963,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-02/v-ufe-segodnya-nachinaet-rabotu-xiii-vserossiyskiy-s-ezd-molodyh-uchenyh-4297852,2025-07-02T09:00:00+00:00
"Башҡорт атын маҡтар, этен маҡтар, ҡатынын маҡтамаҫ тиһәләр ҙә, ғәзиз ҡатыныңдан йән аҙығы булған йылы һүҙҙе йәлләүҙе аңламайым мин. Ҡатын-ҡыҙҙың тәбиғәте менән дә үтә лә нескә һәм хисле булыуын иҫбатлап тороу күрәкмәйҙер, улар бер һүҙҙән, бер иркә ҡараштан сәскә ата, унан шул яҡшы кәйефе менән бөтөн өй эсен бәхетле итә ала торған сихри заттар бит. Ғорур булғансы бәхетле булаһын, тип уйлайым мин. Яҙмыштар ҡыҙыҡ бит ул, боронғолар әйтмешләй, бер-береһенә яҙған кешеләр ниндәй генә юлдарҙан киткәндә лә, уларҙың һуҡмағы үҙ белдеге менән килеп киҫешә. Беҙҙең дә шулай булды. Кәләшем Зөһрә Мәғәсүм ҡыҙы Өфөлә республика дауаханаһында минең ике туған апайым менән эшләй. Апайым операцион шәфҡәт туташы булған был ҡыҙҙы оҡшатып, килен итергә хыяллана. Хәл белергә һуғылған мине лә, әйҙә бер уңған ҡыҙ менән таныштырам, тип тартҡылай. Мин баш тартам. Үҙемә кәләште үҙем һайлап аласаҡмын, тип эре һөйләшәм. Шулай, бер ҡайтырға сыҡтым. Автобусҡа билеттар юҡ, ваҡыт һуң. Һуңғы сиктә ҡиммәт хаҡҡа бер шәхси автобусҡа саҡ эләктем. Шунда ингәс тә бер ҡыҙҙы аңғарып ҡалдым, быға күҙ ҡырыйы менән ҡарап бара торғас тамам ғашиҡ булдым. Әгәр башҡа берәйһе ошондай хәлде һөйләһә, моғайын, көлөр инем. Ултыра торғас был ҡыҙҙың телефонына шылтыраттылар. Таныш исем, таныш адрес хаҡында һөйләшә былар. Ҡыйыулыҡ табып, һүҙ ҡуштым. Һөйләшеп киттек. Баҡһаң, икебеҙ бер адресҡа китеп барабыҙ икән. Апайым таныштырам тигән шәфҡәт туташы булып сыҡты был. Хәҙер инде 14 йыл шул ҡыҙ минең һөйөклө ҡатыным, балаларымдың әсәһе. Ярайһы ғына йәшәп ташлаған кеүек булһаҡ та, мин уға тап шул саҡтағы кеүек яратҡан күҙҙәр менән бағам. Миңә ундағы бар нәмә лә оҡшай, үҙ, хатта бер аҙ пырылдап ҡыҙып китә торған яғы ла бик яҡын. Тура һүҙле булыуы, ярҙамсыллығы, туғандарымды тартып тороуы, өлгөрлөгө, яҡшы әсәй була белеүе – барыһы ла уның асылын биҙәп тороусы матур яҡтары ғына. Ҡала үҫһә лә, ауыл ҡатыны булып гөрләтеп донъя көтә. Килен булып төшкән йылды уҡ ҡул салғыһы менән киҙәнеп йөрөп бесән сабып аптыратҡайны барыбыҙҙы ла. Бөгөн дә ул ҡар өҫтөндә ҡаҙан ҡайнатыр, итәк тултырып балалар үҫтерер, иренә терәк-таяныс була белер башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың бер өлгөһө булып тора. Ҡатыныңа ҡайырылып ҡара әле һин дә, дуҫ. Ул да һинән ошондай иғтибар көтәлер бит. Әйт иркә һүҙҙәреңде, йәлләмә һәм өйөгөҙгә бәхет килер. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Фәнил Бүләков: ИРКӘ ҺҮҘЕҢ ЙӘЛЛӘМӘ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],4,Йәмғиәт,2445,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-08/f-nil-b-l-kov-irk-e-y-ll-m-3674132,2024-03-08T19:03:00+00:00
Йыл һайын 3 сентябрҙә илебеҙҙә Терроризмға ҡаршы көрәштә теләктәшлек көнө билдәләнә. Ул 2005 йылда барлыҡҡа килде.,Донъя – изгелек буяуҙары менән һүрәттәр конкурсы,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Конкурстар,114,https://yanshishma.com/articles/b-ygel-r/2025-08-25/don-ya-izgelek-buyau-ary-men-n-r-tt-r-konkursy-4360460,2025-08-25T12:53:44+00:00
"Парлы һандуғастар Радмир менән Каринаның матур ғаиләһендә өсөнсөгә ҡыҙ бала тыуған! Бәпес ҡайтты, бәпес ҡайтты, Өйөбөҙҙә ҡояш ҡалҡты: Аҡ биләүҙә серле йомаҡ, Илауы ла моңло һымаҡ. Беҙ Хәсәновтар ғаиләһен ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Бәпес һау-сәләмәт булһын, атай-әсәһен ҡыуандырып үҫһен! Беҙ хәҙер күп балалы ғаилә. беренсе ҡыҙыбыҙ 2017 йылғы, исеме Мәликә, икенсе ҡыҙыбыҙ Мирабела 2021 йылда донъяға килгәйне. Шулай итеп, һәр дүртенсе йыл ғаиләбеҙгә шатлыҡ өҫтәп, бәпестәр тыуа, - тип шатлығы менән бүлеште бәхетле атай. Ғаилә башлығы – Радмир Хәсәнов Ҡала мәҙәниәт һарайында бына инде ун йыл солист. Кәләше Карина ла вокалист, ул Химиктар мәҙәниәт һарайында эшләй. Йырсылар ғаиләһе МХО-ға арналған хәйриә концерттары ла ҡуя. Кәләшем әлегә бәпәй менән ултыра, шуға артабан был концерттарҙы мин үҙем ойошторормон, - ти Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Радмир Хәсәнов. Фотола Хәсәновтарҙың бәхетле ҡаиләһе. Фото ғаилә архивынан.",Һөйөнсө!,['Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя' 'Башҡортостан'],[0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],4,Аңлатма,926,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-10-24/y-ns-4440808,2025-10-24T19:20:00+00:00
"Глава Башкортостана также ознакомился с ходом реконструкции действующих спальных корпусов и благоустройством территории. Директор санатория Р. Р. Бадретдинов отметил, что продолжается строительство отделения урологии и колопроктологии, кафе-столовой на 120 посадочных мест, лыжероллерной трассы протяженностью 1,5 км. После капитального ремонта в пятом спальном корпусе создали комфортабельные условия. Кроме того, завершили реконструкцию административного здания. – В годах мы открыли лечебно-диагностический и спортивно-оздоровительный комплексы, провели сертификацию комплекса питания, расширили штат врачей узких специальностей, внедрили дополнительно 22 вида диагностических исследований и физиотерапевтических услуг, капитально отремонтировали столовую. Инвестиции в основной капитал с 2022 года составили свыше 300 млн рублей, – пояснил он. В планах у руководства здравницы – капитально отремонтировать котельную, здания биологических очистных сооружений и канализационного коллектора в рамках Стратегической программы развития учреждения до 2025 года. На торжественном собрании Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров поздравил сотрудников санатория «Красноусольск» со знаменательным событием и вручил государственные награды. – Сегодня «Красноусольск» по праву – флагман санаторного комплекса республики, один из лидеров курортной медицины страны. Уникальные целебные свойства башкирской природы, высокое качество услуг, достойный сервис, современные методы реабилитации принесли вам заслуженный успех и признание. За такими достижениями стоит огромный труд вашего замечательного коллектива, – сказал руководитель региона Р. Ф. Хабиров. – Санаторий в очередной раз отмечен на Всероссийском форуме «Здравница», став обладателем сразу трёх золотых медалей и высшей награды «Лучшая здравница-2024». Руководитель региона высоко оценил вклад учреждения в пополнение бюджетов разных уровней и создание новых рабочих мест. – «Красноусольск» также оказывает поддержку детским, образовательным, социальным организациям. Особая вам благодарность за помощь в формировании гуманитарных конвоев для участников специальной военной операции, – отметил Глава республики. – Слова благодарности – и директору санатория Рамилю Рафаиловичу Бадретдинову, который сформировал замечательный коллектив, вдохнул новую жизнь в здравницу. Мы видим замечательные преобразования, которые происходят с 2022 года. У нас есть определённые планы по развитию учреждения, которые предполагают решение текущих и стратегических задач. Директор санатория «Красноусольск» Р. Р. Бадретдинов выразил признательность руководству республики за поддержку и поблагодарил коллег за плодотворную работу.",Глава Башкортостана Р. Ф. Хабиров поздравил коллектив санатория «Красноусольск» со 100-летием здравницы,['Дин' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Файҙалы эштәр,2659,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-08-15/glava-bashkortostana-r-f-habirov-pozdravil-kollektiv-sanatoriya-krasnousolsk-so-100-letiem-zdravnitsy-3887422,2024-08-15T20:29:00+00:00
"Ике ҡатын ҡоҙоҡтан һыу алалар ине. Улар янына өсөнсөһө килде. Һәм шунда ҡарт бабай ҙа таш өҫтөнә ял итергә ултырҙы. Бына ҡатындарҙың береһе икенсеһенә былай тине: — Минең улым үҙе етеҙ, үҙе көслө, бер кем дә уны еңә алмай. — Ә минең улым һандуғас һымаҡ матур итеп йырлай. Ундай тауыш бер кемдә лә юҡ. Ә өсөнсөһө бер һүҙ ҙә өндәшмәне. — Ниңә һин улың тураһында бер һүҙ ҙә әйтмәйһең? — тине ҡарт. — Минең улымда иҫ китерлек бер ни ҙә юҡ. Ҡатындар биҙрәләрен тултырып һыу алдылар ҙа ҡайтып киттеләр. Ә ҡарт улар артынан эйәрҙе. Ҡатындар баралар-баралар ҙа ял итәләр. Ҡулдары ауырта, һыуҙары сайҡала, арҡалары һыҙлай. Ҡапыл уларҙың ҡаршыһына өс малай йүгереп килеп сыҡты. Уларҙың береһе тәгәрмәс һымаҡ әйләнә башланы. Ҡатындар аптырап ҡалдылар. Икенсеһе шундай итеп йырлай, әйтерһең, һандуғас һайрай. Ҡатындар йотлоғоп тыңлайҙар. Ә өсөнсөһө әсәһе янына йүгереп килде лә уның ауыр биҙрәләрен алып ҡайтып китте. — Йә, беҙҙең улдарыбыҙ нисек? — тип һорайҙар ҡатындар ҡарттан. — Ә ҡайҙа һуң улар? — тип яуап бирә ҡарт. — Мин берегеҙҙең улын ғына күрәм! В. Осеева. Улдарҙы, уллыларҙы бөгөнгө матур көн менән ҡотлайбыҙ!",УЛДАР,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,1109,https://tamasha-rb.ru/articles/obshchestvo/2025-11-22/uldar-4478066,2025-11-22T17:19:00+00:00
"Сара Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты бинаһында филология фәндәре докторы, профессор, Рәсәй Федерацияһының Һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре Фирҙәүес Хисаметдинова исемендәге кабинетты асыуҙан башланды. Тантанала Башҡортостан Республикаһының Мәғариф һәм фән министрлығы вәкилдәре, республиканың юғары уҡыу йорттары ғалимдары, Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙының балалары, туғандары, яҡташтары, күренекле яҙыусылар, республиканың ҡала, район мәктәптәре педагогтары, студенттар ҡатнашты. Конференцияла күренекле шәхестең аспиранттары, сараға онлайн ҡушылған Төркиә, Ҡаҙағстан ғалимдары, Яҡут (Саха), Татарстан республикалары, Мәскәү, Новосибирск һ. б. ҡалаларҙың фән белгестәре, яҡташтары Фирҙәүес Ғилмитдин ҡыҙы Хисаметдинованың милләтебеҙ, илебеҙ, донъя фәне өсөн башҡарған һанап бөтөргөһөҙ эштәре, тәрән белеме, юғары мәҙәни кимәле, ҡыйыулығы, донъя кимәлендәге сараларҙың иң көтөлгән ҡунағы булыуы тураһында һөйләне, уның мәшһүр аҡыл эйәһе булыуы хаҡында тәрән ихтирам менән иҫкә алды. Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙы Хисаметдинованың етәкселек осорондағы бихисап яңы эштәре, яңы алымдары, туған телде һаҡлау һәм үҫтереү өлкәһендәге хеҙмәттәре хаҡында һоҡланып һөйләне улар. Башҡорт фольклорсы-ғалимы, сәсәниә Розалия Солтангәрәева матур иҫтәлектәре менән бүлешеп, ҡобайырын әйтте. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университеты етәкселеге, ил кимәлендәге сара ойоштороп, оло шәхесебеҙгә тәрән ихтирамын, хөрмәтен белдерҙе. Бөгөн сарала ҡатнашыусыларҙың барыһының да күңелендә милләт әсәһенә рәхмәт хистәре тулышты. Әбйәлилдең талантлы ҡыҙы, тәрән аҡыллы һоҡланғыс шәхес хаҡында киләсәктә күп яҙылыр, уның фәнни эштәренең тәрәнлеге байҡалыр әле. Халҡың өсөн ҡылған хаҡ эштәрең халыҡ күңелендә, ғалимә!",Фирҙәүес Ғилметдин ҡыҙы Хисаметдинованың тыуыуына - 75 йыл,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 1 1 0],7,Файҙалы эштәр,1770,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2025-02-20/fir-es-ilmetdin-y-y-hisametdinovany-tyuyuyna-75-yyl-4130606,2025-02-20T19:45:00+00:00
"Атайымдың тағы ла бер һөнәрен телгә алмау яҙыҡ булыр – ул оҫта һунарсы ла ине. 1948-се йылдың ҡышында, мылтыҡһыҙ-ниһеҙ биш бүре алған. Һунарға бәйле мажаралары ла етерлек. Бына шуларҙың бер нисәүһе. Охотсоюзда ағза булып тора һәм билдәләнгән күләмдә һалымын түләп, тире тапшырыу (ҡуян, төлкө, бүре тиреләре) буйынса заданиеһын үтәп барған. Башмаҡ хәтле ике бүре алғыр эттәре (волкодав) булған. Ҡышҡы һалҡындарҙа иртә таңдан, эттәрен эйәртеп, йәйәүләп сығып китә ине, тип хәтерләй торғайны, әсәйем. Бер ваҡыт шулай, бер бүрене ҡыуып килә торғас, эттәре ҡамап ала, көҙ көнө була был хәл. Эттәр бүре менән алыша, атайым да урталарында йөрөй һәм нисектер уңайлы мәлен тура килтереп, бүренең елкәһенән эләктереп алыуы була, бүре һыуға һикерә, атай ҙа бүрене ысҡындырмай, елкәһенән матҡып тотҡан килеш һыуға һикерә һәм шулай бергә йөҙөп китәләр ҙә, атайым уны һыуға батырып, тонсоҡтороп үлтерә. Икенсе бер осраҡта атай һунарҙа йөрөй, Балкан исемле эте алдан бара, шулай бара торғас, йүгереп ағас араһына инеп китә, күп тә үтмәй, мылтыҡ тауышы ишетелә, атай йүгереп барһа, Балкан үлеп ята, эргәһендә мылтыҡ тотоп ике урыҫ йөрөй. Атай килгән ыңғайына тегенең мылтығын урталай һындырып ырғыта ла, икеһен дә ауылға алып килеп, контораға индереп, акт төҙөтә. Балкан һунар эте булғанлыҡтан страховать ителгән була, страховкаһын түләтеп ала. Ә браконьерҙар Орск ҡалаһынан килгәндәр, эт күкһел төҫтә булғас, бүре тип уйлап атҡандар. Ә бер ваҡыт һунарҙа, эте бүре эҙенә төшөп ала ла, алдан саба, атайым һыбай артынан бара, ҡулында ҡамсынан башҡа ҡорал юҡ. Бына бер саҡ бүрене күреп ҡала, ҡыуып етә лә өҫтөнә һикермәксе була, әммә бүре алдан өлгөрөп, ат өҫтөндәге атайыма ташлана. Бүре һикергән ыңғайына, атай йоҙроғо менән тегенең маңлайына тондора, ике күҙе атылып килеп сыға бахырҙың. Йәйге кис. Атайым һыбай эштән ҡайтып килә, мылтығы ла үҙендә. Күк айғыр үҙәге буйлап төшөп килһә, йылғала ҡамыштарҙы йырып, нимәлер йөрөй, үҙе күренмәй, тик ҡамыштар ғына айырылып, кемдер юл ярғандай ҡыштырҙаша. Атынан төшөп, яҡыныраҡ барып ҡараһа, ҡолас буйы йәйен ята! Нисек ул Таналыҡтың ярына уҡ яҡын килеп, ҡуйы ҡамыштар араһына ингәндер, ҡомға ултырған кәмәләй, йөҙөп китә алмай яфалана. Яр ситендәге һыуҙы болғандырып, алға ынтыла. Бер килке хайран ҡалып, ҡарап торғандан һуң, атай мылтығын алып, башына тоҫҡап, атып ебәреүе була, йәйен ҡойроғо менән һелтәп ебәрә, атай һыуға осоп барып төшә! Ә ул – атайым олоғайғас та бер центнерҙан кәм булманы ауырлығы. Бер һелтәгәндә йыға һуғырлыҡ булғас, йәшәгән йәйен ғәйрәтле булғандыр, күрәһең. Һыуҙан һөйрәп сығарып, эйәр ҡашына бәйләй, ҡойроғо ергә һөйрәлеп ҡайта. Күршеләр йыйылып китә, үлсәп ҡараһалар – буйы 2 метрҙан ашыу, ә ауырлығын үлсәмәгәндәр, бәлки үлсәгестәре булмағандыр, иллә-мәгәр, кесерәк һарыҡ итендәй ите сыҡты, тип һөйләгәйне атайым. Балыҡҡа бәйле хәтирәләр күп. Бесән ваҡыты. Төшкө ашҡа туҡтағас, бесәнселәр һыу инергә Таналыҡҡа төшәләр. Кемдер ҡамыш араһында суртан ятҡанын күреп ҡала, әкрен генә барып ҡараһалар, ҙур бер сорағай (ҙур суртан) ҡамыш араһында ҡымшанмай ҙа тора, әллә табышын һағалай, әллә һалҡында ял итә. Атайым бер егетте бригада төшкө ашҡа туҡтаған ергә һәнәк алып килергә ҡушып йүгертә, ә үҙе сорағайҙы һағалай, балыҡ – һыуҙан, атай – ярҙан әкрен генә шыуышалар. Бына Рәүеф ағай һәнәкте алып килә һәм атай сорағайҙы сәнсеп ала. Бригадаға алып килеп, бешереп ашайҙар. Икенсе ҡыҙыҡ хәл. Яҙ. Таналыҡта боҙ китә. Атайым Алабыртҡан буйлап, һыбай эштән ҡайтып килә. Тау итәгендә нимәлер ялтырап күренгәнгә, яҡыныраҡ килеп ҡараһа, ни күҙе менән күрһен, селек араһында балыҡтар һикерешеп ята. Ҡоро ерҙә! Абайлабыраҡ ҡараһа, тау битләүендәге селек араһын буйҙан-буйға эреле-ваҡлы балыҡтар һырып алған. Бына ғәжәп! Күрәһең, аҫтараҡ Таналыҡ йылғаһы боҙ менән быуылған һәм һыу йәйелеп, тау итәгенә тиклем килеп еткән, ул тирәлә яр бейек түгел, тигеҙлек. Боҙ йырылып, юл асылһа, һыу ҡапыл тартылып, кире ярына ҡайтҡандыр. Ә яҙ көнө ыуылдырыҡ сәскән ваҡытта балыҡтар ағынға ҡаршы йөҙә бит инде, үрләгәндә күҙенә аҡ-ҡара күренмәй, көтөүе менән, ташҡын булып ағыла, ти торғайны атайым. Тау битләүендәге ялтырашып ятҡан балыҡтарға бер килке аптырап ҡарап торғандан һуң, ҡайтып, атын егеп, арбаһына балаҫ йәйеп, килеп бер арба итеп балыҡтарҙы йыйып алып ҡайта. Урамда осраған кешеләргә: Алабыртҡанда балыҡтар ярға сығып көтөп ята, нишләп барып йыйып алмайһығыҙ, - тип ҡысҡыра-ҡысҡыра үтә. Әлбиттә, уны ысынға алмайҙар, шаярта, мурҙаға тотҡандыр, тип уйлайҙар. Әммә, алып ҡайтҡан балыҡтарын күләгәрәк урында иреп өлгөрмәгән ҡар өйөмөн ҡаҙып, шунда күмеп, ҡабат киткәс, ышаналар һәм тоҡтарын тотоп, кем күпме, өлгөргәнсе, йыйып алалар. Балыҡтарын Аҡъярға алып барып һатып ҡайта атайым. Атайымдың көрәшеүе һаман хәтерҙә. Уның беләгенә таҫтамал урап, майҙан уртаһында тороуы бына әле лә күҙ алдымда. Дәғүәсеһен оҙаҡ ыҙалатмай ине ул, майҙанға сыға, таҫтамалы менән партнерының биленән уратып тота ла, алып башынан аша ташлай торғайны. Бил һынашып, көсәнеп, ах-та ух килеп, хәлдән тайып көрәшеп йөрөгәнен күргәнем булманы. Ул көслө лә, оһолло ла ине. Тамашасыларға Ғәҙел түгел, йә Хәрәмләште, фәлән-төгән тип бәхәсләшергә урын ҡалдырмай, дәғүәсеһен тәүҙә күтәреп ала, һуңынан ташлай торғайны. Уның көрәшеүен ҡарап тороу үҙе бер тамаша, матур күренеш ине. Батырҙар уның менән көрәшеүҙе мәртәбәгә, бәхеткә һананы: Мин Ғаззали бәһлеүәндең билен тотҡан кеше, йәки, Ғаззали баһадир менән көс һынашҡан кеше әле мин, - тигән һүҙҙәрҙе әле лә ишетергә тура килә. Элек, хәҙерге кеүек, ауырлығына ҡарап категорияларға бүлеү, очко һанау (мәрәй), ултыртып ял иттереп алыуҙар булманы. Майҙанға сыҡҡанһың икән, еңгәнсе йәки еңелгәнсе көрәшәһең. Атайым 15-16 йәшлек үҫмер сағында уҡ 30-40 йәшлек ирҙәр менән көс һынашҡан һәм һәр саҡ еңеүгә өлгәшкән. Етемлектә үҫеп, арҡа терәр кешеһе булмаһа ла, көрәше менән генә түгел, эше менән, ғәҙеллеге менән, тормошҡа үҙ ҡарашы булыуы, төплө фекер йөрөтә белеүе менән ихтирам яулаған ул. Атай кеше булараҡ та ул барыбыҙҙы ла тигеҙ яратты. Бәләкәйерәк ваҡытта, балалар барыбыҙ бер урындыҡта теҙелешеп йоҡлағанда, беҙ йоҡларға ятҡас, һәр беребеҙҙе тупылдатып арҡабыҙҙан һөйөп сыға ине. Йоҡо аралаш ҡулының һәлмәклеген тойоу, шул саҡтағы кисергән бәхет тойғоһо, күңелгә онотолмаҫ кинәнес бирә. Әйтеп үткәнемсә, беҙ Аҡъяр, Подольск мәктәптәрендә ятаҡта йәшәп уҡыныҡ. Киткән һайын ҡапҡа тышына сығып оҙатып ҡалыр, ҡайтҡан һайын ҡаршы сығып алыр ине. Берәйебеҙ ялға ҡайта алмай ҡалһа, көтөп, кискә тиклем ҡапҡа тышында тапаныр ине. Атайҙан йәш ҡалдым – аҡылдан буш ҡалдым- тигәндәй, үтә йәш ҡалмаһам да, ғүмерҙең фани ғына икәнлегенә һәм уның шул тиклем дә тиҙ үтеүенә, йәшәй-йәшәй төшөнәһең икән шул. Әгәр шул ваҡыттарҙы кире ҡайтарыу мөмкин булһа, һәр әйткән һүҙен йотлоғоп тыңлар инем, оҙаҡ-оҙаҡ итеп һөйләшеп ултырырға ваҡытымды йәлләмәҫ инем, барыһын-барыһын да һорашыр инем, ғүмеренең һәр миҙгелен тәфсирләп өйрәнер инем. Ләкин был – мөмкин түгел.",БАЛЫҠСЫ ҺӘМ ҺУНАРСЫ,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яҙмыш,6810,https://agideljurn.ru/articles/ya-myshy-kitap-ya-yrly/2025-04-07/baly-sy-m-unarsy-4187364,2025-04-07T12:35:00+00:00
"Ғәниев Мансур Ғабдулғәни улы 1923 йылдың ғинуар айында  Йәрмәкәй районының Иҫке Шах ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ғаиләлә мал-тыуар тотоп, балыҡҡа йөрөп көн күргәндәр. Ә балалары ололарға ярҙам итеп, эшкә өйрәнеп үҫкән. Мансур мәктәптә  уҡығанда уҡ колхозға эшкә йөрөгән. Мәктәптә ете синыфты тамамлау менән колхозда эшләй башлаған, сөнки ғаиләлә күп бала тәрбиәләнгән, йәшәргә аҡса етмәгән. Ҡарт олатайым бәләкәй сағынан ауға йөрөгән, уның бөтә серҙәрен белгән. Һуғыш башланған. Ул ваҡытта Мансур Ғабдулғәни улына ун һигеҙ йәш булған. Ул, үҙе теләп, һуғышҡа киткән. Ғәниев Мансур авиацияла хеҙмәтләндереүсе персонал булып хеҙмәт иткән. Һул аяғы яраланған. Ауыр яраланғандан һуң, госпиталдә ике ай дауаланған һәм фронтта хеҙмәтен дауам иткән. Ул һуғыштың аҙағына хәтлем снайпер булған. Снайпер бер атыуҙа маҡсатына өлгәшергә тейеш булған. Снайперҙың маҡсаты – дошманды юҡ итеү. Совет снайперҙары бөтә фронттарҙа ла әүҙем эшләгән. Һунарсылыҡ кәсебе ҡарт олатайыма һуғыш ваҡытында ла файҙа килтергән. Һалдаттар һәм офицерҙар ас була. Мансурға һунарға йөрөргә рөхсәт иткәндәр. Ул мышыға һунар иткән. Шулай итеп, снайперҙарҙы аслыҡтан, үлемдән ҡотҡарған. Кенигсбергты  алыу һуғыш барышында хәл иткес этап булған. Һуғышта үлем ғәҙәти нәмәгә әйләнгән. Күптәр һәләк булған, күптәр имгәнгән, зәғифләнгән. Минең ҡарт олатайыма бәхет йылмайған: ул тере ҡалған. Ҡарт олатайым, Ғәниев Мансур Ғабдулғәни улы, ""Кенигсбергты алған өсөн"" миҙалы һәм  2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Һуғыштың аҙағын Кенигсбергта, хәҙергә Калининград ҡалаһында ҡаршылаған. Һуғыштан һуң колхозда эшләгән. Ҡарт өләсәйем Хөсәйенова Әминә  менән дүрт малай, бер ҡыҙ үҫтергәндәр. Һуғыштан һуң ҡарт олатайымдың яраланған һул аяғы ныҡ һыҙлаған. Өфө ҡалаһында операция яһағандар, әммә ярсыҡтарын тулыһынса алып бөтә алмағандар. Тимер ярсыҡ – яра төбөндә. Тимер ярсыҡ йөрөй тәнемдә. Әйтерһең, ҡарт гонаһ эйәһе Әйләнгеләп ҡуя ҡәберҙә. Шуға күрә әрней ул яра. Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа. (Мостай Кәрим). Ғәниев Мансурҙың һөнәрҙәре күп булған: фермала төрлө эш башҡарыусы, балта оҫтаһы, төҙөүсе, һунарсы, балыҡсы. Мансур урманға-яландарға эттәр эйәртеп сығыр булған, шуға өс-дүрт эт тотҡан. Туғандарының хәтирәләре буйынса, ул һәр ваҡыт изге күңелле, тыйнаҡ, яҡшы кеше булған. Ғәниев Мансур Ғабдулғәни улы – тыуған иленең патриоты. Ул әкрен генә йәшәп, ерҙә үҙенең эҙен ҡалдырған. Ғәниев Мансур Ғабдулғәни улы 1993 йылда вафат булған. Мин ҡарт олатайымдың беҙҙе фашист илбаҫарҙарынан яҡлап ҡалыуын онотмайым. Беҙ тыныс һәм бәхетле йәшәһен өсөн, ул үҙенең ғүмерен йәлләмәгән. Шуның өсөн беҙ лайыҡлы йәшәргә тейеш. Һуғышта ҡатнашҡан бөтә яугирҙарға мең-мең РӘХМӘТ! ВӘЛИЕВА Динә, Туймазы районы Серафим мәктәбе уҡыусыһы. Фотоларҙа: ҡарт олатайым Ғәниев М. Ғ. ; ҡарт олатайымдың наградалары. Аманатконкурстар АманатЕңеү 80 Победа 80",Ҡаһарман ҡарт олатайым,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0],4,Еңеү,2805,https://amanat.su/articles/pobeda-80/2025-05-06/a-arman-art-olatayym-4224688,2025-05-06T10:31:00+00:00
"«Китап байрамы»нда Рәсәй һәм сит ил нәшриәттәре, китап һатыу фирмалары һәм китап магазиндары, китапханалар һәм полиграфия предприятиелары ҡатнаша ала. Йәрминкәлә ҡатнашыу өсөн рәсми сайтта форманы тултырырға кәрәк. «Китап байрамы» халыҡ-ара китап йәрминкәһе 2023 йылдан башлап уҙғарыла. Былтыр Өфөлә Рәсәйҙең 18 төбәгенән һәм 7 илдән (Беларусь, Азербайжан, Үзбәкстан, Тажикстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Сәғүд Ғәрәбстаны) 233 нәшриәт үҙ продукцияһын тәҡдим итте. Йәрминкәгә 170 меңдән ашыу кеше килде, 73 мең дананан ашыу китап һатылды. Башҡортостан Китап байрамын ойошторған өсөн «Рәсәйҙең әҙәби флагманы» статусына лайыҡ булды. Хәбәр иткәнебеҙсә, байрам барышында Башҡортостан Яҙыусылар союзының яңыртылған бинаһын асыу планлаштырыла. Сығанаҡ Башинформ",«Китап байрамы»нда ҡатнашыуға ғаризалар ҡабул ителә,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Яңылыҡтар,752,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-02-27/kitap-bayramy-nda-atnashyu-a-arizalar-abul-itel-4138422,2025-02-27T11:19:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырДенис Мәмәтов ачылышка Коръәннән өзекләр тотып килгән һәм район хакимиятеннән бу тактаны мәктәп бинасыннан салдыруны сораган. Төмән өлкәсе татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Ләйсән Хөрмәтуллина Украинага һөүм ""каһарманнары"" хөрмәтенә мемориаль такталар кую шәригать кануннарын бозмый ди. Төмән өлкәсенең Тубыл районындагы татарлар яши торган Вәчер авылында мәктәпкә Украинадагы сугышта һәлак булган Ринат Аллагуловистәлегенә мемориаль тактаачканнар. Чара 24 февраль көнне булган. Мәктәпнең математика укытучысы, КПРФ фиркасе әгъзасы Денис Мәмәтовачылышка Коръәннән өзекләр тотып килгән һәм район хакимиятеннән бу тактаны мәктәп бинасыннан салдыруны сораган. Ул үлгән кешеләрнең рәсемнәрен бөтен кеше күрә торган иргә элергә ярамый дигән фикердә. Бу хакта. язды. Төмән өлкәсе татарларының төбәк итимагый оешмасында укытучының бу гамәлен хупламаганнар. . белән әңгәмәсендә Төмән өлкәсе татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Ләйсән Хөрмәтуллина ""махсус хәрби операция"" (Украинага һөүмне Русия хакимиятләре шулай дип атарга куша) ""каһарманнары"" хөрмәтенә мемориаль такталар кую шәригать кануннарын боза дию дөрес түгелдип белдергән. ""Ислам Ватанны, халыкның абруен һәм дәрәәсен яклауны югары бәяли, моны изге гамәл дип саный. Үз иле өчен гомерләрен биргән сугышчыларның истәлеген мәңгеләштерү ислам кыйммәтләренә туры килә, чөнки ул ихтирам күрсәтүне, рәхмәт белдерүне һәм киләчәк буыннар өчен батырлык, үзеңне корбан итү үрнәген саклап калуны үз эченә ала. Иң мөһиме мондый истәлек әйберләре Аллаһның бер булуы принцибына каршы килмәскә, табыну объектларына әйләнмәскә тиеш. Бу очракта табыну объекты турында сүз бармый"", дигән Хөрмәтуллина. Шул ук вакытта КПРФның Төмәндәге бүлекчәсе Денис Мәмәтовны дини карашлары белән бәйле әзага тартмаячакларынәйткәннәр. ""Нинди дә булса әза бирү, яки фиркадән чыгару бары тик Мәмәтов низамнамәне (устав) бозса гына мөмкин. Ә ул дини кеше һәм бу аның дини карашлары"", дигән басмага төбәк бүлекчәсе рәисенең ярдәмчесе Александр Изотов. Тәтешле районының Яңа Кайпан авылында, укыган мәктәбендә Хөсәеновның рәсеме белән ""Каһарман партасы"" урнаштырганнар. Партадан тыш, Тәтешле районында егет хөрмәтенә ике мемориаль такта барлыкка килгән. Аларны Яңа Кайпан авылы мәктәбенә һәм Бүл-Кайпан авылындагы Башкорт төньяк-көнбатыш авыл хуалыгы көллиятенә куйганнар. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Төмән өлкәсендәге татар авылы мәктәбенә Украинадагы сугышта үлгән хәрбигә истәлек тактасы куелган, укытучы аны алып куюны таләп иткән",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,2365,https://www.azatliq.org/a/tomandage-tatar-avili-maktabena-ukrainadagi-sugishta-ulgan-harbiga-istalek-taktasi-kuelgan-ukituchi-ani-alip-kuyuni-talap-itkan-/33329990.html,2025-02-27T12:26:57+03:00
"Һеҙ һүрәттә күргән матур, дәртле егет бөгөн ансамблде етәкләй. Наил Шәйәхмәтов—Баймаҡ егете. Ҡаланың 1-се мәктәбендә белем ала. 9-сы кластан һуң, Сибай педагогия колледжының технология факультетында уҡый. --Атайым Баймаҡ районы Ҡолсора ауылынан, әсәйем сығышы менән Әбйәлил районы Балапан ауылынан. Уларҙың икеһе лә бейемәй. Миндә бейеүгә дәрт ҡайҙан килеп сыҡҡандыр—үҙем дә белмәйем. 1-се мәктәптә уҡыған саҡта класс етәксем, тарих уҡытыусыһы Рәсимә Хөрмәт ҡыҙы Ибраһимова мине халыҡ ижады үҙәгендә эшләп килгән бейеү түңәрәгенә алып барҙы. Динислам Исҡужиндың ҡул аҫтында бейей башлағас, бейеү донъяһына әсирлеккә эләктем. Педагогия колледжына килгәс тә Нияз Байегетов етәкләгән Аҡйондоҙ бейеү ансамблендә шөғөлләндем. Ҡулыма диплом алғас, үҙ һөнәрем буйынса эшләмәнем. Мине 2012 йылда Халыҡ ижады үҙәгенең ул саҡтағы директоры Гөлназ Йыһаншина эшкә саҡырҙы. Ә 2022 йылда ансамблгә етәксе итеп ҡуйҙылар. Әле коллективта 8 пар бейей. Улар араһында студенттар, ойошма-учреждение хеҙмәткәрҙәре бар. Аҙнаһына өс тапҡыр шөғөлләнәбеҙ, берәй конкурс, йә сараға әҙерләнһәк, репетициялар йышая, --ти Наил Әғзәм улы. Бөгөн дә Ирәндек уңыштар яулауын дауам итә. Ансамблдең йәш бейеүселәре Салауат Ғүмәров (Өфө яғыулыҡ-энергетика колледжының Баймаҡ филиалы студенты), Айлина Баязитова (11-се класс уҡыусыһы) Байыҡ телевизион конкурсында призлы урындар яулаған. Яңыраҡ коллектив бейеү менән Магнитогорскиҙа үткән халыҡ-ара конкурста Гран-при яулағандар. Һанай китһәң, уңыштары бик күп Ирәндектәрҙең… Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",БЕЙЕҮСЕ ГЕНӘ ТҮГЕЛ…,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 1 0 0 1 0 0],6,Мәҙәниәт,1648,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-06-13/beye-se-gen-t-gel-3808519,2024-06-13T14:54:00+00:00
"Болгар шәһәреыен көннәрендә катнашучыларны ислам, хәдис белеме, гакыйдә, фикһ дәресләре көтә дип хәбәр итә Татарстан мөфтиятенең матбугат үзәге. Моннан тыш, програмда викториналар, мастер-класслар, тренинглар, ""күңелле стартлар"" һәм төрле спорт ярышлары каралган. Форум Болгарның чатырлар шәһәрчеге урынында уздырылачак. Анда катнашучыларга берничә шарт куела. Алар соцаиль челтәрләрдә ""Мин форумда ни өчен катнашырга телим"" темасына пост язарга, ислам нигезләре белемнәрен бәяләү өчен тест узарга тиеш. Сайлау этабын үткән катнашучылар бер төркемгә берләштерелә һәм Болгарга сәяхәткә әзерләнәчәк диелә. Моңа кадәр Мөселман яшьләре көннәрен Идел яшьләр үзәге оештыра иде. Берничә ел элек ул мөфтият карамагына күчте.",Июль ахырында Болгарда мөселман яшьләре ыены узачак,['Дин' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,716,https://www.azatliq.org/a/29325830.html,2018-06-28T14:01:46+00:00
"На «Доброй ярмарке», которая проходит в Доме башкирской кухни в Уфе (ул. Пушкина, 106) представлены творческие изделия подопечных домов-интернатов, воспитанников детских учреждений республики. Здесь можно будет приобрести самые разнообразные изделия из глины, шерсти, дерева и кожи, вязаные игрушки (амигуруми), интерьерные куклы, стилизованные украшения, натуральную косметику ручной работы, плетеные изделия, украшения из бисера, цветочные горшки, вазы из сухофруктов и многое другое. – Проведение благоярмарок становится традицией. В октябре мы проводили такую же ярмарку на площадке Всероссийского форума-выставки «Ломая барьеры». И каждый раз получаем множество положительных отзывов и пожеланий организовать такой яркий смотр талантов особенных авторов еще раз. Неделя заботы о людях с ограниченными возможностями здоровья и благотворительная акция «Щедрый вторник», на мой взгляд, лучшее время для организации такой площадки. Все представленные на ярмарке уникальные изделия хранят тепло рук, а все вырученные средства пойдут на нужды подопечных наших интернатов и социально уязвимых категорий граждан, – поделилась министр семьи, труда и социальной защиты населения республики Ленара Иванова. Приглашаем уфимцев и гостей столицы приобрести необычные подарки и сувениры своим близким в формате, тем более что декабрь – это традиционно время подготовки к новогодним праздникам. Пусть это предновогодье поможет свершиться круговороту добра! Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",Уфимцев и гостей столицы приглашают за новогодними сувенирами,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Файҙалы эштәр,1568,https://uchbash.com/news/godpoleznihdel/2024-12-03/ufimtsev-i-gostey-stolitsy-priglashayut-za-novogodnimi-suvenirami-4034957,2024-12-03T14:51:00+00:00
«Айыҡ ауыл республика конкурсында ҡатнашыусы Хәйбулла районының Федоровка ауылында көн һайын тиерлек береһенән-береһе үҙенсәлеклерәк төрлө саралар ойошторола.,Федоровкала - фермерҙар уҙышы!,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,158,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-02-21/fedorovkala-fermer-ar-u-yshy-4131257,2025-02-21T11:19:35+00:00
"Сөнки Аллаһ Тәғәлә ҡудси хәҙистә: ""Лә тәсуббу дәхр, фәиннә дәхра һүә әнә"", — ти (йәғни ""заманды, ваҡытты һүкмәгеҙ, сөнки был замана, ваҡыт — Мин Үҙем""). Ваҡыт үҙгәрмәй, ул һаман шул йөҙ, мең йыл элекке кеүек. Ҡояш ҡалҡа, байый, көн төн менән алышына. Ямғыр яуа, ҡар яуа, кешеләр тыуа, йәшәй, үлеп китә — барыһы ошо ваҡыт эсендә хәрәкәт итә. Тормошта йәшәү дәүерендә ниндәй генә осор үтмәйбеҙ? ! Сабый саҡта бишектә бәүеләбеҙ, йәшлектә таңдар ҡаршылайбыҙ, урта йәшкә етеп балалар үҫтерәбеҙ, ҡартлыҡта ейәндәр һөйәбеҙ. Әммә ошо мәлдең ҡайһыныһында Аллаһҡа ҡайтырыбыҙҙы белмәйбеҙ, ҡайһы саҡ уйларға онотабыҙ. Шуға күрә ғүмерҙе заяға үткәрмәйек. Изгелеккә ашығайыҡ. Күңел торошон да, физик сәләмәтлекте лә алтын урталыҡта тотоп, ғүмер тауына лайыҡлы менәйек, мәле еткәс төшәсәгебеҙҙе лә онотмайыҡ.",Ғүмерҙе заяға үткәрмәйек,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Төрлө,793,https://henek.info/articles/+++-/2025-09-09/mer-e-zaya-a-tk-rm-yek-4380728,2025-09-09T13:35:00+00:00
"Кафедра будет готовить выпускников по образовательным программам специалитета «Фармация», магистратуры «Управление и экономика в фармацевтической деятельности» и программам дополнительного профессионального образования. - В нашей организации более 11 тысяч сотрудников, многие из них работают в Башкортостане и получают достойную зарплату. Мы уделяем особенное внимание созданию комфортных условий для молодежи, чтобы наши дети хотели учиться и работать именно здесь, в Башкортостане. И совместная с Башкирским медуниверситетом подготовка специалистов - это большой шаг к созданию специалистов будущего и технологического лидерства нашей страны. Если человек чувствует, что завтра будет лучше, чем сегодня, он не уедет из родной республики. Мы должны делать так, чтобы жить в Башкортостане было престижно, - отметил председатель Совета Директоров АО «Фармленд» Олег Муров. Кафедра обеспечит интеграцию академического образования с реальной практикой: студенты будут получать образование, которое позволит им применять полученные знания в реальных ситуациях и работать над проектами, требующими современных знаний и практических навыков. Такой подход гарантирует, что выпускники будут востребованы на рынке труда и смогут успешно справляться с вызовами современного профессионального мира. При участии АО «Фармленд» в БГМУ Минздрава России будут созданы необходимые условия для работы базовой кафедры. Уже сейчас учебные аудитории кафедры оснащены тренажерным комплексом с полноразмерным макетом аптеки, что позволяет моделировать все производственные процессы. Коллектив кафедры БГМУ Минздрава России и АО «Фармленд» планируют реализовывать совместную научно-исследовательскую деятельность и внедрять ее результаты в деятельность организации. Кроме того, специалисты и партнеры аптечной сети смогут проходить повышение квалификации по программам дополнительного профессионального образования на площадке медвуза. Преподаватели Университета будут иметь возможность стажироваться на базе организации и повышать компетенции в реальных условиях. Важно, что тематика научно-исследовательских работ обучающихся БГМУ Минздрава России будет подбираться с учетом потребностей фармацевтического рынка при участии партнерской аптечной сети. - Открытие кафедры совместно с индустриальным партнером - это не просто формальное сотрудничество, а стратегический шаг в развитии высшего фармацевтического образования в нашем регионе. Наша общая цель - подготовить не просто дипломированных специалистов, а востребованных профессионалов, которые с первого дня готовы решать реальные задачи отрасли. Мы не просто учим, мы вместе с партнерами создаем среду, где рождаются специалисты будущего, - подчеркнул ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов.",Федеральная аптечная сеть открыла кафедру на базе медуниверситета,['Дин' 'Мәғариф' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[0 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,2739,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-27/federalnaya-aptechnaya-set-otkryla-kafedru-na-baze-meduniversiteta-4483731,2025-11-27T11:05:00+00:00
"Ингредиенттары: Ҡамыр өсөн: 0,5 литр кефир 500 гр. маргарин 2 сәй ҡалағы. сода 1 сәй ҡалағы тоҙ 6 стакан он Эслек өсөн: 1 стакан дөгө 2 банка майлы сардина 2 һуған йәшеллек, тоҙ, тәмләткестәр Әҙерләү: маргаринды ҡырғыс аша үткәрергә, тоҙ, сода, он өҫтәп, ыуырға. Кефир өҫтәп, ҡамыр баҫырға. Эслек өсөн Дөгө бешерәбеҙ, сайҡатабыҙ, һуты менән бергә буталған консерваны өҫтәйбеҙ, һуғанды ваҡлайбыҙ, йәшел тәмләткестәр өҫтәйбеҙ, тоҙлайбыҙ, , болғатабыҙ. Ҡамырҙы ике өлөшкә бүлеп, ҡалынлығы яҡынса 0,50,7 см ике түңәрәк йәйәбеҙ. Беренсе өлөшөн һауытҡа һалып, эсоекте һалабыҙ, икенсе өлөшө менән ҡаплайбыҙ, ситтәрен семтеп сығабыҙ. Өҫтән бер нисә урында сәнске менән тишәбеҙ. Өҫтөнә йомортҡа һылайбыҙ. Мейестә 180 эҫелегендәге температурала 45 минут самаһы бешерәбеҙ. Был ҡамырҙан шулай уҡ пирожкиҙар яһарға мөмкин. А. Данилов фотоһы.",Сардина һәм дөгө менән бәлеш,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Аш-һыу,828,https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2025-09-23/sardina-m-d-g-men-n-b-lesh-4398833,2025-09-23T14:50:00+00:00
"2025 йылда Башҡортостан Аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген технологик тәьмин итеү милли проектына ярашлы (национальный проект Технологическое обеспечение продовольственной безопасности) Селекцияла һәм генетикала фәнни эштәрҙе үҫтереү өсөн шарттар булдырыу федераль проектын тормошҡа ашырыуға әүҙем рәүештә ҡушылды. Был турала республиканың Ауыл хужалығы министрлығы хәбәр итә. Проект сиктәрендә тоҡомло йәш һыйыр малдарына молекула-генетика тикшеренеүҙәре ойошторолған. Барлығы 2,5 мең баш мал тикшерелгән. Тоҡомло малдарға генетика экспертизаһы үткәреү өсөн  Федераль ҡаҙнанан 6,8 миллион һум аҡса бүленгән. –Тоҡомло һыйыр малдарына генетик экспертиза үткәреү төбәктә һөт малдарының продуктлығын күтәреү буйынса эште яҡшыртырға булышлыҡ итәсәк. 2030 йылға тиклем республикала 35 мең баш малды генотиплау бурысы ҡуйылған, – ти республиканың Ауыл хужалығы министры Илшат Фазрахманов. Милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса тормошҡа ашырыла. Автор фотоһы.",Башҡортостан аграрийҙары ярҙам алды,['Башҡортостан' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Милли проекттар,970,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2026-01-20/bash-ortostan-agrariy-ary-yar-am-aldy-4543230,2026-01-20T11:30:00+00:00
"Бик күп тантаналы сараларҙың, байрам табындарының көтөп алған ҡунағы ул. Уның ҡабатланмаҫ, үҙенсәлекле сығышы – «йондоҙло портрет» тамашаһы берәүҙе лә биратаф ҡалдырмай. Әйткәндәй, үҙенең ижад юлын матбуғат өлкәһендә – «Шоңҡар» журналында биҙәлеш мөхәррире булараҡ башлап, байтаҡ ҡына шағирҙарҙың портреттарын төшөрөүгә, сәсмә һәм шиғри әҫәрҙәрҙе, төрлө йөкмәткеле китаптарҙы биҙәргә лә өлгөрҙө ул. Хәҙер инде тиҫтә йылдан ашыу фриланс юлында. Башлыса портрет йүнәлешендә эшләй. ""Тамаша"" журналының яңы 4-се һанында (август) Стәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәп ижад итеүсе рәссам Гүзәл Хәйбуллина менән әңгәмә тәҡдим иттек.","«Үҙемде тылсымсы артист итеп хис итәм, тамашасыларға һәләтемде генә түгел, күңел йылымды өләшәм»",['Шоу-бизнес' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1],3,Йәштәр,615,https://tamasha-rb.ru/articles/-l-tle-y-sht-r/2024-08-01/emde-tylsymsy-artist-itep-his-it-m-tamashasylar-a-l-temde-gen-t-gel-k-el-yylymdy-l-sh-m-3869228,2024-08-01T08:38:00+00:00
30 йылға яҡын эш стажы булған онколог үҙенең күп йыллыҡ күҙәтеүҙәренән асыш яһаған. Быны белеү бөтәбеҙгә лә файҙалы булыр.,Өс кеше яман шешкә бирешмәй,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,122,https://bashgazet.ru/news/s-l-m-t-bulayy/2025-12-06/s-keshe-yaman-sheshk-bireshm-y-4496463,2025-12-06T20:50:00+00:00
"Кешеләрҙе телефон аша аҡсаһыҙ ҡалдырыусы уғрылар хәҙерге техник мөмкинлектәрҙе бик оҫта файҙалана. Уға өҫтәп, социаль инженерия алымдарын ҡулланалар. Социаль инженерия – кешенең хис-тойғоларына тәьҫир итеп, ышанмаҫтайға ла ышандырып, эшләмәҫтәйҙе лә эшләтеү ул. Ҡурҡытыу, йәлләтеү, сараһыҙлыҡҡа төшөрөү, логик фекерләүҙән яҙҙырыу – һәммәһе ҡулланыла. Динара (исеме үҙгәртелде) телеграм-каналында әхирәтенән хәбәр ала: ошо һылтанма буйынса инеп тауыш бир әле. Ҡыҙ күсә, тауыш бирә һәм. каналынан ҡолаҡ ҡаға. Баҡһаң, әхирәтенең дә каналын ватҡандар, ә теге һылтанмаға каналды ватыу ысулы ҡуйылған булып сыға. Тиҙҙән Динараның контакттарына уның тауышлы хәбәре тарала: зинһар, аҡса ебәрегеҙ, ауыр хәлдә ҡалдым. Яһалма интеллектҡа тауыш яҙмаһын индереү етә, бирелгән тексты ул нәҡ тауыштың хужаһы булып уҡый. Үҙ атай-әсәйең дә айырмаҫ. Был ысул дипфейк технологияһы тип атала. Уның ярҙамында тауышты, ҡыланыштарҙы, сырайҙы, телмәр үҙенсәлектәрен төп нөсхәнән айырып та булмаҫлыҡ итеп ҡабатларға мөмкин. Төрлө кимәл етәкселәрҙең тауышлы һәм видеолы күсермәһе менән алдау осраҡтары ла күп хәҙер. Бының өсөн аккаунтты йә каналды ватып тороу ҙа кәрәкмәй, ялған күсермәһен яһап алалар. Сентябрь баштарында Өфө мэры Ратмир Мәүлиев уның исеменә ялған аккаунттар асылып, смстар таратылыуы тураһында яҙҙы. Етәксе булып хеҙмәткәрҙәргә ниндәйҙер иҫәптәргә ҙур-ҙур суммалар күсерергә ҡушыу осраҡтары ла билдәле булды. Йәки йондоҙҙар көйәрмәндәренән йәлләүес тауыш менән аҡса һорай. Яҡындарығыҙҙан йә дуҫ-иштәрегеҙҙән ғәҙәти булмаған аудио йә видеояҙма килһә, иң элек тауыштың, ҡыланыштың ни тиклем тәбиғи булыуына иғтибар итергә кәрәк. Яһалма интеллект әлегә кешенең тауыш тембрын, интонацияһын, һүҙҙәр араһындағы паузаларын, телмәренә хас һүҙҙәрҙе биреп еткерә алмай. Иғтибарлабыраҡ тыңлаһаң, тауышы үтә тигеҙ, яһалмараҡ булыуы асыҡлана. Робот һөйләшкән кеүек. Телмәр ни тиклем оҙон булһа, яҙманың етешһеҙлектәре шул тиклем күберәк була. Бик яҡшы күсермә ижад итеү өсөн яһалма интеллектҡа бик күп мәғлүмәт ашатырға кәрәк шул. Һөҙөмтәлә, ҡараҡтар мөмкин тиклем ҡыҫҡа видеояҙма эшләй. Яҙманың персонажы таныштарына, хеҙмәттәштәренә бәләгә тарыуы (ауырыу, юл ҡазаһы, эшһеҙ ҡалыуы һ. б. ) тураһында хәбәр итә һәм аҡса ярҙамы һорай. Бындай хәбәр килһә, үтенесте тиҙ арала үтәргә ашыҡмау хәйерле. Иң яҡшыһы – был кешенең үҙенә шылтыратып һорашыу. Видеобәйләнеш аша шылтыратыу яҡшыраҡ. Уғрылар уйындарын нигеҙҙә өлкәндәр менән ҡора. Ә балалар техник яҡтан белемлерәк, отҡорораҡ, шуға атай-әсәйҙе, өләсәй-олатайҙарҙы, ағай-апайҙарҙы хата аҙымдан ҡурсалау уларҙың ҡулынан килә. Уяу булығыҙ.","Ҡараҡтарҙың яңы ""ҡармаҡтары""",['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 1 0 0 1 0 0],7,Мәғлүмәт,2566,https://amanat.su/articles/m-l-m-t/2025-01-28/ara-tar-y-ya-y-arma-tary-4083149,2025-01-28T09:00:00+00:00
"Кырым адвокатлары офисында ватылган тәрәзә9 декабрь кичендә билгесез ир тимер торба ярдәмендә кырым адвокатлары офисы тәрәзәсен ватып кермәкче була. Әмма ул керә алмый һәм качып китә. Бу хәл видеокамерага эләккән. Бу турыда әлеге офиста адвокат Эмиль Курбединовбелән бергә эшләүче Эдем Семедляев Крым. Реалиига белдергән. ""Без әлеге хәлне Кырымда хокук яклаучыларга һәм бәйсез адвокатларга чираттагы басым ясау омтылышы, адвокат Эмиль Курбединовны мәхкәмә эзәрлекләве кебек гамәл дип саныйбыз. Безгә эшчәнлек алып бару мөмкинлеге бирмәс өчен басым ясамакчылар, ә кичәге хәл безгә карата канунсыз гамәлләр кулланырга да әзер булуларын күрсәтте"", ди юрист Назим Шеихмамбетов.7 декабрь Акмәчетнең Киев районы мәхкәмәсе адвокат Эмиль Курбединовны биш тәүлеккәсак астына алды. Ул сәхифәсендә тыелган оешма билгесен урнаштыруда гаепләнде. Адвокат үзен сәяси, уйдырма сәбәпләргә нигезләнеп гаепләүләрен белдерде.",Билгесез кешеләр кырым адвокатлары офисына бәреп керергә маташкан,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,905,https://www.azatliq.org/a/29647763.html,2018-12-10T10:25:30+00:00
"Нефтекама ҡыҙы Айһылыу Ниғмәтйәнова Испанияла  ауыр атлетика буйынса үткән Халыҡ-ара ярышта алтын миҙал яулаған. Гүзәл заттар араһында, 75 кг тиклемге ауырлыҡта гер күтәреү буйынса, беренселекте бирмәгән. Ҡырмыҫҡалай нескә башҡорт ҡыҙын ҙур еңеүе менән ҡотлайбыҙ! Фото интернеттан алынды.","Афарин, Айһылыу!",['Башҡортостан' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 0],4,Спорт,288,https://shonkar.com/news/sport/2025-08-04/afarin-ay-ylyu-4338202,2025-08-04T23:48:00+00:00
"Был — Пәйғәмбәрҙең уға ғына хас үҙенсәлегенән, уның ҡулдарының бәрәкәтенән. Әгәр был ғәмәл бөтә кешеләр өсөн дә уртаҡ булһа, уның сәхәбәләре лә (Аллаһ уларҙан риза булһын) мотлаҡ шулай эш итә башлар ине. Сөнки улар Пәйғәмбәргә бик тырышып эйәргән һәм уның һәр ҡылығын үҙ тормошонда ҡабатларға ашыҡҡан. Шуға күрә беҙгә, Пәйғәмбәрҙең теге йәки был эшен дөрөҫ аңлар өсөн, сәхәбәләрҙең ҡылығына иғтибар итер кәрәк. Пәйғәмбәрҙең һүҙҙәрен һәм эштәрен иң яҡшы аңлаусылар — улар. Әммә аҫыл сәхәбәләр (Аллаһ уларҙан риза булһын) бер ҡасан да улай эшләмәгән (ҡәбергә ботаҡ ҡаҙамаған). Бөгөн иһә Пәйғәмбәрҙең ул ҡылығына бик ҙур иғтибар бүленә, беҙгә лә шулай эшләр кәрәк, тиҙәр. Әммә был, һис шикһеҙ — бидәғәт (дингә яңылыҡ кертеү). Кешеләр гонаһ ҡылыуҙа улай ҡыйыуланмаһын ине. Ҡәберҙәргә сәскә һалыу — шәриғәттә булмаған һәм рөхсәт ителмәгән ғәмәл (ҡара: ""Әхсән әл-фәтәүә"", , 374-се бит). Ә Аллаһ яҡшыраҡ белә. Ибраһим Десәи мөфтөй.",Ҡәбергә сәскәләр (веноктар) һалырға яраймы?,['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Аңлатма,924,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-06-03/berg-s-sk-l-r-venoktar-alyr-a-yaraymy-4263176,2025-06-03T17:25:00+00:00
"Сода эретмәһен ҡулланығыҙ (13 стакан һыу, 0,5 сәй ҡалағы сода). 5 минут ауыҙҙа тотоу өсөн кәрәк. (1 минут та, 3 минут та түгел! ) 5 минут вирус популяцияһының яңырыу ваҡыты. Теләһәгеҙ, һауыт-һаба йыуығыҙ, телевизор ҡарағыҙ, әммә ауыҙығыҙҙа сода эретмәһен 5 минут тотоғоҙ. Һауығырһығыҙ. Шунда уҡ. Бер аҙнанан да, өс көндән дә һуң түгел. Шунда уҡ. (Сода эремәһе вирустарҙың тышсаһын зарарлай, улар (вириондар) ауырыу күҙәнәктән сыҡҡас, йәбешер өсөн сәләмәт күҙәнәк эҙләй. Әгәр вирустың тышсаһы зарарланған икән, ул сәләмәт күҙәнәккә йәбешә алмайӘгәр һеҙ бер нисә көн температура менән ауырыһағыҙ, сода эретмәһен ауыҙығыҙҙа көнөнә бер нисә тапҡыр тотоғоҙ һәм урамда саф һауала йөрөгөҙ, тын алығыҙ. Урамға сығырға көсөгөҙ юҡ икән -асыҡ тәҙрә алдында тын алығыҙ, тик ошо саҡта ҡулдарығыҙҙы болғағыҙ.  Актив ҡан әйләнеше кәрәк. Өс көндән һуң һау-сәләмәт булырһығыҙ. Сайт журнала ""Башҡортостан ҡыҙы"". Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.","Ковид башланһа, тиҙ арала сәләмәтләнеү ысулы",['Башҡортостан' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],2,Сихәт,977,https://bashkizi.ru/articles/sikh-t/2025-10-01/kovid-bashlan-a-ti-arala-s-l-m-tl-ne-ysuly-4409794,2025-10-01T12:58:00+00:00
"2019 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Торлаҡ һәм ҡала мөхите милли проектының Уңайлы ҡала мөхите булдырыу федераль проектын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, алты йыл эсендә 806 йәмәғәт урыны төҙөкләндерелгән, бының өсөн 8,2 миллиард һум аҡса тотонолған. Республика халҡы Уңайлы ҡала мөхите булдырыу программаһы сиктәрендә төҙөкләндереләсәк урынды, проектты үҙе һайлай. 2021 йылда үткән тәүге онлайн тауыш биреүҙә 387 мең кеше ҡатнашһа, 2022 йылда уларҙың һаны 560 меңгә тиклем артҡан, 2023 йылда – 760 меңгә, ә 2024 йылда иһә миллионға еткән. 2024 йылда 123 йәмәғәт урыны төҙөкләндерелгән. 2025 йылда яңы Йәшәү өсөн инфраструктура милли проекты буйынса 94 йәмәғәт урынында яңыртыу эштәре алып барыу күҙаллана. Фото һәм сығанаҡ –.",Уңайлы мөхит булдырыла,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Милли проекттар,859,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-02-26/u-ayly-m-hit-buldyryla-4137144,2025-02-26T11:38:00+00:00
"Казанда Муса әлил һәйкәле. Мәскәүдәге ""Синема Продакшн"" продюсерлык ширкәте каһарман-шагыйрь Муса әлилтурында байопик (биография мәгълүматына нигезләнгән) фильм төшерергә ыена. Фильмның бюджеты 400 млн сум булыр дип көтелә. Финанслауда Татарстан да катнашырга мөмкин. Бу турыда ""Бизнес онлайн"" материалындаәйтелә. Фильмның сценариен озак еллар Берлинда яшәгән, хәзер Казанга күченеп кайткан Нәсүр Юрушбаевязган. Режиссеры Андрей Волгинбулачак диелә, ул боевиклар төшерүе белән билгеле. Продюсеры Нижгар татарларыннан Эльмира Айнуловабулачак диелә. әлил турында фильм Татарстан катнашында төшерелгән һәм күп бәхәсләр тудырган ""Зөләйха күзләрен ача"" сериалы, танылган режиссер һәм продюсер Тимур Бикмамбетовның Казан ярдәме белән ясый торган ""Девятаев"" картинасы кебек үк яңгырашлы фильм булырга мөмкин диелә. әлил ролен кем уйнаячагы әлегә әйтелми. РСФСРның халык артисты Ренат Таетдиновул рольне урыс кешесе уйнарга тиеш түгел дигән фикер белдергән, Камал театры артисты Искәндәр Хәйруллинуйнаса яхшы булыр иде дигән. Быел Муса әлил тууына 115 ел тула. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мәскәү әлил турында 400 млн сумлык блокбастер төшерергә ыена,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0 0],7,Яңылыҡтар,1297,https://www.azatliq.org/a/31099257.html,2021-02-12T08:30:54+00:00
"уртаклашуртаклашбастырТөркиядә яшәүче татар яшьләре туган телләрен, татар халкының гореф-гадәтләрен оныта. Русиянең татар төбәкләреннән күчеп килгән буын алышынып, аларның оныкларына төрекләшү куркынычы яный башлаган. Камәр Яфай – студент кыз. Ул Төркиядә туып үскән. уртаклашуртаклашбастыр","Камәр Яфай: ""Төркия татарларына төрекләшү яный""",['Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Әңгәмә,290,https://www.azatliq.org/a/Kamer_Yafay/2172505.html,2010-09-30T16:32:00+03:00
БР Дәүләт йыйылышы депутаттары МХО-ла ҡатнашыусыларҙы эшкә ҡабул иткәндә квота булдырырға уйлай.,Башҡортостанда яугирҙарҙы эшкә алғанда квота булдырыласаҡ,['Башҡортостан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,96,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-10/bash-ortostanda-yaugir-ar-y-eshk-al-anda-kvota-buldyrylasa-4501303,2025-12-10T15:29:00+00:00
"Республикабыҙҙа хеҙмәт кешеләрен данлауға, төрлө һөнәр эйәләрен күтәреүгә ҙур иғтибар бирелә. Яңы Йыл алдынан Өфөлә журналистика өлкәһендәге   Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ республика конкурсының еңеүселәрен ҡотлау ҙа  быға дәлил. Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығының Колонна залында Башҡортостан Башлығы премияһына икенсе республика конкурсының лауреаттарын  республикабыҙ етәксеһе  Радий Хәбиров тәбрикләне.2025 йылда авторҙар һәм ижади коллективтар конкурсҡа 159 эш тәҡдим итте. Улар араһында мәғлүмәти, аналитик, публицистик материалдар, телевидение һәм радио тапшырыуҙары бар. Конкурстың эксперт советы ултырышында дүрт категория буйынса еңеүселәр билдәләнде. Улар – республика, шулай уҡ  ҡала һәм район баҫма киң мәғлүмәт саралары, теле һәм радиожурналистика, сеть баҫмалары. Еңеүселәр   Дөрөҫлөк, Яуаплылыҡ, Ҡаһарманлыҡ, Йыл ҡылығы, Һиҙгер йөрәк  номинациялары буйынса билдәләнде. –Бөгөн республика журналистары өсөн был конкурс төп ижади бәйге булып тора. Шуныһы мөһим, быйыл унда ҡатнашыуға ғариза биреүселәр ике тапҡырға тиерлек артты. Был һеҙҙең әүҙемлекте күрһәтә, – тине төбәк етәксеһе. – Бөгөнгө көндә социаль селтәр менән файҙаланыусы һәм кем тиерлек яңылыҡтар авторы була ала, шулай ҙа һөнәри журналистика дөрөҫлөк һәм объективлыҡ үлсәүе булып ҡала. Һеҙ яңылыҡтар булдырып ҡына ҡалмайһығыҙ, көндөң дөйөм картинаһын тыуҙыраһығыҙ, республикала йәшәүсе меңәрләгән кешенең йәмәғәт фекерен формалаштыраһығыҙ. Шул уҡ ваҡытта   социаль оптимизмды нығытаһығыҙ, киләсәккә ышаныс уятаһыҙ. Радий Фәрит улы төбәктең киң мәғлүмәт сараларының конструктивлыҡ, халыҡ өсөн иң мөһим мәсьәләләрҙе яҡтыртыуға маҡсатланыуын да иғтибарға алды. –Һеҙ үҙегеҙҙең сюжеттарҙа республика халыҡтары телдәре һәм мәҙәниәтенә ярҙам саралары, традицион ҡиммәттәрҙе нығытыу, ҙур һәм ныҡлы ғаилә булдырыу мөһимлеге тураһында һөйләйһегеҙ. Шул уҡ ваҡытта юлдарҙағы хәүефһеҙлек, һаулыҡ мөмкинлеге сикле кешеләргә ярҙам, халыҡҡа финанс грамотлыҡ тураһында ла аңлатаһығыҙ, – тип билдәләне Радий Хәбиров. – Иҡтисадыбыҙ, фән, белем биреү, яңы мәктәптәр, балалар баҡсалары, поликлиникалар, ФАП-тар, фәнни лабораториялар, социаль үҙәктәр  асыу тураһында һөйләйһегеҙ. Махсус хәрби операцияға, яугирҙәргә, уларҙың ғаиләләренә ярҙам итеү темаһын да журналистарыбыҙ әүҙем яҡтырта. – Махсус хәрби операция барған дүрт йылға ваҡыт эсендә алғы һыҙыҡтан 100-ләгән сюжет, репортаждар, реаль тарихтар әҙерләнегеҙ. Был йәһәттән БСТ-лағы Ватан һаҡсылары тигән программаны, Минең атайым телевизион конкурсын, махсус хәрби операциялағы яугирҙәрҙең әсәйҙәрен һәм ҡатындарын берләштереүсе Әсәй проектын  билдәләп үтер инем. Быйыл беҙҙең республика илдә беренсе булып хәрби хәбәрселәр тураһында закон ҡабул итте. Беҙ уларҙың статустарын, ярҙам саралары тәртибен билдәләнек. Үткән аҙнала тәүге танытмаларҙы тапшырҙыҡ, – тине Радий Хәбиров. Шул уҡ ваҡытта төбәк етәксеһе бер нисә мөһим тематик проекттарҙы билдәләне. Улар иҫәбендә Башҡорт каникулдары, Бәхет биләмәһе, Рәсәй патриоты һәм Башҡортостан генералдары документаль фильмдары циклы бар. –Һеҙ мәғлүмәт саҡырыуына лайыҡлы яуап бирәһегеҙ, төрлө мифтарҙы юҡ итергә булышлыҡ итәһеҙ. Ҙур мәғлүмәт блогы эктремизм һәм террорға ҡаршы тороуға, коррупция менән көрәшкә арналған. Был бик нескә темалар, факттарҙы, аңлатмаларҙы, рекомендацяларҙы  биреүҙә һөнәри һәләт талап ителә. Быйыл Әбйәлил районындағы  баҡыр ятҡылығы буйынса аңлатыу эштәре профессиональ рәүештә яҡтыртылды. Кибермутлашыусылар, мобиль элемтәләге өҙөклөктәр, пилотһыҙ осоу аппараттарының атакалары һәм башҡа һорауҙар аңлатылды. Башҡортостан Башлығы республикабыҙ киң мәғлүмәт сараларының һорау менән файҙаланылған дөрөҫ мәғлүмәт сығанағы булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Тантананың иң күркәм өлөшө еңеүселәрҙе бүләкләү ине. Быйылғы конкурстың лауреаттары араһында Башҡортостан ҡыҙы журналынан бүлек редакторы Гөлшат Ҡунафина ла бар. Ул Һиҙгер йөрәк номинацияһында еңеү яуланы. –Беҙҙең журнал электән ҡатын-ҡыҙҙарҙың дуҫы, кәңәшсеһе булған. Әле лә шул йүнәлештә эшләп килә. Һәр бер мәҡәләбеҙҙе йөрәк аша, күңел аша үткәреп яҙабыҙ. Беҙҙең республикала иҫ киткес гүзәл заттар йәшәй. Улар үҙ һөнәренең оҫтаһы, лайыҡлы улдар, ҡыҙҙар тәрбиәләгәндәр, шул уҡ ваҡытта етәкселек бурысын да лайыҡлы башҡаралар. Ошондай ҡатын-ҡыҙҙар тураһында яҙыу икеләтә ҡыуаныс. Бөгөнгө байрамда ҙур тулҡынланыу кисерәм. Беҙҙең хеҙмәтте ошолай юғары баһалағандары өсөн Республика Башлығы Радий Хәбировҡа рәхмәтемде белдерәм, – тине ул. – Быйыл район һәм ҡала гәзиттәренә айырым категория булдырылды. Шуға күрә был  конкурста ҡатнашып ҡарарға батырсылыҡ иттем. Ҡатын-ҡыҙҙар ҡаһарманлығы темаһына арналған мәҡәләләр циклымды Һиҙгер йөрәк номинацияһына тәҡдим иттем. Ошо номинацияла еңеүсе булыуыма бик шатмын. Конкурсҡа биш мәҡәлә бирергә мөмкин ине. Тәүге геройым  Бөйөк Ватан һуғышы яугиренең 18 йәшендә тол ҡалған ҡатыны. Ул оло йәшкә еткәнсе  бер ҡасан да кейәүгә сыҡмай, ғүмер буйы иренә тоғро ҡалған. Был мәҡәләмде мин Ҡатын-ҡыҙ тоғролоғона һәйкәл тип атаным. Ҡалған геройҙарым бөгөнгө көндә махсус хәрби операцияға ҡатнашлығы булған ҡатын-ҡыҙҙар. Уларҙың береһе хәрби госпиталдә эшләгән шәфҡәт туташы, икенсеһе улы өлөшләтә мобилизацяиға эләккәндән һуң үҙен ирекмәнлек эшенә бағышлаған яугир  әсәһе. Тағы ла бер геройым – яугир ҡатыны, тормош иптәше махсус хәрби операцияла хәбәрһеҙ юғала, ҡатын һынауҙар алдында юғалып ҡалмай, бөгөнгө көндә  ирекмәндәр сафында эшләй, еңеүгә үҙ өлөшөн индерә. Үҙем ҡатын-ҡыҙ булараҡ миңә  гүзәл зат  психологияһы ныҡ яҡын. Махсус хәрби операция башланыу менән ошо темаға арналған мәҡәләләр яҙа башланым. Гүзәл заттарҙың булмыштарын, хис-тойғоларын асырға тырышам, аяуһыҙ тормоштоң уларҙың йөрәктәрен ҡатырмауы, сыныҡтырыуы тураһында артабан да яҙырға теләгем бар. Тормош иптәштәрен юғалтһалар ҙа рухтары һынмаған, балаларын матур итеп аяҡҡа баҫтырған гүзәл заттар гәзитебеҙ битендә донъя күрер әле, – тип һөйләне әңгәмәсем. Юлдаш радиоһының яңылыҡтар хеҙмәте хәбәрсеһе Зөһрә Арсаеваның да был байрамда ҡатнашыуының үҙ сәбәбе бар. Был конкурста уның тормош иптәше бөгөн махсус хәрби операцияла йөрөгән, Башҡортостан 31-се мотоуҡсылар полкы яугире, билдәле журналист  Рафиҡ Әхмәтшин Йыл ҡылығы номинацияһында еңеү яуланы. Уның наградаһы ҡатынына тапшырылды. – Был награданың хужаһы, тормош иптәшем  Өфөнән 2 мең километр алыҫлыҡта, фронттың Ҡыҙыл Лиман йүнәлешендә хеҙмәт итә. Ул хәрби бурысын да намыҫ менән үтәй,  шулай уҡ ысын журналист булараҡ репортаждар эшләй, Башҡортостан полкы яугирҙәренең ҡыйыулығы һәм ҡаһарманлығы тураһында  халыҡты таныштыра. Беҙ, мин һәм балаларым, уның менән ысын мәғәнәһендә ғорурланабыҙ. Ул ил һағына баҫты һәм үҙенең һөнәри эшен дә намыҫлы үтәй. Башҡортостан полкында,  башҡа батальондарҙа хеҙмәт иткән, ил һағына баҫҡан бөтә яугирҙәребеҙ менән ғорурланабыҙ. Улар ысын патриоттар. Улар Радий Фәрит улына бик рәхмәтле. Сөнки беҙҙең республикабыҙ яугирҙәргә, шулай уҡ ғаиләләренә ныҡлы ярҙам күрһәтә. Был буш һүҙҙәр генә түгел. Быйыл миңә журналист, шулай уҡ ирекмән булараҡ ике тапҡыр махсус хәрби операция биләмәһендә булырға тура килде. Яугирҙәр менән аралашып, уларҙың ошо һүҙҙәрен еткерәм. Башҡортостан мотоуҡсылар полкы иң легендар хәрби берләшмәләрҙең береһе, уның геройҙары бик күп. Яугирҙәр ысынлап та ҡаралған, хәстәрләнгән. Уларға Башҡортостан халҡы ныҡлы ярҙам итә. Халыҡтың берҙәм булыуы беҙҙең егеттәргә көс-дәрт бирә. Һәр ебәрелгән гуманитар ылау менән яугирҙәргә тыуған яҡтан сәләм бара.   Был премия өсөн республикабыҙ етәксеһе Радий Фәрит улына рәхмәт, сөнки уның башланғысы менән булдырылды ул. Был беҙгә, беренсенән, ҡанаттар ҡуя, икенсенән,  үҫеш мөмкинлеге бирә, өсөнсөнән абруйлы һөнәри оҫталыҡ ярышы булып тора. Беҙ бында ярышабыҙ һәм иң көслөләр, иң креатив журналистар еңеү яулай. Номинациялары ла бик ҡыҙыҡлы. Йыл дауамында тема һайлап эшләргә мөмкин. Үҙем был премияның беренсе лауреаты. Былтыр махсус хәрби операция яугирҙәренә арналған Ил улдары тапшырыуы менән Ҡаһарманлыҡ номинацияһында бүләкләндем. Быйылғы еңеүселәрҙе лә ихлас күңелдән ҡотлайым, – тигән ихлас теләктәрен әйтте Зөһрә Фәнил ҡыҙы. Журналистика өлкәһендә Дөрөҫлөк. Яуаплылыҡ. Ҡаһарманлыҡ тигән Башҡортостан Башлығы премияһы 2023 йылда төбәк етәксеһе Радий Хәбиров башланғысы менән булдырылды. Приз фонды алты миллион һум булған республикалағы берҙән - бер журналистика конкурсы был. Эксперт советының тауыш биреүе һөҙөмтәһендә 20 еңеүсе билдәләнә, уларҙың һәр ҡайһыһы 300 мең һум күләмендә премия ала. Конкурс сиктәрендә, мәғлүмәт, аналитика, публицистика материалдары, теле һәм радиопрограммалар баһалана. Улар үткән йылдың 1 сентябренән ағымдағы йылдың 31 авгусына тиклем баҫылырға йәки эфирға сығырға тейеш. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Журналистар хеҙмәтен ҙурлап,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт'
 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 1 1 1 1 0 0 1 1 0 0],9,Яңылыҡтар,8634,https://bashgazet.ru/articles/novosti/2025-12-17/zhurnalistar-he-m-ten-urlap-4511676,2025-12-17T18:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАларны Казанның 10 нчы мәктәбендә әзерләячәкләр. Сентябрьдә Казанның 10 нчы мәктәбендә ике ""авиация сыйныфы"" ачылачак. Бу хакта ""Казанские ведомости""иткерә. Укучылар 10-11 нче сыйныфларның мәктәп програмын үзләштерәчәк һәм шул ук вакытта Дементьев исемендәге авиация-техник көллиятендәге станокларда эшләргәөйрәнәчәк. Аттестат белән беррәттән аларга станок операторлары квалификациясе турында таныклык та бирелергә тиеш. Мәгариф идарәсе хәбәрендә аларга Казан авиация заводына эшкә урнаштыру гарантияләнә диелә. Шул ук вакытта яшь эшчеләргә Казан авиация институтында (КНИТУ-КАИ) читтән торып укырга рөхсәт итәчәкләр. Казан авиация заводына эшчеләр итми. Шуның аркасында апрельдә заводта Ту-214 очкычлары итештерү планын 40 процентка гынаүтәгәннәр. Искәртелгәнчә, 91 эшче итми һәм очкычларны заказ бирүчесенә тапшыруның вакытлары кичектерелә. Күптән түгел ""Аэрофлот"" һава ширкәтенең Казанда итештерелгән Ту-214 очкычларыннан баш тартырга теләвебилгеле булды. Очкычларны тапшыру вакытлары күчерелгәнгә күрә ""Аэрофлот"" Казанда итештерелүче барлыгы 40 ""Ту-214"" очкычыннан баш тартып, алар урынына МС-21 очкычлары сатып алмакчы. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Казанда авиация заводы өчен эшчеләрне мәктәптән үк әзерли башларга булганнар,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1283,https://www.azatliq.org/a/kazanda-aviatsiya-zavodi-ochen-eshchelarne-maktaptan-uk-azerli-bashlarga-bulgannar/33021274.html,2024-07-04T09:02:03+03:00
Сегодня в Уфе в рамках второй Международной книжной ярмарки «Китап-байрам» прошел выездной пленум Союза писателей России. Его тема – «Дружба народов – дружба литератур».,Р. Ф. Хабирову присвоено почётное звание «Губернатор литературной России»,['Донъя' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0],2,Яңылыҡтар,169,https://uchbash.com/news/novosti/2024-05-25/r-f-habirovu-prisvoeno-pochyotnoe-zvanie-gubernator-literaturnoy-rossii-3783040,2024-05-25T00:07:55+00:00
"Ярыш өс турҙа үткән, турҙарҙың һәр береһендә икешәр эксперименталь мәсьәлә сисергә кәрәк булған. Ҡатнашыусылар теория белеүҙе генә түгел, лаборатория ҡорамалдары менән оҫта эш итеүҙе лә күрһәткән.8–9-сы синыф уҡыусылары араһында Камский Сергей(Өфөнөң 83-сө инженерлыҡ лицейы) алтын миҙал алыуға өлгәшкән. Шул уҡ төркөмдә Иҫәнбаев Владислав(Сибайҙың 9-сы лицейы) бронзалы булған.10–11-се синыфтар ярышында көмөш миҙалды Өфө уҡыусыһы Ғилманов Тимур(93-сө физика-математика лицейы) менән Мәләүез районынан Спирин Роман(3-сө гимназия) эләктергән. Ә бронзаны өфөлө Александров Тигран(83-сө инженерлыҡ лицейы) алған. «Аманат» Республика балалар-үҫмерҙәр журналының сайты. Сайт Республиканского детско-юношеского журнала «Аманат». Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. . Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом «Республика Башкортостан».",Беҙҙең физиктар олимпиаданан миҙалдар менән ҡайтҡан,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1041,https://amanat.su/news/novosti/2025-11-07/be-e-fiziktar-olimpiadanan-mi-aldar-men-n-ayt-an-4457607,2025-11-07T16:03:00+00:00
Баязитов Ишморат. Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылы. 3 А синыфы уҡыусыһы. Тәүге епшек ҡарҙан ғаиләһен эшләгән.,Тәүге епшек ҡарҙан ғаиләһен эшләгән,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Күҙ менән ҡаш араһы""",111,https://amanat.su/articles/k-men-n-ash-ara-y/2024-11-23/t-ge-epshek-ar-an-ail-en-eshl-g-n-4019506,2024-11-23T12:20:00+00:00
Асҡарова Йәнгүзәл Ильяс ҡыҙы. Бөрйән районы Байназар урта мәктәбенең 5 А класы уҡыусыһы.,Тәбиғәтте һаҡлайыҡ!,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,"""Мин донъяны һүрәтләйем""",88,https://amanat.su/articles/min-donyany-r-tl-yem/2024-10-26/t-bi-tte-a-layy-3984082,2024-10-26T10:45:00+00:00
"Архангель районы Ҡыҫынды мәктәбе ""Аманат"" журналына деррәү яҙылды. Дүрт синыф ""ЯҘЫЛ ДА БҮЛӘК ОТ! "" уйынында ҡатнашасаҡ. Синыф етәкселәре: Йомағужина Минзәлә Зәйнетдин ҡыҙы, Абдуллина Гөлдәр Мөхәмәт ҡыҙы. ҘУР РӘХМӘТ!","Ҡыҫынды мәктәбе - ""Аманат""лы уҡыу йорто!",['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,215,https://amanat.su/news/novosti/2024-12-13/y-yndy-m-kt-be-amanat-ly-u-yu-yorto-4050542,2024-12-13T09:15:00+00:00
"Һәйкәлдең эсен төшөрөү оператор Вадим Лобовҡа йөкмәтелгән. Азамат Даянов коллегаһының эшен ситтән төшөрә. Коптер менән бейеклектән Ринат Кашапов күҙәтә. Һәйкәлдең торошона бәйле һорауҙарға яуапты Мин ҡайтырмын тигән документаль фильмды төшөрөүселәр ҙә эҙләй. Башҡортостан юлдаш телеканалының баш мөхәррире, фильмдың авторы Гәүһәр Батталова, Башҡортостан мәҙәни мираҫын дәүләт һаҡлауы идаралығы етәксеһе, күҙәтеү советы рәйесе вазифаларын башҡарыусы Салауат Ҡолбахтин һәйкәлдең реконструкцияһына ҡағылышлы һорауҙар менән борсолоуын һәм ентекле ҡыҙыҡһыныуын белдерә һәм эштәрҙең барышы тураһында һөйләй. Сығанаҡ: БСТ Яңылыҡтар программаһы.",БСТ һәйкәл тураһында репортаж бирҙе,['Башҡортостан' 'Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 0],2,Яңылыҡтар,637,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-16/bst-yk-l-tura-ynda-reportazh-bir-e-4011006,2024-11-16T10:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашбастырырчы Төркиянең бөтендөнья төрки хатын-кызлар берлеге төрки музыкага керткән зур өлеше өчен бүләкләгән диелә. Бу хактаамалаүзенең битендәхәбәр итте. иңүгә аның күптән түгел """" альбомы чыгуы нигез булган. Анда берничә кырымтатар халык ыры тәкъдим ителә. Бүләкләү тантанасы Истанбулда узды. Бүләкне ырчының Төркиядә яшәүче апасы алган. амала үзе видеомөрәәгать яздырып рәхмәтен белдергән. ""Төркиянең бөтендөнья хатын-кызлар берлегенә минем иатымны күзәткәнегез өчен рәхмәт. Йөрәгебезнең бер ягы шатлык белән тулы булса да, икенчесе ягы һәрвакыт сыкрый. Беркайчан да иңел булмады, әмма мин барыбер үз юлымны дәвам итәм һәм бары тик яхшылыкның иңүгә ирешәчәгенә ышанам"", — дип язган амала. ырчы кырымтатар мәдәниятен баету эшен алга таба да дәвам итәчәген ышандырды. Күптән түгел Русия Эчке эшләр министрлыгы амаланыэзләүгә биргән иде. Аңа кадәр Русия мәхкәмәсе аны читтән торып кулга алу турында белдерде. ырчы 2022 елның 4 апрелендә үзенең битендә Русия хәрбиләренең Буча, Ирпень, Гостомельдә хатын-кызларны көчләве, андагы кешеләрне, балаларны күңел ачкан өчен атулары турында язып чыккан иде. Русия хакимиятләре моны Русия армиясе турында ""фейк"" тарату дип тамгалады. Үзенең читтән торып кулга алынуы турында ырчы очраклы һәм соң белгән. ""Ни өчен нәкъ мин дип уйладым. Без бит барлык украиннар постлар язабыз, йөрибез, ыябыз, сөйләшәбез һәм мөмкин булганның барысын да эшлибез. Бәлки, аларны минем кешеләргә йогынты ясый алуым, киң география, төрле музыкаль платформаларда булуым куркытадыр"", — дип уртаклашты артист. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашбастыр",амала төрки мәдәнияткә керткән өлеше өчен бүләкләнде,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,1659,https://www.azatliq.org/a/jamala-torki-medenietke-kertkan-oleshe-ochen-buleklende/32744279.html,2023-12-23T10:47:28+03:00
"Бөгөн  Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында шағир, яҙыусы, журналист Әхмәр-Ғүмәр Үтәбайҙың ""Тамсы ҡыҙыма - 15, үҙемә - 65"" исемле юбилей кисәһе үтте.","""Әхмәр, ҡыҙың тыуҙы! """,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Яңылыҡтар,150,https://shonkar.com/news/novosti/2025-02-20/hm-r-y-y-tyu-y-4130493,2025-02-20T17:52:02+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Абдразаков - Владимир Путинга лояль кешеләрнең берсе һәм Навальныйның Коррупциягә каршы көрәш фонды аны ""сугышка булышучылар"" исемлегенә керткән иде"", дип белдерде Европарламент вице-президенты Пина Пичерно. Опера ырчысы Илдар Абдразаков Вердиның ""Дон Карлос"" һәм ""Атилла"" операларында башка катнашмаячак. Бу хакта Европарламент вице-президенты Пина Пичерноәйтте, дип яза""Сирена"". Пичерно ирле муниципалитетны һәм театр итәкчелеген шундый карар кабул итәргә күндергән. ""Абдразаков -Владимир Путинга лояль кешеләрнең берсе һәм Навальныйның Коррупциягә каршы көрәш фонды аны ""сугышка булышучылар"" исемлегенә керткән иде. Без Европаның иң затлы мәдәни институтларының берсе сәхнәсендә инаятьчел режим тарафдары чыгыш ясавына күнеп тормаячакбыз"", дип язды Пичерно Х социаль челтәрендә. Илдар Абдразаков 1976 елда Уфада туган. Башкортстанның һәм Татарстанның халык артисты, Русиянең атказанган артисты дигән исемнәре бар. Элегрәк Австриянең басмасы Абдразаковның Русия хакимиятләренә якын булуы турындаязган иде. Ул Сергей Шойгууздырган Яңа ел кичәләренең берсендә катнашкан һәм саклану министрлыгы белән бергә ""Подмосковные вечера"" ырын ырлаган диелде.2022 елның маенда ырчы Кызыл мәйданда 10 минут чыгыш ясавы өчен 50 мең долларлапакча эшләгән, ә сентябрь башында, шул исәптән бюджет акчаларына да шәхси музыкаль фестивален үткәргән, дип белдерде тикшеренүчеләр. Владимир Путин фестивальдә катнашучыларга үз сәламләвен юллаган иде.2022 елда ырчы хакимиятләр һәм аларга якын оешмалар оештырган берничә чарада катнашкан диелде. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Италиядә Башкортстанның Владимир Путинга лояль опера ырчысы Илдар Абдразаковның чыгышыннан баш тартканнар,"['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 0 1 0 1 1 0 1 0 0],8,Яңылыҡтар,1592,https://www.azatliq.org/a/italiyada-bashkortstanning-vladimir-putinga-loyal-opera-jirchisi-ildar-abdrazakovning-chigishinnan-bash-tartkannar/33211897.html,2024-11-22T12:50:15+03:00
"фикерләрЯкын көннәрдә Дәүләт ыелышы - Корылтай утырышта Башкортстан Конституциясенә үзгәрешләр кертү турында канун өлгесен караячак. Аспекты язуынча, әлеге башлангыч белән Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров чыккан. Парламент рәисе Константин Толкачевсүзләренчә, үзгәрешләр хакимият структурасына төгәллекләр кертәчәк, шулай ук парламент вә хөкүмәт вәкаләтләрен киңәйтәчәк. Аерым алганда, депутатларга, премьер-министрга һәм аның урынбасарларына ышаныч вотумы белдерү яки белдермәү хокукын бирү, шулай ук ирле үзидарә органнарының кануннарны үтәлешен һәм эшчәнлеген контрольдә тоту тәкъдим ителә. Бер пункт Корылтай каршындагы Яшьләр пулатына карый. Яшьләргә үз компетенциясе кысаларында канун чыгару инициативасы белән чыгу хокукын бирү тәкъдим ителә. Канун өлгесен комитет утырышында хуплаганнар. Аны быел язгы сессиядә инде кабул да итмәкчеләр. Русиядә",Башкортстанда республика Конституциясенә төзәтмәләр әзерләнә,['Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,853,https://www.azatliq.org/a/33416121.html,2025-05-16T16:22:32+00:00
"Ирина СедовафикерләрАннексияләнгән Кырымның Русиягә буйсынучы хакимиятләре кырымтатарлар яши торган урында ""халык исәбен алу"" үткәргән, бу ""повестка""лар тапшырып, аларны Украинага каршы сугышырга ибәрү өчен эшләнгән. Бу хакта ""Громадське радо""эфирында Кырым хокук яклау төркеме тикшеренүчесе Ирина Седовабелдерде, дип иткерә Крым. Реалии. ""Русияләр Акмәчеттә (Симферополь) кырымтатарлар яши торган урыннарда ""анисәп"" оештырып йөрде. Алар кешеләр турында шәхси мәгълүматлар ыя. Кем кайда, нинди йортта яши. Моны ""повестка"" китереп, кешеләрне сугышка барырга этәрү өчен эшлиләр"", дигән ул. Аннексияләнгән Кырымның Русия куйган итәкчеләре бу хәбәргә фикер белдермәде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Русия хакимиятләре кырымтатарлар яши торган урыннарда ""халык исәбен алу"" оештырган",['Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,762,https://www.azatliq.org/a/32327545.html,2023-03-21T09:16:33+00:00
"Быйыл «Көҙ романтикаһы» халыҡ-ара классик музыка фестивале Башҡортостанда тәүге тапҡыр армия мәҙәниәте көндәре сиктәрендә уҙғарыла. Беренсе көн программаһында – маэстро Дмитрий Крюков етәкселегендәге Башҡортостандың дәүләт оркестры һәм танылған солистар: Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Асҡар Абдразаҡов, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы Василий Ладюк, Беларусь Республикаһының атҡаҙанған артисы Оксана Волкова башҡарыуында һуғыш йылдарындағы яратҡан йырҙар. - Фестиваль Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 80 йыллығына арналған, һәм беҙ уны бөтәһенә лә яҡшы таныш һәм бер кемде лә битараф ҡалдырмаған йырҙар менән асабыҙ, - тип уртаҡлашты БР дәүләт оркестры директоры, Башҡортостандың халыҡ артисы Артур Нәзиуллин. Беҙ уларҙы әсә һөтө менән һеңдерҙек, һәм, минеңсә, уларҙы бергәләп йырлайбыҙ, илайбыҙ, юғалтыуҙарҙың әселеген иҫкә төшөрәбеҙ, һәм ғәҙеллек тантана итеүенә шатланабыҙ. 23 августа Совет майҙанында БР дәүләт оркестры менән бергә Бөйөк Британиянан саҡырылған ҡунаҡ — Пианист Фредерик Кемпф сығыш яһаны, ул Петр Чайковскийҙың беренсе фортепиано концертын башҡарҙы, ә концерттың икенсе бүлегендә Дмитрий Шостаковичтың билдәле «Ленинград» симфония яңғыраны. 24 августа ҡунаҡтар рус һәм башҡорт академия композиторҙар мәктәбенең симфоник шедеврҙарын ишетәсәк.",БР дәүләт оркестры директоры «Был йырҙарҙы беҙ әсә һөтө менән һеңдерҙек»,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Еңеү,1280,https://tamasha-rb.ru/news/pobeda-80/2025-08-23/br-d-l-t-orkestry-direktory-byl-yyr-ar-y-be-s-t-men-n-e-der-ek-4359636,2025-08-23T23:55:00+00:00
"Әхмәр ҮТӘБАЙ: ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 1033-сө күҙәтеү. Бала сағыбыҙҙа донъяны ҡабул итеүебеҙгә бәйле ике төрлө хәтирә. Беренсенән, беҙ бала саҡта ҡырҡ-илле-алтмыш йәштәге олатайҙар һәм инәйҙәр самаһыҙ ҡартайып, саҡ-саҡ атлап йөрөүҙәре менән иҫтә ҡалған. Хәҙер инде үҙебеҙ улар йәшенә еттек, әммә яңы йәшәй башлаған һымаҡбыҙ. Күптәр был күренеште ул саҡта тормоштоң үтә ауыр булыуы, аслыҡ-яланғаслыҡ, һуғыш афәте менән бәйләй.",ВАҠЫТ ҠЫҪҠАРАМЫ?,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Төрлө,436,https://henek.info/articles/+++-/2025-01-27/va-yt-y-aramy-4097731,2025-01-27T13:00:00+00:00
"Рус йәнһүрәттәре ""тәрбиәләгән"" бәпәйҙәребеҙҙең теле русса асыла. Балалар баҡсаһына инде улар туған теленә ҡарағанда русса яҡшыраҡ һөйләшеп килеп инә. Шыр башҡорт ғаиләһендә тыуып, башҡорт телле мөхиттә йәшәү ҙә ярҙам итмәй башланы, үкенескә күрә. Күп блогер-юмористарыбыҙ ҙа роликтарында боҙоҡ башҡорт телендә һөйләшеп, насар үрнәк күрһәтә. Видеояҙмалар геройҙарын ғәйепләп тә булмай, сөнки улар – тормошобоҙҙоң, булмышыбыҙҙың көҙгөһө. Ауыҙың ҡыйыш булһа, көҙгөгә үпкәләмә, тиҙәр бит. Бәлки, төҙәлергә ваҡыт еткәндер? Әйҙәгеҙ әле һәр кем үҙенән башлап ҡараһын. Бына бәләкәй генә һүҙлек. Был һүҙҙәрҙе күптәребеҙ даими файҙалана. Эргәһендә башҡортсаһын бирәбеҙ. Иҫтә ҡалдырыуы әллә ни ҡатмарлы булмаҫ. Ятлап алайыҡ, ҡағыҙға яҙып алып, кеҫәгә һалып йөрөйөк, ваҡыт булған һайын алып ҡарайыҡ, файҙаланайыҡ. Аңын, зиһенен, иҫен юғалтҡан маңҡорттар түгелбеҙ ҙә инде. Шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, балалар: башҡорт теленең яҙмышы һеҙҙең ҡулда, көндә һөйләшһәгеҙ, йәшәр, һөйләшмәһәгеҙ — юҡ! Башҡортса дөрөҫ һөйләшәйек А как же — шулай шул, әлбиттә, бүтәнсә булыуы мөмкин түгел Вапшы, упшым, упсым (вообще, в общем) – бөтөнләй, бер ҙә, ғөмүмән Вис (весь) – бөтә, бөтөнләй, бөтәһе Давлинйә (давление) – ҡан баҫымы Дажы (даже) – хатта Зато — уның ҡарауы Или – ә, йәки И так – былай ҙа (и так сойдёт – былай ҙа бара) Итак – тимәк, шулай итеп Ишшеү (ещё) – тағы, тағы ла Кәнишнә (конечно) – әлбиттә, шулай шул Латны (ладно) – ярай, ярар Лутсы (лучше) – яҡшыраҡ, арыуыраҡ Мужыт (может) – бәлки Ничё не стоит (ничего не стоит сходить) – бер ни тормай (барып ҡайтыу бер ни тормай) Ну, ныу (но) – йә, йәки, тик, ләкин, әммә Нәкәнис (наконец) – ниһайәт Пажалыста, бажалыста (пожалуйста) – рәхит ит (итегеҙ); зинһар Поддержать — күтәрмәләү, хуплау Пайдёт (пойдёт) – бара, ярай Пока – ярай, хуш булып тор Просто — әммә, ләкин, иллә-мәгәр, мәгәр Сәпсим (совсем) – бөтөнләй, һис Тәк (так) – шулай Тоес (то есть) – йәғни Уважайт итәм (уважаю) – хөрмәт итәм, ихтирам итәм. Ужы (уже) – инде Хет (хоть) – һа ла, һә лә (бәләкәй булһа ла, яҙа белә; октябрь етһә лә, йылы) Хотя, хотя бы – һа ла, һә лә (ишетмәһә лә, аңлай; бер ҡат булһа ла уҡы) Әбизәтелнә (обязательно) – мотлаҡ Әпәт (опять) – тағы, йәнә Әтеү (а то) — шулай шул. Әлиә Нухова.",Телде боҙмай ғына һөйләш,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Йәмғиәт,2205,https://amanat.su/articles/common_material/2024-12-28/telde-bo-may-yna-yl-sh-4070578,2024-12-28T12:02:00+00:00
"Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығы 9-15 февралдә йөрәк сирҙәре тураһында мәғлүмәтлелек аҙнаһы иғлан итте. Йөрәк – организмдың иң мөһим ағзаһы. Йөрәк-ҡан системаһы торошона кешенең сәләмәтлеге һәм ғүмер оҙайлығы туранан-тура бәйле. Йөрәк-ҡан сирҙәре ваҡытынан алда эшкә һәләтлекте юғалтыуға, инвалидлыҡҡа һәм үлемгә сәбәпсе була. Иң яҡшы дауа – сирҙәрҙе ваҡытында иҫкәртеү, ти табиптар. Башҡортостанда диагноздарҙың дүрттән бер өлөшө йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарына тура килә. Әммә күпселек осраҡта уларҙы булдырмаҫҡа йәки һуңғараҡ осорға ҡалдырырға мөмкин булыр ине, – ти Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш кардиологы, Рәсәй кардиология йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе, Рәсәй Һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, медицина фәндәре кандидаты Ирина Николаева. – Башҡортостанда ла Рәсәйҙәге кеүек йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарының таралыуы 20 проценттан 30 процентҡа тиклем тирбәлә. Ауырыуҙар структураһында төп урынды артериаль гипертония (46), цереброваскуляр сирҙәр (27), йөрәк ишемияһы (14,7) алып тора. Кардиологтар яңы асыҡланған сирҙәр иҫәбенә, айырыуса иртә осорҙа, сирлеләр өлөшөнөң артыуын һәр саҡ яҡшы күренеш тип иҫәпләй. Мәҫәлән, артериаль гипертонияны бик иртә мәлдә асыҡларға кәрәк. Әлегә ағзалар зарарланып өлгөрмәгән була, бары ҡан баҫымының күтәрелеүе генә (130-ҙан юғары) сир башланыуын иҫкәртә. Беҙ бындай осраҡта үҙ ваҡытында тейешле дауа билдәләйбеҙ, ҡан баҫымын нормаға килтерәбеҙ. Иртә дауалай башлағанда өҙлөгөүҙәр барлыҡҡа килмәй, ә һеҙ уларҙың организм өсөн нисек хәүефле булыуын беләһегеҙ – инфаркт, инсульт, йөрәк ритмы боҙолоуы. Күп бәләләрҙең башында торған артериаль гипертония йыш осрай. Икенсе урында – йөрәк ишемияһы. Өсөнсө урында – кардиомиопатиялар, тыумыштан йәки барлыҡҡа килгән йөрәк кәмселектәре һәм башҡа йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре. Кем йышыраҡ ауырый, ҡатын-ҡыҙмы әллә ир-атмы, тип йыш һорайҙар. Барыһы ла кешенең нисә йәштә булыуына бәйле. Бәхеткә ҡаршы, ҡатын-ҡыҙҙы ғүмерҙәренең тәүге өлөшөндә гормондар һаҡлай, ә бына ир-аттың йөрәк сирҙәренән ҡурсаларлыҡ ундай гормондары юҡ. Шуға күрә уларҙа йөрәк – ҡан тамырҙары сирҙәре хәүефе юғарыраҡ. Статистикаға күҙ һалһаң, йышыраҡ 60 йәшкә тиклем ир-аттың, ә 60 йәштән һуң күберәк ҡатын-ҡыҙҙың йөрәк сирҙәренә дусар булыуын күрәһең. Халыҡ араһында ҡырҡ йәшкә еткән ирҙәрҙе хәүефле осорға баҫты, тип иҫәпләйҙәр. Был фекер менән ризалашып булмай, сөнки бөтәһе лә кешенең шәхси хәл-торошона, сәләмәтлегенә бәйле. Хәҙер медицина хеҙмәте диспансерлаштырыу ярҙамында пациенттарҙың сирен бала саҡта уҡ асыҡлауға йүнәлтелгән. Сир мөмкин тиклем һуңғараҡ үҫешһен өсөн педиатр баланың йәшәү рәүешен үҙгәртә ала. Өлкәнәйгәс, диспансерлаштырыу ваҡытында яңы хәүефтәрҙең асыҡланыуы ихтимал. Был осраҡта эшкә табип - терапевт тотона, тәүге сир билдәләренең хәүеф факторҙары билдәләнә. Аҙаҡ табип пациентты йыл һайын күҙәтә, хәүефте баһалай, сөнки йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарын дарыуҙар менән генә дауалап булмай, тәү сиратта ул йәшәү рәүеше тигән һүҙ. Бында уңыштың  20 проценты ғына табип эшмәкәрлегенә бәйле, ә 80 проценты ул кешенең үҙенән тора. Беҙгә өҙлөгөүҙәр менән килгән пациенттар ҙа бар. Мәҫәлән, яңыраҡ ауыр хәлдә инфаркт менән килгән ирҙе ҡабул иттек. Диспансерлаштырыуҙы ла, медицина тикшереүен дә үтмәгән, шуға күрә сир ваҡытында асыҡланмаған. Ә бит бөтәһе лә башҡаса булыуы мөмкин ине, әгәр табиптар ваҡытында сирҙе асыҡлаһа, пациент йәшәү рәүешен үҙгәртһә. Сәләмәт булыу өсөн ниндәйҙер кимәлдә тырышлыҡ һалырға кәрәк. Күп осраҡта беҙ ялҡауланабыҙ, эштән ҡайтыу менән телевизор ҡарарға, диванда аунарға, ял итергә яратабыҙ. Көн һайын физкультура менән шөғөлләнергә, мәҫәлән, бассейнға йөрөргә, ун мең аҙым үтергә ваҡытыбыҙ ҙа, теләгебеҙ ҙә юҡ. Барыһы ла үҙебеҙгә бәйләнгән. Иртә осорҙа ҡуйылған диагноз менән  оло йәштә лә оҙаҡ йәшәгәндәр бар. Ғүмерҙең ҡайһылыр осоронда улар ҙа миокард инфаркты кисерәсәк, әлбиттә. Әгәр кеше 90 йәштә инфаркт кисерһә, ә унан алдағы йылдарҙа әүҙем тормош алып барып, табиптарҙың кәңәшен тотоп йәшәгән булһа – быныһы бер мәсьәлә. Атеросклероз, ысынлап та, үҫешә, беҙ унан ҡасып ҡотола алмайбыҙ. Тик ҡайһы саҡта ҡырҡ йәшлек пациенттың да йөрәк тамырҙары ныҡ зарарланғанын күреп, уның үҙ сәләмәтлеген бөтөнләй хәстәрләмәгәнен күрәбеҙ Атеросклероз бәләкәй саҡта уҡ үҫешә башлай. Тик был әле сир башланыуын аңлатмай. Тамырҙар тығыҙланыу менән бергә атеросклероз төйөрсәләре барлыҡҡа килә һәм сир үҫешә. Нәҫелдән килгән күсәгилешлелек, дөрөҫ туҡланмау, сәләмәтлегеңде күҙәтмәү был хәлгә сәбәпсе була ла инде. Ҡырҡ йәшлектәрҙең инфарктҡа юлығыуы уларҙың үҙҙәре менән шөғөлләнмәүенә бәйле. Әгәр кеше сәләмәтлеген ҡайғыртһа, атеросклероз төйөрсәләре алтмыш йәштән һуң ғына күренә башлар ине. Улар ҙа төрлө. Бер өлөшөн дарыуҙар менән дауалап булһа, икенселәренә операция талап итә. Әгәр башығыҙ йыш ауыртып яфалай икән, мотлаҡ медицина тикшереүе үтергә кәрәк. Тромб (ойош ҡан) патологияһы кешеләрҙе ныҡ хәүефләндерә. Айырыуса ковидтан һуң ул көнүҙәк мәсьәләгә әүерелде. Вирус ҡандың ойошоу системаһына йоғонто яһай. Тромбтың эре тамырҙа барлыҡҡа килеүе һәм кешене һәләк итеүе мөмкин. Иң хәүефлеһе – үпкә артерияһы тромбоэмболияһы, уны хәҙер диагнозлауы ла, дауалауы ла мөмкин. Әгәр кеше организмына янаған хәүеф тураһында мәғлүмәтле булмаһа, эҫе мунсала йыуыныу йәки кроста ҡатнашыуҙың тромб, тромбоз һәм тромбоэмболия менән тамамланыуы мөмкин. Тимәк, диспансерлаштырыуҙың ни тиклем ҙур әһәмиәткә эйә булыуы буш һүҙ түгел. Анкетаны тулы һәм дөрөҫ тултырыу ғына ла табипҡа хәүефтең 50 процентын билдәләргә мөмкинлек бирә. Көн һайын 30 минут ҡына йәйәү йөрөү ҙә ҡан тамырҙарының торошон тотороҡландыра, йөрәк мускулын күнектерә, мускул массаһын арттыра. Кеше үҙенең сәләмәтлек күрһәткестәрен белергә тейеш. Артериаль баҫым кимәле – 12080 мм, холестерин – 5 ммольлитр, глюкоза – 5,5 ммольлитр – ошо сиктән дә күрһәткестәр артырға тейеш түгел. Ирҙәрҙең бил әйләнәһе – 94, ҡатындарҙың 80 сантиметрҙан артмауы яҡшы. Тоҙҙоң тәүлек нормаһы биш грамдан артмаҫҡа тейеш. Күкрәк ситлеге үҙәге буйлап яндырған, баҫҡан, ҡыҫҡан төҫлө ауыртыу һиҙелһә, кардиологҡа мөрәжәғәт итеүҙе һуҙмағыҙ. Ауыртыу кинәт башланып, биш-ун минут дауам итә. Әгәр ун минуттан оҙағыраҡ һуҙылһа, медицина ярҙамын саҡыртығыҙ. Хәлдең кинәт насарланыуы ашығыс ярҙам саҡырыу өсөн сәбәп ул. Ҡайһы саҡта пациент һуңғы минутҡа тиклем түҙә һәм беҙгә ҡатмарлы инфаркт хәлдә эләгә. Ҡасан участка табибына мөрәжәғәт итергә? Тын ҡыҫылһа, ҡан баҫымы 14090 күрһәткесенән дә артһа, мотлаҡ ашығыс ярҙам саҡыртығыҙ. Ҡан баҫымы даими рәүештә 13585 күрһәткесенән күтәрелһә, баш ауыртһа, күҙ алдында себендәр осҡандай тойолһа, ҡолаҡ тонһа, участка табибына медицина тикшереүе үтергә барыу өсөн сәбәп бар. Беҙҙең поликлиникала бөтә республиканан йыл һайын 100 меңдән ашыу кеше дауалана. Стационарҙа йылына 12-15 мең пациентты ҡабул итәбеҙ. Бик күп операциялар үткәрелә. Өлкәнәйгән һайын кешелә сирҙәр арта бара. Йәш кешелә артериаль гипертония ғына булһа, олораҡ йәштә йөрәк ишемияһына шәкәр диабеты, үпкә, онкология патологиялары өҫтәлеүе ихтимал. Шуға күрә бындай осраҡта дауалау ысулдары үҙгәрә. Бәхеткә ҡаршы, беҙҙә кардиологтарға ҡытлыҡ юҡ. Белгестәрҙе даими уҡытабыҙ, квалификацияларын күтәреү өҫтөндә эшләйбеҙ. Уҡыусыларға төп кәңәшебеҙ – йөрәгегеҙҙе йәштән һаҡлағыҙ, сәләмәтлекте сир башланғанға тиклем хәстәрләргә кәрәк.",Йөрәккә иғтибар кәрәк,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 1 0 0 0 1 1 0 1 0 1 0 0 0],6,Сәләмәтлек,7202,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2026-02-10/y-r-kk-i-tibar-k-r-k-4572072,2026-02-10T12:30:00+00:00
"""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторларның шәхси карашларын чагылдыра.",Универсиаданың чын бәясе татар өчен нинди булыр?,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Комментарийҙар,71,https://www.azatliq.org/a/25052486.html,2013-07-21T10:00:33+00:00
"Алманың ҡабығын әрсеп, үҙәген алып 20 минут тирәһе быҡтырып алаһың. Бешкән алманы блендер аша үткәреп, бер банка ҡуйыртылған һөт (сгущенка) өҫтәйһең, артабан бер аҙ ҡайнатып алырға кәрәк. Шунан алдан әҙерләнгән стерилләнгән банкаларға һалып тимер ҡапҡас менән ҡаплап ҡуйырға кәрәк. Сама менән ике кило алмаға 1 банка ҡуйыртылған һөт кәрәк. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Ҡуйыртылған һөт ҡушылған алма повидлоһы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,1012,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-07-23/uyyrtyl-an-t-ushyl-an-alma-povidlo-y-4323449,2025-07-23T12:50:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр2024 елның ярты елында Татарстан һәм Башкортстанда икътисад үсеше акрынаюы күзәтелә. Республикаларда нефть табышы кимү дәвам итә һәм сугыш башлангач тиз үсеш алган итештерү дә төшә башлады. Моның зыянын итештерүчеләр генә түгел, ирле бюджетлар да күрә. Татарстанда да, Башкортстанда да бюджетның нигезен тәшкил иткән табышка салым кимеде. Азатлык ярты ел эчендә ике республикада барган икътисади күрсәткечләргә күзәтү ясады һәм кайда күбрәк зыян килүен ачыкларга тырышты. Росстат 2024 елның гыйнвар-июнь айларына Русиянең социаль-икътисади күрсәткечләре турындахисап чыгарды. Аннан күренгәнчә, сәнәгать итештерүе — 104,4, авыл хуалыгы — 100,9, сәүдә әйләнеше — 108,8ка арткан. Татарстанда исә, күрсәткечләр түбәнрәкбулып чыкты. Башкортстанда да саннар кими бара.2023 елны Татарстанның сәнәгате өлкәсе 103,3 үсеш белән тәмамлады. 2024 елда да үсеш дәвам итте, ләкин май аеннан итештерү акрыная башлавы күренә. Май аенда ул 97,9, июньдә — 10,4 тәшкил иткән. Ярты ел эчендә икътисадның нигезе булган сәнәгать тармагында үсеш, узган елның шушы чоры белән чыгыштырганда, 100,8 булган. Бу күрсәткеч белән Татарстан Идел буе бүлгесендәге 14 төбәк арасында Оренбурдан соң иң начары санала. Башкортстанда сәнәгать тармагында үсешнеңкимүе күренә. Мәсәлән, елның өч аенда ул 9,1 үсеш күрсәткән булса, ярты елда — 5,9 калган. Нефть тармагы. Ике республикада да икътисадның акрынаюы нефть тармагы белән бәйле. Табигый байлыклар табу Татарстанда 3,3 ка, Башкортстанда — 8,4ка төшкән. Өченче ай рәттән Татарстан дизель ягулыгын Русия базарында сатуны киметте. Бу узган елдан 16,1 азрак. Икътисадчы Александр Разуваев""Бизнес Онлайн""гасөйләвенчә, бу дроннар һөүме нәтиәсе булырга мөмкин. — Заводка нинди дә булса зыян килгәндер. Хәзер нефть сәнәгатен бомбада тоту иңел генә булмасын өчен үзгәртеп кору бара, — дип сөйләгән ул. Татарстанга беренче тапкыр пилотсыз очкычлар 2 апрельдәһөүм итте. Ул Алабуга һәм Түбән Камадагы итештерү объектларына зыян китерде, ләкин рәсмиләр бу хакта артыгын сөйләмәде. Шуннан соң дроннар тагын берничә тапкыр республикадагы заводларга һөүм ясады, республика итәкчелеге аларның бәреп төшерелүен хәбәр итте. итештерү тармаклары. Моннан тыш, Татарстанда кием итештерү өлкәсе — 16,6ка, нефть һәм кокслар — 1,8ка, химик матдәләр — 0,7ка, резин эшләнмәләр — 5,8ка кимегән. Йөк машиналарын итештерү тармагы да шактыйга — 14,6ка төшкән. Башкортстанда исә, күн эшләнмәләре ясау 27,6ка, автосервислар — 22,8, текстиль — 5,3, автотранспорт — 0,1ка төшкән. Авыл хуалыгы. Ярты елда Татарстанда терлекчелек 2,3ка төшкән. Башкортстанда исә — 2,3ка үскән. Шул ук вакытта йомырка итештерү Башкортстанда 64,4ка кимегән. Татарстанда — 0,3ка арткан. Сөт буенча Татарстан беренчелектә бара. Хәзерге вакытта Татарстанда урып-ыю эшләре дәвам итә. Яңгырлы һава торышы тору сәбәпле, ашлыкны вакытында ыеп булмаскамөмкин. Моңа өстәп республикада комбайннарга кытлык сизелә башлаган. Бу да эшләрне акрынайта. Былтыр 95 яңа техника сатып алган булсалар, быел бары —50 не генә. Шуңа да республика кырларында эшләүче бер комбайнга уртача 460 гектар мәйданны эшкәртү туры килә, норматив күрсәткечләр нигезендә бер техника 350 гектар мәйданда эшләргә тиеш. Татарстанда уңыш гектарына 31 центнер тәшкил итә. Бу яхшы күрсәткеч булып саналса да, хәзер республика келәтләрендә 1 млн тоннадан артык ашлык сатылмыйча ята. Бу соңгы ике елдан калган уңыш.2024 елның беренче яртыеллыгында Татарстанда 710 млрд сум салым тупланган. Шуларның 69ы — федераль үзәккә киткән, 31ы — республикада калган. Узган елның шушы чорына караганда, Татарстан үзендә ыелган керемнәрне Мәскәү файдасына күбрәк күчерә башлаган. Былтыр республика салымнарының 63ы гына Мәскәүгә юлланган булган. Нәтиәдә, Татарстанда 244,5 млрд сум калган. Татарстан бюджетының нигезен тәшкил итүче табышка салым 5,4ка кимегән. Быел ул 83,3 млрд сум күләмендә ыелган. Нәтиәдә, бюджетытта табышка салым өлеше кими башлаган. Узган елда ул 42 тәшкил иткән булса, быел — 34ка калган. Салымны иң күбе республика икътисадының нигезен тәшкил итүче ""Татнефть"" (4 млрд сум) киметкән. Шулай ук ""Түбән Кама Нефтехим"", ""ТАИФ"", ""Казан Оргсинтез"" заводлары да Татарстанга азрак салым күчергән. Ярты елда ""Татнефь""нең табышы 7,5катөшкән. итештерү өлкәсендә салым ыю 23,5ка, күпләп сәүдә итү — 13ка, энергия белән тәэмин итү — 23,2ка кимегән. Башкортстанда да шундый ук хәл күзәтелә. Республикада калучы салымнаркими башлаган. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтовсүзләренә караганда, проблемнар табыш салымында күренә.2024 елның 8 июненә булганмәгълүматларгакүрә, Башкортстан бюджетының үз керемнәре 100,9 млрд сум тәшкил иткән. Бу 2023 елдан 3,3ка, 2022 елдан — 9,1ка азрак. Табышка салым ике ел эчендә 50ка кимегән. Мәсәлән, узган елның шушы чорында 25,5 млрд сум ыелса, быел исә бары 18,8 млрд кына. Аның каравы, Татарстанда да, Башкортстанда да физик затлар кеременә салым (НДФЛ) арта. Татарстанда ул ярты елда 38ка үскән һәм 74,6 млрд сумга иткән. Моны хезмәт хакы артуы белән аңлаталар. Башкортстанда исә, НДФЛ 22,7 млрд сум күләмендә ыелган. — Әгәр дә 2022 елда НДФЛдан кергән керемнәр табыш салымыннан 2 тапкырга азрак булса, быел казна НДФЛдан 1,2 тапкырга күбрәк керем алды, — ди ул. — Бюджет керемнәре структурасындагы үзгәрешләр салым йөге гади кешеләр илкәсенә төшүен күрсәтә. Хәзер НДФЛ бюджет кеременең өчтән берен тәшкил итә. Рәсми саннарга караганда, Татарстанда май аенда уртача хезмәт хакы 73 мең сумнан артып киткән. Башкортстанда исә, аена уртача 67 мең сум. Бу узган елның шушы чорыннан 16 һәм 17 процентка күбрәк. Ярты елда Татарстан 1,8 трлн сумлык тауар итештерсә, Башкортстан ике тапкырга азрак — 960 млрд сумлык кына эшләгән. Уфа икътисадчысы Рөстәм Шаяхмәтов Башкортстан технопарклар саны ягыннан (9) Мәскәү һәм Мәскәү өлкәсеннән соң өченче булып барса да, итештерү ягыннан караганда бары 16 нчы урында ди. Мәсәлән, былтыр Мәскәүдә 364,9 млрд сум, Татарстанда — 85,7 млрд, Башкорсттанда — бары 1,55 млрд сумлык тауаритештерелгән. — Татарстан сәнәгать технопарклары инфраструктурасына керткән 1 сумлык инвестициягә 3,6 сум күләмендә итештерү алган, Башкортстан — 1,3 сум гына, — ди икътисадчы. — Татарстан бюджеты 4,1 млрд сум, Башкортстанныкы — 330 млн сум салым алды, бу кардәш республикадан 12,4 тапкырга азрак. Белгеч Башкортстанда технопаркларны бетерү отышлырак дип тә саный. Элегрәк Шаяхмәтов Башкортстан икътисадының проблемын идарә итү алымнарының начар булуына бәйләпаңлаткан иде. Мәсәлән, Башкортстанда салым ташламалары, Татарстанга караганда, 4 тапкырга күбрәкбирелгән. Шул ук вакытта Татарстан бюджеты керемнәре ике тапкырга күбрәк булып кала. Аныңча, күпчелек салым ташламалары ""Башнефть""ка бәйле нефть оешмаларына ясалган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татарстан белән Башкортстан икътисады: акрыная һәм тарая,['Иҡтисад' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 0 0],5,Татарстан,6741,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-belan-bashkortstan-iktisadi-akrinaya-ham-taraya/33076113.html,2024-08-13T00:00:50+03:00
"Был аҙнала Стәрлетамаҡ ҡалаһының В. И. Ленин исемендәге 2-се һанлы лицей-интернатында Башҡортостан Республикаһы Башлығы грантына Өфө фән һәм технологиялар университетының Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты Йәш журналист тип аталған оҫталыҡ дәрестәре уҙғарҙы. Журналистар бөгөнгө башҡорт, татар, сыуаш телдәренең журналистикаһы менән йәш быуынды таныштырып үтте. Шоңҡар журналының бүлек мөхәррире Рәзинә Зәйнетдинова-Урманшина башҡорт телендә нәшер ителгән республика баҫмалары хаҡында һөйләне. Журналист һөнәренең нескәлектәре тураһында әйтеп үтте. Стәрлетамаҡ ҡалаһының төрлө белем усаҡтарынан йыйылған уҡыусылар иһә һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйҙы. Гәзит-журналдарға беҙ мәҡәлә яҙһаҡ, ул түләнәсәкме? Блогерҙар, нисә йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, эштәре баһаланып бара бит, - тинеләр. Ысынлап та, башҡорт журналистикаһының киләсәге булһын, милли кадрҙарҙы бөгөндән барлай башлайыҡ, тиһәк, был хаҡта ла уйланырға тейешбеҙ. Ни тиһәң дә, ҡоро ҡалаҡ ауыҙ йырта.",Уҡыусылар һорауҙы ҡабырғаһы менән ҡуйҙы,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0],4,Йәмғиәт,983,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-10-23/u-yusylar-orau-y-abyr-a-y-men-n-uy-y-4438573,2025-10-23T15:53:00+00:00
"«Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы-2025» конкурсы еңеүсеһе, Өфөләге 2-се «Смарт» күп йүнәлешле гимназияһы уҡытыусыһы Наҙгөл Исмәғил ҡыҙы Хәбибуллина һәм «Мәктәпкәсә белем биреү ойошмаларында туған телдә белем биреүсе йыл педагогы» республика конкурсы еңеүсеһе, Сибайҙан «Ҡурай» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Ләйсән Хәдит ҡыҙы Әмирова республикабыҙ данын яҡлаясаҡ. Уларға уңыш теләйбеҙ. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Конкурс Бүрәт Республикаһында үтәсәк,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1 0],5,Мәғариф,780,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-08-28/konkurs-b-r-t-respublika-ynda-t-s-k-4365552,2025-08-28T15:27:00+00:00
"Хөмәйрә күрше, һүҙҙең асығы кәрәк: Рәйсәң ҡарт ҡыҙ булып бара. Бына минең ике туған һеңлем Зәйнәптең ҡырҡҡа етеп барған улы бар. Тәүге ҡатынынан уңманы, балалары юҡ. Рәйсә менән таныштырайыҡ, бер бала табып өлгөрөр. Әле уға нисә йәш һуң?",Яҙғы ҡатыҡ – ярыҡ ҡашыҡ.,['Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],1,Әҙәбиәт,237,https://shonkar.com/news/-bi-t/2025-03-05/ya-y-aty-yary-ashy-4145704,2025-03-05T15:07:18+00:00
"Сегодня молодые женщины часто откладывают материнство, отдавая предпочтение карьере. Многие объясняют это тем, что прежде необходимо создать благоприятные условия, а для этого надо много работать. Однако есть множество примеров успешных женщин, которые достигли больших высот и при этом справляются с ролью матери не одного и не двух, а трех и более детей. — Я не рассматриваю свою работу только как средство заработка, независимо от того, где и кем работаю, для меня это как смена задач, выход в свет, общение, — говорит многодетная мама из села Аскино Инзиля Галиева. В свои 37 лет женщина готовится стать мамой в пятый раз, при этом за ее плечами почти 16 лет практического стажа. — По характеру я очень энергичный человек, постоянно нахожусь в движении, люблю все новое. Учеба, как и работа, для меня тоже движение — возможность идти вперед. Каждый день приносит новые знания и умения, новые знакомства и впечатления, — признается собеседница «Башинформа». — Так получилось, что практически после каждого декрета я меняла работу. После колледжа работала учителем начальных классов, затем окончила университет, получила диплом учителя башкирского языка и начала работать в детском саду. Но и этого мне показалось мало, во время одного из декретов узнала в центре занятости, что можно бесплатно получить новую специальность, так я стала дипломированным психологом, что очень помогает в моей сегодняшней работе. Вот уже пять лет Инзиля Галиева возглавляет службу семьи Аскинского района при Северном межрайонном центре «Семья». В ее задачи входит помощь и поддержка семей в трудной жизненной ситуации, забота о семьях участников СВО. — Вопросов и проблем, как и в любой семье, достаточно. Живем и работаем по принципу вместе и в радости, и в горе. Мне нравится быть во всем этом, это точно мое. Для специалистов в семейной сфере очень важно уметь грамотно построить разговор, как с родителями, так и с детьми. Немаловажное значение имеет и личный пример. Многие знают, что я многодетная мама, поэтому доверяют мне, — признается она. Действительно, в сельской местности — все семьи на виду и чета Галиевых не исключение. В районе их знают и любят не только как примерных родителей, но и высококвалифицированных специалистов. Глава семьи — Вадим Галиев работает оператором в ООО «Башнефть-Добыча». На работе его ценят как надежного и ответственного работника, большого профессионала. В своих детях Галиевы также воспитывают стремление к знаниям, любовь и уважение к семье, человеку труда. В этом им помогает большое хозяйство. Все обязанности распределены, если мальчишки больше заняты животными и огородом, то девочки содержат в чистоте дом, балуют семью вкусными блюдами. При этом дети — активные участники спортивной и общественной жизни. Старшие сыновья Кадим и Кадир посещают военно-патриотический клуб, являются призерами республиканских соревнований по грэпплингу. Дочь Айзиля ходит в Школу искусств, занимается танцами и вокалом. Младшенькая Нурзиля ходит в детский сад, но уже проявляет активность и любознательность. Такая разносторонность семьи дает результаты — Галиевы не раз становились победителями региональных конкурсов «Семья года», «Сельская семья» и многих других. Как специалист по семейным вопросам с большим практическим опытом, Инзиля Рауфовна уверена, что работа для женщины с детьми, пусть даже общественная, идет только на пользу: — Ежедневные бытовые заботы часто превращаются в рутину, жизнь начинает казаться однообразной, лишённой красок. Поэтому я всегда говорю своим девочкам – работайте. Необязательно же становиться олигархом, женщине очень важно просто быть в обществе, социализироваться, помогать другим. В том числе как руководитель местной благотворительной организации, могу ответственно заявить: вопреки расхожему мнению, многие многодетные семьи нашего района являются благотворителями – жертвуют одежду, другие детские принадлежности, помогают нашим бойцам в зоне СВО. Мы как никто понимаем, что в семейной жизни случается разное, и радости, и невзгоды. Но даже маленькая помощь близких, общества и даже совет могут стать толчком, стимулом для преодоления трудностей. Ранее замминистра здравоохранения Башкирии Татьяна Саубанова в интервью «Башинформу» рассказала секрет успешных женщин.","Многодетная мама рассказала, как находить счастье в семье и на работе",['Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Хикәйә'],[0 1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,4229,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-01/mnogodetnaya-mama-rasskazala-kak-nahodit-schastie-v-semie-i-na-rabote-4368922,2025-09-01T14:41:00+00:00
"Тара шәһәрендә Ермак һәйкәлеТубылда Ермакка һәйкәл кую планлаштырылмый. Бу турыда татар әмәгатьчелеге хатына авабында Төмән өлкәсе милләтләр комиссиясе рәисе Владислав Черновязган. Ул имзалаган хатта Ермак һәйкәленә кагылышлы сүзләр расланмады диелә. ""Сез күрсәткән мәгълүмат расланмады. ирле үзидарә органы мәгълүматына караганда, алар тарафыннан һәйкәл кую турында үтенеч алынмаган. Тубыл шәһәрендәге монументалъ сәнгатъ комиссиясе, Тубыл шәһәр думасы монументаль билге кую турында карарлар кабул итмәде"", диелгән хатта. Хат Азатлыкта бар. Элегрәк ""Тубыл яңарышы"" фонды итәкчесе Аркадий Елфимов Ермак үлеменең 435 еллыгы көнендә аңа багышлап гыйбадәт тәресе ачарга ыена дигәнхәбәр чыккан иде. Бу истәлек билгесе ""Ермак кыры"" дип аталган паркта була диелде. Әлеге паркны Елфимов шәһәр идарәсеннән арендага алып тора. Тубылда Ермакка тагын бер һәйкәл куеласын ишеткәннән соң, Төмән өлкәсе татарлары өлкә һәм Тубыл шәһәре итәкчеләренә мөрәәгать ибәрде. Себер татарлары милли-мәдәни мохтарияте рәисе Фәйзия Мәргәнова, Себер татарлары язучылары берлеге рәисе Клара Кучковскаяһәм ""Татар морзалары ыены""ның Төмән бүлеге итәкчесе морза Данияр Әхмәтовһәйкәлне куюга гына түгел, гомумән, Аркадий Елфимовның татарларга карата әйткән сүзләренә карата килешмәү белдерде. ""Без, себер татарлары – Себернең төп халкы, үзебезнең ата-бабалар ирендә яшәгән хәлдә, Себерне яулап алуга ниндидер билгеләр, һәйкәлләр куюга каршы. итмәсә, шәһәр уртасында стела куелган инде. Без урыслар һәм башка халыклар өчен ике яклы стандартлар булын теләмибез. Без – тыныч халык, шушы Русия халкы, һәм яныбыздагы барлык халыклар белән тынычлыкта, татулыкта яшәргә телибез. Безнең тарихи хәтеребез, мәдәниятебез, көнкүрешебез, үзаңыбыз бар, һәм без үзебезгә карата милләте нинди булуга карамастан, русияләрнең һәрберсе тарафыннан да ихтирамлы мөнәсәбәткә лаекбыз"" диелә хатта. Авторлар теләсә-кайсы һәйкәл яки билге урнаштырыр алдынан халык фикерен белешү уздырылырга тиеш булуын искәртте. Аннан алда. сайтында да Тубыл шәһәре идарәсе сүзләрекитерелгән иде. Рәсми мәгълүматта әйтелгәнчә, ""Ермак кыры"" ирен Аркадий Елфимов арендага алып тора, димәк, ул анда тәре урнаштыруны шәһәр идарәсе белән килештерергә тиеш. ""Ләкин хәзерге вакытта муниципалитет нинди дә булса һәйкәл куюны планлаштырмый"" диелә. Моннан тыш, Азатлыкка билгеле булганча, Төмән өлкәсенең милләтләр эшләре комитеты Елфимов белән сөйләшеп, аңлату уздырган, бу сөйләшүдән соң Тубылда Ермакка истәлек билгесе куймаска дигән карар кабул ителгән. Елфимов гамәлләренә ризасызлыкларын белдереп, Ермакка һәйкәл куймаска өндәгән хатны Тубыл шәһәре һәм Төмән өлкәсе итәкчеләренә ""Мирас"" Төбәк татар итимагый оешмасының Төмән өлкәсе Шурасы рәисе Луиза Шәмсетдинова, Тубыл шәһәре себер татарларының милли-мәдәни мохтарияте шурасы рәисе Зәйтүнә Тычинских, филология фәннәре кандидаты Гөлсинә Ташкеевадаибәргән иде. Элегрәк Луиза Шәмсединова Азатлык белән әңгәмәсендә ни өчен себер татарлары Ермакка һәйкәл куюга каршы икәнлеген аңлатты. Ул ""Ермактан патша, хаким ясарга кирәкми, ул бары бер юлбасар, бандит булган"" дип сөйләде.",Тубыл шәһәре думасы Ермакка һәйкәл кую турында карар булмавын белдерде,['Дин' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,3046,https://www.azatliq.org/a/30743349.html,2020-07-23T12:12:57+00:00
"Ватанды һаҡлаусылар көнө алдынан Мәскәү ҡалаһының Пресненск районының Йәштәр палатаһы Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиллеге менән берлектә ""Еңеү хаҡына берҙәмлек"" тигән тарихи проектты башлап ебәрҙеләр. Ватаныбыҙҙың баш ҡалаһын һаҡлаусы башҡорт яугирҙарының ҡаһарманлығына арналған күргәҙмә асылды. Экспедициялар төп урынды Мәскәү янында контрһөжүмдә ҡатнашыусы легендар генерал Миңлеғәле Шайморатов биләй. Әммә проекттың төп ""фишка""һы - тарих менән яһалма интеллекттың берләшеүе. Нейроселтәрҙәр ярҙамында геройҙарҙың хәрби юлы тергеҙелгән һәм образдарҙы йәнләндергәндәр. Һәр портрет -код менән тулыландырылған: камераны уға йүнәлтһәң, ""һөйләшә"" башлай, ҡаһарманлығы тураһында видеоматериалдар асыла. Был тамашасыға тарих менән диалогҡа инергә, һуғыштың тәүге көнөндә Мәскәү һәм Ватан һағына баҫҡан кешеләр тураһында күберәк белергә мөмкинлек бирә. Күргәҙмә март уртаһына тиклем дауам итә. Альбина Сәрүәретдинова.",Мәскәүҙә башҡорт яугирҙары тураһында күргәҙмә асылды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,927,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-22/m-sk-bash-ort-yaugir-ary-tura-ynda-k-rg-m-asyldy-4588457,2026-02-22T18:22:00+00:00
"Был хәл 40 йыл элек булған. Бер ҡатындың әсәһе үлгәс, фатирға документтарын таба алмаған. Ә фатир мәрхүмә кешенең исемендә булған.",Мәрхүмдәр теге донъянан да ярҙам итә,['Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],2,Яңылыҡтар,130,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-21/m-rh-md-r-tege-don-yanan-da-yar-am-it-4516246,2025-12-21T16:00:00+00:00
"Гданьски татарларының мәдәни үзәгеЕжи Шахуневич (у) Гданьски шәһәр башлыгына ""Морза"" таныклыгын тапшыраТатар үзәгендә сабак",Польшадагы татар мәчетендә дә чит имам белән авырлыклар,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Татарстан,123,https://www.azatliq.org/a/24996178.html,2013-05-26T21:16:16+00:00
"Кандидаттар үҙҙәренең биографияһын һөйләнеләр. Программалары менән таныштырҙылар. Әгәр ҙә башлыҡ вазифаһына һайлана ҡалһалар, халыҡ өсөн йәндәрен тәне менән аямаясаҡтарын, Конституция буйынса эш итәсәктәрен белдерҙеләр. – Йә, кем нимә әйтер? – тине председатель улар үҙ һүҙҙәрен әйтеп бөткәс. – Былай, минеңсә, барырлыҡ, – тине Төнъяҡ округының депутаты Ғәләүетдинов. – Йәштәр. Шулай ҙа мин Урмановҡа тауыш бирәм. Сөнки уның программаһы беҙҙең өсөн ярарлыҡ. – Юҡ, – тип ҡаршы төштө Көньяҡ округының депутаты Вилданов. – Сәрүәровтың программаһында социаль мәсьәләләргә күберәк өҫтөнлөк бирелгән. Беҙ ул өлкәгә баҫым яһарға тейешбеҙ. Депутаттарҙың фекере икегә бүленде. Бәхәсте Көнбайыш округының депутаты Сабитовтың тауышы туҡтатты. – Тауыш, тауыш, коллегалар. Уларҙың декларациялары бармы? Беҙҙе уның менән таныштырманылар. – Бар, – тине Вадим Һаҙый улы. – Бына, минең алдымда ята. Сәрүәров Батыр Лайыҡ улының атаһынан ҡалған иҫке бура өйө бар. Шәхси машинаһы юҡ. Служебный машинаһында йөрөй. Батыр Лайыҡ улының хәләл ефете – хужабикә. Әнисә Таһировнаның биш машинаһы, ете квартираһы бар һәм дә биш йөҙ миллион һум аҡсаға хужа. Урманов Ғәли Шафиҡ улының квартираһы юҡ. «Запорожец» машинаһы бар, боҙоҡ. Ә бына Ғәли Шафиҡ улының алты айлыҡ малайы Вәлиҙең иҫәбендә ике миллиард һум аҡса, дүрт иномарка машинаһы, ун квартираһы бар. Хәләл ефете хужабикә. – Ооо! Вәли Ғәли улы – гений! Ғүмер буйы юғары постарҙа эшләнем, бындай феноменды тәүгә күреүем. Вәли Ғәли улы булдыра! Минең ҡартам бахыр, Булыр бала – биләүҙән, ти торғайны. Мин Вәли Ғәли улын башлыҡ итеп һайларға тәҡдим итәм, – тине Урта округының мәңгелек депутат исемен йөрөткән 120 йәшлек Сәйфетдинов. – Ул депутат түгел, – тине Вадим Һаҙый улы. – Мин үҙ урынымды уның файҙаһына тәҡдим итәм, – тине мәңгелек депутат. – Эйе шул, – тип хупланы Көнсығыш округының депутаты Вәлиев. – Беҙгә эшләрлек, дәрте ташып торған етәксе кәрәк. Быларҙан нимә һорайһың, – тип кандидаттарға төртөп күрһәтте. – Ғаиләһен дә ҡарай алмаған етәксе кәрәкме беҙгә? Әлбиттә юҡ! Батшаһына ҡара ла – иленән төңөл, тигән әйтем бар халыҡта. Ғәфү итегеҙ, тураһын әйткәнгә, донъя хәлен белеп буламы – бына Ғәли Шафиҡ улын хәләл ефете үҙенең өйөнән ҡыуып сығарһа, ҡайҙа йәшәр? Боҙоҡ Запорожецындамы? Торғандары – бомж бит. – Вәли Ғәли улы алты айлыҡ ҡына бит әле, – тип ҡаршы төштө председатель Вадим Һаҙый улы. – Эшсән, перспективалы Вәли Ғәли улы бәлиғ булғансы, уның урынына эшһөйәр Әнисә Таһировнаны һайларға тигән тәҡдим индерәм, – тине Сәйфетдинов. Тәҡдим бер тауыштан хупланды. Сәлих ВАҺАПОВ.",Булыр бала - биләүҙән,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Ғәләмәт бит,2522,https://henek.info/articles/++-++/2025-05-29/bulyr-bala-bil-n-4524316,2025-05-29T15:05:00+00:00
Байрам алдынан Мираҫ йыр һәм бейеү ансамбле эске авиалинияларҙың теркәү терминалында День Победы йырын башҡарған. Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығы менән!,Өфө аэропортында Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына байрам флешмобы ойошторғандар,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,145,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-30/f-aeroportynda-b-y-k-e-e-e-80-yylly-yna-bayram-fleshmoby-oyoshtor-andar-4220079,2025-04-30T14:19:45+00:00
"Интернетта йыш ҡына ""Иң көслө доға"" тип доғалар һалалар. Бер доға икенсеһенән көслөрәк була аламы? Доғалар араһында шундай дәрәжәгә бүлеү бармы ул? Дин белгесе Нурмөхәмәт Нуриев хәҙрәт: Доғалар көслө-көсһөҙгә, дәрәжәле-дәрәжәһеҙгә бүленмәй. Мәҫәлән, ниндәй ағас иң яҡшыһы, тип һорағанда, һәр кем ҡайҙа тыуып үҫеүенә, ниндәй ағасты оҡшатыуына ҡарап яуаплаясаҡ. Урман кешеһе - ҡарағай, тауҙыҡылар - шыршы, берәүҙәр ҡайын, икенселәр имәндең иң шәбе булыуын иҫбатлар. Әммә ул ағастар барыһы ла бер маҡсат менән яратылған донъяға. Доғалар ҙа шулай уҡ. Бары уларҙың һәр кемгә үҙ тәьҫире булырға мөмкин. Кемдер бер доғаны бик ауыр ваҡытында уҡый ҙа, уға еңеллек килә, кемдер нимәгәлер мохтаж булып, икенсене ятлай һәм теләгәнен ала. Улар быны айырыуса ихласлыҡ менән башҡара. Һәм бына шул ихласлыҡтары, Аллаһҡа һыйыныуҙары әлеге доғаларын ""иң көслөһө"" итеп күрһәтә лә инде. Был хәл мәсеттәр менән дә булып ҡуя. Берәүҙәр ""Туҡай мәсете иң шәбе"" ти, икенселәр ""Ләлә мәсетенә йөрө"", өсөнсөләр ""Дим биҫтәһенеке иң дөрөҫө"" ти. Бында ла һәр кемдең үҙ туҡһаны туҡһан: кем ниндәй доға һәм мәсет аша иманға килгән йәки Аллаһҡа яҡыная ала - шулай булһын. Был осраҡта ла берәүгә лә: ""Юҡ, был доғаны түгел, анауһын ятла йәки ана шул мәсеткә бар"", - тип әйтмәйек. Был юлды уға беҙ түгел, ә Аллаһ күрһәткән.","Берәүҙәр ""Туҡай мәсете иң шәбе"" ти, икенселәр.",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Йәмғиәт,1285,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-03-21/ber-r-tu-ay-m-sete-i-sh-be-ti-ikensel-r-3694858,2024-03-21T11:51:00+00:00
"- Аҡсаһыҙ ҡайтып та йөрөмә, һуғып үлтерермен! - тип һөрәнләп ҡалды. Һатыусы апай бик ҡоро, һалҡын ҡаршы алды. Хәҙисә үтенеп, ялбарып та һорап та ҡараны аҡсаһын. Һатыусы: - Ашап бөткәс, аҡсаһын һорарға килмәйҙәр инде. Әллә бында "" Әндрәй ҡаҙнаһы "" бар тип беләһеңме? Башҡа урлашмаҫһың, - тип, көтөү ҡайтыр ваҡыт еткәс, ишеген бикләп, ҡайтып китте. Ҡыҙ магазин күтәрмәһендә ултырҙы ла ултырҙы. Ҡараңғы төшә башлағас та, уны иҫкә төшөрөүсе булманы. Эшләгән ҡылығы өсөн мең ҡабат үкенһә лә, еңеллек тойманы. Үҙенең егерме тингә лә тормаған бахыр башын йәлләп үкһеп-үкһеп иланы. Төн еткәс, көндөҙ үҙе ҡыуылып сыҡҡан өй яғына ыңғайланы. Ишек алды тын ине. Шым ғына өйгә инеп, үҙ урынына менеп ятты. Был хәлдең нимә менән бөткәнен инде хәтерләмәй Хәҙисә. Ләкин әлеге ваҡиға күңелендә тәрән эҙ ҡалдырҙы. Әле үҫкәс тә, ғүмеренең иң ауыр мәлдәрендә үҙен гел ана шул магазин күтәрмәһендә илап ултырған сабый хәлендә тойҙо. Әйткән һүҙе булдымы, әллә ябай тап килеүме - өҫтәленән бер ваҡытта ла печенье өҙөлмәне Хәҙисәнең. Һәм башҡа бер ваҡытта ла кеше әйберенә һорауһыҙ теймәне. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Миләүшә ҒӘЙФУЛЛИНА Егерме тинлек һабаҡ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Юмор,1739,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-09-11/mil-sh-yfullina-egerme-tinlek-aba-4383626,2025-09-11T12:25:00+00:00
"Мөхәббәт юҡ, тип яҙғандар, бар ул мөхәббәт, бар. Көлмәгеҙ, әбей мөхәббәтте беләме тип, ҡартайғас тағы ла нығыраҡ мөхәббәтле булғы килә, бергәләп сәй эсеүгә лә яныңда кеше булыуы бәхет, сөкөрләшеп һөйләшергә лә бабай кәрәк, хатта мунсала арҡаңды ышҡыуы ла үҙе бер бәхет. Йәшлектә беленмәй, олоғайһаң аралашыуға мохтаж була кеше, һаҡлағыҙ бер-берегеҙҙе, тоғролоҡ булһын, ышанысын аҡлағыҙ йәрегеҙҙең, ана шул булалыр ул мөхәббәт. Бер мөхәббәт тарихы Бәләкәйҙән китап уҡырға яраттым, яҙ кәбән баштарына менеп, ауылдағы бөтмәҫ эштән ҡасып инде, бәҙрәфкә барғанда ҡуйыныма йәшереп тығып барып, айырыла алмай уҡый инем. Ул заманға ярашлы атай-әсәй гәзит-журналдарҙы күпләп алдырҙылар, үҙ ихтыярҙарынан тыш та яҙҙыртып алдырырға ҡушалар ине. Әҫәр геройҙарындағыса шашып яратырға, тоғро мөхәббәт, саф һөйөү тураһында хыялландым. Әммә ул ябай ғына хат булып осоп усыма ҡунды, таныш булмаған сит кеше минең исем-шәрифте һорап алып, танышырға теләк белдергән. Ер-аяғы, ер башындағы кеше менән осраша торғаным юҡ, мин тот та уйынлы-ысынлы хат яҙ, яуап килер тип көтмәйем дә. Яуап хаты килде бер мәл. ""Шулай-шулай, армияға китәм, хатлашырбыҙ. Ярай атыу, миңә лә ҡыҙыҡ, ике йыл арала хаттар йөрөнө. Армиянан ҡайтҡас ПТУ-ға уҡырға инде, күрешмәһәк тә юҡты бар итеп, хәҙергесә әйткәнсә ""онлайн"" аралашабыҙ. Фотоһында ""уппа-ҡәҙәрем"" генә күренә, шулай ҙа күрмәгән-белмәгән кешене нисек яратаһың. Әмәлгә күрә тиергәме, ҡыҙғанысҡа ҡаршымы инде, беҙҙең ауылдан ике сибәр генә ҡыҙҙар шул ауылға, шул йортҡа ҡунаҡта булғандар бит әй. Улар был әҙәм менән минең хатлашҡанды белмәйҙәр, ҡайтҡас ауыҙ тултырып тегене маҡтайҙар, шундай сибәр, шундай буй-һын, һомғол, оҙон кәүҙәле имеш, артынан йөрөгән ҡыҙҙар бар тей, йөрөгәне лә бар икән. Алдына алъяпҡыс бәйләп ҡыҙҙарҙы ихлас ҡунаҡ иткән, әсәһе лә улының тиҙ өйләнеүен теләй икән. Минең эстә бер нәмә, урыҫса әйтмешләй ""йокнула"" бит әй! Саҡ үҙемде тыйып торам, мин уның менән нисә йыл хатлашам, тип әйтергә. Түҙергә тырышам, тегеләр утҡа май өҫтәйҙәр, кәләш алһа сибәрҙәрҙе һайлар инде, ямаҡайҙарҙы күҙгә лә элмәҫ. Минең төҫ-баш юҡ булғас юҡ инде, атай сапҡан-юнған, йышып тормаған, күмәк балаларҙан һуң материалы ла ҡалдыҡ-боҫтоҡ эләккәндер инде, сифат яғы ла хөртөрәк. Оятҡа ҡалмайым тип өндәшмәйем, арттарын асып көлөрҙәр, шулай ҙа эстә бер нәмә ҡыбырлай әй, түҙеп кенә булмай. Минең ""онлайн дуҫ"" бер ваҡыт минең тыуған көнөмә килергә булды, минең Баймаҡ машзаводын алға һөйрәгән саҡ, эшселәр ятағы яңы төҙөлгән мәл, оятҡа ҡалырлыҡ түгел, саҡырҙым инде. Килеп инде берәү: ап-аҡ джинсы костюм-салбарҙа, һап-һары йоҡа свитерҙә, шәп күренә. Мин алдан үҙем уйлағанса ныҡ тормаҡсымын, алдында түшәлеп ятмаҫҡа, йылманлап-ҡыйпаңлап тормаҫҡа, килер-китер, ҡыҙҙары күп тей, убылып төшмәҫ. Һе, ""деловой"" ғына һөйләшә икән, киләсәккә пландары бар, уҡып ҡайтып эш башлауын алдан яҙғайны инде, өйләнергә лә иҫәбе юҡ түгел, әгәр мин ризалыҡ бирһәм инде. Әстәғииии, белмәгән-күрмәгән кешегә кейәүгә сығырға башыма тай типмәгәндер шул, тамаҡты ҡырып ебәреп, дәрәжәне төшөрмәй генә: -Ике йылһыҙ кейәүгә сығырға йыйынмайым әле, - тигән булам. Үҙемдең эс көтөрләй, сибәр-сибәр ҡыҙҙар артыңдан йүгергәндә мине көтөп тормаҫһың инде, әллә ҡайҙа олаҡһаң да бирешмәҫкә тырышырмын, йәнәһе был һөжүмдән юғалтыуһыҙ сығам. Һиңә генә әйтәм, дуҫыңа ла һөйләмә, эстә бер заман ялҡын яндыра башланы, әй, түҙеп кенә булһасы, элек уҡыған романдар шауҡымы. Шулай ҙа йөҙгә битарафлыҡ маскаһын кейәм, һиндәйҙәрҙе күргән бар йәнәһе. Дуҫ тигәнем ҡайтырға йыйынды, киләһе аҙнаға үҙҙәренә тыуған көнөнә саҡыра, әсәһе менән дә таныштырмаҡсы. Төҫ тигәндә төшөп ҡалһаҡ та, намыҫ менән әҙәпте байраҡ итеп күтәргәнбеҙ әле, бер күргәнгә, ике саҡырғанға эйәреп сығып китергә эт түгелбеҙ әле, барманым. Насиптан булмай ҡасып, үҙемә яҙған мал булһа әйләнеп килер, шулай ҡарар иттем айлы-көйлө баш менән. Килде аҙаҡ, күп тапҡырҙар килде, йөҙ саҡрым араны йәйәү ҙә ҡайтып китер ине, попутка ла булды, төндә сәләркегә манып факел тоҡандырып сығып китте, матайы боҙолһа этеп тә килер ине. Төндә ҡаршыһына болан килеп сыҡҡас ауылына саҡлы ҡурҡып йүгергәне лә булған, быныһын аҙаҡ үҙе һөйләне, айыу тип уйлаған. Бер мәл йыбанды егеткенәм, хат яҙырға ла, ике йыл һәлпәнләп бушҡа йөрөргә лә, кәнкрит кейәүгә сыҡ тине, атай-әсәйеңдең ризалығын һорарға барам тине. Килгән ауылға, күршелә туй барған мәл, таныштары туй табынына саҡырған, ҡыйыулыҡ өсөн эстем тине, иҫенә төшкән ниңә килгәнлеге, һәм тура беҙҙең өйгә. Хәйерсегә ел ҡаршы, ней беребеҙ өйҙә булмағанбыҙ, аптырап тормаған диванға ятҡан да йоҡлаған был. Өйгә ҡайтһам, әсәй тетә генә мине, быным ята минең төрткөләгәнде лә тоймай, күҙ асыҡ, ауыҙ асыҡ, оялам да, ғәрләнәм дә, атайға нимә тиергә, минең ҡулды һорай килде, тип әйтә алмайым бит инде. Һиҙгәндәрме, белгәндәрме, атай-әсәйҙән артыҡ ныҡ эләкмәне былай, таң атҡансы йоҡланы буласаҡ иҫерек кейәү. Иртәнсәк атайҙар менән һөйләшеп-кәңәшләшеп, әйттерергә килер көнөн билгеләп ҡайтып китте, попутка менән. Уны оҙатҡас көйәнтәләп һыуға сыҡтым, күршеләге йәш яңғыҙ ҡатын да миңә эйәрҙе. - Ниңә егетеңде иртәрәк уятып ҡайтарып ебәрмәнең, әллә оҙаҡлап йоҡлап киттегеҙме? Икенсе тапҡыр улайтма, артҡы ҡапҡаңдаң сығарып ебәр, ғәйбәттән арына алмаҫһың юғиһә, яҡын күреп өйрәтеүем һиңә. Биҙрәләр китте тау түбәненә тәгәрәп, үҙем һөрлөктөм тигеҙ ерҙә, көйәнтә осто ҡырға, ишеттеме ҡолағың ишетмәгәнеңде, кеше улай уйлар тип башыма ла инеп сыҡманы, тәүбә-тәүбә. Китапта уҡыманым буласаҡ хәлде, алдан уйлау ҙа оят хатта, ә бында минең күҙалламағанды һөйләһендәр әле. Алғараҡ китеп әйткәндә, ҡырҡ йылдар үткәстер был ваҡиғаға, икенсе төрлө түңкәрелеп ишетелде был хәл. .Былайыраҡ булды, улымдың танауы еҫ һиҙә башлағас, минән беҙҙең өйләнешеү тарихын һөйләүемде һораны. Нисек бар һөйләнем, атайың ҡулымды һорарға килгәндә иҫерек ине, шулай-былай. Артығын ысҡындырҙым, тип уйланым инде, тел һөйәкһеҙ шул. - Атайымды йәлләп ҡуйҙым әле, иҫереклеге менән белмәй генә һине алғандыр инде, тимәһенме улым. Ултыра төштөм торған еремдән, аҙаҡ ҡына уның шаяртыуын күреп көлә башланым, шулай ҙа була икән. Аҙаҡтан йыш ҡына, мин кәләш һайлағанда айныҡ буласаҡмын, атай һымаҡ белмәй-күрмәй иҫерек саҡта алып ҡайтып һемәйеп ҡуймам инде шаярта, үсекләшә. Ағы ла булды, ҡараһы ла мәхрүм итмәне, ир шулай була икән тип, ҡатын күнергә тейеш тип йәшәнек инде. Беребеҙ тормош арбаһын алдан һөйрәһә, икенсебеҙ арттан этте, тайып та киткеләнек, бысыранғанбыҙҙыр ҙа. Тәгәрмәскә сыбыҡ-сабыҡ та тығылды, ярай эреләре эләкмәне, шартлап һына торҙолар. Шөкөр ҡәйнәм арыу кеше булды, ғәйбәт һөйләмәне, ауыр саҡта ярҙамлашты, әрләшеп, тикшеренеп йөрөмәне. Заманына күрә бөтә кешеләр һымаҡ йәшәнек инде, түрҙә бер сервант менән бер диван ултырҙы, ике тимер карауат булды. Хәҙер генә ул донъялар рәтләнде, өйҙәр ҡатланды, ҡапҡалар бикләнде. Әсәй ҙә ҡыуанды шикелле, төшкән ере арыу тине, атай ҙа риза булғандыр, мәһәргә тип ҡәйнәм бер йәшник араҡы, бер һарыҡ, йөҙ тәңкә тотторғас, ҡыҙ ""уценённый"" булманы тип, бәлки ҡыҙ китте, ҡый китте тип шатланғандарҙыр ҙа әле. Һәүетемсә генә ғүмер иттем, тиһәң дә анауы аҡ алъяпҡыслы, аҡ яулыҡлы Йылтырбикәһе араға инеп аптыратты, этеп-төртөп, ҡайһы ваҡыт типкеләп сығарып ебәрәбеҙ, юҡ, әрһеҙләшеп килә лә төшә араға йәлпелдәп. Булдыыыы. Йәшлек нисек тә үтә, тормош талаштырһа, түшәк яраштыра, ҡартлыҡ бәхетен бирһен инде хәҙер, һаулыҡтан айырмаһын. Олоғайғас кәрәктер кеше бер береһенә, шунда беленә йән яҡынлығы, күңел тартылыуы, хистәр берлеге. Элегерәк ир менән ҡатын туғанлашып бөткәндәр ул, тигәнгә аптырай инем, нисек инде? Береһенең ҡылығын икенсеһе аңлап торалар, ире көлгәндә йәмәғәтенең күңелен күреп көлгөһө килмәһә лә йылмайып ҡуя, был ялағайланыу ҙа түгелдер, үҙенсә күтәремләүҙер. Риза булмаһалар ҙа берәр тәҡдименә ""Эйе лә эйе"" тип тороуҙарын әйт, аҙаҡтан барыбер үҙенсә эшләй. Шулай ҙа була икән. Бары барынса, юғын таптырмай, аныһын-быныһын булдырам тип үткән дә киткән был донъя, 43 йыл йәшәп ташлағанбыҙ, әллә беҙ йәшәгәнбеҙ, әллә тормош беҙҙе уйнатҡан, кем белә инде хәҙер. Үәәәәй. Бер көн хәтле лә булмаған үткән ғүмер, тип ҡуйған булайым аҙағынан. Гөлдәр әбей. Гульдар Калимуллина",Бер мөхәббәт тарихы,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 1],6,Йәмғиәт,7974,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-15/ber-m-h-bb-t-tarihy-3645658,2024-02-15T20:12:00+00:00
"Һаҙый Ғүмәр улы Ҡарағолов 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, шайморатовсы булған. 1942 йылдың майында яу ҡырында ятып ҡала. Икенсе ҡарт олатайым Әхмәтзата Иблеәмин улы Дәүләтбирҙин Ҡыҙыл армия һалдаты булып һуғышта ҡатнаша. Ул 1943 йылда Украинаның Киев ҡалаһында һәләк була. Ә олатайым Әхмәт Әхмәтзата улына һуғыш башланғанда 12 йәш була. Бала сағынан алып колхозда тырышып эшләй. Баҫыуҙарҙа ер һөрә, ашлыҡ сәсә, мал көтә. Тыл ветераны була ул. Мин улар менән ғорурланам һәм бер ҡасан да онотмаясаҡмын. Наҙгөл ҠАРАҒОЛОВА, синыф уҡыусыһы. Бөрйән районы, Байназар мәктәбе. Об использовании персональных данныхБашҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Бер ҡасан да онотмам,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Еңеү,1006,https://yanshishma.com/articles/pobeda-80/2025-08-11/ber-asan-da-onotmam-4345471,2025-08-11T12:45:53+05:00
"Слетта һәр көндөң темаһы бар, улар төрлө телдәргә арнала, төрлө осрашыуҙар,  күңелле саралар уҙа. Мәҫәлән, Башҡорт теле көнөнөң иртәһе  ""Беҙ бергә! "" музыкаль флешмобы менән башланып киткән. Телһөйәр турнирында ярышҡандар, башҡорт әҙәбиәтен, телен, тарихын, мәҙәниәтен нисек белеүҙәрен күрһәткәндәр. Һабантуй бик шәп үткән. ""Мин трендта! "" территория контенты ойошторолған. Территорияла өс оҫталыҡ дәресе эшләгән. ""Мин - видеомейкер"" контенты спикеры Нәфисә Мостафина, ""Тылсымлы фото"" спикеры Линур Ҡыямов, ""Миллионлыҡ блогер"" спикеры Наил Юлгилдин балалар менән бергә тренд серҙәрен барлаған, фото-видео монтажға өйрәнгән. ""Мираҫ"" йыр һәм бейеү ансамбле солисы, халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй конкурсы лауреаты, республика конкурстары еңеүсеһе, ҡурайсы Юлай Ҡасимов балалар менән Уңышҡа юл тигән әңгәмә үткәргән. Инглиз теле көнөндә билдәле Джеффри Уильям улы Монсон менән осрашҡандар. Нигериянан килеп, Өфө фән һәм технология университетында уҡып йөрөгән  студент Тимоти балалар менән күптәнге дуҫ кеүек аралашҡан. Балалар был осрашыуҙарҙа инглиз телен яҡшы белеүҙәрен күрһәткән. Слет дауам итә. Бөгөнгө осрашыуға ҡулы менән генә тауҙарҙы буйһондороусы донъя рекордсыһы, блогер, паралимпиец Рөстәм Нәбиев килгән. Ул уҡыусыларға тормош юлын һөйләгән, бер ҡасан да ауырлыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа, уларҙы тормош тәжрибәһе бирә торған мөһим һынау тип кенә иҫәпләргә кәңәш иткән. Кис күңелле дискотека булған. Егеттәр, ҡыҙҙар Ҡара күҙҙәргә ныҡ баҫып бейей. Сығанаҡ",Полилингв балалар Етегән слетында,"['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'
 'Әҙәбиәт']",[1 1 1 0 0 1 0 1 0 0 1 1 1 0],8,Яңылыҡтар,1445,https://amanat.su/news/novosti/2024-10-31/polilingv-balalar-eteg-n-sletynda-3991113,2024-10-31T13:50:00+00:00
"15 февралдә Өфөлә Еңеү паркында тыуған илебеҙҙән ситтә хәрби бурысын үтәгән рәсәйлеләрҙе хәтерләүгә арналған  траур сараһы уҙҙы. Власть вәкилдәре, ветерандар, ҡала халҡы һәләк булған яугир-интернационалистарҙы иҫкә алды. Ҡайғылы әсә мемориалына сәскәне Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең премьер-министры урынбаҫары Ирек Сәғитов, Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Сергей Кожевников, шулай уҡ локаль һуғыш ветерандары, йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре һалды. Иҫтәлекле дата осраҡлы рәүештә һайланмаған. Тап ошо көндө 1989 йылда Афғанстандан Совет ғәскәрҙәрен сығарыу тамамланды. Сараға йыйылыусылар Тыуған илебеҙҙән ситтә төрлө конфликттарҙа хәрби бурысын үтәгәндә батырлыҡ күрһәткән һалдаттарыбыҙҙы бер минутлыҡ тынлыҡ менән иҫкә алды. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Яугир-интернационалистар хәтергә алынды,['Башҡортостан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғорурлыҡ,860,https://bashgazet.ru/articles/gorurlanabiz/2026-02-16/yaugir-internatsionalistar-h-terg-alyndy-4581692,2026-02-16T16:30:00+00:00
"фикерләр7 февральдә Уфада Башкорт медицина университеты тулай торагында пычак белән һөүм итү булды. Башкортстан сәламәтлек саклау министры Айрат Рәхмәтуллинхәбәр итүенчә, барлыгы алты кеше яраланган. Зыян күргән ике кеше шәһәрнең 18 нче хастаханәсенә, берәр кеше — 13 нче һәм 21 нче хастаханәләргә китерелгән. Аларның барысы да тотрыклы хәлдә. Тагын бер кеше хастаханәгә ятудан баш тарткан. Һөүм итүче - 15 яшьлек үсмер дип хәбәр итте Тикшерү комитеты. Ул 17 нче балалар хастаханәсенә озатылган, табиблар аның хәлен авыр дип бәяли. Һөүмнән соң Тикшерү комитетының Башкортстан идарәсе ике һәм аннан артык кешене үтерергә тырышу һәм полиция хезмәткәренең гомеренә янау маддәләре нигезендә инаять эше ачкан. Һөүмдә ике полиция хезмәткәре дә зыян күргән. Яраланган студентлар Һиндстаннан булган. Аларның туганнарына һәм Һиндстанның Русиядәге илчелегенә хәбәр ителде диде медицина университеты ректоры Валентин Павлов. Кайбер басмалар һөүм итүчеләр икәү булган дип язган иде, бу мәгълүмат расланмады. Һөүм булган тулай торакта башлыча Һиндстан һәм Африка илләре студентлары яши, ул Репин урамы, 6 нчы йорт адресы буенча урнашкан. Һөүмнән соң берничә сәгать вакыт узганнан соң гына республика башлыгы Радий Хәбировпост чыгарды. Ул белем бирү йортларын саклауны көчәйтәбез диде. Вакыйга урынына Башкортстан хөкүмәте вице-премьерлары Урал Килсенбаевһәм Ирек Сәгыйтов, эчке эшләр министрлыгы итәкчелеге, медицина университеты ректоры Валентин Павловкилгән. Килсенбаев сүзләренчә, 15 яшьлек һөүм итүче Уфаның 111 нче гимназиясендә 9 нчы сыйныфта укыган. Аның бу адымга ник баруының сәбәпләре турында әйтмиләр. Журналист Ксения Собчакның ""Осторожно медиа"" телеграм каналы язуынча, егетнең исеме Александр ""ул кискен уңчыл карашлы булган, шуңа күрә Африка, Һиндстан һәм башка илләрдән чыккан кешеләр яшәгән тулай торакны махсус сайлаган"", дип яза. Шулай ук канал тулай торак диварына кан белән ясалган свастика фотосын да чыгарды. Куәт оешмаларына якын телеграм каналы үсмер неонаци оешмасы тарафдары булган дип язды. Тулай торакта бу вакытта сакчы булмаган, ул кичке 11 дә генә килә. Көндез анда вахтер гына утыра, аның ашыгыч хезмәтләрне чакыру өчен махсус төймәсе бар. Вахтер яралы, хастаханәдә. Былтыр декабрьдә Мәскәү өлкәсендәге Горки-2 бистәсендә урнашкан мәктәптә 9 нчы сыйныф укучысы Таикстан ватандашы булган 10 яшьлек баланы пычак кадап үтерде. Һөүм итүче ультрауңчы карашларда булган диделәр.3 февраль көнне Уфаның 16 нчы гимназиясендә 9 нчы сыйныф укучысы Вадим(фамилиясе әйтелми) мәктәптә коралданут ачтыһәм петарда шартлатты. Үсмер кулланган автомат уенчык корал булып чыкты. Әлеге хәлдән соң кеше үтерергә тырышу һәм авапсызлык маддәләре нигезендә инаять эше ачылды. Үсмер йорт сагында. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Уфада чит ил студентлары яшәгән тулай торакта һөүм нәтиәсендә алты кеше яраланган,['Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2788,https://www.azatliq.org/a/33672099.html,2026-02-07T15:39:48+00:00
"Томскида Татар бистәсеТомски шәһәрендә Татар бистәсендә күпкатлы йортлар салмауны сорап петициячыкты. Имза ыючылар Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитетын канунсыз эш алып баруны туктатуны сорый. Петицияне Ирина Комароваоештырган. Мөрәәгатьтә язылганча, Томскиның татар бистәсендә урнашкан Кызыл мәчете янында (Трифонов урамы, 18 нче йорт) өч күпфатирлы йорт төзергә мөмкинннәр. Төзелеш мәсьәләсен өлкә түрәләре әмәгатьчелек алдында күтәрергә теләми диелә. Моны татар бистәсен юкка чыгару белән тиңлиләр. ""Томски өлкәсен губернаторы каршындагы шәһәр төзелеше шурасы дин әһелләре, әмәгатьчелек, Татар бистәсендә яшәүчеләр катнашында төзелеш мәсьәләсен күтәрергә теләми. Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитеты рәисе Елена Перетягинага шәһәр халкы мөрәәгатен инкарь итте"", диелә петициядә. Мөрәәгатьтә әйтелгәнчә, 2019 елда Томски шәһәренең федераль әһәмияткә ия булган тарихи үзәгендә төзелеш өчен регламентлар ""йомшартылган"" һәм тарихи биналар 13 тапкырга киметелгән. Моның артында Перетягина торган диелә. Бүгенгә кадәр шәһәрнең тарихи ирлеге проекты кабул ителмәгән һәм расланмаган. Шул ук вакытта төзелеш өчен рөхсәт бирү дәвам итә диелә. ""Кызыл әмигъ мәчете янында күпфатирлы йортлар комплексын төзергә рөхсәт бирсәк, инде иртәгә Томски шәһәренең иң борыңгы районы булган Татар бистәсен югалтуыбыз ихтимал. Кайчандыр ЮНЕСКО исемлегенә керергә дәгъва кылган бу урын кызыл кирпечтән салынган биек йортлар арасында ирләнеп калырга мөмкин"", диелә мөрәәгатьтә. Петициядә әмәгатьчелектән ярдәм сорыйлар. Томски өлкәсенең мәдәни мирас объектларын саклау комитетыннан канунсыз эш алып баруны туктатуны таләп итәләр.9 ноябрьдә ""Татар бистәсе"" инициатив төркеме һәм башка оешмалар Елена Перетягинага мөрәәгать юллаган иде. Алар төзелешне башламаска һәм бу мәсьәләне әмәгатьчелек белән фикер алышып хәл итәргә сорады. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Томскида Татар бистәсен саклауны сорап петиция барлыкка килде,['Дин' 'Татарстан' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,2092,https://www.azatliq.org/a/31618070.html,2021-12-20T17:30:41+00:00
"БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәте буйынса, 24 – 26 декабрҙә көндәр ныҡ һыуыта: уртаса һауа температураһы йылдағы норманан 9 -14 градусҡа түбәнерәк була. Төндә -26. -31 градус, аяҙайтҡанда -36, көндөҙ -20. -25 градус, урыны менән -30 градусҡаса етә. Ҡайһы бер райондарҙа ҡар яуыуы күҙаллана. Һауа температураһы 26 декабрҙә күтәрелә башлай. Юлға сыҡҡанда һыуыҡҡа әҙерлекле булығыҙ, үҙегеҙҙе һаҡлағыҙ. Г. Мозафарова фотоһы.",Ныҡ һыуыта!,['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Хәүефһеҙлек,443,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-22/ny-yuyta-4517568,2025-12-22T19:45:00+00:00
В этом году акция «Бессмертный полк» пройдёт в Уфе в традиционном формате — в виде шествия. Об этом сообщил Глава Башкортостана Радий Хабиров на совещании в правительстве. Руководитель региона поручил главам администраций районов определить маршрут и порядок проведения мероприятий.,"Башҡортостан ""Үлемһеҙ полк"" акцияһына әҙерләнә",['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Еңеү,282,https://tanburz.ru/news/pobeda-80/2025-04-24/bash-ortostan-lem-e-polk-aktsiya-yna-erl-n-4211317,2025-04-24T11:59:02+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырТатарстан Дәүләт Шурасының дәүләт төзелеше һәм ирле үзидарә Комитеты Татарстан президентын сайлау көне итеп 2025 елның 14 сентябрен билгеләде. Ул хакта ""Бизнес ""хәбәр итә. Хәзер бу дата Дәүләт Шурасының чираттагы утырышында каралырга тиеш. Моңа кадәр Татарстанның хәзерге президенты (аны хәзер ""рәис"" дип атыйлар) ТР башлыгы вазифасына дәгъва кылучы намзәтләргә таләпләрне тәгаенләндерүе канунимзалаган иде. Хәзер бу вазифага РФ территориясендә даими рәвештә яшәүче ватандашлар гына дәгъва кыла ала. Шулай ук, намзәт сайлау көнендә 30 яшен тутырган булырга һәм пассив сайлау хокукына ия булырга тиеш. Сентябрьдә Татарстанда административ үзәкләрнең вәкиллек органнарына да сайлау узачак.2023 елда Мәскәү таләбе белән Татарстанның Конституциясе үзгәртелде, элек республика итәкчесе ""президент"" дип аталган булса, хәзер аны ""рәис"" дип йөртәләр. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Татарстан Дәүләт Шурасы комитеты ""рәис"" сайлавы көнен билгеләде",['Шоу-бизнес' 'Иҡтисад' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,911,https://www.azatliq.org/a/tatarstan-daulat-shurasi-komiteti-rais-saylavi-konen-bilgelade/33428663.html,2025-05-29T15:06:03+03:00
"Казанда Сабан туе бәйрәмеШиһабетдин Мәрани исемендәге Тарих институты галимнәре Татарстанның зур шәһәрләре һәм берничә авыл, Кырым, Алтай, Себернең Томски, Төмән, Новосибирски кебек шәһәрләрендә татарларның татарлыкларын тикшергән. Үзбилгеләнү нинди дәрәәдә, тел белү ни хәлдә булуын ачыклаган. Азатлык бу эшнең беренче нәтиәләре турында социлог Гөлнара Габдрахманова белән сөйләште. – Гөлнара ханым, Шиһабетдин Мәрани исемендәге Тарих институты Татарстан яшьләре арасында милли үзбилгеләнү мәсьәләсен тикшерә. Әмма сез республикадан тыш та эш алып бара башладыгыз. Себер, Кырымда яшәүче милләттәшләрнең татарлыгы тикшерелгән. Нинди нәтиәләр ясап була? – Бу юнәлештә эш ике дистә елдан артык бара. Соңгы өч ел эчендә без Татарстанның татар халкы милли үзбилгеләвен саклау дәүләт програмы нигезендә актив эшләдек. Програм ярдәме белән төрле төбәкләрдә яшәүче татарларның милли үзбилгеләвен өйрәнү юнәлешендә берничә итди тикшеренү башкарылды. Көнбатыш Себердә Төмән, Новосибирски, Томски, Кырымда кырымтатарларын өйрәндек, Алтай һәм Татарстанда эшләдек. Гөлнара ГабдрахмановаБез кешеләрнең үзләрен нинди этник төркем эчендә күзаллавын, үз милләте, янәшә яшәгән урыслар, чуашлар турында ни уйлаганын тикшердек. Төрле ысулларны кулландык: массачыл сораштырулар, әңгәмәләр, фокус төркемнәр оештырып социологик тикшеренү уздырдык. Нәтиәләргә килгәндә, беренчедән, татарлар өчен милли үзбилгеләнү мөһим һәм актуаль. Тикшеренүдә катнашучыларның күпчелеге үзләренең татар икәнен таный. Мәсәлән, Көнбатыш Себердә бу күрсәткеч 90тан арта. Кырым татарларында да үзбилгеләүне онытмау дәрәәсе югары, Татарстанда да шул ук күренеш. Икенче соравыбыз үзләрен татар булып санау сәбәбенә бәйле иде. Татарның үзбилгеләнүе нинди компонентлардан тора? Без дүрт мөһим факторны аера алдык. Беренчесе – килеп чыгышка бәйле. Яшьләр: Мин татар булып тудым, яшим һәм татар булып үләчәкмен. Ата-бабаларым да татар булган дип әйтә. Икенчедән – татар теле факторы. Күп кеше татарча начар белсә дә, аны туган тел дип атый. Татар яшьләре арасында исә татар һәм урыс телен дә туган тел дип атаучылар арта бара. Шуңа карамастан татар телен алар бик мөһим, символик роль уйный ди. Өченчедән – менталитет, холык мәсьәләсе көчле. Респондентларның күбесе татарларга гына хас булган сыйфатлар турында сөйләде. Татарларга инновацион рух, яңалыкка омтылу, активлык хас диләр. Гаилә шактый әһәмиятле булып чыкты. Яшьләр дә берничә буынның бергә яшәве, аралашуы мөһим дигәнне белдерде. Мәдәният - яшьләр атаган факторларның берсеДүртенче фактор – мәдәният. Гореф-гадәтләр, бәйрәмнәр, милли ризык, милли кием кебек атрибутларны атыйлар. Тукай турында сөйләделәр. Шәймиев, Миңнеханов кебек сәясәтчеләрне аерым телгә алалар. Ак Барс хоккей клубын да атаучылар күп булды. – Яшьләрнең үзен татар дип атауның проценты зур дидегез, сәбәпләре нәрсәгә бәйле? – Беренчедән, Татарстанның позициясе, аның абруе, хөрмәткә лаек булуы, амбициоз проектларны тормышка ашыруы татарларга карата зур хөрмәт хисен уята. Кайбер яшьләрдә хәтта татарлык Татарстан белән тәңгәл килә кебек. Татарстаннан читтә яшәүче татарларга да бу бик мөһим. Шуңа күрә этник хисләр безнең төбәк сәясәте белән үсеш ала. Икенчедән, бу татарларга гына хас күренеш түгел, башка халыкларда да күзәтелә. Глобализациягә авап буларак, барлык халыклар милли үзенчәлекләрен сакларга тырыша. Себергә баргач, шуны күрдек: мәктәпләре, китаплары, ТВ-интернетлары да юк, этник мәгълүмат алу мөмкинлеге чикле. Ләкин аларда Безнең меңьеллык бөек тарихыбыз бар, сакланып калырга тиешбез дигән фикерләр көчле. Шуңа күрә аерым сәясәтчеләрнең урыс татары, урыс чуашы кебек милләтне булдыру тәкъдимнәре мөмкин түгел. Без аерым халыклар, үз телләребез, мәдәниятләребез бар диләр. – Сез уздырган социологик тикшеренүдә шулай да яшьләр арасында ничә процент кеше татар телен туган тел дип атый? Сөйләшү дәрәәсе тикшерелдеме? – Моңа без бары тик анисәп нәтиәләренә таянып кына әйтә алабыз. Бу очракта аерым тикшеренүләр, анкеталы сораштырулар кирәк. 2010 елда үткәрелгән анисәп нигезендә төрле төбәкләрдә нәтиәләр төрле. Әйтик, Русиянең Европа өлешендә 30лап татар туган теле дип татар телен атый һәм аны белә. Идел буенда, Татарстанда татарларның 90тан артыгы татар телен туган тел дип атый. Татар телен белү мәсьәләсе аерым каралырга тиеш. Кайбер кешеләр туган телен белә дип әйтсә дә, бары тик исәнләшә һәм хәл белешә ала. Шулай да татар телен туган тел дип атау – мөһим күрсәткеч. Екатеринбур яшьләре ""Туган тел"" сөйләшү клубында татарча аралашып, туган телләрен онытмаска тырыша– Шулай да татар телен белү дәрәәсе яхшырамы, начараямы? – Кызганычка, начарая бара. Соңгы тикшеренүебездә Казандагы яшьләрнең татар телен куллану, кулланмавын тикшердек. Төрле мәдәни мәйданчыкларга, театрлар, фестивальләрдә йөреп яшьләрнең татарча бөтенләй сөйләшмәвен күрдек. Аларга сораулар биргәндә, кайберәүләре Балачакта бары тик татарча сөйләшә идем, урысча белми идем. Казанга килгәч, татарча сөйләшү мөмкинлегем булмады дип авап кайтарды. Казанда урыс телле мохит, татар теле аз кулланыла. Хәтта Камал театрында татарча ярыйсы гына белүчеләр дә колакчыннар ала, урысчага тәремә белән тыңлап тамаша карый. Интернет даирәсендә кызыклы күренешләр күзәтелә. Мисал өчен, татар милли интернеты башка Русия халыклары арасында иң алга киткән дип санала. Вконтакте социаль челтәрендә генә 6 меңнән артык берләшмә бар, аларда 18-35 яшьлек яшьләр утыра. Ягъни, татар яшьләре интернетта бик актив булып чыга. Тик аралашу күбесенчә урыс телендә. Татар теле язмышы турында сөйләшү, фикер алышулар бик актив, әмма алар нигездә урыс телендә. – Яшьләр арасында туган тел итеп татар һәм урыс телләрен бертигез күрүләре нәрсәгә бәйле? Бу катнаш никахлар тәэсиреме? – Ике телне бертигез итеп күрү якынча 30 татарга карый. Тик бу сан үсә бара. Катнаш никахлар турында әйткәндә, безнең материаллар шуны күрсәтә: андый гаиләләрдә татар теле активрак кулланыла. Туган телне атауны күбрәк катнаш никахлар белән бәйләмәс идем, бу – күбрәк ассимиляция һәм глобализация нәтиәсе. Кырымтатар яшьләренең "" "" ыр бәйгесе– Кырымтатар яшьләре арасында үзбилгеләнү мәсьәләсен дә өйрәндек дидегез. Аларда ниләр күзәтелә? Казан татарлары белән чагыштырганда тел, милләт мәсьәләләре ничегрәк? – Кырымтатар яшьләре арасында милли үзбилгеләнү бик көчле. Без өлкән буын, яшьләр белән аралаштык. Беләсезме, өлкән буында бик әрәхәтләнгән милли хис бар. Бу аңлашыла да, депортация нәтиәсе бик көчле, ниндидер үпкәләү, рәнү хисе бар. Яшьләрдә исә күбрәк констируктив караш: әйе, бу вакыйгалар булды, тик безгә алга таба хәрәкәт итәргә кирәк, ди алар. Алар Русиягә кушылуга да яхшырак карый, милләт үсеше өчен күпне башкарырга әзер. Милләт дигәндә яшьләр Кырым ханлыгы, Исмәгыйль Гаспралы, беренче кырымтатар газетасы, милли киемнәр, ыр-моңнар, милли лидерлар диләр. Себердә халыкта себерлеләр милләте көчле дип әйтеп киләләр безгә. Аерым себер теле бар дип сеңдеререргә тырышалар. Әмма Себердә йөргәндә күбесе: Мин – татар дип әйтте. Себертатар дип атаганнары дә бар, әмма алар аз. – Федераль үзәк безне гел гаепләп килә, имеш, Татарстан кешеләре, аеруча яшьләр үзләрен Русиядән тыш хис итә, татарстанлы төшенчәсен якынрак күрә дип әйтә. Бу тикшерелдеме? Чыннан да андый күренеш бармы? – Тикшерелде. Мәсәлән, хөкүмәтнең моңа карашы нинди, нинди фәрманнар чыга, програмнар бар, мәгариф системы – барысы да өйрәнелде. Татарстан республикасы алып барган төбәк үзбилгеләнү сәясәте Русиядәге үзбилгеләнү сәясәтен берләшетереп алып барыла. Каршылыкта түгел. Гади кешеләрне алсак, әйе, яшьләрдә Мин – татарстанлы дип горурлану бар. Бу өлкән буынның бер өлешендә дә бар. Республика яшьләрендә Татарстан үсештә, без алга барабыз, дөньяга танылабыз дигән фикер бар. Әмма бу АКШта да аерым штат кешесендә дә ""мин – бу ирлек кешесе"" дип горурлану бар. Сан-Франциско татарларының милли ашлары белән горурлану дәлиле– Урыс милли хәрәкәте, Татарстандагы милли сәясәтнең уңышсыз алып баруына ишарәләп, татар телен укырга мәбүр булуга рәнеп Мәскәүгә даими шикаять итә. Кайчак татар темасы күтәрелсә, интернет форумда татар теленә, Татарстанга ләгънәт укулар белән тула. Урыс яшьләренең татар теленә карашы тикшерелдеме социологлар тарафыннан? – Социология фәнендә языковое поведение дигән күренеш бар. Менә бу тикшерелде. Сораштыруда катнашучы республикадагы урыс яшьләре татарча белмибез, кулланмыйбыз диделәр. Әмма татар телен уңай кабул ителүе ачыкланды. Мәсәлән, урамда, әмәгать урыннарында кемдер татарча сөйләшә икән, бу гадәти күренеш итеп кабул ителә. Берсенең дә ачуы килми. Кемдер телефоннан сөйләшә икән, киресенчә ни турыда сөйләшәләр икән дип аңларга тырышабыз дип әйтүчеләр күп иде. Урыс яшьләре сөйләмдә татар сүзләрен кыстырып сөйләшүе дә аңлашылды. Сәлам, Сау бул, Рәхмәт, Утыр, Инде, Матур һәм башка сүзләрне бик актив кулланалар. Чит илгә чыкканда, мәсәлән, Төркиягә барганда татар сүзләрен кыстырсаң, уңай караш булганын, төрле ташламалар ясаганнарын сөйләделәр. Татар теленә карата тискәре караш бик кечкенә даирәгә хас һәм алар – күбрәк өлкән буын кешеләре. Урыс яшьләре татар теле укытылуыннан зарланды. Татар телен үзләштерә алмадык, белем туплый алмадык дип үкенеп әйтүче урыс яшьләре күп. Күпләр татар телен башлангыч сыйныфларда кызык, мавыктыргыч иде дип искә ала, аннары урта һәм өлкән сыйныфларда – бушлык диде. Урыс милләтеннән булган һәр респондент диярлек татар теле дәресендә башка фәннәргә әзерләнә идек дип сөйләде, берни эшләмичә бушка вакыт уздырган дәрес буларак искә алды. Татар теле укытучылары укучылардан Түзегез инде бераз дип татар теле дәресендә утырырга мәбүр булганы өчен гафу үтенгәннәре турында сөйләделәр. Ягъни укытучылар тарафыннан балаларда телгә карата түбәнсетеп карауны тәрбияләгән очраклар булган. Татар теленә караганда инглиз теле кызык иде, чөнки яңа алымнар кулланып, кызыклы китаплар, кинофильм, мультфильмнар белән өйрәндек диләр. Хәзер бу юнәлештә нидер эшләнә, яңа китаплар чыга башлады, интерактив кулланыла. Дөрес, без соңга калдык. Әмма кул кушырып утырудан эшләү, тырышу хәерлерәк барыбер. Яңа ысуллар белән татар телен укыта башлау татар телен кулланучыларның санын арттыру мөмкинлеге бар әле.","""Татарлык белән горурланалар, әмма туган телдә сөйләшмиләр""","['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 0 0 1 1 1 0 1 0 1 1 0],9,Әңгәмә,9984,https://www.azatliq.org/a/28112334.html,2016-11-13T21:20:27+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМәхкәмә утырышы кичә, 18 сентябрьдә башланган. Утырышны Рәхимованың чит илдә булуы сәбәпле 4 октябрьгә күчергәннәр. Кичә, 18 сентябрьдә Уфаның Киров районы мәхкәмәсе Башкортстанның беренче президенты Мортаза Рәхимовның туганнан туган сеңлесе, ""Пруфы"" интернет басмасы нәшере Рәүфә Рәхимовага ачылган административ эшне карый башлаган. Аны Русия гаскәре турында ялган мәгълүмат таратуда гаеплиләр (Административ хокук бозулар кодексының 20.3.3 маддәсе, 1 өлеше). Рәхимованың адвокаты үтенече белән, эшне карауны 4 октябрьгә күчергәннәр. Бу Рәүфә Рәхимованың чит илдә ялда булуы белән бәйле диелә. Рәүфә Рәхимовага административ эш ачылуы турында әле 22 августта ук хакимият яклы -каналлар, әйтик ""Оперсводки РБ"" һәм ""Техас Хабирова"" хәбәр иткән иде. ""Техас Хабирова"" каналы аны шушы ук хәбәрендә Баймактагы халык ыенын яктыртуда, башкорт активистларын хуплауда да гаепләп язды. Рәхимова үзенә яудырылган гаепләүләргә авап итеп ""шәхсән мин һәм редакция канун боза торган берни дә эшләмәдек""диде. Башкортстанның ""Пруфы"" басмасы быел гыйнварда республика хакимиятләренең басымы турындаиткергән иде. Басма журналисты Рамил Рәхмәтовшул хакта укучыларга видеомөрәәгать чыгарды. ""Безгә Куштауны яклар өчен халыкны күтәрергә булышуыбызны гафу итә алмыйлар. Хакимиятне безнең гел авырта торган сөялләргә баскалап торуыбыз, әйберләрне үз исемнәре белән атавыбыз әрнетә"", ди видеомөрәәгатендә Рамил Рәхмәтов. Аның әйтүенчә, Башкортстан хакимиятләре басманы ""мәхкәмә дәгъваларына күмә"", ""социаль челтәрләрдә журналистларга каныга"", аларның туганнарын эштән ибәрә. ""Әгәр без булмасак, башкорт хакимиятенең коррупциягә бирелгән өлеше үзен бөтенләй ирекле хис итәчәк. Аларга беркем сүз белән дә, эш белән дә комачаулый алмаячак. Кычкырып тора торган инаятьләргә прокуратураның, тикшерү оешмаларының игътибарын беркем әлеп итмәячәк"", диелә мөрәәгатьтә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда ""Пруфы"" интернет басмасы нәшере Рәүфә Рәхимовага гаскәрне ""кимсетү"" турында ачылган эшне мәхкәмә карый башлаган",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1994,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-prufi-internet-basmasi-nashere-raufa-rahimovaga-gaskarne-kimsetu-turinda-achilgan-eshne-mahkama-kariy-bashlagan/33125930.html,2024-09-19T09:35:07+03:00
"Бер ауылда тотош бер ғаилә уландарын бапаҡтар тип йөрөтәләр. Биҡтиһәң, өлкән ағалары мәктәпкә барғанда алфавиттың нимә икәнен дә белмәй барған икән. Хәрефтәр теҙмәһенә оҙаҡ ҡына ҡарап торғас, ж хәрефенә төртөп күрһәтеп бапаҡ тигән. Унан был атама үҙенә генә түгел, тотош ғаиләһенә, унан бапаҡ балаһы булып балаларына ла йәбешкән. Бәлки, бапаҡ ейәндәре лә булыр әле. Ун өс бала тапҡан бер апай туғыҙынсымы, унынсымы балаһын тыуҙыра икән. Уның хәлен белгән күршеһе фельдшерға килеп әйткән. Ул заманда баланы өйҙә тапҡандар әле, фельдшерҙар ҙа яңы ғына эшләй башлаған. Ҡатындар фелдшерға мөрәжәғәт итмәй аптыратҡандар, шуға теге ауырлыларҙы һағалап йөрөр булған. Был апайҙың да балаһын ҡабул итеп, бәпесте үлсәп, тикшереп ваҡытты һуҙып ташлаған. Ә апайҙың ире өмә яһатып йөрөй, хәҙер ашарға ҡайтырға тейештәр икән. Яңы тыуған сабыйын ситкә һалып тороп тиҙ генә эштәрен тамамлайым тиһә, фельдшер ҡыҙ тейешле тәртиптәрҙе үтәтеп булаша. Аҙаҡ апай ҡоҙоҡ буйында фельдшерҙы: Ҡабаланғанда аныһы йөрөй бала таптырып, - тип әрләп тора ти. Шул тирә халҡында ҡабаланғанда берәй көтөлмәгән эш килеп сыҡһа ҡабаланғанда балаһын таптыра тигән лаҡапты ҡабатлайҙар. Лилиә Исмәғилева.",ЛАҠАПТАР,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,1164,https://tamasha-rb.ru/articles/satira-m-yumor/2024-10-05/la-aptar-3956974,2024-10-05T17:40:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрУфаның Ленин районы мәхкәмәсе активист Фаил Алсыновны хуплап Баймакта үткән протестлардан соң кулга алынган Дим Дәүләткилдинне кабат тикшерү изоляторында калдырган. Ул Уфа тикшерү изоляторында 17 июньгә кадәр калачак, дипхәбәр итә""ОВД-Инфо"". Элегрәк Дәүләткилдиннең туганнары аны куәт оешмалары вәкилләре кыйнавынсөйләгән иде. Аның авыр хәлдә булуы әйтелде. Активистны тоткарлаулары турында 22 гыйнвардабилгеле булды. Аны сорау алуга чакыру белән Баймак полициясенә баргач тоткарладылар. Шуннан соң Уфага алып киттеләр һәм янына адвокатныкертмәделәр. Дәүләткилдин Баймакта активист Фаил Алсыновны хуплап узган митингта катнашканы өчен ""киңкүләм тәртипсезлекләр"" турындагы инаять эшендә гаепләнә. Расланмаган мәгълүматларга күрә, Баймактагы каршылык чарасыннан соң 73 кеше инаять эзәрлекләвенә дучар булган, дип яза""ЗПЧ"" -каналы. Аларны ""киңкүләм тәртипсезлекләр оештыру һәм аларда катнашу"" һәм ""хакимият вәкиленә карата көч куллану"" дигән маддәләр нигезендә гаеплиләр. Башта тикшерү вакыты чикләнгән булганга, бөтенесенә дә чикләү чарасы 17 мартка кадәр билгеләнә иде, тик тикшерү вакыты озайтылды. Башкортстанда гыйнвар аенда Фаил Алсыновны яклау чарасында катнашкан һәм ОМОН хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланган Рифат Даутовүлде. Медиа аның тоткарланганнан соң автозакта үлүен язды. Кайбер каналларда исә ялган хәмердән агуланып үлгән дип яздылар.6 февральдә - ОМОН һәм полиция контроле белән - Рифат Даутовныирләделәр. Мәрхүмнең гаиләсе ирләүгә күп кеше килмәсен өчен аны күмү көнен һәм вакытын сер итеп саклады. Башкорт корылтае һәм республика башлыгы очрашуында Башкортстанның халык артисты Риф Габитов Даутовның истәлегенә хөрмәт белдерү өчен бер минут тынлык игълан итәргә һәм торып басаргатәкъдим итте. Хәбиров моны тәкъдим иткәнче, ""мондый ахмак әйберләр өчен гомер буе оят булмасын өчен"", башта ""биш тапкыр уйларга кирәк иде"" диде. Ул Рифат Даутовны ""авыр инаять кылган кеше"" дип атады, аны киңкүләм тәртипсезлекләрне оештыруда гаепләнә диде. Хәбиров әйтүенчә, мәрхүмне ""спецназ белән алырга туры килгән"", тик ул ""бәлагә юлыккан, моны беркем дә көтмәгән"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Куәт оешмалары вәкилләре тарафыннан кыйналуы хәбәр ителгән активист Дим Дәүләткилдинне әйгә кадәр тикшерү изоляторында калдырганнар,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2188,https://www.azatliq.org/a/32846989.html,2024-03-04T09:53:21+00:00
Патрис Лумумба исемендәге Мәскәү халыҡтар дуҫлығы университетында хоҡуҡ буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһының  йомғаҡлау этабы уҙҙы.,Артур Мәскәүҙән еңеп ҡайтҡан,['Спорт' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Мәғариф,128,https://yanshishma.com/articles/m-arif-ya-yly-tary/2025-04-21/artur-m-sk-n-e-ep-ayt-an-4205983,2025-04-21T10:45:00+00:00
"Башҡортостан 2025 йылда шифаханала ял итеү өсөн иң яҡшы 10 төбәк иҫәбенә инде (9-сы урын). Республика тәбиғәт ресурстарына бай, үҙенсәлекле мәҙәни мираҫҡа эйә. Процедураларға килгәндә, ләм һәм ҡымыҙ менән дауалау, геотермаль газдар популяр. Башҡортостан шифаханалары һауыҡтырыу туризмы өсөн популярлыҡ яулай бара, тип хәбәр итә «Санатории-России. РФ» порталы. Илебеҙҙең ял итеү өсөн башҡа популяр төбәктәре иҫәбендә: Краснодар крайы, Ҡырым, Мәскәү, Һамар өлкәләре һәм башҡалар. 2025 йылда Рәсәйҙә шифаханала ял итеүселәрҙең артыуы көтөлә. Алданыраҡ бронь ҡалдырыу ҙа шуны раҫлай. Сығанаҡ: ""Башинформ""",Республика шифаханалары популярлыҡ буйынса тәүге унау иҫәбендә,['Башҡортостан' 'Донъя' 'Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0],3,Яңылыҡтар,600,https://bashkizi.ru/news/-u--iy-ili-tar/2025-01-13/respublika-shifahanalary-populyarly-buyynsa-t-ge-unau-i-bend-4081948,2025-01-13T14:31:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр«ЦИАН"" күчемсез милек агентлыгында әйтүләренчә, хәзерге вакытта Татарстан башкаласында бу бәя уртача 176 мең сум. Русиянең миллионнан артык кеше яши торган башка шәһәрләрендәге кебек үк, Казанның күчемсез милек базарында да бер дүрткел метры уртача 100 мең сумнан очсызрак торучы фатирлар калмаган. ""ЦИАН"" күчемсез милек агентлыгында әйтүләренчә, хәзерге вакытта Татарстан башкаласында әлеге бәя уртача 176 мең сум. Бу хакта ""Бизнес ""яза. Әле 2019 елда гына да бер дүрткел метры уртача 80 мең сум булган. Алдагы елларда бу бәяләр арткан. Пандемия елында торак тугыз процентка, 2021 елда - 13 процентка кыйммәтләнгән. Иң нык бәяләр артуы Русия Украинага бәреп кергән 2022 елда күзәтелгән. Ул чакта фатирларның бер дүрткел метры 35 процентка кыйбатланган. Узган ел бу күрсәткеч 11 процентка арткан. Фатирларның бер дүрткел метрына бәяләр ягыннан Казан өченче урында тора. Ул бары тик Мәскәүдән (уртача 336 мең сум) һәм Петербурдан (219 мең сум) гына калыша. Дүртенче урында - Түбән Новгород (147 мең сум) һәм бишенчедә - Краснодар (135 мең сум). Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда бер дүрткел метры 100 мең сумнан арзанрак фатирлар калмаган, биш елда бәяләр ике тапкырга арткан",['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1202,https://www.azatliq.org/a/kazanda-ber-durtkel-metri-100-meng-sumnan-arzanrak-fatirlar-kalmagan-bish-el-echenda-alarga-baya-ike-tapkirdan-da-nigrak-artkan/32959276.html,2024-05-22T16:18:56+03:00
"Етмеш бишенсе йылдың йәйендәге ҡоролоҡто күптәр иҫләйҙер. Мин ул йылды етенсе класты тамамлағайным. Ололарҙың телендә тик шул турала борсолоу: - ""Ҡалайтып ҡына малдарҙы ҡышлатырбыҙ? Кәртүк сәпсим булмаясаҡ. Нисек кенә ҡыш сығырбыҙ? ""Ысынлап та, ул йылды ғүмерҙә булмаған ҡоролоҡ килде. Ололар һөйләүенән белеүем. Башҡа йылдарҙа ҡуйы, бейек үләнде салғы менән көскә сабып һалынһа, ул йәйҙә бөтә ерҙә лә үләндәр ҡып-ҡыҙыл булып көйгәйне. Хатта урман ситтәрендә лә сабып алырҙай урын юҡ. Бәрәңге тураһында һүҙ ҙә юҡ: яҡшылап үҫә генә башлаған сағында ҡапыл ҡырау һуғып, һуңынан ямғырһыҙ үтә эҫе йәй килгәс, бөтөнләй юҡҡа сыҡты. Беҙҙең Белорет районында ла бындай хәлдең мөмкин булыуы барыһын да уйға һалды ул йылда. Быға тиклемге йылдарҙа бесәнгә төшөр ваҡыт етһә, ямғыр бик йыш яуып, үҙәккә үтә, малы күп булған ауыл халҡы көс-хәл менән бесәнен эшләп алыр ине. Күпселек малын бөтөрөргә йәиһә берәй баш ҡына эре мал ҡалдырырға булды. Тик бына бесәнде нисек етерлек әҙерләргә? Бер баш һыйырға ла хәтһеҙ генә бесән әҙерләр кәрәк. Үтеп сыҡҡыһыҙ ҡуйы урманлы беҙҙең районда шундай хәлдәр. Ҡола яланлы булған райондарҙа эштәр уғата насар, тиҙәр. Радиола тик ошондай борсоулы яңылыҡтар. Беҙҙең ауылдан артыҡ йыраҡ булмаған урында ниндәйҙер тауҙар бар икән. Еләкле, Васильевский, Ҡараташ, тип хәтеремдә ҡалған. Ул тауҙар бик бейек булғас, ҡоролоҡ йылында ла унда үлән шәп үҫә икән. Бына бер мәл төрлө райондарҙан бесән эшләр өсөн шул урындарға машиналар ебәрә башланылар. Бесән эшләйҙәр ҙә, шунда уҡ тейәп алып ҡайтып та китәләр. Урындағы халыҡҡа ла унда бесән эшләргә рөхсәт бирҙеләр. Әсәйемдең бер туғандары үҙ-ара кәңәшләшеп, Ҡараташта бесән эшләп ҡайтырға йыйынды. Ул тиклем алыҫ араға барыр өсөн машина кәрәк, тауҙарға артылырҙайы. Бер һеңлеһенең ире МАЗ машинаһын йөрөтә. Күмәгенә бер юлы эшләп ҡайтырға һәр ғаиләнән бер-ике кешене алырға булдылар. Беҙҙең ғаиләнән мин эләктем, салғы менән сабырға ғына түгел, тырма тоторға ла кеше кәрәк. Аш-һыу йүнәтеп, сәй ҡайнатып торорға ла. Күмәкләп оло, оҙайлы сәфәргә йыйынабыҙ. Аҙыҡ та, һыу ҙа етерлек булһын. Эйе, һыуҙы ҙа алдыҡ күп итеп, флягаларға тултырып. Кем белә, бәлки, унда һыу бөтөнләй ҡороғандыр. Бына бер мәл һуңғы йылдарҙа бөтөнләй бесәнгә йөрөмәгән өләсәйем үҙен дә Ҡараташҡа алып барыуҙарын үтенә башламаһынмы! Иларҙай булып, кейәүенең янынан китмәй. Өйҙә бала-сағаға, мал-тыуарға күҙ-ҡолаҡ булып гел өйҙә ҡалған өләсәйгә нимә булған? Еҙнәбеҙ ризалашты бит бер заман. Өләсәйемдең шул минутта ҡыуаныуы! Унан да бигерәк, мин һөйөнәмдер яратҡан өләсәйемдең дә беҙҙең менән барғанына. Сөнки ул булған ерҙә һәр ваҡыт күңелле лә, ҡыҙыҡ та. Бер нисә кеше кабинаға ултырҙы, МАЗ-дың кабинаһы бик ҙур бит. Ҡалғандар әйберҙәр янына, кузовҡа менеп урынлашты. Ҡуҙғалдыҡ. Юл Торнаташ аша. Торнаташҡа быға тиклем бесәнгә йөрөгәнем бар. Унда өләсәйемдең сабынлығы. Үлән унда шул хәтлем бейек булып үҫә, ҡурай, ҡымыҙлыҡ иң оҙон кешенән дә аша торалыр. Салғының көсө етмәй хатта. Машинаны алдан ебәреп, Торнаташҡа йәйәүләп күтәреләбеҙ, сөнки тау ныҡ текә. Өләсәй ҙә беҙҙең менән. Кәйефе үҙенең шундай шәп. Бәхет ҡошон эләктереп алғанмы ни! Торнаташҡа күтәрелеп еткәс, туҡтап тамаҡ ялғап алдыҡ та, машинаға тейәлешеп, юлыбыҙҙы дауам иттек. Әле оҙаҡ ҡына барырға, тиҙәр. Бына бер мәл иҫ киткес, ҡабатланмаҫ тәбиғәт күренештәре башланмаһынмы! Алыҫтарҙан күренеп ятҡан иҫәпһеҙ-һанһыҙ тауҙар теҙмәһенең матурлығы һушты алды, ул тауҙар ҡатланып-ҡатланып әллә ҡайҙарғаса һуҙыла. Күккә ашҡан тауҙар зәп-зәңгәр, болоттарға терәлеп үк тора. Тирә-яғыбыҙҙа икһеҙ-сикһеҙ йәм-йәшел яландар. Ә һулыш алыуҙары! Үҙебеҙҙәге ҡыҙарып көйгән бесәнлектәрҙән һуң бында бөтөнләй икенсе, әкиәт донъяһы. Бындай ҙа матурлыҡты минең үҙ ғүмеремдә тәүгә күреүем. Барыһы ла бындай ҙа гүзәллеккә хайран ҡалып, һүҙһеҙ генә килә. Өләсәйемә әллә нимә булғансы? Тирә-яғына ниндәйҙер борсолоу ҡатыш ҙур ҡыҙыҡһыныу менән йотлоғоп ҡарай, еҙнәбеҙҙән саҡ ҡына яйыраҡ барыуын үтенә. Әкиәт донъяһын гиҙеп килә торғас, ниһайәт, машинабыҙ туҡтаны. Барыбыҙ ҙа машинанан төшөп, кем аш-һыу йүнәтә, кем ҡыуыш яһарға тотондо. Өләсәйем машинанан төшөү менән, ашығыс рәүештә ҡайҙалыр барып килергә йыйынды. ""Хәҙер генә киләм, оҙаҡламайым! ""– тине лә, йүгереп тигәндәй ҡайҙалыр аҫҡа табан төшөп тә китте. Бына ул кире әйләнеп килде. Юлда килгәндә нисектер уйсанланып киткән өләсәйемде танырлыҡ түгел, ул хәҙер инде бөтөнләй икенсе кеше ине. Йөҙө шундай нурланған, ауыҙы ҡолағына еткән, ҡыуанысынан кеткелдәп көлә: - Таптым бит мин, таптым! Шишмәмде таптым, һыуы ла ҡоромаған, хатта! Эх, нисек һағынғайным ошо ерҙәрҙе, бүтән бер ҡасан да килеп күрә алмаҫым инде, тигәйнем. , – ти. Һуңынан, тынысланғас, үҙенең йәшлегендә булған хәлдәрҙе һөйләне. Бала сағы ла бик ауыр йылдарға тура килгән өләсәйемдең йәшлеге һуғыш осорона тура килә. Ул ваҡытта ул кейәүҙә була. Яратҡан Халиғы менән матур итеп донъя ҡоралар. Бер-бер артлы балалары тыуа. Ҡәһәрле һуғыш башлана. Береһенән-береһе бәләкәй балалары булыуға ҡарамаҫтан, ҡатын-ҡыҙҙарҙы ла төрлө эштәрҙә эшләтәләр. Бесән мәлендә колхоз малдары өсөн бесән әҙерләтер өсөн ошо Ҡараташҡа ебәрәләр. Аҙналар буйы бесән әҙерләйҙәр. Был урындарҙа көртмәле ишелеп уңа. Рәхәтләнеп, туйғансы ашарға бригадирҙары рөхсәт итмәй шул. ""Бесән эшләгеҙ, илгә бесән кәрәк! "" – тип, түшәлеп кенә ятҡан, һутланып бешкән көртмәлене үҙенең ауыр итектәре менән тапап, иҙеп бөтә. Сәй ҡайнатырға, аш бешерергә шишмәнән һыу ташыйҙар. Өләсәйем табып, бик ныҡ ҡыуанған тау шишмәһенән. Әле үҙенең үтә ауыр ҙа, бер үк ваҡытта ғәзиз йәре менән уҙған бәхетле лә йәшлек йылдары уҙған урындарҙы бер нисә тиҫтә йылдан һуң килеп күрергә насип булған өләсәйемдең күҙҙәре йәшләнде. Кейәүенә ихлас күңелдән ҡат-ҡат рәхмәттәр уҡыны. Бесәнде ул барғанда, эй, тиҙ эшләй алдыҡ. Үлән ҡуйы, матур булып үҫкәйне. Сапҡан бесән артынса уҡ кибеп бара, тиҙ арала йыйып та алабыҙ. Малҡайҙарҙы ҡыш сығарырлыҡ бесән эшләй алдыҡ. Тәүге тапҡыр мин шул мәлдә тәбиғәттең иҫ киткес, ҡабатланмаҫ матурлығын үҙ күҙҙәрем менән күргәнмендер. Һәр кешене тыуып-үҫкән ере, йәшлек эҙҙәре ҡалған урындар йылдар буйына һағындырып, юҡһындырып саҡырып тора икәнлеген. Сал Уралыбыҙҙың мәшһүрлеген. Атайсалдың ни икәнен…Һуңынан, бик күп йылдарҙан һуң, Ямантау, Ирәмәл тауҙарына артылғас, үҙебеҙҙең тыуып-үҫкән еребеҙҙән дә гүзәлерәк ер бер ҡайҙа ла юҡтыр, тинем. Һәр кемгә лә тыуып-үҫкән ере, Атайсалы ғәзиздер. Ысынында ла, шулайҙыр… Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",ҠАРАТАШ (Булған хәл),['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Хикәйә'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],3,Йәмғиәт,6444,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-02-17/aratash-bul-an-h-l-3647918,2024-02-17T15:14:00+00:00
"5Айваз Садыйров: ""Радио тыңлаучы телендә сөйләргә тиеш""Быелның языннан Татар радиосына яңа баш мөхәррир билгеләнде. Дистә елдан артык татар телле радиостанциядә эшләгән Алмаз Миргаязов үзе теләп эшеннән китте. Яңа мөхәррир – яңа үзгәрешләр кертә башлады.7 май – радио көнендә Татар радиосы 12 сәгатьлек радиомарофон оештыра. Эфир иртәнге сәгать идедән кичке идегә кадәр барачак. Уян татар иртәнге тапшыруның алып баручылары: Гөлназ Сәфәрова, Булат Бәйрәмов, Ильяс Газизов һәм Айсылу Лерон өч сәгать урынына көн буе татарларга билгеле сәхнә йолдызлары белән туры эфир алып барачак. Уян татар проекты кунаклары: Хәния Фәрхи, Ришат Төхвәтуллин, Раяз Фасыйхов, Гүзәл Уразова, Фирдүс Тямаев, Иркә һәм Фәнис иһанша белән тыңлаучылар арасында кызыклы әңгәмәләр, уеннар уйнату каралган. Бу проектның оештыручысы, ""Татар радисы""ның яңа баш мөхәррире Айваз Садыйров –Айваз, синең бу урынга билгеләнүең нәрсәгә бәйле? Алмаз Миргаязов пенсия яшендә түгел иде бит әле. – Мин бу вазифада март аеның урталарыннан эшли башладым. Элекке итәкчебез Алмаз Миргаязов бу радионы ун ел итәкләде һәм үстерде. Татар радиосының уңышлары, челтәр буларак бар Русиягә билгеле булуы, дан казануы бары тик бу шәхес аркасында гына дип саныйм. Мин үзем дә ул итәкчелек иткән вакытта ди-джей булып бу радиога эләккән идем. Ул үзе теләп китте һәм монда эштән куылу, көндәшләр дигән сүз берничек тә була алмый. –Яңа мөхәррир буларак радионың кыйбласын үзгәртү теләге бармы, ""Татар радиосы""нда үзгәрешләр көтеләме? – Татар радиосы ның үз кыйбласы бар. Минем бу кыйбладан, яшь кеше буларак, тайпылырга, аны үзгәртергә хакым юк. Шушы марканы үстерү, яңа заман таләпләренә туры китерү минем вазифам булып тора. Радиога карата күзаллавым бар. Бу күзаллау буенча мин кечкенә адымнар ясап, һәрбер өлкәгә тукталып, үз форматымда яхшыртырга дигән максат куйдым. Ләкин, бу тулаем радионы үзгәртәм дигән сүз түгел. –Тәнкыйтьчеләр тарафыннан Татар радиосында урыс сүзләре күп кулланыла дигәнне еш очратырга һәм күрергә туры килде. Син бу проблемга игътибар итәчәксеңме? – Тәнкыйтьчеләр – кемнәр ул? Ул татар телен камил белгән, фән буларак өйрәнгән кешеләрме? Яисә көндәлек тормышта сөйләшә торганнарымы? Моны белү мөһим. Татар радиосы ның аудиториясе – татар телен гади рәвештә, көндәлек кулланып сөйләшүче кеше. Аңа татар теленең барлык нечкәлекләрен, кагыйдәләрен кулланып сөйләгәндә ул аны кабул итмиячәк. Безгә тыңлаучыга якын булу бик мөһим. Татар теле бүгенге көндә үзенең яңа формасын алды. Ул – көн-күреш аралашу формасы. Мин алынмаларны һәм сленгларны телгә зур зыян сала дип уйламыйм. Бары тик зур хаталар ясамыйча тамашачы белән аралашу мөһим. Без, иң беренче чиратта, күңел ачу радиосы булып торабыз. –Хәзерге көндә, саннар белән алсак, Татар радиосы""ның тыңлаучылары күпме? – Русия һәм дөнья күләмендә ике миллион татар. Без бердәнбер челтәр булган татар телле радиостанция. –Айваз, сезнең төп игътибар кайсы аудиториягә юнәлтелгән? Хәзерге көндә радиостанцияләрнең күп булуы сезгә ничек йогынты ясый? – Безнең аерым тыңлаучы портреты бар. Аның көнкүреше, кызыксынулары, барысы да монда исәпкә алына. Алар – актив тормыш алып баручы радиотыңлаучылар. Алар әлбәттә, әдәби телдә түгел, ә урам татар телендә сөйләшә. Без аларга акыл сатарга түгел, ә тормышларына ямь бирү максаты белән эшлибез. Шуны онытмагыз, без - татар телле күңел ачу радиосы. Конкуренциягә без уңай карыйбыз. Чөнки ул булмаса, алга омтылыш булмый. Конкурентларның булуы бик яхшы. Бу безнең эшчәнлегебезне ныгыта һәм безгә үсәргә стимул бирә.","""Татар радиосы"": ""Без – күңел ачу радиосы""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Татарстан,3476,https://www.azatliq.org/a/26997949.html,2015-05-06T13:30:55+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырӘлегә яңа тәремә ителгән дәреслекләр 2 нче һәм 6 нчы сыйныфка эшләнгән. Яңа дәреслекләрне татар теленә тәремә итү өчен 60 млн сум сорала. Бу хакта бүген Татарстан мәгариф һәм фән министры Илсур Һадиуллин Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында белдерде. — Былтыр үзгәрешләр кертелгән федераль белем бирү стандартлары нигезендә эшләнгән яңа дәреслекләрне татарчага тәремә итү эшен без төгәлләдек. Әлбәттә, аңа зур сумма — 60 млн сум кирәк. Бүген иң мөһим дәреслекләр — 2 нче һәм 6 сыйныф өчен эшләнде, — диде ул. Аныңча, 10 көн элек әлеге дәреслекләрне бастырып мәктәпләргә иткерү өчен өстәмә 20 млн сум бүлеп бирелгән. Дөнья татар конгрессының башкарма комитеты итәкчесе, депутат Данис Шакировсүзләренә караганда, бүген Татарстан үз бюджетыннан республиканы гына түгел, Русиянең 27 төбәгендә татар теле укытылган мәктәпләрне дәреслекләр белән тәэмин итә. Гәрчә, кануннар нигезендә һәр төбәк дәреслекләрне үзе сатып алырга тиеш, диде ул. Бүгенге көндә федераль исемлектә татар теле һәм әдәбиятыннан 86 дәреслек бар дип исәпләнә. 2023 елда дәреслекләрне федераль исемлеккә кертү өчен Русия мәгариф министрлыгына юлланган 26 укыту методик комплекты экспертлар тарафыннан уңай бәяләнгәнеәйтелде. Быелның мартында Русия мәгариф министрлыгы Әлифба, татар теле һәм әдәби уку дәреслекләренраслады. Дәреслекләрне татар теленә тәремә итү мәсьәләсе 2021 елда Татарстан президенты каршындагы милләтара мөнәсәбәтләр шурасы утырышындакүтәрелгән иде. Русиядә мәгариф министрлыгы тәремә ителгән дәреслекләрне расламавы әйтелде. Аларның бары ""уку әсбабы"" статусында йөртелүе — дискриминация, дип белдерде ул вакытта Татарстан дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиев. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар теленә тәремә ителгән дәреслекләр өчен 60 млн сум кирәк,['Мәғариф' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1843,https://www.azatliq.org/a/tatar-telena-tarjema-itelgan-daresleklar-ochen-60-mln-sum-kirak/33132217.html,2024-09-24T14:18:16+03:00
"Башҡортостан Башлығы хакимиәте етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса беренсе урынбаҫары Азат Бадранов йәш ғалимдарға фән һәм техника өлкәһендәге БР дәүләт премияһын тапшырҙы. - Бөгөн беҙ йәш кенә булыуҙарына ҡарамаҫтан фәндең үҫешенә ҙур өлөш индереүселәрҙе тәбрикләйбеҙ. Һеҙҙең асыштарығыҙ республика өсөн генә түгел, ил өсөн дә файҙа килтерәсәгенә шикләнмәйбеҙ, сөнки бөгөнгө көндә фәндең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Фән илдең технологик суверенитетын булдыра, шуға ла ғалимдарҙың эше өсөн барлыҡ шарттар тыуҙырырға тырышабыҙ. 2021 йылда Башҡортостан Башлығы указы менән йәш ғалимдар өсөн грант булдырылды. Был грантҡа 35 йәшкә тиклем аспиранттар, фән кандидаттары дәғүә итә ала. Йыл һайын 500 мең һумлыҡ  һәм 1 миллион һумлыҡ гранттар 10-шар йәш ғалимға бирелә. Шулай уҡ 2022 йылдан ғилми-педагогик хеҙмәткәрҙәргә субсидия формаһындағы гранттар тапшырыла.  Уның ярҙамында, мәҫәлән,  133 йәш ғалим йәшәү шартын яҡшырта алды. Өфәлә күптән түгел асылған вуз-ара студенттар кампусы ла йәш ғалимдар үҫешендә ҙур роль уйнар, тип ышанабыҙ. Ә инде 2026 йылдан Башҡортостан Башлығы указы буйынса фән һәм техника өлкәһендәге БР дәүләт премияһы суммаһы 500 мең һумға тиклем артасаҡ, -  тине Азат Бадранов. - барлыҡ лауреаттарҙы ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ! Һеҙгә яңы асыштар, дәрт, илһам, ғилми уңыштар теләйбеҙ! 2022 һәм 2023 йылдар өсөн премияға Техник фәндәр өлкәһендә — Регина Хазиева, Максим Иванов, Богдан Соловьев һәм Андрей Бодылев; Тәбиғәт фәндәре өлкәһендә — Татьяна Якупова; Гуманитар фәндәр өлкәһендә Далмир Камалетдинов лайыҡ булды. Ҡотлайбыҙ!",Өфөлә йәш ғалимдарға дәүләт премияһы тапшырылды,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],5,Яңылыҡтар,1539,https://uchbash.com/news/novosti/2024-10-09/f-l-y-sh-alimdar-a-d-l-t-premiya-y-tapshyryldy-3962444,2024-10-09T23:34:00+00:00
"«Үҙаллылыҡ юлы еңел булмай» Гөлмирәнең атай-әсәһе ваҡы-тында Башҡортостандан Үзбәкстанға бәхет эҙләп барып юлыҡҡан меңәрләгән парҙарҙың береһе була. Шул сәбәпле ғаиләләге апалы-һеңлеле ҡыҙҙар ҙа ҡояшлы Маргилан ҡалаһында донъяға килә. Тик үзбәк ере артыҡ иркәләмәй уларҙы, аталары мәрхүм булып, әсәләре ике үҫмер бала менән Өфөгә әйләнеп ҡайта. Педагогик белемле ҡатынға Ағиҙел ҡалаһынан эш тәҡдим итәләр һәм ул риза булып, Гөлмирә 6-сы синыфҡа шундағы 2-се мәктәпкә уҡырға бара. Бөрө медицина училищеһын тамамлап, Өфөнөң Черниковка биҫтәһендәге Перинаталь үҙәктә хеҙмәт юлын башлай йәш шәфҡәт туташы. Сағыу, шаян, үткен була ул. Атлап түгел, йүгереп кенә йөрөгәне, һәр саҡ көлөп-йылмайып торғаны, бер ваҡытта ла үпкәләй белмәгәне өсөн ярата үҙен өлкән хеҙмәттәштәре. Әлбиттә, егет-елән дә битараф ҡалмай. Ғашиҡ була һәм ярата, парлаша һәм ғаилә ҡора торған саҡтарында йәштәрҙе кем тота алһын? Гөлмирә лә иң яҡты хистәр менән кейәүгә сыға, иң бәхетлеһе беҙ ҙә, иң көслө һөйөү – беҙҙә, тип уйлай. Беренсе бала булып ҡыҙҙары донъяға килә. Тормош иптәше хәлле кешеләрҙең улы була, бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәйҙәр. Әммә әле тәжрибәһеҙ булһа ла, эске тойомлауы менән был еңел йәшәйештең яҡшыға алып бармаҫын аңлай ҡатын. Сөнки ире эшләмәй,  ә кәйеф-сафаға һәр саҡ аҡсаһы бар. Еңел бирелгәндең ҡәҙере булмай, тип юҡҡа әйтмәйҙәр бит, ир кеше лә насар ғәҙәттәргә бирешеп китеп, ата малын елгә осора ла башлай. Ковид Ағиҙелгә ҡайтҡанбыҙ, йәшәр урын яйларға, балаларҙы ашатырға, кейендерергә кәрәк. Нейродефектолог һөнәренә уҡырға ингәнмен, уныһы түләүле. Ипотекаға фатир алдым, йортҡа инергә пластик стакан менән тәрилкәнән башҡа нәмәм юҡ. Поликлиникала табип янында шәфҡәт туташы булып ултырам, ковид госпиталенән дежурҙан сыҡһам, бында минең менән аралашырға  ҡурҡалар. Коридорҙың теге осонан ғына ҡул болғап сәләмләйҙәр ҙә бүлмәләренә инеп йәшенәләр. Унан инде бергә ултырған табибым да баш тартты, һин – йәш кеше, биреш-мәҫһең, ә минең, зарарланған осраҡта, тере ҡалыуым икеле, тине. Уны ғәйепләп тә булмай ине! Үҙем дә коллегаларым, яҡындарым араһында хәүеф тыуҙырып йөрөүемде аңлайым бит инде, шул сәбәпле тулыһынса ковид үҙәгенә күстем. . Алда әйткән фекеремде дауам итеп, баш ҡалҡытмай эшләй-эшләй шулай ипотекамды ҡапланым, ҡурҡыныс сир аҙыраҡ сигенгәс, балаларға диңгеҙ күрһәтеп килдем. Ул саҡта ла, бөгөн дә, «һин аҡса өсөн» тип «саҡҡан» кешеләр бар. Ә мин йәшермәйем һәм бынан оялмайым да. Эйе, аҡса өсөн! Әммә аҡса йәшәүҙән ҡәҙерлерәк түгел. Ковидта мин һәм минең кеүек башҡа медицина хеҙмәткәрҙәре, ғүмерҙәрен ҡур-ҡыныс аҫтына ҡуйып, ауырыуҙарға ла, үҙҙәренә лә ярҙам итте.  Әгәр шунда ҡалтырап өйҙә ятһам, хәлем дә яҡшырмаҫ, башҡаларға файҙам да теймәҫ ине. Үкенмәйем». «Мин бит ҡыҙ бала үҫтергәйнем! » Ил буйынса махсус хәрби операция иғлан ителгәс, Гөлмирә Нәҙерғол ҡыҙының почтаһына Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан хат килә. Республиканан шундай-шундай полк ойошторола, ҡатнашырға теләгегеҙ юҡмы, тигән мәғәнәлә була эстәлеге. Ысынында был тәҡдим шәфҡәт туташының башында тыуған уй менән бергә килеп төшә. Хәл тап Яңы йыл алдынан була. Өфөләге апаһында байрам табынына йыйылалар һәм шунда ҡатын яңылығын ғаиләһенә еткерә. Һигеҙ йәшлек улы Марат: «О-о-о! Әсәй һуғышҡа китә, как круто! » – тип ҡысҡырһа, үҫмер Азалияһы: «Мин тағы һинһеҙ ҡаламмы? » – тип ҡылтая. Ә әсәһе, күпте күргән Гүзәл Мәғсүм ҡыҙы, был хәбәргә шул тиклем албырғауҙан әсенеп әйтә: «Мин бит ҡыҙ бала үҫтергәйнем! » Һуғышта һөйөүгә урын бар «Бында бит инде мин бөтөнләй икенсе маҡсаттар менән килгәйнем. Балаларымдың алдағы уҡыуҙарын, тормошта урынлашыуҙарын уйлап, дөрөҫөн әйткәндә. Шунлыҡтан, күпкә йәш ир-егеттең янымда уралана башлауына тәүҙә һағайып ҡараным. Әммә бында йәшәйеш тә, донъяны ҡабул итеү кеүек фәлсәфәүи төшөнсәләр ҙә икенсерәк, күпкә көслөрәк, тип әйтәйекме, ҡабул ителә. Һин бөгөн бар икәнлегеңде генә беләһең, иртәгәһе көнөң өсөн бер ниндәй ҙә гарантия юҡ. Әйтергә кәрәк, көнкүреш проблемалары менән булышмайбыҙ беҙ, ғаилә мөнәсә-бәттәре икенсе, өсөнсө планда, ә бөтөн шөғөлөбөҙ – һуғыш, һуғыш, һуғыш. Ошо һуғыш эсендә һуғыш романтикаһына ла, йәғни һөйөүгә урын бар». .– Мин бит инде йәш ҡыҙ түгел. Тормошта булғанмын, балаларым үҫеп килә. Ә ул, утыҙҙы үтһә лә, өйләнмәгән әле. Миләүшә Ҡаһарманова",Бөркөт йөрәкле «Колибри»,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 0 0],6,Аңлатма,4194,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-02-14/b-rk-t-y-r-kle-kolibri-m-l-n-n-k-4122549,2025-02-14T15:44:00+00:00
"Сипайловолағы М. Исҡужин исемендәге 136-сы лицейҙа ата-әсәләр иртәнге аштан ауыҙ иткән. Тейешле ҡағыҙҙарға ла күҙ һалғандар: мәғлүмәт стендына эленгән меню менән ғәмәлдә нимә бирелгәнен сағыштырып ҡарағандар, туҡланыу графигын тикшергәндәр, ашап бөтөлмәй күпме түгелеүен дә иғтибарға алғандар. Ә. Фәйзуллин исемендәге 39-сы гимназияла ла ата-әсәләр балаларының ниндәй ризыҡтар ашауын ҡарарға килгән. Уларға ла мәктәп ашханаһы аҙыҡтары оҡшаған, ашнаҡсыларҙы маҡтап ҡайтып киткәндәр. Фотолар: 136-сы лицейҙың  ВК сәхифәһенән, 39-сы гимназияның телеграм-каналынан.",Ата-әсәләр мәктәп ашын тәмләй,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,561,https://amanat.su/news/novosti/2024-09-29/ata-s-l-r-m-kt-p-ashyn-t-ml-y-3949142,2024-09-29T13:37:00+00:00
"Мәчетләрдә татар телен уку-укыту әсбабы15 октябрьдән Татарстан мәчетләрендә татар телен өйрәнү курслары башлана. Әлеге курслар Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте тарафыннан бушлай оештырыла. Бу хакта Татарстан мөфтияте сайтында хәбәр ителә. Курслар 20 урында, шул исәптән республиканың 15 мөхтәсибәтендә – Әгере, Әлмәт, Бөгелмә, Буа, Югары Ослан, Алабуга, Яшел Үзән, Лениногорски, Лаеш, Менделеевски, Чаллы, Түбән Кама, Норлат, Чистай, Ютазы мөхтәсибәтләрендә үткәреләчәк. Казанда курсларны ""Ризван"", ""Тынычлык"", ""Казан нуры"", ""Гаилә"" мәчетләрендә, шулай ук Русия ислам институтында тыңларга мөмкин булачак. Дәресләрне атнага ике тапкыр уздыру планлаштырыла. Укыту курсы 48 академик сәгатькә исәпләнгән, алар ярты ел дәвам итәчәк (2019 елның 15 октябреннән 2020 елның 30 апреленә кадәр). Дәресләрне уздыру вакыты курсларга йөрүчеләрнең теләген исәпкә алып билгеләнәчәк диелә. Интенсив курс програмы сөйләм телен өйрәнүгә, ситуатив лексик ыелмаларны үзләштерүгә һәм аралашу күнекмәләрен үстерүгә юнәлдерелгән. Моннан тыш, теләккә карап ислам дине мәдәнияте белән танышу, шулай ук тәвид кагыйдәләрен өйрәнү мөмкинлеге дә каралган. Дәресләрне югары белемле филологлар, тәрибәле татар теле укытучылары алып барачак. Укыту процессында ТР мөселманнары Диния нәзарәте һәм ""Хозур"" нәшрияты тарафыннан Русия ислам институтының татар теле һәм милли мәдәният кафедрасы белгечләре белән берлектә әзерләнгән ""Татар теле. Башлап өйрәнүчеләр өчен"" дәреслеген файдалану күздә тотыла. Укыту процессы тәмамлангач, тыңлаучыларга тиешле сертификат тапшыру күздә тотыла. Татар теле курсларының беренчесе 2018 елның февраль-апрель айларында Татарстанның 10 мәчетендә уздырылган иде. Анда 500 ләп кеше йөрде. Шул елның көзендә алты айлык курслар башланды. Күптән түгел Казан федераль университетында да бушлай татар теле курсларыачылды. 2 октябрьдән Казан православ гимназиясендә татар теле курслары башлануыбилгеле булды. Алар түләүле, аена 650 сум.",15 октябрьдән Татарстан мәчетләрендә бушлай татар теле курслары башлана,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1930,https://www.azatliq.org/a/30207800.html,2019-10-09T12:57:03+00:00
"Тәбәктә ижади көстәрҙе туплап әҙәбиәтте һәм туған телде үҫтереүгә арналған сараның программыһы бай, ә сара үҙе үтә тулҡынландырғыс булды. Тәүҙә түңәрәк өҫтәл артында саҡырылған яҙыусылар менән «Аҡ ҡауырһын» әҙәби түңәрәк ағзалары араһында йәнле һәм эшлекле һөйләшеү барҙы. Унан һуң бергәләп башҡорт телендә Халыҡ-ара диктант яҙыуҙа ҡатнаштылар. Артабан әҙәби сара музыкаль яҡтан биҙәлеп, олуғ әҙип һәм күренекле романист Яныбай Хамматовтың тыуыуына 100 йыл тулыуға бағышланды. Йән әүрәтер һоҡланғыс тарихи ҡаһармандар галерияһын тыуҙырған  яугир-әҙип Яныбай Хамматов ижады халҡыбыҙ күңелен яулаған аҫыл йәдкәр. Был юлы ижади проект үҙенең диҡҡәтен халҡыбыҙҙың аҫыл улдары – Советтар Союзы геройҙары Александр Матросов–Мөхәмәтйән Шакирйәнов, «дала бөркөтө» Миңлеғәле Ғөбәйҙуллин батырлығы тирәһенә тупланы. Яҙыусының тарихи-биографик «Тыуған көн» хәрби прозаһы үҙәккә ҡуйылды. Бала саҡта Граждандар һуғышы ҡаһармандары, сафҡа баҫып ҡулына ҡорол алғас Матросов батырлығы менән рухланған «Ғәли бәһлеүәндәй» Миңлеғәле  Ғөбәйҙуллин героикаһын, уның тормошо һәм йәшәйеш асылын сағылдырған роман-ҡисса буйынса йәшкиҙәйеп һөйләшкәс тә, яугир-әҙип васыят иткәнсә «Еңеү – һәр һалдаттың бурысы» тигән ҡарарға килде зал. Тулҡынландырғыс сарала яҙылып китеп Яҙыусылар берлеге ағзалары – Өфөнән Рәшиҙә Рәис, Әбйәлилдән Айһылыу Йәғәфәрова һәм Силәбенән Ҡамса Мортазин хәс тә «өс таған» ише, ишләп-ҡушлап ихлас ҡатнашты. Таһыллығы етеп, Силәбе, Әбйәлил, Ҡыҙыл буйы башҡорттарын хәс ҡаһармандарса мөғжизәле «Аҡ ҡауырһын» тирәләй туплап, рәттән өсөнсө тапҡыр «Атайсал» проектын бойомға ашырыусы әүҙем йәмәғәтсе Сафинә Нуриәхмәт ҡыҙы Хәкимоваға  сикһеҙ рәхмәттәрен белдерҙе рухташтары. Әгәр ҙә былтыр ул милли батырыбыҙ Салауат Юлаев рухына бағышланһа, быйыл иһә «мәғәниттәр» беренсе булып халыҡ яҙыусыһы, яугир-әҙип Яныбай Хамматов рухында Миңлеғәле батыр исемен ҡәҙерләп иҫкә алды. Был тарихи датаға бағышланған әҙәби һәм мәҙәни сараны әҙерләүселәр Силәбе башҡорттары ҡоролтайының рәхмәт хаттары менән бүләкләнде. Кинйә",Еңеү – һәр һалдаттың бурысы,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 1 1 0],4,Яңылыҡтар,2002,https://uchbash.com/news/novosti/2025-04-30/e-e-r-aldatty-burysy-4219312,2025-04-30T10:31:00+00:00
"- Единая модель профориентации «Билет в будущее», включенная в состав национального проекта «Молодежь и дети», является ключевым инструментом государственной политики в области ранней профориентации. Проект предоставляет школьникам возможность получить первичные профессиональные навыки, соотнести свои интересы с потребностями экономики региона. Подобные мероприятия – это не разовое событие, это важнейший элемент построения единой системы профориентации в республике. Мы показываем школьникам перспективы и готовим кадровый резерв для приоритетных отраслей экономики уже сегодня, - отмечает заместитель министра просвещения Республики Башкортостан Наталья Никитина. Мероприятие прошло в формате квеста для школьников по лабораторному корпусу -парка, или первой очереди Межвузовского кампуса. Дети познакомились с приоритетными направлениями развития науки и технологий, исследовали научные лаборатории резидентов кампуса и погрузились удивительный мир науки, которую «можно потрогать». - Я очень рада, что в республике дают такую возможность - увидеть, что сейчас происходит в современном мире и понять, какую профессию ты хочешь. Для нас провели квест по пяти профессиям. Я сегодня «запломбировала зуб», и еще больше убедилась в своем выборе – хочу стать стоматологом, поступить в наш БГМУ. Очень понравился Межвузовский кампус и его лаборатории, - делится ученица школы 1 села Федоровка Елена Матюкова. Всероссийский проект ранней профессиональной ориентации учеников 6–11 классов помогает школьникам выбрать путь в жизни, познакомиться с разными профессиями, с учебными заведениями и с рынком труда, найти свою цель в жизни и свой путь. В этом году его участниками стали 62 региона. В Башкортостане оператором проекта является Центр опережающей профессиональной подготовки РБ. Напомним, Межвузовский студенческий кампус Евразийского научно-образовательного центра мирового уровня – это центр развития науки и междисциплинарного образования Башкортостана. Кампус объединяет усилия ведущих университетов, исследовательских организаций и индустриальных партнёров, создавая экосистему для обучения, инноваций и предпринимательства. Сегодня в рамках реализации проекта сданы два объекта строительства - -парк и Геномный центр. Идёт активное возведение финального объекта – семи башен, которые будут предназначены для проживания более 4 тысяч студентов в рамках федерального проекта «Создание сети современных кампусов» нацпроекта «Молодежь и дети».",Более 350 школьников прошли профориентационные уроки «Билет в будущее»,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0],5,Йәмғиәт,2449,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-09-11/bolee-350-shkolnikov-proshli-proforientatsionnye-uroki-bilet-v-buduschee-4384233,2025-09-11T16:53:00+00:00
"Для наглядности специалисты приводят расчет на примере автомобиля мощностью 123 л. с. : при отсутствии задолженностей владелец заплатит 2 460 рублей, тогда как при наличии просрочек сумма увеличится до 4 305 рублей — разница составит 1 845 рублей. Руководитель республиканского УФНС Андрей Агапов рекомендует гражданам проверять наличие задолженностей через Личный кабинет налогоплательщика, мобильное приложение «Налоги ФЛ» или портал «Госуслуги». Напомним, что срок уплаты имущественных налогов за 2024 год истекает года. Своевременная оплата позволит автомобилистам сохранить право на льготное налогообложение в следующем году.",Как сэкономить на транспортном налоге в Башкирии: правило от налоговой,['Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,630,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-11-18/kak-sekonomit-na-transportnom-naloge-v-bashkirii-pravilo-ot-nalogovoy-4471753,2025-11-18T13:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырИке бала әнисе, Азатлык журналисты Алсу Кормашеваның якыннары янына кайта алмавына 10 айдан артык вакыт узды. Шуның 5 аен ул начар шартлы тикшерү изоляторында утыра. Шушы көннәрдә ""Безнең гәит""тә аның хаты басылды. Анда ул төрмәдәге хәлләрне тасвирлаган. Татарстанда нәшер ителгән ""Безнең гәит""нең дүртенче санында ""Дус кызымның хәлен сорашканга — төрмә"" дигән язма басылып чыккан. Бу язма чынында хат. Аны редакциягә Казанның 2 нче тикшерү изоляторында утырган Азатлык журналисты Алсу Кормашязып юллаган. Хат 12 мартта язылган, озын юл һәм, күрәсең, тикшерү дә узган. Төрмәдән һәм төрмәгә язылган хатлар кат-кат цензорлар тарафыннан укыла һәм тикшерелә. Аларга уңайлы булсын өчен хатлар урысча гына язылырга тиеш дигән шарт куела. Ә бу хат саф татар телендә язылып ""Безнең гәит""нең апрель санында дөнья күргән. Ни өчен ""Безнең гәит"" һәм ничек аның хаты редакциягә барып иткән? Бер могиза белән Алсу Кормашның якыннары төрле татар матбагаларына яздырта алды. Ул ""Безнең мирас"", ""Ирек мәйданы"", ""Сөембикә"", ""Мәдәни омга"", ""Безнең гәит""не һәм башкаларны алып укып бара ала. Берничә ай элек ул тикшерү изоляторына моңа кадәр бервакытта да газет-журналлар, итмәсә әле татарчалары килгәне булмаган дип язды. ""Подписка"" белән Алсу гына татар матбугатын укый алды. Дөнья белән элемтә шулай бара дип аның язганы бар иде элек. ""Безнең гәит""тә укучылардан хатлар бастырыла. Анда төрлесе бар — моң-зар да, сөенеч белән уртаклашу да, тәнкыйть тә, тарих та, язмыш та. Күрәсең, Алсу да ""Безнең гәит""кә хат язарга теләге туып язгандыр. Рамазан аенда язганга күрә ул ураза тотучыларга, бу айны изге дип санаучыларга сәламен дә юллаган. Ул үзе дә ай буена тикшерү изоляторында ураза тоткан булып чыкты, сәхәргә торган, кояш баю белән авыз ачкан. Бу хакта ул болай дигән. — ""Безнең гәит"" — минем иң якты кояш нуры бирүче тәрәзәм. Ишекләр дә ачылыр, Аллаһ боерса. Бу изге айны якыннарыгыз белән тыныч, рәхәт итеп уздырырга язсын, тоткан уразаларыгыз, укыган догаларыгыз кабул булсын, — дигән ул. Алсу Кормаш якыннары белән аерылганга 10 ай булды. Ул карт әнисен, авыру энесен күрергә дип кайтып киткән иде. Ул моны инде озак еллар буена башкара иде, чөнки әнисе дә, энесе дә аның ярдәменә мохта булып, аны зар-интизар булып көтте. Ул аваплы кыз буларак, бар нәрсәне дә ташлап алар янына ашкынып кайта иде Казанга. Дәвалап, үзләрен, керләрен, өйләрен юып, тормышларын тәртипкә китереп кире Прагага кайта иде. Узган ел Казанга кайткач, аны бүтән чыгармадылар. Ул башта өйдә тотылды, аннары кулга алынып, тикшерү изоляторына утыртылды. Бу вакыт эчендә бер инаять эше ачылып мәхкәмә булды, аннары тагын ике инаять эшен ачтылар. ""Безнең гәит""тә бу хакта ул болай дигән: — Алдымда ""Безнең гәит""нең өченче саны. Якыннарым аны миңа ел башыннан яздыра башлады. 18 мартта минем монда ябылуыма биш ай була. Әле очы-кырые юк. Казанга олы яшьтәге әнием һәм инвалид энем янына кайтканыма 10 ай булды. 10 айның яртысын өйдән чыга алмыйча, ләкин якыннарым янында, аларга ярдәм итеп уздырдым. 18 октябрьдә акылга сыймаслык гаепләү белән төрмәгә яптылар, — дип язган хатында Алсу. — 2022 елның сентябрендә (ул айның төп хәбәрләрен исегезгә төшерегез) мин 30 елдан артык дус булган иптәш кызымның хәлләрен, иренең хәлен, исән-саулармы дип сорашканмын. Ул үзенең борчылулары белән бүлешкән. Менә шул язышу — минем төрмәдә утыруымның сәбәбе.25 ел буена мин башкарган эшләрем өчен Дөнья татар конгрессынан Рәхмәт хатлары ала-ала, Татар хатын-кызлары корылтаена Прагадан хөрмәтле кунак буларак чакырыла-чакырыла, балаларга һәм яшүсмерләргә татар телебезне өйрәтә-өйрәтә яшәдем. Татар дизайнерлары эшләрен таныту, артистларга чыгышлар оештырырга ярдәм итү, ике дистә ел Чехиягә килеп йөргән Татарстан итәкчеләре, табиблар, студентлар, укытучылар — барысына да ярдәмем, киңәшем, ылы сүзем булса да насыйп булды. Укытучылар һәм ата-аналар рәхмәт әйтә-әйтә, мин башкарган татар теле курсын Казан мәктәпләрендә куллана башлады. Елына берничә тапкыр әниләргә ярдәм итәр өчен кайтып йөрдем. 25 ел гомерем шулай узды. Бер мизгелдә боларның барысы да инаятькә әйләнде. Хәзер Ходаем хәерле юлларын күрсәтсен дип телим. Мең шөкер, минем якыннарым бар. Дөнья буйлап меңләгән кеше мине иреккә чыгару өчен көрәшә. Хәерле, тыныч тормышлар насыйп булсын. Алсу Кормашева 1 апрель Казанда узган мәхкәмә вакытында журналистларның сорауларына авап биргәндә Казанның 2 нче тикшерү изоляторындагы шартлар турында, сәламәтлеге какшавы турында да сөйләде. Сүз уңаннаен, хөкемдар Кормашеваны сак астында калдырды, тикшерү изоляторында калуы тагын 2 айгаозайтылды. Ул тикшерү изоляторында 5 июньгә кадәр тотылачак, дип хәбәр иткән иде. Утырыштан соң ул журналистларга үзе утырган камераны тасвирлады һәм бәдрәф урынына — бер тишек, өстәл юк, бүлмә бик кысан, кайнар су юк, дип сөйләде. Алсу Кормашева ""хәлем бик үк яхшы түгел, шартлар бик начар"", диде. ""Сәламәтлегемне кайгыртырга мөмкинлегем юк"", диде. Алсудан, сезгә табиб ярдәме күрсәтәләрме дигәч, ул бу ярдәм ""минималь"" диде. ""Безнең гәит""тә басылган хатта ул төрмәдә кемнәрне очратканын, анда кемнәрнең утырганын тасвирлаган һәм төрмә тормышын берсе дә белми, шуңа, бәлки, анда үсмер балаларны экскурсиягә йөртергә кирәктер дигән сорау да куйган. — Төрмә турында берни белмибез икән. Миңа да кирәк түгел иде бу ""тәрибә"", ләкин күрәчәгем булгандыр. Гаеп миндә түгел, аңлашыла. Югары сыйныф, үсмер балаларны монда экскурсиягә алып килсеннәр иде, дип уйлыйм кайвакыт. Монда ялгыш урамда төшеп калган банк картасын табучылар да, балаларына алимент түләмәүчеләр дә, иренең кыйнавына түзә алмыйча ""авап бирүчеләр""дә, канунны бозмыйча, әмма кемгәдер артык тоелган акча эшләүчеләр дә утыра. Бик акыллы, тәрбияле яшь студентлар акча иткерә алмавын әти-әниләренә әйтергә оялып, наркотик сата башлаганнар. Берсе миңа бик кызык итеп кинематика, югары математика дәресләрен бирде. Икенчесе белән кардан искиткеч сыннар ясадык — архитектор буласы булган. Ләкин язмыш аларга киләсе 7-8 елга башка ""план"" әзерләгән. Икесе дә — татар кызлары, — дип дәвам итә Алсу. — Хәзер хатымны укып чыктым да, сезне борчып, нигә язам инде дип уйлап куйдым. Китап язасыңмы болар турында дип сорыйлар. Юк, язмыйм. Минем моннан исән-сау чыгасым килә. Калган теләкләр чигенде, озакка чигенде. Тормышымның яртысы тарихка кереп калды. Бу чоры да тарихка кереп калачак, Аллаһы боерса. Мин үзем тыныч. Кайбер итди диагнозлар көчәйсә дә, дарулар, күнегүләр белән әле түзеп була. Мин, иртәме-соңмы, ак күлмәк-чалбарларымны киеп моннан чыгып китәрмен, Аллаһы боерса. Сөтле чәемне тәмен белеп, кадерен аңлап кайда да эчәрмен. Ә мине һәм якыннарымны шушы сынаулар аша үткәрүчеләр, күзен күтәрергә куркып, ""ике бала анасын төрмәгә ябарга"" дигән карарны теш арасыннан укып биргән хөкемдарлар ничек яшәр икән? Алсу Кормаш татарча матбугат, китаплар укырга тырышса да, туган телдә сөйләшүне нык сагындым ди, редакциягә хат яза башлауны да ул шуның белән аңлата. Татар теленә сусаган Алсу. — Татарча аралашуны, курыкмыйча сөйләшүне бик сагындым, шуңа язам бу хатны. Калганы, шушы шартларда булса да, барысы да бар, булмаганына түзәрлек. Хатымны шушы көннәрдә туган бер шигырь белән тәмамлыйм, — дигән ул. Авыз ачылмый. Колак тыңламый. Теш чистармый. Чәч таралмый. Аш ашалмый. Чәй эчелми. Китап укылмый. Хатлар язылмый. Ишек ачылмый. Шартлар үзгәрми. Биш ай төрмә —Нигә монда мин? !""Сүзең үтә"", диләр миңа монда да. Намус һәм гаделлек иңсен иде. ""Язмышларны хәл итүчеләрнең"" аннарына Мәрхәмәтлелек нуры иңсен иде. Ачу катыш тирән мәхәббәт Тоям мин шушы тимер читлектә дә. Бер-береңне ярату, яшәү, иат итү, Кыю һәм нык булу кирәк булачак миңа иректә дә. Алсу хатын 12 март кичендә язган. ""Кич, ятарга вакыт. Монда сәгать юк. Вакыт белү чама белән, ләкин бик төгәл сизеп була икән, бер уйласаң"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Төрмәдән хат. Алсу Кормашның хәлләре ничек?,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 0 1 0 0 1 0 0 1 1 0 1 1 0],7,Алсу Кормаш эше,7801,https://www.azatliq.org/a/tormadan-hat-alsu-kormashning-hallare-nichek/32903027.html,2024-04-13T00:00:34+03:00
"2024 йылда ошо маҡсатҡа республика бюджетынан 13,5 миллиард һум аҡса бүленгән. 2025 йыл Башҡортостанда махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына ярҙам йылы тип иғлан ителде. Исемле йылда бығаса 40-тан ашыу булған ярҙам сараларын киңәйтеп, 50-нән ашыу иттеләр. Яугирҙәр һәм уларҙың яҡындары республика етәкселеге тарафынан булдырылған мөмкинлектәр менән киң ҡуллана. Мәҫәлән, әлеге ваҡытта мәктәп йәшендәге балаларға лагерға бушлай юлламалар биреү, шулай уҡ республика шифаханаларында сәләмәтлек нығытыу, сығарылыш уҡыусыларына уҡыу йорттарына ингәндә тәғәйен льготалар менән ҡулланыу кеүек ярҙам саралары бик көнүҙәк һәм ҙур ихтыяж менән файҙалана. МХО-ла ҡатнашыусыларға һәм уларҙың ғаилә ағзаларына йортҡа газ үткәргәндә 100 мең һумға торошло сертификат биреү ҙә – күптәр өсөн ҙур ярҙам. Был хәстәрлек төрө менән ҡулланыу өсөн Республика халыҡты социаль яҡлау үҙәгенең урындағы филиалдарына йәки йәшәгән ерегеҙгә яҡын урынлашҡан Күп функциялы үҙәккә мөрәжәғәт итергә кәрәк. Унда һеҙгә ниндәй документтар тупларға, артабан ҡайҙа мөрәжәғәт итергә икәнен тулыһынса аңлатып бирәсәктәр.",Йортҡа газ үткәреүгә 100 мең һумлыҡ сертификат бирелә,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 0 0 0],5,Махсус хәрби операция,1110,https://shonkar.com/news/care/2025-07-05/yort-a-gaz-tk-re-g-100-me-umly-sertifikat-birel-4303859,2025-07-05T18:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырКазаннарга машиналары иске булса, автобуска күчеп утырырга киңәш иткәннәр. Казандагы кайбер оешмаларда эшләүчеләргә машиналары ""иске, күгәргән, артык көчле тавыш чыгара торган"" булса, әмәгать транспортына күчеп утырырга кушканнар. Яки ""шәһәрнең тышкы кыяфәтен бозмас өчен"" аларга машиналарын ерактарак, ишек алларында калдырырга мөмкин дигәннәр. Бу хакта чыганакларына сылтама белән 116. басмасыяза. Моны шәһәр үзәгендәге офисларда эшләүчеләргә генә түгел, Казаннан чыгу юлында эшләүчеләргә дә киңәш иткәннәр. Бер техникумда укучы студентларга да шәһәр буйлап ыр кычкыртып куеп ""чиләкләрдә"" йөрүнетыйганнар. Казанда БРИКС ыены 22-24 октябрьдә үтәчәк. Анда 24 дәүләтнең башлыгы килер дип көтелә. ыен вакытында шәһәрдә учак ягу, салют аттыру һәм бакчаларда мангалларда ризык әзерләү тыелды. Казан көллиятләре һәм югары уку йортлары БРИКС ыены аркасында читтән торып белем бирүгәкүчте. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","БРИКС ыены вакытында Казанда иске машиналарда күренмәскә ""киңәш иткәннәр""",['Дин' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1041,https://www.azatliq.org/a/kazanda-yashauchelarga-briks-jieni-vakitinda-shaharda-iske-mashinalarda-kurenune-tiygannar/33159503.html,2024-10-15T15:31:57+03:00
"Бөгөн Хөкүмәткәңәшмәһендә Бәләбәй районы биләмәһен төҙөкләндереү һәм тәртиптә тотоу мәсьәләләре тикшерелде. Муниципалитететәксеһе Азат Сәхәбиевхәбәр итеүенсә, район составында – 95 мең самаһы кеше йәшәгән ике ҡала һәм 15 ауыл биләмәһе. –Тораҡпункттарҙытөҙөкләндереүөсөн бюджет һәм бюджеттан тыш аҡсалар йәлеп итеү буйынса бөтә ресурстарҙы файҙаланабыҙ, – тине Азат Сәхәбиев. – Мәсьәләләрҙехәл итеүҙә халҡыбыҙҙы ла йәлеп итәбеҙ. Мәҫәлән, 2016 йылдан Урындағы башланғыстарға ярҙам итеү программаһында ҡатнашабыҙ – дөйөм суммаһы яҡынса 100 миллион һумлыҡ 77 проект тормошҡа ашырылды. Бынантыш, Бәләбәй районы Уңайлы ҡала мөхитен булдырыу (36 йәмәғәт киңлеген төҙөкләндерҙеләр), Башҡорт ихаталары (31 территорияны тәртипкә килтерҙеләр) кеүек федераль һәм республика программаларында, шулай уҡ Атайсал, Реаль эштәр, Ауыл биләмәләрен комплекслы үҫтереү проекттарында әүҙем ҡатнаша. – Бәләкәй ҡалаларҙа һәм тарихи ауылдарҙа уңайлы ҡала мөхитен булдырыу буйынса Бөтә рәсәй конкурсында Бәләбәй өс тапҡыр еңеүсе булды.2020 йылда Йырсы шишмәләр масштаблы проектын тормошҡа ашырҙыҡ, 2023 йылда Төрмә һарайы кварталын төҙөкләндерҙек, 2025 йылда Новаторҙар бульварын яңырта башланыҡ, – тине муниципалитет башлығы. – Йүнәлтелгән аҡсаның дөйөм күләме 573 миллион һум тәшкил итте, уларҙың яртыһы – федераль финанслау. Бөйөк Екатерина осорондағы Төрмәһарайын реконструкциялау планлаштырыла. Йәшел Башҡортостан республика экологик акцияһы сиктәрендә һуңғы ете йылда Бәләбәй районында алты тематик аллея булдырылды һәм 18 меңгә яҡын үҫенте, шул иҫәптән 5 мең эре үҫенте ултыртылды. Ҡала парктарын һәм йәмәғәт киңлектәрен тәртиптә тотоу менән муниципаль бюджет учреждениелары һәм идара итеүсе компаниялар шөғөлләнә. Районбалансында–60-тан ашыу коммуналь техника берәмеге. Айырым контролдә – урамдарҙы яҡтыртыу мәсьәләләре.2019 йылдан муниципалитетта светодиодлы лампалар һаны һигеҙ тапҡырға арттырылды. – Муниципалитеттыңтышҡы ҡиәфәте ярайһы уҡ үҙгәргән. Тағы нимә эшләргәкәрәклеге аңлашыла. Башланғанпроекттарҙытамамлағыҙһәм яңылары тураһында уйлағыҙ. Бәләбәйгә– сәскә атыу, ә халыҡҡа уңайлы шарттар теләйем, – тип билдәләне Радий Хәбиров. –Дөйөм алғанда, реаль аҡса алырға һәм үҙ биләмәләрен үҙгәртергә мөмкин булған төҙөкләндереү буйынса программалар күп. Барыһыла муниципалитетбашлығыныңбыл темаға ни тиклем әүҙем йәлеп ителеүенә бәйле. Төбәкетәксеһемуниципалитетта бренд сараларын үткәреүҙең мөһимлеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Бәләбәйрайонындайыл һайын Халыҡ-ара Аксаков байрамы үткәрелә. Радий Хәбировшулай уҡ Республиканың Мәҙәниәт һәм Туризм министрлыҡтарына рус шағирәһе Марина Цветаеваның һөйөүселәре өсөн Өсән-Ивановка ауылында Цветаевский костер әҙәби фестивален популярлаштырыу мәсьәләһен өйрәнергә ҡушты. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Бәләбәйҙәрҙән өлгө алырлыҡ,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0],6,Йәмғиәт,2801,https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-16/b-l-b-y-r-n-lg-alyrly-4580786,2026-02-16T16:50:00+00:00
"Организаторы фестиваля обещают: Общение с руководителями ведущих предприятий и корпораций Башкирии. Лекции и мастер-классы от известных предпринимателей и бизнесменов. Встречи со звездами и другие увлекательные активности. Выставочные площадки и игровые зоны для интерактивного погружения. Фестиваль станет отличной возможностью узнать о новых способах самореализации и познакомиться с интересными людьми. Завершится Фестиваль дискотекой с участием звёзд башкирской, русской и татарской эстрады: для участников выступят, Марат Яруллин, О! нет, и Бишбармак.",В республике состоится Фестиваль студентов,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[0 1 0 0 1 1 0 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,556,https://uchbash.com/news/novosti/2025-01-29/v-respublike-sostoitsya-festival-studentov-4100651,2025-01-29T09:33:00+00:00
"Уҡытыусының мәғлүмәтле лекцияһын тыңлағас, балалар башҡорт орнаментын ҡулланып, үҙ фантазияһын егеп  шыршы уйынсыҡтары төшөргән, Яңы йыл биҙәүестәре эшләгән. Дәрес бик мәғлүмәтле, мауыҡтырғыс  булған, балаларға оҡшаған. Сығанаҡ: Стиль өҫтәмә белем муниципаль учреждениеһының ВК сәхифәһе.",Яңы йыл биҙәктәре,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Оҫтахана,287,https://amanat.su/news/o-takhana/2024-12-20/ya-y-yyl-bi-kt-re-4061292,2024-12-20T12:31:00+00:00
"Башҡорт-беларусь мөнәсәбәттәренең һуңғы бер нисә йылына күҙ һалһаҡ, беҙ мөмкинлектәрҙе өйрәнгән, бәйләнештәрҙе яйға һалған, эште ойоштороу өсөн кәрәкле институттар һәм структуралар булдырған башланғыс этапты үттек, тип әйтергә була. Осрашыуҙарҙа хеҙмәттәшлекте үҫтереү буйынса төп мәсьәләләрҙе тикшерҙек. Нимәлер тураһында килешкәнбеҙ, унда ҡуйылған бурыстарҙы үтәргә тейешбеҙ. Мәҫәлән, Беларустың еңел сәнәғәт тауарҙары өсөн республика баҙарын асыу йүнәлешендә эшләйбеҙ. Кооперация өлөшөндә ҙур предприятиеларыбыҙ буйынса эштәрҙең нисек барыуын ҡараныҡ. Мәҫәлән, МАЗ һәм Өфө троллейбус-трамвай заводының троллейбустар сығарыу буйынса берлектәге проекты. Туризм өлкәһенә ентекләп туҡталдыҡ. Беҙҙең өлкән йәштәгеләр «Башҡорт-беларусь оҙон ғүмерлелеге» программаһы сиктәрендә Беларусь Республикаһына сәйәхәт итә. Хәҙер Беларусь Хөкүмәтенә лә ошондай уҡ программа ойошторорға тәҡдим иттек. Бынан тыш, спорт өлкәһендәге проекттар ентекле тикшерелде. Яңы Көрәш һарайы майҙансығында көрәштең ҡайһы бер төрҙәре буйынса үҫмерҙәр өсөн ҙур турнир ойошторорға килештек. Көн һайын яңы проекттар, яңы идеялар барлыҡҡа килә. Бер-беребеҙгә ҡулайлашыу осоронан һуң беҙҙең бизнес Беларуста эшләү мөмкинлегенә ышанды. Бында беҙҙекеләрҙе бюрократик проблемаларһыҙ ҡаршы алалар, беҙҙә лә шул уҡ хәл – был мәсьәләне хәл иттек. Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығын билдәләү сиктәрендә байрам сараларына Беларусь Республикаһы вәкилдәрен саҡырабыҙ. Ә беҙ «Беларусь хәтерләй» сараһында ҡатнаша алабыҙ. Был беҙҙең уртаҡ Еңеү, бында беҙ берҙәм. Юбилей саралары сиктәрендә Хәрби Дан урындары буйлап мәктәп турҙары ойоштора башларға ниәтләйбеҙ. Беҙгә төҙөлөш, коммуналь һәм ауыл хужалығы тармаҡтары өсөн Беларусь техникаһын һатып алыу буйынса отошло варианттар тәҡдим иттеләр. Сәфәрҙән һуң коллегаларыма яңы тәҡдимде анализларға ҡушам. Тормош туҡтап ҡалмай. Уңышты йыйып алырға, юлдарҙы һәм тротуарҙарҙы таҙартырға кәрәк. Һүрәттәрҙә: Башҡортостан делегацияһының Беларусь Республикаһына сәфәренән күренештәр. Сығанаҡ: Башҡортостан Башлығының рәсми сайты.",Башҡортостан менән Беларусь хеҙмәттәшлеге тиҙләнеш ала,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 0 1 1 0 1 1 0 1 0 0 0],5,Яңылыҡтар,2013,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-10/bash-ortostan-men-n-belarus-he-m-tt-shlege-ti-l-nesh-ala-4115062,2025-02-10T12:05:00+00:00
"Архив фотосы21 октябрь көнне Мордовиянең Югары мәхкәмәсе Аксюн авыланнан 43 яшьлек Рәис Тышкинһәм Азюркада яшәүче 29 яшьлек икетуганнар Айсәһәм Хафиз Айзатуллиннарныңхөкем карарларын кырыслатты һәм элек чыгарылган штрафны колония хөкеменәалыштырды. Мөселманнарның өчесе дә мәхкәмә залында ук кулга алынды. Алар Русиядә экстремистик саналган һәм тыелган ""Тәблигъ әмәгате"" оешмасы белән бәйле булуда гаепләнде. Тышкин һәм Айсә Айзатуллин оешманың Мордовиядә бүлекчәсен булдырган диелә һәм өч ел иректән мәхрүм итүгә, ә Хафиз Айзатуллин бер ел колониягә хөкем ителде. Элегрәк Саранскиның Пролетар районы мәхкәмәсе Айсә Айзатуллин һәм Рәис Тышкинга 500 әр йөз мең сум, Хафиз Айзатуллинга 300 мең сум штраф түләтү карарын чыгарган иде. Ләкин Мордовия прокуратурасы бу әзаны йомшак дип санады һәм район мәхкәмәсе карары гамәлдән чыгарылды. Мордовия мөселманнары Айсә Айзатуллин, Хафиз Айзатуллин, Зәки Айзатуллин һәм Рәис Тышкин. Азатлыкка мәгълүм булганча, гаепләнүчеләрнең өчесе дә баштан ук гаепләрен таныган, ләкин Айсә Айзатуллин Мордовиянең Сарански шәһәрендәге ""Ускудар"" мәчетенең элекке имамы, Айсәнең әтисенең абыйсы булган мөфти Зәки Айзатуллинмәхкәмәсендә әйтүенчә, алар гаепне гаять көчле басым сәбәпле танырга мәбүр булган. ""Аңа психологик басым ясаганнар, көчләү белән куркытканнар. Абыйсына каршы шаһитлык итмәсә, төрмәдә аны көчләячәкләр, әберләячәкләр дип куркытканнар. Айсә бик тыныч кеше, аны аңлап була, ул бик нык курыккан. Ә мәхкәмә вакытында ул үзенә басым булганын ачык рәвештә әйтте, хәтта басым ясаучыларның фамилияләрен дә китерде"" дипсөйләгәниде Азатлыкка адвокат Марат Ашимов. Мордовиядәге икенче юрист Ирек Биккинин Азатлыкка шулай ук куәт оешмасы вәкилләренең Айсә Айзатуллинны куркытуларын сөйләде. Ирек Биккинин""Айсә мөфти Зәки Айзатуллинны ""Тәблигъ әмәгате"" төркеменең итәкчесе, даими рәвештә тыелган китаплар сата дип беркетмәгә кул куйгач, без Айсәдән сорадык – ""Син, кардәш, Зәки абыең өстенә ник мондый нахак сүзләр сөйләдең? "" дидек. авап шундый булды: ""Ул вакытта миңа шул-шул кешене үтердең дип имзаңны куй шул протоколга дисәләр, ризалашыр идем"", диде. ""Андрей Стрельников (ФСБның Мордовия бүлеге хезмәткәре - И. Б) ФСБ бинасында сорау алганда, миңа әйтте: ""киреләнмә, кул куймасаң, хәзер сине камерага илтәм, анда сакаллылар сине көчләр һәм видеога яздырырбыз. Аннан по этапу төрмәләргә китәрсең һәм бөтен ирдә сине көчли барырлар"" диде. Ә минем ике балам, яшь хатын, аларны ашатырга кирәк, авыру әбиемне дә карыйсы бар. Аңлагыз мине"", диде безгә Айсә. Шулай да мөфти Зәки Айзатуллинга каршы мәхкәмәдә Айсә бөтен көчен ыеп дөреслекне сөйләде. Һәм әле штраф урынына төрмәгә озатуларын мин бер нәрсә белән аңлата алам: Айсәдән мәхкәмәдә чынлыкны сөйләгән өчен үч алалар"", диде Биккинин. Мордовия мөселманнары Диния нәзарәте юристы, бу эшне күзәткән Алсу Мякушева Азатлыкка әйтүенчә, Айсә Айзатуллин Азюркада Үзәк әмигъ мәчетендә имам булып эшләгән. Ике кечкенә баласы бар. ""Өч ел ирегеннән мәхрүм итүдән тыш, аңа ике ел дини эшчәнлек алып бару тыелды. Шунда ук төрмәгә алып киттеләр. Һич аңламый калдык. Имеш куркыныч экстремистик бүлекчә булдырганнар дип әйттеләр. Алар хәлифәт төзергә ыенганнар дип язды газетлар. Ялган бит.2020 елның июлендә өйләрендә тентү уздырдылар һәм өчесендә дә бер төсле тыелган китап таптылар. Ул китапларны аларга ташлаганнар инде. Янаулар белән куәт оешмалары үзләренә кирәк мәгълүматны алдылар. Физик түгел, ә рухи басым ясаганнар. Алар инде куркып кәгазьләрне имзалаганнар. Айсә генә рәсми имам иде, калган икесе бөтенләй бернинди дини оешмага карамый. Алар яшьләрне туры юлга бастыру өчен сөйләшүләр алып барган. Ә боларны хәлифәт булдырырга теләүчеләр дип китереп чыгардылар. Бу егетләр нинди хәлифәт булдыра алсын. Авылда мәктәп тәмамлагач Ульянда ике ел дини белем алдылар. Медиа Айсәне Согуд Гарәбстанында укып кайтты дип арттырып язды, укымады ул анда, әйе, Мисырда белем алып кайтты, әмма ул гомер-гомергә ата-бабаларыбыз тоткан традицион ислам тарафдары иде"", диде Мякушева. Исеме редакциягә билгеле булган адвокат әйтүенчә, Мордовия мөселманнарына карата карарның кырыслатылуы мөгаен ФСБ таләбедер, чөнки ""Тәблигъ әмәгате"" белән бәйле эшләр Русиянең башка төбәкләрендә дә бара һәм аларның барысына берүк төсле карар чыгару күздә тотылуы ихтимал. Мордовиядәге мөселманнарның эшен алып барган адвокат Мәксүт Искәндәров Азатлыкка әйтүенчә, аңа әле республика югары мәхкәмәсенең карары кулына кермәгән. ""Минем кулымда ул карар юк. Бәлкем анда кырыслату сәбәпләре барысы да аңлатылгандыр, бәлкем ниндидер ак таплар бардыр. Бәлкем кире шикаять итү нигезледер. Карар белән танышкач ата-аналары шикаять язу кирәк дип табалар икән, мин аны язачакмын. Атна азагына инде билгеле булыр. Мәхкәмә ни сәбәпле мондый карар чыгаруын аңлатырга тиеш. Аларның өчесенең дә характеристикалары уңай"", диде ул. ""Тәблигъ әмәгате"" – 1926 елда Һиндстанда Мәүләнә Мөхәммәт Ильяс әл-Кандәһләви тарафыннан оештырылган дини хәрәкәт. Төп максаты итеп мөселман халыкларда исламча яшәү рәвешен торгызуны куя. 2009 елда Русия Югары мәхкәмәсе әлеге хәрәкәтне экстремист дип таныды. Аның эшчәнлеге әмгыятьтә милләтләр һәм диннәр арасында тотрыклылыкка һәм Русиянең бөтенлегенә яный дип табылды. Әлеге оешма Русия, Казакъстан һәм Таикстаннан кала дөньяның башка бер илендә дә тыелмаган. Адвокат Руслан Нәгыев Азатлыкка әйтүенчә, экстремистик оешма белән бәйле инаять эшләрендә гаепләнүчеләргә аклау карарлары яки шартлы хөкемнәр бөтенләй диярлек чыгарылмый. Руслан Нәгыев""Мин бу проблем белән күптән шөгыльләнәм. ""Тәблигъ әмәгате""ндә катнашучы мөселманнарны әле биш ел элек яклаган идем. Бер ир кешне башта оешманы оештыруда гаепләделәр, аннары аның статусы оешма әгъзасы итеп үзгәртелде. Ул эштә катнашканнарны иректән мәхрүм иттеләр. Хәтта үз гаепләрен танып бу инаятьне ачуга ярдәм итүчеләр дә иректән мәхрүм ителә. Мордовиядә өч мөселманга һәм Чаллыда Нәкыя Шәрифуллинагачыгарылганшартлы хөкем карарларын гомумән искәрмә дип әйтеп була. Карарларны кырыслату сәбәпләренең нәрсәгә бәйле булуын әйтүе авыр, әлбәттә. Бәлкем ниндидер өстән кушылган боерыктыр, бәлкем башкасыдыр. Чын дөресе адвокатларга билгеле түгел. Мордовиядә хөкем карары кырыслатылуы гадәти, элекке практикадан килә. ""Тәблигъ әмәгате"", ""Нурчылар"" оешмасына бәйле, ягъни 282 нче маддә нигезендә гаепләнүчеләрне гадәттә барысын да иректән мәхрүм итәләр"", диде Нәгыев. Нәгыев искә алган ""Нурчы""лар оешмасы һәм аны оештырган дип гаепләнгән Татарстанның Чаллы шәһәре мөслимәсе, 63 яшьлек Нәкыя Шәрифуллинага да шартлы хөкем карары төрмәгә алыштырылган мөмкин. Татарстан Югары мәхкәмәсенә Чаллы прокуратурасыннан шикаятькилгән. Прокуратура Нәкыя Шәрифуллинага Сәет Нурси китапларын укыган өчен шартлы әза бирү белән риза түгел. Руслан Нәгыев әйтүенчә, эшне Татарстан Югары мәхкәмәсендә караячаклар. Әле төгәл көне билгеле түгел. Узган елның 25 мартында Татарстанның Чаллы шәһәрендә яшәүче Нәкыя Шәрифуллина һәм тагын берничә мөслимәнең өендә тентү уздырып, алар укыган төрек дин галиме Сәид Нурси китапларын алып киттеләр. Соңыннан инаять эше ачылды, мәхкәмә Нәкыя Шәрифуллинага өй сагына утырту карары чыгарды. Сигез ай өй сагында утырганнан соң, карар шәһәрдән читкә чыкмау шартына үзгәртелде. Соңрак ул мәхкәмә каршына басты.63 яшьлек Нәкыя ханым 60-80 яшьлек ханымнар белән Сәид Нурси китапларын укуда гаепләнеп элек 100 мең сум штрафка тартылган иде инде. Русиядә хокук яклаучы Лев Пономаревмондый очракларны күбрәк сөйләргә һәм язарга кирәк, әмәгатьчелек ишетергә тиеш дип саный. Лев Пономарев""Хәзер мондый процесслар артканнан арта бара. Каршы тору кирәк. Өстән бик кырыс таләп булмаса хөкемдарлар әзма-күпме кешелекле. Ә прокуратурага күрәсең кырыс инструкция бирелгән – әлеге маддә (экстремизм һәм террочылык) нигезендә гаепләнүчеләрне һичшиксез төрмәгә утырту. Бу дөрес түгел һәм моңа каршы көрәшергә кирәк. Мин кеше хокуклары эксперты буларак берничә шундый карарны туплап Москалькованың (Русия кеше хокуклары вәкиле Татьяна Москалькова) прокуратура репрессияләр чыганагы булырга тиеш түгел дигән аңлату белән прокурорга чыгуына тырышып карар идем. Кайвакыт бу файдалы. Террорчылык белән бәйле 10-12 очрак турында язма медиада чыккач барысын да диярлек акладылар, бары берсен генә утырттылар. Каршы торырга, медиага күбрәк язарга кирәк. Прокуратура янына ялгыз пикетларга (алар әлегә Русиядә тыелмаган – Л. П) чыгарга һәм татар халкының иң яхшы вәкилләрен юк итәләр дияргә кирәк. Мисал өчен, Татар итимагый үзәгенә каршы эш ачканнан соң мин Москальковага хат яздым, шуннан соң мәхкәмә вакытлыча туктатылды. Ягъни, нәтиә бар"", диде ул. ""Нурчылар"" – Төркиядә дин галиме Сәид Нурси нигез салган оешма. 2008 елда ""Нурчылар"" Русиядә экстремистик дип танылды һәм тыелды. Халыкара оешмалар, шул исәптән АКШның дин иреге комиссиясе һәм Европа кеше хокуклары мәхкәмәсе Русиядән бу карарны яңадан карауны сорады.2014 елда Чаллыда әлеге оешмада катнашуда гаепләнеп, пенсия яшендәге берничә хатын-кыз эзәрлекләнгән иде. Моннан тыш Казанда, Уфада да эзәрлекләнүчеләр бар.2021 елда мәхкәмә Сәид Нурси китапларын укыган Чаллыдан 63 яшьлек Нәкыя Шәрифуллинага ике ел шартлы рәвештә ирегеннән мәхрүм итү карары чыгарды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мөселманнарга элек чыгарылган хөкем карарлары кырыслатыла. Сәбәбе нәрсәдә?,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Татарстан,9260,https://www.azatliq.org/a/31528870.html,2021-10-27T11:00:42+00:00
"Башҡортостанда Һауа торошоноң боҙолоуына бәйле М-5 «Урал»юлы участкаһында хәрәкәтте сикләү индерелде. Был хаҡта республика дәүләт автоинспекцияһының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр. Трассаның саҡрымдарында  сикләүҙәр индерелде, ул 17:00 сәғәткә тиклем һаҡланасаҡ. Республика халҡына һауа шарттары яҡшырғансы алыҫ юлға сыҡмаҫҡа кәңәш итә белгестәр. Беҙҙең МАХ  ҡушылығыҙ!",Мөһим юлдарҙың береһе ябылды!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,372,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-10/m-im-yuldar-y-bere-e-yabyldy-4571871,2026-02-10T11:15:00+00:00
"Доналд ТрампфикерләрАКШ президенты Доналд Трамп АКШка Гренландияне контрольгә алу кирәклеге турында янә белдерде. Ак йортта АКШның нефть ширкәтләре итәкчеләре белән очрашуда Трамп ""кемгәдер ошыймы-юкмы, аның хакимияте Гренландия белән нидер эшләргә ниятли"" дип ассызыклады. Трамп Гренландияне контрольгә алуны АКШның дәүләт иминлеге белән аңлатты. ""Әгәр без моны эшләмәсәк, Гренландияне Русия яки Кытай контрольгә алачак, ә без Русия яки Кытайның безнең күршеләребез булуын теләмибез"", диде Трамп. Ул шулай ук Даниянең Гренландиягә хокукын шик астына куйды, ""анда 500 ел элек ниндидер көймә килеп туктаган булуы"" утрауны аларныкы итми"" дип белдерде. Дания белән килешүләр кысаларында Америка хәрбиләре хәзер дә Гренландиядә бар, әмма Трамп моны итәрлек түгел дип саный. Ул Америка максатларына ирешү өчен ""гади юл"" барлыгын әйтте, ләкин ул кабул ителмәсә, ""кырыс"" вариант та булуын ассызыклады. Элегрәк матбугатта Ак йортта Гренландияне контрольгә алуның төрле вариантлары каралуы турында хәбәр ителгән иде. Аерым алганда хәрби көч кулланудан (Ак йорт моны турыдан-туры кире какмый), йә исә Гренландияне Даниядән сатып алу (Копенһаген моны кире какты), яисә Даниядән бәйсезлек алу һәм утрауның теге яки бу рәвештә АКШ контроленә күчү карарын кабул итсәләр, Гренландия халкына зур финанс бонуслар түләү кебек вариантлар карала. Даниядә һәм Европа берлеге илләрендә Трампның һәм аның хакимияте вәкилләренең соңгы белдерүләрен зур борчылу белән кабул итәләр. Сишәмбе көнне Европа берлегенең әйдәп баручы илләре һәм Британия (аларның барысы да НАТО кысаларында АКШ беректәшләре) уртак белдерү белән чыкты. Белдерүдә Арктикада иминлекне тәэмин итүнең мөһимлеген ассызыклап, утрауның язмышын бары тик Дания һәм Гренландия үзе генә хәл итә ала дип белдерелде. Дания премьер-министры Метте Фредериксен АКШның Гренландиядә көч куллануы НАТО тамырына балта чабу булачак диде. омга көнне Гренландиянең алдынгы сәяси партияләр лидерлары утрауның киләчәген читтән тыкшынмыйча, бары аның яшәүчеләре генә хәл итәчәген әйтте. Декларацияне бәйсезлек тарафдарлары да, шулай ук Дания белән элемтәләрне сакларга теләүчеләр дә имзалады. Гренландиядә 57 мең кеше яши. Нигездә бу инуитлар (иске атамасы - Гренландия эскимослары, үз атамалары - калаалит). Шулай ук анда тумышы белән Дания һәм Исландиядән булучылар да яши. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Трамп Кытай һәм Русиягә эләкмәсен өчен Гренландия АКШ контроленә күчрәргә тиеш дип белдерде,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2400,https://www.azatliq.org/a/33644801.html,2026-01-10T16:01:34+00:00
"Әсәйем һуғыш ваҡытында тыуған. Атаһы яуға киткәнсе ғаиләлә дүрт бала ҡалған. 1942 йылда яраланып ҡайтҡан, бер йылдан әсәйем тыуған. Өләсәйем аслыҡтан һәм хәлһеҙлектәндер, уға 40 көн тулмаҫ борон уҡ вафат була. Ул заманда ирҙәргә ҡытлыҡ булһа ла, биш балалы ауырыу ир янына килеп торорға теләүсе табылмай. Биш йылдан ҡартатайым да үлеп ҡала. Тома етем ҡалған балаларҙы ниңәлер детдомға алмайҙар, бәлки иң оло апайҙары колхозда эшләгәс, аҫырар, тип уйлағандарҙыр. Тик таяҡҡа эшләгән, бер тин аҡса алмаған йәш ҡыҙ нисек уларҙы туйындыра алһын инде? !. Быуыны ултырған ике малай кешеләргә тамаҡ хаҡына утын әҙерләй, мал ҡараша. Үҙҙәренән арттырып, ярты һыныҡ икмәк алып ҡайталар. Ярай, ауылдары Кама йылғаһы буйында урынлашҡан – йәй балыҡ мул була исмаһам. Аҙаҡ, етеш тормош башланғас, әсәйебеҙ балыҡты элеп тә ҡапманы. Ас ҡарынға балыҡ һурпаһын эсеп, шул тиклем бүккәнмен, хәҙер еҫе үк күңелде уйната, – ти торғайны. Әсәйемдең уҡырға барырға кейеме лә, хәле лә булмай. Ярай, биш йәшкә оло ағаһы үҙе белгән хәрефтәрҙе, һандарҙы өйрәтә. Ҡайһы саҡта ашарға бөтөнләй булмаһа, бәләкәй генә һеңлеләрен туғандары хәйер һорарға ауылға сығарып ебәрә. Тик һәр кемдең өйөндә хәл мөшкөл, етем балалар күп – ризыҡ һирәк эләгә. 1949 йылда аслыҡтан әсәйемдең кесе ағаһы үлә. Уны ерләгәндән һуң, күрше әбей сыуаштар йәшәгән яҡҡа барып хәйер һорарға кәңәш итә – һуғыш ваҡытында йәшелсә сәсеп, аслыҡтан ҡотолғандар икән. Бахыр әсәйем 30 – 40 саҡрым араны йәйәүләп йә юлаусы аттарға ултырып барып, шул яҡта ризыҡ һоранып, биргәндәрен йөкмәп кире ҡайта. Ябыҡ ҡына, бәләкәй буйлы әсәйем үҙенең һәм апаһы менән ағаларының тамағын туйҙырыу өсөн 14 йәшкә тиклем ауылдар буйлап хәйер һорап йөрөй. Бер шулай йөрөгәнендә уны санала барыусы ир ултыртып ала ла, тамам өшөгән, хәлһеҙләнгән баланы йәлләп, үҙҙәренә сәй эсергә һәм йоҡлап сығырға саҡыра. Сөпрә менән бешерелгән икмәкте һәм һары майҙы шунда тәүге тапҡыр ашаным. Тағы ла икмәгемә һары ғына нимәлер һылап бирҙеләр – тәмлелеге башымды әйләндергәндәй булды. Уға тиклем бал тигән ризыҡтың барлығын да белмәй инем, – тип һөйләй ине әсәй. Теге ирҙе ҡаршы алған ҡатын әсәйемде бик ихлас ҡарай, төн буйы хәл-әхүәлен, йәшәйешен һораша. Балаларса ихласлыҡ менән уныһы барыһын да түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә. Икенсе көндө улар ҡыҙҙың моҡсайына картуф, тоҙло ҡыяр, бер аҙ он, йомортҡа һалып оҙаталар. Тағы ла юлы төшһә, үҙҙәренә инергә саҡыралар. Йылыға йылан да эйәләй, тигәндәй һыйлы ерҙән кем баш тартһын инде? ! Икенсе юлы әсәй ул яҡҡа махсус бара. Ҡатын менән ир уны тағы ла ихлас ҡаршы ала. Быныһында инде әсәйемде йорттоң түр бүлмәһенә индерәләр. Ә унда төҫкә матур, һөйләшеүгә ихлас, тик тыумыштан зәғиф малайҙары ята. Атлай алмай икән. Уға бер үҙенә күңелһеҙ, ҡыш көнө тышҡа сыға алмай. Бер аҙ уның менән һөйләшеп ултыр, йәме? – тиҙәр. Атай менән улар шулай таныша. Әсәйем сабыйҙарса ихласлыҡ менән аралаша башлай. Биш йәшкә өлкән, инде егет ҡорона ингән атайға, бәлки, уның хәбәре ҡыҙыҡ та булмағандыр, әммә аралашыуға һыуһап ултырғас, ҡайҙа барһын инде. Өсөнсөгә килгәнендә 15 йәше лә тулмаған ҡыҙ баланы аяҡҡа баҫырына өмөт тә булмаған улдарына димләйҙәр. – Берҙән-бер балабыҙҙы кәм-хур итмәйәсәкбеҙ. Ас-яланғас йәшәмәҫһең, ҡулыбыҙҙан килгән тиклем ярҙам итеп торорбоҙ. Ҡайҙа, нисек тамаҡ туйҙырам, тип аптыранып йөрөмә. Беҙгә – ярҙамсы, улыбыҙға иптәш булырһың, – тиҙәр уға. Әсәйем ризалаша. Хәлле йәшәйҙәр ине, мул табынға алданып, ризалығымды бирҙем. Ҡайным нисектер һуғыш ваҡытында ла бал ҡорттарын һаҡлап ҡала алған. Яҙ етһә, төндә умарталарын йәшереп кенә алыҫ туғайҙарға урынлаштыра ла, көҙөн алып ҡайта. Бер кем дә уның күпме умартаһы булғанын белмәгәндер. Үҙе урмансы булып эшләгәс, ҡорттарҙың мәшәҡәте менән булышырға ваҡыт таба ине. Тик йәй буйы өйгә ҡайтып инмәй. Мал-тыуар ҡарау, йорт-тирәне тәртипкә килтереү, утын әҙерләү тулыһынса ҡәйнәм менән минең иңдә булды. Ашау һәйбәт булғас, арыу һиҙелмәне – тырышып эшләнем дә эшләнем. Ә ҡайным йәй буйы урман эше менән бал ҡорттарын ҡарау араһында һалабаш һалып та, тал сыбыҡ әҙерләп тә өлгөрә ине. Ҡыш буйы септә, кәрзин, мурҙа үреп сыға. Айына 1 – 2 тапҡыр Сарапул баҙарына уларҙы һәм бал һатырға бара. Мине баштан-аяҡ кейендереп алдылар. Юҡлыҡтан йонсоғанғалыр инде, муллыҡҡа шөкөр ҡылып, яҙмышыма күнеп йәшәнем дә киттем, – тип һөйләне ул. Атайым да һәйбәт кеше ине. Бер ваҡытта ла әсәйемә йәки беҙгә тауыш күтәргәнен хәтерләмәйем. Ҡартатайым уға инвалид коляскаһы алып ҡайтҡанын һаман иҫләйем: уның өсөн оло байрам булды. Урам буйлап йөрөп, ауылды күреп ҡайтты иң тәүҙә. Аҙаҡ ялан-ҡырҙарға ла сығып килә ине. Өләсәй менән олатайҙың бөтмөрлөгө унда ла булды – район үҙәгендәге бер итексегә йөрөп, аяҡ кейеме ремонтларға өйрәнде. Ҡулы оҫта ине, етмәһә, кейем-һалымға ҡытлыҡ, ауылдарҙан ҡапсыҡ менән алып киләләр. Ер иҙәнле келәтте оҫтахана кеүек эшләп алды. Хәллелектәрен күрһәтмәҫкә тырыш-һалар ҙа, ауыл халҡы һиҙгер бит, ғаиләбеҙҙең асҡа интекмәгәнен күрә ине. Кемдәрҙер быға артыҡ иғтибар итмәһә лә, күптәр көнләшеүен йәшермәне. Бер нисә тапҡыр олатайҙың умарталарын тикшерергә тип килгәндәрен үҙем дә хәтерләйем. Ул ваҡытта хәҙерге кеүек үҙеңә эшләргә яраманы бит. Кемдәрҙер атайымдың аяҡ кейемен ремонтлауына тиклем ялыу яҙған. Беҙ уҡыуҙа саҡта тикшереүселәр милиция менән бергә килеп ингән. Йәнәһе, ҡулға алалар. Атлау түгел, үҙаллы баҫып та тора алмаған инвалид ирҙе күреп, аптырап ҡалғандар. Ә атай телгә бөткән, дипломат кеше булды. – Башҡа эшкә ярамайым бит, шуға өйрәнгәнемде эшләйем инде. Бер кемгә лә хаҡ ҡуйып, аҡса һорап ултырмайым. Ә бирһәләр, баш тартмайым, сөнки өс баланы ҡарашырға кәрәк. 15 һум пенсияны бишебеҙгә бүлһәк, күпме генә ҡала? Таяҡ таянып булһа ла йөрөй алһам, эшкә төшөр инем. Ҡартайған атай-әсәйемдең, көнө-төнө колхоз эшендә йөрөгән ҡатынымдың елкәһендә ятыу еңел түгел ул. Зинһар, ҡулымдан килгән һөнәрҙән тыймағыҙ. Бик булмаһа, колхоз миңә эш хаҡы ҡуйып, оҫтахана асып бирһен. Үҙ ҡоралдарым менән барып эшләргә ризамын, – тип әйткән. Тикшереүселәр баштарын эйеп, сығып киткән. Ялыу менән эш сығара алмағас, ауыл халҡы теле менән күңелдәрҙе яраланы. Әсәйемдең артынан ғына түгел, йөҙөнә бәреп көлөүселәр булды. – Хәйерселәп йөрөп ирле булдың инде. Килен булып төшкәндә ҡырҡ ямаулы ҡыптыр туның менән сабатанан башҡа нимәң бар ине? .. – Йүнле кеше тыныс заманда инвалид иргә бармай инде ул. – Балаларың әллә иреңдән, әллә кемдәндер әле. Баҫып та тора алмаған ирҙән рәт сығамы ни инде. – Ялсы булып йәшәп ятаһың инде. Ҡайның ятһын эштән ҡасып, йәй буйы сәхрәлә ял итеп, һин йөрөйһөң бесән сабып. Уға ҡушылған хәйерсе ҡушаматы беҙгә, балаларына ла, тағылды. Матур, бөхтә йөрөүгә, яҡшы уҡыуға ҡарамаҫтан, мине һәм ике ҡустымды хәйерсе балалары тип йөрөттөләр. Әсәй сабыр булды, бер кем менән дә әрләшмәне, мөнәсәбәт асыҡлап йөрөмәне. Беҙгә лә бары тик тырышып уҡырға, мотлаҡ юғары белем алырға ҡуша ине. Шөкөр, оло ҡустым ауылдың тәүге вуз бөткән кешеһе булды. Бәләкәсебеҙ хәрби осоусы булып, ил гиҙҙе. Мин тәүҙә училище, аҙаҡ институт бөтөп, ғүмер буйы район дауаханаһында табип булып эшләнем. Дауалап, аяҡҡа баҫтырған ике кеше (атайымдың йәштәштәре) йөҙөмә бәреп: Хәйерсе балаһы ла кеше булһын әле! Моҡсай һөйрәп йөрөгән әҙәм дә уҡымышлы кеше тәрбиәләй ала икән. – тине. Ауылдаштарымдың әсе теленә, бәғерһеҙлегенә күңелем ҡатты. Көслө рухлы атайым, эшкә шәп олатай-өләсәйем, изгелекле, ярҙамсыл әсәйем беҙгә төрлө яҡтан өлгө күрһәтте. Исламымды өс һау-сәләмәт иргә лә алыштырмайым. Ғүмерҙә ауыҙына араҡы алманы, ауыр һүҙ әйтмәне. Нимә ашатһам, шуға риза булып, рәхмәт һүҙҙәрен генә әйтеп ултырҙы, – тиер ине әсәйем. Ә ауырыу ирҙе ҡарау еңел булманы уға. Атайҙы торғоҙоп, креслоһына ултыртыу өсөн генә лә күпме көс талап ителде бит. Ҡайһы саҡта эш күберәк булһа, сәй ҙә эсә алмай тилмереп беҙҙе көтә ине. Атайҙың бер генә теләге булды: әсәйҙән алдараҡ үлергә. Ныҡ теләгәндер инде, әсәйебеҙ унан ҡалып дүрт йыл йәшәне. Намаҙға баҫты, мәсеткә йөрөнө. Кеше хурлау яман түгел – Аллаһ ҙурланы, – тип шөкөр итеп доғалар ҡылды. Тик мин генә ауыл халҡының 14 йәшлек баланы аслыҡтан хәйер һорап йөрөүен мыҫҡыллап, ғүмер буйы кәмһетеп йәшәүен ҡабул итә алмайым. Ә беҙҙең ауылда эскәндәр, енәйәт ҡылғандар, хатта кеше үлтергәндәр ҙә бар ине. Уларҙың балалары беҙҙән, үлмәҫ өсөн хәйер һораған, аҙаҡ намыҫ менән донъя көткән, ауырыу ирен ҡараған ҡатындың балаларынан, көлөүен аңламайым. Гөлнур ҠЫУАТОВА",Хәйерсе балалары,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 0 1 0 1],7,Тарих,8210,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2025-11-03/h-yerse-balalary-4451685,2025-11-03T14:20:00+00:00
"Бәйге барышында Резедә Хөсәенова һәм Айрат ХөснетдиновфикерләрТөркиянең Истанбул шәһәрендә ""Шоколад кубогы"" ( ) бәйгесе узды. Аны Төркиянең пешекчеләр федерациясе оештыра. Быел ул алтынчы тапкыр узды һәм ул Истанбулның Умрания район хакимияте ярдәмендә үтте. Ул халыкара статусына ия. Быел Төркия такымнарыннан тыш, Азәрбайан, Мәгъриб, Иран такымнары катнашты. Татарстан кунак буларак чакырылган, бәйгедә ""Тәмле булсын! "" Рестораны хуабикәсе Резедә Хөсәиноваһәм аның ресторанындагы пешекче Айрат Хөснетдиновкатнашты. Ярыш ике көн дәвам итте. Бәйге шартларына күрә һәр пешекчеләр такымы өч номинациядә татлы ризык әзерләргә тиеш: ресторан десерты, шоколад суфлесы һәм шоколадлы десерт. Бөтен өч ризык та шоколад булырга тиеш. Пешекчеләр эшләренә хөкемдарлар бәя бирә. Алар — Төркиянең профессиональ пешекчеләре. Һәр такым чиратлашып зур сәхнәдә ризыкны әзерләде. Айрат Хөснетдинов һәм Резидә ХөсәеноваТатарстан такымы да зур сәхнәдә чыгыш ясап, чәкчәк белән кош теле пешерде. Татлы ризык пешерү процессы зур экраннарда күрсәтелеп барды, ярышка килгән кешеләр аларны күзәтеп торды. Остаханәдә бер генә ризык пешерелергә тиеш булса да Татарстан такымы татарның ике халык ашын әзерләп күрсәтте һәм алар турында тәфсилле сөйләп танытты. Резедә Хөсәенова халыкка чәкчәк белән кош теленең тарихын сөйләде, аларның күчмә вакытыннан бирле татарларның яраткан ризыкларның берсе булуын әйтте. Туй, зур бәйрәм табыннарының күрке — чәкчәк белән кош теле, диде ул. Кунак чакырылса татарлар әлегәчә шушы татлы ризыкны әзерли дип аңлатты. — Татарлар чәкчәкне төрле якта төрлечә әзерли, аның зурлыгы да шәһәренә, авылына карап аерыла, ләкин бүген без Истанбулда танылган татар пешекчесе Юныс Әхмәтановөйрәтеп калдырган ысул белән әзерлибез. Чәкчәкне төрлечә бизиләр, каядыр как, төсле кәнфитләр кулланалар, без бүген алтын чәкчәккә шоколад агызачбыз. Ә туйлар, танталарга чәкчәкне түбәтәй, Сөембикә манарасы кебек тә ясала, шоколад ярдәмендә милли бизәкләр белән бизәлә, — дип үзе сөйләде, үзе чәкчәк пешерде. Резедә Хөсәинова ал төстәге яулык, калфактан, Айрат Хөснетдинов —түбәтәйдән иде. Алып баручылар бу милли киемнәргә игътибар итте, атамаларын сорашты. Татарстан такымы бер сәгать эчендә чәкчәк белән бергә кош телен әзерләп өлгерде. Ризык башта хөкемдарларга тәкъдим ителде. Аннары килгән халыкка таратылды. Пешерелгән ризык шунда ук юк булды. Хөкемдарлар, беренчедән, чәкчәк тә, кош теле дә аз күләмдәге, һәр кешенең өендә була торган ризыктан әзерләнүен билгеләде, икенчедән, бу эш тиз башкарылуын, кулны озак тотмавын һәм, өченчедән, оригиналь ризык булуын әйттеләр. Татарстан такымына теләктәшлек белдереп килүчеләр дә бар иде. Чыгышлары белән Татарстаннан булган студентлар республика байрагын күтәреп торды, ""Алга, Татарстан! "" дип кычкырды. Татарстан такымын кичке тантаналы ашта дипломнар, рәхмәт хатлары белән котладылар, татарлар исә махсус күчтәнәчкә дип зур чәкчәкне оештыручыларга тапшырды. Шулай Резидә Хөсәинова үзенең ""Тәмле булсын! "" татар ашлары китабын та бүләк итте. Ә ярышта беренче урынны Азәрбайан такымы (Айлин Маммадли, Тогрул Алекберов, Морат Асланалды) алды. Алар өч номинациядә дә иң күп баллар ыючы дип игълан ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Истанбулда халыкара татлы ризык бәйгесендә татарлар чәкчәк белән кош теле әзерләде,['Дин' 'Мәғариф' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,3235,https://www.azatliq.org/a/33629919.html,2025-12-22T14:32:40+00:00
"Бекир Мамутов""Безнең халыкны мондый каты репрессияләр белән буйсындырырбыз дип уйлаган хакимиятләр ялгыша. Тоткарланган 60 тан артык егетебез арасында шакытый зур мөддәтләргә, 19-20 елга ирекләреннән мәхрүм ителгәннәр бар"", дип сөйләде Азатлыкка Бекир Мамутов. Ул бу хәлләргә Русия оппозициясенең битараф булуына басым ясый. ""Кызганычка каршы, Русия оппозициясе бу фактларга мөрәәгать итми, алар Кырымның асаба халкын кырыс чаралар белән буйсындыру омтылышын аңламый. Дөрес, ""Мемориал"" оешмасы хөкем ителгәннәрнең күбесен сәяси тоткын дип игълан итте"", ди мөхәррир. 5Бекир Мамутов: ""Кырымтатарларны көч белән буйсындырып булмый""Ул сак астында булган кырымтататарлар барыбер буйсынмаячак дип саный. ""Мин сак астында булучыларның хатларыны укыдым, алар буйсынмады, аларның күбесе дин тотучы кырымтатарлар һәм намус белән бу сынауны кабул итәләр. Никадәр көчле басым ясалса, алар тагын да көчле булачак"", ди Мамутов. Аның фикеренчә, бу репрессияләр Русия хакимиятләренең һәм Кремль тарафлы Кырым хакимиятләренең имиджына, кирсенчә, зур зыян китерә. Мамутов сүзләренчә, Мәскәү кысрыклаулары нәтиәсендә кырымтатарлар арасында каһарманнар барлыкка килгән. ""Булсын, бәлки милли нигездә түгел, конфессиональ нигездә, ләкин мин белгәнемчә, бу егетләр үзләрен мөселман дип кенә түгел, ә кырымтатар дип, халкыбызның иң яхшы сыйфатлары мирасчылары кебек күрсәтә. Бүгенге яшь буын көрәшне дә мирас итеп кабул итте"", диде Мамутов.11 март көнне иртән Кырымның Бакчасарай шәһәре һәм Бакчасарай районында кырымтатарлар йортларында чираттагытентүләр булды. Русия ОМОНы ""Кырым теләктәшлеге"" итимагый оешмасы активистларының өйләренә килде. Тентүләрдән соң биш кырымтатар кешесе Русиядә тыелган ""Хизб ут-Тәхрир"" эше кысаларында тоткарланган. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды.","Бекир Мамутов: ""Кырымтатарларны көчләп буйсындырып булмый""",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,2492,https://www.azatliq.org/a/30481868.html,2020-03-11T13:50:19+00:00
"Беренсенән, йыйылыш барған уйын бүлмәһенең ишек төбөндә урын ҡалмағайны. 25 пар күҙ оҙатыуы аҫтында ғәфү үтенә-үтенә түргә үтергә тура килде. Икенсенән, өлкән тәрбиәсе янындағы буш ултырғысҡа барып ултырыуға, әсәйҙәрҙең береһе: – Бына бит, ҡойоп ҡуйған Ҡарһылыу! Үҙе һомғол, үҙе йәш, үҙе матур. – тигәс, һүҙҙең кем тураһында барыуын да аңламаны. –. Быйыл ҡар юҡ тип әйтергә лә була. Һыуыҡтар ҙа артыҡ ҡыуандырмай. Шуға күрә балалар баҡсаһы майҙансығындағы ағастарҙы мөмкин тиклем матур итеп биҙәргә кәрәк, – тип сығышын дауам итте баҡса мөдире. – Шыршы ҡуйҙыҡ, гирляндалар бар. Уйынсыҡтарҙы йыйған аҡсаға алырбыҙ. Әйҙәгеҙ, киләһе йәкшәмбелә иртәнге сәғәт унға ярҙам итергә килегеҙ. Һәр төркөмдән ете кеше булырға тейеш, тип һөйләштек. Ир-егеттәргә эш күп, шулай булғас, атайҙарҙы ебәрегеҙ. Исемлеккә кемде индерергә? Әхтәм Әхмәт улына башҡаса эш ҡушмағыҙ, балаһының беҙгә урынлашыуына бер ай ғына, йыллыҡ йөкләмә бирҙегеҙ инде, етер. Башҡалар ҙа ҡатнашһын. Кемдәр килә? Һүлпән генә исемлек төҙөү башланды. Теләүселәр булмағас, өлкән тәрбиәсе алфавит буйынса фамилияларҙы барлап, берәм-берәм өгөтләргә тотондолар. Сират Айзиләгә етте. – Әйтәм бит, уны Ҡарһылыу итәйек тип, – баяғы тауыш тағы яңғыраны. – Ағастарға үрмәләп йөрөү ҡатын-ҡыҙ эше түгел бит. – Быйыл байрамды үҙ көсөбөҙ менән үткәрергә булдыҡ, – тип асыҡлыҡ индерҙе мөдир. – Ысынлап та, Айзилә Маратовна, әйҙәгеҙ, һеҙ Ҡарһылыу булығыҙ. 25 декабрь көнө өс төркөмдә байрам сараһы үтә. Бер үк сценарий буйынса Ҡыш бабай һәм Ҡарһылыу булып, балаларҙы ҡотларға һәм бер нисә уйын ойошторорға ғына кәрәк. Ҡатынға ризалашырға тура килде. Ҡыш бабай роле бирелгән Әхтәм менән улар шул көндө танышып, сценарийға ярашлы шиғырҙарын алып, ҡайтырға сыҡтылар. Фатирҙары күрше йорттарҙа ғына булып сыҡты. Бер нисә көндән улар тәрбиәселәр менән репетиция яһау өсөн балалар баҡсаһында тотҡарланды ла, тағы ла бергә ҡайтырға сыҡты. Илнара менән Әхтәмдең ҡыҙы Альбина рәхәтләнеп йүгерә-шаяра алдан китте. Юл сатына еткәс, Альбина: – Иртәгә мин торт алам да, Илнараны ҡунаҡҡа саҡырам. Ул минең яңы дуҫым! – тип хәбәр һалды. Айзилә уңайһыҙ хәлдән нисек сығырға белмәне: – Саҡырыуыңа рәхмәт. Тик ҡунаҡты ололар саҡыра, һылыу. Бына икенсе йылда, тыуған көнөңә үҙебеҙ торт тотоп барырбыҙ, йәме? – Ысынлап та, Айзилә, Илнара, әйҙәгеҙ, ҡунаҡҡа түгел, ә сәйгә инегеҙ. Ауылда сәй эсергә күршеләр инә бит, шуның кеүек. Һәм иртәгә түгел, ә хәҙер. Анау магазиндан торт ҡына алайыҡ та. – Әхтәм уларҙы ихласлап үҙҙәренә саҡыра башланы. – Ҡатыным юҡ шул. Әсәйем менән өсәүләп кенә йәшәйбеҙ. Ул да бөгөн бер туған һеңлемдең балалары янына китте. Шулай булғас, уңайһыҙланмай ғына сәй эсергә инһәгеҙ була. Торттан ҙур ғына киҫәк ашап, күңелдәре булған балалар уйнарға сығып китте. Аш бүлмәһендә икәүҙән-икәү ҡалғас ҡына Әхтәм яңы танышына үҙ тормошон бәйән итте. Ҡатыны йыл ярым элек яман шеш ауырыуынан шәбәйә алмай вафат булған ир, ҡыҙын ҡарашырға ярҙам кәрәккәс, әсәһе янына күсеп килгән. Үҙе торлаҡ-коммуналь хужалыҡта электрик һәм шофер булып эшләп йөрөй икән. Альбина тәүҙә күрше кварталдағы балалар баҡсаһына йөрөгән дә, урын бушағас, бер ай элек кенә, яҡыныраҡ тип, әлегеһенә күсергәндәр. Алтын ҡуллы атайға тәрбиәселәр бик һөйөнгән, шуға ла уға аҙна һайын ярҙам һорап мөрәжәғәт итәләр. Был юлы юҡ, тип әйтмәҫен белгәс, йылылыш башланыу менән уға Ҡыш бабай ролен дә тапшырып ҡуйғандар. Айзилә лә үҙенең ҡыҙына йәш тулыр-тулмаҫтан эсергә яратҡан, ҡул күтәргән ире менән айырылыуын, уның менән бер ауылда йәшәп булмаҫын аңлағас, ҡалаға күсенеүен, әле ипотека түләр өсөн ике эштә эшләүен, бала менән ярҙам итер өсөн әсәһен дә үҙе янына алыуын һөйләне. Ир менән ҡатын һөйләшә-һөйләшә ваҡыт үткәнен дә һиҙмәне. Ҡыҙының өйгә ҡайтмауына борсолған Әсмә апайҙың шылтыратыуынан һуң ғына иҫенә килгәндәй, Айзилә табынды йыйышып, ҡыҙын ҡайтырға өгөтләй башланы. Яңы йыл кисәләре бик матур үтеп китте. Ҡыш бабай менән Ҡарһылыу ҙа үҙ ролдәрен ышандырырлыҡ итеп уйнаны, хатта үҙҙәренең ҡыҙҙары ла уларҙы таныманы. Кисә үткәс, Айзилә бер аҙ моңһоуланды: Әхтәм менән күрешер, аралашыр сәбәп ҡалмағайны. Етмәһә, йыл аҙағы булғас, эшендә лә мәшәҡәт  артты. Байрам алды көндәрендә Илнараны баҡсанан өләсәһе барып алды. Һуңғы арала ул һәр ваҡыт Әхтәм тураһында ғына уйлай ине. Күрешергә сәбәп итеп, ҡунаҡ ашы – ҡара-ҡаршы, тип сәйгә саҡырырға ла уйланы. Тик артыҡ иғтибар күрһәтә, тип уйлауҙан ҡурҡып, уйынан кире ҡайтты.31 декабрҙә ҡатын әсәһе менән ҡыҙын эйәртеп, ҡала үҙәгендәге ҙур гипермаркетҡа аҙыҡ-түлек, бүләктәр алырға барҙы. Касса янына килеп тороуға: – Һаумыһығыҙ, күршеләр! – тигән таныш тауышҡа башын күтәреп ҡараны ла, шатлығынан йылмайып ебәрҙе. Ике кеше аша ғына ҡыҙы менән Әхтәм тора ине. Хәл-әхүәл һорашыуға уларҙың сираты етте. Шулай ҙа китергә ашыҡманылар, Айзиләләрҙең кассанан үтеүҙәрен көтөп торҙолар. – Әйҙәгеҙ, бергәләп ҡайтайыҡ. Тығыныраҡ булһа ла, машинала урын етә бит, – тип ярҙам тәҡдим итте. Ҡыҙҙар ололарҙың килешеүен дә көтөп тормай, етәкләшеп сығыу юлына ыңғайланы. Айзилә Әхтәм менән әсәһен таныштырҙы ла, ризалыҡ белдереп, балалар артынан эйәрҙе. Ҡайтып еткәс, ярҙамсыл ир уларға сумкаларын фатирҙарына индереште. Сәйгә саҡырыуҙан баш тартты: Әсәй табын әҙерләй, ваҡ-төйәк алырға ҡушҡайны, көтәлер. Ҡунаҡ саҡырабыҙ, – тине. Осрашыуҙарына шатланһа ла, был һүҙҙәрҙән һуң Айзиләнең күңеле тағы ла болоҡһоп алды. Яңғыҙ ирҙең, моғайын, күҙ һалып йөрөгән кешеһе барҙыр. Бушҡа күңел осондороп, төптө белмәгән кешене уйлап йөрөргә ярамай, – тип үҙен тынысландырырға тырышты. Табын әҙерләүгә көн кискә ауышты. Илнара ғына бер аҙ ярҙам итеүҙән баш тартып маташты: Мин ҡунаҡҡа барам. Унда тәмле нәмәләр күп була! Ҡала ситендәге ҡасабала йәшәгән ағалары уларҙы яңы йылдың тәүге көнөнә үҙҙәренә мунса инергә саҡырғайны, шуға ла Айзилә ҡыҙын тынысландырырға тырышты: – Ҡунаҡҡа тиклем оҙаҡ әле. Әйҙә, ҡалаҡ, сәнскеләрҙе өҫтәлгә ташыш, уларҙы урынлаштыр. Аҙаҡ йәнһүрәт ҡарарһың. Киске сәғәт 10-дар тирәһендә ишектә ҡыңғырау яңғыраны. Ҡунаҡ көтмәгән хужабикә аптырап, һаҡ ҡына ишек асты. Унда гөлләмә тотҡан Әхтәм тора ине. – Байрам менән! Был һиңә, – тип сәскәләрҙе Айзиләгә һуҙҙы. – Мин һеҙҙе ҡунаҡҡа алып ҡайтырға тип килдем. – Алдан әйтһәм, баш тартырһың, тинем. Шуға ла мәле еткәс, үҙем килеп алырға булдым. Альбина ғына яңылыш  Илнараға ысҡындырған шикелле. Көткән ҡунаҡтарыбыҙ – һеҙ! – Эйе, әйҙәгеҙ, бөтәгеҙ ҙә беҙгә. Өҫтәл мул, шулай ҙа әҙерләгән ризыҡтарығыҙ әрәм була тиһәгеҙ, бер аҙ күстәнәскә алып барһағыҙ ҙа була. Әсмә апай тәүҙә таныш булмаған кешеләргә барыуҙан баш тартырға уйлағайны ла, тик йәш ҡатын менән ирҙең бер-береһенә тартылыуын күреп, тиҙ генә йыйына башланы. – Йә, Раббым, балаларыма бәхет асҡыстары бир, матур киләсәк алып кил. Доғаларым ҡабул булып, парлы, бәхетле булырға торалар түгелме? .Айзилә лә, Әхтәм дә тәүге тапҡыр байрамды өйрәнелмәгән, шулай ҙа күңелдәренә яҡын мөхиттә ҡаршы алды. Ике әсә тәүҙә бер-береһенә лә, йәштәргә лә һынап, бер аҙ һаҡ ҡына ҡарап ултырҙы әле. Шулай ҙа уртаҡ тел таптылар. Төн уртаһы үтеп, Әхтәм табындағыларға ҡала үҙәгендәге Шыршы байрамына барырға тәҡдим иткәс, улар бер булып өҫтәл йыйыштырырға, һауыт-һаба йыуырға кәрәклеген һылтау итеп баш тартты. Ейәнсәрҙәрен дә үҙҙәре менән ҡалырға өгөтләй башланылар. Йәштәрҙе аулаҡ ҡалдырырға теләгәндәрен тел төбөнән аңларға була ине инде, шуға ла Әхтәм менән Айзилә икәүһе генә байрамға юлланды. Тау шыуып, бейеп, төн таңға ауышыуға ғына ҡайтырға сыҡты улар. Ҡатынды ишек төбөнә тиклем оҙата килгәс, Әхтәм үҙенең уйҙарын еткерергә батырсылыҡ итте: – Айзилә, миңә һин тәү ҡараштан оҡшаның. Әгәр һин дә миңә битараф булмаһаң, әйҙә, яҡынданыраҡ аралашайыҡ, дуҫлашайыҡ, йәме. Хәҙер инде бала-саға түгелбеҙ. Бер аҙ бер-беребеҙҙе һынайыҡ, бәлки, яҙмыштарҙы бәйләргә лә хәл итербеҙ. Һуңғы йылдарҙа яҙмыш һынауҙарынан, донъя мәшәҡәттәренән моңһоулана төшкән ҡатындың  күңелендә Яңы йыл тылсымына, мөғжизәгә ышаныс уянды. Һөйөү хисе менән килгән байрам һәм йыл уға, ҡыҙына бәхет, ысын мөхәббәт алып килеренә ышана ул. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Гөлнур ҠЫУАТОВА Мөғжизәгә ышанам,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0],5,Хикәйә,8518,https://henek.info/articles/s-sm-r-r/2026-02-02/g-lnur-yuatova-m-zhiz-g-yshanam-4561297,2026-02-02T17:30:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастыр""Бу бик уңай статистика түгел"", ди белгечләр. ""Профессионалитет"" дигән оешмалар өчен эшчеләр әзерләү федераль проекты кысаларында көллиятне тәмамлаган студентларның күбесен укып бетергәч тә гаскәргә алалар. Шуннан соң аларның бары тик өчтән бере генә үзләштергән һөнәрендә эшләргә кайта. Бу хакта Петербур халыкара икътисад форумында (ПМЭФ) Стратегик инициативалар агентлыгының яшьләр инициативалары үзәге итәкчесе Александр Вайноәйтте. ""Профессионалитет"" кысаларында белем алып чыкканнарның беренче төркеменнән 98 процентын гаскәргә мәбүри хезмәткә алганнар. ""Аларның 32 проценты гына кире кайтты. Бу бик уңай статистика түгел"", диде Вайно. ""Профессионалитет"" програмы нигезендә укып чыкканнарны һөнәрләренә кире кайтару бурычы - федераль дәрәәдә карала, ди ул. Аның әйтүенчә, хөкүмәттә өстәмә чаралар әзерлиләр. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Көллият тәмамлаучыларны күпләп гаскәргә алалар, һөнәрләренә өчтән бере генә кире кайта",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,972,https://www.azatliq.org/a/kolliyat-tamamlauchilarni-kuplap-gaskarga-alalar-honarlarena-ochtan-bere-gena-kire-kayta/32983484.html,2024-06-07T17:13:51+03:00
"Выставка проектно-прикладного и научно-технического творчества детей и молодежи «ТЕХНО-ИЖАД», приуроченная к 100-летию ПАО «ОДК-УМПО» и проходившая в Межвузовском кампусе Уфы, выявила шестерых победителей.",В Межвузовском кампусе состоялась выставка школьников,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Мәғариф,205,https://tanburz.ru/news/m-arif/2025-04-11/v-mezhvuzovskom-kampuse-sostoyalas-vystavka-shkolnikov-4196593,2025-04-11T10:05:00+00:00
"Майҙандарҙа, мәҙәниәт һарайҙарында, музейҙарҙа бай программа көтә. Өфөнөң Ә. Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы алдында Халыҡтарҙың тере йолалары сараһы үтә. Еңеү паркында, Ленин исемендәге майҙанда, Дуҫлыҡ монументы алдында Еңеүҙең халыҡ хоры акцияһы бара. Йәшлек йәштәр майҙансығында Сәләм, дуҫтар! акцияһы була. Өйҙә ултырып та байрам рухын тойорға мөмкин. Башҡортостан киностудияһы сайтында Башҡортостан халыҡтарының милли кейемдәренә арналған документаль фильмдар күрһәтелә. Мәктәптәрҙә Мин милли кейемдә уҡыйым акцияһы, милли кейемдәр, биҙәктәр, милли кейем тураһында әҙәбиәт күргәҙмәләре, тематик дәрестәр, синыф сәғәттәре үткәрелә. Байрам иртәгә лә дауам итә. Арт-квадратта Милли кейем әкиәттә тамашаһы була. Кейемдәр парады, фотосессия, ҡурайсы Земфира Рәшитованың сығышы, Байрам бейеү коллективы ҡатнашлығында концерт – һәммәһе үҙ тамашасыһын көтә. Спорт һөйөүселәр өсөн 1574 метрға йүгереү ойошторола. Бөгөн көн йылы була, синоптиктар 15-20 градус вәғәҙә итә, урыны-урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы мөмкин, тигәндәр. Әле, иртәнге яҡта, көслө булмаһа ла һалҡынса еле бар. Милли Кейем 2025   Национальный Костюм 2025","Байрамға ашығығыҙ, дуҫтар!","['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'
 'Шоу-бизнес']",[1 1 0 0 0 1 0 1 1 0 1 0 1 1],8,Яңылыҡтар,1131,https://amanat.su/news/novosti/2025-04-18/bayram-a-ashy-y-y-du-tar-4203627,2025-04-18T10:29:00+00:00
"""Элек беҙҙең халыҡты һөргөнгә ебәрһәләр, бөгөнгө көндә Башҡортостандың йөҙ меңдән ашыу халҡы унда үҙе теләп китә. Үҙе теләп, тип әйтеү, бәлки, дөрөҫ тә түгелдер. Һыуыҡта, ҡырағай тәбиғәт шарттарында, ғаиләһенән ситтә йәшәргә кем теләһен инде! ? Нужа йөрөтә. Кемдер ипотека, кредит ҡоллоғонан тиҙерәк ҡотолорға теләй. Икенсеһе тиҙерәк донъя бөтәйткеһе китеп бара ла. бата. Сөнки әлегәсә: ""Етәрлек аҡса эшләнем. Башҡа бармайым"", - тигән кешене күргәнем юҡ. Донъяның тишек-тошоғо табылып ҡына тора. Нәфсе тигәнең дә үгеҙ күтәнендәй. Фатирын-өйөн ҙурайтҡыһы, еллерәк машина алғыһы килә. Ун биш йылға яҡын мин дә шулар араһында йөрөйөм. Замана декабристкалары ла юҡ түгел. Вахтовиктарҙы юғарыға үрләтмәйҙәр. Түрә-хужа булыр өсөн шунда йәшәргә кәрәк. Йылдар буйы өйгә ҡайтмай йәшәү ҙә мөмкин түгел. Ҡатыны, балалары артынан эйәреп килә инде. Себер ул беҙҙеке. Эштә яңы килгән кешенән: ""Ҡайҙан? "" - тип һорамайбыҙ. ""Ҡайһы райондан килдең? "" - тибеҙ. Башҡортостаныбыҙҙа туған телебеҙҙә ауыҙ тултырып һөйләшергә тартынһыҡ та, унда рәхәтләнеп башҡортса аралашабыҙ. Ҡайһы саҡта беҙҙең янда, урман төпкөлөндә, айыу-төлкө, ҡош-ҡорт беҙҙең һөйләшеүҙе тыңлап башҡорт теленә төшөнә башлайҙарҙыр кеүек. Үҙебеҙҙекеләр аңламаһа ла. "" - ти ун биш йылға яҡын вахтала йөрөгән Салауат Урманшин.",Вахтовиктарҙы юғарыға үрләтмәйҙәр,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Йәмғиәт,1271,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2025-04-27/vahtoviktar-y-yu-ary-a-rl-tm-y-r-4215321,2025-04-27T20:47:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырХәзерге вакытта хөкүмәттә туучыларның гомуми коэффициентын исәпләү методикасы әзерлиләр, диелә. Шул ук вакытта губернаторлар кирәкле саннарга ничек ирешергә тиеш икәне әйтелми. Киләсе елдан Русия президенты хакимияте губернаторларның эшчәнлек нәтиәләренә бәя биргәндә төбәктә туучылар санын да исәпкә алачак. Әгәр дә бу күрсәткечләр түбән булса, түрәләргә төрле чикләүләр яный, хәтта вазифаларыннан да ибәрергә мөмкиннәр, дип хәбәр итәхөкүмәттәге чыганагына сылтама белән ""Вёрстка"". Басманың Путинхакимиятендәге чыганагы Русия президенты өчен туучылар күрсәткече бик мөһим дип белдергән. ""Гаилә күп балалы, ә әти кеше сугышчы булырга тиеш. Төбәкләргә ярдәм чаралары да шуңа карап бүленәчәк"", дигән ул. Хәзерге вакытта хөкүмәттә туучыларның гомуми коэффициентын ( бала табарга сәләтле яшьтәге бер хатын-кызга туры килә торган балалар саны) исәпләү методикасы әзерлиләр, дип сөйләгән чыганак. Бу коэффициент исә төбәк башлыкларының нәтиәлелеге күрсәткечләренә () бәя биргәндә исәпкә алыначак. Губернаторлар кирәкле саннарга ничек ирешергә тиеш икәне әйтелми. Русиядә уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Медиа: төбәктә туучылар саны аз булган Русия губернаторларын эшләреннән ибәрәчәкләр,['Йәмғиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1125,https://www.azatliq.org/a/media-rusiyada-gubernatorlarni-tobakta-tuuchilar-sani-az-bulsa-eshlarennan-jibarachaklar/33217493.html,2024-11-27T11:10:29+03:00
"Төркия журналистлары Шыгырдан турында фильм төшерә, 2011 елфикерләрБезнең заманда милли телләр статусы турында сүз күтәргәндә күбрәк республика дәрәәсендә сөйлиләр. Аерым татар телен генә алсак, ул әлбәттә Татарстан һәм Башкортстанга кагыла. Ә шул ук вакытта, тарихка карасак, милли мәсьәләләрне төбәк кенә түгел, ирле дәрәәдә дә чишәргә тырышканнар.1930 елда Совет берлегендә волостьлар урынына районнар барлыкка килә. Шул ук вакытта үз милли республикаларыннан, автономияләрдән читтә булса да, муниципалитет чикләрендә аерым милләт вәкилләре компактлы яшәгән урыннарында милли районнар булдырыла. МИЛЛИ РАЙОНДА МИЛЛИ ТЕЛМилли районнар үз территориясендә шул ук исемдәге халыкның телен рәсми тел буларак кертә. Һәм әлеге тел дәүләт органнарында рәсми эш башкаруда кулланыла. Бу телдә ирле хакимият тарафыннан оештырыла торган барлык массакүләм чаралар үткәрелә. Мәгариф системы шул ук телдә төзелә. Шул ук вакытта 1920 нче елларда күп кенә төбәкләрдә ирле халыкның телен һәм милләтен билгеләр өчен тел экспедицияләре оештырыла. Милли районнарны төзү һәм бигрәк тә теге яки бу телдә укыту турында карар кабул итү әлеге комиссияләрнең нәтиәләренә нигезләнә. Милли районнар һәм авыл советлары төзү турындагы карар төбәк хакимиятләре тарафыннан кабул ителә. елларда милли районнар һәм авыл советлары төзү практикасы ""коренизация"" сәясәте белән бәйле рәвештә киң таралган була, әлеге территориаль берәмлекләр рәсми рәвештә административ-территориаль бүленеш иерархиясенә керә. Милли статус алу өчен район халкы саны билгеле бер критерийларга авап бирергә тиеш була. Мәсәлән, елларда Украина ССРда милли районда кимендә 10 мең кеше, ә милли авыл советында кимендә 500 кеше булырга тиешлеге әйтелгән. Шул ук вакытта милли район эчендә башка милләтнең авыл советлары эшләве дә мөмкин булган (мәсәлән, татар милли районы эчендә башкорт, урыс яки чуваш авыл советлары булырга мөмкин). РСФСР территориясендә 1933 елның 1 декабренә 117 милли район һәм 3 меңнән артык авыл советы була. Милли районнарның төгәл исемлеге ""Совет берлегенең административ-территориаль бүленеше"" дигән 1934 елда чыкканкитаптабастырылган. ""МАКСАТКА ЯРАШЛЫ ТҮГЕЛ""1937 елның 17 декабрендә ВКП(б) Үзәк комитеты политбюросы ""милли районнарны һәм авыл советларын бетерү турында"" карар чыгара. Анда милли районнар һәм авыл советлары ""аларның милли составы белән акланмый"", моннан тыш, махсус тикшерү ""бу районнарның күбесенең халык дошманнары тарафыннан корткыч максатларда булдырылуын"" ачыклады диелә. Шуннан чыгып ВКП(б) Үзәк комитеты ""махсус милли районнарны да, авыл советларын да алга таба максатка ярашлы түгел"" дип таный. Украина, Казакъстан үзәк комитеты, Ерак Көнчыгыш, Алтай һәм Краснодар крайкомнары, Кырым, Оренбур, Ленинград, Архангельски өлкә комитетлары үз территорияләрендә урнашкан милли районнар һәм авыл советларын 1938 елның 1 гыйнварына гадәти районнар һәм авыл советлары итеп үзгәртеп кору юлы белән бетерү турында тәкъдимнәр тапшыра. Шулай итеп барлык милли районнар һәм милли авыл советлары гадәти районнар һәм авыл советлары итеп үзгәртелә. ТАТАР РАЙОННАРЫСорау туа — ә татар районнары күпме булган һәм алар кайларда урнашкан. Бу районнар билгеле һәм хәзерге көндә дә анда татарлар компакт рәвештә яши. Бу Чуашстанда урнашкан Шыгырдан районы, Омски өлкәсендәге Усть-Ишим районы, Нижгар өлкәсендәге Кызыл Октябрь районы, Мордовиядәге Ләмбрә районы, Ульян өлкәсендәге Иске Кулатка районы, Мари республикасындагы Бәрәңге районы, Самар өлкәсендәге Камышлы районы. Иң күп татар районнары Башкортстанда була. Бу, мәсәлән, Аургазы, Бакалы, Балтач, Бүздәк, Стерлебаш, Туймазы, Кырмыскалы, Кыргыз-Миякә, Кушнарен (ул вакытта Топорнин районы дип аталган), Учалы, Чакмагыш һәм Чишмә районнары. ""Татар районнары"" атамасы 1930 нчы елларда ""Кызыл Башкирия"" исемле рәсми гәзит битләрендә дә актив рәвештә кулланыла. Бу 1930 нчы елларда әлеге районнарда татарның шактый булуы һәм аларның үз мәнфәгатьләрен якларга сәләтле булуын күрсәтә. Башкортстан эчендә татар районнарының күп булуы бик гади аңлатыла – әле 1920 елда ук бу районнарның күбесе Тататарстанга кушылырга тиеш булган була. Ләкин 1922 елда аларны хокукларны, кануннарны бозып Башкортстанга кушалар. Бу районнарга ""татар милли"" статусны бирү – шул канунсызлыкны ничектер киметер өчен эшләнә дә. Бу татар районнарын яңадан кайтару идеясе дә юкка чыкмый. Мәсәлән, 1990 елның 8 сентябрендә Башкортстанның Дәүләт суверенитеты турында декларация проектын әзерләгәндә, Башкортстан Татар итимагый үзәгенең киңәйтелгән пленумы була, анда төп мәсьәлә булып республика статусын үзгәртү мәсьәләсе тора. Резолюциядә башкорт, рус татар телләренә дәүләт теле статусын бирү таләбе куела. Моннан тыш халыкларның милли авыл советларын төзү, шулай ук хакимият органнарында аларны пропорциональ вәкиллек итү мәсьәләсе күтәрелә. Милли районнарны яңадан торгызу мәсьәләсе әле дә актуаль булып кала. Хәзергә Русиядә 12 төбәктә милли районнар бар. Ләкин 1930 нчы еллар белән чагыштырганда, аларның саны шактый азрак һәм хокукый статуслары да ачык билгеләнмәгән. Һәм алар арасында бер татар районы да юк. Ә татарлар бит Евразияда иң нык сибелеп яшәгән халыкларның берсе, шуңа күрә, татар милли районнарын аякка бастыру мәсьәләсе актуальлеген югатлтмый. Һәрхәлдә, 1930 нчы еллардагы татар милли районнары территориясендә әлеге көндә дә татарлар яши. Илнар Гарифуллинтарихчы, сәясәт белгече""Комментар"" бүлегендәге язмалар авторның шәхси карашларын чагылдыра. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Татар милли районнары. Тарихи экскурс,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0],3,Комментарийҙар,5460,https://www.azatliq.org/a/32298253.html,2023-03-03T21:00:40+00:00
"Рәсәй президенты Владимир Путин Филиппинда биология буйынса 36-сы халыҡ-ара олимпиадала призлы урындар яулаған Рәсәй уҡыусыларының йыйылма командаһын ҡотланы. Телеграмма тексы Кремль сайтында баҫылған. ""Ҡәҙерле Захар Владимирович, Алихан Сансызбай Улы, Вера Михайловна Һәм Макар Андреевич! Һеҙҙе 36-сы халыҡ — ара биология олимпиадаһында яҡшы сығыш яһауығыҙ менән ҡотлайым», - тиелә хәбәрҙә. Олимпиадала ҡатнашыусылар донъяның 77 иленән көслө дәғүәселәре менән көрәштә лайыҡлы һөҙөмтәләр күрһәтте, тип билдәләне дәүләт башлығы. Путин уҡыусыларҙың Рәсәй мәғарифының юғары потенциалын раҫлауын һыҙыҡ өҫтөнә алды һәм уларҙың уҡытыусыларына рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. Рәсәй өлкән класс уҡыусылары Филиппинда 36-сы халыҡ-ара биология олимпиадаһында ике алтын, бер көмөш һәм бер бронза миҙал яулай. Мәскәү мэры Сергей Собянин 26 июлдә Баш ҡала уҡыусыларының Филиппинда биология буйынса халыҡ-ара олимпиадала алтын, көмөш һәм бронза миҙал яулауҙары тураһында хәбәр итә. Уның һүҙҙәренсә, 57 — се мәктәптән Вера Красноперова-алтын, класташы Захар Дегтеренко көмөш, ә педагогик оҫталыҡ Үҙәге мәктәбенән Алихан Жангазиев бронза призер булды. Ҡотлайбыҙ! Фото һәм материал ""Известия"" гәзите сайтынан.",В. Путин уҡыусыларҙы 36-сы Халыҡ-ара олимпиадала еңеүҙәре менән ҡотланы,['Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 1 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0],5,Аңлатма,1185,https://bashkizi.ru/news/explain_bash/2025-07-29/v-putin-u-yusylar-y-36-sy-haly-ara-olimpiadala-e-e-re-men-n-otlany-4330770,2025-07-29T12:48:00+00:00
"Таҙартылған борсаҡты ҡайнар һыуға һалып, 3-5 минут ҡайнатырға. Банкаларға һөҙөп тултырырға, Өҫтөнә ҡайнар маринад ҡойоп, банкаларҙы һыу эсендә 8-10 минут ҡайнатып алырға. Маринад әҙерләү: 1 литр һыуға 1 аш ҡашығы тоҙ, 2 аш ҡашығы шәкәр ҡомо, 2 аш ҡашығы һеркә. 1 лит һыуға яһалған маринад 600 миллиитрлы 4 банкаға етә. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",Баҡсағыҙҙа борсаҡ үҫәме?,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],3,Аш-һыу,991,https://henek.info/articles/-+-+-+/2025-07-28/ba-sa-y-a-borsa-me-4329346,2025-07-28T13:55:00+00:00
"Сайт күренешефикерләрТатарстанның Галиман Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият, сәнгать интитуты ""Татарның визуаль мирасы"" дип аталган яңаинтерактив проектчыгарган. Анда татарга кагылышлы тарихи фотосурәтләр тупланган. Проектта урнаштырылган беренче фотолар 1860 нчы елларда төшерелгән. Анда, мисал өчен, Шиһабетдин Мәраниһәм Минзәлә өязендәге мөгаллим фотосы урнаштырылган. Фотолар төрле елларга, чорларга бүленгән. Фотоларны аерым шәхесләргә карап та эзләп була. Проектта татар шәхесләре портрет фотолары, гаилә фотосурәтләре, төрле истәлекле урыннар сурәтләре тәкъдим ителгән. Аерым бүлектә фотоларны төшерү урыннарын күрсәткән харита да ясалды. Идел-Урал төбәгеннән тыш фотолар географиясе Төркия, Франция, Алмания, Италия, Польша һәм башка илләрне дә тәшкил итә. Фотолар тупланмасында язучы Гаяз Исхакыйның киң әмәгатьчелеккә билгеле булмаган фоторәсемнәрен күреп була. Аның Төркиядәге мөһаирлек чорында хастаханәдә авырып ятканда төшерелгән фотолар бар, шулай ук аның диңгез буенда ял иткән вакытын истәлек итеп калган рәсемнәрне карап була. Әлегә проектка 1980 нче елларга кадәр фотолар тупланган. Алга таба фотолар туплау эше дәвам итәчәк. Проектка уникаль фотолары булган һәр кеше рәсемен тәкъдим итә алачак. Моның өчен сайтта фотосурәт өстәү төймәсе эшләнгән. Сайт урысча һәм татарча эшли. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",ТӘҺСИ татар тарихына бәйле фотосурәтләр проектын чыгарган,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,1394,https://www.azatliq.org/a/33056283.html,2024-07-30T10:21:16+00:00
"80-летие Великой Победы Моей бабушке Мухамедьяновой Сатире Хайретдиновне посвящается… Действующие лица: Сашка – молодой человек, окончивший школу Татьяна – девушка Саши, одноклассница Бабушка Таня  – в возрасте 50 – 55 лет Внучка Маша  – девочка 10 – 12 лет Вера – медсестра Молодежь: парни и девушки по 3 – 4 человека (эти же девушки и парни медсестры, солдаты) Сцена Первомай 1970 года, на экране демонстрация парада. Звучит музыка. Гуляют люди. Идет бабушка Таня с внучкой Машей, у Маши красный флажок в руках. На сцене скамейка. Проходят люди с транспарантами, флажками. Маша. Баба Таня, я так рада, что ты приехала. Я так соскучилась! (Обнимает бабушку. Проходят к скамейке, садятся. ) Бабушка. Да, Машенька, я тоже очень соскучилась! Как ты выросла, красавица! Маша (радостно, быстро, взахлеб). Бабушка, я так хорошо училась, ни одной тройки нет, еще макулатуру сдавала. Наш класс больше всех сдал! А ещё я в хоре пою, и по физкультуре лучше мальчишек бегаю! Говорят, что меня в пионеры принимать будут! Бабушка (с улыбкой, притворно сурово). Ой, егоза, смотри, не хвались! Пионером чтобы быть, надо много хороших дел сделать, это и ответственность большая, не только хорошие оценки должны быть у тебя! Маша. Ну что ты, бабушка, честное слово, я не подведу, я обязательно буду стараться, и меня примут в пионеры! Я так хочу идти с красным галстуком на груди, как этот флажок, и чтобы все на меня смотрели! (Вскакивает со скамейки, прикрепляет флажок на грудь и гордо шагает. ) Смотри! Как я умею ходить, как пионеры! (Идет строевым шагом, барабанит и говорит: тра-та-та та, тра-тата-та! ) Бабушка (со смехом). Ох, действительно, пионерка – егоза! (Маша подбегает к бабушке, присаживается. ) Маша (умоляюще). Бабушка, а помнишь, ты мне говорила, что, если я хорошо буду учиться, ты меня возьмешь на лето к себе и покажешь мне море! Бабушка, ты ведь покажешь мне море, я там никогда не была. А родителям все некогда, они работают! Бабушка, я хорошо училась, покажи мне море! Бабушка (обнимает Машу и серьезным грустным голосом). Конечно, покажу, раз обещала, лишь бы войны не было, внученька! Маша (нетерпеливо, с обидой в голосе). Ну ты что, бабушка, почему ты всегда говоришь: «Лишь бы войны не было, лишь бы войны не было! » Ну, какая война? ! Ты просто не хочешь показать мне море? ! А я ведь уже большая, и старалась, училась хорошо! (Вскакивает со скамейки, говорит с обидой в голосе, топает ногой. ) Бабушка! Скажи честно, ты не хочешь взять меня с собой и показать мне море? Бабушка (встает, подходит к Маше, обнимает, говорит с грустью, с сожалением). Эх, воробушек мой, обязательно покажу море, лишь бы войны не было! Я ведь тоже когда-то очень хотела увидеть море! Садись, егоза, послушай! (Отходят в сторону кулис, гаснет свет. ) Сцена Звучит музыка 40-х годов прошлого столетия, на экране вечернее время, вид старой деревенской школы. На сцену выбегает группа молодежи в школьной форме, все смеются, веселятся. Один парень кричит, Ура-а-а-а, товарищи выпускники, да здравствует взрослая жизнь! Все дружно хором твердят Ура-а-а-а-а и выбегают. От них отделяются парень с девушкой, смеются, подходят к скамейке. Таня (садится на скамейку). Ох, и шальные вы, ребята, вот куда они все побежали? Сашка. Ну ты же слышала, купаться! Побежали с ними! Таня. Ну какое купание, на улице темнеет, прохладно, вот вдруг заболеют! Сашка (снимает пиджак, заботливо накидывает на плечи Тане, присаживается рядом). Замерзла? Эх, Танюшка-воробушек, ну нет в тебе никакой романтики! Таня: (с возмущением в голосе, отталкивает Сашку). Это почему? Купаться ночью, это для тебя романтика? Я думаю, что это просто ребячество, а мы уже взрослые, аттестаты сегодня получили, надо серьезней быть, мне еще поступать надо, не хочу заболеть! Тоже мне романтик! Сашка (со смехом). Эко, насупилась, чисто воробушек! Ну не злись! Конечно, романтик! Вот ты, Танюшка, на море же не была? Таня. Ну не была, я нигде не была, а море для меня – озеро за деревней, где помнишь, мы с тобой на лодке отцовской катались, когда рыбу ловили! (Смеется. ) Сашка. Вот поедем мы в Ленинград, поступлю в мореходку учиться, стану капитаном дальнего плавания, поженимся и увезу я тебя к морю! Выйдешь за меня замуж, Танюшка? Таня (смеется). Сашка-моряк с печки бряк! Ох, рассмешил! Какой Ленинград, меня мамка с батей никуда не пустят! И вообще, я в соседний город поеду, там тетка Варя живет, буду поступать в медицинский, а как поступлю, буду учиться и у тетки жить! А пока ты учиться в Ленинграде будешь, встретишь там себе кралю городскую и женишься, а может и я замуж выйду! (Говорит с грустью в голосе. ) И никакого моря не увижу, так здесь в деревне фельдшером работать буду… Сашка (возмущенно). Да ты что такое говоришь! Ни на ком я не женюсь и тебя никому не отдам! А батьку твоего я сам уговорю в Ленинград отпустить тебя со мной! Вот смотри, что я тебе покажу! (Достает из кармана кусочек янтаря дает Тане. ) Таня. Что это? Какой странный камушек, легкий и теплый! Сашка. Это янтарь натуральный, мне дядька привез с моря Балтийского! Таня. А я думала, что янтарь прозрачный и с мухами, как у нашей классной руководительницы в кольце! (Смеется. ) Сашка. Да нет, это необработанный янтарь, из самого моря, как живой. Это тебе подарок от меня, чтобы помнила и ждала меня! Таня. А ты мне покажешь море, где янтарь собирают? Сашка. Эх, Танюшка, я обязательно покажу тебе море! (Вскакивает на скамейку, подтягивает на неё Таню, обхватывает ее сзади, расправляет её и свои руки, кричит. ) Танюшка, я обязательно покажу тебе море, и Балтийское, и Черное, и Азовское, я покажу тебе все моря Советского союза, потому что я тебя люблю! ( Таня смеется. Они соскакивают со скамейки и убегают. ) Гаснет свет, на экране идет заставка, где люди собрались вокруг радио на столбе, звучит голос Левитана, объявление войны.  Звучит звук летящих самолетов, песня «Священная война». Сцена Ш На сцене госпиталь, койки, где лежат раненые, ходят медсестры. Выходит Таня в белом халате, шапочке, в руках списки раненых. Вера (громко). Татьяна Михайловна, раненых привезли! Таня. Вера, готовьте операционную, сейчас доктор подойдет. Анна, пройдемте, будем проводить осмотр поступивших! К Тане подходит медсестра, они вместе идут осматривать раненых. Возле одного бойца Таня останавливается, роняет списки, падает на колени перед кушеткой. Таня. Сашка, Сашка, открой глаза, это я Таня! Сашка (тихим, слабым голосом с трудом ). Танюшка, воробушек, вот и свиделись! Таня. Сашка, Сашенька, родненький, держись, я прошу, сейчас тебя на операцию отправят, только не умирай, Сашенька! Помни, ты же мне море обещал показать, Сашенька! Смотри! (Суетясь ищет в кармане, достает янтарь, показывает. ) Смотри, Сашка, я берегу янтарь, ты мне обещал, что женишься и покажешь море, Сашка, держись, прошу! (Кричит отчаянно. ) Сашка, слышишь, не умирай, я хочу увидеть море, а ты обещал! (Плачет, падает ему на грудь. ) Подбегают парни, медсестры, отводят Таню. Сашу уносят на носилках. Гаснет свет. Сцена Бабушка с Машей сидят на скамейке, вытирают слезы. Маша (со слезами). Бабушка, милая, а Сашка показал тебе море? На экране идет заставка Бессмертного полка (фото молодых солдат и девушек) звучит метроном, выходят держась за руки Сашка и Таня (Таня в школьной форме, Сашка в костюме). Таня. Вспомним, всех поименно. Сашка. Горем вспомним своим. Таня. Это нужно не мертвым! Сашка. Это нужно живым! На сцену выходят все участники и исполняют первый куплет и припев песни «Бухенвальдский набат» (сл. А. Соболева; муз. В. Мурадели).  В конце все берутся за руки, поклон.",«Покажи мне море…»,['Дин' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,7503,https://uchbash.com/news/novosti/2025-06-19/pokazhi-mne-more-4281754,2025-06-19T11:20:00+00:00
"Йәсминә иртәнге сәйен яһаны ла тәҙрәнән урамға күҙ һалды. Кеше артыҡ күренмәй бөгөн. Төнө буйы яуған ямғыры ла туҡтамай, исмаһам. Ярай әле, эшкә бараһы түгел, – тип уйлап алды. Тик тыуған көнгә саҡырылғайны бит әле. Тик бына бер ҡайҙа ла йөрөгөһө килмәй, кеше араһына сығырға яратмай ул. Сирләйем, тип әйтермен инде, – тип ҡарар итте лә өй мәшәҡәттәренә тотондо Йәсминә.","""Мөхәббәтемдер, бәлки. """,['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Әкәмәт,370,https://shonkar.com/news/k-l-m-st-r/2025-03-24/m-h-bb-temder-b-lki-4170035,2025-03-24T15:34:32+00:00
"1. Иҫке Ҡобау ауылында 1940 йылдың 10 ноябрендә тыуған башҡорт милләтле Данис. 2. Әсәһе Саимә Абдулла ҡыҙы менән бәләкәйҙән мәктәпкә йөрөй, иртә уҡырға, яҙырға өйрәнә. 3. Насар кейемле бәләкәс малайҙы РОНО етәксеһе күреп, уға йылы кейемдәр бүләк итә. 4. Танкист булып 3 йыл Белоруссияла хеҙмәт итә, хәрби юлды һайларға мөмкин була, әммә уны туған яғы тарта. 5. Ялға ҡайтарылған һалдат йәйге имтихандар тапшырып, БДУның тарих-филология факультетына уҡырға инә. 6. Өфөлә китап нәшриәтендә эш башлай. 7. Жәлил Кейекбаев юлламаһы менән Стәрлетамаҡ педвузына эшкә килә. 8. 41 йыл ғүмере башҡорт телен үҫтереүгә, өйрәнеүгә, уҡытыуға арнай. 9. Марат Вәли улы хөрмәтенә икенсе улына Марат тип исем ҡуша, тарих фәндәре кандидаты Марат Данисович Тикеев. 10. Ҡатыны Сәриә Йәлил ҡыҙы менән иңгә-иң терәшеп, татыу ғүмер итә, 2008 йылдың 9 сентябре уны мәңгелеккә алып китте. 11. 9 аспиранттың кандидатлыҡ диссертацияһы етәксеһе. 12. 10 монография, дәреслектәр авторы. 13. 1999 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.","Ғүмерен башҡорт телен үҫтереүгә, өйрәнеүгә арнай",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 0],3,Телебеҙҙә – көнөбөҙ,1000,https://shonkar.com/news/telebe-k-n-b-/2025-11-11/meren-bash-ort-telen-tere-g-yr-ne-g-arnay-4462246,2025-11-11T19:59:00+00:00
"Слёт объединит участников из 89 субъектов Российской Федерации. В нём примут участие молодые люди в возрасте от 14 до 17 лет и наставники проекта, начиная с 18 лет. Участники смогут совместно с ведущими экспертами в сфере патриотического воспитания изучить особенности каждого направления работы проекта и участвовать в фокус-группах. Главным результатом работы станет план деятельности проекта на 2026 год. Главной целью Слёта является организация мероприятий, направленных на сохранение исторической памяти, приуроченных к 80-й годовщине Победы в Великой Отечественной войне. Для участников Слёта подготовлена насыщенная программа, включающая мастер-классы, творческие встречи, диалоги с Героями России, панельные дискуссии и интерактивные элементы. Участники смогут принимать участие в практической деятельности по различным направлениям. В 2024 году на Всероссийском слёте, который прошёл в Москве, Республику Башкортостан представили Хранители Истории из Туймазинского района. «Этот проект - уникальная возможность внести свой вклад в сохранение и популяризацию исторического наследия. Он объединяет людей, которые понимают ценность прошлого и стремятся передать эти знания будущим поколениям. Участвуя в проекте, мы прикасаемся к истории своими руками: работаем с архивными документами, участвуем в раскопках, изучаем музейные экспонаты. Вносим вклад в сохранение исторической памяти: рассказываем о героях прошлого, помогаем сохранить исторические памятники», – поделилась впечатлениями Диана Насибуллина, участник Всероссийского слёта Хранителей Истории, наставник первичного отделения МАОУ СОШ 6 г. Туймазы. В рамках Слёта  пройдёт Всероссийский конкурс проектов архитектурных форм «Архитектура памяти». Целью конкурса является патриотическое воспитание детей и молодежи посредством создания проектов, визуализирующих образы исторической памяти. Участниками Конкурса могут стать граждане Российской Федерации в возрасте от 14 до 17 лет, представляющие три категории: обучающиеся общеобразовательных организаций, обучающиеся профессиональных образовательных организаций и участники дополнительных образовательных программ. «Такие события способны не только объединять активистов из разных уголков страны, но и вдохновлять молодых людей, расширяя их горизонты и возможности. Вместе мы формируем будущее, где молодёжь не только осознает важность сохранения истории, но и становится активными созидателями завтрашнего дня», – отметил председатель Совета регионального отделения Движения Первых Республики Башкортостан Ранис Хасанов. По итогам конкурсного отбора финалисты в количестве 20 человек представят свои проекты на международном уровне. Работы победителей будут использоваться для возведения арт-объекта по их эскизам на территории одного из субъектов России. На торжественном закрытии Слёта будут подведены итоги всех мероприятий проекта, включая Всероссийский проект «Трудовая доблесть. Лица Победы», экскурсионные маршруты «По следам истории», Всероссийский конкурс проектов архитектурных форм «Архитектура памяти», а также инициативы проекта на 2026 год. СПРАВОЧНО: Российское движение детей и молодежи образовано по распоряжению Президента России Владимира Путина, его учредительное собрание состоялось года. Свое название Движение Первых получило по итогам голосования на съезде Российского движения детей и молодежи в Москве, который проходил с 18 по 20 декабря. Делегаты также утвердили 12 направлений работы и 11 общих ценностей, среди которых «Жизнь и достоинство», «Патриотизм», «Добро и справедливость», «Созидательный труд», «Крепкая семья» и другие. Среди основных миссий участников — «Быть с Россией», «Быть человеком», «Быть вместе», «Быть в Движении», «Быть первыми». Деятельность движения направлена на организацию досуга, создание возможностей для всестороннего развития и самореализации, а также профессиональную ориентацию детей. Вступить в движение можно с шести лет. Участниками могут быть несовершеннолетние, обучающиеся по программам начального общего, основного общего, среднего профессионального и высшего образования. Движение Первых Движение Первых РБ Фото предоставлено пресс-службой РО «Движение Первых» РБСлёт объединит участников из 89 субъектов Российской Федерации. В нём примут участие молодые люди в возрасте от 14 до 17 лет и наставники проекта, начиная с 18 лет. Участники смогут совместно с ведущими экспертами в сфере патриотического воспитания изучить особенности каждого направления работы проекта и участвовать в фокус-группах. Главным результатом работы станет план деятельности проекта на 2026 год. Главной целью Слёта является организация мероприятий, направленных на сохранение исторической памяти, приуроченных к 80-й годовщине Победы в Великой Отечественной войне. Для участников Слёта подготовлена насыщенная программа, включающая мастер-классы, творческие встречи, диалоги с Героями России, панельные дискуссии и интерактивные элементы. Участники смогут принимать участие в практической деятельности по различным направлениям. В 2024 году на Всероссийском слёте, который прошёл в Москве, Республику Башкортостан представили Хранители Истории из Туймазинского района. «Этот проект - уникальная возможность внести свой вклад в сохранение и популяризацию исторического наследия. Он объединяет людей, которые понимают ценность прошлого и стремятся передать эти знания будущим поколениям. Участвуя в проекте, мы прикасаемся к истории своими руками: работаем с архивными документами, участвуем в раскопках, изучаем музейные экспонаты. Вносим вклад в сохранение исторической памяти: рассказываем о героях прошлого, помогаем сохранить исторические памятники», – поделилась впечатлениями Диана Насибуллина, участник Всероссийского слёта Хранителей Истории, наставник первичного отделения МАОУ СОШ 6 г. Туймазы. В рамках Слёта  пройдёт Всероссийский конкурс проектов архитектурных форм «Архитектура памяти». Целью конкурса является патриотическое воспитание детей и молодежи посредством создания проектов, визуализирующих образы исторической памяти. Участниками Конкурса могут стать граждане Российской Федерации в возрасте от 14 до 17 лет, представляющие три категории: обучающиеся общеобразовательных организаций, обучающиеся профессиональных образовательных организаций и участники дополнительных образовательных программ. «Такие события способны не только объединять активистов из разных уголков страны, но и вдохновлять молодых людей, расширяя их горизонты и возможности. Вместе мы формируем будущее, где молодёжь не только осознает важность сохранения истории, но и становится активными созидателями завтрашнего дня», – отметил председатель Совета регионального отделения Движения Первых Республики Башкортостан Ранис Хасанов. По итогам конкурсного отбора финалисты в количестве 20 человек представят свои проекты на международном уровне. Работы победителей будут использоваться для возведения арт-объекта по их эскизам на территории одного из субъектов России. На торжественном закрытии Слёта будут подведены итоги всех мероприятий проекта, включая Всероссийский проект «Трудовая доблесть. Лица Победы», экскурсионные маршруты «По следам истории», Всероссийский конкурс проектов архитектурных форм «Архитектура памяти», а также инициативы проекта на 2026 год. СПРАВОЧНО: Российское движение детей и молодежи образовано по распоряжению Президента России Владимира Путина, его учредительное собрание состоялось года. Свое название Движение Первых получило по итогам голосования на съезде Российского движения детей и молодежи в Москве, который проходил с 18 по 20 декабря. Делегаты также утвердили 12 направлений работы и 11 общих ценностей, среди которых «Жизнь и достоинство», «Патриотизм», «Добро и справедливость», «Созидательный труд», «Крепкая семья» и другие. Среди основных миссий участников — «Быть с Россией», «Быть человеком», «Быть вместе», «Быть в Движении», «Быть первыми». Деятельность движения направлена на организацию досуга, создание возможностей для всестороннего развития и самореализации, а также профессиональную ориентацию детей. Вступить в движение можно с шести лет. Участниками могут быть несовершеннолетние, обучающиеся по программам начального общего, основного общего, среднего профессионального и высшего образования. Движение Первых Движение Первых РБ Фото предоставлено пресс-службой РО «Движение Первых» РБ",В Башкортостане пройдет Всероссийский слёт Хранителей истории,['Дин' 'Донъя' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1],5,Йәмғиәт,8300,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-10-30/v-bashkortostane-proydet-iii-vserossiyskiy-slyot-hraniteley-istorii-4447496,2025-10-30T12:30:00+00:00
"Минең әсәйемдең исеме Рима. Ул беренсе балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Ул бик тырыш, үҙенең эшенә талапсан. Өйҙә лә әсәйем бик уңған хужабикә. Ул бик күп эшләй. Беҙгә тәмле аштар бешерә, өйөбөҙҙө бөхтә тота. Кешеләргә бик ярҙамсыл. Мин әсәйем менән ғорурланам, уға оҡшарға тырышам. Нагаева Розалина, Ауырғазы районы Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 2-се класс уҡыусыһы Минең Әсәйем Аманат 2024",Минең ҡәҙерлем,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 0 0 0],4,Яңылыҡтар,424,https://amanat.su/news/novosti/2024-11-24/mine-erlem-4021915,2024-11-24T20:01:00+00:00
"Тегеләргә үлтереп бер ҡараным да, нисек итеп әйтәйем икән, задым менән боролдом теге хәстрүштәргә. Был яғымда ла ике ир. – Не знаешь, Чечняла война ҡасан бөтөр икән? – ти береһе. – Когда Кавказ тауын ер менән сравнять итәләр, шунда туҡтай, – ти икенсеһе. Тапҡандар һөйләшер һүҙ – политика. Быларға ла задым менән боролдом. Был яғымда ике ҡарсыҡ. Үҙҙәре һағыҙ сәйнәй. – Слыхать иттеңме әле, – ти йәшерәге. – Был неделяла продукттарға хаҡтар тағы ла подниматься иткән. – Маслоға ламы? – Маслоға ла, колбасаға ла, мясоға ла подниматься иткән. – Ә жвачкаға? – Юҡ, жвачкаға подниматься итмәгән. – Иншалла. Ас ҡалмайбыҙ икән, былай булғас, – тип шатлана ҡарсыҡ. – Есть что жевать. Пенсиям уға ғына хватит. Әҙәм рәтһеҙ разговорҙары менән тамам асыуға тейҙеләр былар – ирҙәре лә, ҡарсыҡтары ла. – Мосолмандармы һеҙ, әллә урыҫтармы? – тип әйткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. – Мосолмандар, саф мосолмандар, башҡорттар, татарҙар. – Улайһа, родной языкта разговаривать итә алмайһығыҙмы ни, Алла бәндәләре? Ни бысағыма ике языкты бутапмы-бутайһығыҙ? Тыңлап барыу противно, – мин әйтәм. – Ана, Туҡай тел тураһында ниндәй шәп стих сочинять иткән. Көйләп-йырлап күрһәттем тегеләргә: И родной тел, и красивый тел, Папам, мамамдың теле, Донъяла күп чего узнала Шул родной тел арҡылы. Миңә башҡалар ҙа ҡушылды. Бөтә трамвай менән йырлайбыҙ. – Молодцы, – тим. – Родной телде боҙоу – грех. Правильномы? Пассажирҙарҙың бөтәһе лә мосолмандар икән, шаулаша башланылар: – Правильно әйтәһең. Үҙебеҙ белеү генә мало, уны внуктарға ла өйрәтергә кәрәк. Бая мине карманный вор тигән хәстрүштәр ҙә, политикаға тығылған ирҙәр ҙә родной телде яҡлап һүҙ һөйләй башланылар. Һөйләшеүҙе шоферҙың репродуктор аша белдергән объявлениеһы туҡтатты: – Центр остановкаһы. Проверкаға билеттарығыҙҙы приготовлять итегеҙ. Развернутый хәлдә. Мин төшөп ҡалаһы остановка ине был. Тәрбиәле кеше булараҡ, туҡталып, водителгә рәхмәтемде белдерҙем: – Прекрасно алып килдегеҙ. Спасибо-рәхмәт! Водитель дә культурный кеше икән, рәхмәтемде яуапһыҙ ҡалдырманы: – Ниңә туҡтап ҡалдың, корова? Пассажирҙарҙы задерживать итәһең, – тине лә подножканан тибеп төшөрҙө. Һөрлөгөп барып төшһәм дә, кәйефем күтәренке ине. Тороп өҫ-башымды ҡаҡтым да үҙ-үҙемә: – Ҡаланы урыҫ теле баҫҡан тиеүҙәре бер ҙә правильно түгел инде. Ана күпме кеше разговаривает родной телдә, – тип ҡуйҙым. – Үҙебеҙҙең ҡала теленә ни етә! .. 1997 йыл.",ҠАЛА ТЕЛЕ,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1 0 0],7,Ғәләмәт бит,2350,https://henek.info/articles/++-++/2025-07-29/ala-tele-4330502,2025-07-29T10:55:00+00:00
"Тим Уолз (сулда) һәм Джей Ди Вэнс (уңда)фикерләрДебатлар президент сайлавына кадәр 35 көн калган вакытта үтте. Күзәтүчеләр искәртүенчә, сайлауга кадәр бу соңгы зур вакыйга була ала, чөнки республикан фиркасеннән намзәт Дональд Трампдемократик фиркадән намзәт Камала Һаррисбелән икенче дебатка чыгудан баш тартты. Бер ярым сәгать дәвам иткән бәхәстә вице-президентлыкка намзәтләр төрле мәсьәләләр турында фикер алышты: Якын Көнчыгышта низаг, канунсыз миграция, глобаль ылыну, торак итмәве, коралга ия булу хокукы, инфляция, хатыннарның репродуктив хокуклары, АКШ демократиясе һәм башкалар. Ике намзәт тә сораштыруларга күрә аларга өстенлек бирә торган тезисларны кабатладылар. Джей Ди Вэнс илдәге проблемнар өчен аваплылыкны легаль булмаган мигрантларга аударды, һәм бу проблем өчен Камала Һаррисны гаепләде. Тим Уолз исә Дональд Трамп һәм республиканнарны хатын-кызларны абортка хокукларыннан мәхрүм итү өчен тәнкыйтьләде. Дебат тулысы белән диярлек илнең эчке проблемнарына багышланды. Русиянең Украинага каршы сугышы турында сораулар бирелмәде. Ике намзәттән дә Израилнең Иранга ихтимал һөүм итүе турында соралды, әмма алар икесе дә туры авап бирмәде. Медиа чараларында Республикан фиркасенең намзәте камералар алдында үзен ышанычлырак күрсәтүен язалар. мәкаләсендә Джей Ди Вэнс ""тыныч һәм дисциплиналы"" булуы әйтелә. Бу демократларга Трампның иңү ихтималы булуын хәтерләтә диелә. Гадәттә, вице-президент вазифасына намзәтләр дебаты президент сайлавы нәтиәләренә тәэсир итми дип санала. Аларның төп максаты – президентлыкка намзәткә зыян китермәү диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Нью-Йоркта АКШ вице-президент вазифасына намзәтләр дебаты узды,['Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1653,https://www.azatliq.org/a/33142955.html,2024-10-02T05:54:57+00:00
"Дин әһелләре, татар әмәгатьчелеге вәкилләре Иске татар зиратында. Дин әһелләре, татар әмәгатьчелеге, шәкертләр Иске татар зиратындаИльяс иһаншинЗиярәт кылуда катнашучылар","""Иске татар зиратына аерым игътибар кирәк""",['Дин' 'Татарстан'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],2,Татарстан,170,https://www.azatliq.org/a/24974922.html,2013-05-02T13:21:48+00:00
"черника - ҡара көртмәлебрусника - ҡыҙыл көртмәлебоярышник - дунала, энәлек, ҡамырлыҡголубика - күк көртмәлевиноград - виноград, йөҙөмземляника - ҡайын еләгеежевика - бөрлөгән, ҡара бөрлөгәнкостяника - ҡыҙыл бөрлөгәнкрыжовник - крыжовникоблепиха - һырғанаҡ, һарығат Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы",Еләктәрҙең башҡортса атамаһы,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 1 0],3,Беҙҙең архив,487,https://akbuzat-rb.ru/articles/archive/2021-08-10/el-kt-r-e-bash-ortsa-atama-y-2459372,2021-08-10T11:33:00+05:00
"Быелгы ыенында катнашучыларыенның ачылышы алдыннан Русия вице-премьеры һәм киләсе елда Болгар дәүләтендә ислам динен кабул итүгә 1100 ел тулу тантанасын оештыру комитеты итәкчесе Марат Хөснуллинтүрәләр һәм мөфтиләр белән бер очрашу уздырды. Рәсми. порталы хәбәренә караганда, очрашуда сүз күбесенчә Казанда әмигъ мәчетен төзү, Болгарга килү юлларын төзекләндерү, истәлекле датаны федераль дәрәәдә бәйрәм итү, бу темада конференцияләр оештыру турында барган. Түрәләр һәм мөфтиләр Болгар ислам академиясе мәйданында сөйләшкән арада Болгар ыенына килгәннәр казан асып аш куеп ибәрде, тарихи урыннарны барып күрде. ""Истәлек билгесе"" бинасы янында бәет һәм мөнәәтләр, вәгазьләр тыңлап хозурланып утыручылар да шактый иде. Рәсми ачылыш буласы урын һәм әмигъ мәчете нигезләре тирәсе гадәттәгечә тимер читәннәр белән әйләндереп алынды. Керүчеләр полиция тарафыннан тикшереп кертелде. 5""Изге Болгар ыены"" уздыәмигъ мәчете нигезе уртасындагы тарихи багана тирәли быел да әйләнеп теләк теләргә теләүчеләр күренде. Быел андыйларга аңлату эшләре алып барылды. ""Багана тирәли әйләнеп теләк телисез икән, бу гамәлегез Аллаһка ширык кылу саналачак, зинһар зур гөнаһ эшләмәгез, теләкләрегезне бары Аллаһтан гына сорагыз"" дип аңлатты Тимергали хәзрәт Юлдашев. Бер якта ризык сатучылар гөрләтеп сату итте. Күп кенә гаиләләр үзләре иргә әймәләр әеп саф һавада тамак ялгап алды. Икенче якта һәдия сатучылар сату итте. Милли орнаментлы яулыклар, бизәкле мендәрләр, курайлар, чигүле түбәтәйләр, Татарстан президентына ияреп башка түрәләр дә кия башлаган якасыз костюмнар сатучылар янында халык кайнап торды. Быелгы ыенда казылык сатучыларның күп булуы игътибарны әлеп итте. Изге Болгар ыенының рәсми ачылышы ""Истәлек билгесе"" бинасы янында көндезге 11 дә башланды. Башта ыелган халык каршына чыгып Татарстанның баш казыеәлил Фазлыеввәгазь сөйләде, дога кылдырды. Аннары тарихи Болгар ирлеген хәтерләткән ырлы-биюле театраль тамаша тәкъдим ителде. ""Тәүбә"" мәрасимендә катнашуыларУл арада Кече манара яныннан мөфти Тәлгать Тәетдиннең ""Тәүбә"" мәрасимендә катнашкан яшелле-каралы байраклар илфердәтеп, ак чалмалы, яшел чапанлы бер төркем кайтып төште. Алар тыныч кына сәхнәнең уң ягында рәсми ачылышны көтеп торды. Быел ""Тәүбә"" мәрасиме гадәттәгедән кыскарак булды. Быелгы чарада кунак буларак Русия президенты аппараты вәкилләре, Русия думасы депутатлары, Кырым һәм Русия мөфтиләре, Татарстан митрополиты катнашты. Ә менә соңгы елларда ""Изге Болгар ыенына"" һәрдаим катнашып килгән Төркиянең Казандагы баш консулы бу юлы ыенга чакырылмаган булып чыкты, ул күренмәде. Марат Хөснуллин чыгыш ясыйыенның рәсми ачылышын Татарстанның элекке төзелеш министры, хәзер Русия вице-премьеры булган Марат Хөснуллинбашлап ибәрде. Аның кәгазьгә карап укыган, минут ярым барган чыгышы тулысынча урысча яңгырады. Ул Татарстан итәкчелегенә ел саен бу чараны оештырып килгән өчен рәхмәт әйтте, Путинның милли традицияләрне саклауга игътибар итүе турында фикерләрен иткерде. Вице-премьер шулай ук Русия башлыгының Болгарда ислам динен кабул ителүнең 1100 еллык юбилеен оештыруны аңа тапшыруын кабат искә төшерде, оештыру эшләре турында киңәшмә үткәрүләре турында әйтте. Хөснуллинның мондый ыенда урысча чыгыш ясавы кайбер тамашачыларны аптырашта калдырды. ""Мәскәүгә киткәч татарчасын онытканмыни бу егет? "" дип пышылдашып алучылар булды. Рөстәм МиңнехановЧыгышын бисмилла әйтеп башлаган Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановфикерләрен башта татарча, аннан урысча иткерде. Миңнеханов Болгарда исламны кабул итүнең 1100 еллыгын билгеләү турында фәрман чыгарган өчен Русия президенты Путинга рәхмәт әйтте. Хөснуллинның бу юбилейны оештыруда баш булачагын халыкка кабат искәртте. ""Бу юбилей Татарстан, Болгар белән генә чикләнеп калмаячак, аны Русия күләмендә матур итеп, истә калырлык итеп үткәрергә тиешбез"", диде ул. Миңнеханов урысча чыгышында коронавирус турында да әйтеп үтте. ""Пандемия бераз тынычланса да, ул тиз генә бетмәячәк. Вакцина ясатуыгызны сорыйм. Башка юлларны эзләмәгез. Республика итәрлек вакцина белән тәэмин ителгән"", дип белдерде Татарстан президенты. Татарстан Дәүләт киңәшчесе Миңтимер Шәймиевсоңгы ун елда Болгарда башкарылган төзекләндерү эшләренә тукталды. ""Марат Хөснуллин, Рөстәм Миңнеханов әйткән сүзләр - Аллаһы Тәгаләнең ярдәме белән хыялыбызның тормышка ашуы. Минем сезгә һәм үзебезгә дә, халкыбызга да рәхмәт әйтәсем килә"", дип тәмамлады ул сүзен. Камил СәмигуллинТатарстан мөфтие Камил Сәмигуллинүз чыгышын кыска тотты. Төп фикерләрем өч өлештән тора, диде ул. ""Беренчесе — киләсе елда ислам кабул итүебезгә 1100 ел була. Моны үткәрү насыйп булсын иде. Аны үткәрү бик мөһим. 922 елда без Русиядә ислам динебезне кабул иттек. Ә христианлык Русиягә 66 елдан соң гына керә. Димәк, Русиядә вакыт ягыннан беренче дин — ислам дине. Шуның өчен бу дата безнең өчен бик мөһим. Икенчесе — Русиядәге анисәп. Бу сынауны барыбызга да уңышлы узарга насыйп булсын әмәгать. Барыбыз да үзен татар дип язсын. Милләтебездән ваз кичмик. Өченче фикерем — ул да булса туган телдә сөйләшү. Чөнки ул - Раббыбыз амәнәте. Раббыбыз Коръәндә ""Мин сезне төркем-төркем, халыкларга бүлеп бар иттем"", ди. Димәк, туган телебездә сөйләшү, аралашу, укыту - ул Раббыбыз амәнәте. Шуңа күрә аны сакларга кирәк, диде Камил Сәмигуллин. Тәлгать ТаетдинРусия үзәк диния нәзарәте рәисе, баш мөфти Тәлгать Таетдинчыгышын түрәләргә рәхмәтләрен иткереп, һәркемгә сәламнәр әйтеп башлады. Бүгенге ыеныбыз - ул бер шөкер ыены, диде ул. ""Моннан 32 ел элек исламның 1100 еллыгын, диния нәзарәтебезнең 200 еллыгын айга карап үткәргән булсак, киләсе елда инде илебез президенты карары белән 1100 еллыкны кояш буенча, хәзерге санау буенча үткәрәчәкбез.104 ел буена динне инкарь итеп яшәгән дәүләттә бүген бу эшләрне мәчетләрдә, чиркәүләрдә булганнар гына түгел, ил һәм республика итәкчеләре дә гомумхалык эше итеп таный. Чөнки без динсез кеше түгел. Аллага шөкер, бездә атеистлар юк. Мин тормышымда аларны күрмәдем. Андыйлар булса да, алар вакытлы күренеш кенә"", диде Таетдин. Аның бу сүзләреннән соң түрәләр дә, халык та көлемсерәп куйды. Баш мөфти бу елмаюларга игътибар итмичә, әгәр шөкер итеп, иманлы булып яшәсәгез, Аллаһы Тәгалә сезгә бернинди вируслар да ибәрмәс, дип сүзен тәмамлады. Болгар ыены мизгелләреРәсми ачылышта Русия диния назәрәте рәисе урынбасары Дамир Мөхетдинов, Кырым мөселманнары мөфтие Эмирали Аблаев, Мәскәү мөфтие, Татарстан митрополиты Кирилга да сүз бирелде. Аларның чыгышларыннан соң өйлә намазына чакырып азан яңгырады. Өйлә намазы гадәттәгечә әмигъ мәчете нигезендә укылды һәм шуның белән быелгы Изге Болгар ыенына нокта куелды. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Изге Болгар ыены. 1100 еллыкка әзерлек,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 1 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Дин,6737,https://www.azatliq.org/a/31292684.html,2021-06-06T06:00:57+00:00
"Башкиры тигән мәҡәләне ҡарап сыҡҡандан һуң, туҡта әле билдәле башҡорттар тураһында берәй нәмә яҙғандармы икән, тип Салауат Юлаев мәҡәләһен әҙләргә тотондом. Һәм Салават тигән мәҡәләгә тап булдым. Бында мине Салауат Юлаев шәхесенә бирелгән характеристика бик тә ғәжәпләндерҙе. Сөнки унда былай тип яҙылған: Салават (по отчеству Юлаев) – башкир, участник Пугачевского бунта и главный виновник восстания башкир и других инородцев в Оренбургской губ. Сын волостного старшины, богатого и влиятельного, знаток татарского языка (төрки яҙма теле - А. Я. ) и Корана, обладатель сверхъестественной силы. Салауат Юлаевты беҙ яугир, шағир-импровизатор, тип беләбеҙ. Ә Брокгауз менән Ефрондың Энциклопедик һүҙлегендә Салауат Юлаев Ҡөрьәнде яҡшы белгән, кәрәмәттәргә эйә булған кеше булараҡ та һынландырылған. Энциклопедия төҙөүселәр был мәғлүмәтте һауанан алып яҙмағандарҙыр, моғайын. Ысынлап та, уйлап ҡараһаң, Салауат Юлаевтың шәхесе башҡа яу башлыҡтарынан айырылып тора. 19 йәшлек егеттең яу башлығы булып китеүе, халыҡтың абруйын ҡаҙаныуы бер феноменаль күренеш бит. Нисек йәш егет үҙ артынан халыҡты яуға әйҙәй алды икән, ниндәй сифаттары менән ир-уҙамандары араһында абруй ҡаҙанды икән? Хикмәт үрҙә телгә алынған сифаттарында бәйле түгелме икән? Сөнки башҡорт яуҙарының башында күп осраҡта муллалар, абыҙдар торған. Килмәк абыҙ Нурышевты, Кинйә абыҙ Арыҫлановты иҫебеҙгә төшөрәйек. Йә булмаһа, 1740 йылғы башҡорт ихтилалы етәксеһе, һуңғы башҡорт ханы Ҡараһаҡалды алайыҡ. Уның Ҡөрьәнде яҡшы белеүе, хажи булыуы, кәрәмәттәр, әүлиәлек көсөнә эйә булғанлығы тураһында тарихтан билдәле. Салауат Юлаев та әүлиәлек сифаттарына эйә булғандыр, күрәһең. Йәш егет үҙенең батырлығы менән генә халыҡ алдында абруй ҡаҙанмағандыр, ахыры. Халыҡ Салауат Юлаевты Ҡөрьәнде белгән, кәрәмәттәргә эйә булған Аллаһтың һайланмыш бәндәһе, көслө рухлы шәхес булараҡ та яратып, уның артынан яуға барғандыр, моғайын. Уның ижады ла ошоға ишара яһай. Мәҫәлән, Яу исемле шиғырында бындай юлдар бар: Яуыз дошман яуы эсенән Атым алып сыҡтым аҡланға. Аҡландағы йылға ситендә Ултырып тәсбих әйтеп Аллаға, Изге яуға барам мин, Азатлыҡ һәм шөһрәт табам мин. Тағы бер ҡыҙыҡлы фактты әйтеп үтмәй булмай: Пугачев әсиргә алынғандан һуң, яуҙа ҡатнашҡан башҡорт старшиналары батша властарына баш һала, тик Салауат Юлаев ҡына аҙағынаса изге һуғышты дауам итә. Әйткәндәй, Салауат батырҙың әүлиәлек сифаттарына эйә булыуын 1773–1775 йылдарҙағы ихтилалды өйрәнеүсе ғалим, тарих фәндәре кандидаты Салауат Таймаҫов та раҫлай. Кемдәр ҡыҙыҡһына, Салауат Хәмиҙуллиндың Лик Салавата исемле документаль фильмын ҡарағыҙ, унда тарихсы Салауат Таймаҫов тап ошо хаҡта һөйләй. Азат ЯРМУЛЛИН.",САЛАУАТ ЮЛАЕВ ӘҮЛИӘЛЕК ҺӘЛӘТЕНӘ ЭЙӘ БУЛҒАНМЫ?,['Дин' 'Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 1 1 0 1 0],6,Яҙмыш,2625,https://agideljurn.ru/articles/ya-myshy-kitap-ya-yrly/2024-04-15/salauat-yulaev-li-lek-l-ten-ey-bul-anmy-3728114,2024-04-15T12:49:00+00:00
"Человек пользуется языком не только для выражения какого-либо утверждения, но и эмоционального отношения к миру, экспрессивного усиления своего высказывания. Эмоции, проникая в слова, закрепляются и хранятся в них, а при необходимости выражаются и опознаются с их помощью. Эмоции – это психические процессы, которые определяют отношение к различным жизненным ситуациям. Во время выражения эмоций можно понять, что чувствует человек на данный момент: радость, горе, счастье, печаль, огорчение, волнение, страх, любовь, ненависть, обиду, восхищение. Разумеется, все это отражается и в устойчивых выражениях языка. Для начала, рассмотрим новые идиомы. Данный фразеологизм имеет значение""любить кого-то либо что-либо очень сильно, безгранично"". Данный фразеологизм не имеет дословного перевода на русский язык, но во всяком случае имеет схожий и близкий по смыслу перевод ""души ни чаять"" –безумно любить, обожать, видеть только привлекательные черты и свойства натуры. Поэтому, если хотите выразить необычайно сильную любовь, то смело употребляйте данный фразеологизм. Нет, это не тот случай, когда ""надуть губы"" это визит косметолога, хотя в каком-то значении по внешним признакам это похоже, но значением данного фразеологизма является «сердиться, обижаться, делать недовольное лицо». Обычно, когда человек обижается, у него меняется мимика лица и губы автоматически надуваются, искривляются или скашиваются. Таким образом человек показывает что он сердится, обижается, проявляя недовольство в выражении лица. Данный фразеологизм так же является одним из самых популярных в татарском языке и означает он «сильно увлекать, пленять, очаровать кого-то, волновать, лишать способности здраво рассуждать». Во время чувства влюбленности, люди теряют голову от мыслей о ком-то другом и начинают «сходить с ума». Также данный фразеологизм вместе со значением «волновать, лишать способности здраво рассуждать» имеет значение «раздражать». В татарском языке так же есть синонимы данного фразеологизма «акылдан шаштыру, күңелгә ут салу». Приходить в состояние нервного возбуждения, негодования, возмущения и т. д. Когда человек в досаде, озлоблен, крайне раздражен, то он теряет самообладание и хладнокровие. При таком состоянии человек сам на себя не похож, и в татарском языке часто употребляют такие выражения как «шайтан котырта, ене котыра, ене кузгала», то есть дословно «шайтан дразнит, злит» или же «вселился бес и негодует». Татары всегда считали, что именно нечистые силы, шайтан и бесы вселяются в людей и доводят их до того состояния, что человек перестает контролировать себя, свои эмоции и действия. Поэтому данный фразеологизм раскрывает не только состояние, но и поверья татарского народа. Данный фразеологизм используют для выражения эмоций после сильного расстройства, тревоги и эмоционального возбуждения когда наступает и облегчение, рассеивание тревоги и сомнений, в таком случае принято говорить «өстемнән тау төшкән кебек булды, илкәдән тау төште, йөрәккә ылы керде», то есть «будто гора с плеч свалилась, отлегло от сердца»: наступило полное облегчение после избавления от забот, тревог, тяжёлых обязанностейДанный фразеологизм будет к месту употребить если кто-то волнуется, испытывает беспокойство, тревогу, очень переживает за кого-то. Во время беспокойства и нервного напряжения появляется чувство, будто сердце разрывается, боль в груди, ком в горле и кажется, что душа болит, поэтому в татарком языке при таких случаях часто говорят «үзәк өзелә, йөрәк яна, ан әрни». Фразеологизм имеет значение «быть в мрачном, дурном настроении, в раздражении». У татар есть суеверие, что если все дела делать с правой руки, заходить в здания (даже в мечети по религии положено заходить с правой ноги), с утра вставать с правой ноги, то все будет идти как по маслу легко и непринужденно. Тут как раз данное поверье играет свою значительную роль. И если человек отступит от данного поверья, то удачи и хорошего настроя не ожидай ни в чем. Как обычно, небольшой текст для закрепления новых фразеологизмов: Дөньяда һәр кеше дә үзенчәлекле, һәр кешенең үз кайгысы, үз бәхете, үз уйлары. Әнә, берәү тукталышта башын иеп, авызын турсайтыпутыра. Күрәсең, сул аяктан торыпкөне уңмаган, йә кемдер үпкәләткән, йә кемнеңдеренен кузгатыпшәп кенә эләктергән үзенә. Янында капма-каршы бер хәл: ике гашыйк бер-береннән күз ала алмый торалар, егет нидер әйтә, кыз оялып куя, башын аска ия һәм нидер пышылдый. Күренеп тора, бу ике күгәрчен бер-берсенүлеп ярата. Эх син, яшьлек, шулайшаштырырга, мәхәббәт учагында яндырырга яратасың! Алга таба киттем. Күзәтәм. Алдымдаүзәк өздергечбер күренеш: ике машина бәрелгән, кемнедер бер көтү кеше әйләндереп алган. Әлеге ир-атның исән-имин булуын күргәчөстемнән тау төшкән кебек булды, рәхәт булып китте. Озакламый докторлар аңа беренче ярдәм күрсәтте, исән калуы үзе бер могиза диделәр. Әйе, без яши торган дөнья могизаларга, кызыклы вакыйгаларга, ә иң мөһиме бер-берсенә һич охшамган үзенчәлекле кешеләргә бик бай. Шуның белән ул бик ямьле һәм матур да! Ну что, интересно? Сейчас давайте проверим, как Вы усвоили новые фразеологизмы. Нужно найти близкие по смыслу фразеологизмы и завершить предложения. Тест: фразеологизмы на тему ""эмоции""Надеемся, вам понравился урок. Будем рады отзыву про урок и наш проект в целом. Написать его вы можетев нашей группе в Вконтактеили по адресу: Не забывайте заглядывать нанаш сайт, каждый день вы найдете что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, -еи-е. Встретимся на следующем занятии, сау булыгыз!","Фразеологизмы татарского на тему ""эмоции""",['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],3,фразеологизмы,5506,https://www.azatliq.org/a/29152879.html,2018-04-09T22:08:59+00:00
"Берҙәм Рәсәй партияһы тарафынан 13-ө йыл ойошторолған сара 2 декабргә тиклем дауам итәсәк. Маҡсаты – дауаханаларҙа оҙайлы дауалау курсы үткән балаларға бүләктәр йыйыу. Изгелек акцияһына Өфөләге Әғзәм Фәйзуллин исемендәге 39-сы гимназия коллективы ла тәүгеләрҙән булып берҙәм ҡушылды. – Гимназиябыҙҙа был акция йыл һайын ойошторола. Балалар быйыл да ҙур теләк менән уйынсыҡтар, китаптар, үҫтереүсе уйындар алып килде. Һәр уҡыусыға рәхмәт. Бәләкәй пациенттар ҡатмарлы процедураларҙан, операциянан һуң ошо ҡумталарҙан үҙҙәренә оҡшаған әйберҙе һайлап алыу мөмкинлегенә эйә. Изгелек эшләргә ашығығыҙ, изгелек донъяны ҡотҡарыр, – тине директор Айгөл Ғәниева бүләктәрҙе тапшырыр алдынан ойошторолған сарала. –Дауаханаларҙағы балаларға ярҙам итеүебеҙ бик һәйбәт. Ҡыйын ваҡыттарында беҙҙең бүләктәр уларға көс бирер, – ти Б синыфынан Мәрйәм Мәсәғүтова һәм Риана Ғәзизова. Ысынлап та, Ҡыйыулыҡ ҡумтаһы акцияһының маҡсаты ҙур һәм изге. Ауыр сиргә дусар булып, һынауҙарға юлыҡҡан ҡыҙҙарға һәм малайҙарға бүленгән иғтибар уларға рухи көс бирер. Әйткәндәй, былтыр акцияла 7 меңдән ашыу кеше ҡатнашҡан, барлығы 17 мең тирәһе уйынсыҡ, китап, уйындар, кәнсә тауарҙары йыйылған. Башҡортостан Республикаһы буйынса элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киңкүләм коммуникациялар өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт идаралығында 2025 йылдың 19 майында теркәлде. Теркәү номеры — ПИ ТУ02-01806. Республиканский информационный центр – филиал акционерного общества Издательский дом «Республика Башкортостан». Р. счёт в Филиал ПАО «БАНК УРАЛСИБ» в г. Уфа, БИК, ИНН, КПП, кс.",Изгелек донъяны ҡотҡарыр,"['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 1 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0],8,Донъя,1551,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-11-21/izgelek-don-yany-ot-aryr-4476928,2025-11-21T13:48:00+00:00
"Римма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға. Г. Хафизова ""Таң"" гәзите сайтынанРимма Ришат ҡыҙы мәктәпте уңышлы тамамлағандан һуң, 2016 йылда БДАУ-ға урман хужалығы факультетына уҡырға инә. 2020 йылдан уҡыуын магистратурала дауам итә. 2022 йылда ер эшкәртеү һәм үҫемлекселек йүнәлешен һайлай һәм әле ул үҫемлектәр селекцияһы һәм биотехнология кафедраһының 4-се уҡыу йылы аспиранты, агроном һөнәрен үҙләштерә. Бәләкәйҙән үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһынған ҡыҙ аспирантураға ингәс тә фән менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Өҫтөнлөк 2030 дәүләт программаһы сиктәрендә Башҡортостандың көньяҡ урман-дала зонаһы шарттарында хужалыҡ-файҙалы билдәләре менән борсаҡ культураһының тиҙләтелгән селекцияһы проекты буйынса ғилми эшкә тотона. Ғилми-тикшереү эштәре Евразия фәнни-мәғариф үҙәгенең ВУЗ-ара кампусында бара. Унда студенттарға уҡыу, фәнни эш, йәмәғәт тормошо һәм ял өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған. -Университеттың кампустағы лабораторияһында фитотрон камералар урынлаштырылған. Унда беҙ йыл әйләнәһенә борсаҡтың яңы сорттарын сәсеп, тикшереү үткәрәбеҙ. Ялан шарттарында яңы сорт сығарыу өсөн 15 йыл талап ителә. Ә уңайлы климат шарттарында был ваҡыт 5 йыл тәшкил итә. Кәрәкле сорт килеп сыҡҡанға тиклем ул гибрид тип атала. Улар Ғ1, Ғ2 һәм Ғ3 тип билдәләнә. Мәҫәлән, Ғ1 гибридын сығарыу өсөн ялан шарттарында бер йыл кәрәк. Лабораториялағы климат камералары беҙгә был ваҡытты тиҙләтеү өсөн ҙур мөмкинлек бирә. Ғилми проектты һайлағанда миңә бойҙай, ҡарабойҙай һәм борсаҡ араһынан берәүһен һайларға кәрәк ине, борсаҡ  нығыраҡ ҡыҙыҡһыныу уятты. Сәскәндән алып уңыш биргәнгә тиклем ул 3 ай үҫә. Үҫемлектең үҫеш осоронда бөтә булған күрһәткестәрен теркәп барабыҙ. Мәҫәлән, протеин, йәғни аҡһым күләме 25 булырға тейеш. Гибрид тейешле күрһәткестәргә тура килмәй икән, уны артабан икенсе сорттар менән аталандырабыҙ. Аталандырыу өсөн борсаҡтың Путник, Попов иҫтәлегенә, Родник, Шишмә кеүек Рәсәй сорттарын ғына ҡулланабыҙ. Башҡа үҫемлектәрҙән айырмалы, борсаҡты тик ҡул ярҙамы менән генә аталандырып була. Сорт килеп сыҡҡас, ул тағы ла 1-2 йыл ялан шарттарында тикшерелә, дәүләт һынауы үтә. Йәйге осорҙа баҫыуҙа, БДАУ-ҙың Өфө районының Ягодная Поляна ауылында урынлашҡан уҡыу-ғилми үҙәгендә эшләйбеҙ. Ҡояш аҫтында эҫелә сәғәттәр буйы ултырырға ла тура килә. Сәсеүҙе, ғәҙәттәгесә, майҙа башлайбыҙ ҙа август аҙағында уңыш йыйыу була. Ә лабороторияла уңышты йылына 3-4 тапҡыр алабыҙ. Тикшеренеүҙәр тиҙләтелгән борсаҡ селекцияһы үҫешендә мөһим этап булып тора. Заманса технологиялар ярҙамында үҙебеҙҙең команда менән уҙған йылда ҡиммәтле гибрид комбинацияларын алыуға өлгәштек. Улар киләсәктә яңы юғары продуктлы сорттарҙың нигеҙен тәшкил итәсәк. Яңы сорттар индустриаль партнерҙарыбыҙҙың талаптарына тулыһынса яуап бирә. 2030 йылға тиклем беҙ борсаҡтың 2-3 сортын сығарырға тейешбеҙ, - ти буласаҡ ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Борсаҡтан тыш, маш тип аталған Азия культураһын, ярауай бойҙайҙы үҫтереү буйынса ла тәжрибәһе бар аспиранттың. Римманың диссертация эше лә борсаҡ культураһы буйынса. Уңған ҡыҙ киләсәктә үҙ исеме аҫтында юғары продуктлы, беҙҙең климат шарттарына яраҡлашҡан, һыуһыҙ ҙа үҫә алған, ҡоротҡостарға бирешмәгән борсаҡ сортын уйлап сығарырға ниәтләй. Борсаҡ яратыусы гәзит уҡыусыларыбыҙға ул сәсеү өсөн беҙҙең шарттарҙа яҡшы үҫкән. исемле борсаҡты һайларға тәҡдим итте. Йәшелсә һәм мал аҙығы сифатында ҡулланылған ҡуҙаҡлы был үҫемлек азот иҫәбенә тупраҡтың уңдырышлылығын да яҡшырта. Борсаҡты ҡара, һелтеле тупраҡлы ергә сәсергә, яҡшы уңыш алыу өсөн тамырҙары сереүгә юл ҡуймаҫҡа кәрәк. Ауырыуҙарға ҡаршы «Фитоспорин» тигән биологик препаратты ҡулланырға мөмкин, тип белдерҙе ул. Римма уҡыуҙан, эшенән тыш, ауыл хужалығына бәйле төрлө фәнни конференцияларҙа, байрамдарҙа, күргәҙмәләрҙә ҡатнаша, Краснодар, Ырымбур, Мәскәү ҡалаларында стажировкалар, уҡыуҙар үтә, уҡыусылар, студенттар өсөн кампуста экскурсиялар үткәрә, төрлө Рәсәй журналдарында ғилми мәҡәләләр сығара. Бейеүгә лә, йырға ла, спортҡа ла маһир ҡыҙ коллектив исеменән конкурстарҙа ла ҡатнашып, ярайһы уҡ уңыштарға өлгәшкән. Ә ғилми хеҙмәт өлкәһендәге маҡтау ҡағыҙҙарының иҫәбе-һаны ла юҡ. Мәҫәлән, яңыраҡ Вятка дәүләт агротехнология университеты базаһында уҙған конкурста 2-се урын алып, аҡсалата сертификатҡа лайыҡ булған. Эш буйынса барған ҡалаларҙа махсус хәрби операцияла яраланып, дауаханаларҙа ятҡан райондаш ир-егеттәрҙең хәлен белешеп, күстәнәстәр алып барып китергә лә өлгөрә ул. Уҡыуҙы тамамлағандан һуң,  өлкән ғилми  хеҙмәткәр булараҡ университетта эшкә ҡалырға, кампустағы эшен дауам итергә уның иҫәбе. Ояһында ни күрһә, осҡанында шул булалыр. Римманың әсәһе Зөлфирә Бүләкбәй ҡыҙы күпләп йәшелсә-емеш, гөл-сәскәләр үҫтереү менән мауыға. Бала сағында уҡытыусы, аҙаҡ табип булырға хыялланған Римма баҡсаларында әсәһенә булышып үҫкәнгәме, күңелемә барыбер ер яҡыныраҡ, тип үҫемлекселекте һайлаған да инде. Тағы ла юғарыраҡ уңыштар яуларға насип булһын уға.",Беҙҙе туйындырған ер күңелемә яҡын,['Иҡтисад' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Спорт' 'Сәләмәтлек'],[0 1 0 0 1 1 1 1 0 0 1 0 0 0],6,Аңлатма,9536,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-11/be-e-tuyyndyr-an-er-k-elem-ya-yn-4574110,2026-02-11T14:59:00+00:00
"""Вагнер"" сугышчылары Дондагы Ростов шәһәрендә бронетранспортер янында. Фото Русиянең Көньяк хәрби бүлгесе штабы янында 24 июнь иртәсендә төшерелгән. Ак тасмалы ""Вагнер"" сугышчылары Ростов үзәгендә Русиянең кызыл тамгалы танкы янында. ""Вагнер"" сугышчылары бер машина артында сыенган. ""Вагнер"" сугышчылары хәрби машина артында. Рәсемнең сул яктагы аскы почмагында кадак суыргыч күренә. Пригожин Русиянең Көньяк хәрби бүлгесе штабында. Бер көн алдан ул Русия хәрбиләрен ""Вагнер"" төркеменә ракет һөүме ясауда гаепләде. ""Вагнер"" башлыгы Евгений Пригожин Русиянең Көньяк хәрби бүлгесе штабында Русия саклану министры урынбасары Юнусбек Евкуров һәм генераль штаб башлыгы урынбасары Владимир Алексеев белән сөйләшә. ""Вагнер"" сугышчысы Ростов шәһәрендә. Русия Саклану министрлыгы ""һөүм"" турындагы белдерүне провокация, ә Кремль яклы кайбер әһелләр интернетта таралган видеоларны уйдырма дип атады. Ростов үзәгендә кораллы кешеләр. Мәскәү мэры Сергей Собянин 24 июньдә Русия башкаласында ""террорчылыкка каршы чаралар"" режимы кертергә карар итте.24 июнь таңы алдыннан төшерелгән фотода Ростовның тыныч халкы хәрефле хәрби машина янында. ""Вагнер"" сугышчысы Ростовта Русиянең хәрби техникасы янында. Ростовта автобус тукталышында бер хатын-кыз кораллы кеше белән сөйләшә.24 июнь иртәсендә Русия президенты Владимир Путин телевизордан чыгыш ясады. ""Ватандашлар сугышына юл куймабыз, халыкны һәм дәүләтчелегебезне саклаячакбыз"", диебрәк сөйли. Хыянәт юлына басучылар, фетнә әзерләүчеләрне әза көтә, ди. Пригожин гамәлләрен, аның исемен әйтми генә, ""аркага пычак кадау"" дип бәяли һәм 1917 елда Ленин эшчәнлеге белән чагыштыра. Бу эшкә әлеп ителүчеләр тиз арада кире уйларга тиеш, дип белдерде ул. Вагнерчы Ростов урамындаВагнерчылар Ростов шәһәрендәВагнерчылар Ростов шәһәрендәВагнерчылар Ростов шәһәрендә""Вагнер"" хәрби машинасы Воронеж тирәсендәМәскәү урамнарында саклану чаралары күреләМәскәү урамнарында саклану чаралары күреләМәскәү урамнарында саклану чаралары күреләМәскәү урамнарында саклану чаралары күрелә","""Вагнер"" көчләре Ростов шәһәренә басып керде",['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0],4,Күргәҙмә,1998,https://www.azatliq.org/a/32473551.html,2023-06-24T11:55:48+00:00
"Бөрйән районы муниципаль район хакимиәтенең отчет йыйылыштары графигы: Әтек – 06.02, 15.00 сәғәттә; Брәтәк – 06.02, 15.00 сәғәттә; Аҫҡар – 06.02, 17.00 сәғәттә; Исламбай – 06.02, 19.00 сәғәттә; Мораҙым – 09.02, 15.00 сәғәттә; Ҡурғашлы – 09.02, 17.00 сәғәттә; Байназар – 09.02, 19.00 сәғәттә; Мәҡсүт – 10.02, 15.00 сәғәттә; Ҡотан – 10.02, 17.00 сәғәттә; Ырғыҙлы – 10.02, 19.00 сәғәттә; Ҡолғана – 11.02, 14.00 сәғәттә; Килдеғол – 11.02, 15.30 сәғәттә; Бәләкәй Ҡыпсаҡ – 11.02, 17.00 сәғәттә; Әбделмәмбәт – 11.02, 18.30 сәғәттә; Һарғая – 12.02, 14.30 сәғәттә; Мәһәҙей – 12.02, 16.00 сәғәттә; Яуымбай – 12.02, 18.00 сәғәттә; Үрге Нөгөш – 13.02, 15.00 сәғәттә; Ғәлиәкбәр – 13.02, 17.00 сәғәттә; Яңы Усман – 16.02, 15.00 сәғәттә; Байғаҙы – 16.02, 17.00 сәғәттә; Нәби – 16.02, 16.00 сәғәттә; Яңы Монасип – 16.02, 17.30 сәғәттә; Иҫке Монасип – 16.02, 19.00 сәғәттә; Иҫке Собханғол (Баҙал биҫтәһе) – 17.02, 19.00 сәғәттә; Ғәҙелгәрәй – 17.02, 16.00 сәғәттә; Кейекбай – 17.02, 17.30 сәғәттә; Мәндәғол – 17.02, 19.00 сәғәттә; Иҫке Собханғол (Ағиҙел ҡасабаһы) – 18.02, 19.00 сәғәттә; Тимер – 19.02, 18.00 сәғәттә; Яңы Мөсәт – 19.02, 19.00 сәғәттә; Иҫке Мөсәт – 20.02, 18.00 сәғәттә; Яңы Собханғол – 20.02, 19.30 сәғәттә; Иҫке Собханғол (район үҙәге) – 24.02, 16.00 сәғәттә.",Отчет йыйылыштары ҡайҙа ҡасан үтә?,['Дин' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Йәмғиәт,1259,https://tanburz.ru/articles/y-m-i-t/2026-02-05/otchet-yyyylyshtary-ay-a-asan-t-4566248,2026-02-05T17:00:00+00:00
"Исмыгыйль Гаспралы сурәте төшкән шоколодлар. Татарның интеллектуалы, мәгърифәтче, нәшир, сәясәтче, әмәгать эшлеклесе, педагог, әдип Исмәгыйль Гаспралының тууына 170 ел тулу хөрмәтенә ""Азатлык"" татар яшьләре берлеге һәм ""Төрки караш"" газеты редакциясе бергәләп, тышлыгында Исмәгыйль Гаспралының рәсеме төшкән шоколадлар эшләп чыгарган. Шоколадлар төрки дөнья балалары арасында Исмыгыйль Гаспралыны таныту, аның шәхесенә игътибар әлеп итү, төрки халыкларны тагын да берберсенә якынайту максатыннан эшләнгән. Бу хакта Азатлыкка ""Төрки караш"" газеты баш редакторы Наил Нәбиуллинхәбәр итте. ""20 мартта Исмәгыйль Гаспралының тууына 170 ел була. Без 2021 елны ""Төрки караш"" газеты буларак Исмәгыйль Гаспралы елы дип игълан иткән идек. Үзебез дә Гаспралының эшен дәвам итүчеләр буларак, аны халык арасында танытырга теләдек. Ул төрки халыкларның атасы булган дип әйтсәк тә ялгыш булмас"", дип белдерде ул. Наил Нәбиуллин сүзләренчә, шоколадларның биш меңе Казанда, биш меңе Истанбулда эшләнгән. ""Шоколадларның Казанда басылганнарына урысча, Истанбулда басылганнарына төрек телендә, ""Исмәгыйль Гаспралыга 170 ел"" дип язылган. Казанда эшләнгәннәрне Кырымга, Саха Якутияга, Хакасияга, Казакъстан, Кыргызстан, Үзбәкстан, Чуашстан һәм төркиләр яшәгән башка урыннарга ибәрәчәкбез. Истанбулда эшләнгәннәрне Азәрбайанга, Финляндиядә яшәүче татарларга, Польша, Маарстан һәм башка илләргә ибәрергә ыенабыз"", дип иткерде ""Төрки караш"" гзеты баш мөхәррире. Наил Нәбиуллин соңгы вакытларда Русиядә татар милли хәрәкәтенә һәм гомумән башка хәрәкәтләргә карата басым баруы күренә, диде. ""Якын арада Русия думасы кабул иткән канун нигезендә мәгърифәтчелек белән шөгылләнүгә дә басым ясалуы мөмкин. Мәхкәмә аша Татар итимагый үзәген дә тыймакчылар. Татар милли хәрәкәтенә карата басым барганда, без ничек кенә булмасын, яңача эшләү ысуллары уйлап чыгарырга тиешбез. Шуларның берсе – шоколад. Ягьни без шоколад белән балаларга мөрәәгатъ итеп аларның хәтеренә милли үзаңны кертергә телибез. Шоколадлар белән без Гаспралының образын истә калдырттырып, балаларда ниндидер милли хис, милли тойгы үстерергә омтылабыз. Бу акция киләчәктә үз нәтиәсен бирәчәк"", дип белдерде. Шоколад эшләүнең чыгымнары интернет челтәрендә краудфандинг системы аша ыелган. Чыгымнар артык зур булмаган. Нәбиуллин әзер шоколадларны төрле төбәкләргә ибәрүдә генә авырлыклар булырга мөмкин дип саный. Шоколадлар 22 мартта таратыла башлаячак һәм Рамазан аена кадәр таратылып бетерелер дип планлаштырыла. Казанда шоколадларны ""Татар акчасы"" музееннан түләүсез алырга була. Шоколадлар беренче чиратта мәктәп укучыларына һәм аларның ата-аналарына тапшырылачак, теләгән кешеләргә ""Төрки караш"" газетының Гаспралыга багышланган махсус саны да биреләчәк. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Татар активистлары тышлыгына Исмәгыйль Гаспралы сурәте төшкән шоколадлар эшләгән,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],5,Яңылыҡтар,2936,https://www.azatliq.org/a/31159792.html,2021-03-19T14:24:04+00:00
"Матурлыҡ салонына индем. Күҙем маңлайыма менде! Ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәсен ҡырҡтырыу – 600 һум, ир-егеттәрҙеке – 500. Ә быныһы нимә? Ниндәйҙер япон. Һуңғы ваҡытта беҙҙә бындай парикмахерскийҙар күренә башланы. Инеү менән кәйефем күтәрелде. Сәс ҡырҡтырыу 250 һум ғына. Хужабикә бик мөләйем, битлектә һәм бирсәткәлә эшләй. Кәнәфигә ултырыу менән башыма, бәлки, унда коронавирустыр, тигән уй төштө. Ҡытайҙыҡы түгел, ә япон вирусы. Ҡайҙа килеп эләктем! Ултырам, үҙ-үҙемде әрләйем. Баш тартырға ла һуң. Тынысланырға тырышам, телевизорға ҡарайым. Унда кем һинең сәсеңде ҡырҡыуы, уның хаҡында бөтә мәғлүмәт бар. Япондар сәс ҡырҡтырырға ярата, тип һөйләйҙәр. Уларҙа хатта ваҡиғалар парикмахерскийҙа барған хикәйәләр ҙә күп икән. Буш ваҡыттарын парикмахерскийҙарҙа, кафеларҙа үткәрәләр, караоке, шопинг менән шөғөлләнәләр. Йөҙөнән йылмайыу китмәгән ҡыҙ миңә бик матур прическа эшләне, 200 һум ғына аҡса алды. Урынымдан тороп өлгөрөр-өлгөрмәҫтән икенсе клиент көтә ине. Ә теге ике ҡыҙ сәй эсеп ултыра. Шунан тәмәке тартырға сығалар, телефондан үҙҙәрен ташлаған егеттәрҙе сәйнәйҙәр. Япондар иһә гел йылмайып йөрөй. Эштәренән бик ҡәнәғәт ҡалдым. Гел уларға барырға булдым. Парикмахерскийҙарын тағы ла асһындар, ҡаршылығым юҡ. Ҡулланыусыға кем хеҙмәтләндереүе түгел, ә сифат мөһимерәк. Ә японка миңә һәйбәт кәйеф бүләк итте, өҫтәүенә, бер генә көнгә түгел. Л. САЙРАНОВА. 2021.",ҺӘЙБӘТ КӘЙЕФ,['Иҡтисад' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 1],3,Юмор,1358,https://henek.info/articles/tu-tau-y-k-l-m/2025-07-11/yb-t-k-yef-4310704,2025-07-11T09:55:00+00:00
2025 йылда 14 йәшлек уҡыусы ҡыҙ бала тапҡан. Уның ҡыҙы тыуған. 52 йәштәге бер әсәйҙең дә балаһы тыуған. Балалары бәхетле булһын.,"Иң йәш әсәйгә -14, иң өлкәненә - 52",['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,128,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-09/i-y-sh-s-yg-14-i-lk-nen-52-4532245,2026-01-09T20:30:00+00:00
"10 тырнаҡ һарымһаҡ әрсеп, банкаға тултырабыҙ, өҫтөнә бер сынаяҡ алма һеркәһе һәм шуның ҡәҙәр үк шыйыҡ бал ағыҙабыҙ. Өҫтөн ҡапҡас менән ябып, һыуытҡысҡа ҡуябыҙ. Һәр көндө ас ҡарынға ике аш ҡалағы эсегеҙ. Уны һыу менән дә эсергә була. Тағын бер рецепт: бер стакан ҡайнар һыуға бер телем лимон һәм бер семтем дәрсен һалабыҙ ҙа һыуынғанын көтәбеҙ. Унан һуң бер сәй ҡалағы бал һалып эсәбеҙ. Әлеге эсемлекте шулай уҡ иртән ас ҡарынға эсәргә кәрәк. (Атайсал гәзите төркөмөнән)",Һаулыҡ эликсиры,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Аңлатма,469,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2026-02-04/auly-eliksiry-4564665,2026-02-04T17:08:00+00:00
"5Данил Салихов: ""Язучылар берлеге милләткә кагылышлы һәр мәсьәләдә сүзен әйтергә тиеш""16 июнь Казанда Татарстан язучылар берлегенең корылтае үтте. Анда узган дүрт еллык эшкә нәтиәләр ясалды һәм берлекнең яңа итәкчесе итеп Данил Салихов сайланды. Салихов яшьләрне берлеккә әлеп итәргә, милләткә кагылган һәр мәсьәләдә идарә үз сүзен әйтеп торачак дип вәгъдә итә. Аның сүзләренчә, идарәгә килгән акчалар ачык булачак, яшьләрнең иади берлекләре, аерым алганда ""Калеб"" оешмасы берлек идарәсе бинасында көн күрәчәк. Берлек идарәсендә төбәкләрдәге язучылар һәм каләм тибрәтүчеләр белән эшләү өчен аерым белгеч-консультант булачак, ди ул. Азатлык корылтайдан соң Данил Салихов белән әңгәмә корды. – Төбәкләрдәге язучылар оешмалары берлек идарәсе темаларны билгеләүне, әсәрләрне тикшерүне, анализлауны әледән-әле оештырып торырга, яхшы әсәрләрне сайлап алып бастырырга тиешдип саный. Сезнең итәкчелектә бу эшләр эшләнерме? – Әлмәт, Чаллы, Ижау ягында һәм башка төбәкләрдә дә язучылар оешмалары бар. Чаллы белән Әлмәттә язучылар берлегенең аваплы сәркатипләре да эшли. Бу иптәшләр кулъязмаларны, китапларны тикшерәләр. Безнең анда профессиональ язучылар бар, алар да ярдәм итә. Ә анда кайдадыр бер-ике, мәсәлән, Тамбов өлкәсе ди, йә булмаса Свердлау өлкәсендәге язучылар язмаларын безгә ибәрә икән, ул вакытта тикшереп, нинди хаталары һәм нинди кимчелекләре барлыгын әйтергә тиешбез. Үткән дүрт елда безнең әдәби консультант дигән кешебез булмады. Бу сорау бик урынлы. Мин бу урынга кеше алачакмын һәм язучылар берлеге ишеген ачып кергән һәрбер кешенең әсәрен тикшерердәй укымышлы, галим-галимә язучыбызны куярбыз дип ышандырам. – Корылтай язучылар берлеге идарәсендә яшьләрнең аз булуын күрсәтте. Идарәгә яңа яшьләр алынырмы? Кемнәрне күзаллыйсыз? – Безнең""Калеб""яшьләр оешмасы бар. Бу проект миңа ошый. Язучыларны гына түгел, милләтебезнең актерын дип әйтимме, вокалистын дип әйтимме, алар бергә туплап әдәбиятыбызны һәм сәнгатебезне үстерәләр. Бу талантлы яшьләрне мин язучылар берлегенә чакырам. Мин вәгъдә бирдем инде. Аларга бүлмә табачакмын һәм киләчәктә эш өчен компьютер кебек иһазлар белән тәэмин итәргә тырышачакмын. – Бу корылтайда акча мәсьәләсенә иткәч каты шау-шу купты. Хөкүмәттән бирелә торган финаслар, грантлар ачык булачакмы? Ул акчаларның нәрсәгә һәм ничек тотылачагы идарә алдына салып сөйләшенәчәкме? – Корылтайда 27 кешелек идарә расланды. Идарә иң зур оешма санала. Бөтен кергән акча, ягъни ниндидер китап чыгарасыңмы, ниндидер кичәгәме, өлкәннәр көне үткәрәсеңме, болар һәммәсе дә идарә белән килешенеп эшләнергә тиеш. Алай эшләнми икән, рәис өчен дә әйбәт түгел, халыкта да ниндидер шик уятырга мөмкин. Бу мәсьәләдә бөтен нәрсәләрне дә идарә әгъзалары белән киңәшеп, уртага салып эш итәчәкмен. – Әби-патшагаһәйкәл кую, КФУда татарча укытып татар белгечләренәзерләүһәм башка милли мәсьәләләр әледән-әле чыгып тора. итди сораулар туганда аерым язучыларның үз фикерләрен белдерүеннән кала берлек исеменнән дә белдерүләр һәм мөрәәгатьләр ясалырмы? – Әдәбиятка, халыкка һәм телебезгә зыян китерә торган әйберләргә идарә үз сүзен әйтергә тиеш. Шуның өчен дә идарә ул. Әгәр Татарстан язучылар берлеге идарәсе милләткә кагылышлы ниндидер ямьсез күренешләр буламы, чаралар үтәме - авызын ябып тора икән, бу идарә эшләми, берлек эшләми дигән сүз. Без бу хәлләргә һәрвакытта да игътибар итәргә һәм үз сүзебезне әйтергә тиешбез. Данил Салихов– татар драматургы, Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, Татарстан язучылар һәм Русия театр әһелләре берлеге әгъзасы. Саидә Сөләйманова бүләге лауреаты. ""Яшьлек хатам – йөрәк ярам"", ""Узып барышлый"", ""Гыйлә тәрәзәләре"", ""Таш сандык"" һәм башка китаплар авторы. Драматург буларак аның сәхнәдә беренче тапкыр ""Туй күлмәгем – соңгы бүләгем"" исемле әсәре куела. 1998 елда Тинчурин театры сәхнәсендә ""Яшьлек хатам – йөрәк ярам""ны уйный башлыйлар. Шушы ук театр сәхнәсендә куелган ""Бәйрәмгалинең сыер тышавы"", Әлмәт драма театры сәхнәләштергән һәм үләрләр хастаханәсендәге аяныч хәлләрне фаш иткән ""Алла каргаган йорт"" драмасы, ""Хатын түгел – адаһа! "" комедиясе, Минзәлә драма театры сәхнәләштергән ""Микүләй дәдәйнең бөер ташы"" сатирик комедиясе һәм Татарстан, Башкортстан, Оренбур, Уфа, Чаллы татар театрларында куелган ""Әти кызына өйләнәм"", ""Кодаң булса генерал"", ""Чукрак"", ""Капчыктагы Мәгъфия"", ""Пуля"", ""Узып барышлый"", ""Мөгезле Мәүлихан"", ""Көтмәгәндә-уйламаганда"", ""Өзелгән йөзем"" кебек әсәрләре һәм башка пьесалары аша тамашачыга таныш. Данил Салихов 1958 елның 7 октябрендә Татарстанның Актаныш районы Киров исемендәге совхоз ирлегендә туган.1976 елда урта мәктәпне тәмамлый, Казан музыка училищесының вокал бүлегенә укырга керә, Казан театр училищесына күчә һәм 1983 елда аны тәмамлап Камал театрында актер булып эшли башлый. елларда ул Тинчурин театры актеры. Аннары Салихов театрдан китә һәм елларда ""Салават күпере"" балалар журналы редакциясендә баш мөхәррир урынбасары булып эшли. елларда Татарстан язучылар берлеге рәисе урынбасары вазифасы белән беррәттән, 2006 елның июленә кадәр Татарстан әдәби фонды директоры вазифаларын үти. елларда Әлмәт язучылар оешмасында аваплы сәркатип.","Данил Салихов: ""Язучылар берлеге милләткә кагылган һәр мәсьәләдә сүзен әйтергә тиеш""",['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 1 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 1 0],6,Татарстан,5039,https://www.azatliq.org/a/27804133.html,2016-06-17T04:16:47+00:00
3-4 көн элек хужаһы һуйған һыйырҙың ашҡаҙанынан документтар һәм күп кенә аҡсаһы булған янсыҡ сығыуын яҙғайныҡ. Әле уларҙың хужаһы табылған.,Һыйыр эсенән сыҡҡан аҡсаның хужаһы табылды!,['Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Йәмғиәт,139,https://bashgazet.ru/news/y-m-i-t/2025-12-08/yyyr-esen-n-sy-an-a-sany-huzha-y-tabyldy-4498479,2025-12-08T17:45:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырСоңгы белешмәләргә күрә, Киевта 9 кеше үлгән, 30 дан артык кеше әрәхәтләнгән. Белешмәләр яңартылып тора, корбаннар саны күбрәк булырга мөмкин. Бүген, 8 июль иртәсендә Русия хәрбиләре Украинага көчле ракет һөүме ясады. Украина эчке эшләр министрлыгы мәгълүматынча, 20 дән артык кеше үлгән, 50 дән артык кеше яраланган. Иң күбе Киевта һәм Кривой Рог шәһәрендә үлгәннәр. Киевта балалар хастаханәсенең бер бинасы һәм күпфатирлы йорт имерелгән. Ракетларны Каспий диңгезендәге акваториядән очыртканнар диелә. Бөтен Украинада һава кисәтүе булган. Киевта шартлаулар ишетелгән, хакимиятләр һава һөүменә каршы системнар эшли дип аңлатты. Украина президенты Владимир Зеленский Русия хәрбиләре 40 тан артык ракет очыртып ибәргән диде. Соңгы белешмәләргә күрә, Киевта 9 кеше үлгән, 30 дан артык кеше әрәхәтләнгән. Белешмәләр яңартылып тора, корбаннар саны күбрәк булырга мөмкин. Шәһәр хакимиятләренеңхәбәренә күрә, Киевның берьюлы берничә районына бәреп төшерелгән ракетларның калдыклары төшкән, шул исәптән шәһәр үзәгенә дә. Берничә бина зарарланган, янгыннар чыккан. Социаль челтәрләрдә фото һәм видеолар чыга, аларда төтен болытлары күренә һәм шартлау тавышлары ишетелә. Киев мэры Виталий Кличкобалалар медицина оешмасының бинасы да зыян күрде диде. Ахырдан моның Европадагы иң зур балалар хастаханәсе - Охматдет""ның токсикология корпусы булуыачыкланды. Украина сәламәтлек саклау министры Виктор Ляшкосүзләренчә, реанимация һәм операция бүлекләре зыян күргән. Аннан бөтен авыруларны да чыгара алганнар, тик токсикология бүлегендә үлүчеләр һәм әрәхәтләнүчеләр бар диелә. Алар арасында балалар да бармы - әйтелми. Кайбер хәбәрләргә күрә, кешеләримереклекләр астында калырга мөмкин. имереклекләрне медиклар араларга булыша. Кривой Рогта исә 10 кешеүлгән. Моны шәһәр хакимияте башлыгы Александр Вилкуләйтте. Хакимият бинасы һөүмгә эләккән, 30 дан артык кеше яраланган. Шулай ук Донецки өлкә хакимияте хәбәрләренә күрә, Покровски шәһәренә һөүмдә өч кеше үлгән. Днепр шәһәрендә бер кешенең һәлак булуы билгеле. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Русия Киевка һөүм итте: үлүчеләр бар, балалар хастаханәсенә зарар килгән",['Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2153,https://www.azatliq.org/a/rusiya-kievka-hojum-itte-halak-buluchilar-bar-balalar-hastahanasena-zarar-kilgan/33026381.html,2024-07-08T15:21:33+03:00
"Хәерби авылы мәчетеХәерби авылында ике мәчет бар. Инкыйлабка кадәр салынган иске, тарихи мәчет янәшәсенә үк яңасын салып куйганнар һәм ул өч ел элек, декабрь аенда ачылган. Иске мәчет тә әле элеккечә эшләрлек хәлдә. Мәчет имамы Мөхәммәт Мөбәрәкановәйтүенчә, анда ифтарлар, Корбан ашлары уздырыла. Мәчет эче""Иске мәчетне мәдрәсә итәргә уйлаган идек башта, аннары музей булырмы, дидек. Ахыр чиктә, ул әлегә ифтар бинасы булып калды. Мәет юа торган кирәк-яраклар да шунда саклана иде. Бервакыт керсәм, мәчет эченә капчыклар тутырганнар. Әллә авылга чегәннәр килгәнме, буш торган бина булгач, монда күчкәннәрме, дип борчылдым. Авыл ирлеге башлыгы Минзәлия Дамир кызына шалтыраткан идем, клубта ремонт ясыйбыз, әйберләрне шунда күчердек, диде. ""Миңа шалтыратып бер сүз булса да әйтә ала идегез бит"", дидем, ачуланыштык. Бу юлы мөфтияттән юрист шалтыратты. ""Зарланып шалтыраттылар, сезнең мәчеттә нинди почта ачтылар тагын? "" диде. Авыл ирлеге башлыгына шалтыраткач: ""Ул мәчет безнең баланста"", диде. ""Сезнең баланста булгач, нигә утына, газына сез түләмисез соң? "" дидем, дәшмәде. Хәзер инде ишектәге йозакларны ук алыштырып куйганнар, ачкычны сорагач та бирмәделәр. Дөресен генә әйткәндә, мин булсам, андый урында склад ясарга, почта урнаштырырга куркыр идем. Имам белән аз-маз булса да киңәш итәр идем. Өстеңдә манара тора, намаз укый торган келәмнәр шунда"", дип сөйләде Хәерби авылының ""Кадыйр"" мәчете имамы. ДИНСЕЗ СОВЕТ ЗАМАНЫ КИРЕ КАЙТТЫМЫ? аваплылыгы чикләнгән ""Хәерби"" әмгыяте итәкчесе Радик Вафинмәчетнең тарихи кыйммәте турында искә алып, аның архитектура һәйкәле булуын һәм бу хәлгә бик нык гаәпләнүен әйтә. ""Совет еллары кире кайттымыни? ! Ул елларда шулай мәчетләрдән клуб, мәктәп, почталар ясаганнар бит. Иске мәчеттә почта ясауларын ишеткәч, дивана булдым! Куллар калтырый башлады, үземә урын таба алмадым. Авыл ирлеге башлыгы Минзәлиягә шалтыраттым. ""Ул безнең баланста"", ди. Мин бу авылда 24 ел итәкче булып эшлим, шушы 24 ел буе мәчетне үзем карап торам. Манарасын, түбәсен эшләттем, эчен яңадан төрдек. ылыту системнарын, бәдрәфен үзем ясаттым. Сулар керттем. ""Синең баланста булгач, нишләп 24 ел буе утына-газына булса да түләмәдең соң? "", дидем. ""Менә хәзер түлим"", ди. Түләүләрен без түлисе икән, ә баланста ул тота икән – менә ничек кызык! Дөресен генә әйткәндә, бу тарихи бина, архитектура һәйкәле. Инкыйлабка кадәр төзелгән. Андый урында склад һәм почта ясауны мин үзем күз алдына да китерә алмыйм. Элеккедән калган фельдшер-акушерлык пункты буш тора, анда электр ягып та ылытырга мөмкин – ут кергән. Нишләп склад белән почтаны шунда ясамаганнар, мәчеткә керткәннәр – аңламыйм. Вакытлыча гына дигәннәренә дә ышанмыйм. Авыл ирлеге үзе дә 5-6 айга гына дип күченгән иде безнең ширкәт бинасына, инде ничә ел утырадыр, чутын югалттым. Бу почта да шулай калачак, күрерсез, ди Радик Вафин. Тарихи мәчет керешеЯңа мәчетне күпсанлы иганәчеләр салдыртса да, анда төп матди ярдәм күрсәтүче – Радик Вафин үзе. Яңа мәчет аның әтисе – Кадыйр исемен йөртә. Хәербидә ветераннар шурасы рәисе булган Роза Кушминада мәчетнең борынгы булуын раслый һәм аның тарихы белән таныштыра. ""Бу 1908 елда ук 1 гильдия сәүдәгәре Салих Гобәйдуллинакчасына салынган мәчет. Анысына кадәр дә ул урында мәчет торган, анысы 1873 елда салынган булган. Ул янгач, моны салганнар. Бу мәчетнең инкыйлабтан соң да манарасы киселмәгән, совет елларында мәктәп булып торган, аннары кабат мәчет буларак эшләде. Без яңа мәчеткә йөрибез бит инде, искесенә елына берничә тапкыр, ифтар вакытларында гына ыелабыз. Мин моны итәкчеләрнең дус-тату булмавы аркасында килеп чыккан хәл дип исәплим"", диде Кушмина. Авыл күренешеХәерби авылындагы әлеге иске мәчет Лаеш районындагы тарих һәм мәдәният һәйкәлләре исемлегендә дә бар. Райондагы күпсанлы тарихи гыйбадәтханәләр арасында, шундый зур тарихы булганбердәнбер мәчетул. Мәчет эченә почта белән танышырга кердек. Ике заллы мәчетнең беренчесендә өстәлләр урнаштырып, почта ясаганнар. Мәчетнең намаз укырга дип әелгән йомшак келәмнәре алынмаган, почта итәкчесе шул келәмнәрдә тышкы аяк киеме белән йөри. Мәчетнең икенче бүлмәсендә – әйбер саклау урыны. Үзен Гөлсинә дип таныштырган почта итәкчесе фамилиясен әйтүдән баш тартты. ""Авыл ирлеге кайда урнаштырды – шунда урнаштык, мин монда кечкенә кеше"", диде ул. Мәчеттә почта ясауга карата мөнәсәбәтен сорагач та, кабат шул сүзен кабатлады: ""итәкчеләр кая куша – шунда барабыз"". ""ӘЛЛӘ НӘРСӘДӘН ФИЛ ЯСАМАГЫЗ""Авыл ирлеге башлыгы Минзәлия Минбаеваны омга көнне эшендә тота алмадык, шуңа телефон аша гына элемтәгә чыктык. — Мәчет авыл ирлеге балансында. Ноябрь-декабрь айларына түләүләрне дә авыл ирлеге түләде. Мин сезгә квитанция дә күрсәтә алам. — Ә аңа кадәрге айлар өчен кем түләде, авыл ирлегеме, әллә Радик Вафинмы? — Анда почта бер атна гына эшли бит әле! — Почта эшли башлаганчы ук бина сезнең баланста булгандыр бит? — Сез әллә нәрсәдән фил ясап йөрмәгез! Мин авыл хатыннарын хәзер урам уртасында почта көттереп торырга тиеш идемме? Ә? Әйтегез әле миңа? — Анда сезнең буш торучы фельдшер-акушерлык пункты бар икән. — Юк, сез миңа авап бирегез беренче! Мин авыл хатыннарын, әбиләрне, урам уртасында почта көттереп торырга тиеш идемме? !? — Юк. — Шулай булгач! Бу – вакытлыча! Беренчедән, бу мәчет эшләми! Анда бер дигән яңа мәчет бар! Йөрисе килгән кеше өр-яңа мәчеткә йөри. Нәрсә кирәк сезгә, әйтегез миңа? — Анда сезнең буш торучы фельдшер-акушерлык пункты бар икән. Нигә почта шунда урнашмады? — Ул бина ылытылмый! Катып үлә торган бинага почта кертимме мин? — Почта күпме вакыт мәчеттә булачак? — Өч ай! — Мәчетнең келәмнәрен булса да ыеп куеп булмый идеме? — Мәчетнең келәмнәре тапталмый анда, картон әелгән! ЙӘ БЕЛМИЛӘР, ЙӘ ХУПЛАМЫЙЛАРАвыл кешеләреннән: ""Иске мәчеттә почта эшләтүгә ничек карыйсыз? "" дип сораштыру уздырдык. Күпчелек почтаның яңа урынын хупламый икән. Булат Миңнегалиевүзе дә мәчет карты булуын әйтте. ""Йөз еллык мәчет инде ул. Берни әйтә алмыйм. Без үзебез намазлар укырга яңасына йөрибез. Тегесенең утына, газына түләп торалар, бинасы буш тора. Белмим инде. Иске мәчеттә почта эшләү матур түгел дә, бәлки, вакытлыча булгач, ярыйдыр"", диде Миңнегалиев. Гүзәл Хәлиуллина һәм Айрат РәхмәтуллинФамилиясен атаудан баш тарткан Гүзәлханым авыл ирлеге башлыгын бик конфликтлы кеше дип атады. ""Почта өчен яраклы буш бина була торып, мәчеткә кертергә тиеш түгелләр иде инде аны. Ул Минзәлиянең теленә керәсем килми, теле Киевка итәрлек, шуңа фамилиямне әйтмим"", диде. ""Мәчет – мәчет булырга тиеш инде ул, почта түгел. Елдан-ел күбрәк кеше мәчеткә килә, бәлки, искесендә мәдрәсә ясаргадыр? ! Болай да укырга йөриләр түгелме инде. Ифтарлар да шунда уза бугай. Юк, мәчеттә почта булуын мин үзем хупламыйм. Нүжәли, почтага бер кечкенә бина юк инде, диде Айрат Рәхмәтуллин. ""Авыл ирлегеннәндер инде бу, сеңлем. Хатын-кызлар да укый, омгаларга да кеше күп йөри. Киләчәктә ул бина барыбер кирәк булыр дип уйлыйм, алай почта ясыйсы түгел иде, дип белдерде Гүзәл Хәлиуллина. ""Мәчеттә почта ачу матур түгел инде. Аена бер генә сугылам үзем, түләүләр өчен генә, диде Рәис Кәримов. Оксана Пархоменко һәм Сергей ГорбуновОксана Пархоменкомәчетне чиркәү белән чагыштырды. ""Мәчеттә почта ачасыларын күптән ишеткән идем инде, булыр дип уйламадым. Үзем чиркәүдә почта ачканнарын күз алдына китерә алмыйм. Андый очракта урыслар нишләр иде икән? Менә бит, күз алдында буш бина тора, шунда булса да ярар иде. Мәчеттә почта ачу яхшы түгел"", диде ул. Сергей Горбуновта бу сүзләрне хуплады. ""Мин үзем Ислам динендә булмасам да, бу әйберне кабул итә алмыйм"", диде.",Манарасын саклап калган борынгы мәчетне почта иткәннәр,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0],4,Татарстан,7421,https://www.azatliq.org/a/29762184.html,2019-02-10T21:14:35+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАзатлык -нда узган атнада ""Татарстан һәм татарлар. 1989"" фильмы, Татарстанда укытучылар итмәү, Уфада Татар итимагый үзәгенең беренче рәисе Марат Рамазанов вафаты турында сөйләштеләр. ""Татарстан һәм татарлар: Ел артыннан ел"" дип аталган сериал 1989 елдан башлап 1990 нчы, 2000 нче, 2010 нчы елларда булган вакыйгалар турында сөйләячәк. Проектның беренче сериясе 21 августта дөнья күрде, ул 1989 елда булган вакыйгаларны тасвирлый. Беренче сериянең премьерасы Кемдер ул вакытлар турында үз истәлекләре белән уртаклаша: ""Мин бишенче сыйныфта укый идем. Дүрт күзләп шул вакыйгаларны күзәттек. Фәүзия ханым, Айдар Хәлим өчен ан аттык. Бик зур өмет, күтәренке рух хөкем итә иде. Азатлык безгә татар телендә белем алу мөмкинлеге бирде"". "" Ул чордагы хәлләрне күреп, татарның бүген никадәр үзгәрүенә аптырап язучылар да бар: ""Нинди чор булган бит ә! Хәзер моңа ышанып та булмый. Татарның трагедиясе дә, Русиянең татарга мөнәсәбәте дә күренеп тора. Ә шул ук вакытта бүген татарны сугышка ибәрәләр, Татарстан урыс колына әверелгәннән-әверелә. Ышанып булмый! """"Татар күтәрелә алган бит. Анда да шул ук Русия булган бит инде. Татарга ни булды? ""Кайбер укучыларыбыз 1990 нчы еллар башында яуланган ирекләрнең юкка чыга баруы сәбәпләрен эзли: ""Татар бер-берсен дә бик яхшы талый, бизнеста, эштә һ. б. Татар кызының 70 урыска кияүгә чыга. Татарстан мөстәкыйль булса да, татарның киләчәге юк"". ""Татар халкы бердәм түгел. Алар үзләрен-үзләре бетерә, юкка чыгара. Керәшеннәр аерым милләт дип, мишәрләр ""вперед! "" дип, артистлар, ырчылар кычкыра, кайсылары без болгарлар дип йөриләр. Болар татарнын дошманнарына итә кала. Татарны бүлеп, яңа милләтләр уйлап чыгардылар. Башкортстанда мишәрне аерым милләт дипмишәр оешмалары ачтылар. Башкортстанда татарлар юк дип баралар. Татарның телен, башкорт диалектыдип, татарнын телен алдылар. Тарихында шәхесләрен дә башкортлар үзләштерделәр. Әгәр татарлар бердәм булып, без барыбыз да татарлар дип торсалар, дошманнарга ирек куймасалар, бу хәлләр килеп чыкмас иде. Без көрәшен, без мишәр, без болгар дип кычкырып, дошманнарга татарны бүләргә, бетерергә мөмкинлекләр тудыралар"". Татарстанның беренче президенты Миңтимер Шәймиевһәм аның даирәсендәге итәкчеләрне дә тәнкыйтьләделәр: ""Шәймиев һәм башкалар татар халкын һәм суверенитет иңүләрен үзләре һәм гаиләләре байлыгы өчен сатты"". Шул ук вакытта аңа каршы фикер белдерүчеләр дә булды: ""Халкы нинди, хакиме дә шундый"". ""Шәйминең яхшы гамәлләрен дә күрә белергә кирәк, аңа хәтле итәкче булган Усманов катгый рәвештә Татарстан мөстәкыйльлегенә каршы торды, ""сез монда Карабах оештырырга ыенасыз"" дип акырды. Ә Шәйми суверенитетны яклады, бәйсезлек референдумы уздырды. Яхшылыкны күрә белергә кирәк, аның тырышлыгы белән мәмләкәтебездә Иске торактан арыну програмы тормышка ашырылды, өмһүрияттә 40 мең гаилә яңа фатирларга ия булды, бу аларның шәхси милке бүген миллионлаган сум белән бәяләнә. Татарстан авылларында 100 газлаштыру булдырылды, мондый гамәл Русиянең бер төбәгендә дә юк, хәтта Мәскәү тирәсендә дә. өмһүриятебез үз көче белән Идел һәм Чулман аша ифрат зур күперләр салды, үз көчебез белән Казанда метро суздык. Кайчандыр имерек хәрабәле Казан бүген илнең иң төзек вә матур каласына әверелде, моны һәркем таный. Русия империясе белән көрәшү иңел эш түгел, әнә, 40 миллион халкы булган Украина азатлык һәм дәүләтчелек өчен кан коеп көрәшә. Әлбәттә, һәр татарның, һичшиксез, ""личное благополучие и благополучие семьи"" булырга тиеш, татар халкының бай булуы мәслихәт, бу милләтнең көче"". Шушы ук укучыбыз фильмга карата да зур комментар калдырган. Ул фильмдагы кайбер хилафлыкларга игътибар итә, кайбер мөһим булмаган вакыйгаларга зур урын бирелә, ә кайбер әйберләр төшеп калган ди. ""Казандагы яшьләр инаятчел төркемнәренә артык зур урын бирелә, бу фәкать урыс маргиналларына гына кагылган күренеш булды. Мөстәкыйллек башлангач, ул юкка чыкты, шул ук бандаларны физик рәвештә кырдылар 1990 нчы елларда, моның турында артык сүз куертмыйлар гына. Башлыкларын юк иткәч, ул төркемнәр үзләре таркалды. Шул ук татар мәктәпләре күпләп ачыла башлагач, яңа феномен барлыкка килде, моның турында депутат Фәндәс Сафиуллин, рәсми саннарга таянып, парламент мәнбәреннән: ""15 ел дәверендә татар мәктәпләрендә бер генә дә үсмерләр инаяте очрагы булмый һәм күзәтелми. Шул ук вакытта урыс мәктәпләрендә укучы малайларның 12 өлеше милициянең үсмерләр инспекциясендә махсус хисапта тора"" дип сөйләде. Менә шундый яңа күренешләр барлыкка килә, бу татар балалары бергә тупланып укырга тиеш дигәнне күрсәтә, ул милли тәрбия дип атала. Мәдәният өлкәсендә дә вак-төякләргә артык күп игътибар бирелә, шул ук вакытта зур әһәмияткә ия булган вакыйгалар искә алынмый. Мәсәлән, татар эстрада сәнгатендә иң зур вакыйга, һичшиксез, 1990 елның көзендә (суверенитет алгач! ) Татарстан эстрада-симфоник оркестрын кору булды. Ул оркестрны танылган вә даһи музыкант Рөстәм Үтәй итәкләде. Оркестрга нигезләнгән эстрада сәнгате ул инде иң югары мәдәният булып күтәрелде, ""япун тактасын"" үзешчәннәр уйнату түгел"".1990 һәм алдагы еллар турында сөйләгәндә Азатлык бу искәрмәләрне исәпкә алып эшләячәк. Татарстанда мәгариф системын үстерү мәсьәләләренә багышланган түгәрәк өстәл утырышында республикага 2,3 мең укытучы итмәве турындаәйтелде. Иң зур ихтыя башлангыч сыйныфлар, математика, урыс теле, физика, химия, чит телләр укытучыларына килеп туган. Казанда, Чаллыда, шулай ук Яшел Үзән, Лаеш һәм Түбән Кама райоаннарында хәлләр аеруча катлаулы. Азатлыкның каналын караучылар моңа гаәпләнәсе юк, хезмәт хаклары түбән, укытучының дәрәәсен төшерделәр дипязды. ""Укытучыларның дәрәжәсен төшерделәр маңкасы да кипмәгән балаларын яклап. Татар теле укытучыларын хөкүмәт тә, халык та якламады"". ""Әйбәт хезмәт хакы кирәк"". ""Кадере юк бу эшнең. Элек укытучыларны хөрмәт итәләр иде, хәзер балалар да, кануннар да башка. Мин, үземнең сыйныф укытучысы кебек указка белән башларына бәрер идем яки чиратлап сыйныф бүлмәсен юарга кушар идем. Ә бүген моның өчен ""яжемать""лар мәхкәмәләргә йөртәчәк. ""Элек әйбәтрәк иде. Барысына да рәхмәтлемен. Алай булмаса, бәйдән ычкыныр идек. Бүгенге күзлектән ул вакыттагы тәрбиянең дөрес булуына ныграк инандым. Өч балам укый һәм бер дә сөендермиләр. Ялкаулар. Алдаша да алалар. Намус дигән нәрсәне белмиләр. Күнәм инде. Өметсезлектән елыйм. аваплы һәм әдәпле булып үссеннәр өчен балаларга йогынты ясап булмый. Уйларында бары гаджетлар, тәмле ашау, шәхси мәнфәгатьләр, яхшы кием генә"". ""Укытучы булып эшләр идем. Әмма үз телем дә камил түгел, эш хакы да бик аздыр, Татарстанда әле дә Русиядә"". ""Әйе, татар теле укытучысы булып эшләр идем, СССР кире әйләнеп кайтса"". ""Укытучының эш хакы аена 19 мең дип ишеттем, ул бәягә эшлисе килмидер беркемнең"". Уфада Татар итимагый үзәгенең беренче рәисе Марат Рамазановвафат булды. Азатлык укучылары Марат ага турындагы истәлекләрен уртаклашты, ул алга сөргән кыйммәтләр турындасөйләште. ""Татарстан суверенитетын яклау митингларының берсендә аның белән бергә шигар тотып тордык. Үз халкының патриоты мәңге хәтерләрбез"". ""Яман, бик начар, аяныч хәбәр. Туганнарының кайгысын уртаклашам. Яхшы кешенең жаны омахта булыр. Амин! """"Эх, милләтпәрвәрләребез китә, зур кайгы. . Кем хәзер Башкортстанда татарны башкортлаштыруга каршы көрәшер. . Урыны әннәттә булсын Раббым. . Татарлар, берләшегез. .""""Башкортлаштыруга юл куймагыз! Яисә Татарстанга кайтыгыз"" дип язган бер укучыбыз. ""Кайтырга? Без монда Болгар чорыннан бирле яшибез"" дигән икенче кеше һәм дәвам да итә: ""Без монда үзебезнең милләтне Татарстан татарларыннан ныграк яратабыз. Ләкин безгә ярдәм кирәк. Татарстан байрагы күтәреп, Татарстан кешеләре бездә төрле чаралар уздырсын иде. Байрак тотып кунакка гына да килсәгез дә була. Бөтен дөньяда туристлар шулай итә бит"". ""Русиядә татар теленә икенче дәүләт теле статусын сораганмы? Менә амбицияләр булган бу кешедә. Православ күпмилләтле илдә бу беркайчан да барып чыкмаячак"". Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Азатлык: ""1989 елда татарлар күтәрелә алган бит""","['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'
 'Шоу-бизнес']",[1 0 1 1 1 1 0 0 1 1 0 1 0 0],8,Пәрәвез,7931,https://www.azatliq.org/a/azatliq-youtube-1989-elda-tatarlar-kutarela-algan-bit/33088732.html,2024-08-24T00:00:39+03:00
"Дәрестә шиғырҙар ятлайбыҙ, яңы һүҙҙәр өйрәнәбеҙ. Киләсәктә матур итеп  башҡортса һөйләшергә лә өйрәнермен, тип уйлайым. Сөнки беҙгә Әлфиә Рәүеф ҡыҙы төплө белем бирә, ә уның дәрестәре ҡыҙыҡлы һәм файҙалы үтә. Әлфиә Рәүеф ҡыҙы Ғәзизова – Йыл уҡытыусыһы конкурсында ҡатнашып, республика киләмендә еңеү яулаған педагог. Мине лә быйыл башҡорт теленән олимпиадаға әҙерләне. Калинин районы буйынса урын яуланым. Рәхмәт уға! Беҙҙең телебеҙ – иң матуры. Йырҙарыбыҙ моңло. Өйҙә лә башҡортса һөйләшәбеҙ. Мәңге йәшәһен беҙҙең туған телебеҙ! Нәркәс ВӘХИТОВА, синыф уҡыусыһы. Өфө ҡалаһы.",Уҡытыусыма рәхмәтлемен,['Башҡортостан' 'Спорт' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 1 0 0 0],3,Әсәм теле - сәсән теле,574,https://yanshishma.com/articles/s-m-tele-s-s-n-tele-/2026-02-17/u-ytyusyma-r-hm-tlemen-4580814,2026-02-17T03:20:00+00:00
"Сара 12 февраль көнө, Зәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала үтә. Сәғәт 15.00-дә башлана. Йырлы, моңло, шаян һүҙле кисә бик шәп буласаҡ!",Халыҡ артисы китапханаға саҡыра,['Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],2,Яңылыҡтар,138,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-02-09/haly-artisy-kitaphana-a-sa-yra-4570734,2026-02-09T16:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырГрантны 13 укытучы откан. Татарстанда татар теле һәм әдәбиятыннан 13 укытучыга 115 әр мең сумлык грантлар биреләчәк. Алар татар теле һәм әдәбиятыннан республика олимпиадаларында, халыкара олимпиадаларда иңүчеләрне әзерләгән. Бу хакта Татарстан мәгариф һәм фән министрлыгы хәбәр итте. Быел бу грантны алу өчен барлыгы 35 укытучы гариза тапшырган булган. Аларны бәйге уздырып сайлап алганнар. Бәйгедә, аерым алганда, Актанышның сәләтле балалар өчен һуманитар гимназия-интернаты, Арчаның 6 нчы урта мәктәбе, Балтач районы Норма 6 нчы урта мәктәбе, Әлмәтнең 1 нче гимназиясе, Әгеренең Исәнбай урта мәктәбе һәм Кукмараның 3 нче урта мәктәбеннән татар теле һәм әдәбияты укытучылары иңгән. Былтыр Башкортстанда 100 туган тел укытучысына 50 шәр мең сум акчабирелгән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Татар теле һәм әдәбиятыннан олимпиада иңүчеләрен әзерләгән укытучыларга 115 әр мең сум бирәләр,['Спорт' 'Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,921,https://www.azatliq.org/a/tatar-tele-ham-adabiyatinnan-olimpiada-jinguchelaren-azerlagan-ukituchilarga-115ar-meng-sum-biralar/33003906.html,2024-06-21T16:05:23+03:00
"Илдар хәзрәт ӘләүтдиновБәйрәмне оештыручылар әйтүенә караганда, театрлаштырылган бу чарага беренче тапкыр танылган артист Марат Бәшәров та чакырылган. Тамашада шулай ук аннан башка төп рольләрне Мәскәүдәге тәүбә мәчете имам хатибы Шамил хәзрәт Әләүтдинов, тамашаның сценариен, ыр сүзләрен язган һәм сәхнәләштерүдә катнашкан тагы бер имам Ренат Абянов та башкарачак. Бу тамашаны карарга Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов белән Чечен республикасы башлыгы Рамзан Кадыйров та килер дип көтелә. Тамаша залындагы 7000 тамашачы дөньяның серләренә төшенергә тырышкан геройның рухи эзләнүләрен тамаша кылып, барлык кешелекне берләштергән чисталык, матурлык дигән мәңгелек кыйммәтләрнең табылуына шаһит булачак. Явызлык һәм мәрхәмәтлек көрәшендә нәрсә иңәчәк – өметме, чарасызлыкмы, гөнаһмы, әллә акылмы? Син моны үзеңнең аныңнан сора! Булачак тамашаның төп фикере шушы дип аңлата оештыручылар. Без бу тамаша хакында тулырак мәгълүмат алыр өчен аны оештыручыларның берсе булган Мәскәү әмигъ мәчетенең имам мөхтәсибе Илдар хәзрәт Әләүтдиновка берничә сорау белән мөрәәгать иттек. – Илдар хәзрәт, Мәүлид бәйрәменә багышланган шундый зур чаралар уздыру әле соңгы елларда гына активлашып китте. Менә өченче ел инде Мәскәүнең иң зур концерт залында уза башлады бу бәйрәм. Бу тамашаның максаты нидә? –Бу бәйрәмне мәчеттән читтә булган мәйданнарда оештыруның сәбәпләре күп төрле. Беренчедән, Мәскәүдә мәчетләр аз. Алар барлык теләүчеләрне дә сыйдыра алмый. Шуның өстенә, кызганычка, без соңгы елларда бик күп татарларны югалттык мәчет өчен. Концертларга алар күпләп йөрсәләр дә, безнең халык мәчетләргә йөрми башлады. Пәйгамбәребез, ислам турында күбрәк халык ишетсен, аларның күңелләрендә, аннарында исламга карата ылы фикерләр уянсын дигән максат белән оештырабыз. – Темадан читкә китеп булса да, шушы сорауны да ачыклыйк әле. Татарлар мәчеткә аз йөри дисез. Моның сәбәбе нәрсәдә? Аңлатып буламы бу хәлне? Мәскәү әмигъ мәчете ачылышында Татарстан президенты һәм Чечня башлыгы да бар иде–Сәбәпләр күптөрле. Безнең Мәскәү татарлары алар бит яхшы шартларга ияләнгән халык. Аларга уңайлыклар кирәк. Ә бәйрәм, омга намазларында халык бик күп килгәнгә күрә, табигатькә карап кайчагында кар, яңгыр асларында намаз укырга туры килә иде. Алар аңа ияләнмәгән. Халыкның мәчеткә йөрмәвенең бер сәбәбе шул дип әйтәсем килә. Ә безнең бурыч–дини тәгълиматларны халыкка иткерү. Ничек итеп булса да ишеттерү, кешеләрнең күңелләрендә пәйгамбәребезгә карата мәхәббәт уяту. Без һәрбер йөрәкне шакырга тырышабыз. Шуның өчен дә менә шушы чараларны уздырабыз. – Хәзер индеәмигъ мәчетендәшундый уңайлыклар булдырылган. Килеп карау үзе генә дә бер горурлык хисе уята. Яңа мәчеткә татарларның килүе артмадымы? –Кайчагында елыйсыларым килә. Бездә бик күп катнаш никахлар барлыкка килде. Алардан туган балалар беркайчан да татар булып үсми. Күпчелек киләчәк буынны да югатттык инде без. Алар әле үзләрен татар да, русияле дип тә түгел, урыс дип таныталар. Менә шунысы авыр. Халык буталып бетте. Урыс каны иңеп килә. Безне бит өйләргә, хәтем, Коръән ашларына да чакыралар. Шул вакытта да әйтәбез: Йөрегез мәчеткә! , дибез. Ә алар безгә: Әй, ул мәчеткә каралар гына йөри! диләр. Димәк, башка милләт кешеләрен әйтәләр. Читтән килгән мөселманнарның да тәртибе төрлечә. Алар Мәскәүдә яңа кешеләр. Ләкин мәчет эчендә дә, тышында да үзләрен тәртипсез тотканнар бар, кызганычка каршы. – Хәзрәт, әмигъ мәчете элек электән татар мәчете дигән исем белән билгеле. Мәчеттә вәгазьләр кайсы телдә сөйләнә хәзер? Рус телендәме, әллә татар телендәме? Мәскәү әмигъ мәчете–Кызганычка, татарлар мәчеттә аз булсалар да, без кыскача гына булса да вәгазьләрне татарча алып барырга тырышабыз. Аннан соң инде күпчелеге рус телендә бара. Бу бит–Мәскәү. Әле беркөнне таик милләтеннән булган бер төркем имам хафизлар, мәчеткә йөрүчеләр килеп, безгә вәгазьне үзебезнең телдә сөйләргә рөхсәт бирегез дип сорадылар. Бүген алар, иртәгә кыргызлар, тагы үзбәкләр килеп сорарлар, алай дөрес булмый бит инде. Без шуңа күрә барысы да аңласын дип ихтыярсыз русча укырга мәбүрбез! – Чынлап та, дини бәйрәмнәргә багышланган тамашага килгән халыкның иң кимендә 90ы – татарлар. Ләкин тамашада башкарылган ырларның күбесе татарча түгел бит. Гарәп, дагыстан халыклары, Кавказ халыклары телендә, хәтта инглиз телендә дә ырлар яңгырый. Татарча бер-ике ыр ырланса – бик әйбәт инде ул. Програмны башкачарак, татарга йөз тотып төзеп булмыймы? –Безнең тамашалар һәр елны башкача, үзенчәлекле уза. Бер елныкы икенче елга һич тә охшамый. Бер елны без Русиядә яшәүче барлык мөселман халыклары телендә төзегән идек програмны. Узган ел дөньякүләм бик танылган Махир Заид исемле нашидлар ырлаучыны чакырган идек. Ул күпсанлы төркеме белән килде. Аны бит инде бер ыр белән генә ибәреп булмый. Шуңа күрә програмда аңар зур урын бирелде. Ул гарәпчә дә, инглизчә дә нашитлар–дини ырлар башкарды. Чыгымнары да күп булды, әлбәттә. Шунысын да әйтергә кирәк, без һәр тамашаны уздырганда Татарстан белән тыгыз элемтәдә эшлибез. Быел да Казаннан 50 кешелек вәкиллек, шул исәптән артистлар да килергә тиеш. Режиссерыбыз да Казаннан–Илдар Кәрим. Марат БәшәровБыелгы тамаша башка еллардагыдан бик нык аерылып тора. Элегрәк берничә ыр арасында төрле-төрле мәгълүмат кертә идек. Ә быелгы тамаша ул мюзикль, дини темага мюзикль булып чыкты. Бу тамаша өчен махсус ырлар язылды, махсус киемнәр тегелде. Бу тамашага Марат Бәшәровны әлеп итүебезгә бик сөенәм. Ул – профессионал. Үз эшенең белгече. Тамашының уңышлы чыгуына Маратның катнашуы да бер сәбәп булып торачак дип уйлыйм. Ә инде тамашага килгәндә ул үрнәге булмаган гаәеп бер бәйрәм булачак. Тамаша, әлбәттә, Коръәни Кәрим уку белән башланачак һәм бәйрәмне үзенең чыгышы белән Равил хәзрәт Гайнетдин ачып ибәрәчәк. Бәйрәмгә кадәр әле ул журналистлар белән дә очрашачак. – Хәзрәт, һәр елны шушы бәйрәм вакытында пәйгамбәргә багышланган шигырь бәйгесе дә уза торган иде. Быел да барамы ул бәйге? Нәтиәсен әйтәчәкләрме? –Бәйге бара. Ләкин аның нәтиәләрен язга таба игълан итәчәкбез. Аны да зур бәйрәм итеп уздырачакбыз. Быел ул пәйгамбәргә һәм Мәчетләр–Алла йортлары дигән темага багышланачак. Быел бит Мәскәүдә яңартылган әмигъ мәчете ачылды. Шул тарихи вакыйга да шигъри юлларга салынса, бик күпкәм булыр иде. – Бу тамаша Мәскәү кысаларында гына калмый, Казанда да да, Уфада да уздырылачак икән. Алары кайчан булачак? –Әйе, шушы тикле матурлыкны бары тик Мәскәүдә генә күрсәтү аз булыр дип уйладык. Програм тулысы белән, барлык бизәлешләре белән Казанда да, Уфада да күрсәтеләчәк, Алла кушса! Уфада ул 12 февральгә билгеләнгән. Әле менә Казанныкы шушы көннәрдә ачыкланачак.","""Мәскәү мәүлиде – гаәеп бәйрәм булачак""",['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 1 0 0 0 0 1 1 0 1 0 0],7,Дин,6516,https://www.azatliq.org/a/27487991.html,2016-01-21T22:41:49+00:00
"Ырғыҙлы ауылы халҡын еңеүҙәре менән ҡотлайбыҙ! -Был еңеү - конкурстың һәр этабында ихлас ҡатнашҡан ауыл халҡының берҙәмлеге, тырышлығы, түккән көсө. Ырғыҙлының еңеүенә ышаныс белдергән, ауыл өсөн янып йөрөгән, ярҙам кулы һуҙған райондаштар, яҡташтар өсөн дә был ҙур ҡыуаныс. Бөрйән районы конкурс башланғандан алып йыл һайын ҡатнашып килә. Һөҙөмтәләр ҙә ҡыуандырып тора. Айыҡ ауыл-2023 конкурсында Байназар ауылы, 2022 йылда – Исламбай ауылы, 2021 йылда – Әбделмәмбәт ауылы, 2020 йылда Брәтәк ауылы еңеүсе булды. Тәүге ҡатнашыусы Тимер ауылы 2019 йылда 15 финалист исемлегенә инде. Йыл һайын ауылдарҙы сәмләндереп ярыштырған, халҡын берләштергән, сәләмәт тормошҡа, изге һәм файҙалы эштәргә әйҙәгән ошо әһәмиәтле конкурсты ойоштороусыларға ҙур рәхмәт! – тине район хакимиәте башлығы Рәмил Миңлеәхмәт улы Абдуллин.",Ырғыҙлы - Айыҡ ауыл еңеүсеһе,['Дин' 'Спорт' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],3,Конкурстар,812,https://tanburz.ru/news/konkurstar/2025-05-22/yr-y-ly-ayy-auyl-e-e-se-e-4246585,2025-05-22T15:35:00+00:00
"Республикабыҙҙың инвалид балаларҙың ата-әсәләрен берләштергән ""Берҙәмлек"" Төбәк йәмәғәт ойошмаһының ""Башҡорт сувениры"" йәмғиәте менән берлектә ойошторған проекты беҙҙең иғтибарҙы йәлеп итте. Проект авторы Винера Белова әйтеүенсә, бындай үҙәктәргә бала, үҙенең диагнозын аңлап, төңөлөп үҙенә бикләнмәҫ элек, үҙе кеүек балалар араһына килтереп, дәрестәргә йөрөтә башларға кәрәк. Ҡайһы бер балаларҙың психологик алымдар менән уҙғарылған дәрестәр йоғонтоһонда һаулығы яҡшыра. Уларҙың кәйефтәре үҙгәрә, үҙҙәрен йәмғиәткә кәрәкле кеше итеп тоя башлайҙар, күңелдәрендә киләсәккә өмөт уяна. Өс йәштән ете йәшкә тиклем балаларҙы ҡарау һәм ҡыҫҡа ваҡытлы адаптация төркөмөндә балаларҙы мәктәпкә әҙерләйҙәр. Ата – әсәләренә баланы ҡарап тороп ҡына түгел, кәрәк осраҡтарҙа юридик ярҙам да күрһәтәләр. Ә инде ете йәштән ун ете йәшкә тиклемге тәрбиәләнеүселәренә ойошма уҡытыусылары фортепианола уйнау, балсыҡ терапияһы, һүрәт төшөрөү дәрестәре бирәләр. 17 йәше тулған осраҡта ла Берҙәмлек ойошмаһы балаларҙы ташламай. Төрлө һөнәри колледждар менән килешеү төҙөп, артабан уҡырға мөмкинлек тыуҙыра. Шул йәһәттән фәнни-эксперименталь майҙансыҡ итеп Өфө фән һәм технологиялар университеты ойошмаға бер бүлмә лә биргән. Унда артабан балаларҙы ҡул оҫталығы дәрестәре генә түгел, математика, рус теленән дә уҡытасаҡтар. – Был идеяны аҡтарып сығарыр өсөн төркөм тупларға кәрәк. Бәлки, ҡайһы бер ата-әсәләр мөмкинлектәре сикләнгән балаларға белем биреү үҙәге бар икәнен дә белмәйҙер, килһендәр. Бер ғаилә булып эшләйбеҙ. Беҙҙең ойошмала күп кенә ата-әсәләр үҙҙәре лә эшләй, – ти үҙе улын күп төрлө операцияларға йөрөткән әсәй. – Тәрбиәләнеүселәребеҙҙе әҙәбиәткә ылыҡтырыу йәһәтенән яҙыусылар менән берлектә, әкиәттәр ижад итеп, спекталдәр ҡуйырға ла уй бар. Улар ысынлап та сәнғәткә битараф түгел. Хатта ҡурсаҡ театры өсөн уйынсыҡтар әҙерләнек. Әлеге ваҡытта үҙебеҙ уйлап сығарған бер нисә персонаждарыбыҙ ҙа бар. Артабан шулай уҡ балсыҡтан әүәләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре барырға йыйынабыҙ – ти тәрбиәсе Нелли Глухова. Берҙәмлек ойошмаһында белем алған балаларҙы, профессия алып, һуңынан эшкә урынлатырыу мәсьәләһен дә күҙ уңында тоталар. Мәҫәлән, бәлиғ булғандары Башҡорт сувениры ойошмаһында йомшаҡ уйынсыҡтар тегергә өйрәнә һәм эш хаҡы ала. Ошо араларҙа ағастан уйынсыҡтар эшләү йүнәлеше лә асыласаҡ. Тимәк, мөмкинлектәре сикләнгән дуҫтарыбыҙ өсөн үҙенә оҡшаған профессияны һайлауҙа тағы бер йүнәлеш арта. ""Берҙәмлек""кә изге эштәрендә уңыштар теләп ҡалайыҡ.",Балаларға «ҡанат» ҡуя улар!,['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 1 1],6,Йәмғиәт,2439,https://amanat.su/articles/common_material/2025-08-14/balalar-a-anat-uya-ular-4412976,2025-08-14T13:45:00+00:00
"Региональный этап конкурса в Башкирии проводится при поддержке Министерства образования и науки республики. В этом году конкурс посвящён 80-летию Великой Победы и Году защитника Отечества. Участниками конкурса могут стать школьники, студенты колледжей, кадетских корпусов, суворовских училищ, художественных студий и вузов, которые должны написать сочинение в форме письма по одной из заданных номинаций, а также педагоги, руководители детских творческих объединений и молодежных общественных организаций авторы методики организации и проведения урока создания письма. Основная цель конкурса – научить детей грамотно выражать свои мысли, содействовать развитию эпистолярного жанра, сконцентрировать внимание подрастающего поколения на ценностях родного языка, а также дать возможность педагогам разработать оригинальные методики для уроков письма и проявить свои профессиональные и творческие способности. Конкурс эпистолярного мастерства продлится до г. Он позволит участникам проявить себя в том направлении, которое ближе их сердцу. Почта России совместно с Министерством обороны Российской Федерации представили специальную номинацию «Есть такая профессия – Родину защищать». Ещё две значимые номинации – «Истории и легенды моей семьи» и «Письмо Василию Тёркину» – созданы при участии Союза писателей России. Совместно с МГУ им. М. В. Ломоносова Почта организовала номинацию «Моя малая родина». А специально для детей почтовиков компания, сотрудничая с Профсоюзом работников связи России, создала номинацию «Я из династии почтовиков». Кроме того, в конкурсе будут такие номинации как «Рецепты счастливой семьи», «Учитель! Перед именем твоим…», «Письма, которые не забываются». Отдельную номинацию Почта создала специально для педагогов, где они смогут представить лучшую методическую разработку проведения урока письма. Ещё одна номинация приурочена к 54-му Международному молодежному конкурсу сочинений эпистолярного жанра 2025 г. , который объявил Всемирный почтовый союз. Эта номинация называется – «Представьте, что Вы – океан. Напишите кому-нибудь письмо, в котором объясните, почему и как люди должны заботиться о Вас». Конкурсные работы по этой номинации принимаются до г. Жюри будет оценивать работы по таким критериям, как нестандартное решение темы, логика построения письма, эмоциональность, правила написания письма, стиль изложения. Авторы лучших творческих работ будут награждены дипломами и памятными подарками. Учащиеся и педагоги из Башкирии традиционно принимают активное участие в конкурсе. Вот уже на протяжении нескольких последних лет представители республики неизменно входят в число его победителей. Например, в прошлом году победителями и лауреатами всероссийского конкурса стали сразу трое учащихся из Бураевского района. Работы для участия в конкурсе «Лучший урок письма» необходимо направлять в рукописном или печатном виде до г. в УФПС Республики Башкортостан на адрес: 450000, г. Уфа, ул. Ленина, д. 28, каб. 518. В строке получателя необходимо указать «На конкурс «Лучший урок письма». Обращаем внимание, что конкурсные работы по номинации Всемирного почтового союза «Представьте, что Вы – океан. Напишите кому-нибудь письмо, в котором объясните, почему и как люди должны заботиться о Вас» нужно направить до г. по адресу 125252, г. Москва, 3-я Песчаная ул. , д. 2А, указав в строке получателя «На международную номинацию конкурса «Лучший урок письма». Источник: Администрация Архангельского района РБ Сайт издания ""Башҡортостан уҡытыусыһы"" Копирование информации сайта разрешено только с письменного согласия администрации.",В республике стартовал конкурс «Лучший урок письма-2025»,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Донъя'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 0],4,Мәғариф,3559,https://uchbash.com/news/vospitanie-i-dopolnitelnoe-obrazovanie/2025-02-14/v-respublike-startoval-konkurs-luchshiy-urok-pisma-2025-4122047,2025-02-14T12:55:00+00:00
"– Ә һин әҙәпле, оялсан бурҙарҙы ла беләһеңме? – Ундайҙар ҙа бар икән шул. Башҡортостандың торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса Дәүләт комитетында бер түгел өс белгес тап шундай булып сыҡҡан. Улар төҙөлгән биналарҙы ҡабул итә, уларҙы файҙаланырға рөхсәт бирә бит инде. Беләһеңме, шул изгелектәре өсөн улар эшҡыуарҙарҙан ни бары 50 меңдән 2,5 миллион һумға тиклем генә ришүәт алған. Әле хоҡуҡ һаҡлау органдары уларға ҡарата енәйәт эше асҡан. – Ҡара һин уны, бүтән яҡтарҙағы һымаҡ миллиардлап урлашмағандар, миллионлап ҡына алғандар. Иң әҙәпле бурҙар үҙебеҙҙә икән! Кәкре БӨКРИЕВ.",ТӘРБИӘЛЕ БУРҘАР,['Башҡортостан' 'Иҡтисад'],[0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Ғәләмәт бит,576,https://henek.info/articles/++-++/2025-07-24/t-rbi-le-bur-ar-4325252,2025-07-24T15:16:00+00:00
"- Ярар, - ти ҡарт, - әйт теләгеңде. - Донъялағы иң шәп машинала йөрөгөм килә. Ҡарт тоҡсайынан машинаның асҡысын сығарып бирә. Ә кеше ҡартты өйөнә бикләп сығып китә. Бер аҙнанан ҡайтып, ҡартты әрләргә тотона: - Һин мине алдағанһың. Минеке кеүек ҙур һәм матур машиналар урам тулы. Миңә бер кем дә иғтибар итмәй. - Ни кәрәк һуң һиңә? - Миңә күп аҡса кәрәк. Ҡарт тоҡсайынан чек сығарып бирә. Теге кеше өйөн бикләп, йәнә сығып китә. Аҙна үткәс, тағы асыуланып ҡайта: - Һин мине алдағанһың. Мин баҙарҙа йөрөп, йәнем теләгәнде һатып алдым. Ләкин башҡа кешеләр ҙә шул уҡ әйберҙәрҙе һатып алды. - Ни теләйһең? - Донъялағы иң матур ҡатын-ҡыҙ минеке булһын, - ти кеше һәм ҡартты бикләп, тағы ла сығып китә. Бер аҙнанан һуң ҡайтып, йәнә ҡәнәғәтһеҙлеген белдерә: - Иң гүзәл ҡатын-ҡыҙ өсөн барыһын да эшләргә әҙер булдым. Ә уға аҡсам ғына кәрәк булған икән. - Һин өс теләк әйттең, ләкин теләгәндәреңде һораманың, - ти ҡарт. - Нисек инде улай? - Һин машина һораның, ә ысынында хөрмәт теләнең, аҡса һораның, тик үҙаллылыҡ теләнең, ҡатын-ҡыҙ һораның, ләкин мөхәббәт теләнең. Хөрмәт, үҙаллылыҡ һәм мөхәббәтте мин һиңә бирә алмайым. Уларҙы кешеләр үҙҙәре яулап ала. Хәҙер мин китәм. - Мин һине ебәрмәйем, - ти кеше. - Мин теләгән ваҡытта китә ала инем. - Ни өсөн китмәй, теләктәремде үтәнең һуң? - Бер ай ял итеп алырға теләгәйнем, ялым бөттө, - ти ҙә ҡарт, тоҡсайына инеп юҡ була.",ТЕЛӘГӘНЕН КЕШЕ ҮҘЕ ЯУЛАЙ,['Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Донъя'],[1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Йәмғиәт,1362,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-02-12/tel-g-nen-keshe-e-yaulay-4119271,2025-02-12T22:59:00+00:00
"Бер-береһенә ҡарата мәрхәмәт-шәфҡәттә, һөйөү һәм теләктәшлектә булған иманлы бәндәләр бер тән кеүек: бәғзеһе ауырыһа, башҡалары ла һыҙлана, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Тимәк, дөйөм именлек өсөн һәр кем яуаплылыҡ тотоп, тәү сиратта үҙенең рух, тән сәләмәтлеген ҡайғыртырға тейеш. Хәрәмдән һаҡлан – ғибәҙәтең тулы камиллыҡта булыр; Аллаһ биргәндәргә шөкөр ит (кеше хаҡына инергә тырышма) – һинән бай кеше табылмаҫ; күршеңә гелән изгелек күрһәт – иманың артыр; үҙең нимә хаҡында хыялланһаң, башҡаларға ла шуны телә – ниәттәрең тормошҡа ашыр; күп көлмә – бәғер ҡатыр, тип өйрәтә динебеҙ. Ә күңелдең сафлығы тәндең паклығына нигеҙ булып тора. Тимәк, ауырыуҙарҙың күбеһе Раббыбыҙ тарафынан тыйылғандарҙы тыңламауҙан барлыҡҡа килә. Үлемеңдән алда – йәшәүеңдең, ауырып киткәнсе – сәләмәтлегеңдең, эшкә сумғанса – буш ваҡытыңдың, ҡартлыҡ килгәнгә ҡәҙәр – йәшлегеңдең, фәҡирлеккә төшөү ихтималлығына тиклем барлыҡтың ҡәҙерен белергә кәрәк, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Аҙ ғына ғүмерҙән дә күп нәмә алып, киләсәк быуындар ҙа файҙаланырлыҡ хәйерле эштәр башҡарырға өлгөрөп ҡалыу зарур. Раббыңдан, – тигән Пәйғәмбәребеҙ, – күңел һәм тән сәләмәтлеген һорап ҡына тор. Рухты паклап тороусы иң ҙур сығанаҡ – Ҡөрьән. Аяттарҙы ҡабатлап ҡына тор, – тиелә изге китапта. – Намаҙ уҡы. Кешене ул донъя керенән, аҙғынлыҡтан тыя. Аллаһты зекер итеп тороуҙың файҙаһы бик ҙур. Ул һеҙҙең нимә эшләп йөрөгәнегеҙҙе күреп тора (Үрмәксе сүрәһенән). Күңелдең пак, малдың, кейемдең, ризыҡтың хәләл, эштәрҙең игелекле булыуын һөйә дин. Сәфәрҙә йөрөгәндә лә пакланып торорға бойора. Пәйғәмбәребеҙ йәшәгән заманда берәү яраланып, тамырҙарында ҡан ойоша. Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм ике кешене саҡырып ала ла: Арағыҙҙан ҡайһығыҙҙың табип ғилеме бар? – тип һорай. Ә дарыу ҡулланырға мөмкинме һуң? – тип аптырап китә ғәрәптәр. Пәйғәмбәребеҙ иһә: Ауырыуҙар яралтылған икән, уларҙы дауалау юлдары ла бар, – тип яуаплай. Был хәҙистән күренеүенсә, тормош мәсьәләләре буйынса төрлө даирәләге белгестәргә, үҙ эшенең оҫталарына мөрәжәғәт итеү диндә тыйылмай. Иманлы кеше дарыуҙарҙан да, Ҡөрьән аяттарынан да ҡеүәт таба. Сәләмәтлектең туҡланыуға туранан-тура бәйлелеге мәғлүм. Пәйғәмбәребеҙ, мәҫәлән, яңы өлгөргән хөрмә менән ҡыярҙы ҡушып ашарға яратҡан. Билдәле ки, һәр емештең файҙаһы, шулай уҡ зарарлы яҡтары ла бар. Тиҙ боҙолоусан хөрмәнең һыуһауға, тештәрҙе, ҡанды боҙоп, баш өйәнәгенә сәбәп булыуын иҫәпкә алып, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм был етешһеҙлектәрҙе ҡыяр ярҙамында юҡҡа сығарған. Был йәшелсә төрөнөң орлоҡтарын онтап, йөҙөм емеше менән ҡатыштырып, бинт рәүешендә ҡулланған, уны ҡоторған эт тешләгән урынға ябыу айырыуса файҙалы, тип өйрәткән. Һәр ауырыуҙың үҙенә генә хас дарыуы була. Уны сырхауына ҡарап ҡуллана белһәң, Аллаһ рәхмәте менән шифаһын да табырһың, – тигән Пәйғәмбәребеҙ. – Раббыбыҙ һәр ауырыуға дауа булырлыҡ дарыуҙарын биргән. Ризыҡ менән дә шулай. Ашарға теләгегеҙ бик ҡаты булған саҡта ла ҡарынығыҙҙың өстән бер өлөшөн – аш, ҡалғандарын һыу, һауа йөрөү өсөн бүлегеҙ, – тигән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Был табиптарҙың фекере менән ауаздаш. Пәйғәмбәребеҙ шулай уҡ ауырыуҙарҙы ашарға, эсергә мәжбүр итергә ярамағанлығын әйткән. Кеше туҡланырға теләмәй икән, тимәк, сиренә ҡаршы көрәш алып бара, был ваҡытта Аллаһ уны үҙе ризыҡландырып тора, тигән. Пәйғәмбәребеҙ еткереүенсә, дүрт нәмә әҙәм балаһының күреү һәләтен арттыра: Ҡәғбәгә ҡарап ултырыу, йоҡлар алдынан күҙҙәргә һөрмә тартыу, йәшел төҫ һәм ултырған ереңдең таҙа булыуы. Дини остазыбыҙ шулай уҡ туҡланыу, һөртөнөү өсөн зәйтүн майына өҫтөнлөк биргән – ул ағастарҙың иң яҡшыһынан алына. Тәндең сәләмәтлегендә эсемлектәрҙең ҙур өлөшөн билдәләгән. Үҙе, ғәҙәттә, һалҡын һыуға бал ҡушып эскән. Бындай эсемлек ашҡаҙандың төрлө зарарға ҡаршы тороу ҡеүәтен арттыра, эсәктәрҙең, бөйөрҙөң, бауырҙың эшмәкәрлеген яҡшырта. Йәнгә лә, тәнгә лә көс бирә. Тимәк, төрлө һуттарҙан да файҙалыраҡ. Дөйә кеүек, һыуҙы бер тында эсеп ҡуймағыҙ, – тип өйрәткән Пәйғәмбәребеҙ. – Алдан бисмилләһ тип әйтегеҙ, йотомдарға бүлеп эсеп бөткәс, Аллаһтың биргәненә шөкөр итегеҙ. Ул шулай уҡ һыу тултырылған һауыттарҙы ябыулы тоторға бойорған. Йылдың шундай бер көнө була: күктән төрлө ауырыу яуа башлай. Уларҙың ябыуһыҙ һауыттарға ла төшөүе ихтимал, – тигән. Йоҡоһоҙлоҡ та – сир. Бер мәл Хәлид атлы сәхәбә Пәйғәмбәребеҙгә ошо мәсьәлә буйынса зарланған. Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм иһә шулай өйрәткән: Йоҡларға ятыр алдынан Эй, Аллаһ! Ете күк һәм күктәр аҫтында булғандар, ете ер һәм ерҙәр өҫтөндә йөрөгәндәр Раббыһы, ендәр һәм бәндәләрҙе аҙаштырырға ғына торғандар Раббыһы! Үҙең яралтып бар иткәндәрҙең береһе лә миңә зарар килтерә һәм ғәҙелһеҙлеккә юл ҡуя алмаҫлыҡ итеп һаҡлап йөрөт. Һинең яҡлауыңда булғандарҙы көс-ҡеүәт ташламаҫ, улар – ризалығыңа лайыҡ кешеләр, үҙеңдән башҡа Илаһ юҡ! тип доға ҡыл. Хәүеф-хәтәргә юлығыуҙан ҡурҡҡан саҡтарҙа иһә Үҙеңдең асыуыңдан һәм язаңдан, ҡолдарыңдан килеп торған золомдан, шайтандарҙың аҫтыртын бышылдашып йөрөүенән Һинән яҡлау эҙләйем. Эй, Раббым! Уларҙың эргәмдә йөрөүенән ҡурсалап тор! тип доға ҡылырға өйрәткән. Сәхәбәләрҙән Ғабдулла ибн Ғүмәр быларҙы үҙенең барлыҡ балаларына өйрәткән, хәтерҙә ҡалдырырға мөмкинлеге булмағандарға яҙып ҡуйырға бойорған. Ғөмүмән, әҙәм балаһы һәр яҡлап сәләмәтлеккә ынтылып йәшәргә тейеш. Эй, Аллаһ ҡолдары! – тигән Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. – Ауырыуҙарығыҙҙы дауалағыҙ, Аллаһ Тәғәлә һәр сирҙе дарыуы менән бергә бар итте. Фәҡәт ҡартлыҡҡа ғына дауа юҡ. Дилбәр ИШМОРАТОВА.",Һәр ауырыуға дауа бар,['Дин' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0],5,Йәмғиәт,5374,https://shonkar.com/articles/y-m-i-t/2025-09-12/r-auyryu-a-daua-bar-4385600,2025-09-12T15:29:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырАңа бу гамәле өчен 40 мең сум биргән булулары бар. Башкорстанда 20 яшьлек студентны тоткарлаганнар, аны Салават шәһәрендәге тимер юлда реле айланмасы урнаштырылган ике шкафны бозуда шикләнәләр. Бу хакта куәт оешмаларына якын -каналыиткерә. Тоткарлаган чакта егетнең телефонында кураторлар белән язышкан хәбәрләрен тапканнар. Беренчел мәгълүматка күрә, диверсия кылган өчен студентка 40 мең сум акча биргәннәр. Егет реле шкафларына утны 27 июньдә төрткән. Канал язуынча, ул берничә атна элек кәрәзле элемтә манарасына да ут төрткән, моның өчен дә ул 40 мең сум акча алган диелә. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Башкортстанда тимер юлдагы реле шкафларына ут төртүдә шикләнеп студентны тоткарлаганнар,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,736,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-timer-yuldagi-rele-shkaflarina-ut-tortuda-shiklanep-studentni-totkarlagannar-/33018299.html,2024-07-02T10:44:43+03:00
"Әлеге вакытта янгынның килеп чыгу сәбәпләрен ачыклау эше бара. Зөябаш авылы мәктәбенең тарих укытучысы Тимур Сорокинсүзләренә караганда, бинага өч яклап ут төрткәннәр. ""Янгын чыккан урында төнге икегә кадәр булдым, янгын сүндерүчеләр белән дә сөйләштем. Йортка өч яктан ут төрткәннәр. Бу әйдә генә дә янгын сүндерүчеләр монда дүрт тапкыр килде, ягъни бинаны берничә мәртәбә яндырырга маташтылар. Бу янган объектларның беренчесе түгел. Узган ел Барыш район үзәгендә Акчуриннар йортының берсе янып юкка чыкты"", ди Тимур Сорокин. Акчуриннар йорты янгынга кадәрТимур сүзләренчә, бу йорт Тимербулат Акчуринның кияве, сәүдәгәр Хәсән Сәет-Шакуловныкы була. Тимур Сорокин""Хәсән Сәет-Шакулов – Монголия һәм Манчжуриядән сарык йонын кайтаручы, тукыма фабрикаларын чимал белән тәэмин итеп торучы эре эшмәкәр. Моннан тыш Идел төбәгенең 19 фабриканты берлегенә нигез салучыларның берсе. Хәсән Сәет-Шакулов Тимербулат Акчурин белән хәйрия эшчәнлеген башкарган. Зөябаш авылы кешеләре өчен алар дини һәм дөньяви белем бирү йортларын төзегән, дип сөйләде Сорокин. Совет чорында бу йортта урта мәктәп урнашкан, монда 5-10 нчы сыйныф балалары белем алган. Авылда аны ""Шакулов мәктәбе"" дип йөртәләр. Бүген авылда Акчуриннар белән бәйле иде мәдәни мирас объекты бар – Сөләйман Акчуринның тукыма фабрикасы бинасы, Акчуриннарның ике торак йорты, Акчуриннар утары, утар янында торак йорт һәм парк, ике мәчет. Болар барасы да һәм гасырларда төзелгән биналар. 2017 елда Акчуриннар утары мәдәни мирас объектлары реестрыннан чыгарыла. Экспертлар бинаның мәдәни кыйммәте билгесез ди. Узган атна Тимур Сорокин Томскида узган татар төбәген өйрәнүчеләрфорумында Акчуриннар гаиләсенең нәсел утары турында чыгыш ясады. Ул Зөябашта Акчуриннар йортларының берсендә музей ачарга хыяллана. ""Зөябаш авылында фабрикант Акчуриннарның дүрт йорты сакланып калган. Шуларның берсе буш тора, имерелгәнче тизрәк чарасын күрергә кирәк"", дип фикерен белдерде ул. Зөябаштагы Акчуринннар йорты, шушында музей ясамакчыларСорокин сүзләренә караганда, Сөләйман Акчурин гасырда төзегән йорттан хастаханә ясаганнар һәм табиблар әле дүрт-биш ел элек кенә аннан башка бинага күчкән. ""Бинаның икенче катында бала табу йорты урнашкан иде, операцияләр дә ясыйлар иде"", дип сөйләде ул. Тимурны ул йортның язмышы борчый. Акчуриннар байлыгын эзләүчеләр иске йортның астын-өскә китергән: хәзинә эзләп нигезләрне, тәрәзә төпләрен, идәннәрне куптарганнар. Күптән түгел бизәкләп ясалган борынгы мичне сүткәннәр. Томскида узган төбәк тарихын өйрәнүчеләр форумында ул үзен борчыган мәсьәлә турында Дөнья татар конгрессы итәкчелегенә иткергән. ""Безнең музей ачуга барысы да әзер. Бары бинага бераз ремонт ясар өчен акча кирәк. Бусы – иң авыры"", диде ул Азатлыкка. Акчуриннар– Сембер губернасы һәм Идел буенда эре татар сәүдәгәрләр. Бу нәсел турында беренче искә алулар гасыр башына карый. Патша Русиясендә Акчуриннар беренчеләрдән булып тауарны алып-сатып кына калмый, үзләре итештереп чыгара башлый. Акчуриннар тукыма фабрикалары тота, берничә сәүдә-сәнәгать берләшмәләрен оештыра. Моннан тыш, хәйрия эше алып баралар – китапханәләр, эшчеләргә мәдәният йортлары, фәкыйрләр һәм ятимнәргә бушка туклану ашханәләре төзегән, китап, газет бастыруга акча бүлеп биргән.",Зөябашта Акчуриннар утары янды. Татарга бәйле тарихи йортлар юкка чыга,['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 1 1 0],6,Татарстан,3192,https://www.azatliq.org/a/30172957.html,2019-09-19T10:40:18+00:00
"1 сентябрҙән Рәсәй мәктәптәренең  10-сы һәм 11-се синыфтарында ""Хеҙмәттә уҡытыу. Беренселәр"" тигән программа индерелә. Әлегә был программа өҫтәмә сара рәүешендә үтелә килә. әммә киләһе уҡыу йылынан ул уҡыу программаһына индерелә. Программаға ярашлы, уҡыусылар социаль эшмәкәрлеккә йәлеп ителәсәк, үҙҙәренең йәмғиәткә файҙалы инициативаларын эшләй һәм тормошҡа ашыра аласаҡ. Уңышлы проекттар өсөн Берҙәм дәүләт имтихандары һөҙөмтәләренә балдар өҫтәләсәк. "" Белем биреүҙәге яңы башланғыс йәш быуынға үҙ потенциалын тормошҡа ашырырға, ысынбарлыҡ проблемаларын һөҙөмтәле хәл итеү юлдарын табып өйрәнергә һәм профессия һайлағанда ҡулланырға мөмкинлек бирәсәк "", – тигән Рәсәй мәғариф министры Сергей Кравцов. Проект илдең белем биреү ведомстволары, Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ, шулай уҡ ""Добро. РФ"" платформаһы һәм Беренселәр Хәрәкәте тырышлығы менән ғәмәлгә ашырыла. Яңы программа мәктәп уҡыусыларының социаль әүҙемлеген күтәрер, йәш быуында гражданлыҡ аңлылығын уятыр тип көтөлә. Сығанаҡ: Башинформ.",Киләһе уҡыу йылында өлкән синыфтарҙа яңы предмет инә башлай,['Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,1008,https://amanat.su/news/novosti/2026-02-17/kil-e-u-yu-yylynda-lk-n-sinyftar-a-ya-y-predmet-in-bashlay-4581565,2026-02-17T12:24:00+00:00
Һауа торошо аҡылдан яҙған кеүек ҡотора. Әлегә  юлға сыҡмау яҡшыраҡ.,Башҡортостанда бер юлы 5 трасса ябылды!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,67,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-23/bash-ortostanda-ber-yuly-5-trassa-yabyldy-4517957,2025-12-23T10:10:00+00:00
"Эдем Бекиров мәхкәмәдә видеоэлемтә аша катнашаАдвокат Ислям Велиляевшикаятькә Эдем Бекировның 1 нче группа инвалид, берничә авыру белән авырганын раслаган медицина белешмәләрен тәкъдим итеп Бекировны өй сагына күчерүне сораса да, мәхкәмә аппеляцияне кәнәгәтләндермәде. Адвокатның Бекировны вакытлы изоляторның медицина бүлегенә күчерү тәкъдиме дә авапсыз калган. ""Эдем Бекиров яшәү белән үлем чигендә"", диде Ислям Велиляев мәхкәмә барышында. Тагын бер адвокат Алексей Ладин Бекировның сәламәтләге турында 87 бит медицина кәгазьләре булуын, аны сак астында тотарга ярамаганын, көненә 16 төрле дару кулланганын, ампутацияләнгән аягын көн дә бәйләргә кирәкләген, Акмәчеттәге табиблар аның канында шикәр күрсәткече бик югары булганына шакатканнарын, ул теләсә кайсы вакытта аңын югалту хәвефе алдында торганын сөйләде. Ләкин мәхкәмә бу дәлилләргә карамастан прокурорның таләбен үтәп Эдем Бекировны ике айга сак астында калдырды. Украинаның Кырымга якын урнашкан Новоалексеевка бистәсендә яшәүче, аягы ампутацияләнгән, култык таяклары белән йөргән, йөрәгенә операция ясалган, шикәр чире белән авыру, беренче группа инвалид Эдем Бекиров узган елның 12 декабрендә Кырымга барганда Чонгар чик капкасында ФСБ хезмәткәрләре тарафыннан тоткарланып Акмәчеткә китерелә һәм сак астына алына. Аның аягында яра төзәлми, йөрәк өянәкләре ешайган, хәле бик начар, аның үлүе ихтимал дип хәбәр итте адвокаты. Европа берлеге ФСБ тарафыннан канунсыз тоткарланган Эдем Бекировны азат итәргә, аңа тиешле медицина ярдәме күрсәтергә таләп итте. Британия тышкы эшләр министрлыгы Эдем Бекиров һәм башка сәяси тоткыннарның эшләре хакында Русиядән тәфсилле мәгълүмат таләп итәчәк. Бу хакта Украинаның Британиядәге илчелеге хәбәр итте. Моннан тыш Эдем Бекиров Британия парламенты һәм хөкүмәте тарафыннан химаяга алына.12 гыйнварь Херсонда Эдем Бекировка тәләктәшлек белдереп митинг узачак.",Мәхкәмә кырымтатар активисты Эдем Бекировны сак астында калдырды,['Дин' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,1857,https://www.azatliq.org/a/29701755.html,2019-01-10T14:23:20+00:00
"Өфөнән 10 йәшлек Богдан Әбилев быға ныҡлы ышана хәҙер. Богдан самолеттарҙың осоп үткәнен күҙәтергә ярата, ләкин үҙенең бер ҙә осоп ҡарағаны юҡ. Уның бик ныҡ аэропортты ла күргеһе килә. ""Теләктәр шыршыһы"" хәйриә акцияһы малайҙың хыялын тормошҡа ашыра. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров малай өсөн хыялдарҙы үтәүсе тылсымсы була. Богдан аэропортҡа килә, осоштарға идара итеү урындарын ҡарап йөрөй. Радий Хәбиров Богдандың әсәһе менән һөйләшә һәм, ғаилә алыҫ сәйәхәткә йыйынһа, ярҙам аласағын вәғәҙә итә. Сығанаҡ: Башинформ.",Хыялдар тормошҡа аша!,['Башҡортостан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],1,Яңылыҡтар,522,https://amanat.su/news/novosti/2026-01-20/hyyaldar-tormosh-a-asha-4543584,2026-01-20T14:07:00+00:00
"Рәсәй Геройы Максим Серафимов исемендәге ""Патриот"" хәрби-патриотик паркка Дыуан, Ҡыйғы, Баймаҡ, Хәйбулла, Шаран райондарынан, шулай уҡ Урал аръяғы агросәнәғәт колледжынан, Башҡорт дәүләт педагогия университетынан егеттәр өсөн уҡыу практикаһы ойошторолған.","""Патриот""та - хәрби йыйын",['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Донъя,255,https://yanshishma.com/articles/byl-donyala-ni-r-bar/2025-04-22/patriot-ta-h-rbi-yyyyn-4207707,2025-04-22T09:59:07+00:00
Ул Туған тел көнөнә арнап эшләгән. Уҡытыусыһы - Рәйсә Исламғолова.,Тел - тере шишмә,['Дин' 'Мәғариф'],[0 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Әсәм теле - сәсән теле,66,https://yanshishma.com/articles/s-m-tele-s-s-n-tele-/2026-02-22/tel-tere-shishm-4588157,2026-02-22T00:20:00+00:00
"М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Венер Исхаҡовтың Йырланмаған йырым һин повесы буйынса сәхнәләштерелгән спектакль аншлаг менән бара. Сәхнә, ижад кешеһенең яҙмышы хаҡындағы был әҫәрҙә  тамашасылар төп ролдәрҙе башҡарыусылар  – Нәжибә (Илүзә Күсәбаева), йәш Хәсән (Алмас Йосопов), Хәсән (Азамат Ғафаров) –   тормошо менән йәшәй. Йәш, популяр йырсы Хәсәндең ғаиләле ирҙән ауырға ҡалған  Нәжибә менән танышыуы, уның менән ғаилә ҡороуы егеттең  артабанғы тормошонда  төрлө күңелһеҙ хәлдәр менән теҙелеп китә. Тамаша барышында залдағыларҙың Нәжибәгә шул тиклем нәфрәт менән ҡарауы, хатта  ысын тормошта барған кеүек ҡабул итеп, ҡатынға асыуланып, вәт ир ҡәҙерен белмәгән бисә, тотоп кәрәген бирергә, тип бышылдашып ултырыуы үҙе үк герониняның ролен  шул тиклем биреп башҡарыуы, таланты хаҡында һөйләй. Кем ул Нәжибә? Нәжибә ролен башҡарған Илүзә Күсәбаева Әбйәлил районының Асҡар ауылы ҡыҙы. 2021 йылда Михаил  Щепкин исемендәге Юғары театр училищеһын тамамлаған бер төркөм йәштәр менән театрға эшкә алына. - Ғаиләлә өс малай араһында иң өлкәне булам. Атай-әсәйем иркәләп кенә үҫтерҙеләр, – ти Илүзә. – Әрләшә белмәйем, тауыш-низағ урынынан тиҙерәк һыпыртыу яғын ҡарайым. Шуға ла был яһил ҡыҙ ролен сығарыу еңел булманы. Әммә ошо юлды һайлағанһың икән, миңә ул оҡшамай, булдыра алмайым, тип торорға тейеш түгелһең. Аллаға шөкөр, тырышлыҡ бушҡа китмәне – роль уңышлы килеп сыҡты. Хатта шул тиклем килештерҙемме икән, премьера килгән атайым менән ирем ҡотламанылар. Һиңә насар роль биргәндәр, - тип әйттеләр ти.",Кем ул шул Нәжибә? Ир ҡәҙерен белмәгән бисә!,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1],5,Мәҙәниәт,1531,https://shonkar.com/articles/culture/2025-04-14/kem-ul-shul-n-zhib-ir-eren-belm-g-n-bis-4197105,2025-04-14T12:35:00+00:00
"Илебеҙҙең баш ҡалаһына барып етмәнек әле, ә бына Дүртөйлө районы Мәскәү ауылында, ысынлап та, булып ҡайттыҡ. Ауыл ҙур ғына, иғтибарыбыҙҙы иң беренсе Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙарына ҡуйылған стела йәлеп итте. Унда туҡтағайныҡ, мәктәп тә ҡаршыла ғына булып сыҡты. Беҙҙе директорҙың тәрбиәүи эштәр буйынса урынбаҫары Айгөл Айрат ҡыҙы Юлаева менән башҡорт теле уҡытыусыһы Илүзә Әсғәт ҡыҙы Ғәҙиева ҡаршы алды.",Мәскәүҙә лә булдыҡ беҙ!,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Осрашыу,403,https://yanshishma.com/articles/osrashyu-ar/2025-06-19/m-sk-l-buldy-be-4281419,2025-06-19T11:28:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстанда 2026 елда коммуналь хезмәтләр тарифлары ике тапкыр артачак. Бу хакта Татарстанның тарифлар дәүләт комитеты рәисе урынбасары Лариса Хәбибуллинахәбәр итте. Беренче тапкыр бәя күтәрү гыйнвар аенда көтелә һәм ул өстәмә бәягә салымның (НДС) артуына бәйле, ди ул. — 2026 елда тарифлар бәясенә йогынты ясаучы факторлар бар. 1 гыйнвардан НДС күтәрелүенә бәйле 1,7 процентка ""чик индексы"" үсеше каралган. Гыйнвардан тарифлар төгәл менә шул НДС суммасына артачак, — дип аңлатты Хәбибуллина журналистларга. Икенче бәя артуы октябрь аенда көтеләчәк. Еллык индексацияне июльдән октябрьгә күчергәннәр. Хәбибуллина сүзләренчә, әлеге үзгәрешләр турында федераль орган тарафыннан рәсми карар бу атнада көтелә. Быел 1 июльдә Татарстанда коммуналь хезмәтләр бәясе 17,5–22,3ка күтәрелде. Бу – Русия буенча уртача күрсәткечтән ике тапкыр югарырак. Нәтиәдә, халыкның коммуналь хезмәтләр өчен хисаплары, аеруча кышкы ылыту чорында, уртача 1 мең сумга кадәр артты. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",2026 елда Татарстанда коммуналь хезмәт бәясе ике тапкыр артачак,['Татарстан'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1074,https://www.azatliq.org/a/33594849.html,2025-11-18T14:35:49+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТатарстан президенты Рөстәм Миңнехановреспубликада халыкларның милли костюмнарын итештерүне айга салырга тәкъдим итте. Бу хакта ул ""Казан Идел буе: халык мәдәнияте образлары"" милли киемнәр күргәзмәсендә әйтте, дип иткерәпрезидентның матбугат хезмәте. Бу күргәзмәдә гасырның икенче, гасырның беренче яртысында Татарстан ирләрендә яшәүче Идел буе халыкларының – татарлар, чуашлар, башкортлар, урыслар, марилар, мукшылар, удммуртларның милли киемнәре күрсәтелә. Ул 1 октябрьгә кадәр эшләячәк. Күргәзмәдәге костюмнарның күпчелек өлешләре музейларда һәм шәхси кулларда сакланып калган экспонатлар нигезендә кулдан эшләнгән. ""итештерүне оештырырга кирәк, теләсәләр кешеләр үзләренә ошаган милли киемнәрне сатып ала алсын. Бу эшне халык кәсепчелеге һәм һөнәрчелеге осталары белән алып барырга кирәк"", дигән ул. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",Миңнеханов Татарстанда милли кием итештерүне айга салырга тәкъдим итте,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,925,https://www.azatliq.org/a/32569464.html,2023-08-29T10:01:02+00:00
"Владимир Путин подписал закон, предоставляющий право на дополнительный отпуск без содержания супругам, детям и родителям, которым необходимо ухаживать за военнослужащими, проходящими реабилитацию после ранений в зоне СВО.","Владимир Путин подписал закон, касающийся членов семей участников СВО",['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Махсус хәрби операция,221,https://tanburz.ru/news/care/2025-04-07/vladimir-putin-podpisal-zakon-kasayuschiysya-chlenov-semey-uchastnikov-svo-4216764,2025-04-07T20:25:00+00:00
"Был бала янған өйҙә 3 бесәйе ҡалыуына бигерәк тә нығыраҡ борсола. Ҡатынымды кәрәкле дарыуҙар алырға дарыуханаға ебәрҙем. Әбейҙе ҡосаҡлап, тынысландырырға тырышам. Унан малайҙың эргәһенә барып, нимә һөйләгәнен тыңлайым. Уларҙың араһында йөрөй торғас, икәүһе лә тынысландылар. Әбейҙең ҡан баҫымы нормаға килде, малай миңә һыйынып өндәшмәҫ булды. Унан ""Тиҙ ярҙам"" машинаһы килеп етте. Малайҙың исемен һорайым. ""Һеҙ мине беләһегеҙ ҙә инде, мин һеҙгә ашарға йөрөйөм"", - тип яуаплай. Шунда беҙ ашатҡан мохтаж малайҙы танып ҡалдым"", - тип яҙа үҙенең сәхифәһендә медицина фәндәре кандидаты, доцент, Шәмсетдинов исемендәге клиника директоры Альберт Шәмсетдинов.",Күренекле табип ярҙамға ашыҡҡан,['Дин' 'Сәләмәтлек'],[0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,652,https://ye102.ru/news/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-06/k-renekle-tabip-yar-am-a-ashy-an-4529538,2026-01-06T09:00:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУгледар, Донецки, Пески һәм Бахмут янында үлгән йөзләгән солдатның фотоларын иңү паркындагы Мәңгелек ут янына куйганнар. Алар астында шәм якканнар. Кичә, 8 май кичендә Казанның иңү паркында ""Хәтер шәме"" (""Свеча памяти"") дип исемләнгән чара үткән. Анда Татарстанның Украинадагы сугышта һәлак булган һәм хәбәрсез югалган ""Алга"" батальоны хәрбиләрен искә алганнар. Бу хакта ""Бизнес ""иткерә. Чарага сугыш кырыннан чыга алмый калган батальон солдатларының йөзләгән туганнары, якыннары ыелган. Мәңгелек ут мәйданында Угледар, Донецки, Пески һәм Бахмут янында үлгән йөзләгән солдатның фотоларын куйганнар. Бу чараны Угледар янында үлгән ""Влад"" кушаматлы хәрбинең әтисе Юрий Мариненкооештырган. ""Һәлак булган дуслары белән епләре өзелмәсен өчен, аларны искә алсыннар өчен чарага ""Алга"" батальоны сугышчыларының туганнарын, дусларын чакырдык. Без хәтерлибез икән, алар безнең йөрәкләрдә исән булачак. Теләсә нинди солдат — беренче чиратта солдат. Шуңа аларны искә алырга булдык. Бу һәлак булганнарның якыннары өчен бик мөһим. Без эзләү хәрәкәте алып барабыз, туганнарын эзлибез, аларның ялгыз булмавын күрсәтергә тырышабыз"", дип сөйләгән чарада катнашучы ""Алга"" батальоны ветераны Наил Садриев. Чыгышлар ясаганнан соң чарага ыелучылар һәлак булган солдатларның рәсемнәре астында шәмнәр яккан, бер минут тынлык игълан ителгән диелә. Казанда быелгы ""Үлемсез полк"" чарасына Украинадагы сугышта үлгән ""Алга"" батальоны хәрбиләре сурәтләрен тотыпчыкмакчылар иде. Бу хакта кичәге чараны оештырган Юрий Мариненко сөйләгән иде. Ул 30 хәрбинең фотосын тотып йөричәкләр дигән иде. Әмма быел Казанда ""Үлемсез полк"" йөреше дә узмаячак. ""Иминлек максатларында быел ""Үлемсез полк"" йөрешеннән тыелып торабыз. Әмма бу бөек иңүне, бөтен шәһәребез, республикабыз, илебез белән лаеклы итеп билгеләп узачакбыз"", дигән идешәһәр мэры Илсур Метшин. Былтыр июль аенда Татарстанның ""Алга"" батальоны итәкчесе, ""Шайтан"" кушаматлы Тимур Абдрахмановялга Казанга кайткач ""Татар-информ"" мәгълүмат агентлыгы белән сөйләшкән иде. Ул Татарстанның ""Алга"" батальоны белән 2023 елның 6 февралендә Угледар янында ниләр булуын да сөйләде. Янәсе, бер сугышчы үлгәч, Абдрахманов башкаларга юлларында очраганнарны ""өзгәләргә"" боерык биргән. Шулай ук Абдрахманов ""югалтусыз булмый"", дип тә искәрткән иде. УГЛЕДАР ЯНЫНДА ""АЛГА"" БЕЛӘН НИ БУЛГАН2023 елның 6 февралендә ""Алга"" батальонындагы барлык өч ротаны да (алар тулы булмаган) Угледар янындагы урманны штурмларга ибәрәләр. Анда барлыгы 120 ләп кеше китә. Моңарчы "". Реалии"" андабулган хәлләртурында зуртикшеренүчыгарган иде. Хәрбиләр штурмга күзләүсез киткән, аларга артиллерия ярдәме дә булмаган. Моны басма белән сөйләшкән чагында шушы вакыйгада катнашкан берничә сугышчы раслый. Сугыш кырында исән калганнарның кайберләре әсирлеккә төшкән булырга мөмкин, әмма чынлыкта ничек булуын беркем белми. Сугышчыларның бер өлеше хәбәрсез югалган. ""Алга"" батальоны ким дигәндә өч тапкыр сугыш кырына кире әйләнеп кайткан — хәрбиләрнең мәетләрен алып чыгар өчен һәм бу урында кабат урнашып карарга омтылып. Татарстан хәрбиләре бу омтылышларның һәрберсендә үлүен дәвам иткән. "". Реалии"" бу операцияләрнең көннәрен дә ачыклый алган: 24 февраль, 14 һәм 21 март. Соңрак бу сугыш кыры булган кишәрлекне Русия хәрбиләре басып ала, әмма бөтен әсәдләрне дә алып чыгу яки тану мөмкин булмый, чөнки алар инде таркала башлаган була. Русиядә Азатлык томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Казанда ""Алга"" батальонының Украинадагы сугышта һәлак булган сугышчыларын искә алу чарасы үткән",['Иҡтисад' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Шоу-бизнес' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 1 0 1 0 1 1 0 0 0 0],5,Яңылыҡтар,3465,https://www.azatliq.org/a/kazanda-alga-batalonining-ukrainadagi-sugishta-halak-bulgan-sugishchilarin-iska-alu-charasi-utkan-/32939310.html,2024-05-09T11:10:54+03:00
"В Горнолыжном  центре «Металлург-Магнитогорск», расположенном на территории Абзелиловского района Республики Башкортостан,  стартовали соревнования по горнолыжному спорту Всероссийской зимней Спартакиады спорта глухих «Мы вместе. Спорт».","Погода - союзник, горы - свидетели побед",['Спорт'],[0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],1,Спорт,237,https://tanburz.ru/news/sport/2025-02-11/pogoda-soyuznik-gory-svideteli-pobed-4117294,2025-02-11T16:40:00+00:00
"Язучылар берлеге ыены, архив фотосыфикерләрТатарстан Язучылар берлегенең чираттан тыш ыенында берлекнең Русия Язучылар берлегенә керү мәсьәләсе өчен тавыш бирү узачак. ыен 3 октябрьгә билгеләнгән. Моны Бизнес Онлайнга Татарстан Язучылар берлеге рәисе Ркаил Зәйдуллараслаган. ""Нишләргә? Хакимият вертикале — популяр тренд. Әгәр бердәмлек тигез булса, без Русия Язучылары берлегенә керергә каршы түгелбез. Без моңа беркайчан каршы тормадык. Иң мөһиме — безнең белән тигез дәрәәдә сөйләшсеннәр"", дигән ул. Зәйдулла хәлне драматизацияләргә кирәкми ди. ""Язучылык — шәхси эшчәнлек, Аллаһ сине сәләт бирсә, син язасың, сиңа кайсы берлектә торуың артык әһәмиятле түгел. Күп кенә безнең язучыларыбыз төрки илләрдә китапларые бастыра, анда кайсы берлектә булуын сораучы юк. Без Мәскәү урналларында да бастырылабыз, анда да кемнең нинди әгъзалыкка ия булуын сорау юк"", дигән Татарстан берлеге рәисе. Шул ук вакытта ""БИЗНЕС "" ачыклаганча, республика берлегенең федераль берлеккә ничек керәчәге төгәл билгеле түгел. Зәйдулла автономияне сакларга тели. Бу мәсьәләләрне 25 августта Русия Язучылар берлеге идарәсенең авапле секретаре Николай Иванов Казанга килгәч сөйләшергә ыеналар. Ул Муса әлилне искә алу көнендә һәм Туфан Миннуллинның 90 яшьлек юбилеен бәйрәм итүдә катнашу өчен чакырылган. Драматург Мансур Гыйләевфедераль берлеккә керүдән татар язучылары отачак дип саный. Язучы, ""Казан утлары"" баш мөхәррире Рөстәм Галиуллин""сүз инде кушылу-кушылмау турында бармый"", иң мөһиме татар язучыларына зыян килмәслек шартлар яуларга кирәк ди. Язучы, әмәгать эшлеклесе Фәүзия Бәйрәмовабез 30 ел уңышлы эшләдек, эшчәнлекне хәзер дә үзаллы алып бара алабыз дип саный. Әмма бу ыенда федераль берлеккә каршы булган язучылар да ""әйе"" дип авап бирәчәк, каршы торырга батырчылык итмәячәк дип фаразлый. Быел Русия Язучылар берлегенә Башкортстан Язучылар берлеге дә керде. 3 июльдә узган ыенда республика берлегенең низамнамәсенә үзгәрешләркабул ителде. Татарстанда Русия Язучылар берлегенең бер бүлеге бар: ул 2022 елда теркәлде, аны Татьяна Сушенцоваитәкли. 2020 елда ул вакытта Русия Язучылар берлеге рәисе Николай Иванов Русия берлегенә Татарстан язучылар берлеген алырга кирәклеген белдерде. Моны ул ""ирләрне ыю"" дипатады. Бу вакытта Татарстан берлегенең элекке рәисе Данил Салихов Мәскәүгә дә барды.30 ел мөстәкыйль оешма булып яшәгән Татарстан язучылар берлегенең Русия язучылар берлегенә керү ихтималы татар әмәгатьчелегендә шау-шу уятты. Татарстан берлеге әгъзалары Русия оешмасы белән кушылуга каршы чыкты, Салиховның кушылу турында сөйләшүләр алып барырга вәкаләте булмавынбелдерде. Казанда Данил Салиховның вазифасыннан китүен таләп иткән пикет таузды.2021 елда Татарстан Язучылар берлеге итеп Ркаил Зәйдулласайланды. Ул Русия берлегенә кушылудан мәгънә юк дигән иде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!",3 октябрьдә Татарстан Язучылар берлеге Русия язучылар берлегенә керү мәсьәләсен караячак,['Дин' 'Иҡтисад' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 1 0 1 0 0 0 1 1 0 0 1 0],5,Яңылыҡтар,2851,https://www.azatliq.org/a/33501822.html,2025-08-13T06:44:52+00:00
"""Әр-Рәхим"" мәчете төзелеше. Фото: Радий Хәбиров Телеграм-каналыфикерләрБашкортстан башлыгы Радий Хәбировтөзелеше 18 елга сузылган ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетендәге эш барышын күрсәтте. Ул үз Телеграм-каналында фотоларурнаштырды. ""Озын ялларга карамастан, ""Әр-Рәхим"" мәчетендә эшләр дәвам итә. Гомум тырышлык һәм Ходай ярдәме белән бу изге эшне тәмамларбыз"", дип язган ул. ""Әр-Рәхим"" әмигъ мәчетен 2007 елда төзи башладылар. Төзелеп беткән вакытында ул Русиянең иң зур мәчете булырга тиеш иде. Башта аны 2015 елда ачарга ниятләделәр. Шулай да Башкортстан Диния нәзарате белән ""Урал"" вакыфы арасында низаг килеп чыкканнан соң, мәчет төзелеше туктатылды. Республика акча бирүдәнбаш тартты, яңа инвестор табылмады. Мәчет төзелеше белән низаг Радий Хәбиров чорында да дәвам итте. Аеруча, Русиянең Украинага каршы сугышыннан соң төзелеш белән проблемнар кискенләште.2022 ел ахырында Башкортстан башлыгы Радий Хәбиров исә берничә тапкыр мәчетне төзергә акча юк дипискәртте. Мәсәлән, берсендә ул ""Әр-Рәхим"" мәчете турында 2025 елга кадәр сорамаска кушты һәм Украинадагы сугышка китә торган ""бик итди чыгымнарыбыз булуын аңларга тиешбез"", дип тәбелдерде. ""Бу мәсьәлә белән миңа 2024 елда килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2023 елда да килмәгез. Бу мәсьәлә белән миңа 2025 елның беренче яртысында да килмәгез. Акча юк"", дигән иде ул.2023 елның 13 мартында Уфада көчле ил аркасында аның бер гөмбәзекилеп төште.2024 ел ахырында Радий Хәбиров ""Әр-Рәхим"" мәчетен 4 елда төзеп бетерергә сүз бирде. Ул берничә миллиард сум табарга кирәклеген әйтте. Манараларны ул 2024 ел ахырында ясалып бетәчәк, 2025 елда — коммуникацияләр эшләнеп, ылылык биреләчәк дипәйткән иде. Азатлык сайтын томаласалар, нишләргә? Бу хакта безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Хәбиров Уфадагы ""Әр-Рәхим"" мәчетендә эшләр ялларда да дәвам итүен әйтте",['Дин'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,1744,https://www.azatliq.org/a/33644094.html,2026-01-09T14:53:48+00:00
"К 80-летию поэта жителями района была проделана огромная работа по увековечиванию памяти нашего поэта. Прошли конференции, конкурсы чтецов, рисунков, книжные и музейные выставки. Было присвоено имя Рашита Назарова башкирской гимназии, а также установлен памятник поэту перед школой. Гость мероприятия - член Комитета Госдумы по просвещению Эльвира Аиткулова, вручила благодарственные письма учителям и  работникам сферы культуры в знак признания большого вклада, а так же Ларисе Абдуллиной за увековечание памяти поэта переводом его стихов на 45 языков. Теперь о нашем поэте узнают и другие народы и память о нем будет жить вечно.",К 80-летию башкирского поэта Рашита Назарова,['Мәҙәниәт'],[0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Яңылыҡтар,630,https://uchbash.com/news/novosti/2024-11-07/k-80-letiyu-bashkirskogo-poeta-rashita-nazarova-3998448,2024-11-07T00:54:00+00:00
"Клуб мөдире, ауыл советы депутаты Фәнүзә Ғалип ҡыҙы Дәүләтованың ошо изге эштәр тураһында яҙмаһын иғтибарһыҙ ҡалдыра алманыҡ. - Ауылыбыҙҙың егәрле егеттәре Тимур Суфьянов, Данил Дәүләтов, Юлай Рәхмәтуллин МХО-ла батырҙарса һәләк булған егетебеҙ Вәсил Ғималовтың әсәһе Хәсибә апайҙың ишек алдын ҡарҙан ""һә"" тигәнсе таҙартып та ҡуйҙылар! - тип яҙа Фәнүзә Ғалип ҡыҙы. - Афариндар! Малайҙарға матур теләктәрен, һаулыҡ теләп ҡыуанып ҡалды Хәсибә апай! Гел шулай ярҙамсыл булығыҙ! Ил-йорттарыбыҙ тыныс, күктәребеҙ аяҙ булһын! Бергә һәм берҙәм булайыҡ, ауылдаштарым! Был изге теләктәргә беҙ ҙә ҡушылабыҙ! Маладис, егеттәр! Ҡушыйҙарҙың әүәлдән шәп, ярҙамсыл, ихлас күңелле булыуҙары билдәле. Йәш быуындың өлкәндәрҙән өлгө алып, ярҙамға мохтаждарға битараф ҡалмай, кешелекле булып үҫеүенә шатбыҙ. Зарегистрировано Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (РОСКОМНАДЗОР). Регистрационный номер: серия ПИ ФС77-68471 от г.",Тимур һәм уның командаһы,['Спорт' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,965,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2026-01-12/timur-m-uny-komanda-y-4534189,2026-01-12T13:30:00+00:00
"Яҡташыбыҙ, республиканың милли һәм этник спорт төрҙәрен үҫтереү үҙәге директоры Илнар Салауатов ошо ярыштарҙы ойоштороуҙа ҙур ярҙам күрһәтһә, Яңы Собханғол ауылынан Динислам Кинйәбаев мас-рестлинг буйынса 60 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 1-се урын алды. Шулай уҡ Динислам ауҙарыш, йәғни ат өҫтөндә көрәш буйынса 55 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 1-се урынға, Илдан Салауатов 40 кг-ға тиклем ауырлыҡ категорияһында 3-сө урынға сыҡты. Тәңкә алыу уйынында Фазыл Кинйәбаев - 2-се, Айнур Бейембәтов 3-сө урындарҙы яуланы. Афарин!","""Хәрәкәт"" фестивале үтте",['Дин' 'Спорт'],[0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0],2,Спорт,535,https://tanburz.ru/news/sport/2025-11-06/h-r-k-t-festivale-tte-4454485,2025-11-06T09:18:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырУкраинаның басып алынган шәһәрләрендә Русиянең баскын хакимиятләре беренче чиратта яшәү өчен яхшы булган, үзәктәге буш фатирларга игътибар итә. Украинаның баскынлыктагы торак пунктларында Русия хакимиятләре ирле халыкның фатирларын тартып ала. Бу хакта ""Новая газета. Европа""яза. Журналистлар мәгълүматынча, башта хакимият кайсы фатирлардан кешеләрнең чыгып китүен ачыклый, аннары бу торак ""хуасыз"" дип таныла һәм соңрак аны дәүләтнеке итәләр. Басма мәгълүматынча, хәзерге вакытта 13 мең фатирны ""хуасыз"" дип тапканнар. Болай итеп милекне тартып алуның тизлеге дә артканнан арта бара. Сугышның беренче елында баскын хакимиятләр һәр ай саен 235 күчемсез милекне ""дәүләтнеке"" иткән булса, хәзер аларның саны аена мең ярымга кадәр итә. Баскын хакимиятләр басып алынган шәһәрләрдә беренче чиратта яшәү өчен яхшы булган, үзәктәге буш фатирларга игътибар итә. Бу хәл Русия 2022 елда басып алган Мариуполь, Мелитополь, Бердянски шәһәрләрендә дә күзәтелә. Моннан тыш, фатирларны үз вакытында теркәмәгән өчен яки коммуналь хезмәтләр өчен вакытында түләмәгәнгә дә тартып алалар, һәм хәтта Русия ягында сугышырга киткән кешеләрнекен дә тартып алу очраклары бар. Басма ирле кешеләрнең торакны ""дәүләтнеке итү"" ысуллары турында сөйләгәннәрен язып чыкты. ""Төзелеш-төзекләндерү эшләре барган чакта төзүчеләр фатирга үтеп керә алмый икән, мәсәлән аның хуалары башка иргә киткән, ә күршеләренә ачкычын калдырмаган ди - андый очракларда ишек йозагын ваталар, ә ишеккә 30 көн эчендә хакимияткә мөрәәгать итегез, юкса бирегә ихтыяы булган кешеләр яшәргә кертеләчәк дигән язу эләләр"", дип сөйли Северодонецкидан Елена. ""Бу эшләр барырга тиешлеген аңлыйм. 2014 елдан соң бик күп кеше китте яки һәлак булды, аларның фатирлары буш тора. Тик бу болай эшләнергә тиеш түгел. Күп кенә егетләр ике ел буе элемтәсез, интернетсыз килеш тегендә ята. Аларның кәгазь эшләре белән шөгыльләнергә мөмкинлеге юк. Һәм бер көнне кеше өенә кайта икән, аның өе инде булмаска да мөмкин"", - ди Донецки өлкәсенең Докучаевски шәһәреннән Николай. ""Әле күптән түгел генә үзең шәһәрдә булмасаң, су белән газга түләп булмый иде. Хәзер дә Русиядә һәм бигрәк тә чит илдә яшәүче фатир хуаларының бөтенесе дә онлайн түләп булганын белми яки алар түләп була торган банкка интернеттан керә алмый. Хакимияттән ""хуасыз"" торакны кире яулап алу өчен фатир хуалары коммуналь хезмәтләр өчен барлык бурычларын да бер түләү белән түләп бетерергә тиеш. Моңа бер ай гына вакыт бирелә"", дип сөйли Луһански өлкәсенең Алчевски шәһәреннән Елена. Бу шәһәр 2014 елдан бирле ""ЛНР"" контролендә. ""Настоящее Время"" каналы эфирында хокук яклаучы, Украинаның стратегик тикшеренүләр һәм иминлек институты мөдире Павел Лисянскийда Русия басып алган ирләрдә халык милкен тартып алулары турындасөйләде. Аның мәгълүматына күрә, хуасыз дип табылган фатирлар саны 13 меңнән шактый күбрәк, Донецкиның үзендә генә дә торак фондының 40 хуасыз дип табылган. Ә хуасыз дип табылганнар икән, аларны өләшәләр дә, соңыннан шундук Росреестрга кертәләр. ""Коммуналь хезмәтләр өчен түләмәгәнгә генә түгел, әгәр Русиянең дәүләт иминлегенә куркыныч тудырса да фатирны тартып алырга мөмкиннәр. Мәсәлән, Донецки өлкәсенең баскын хакимияте чыгарган карарда шулай дип язылган. Ягъни, фатирны тик торганнан да тартып ала алалар"", дип аңлата Лисянский. Шулай ук аның әйтүенчә, Русиягә акча эшләргә киткән кешеләрнең дә фатирларын тартып алалар. ""Чөнки процедура бер, алгоритм бер - димәк, милкең хуасыз дип табылган икән, бу бөтен кешегә дә кагыла. Русияне хуплыйсың икән, синең милкеңә тимәячәкләр дигән әйбер юк, бөтен кешенекен тартып алалар"", ди ул. Павел Лисянский коррупцион схеманарның берсен мисалга китерә: баскын хакимият башлыгы кайда кайсы милекнең хуасыз булуын белә һәм анда үз кешесен ибәрә. Бу кеше фатирны үзенеке дип әйтә һәм шаһитлар, ялган документлар белән фатирны Росреестрга шушы кеше исеменә кертеп куялар. Ахырдан аны бик арзан бәягә генә сатып ибәрәләр. Мәсәлән, Русия хәрбиләренә. Асылда, әгәр фатир хуасыз милек дип теркәлгән һәм дәүләткә бирелгән икән, аны, мәсәлән, күңелен үсендерү өчен баскынлыктагы шәһәргә эшкә килгән яшь белгечкә бирергә тиешләр. Тик әгәр фатир башка кеше исеменә язылган икән, акчасын шундагы куәт оешмалары һәм баскын хакимият вәкилләре ала. ""Дәүләт милке итү процессы башланганчы, баскын хакимият башлыгы өстәленә беркем дә яшәми торган фатирларның исемлеге куела. Яхшырак фатирларга ул үз кешесен ибәрә, ә Росреестр аша документларны рәсмиләштерелә. Мондый очракта акчалар баскын хакимият башлыгы кесәсенә китә, анда куәт оешмалары вәкилләренә дә өлеш чыга, - дип аңлата хокук яклаучы. - Мин үземнән бер мисал китерә алам. ""Көнчыгыш хокук яклау төркеменең"" (аңа мин нигез салган идем) төп офисы Лисичанскида иде. Бик яхшы, төзекләндерелгән, шәһәр үзәгендәге офис иде ул. 2022 елда шәһәрне басып алган чакта анда Федераль иминлек хезмәте (ФСБ) тентү үткәрде. Фатирны тартып алдылар, саттылар һәм хәзер анда башка кешеләр яши"". Мондый очракларда мәхкәмәгә биреп була, тик хәзерге вакытта мәхкәмәләр бөтен карарларын да баскын хакимиятләр яклы итеп чыгара, ди хокук яклаучы. ""Алар ""халык шуралары"" белән тулы кануннар кабул итте. Ул канунда шулай әйтелгән: хуасыз дип танылган күчемсез милекнең хуасы барлыкка килә икән, ул торагыннан баш тартсын өчен баскын хакимият аның белән әңгәмә кора. Шулай дип ачыктан-ачык язылган. Шуңа күрә алар бу милекне бирмәс өчен бөтенесен дә эшли"", ди Павел Лисянский. Элегрәк ""Настоящее Время"" эфирында ""Мариуполь телевидениесе"" теле-радио оешмасы башлыгы Николай Осыченкода Мариупольдә ""хуасыз"" торакны ничек сатулары турындасөйләгән иде. Аның әйтүенчә, әгәр фатир хуасы, мәсәлән, үлгән икән, һәм фатирның хосусый милек булуы турында документларын күрсәтердәй кеше юк икән, торак хуасыз дип табыла, баскын муниципаль милеккә күчә һәм аннары аны каядыр тапшырырга мөмкиннәр. Әмма никтер ул сатуга чыгарыла. ""Кырымдагы яр буе бистәләрендә дә шул ук хәл, мәсәлән Ялта, Гурзуфта. 2022 елның язында аннан күп кешеләр китте. Алар 2023 елның көзендә кире кайтмакчылар иде, тик депортацияләнделәр. Аларны өйләренә кертмәделәр, - дип сөйли ул. - Һәм аннан соң хәтта оккупацион пабликларда яр буендагы бистәләрдәге хуасыз дип табылган бу йортларның тулы исемлекләре чыкты. Ягъни, диңгез буендагы иң ""майлы"" йортларны тартып алдылар"". Язманың оригиналы: ""Настоящее Время"" Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","""Фатирны тартып ала алалар"". Русиянең баскын хакимияте украиннар милкен ничек үзләштерә",['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Донъя,6401,https://www.azatliq.org/a/rusianeng-basqin-hakimiyate-ukrainnar-milken-nichek-uzlashtera/32982152.html,2024-06-13T00:00:05+03:00
Тура эфирҙа аралашыу ваҡытында Рәсәй Президенты Владимир Путин махсус хәрби операцияға ярҙам итеүселәр тураһында йылы һүҙ әйтте.,Владимир Путин халыҡҡа рәхмәт әйтте,['Йәмғиәт' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],3,Яңылыҡтар,128,https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-12-19/vladimir-putin-haly-a-r-hm-t-ytte-4515159,2025-12-19T17:10:00+00:00
"Университетта бергә уҡыған һабаҡташым Наилде Өфөнөң Үҙәк баҙарында осраттым. Күптән күргәнем юҡ ине, ҡартайыбыраҡ киткән. Ул ҡул һелтәп кенә ҡуйҙы, хәйләләшмә, тигәнде аңлатты ахыры был хәрәкәте. Әйҙә, анауындағы кафешкаға инеп сәй эсеп алайыҡ, шунда һөйләрмен, тине һабаҡташым һәм беҙ шунда йүнәлдек. Түбәндә уның һөйләгәндәрен килтерәм (исемдәр, әлбиттә, үҙгәртеп алынды). Өләсәйем мине өс йәшемдән ҡарап үҫтерҙе. Тап шул йәштә атайым да, әсәйем дә аварияға эләгеп һәләк булғайны. Ул мине ашатыусы-кейендереүсе, эшкә өйрәтеүсе һәм дәрестәремде әҙерләшеүсе генә түгел, ә мин мохтажлыҡ кисермәһен өсөн хәленән килгәндең барыһын да эшләргә тырышҡандыр тип уйлайым. Үҫкәс, һөнәр алып үҙаллы йәшәй башлағас та мин уны ҡартайған көндәрендә ҡарармын, беҙҙең ғаиләлә йәшәр тип күҙ алдына килтерә инем. Ниндәй генә ҡыйынлыҡтар булһа ла, мотлаҡ шулай эшләрмен, тип үҙ-үҙемә ант та бирҙем. Тәүҙәрәк шулай булды ла. Тик, ышанырһыңмы-юҡмы, бер йыл самаһы элек өлөсәйемде ҡарттар йортона алып барып тапшырҙым. Әгәр ҙә икенсе бер кеше шулай тип әйтһә, уның тураһында ниндәй игелекһеҙ әҙәм икән тип ытырғанып уйлар инем. Һин дә шулайыраҡ фекерләйһеңдер, моғайын, һәм быны аңлап торам. Тик донъя улай ябай ғына ҡоролмай икән ул. Өләсәйем беҙҙә йәшәй башлағанда ғаиләле инем инде. Баштараҡ, саҡырһам да, килергә теләге булманы, сөнки үҙаллы йәшәрлек хәлдә ине әле. Тик тор-бара һаулығы ла, хәтере лә ныҡ ҡаҡшаны. Күршеләр хәбәр итеүенсә,  аңы ла бик йыш томалана икән. Шунан, ай-вайына ҡарамай, үҙебеҙгә күсереп алып килдек. Ҡыйынлыҡтар ваҡ-төйәктән башланды тиһәң дә була. Ул көнөнә ун тапҡыр тиерлек миңә эшкә шылтырата һәм бер үк нәмәне һораша ине. Артабан әйберҙәрен, беҙҙән ҡыҙғаныпмы икән, төрлө урындарға йәшерә һәм таба алмай. Шунан ҡатыныма ҡысҡыра: Һин урлағанһыңдыр, әйберҙәре ҡалмаһын да тиҙерәк беҙҙән китһен тип маташаһыңмы әллә?  Беҙ был хәлгә түҙергә тырыштыҡ, үҙ өйөндә булмағас, стресс кисерәлер, һуңыраҡ тынысланыр әле тип көттөк. Деменция – ул хәтер насарайыуы түгел, ә шәхестең тарҡалыуы, тип аңлатты мин кәңәш һорап барған табип. Ысынлап та, минең ғүмер буйы аҡыл эше менән шөғөлләнгән педагог өләсәйем урамдағы иҫерек ирҙәр кеүек һүгенә башланы. Төнөн уның фатир буйлап йөрөүенә, ултырғыстарҙы ауҙарыуына, кухняла: Кемдәр килгән беҙгә тағы, ниңә һауыт-һабаны йыйыштырып та ҡуймағандар! тип ҡысҡырыуына, сынаяҡтарҙы раковинаға бәреүенә һиҫкәнеп уяна инек. Ә бит өйгә бер ҡунаҡ та килмәне, үҙебеҙ генә. Газды тоҡандырыуын ишетеп, шым ғына тороп уны һүндереп ята инем. Күрәһең, нимәлер бешерергә тип йыйынған да, үҙе йоҡлап киткән. Юҡ, беҙ уны ас тотманыҡ, киреһенсә, ул теләгәнде һатып алырға һәм бешерергә тырыштыҡ. Ҡатыным Гүзәл менән беҙ алмашлап йоҡланыҡ. Йүнләп ял итеп булмағас, эштә лә әллә ни ыратып булманы. Етәкселәр, быны күреп,  илке-һалҡы йөрөүҙә ғәйепләп ҡуймаһын тип тә шөрләй башланым. Ҡатыным да бик йыш ҡуҙғыусан булып китте, гел башы ауыртыуға зарлана ине. Никахыбыҙ тарҡалыуға яҡынлашыуын да һиҙенә инем, тик ни ҡылырға, ниндәй саралар күрергә белмәйем. Беҙ хәҙер фатирҙың хужалары түгел, ә төрмәләге күҙәтеүселәр, йәғи надзирателдәр һымаҡ инек. Түҙемлектең һуңғы сиккә етеүе бер көн кухняла кисе аш ашаған мәлгә тура килде. Өләсәйем тәүҙә өндәшмәй генә ашап ултырҙы ла, кинәт миңә тишерҙәй һалҡын ҡараш менән төбәлде. – Ғәлимулла! – тип, миңә олатайымдың исеме менән ҡысҡырҙы һәм килене Гүзәлгә күрһәтте. – Һин нимә – ниндәй бисә алып килдең өйгә? ! Олямайһыңмы ни минән, балаларҙан? Мин өлөсәйемде тынысландырырға тырыштым, эргәһенә барып яурынынан ҡосаҡланым һәм, өләсәй, мин бит һинең ейәнең тип һәм башҡа һүҙҙәр әйтергә генә уйлағанда, ул. ҡулыма сәнске менән ҡаҙаны!  Ҡулдан ҡан сәсрәп сығыуҙан һәм ауыртыуҙан бигерәк өйөбөҙҙә ошондай көтөлмәгән хәл булыуға шаҡ ҡатып ҡалғайным. – Ә-ә, ҡатыныңды тыңламай йөрөһәң  бына шулай була ул, уйнашсы! . – тип хахылдап көлдө өләсәй. Йөҙөнән һәм ҡараштарынан уның беҙҙе бөтөнләй танымауын һиҙемләргә була ине. Эйе, беҙ уның ныҡ сирле булыуына хәҙер шикләнмәнек. Ул төндө беҙ Гүзәл менән икебеҙ ҙә йоҡламаныҡ, кухняла ултырып сыҡтыҡ, ҡатыным әленән-әле илап ала ине, минең дә күҙҙәр йәшләнә. Гүзәлдең муйынында күгәргән урын да бар – өләсәй уға: Бар, ҡайтып кит өйөңә! тип таҫтамал менән ныҡ итеп һуҡты. Уның йәшендә ҡайҙан шул хәтлем көс булалыр. – Мин уны күралмайым, – тип шыңшыны Гүзәл. – Тәүҙәрәк ул һәйбәт ине, хәҙер әллә нимәгә әүерелде, түҙер тәҡәтәм ҡалманы инде. Шул арҡала бер-беребеҙҙе юғалтһаҡ, нисек йәшәрмен икән тип ҡайғырам. Шул көндән башлап проблеманы хәл итеү юлдарын эҙләй башланым. Эйе, өләсәйгә айырым йәшәргә кәрәк, тик мотлаҡ уның ҡараусыһы ла булырға тейеш. Ҡәҙимге ҡарттар йорто, йәғни ҡараусыһыҙ ҡалған һәм үтә өлкән йәштәгеләрҙе дәүләт органы урынлаштырған приют түгел, ә деменция менән яфаланғандар йәшәй торған махсуслашҡан бүлексәһе булған пансионат табырға тырыштым. Әмәлгә ҡалғандай, ундай урындар бик аҙ икән, сәбәбе – йәшәү хаҡы ҡиммәт булғанға. Ундай пансионаттарҙа сирлеләр даими күҙәтеү аҫтында, тәжриәбе психологтар эшәй. Тик бының өсөн ошо оло кешенең балалары йәки ейәндәре ай һайын түләп барырға тейеш, ундай учреждениеларҙы эшҡыуарҙар тота икән. Ахырҙа, бер пансионатҡа туҡталдыҡ. Эйе, унда ла аҙ түләргә кәрәкмәй, тик беҙ Гүзәл менән хаҡына ҡарамаҫҡа булдыҡ. Күпме генә йәшәргә ҡалғандыр инде сирле өләсәйебеҙгә, беҙҙең нервылы шарттарҙа көн күргәнсе, шундай учреждениела сағыштырып та булмаҫлыҡ яҡшыраҡ инде ул, тирә-яғында ла үҙе кеүек хәлдәге һәм йәштәге кешеләр. Беҙ һайлаған пансионат, ҡарттар йортонан бигерәк, һәйбәт  спа-отель кеүек ине – табиптар, шәфҡәт туташтары һәм даими үткәрелгән терапия курстары бар. Уны шунда алып барғанда ул автомобилдә нимәнәндер шөрләгән бала һымаҡ шым ғына ултырҙы. Мин уны Дачаға барабыҙ тип алдаштырҙым. Үҙемә сикһеҙ оят ине. Ярай, беҙ уға әленән-әле барып, хәлен белеп, ниндәй шарттарҙа йәшәгәнен тикшереп торорбоҙ, тип тынысландырам үҙемде.  Уның ҡарауы, ғаиләмә тынысыраҡ булыр, йүғиһә көсөргәнешле шарттарҙа үҙебеҙ ҙә сиргә һабышырбыҙ, тип яҡшыраҡ уйҙарға бирелергә тырышам. Бер аҙнан беҙ Гүзәл менән, ысынлап та, пансионатҡа килдек. Өләсәйҙең битәрләүен, илауын, беҙҙе оятҡа ҡалдырырға тырышыуын көткәйнек, тик улай булып сыҡманы. Ул тәҙрә эргәһендә ултыра, ә аҡ халатлы ҡатын уға ниндәйҙер ҡалын тышлы китапты ҡысҡырып уҡый ине. Лев Толстойҙың Анна Каренинаһы икән. Өләсәй беҙгә ҡарап ҡына ҡуйҙы ла, ҡарашын ситкә алды. Үпкәләгән, тигән уй үтте баштан. Тик, табип аңлатыуынса, ул фәҡәт беҙҙе танымаған икән. Ул күңеле менән әлеге роман геройҙары тормошонда йәшәй. Мине аптыратҡаны шул булды – уның йөҙө бик тыныс ине. Нисәмә йыл инде уны шундай ҡиәфәттә күргәнем юҡ. Ниндәйҙер бәхет йәки шатлыҡ хистәре кисерә тип әйтеп булмайҙыр, әммә борсолоу, нәфрәтләнеү һәм нимәнәндер ҡурҡыу хисе лә сағылмай. – Ғәлиә Абдулла ҡыҙы беҙгә, ҡайһы бер пациенттар кеүек, артыҡ мәшәҡәт тыуҙырмай, – тине шәфҡәт туташы. – Ул тынысландыра торған таблеткалар һәм уколдар ала, һаулығы контролдә, расписание буйынса ашаталар, йөрөргә алып сығалар. Төнгө ҡараңғынан ҡурҡмай, сөнки беҙҙең төнгө дежурҙар ҙа бар. Шуны аңланым: бында һөнәрмәндәр эшләй. Эйе, улар үҙ өләсәләре йәки әсәләренә булған кеүек тойғолар менән эш итмәй, әммә уларҙа арыу-талыу, нәфрәтләнеү йәки башҡа кәрәкмәгән хистәр ҙә юҡ. Өләсәйҙең донъяһы хәҙер пансионат бүлмәһе, ашхана һәм биләмәләге баҡса менән генә сикләнә. Әммә был донъяла тәртип һәм тыныслыҡ бар. Йән тыныслығы тип тә әйтер инем. Ә беҙҙең йортта, башҡа шуға оҡшаш ғаиләләрҙәге кеүек,  ығы-зығы, көсөргәнешлек хөкөм һөрә ине һәм, үҙебеҙ ҙә һиҙмәҫтән, бер-беребеҙҙе юҡ итеүгә табан юл алғайныҡ. Эйе, пансионатҡа түләп тороу ҡиммәт кенә, минең эш хаҡының яртыһынан ашыуы шуға китеп тора. Хәҙер отупскыла ла бер ҡайҙа бармайбыҙ, яңы автомобиль алыуҙы ла кисектерҙек. Уның ҡарауы, тыныс тормошта йәшәбеҙ. Көнөбөҙ генә түгел, төнөбөҙ ҙә тыныс. Туҡтауһыҙ хәл бөтөү һәм ауыртыныу ҙа юғалды. Өләсәйҙе пансионатҡа урынлаштырыуға үкенмәйем. Кемдер быны хыянат тип ҡабул итер, бәлки. Был хәл башынан үтмәгән кешеләрҙе күҙ уңында тотоп әйтәм. Ә мин шуны аңланым: яратҡан кешеңде беҙҙең фатирҙағы ошоға хәтлем булған шарттарҙа интектергәнсе, уға ла тыныс һәм хәстәрлекле һөнәрмәндәр уратып алған донъя булдырырға кәрәктер. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Өләсәйемде ҡарттар йортона тапшырҙым.,"['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт'
 'Сәләмәтлек']",[1 0 0 0 1 1 1 0 0 0 1 1 1 0],7,Социаль мәсьәлә,8189,https://bashgazet.ru/articles/sotsial-m-s-l/2026-01-14/l-s-yemde-arttar-yortona-tapshyr-ym-4536397,2026-01-14T11:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрАннексияләнгән Кырымда 2014 елдан бирле барган репрессияләр шартларында тикшерү изоляторларына кытлык килеп туган. Русиянең күп көче һәм акчасы Украинадагы сугышны тәэмин итүгә китүгә карамастан, Кырымда СИЗОлар төзүгә бүленгән акчаларны үзләштерүдә проблем күренми. Русия куәт оешмалары Кырымда күбрәк тикшерү изоляторлары һәм махсус тоту урыннары (спецприемник) төзергә ыена. Аннексияләнгән төбәктә 2014 елдан барган репрессияләр шартларында — кулга алынучыларны һәм хөкем ителүчеләрне тоту урыннарына кытлык. Камералар тулы, йокы урыннары итми, кешеләр чиратлап йокларга мәбүр. Кырым ярымутравында төрмәләр санын арттыру өчен Русия куәт оешмалары дистәләрчә миллион сум тотарга ниятли диписәпләп чыгарган""Крым. Реалии"". Тикшерү изоляторлары (СИЗО) кытлыгын бетерү өчен Русиядә 2018 елда инаять-төзәтү системын үстерүгә 55 миллиард сумлык дәүләт програмырасланды. Төп көч һәм финанслар Украинадагы сугышка китсә дә, Кырымда бу акчаларны үзләштерү төгәл бара дип яза портал. Акмәчеттә вакытлыча тоту изоляторы төзергә ыеналар. Русиянең дәүләткә сатып алулар порталыннан күренгәнчә, моңа 10 миллион сум бүленә. Проектны августта әзерли башламакчылар, ә бина үзе елларда төзелергә тиеш. Сугыш вазгыяте һәм Украинаның төбәкне үзенә кайтару ихтималы турында даими сөйләп торуына карамастан, Русия Кырымга бәйле шундый планнар кора. Тендер документларына караганда, бер бинада 26 кешелек изолятор, ә икенчесендә — административ сакка алынучы 40 кешене махсус тоту урыны булачак. Алар Акмәчет үзәгендә салыначак диелә. Акмәчеттә изолятор төзүгә тендерШәһәрдә төрмә һәм изоляторлар төзү беренче ел гына бармый. Былтыр 366 урынлык СИЗО ачылды. Анда инде тоткыннар утыра һәм андагы шартларгазарлана. Русия Украинага басып кергәннән соң әлеге СИЗОда Украинаның оккупацияләнгән яңа төбәкләреннән украиннар да утыра. Бу хакта хокук яклаучылар белдерә.2022 елда Акмәчеттә ачылган тикшерү изоляторы. Ул 366 кешегә исәпләнгән. Тагын бер зур изоляторны Акмәчет районы Молодежное авылы янында төземәкчеләр. Тендер документларына караганда, объект 2025 елда тапшырылырга тиеш. Ул 1,5 мең кешегә исәпләнгән. Акъярда да бер изолятор төзергә ыеналар иде. Ләкин былтыр ирле куәт оешмалары вәкилләре объектны төзүче ширкәт белән килешүне өзде. Шуңа күрә төзелеш эшләре әлегә сузыла. Элек Акъярда эчке эшләр министрлыгы идарәсен итәкләүче Павел Геращенкошәһәргә изолятор һәм махсус тоту урыны бик кирәк, чөнки бөтен тоткарланучыларны Акмәчеткә алып баралар, ә анда болай да урын юк дип белдергән иде. СИЗОны Феленк култыгында төземәкчеләр иде. Объект проектын ясаучылар бу урында төзелеш эшләрен бары тик андагы бик күп төрле проблемнарны хәл иткәч кенә башлап була диде: су һәм электр тәэминәтен көйлисе бар, юллар төзергә кирәк. Моннан соң проектны тормышка ашырунытуктатып тордылар. Кырымның Акъяр тоткыннарын да кабул итәргә мәбүр булуына Русиянең Кырым сенаторы Ольга Ковитидида игътибар иткән иде. Бу гаепләнүчеләрнең һәм хөкем ителүчеләрнең хокукларын бозадидеул. әзаларны үтәү федераль хезмәтенең (ФСИН) хөкем карарларын үтәү һәм махсус исәп идарәсе башлыгы Игорь Вединянсүзләренчә, Русия изоляторларының дүрттән бер өлеше тулган. Кырымда хәлләр аеруча авыр диде ул. Әлеге проблемны яңа төрмәләр төзү белән хәл итмәкчеләр. Ләкин Кырымда кайбер объектлар төзелеше бюрократик һәм техник киртәләргә килеп төртелә. Кырымтатар мәлесе рәисе урынбасары Илми Умеров Русия шундый ил ки, андагы халыкның яртысы утырырга, яртысы аларны сакларга тиеш ди. ""Элек тә, хәзер дә тоткарлаулар көчле бара. Кырымтатарларыннан гына да якынча 200 кеше хөкем ителеп төрмәләрдә утыра, яки тикшерү изоляторында кала. Киң таралган инаять эшләреннән ""Хизб-ут-Тәхрир"", мәлесне тыю, террорчылык эшләрен атарга була. Русия хакимияте тоткарлауларны көчәйтергә ыенамы, юкмы — миндә мәгълүмат юк. Алар моны болай да эшли. Бу шундый ил, аларда ярты ил утырырга һәм яртысы сакларга тиеш"", диде ул Азатлыкка. ""Хизб ут-Тәхрир""— халыкара исламчы сәяси фирка. Тыныч юллар белән ислам хәлифәте оештыруны максат итеп куя. ""Хизб ут-Тәхрир"" көнбатыш һәм мөселман хөкүмәтләре өчен катлаулы мәсьәлә булып тора, чөнки ул хәлифәтне торгызырга омтылса да, моңа ирешү өчен көч куллануны кире кага. Көч кулланмавына карамастан, ул Малайзия, Лүбнән, Бангладеш, Пакстан һәм Йәмәннән кала барлык мөселман илләрендә, шулай ук Германия һәм Русиядә дә тыелган. Русия Югары мәхкәмәсе 2003 елда ""Хизб ут-Тәхрир""не террорчы оешма дип таныды. Русия инаять кодексында террорчы оешма оештыру өчен гомерлек төрмәгә кадәр әза каралган. Русиянең төрле төбәкләрендә ""Хизб ут-Тәхрир"" белән бәйле мәхкәмә эшләре бара. 2014 елда Русия Кырымны аннексияләгәннән соң анда да бу оешмага бәйле эзәрлекләүләр башланды. Русия Кырымны 2014 елда канунсыз референдум нәтиәләре нигезендә аннексияләде. Тавыш бирү Украина кануннарына каршы килеп һәм Кырымны Русия хәрбиләре үз кулына алгач уздырылды. Киев һәм Көнбатыш илләре моны халыкара хокук нормаларын бозу дип саный. Мәскәү Кырымны Русиягә кушуны ""тарихи гаделлекне торгызу"" дип атый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Кырым ""зур төрмәгә"" әйләнәме? Ярымутрауда тикшерү изоляторлары күпләп төзелә",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад' 'Татарстан'],[1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Ҡырым,5066,https://www.azatliq.org/a/32500465.html,2023-07-17T21:00:17+00:00
"С 16 по 23 мая в Уфе состоится Международный фестиваль национальных театров «Туганлык». Фестиваль впервые пройдет с таким названием и в новом качестве: ранее он назывался «фестивалем тюркоязычных театров», теперь его формат расширился. Организаторами фестиваля выступают правительство Башкортостана, республиканский минкульт и Башкирский академический драмтеатр имени Мажита Гафури, руководит дирекцией фестиваля Иршат Файзуллин. Художественный руководитель фестиваля, главный режиссер театра Айрат Абушахманов и театральный критик Айсылу Сагитова отобрали в фестивальную афишу спектакли самых сильных режиссеров. Среди участников — театры Казахстана, Татарстана, Чувашии, Абхазии, Тувы, Хакасии, Дагестана, Северной Осетии, Калмыкии. - В нынешнем фестивале примут участие 14 театров. 12 спектаклей будут показаны в конкурсной, а два — вне конкурсной программы. Так, в конкурсе не будет участвовать специальный гость фестиваля — Псковский театр со спектаклем «Морфий» по мотивам рассказов Михаила Булгакова. Этот спектакль является обладателем премии «Золотая маска» и, думаем, вызовет большой зрительский интерес. Также вне конкурса будет показан спектакль принимающей стороны — Башдрамтеатра имени Гафури, - рассказала «Башинформу» главный редактор театра Динара Каюмова. По сложившейся традиции, в день планируется показывать по два спектакля, их можно будет увидеть на трех площадках — Башдрамтеатра, Национального молодежного театра имени Мустая Карима и Татарского театра «Нур». Новшеством нынешнего фестиваля станет то, что приз «Лучший спектакль» решено не присуждать. Зато появилась новая номинация — «Лучшая работа хореографа». Всего содержание конкурса составят восемь номинаций — в их числе «Лучшая работа режиссера», «Лучшая работа сценографа», «Лучшая женская роль», «Лучшая мужская роль», «Лучшая женская роль второго плана», «Лучшая мужская роль второго плана», «Приз зрительских симпатий». Поскольку на фестиваль приедет много национальных театров, в проведении праздника будут активно задействованы представители диаспор разных народов, проживающие в Башкортостане. Показ каждого спектакля будет сопровождаться культурной программой — выставками, встречами, национальными песнями и танцами. Справка. Фестиваль тюркоязычных театров «Туганлык» был впервые организован в 1991 году. Он был учрежден по инициативе министерства культуры Республики Башкортостан в городе Уфе как яркий и зрелищный праздник сценического искусства республик и стран тюркского мира, сохраняющих высокую театральную культуру, дружбу и добрососедские отношения, основанные на исторической и культурно-языковой общности. Цель фестиваля заключалась в том, чтобы театры разных республик, ограниченные в возможности систематического обмена творческим опытом, могли встречаться, ощущать себя частью единого театрального пространства и оценивать собственную значимость в ряду «братьев по искусству». Ранее «Башинформ» сообщал, что указ Главы республики регламентировал порядок проведения фестиваля каждые 3 года, начиная с 2024 года. С 16 по 23 мая в Уфе состоится Международный фестиваль национальных театров «Туганлык». Фестиваль впервые пройдет с таким названием и в новом качестве: ранее он назывался «фестивалем тюркоязычных театров», теперь его формат расширился. Организаторами фестиваля выступают правительство Башкортостана, республиканский минкульт и Башкирский академический драмтеатр имени Мажита Гафури, руководит дирекцией фестиваля Иршат Файзуллин. Художественный руководитель фестиваля, главный режиссер театра Айрат Абушахманов и театральный критик Айсылу Сагитова отобрали в фестивальную афишу спектакли самых сильных режиссеров. Среди участников — театры Казахстана, Татарстана, Чувашии, Абхазии, Тувы, Хакасии, Дагестана, Северной Осетии, Калмыкии. - В нынешнем фестивале примут участие 14 театров. 12 спектаклей будут показаны в конкурсной, а два — вне конкурсной программы. Так, в конкурсе не будет участвовать специальный гость фестиваля — Псковский театр со спектаклем «Морфий» по мотивам рассказов Михаила Булгакова. Этот спектакль является обладателем премии «Золотая маска» и, думаем, вызовет большой зрительский интерес. Также вне конкурса будет показан спектакль принимающей стороны — Башдрамтеатра имени Гафури, - рассказала «Башинформу» главный редактор театра Динара Каюмова. По сложившейся традиции, в день планируется показывать по два спектакля, их можно будет увидеть на трех площадках — Башдрамтеатра, Национального молодежного театра имени Мустая Карима и Татарского театра «Нур». Новшеством нынешнего фестиваля станет то, что приз «Лучший спектакль» решено не присуждать. Зато появилась новая номинация — «Лучшая работа хореографа». Всего содержание конкурса составят восемь номинаций — в их числе «Лучшая работа режиссера», «Лучшая работа сценографа», «Лучшая женская роль», «Лучшая мужская роль», «Лучшая женская роль второго плана», «Лучшая мужская роль второго плана», «Приз зрительских симпатий». Поскольку на фестиваль приедет много национальных театров, в проведении праздника будут активно задействованы представители диаспор разных народов, проживающие в Башкортостане. Показ каждого спектакля будет сопровождаться культурной программой — выставками, встречами, национальными песнями и танцами. Справка. Фестиваль тюркоязычных театров «Туганлык» был впервые организован в 1991 году. Он был учрежден по инициативе министерства культуры Республики Башкортостан в городе Уфе как яркий и зрелищный праздник сценического искусства республик и стран тюркского мира, сохраняющих высокую театральную культуру, дружбу и добрососедские отношения, основанные на исторической и культурно-языковой общности. Цель фестиваля заключалась в том, чтобы театры разных республик, ограниченные в возможности систематического обмена творческим опытом, могли встречаться, ощущать себя частью единого театрального пространства и оценивать собственную значимость в ряду «братьев по искусству». Ранее «Башинформ» сообщал, что указ Главы республики регламентировал порядок проведения фестиваля каждые 3 года, начиная с 2024 года.",«Туғанлыҡ» халыҡ-ара милли театрҙар фестивалендә 14 театр ҡатнашасаҡ,['Дин' 'Донъя' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Хикәйә'],[1 1 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 1],6,Яңылыҡтар,6033,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-04-03/tu-anly-haly-ara-milli-teatr-ar-festivalend-14-teatr-atnashasa-3712184,2024-04-03T10:55:00+00:00
"Эш барышы: Алмаларҙы йыуып, бер нисө киҫәккә бүләбеҙ һәм өҫтөнә һыу ҡойоп, талғын утта 2 сәғәт бешерәбеҙ. Болғатып торабыҙ. Бешкән алманы ике ҡатлы марляға һалып, табаҡ өҫтөнә элеп ҡуябыҙ. Ҡул менән сығарырға кәрәкмәй. Алманан сама менән 2 л һут сыға. Шуға ярты өлөш шәкәрҙе ҡушып, талғын утта 20 минут ҡайнатабыҙ. Ҡалған шәкәрҙе өҫтәп, иреп бөткәнсе болғатабыҙ. Желене уттан алып, ҡайнар килеш банкаларға тултырабыҙ. Бер аҙ һыуынғас, ҡапҡас ҡаплайбыҙ. «Һәнәк» Республика сатира һәм юмор журналының сайты. Сайт Республиканского журнала сатиры и юмора «Хэнэк» («Вилы»). Ойоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; ""Республика Башкортостан"" нәшриәт йорто акционерҙар йәмғиәте. Учредители: Агентство по печати и средствам массовой информации Республики Башкортостан; Акционерное общество Издательский дом  ""Республика Башкортостан"". Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций по Республике Башкортостан в связи с изменением состава учредителей - регистрационный номер ПИ ТУ 02-01753 от 19 мая 2025 года.",АЛМАНАН ЖЕЛЕ,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Аш-һыу,1125,https://henek.info/news/-+-+-+/2025-07-11/almanan-zhele-4310622,2025-07-11T09:25:00+00:00
"Көн һалҡынса, ара-тирә лләп һыуыҡ ямғыр ҙа һибәләп үтә. Сабырһыҙланып иптәшм ишк төбөн һаҡлай, мин ваҡыт үткәрр өсөн гнә эргә-тирәләг магазиндәрҙ ҡыҙырып йөрөп килдм. Йөрөүҙән ялҡып кир машинабыҙҙы ҡуйған урынға килгәндә, алыҫтан уҡ йәйәүлләр йөрөгән юлдың ситндәг сағанға һөйәлп тын ғына торған ҡатынды абайланым. Өшөгәндрм, янындағы эскәмйәгә лә ултырмаған, ҡуҙғалырға ла ашыҡмай, кмдлр көтәлр күрәһң. Яҡынлағас ҡына уның күптәнг танышым икәнлгн таныным, һөйләшп киттк, күптән аралашмаһаҡ та уның ниск йәшәү тураһында блә инм. Һылыу ҡатын, ир эсмәй, тырышып биш балаға ғүмр бирп, уларҙы уҡытып кш иттләр. Хужалыҡтары ла ҡалын ғына, биш һыйырҙары бар, аттары күп, ҡаҙ, ит тоҡомло тауыҡтарҙы күпләп аҫырағандарын бләм, шулай уҡ ауылда бик кәрәкл тракторҙары, төрлө тағылмалары булғанлығы уларҙың тш йәшәгәнлгн блдрә, һәр хәлдә улар тормошо тураһында ошоларҙы бләм. Йылы ғына хәл-әхүәл һорашҡас ул йәнсәрн яҡындағы йортҡа ниндәйҙр түңәрәккә килтргәнн әйтт, хәҙр уның сығыу сәғәтн көтә икән. -Улайһа байтаҡтан Өфөләһңдр, һүҙ рәүшнән уның бында күптәнән йәшәүн аңғарғайным. -Ауылдағы донъяңды, мал-тыуарыңды иптәшң ҡарайҙыр, эсмәгәс ышаныслы, мин бына шул яғын ҡурсалап уның йомошо мнән башҡалаға уҡ килп ттм. Ул күңлһҙләнп кнә ситкә боролдо, яурындары ҡалтырауынан уның эск ттрәнш кисрү һиҙлә. Урынһыҙ хәбәр һөйләүмд тойомлап, унан да бигрәк уның бәк күлдәг өҫтөнән кйгән йоҡа кофтаһын күрп, тлфон аша ирмд саҡырттым. -Әйҙә машинаның ишгн асһа йылыға инп ултырайыҡ, миңә лә ҡабаланаһы юҡ. Йылы машинала уға ла, үҙмә лә трмостан эҫ сәй ҡойҙом, юл ризығыбыҙҙы сығарҙым. Эҫ бокалдағы сәйн услап тотоп, һирәкләп сәйн йотоп бына нимән һөйлән ул миңә. -Минң тормошомдо бөтәһ лә һин уйлағанса күҙаллай, хәл иткс ҡырҡа аҙым яһаным мин, өйөбөҙҙән сығып киттм. Мин аптыраныуҙан сәймә сәсәнм, минң һорау мнән уға ҡарауымды күрпм ул тыныс ҡына һүҙн дауам итт. - Бҙ өйләншкәндә атай- әсәйм тр, уның да әсәһ шәпл донъя көтә ин. Бр-бр артлы биш бала таптым, үҙм дә ғаиләбҙҙә алтынсы бала инм, иркн тормошта йәшәгәс ҡәҙрл, иркә ҡыҙ булғанмындыр, үҫкәндә ауырлыҡ күрмәнм. Һәүтмсә гнә йәшәп ятҡанда колхоздар таралды, ауылда эшһҙлк, ыуаҡ балалар мнән эш эҙләү мәғәнәһҙлк, әзмәүрҙәй ирҙәр эшһҙ ятҡанда. Кйәүгә иртә сыҡҡанға һөнәрм дә юҡ, апай-ағайҙарым хәлл йәшәйҙәр, атай- әсәй ныҡ ярҙам итт. Атай мәрхүм булғас уның бәләкәй тракторы, төрлө тағылма-арбалары бҙгә ҡалды, балалар күмәк булғанғалыр, ағайымдар шулай хәл иттләр, улар ҡалала төпләндләр, кәрәкмәгәндр ҙә. Атайҙы юғалтҡас мөҙөрәгән әсәйгә ярҙам итп йәшәнк, балалар алмашлап янында булдылар, күбрәгн ул бҙгә ярҙам иткәндр, атай мнән бргәләп йыйған донъя-ҡаралтылары бҙгә күст, өйләншкәндә түәлләп биргәндәр туҙа- мрлә башлаған ин инд. Әсәйм аяҡтан яҙғас үҙбҙгә алдыҡ, йылға яҡын ғына йәшән, ураҙа айында тг донъяға күст. Бына шунан башланды инд минң күргән ыҙалыҡтар, аҡсаһыҙлыҡ, михнәттәр. Балалар ауыл мәктәбн тамамлап ҡырға китә торҙолар, өйҙәг эш тулыһынса минң өҫтә, әсәйҙң һыйыры мнән биш һыйыр, башмаҡ-быҙауҙар. Атай тр саҡта малайҙарҙы, ирмд эйәртп бсәнд йәһәтләп әҙрләһәләр, ул йылды бсәнһҙ ҡалдыҡ. Шулай ҙа бсәнһҙ булманыҡ, ир брәүгә бсән хаҡына, тағы бр аҙ аҡсаға блорусты алыштырған, кәңәшһҙ-ниһҙ, трактор әсәй исмндә ин, ҡайһы арала һатырға ышаныс ҡағыҙына ҡул ҡуйҙырғандыр, хәҙр ҙә ғәжәпләнәм. Унан әкрнләп трактор тағылмалары, арба-һөргөстәр шылды, балаларға уҡырға кәрәк- яраҡ алыу һылтауы мнән. Бсәнд рулонлап һатып алыр өсөн малды тотонғанлыҡтан, бр-нисә йылдан өс баш һауын һыйырына ҡалдым, быҙауҙарҙы һатып ҡош-ҡорт м алабыҙ, ҡыҫҡаһы тормош артҡа тәгәрән. Йәй ниск тә үтә, грм биш ҡаҙ алһаң, ун баш ҡаҙ хаҡы расходына тотонола, ит тауыҡтары мнән дә шулай уҡ, бйәләрҙ һауып ҡымыҙын да һатып ҡарайым, һөттәрмд тапшырып ҡулаҡса тоторға тырышам, түләүҙәргә китә, көтөүгә лә үҙм сығам, әммә тшп булмай. Ә бына ҡыш ауырыраҡ, элк атайым һау саҡта урам-ҡапҡаларҙы трактор мнән эттрп ҡарҙан таҙартһа, хәҙр ҡарҙы таҙартыу тулыһынса үҙмә ҡалды. Янымдағы йәмәғәтм көнө-төнө сүрәләр, аяттар ятлау мнән мәшғүл, тәүҙә ҡыуанып үҙм дә риза инм, ни тиһәң дә эсп йөрөмәй, тәртипл, тәүфиҡл, иманлы атай булыр. Атайымдан күп кнә дини китаптар ҡалғайны, әсәйм мнән икһ лә динд хөрмәт итп, бҙҙ лә шул рухта тәрбиәләп, аяттар ятлатып үҫтрҙләр, һәммәбҙ ҙә биш-алты аяттарҙы ятҡа бикләгәнбҙ, апайҙарым намаҙға баҫҡандар. Әсәйм дә үлгәнс йыл да ураҙаһын ҡалдырманы, үлр алдынан да сәхәр эскәйн, ураҙала үтт, атайымды ла элк колхозда эшләгән ваҡытта уҡ аят-ҡөрьән аштарынан ҡалдырманылар, ул саҡта уҡыған кш һирәк ин, шулай ҙа бр эштән ялтанманы, донъяһы тш, эшкә әрһҙ булды. Намаҙға баҫты, тик эш мәлндә ҡалдырғандыр, аҙаҡ ҡазалап бағышлап уҡыны, әсәйм кәртә-ҡурала атайым ярҙамлашҡанғамы, ваҡыты күбрәк булғанғамы тәһәрәт-йыуыныуҙа атайыма трәк ин, бр-брһн ҡәҙрләп йәшәнләр. Мин иртән сәй эсү мнән мал-тыуарҙы ҡарарға сығам, таҙартып бсән һалғансы өс сәғәттәй ваҡыт үтә, ир һөйләнп ҡаршы ала, намаҙға баҫмайһың, йыуынмайһың, ҡомғанда һыу юҡ, һыуыҡ, сәбәбн таба инд. Мәст юлын йыш тапай, ҡөрьән аштарына йөрөй, саҙаҡаларына төрлө дин өйрәткән флшкалар, аҙан тауыштары яҙылған сәғәттәр һатып ала, ә балаларҙың мәктәпкә тотоп йөрөр рюкзактары юҡ, шыптыр пактҡа китаптарын тултырып йөрөтөрҙәр ин, аяҡ кймдәр тшмәй, иртәнг сәғәттәрҙә уҡығаныныҡын, икнсһ төштән һуң уҡығаны кйә, атаһы был турала борсолмай ҙа. Ирһҙ ҡатын сит кшн яллап эшләтә ала, үҙ малына үҙ хужа, миңә ҡайҙа инд, хәҙр уйнаш исмн алырһың. Туғандар ярҙамлаша ла, балаларға төрлө кймдәр килтрәләр, балалар һайланмай кйп үҫһәләр ҙә, кәмһнп үҫтләр. Өсөһө эйәл-башлы хәҙр, туйҙар үткәрү тураһында һүҙ ҙә юҡ, никах сәйн гнә үткәрҙк, тағы икәүһ өйләнһә бр йүн булыр әл, бәхттәрн гнә бирһн Аллаһ. Былтыр ҡоролоҡ булғанға ҡышты бик ауыр сыҡты малҡайҙарым, уларҙы йәлләп йөрәгм һыҙланы. Быйыл шөкөр бсән һәйбәт, эшләрбҙ бргәләп тип ышандым, тик тағы малды тотоноп бсән килтрткәс ғәрлгм килд, балаларға биррбҙ тип инсләгәйнм, ҡаршы төштө. Уныһына ла түҙр инм, атайым мнән әсәймд динһҙҙәр тин, мин дәһригә тиңлән. Ғүмр буйы иманлы атай-әсәймдән көлгәс, өйҙән сығып киттм, ҡаҙ-өйрәктәрм буйтым ҙурайғайнылар, бройлр тауыҡтарымды ғына һуйып һыуытҡысҡа тыҡтым да, улыма Өфөгә килдм. Килндң бәпс бәләкәй булһа ла тулы булмаған сәғәтл эшкә сыҡты, баланы мин ҡарайым, билгл көндәрҙә ҙурын ошолай түңәрәктәргә йөрөтәм, хәҙргә ҡайтыу тураһында уйламайым. Тиҙҙән уҡыуҙар башланыуға уҡыу йорто ятағынан эш блштм әл, унда йәшәргә лә мөмкин икән, бүлмә бирәсәктәр, өҫтәп иҙәндәрн дә йыуырмын, миңә тиҙҙән илл йәш тула, биш бала булғанлыҡтан пнсия юллармын, ауыҙы бар асҡа үлмәҫ хәҙрг заманда, биршмәм һаулығым булһа. Ә малдарым ҡалды тип, ҡош-ҡортомдо йәлләп ҡайтмаҫмын тйм, ялҡау ир мнән үҙәгмә үтт. Әлгә иртәл-кисл намаҙға баҫтым, күңлмдә бар, рәтн бләм, иманымдан яҙҙырмаһын Хоҙайым. Ауылда минң турала насар уйлайҙарҙыр, бләм, яҡшы ирҙ ташлап китт тиҙәрҙәр, һәйбәттән бр км дә ҡасып китмәй, тл мнән ҡырҡа, һәр нәмәлә мин ғәйпләй. Арып-талып инд йоҡларға ятһам төртөп уята ин, бар ишкт бисмиллалап япманың, тороп яп, йоҡом хәҙр тыныс. Ул ураҙала сәхәргә тороуона ризыҡ әҙр, һыу йылы булырға тйш, ә өйгә газ, һыу үткәрргә уйламай ҙа. Ауылда йәшәгән ҡәйнәм утынһыҙ интгә, ул көнөнә биш тапҡыр артын йыуһа йыуа, утынын ярып бирргә башына ла килмәй, өйҙә ярай утынды үҙм ярам. Атайымды динд дөрөҫ тотманы тип ҡәһәтләй, уның өләсәймд күтәрп мунсаға йөрөтөүн хәтрләйм мин, өләсәймд лә бр ҙә фтр, зәҡәт бирмәйһң тип орошманы уның күк. Битт һыйпап ултырып ҡына донъя йөгөн һөйрәп булмай шул, йөктө тигҙ һөйрәһәң гнә. Үҙ килгән ойошманан ирмдң ҡәнәғәт йөҙ мнән машинаға яҡынлашҡаны күрнд, эш эш булғандыр. Таныш ҡатын да хушлашып урынынан ҡуҙғалды, бҙҙң мнән бойоҡ ҡына хушлашты. Ниңәлр ҡуҙғалғас та күңлмә, һин дә мулла, мин дә мулла, атҡа бсән км һала, тигән халыҡ мәҡәл килд, дөрөҫ тә әйткәндәр икән. Гөлдәр әбй.",Динһҙ. Хикәйә. Гөлдәр Кәлимуллина,['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә'],[1 0 1 0 1 1 0 0 0 0 0 1 1 1],7,Хикәйә,7680,https://agideljurn.ru/articles/s-sm-r-r/2022-09-19/din-hik-y-g-ld-r-k-limullina-2955948,2022-09-19T15:44:00+00:00
"Бер-бер артлы һынау килгәндә лә, Башты эймәй тура атлайыҡ. Һәр кисергән әрнеү- ғазаптарҙан, Яҙмыштарҙан риза булайыҡ. Шөкөр, Хоҙай беҙгә ғүмер биргән, Һаулыҡ биргән, шуны һаҡлайыҡ. Яҙмыштарҙан уҙмыш булмай тиҙәр Булғанына риза булайыҡ. Гөлшат Дәүләтшина.",Яҙмыштарҙан риза булайыҡ,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Шиғриәт,254,https://henek.info/articles/shi-yr-ar/2025-10-15/ya-myshtar-an-riza-bulayy-4428237,2025-10-15T15:10:00+00:00
"Башҡортостан Республикаһының Гарантия фонды «Мәк Система» ғилми-етештереү предприятиеһына 12,5 миллион һумға яуаплылыҡ алды. Ярҙам «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад»(национальный проект «Эффективная и конкурентная экономика»)милли проекты сиктәрендә күрһәтелде, тип хәбәр иттеләр республиканың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм министрлығынан. Был Өфө ойошмаһына әйләнештәге аҡсаны тулыландырыуға банк кредиты алырға мөмкинлек биргән. 25 миллион һум күләмендә алынған инвестициялар газ сығарыусы ҙур компанияларҙың береһе менән проектты тамамлау өсөн кәрәкле деталдәр һатып алыуға йүнәлтелә. Башҡортостан Республикаһының гарантия фонды, банктар алдында тейешле тәьминәттең булмауы тураһында ҡушыусы булып сығыш яһап, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа финанслауға рөхсәт алырға ярҙам итә. Ошондай ярҙам инструментары ярҙамында эшҡыуарҙар үҙ эшмәкәрен киңәйтеү һәм яңы поекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн өҫтөнлөктәргә эйә бул, - тип алатма бирә Башҡортостан Республикаһының эшҡыуарлыҡ һәм туризм министры Светлана Верещагина. Мәк Система - 2023 йылда ойошторолған компания. Ул нефть һәм газ компаниялары өсөн ҡорамалдарҙың әҙер комплекстарын әҙерләй һәм етештерә. Компания клиенттары араһында Рәсәйҙең нефть-газ секторы предприятиелары бар. «Һөҙөмтәле һәм конкурентлы иҡтисад» милли проектының маҡсаттары - иҡтисадты, финанс баҙарын, конкуренцияны үҫтереү, эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү, хеҙмәт етештереүсәнлеген һәм инвестиция әүҙемлеген арттырыу, шулай уҡ тирә-яҡ мөхиткә кире йоғонтоно кәметеү. Иҡтисадтың сәнәғәт секторҙары перспективаларына, юғары технологияларға һәм йәштәр бизнесына айырыуса ҙур иғтибар бүленде. Яңыртылған милли проекттар Рәсәй Президенты Владимир Путиндың ҡарары буйынса 2025 йылдан тормошҡа ашырыла. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Дәүләт гарантиялары етештереүҙе киңәйтергә мөмкинлек бирә,['Иҡтисад' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Сәйәсәт' 'Шоу-бизнес'],[0 0 0 1 1 0 0 0 1 0 1 1 0 0],5,Милли проекттар,1809,https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2025-12-17/d-l-t-garantiyalary-eteshtere-e-ki-yterg-m-mkinlek-bir-4510478,2025-12-17T08:30:00+00:00
"Благотворительная акция пройдет 15 мая в ста городах России и странах Евразийского союза, сообщили в министерстве семьи, труда и соцзащиты населения.",Мастера из Башкирии примут участие в Международном дне благотворительной стрижки,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Йәмғиәт,149,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-04-16/mastera-iz-bashkirii-primut-uchastie-v-mezhdunarodnom-dne-blagotvoritelnoy-strizhki-4201097,2025-04-16T16:30:00+00:00
"Яңы тамаша тормош менән батырлыҡ араһындағы нескә сик, ысын туғанлыҡ көсө, тыуған йорт йылыһы һәм яҡындары хаҡына көрәшергә әҙер булған йөрәк тураһында. Спектаклдә бөгөнгө заман батырҙары - махсус хәрби операцияла ҡатнашыусыларҙың күңел кисерештәре, өмөт - ышаныстары һәм мөхәббәте менән тулы ысын тарих йәнләнә. Режиссер әҫәрҙең төп идеяһын - дуҫлыҡ, ҡаһарманлыҡ һәм ватансылыҡ хистәрен сағыу һәм тәрән тойғолар аша асып бирергә тырыша. Сценарий авторҙары: Илнур Лоҡманов һәм Розалия Солтангәрәева. Шиғырҙар авторы: Башҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры Лариса Абдуллина. Шиғырҙарҙы тәржемә итеүселәр: Андрей Расторгуев һәм Мәмәт Хәлилов. Композитор: Арыҫлан Әхмәтов. Яҡтыртыу буйынса рәссам: Эмиль Исмағулев. Режиссеры - Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы Илнур Лоҡманов. 16 декабрь, 19.00 сәғәттә. Спектакль рус телендә «Атайсал» мәҙәниәт үҙәге, Өфө ҡалаһы, Кустарная урамы, 17 Билеттар: , Пушкин картаһы ғәмәлдә",«Мин ҡайтырмын» спектакленең премьераһы үтә.,['Башҡортостан' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Әҙәбиәт'],[1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 1],5,Аңлатма,926,https://bashkizi.ru/articles/explain_bash/2025-11-27/min-aytyrmyn-spektaklene-premiera-y-t-4483959,2025-11-27T12:15:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырМөхәммәтшин сүзләренчә, сугыш барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. Татарстан Дәүләт шурасы рәисе Фәрит Мөхәммәтшинреспубликада пилотсыз очкычларның яңа һөүменә әзер булырга тиешләр дип саный. ""Кызганыч, пилотсыз очкычлар безгә кадәр дә очып килүенә әзер булырга кирәк"", дигән ул парламент утырышында. Мөхәммәтшин сүзләренчә, ""махсус хәрби операция"" (Украинага каршы сугышны хакимиятләр шулай атый - ред. ) барган чакта бу хәл дәвам итәргә мөмкин. ""Без куркыныч итештерү, эре итештерү оешмаларын саклау өчен акча түктек. Бу иһазларның эшенә комачау итә торган зондлар сатып алуга акча бирелде"", дигән ул. Элегрәк Татарстан президенты Рөстәм Миңнехановпилотсыз очкычлар һөүменнән оешмалар үзләре сакланырга тиеш, дигән иде. ""Ракеттан саклану чаралары эшләр дип көтеп торырга кирәкми, аның башка бурычлары бар. Һәр оешма, һәр шәһәр, һәр муниципалитет - без моны үз көчләребез белән хәл итәргә тиеш. Иптәшләр, уяныгыз, үзебез сакламасак безне беркем сакламас! "", диде президент.2 апрель иртәсендә Татарстанга — Русия Украинага каршы сугыш башлаганнан бирле беренче тапкыр — дроннарһөүм итте. Беренче дрон Түбән Каманың ТАНЭКО ширкәтенә төшкән. Тагын ике дрон ""Алабуга"" икътисади зонасы ирлегенә очып килгән иде. Украина хәрби белгече Олег Ждановәгәр украин ягы имереклекләр итәрлек булмады дип тапса, ""Алабуга"" икътисади зонасына һөүмнәр дәвам итәчәк, дип белдерде. ""Татарстанда республиканың объектлары Украина өчен канунлы һәдәф булуы турында уйлана башларлар"", ди ул. Һөүмдә 14 кеше, шул исәптән ике үсмер яраланган иде. Дроннар һөүменнән соң, Татарстан президенты Рөстәм Миңнеханов республикадагы ашыгыч хезмәтләрне гадәттән тыш хәлләргәәзер торырга чакырды. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр",Фәрит Мөхәммәтшин Татарстанда дроннар һөүменә әзер торырга чакырды,['Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәйәсәт'],[1 0 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,1821,https://www.azatliq.org/a/farit-mohammatshin-tatarstanda-dronnar-hojumena-azer-torirga-chaqirdi/32912526.html,2024-04-19T15:48:03+03:00
"Баҡһаң, Рәзилә – Роза Аҡкучукова менән Фәрит Шәйхетдиновтың берҙән-бер улы Русландың ҡатыны икән. Ә бит ул Руслан малай сағында ата-әсәһе менән беҙҙә булдылар. Шул ваҡытта үҙебеҙҙең Рәзилә менән таныштырырға кәрәк булған икән, тип көлөп ҡуйҙым (беҙҙең Рәзиләгә ул саҡта 8-9 йәш булһа, Русланға ла шул тирә булғандыр). Сәхнә ҡушаматы Бағанай булған Фәрит Шәйхетдинов менән беҙ Башҡорт дәүләт университеты коридорында танышып киттек. Бер көнө оҙон коридор буйлап китеп барғанда арттан кемдеңдер: Фәрит, – тип ҡысҡырыуына мин дә, минән саҡ ҡына алдараҡ китеп барған ҡуйы сәсле оҙон егет тә боролдо. Уға ҡысҡырғандар икән. Әммә минең дә Фәрит тигәнгә ҡолаҡ ҡарп иткәнде күреп, Һин дә Фәритме әллә? , тип танышырға ҡулын һуҙҙы. Мин буйға ҡыҫҡа түгелмен, ә ул минән бер башҡа оҙон ине. Ысынлап та, Бағанай. Артабан университетта көн дә тиерлек осрашып, хәл-әхүәл һорашып йөрөй башланыҡ. Дуҫлашып китмәһәк тә, яҡшы таныштарға әйләндек. Ә Роза менән танышыу поезда булды. Ҡайтырға тип, Өфө – Сибай поезына ултырғанмын. Бер ваҡыт купеға тәбәнәгерәк буйлы бер сибәр ҡатын килеп инде, ә артынан ҙур ғына ике сумка тотҡан. Бағанай күренде. Бында танышын осратырмын тип уйламаған, әлбиттә. Мине күреү менән ҡыуанысынан көлөп ебәрҙе лә хәбәрен теҙә башланы: Бына был апайыңды беләһеңме? Ә Роза Аҡкучукованы? Әйе, ана шул йырсы апайың була. Минең кәләш. Ә был – минең аҙаш, тоже Фәрит, тип минең менән таныштырҙы. Фарит сдал, Фарит принял, тигәндәй, ҡарап алып бар апайыңды, сумкаларын төшөрөшөрһөң. Ҡара уны, станцияһын (исемен әйткәйне – иҫтән сыҡҡан) йоҡлап үтеп китмәһен, – тип төшөп ҡалды. Өфө – Сибай поезының шуныһы рәхәт булды – ул ҡуҙғалыу менән кешеләр йоҡларға әҙерләнә башлай торғайны. Шуға беҙ ҙә Роза апай менән һөйләшеп ултырмағанбыҙҙыр – хәтерләмәйем. Ә иртәнсәк ул мине уятты – сумкаларын төшөрөшөп бирҙем. Ә беҙгә килеүҙәре былай булды. Йылын онотҡанмын, 80-се йылдарҙың аҙаҡтары булғандыр. Бер көндө эштән төшкөлөккә ҡайтып барһам, элекке РДК тупһаһында. Бағанай тора (филармония артистарының концерты буласағын белә инем, әммә Роза Аҡкучукова менән Бағанай ҙа килә икәнен уйламағанмын инде). Мин яҡынлай башлағайным, ул да танып ҡалды: Атаҡ, һин ошонда йәшәйһеңме ни? Мин әбиткә ҡабаланғас, оҙон-оҙаҡ һөйләшеп торманыҡ. Ғаиләһе менән йөрөп ятҡандарын белдем. Инеп, миңә бер контрамарка сығарып бирҙе лә, мин ҡайтырға ашыҡтым. Арттан: Сәйеңде-мәйеңде әҙерләп ҡуй, концерттан һуң һиңә ҡунаҡҡа барабыҙ, – тип тороп ҡалды. Әйткәндәй, ҡәйнәм мәрхүм дә беҙҙә ине. Сәйен ҡайнатырбыҙ ҙа ул, ашын да һалырбыҙ, ә бына ул заманда талонға ғына һатылған мәйен табыу проблема булырмы икән, тип уйлағайным, кәләш шәп бит минең – ул мәсьәләне лә хәл итте. Алып ҡайттым әртистәрҙе концерттан һуң. Ямғыр яуып торһа ла килделәр. Күңелле генә һөйләшеп ултырҙыҡ. Ике Фәрит килешкәндәй, Рәшиҙә ханым (тәүге тапҡыр уға шулай өндәштеләр) менән Роза ханым да тиҙ уртаҡ тел таптылар. Төн уртаһында ғына ҡунаҡханаға тиклем оҙатып ҡуйҙым ҡунаҡтарымды. Ә тышта ҡойоп ямғыр яуа ине. Фәрит Шәйхетдинов был донъяны йәшләй генә ҡапыл ташлап китте. Йөрәктән, тинеләр. Ә Роза Аҡҡучукованы 2021 йылдың февралендә ҡәһәрле зәхмәт – ковид алып китте. Йәндәре йәннәттә булһын. Зарегистрирован Федеральной службой по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций года. Свидетельство о регистрации ПИ ТУ02-01477",Хәтирәләр,['Дин' 'Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 1 0 0 1 0 0 1 0 1 1 0 0],7,Тарих,3301,https://tamasha-rb.ru/articles/tarikh-m-sh-khes/2026-01-09/h-tir-l-r-4531876,2026-01-09T11:53:00+00:00
"Ярты килограмм бауырҙы йыуып, ит үткәргес аша үткәрергә. Уға бер стакан һөт, тоҙ, борос, ике йомортҡа һалып бутарға. Ҡоймаҡ ҡойорлоҡ ҡуйылыҡҡа еткәнсе яйлап он өҫтәй-өҫтәй туҡып, ҡыҙған табаны майлап, ҡәҙимге ҡоймаҡ кеүек бешерәһең. Торттың эслеге айырым әҙерләнә: ике-өсәр ҡалаҡ ҡаймаҡ менән майонезға өс бүлкәт һарымһаҡты иҙеп һалып, бутарға. Ике кишерҙе ҡырғыс аша үткәреп, өс һуғанды турап, көнбағыш майында ҡыҙҙырырға. Әҙер ҡоймаҡтарҙың өҫтөнә тәүҙә – һарымһаҡлы массаны, икенсе ҡатына ҡыҙҙырылған кишер менән һуғанды һалырға. Шулай итеп, сиратлап ҡатлай-ҡатлай, торт әҙерләйһең. Табынға бирер алдынан берәй сәғәт һыуытҡыста тоторға. Торттың өҫтөн һәр кем үҙенсә биҙәй: кемдер йомортҡаның һарыһын һибә, икенселәр йәшел укроп, кемдер анар (гранат), зәйтүн емештәре, помидор менән матурлап сыға.",Бауырҙан торт,['Сәләмәтлек'],[0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],1,Сәләмәтлек,798,https://bashgazet.ru/articles/s-l-m-t-bulayy/2025-12-13/bauyr-an-tort-4505600,2025-12-13T10:45:00+00:00
"Рәсүл Ахияретдинов.2018 елда татар атларын игеп Болгардан Мәккәгә ха сәфәренә чыккан Башкортстан егете Рәсүл Ахияретдиновбыел әлеге юлны тагын бер кат узарга булган. Сәфәре башлануын ул Азатлыкка сөйләде. Хәзерге вакытта юлчы Дагыстанның Кизләр шәһәре тирәсендә. ""Ул вакытта Әстерхан өлкәсенең Новокучергановка дип аталган авылында атларны калдырырга мәбүр булган идек. Аларны аннары Казакъстаннан ат алу-сату белән шөгыльләнүче егетләр кире Башкортстанга, Иглин районында Хәсән Идиятуллинхуалыгына кайтарып куйды. Мин хага юлымны дәвам иттем"" дип искә алды Рәсүл Ахияретдинов. Мәккәгә ул очкычта очкан. Бу юлы ул сәфәрен әяү башкарырга булган. Башта атлар белән чыгарга уйласа да, 2018 елда очраган кыенлыклар бу юлы да хәл ителә алмаган. Шуңа күрә сәфәр атсыз гына бара. Рәсүл Ахияретдинов көненә 20-40 чакрым юл уза. Кунакханәләр очраса, шунда куна, яисә юлда очраган кешеләр аны үзләренә алып кундырып чыгара. Хаиның юлы Әзәрбайан, Иран, Гыйрак аша үтәчәк. Барлыгы дүрт меңгә якын чакрым араны узарга туры киләчәк. Июльнең 20 ләренә, ха башланган көннәргә Мәккәгә барып итәргә уйлый. Юлның кайбер өлешен машина белән кичәргә дә туры килер, ди ул. Ләкин Мәдинә белән Мәккә арасындагы 400 чакрым араны тәгаен әяү барырга ниятләвен әйтә. Шул рәвешле, борынгы бабалары күп айларга сузылган ха сәфәре вакытында үзен ничек хис иткәнен дә кичерергә теләвен белдерә. ""Коръәндә хага әяү һәм ябык дөяләрдә килерләр дигән сүзләр бар. Очкычта димәгән. Хәзер, дөресен әйткәндә, ха кылуны туризмга әйләндереп бетерделәр. Анда килгән кешеләр арасында этеш-төртеш, Кәгъбә-ташны үбү кебек күренешләр бар. Болар булырга тиеш түгел. Мөселманнар безнең бабаларыбыз кебек изге ирләргә айлар дәвамында, кыенлыклар күреп сәфәр кылса, түземлекләре артыр иде, Мәккәдә дә сабыррак булырлар иде"" ди мосафир. Рәсүл Ахияретдинов сәфәре турында -дагы сәхифәсендә хәбәрләркуеп бара. Көнгә бер-ике язма чыгара. Сәхифәгә язылучылар арта бара ди ул. Кулланучылар бу язмалар астына рухландыра торган сүзләр язып калдырган.2018 елдагы сәфәре турында Рәсүл Ахияретдинов Азатлыккасөйләгән иде. Ул Дөнья татар конгрессы ""Болгар-Казан ат белән узу маршруты"" эшләү кирәклеген танып, ярдәм вәгъдә итсә дә, бу сүздә генә калды дип сөйләде. Бу юлы да Татарстан итәкчелеге вәкилләренә мөрәәгать итсәм дә, ярдәм булмады, татар атларының Мәккәгә барып итүе Татарстанга кирәкми дип сөйләде Рәсүл Ахияретдинов быелгы сәфәре турында. Мартта Дөнья башкорт Корылтае Башкорт атын яклау көнен булдыру тәкъдиме беләнчыкты. Корылтай итәкчесе Галим Якупов башкорт атларында токым сыйфатлары юкка чыгу куркынычы бар дип белдерде. Әгәр сезнең провайдер безнең сайтны томалап куйса, аптырамагыз, телефон йә планшетыгызга Азатлыкныңәсбабын йөкләгез ( һәм кибетләрендә бушлай) һәм татар телен сайлагыз. Без анда да ничек бар, шулай! Шулай ук, безнеңканалына кушылырга онытмагыз!",Мәккәгә татар атында барып итә алмаган Рәсүл Ахияретдинов быел хага әяү чыккан,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Донъя'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,2820,https://www.azatliq.org/a/31154027.html,2021-03-16T14:50:22+00:00
"Йәш артистың баш әйләнерлек карьераһы 1989 йылда яңы төркөмгә солист итеп алыныуҙан башлана. Тәүге состав гастролдәр менән бөтә илде урап сыға, өҫтәренә дан һәм аҡса яуа. Әммә иң ауыры алда була. 2003 йылда уға дүртенсе стадиялағы лейкоз - ямаш шеш диагнозы ҡуялар. 36 йәшлек артист оҙайлы һәм ҡатмарлы дауалана. 10 йылдан яман шеш ҡабат баш ҡалҡыта. Был юлы ла артист уны еңә. Тулыраҡ:","""Бөгөн яҡшы кеше вафат булды. """,['Шоу-бизнес' 'Йәмғиәт' 'Иҡтисад'],[1 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,386,https://tamasha-rb.ru/news/novosti/2024-11-18/b-g-n-ya-shy-keshe-vafat-buldy-4013740,2024-11-18T17:23:00+00:00
"Екатеринбурда коралланган полиция хезмәткәрләре намаз вакытында Репин урамындагы мәчет бинасына килгән. Алар мәчет ихатасын камап алган һәм намазга килүчеләрнең документларын тикшерә башлаган, аннары һавага ут ачып берничә мөселманны тоткарлаган. Бу хакта ""Екатеринбург ЧП"" -каналына сылтанып ОВД-Инфоһәм. агентлыгы яза. Шаһитлар төшергән видеодан күренгәнчә, мәчет янында чуалыш башланган, куәт вәкилләре халыкты тынычландыру өчен һавага ут ачкан. Эчке эшләр министрлыгының Свердловски идарәсе вәкиле Валерий Горелых. агентлыгына бу тикшерүне ""планлы профилактик чара"" дип атаган. Аның максаты - яшәү рөхсәте булмаучыларны ачыклау дигән ул. ""Екатеринбург ЧП"" -каналы мәгълүматына күрә, полиция хезмәткәрләре кимендә 10 кешене тоткарлаган. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Екатеринбурда полиция хезмәткәрләре намаз вакытында мәчеткә килеп документлар тикшергән, һавага ут ачкан, мөселманнарны тоткарлаган",['Дин' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,837,https://www.azatliq.org/a/32276209.html,2023-02-17T15:29:58+00:00
"Бинаның дөйөм майҙаны дүрт мең квадрат метр тәшкил итә. миллипроект нацпроект национальныепроекты Башкортостан Оҙон һәм әүҙем тормош милли проекты сиктәрендә барған эштә йөҙләгән төҙөүсе ҡатнаша, дүрт берәмек техника йәлеп ителгән, тип хәбәр итә БР Төҙөлөш һәм архитектура министрлығының матбуғат хеҙмәте. Район үҙәгендәге яңы поликлиника көнөнә 250 кешене ҡабул итә ала. Бинаның дөйөм майҙаны дүрт мең квадрат метр тәшкил итә. – Йыл аҙағында алты поликлиниканы төҙөп тапшырыу планлаштырыла. Яңы медицина учреждениелары һалыу килешеү буйынса башҡарыла, подрядсы проектлауҙы, төҙөлөштө, бинаны йыһазлауҙы үҙ өҫтөнә ала, – тип билдәләй Башҡортостан төҙөлөш һәм архитектура министры вазифаһын башҡарыусы Артем Ковшов. Әле объектта эштәр ҡайнай. Яңы поликлиникалар шулай уҡ Благовещенда, Яңауылда, Учалыла, Асҡарҙа, Баҡалыла ла төҙөлә. Фото һәм сығанаҡ –.",Асҡында яңы поликлиника төҙөлә,['Башҡортостан' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0],3,Милли проекттар,851,https://bashkizi.ru/news/milli-proekttar/2025-04-23/as-ynda-ya-y-poliklinika-t-l-4209462,2025-04-23T10:52:00+00:00
"Идея строительства принадлежит Радию Хабирову. Как рассказал ""Молодёжной газете"" советник главы Башкирии по взаимодействию с войсками Национальной гвардии России Артур Юмагужин, в одну из командировок Радий Хабиров предложил возвести на этом месте часовню. Так как Башкортостан – многонациональная республика, а среди военнослужащих – люди разных вероисповеданий, идея была воспринята более чем положительно. Кстати, ранее бойцы своими силами построили рядом мечеть. -  Из Башкирии привезли гуманитарную помощь — отличный деловой лесоматериал. Мы посмотрели на него и решили: пустим на благое дело. Вчетвером, своими силами, начали рубить сруб. Размер выбрали компактный, но достойный — шесть на шесть метров. Когда всё было готово, перевезли его на выбранное место. Там всё бурьяном заросло, так что пришлось сначала потрудиться: расчистили территорию, всё облагородили, поставили сруб и накрыли крышу. Успели как раз к великому празднику Курбан-байрам. Новая часовня  - такого же размера: она получилась очень светлой и уютной, - делится военнослужащий из Баймакского района с позывным Моджахед. К слову, мужчина – многодетный отец, обладатель награды «Родительская слава», служащий в зоне специальной военной операции с ноября 2022 года, и стал руководителем строительства часовни. Он лично принимал участие в установке православного креста. Строительство религиозного объекта стало действительно важным событием как для военнослужащих, так и для местного населения, особенно пожилых людей, ведь ближайший православный храм находится довольно далеко. Особого внимания заслуживает история деревянного купола, установленного рядом с часовней. Во время строительства православный боец, который принял сан и стал отцом Андреем, подсказал, что в Белебеевском районе есть старинный купол с крестом, оставшийся после реконструкции храма. Глава района Азат Альбертович помог с доставкой: святыню везли за две тысячи километров. Уже на месте выяснилось, что купол — настоящая реликвия. Изучив его историю в интернете, бойцы узнали, что в свое время он венчал храм, построенный еще в 1827 году. Конструкция оказалась тяжелой для полевой постройки, поэтому было решено, что купол будет встречать верующих рядом с часовней. Бойцы укрепили стойки, зацементировали основание и бережно установили купол. - Люди приходят, молятся, благодарят, - продолжает рассказ Артур Юмагужин. – Даже сегодня утром, часовню еще не открыли, а многие приходят, ставят свечки. Стены часовни украшают иконы, которые передали в дар местные жители. Самой старшей из икон - более ста лет, пожилая женщина, которая ее подарила, рассказала, что святыня досталась ей от матери. Хамза хазрат, присутствовавший при открытии часовни, отметил важность создания «божьих домов», потребность в которых существовала с древних времен. - Во многих подразделениях, особенно в наших башкирских батальонах и полках, строятся мечети и храмы-блиндажи, - отметил он. - Верующим мусульманам необходимы мечети для проведения пятничных служб, слушания проповедей и молитвы. Христиане, в свою очередь, посещают храмы в воскресенье, ставя свечи за здравие родных и близких и за упокой погибших однополчан. Такие места поклонения служат не только религиозным целям, но и помогают людям обрести душевное спокойствие и укрепить веру, считают бойцы. Первую службу, в день памяти святителя Николая Чудотворца, в новой часовне отслужил протоиерей Виктор Иванов. Первая молитва – за упокой душ усопших бойцов. - И мусульман, и православных, и тех погибших воинов, имен которых мы не знаем, просто по позывным. Мы не различаем их ни по национальности, ни по вероисповеданию. Всегда поминаем всех погибших. Они за нас погибли, мы за них должны молиться, - сказал отец Виктор. - Это наша прямая обязанность. В этот же день в мечети, которая находится недалеко от часовни, прочитали пятничный намаз.",Военнослужащие Башкирии возвели на Донбассе часовню,['Дин' 'Хикәйә'],[0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1],2,Йәмғиәт,3830,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-12-23/voennosluzhaschie-bashkirii-vozveli-na-donbasse-chasovnyu-4519032,2025-12-23T15:15:00+00:00
"Резидент Межвузовского кампуса, БГМУ Минздрава России, с 5 по 7 мая проводит образовательно-патриотический марафон «Тактическая медицина: от Победы к Победе». Мероприятие сосредоточено на открытой площадке между 2 и 3 корпусом Башмедуниверситета. На торжественном открытии собрались студенты, практикующие врачи и школьники. – Нет ни одной семьи в нашей стране, которую бы не коснулась боль войны, и чьи родственники не прошли бы Великую Отечественную войну. Я сегодня вижу много молодых студентов, они улыбаются, смеются, а тогда, более 80 лет назад, молодые парни и девушки тоже мечтали, смеялись, планировали, но уходили на фронт. И ценой неимоверных усилий они заслужили наше будущее, – поприветствовала участников Председатель Государственного комитета Республики Башкортостан по науке и высшему образованию Светлана Мустафина. В первые два дня марафон посетили более 200 школьников медицинских классов со всей республики. Программа Марафона включает открытые занятия, мастер-классы по тактической медицине и оказанию первой помощи, реконструкцию перевязочного полкового медицинского пункта времен ВОВ, военно-полевую кухню, концертную программу студенческих творческих объединений. Ребятам рассказывают, как эффективно и правильно действовать при травмах, разбирают вопросы по составу эшелонирования средств медицинского обеспечения, знакомят с работой студенческих отрядов БГМУ Минздрава России. – От имени Константина Толкачева и всего депутатского корпуса приветствую участников марафона. Победа досталась нашей стране нелегко. Только из Башкирии более 800 тысяч человек были мобилизованы и поехали защищать Родину. Сегодня наши земляки снова вынуждены встать с оружием в руках, снова фашизм поднял голову. То, что делают сегодня будущие медики на этой площадке, очень нужно нашей стране и бойцам, – сказал Председатель Комитета Государственного собрания - Курултая Республики Башкортостан по здравоохранению, социальной политике и делам ветеранов Салават Харасов. Современная тактическая медицина - это неотъемлемая часть подготовки специалистов, способных работать в экстремальных условиях: на поле боя, в зонах чрезвычайных ситуаций, при ликвидации последствий катастроф. Её основы, заложенные в годы Великой Отечественной войны, спасли тысячи жизней и стали фундаментом для развития военно-полевой и экстренной медицины, отмечают организаторы образовательно-патриотического марафона. – Мы всегда со своей страной, со своим народом. Сегодня более 200 сотрудников Университета выполняют воинский долг. И более 50 врачей и преподавателей выполняют врачебный долг в новых регионах России. Мы помним имена наших прошлых героев, мы гордимся героями нынешними. Сегодняшний наш трехдневный марафон тактической медицины говорит о том, что мы должны жить и работать так, чтобы мы были сильными и всегда готовыми дать отпор любому врагу, который может покуситься на нашу великую Родину, – напутствовал марафонцев ректор БГМУ, академик РАН, профессор Валентин Павлов. Познакомиться с работой Центра Тактической медицины может любой желающий – Марафон проходит на открытой площадке Университета между 2 и 3 корпусом до 7 мая включительно.",В Уфе в канун Дня победы проходит образовательно-патриотический марафон,"['Дин' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Хикәйә' 'Шоу-бизнес'
 'Сәләмәтлек']",[1 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 0 0 1],8,Йәмғиәт,3138,https://tanburz.ru/news/y-m-i-t/2025-05-06/v-ufe-v-kanun-dnya-pobedy-prohodit-obrazovatelno-patrioticheskiy-marafon-4226504,2025-05-06T17:50:00+00:00
"Шулай уҡ сәс ҡойола башлау, йәшәү теләгенең юҡҡа сығыуы, үҙ-үҙең ҡул һалырға теләү, ҡолаҡҡа ят тауыштарҙың ишетелеүе, артта кемдер йөрөгән кеүек тойолоу кеүек билдәләрҙе күҙәтергә мөмкин. Әгәр ҙә күстәнәс итеп бирелгән әйберҙән сихырланған тигән шик тыуһа, уны ашамаҫҡа кәрәк. Ул ризыҡтарҙы ҡоштарға, эттәргә һәм бесәйҙәргә бирергә була. Йорт тирәһендә шикле төйөнсөк табылып, күңелдә шик тыуһа, «Фәләк» һәм  «Нәс» сүрәләрен уҡып, күмеп ҡуйырға йәки яндырырға, йә булмаһа башҡа юл менән юҡҡа сығарырға кәрәк. Кеше ни өсөн сихыр-боҙомға дусар була һуң? Күп осраҡта сихыр гонаһтар эшләүсе, намаҙ һәм Ҡөрьән уҡымаусы, зикер-тәсбих әйтмәүсе кешеләргә эләгә. Әгәр ҙә әҙәм балаһы үҙенең Раббыһына һәр көндө Ул ҡушҡанса ғибәҙәт ҡылһа, хәрәм ризыҡтарҙан һәм эсемлектәрҙән үҙенең нәфсеһен тыйһа, Аллаһы Тәғәлә уны сихыр һәм күҙ тейеү кеүек зарарларҙан һаҡлаясаҡ. Сихыр-боҙомдан нисек һаҡланырға һуң? Иң беренсе сиратта намаҙ һәм Ҡөрьән уҡып, доғалар ҡылып, Аллаһы Тәғәләгә ялбарырға, уның менән бәйләнеште нығытырға кәрәк. Мәҫәлән, «Бәҡара» сүрәһендәге «Аятел-Көрси», Әмәнәр-расулуне, шулай уҡ «Ихлас», «Фәләҡ», «Нәс» сүрәләрен уҡыусы кешене Аллаһы Тәғәлә сихырҙан һаҡлай. Бынан тыш, өйҙән сыҡҡанда, йортта булғанда, йоҡонан торғас, йоҡларға ятҡас зикер-тәсбихтар әйтеү ҙә хәйерле. Раббыбыҙ Аллаһ барсабыҙҙы сихыр-боҙомдан һаҡлаһын, уның менән интегеүсе кешеләргә хәйерле шифаларын бирһен.",Сихыр-боҙом ҡуйылғанмы-юҡмы икәнен нисек белергә була?,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0],4,Йәмғиәт,1380,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2025-03-27/sihyr-bo-om-uyyl-anmy-yu-my-ik-nen-nisek-belerg-bula-4174473,2025-03-27T10:39:00+00:00
"Заир СмедляевШундый чакыру Кырымтатар Мәлесенең Үзәк сайлау комиссиясе рәисе Заир Смедляевка да килгән. Аны Русия тикшерү комитетының Кырымдагы баш тикшерү идарәсенең аеруча мөһим эшләрне тикшерү идарәсе 1 августта көндезге сәгать 11 дә Акмәчеттә сорау алуга чакырган. Заир Смедляевка тапшырылган чакыруСмедляев Азатлыкка үзенең элегрәк тә төрле сәбәпләр белән тикшерү комитетына да, ФСБга да сорау алуларга чакырылганлыгын белдерде. Аның әйтүенчә, бу юлы сорау алуга чакыруның сәбәбе Кырымдагы кырымтатар вәкилләрен Анкарада узачак кырымтатар конгрессында катнаштырмау максаты белән бәйле. ""Сорау алуга килергә тиеш булганга күрә, без Кырымнан чыга алмаячакбыз, конгресс эшендә катнашу мөмкинлеге булмаячак, диде Смедляев. Смедляев Кырымтатар мәлесе рәисе урынбасары Илми Умеровка, мәлес рәисенең беренче урынбасары Нариман әләлгә, мәлес әгъзасы Леммар Юнусовка да шундый чакырулар тапшырылганлыгын төгәл белүен, башкаларга да конгресс узачак көннәрдә сорау алуларга чакырулар килгән һәм киләчәк дип исәпләвен белдерде. Аның әйтүенчә, хакимият шундый ысуллар белән Кырымдагы кырымтатар вәкилләрен Төркиягә ибәрмәскә тырыша, ә аннан соң киңкүләм мәгълүмат чараларында ""Кырымда яшәүче кырымтатарлар Анкарада узган конгресста катнашудан баш тартты"" дигән хәбәрләр таратачаклар. Узган атна ахырында Русия хакимияте яклы ""Кырым"" итимагый регионара хәрәкәте Акмәчеттә конференция оештырып Анкарада узачак Кырымтатар конгрессын ""сәяси моһаирләр ыены"" дип атаган һәм Кырымда яшәүче кырымтатарларның анда катнашмаячагын белдереп Төркия президенты Рәәп Таййип Эрдоганны ул чарага бармаскаөндәгән иде. Смедляев Мәскәү яклы Кырым хәрәкәтенең бу белдерүләрен тәнкыйтьләде. ""Кырымтатарларның Анкарадагы дөнья конгрессы легитим түгел дип белдерү, янәсе аны үткәрү карары Кырымда кабул ителмәгән дип әйтү, бернинди тәнкыйть кысаларына да сыймый! Беренчедән, Дөнья конгрессын үткәрү аның итәкчелеге тарафыннан хәл ителә һәм бу карарның кырымтатар түрәләренең хуалары (хакимияттәгеләр) тарафыннан хуплануы зарур түгел. Икенчедән, кайда үткәрүне дә итәкчелек хәл итә, Төркиядә үткәрергә карар кылу мантыйк ягыннан нигезле, чөнки анда дөньяда иң зур кырымтатар диаспорасы яши, дип белдерде Смедляев.",Кырымтатар конгрессына ыенучылар сорау алуга чакырылган,['Дин' 'Татарстан' 'Донъя' 'Сәйәсәт'],[0 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0],4,Ҡырым,2180,https://www.azatliq.org/a/27159366.html,2015-07-29T14:59:28+00:00
"Бөтәбеҙҙең дә көтөп алған Яңы йыл байрамы яҡынлаша. Йыл  һайын, ауылыбыҙ Сәлихтең урамын йәмләп, ошондай Ҡыш бабай ҡалҡа. Уның авторы – Ярин Константин Александрович. Костя бабай һис иренеп, йыбанып тормай. Тәүҙә ул ҡарҙы кәрәкле бейеклектәге һауытҡа тултырып ҡатыра, аҙаҡ уны ипләп кенә бысаҡ менән ҡырып йомролап ҡар бабай яһай. Бына шундай шәп бабайыбыҙ бар беҙҙең! ӘСФӘНДИӘРОВА Асия, Ауырғазы районының Рәшит Назаров исемендәге Талбазы башҡорт гимназияһының 4-се синыф уҡыусыһы. Беҙҙең каналына. яҙылығыҙ!",КОСТЯ БАБАЙҘЫҢ ҠЫШ БАБАЙЫ,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,509,https://amanat.su/news/novosti/2025-12-29/kostya-babay-y-ysh-babayy-4524068,2025-12-29T13:32:00+00:00
"Ап-аҡ өмөттәр менән. Тормош юлы тәгәрәһен Шатлыҡ, ҡыуаныс менән. Һәр кемдең күңел һауыты Изгелек менән тулһын. Ергә тыныслыҡтар килһен, Өмөтлө таңдар атһын. Әсәйҙәр иламаһындар, Йоҡлаһындар төндәрен. Хоҙайым, һинән һорайым, Ҡаршы алһын, әсә улдарын! Рушана ҒИЛМАНОВА,   «Б» синыфы уҡыусыһы. Дыуан районы, Тимер Йосопов исемендәге республика интернат-лицейы. Һүрәттә: Ауырғазы районы Талбазы ауылы лицейы уҡыусыһы Илина ЙӘҒӘФӘРОВАның һүрәте.",Ергә тыныслыҡтар килһен,['Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Шиғриәт,440,https://yanshishma.com/articles/shigyrzar/2026-01-03/erg-tynysly-tar-kil-en-4528174,2026-01-03T22:55:00+00:00
"уртаклашуртаклашфикерләрбастырБорис Надеждинның Уфадагы штабы итәкчесе тартмага күпләп бюллетень ату булырга мөмкин дип шикләнә, 5 ел элек тә биредә караңгыда ""утны өзеп"", бюллетеньнәр атмакчы булганнар диелә. Уфада сайлауга медицина эшчеләрен мәбүри ибәрәләр, халыкны коймак белән каршы алган бүлгеләр дә бар. Башкортстанның Уфа районындагы 3076 нчы сайлау урынына ""янгын кисәтүе"" игълан иткәннәр. Нәтиәдә үзен-үзе тәкъдим иткән намзәт -Константин Куликовның күзәтүчесен сайлау бинасыннан чыгарганнар һәм ул анда ярты сәгать буе керә алмаган. Бу хакта ""Аспекты"" басмасына Борис Надеждинның Уфадагы штабы итәкчесе Аким Туктаровсөйләгән. ""11.03 сәгатьтә янгын кисәтүе игълан иткәннәр, күзәтүче кызны куып чыгарганнар, ул кире кермәкче булган - кертмәгәннәр. 30 минуттан соң кисәтү беткән һәм аны керткәннәр. Бу вакыт эчендә тартмага күпләп бюллетеньнәр ташлау булганмы - анысын белмибез, кичке беркетмә нәтиәләреннән генә карый алачакбыз"", дигән ул. Аким Туктаров әйтүенчә, 3076 нчы сайлау урынына сагаеп карыйлар, чөнки Уфа районы шурасына узган юлы сайлаулар булганда биредә канун бозу очраклары күзәтелгән. ""Бу урында 5 ел элек Олег Мамедовкүзәтүче иде, — дип сөйләгән Туктаров. — Ул чакта да ""каза"" чыкты дип, утны өзеп куйганнар иде. Караңгы. Комиссия рәисе бюллетеньнәр тотып, санау комплексына (КОИБ - ред. ) чабып килә, анда аларны тыга башлый, шулчак Олег йөгереп килә дә, аңа фонарь белән яктырта. Әнә шулай итеп күпләп бюллетень атуларын булдырмый кала алдылар"". Шул ук вакытта Уфада сайлауларга медицина оешмаларыннан хезмәткәрләрне мәбүри ибәргәннәр. Бу хактагы мәгълүмат""Голос"" хәрәкәтенең ""Хокук бозулар харитасы""ндачыкты. Аларны бүләкләр уйнатуда катнаштыру сылтавы белән Башкортстан башлыгын сайлауда катнашырга мәбүр итәләр, диелә. Медицина хезмәткәрләренә сайлау бүлгесендә фотога төшеп, бу фотоларны Вконтакте һәм Одноклассники социаль челтәрләрендә тиешле хэштеглар белән чыгарырга кушылган. Медицина чатларында социаль челтәрләрдәге постны ничек дөрес итеп язарга өйрәтелгән инструкцияләр таратылган диелә. Сәламәтлек саклау оешмалары хезмәткәрләренең социаль челтәрләренең сылтамаларын ыеп алганнар, аларны фото чыгарганнармы дип тикшерәчәкләр. итәкчелек Сәламәтлек саклау министрлыгы боерыгына сылтана һәм баш тартучылардан аңлатма яздырып алу белән яный диелә. Шулай ук бүген Башкортстанның Бөре районында сайлауга килүчеләрне беленнәр һәм куас беләнкаршы алганнар. Аскын районындагы авылда яшәүчеләрне исә бөтенесен бергә автобуска утыртып, милли киемнәрдән тавыш бирергә алып килгәннәр. Авылда бер кеше дә бармыйча калмаган һәм шулай итеп сайлау бүлгесе ачылып, бер сәгать үтүгә - иртәнге тугызга бу авылда яшәүчеләрнең 100 проценты да сайлауга килгән дип тәхәбәр ителде. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз! уртаклашуртаклашфикерләрбастыр","Башкортстанда Уфадагы сайлау урынына""янгын кисәтүе"" игълан итеп ярты сәгать буе күзәтүчене кертми торганнар",['Дин' 'Йәмғиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0],3,Яңылыҡтар,2826,https://www.azatliq.org/a/bashkortstanda-ufadagi-saylau-bulgesenda-yangin-kisatue-iglan-itep-yarti-sagat-bue-kuzatuchene-kertmi-torgannar/33109632.html,2024-09-06T15:46:26+03:00
"Русия төбәкләренең барысында да диярлек балалар православ мәдәнияте нигезләрен укыйУрыс православ чиркәве патриархы Кириллның Татарстанда итәкчелек тарафыннан мәктәпләрдә православ мәдәнияте нигезләре укытуга ирек бирелмәве турындагысүзләреннәнсоң, танылган исламофоб Роман Силантьев кыюланып китеп ""баш атакайны"" да уздырып ибәреп төрле янаулар яудыра башлады. ""Мин Татарстан итәкчеләрен ""Дөнья диннәре мәдәнияте һәм әхлак нигезләре"" курсы кысаларында укучыларга сайлау мөмкинлеген чикләмәскә чакырам. Юкса без моны бик иңел хәл итәчәкбез: балаларына мәктәптә православ мәдәнияте нигезләре укытылуын теләгән руханилар белән үтеп керәчәкбез һәм шулай ук журналистларны чакырып барлык чикләүләрне теркиячәкбез, ди ул. Моннан тыш Силантьев бу өлкәгә караган шикаятьләр ыя башлаячаклары белән дә яный. Канун безнең якта, Татарстан ул Русиянең бер өлеше һәм кануннар һичшиксез үтәлергә тиеш, ди ул. Татарстанда укытучыларның белемен үстерү институты профессоры Фәйзелхак Ислаев Азатлыкка әйтүенчә, православ мәдәнияте нигезләрен укыту низаг чыгара торган әйбер. ""Алар көч үзләрендә булуын беләләр, әйбәтләп тыңламасагыз көчләп кертәбез, диләр. Элек тә шулай булган бит. Әйтеп чукынмагач, көчләп чукындырганнар. Фәйзелхак ИслаевМәктәпләргә православ дәресләрен кертүне мин чукындыруның дәвамы дип карыйм, чөнки бу мәсьәләдә үзем әзме-күпме шөгыльләнгән кеше буларак шулай дип исәплим. Күп динле төбәкләрдә мондый эшне эшләргә кирәкми. Ул төптән уйлап әйтелгән сүзләр түгелдер һәм безнең мәктәп укытучылары да, мәгариф хезмәткәрләре дә, президент та моның белән килешмәс дип уйлыйм, ди. Ислаев баштан ук диннең мәктәпләргә керүен хупламаганын әйтә. Татарстанда балалрны дини өлкәдә бүлмәскә килешенде. Ә бу православ чиркәүгә һич кенә дә ошамый. Алар инде астан да, өстән дә әйтеп карыйлар, хәзер Русиядәге иң зур атакайның әйтүе шушы юнәлештәге эшнең берсе. Православ атакайлары статистиканы карыйлар да, Татарстанда православ динен өйрәнүчеләр юк икәнен күрәләр. Шул ук вакытта православ чиркәүләр эшләп тора, халык чиркәүгә йөри, мәктәптә дә православ мәдәнияте нигезләрен укытырга тиешләр дигән позициядә торалар. Мин бу позиция дөрес түгел дип уйлыйм, чөнки бу чын мәгънәсендә мәктәптә низагка китерә торган әйбер. Бу сүзне атакай әйтсә дә, президент әйтсә дә мин моңа каршы"", ди ул.","Силантьев: ""Татарстан мәктәпләренә атакайлар белән киләчәкбез""",['Дин' 'Донъя' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 0 1 0 0],6,Татарстан,2282,https://www.azatliq.org/a/26826324.html,2015-02-02T15:40:55+00:00
"Өремчедә уйгыр кызлары һәм Кытай хәрбиләре29 апрельдә тапшырылган күрсәтмәдә ""1 майга кадәр безнең авылдагы барлык ресторан һәм кибетләрдә биш төрле хәмер һәм тәмәке сатыла башларга тиеш"" диелә. Өстәвенә, алар яхшы күренеп тора торган урыннарга куелырга тиеш. ""Бу күрсәтмәгә битараф калган һәм чара күрмәгән һәркем үз кибетләренең ябып куелуын, кәсепләренең туктатылуын күрәчәк һәм алар мәхкәмәгә тартылачак"" диелә. Кытай коммунистлар фиркасенең Акташ бүлеге итәкчесе имзалаган бу документта күрсәтмәнең ""иң югары итәкчелектән төшкәнлеге һәм халык өчен уңайлыкларны арттыру""ны максат итүе язылган. Акташ авылын үз эченә алган Ласкуй районы коммунистлар бүлеге итәкчесе Ришат Рози Ирекле Азия радиосына бу күрсәтмәгә аңлатма бирүдән баш тарткан. Шулай да Акташ авылындагы партия комитеты секретаре Гадел Сөләйман бу яңа сәясәтне төбәктә исламны көчсезләндерү тырышлыкларының дәвамы дип атаган. ""Монда динне көчсезләндерү эше бара һәм бу шул эшнең бер өлеше, – ди Сөләйман – 2012 елдан бирле кешеләр үзләрендә хәмер һәм тәмәке сатуны туктатты. Хәтта моннан табыш күрүчеләр дә халык ачуыннан куркып туктаттылар. Бу күрсәтмә шуңа күрә чыгарылган"". Сөләйман әйтүенчә, Акташта һәм Ласкуй районына кергән башка урыннарда күпләр хәмер һәм тәмәкедән баш тарткан, 16-45 яшьләр арасындагыларның 70-80 проценты хәмер һәм тәмәке кулланмый. Уйгыр әмгыятендә аларны сатуны тыю турында рәсми күрсәтмә булмаса да, дини сәбәптән күпләр өчен алар тыелган нәрсәләр. Хәмерне гөнаһ дип санасалар, тәмәке тартуны үз сәламәтлегеңә аңлы рәвештә зыян китерү буларак исламда ярамаган нәрсә дип исәплиләр. Сөләйман әйтүенчә, Синан уйгыр автоном төбәгендә сепаратизм һәм террорчылыкка каршы көрәш сылтавы белән каты кул сәясәте алып баручы Кытай хакимиятләре тәмәке тартмаучы уйгырларны дини экстремизмга йөз тотучылар дип исәпли. Сөләйман шулай ук Акташтагы бу күрсәтмәнең башкалар өчен дә үрнәк буларак оештырылганлыгын, партия итәкчелеге бу тәкъдимне беренче мәртәбә чыгарганнан соң авыл партия комитетының халыкның ризасызлык авабы мөмкинлеге турында сүз күтәрмәгәнлеген әйтә. ""Безнең районда алтмыштан артык кибет һәм ресторан бар. Күрсәтмә килү белән өч көн эчендә аларның барсында да хәмер һәм тәмәке сатыла башлаган диләр. Әмма әлегә мин үзем барып тикшермәдем"", ди Сөләйман. ""Бу хәл кешеләргә ошыймы, юкмы – анысын әйтә алмыйм. Бары тик бер кешенең каршы чыкканлыгы, икенче берәүнең партия секретаре белән сөйләшкәннән соң ризалашканлыгы турында гына ишеттем, – ди ул, – Безнең авыл бик мөһим авыл. Без ""динне көчсезләндерү"" эшен нәтиәле алып барырга тиешбез. Дингә хөрмәт арта бара һәм бу тотрыклылыкка куркыныч тудыра"".2009 елның әендә Синан уйгыр автоном төбәге башкаласы өремчедә уйгырларның ризасызлык чарасыкөч белән бастырылып 200 ләп кеше һәлак булганнан соң төбәктә Кытай хакимиятенең уйгырларны ассимиляцияләү, аларның үзаңын бетерү сәясәте көчәйде. 2012 елда Кытайда партия һәм хакимият вәкилләренә, шулай ук студентларга ураза тотутыелган иде. Кытай итәкчелеге уйгырларның диндарлыгы Кытайның бербөтенлегенә һәм коммунистлар фиркасе сәясәтенә куркыныч тудыра дип исәпли.",Кытайда уйгыр кибет һәм рестораннарында хәмер һәм тәмәке сату мәбүри,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0],3,Донъя,3062,https://www.azatliq.org/a/27000303.html,2015-05-08T00:48:13+00:00
"Постановку заслуженной артистки России, народной артистки Башкортостана Ольги Шарафутдиновой впервые представили зрителю в конце прошлого сезона. Актеры будут выступать не с куклами в руках, как это чаще бывает, а в огромных масках. Как признаются артисты, обзор в них настолько ограничен, что приходится ориентироваться на голос партнеров. Также гости фестиваля увидят отрывки из спектаклей «Урал-батыр», «Сабантуй», «Храбрая куница» по мотивам башкирских эпосов «Урал-батыр» и «Акбузат». Актеры организуют детские игры и пообщаются со всеми желающими. Напомним, Международный фестиваль лошадей башкирской породы «Башкорт аты» пройдет 15, 16 августа на берегу озера Графское Баймакского района. Источник",Гостям международного фестиваля «Башкорт аты» покажут отрывки из спектаклей Башкирского государственного театра кукол,['Дин' 'Шоу-бизнес' 'Мәҙәниәт' 'Донъя'],[0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0],4,Яңылыҡтар,704,https://uchbash.com/news/novosti/2024-08-05/gostyam-mezhdunarodnogo-festivalya-bashkort-aty-pokazhut-otryvki-iz-spektakley-bashkirskogo-gosudarstvennogo-teatra-kukol-3874139,2024-08-05T21:48:00+00:00
"Стәрлетамаҡта йәшәгән бер ҡатындың телефонына танышынан хәбәр килә. Сәләм, – тип яҙа теге, – фотола һин түгелме? Хәбәргә Фото тигән яҙыу менән 4 фото беркетелгән була. Форматтары –. Ҡатын документты аса. Ул арала кредит картаһындағы 78 мең һум аҡсаһынан яҙа. Полицияға йүгерә. Енәйәт эше ҡуҙғаталар. Стәрлетамаҡ полицияһынан Лилиә Исламғолова иҫкәртә: Популяр мессенджерҙы ҡулланыусыларға ошондай ҡыҙыҡтырырлыҡ хәбәрҙәр йыш килә. Уларҙы берүк аса күрмәгеҙ! Яуыз ниәтле әҙәмдәр фотография тигән булып вирустар ебәрә. Фотоны асыу менән смартфонға автоматик рәүештә ҡушымта ҡуйыла. Ул ҡушымта ярҙамында уғрылар телефонға ситтән тороп инеү мөмкинлеген ала. Банк ҡушымтаһына инеп, аҡсаны үҙләштерәләр, кредит алалар. Шуны иҫтә тотоғоҙ: фотоларҙың тигән форматы юҡ. Ғөмүмән, билдәһеҙ һылтанмалар буйлап күсмәгеҙ, таныш түгел файлдарҙы асмағыҙ. Шикле хәбәр алһағыҙ, ебәреүсеһен кисекмәҫтән бикләгеҙ. Сығанаҡ: Башинформ.","Фото ҡарайым тип, аҡсаһынан яҙған",['Дин' 'Иҡтисад'],[0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0],2,Яңылыҡтар,912,https://amanat.su/news/novosti/2025-02-25/foto-arayym-tip-a-sa-ynan-ya-an-4135885,2025-02-25T12:59:00+00:00
"8-се К кадет синыфы 2021 йылда Хәүефһеҙлек хеҙмәте йүнәлешендә асылды, ә бер йылдан Шайморатовсылар синыфына уҡыусылар килде. Гимназияла кадеттарҙы иң көслө, иң әүҙем уҡыусылар, тип әйтә алам. Ни өсөн тигәндә, башҡа предметттарҙан тыш беҙ спорт, хәрби әҙерлек, шулай уҡ шахмат, шашка, бейеү буйынса ла дәрестәр алабыҙ. Яңыраҡ Мәскәү ҡалаһында самбо буйынса ярышта еңеп ҡайтҡан командала синыфташтарым Ренал Хужәхмәтов, Әмир Ғәлиханов күптәребеҙ өсөн өлгө булып тора. Ноябрь айында Шайморатовсылар (7-се К кадет синыфы), республика бәйгеһендә ҡатнашып, призлы урын яуланы. Рәсәй геройы Миңлеғәли Шайморатов һәм 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына арналған викторинала Данил Нәбиев 1-се урынға лайыҡ булды. Кадеттар бер ерҙә лә һынатмай. Бик күптәребеҙ Йәштәр һәм балаларҙың Беренселәр хәрәкәте тип аталған ойошмаһында шөғөлләнә. Былтыр Өфөлә үткән Хәрәкәт лидеры республика конкурсында Әмир Ғәлиханов Ватанға хеҙмәт итәм номинацияһында еңеүсе булды. Шулай итеп, Башҡорт гимназияһы кадеттары ата-олатайҙарыбыҙҙың тарихи традицияларын дауам итә. Алан Адыев, Нефтекама ҡалаһының Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусыһы, гимназия президенты.",Кадеттар һәр саҡ алда!,['Донъя' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Спорт'],[0 0 0 1 0 1 0 1 0 0 1 1 0 0],5,Хаттар,1133,https://amanat.su/articles/khat-kh-b-r/2025-02-21/kadettar-r-sa-alda-4122188,2025-02-21T14:50:00+00:00
"Акция буйынса гәзит-журналдарға яҙҙырыу беҙҙең һымаҡ пенсия аҡсаһына ғына йәшәүселәр өсөн бик шәп сара булып сыҡты әле ул. 1924 йылда район мәҙәниәт һарайы директоры Гөлнур Нәҙершина Таңға яҙҙырып ҡыуандырғайны. 2025 йылда район гәзите тағы килә башлағас, кем яҙҙырағанын да белмәй рәхәтләнеп уҡығайным, уныһында үҙебеҙҙең ауыл китапханаһы мөдире Илүзә Юлбирҙина яҙҙырған булған. – Бына тағы ҡыуаныс кисереп ултырам Өфөлә үткән Бөрйәндәр йыйынында Бөрйән районында хакимиәт башлығы булып эшләп киткән Динир Әсғәт улы Әхмәтйәнов берәй кешене район гәзитенә яҙҙырырға теләк белдергәс, Таң редакцияһы ҡыҙҙары, ғүмере буйы Бөрйән данын яҡлап, төрлө конкурстарҙа еңеүсе булып йөрөнө, район сәхнәһендә лә халыҡҡа рухи аҙыҡ өләшеп йәшәне һәм йәшәй, тип мине тәҡдим иткәндәр. Ҡыуанысымдың сиге булманы! Етмәһә, бер йылға бит әле! Аллаһ һаулыҡ, ғүмер бирһә, 2026 йылда ла Таң гәзитен рәхәтләнеп уҡырбыҙ! Ошо мөмкинлекте тыуҙырыусыларҙың барыһына ла мең-мең рәхмәт.  Мине ҡыуандырған һымаҡ, үҙегеҙ ҙә шатлыҡта, һаулыҡта ғына йәшәгеҙ. Ниндәй вазифа биләгәндә лә, кешелекле, изге йөрәкле булып ҡалған кешеләргә һоҡланам мин! Пенсионер өсөн был бик ҙур бүләк. Ә Таң гәзите – район халҡының уртаҡ аралашыу, шатлығын да, ҡайғыһын да уртаҡлашыу, беҙҙе берләштереү майҙаны ул. Район гәзитенең йөкмәткеһе бай, гәзит бик уҡымлы. Райондаштарҙы ла тас үҙебеҙсә генә ябай тел менән мөһим, кәрәкле, ҡыҙыҡлы  хәбәрҙәр менән ҡыуандырып торған Таңға яҙылырға саҡырам. Бөрйәндә йәшәп, ҡалайтып Таңһыҙ көн итмәк кәрәк? ! Гүзәл Һырлыбаева, Яңы Мөсәт ауылы.","Бөрйәндә йәшәп, ҡалайтып Таңһыҙ көн итмәк кәрәк? !",['Дин' 'Иҡтисад' 'Мәҙәниәт' 'Сәйәсәт' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 1 1 1 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0],7,Матбуғат,1527,https://tanburz.ru/articles/matbu-at/2025-12-03/b-ry-nd-y-sh-p-alaytyp-ta-y-k-n-itm-k-k-r-k-4491697,2025-12-03T14:30:00+00:00
"Бәхеттәрҙән гөлдәр үргән, Донъя күрке бала икән. Йөрәктәрҙе тетрәндергән, Үҙәктәрҙе өҙөлдөргән, Бәғер телгән бала икән. Һыуҙарымдың тәме - балам, Көндәремдең йәме - балам, Йәшәүемдең ғәме - балам, Намыҫымдың сәме - балам. Күңелемде күккә сөйгән Иң ҙур шатлыҡ һинән, балам. Баш күтәрә алмаҫ ҡайғым, Әрнеүҙәрем һинән, балам. Эй, Хоҙайым, бер үк һаҡла баламды… Фирүзә АБДУЛЛИНА. Фото һәм сығанаҡ: "" Ғүмерем бер генә, ҡәҙерен бел генә! "" төркөмө.",Бала,['Донъя'],[0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0],1,Шиғриәт,442,https://yanshishma.com/articles/ilham-shigyrzar/2025-09-14/bala-4386552,2025-09-14T13:00:00+00:00
"Иллюстратив фотофикерләрТәнзилә Иса— Украина Мөселман хатын-кызлар лигасы әгъзасы, психолог, гаиләсе белән Одессада яши, иде бала үстерәләр, кече кызларына 6 яшь. Тумышы белән Донецки өлкәсеннән. Әнисе яклап ата-бабалары, туганнары Русиянең Идел буе төбәкләреннән. Әтисе Львов якларыннан. Русия Кырымны аннексияләгәннән соң, 2014 елның августында Запорожьега күчеп китәләр. Былтыр 24 февральдә Русия Украинага бәреп кергәннән соң башта Червонцы шәһәренә, аннары Одессага китәләр. Тәнзилә Иса сугышны ничек каршы алулары, бер ел дәвамында ниләр кичерүләре турында сөйләде. Без аңа шалтыратканда Одессада һава һөүме турында кисәтү сиреналары яңгырый иде, ""балаларны киендереп куйдым, ул-бу була калса, чыгып китәбез инде"", дип кисәтте ул. Сугыш башланганда Исалар гаиләсе Запорожьеда яши. 23 февральдә мәчеттә ораторлык курслары тәмамланган, Тәнзилә һәм башка хатын-кызлар 24 февральдә бу вакыйганы бәйрәм итәргә ыенган. Бу ниятләре дә, киләчәккә корган башка планнары да тормышка ашмый. — Моңа кадәр яңалыкларны карап бардык, ләкин барыбер шундый масштабта булыр дип ышанмый идек. 24 февральдә өйдә булдык, намазга торгач, ирем ""һөүм башланды"" дип әйтте. Гаилә белән ыелдык, хәзер нишлибез дип киңәштек. Без — күпбалалы гаилә, 7 бала. Өлкән улым Киевта, хатыны бар. Запорожьеда итди бәрелешләр күренми, әлегә калабыз дип хәл иттек. Шулай да әйберләрне әзерләп куйдык. Паника да булды. Азык-төлек булса да алып куярга кирәк дип уйладым. ""Метро"" һипермаркетына киттек, ә анда зур йозак эленгән, паника тагын да көчәйде. Моңа охшаш хәлне Донецкида да кичердек, икенче тапкыр шундый хәл, хисләр дулкыны кузгалды. Ул психолог белеме үзләштерә, укуын тәмамлап килә. Кураторы шул көнне анлы эфир ясаган һәм психологик ярдәм төркеме булдырган. — Исемдә, эфир вакытында, машинада идек, аны мин генә тыңлап барам. Ирем дә, әйдә бергә тыңлыйк әле, ди. Ниндидер бер теләктәшлек, рухи ярдәм кирәк иде ул вакытта. Кайбер кешеләр шәһәрдән бик тиз чыгып киткән. Мәхәлләдән Исалар һәм тагын бер кырымтатар гаиләсе генә калган. — Донецкидан булгач, минем өчен сугыш инде 2014 елдан бара, шулай да бу озакка бармас дигән ниндидер иллюзияләр бар иде. Беренче видеоларны караганда, ракетлар төшүен күргәч, ышана да алмый идем. Бүгенге заманда нинди ракетлар инде дип уйлый идем. Баш кабул итмәде. Сугышка кадәр Украинадагы төрле илчелекләр үз ватандашларын Украинадан китәргә чакырды. Шул вакытта миннән мөселман кардәшләр Донецкидан соң чынлап та шулай булыр дип уйлыйсыңмы сорый иде. Мин ышана алмыйм моңа дип авап бирә идем. Өлкән улыгызны гаскәргә алдылармы дигән сорауга ""украин ирләрен урамнардан ыеп алып китәләр дип Русия пропагандасы гына күрсәтә"", ди Тәнзилә ханым. — Мәбүриләп алып китү дигән нәрсә юк. Русия ТВсы урамнардан ыеп алып китәләр дип сөйлиләр, алай түгел. Әйе, барысы да исәптә тора, ләкин бөтен кешене дә алып китмиләр. Запорожьеда бер вакыт шундый әйбер күзәтергә була иде: ирләр хәрби комиссариатка агыла, анда озын чиратларда тора. Ул вакытта теробороналар оештыралар иде. Белүемчә, әле дә ихтыяри булып килүчеләрне борып ибәрләр, кирәкле белгечләрне генә алалар. Көтегез диләр. Мартта Исалар гаиләсе Червонцыга юл ала. Ул вакытта Запорожьега ракетлар төшә башлый. — Львовта кеше бик күп иде, шуңа күрә Червонцыга чыгып киттек. Ул да ил чигеннән ерак түгел, хәлләр тагын да авырайса, чыгып китәрбез дип уйладык. Шәһәр тулган, торак арендалап та булмый иде. Актив сугыш булган ирләрдән күп кеше килгән иде. Без мәчет янында яшәдек. Мәчеттән генә дә көненә 50 шәр кеше уза иде. Кемдер вакытлыча, берничә сәгатькә ял итеп алырга керә, кемдер берничә көнгә — документлар әзерли дә, тагын китә. Кемдер озагракка кала. Тәнзилә Исага иң авыры Русиядәге туганнары белән сөйләшү булган. — Сугыш башлангач миңа Идел буенда яшәүче туганым шалтыратып, сөйләшкәннән соң үлә яздым. ""Ярый, бераз түзегез инде, бераз чистартырлар да сезне, чыгарлар"" диде әниемнең сеңлесе. Якын туганым бит ул. Бер уйласаң, акыллы, укыган кешеләр инде. Бу — безнең өчен иң зур югалтуларның берсе. Алар белән хәзер аралашмыйм. Ватсаптан чәчәкләр ибәреп, ""хәерле иртәләр"" дип сөйләшергә теләмим. Иртән чыгып кич барып итәрлек шәһәргә без атышлар астында өч тәүлек бардык. Теләсәк кайда кунарга мәбүр булдык. Ә алар бездәге хәлләргә ышанмый. Мин үземнекен сөйли башлау белән түтәм элемтәне өзде. Ә бер видео ибәргәч, ""әйдә мин синең номерны томалап куям, син минекен томала"", дип язды һәм шуның белән аралашу тукталды. Русиядә ниндидер кыргый дәрәәдә курку. Алар инде өлкән кешеләр, аларның өенә ""сез ЦРУ агентлары"" дип килерләр дип уйламыйм. Әни алар белән аралаша. Ислам нигезендә туганнар белән мөнәсәбәтләрне өзәргә ярамый, ләкин мин әлегә үземне иңә алмыйм, Аллаһтан моның өчен мине кичерүен сорыйм. Үземне тынычландырам, элемтәне мин өзмәдем, алар өзде дим. Тәнзилә Исаның әнисе Виннице шәһәрендә яшәгән булган. Сугыш башлангач ул улы гаиләсе белән Германиягә киткән. Тел өйрәнәләр, тормыш коралар. Киленнәре бәби көткән, баласын әйбәт кенә тапкан. Тәнзилә ханымның ире мәчетләр төзү белән шөгыльләнә. Украинада төзелгән соңгы мәчетләр аныкы дияргә була, ләкин, алар арасында да имерелгәннәре бар. Әле сугышка кадәр үк аны Одессадагы мәчетне киңәйтергә чакыралар. Мөселманнар өчен мәктәп оештыру планы да була. Монда мөселманнар күп, төрле юнәлештә мәчетләр эшли. — Без болай да анда күченергә әзерләнә идек, ләкин сентябрьдә генә чыгып китә алдык. Мин сузарга тырыштым. Билгесезлек иде. Бераздан ниндидер аңлау килде. Барысы да Аллаһ кулында дип уйлый башладым, тынычландым дип әйтимме. Одессадагы фатир электр белән ылытыла, ә утны гел өзеп торалар. Шуңа әллә кече балалар белән Төркиягә китеп торыйк микән дигән дә уй бар иде. Менә ир тетрәде. Әәлен кайда табасын беркем белми. Бүген Украинада электр тәэминәте белән иң зур проблемнар Одессада. Районына карап 2 сәгатькә бирәләр, 6-8 сәгатькә сүндереп торалар. Хастаханәләр сыгызында урнашкан йортларда утны бик сүндермиләр. ""Балаларны элек кич ничек яткырырга белми идек, хәзер кичке 9 да ятып йоклыйлар, иртә торалар"", ди Иса. Мәктәпләрнең күпчелеге онлайн. Исалар балалары да онлайн укый. Офлайн мәктәпләр өчен аерым таләпләр бар, иң беренче чиратта, анда бомбадан качу урыннары булырга тиеш. Бөтен уку йорты да моны тәэмин итә алмый, шуңа күрә күбрәк читтән торып уку оештырыла. Кибетләр бар, эшли, ләкин аларның саны кимегән. Кемдер киткән, башкаларның электр өзеклекләре белән эшләргә рерусы юк, суыткычларда саклана торган ашмалыклар белән нишләмәк кирәк. Эшсезлек бар, һривна курсы түбән, инфляция югары. — Кеше авырлыкларга өйрәнә. Намазны да башка төрле кабул итәсең. Балалар да шулай ди. Ни дисәң дә, мин үзем бик авыр хәлдә түгел дип уйлыйм. Торыр урыныбыз, ашарыбызга бар. Мәчетебез бар, мәхәлләбез зур, бер-беребезгә ярдәмләшеп торабыз. Акча да ыешабыз, сугышка китүчеләрне дә ыеп ибәрәбез. Ярый әле эшем бар дип тә уйлыйм. Акылдан язар идең. Тәнзилә Иса мөслеманнар белән психолог буларак та эшли. Тыныч вакытта йомылып торган проблемнар зур кризислар вакытында ачыла башлый, ди ул. Күчеп китүчеләр халәте, исән калучыда гаеп хисе - сугыш беткәч тә моның кайтавазы зур булачак. — Украинада 2014 елдан психологик эш яхшы куелган. Хәзер хәрбиләрнең гаиләләре белән эшләү бар. Аларны сугыштан кайту-кайтмауга әзерлиләр. Кечкенә балаларыгызда курку көчлеме, аларны ничек тынычландырасыз дигәнгә, бик күп сөйләшәбез ди. — Аңлыйм, баланың киләчәктә бу барыбер килеп чыгачак. Донецкидан күчкәч тә, бер улым белән күп эшләргә туры килде. Ниндидер яхшы якларга басым ясарга тырышабыз. Яңа дуслар булачак дибез. Иң кыены һава һөүме турында кисәтү булганда, ""киенәбез, чыгабыз"" дигәндә курка. Күп сөйләшәбез, гаиләдә шундый кагыйдәбез бар, бөтен проблемнарны алга чыгарып сөйләшәбез. Шулай да иң авыры — ул якыннарның үлеме. — Узган атнада кырымтатар гаиләсе башлыгын ирләдек. Алар белән сугышка кадәр дә аралаша идек. Дүрт баласы калды. Бик авыр моны кабул итү. Киевта берничә көн элек бер татар егетен ирләделәр. Моңа өйрәнеп булмый. Русиядә Азатлык сайты томаланды, нишләргә? Безнеңкулланма. Безнеңканалына да кушылырга онытмагыз!","Украинадан Тәнзилә Иса: ""Иң авыры – Русиядәге туганнар белән аралашуны өзү""",['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0],5,Әңгәмә,7965,https://www.azatliq.org/a/32281992.html,2023-02-22T22:50:37+00:00
"В Доме писателей состоялось выездное заседание Комитета Государственного Собрания – Курултая Республики Башкортостан по развитию институтов гражданского общества, информационной политике и делам религий. В нем приняли участие заместитель Председателя Государственного Собрания – Курултая РБ Тамара Тансыккужина, председатель Комитета Рустам Ишмухаметов, полномочный представитель Главы РБ в Государственном Собрании – Курултае РБ Константин Шагимуратов, заместитель министра семьи, труда и социальной защиты населения РБ Ирина Небогатова и депутаты Государственного Собрания – Курултая РБ. Председатель Союза писателей Башкортостана, депутат Государственного Собрания – Курултая РБ Айгиз Баймухаметов провел экскурсию по Дому писателей. Гости посетили выставки, посвященные писателям-юбилярам, организованные Национальной библиотекой им. З. Валиди и Национальным литературным музеем РБ. Участники также были ознакомлены с деятельностью Союза писателей РБ. В ходе заседания были обсуждены меры государственной поддержки общественных организаций, обсуждены законопроекты. За значительный вклад в развитие литературы Республики Башкортостан Почетной грамотой Государственного Собрания-Курултая РБ были награждены Винер Исхаков, заместитель председателя Союза писателей РБ Искандер Хасанов, Благодарностью председателя Государственного Собрания-Курултая РБ – Айгуль Манапова, Тансулпан Байтимерова, Диля Хайретдинова",Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышы - Яҙыусылар йортонда,['Дин' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәйәсәт'],[1 0 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0],4,Йәмғиәт,1412,https://shonkar.com/news/y-m-i-t/2026-02-11/d-l-t-yyyylyshy-oroltay-ultyryshy-ya-yusylar-yortonda-4574677,2026-02-11T21:15:00+00:00
"Мәктәпте япҡас, тиҙәр. Япһындар ине әйҙә, өләсәйем әйтмешләй, суҡып ҡарға булмаҫһың, уҡып мулла булмаҫһың. Мин, мәҫәлән, һис тә мулла булырға йыйынмайым. Әммә әсәй өләсәйгә шул һүҙҙәре өсөн ябырыла: Мине лә уҡытманың, инде хәҙер ейәндәреңде лә аңһыҙ итеп ҡалдырырға итәһеңме? Бар кеше үҙ балаһын уҡытырға тырышып ятты, ә һин мине, һыйыр артын ҡарарға уҡыуһыҙ ҙа эшкинерһең әле, тип, училищеға ла ебәрмәнең! Өләсәй ҡыҙының холҡон яҡшы белә, ирендәрен ҡымтый ҙа шыма. Әсәй почтаға эшкә ингәйне, шунда китһә генә, өйҙә командир булып ҡалған өләсәйҙең теле асыла, рәхәтләнеп һауыт-һабаны шылтыратырға тотона. Ҡыҙының күләгәһен һүккән ыңғайы беҙгә лә өлөш сығара – телевизор күрһәтмәй. Тауыштары тымды, буғай, бәлки, таралышҡандарҙыр. Өйҙөң мөйөшөнән һонолоп ҡарағайным, беседкала саурондарҙың башлығы ғына ултырып ҡалған. – Малай, һин бында ни эшләп тораһың? – ҡаты тауышҡа тертләп, артыма әйләндем. Бер ҡулына сумка элгән, икенсеһенә тулы пакет тотҡан ҡатын күҙҙәрен безерәйтте: – Юҡ, – тинем дә, шул уҡ мәлдә башымда план барлыҡҡа килде – ошо апайға эйәрергә кәрәк! Тактиканы үҙгәртә һалдым: – Ә-ә, ярай улай булғас, – тип ҡатын беҙҙең йорт яғына туйтаңланы. Мин, һүҙ ҡушҡан булып, уның артынан эйәрҙем: – Компьютерҙан айырыла алмай, ахыры. Шуға уйнарға сыҡманы. Үҙемдең ике күҙем – беседкала. Шул ваҡыт аҡырған тауыш бөтөн ихата эсен яңғыратты: Күп тә үтмәне, тауыштың хужаһы ла күренде: башына берет кейгән, моряктарҙыҡы кеүек тельняшкалы ир, алпан-толпан баҫып, күрше подъездан килеп сыҡты ла, салбарының ҡайышын ысҡындыра-ысҡындыра, беседкала ултырған үҫмергә ажғырып йүнәлде: Саурондарҙың башлығы Тимурҙың, ҡалтыранып, төкөрөк йотҡанын мин бынан да бик асыҡ күрҙем. Тауышы ла бер аҙ ҡарлыҡты: – Унда юҡ! – юҡ һүҙен йоҡ тип үкергән ир, Тимурға барып еткәс, ҡайышы менән һелтәнде. – Башланды кәмиттәре, – тип һуҡранған ҡатын, һис бер ни булмағандай юлын дауам итеп, китте лә барҙы. Ә мин ҡурҡыныс күренештән быуынһыҙ булдым да ҡуйҙым. Аяҡтарға суйын кроссовкалар кейҙерелгәнме ни, ҡасырлыҡ түгел. Тимур ҙа селтәр беседка эскәмйәһенә ҡуша йәбеште, күрәһең. Мин, асырғанып, уға эстән генә: Ҡас, Тимур, ҡас тиҙерәк! – тип ҡысҡырҙым. Ә Тимур ҡымшанманы ла. Иргә тура ҡарап ултыра бирҙе. Күҙҙәрен генә йыш-йыш йомдо. Күмәгәйе үрле-ҡырлы йөрөнө, әммә үҙе бағаналай ҡатты. Ҡайыштың еҙ башы күҙҙе ҡамаштырып ялтланы. Мин ҡурҡыуҙан ҡысҡырып ебәрә яҙҙым, саҡ аҫҡы иренемде тешләп, ауыҙымды ябып өлгөрҙөм. Еҙ баш аҙ ғына артҡа янтайған Тимурҙың маңлайына ҡаҡлыҡты, һәм шул уҡ мәлдә нәҙек кенә ҡыҙыл йылан, уның йөҙөн икегә бүлеп, аҫҡа йүгерҙе. Еҙ баш тағы өҫкә күтәрелде: Мин батыр түгел, ауылда ла ыҙғыш-маҙар сыҡҡандай тойолһа, иң беренсе тайыу яғын ҡарай торғайным. Шуға ла минән йүгерек батыр тип көлдөләр. Әммә еҙ баш мине, гүйә, аҡылдан яҙҙырҙы. Мине рәнйеткән Тимурға түгел, ә ҡаҡ маңлайыма ул, йәнемде әрнетеп, һуғылғандай тойолдо. Һәм, әйтерһең дә, мин түгел, икенсе берәү, һеләүһендәй алға ырғып, ирҙең беләгенә йәбеште лә, тештәрен тәненә батырҙы. Ҡеүәтле иргә көсөм етмәгәнлектән, уны туҡтата алмауымдан ғәрләнеп, йән асыһы менән ырылдап, тешләнем, хатта күҙемдән йәштәр атылып сыҡты, ләкин тельняшкалы мине, серәкәйҙе сиртеп төшөргәндәй, бер генә һелтәне. Даңҡ итеп ергә барып төшкәндә, Тимур өсәү булып күренде. Ул ғына түгел, тельняшка ла, юҡтан бар булып, кий-йя тип уға типкән Рита апайым да өсөшәр ине. Һеңгәҙәп ултырғанымда, Рита апайым: – Теймә минең ҡустыма, хәшәрәт! – тип, тельняшкалыны үҙенең иң уңышлы алымы менән ергә һуҙып та һалды. Ир ятҡан килеш хахылдап көлөргә тотондо, унан көлөүе үкһеүгә әйләнде. Башында ҡыҙыл юлаҡлы фонарь янған Тимур, апайымды урап үтеп, иргә тороп ултырырға ярҙамлашты. Ҡанын ҡулы менән әсенеп һөртөп, үҙ алдына: – Ул хәшәрәт түгел, – тине. – Атайым Чечняла хеҙмәт иткәндә контузия алған. Ул хәрби офицер ине. – Булһа ни, – апайым үҙ һүҙен бер ҡасан бирмәй. – Офицер булғас та, араҡынан алйып кешеләрҙе ҡурҡытырғамы? Ҡайттыҡ әйҙә! Һуңғы һүҙе миңә тәғәйенләнгәне билдәле. Етмәһә, еңдән тарта, әйтерһең дә, мин бәләкәй бала. – Ҡайтам, ҡайтам! Тартма мине, – тип әйтеп тә өлгөрмәнем, башыма усы шап итеп ҡалды: Кеше алдында башҡа шапылдатып һуҡмаһа ла булыр ине! Әлдә Тимурҙа беҙҙең ҡайғы юҡ, атаһын әүрәтеп өй яғына ыңғайлатып маташа ине. Барыбер йән көйҙө: – Нимә һуғышаһың? ! Ултырыш та ауырта, башыңа ла һуҡһындар әле! Бөтәһенең дә апайҙары минеке кеүекме икән? Өләсәйем юҡҡа ғына уны ирғаҙаҡ тимәй, һуғыш суҡмары ул. Былай ҙа ҡулы останлап бара, етмәһә, армиянан ҡайтҡан күрше егет уны былтыр каратеға өйрәтте. Быйыл секцияға яҙылам, тип дәртләнә. Нисек уны медучилищеға уҡырға алғандарҙыр, этем белһен. – Мә, үҙең индер, – йәнем көйөп, икмәк-һөттө Ританың ҡулына тотторҙом. Ипләп йөрө, тисе. Әйтерһең дә, мин бөтә янъ-ялдар уртаһына сумып барам. Унһыҙ ҙа ипләп йөрөргә кәрәклеген беләм. Ҡала – ауыл түгел. Ауылда һиңә таныш булмаған бер тишек-тошоҡ, бер эт-бесәй юҡ, ә ҡала урамдары – хас та джунгли. Эҫе, тынсыу, саң ояһы, бар нәмә, һәр кем – ят. Ҡуртымға фатир алып, күсеп килеүебеҙгә бер аҙна, ә күпме тәьҫораттар! Бында кеше бер-береһе менән һаулыҡ та һорашмай. Ауылда берәйһе менән сәләм бирмәй үтеп ҡара, икенсе көнөнә үк өләсәй-әсәйгә еткерәсәктәр. Шуға ла килеү менән осраған берәүгә: Һаумыһығыҙ! – тинем. Күбеһе, күҙҙәрен аҡайтып, сәйерһенеп, яуап та бирмәй үтеп китә. Ҡайһы берәүҙәре, һаубыҙ, тип ауыҙ йыра. Минең тәртипле малай булырға ынтылыуҙарымды күргән Рита апай һыны ҡатып көлдө: Үҙе, имеш, шундай аҡыллы! Ун биш йәшкә еткән, ә һаман әкиәткә ышана. Йәнәһе лә, төшөнә Джуди Лоу инһә, тимәк, актер уны уйлай. Хыялый йән. Лоу уның донъяла барлығын да белмәй. Ул ҡайҙа ла, Рита ҡайҙа? Йәнде оҙаҡ көйҙөрһә, стеналағы постерҙан йылмайған Джудиға ҡара мыйыҡ та эшләп ҡуйырмын әле. Әйҙә үпһен уны шунан һуң! Әтеү, суп та суп, тфү, әшәке. Ҡағыҙҙы ла кеше үбер икән. Юланың нисек әйләнгәнен күрҙегеҙме? Мин дә шулай әйләнеп-әйләнеп киттем. Башты йәшерергә тырышып, яурынға хәлдән килгәнсе тартып, яныма килеп баҫҡан Тимурға (юҡ, ҡурҡып түгел) саҡ ҡына баҙап ҡараным: – Ниндәй Джуди? – маңлайы күпкән Тимур аптыраны. – Бынау ҡыҙыҡайҙы әйтәм. – Ниндәй ҡыҙыҡайҙы? – Кемдер донъяға тиҙлек педале булып тыуа, мине иһә тормоз итеп тапҡандар. – Бер кем дә мине елтерәтмәне! – Ир затымы мин, әллә түгелме, күкрәкте кирҙем, танауҙы шый тарттым. – Үҙем атланым! Рита апайҙан елтерәтелеп торам, ти. Апайым – матур? Китсәле, кеше көлдөрмәгеҙ! Зоопарктағы маймыл да сибәрерәк. Ну, ярай, быныһын мин шаштырып та ебәрҙем, шимпанзелар ҡайтышыраҡ. Ғөмүмән, апайҙар матур була торғаны бармы? Айырыуса һуғышҡаҡ апайҙар? Өләсәйем гел дә уға үсегеүе өсөн орошҡанда, иренеңде биш бешеремдәй һәлендермә, ти. Ирендәре, негрҙарҙыҡы кеүек, бүлтәйеп торғанға. Толомо беләк буйындай булһа ни. Теле лә шул сама бит уның. Ҡыҫҡаһы, ауылдағы ҙур өйөбөҙҙә лә, һыйыша алмай, донъя бүлештек, бындағы ике бүлмәгә бөтөнләй һыймай, бер аҙна эсендә ике лагерға ойоштоҡ. Рита апай был хаҡта белмәй, әлбиттә, әммә мин беләм бит ҡайҙа минең лагерь башлана ла уның лагеры бөтә икәнен. – Һин ҡайтаһыңмы, юҡмы? – Асыҡ тәҙрә төбөнә йәйелеп ултырып алған Рита апай миңә йәшәргә ирек бирмәҫ, ахыры. Һүҙҙәре миңә төбәлгәс, нишләп ике күҙе Тимурҙа уның? Тимурҙы бәпәй итеп алырға йыйынамы әллә? Уны унан йәшкә лә бәләкәйгә оҡшаған, буйға ла ҡайтыш. Әллә Рита апай баянан бирле шунда тәҙрә төбөндә ултырҙымы икән? Ултырғандыр. Башҡа ваҡытта шымсы яғы сыҡҡан өләсәй ҡайҙа ҡарай? – Ҡайтам, ҡайтам, – тип мыңғырланым, – бер тынғы юҡ һеҙҙән. Шундай ҙа тынғыһыҙ көн булыр икән. Ҡайҙа минең ауылда тыныс ҡына йәшәп ятҡан көндәрем? !",Тынғыһыҙ көн. Хикәйә. Баныу Ҡаһарманова.,['Донъя' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Хикәйә' 'Сәләмәтлек'],[1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 1 1 1],6,Йәмғиәт,7429,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-04-08/tyn-y-y-k-n-hik-y-banyu-a-armanova-3720078,2024-04-08T15:53:00+00:00
"12 декабрҙә Башҡортостанда билдәле журналист, яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре Илшат Иманғолов фажиғәле һәләк булды. Уға 54 йәш була. Башинформ мәғлүмәт агентлығының үҙ сығанағы мәғлүмәте буйынса, ул юл фажиғәһенә эләккән. Уны бөгөн Краснокама районының Күпербаш ауылында ерләйҙәр. Илшат Вәсил улы Иманғолов 1971 йылдың 22 ноябрендә Өфөлә тыуған. Башҡорт дәүләт аграр университетын зооинженер-умартасы һөнәре буйынса тамамлағас, Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендә бал ҡортоноң популяцион генетикаһын өйрәнә. Һуңынан Илшат Иманғолов журналист, Башҡортостан Республикаһында Аргументы и факты, Российская газета, Известия гәзиттәренең үҙ хәбәрсеһе була. Шулай уҡ Парламентская газета, Труд гәзитендә, Журналист журналында баҫыла. Татар-информ агентлығының үҙ хәбәрсеһе була. Фәнни йыйынтыҡтарҙа умартасылыҡ буйынса мәҡәләләр авторы. Мәҡәләләрҙе күсереп баҫҡанда, йә уларҙы өлөшләтә файҙаланғанда «Башҡортостан» гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.",Билдәле журналист фажиғәле һәләк булды,['Дин' 'Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Сәйәсәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 0 1 1 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0],6,Хәүефһеҙлек,944,https://bashgazet.ru/articles/kh-ef-e-lek/2025-12-14/bild-le-zhurnalist-fazhi-le-l-k-buldy-4506300,2025-12-14T12:55:00+00:00
"Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан килгән  уҡыусылар үҙ эшмәкәрлегенең тәьҫораттары һәм тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ. Оҫталыҡ дәрестәре һәм конкурстар, матур әңгәмәләр ойоштороласаҡ. Сараға Ҡаҙағстандан, Ростов, Санкт Петербург ҡалаларынан, Омск өлкәһенән пионерҙар килгән.  Йәш дуҫтарыбыҙға уңыштар һәм яҡшы кәйеф теләйбеҙ.",Бөгөн Конгресс-холл Торатау ҙа Төбәк-ара Башҡортостан Пионерҙары дуҫтарын йы,['Башҡортостан' 'Мәғариф'],[0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0],2,Яңылыҡтар,316,https://amanat.su/news/novosti/2025-09-15/b-g-n-kongress-holl-toratau-a-t-b-k-ara-bash-ortostan-pioner-ary-du-taryn-yy-4388468,2025-09-15T14:00:00+00:00
"Журнал уҡыусыларҙы мөғжизәле һүрәт төшөрөү серҙәре маһиры, Өфө ҡыҙы Екатерина Король менән таныштырып үтергә булдыҡ. Беҙ һеҙгә уның менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ. – Екатерина, рәссамлыҡ һәләтегеҙ, тәүге һүрәттәрегеҙ хаҡында һөйләп үтегеҙ әле. – Үҙемде иҫләгәндән алып ҡулымдан ҡәләм төшкәне юҡ. Нимә күрәм, шуны гел ҡағыҙға төшөрөп ҡалырға тырыша торғайным. Хәйер, ҡағыҙ ғына түгел, ҡул аҫтында нимә бар, шуның менән, хатта автобустың боҙло тәҙрәләренә, ҡомло ярҙа таяҡ менән рәсемдәр ҡалдыра инем. Һәләтемде күреп, ата-әсәйем һынлы сәнғәт мәктәбенә уҡырға бирҙе. Аҙаҡ юғары уҡыу йортонда уҡыуымды дауам иттем. – Ә ни өсөн ҡомло анимация техникаһын һайланығыҙ? – Ҡомло анимация – ул минең бөтә хыялдарымды тормошҡа ашыра торған сәнғәт төрө. Сөнки бәләкәй саҡтан уҡ төрлө ваҡиғалар тураһында комикстар төшөрөргә яраттым. Йәнһүрәттәр төшөрөү хыял булып ҡына ҡала әлегә. Уның ҡарауы, ҡомло анимация техникаһы ярҙамында тамашасыға төрлө тарих һөйләй алам. Үҙем – автор, үҙем – режиссер, шәп бит! Тағы ла мәктәптә уҡыған саҡта уҡ сәхнәне үҙ иттем. Спектаклдәрҙә, төрлө мәҙәни сараларҙа ҙур теләк менән ҡатнаша торғайным. Әле лә сәхнәгә сығам, тик һүрәттәрем аша тарих һөйләр өсөн. Сәхнә йәшәү дәрте, ҡомар бирә. Ә тамашасыларҙың илһамланып янған ҡараштары минең өсөн – иң ҙур комплимент. Шуны ла әйтеп китеү урынлылыр, ҡом – ул ер, йәшәү сығанағын символлаштырған элемент. Уны ҡулға алыу менән, ер, кешелек, тәбиғәт тураһында уйҙар, яңы идеялар тыуа. – Һеҙ, ғәҙәттә, сәхнәлә музыкаға ҡушылып ижад итәһегеҙ. Ә үҙегеҙ ниндәй музыкаға өҫтөнлөк бирәһегеҙ? – Тыныс көйҙәрҙе үҙ итәм йәки бүлмәлә бөтөнләй тыныслыҡ булыуын хуп күрәм. Бер ниндәй тауыш булмағанда, фантазиялар ҙа сағыуыраҡ, баҙығыраҡ. Уйҙар ҙа таҙараҡ, тип әйтәйемме икән. – Тамашасылар һеҙҙең ижадығыҙҙы нисек ҡабул итә? – Был һорауҙы уларҙың үҙҙәренә биреү дөрөҫөрәктер. – Киләсәккә пландарығыҙ ҙа барҙыр? – Алға ҡуйған маҡсаттар ҙур, тик ваҡыт етмәй. Тәүлектә 25 сәғәт булған хәлдә лә, өлгөрөү мөмкин түгел. Артабан да тере музыка һәм ҡомло анимацияға ҡоролған концерттар әҙерләйбеҙ. Балалар һәм өлкәндәрҙе ҡом менән һүрәт төшөрөүгә өйрәтеүсе уҡытыу системаһын эшләргә планлаштырғанмын. Тағы ла тамашасыларҙы ижадым менән ҡанатландырып, ҡыуандырып Ҡомло фантазия проектын дауам итергә уйлайым. Эйе, ысынлап та, был мөғжизәле проект йәшәргә тейеш. Өфө халҡын һәм ҡунаҡтарҙы ғәжәпләндереп, һоҡландырып ижад иткән рәссамдарыбыҙ бар. Һынлы сәнғәттең был төрө киләсәктә бик популяр булмаҡсы. Екатеринаға ҡуйған маҡсаттарына ирешеүен, яңынан-яңы уңышлы проекттар теләйбеҙ. Миләүшә Уразова Тамаша журналы 2-2017",ҠОМДА ТЫУҒАН МӨҒЖИЗӘ,['Иҡтисад' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Йәмғиәт' 'Шоу-бизнес'],[1 1 0 0 1 1 0 0 1 0 0 0 0 0],5,Мәҙәниәт,2557,https://tamasha-rb.ru/articles/kultura/2024-07-15/omda-tyu-an-m-zhiz-3849627,2024-07-15T17:07:00+00:00
"Әхмәр ҮТӘБАЙ: ""Мең дә бер күҙәтеүем"" яҙмаларынан 943-сө күҙәтеүИғтибар иттегеҙме, ҡарҙар яуып көн һыуытып ебәргәйне, Өфө урамындағы кешеләрҙең йөҙөндә йылмайыу ғәләмәте хасил булды. Кисә генә үҙҙәрен һағыш баҫып йөрөгән кешеләр тимәҫһең. Бында мин өс сәбәп күрәм:",Сытырайыу йылмайыумы?,['Йәмғиәт'],[1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0],1,Юмор,263,https://henek.info/articles/shulay-a-bula/2025-02-19/sytyrayyu-yylmayyumy-4127391,2025-02-19T12:20:00+00:00
"18 августа Туймазы районы Төмәнәк ауылы мәҙәниәт йортонда шәжәрә төҙөү буйынса оҫталыҡ дәресе үтте. Сарала ҡатнашыусыларҙы шәжәрә төҙөү методикаһы менән Туймазы районының тарихи-мәҙәни үҙәге баш белгесе Альберт Исмәғил таныштырҙы. Сара барышында ул шулай уҡ традицион башҡорт уғынан атырға өйрәтте, уҡтың төрҙәре, тарихы, атыу техникаһы менән таныштырҙы. Балалар ҙа, өлкәндәр ҙә үҙҙәренең көсөн һынап ҡараны. Һуңғы йылдарҙа мәғлүмәти киңлектә Альберт Исмәғил исеме йыш яңғырай. Башҡортостанда тыуып үҫкән, бығаса күрше Татарстанда йәшәгән, татар милли хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы булған музыкант үҙен башҡорт тип иғлан иткәс, уны милләтен алмаштырыуҙа ла, сәйәси уйындар уйнауҙа ла ғәйепләнеләр. Әммә Альберт Әҙип улы был хәлдә аптырарлыҡ бер ғәмәл дә күрмәй һәм бер ниндәй ҙә милләт алмаштырыу юҡ, тип билдәләй. Альберт Исмәғил Ҡазанға 1995 йылда килгән, бер йылдан Татар дәүләт гуманитар институтына уҡырға ингән, студент йылдарынан уҡ үҙен әүҙем йәмәғәт эшмәкәре итеп күрһәткән, татар милли хәрәкәттәре уртаһында ҡайнаған. Һөнәре буйынса инглиз, татар, ғәрәп телдәре уҡытыусыһы. Музыкант булараҡ та үҫешкән, төрлө ижади ансамблдәрҙә ҡатнашҡан, үҙ йүнәлеше һәм стиле буған ижади шәхес булараҡ танылыу яулаған. Альберт Исмәғил һәр саҡ тарих һәм мәҙәниәт менән дә ныҡлап ҡыҙыҡһынғанын, күп сығанаҡтарҙы өйрәнеүен билдәләй. Тап ошо шөғөлө арҡаһында ул шәжәрә төҙөү мәсьәләһенә килеп еткән һәм үҙенең тамырҙарын асыҡлай башлағас, атаһы һәм әсәһе яғынан ата-бабаларының аҫаба башҡорттар булыуын асыҡлаған. Белдереүенсә, атаһы яҡынан туғандары тамьян ырыуы вәкилдәре булһа, әсәһе яғынан – ҡырғыҙҙар. Шуға ла ул «милләтемде алмаштырманым, ә тарихи ысынбарлыҡты асыҡланым», – тип белдерә. Әлеге көндә Альберт Исмәғил – «Без башкортлар» хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы, Туймазы башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәгенең баш белгесе. Төньяҡ-көнбайышта йәшәгән милләтәштәребеҙҙе берләштереп торған рухлы шәхес итеп беләбеҙ уны. – Шаран районының Яңы Тамьян ауылында телдән телгә күсә килгән шәжәрә бар ине. Әммә унда ҡайһы бер исемдәр буталған – был ғәҙәти хәл. Унан мин архивтарға мөрәжәғәт иттем. Һөҙөмтәлә, ҡулымдағы шәжәрәләге мәғлүмәттәрҙең яртыһы документтар менән раҫланды, ҡайһы бер мәғлүмәттәрҙе тағы ла тәрәнерәк өйрәнеү кәрәклеге аңлашылды. Нәҫелебеҙҙә бейҙәр, тархандар булғанлығын асыҡланыҡ. Әсәйем – ҡырғыҙ ырыуы вәкиле, Шаран районының Күгәрсен-Бүләк ауылынан. Уның яғынан Аҡай тигән ата-бабабыҙ тап ошо ауылға нигеҙ һалыусы икәнлеген белдек. Атайым яғынан нәҫелебеҙ ҡасандыр Татарстандың Мөслим районы яғынан, Тамьян башҡорттары йәшәгән яҡтан күсеп килгән тигән фараз бар. Һүҙ Башҡортостан менән сиктәш төбәк хаҡында бара, унда Аҡай күле лә бар. Уның, һис шикһеҙ, данлыҡлы шәхес, башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе Аҡай Күсемовҡа ҡағылышы бар, сөнки, Нуғай даруғаһы Тамъян улусы башҡорттарынан булған Күсем Түләкәевтең улы тап Ҡазан даруғаһының Тамъян, Йәнәй улустарында килешеү нигеҙендә йәшәгән. Ихтилаладарҙан һуң был ерҙәрҙә төпләнгән башҡорттар аҫабалыҡ хоҡуғынан мәхрүм ҡалған һәм күсеп киткән, тигән фараз бар. Ғөмүмән, үҙ тарихыңды, тамырҙарыңды белеү, үҙ ереңдә йәшәү һәм туған телеңдә һөйләшеү – иң ҙур бәхет. Ярһыу башҡорт рухы миндә бығаса ла йәшәгән бит ул, мин генә аңламағанмын. Йәл, атайым вафат, унан бик күп ғәмәлдәрҙе асыҡларға булыр ине. Өлгөрмәйерәк ҡалдым. Һигеҙ быуыныбыҙҙы яҡтыртҡан шәжәрәбеҙҙе күрһә, ул бик һөйөнөр ине, сөнки ата-бабаларыбыҙ тураһында гел ғорурланып һөйләр булды, – ти Альберт Исмәғил. Об использовании персональных данныхОйоштороусылары: Башҡортостан Республикаһының Матбуған һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлығы; Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союзы. Баш мөхәррир Абдуллина Лариса Хашим ҡыҙы","""Бала саҡтың йолаларын онотмайыҡ"", – ти Альберт Исмәғил",['Башҡортостан' 'Мәғариф' 'Мәҙәниәт' 'Татарстан' 'Әҙәбиәт'],[0 1 0 0 0 1 0 0 0 1 1 0 1 0],5,Яңылыҡтар,3643,https://akbuzat-rb.ru/news/novosti/2021-08-19/bala-sa-ty-yolalaryn-onotmayy-ti-albert-ism-il-2470744,2021-07-12T17:15:00+05:00
"Аҡсаһы һәм дәүләте күп кеше бай түгел, иҡтисады булған кеше бай була. Шуның өсөн файҙаһыҙ ерҙәргә, харам урындарға бер тин булһа ла аҡса сарыф итмәгеҙ. Бындай урындарға сарыф итәсәк аҡсаларҙы янығыҙҙа һаҡлағыҙ, йыйығыҙ, киләсәктә зарары булмаҫ. Өй идараһында булған аҙ ғына бурыс та, кейемдәрҙә булған йыртыҡ кеүектер. Ваҡытында күрелеп ямалмаһа, һаман ҙурайыр. Шуның өсөн көтәсәккә нәмә алмағыҙ, әгәр зарур булып алынһа, аҡсаһын ашығып тапшырырға тырышығыҙ. Өҫтөгөҙгә бурыс өймәгеҙ. Әҙәм балаһын ваҡытһыҙ ҡартайтасаҡ нәмәләрҙең береһе — бурыс. Аҡсаның ҡиммәтен, нәмәнең хаҡын яҡшы белегеҙ һатыу- алыу ваҡытында алданмағыҙ. Кәрәк нәмәне, мөмкин булһа, үҙегеҙ ҡарап алығыҙ. Кәрәкмәгәндәрен арзанлығына ҡыҙығып йәки тик йыһаз булғаны һәм матурлығына ҡарап һатып алмағыҙ. Бындай әйберҙэрҙе алыу ни ҡәҙәре арзан хаҡлы булһа ла ҡиммәттер. Керем һәм сығымдарығыҙҙы бер дәфтәргә яҙығыҙ һәм һәр ваҡыт был дәфтәрҙе күҙ алдында тотоғоҙ. Бындай дәфтәрҙәр иҡтисад аршины һәм сара үлсәүе булыр. Сөнки кеҫәһенән сыҡҡан аҡсаларҙы күреп торғанда, кәрәкмәгән урындарға биреүҙән һәр кем һаҡланырға теләй. Сығымдарҙы килемдәрҙән артыҡ итмәгеҙ, ҡара көн өсөн һәр айҙа аҙмы-күпме булһа ла, кеҫәгеҙгә беректерә барығыҙ. Был күңелгә рәхәтлек килтерер һәм тырышлыҡҡа сәбәп булыр. Сығым артыҡ булһа, күңелгә хәсрәт була һәм ҡанды боҙа Зарур булмаһа, бурысҡа алмағыҙ. Мәжбүр булмаһа йәки яҡшы белмәгән кешеләргә бурыс бирмәгеҙ. Бигерәк тә халыҡ араһында кейенеп, күкрәк киреп йөрөүселәргә һәм ҡорһаҡтарын ҡунаҡ итеүселәргә, ҡатындарын дәрәжәләренән тыш кейендереүселәргә бер тин дә бирмәгеҙ Вәғәҙәләшкән ваҡыт еткәс, аласағығыҙҙы уйнап-көлөп түгел, ысын һүрәттә һорағыҙ. Бирәсәгегеҙҙең ваҡыты етеп, бирергә көсөгөҙ булмаһа, матур итеп сәбәбен аңлатығыҙ, ғәфү үтенегеҙ. Тейешле сара Ваҡытты ҡуллана белгән кеше малды сарыф итә белә, йәғни бер минут ваҡытты ла бушҡа үткәрмәгән кеүек, бер тин аҡсаны ла урынһыҙ ергә ебәрмәй. Шуның өсөн ваҡытығыҙҙы һәм малығыҙҙы исраф итмәгеҙ, уйлап эшләгеҙ. Ахмаҡ кешеләр кеүек аҡсағыҙҙы һәм ваҡытығыҙҙы донъяла һәм әхирәттә файҙаһы булмаған нәмәләргә исраф итмәгеҙ. Мал ни ҡәҙәр күп булһа ла, ғүмер ни ҡәҙәр оҙон булһа ла, уйлап эшләмәһәң, яҙ көнөнөң ҡары кеүек иреп бөтөр, исеме лә, эҙе лә ҡалмаҫ. Тейешле сара күрелһә, аҙ ғына мал да бәрәкәтле, ҡыҫҡа ғына ғүмер ҙә файҙалы булыр. Ошоноң өсөн планлы донъя көтөгөҙ. Планлы йәшәгеҙ. План менән эш итегеҙ. Исраф иң хөрмәтле ғаиләләрҙе лә боҙа, иң бай өйҙәрҙе лә юҡҡа сығара, иң бөйөк урындарҙан түбән төшөрә һәм иң шөһрәтле фамилияларҙы харап һәм фәҡир итә. Шуның өсөн исраф итеүҙән бик һаҡланығыҙ, һәр эшегеҙҙә иҫәпле булығыҙ. Планлы кешенең малы аҙаймаҫ, һаран кеше ас ҡалыр. Исраф итеүсе ауырыр, фәҡир булыр. Шуның өсөн аҡса сарыф итеүҙә һаран дәрәжәһенә төшмәгеҙ. Ләкин исраф та итмәгеҙ. Иҫәпле һәм планлы булығыҙ. Фәҡир булған хәлдә бай булып күренмәгеҙ. Бай булған хәлдә, фәҡир һүрәтендә йөрөмәгеҙ. Булғанығыҙ кеүек күренегеҙ, күренгәнегеҙ кеүек булығыҙ. Үҙегеҙҙән ҡаласаҡ ҡатындарығыҙҙың ирҙәре өсөн мал йыймағыҙ, ошо һүҙҙәр менән ғәмәл ҡылыу тейешле сара була. Байлыҡ – ярлылыҡ ҡағиҙәһе Мал — донъя тормошо өсөн зиннәт һәм әхирәт мәртәбәләрен кәсеп итергә сәбәптер. Шуның өсөн малығыҙҙы үҙегеҙгә донъяла шәрәф килтерәсәк һәм үлгәс, матур исем менән иҫкә алдырасаҡ урындарға сарыф итегеҙ. Әгәр мал Аллаһы Тәғәлә хәҙрәте бойорған рәүештә сарыф ителмәһә, бәндәне аҙаштырырға сәбәп була. Шуның өсөн малдың затын һөймәгеҙ, Аллаһы Тәғәлә хәҙрәте риза булмаған урындарға сарыф итмәгеҙ. Бәндәнең Аллаһы Тәғәлә хәҙрәтенә тоташтырасаҡ дине һәм әҙәбе, ғилеме һәм гүзәл холҡо, донъя тулы малы булһа ла файҙаһы булмаҫ. Шуның өсөн малығыҙ ни ҡәҙәр күп булһа ла, дин тәрбиәһе алығыҙ, әҙәпле һәм гүзәл холоҡло булығыҙ. Малығыҙ менән файҙалы китаптар алығыҙ, мөғәллимдәргә вазифа бирегеҙ, үҙегеҙ һәм ғаилә хәжәттәрен башҡарығыҙ. Тейешле ерҙәргә Аллаһы Тәғәлә ризалығы өсөн ғәҙел саҙаҡа һәм һәҙиә бирегеҙ. Дин һәм милләт файҙаһына сарыф итегеҙ. Аллаһы Тәғәлә риза булмаған урындарға, ахмаҡтар файҙаһына, насар урындарға, боҙоҡ холоҡло кешеләрҙең маҡтаныуҙарын ишетеү өсөн бер тин дә бирмәгеҙ. Бындай урындарға мал сарыф итеү әҙәм балаһының хөрмәтен ебәрә, иғтибарын юғалттыра, динен дә боҙа. Донъяғыҙ тар булһа ла Аллаһы Тәғәленең рәхмәтенән өмөтөгөҙҙө өҙмәгеҙ, иркен булһа, аҙғын һәм шәһүәт әсире булмағыҙ. Байлыҡ бер айлыҡ икәнен һәм күп бай фамилиялар аҙғынлыҡтары сәбәпле иң фәҡир булып ҡалғандарын иҫегеҙҙә тотоғоҙ. Фәҡирлек ғәйеп һәм ғәрлек түгел, кәсеп итергә көс етешмәгәнлек һәм кәсеп закондарын белмәгенлектер, башҡаларҙан һоранып йөрөргә мәжбүр булыу ғәйептер. Шуның өсөн бер тарафтан фәҡирлек баш күрһәтһә, һеҙҙе икенсе яҡтан кәсеп итергә башлап, фәҡирлек менән көрәшегеҙ. Ғәйрәтегеҙ һәм Йәнәб-и Аллаһтын рәхмәте күләгәһендә фәҡирлекте еңеүегеҙ ихтимал. Нисек булһа ла, һоранып йөрөмәҫлек ҡәҙәр ризыҡ табырра тырышығыҙ. Был турала, зинһар, иҫәпкә алығыҙ. Бай булыу өсөн артыҡ ашыҡмағыҙ. Аҡса затын һөймәгеҙ. Тота белеп тотһаң, аҙ байлыҡ та етә. Ләкин кешеләргә йөҙ һыуы түкмәҫ ҡәҙәр көс хасил итер өсөн, арыҫландан ҡасҡан кеше кеүек, ашығығыҙ. Тырышып-тырышып та етәсәк дәрәжәлә байлыҡ хасил булмаһа, өмөтһөҙләнмәгеҙ. Холоҡ һәм фиғелдәрегеҙҙе төҙәтергә тырышығыҙ. Холоҡтоң төҙөк булыуы — үҙе олуғ байлыҡтыр. Байлыҡ менән ябылмаған хөрмәт һәм матур исемдәр күркәм холоҡ арҡаһында табылыр. Аҡса затын һөйөү — иң ҡаты фәҡирлектер. Әҙәм балаһы аҡсаһыҙ фәҡирлеккә сабыр итер, әммә аҡса һөйөү фәҡирлегенә сабыр итә алмаҫ. Әгәр әҙәм балаһы аҡса һөйөү фәҡирлеге менән ауырыһа, бөтөн тормошо хәсрәтле була, кешелеге бөтә. Ҡара икмәккә туймай, баштарын ташҡа һалып ятҡан фәҡирҙәр күрмәгән мәшәҡәттәрҙе аҡса һөйөүсе бай фәҡирҙәр күрерҙәр. Һеҙ быны иҫегеҙҙә тотоғоҙ һәм, аҡсаһыҙлыҡ фәҡирлегенән артыҡ, аҡса һөйөү фәҡирлегенән ҡурҡығыҙ. Ғәҙәти рәүештә генә донъя көтөп үҙ хәленән риза һәм Йәнәб- и Аллаһтың биргән өлөшөнә итәғәтле, үҙенән түбәндәрҙең хәлдәренән ғибрәт алыусы кеше олуғ һарайҙарҙа, төрлө зиннәттәргә күмелеп тә, уҙенән юғарыларға ҡарап, улар кеүек булмағаны өсөн ҡайғырыусы кешенән күпкә бәхетлелер. Шуның өсөн һеҙ бәхетте байлыҡтан йәки ат, арба һәм олуғ һарайҙарҙан түгел, күңелегеҙҙең ҡәнәғәтле һәм йәнегеҙ тыныс булыуҙан эҙләгеҙ. Донъялағы бөтөн маҡсатығыҙҙы мал йыйыуҙан ғибәрәт, тип уйламағыҙ, күҙегеҙҙе яҡшылап асып ҡараһағыҙ, мал йыйыусылар, бал ҡорто кеүек көн-төн хәсрәт татып йыйған хәлдә, ашаусылары башҡа була. Бәғзе кешеләр, йән тирҙәрен ағыҙып, ҡатындарының ирҙәре өсөн мал йыялар. Мал йыйыу әҙәм балаһында бер ауырыуҙыр, исраф йәки һаранлыҡ кеүек боҙоҡ холоҡтарға тоташтыра. Шуның өсөн башҡаларға мохтаж булмаҫлыҡ, ғаиләгеҙҙе гүзәл тәрбиә итерлек, ғилем, милләт һәм ғөмүми файҙаға сарыф ҡылыр ҡәҙәр мал әҙерләгеҙ һәм кәсеп итегеҙ, тапҡан малырыҙҙы ла донъя һәм әхирәттә файҙаһын күрерлек һәм фамилияғыҙға матур исем аласаҡ ерҙәргә үҙегеҙ сарыф итегеҙ. Аҡсағыҙҙы лоторейлы билеттарға бирмәгеҙ. Зинһар, отошло уйын уйнамағыҙ. Аҙ булһа ла, быларҙан башҡа кәсеп итегеҙ, бар ҡәҙәренә ҡәнәғәт булығыҙ. Белегеҙ: һэр ҡомһоҙ кеше фәҡир һәм һәр ҡәнәғәт кеше бай була. 96. Шәрәфте байлыҡ, аҡса йәки ат, арба һәм ер-һыуҙа тип нҫәпләмәгеҙ. Шәрәфлек — гүзәл холоҡ һәм тәрбиә, әҙәп һәм ғилемдәлер. Әгәр иғтибар итеп, күҙ һалһағыҙ, шуны күрерһегеҙ: холоҡтары боҙоҡ һәм тәрбиәһеҙ булғандары өсөн был донъяла күп байҙар рәхәтлектең ни икәнен белмәйҙәр һәм күп фәҡирҙәр ғилем һәм тәрбиәләре арҡаһында донъялағы сәфәрен рәхәт-рәхәт үткәрерҙәр.",Ризаитдин Фәхретдинов нәсихәттәре. Иҡтисад (аҡса тота белеү),['Дин' 'Иҡтисад' 'Донъя' 'Йәмғиәт' 'Әҙәбиәт' 'Сәләмәтлек'],[1 0 1 0 1 0 1 0 0 0 0 1 1 0],6,Йәмғиәт,7299,https://tamasha-rb.ru/articles/common_material/2024-07-19/rizaitdin-f-hretdinov-n-sih-tt-re-i-tisad-a-sa-tota-bele-3854215,2024-07-19T00:20:00+00:00
"Архив фотосыХатның күчермәсе социаль челтәрләрдә дә чыкты. Анда хат язучыларның исемнәре китерелми. Хатта язылганча, мәдрәсәне Фәһим Әхмәтановитәкли башлаганнан бирле, анда хәлләр начар якка үзгәргән. Студентлар сүзләренчә, эшләп килүче мөгаллимнәрне куып, алар урынына дагыстанлы остазларны алганнар. Укытучылар програмны үзгәрткәннәр, тәрбиячеләрнең шәкертләргә мөнәсәбәте дорфаланган, йокларга ирек бирмичә иртүк уяталар дигән зарлар язылган. ""Без сездән битараф калмавыгызны үтенәбез һәм Әлмәт ислам мәдрәсәсе саклап калуда тиешле чаралар күрүне сорыйбыз"", дип тәмамлый үз хатларын шәкертләр. Хатның күчермәсеТатарстан мөселманнары Диния нәзарәте итәкчелеге бу хат белән таныш булуын иткерә. ""Шәкертләрнең хокукларын беркем дә кысмый. Әлбәттә үз хокукларын яклап алар үз карашларын төрле оешмаларга язалар. Аларның язганнары тикшерелә"", диде Азатлыкка Татарстан мөфтиенең беренче урынбасары Рөстәм Вәлиуллин. Мөфтиятнең мәгариф һәм фән бүлеге итәкчесе Айдар Карибуллин Әлмәттәге ислам уку йортында тикшерү узганын әйтте. ""Укытучының методикасы, програмы бер булса да, анда күбрәк ятлатуга басым ясыйлар. Гарәпчәне сүзләр ятлату аркылы өйрәтү авыр диләр. Морфологиянең дә авыр булуын әйтәләр. Ләкин ятламыйча булмый бит. Шәкертләр без бу сүзләрне аңлап бетермибез диләр. Тик телне өйрәнү өчен аңларга кирәкми, ятларга кирәк. Аңлау соңрак килә. Шуңа монда оештыру мәсьәләсе мөһим. Бу хат белән без таныштык, өйрәндек, кешеләр белән очраштык. Безгә бу мөгаллим ошап бетми, чөнки безнең белән кырысрак сөйләшә, дип зарландылар"", диде Карибуллин. Шәкертләргә телефон куллану тыелган, Азатлык хәбәрчесе шәкертләрнең әти-әниләре белән элемтәгә кереп карады. Ләкин алар сөйләүдән баш тартты. Элек әлеге мәдрәсәдә укып чыккан һәм анда мөгаллим дә булып эшләгән Казанның ""Әл-Мәрани"" мәчете имамы Исмәгыйль Биккининшәкертләрнең гамәлен хупламый. ""Мин елларда мәдрәсәдә укыдым. Ул вакытта да ятлату төп өлеш иде. Бик сәләтле булмасаң, мәдрәсәнең програмын үтеп булмый. Өлгерә алмасаң тө шке аштан мәхрүм итү очраклары да булды яки өстәмә кизү тордык. Биремнәрнең күп булуы, уку йортын өч елда тәмамлап чыгу өчен эшләнгән. Шулай ук вакытны кирәкмәгәнгә сарыф итмәсеннәр өчен дә шулай уйланган. Програмны үтә алмаган шәкертләрдә ризасызлык та туарга мөмкин. Моннан тыш мәдрәсәдән читкә чыгу да тыела. Монда сәбәпсез чыгу турында сүз бара. Бу хәл шулай ук аларга ошамый. Мәдрәсә таләпләрен шәкерт аңламаска да мөмкин. Шуңа алар мәдрәсәдән зарлана. Шулай ук алар дагыстанлылар укыта дип әйтә, әмма башта гарәпләр укытты һәм бер нәрсә дә аңлашылмады. Шуннан нәрсә? Теләгән кеше белем алып чыкты. Без дә каршылык күрсәтә идек, тик мәдрәсәне тәмамлагач кына аңа рәхмәтле булдык. Әгәр дә мондый катгый таләп булмаса, укучылар югары белем дәрәәсенә ирешә алмый. Мәдрәсәгә 14-15 яшьлек егетләр килә, мәктәптән соң, анда уку-укыту методикасы башка. Бәлки шуңа ятсыналардыр. Гомумән алганда хәзерге яшь буын комфорт булмауны кабул итәргә теләми, олыларга хөрмәт тубән дәрәәдә, мөгаллимгә тиешле хөрмәт күрсәтергә өйрәнмәгәннәр"", диде Биккинин.",Әлмәт мәдрәсәсе шәкертләренең уку йортыннан зарланып язган хатын мөфтият үзенчә аңлата,['Дин' 'Мәғариф' 'Йәмғиәт' 'Татарстан'],[1 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0],4,Яңылыҡтар,3023,https://www.azatliq.org/a/30187506.html,2019-09-27T15:28:36+00:00