diff --git "a/scripture/ch/v113/proverbs.json" "b/scripture/ch/v113/proverbs.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/scripture/ch/v113/proverbs.json" @@ -0,0 +1 @@ +{"chapters": {"1": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 1", "verses": [{"verse": 1, "text": "Przysłowia Salomona, syna Dawida, króla Izraela;"}, {"verse": 2, "text": "Do poznania mądrości i karności, do zrozumienia słów roztropnych;"}, {"verse": 3, "text": "Do zdobycia pouczenia w mądrości, w sprawiedliwości, w sądzie i w prawości;"}, {"verse": 4, "text": "Do udzielenia prostym rozwagi, a młodemu – wiedzy i roztropności."}, {"verse": 5, "text": "Mądry posłucha i przybędzie mu wiedzy, a rozumny nabędzie rad;"}, {"verse": 6, "text": "Aby rozumieć przysłowia i ich wykładnię, słowa mądrych i ich zagadki."}, {"verse": 7, "text": "Bojaźń Pana jest początkiem wiedzy, ale głupcy gardzą mądrością i karnością."}, {"verse": 8, "text": "Synu mój, słuchaj pouczenia swego ojca i nie odrzucaj nauki swojej matki;"}, {"verse": 9, "text": "Bo one będą wdzięczną ozdobą na twojej głowie i kosztownym łańcuchem na szyi."}, {"verse": 10, "text": "Synu mój, jeśli grzesznicy cię namawiają, nie pozwalaj."}, {"verse": 11, "text": "Jeśli mówią: Chodź z nami, czyhajmy na krew, zaczajmy się na niewinnego bez powodu;"}, {"verse": 12, "text": "Pożremy ich żywcem jak grób, całych, jak zstępujących do dołu;"}, {"verse": 13, "text": "Znajdziemy wszelkie kosztowności, napełnimy swoje domy łupem;"}, {"verse": 14, "text": "Dziel z nami swój los; miejmy wszyscy jedną sakiewkę."}, {"verse": 15, "text": "Synu mój, nie wyruszaj z nimi w drogę; powstrzymaj swoją nogę od ich ścieżki."}, {"verse": 16, "text": "Ich nogi bowiem biegną do zła i spieszą się do przelania krwi."}, {"verse": 17, "text": "Na próżno zastawia się sieci na oczach wszelkiego ptactwa."}, {"verse": 18, "text": "Oni też czyhają na własną krew, czają się na własne życie."}, {"verse": 19, "text": "Takie są ścieżki każdego, który jest chciwy zysku; swojemu właścicielowi taki zysk odbiera życie."}, {"verse": 20, "text": "Mądrość woła na dworze, podnosi swój głos na ulicach."}, {"verse": 21, "text": "Woła w największym zgiełku, u wrót bram, w mieście wygłasza swoje słowa:"}, {"verse": 22, "text": "Jak długo, prości, będziecie kochać głupotę, szydercy – lubować się w swoim szyderstwie, a głupi – nienawidzić wiedzy?"}, {"verse": 23, "text": "Nawróćcie się na moje upomnienie; oto wyleję na was mojego ducha, oznajmię wam moje słowa."}, {"verse": 24, "text": "Ponieważ wołałam, a odmawialiście; wyciągałam rękę, a nikt nie zważał;"}, {"verse": 25, "text": "Owszem, odrzuciliście całą moją radę i nie chcieliście przyjąć mojego upomnienia;"}, {"verse": 26, "text": "Dlatego będę się śmiać z waszego nieszczęścia, będę szydzić z was, gdy przyjdzie to, czego się boicie."}, {"verse": 27, "text": "Gdy nadejdzie jak spustoszenie to, czego się boicie, i gdy wasze nieszczęście nadciągnie jak wicher, gdy nadejdzie na was ucisk i cierpienie;"}, {"verse": 28, "text": "Wtedy będą mnie wzywać, a nie wysłucham; będą mnie szukać pilnie, lecz mnie nie znajdą."}, {"verse": 29, "text": "Bo znienawidzili wiedzę i nie wybrali bojaźni Pana;"}, {"verse": 30, "text": "Ani nie chcieli mojej rady, ale gardzili każdym moim upomnieniem."}, {"verse": 31, "text": "Dlatego spożyją owoc swoich dróg i będą nasyceni swymi radami."}, {"verse": 32, "text": "Bo odstępstwo prostych zabije ich i szczęście głupich zgubi ich."}, {"verse": 33, "text": "Ale kto mnie słucha, będzie mieszkać bezpiecznie i będzie wolny od strachu przed złem."}]}, "10": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 10", "verses": [{"verse": 1, "text": "Przysłowia Salomona. Mądry syn sprawia ojcu radość, a głupi syn jest zgryzotą swojej matki."}, {"verse": 2, "text": "Skarby niegodziwości nie przynoszą pożytku, lecz sprawiedliwość uwalnia od śmierci."}, {"verse": 3, "text": "Pan nie pozwoli, by dusza sprawiedliwego cierpiała głód, a rozproszy majątek niegodziwych."}, {"verse": 4, "text": "Leniwa ręka prowadzi do nędzy, a ręka pracowita ubogaca."}, {"verse": 5, "text": "Kto zbiera w lecie, jest synem roztropnym; syn, który śpi w czasie żniwa, przynosi hańbę."}, {"verse": 6, "text": "Błogosławieństwa są na głowie sprawiedliwego, a usta niegodziwych kryją nieprawość."}, {"verse": 7, "text": "Pamięć sprawiedliwego jest błogosławiona, a imię niegodziwych zgnije."}, {"verse": 8, "text": "Człowiek mądrego serca przyjmuje przykazania, a gadatliwy głupiec upadnie."}, {"verse": 9, "text": "Kto postępuje uczciwie, postępuje bezpiecznie, a kto jest przewrotny w swoich drogach, zostanie ujawniony."}, {"verse": 10, "text": "Kto mruga okiem, przynosi cierpienie, a gadatliwy głupiec upadnie."}, {"verse": 11, "text": "Usta sprawiedliwego są źródłem życia, a usta niegodziwych kryją nieprawość."}, {"verse": 12, "text": "Nienawiść wznieca kłótnie, a miłość zakrywa wszystkie grzechy."}, {"verse": 13, "text": "Na wargach rozumnego znajduje się mądrość, a kij na grzbiecie nierozumnego."}, {"verse": 14, "text": "Mądrzy gromadzą wiedzę, a usta głupiego grożą zniszczeniem."}, {"verse": 15, "text": "Majątek bogacza jest jego warownym miastem, a zniszczeniem ubogich jest ich nędza."}, {"verse": 16, "text": "Praca sprawiedliwego prowadzi do życia, a dochód niegodziwych do grzechu."}, {"verse": 17, "text": "Kto przestrzega karności, idzie ścieżką życia, a kto gardzi upomnieniem, błądzi."}, {"verse": 18, "text": "Kto kryje nienawiść kłamliwymi wargami i kto rozgłasza oszczerstwo, jest głupcem."}, {"verse": 19, "text": "Wielomówność nie bywa bez grzechu, a kto powściąga swoje wargi, jest roztropny."}, {"verse": 20, "text": "Język sprawiedliwego jest wybornym srebrem, a serce niegodziwych jest mało warte."}, {"verse": 21, "text": "Wargi sprawiedliwego żywią wielu, a głupi umierają przez brak rozumu."}, {"verse": 22, "text": "Błogosławieństwo Pana wzbogaca i nie przynosi z sobą zmartwień."}, {"verse": 23, "text": "Dla głupiego popełnić haniebny czyn to zabawa, a człowiek roztropny trzyma się mądrości."}, {"verse": 24, "text": "Niegodziwego spotka to, czego się boi, a sprawiedliwym Bóg daje to, czego pragną."}, {"verse": 25, "text": "Jak wicher przemija, tak niegodziwy nie przetrwa, a sprawiedliwy ma wieczny fundament."}, {"verse": 26, "text": "Czym ocet dla zębów i dym dla oczu, tym jest leniwy dla tych, którzy go posyłają."}, {"verse": 27, "text": "Bojaźń Pana przedłuża dni, a lata niegodziwego będą skrócone."}, {"verse": 28, "text": "Oczekiwanie sprawiedliwych przynosi radość, a nadzieja niegodziwych zginie."}, {"verse": 29, "text": "Droga Pana jest mocą dla prawego, a zgubą dla czyniących nieprawość."}, {"verse": 30, "text": "Sprawiedliwy nigdy się nie zachwieje, a niegodziwi nie będą mieszkać na ziemi."}, {"verse": 31, "text": "Usta sprawiedliwego wydają mądrość, a język przewrotny będzie wycięty."}, {"verse": 32, "text": "Wargi sprawiedliwego wiedzą, co wypada, a usta niegodziwych są przewrotne."}]}, "11": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 11", "verses": [{"verse": 1, "text": "Fałszywa waga budzi odrazę w Panu, ale podobają mu się uczciwe odważniki."}, {"verse": 2, "text": "Za pychą przychodzi hańba, a u pokornych jest mądrość."}, {"verse": 3, "text": "Uczciwość prawych poprowadzi ich, lecz grzeszników zgubi ich przewrotność."}, {"verse": 4, "text": "Bogactwa nie pomogą w dniu gniewu, ale sprawiedliwość ocala od śmierci."}, {"verse": 5, "text": "Sprawiedliwość nienagannego toruje mu drogę, a niegodziwy upadnie przez swoją niegodziwość."}, {"verse": 6, "text": "Sprawiedliwość prawych ocali ich, a przewrotni będą schwytani w swojej przewrotności."}, {"verse": 7, "text": "Gdy umiera niegodziwy, ginie jego nadzieja, a oczekiwanie niesprawiedliwych znika."}, {"verse": 8, "text": "Sprawiedliwy bywa wybawiony z ucisku, a na jego miejsce przychodzi niegodziwy."}, {"verse": 9, "text": "Obłudnik ustami niszczy swego bliźniego, a sprawiedliwi bywają wybawieni dzięki wiedzy."}, {"verse": 10, "text": "Gdy sprawiedliwym się powodzi, miasto się cieszy, a gdy giną niegodziwi, panuje radość."}, {"verse": 11, "text": "Dzięki błogosławieństwu prawych wznosi się miasto, a usta niegodziwych je burzą."}, {"verse": 12, "text": "Nierozumny gardzi swym bliźnim, a człowiek roztropny milczy."}, {"verse": 13, "text": "Plotkarz wyjawia tajemnice, ale człowiek wiernego serca ukrywa powierzoną sprawę."}, {"verse": 14, "text": "Gdzie nie ma dobrej rady, lud upada, a gdzie wielu radców, tam jest wybawienie."}, {"verse": 15, "text": "Bardzo sobie szkodzi, kto ręczy za obcego, a kto nienawidzi poręki, jest bezpieczny."}, {"verse": 16, "text": "Miła kobieta dostępuje chwały, a mocarze zdobywają bogactwa."}, {"verse": 17, "text": "Człowiek miłosierny czyni dobrze swej duszy, a okrutnik dręczy własne ciało."}, {"verse": 18, "text": "Niegodziwy czyni zwodnicze dzieło, a kto sieje sprawiedliwość, ma zapłatę pewną."}, {"verse": 19, "text": "Jak sprawiedliwość prowadzi do życia, tak do śmierci zmierza ten, kto naśladuje zło."}, {"verse": 20, "text": "Ludzie przewrotnego serca budzą odrazę w Panu, a podobają mu się ci, których droga jest prawa."}, {"verse": 21, "text": "Zły nie uniknie kary, choćby innych wezwał na pomoc, a potomstwo sprawiedliwych będzie ocalone."}, {"verse": 22, "text": "Czym złoty kolczyk w ryju świni, tym piękna kobieta pozbawiona roztropności."}, {"verse": 23, "text": "Pragnieniem sprawiedliwych jest tylko dobro, oczekiwaniem zaś niegodziwych – gniew."}, {"verse": 24, "text": "Jeden hojnie rozdaje, a jednak mu przybywa, drugi nad miarę skąpi, a ubożeje."}, {"verse": 25, "text": "Człowiek szczodry będzie bogatszy, a kto innych syci, sam też będzie nasycony."}, {"verse": 26, "text": "Kto zatrzymuje zboże, tego lud przeklnie, a błogosławieństwo będzie nad głową tego, który je sprzedaje."}, {"verse": 27, "text": "Kto pilnie szuka dobrego, zdobędzie przychylność, lecz kto szuka zła, przyjdzie ono na niego."}, {"verse": 28, "text": "Kto ufność pokłada w swych bogactwach, ten upadnie, a sprawiedliwi będą zielenić się jak latorośl."}, {"verse": 29, "text": "Kto niepokoi swój dom, odziedziczy wiatr, a głupi będzie sługą mądrego."}, {"verse": 30, "text": "Owoc sprawiedliwego jest drzewem życia; a kto zyskuje dusze, jest mądry."}, {"verse": 31, "text": "Jeśli sprawiedliwy otrzyma zapłatę na ziemi, to tym bardziej niegodziwy i grzesznik."}]}, "12": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 12", "verses": [{"verse": 1, "text": "Kto kocha karność, kocha wiedzę, a kto nienawidzi upomnienia, jest głupi."}, {"verse": 2, "text": "Dobry człowiek zdobędzie łaskę Pana, ale Pan potępi podstępnego."}, {"verse": 3, "text": "Człowiek nie umocni się niegodziwością, lecz korzeń sprawiedliwych nie będzie poruszony."}, {"verse": 4, "text": "Żona cnotliwa jest koroną swego męża, ale ta, która go hańbi, jest jak zgnilizna w jego kościach."}, {"verse": 5, "text": "Myśli sprawiedliwych są prawe, a rady niegodziwych zdradliwe."}, {"verse": 6, "text": "Słowa niegodziwych czyhają na krew, lecz usta prawych ocalą ich."}, {"verse": 7, "text": "Niegodziwi zostają powaleni i już ich nie ma, a dom sprawiedliwych się ostoi."}, {"verse": 8, "text": "Człowiek będzie chwalony za jego mądrość, a kto jest przewrotnego serca, zostanie wzgardzony."}, {"verse": 9, "text": "Lepszy jest człowiek wzgardzony, który ma sługę, niż ten, kto się chwali, a któremu brak chleba."}, {"verse": 10, "text": "Sprawiedliwy dba o życie swego bydła, a serce niegodziwych jest okrutne."}, {"verse": 11, "text": "Kto uprawia swoją ziemię, nasyci się chlebem, a kto naśladuje próżnujących, jest nierozumny."}, {"verse": 12, "text": "Niegodziwy pragnie sieci złych, a korzeń sprawiedliwych wydaje owoc."}, {"verse": 13, "text": "Zły zostaje usidlony przez grzech swoich warg, a sprawiedliwy wyjdzie z ucisku."}, {"verse": 14, "text": "Człowiek nasyci się dobrem z owocu swoich ust, a za dzieła swoich rąk otrzyma zapłatę."}, {"verse": 15, "text": "Droga głupiego wydaje się słuszna w jego oczach, ale kto słucha rady, jest mądry."}, {"verse": 16, "text": "Gniew głupiego objawia się od razu, a roztropny skrywa hańbę."}, {"verse": 17, "text": "Kto mówi prawdę, wyraża sprawiedliwość, ale fałszywy świadek – oszustwo."}, {"verse": 18, "text": "Znajdzie się taki, którego słowa są jak miecz przeszywający, lecz język mądrych jest lekarstwem."}, {"verse": 19, "text": "Prawdomówne wargi będą trwać na wieki, ale język kłamliwy trwa króciutko."}, {"verse": 20, "text": "Podstęp jest w sercu tych, którzy knują zło, lecz u doradzających pokój jest radość."}, {"verse": 21, "text": "Sprawiedliwego nie spotka żadne zło, ale niegodziwi będą pełni nieszczęścia."}, {"verse": 22, "text": "Wargi kłamliwe budzą odrazę w Panu, a ci, którzy postępują w prawdzie, podobają mu się."}, {"verse": 23, "text": "Człowiek roztropny ukrywa wiedzę, a serce głupich rozgłasza głupotę."}, {"verse": 24, "text": "Ręka pracowitych będzie panowała, a leniwa będzie płaciła daninę."}, {"verse": 25, "text": "Troska w sercu człowieka przygnębia je, a dobre słowo je rozwesela."}, {"verse": 26, "text": "Sprawiedliwy jest zacniejszy od swego bliźniego, a droga niegodziwych prowadzi ich na manowce."}, {"verse": 27, "text": "Leniwy nie upiecze tego, co upolował, ale mienie człowieka pracowitego jest cenne."}, {"verse": 28, "text": "Na ścieżce sprawiedliwości jest życie, na jej drodze nie ma śmierci."}]}, "13": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 13", "verses": [{"verse": 1, "text": "Mądry syn przyjmuje pouczenie ojca, a szyderca nie słucha strofowania."}, {"verse": 2, "text": "Człowiek będzie spożywać dobro z owocu swoich ust, a dusza przewrotnych będzie spożywać przemoc."}, {"verse": 3, "text": "Kto strzeże swych ust, strzeże swojej duszy; kto szeroko otwiera swe wargi, będzie zniszczony."}, {"verse": 4, "text": "Dusza leniwego pragnie, a nic nie ma, a dusza pracowitych zostanie obficie nasycona."}, {"verse": 5, "text": "Sprawiedliwy nienawidzi kłamliwego słowa, a niegodziwy staje się obrzydliwy i zhańbiony."}, {"verse": 6, "text": "Sprawiedliwość strzeże tego, który postępuje uczciwie, a niegodziwość powala grzesznika."}, {"verse": 7, "text": "Znajduje się taki, który czyni siebie bogatym, a nie ma nic; inny czyni siebie ubogim, choć ma wiele bogactw."}, {"verse": 8, "text": "Okupem za życie człowieka jest jego bogactwo, a ubogi nie słucha strofowania."}, {"verse": 9, "text": "Radośnie błyszczy światło sprawiedliwych, a pochodnia niegodziwych zgaśnie."}, {"verse": 10, "text": "Spór powstaje tylko dzięki pysze, a mądrość jest przy tych, co przyjmują radę."}, {"verse": 11, "text": "Łatwo zdobyte bogactwo zmniejsza się, a kto je gromadzi swą ręką, pomnaża je."}, {"verse": 12, "text": "Przedłużająca się nadzieja sprawia ból sercu, a spełnione pragnienie jest drzewem życia."}, {"verse": 13, "text": "Kto gardzi słowem Bożym, ten zginie, a kto się boi przykazania, dostanie nagrodę."}, {"verse": 14, "text": "Prawo mądrego jest źródłem życia, by uniknąć sideł śmierci."}, {"verse": 15, "text": "Prawdziwy rozum daje łaskę, a droga przewrotnych jest ciężka."}, {"verse": 16, "text": "Każdy roztropny postępuje rozważnie, a głupi ujawnia głupotę."}, {"verse": 17, "text": "Niegodziwy posłaniec popada w zło, a wierny wysłannik jest lekarstwem."}, {"verse": 18, "text": "Ubóstwo i hańba spadną na tego, który odrzuca karność, a kto szanuje upomnienia, dozna czci."}, {"verse": 19, "text": "Spełnione pragnienie jest słodkie dla duszy, a odwrócenie się od zła budzi odrazę w głupcach."}, {"verse": 20, "text": "Kto przestaje z mądrymi, będzie mądry, a towarzysz głupców będzie zniszczony."}, {"verse": 21, "text": "Nieszczęście ściga grzeszników, a sprawiedliwych Bóg nagrodzi dobrem."}, {"verse": 22, "text": "Dobry człowiek zostawia dziedzictwo dzieciom swoich dzieci, a majątek grzesznika jest zachowany dla sprawiedliwego."}, {"verse": 23, "text": "Obfita żywność jest na roli ubogich, lecz i ta może niszczeć przez nieroztropność."}, {"verse": 24, "text": "Kto oszczędza swą rózgę, nienawidzi swego syna, a kto go kocha, karze w porę."}, {"verse": 25, "text": "Sprawiedliwy je i syci swoją duszę, a żołądek niegodziwych cierpi niedostatek."}]}, "14": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 14", "verses": [{"verse": 1, "text": "Mądra kobieta buduje swój dom, a głupia burzy go własnymi rękami."}, {"verse": 2, "text": "Kto postępuje w sposób prawy, boi się Pana, a przewrotny na swoich drogach gardzi nim."}, {"verse": 3, "text": "W ustach głupiego jest rózga pychy, a mądrych strzegą ich wargi."}, {"verse": 4, "text": "Gdzie nie ma wołów, żłób jest pusty, lecz dzięki sile wołów mnoży się obfitość zboża."}, {"verse": 5, "text": "Wierny świadek nie kłamie, a fałszywy świadek mówi kłamstwa."}, {"verse": 6, "text": "Szyderca szuka mądrości, a nie znajduje, lecz rozumnemu wiedza przychodzi łatwo."}, {"verse": 7, "text": "Odsuń się od głupiego, gdyż nie znajdziesz u niego warg rozumnych."}, {"verse": 8, "text": "Mądrość roztropnego to poznanie swojej drogi, a głupotą głupich jest oszustwo."}, {"verse": 9, "text": "Głupcy szydzą z grzechu, a u prawych jest przychylność."}, {"verse": 10, "text": "Serce zna własną gorycz, a obcy nie wtrąca się w jego radość."}, {"verse": 11, "text": "Dom niegodziwych będzie zgładzony, a mieszkanie prawych zakwitnie."}, {"verse": 12, "text": "Jest droga, która człowiekowi wydaje się słuszna, lecz końcem jej jest droga do śmierci."}, {"verse": 13, "text": "Nawet w śmiechu serce boleje, a końcem takiej wesołości jest smutek."}, {"verse": 14, "text": "Serce odstępcy nasyci się jego drogami, a dobry człowiek – swoimi."}, {"verse": 15, "text": "Prosty wierzy każdemu słowu, a roztropny zważa na swoje kroki."}, {"verse": 16, "text": "Mądry boi się i odwraca się od zła, ale głupi w swym szaleństwie jest pewny siebie."}, {"verse": 17, "text": "Człowiek porywczy popełnia głupstwa, a podstępny jest znienawidzony."}, {"verse": 18, "text": "Prości ludzie dziedziczą głupotę, a roztropni są koronowani wiedzą."}, {"verse": 19, "text": "Źli kłaniają się przed dobrymi, a niegodziwi u bram sprawiedliwego."}, {"verse": 20, "text": "Ubogi jest znienawidzony nawet przez swego bliźniego, a bogaty ma wielu przyjaciół."}, {"verse": 21, "text": "Kto gardzi swym bliźnim, ten grzeszy, a kto lituje się nad ubogimi, jest błogosławiony."}, {"verse": 22, "text": "Czyż nie błądzą ci, którzy obmyślają zło? Ale miłosierdzie i prawda są z tymi, którzy obmyślają dobro."}, {"verse": 23, "text": "Każda praca przynosi pożytek, a puste słowa prowadzą do nędzy."}, {"verse": 24, "text": "Koroną mądrych jest ich bogactwo, ale głupota głupich pozostaje głupotą."}, {"verse": 25, "text": "Prawdomówny świadek ocala dusze, a fałszywy mówi kłamstwa."}, {"verse": 26, "text": "W bojaźni Pana jest mocne zaufanie, a jego synowie będą mieć ucieczkę."}, {"verse": 27, "text": "Bojaźń Pana jest źródłem życia, by uniknąć sideł śmierci."}, {"verse": 28, "text": "Liczny lud to chwała króla, a brak ludu to zguba władcy."}, {"verse": 29, "text": "Nieskory do gniewu jest bardzo roztropny, lecz porywczy wywyższa głupotę."}, {"verse": 30, "text": "Zdrowe serce jest życiem ciała, a zazdrość jest zgnilizną kości."}, {"verse": 31, "text": "Kto gnębi ubogiego, uwłacza jego Stwórcy, a czci go ten, kto lituje się nad ubogim."}, {"verse": 32, "text": "Niegodziwy zostaje wygnany z powodu swojego zła, a sprawiedliwy ma nadzieję nawet w czasie swojej śmierci."}, {"verse": 33, "text": "Mądrość spoczywa w sercu rozumnego, a co jest w sercu głupich, wychodzi na jaw."}, {"verse": 34, "text": "Sprawiedliwość wywyższa naród, a grzech jest hańbą narodów."}, {"verse": 35, "text": "Król jest przychylny dla roztropnego sługi, lecz gniewa się na tego, który przynosi hańbę."}]}, "15": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 15", "verses": [{"verse": 1, "text": "Łagodna odpowiedź uśmierza zapalczywość, a przykre słowa wzniecają gniew."}, {"verse": 2, "text": "Język mądrych zdobi wiedzę, ale usta głupich tryskają głupotą."}, {"verse": 3, "text": "Oczy Pana są na każdym miejscu, upatrują złych i dobrych."}, {"verse": 4, "text": "Zdrowy język jest drzewem życia, a jego przewrotność jest zniszczeniem dla ducha."}, {"verse": 5, "text": "Głupi gardzi pouczeniem swego ojca, a kto przyjmuje upomnienia, jest roztropny."}, {"verse": 6, "text": "W domu sprawiedliwego jest wielki dostatek, a w dochodach niegodziwego jest zamieszanie."}, {"verse": 7, "text": "Wargi mądrych szerzą wiedzę, a serce głupich nie."}, {"verse": 8, "text": "Ofiara niegodziwych budzi odrazę w Panu, a modlitwa prawych mu się podoba."}, {"verse": 9, "text": "Droga niegodziwego wzbudza odrazę w Panu, a miłuje on tego, kto podąża za sprawiedliwością."}, {"verse": 10, "text": "Sroga kara należy się temu, kto zbacza z drogi, a kto nienawidzi upomnień, umrze."}, {"verse": 11, "text": "Piekło i zatracenie są przed Panem; o ileż bardziej serca synów ludzkich."}, {"verse": 12, "text": "Szyderca nie miłuje tego, który go strofuje, ani nie pójdzie do mądrych."}, {"verse": 13, "text": "Radosne serce rozwesela twarz, ale gdy smutek w sercu, duch jest przygnębiony."}, {"verse": 14, "text": "Serce rozumne szuka wiedzy, a usta głupich karmią się głupotą."}, {"verse": 15, "text": "Wszystkie dni strapionego są złe, ale kto jest wesołego serca, ma nieustanną ucztę."}, {"verse": 16, "text": "Lepiej mieć mało z bojaźnią Pana niż wielki skarb z kłopotem."}, {"verse": 17, "text": "Lepsza jest potrawa z jarzyn, gdzie miłość, niż tuczny wół, gdzie panuje nienawiść."}, {"verse": 18, "text": "Człowiek gniewny wszczyna kłótnie, a nieskory do gniewu łagodzi spory."}, {"verse": 19, "text": "Droga leniwego jest jak płot cierniowy, a ścieżka prawych jest wyrównana."}, {"verse": 20, "text": "Mądry syn jest radością ojca, a człowiek głupi gardzi własną matką."}, {"verse": 21, "text": "Głupota jest radością dla nierozumnego, a człowiek roztropny postępuje uczciwie."}, {"verse": 22, "text": "Gdzie nie ma rady, nie udają się zamysły; powiodą się zaś przy mnóstwie doradców."}, {"verse": 23, "text": "Człowiek cieszy się z odpowiedzi swoich ust, a słowo powiedziane we właściwym czasie jakże jest dobre!"}, {"verse": 24, "text": "Droga życia dla mądrego jest w górze, aby uniknął głębokiego piekła."}, {"verse": 25, "text": "Pan zniszczy dom pysznych, a utwierdzi granicę wdowy."}, {"verse": 26, "text": "Myśli złego budzą odrazę w Panu, a słowa czystych są przyjemne."}, {"verse": 27, "text": "Kto jest chciwy zysku, ściąga kłopoty na własny dom, a kto nienawidzi darów, będzie żył."}, {"verse": 28, "text": "Serce sprawiedliwego rozmyśla nad odpowiedzią, a usta niegodziwych tryskają złymi rzeczami."}, {"verse": 29, "text": "Pan jest daleko od niegodziwych, ale wysłuchuje modlitwy sprawiedliwych."}, {"verse": 30, "text": "Światło oczu rozwesela serce, a dobra wieść tuczy kości."}, {"verse": 31, "text": "Ucho, które słucha upomnienia życia, będzie mieszkać pośród mądrych."}, {"verse": 32, "text": "Kto odrzuca karność, gardzi własną duszą, a kto przyjmuje upomnienie, nabiera rozumu."}, {"verse": 33, "text": "Bojaźń Pana jest pouczeniem w mądrości, a pokora poprzedza chwałę."}]}, "16": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 16", "verses": [{"verse": 1, "text": "W człowieku są zamysły serca, ale odpowiedź języka jest od Pana."}, {"verse": 2, "text": "Wszystkie drogi człowieka są czyste w jego oczach, ale Pan waży duchy."}, {"verse": 3, "text": "Powierz Panu swe dzieła, a twoje zamysły będą utwierdzone."}, {"verse": 4, "text": "Pan uczynił wszystko dla samego siebie, nawet niegodziwego na dzień zła."}, {"verse": 5, "text": "Każdy, który jest wyniosłego serca, budzi odrazę w Panu; choć weźmie innych do pomocy, nie uniknie kary."}, {"verse": 6, "text": "Dzięki miłosierdziu i prawdzie oczyszcza się nieprawość, a w bojaźni Pana oddalamy się od zła."}, {"verse": 7, "text": "Gdy drogi człowieka podobają się Panu, to godzi z nim nawet jego nieprzyjaciół."}, {"verse": 8, "text": "Lepiej mieć mało ze sprawiedliwością niż wiele dochodów nieprawnych."}, {"verse": 9, "text": "Serce człowieka obmyśla swe drogi, ale Pan kieruje jego krokami."}, {"verse": 10, "text": "Wyrok Boży jest na wargach króla; jego usta nie błądzą w sądzie."}, {"verse": 11, "text": "Sprawiedliwa waga i szale należą do Pana i wszystkie odważniki w worku są jego dziełem."}, {"verse": 12, "text": "Popełnienie niegodziwości budzi odrazę w królach, bo sprawiedliwością tron jest umocniony."}, {"verse": 13, "text": "Wargi sprawiedliwe są rozkoszą królów, kochają oni tego, który mówi to, co słuszne."}, {"verse": 14, "text": "Gniew króla jest posłańcem śmierci, ale mądry człowiek przebłaga go."}, {"verse": 15, "text": "W jasności twarzy króla jest życie, a jego przychylność jest jak obłok z późnym deszczem."}, {"verse": 16, "text": "O wiele lepiej jest nabyć mądrość niż złoto; a nabyć rozum lepiej niż srebro."}, {"verse": 17, "text": "Droga prawych to odstąpić od zła; kto strzeże swojej drogi, strzeże swej duszy."}, {"verse": 18, "text": "Pycha poprzedza zgubę, a wyniosły duch – upadek."}, {"verse": 19, "text": "Lepiej być uniżonego ducha z pokornymi, niż dzielić łup z pysznymi."}, {"verse": 20, "text": "Kto zważa na słowo, znajdzie dobro, a kto ufa Panu, jest błogosławiony."}, {"verse": 21, "text": "Kto jest mądrego serca, zwie się rozumnym, a słodycz warg pomnaża wiedzę."}, {"verse": 22, "text": "Rozum jest zdrojem życia dla tych, którzy go mają, a pouczenie głupich jest głupotą."}, {"verse": 23, "text": "Serce mądrego czyni jego usta roztropnymi i dodaje nauki jego wargom."}, {"verse": 24, "text": "Miłe słowa są jak plaster miodu, słodycz dla duszy i lekarstwo dla kości."}, {"verse": 25, "text": "Jest droga, która wydaje się człowiekowi słuszna, ale jej końcem jest droga do śmierci."}, {"verse": 26, "text": "Robotnik pracuje dla siebie, bo usta pobudzają go do tego."}, {"verse": 27, "text": "Człowiek nikczemny wykopuje zło, a na jego wargach jakby ogień płonący."}, {"verse": 28, "text": "Człowiek przewrotny rozsiewa spory, a plotkarz rozdziela przyjaciół."}, {"verse": 29, "text": "Człowiek gwałtowny zwabia swego bliźniego i wprowadza go na drogę niedobrą."}, {"verse": 30, "text": "Mruga swymi oczami, by knuć podstępy; rusza wargami i popełnia zło."}, {"verse": 31, "text": "Siwa głowa jest koroną chwały, zdobywa się ją na drodze sprawiedliwości."}, {"verse": 32, "text": "Lepszy jest nieskory do gniewu niż mocarz, a kto panuje nad swym duchem, jest lepszy niż ten, kto zdobywa miasto."}, {"verse": 33, "text": "Losy wrzuca się w zanadrze, ale całe rozstrzygnięcie ich zależy od Pana."}]}, "17": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 17", "verses": [{"verse": 1, "text": "Lepszy jest kęs suchego chleba, a przy tym spokój, niż dom pełen bydła ofiarnego z kłótnią."}, {"verse": 2, "text": "Sługa roztropny będzie panował nad synem, który przynosi hańbę, i wraz z jego braćmi będzie miał udział w dziedzictwie."}, {"verse": 3, "text": "Tygiel dla srebra, piec dla złota, ale serca bada Pan."}, {"verse": 4, "text": "Zły zważa na wargi fałszywe, a kłamca słucha przewrotnego języka."}, {"verse": 5, "text": "Kto naśmiewa się z ubogiego, uwłacza jego Stwórcy, a kto się cieszy z nieszczęścia, nie uniknie kary."}, {"verse": 6, "text": "Koroną starców są synowie synów, a chlubą synów są ich ojcowie."}, {"verse": 7, "text": "Poważna mowa nie przystoi głupiemu, tym mniej kłamliwe usta dostojnikowi."}, {"verse": 8, "text": "Dar jest jak drogocenny kamień w oczach tego, kto go posiada; gdziekolwiek z nim zmierza, ma powodzenie."}, {"verse": 9, "text": "Kto kryje grzech, szuka miłości, a kto wyjawia sprawę, rozdziela przyjaciół."}, {"verse": 10, "text": "Nagana lepiej działa na rozumnego niż sto razów na głupiego."}, {"verse": 11, "text": "Zły szuka jedynie buntu; dlatego zostanie wysłany przeciw niemu okrutny posłaniec."}, {"verse": 12, "text": "Lepiej człowiekowi spotkać się z niedźwiedzicą, której zabrano młode, niż z głupim w jego głupocie."}, {"verse": 13, "text": "Kto odpłaca złem za dobro, temu zło z domu nie ustąpi."}, {"verse": 14, "text": "Kto zaczyna kłótnię, jest jak ten, co puszcza wodę; dlatego zaniechaj sporu, zanim wybuchnie."}, {"verse": 15, "text": "Kto usprawiedliwia niegodziwego i kto potępia sprawiedliwego, obaj budzą odrazę w Panu."}, {"verse": 16, "text": "Na cóż w ręku głupiego pieniądze, by zdobyć mądrość, skoro nie ma rozumu?"}, {"verse": 17, "text": "Przyjaciel kocha w każdym czasie, a brat rodzi się w nieszczęściu."}, {"verse": 18, "text": "Nierozumny człowiek daje porękę i ręczy na oczach przyjaciela."}, {"verse": 19, "text": "Kto kocha grzech, kocha spór, a kto podwyższa swoją bramę, szuka zagłady."}, {"verse": 20, "text": "Przewrotny w sercu nie znajduje dobra, a kto ma przewrotny język, wpadnie w zło."}, {"verse": 21, "text": "Kto spłodzi głupca, zrobi to na swój smutek, a ojciec głupiego nie doznaje radości."}, {"verse": 22, "text": "Wesołe serce działa dobrze jak lekarstwo, a przygnębiony duch wysusza kości."}, {"verse": 23, "text": "Niegodziwy bierze dar z zanadrza, aby wypaczać ścieżki sądu."}, {"verse": 24, "text": "Mądrość jest przed obliczem rozumnego, a oczy głupca są aż na krańcu ziemi."}, {"verse": 25, "text": "Głupi syn jest zmartwieniem dla ojca i goryczą dla rodzicielki."}, {"verse": 26, "text": "Zaprawdę to niedobrze wymierzyć karę sprawiedliwemu ani bić władców za prawość."}, {"verse": 27, "text": "Kto ma wiedzę, powściąga swoje słowa, człowiek roztropny jest zacnego ducha."}, {"verse": 28, "text": "Nawet głupi, gdy milczy, uchodzi za mądrego, a kto zamyka swoje wargi – za rozumnego."}]}, "18": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 18", "verses": [{"verse": 1, "text": "Samolub szuka tego, co mu się podoba, i wtrąca się w każdą sprawę."}, {"verse": 2, "text": "Głupi nie ma upodobania w rozumie, lecz w tym, co serce mu objawia."}, {"verse": 3, "text": "Gdy przychodzi niegodziwy, przychodzi też pogarda, a z hańbą urąganie."}, {"verse": 4, "text": "Słowa ust człowieka są jak głębokie wody, a źródło mądrości jak płynący potok."}, {"verse": 5, "text": "Niedobrze przez wzgląd na osobę niegodziwą krzywdzić sprawiedliwego w sądzie."}, {"verse": 6, "text": "Wargi głupiego wchodzą w spór, a jego usta wołają o razy."}, {"verse": 7, "text": "Usta głupiego są jego zgubą, a jego wargi sidłem jego duszy."}, {"verse": 8, "text": "Słowa plotkarza są jak rany i przenikają do głębi wnętrzności."}, {"verse": 9, "text": "Kto jest niedbały w pracy, jest bratem marnotrawcy."}, {"verse": 10, "text": "Imię Pana jest potężną wieżą, sprawiedliwy ucieka do niej i jest bezpieczny."}, {"verse": 11, "text": "Zamożność bogacza jest jego warownym miastem i jak wysoki mur w jego wyobrażeniu."}, {"verse": 12, "text": "Przed upadkiem serce człowieka jest wyniosłe, a chwałę poprzedza pokora."}, {"verse": 13, "text": "Kto odpowiada, zanim wysłucha, ujawnia głupotę i ściąga na siebie hańbę."}, {"verse": 14, "text": "Duch człowieka zniesie jego chorobę, ale któż zniesie strapionego ducha?"}, {"verse": 15, "text": "Serce rozumnego zdobywa wiedzę, a ucho mądrych szuka wiedzy."}, {"verse": 16, "text": "Dar człowieka toruje mu drogę i prowadzi go przed wielkich."}, {"verse": 17, "text": "Ten, który jest pierwszy w swojej sprawie, zdaje się sprawiedliwy, ale przychodzi jego bliźni i sprawdza go."}, {"verse": 18, "text": "Los kładzie kres sporom i rozstrzyga między możnymi."}, {"verse": 19, "text": "Brat obrażony trudniejszy do zdobycia niż warowne miasto, a spory są jak rygle w zamku."}, {"verse": 20, "text": "Owocem swoich ust nasyci człowiek swoje wnętrze, nasyci się plonem swych warg."}, {"verse": 21, "text": "Śmierć i życie są w mocy języka, a kto go miłuje, spożyje jego owoc."}, {"verse": 22, "text": "Kto znalazł żonę, znalazł coś dobrego i dostąpił łaski od Pana."}, {"verse": 23, "text": "Ubogi prosi pokornie, ale bogaty odpowiada surowo."}, {"verse": 24, "text": "Człowiek, który ma przyjaciół, musi obchodzić się z nimi po przyjacielsku, a jest przyjaciel, który przylgnie bardziej niż brat."}]}, "19": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 19", "verses": [{"verse": 1, "text": "Lepszy jest ubogi, który postępuje uczciwie, niż człowiek o przewrotnych wargach, który jest głupcem."}, {"verse": 2, "text": "Nie jest też dobrze, by dusza nie miała wiedzy, a kto jest prędkich nóg, grzeszy."}, {"verse": 3, "text": "Głupota człowieka wypacza jego drogę, a jego serce zapala się gniewem przeciwko Panu."}, {"verse": 4, "text": "Bogactwo przyciąga wielu przyjaciół, ale ubogi zostaje odłączony od przyjaciela."}, {"verse": 5, "text": "Fałszywy świadek nie uniknie kary, a kto mówi kłamstwa, nie ujdzie."}, {"verse": 6, "text": "Wielu uprasza o przychylność dostojnika i każdy jest przyjacielem człowieka hojnego."}, {"verse": 7, "text": "Wszyscy bracia ubogiego nienawidzą go, tym bardziej oddalają się od niego jego przyjaciele; ściga ich słowami, ale ich nie ma."}, {"verse": 8, "text": "Kto zdobywa rozum, miłuje swoją duszę, a kto strzeże roztropności, znajdzie dobro."}, {"verse": 9, "text": "Fałszywy świadek nie uniknie kary, a kto mówi kłamstwa, zginie."}, {"verse": 10, "text": "Głupiemu nie przystoi życie w rozkoszach, tym mniej słudze panować nad książętami."}, {"verse": 11, "text": "Roztropność człowieka powściąga jego gniew, a jego chwałą jest darować wykroczenie."}, {"verse": 12, "text": "Gniew króla jest jak ryk lwa, a jego przychylność jak rosa na trawie."}, {"verse": 13, "text": "Głupi syn jest utrapieniem dla swego ojca, a kłótliwa żona jest jak nieustanne kapanie z dachu."}, {"verse": 14, "text": "Dom i bogactwo są dziedzictwem po ojcach, ale roztropna żona jest od Pana."}, {"verse": 15, "text": "Lenistwo pogrąża w twardym śnie, a leniwa dusza będzie cierpieć głód."}, {"verse": 16, "text": "Kto przestrzega przykazania, zachowuje swoją duszę, ale kto gardzi swymi drogami, zginie."}, {"verse": 17, "text": "Kto lituje się nad ubogim, pożycza Panu, a on mu odpłaci za jego dobrodziejstwo."}, {"verse": 18, "text": "Karz swego syna, dopóki jest nadzieja, i niech twoja dusza mu nie pobłaża z powodu jego płaczu."}, {"verse": 19, "text": "Człowiek wielkiego gniewu poniesie karę, a jeśli go uwolnisz, znowu będziesz musiał to zrobić."}, {"verse": 20, "text": "Posłuchaj rady i przyjmij pouczenie, abyś był mądry u kresu swych dni."}, {"verse": 21, "text": "Wiele jest zamysłów w sercu człowieka, ale rada Pana się ostoi."}, {"verse": 22, "text": "Pragnienie człowieka to jego dobroczynność i lepszy jest ubogi niż kłamca."}, {"verse": 23, "text": "Bojaźń Pana prowadzi do życia, a kto ją ma, spocznie syty i nie nawiedzi go zło."}, {"verse": 24, "text": "Leniwy kryje swą rękę pod pachę i do ust jej nie podnosi."}, {"verse": 25, "text": "Uderz szydercę, a prosty będzie roztropniejszy; strofuj rozumnego, a pojmie wiedzę."}, {"verse": 26, "text": "Kto trwoni dobra ojca i wypędza matkę, ten jest synem, który przynosi wstyd i hańbę."}, {"verse": 27, "text": "Synu mój, przestań słuchać pouczeń, które cię odwodzą od słów rozumnych."}, {"verse": 28, "text": "Nikczemny świadek naśmiewa się z sądu, a usta niegodziwych pożerają nieprawość."}, {"verse": 29, "text": "Sądy są przygotowane dla szyderców, a razy na grzbiet głupców."}]}, "2": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 2", "verses": [{"verse": 1, "text": "Synu mój, jeśli przyjmiesz moje słowa i zachowasz u siebie moje przykazania;"}, {"verse": 2, "text": "Nadstawiając swego ucha na mądrość i nakłaniając swe serce ku rozumowi;"}, {"verse": 3, "text": "Tak, jeśli przywołasz roztropność i swoim głosem wezwiesz rozum;"}, {"verse": 4, "text": "Jeśli będziesz jej szukać jak srebra i poszukiwać jej jak ukrytych skarbów;"}, {"verse": 5, "text": "Wtedy zrozumiesz bojaźń Pana i dojdziesz do poznania Boga."}, {"verse": 6, "text": "Pan bowiem daje mądrość, z jego ust pochodzi wiedza i rozum."}, {"verse": 7, "text": "On zachowuje prawdziwą mądrość dla prawych; on jest tarczą dla tych, którzy postępują uczciwie;"}, {"verse": 8, "text": "Strzeże ścieżek sądu i chroni drogę swoich świętych."}, {"verse": 9, "text": "Wtedy zrozumiesz sprawiedliwość, sąd, prawość i wszelką dobrą ścieżkę."}, {"verse": 10, "text": "Gdy mądrość wejdzie do twojego serca i wiedza będzie miła twojej duszy;"}, {"verse": 11, "text": "Wtedy rozwaga będzie cię strzegła i rozum cię zachowa."}, {"verse": 12, "text": "By uwolnić cię od złej drogi i od człowieka, który mówi przewrotnie;"}, {"verse": 13, "text": "Od tych, którzy opuszczają ścieżki prawości, żeby chodzić drogami ciemności;"}, {"verse": 14, "text": "Którzy się radują, gdy czynią zło, a cieszą się w złośliwej przewrotności;"}, {"verse": 15, "text": "Których ścieżki są kręte i sami są przewrotni na swoich drogach;"}, {"verse": 16, "text": "Aby cię uwolnić od cudzej kobiety, od obcej, która pochlebia łagodnymi słowami;"}, {"verse": 17, "text": "Która opuszcza przewodnika swojej młodości i zapomina o przymierzu swojego Boga;"}, {"verse": 18, "text": "Bo jej dom chyli się ku śmierci, a jej ścieżki ku umarłym;"}, {"verse": 19, "text": "Nikt z tych, którzy do niej wchodzą, nie wraca ani nie trafia na ścieżkę życia;"}, {"verse": 20, "text": "Abyś chodził drogą dobrych i przestrzegał ścieżek sprawiedliwych."}, {"verse": 21, "text": "Prawi bowiem będą mieszkali na ziemi i nienaganni na niej pozostaną;"}, {"verse": 22, "text": "Ale niegodziwi będą wykorzenieni z ziemi i przewrotni będą z niej wyrwani."}]}, "20": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 20", "verses": [{"verse": 1, "text": "Wino jest szydercą, mocny trunek – wrzaskliwy, a każdy, kto zostaje zwiedziony przez nie, jest niemądry."}, {"verse": 2, "text": "Strach, który budzi król, jest jak ryk lwa; kto go rozgniewa, grzeszy przeciwko swojej duszy."}, {"verse": 3, "text": "Zaprzestać sporu jest zaszczytem dla człowieka, ale każdy głupiec się w niego wdaje."}, {"verse": 4, "text": "Leniwy nie orze z powodu zimna; dlatego będzie żebrać we żniwa, ale nic nie otrzyma."}, {"verse": 5, "text": "Rada w sercu człowieka jest jak głęboka woda, lecz człowiek roztropny zaczerpnie jej."}, {"verse": 6, "text": "Większość ludzi przechwala się swoją dobrocią, ale wiernego człowieka któż znajdzie?"}, {"verse": 7, "text": "Sprawiedliwy postępuje uczciwie, błogosławione są po nim jego dzieci."}, {"verse": 8, "text": "Król siedzący na swoim sędziowskim tronie rozprasza swoimi oczami wszelkie zło."}, {"verse": 9, "text": "Któż może powiedzieć: Oczyściłem swoje serce, jestem czysty od swego grzechu?"}, {"verse": 10, "text": "Dwojakie odważniki i dwojaka miara – obydwa budzą odrazę w Panu."}, {"verse": 11, "text": "Nawet dziecko poznaje się po uczynkach, czy jego czyn jest czysty i prawy."}, {"verse": 12, "text": "Ucho, które słyszy, i oko, które widzi, oba uczynił Pan."}, {"verse": 13, "text": "Nie kochaj spania, byś nie zubożał; otwórz oczy, a nasycisz się chlebem."}, {"verse": 14, "text": "To liche, to liche, mówi kupujący, ale chwali się, gdy odchodzi."}, {"verse": 15, "text": "Istnieje złoto i obfitość pereł, ale wargi rozumne są kosztownym klejnotem."}, {"verse": 16, "text": "Zabierz szatę tego, który ręczył za obcego, a od tego, który ręczył za cudzą kobietę, zabierz zastaw."}, {"verse": 17, "text": "Chleb oszustwa smakuje człowiekowi, ale potem jego usta będą napełnione piaskiem."}, {"verse": 18, "text": "Zamysły są utwierdzone dzięki radzie, a wojnę prowadź z rozwagą."}, {"verse": 19, "text": "Plotkarz zdradza tajemnice; dlatego nie zadawaj się z tym, który pochlebia wargami."}, {"verse": 20, "text": "Kto złorzeczy swemu ojcu albo matce, tego pochodnia zgaśnie w gęstych ciemnościach."}, {"verse": 21, "text": "Dziedzictwo prędko nabyte na początku nie będzie błogosławione na końcu."}, {"verse": 22, "text": "Nie mów: Odpłacę złem. Czekaj na Pana, a wybawi cię."}, {"verse": 23, "text": "Dwojakie odważniki budzą odrazę w Panu, a fałszywa waga nie jest dobra."}, {"verse": 24, "text": "Od Pana pochodzą drogi człowieka; jakże może człowiek zrozumieć własną drogę?"}, {"verse": 25, "text": "Sidłem dla człowieka jest pożreć to, co święte, i zastanowić się dopiero po złożeniu ślubów."}, {"verse": 26, "text": "Mądry król rozprasza niegodziwych i wywiera na nich zemstę."}, {"verse": 27, "text": "Duch człowieka jest pochodnią Pana, która bada wszystkie skrytości wnętrza."}, {"verse": 28, "text": "Miłosierdzie i prawda strzegą króla, a jego tron oparty jest na miłosierdziu."}, {"verse": 29, "text": "Chlubą młodzieńców jest ich siła, a ozdobą starców – sędziwość."}, {"verse": 30, "text": "Siność ran oczyszcza zło, a razy – głębię wnętrza."}]}, "21": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 21", "verses": [{"verse": 1, "text": "Serce króla jest w ręku Pana jak potoki wód; kieruje je, dokąd chce."}, {"verse": 2, "text": "Wszelka droga człowieka jest słuszna w jego oczach, ale Pan waży serca."}, {"verse": 3, "text": "Czynienie sprawiedliwości i sądu bardziej się podobają Panu niż ofiara."}, {"verse": 4, "text": "Wyniosłe oczy, pyszne serce i praca niegodziwych są grzechem."}, {"verse": 5, "text": "Myśli pracowitego przynoszą pewny dostatek, a myśli każdego spieszącego się – niedostatek."}, {"verse": 6, "text": "Gromadzenie skarbów kłamliwym językiem jest przemijającą marnością tych, którzy szukają śmierci."}, {"verse": 7, "text": "Grabież niegodziwych zniszczy ich, bo nie chcą czynić tego, co sprawiedliwe."}, {"verse": 8, "text": "Droga człowieka jest przewrotna i obca, ale dzieło czystego jest prawe."}, {"verse": 9, "text": "Lepiej mieszkać w kącie dachu niż z kłótliwą żoną w przestronnym domu."}, {"verse": 10, "text": "Dusza niegodziwego pragnie zła, a jego bliźni nie znajduje łaski w jego oczach."}, {"verse": 11, "text": "Gdy się karze szydercę, prosty mądrzeje, a gdy uczą mądrego, przyjmuje wiedzę."}, {"verse": 12, "text": "Sprawiedliwy zważa na dom niegodziwego, ale Bóg powala niegodziwych za ich nieprawość."}, {"verse": 13, "text": "Kto zatyka swe ucho na wołanie ubogiego, ten sam będzie wołał, a nie zostanie wysłuchany."}, {"verse": 14, "text": "Potajemny dar łagodzi zapalczywość i upominek w zanadrzu uspokaja wielki gniew."}, {"verse": 15, "text": "Radością jest dla sprawiedliwego czynić sąd, a na czyniących nieprawość przyjdzie zniszczenie."}, {"verse": 16, "text": "Człowiek, który zbacza z drogi mądrości, odpocznie w zgromadzeniu umarłych."}, {"verse": 17, "text": "Kto kocha zabawę, zubożeje, a kto kocha wino i olejek, nie wzbogaci się."}, {"verse": 18, "text": "Niegodziwy będzie okupem za sprawiedliwego, a przewrotny – za prawych."}, {"verse": 19, "text": "Lepiej mieszkać na pustyni niż z kłótliwą i gniewliwą żoną."}, {"verse": 20, "text": "Pożądany skarb i olej są w mieszkaniu mądrego, ale głupiec je trwoni."}, {"verse": 21, "text": "Kto podąża za sprawiedliwością i miłosierdziem, znajduje życie, sprawiedliwość i chwałę."}, {"verse": 22, "text": "Mądry wdziera się do miasta mocarzy i burzy potęgę ich ufności."}, {"verse": 23, "text": "Kto strzeże swoich ust i języka, strzeże swojej duszy przed utrapieniem."}, {"verse": 24, "text": "Hardy i pyszny szyderca – oto imię tego, kto działa w pysznym gniewie."}, {"verse": 25, "text": "Pragnienie leniwego zabija go, bo jego ręce nie chcą pracować."}, {"verse": 26, "text": "Przez cały dzień pożąda on zachłannie, a sprawiedliwy daje i nie szczędzi."}, {"verse": 27, "text": "Ofiara niegodziwych budzi odrazę, a cóż dopiero, gdy ją w niegodziwości ofiarują."}, {"verse": 28, "text": "Fałszywy świadek zginie, lecz kto słucha, będzie mówił nieustannie."}, {"verse": 29, "text": "Niegodziwy ma upór na twarzy, ale prawy wytycza swoją drogę."}, {"verse": 30, "text": "Nie ma mądrości ani rozumu, ani rady przeciwko Panu."}, {"verse": 31, "text": "Konia przygotowują na dzień bitwy, ale wybawienie zależy od Pana."}]}, "22": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 22", "verses": [{"verse": 1, "text": "Cenniejsze jest dobre imię niż wielkie bogactwa, a przychylność lepsza niż srebro i złoto."}, {"verse": 2, "text": "Bogaty i ubogi spotykają się, Pan jest stwórcą obydwu."}, {"verse": 3, "text": "Roztropny dostrzega zło i ukrywa się, ale prości idą dalej i ponoszą karę."}, {"verse": 4, "text": "Owocem pokory i bojaźni Pana jest bogactwo, chwała i życie."}, {"verse": 5, "text": "Ciernie i sidła są na drodze przewrotnego; kto strzeże swej duszy, trzyma się z dala od nich."}, {"verse": 6, "text": "Pouczaj dziecko w drodze, którą ma iść, a gdy się zestarzeje, nie odstąpi od niej."}, {"verse": 7, "text": "Bogaty panuje nad ubogimi, a ten, co pożycza, jest sługą tego, który mu pożycza."}, {"verse": 8, "text": "Kto sieje nieprawość, będzie żąć cierpienie, a rózga jego gniewu przepadnie."}, {"verse": 9, "text": "Kto ma dobrotliwe oko, będzie błogosławiony, bo dzieli się swym chlebem z ubogim."}, {"verse": 10, "text": "Wyrzuć szydercę, a ustanie spór, owszem, zakończy się kłótnia i zniewaga."}, {"verse": 11, "text": "Kto kocha czystość serca, tego wdzięk warg sprawi, że król będzie jego przyjacielem."}, {"verse": 12, "text": "Oczy Pana strzegą wiedzy, a on obala słowa przewrotnego."}, {"verse": 13, "text": "Leniwy mówi: Lew jest na dworze, będę zabity na środku ulicy."}, {"verse": 14, "text": "Usta obcych kobiet są głębokim dołem; wpadnie tam ten, na kogo Pan się gniewa."}, {"verse": 15, "text": "Głupota jest przywiązana do serca dziecka, ale rózga karności wypędzi ją z niego."}, {"verse": 16, "text": "Kto ciemięży ubogiego, aby przysporzyć sobie bogactwa, i kto daje bogatemu, pewnie zubożeje."}, {"verse": 17, "text": "Nadstaw ucha i słuchaj słów mędrców, i skłoń swe serce do mojej wiedzy;"}, {"verse": 18, "text": "Bo to miło, jeśli zachowasz je w swoim sercu, będą razem ułożone na wargach."}, {"verse": 19, "text": "Oznajmiłem to dzisiaj właśnie tobie, abyś pokładał ufność w Panu."}, {"verse": 20, "text": "Czy nie napisałem ci znamienitych rzeczy zawierających rady i wiedzę;"}, {"verse": 21, "text": "Aby dać ci poznać pewność słów prawdy; abyś umiał odpowiedzieć słowami prawdy tym, którzy do ciebie posyłają?"}, {"verse": 22, "text": "Nie okradaj nędzarza, ponieważ jest ubogi, ani nie uciskaj w bramie biednego."}, {"verse": 23, "text": "Pan bowiem będzie bronił ich sprawy i wydrze duszę tym, którzy im wydzierają."}, {"verse": 24, "text": "Nie przyjaźnij się z człowiekiem gniewliwym i nie obcuj z człowiekiem porywczym."}, {"verse": 25, "text": "Byś nie przywykł do jego dróg i nie zastawił sideł na swą duszę."}, {"verse": 26, "text": "Nie bądź z tych, którzy dają porękę, ani z tych, którzy ręczą za długi;"}, {"verse": 27, "text": "Jeśli nie masz czym zapłacić, dlaczego miałby ktoś zabrać spod ciebie posłanie?"}, {"verse": 28, "text": "Nie przesuwaj dawnej granicy, którą ustalili twoi ojcowie."}, {"verse": 29, "text": "Widzisz człowieka pilnego w swoich sprawach? On będzie stał przed królami, nie będzie stał przed podłymi."}]}, "23": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 23", "verses": [{"verse": 1, "text": "Gdy usiądziesz do posiłku z władcą, zważaj pilnie, co jest przed tobą;"}, {"verse": 2, "text": "I przyłóż nóż do gardła, jeśli jesteś łakomy."}, {"verse": 3, "text": "Nie pragnij jego przysmaków, bo to pokarm zwodniczy."}, {"verse": 4, "text": "Nie zabiegaj o bogactwo, porzuć swoją mądrość."}, {"verse": 5, "text": "Czy obrócisz swoje oczy na to, co jest niczym? Bo bogactwa robią sobie skrzydła i ulatują do nieba jak orzeł."}, {"verse": 6, "text": "Nie jedz chleba człowieka, który ma złe oko, ani nie pożądaj jego przysmaków."}, {"verse": 7, "text": "Bo jak myśli w swym sercu, taki on jest. Jedz i pij – mówi do ciebie, ale jego serce nie jest z tobą."}, {"verse": 8, "text": "Kęs, który zjadłeś, zwrócisz i utracisz swoje wdzięczne słowa."}, {"verse": 9, "text": "Nie mów do uszu głupca, bo wzgardzi mądrością twoich słów."}, {"verse": 10, "text": "Nie przesuwaj dawnej granicy i nie wchodź na pole sierot."}, {"verse": 11, "text": "Bo ich obrońca jest mocny, przeprowadzi ich sprawę przeciwko tobie."}, {"verse": 12, "text": "Nakłoń swoje serce na pouczenie, a swe uszy na słowa rozumne."}, {"verse": 13, "text": "Nie szczędź dziecku karcenia, bo jeśli je bijesz rózgą, nie umrze."}, {"verse": 14, "text": "Będziesz je bił rózgą, a jego duszę ocalisz od piekła."}, {"verse": 15, "text": "Synu mój, jeśli twoje serce będzie mądre, moje serce będzie się radowało, właśnie moje;"}, {"verse": 16, "text": "I moje nerki będą się weselić, gdy twoje usta będą mówiły to, co jest prawe."}, {"verse": 17, "text": "Niech twoje serce nie zazdrości grzesznikom, lecz każdego dnia postępuj w bojaźni Pana;"}, {"verse": 18, "text": "Bo koniec jest pewny i twoja nadzieja nie będzie zawiedziona."}, {"verse": 19, "text": "Słuchaj, synu mój, i bądź mądry, i skieruj swoje serce na drogę."}, {"verse": 20, "text": "Nie bywaj wśród pijaków ani wśród obżerających się mięsem;"}, {"verse": 21, "text": "Bo pijak i żarłok zubożeją, a ospały będzie chodził w łachmanach."}, {"verse": 22, "text": "Słuchaj ojca, który cię spłodził, a nie gardź matką, gdy się zestarzeje."}, {"verse": 23, "text": "Kupuj prawdę i nie sprzedawaj jej; kupuj mądrość, karność i rozum."}, {"verse": 24, "text": "Ojciec sprawiedliwego będzie się wielce radował, a kto spłodzi mądrego, b��dzie się z niego cieszył."}, {"verse": 25, "text": "Niech się weseli twój ojciec i matka i niech się raduje ta, która cię rodziła."}, {"verse": 26, "text": "Synu mój, daj mi swoje serce, a niech twoje oczy strzegą moich dróg."}, {"verse": 27, "text": "Bo nierządnica jest głębokim dołem, a cudza kobieta jest ciasną studnią."}, {"verse": 28, "text": "Ona też czyha jak zbój i pomnaża przewrotnych wśród ludzi."}, {"verse": 29, "text": "U kogo biada? U kogo żal? U kogo kłótnie? U kogo szemranie? Kto ma rany bez powodu? Kto ma zaczerwienione oczy?"}, {"verse": 30, "text": "Ci, którzy przesiadują przy winie; ci, którzy idą szukać zmieszanego wina."}, {"verse": 31, "text": "Nie patrz na wino, gdy się czerwieni; gdy wydaje łunę swą w kielichu, a samo się przesuwa."}, {"verse": 32, "text": "Na koniec ugryzie jak wąż i ukąsi jak żmija;"}, {"verse": 33, "text": "Twoje oczy będą patrzeć na cudze kobiety, a twoje serce będzie mówiło rzeczy przewrotne;"}, {"verse": 34, "text": "I będziesz jak ten, który leży na środku morza, i jak ten, który śpi na szczycie masztu;"}, {"verse": 35, "text": "Powiesz: Bili mnie, a nie bolało, uderzyli mnie, a nic nie czułem. Gdy się obudzę, znów go poszukam."}]}, "24": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 24", "verses": [{"verse": 1, "text": "Nie zazdrość złym ludziom ani nie pragnij z nimi przebywać;"}, {"verse": 2, "text": "Ich serce bowiem obmyśla przemoc, a ich wargi mówią o krzywdzie."}, {"verse": 3, "text": "Dom buduje się mądrością, a umacnia się rozumem."}, {"verse": 4, "text": "Dzięki wiedzy komory będą napełnione wszelkimi kosztownymi i przyjemnymi bogactwami."}, {"verse": 5, "text": "Mądry człowiek jest silny, a mąż, który ma wiedzę, dodaje siły."}, {"verse": 6, "text": "Bo dzięki mądrej radzie poprowadzisz wojnę, a mnóstwo doradców da ci wybawienie."}, {"verse": 7, "text": "Mądrość jest dla głupca zbyt wzniosła; nie otwiera ust swoich w bramie."}, {"verse": 8, "text": "Kto knuje zło, będzie zwany złośliwym."}, {"verse": 9, "text": "Obmyślanie głupoty jest grzechem, a szyderca budzi odrazę w ludziach."}, {"verse": 10, "text": "Jeśli w dniu ucisku ustaniesz, twoja siła jest słaba."}, {"verse": 11, "text": "Jeśli odmówisz ratunku prowadzonym na śmierć i tym, którzy idą na stracenie;"}, {"verse": 12, "text": "Jeśli powiesz: Nie wiedzieliśmy o tym; czy ten, który waży serca, nie rozumie? A ten, który strzeże twojej duszy, nie pozna? I czy nie odda człowiekowi według jego uczynków?"}, {"verse": 13, "text": "Synu mój, jedz miód, bo jest dobry, i plaster miodu słodki dla twojego podniebienia."}, {"verse": 14, "text": "Tak będzie poznanie mądrości dla twojej duszy; jeśli ją znajdziesz, będzie nagroda, a twoja nadzieja nie będzie zawiedziona."}, {"verse": 15, "text": "Nie czyhaj, niegodziwcze, przed mieszkaniem sprawiedliwego, nie burz miejsca jego odpoczynku;"}, {"verse": 16, "text": "Bo sprawiedliwy upada siedem razy, jednak znowu powstaje; a niegodziwi popadną w nieszczęście."}, {"verse": 17, "text": "Nie ciesz się, gdy twój nieprzyjaciel upadnie, i niech twoje serce się nie raduje, gdy się potknie;"}, {"verse": 18, "text": "Aby Pan tego nie widział i nie uznał za zło, i nie odwrócił od niego swojego gniewu."}, {"verse": 19, "text": "Nie gniewaj się z powodu złoczyńców ani nie zazdrość niegodziwym;"}, {"verse": 20, "text": "Bo zły nie otrzyma nagrody, pochodnia niegodziwych zostanie zgaszona."}, {"verse": 21, "text": "Synu mój, bój się Pana i króla, a nie przestawaj z chwiejnymi;"}, {"verse": 22, "text": "Bo ich nieszczęście nastąpi nagle, a któż zna upadek obydwóch?"}, {"verse": 23, "text": "I to też należy do mądrych. Niedobrze jest mieć wzgląd na osobę w sądzie."}, {"verse": 24, "text": "Kto mówi niegodziwemu: Jesteś sprawiedliwy, tego będą ludzie przeklinać, a narody będą się nim brzydzić."}, {"verse": 25, "text": "A ci, którzy go strofują, będą szczęśliwi i przyjdzie na nich obfite błogosławieństwo."}, {"verse": 26, "text": "Pocałują wargi tego, który daje słuszną odpowiedź."}, {"verse": 27, "text": "Przygotuj swoją pracę na zewnątrz, a wykonuj ją na swoim polu, a potem buduj swój dom."}, {"verse": 28, "text": "Nie bądź bez powodu świadkiem przeciw swemu bliźniemu ani nie oszukuj swymi wargami."}, {"verse": 29, "text": "Nie mów: Zrobię mu, jak on mi zrobił, oddam temu człowiekowi według jego uczynku."}, {"verse": 30, "text": "Szedłem koło pola leniwego i koło winnicy nierozumnego;"}, {"verse": 31, "text": "A oto wszystko zarosło cierniem, pokrzywy pokryły wszystko, a kamienny mur był zburzony."}, {"verse": 32, "text": "Spojrzałem i rozważałem w sercu; obejrzałem i wyciągnąłem naukę."}, {"verse": 33, "text": "Trochę snu, trochę drzemania, trochę założenia rąk, by odpocząć;"}, {"verse": 34, "text": "A twoje ubóstwo przyjdzie jak podróżny, a niedostatek – jak mąż uzbrojony."}]}, "25": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 25", "verses": [{"verse": 1, "text": "To również są przysłowia Salomona, które przepisali mężowie Ezechiasza, króla Judy."}, {"verse": 2, "text": "Chwałą Boga jest sprawę taić, ale chwałą królów – dociekać sprawy."}, {"verse": 3, "text": "Wysokość niebios i głębia ziemi, i serca królów są niezbadane."}, {"verse": 4, "text": "Usuń żużel ze srebra, a wyjdzie naczynie dla złotnika."}, {"verse": 5, "text": "Usuń niegodziwego sprzed króla, a jego tron umocni się w sprawiedliwości."}, {"verse": 6, "text": "Nie wywyższaj się przed królem i nie stawaj na miejscu wielkich;"}, {"verse": 7, "text": "Bo lepiej, żeby ci powiedziano: Podejdź tu, niż żeby cię poniżono przed księciem, którego twoje oczy widziały."}, {"verse": 8, "text": "Nie spiesz się do kłótni, bo na końcu nie będziesz wiedział, co zrobić, gdy cię zawstydzi twój bliźni."}, {"verse": 9, "text": "Załatw sprawę ze swoim bliźnim i nie zdradzaj tajemnicy drugiemu;"}, {"verse": 10, "text": "By ten, który słucha, nie zawstydził cię, a twoja niesława nie przylgnęła do ciebie."}, {"verse": 11, "text": "Odpowiednio wypowiedziane słowo jest jak złote jabłko w srebrnych rzeźbach."}, {"verse": 12, "text": "Jak złoty kolczyk i klejnot ze szczerego złota tak jest dla uszu posłusznego ten, który mądrze strofuje."}, {"verse": 13, "text": "Czym chłód śniegu w czasie żniwa, tym wierny posłaniec dla tych, którzy go posyłają, bo pokrzepia dusze swych panów."}, {"verse": 14, "text": "Człowiek, który się chlubi zmyślonym darem, jest jak chmury i wiatr bez deszczu."}, {"verse": 15, "text": "Cierpliwością można przekonać władcę, a łagodny język łamie kości."}, {"verse": 16, "text": "Czy znalazłeś miód? Zjedz tyle, ile trzeba, byś objadłszy się, nie zwrócił go."}, {"verse": 17, "text": "Oddal nogę od domu bliźniego, by nie miał cię dość i cię nie znienawidził."}, {"verse": 18, "text": "Kto mówi fałszywe świadectwo przeciw swemu bliźniemu, jest młotem i mieczem, i ostrą strzałą."}, {"verse": 19, "text": "Ufność w człowieka niewiernego w dniu ucisku jest jak złamany ząb i zwichnięta noga."}, {"verse": 20, "text": "Jak ten, kto zabiera odzienie w czasie zimy i jak ocet na saletrze taki jest ten, kto śpiewa pieśni smutnemu sercu."}, {"verse": 21, "text": "Jeśli twój nieprzyjaciel jest głodny, nakarm go chlebem, a jeśli jest spragniony, napój go wodą;"}, {"verse": 22, "text": "Bo zgarniesz rozżarzone węgle na jego głowę, a Pan cię nagrodzi."}, {"verse": 23, "text": "Jak północny wiatr przepędza deszcz, tak gniewna twarz przepędza plotkarski język."}, {"verse": 24, "text": "Lepiej mieszkać w kącie pod dachem niż z kłótliwą żoną w przestronnym domu."}, {"verse": 25, "text": "Jak zimna woda dla pragnącej duszy, tak dobra wieść z dalekiej ziemi."}, {"verse": 26, "text": "Jak zmącone źródło i zepsuty zdrój, tak sprawiedliwy, który upada przed niegodziwym."}, {"verse": 27, "text": "Niedobrze jest jeść za dużo miodu, a szukanie własnej chwały nie jest chwałą."}, {"verse": 28, "text": "Człowiek, który nie panuje nad swoim duchem, jest jak miasto zburzone i bez muru."}]}, "26": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 26", "verses": [{"verse": 1, "text": "Jak śnieg w lecie i jak deszcz we żniwa, tak głupiemu nie przystoi chwała."}, {"verse": 2, "text": "Jak ptak się tuła i jak jaskółka lata, tak nie przyjdzie niezasłużone przekleństwo."}, {"verse": 3, "text": "Bicz na konia, wędzidło na osła, a kij na grzbiet głupiego."}, {"verse": 4, "text": "Nie odpowiadaj głupiemu według jego głupoty, abyś i ty nie był do niego podobny."}, {"verse": 5, "text": "Odpowiedz głupiemu według jego głupoty, aby nie był mądry we własnych oczach."}, {"verse": 6, "text": "Kto powierza głupiemu posłannictwo, odcina sobie nogi i pije na własną szkodę."}, {"verse": 7, "text": "Jak nierówne są nogi chromego, tak przysłowie w ustach głupich."}, {"verse": 8, "text": "Jaki jest ten, kto przywiązuje kamień do procy, taki ten, kto oddaje cześć głupiemu."}, {"verse": 9, "text": "Jak cierń wbija się w rękę pijaka, tak przysłowie w ustach głupców."}, {"verse": 10, "text": "Wielki Bóg stworzył wszystko i odpłaca głupiemu, odpłaca również przestępcom."}, {"verse": 11, "text": "Jak pies powraca do swoich wymiocin, tak głupi powtarza swoją głupotę."}, {"verse": 12, "text": "Widzisz człowieka, co mądry w swoich oczach? Więcej nadziei dla głupca niż dla niego."}, {"verse": 13, "text": "Leniwy mówi: Lew na drodze, lew na ulicach."}, {"verse": 14, "text": "Jak drzwi się obracają na swoich zawiasach, tak leniwy na swoim łóżku."}, {"verse": 15, "text": "Leniwy kryje rękę pod pachę, a ciężko mu ją podnosić do ust."}, {"verse": 16, "text": "Leniwy uważa się za mądrzejszego niż siedmiu odpowiadających rozsądnie."}, {"verse": 17, "text": "Kto przechodzi i wtrąca się w cudzy spór, jest jak ten, który łapie psa za uszy."}, {"verse": 18, "text": "Jak szalony wypuszcza iskry, strzały i śmierć;"}, {"verse": 19, "text": "Taki jest każdy, kto zwodzi swego bliźniego i mówi: Czy nie żartowałem?"}, {"verse": 20, "text": "Gdy nie ma drew, ogień gaśnie; tak gdy nie ma plotkarza, ustaje spór."}, {"verse": 21, "text": "Jak węgiel dla żaru i drwa do ognia, tak kłótliwy człowiek do wzniecenia sporu."}, {"verse": 22, "text": "Słowa plotkarzy są jak rany; przenikają do głębi wnętrzności."}, {"verse": 23, "text": "Palące wargi i złe serce są jak gliniana skorupa pokryta żużlem srebrnym."}, {"verse": 24, "text": "Ten, kto nienawidzi, udaje wargami, lecz w sercu knuje podstęp."}, {"verse": 25, "text": "Gdy mówi miłym głosem, nie wierz mu, bo siedem obrzydliwości ma w swoim sercu."}, {"verse": 26, "text": "Nienawiść człowieka bywa pokryta podstępem, ale jego niegodziwość będzie odkryta na zgromadzeniu."}, {"verse": 27, "text": "Kto kopie dół, wpadnie w niego; kto kamień toczy, na niego się on obróci."}, {"verse": 28, "text": "Kłamliwy język nienawidzi tych, których uciska, a usta pochlebcze prowadzą do zguby."}]}, "27": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 27", "verses": [{"verse": 1, "text": "Nie chlub się dniem jutrzejszym, bo nie wiesz, co dzień przyniesie."}, {"verse": 2, "text": "Niech inny cię chwali, a nie twoje usta; ktoś obcy, a nie twoje wargi."}, {"verse": 3, "text": "Ciężki jest kamień i piasek waży, ale gniew głupca cięższy od obu."}, {"verse": 4, "text": "Okrutny jest gniew i straszliwa zapalczywość, lecz któż się ostoi przed zazdrością?"}, {"verse": 5, "text": "Lepsza jest jawna nagana niż skryta miłość."}, {"verse": 6, "text": "Rany przyjaciela są wierne, ale pocałunki wroga są zwodnicze."}, {"verse": 7, "text": "Dusza nasycona podepcze plaster miodu, a dla głodnej duszy wszystko, co gorzkie, jest słodkie."}, {"verse": 8, "text": "Jak ptak odlatuje od swego gniazda, tak człowiek odchodzi od swego miejsca."}, {"verse": 9, "text": "Maść i kadzidło radują serce, tak słodycz przyjaciela dzięki radzie od serca."}, {"verse": 10, "text": "Nie opuszczaj swego przyjaciela ani przyjaciela twego ojca, a w dniu twego nieszczęścia nie wchodź do domu twego brata, bo lepszy jest sąsiad bliski niż brat daleki."}, {"verse": 11, "text": "Bądź mądrym, synu mój, rozwesel moje serce, abym mógł odpowiedzieć temu, który mi urąga."}, {"verse": 12, "text": "Roztropny dostrzega zło i ukrywa się, a prości idą dalej i ponoszą karę."}, {"verse": 13, "text": "Zabierz szatę temu, kto ręczył za obcego, i od tego, który ręczył za cudzą kobietę, weź zastaw."}, {"verse": 14, "text": "Kto wczesnym rankiem błogosławi swemu przyjacielowi donośnym głosem, temu będzie to poczytane za przekleństwo."}, {"verse": 15, "text": "Nieustające kapanie w dniu rzęsistego deszczu i kłótliwa żona są sobie podobne;"}, {"verse": 16, "text": "Kto ją ukrywa, ukrywa wiatr i w prawej ręce wonny olejek, który sam siebie wydaje."}, {"verse": 17, "text": "Żelazo ostrzy się żelazem, tak człowiek zaostrza oblicze swego przyjaciela."}, {"verse": 18, "text": "Kto strzeże drzewa figowego, spożyje jego owoc; tak kto posługuje swemu panu, dozna czci."}, {"verse": 19, "text": "Jak w wodzie odbija się twarz, tak w sercu człowieka – człowiek."}, {"verse": 20, "text": "Piekło i zatracenie są nienasycone, tak oczy człowieka są niesyte."}, {"verse": 21, "text": "Czym dla srebra jest tygiel, a dla złota piec, tym dla człowieka pochwała."}, {"verse": 22, "text": "Choćbyś zmiażdżył głupca w moździerzu tłuczkiem razem z ziarnami, nie opuści go głupota."}, {"verse": 23, "text": "Doglądaj pilnie swego dobytku i troszcz się o swe stada."}, {"verse": 24, "text": "Bo bogactwo nie trwa na wieki ani korona przez wszystkie pokolenia."}, {"verse": 25, "text": "Trawa wyrasta, pojawia się zieleń, z gór zioła zbierają."}, {"verse": 26, "text": "Owce są na twoje szaty, a kozły są zapłatą za pole."}, {"verse": 27, "text": "I dosyć mleka koziego na pokarm dla ciebie, na wyżywienie twego domu i na utrzymanie twoich służebnic."}]}, "28": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 28", "verses": [{"verse": 1, "text": "Niegodziwi uciekają, choć nikt ich nie goni, ale sprawiedliwi są dzielni jak lew."}, {"verse": 2, "text": "Z powodu grzechu ziemi wielu jest jej władców, ale dzięki człowiekowi roztropnemu i rozumnemu będzie trwała."}, {"verse": 3, "text": "Ubogi człowiek, który gnębi biednych, jest jak gwałtowny deszcz, po którym nie ma chleba."}, {"verse": 4, "text": "Ci, którzy odstępują od prawa, chwalą niegodziwych, lecz ci, którzy przestrzegają prawa, zwalczają ich."}, {"verse": 5, "text": "Źli ludzie nie rozumieją sądu, ale ci, którzy szukają Pana, rozumieją wszystko."}, {"verse": 6, "text": "Lepszy jest ubogi, który postępuje uczciwie, niż człowiek przewrotny w swych drogach, chociaż jest bogaty."}, {"verse": 7, "text": "Kto przestrzega prawa, jest rozumnym synem, a towarzysz rozwiązłych hańbi swego ojca."}, {"verse": 8, "text": "Kto pomnaża swój majątek lichwą i odsetkami, zbiera go dla tego, kto zlituje się nad ubogimi."}, {"verse": 9, "text": "Kto odwraca swe ucho, aby nie słyszeć prawa, nawet jego modlitwa budzi odrazę."}, {"verse": 10, "text": "Kto sprowadza prawych na złą drogę, sam wpadnie we własny dół, ale nienaganni odziedziczą dobro."}, {"verse": 11, "text": "Bogacz jest mądry w swoich oczach, ale rozumny biedak go bada."}, {"verse": 12, "text": "Gdy sprawiedliwi się radują, jest wielka chwała, a gdy niegodziwi powstają, człowiek się kryje."}, {"verse": 13, "text": "Kto ukrywa swe grzechy, nie będzie miał szczęścia, ale kto je wyznaje i porzuca, dostąpi miłosierdzia."}, {"verse": 14, "text": "Błogosławiony człowiek, który się zawsze boi, ale kto zatwardza swoje serce, wpada w nieszczęście."}, {"verse": 15, "text": "Jak lew ryczący i zgłodniały niedźwiedź, tak niegodziwy władca panujący nad ubogim ludem."}, {"verse": 16, "text": "Władca bezrozumny jest wielkim ciemięzcą, a kto nienawidzi chciwości, przedłuży swoje dni."}, {"verse": 17, "text": "Człowiek, który przeleje krew ludzką, ucieknie aż do dołu; niech nikt go nie zatrzymuje."}, {"verse": 18, "text": "Kto postępuje uczciwie, będzie wybawiony, a przewrotny na swoich drogach nagle upadnie."}, {"verse": 19, "text": "Kto uprawia swoją ziemię, nasyci się chlebem, a kto naśladuje próżniaków, nasyci się nędzą."}, {"verse": 20, "text": "Wierny człowiek będzie opływał w błogosławieństwa, a kto chce się szybko wzbogacić, nie będzie bez winy."}, {"verse": 21, "text": "Niedobrze jest mieć wzgląd na osobę, bo dla kęsa chleba niejeden popełni przestępstwo."}, {"verse": 22, "text": "Kto chce szybko się wzbogacić, ma złe oko, a nie wie, że przyjdzie na niego bieda."}, {"verse": 23, "text": "Kto strofuje człowieka, znajdzie potem więcej przychylności niż ten, który pochlebia językiem."}, {"verse": 24, "text": "Kto kradnie ojcu lub matce i mówi: To nie grzech, jest towarzyszem zbójcy."}, {"verse": 25, "text": "Człowiek wyniosły wszczyna spór, ale kto pokłada ufność w Panu, będzie nasycony."}, {"verse": 26, "text": "Kto ufa własnemu sercu, jest głupi, a kto mądrze postępuje, będzie ocalony."}, {"verse": 27, "text": "Kto daje ubogiemu, nie zazna braku, a na tego, kto odwraca swe oczy od niego, spadnie wiele przekleństw."}, {"verse": 28, "text": "Gdy niegodziwi powstają, ludzie się kryją, ale gdy giną, sprawiedliwi się mnożą."}]}, "29": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 29", "verses": [{"verse": 1, "text": "Człowiek, który czyni twardym swój kark mimo częstych nagan, zostanie nagle zniszczony i pozbawiony ratunku."}, {"verse": 2, "text": "Gdy sprawiedliwi są u władzy, lud się weseli, a gdy panują niegodziwi, lud wzdycha."}, {"verse": 3, "text": "Kto miłuje mądrość, raduje swego ojca, a kto zadaje się z nierządnicami, trwoni majątek."}, {"verse": 4, "text": "Król utwierdza ziemię sądem, ale kto przyjmuje dary, burzy ją."}, {"verse": 5, "text": "Człowiek, który pochlebia swemu bliźniemu, rozciąga sieć przed jego nogami."}, {"verse": 6, "text": "Grzech złego człowieka jest jego sidłem, ale sprawiedliwy śpiewa i weseli się."}, {"verse": 7, "text": "Sprawiedliwy zważa na sprawę ubogich, a niegodziwemu nie zależy na jej poznawaniu."}, {"verse": 8, "text": "Szydercy prowadzą miasto w sidła, ale mądrzy odwracają gniew."}, {"verse": 9, "text": "Jeśli mądry człowiek spiera się z głupim, czy się gniewa, czy się śmieje, nie ma pokoju."}, {"verse": 10, "text": "Krwiożercy nienawidzą prawego, ale sprawiedliwi szukają jego duszy."}, {"verse": 11, "text": "Głupi ujawnia cały swój umysł, a mądry zachowuje go na później."}, {"verse": 12, "text": "Jeśli władca słucha kłamstw, to wszyscy jego słudzy są niegodziwi."}, {"verse": 13, "text": "Ubogi i zdzierca spotykają się, a Pan obu oświeca oczy."}, {"verse": 14, "text": "Tron króla, który sądzi ubogich według prawdy, będzie umocniony na wieki."}, {"verse": 15, "text": "Rózga i upomnienia dają mądrość, a samowolne dziecko przynosi wstyd swojej matce."}, {"verse": 16, "text": "Gdy niegodziwi się mnożą, to mnoży się i przestępstwo, lecz sprawiedliwi ujrzą ich upadek."}, {"verse": 17, "text": "Karć swego syna, a da ci odpocząć i przyniesie rozkosz twojej duszy."}, {"verse": 18, "text": "Gdy nie ma proroctwa, lud ginie, a kto przestrzega prawa, jest błogosławiony."}, {"verse": 19, "text": "Sługi nie poprawi się słowami, bo choć rozumie, jednak nie odpowiada."}, {"verse": 20, "text": "Widzisz człowieka, który jest pochopny w swoich słowach? Więcej nadziei dla głupca niż dla niego."}, {"verse": 21, "text": "Kto czule wychowuje sługę od młodości, na ostatek będzie go miał za syna."}, {"verse": 22, "text": "Człowiek gniewliwy wszczyna spór, a człowiek porywczy mnoży grzechy."}, {"verse": 23, "text": "Pycha człowieka poniża go, ale pokorny w duchu dostąpi chwały."}, {"verse": 24, "text": "Wspólnik złodzieja nienawidzi swojej duszy; słyszy przekleństwa, a nie wydaje go."}, {"verse": 25, "text": "Strach przed człowiekiem zastawia sidła, ale kto ufa Panu, będzie bezpieczny."}, {"verse": 26, "text": "Wielu zabiega o względy władcy, ale sąd każdego człowieka pochodzi od Pana."}, {"verse": 27, "text": "Bezbożny budzi odrazę w sprawiedliwych, a kto postępuje uczciwie, budzi odrazę w niegodziwych."}]}, "3": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 3", "verses": [{"verse": 1, "text": "Synu mój, nie zapominaj mego prawa, a niech twoje serce strzeże moich przykazań;"}, {"verse": 2, "text": "Bo przyniosą ci długie dni i lata życia oraz pokoju."}, {"verse": 3, "text": "Niech cię nie opuszczają miłosierdzie i prawda, przywiąż je do swojej szyi, wypisz je na tablicy swojego serca."}, {"verse": 4, "text": "Wtedy znajdziesz łaskę i uznanie w oczach Boga i ludzi."}, {"verse": 5, "text": "Ufaj Panu z całego swego serca i nie polegaj na swoim rozumie."}, {"verse": 6, "text": "Zważaj na niego we wszystkich swoich drogach, a on będzie prostować twoje ścieżki."}, {"verse": 7, "text": "Nie bądź mądrym we własnych oczach, ale bój się Pana i odstąp od zła."}, {"verse": 8, "text": "To da twemu ciału zdrowie i pokrzepienie twoim kościom."}, {"verse": 9, "text": "Czcij Pana swoim majątkiem i pierwocinami wszystkich twoich dochodów."}, {"verse": 10, "text": "A twoje spichrze będą napełnione dostatkiem i twoje prasy będą przelewać się od nowego wina."}, {"verse": 11, "text": "Synu mój, nie gardź karceniem Pana i nie zniechęcaj się jego upomnieniem."}, {"verse": 12, "text": "Bo kogo Pan miłuje, tego karze, jak ojciec syna, którego kocha."}, {"verse": 13, "text": "Błogosławiony człowiek, który znajduje mądrość, i człowiek, który nabiera rozumu;"}, {"verse": 14, "text": "Gdyż jego nabycie jest lepsze niż nabycie srebra, jego zdobycie bardziej pożyteczne niż złoto."}, {"verse": 15, "text": "Jest droższa nad perły i żadna rzecz, której pragniesz, nie dorówna jej."}, {"verse": 16, "text": "Długie dni są w jej prawej ręce, a w lewej bogactwa i chwała."}, {"verse": 17, "text": "Jej drogi są drogami rozkoszy i wszystkie jej ścieżki spokojne."}, {"verse": 18, "text": "Jest drzewem życia dla tych, którzy się jej chwycą; a ci, którzy się jej trzymają, są błogosławieni."}, {"verse": 19, "text": "Pan ugruntował ziemię mądrością, a niebiosa umocnił rozumem."}, {"verse": 20, "text": "Dzięki jego wiedzy rozstąpiły się głębiny, a obłoki spuszczają rosę."}, {"verse": 21, "text": "Synu mój, niech one ci z oczu nie schodzą; strzeż prawdziwej mądrości i roztropności;"}, {"verse": 22, "text": "A będą życiem twojej duszy i ozdobą twojej szyi."}, {"verse": 23, "text": "Wtedy będziesz bezpiecznie chodził swoją drogą, a noga twoja się nie potknie."}, {"verse": 24, "text": "Gdy się położysz, nie będziesz się lękał; a gdy zaśniesz, twój sen będzie przyjemny."}, {"verse": 25, "text": "Nie lękaj się nagłego strachu ani spustoszenia niegodziwych, gdy przyjdzie."}, {"verse": 26, "text": "Pan bowiem będzie twoją ufnością i twojej nogi będzie strzegł od sideł."}, {"verse": 27, "text": "Nie wzbraniaj się dobrze czynić potrzebującemu, gdy stać cię na to, aby dobrze czynić."}, {"verse": 28, "text": "Nie mów bliźniemu: Idź i przyjdź znowu, dam ci jutro, gdy masz to u siebie."}, {"verse": 29, "text": "Nie knuj zła przeciwko swemu bliźniemu, gdy spokojnie mieszka obok ciebie."}, {"verse": 30, "text": "Nie spieraj się z człowiekiem bez przyczyny, jeśli ci nic złego nie wyrządził."}, {"verse": 31, "text": "Nie zazdrość ciemięzcy i nie wybieraj żadnej z jego dróg."}, {"verse": 32, "text": "Przewrotny bowiem budzi w Panu odrazę, ale jego tajemnica jest z prawymi."}, {"verse": 33, "text": "Przekleństwo Pana jest w domu niegodziwego, lecz Pan błogosławi mieszkanie sprawiedliwych."}, {"verse": 34, "text": "On szydzi z szyderców, ale daje łaskę pokornym."}, {"verse": 35, "text": "Mądrzy odziedziczą chwałę, a głupi poniosą hańbę."}]}, "30": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 30", "verses": [{"verse": 1, "text": "Słowa Agura, syna Jake, proroctwo tego człowieka do Itiela, do Itiela i Ukala."}, {"verse": 2, "text": "Zaprawdę jestem najgłupszym z ludzi i nie mam ludzkiego rozumu."}, {"verse": 3, "text": "Ani nie nauczyłem się mądrości, ani nie mam wiedzy o tym, co święty."}, {"verse": 4, "text": "Któż wstąpił do nieba i zstąpił? Któż zebrał wiatr w swoje garście? Któż zgarnął wody do swej szaty? Któż utwierdził wszystkie krańce ziemi? Jakie jest jego imię? A jakie jest imię jego syna? Czy wiesz?"}, {"verse": 5, "text": "Każde słowo Boga jest czyste; on jest tarczą dla tych, którzy mu ufają."}, {"verse": 6, "text": "Nie dodawaj nic do jego słów, aby cię nie strofował i abyś nie okazał się kłamcą."}, {"verse": 7, "text": "Proszę cię o dwie rzeczy; nie odmawiaj mi ich, zanim umrę."}, {"verse": 8, "text": "Oddal ode mnie marność i słowo kłamliwe; nie dawaj mi ani ubóstwa, ani bogactwa; żyw mnie odpowiednim dla mnie pokarmem;"}, {"verse": 9, "text": "Abym będąc syty, nie zaparł się ciebie i nie mówił: Kim jest Pan? Albo zubożawszy, nie kradł i nie brał imienia mego Boga nadaremnie."}, {"verse": 10, "text": "Nie oczerniaj sługi przed jego panem, aby ci nie złorzeczył i byś nie okazał się winny."}, {"verse": 11, "text": "Jest pokolenie, które złorzeczy swemu ojcu i nie błogosławi swojej matce."}, {"verse": 12, "text": "Jest pokolenie, które we własnych oczach jest czyste, lecz nie jest obmyte ze swego plugastwa."}, {"verse": 13, "text": "Jest pokolenie, którego oczy są wyniosłe i powieki wzniesione."}, {"verse": 14, "text": "Jest pokolenie, którego zęby są jak miecze, a zęby trzonowe jak noże, by pożreć ubogich na ziemi i nędzarzy spośród ludzi."}, {"verse": 15, "text": "Pijawka ma dwie córki, które mówią: Daj, daj. Trzy są rzeczy, które nie mogą się nasycić; cztery, które nie mówią: Dość."}, {"verse": 16, "text": "Grób, niepłodne łono, ziemia niesyta wody i ogień, który nie mówi: Dość."}, {"verse": 17, "text": "Oko, które wyśmiewa ojca i gardzi posłuszeństwem matce, wydziobią kruki nad potokami i wyjedzą orlęta."}, {"verse": 18, "text": "Trzy są rzeczy dla mnie zbyt zdumiewające, czterech nie znam:"}, {"verse": 19, "text": "Drogi orła w powietrzu, drogi węża na skale, drogi okrętu na środku morza i drogi mężczyzny z młodą kobietą."}, {"verse": 20, "text": "Taka jest droga kobiety cudzołożnej: je i obciera swoje usta, i mówi: Nie zrobiłam nic złego."}, {"verse": 21, "text": "Pod trzema rzeczami drży ziemia, czterech nie może znieść:"}, {"verse": 22, "text": "Sługi, kiedy panuje, głupca, kiedy syci się chlebem;"}, {"verse": 23, "text": "Obmierzłej kobiety, kiedy wychodzi za mąż, i służącej, kiedy dziedziczy po swojej pani."}, {"verse": 24, "text": "Cztery są rzeczy najmniejsze na ziemi, jednak mędrsze nad mędrców:"}, {"verse": 25, "text": "Mrówki, lud słaby, a jednak w lecie przygotowują pokarm;"}, {"verse": 26, "text": "Króliki, lud słaby, a jednak budują swój dom w skale;"}, {"verse": 27, "text": "Szarańcze nie mają króla, a jednak wszystkie wyruszają chmarą;"}, {"verse": 28, "text": "Pająk pracuje rękoma, a bywa w pałacach królewskich."}, {"verse": 29, "text": "Trzy są rzeczy, które poruszają się wspaniale, cztery kroczą dostojnie:"}, {"verse": 30, "text": "Lew, najsilniejszy wśród zwierząt, który przed nikim nie ustępuje;"}, {"verse": 31, "text": "Chart i kozioł, i król, przeciw któremu nikt nie powstaje."}, {"verse": 32, "text": "Jeśli głupio postąpiłeś, wynosząc się, albo jeśli pomyślałeś źle, połóż rękę na ustach."}, {"verse": 33, "text": "Jak ubijanie mleka daje masło i wycieranie nosa wywołuje krew, tak kto wzbudza gniew, wszczyna kłótnię."}]}, "31": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 31", "verses": [{"verse": 1, "text": "Słowa króla Lemuela, proroctwo, którego nauczyła go jego matka."}, {"verse": 2, "text": "Cóż, synu mój? Cóż, synu mojego łona? I cóż, synu moich ślubów?"}, {"verse": 3, "text": "Nie oddawaj kobietom swej siły ani twoich dróg temu, co prowadzi do zguby królów."}, {"verse": 4, "text": "Nie królom, o Lemuelu, nie królom wypada pić wina i nie książętom bawić się mocnym napojem;"}, {"verse": 5, "text": "By pijąc, nie zapomnieli praw i nie wypaczyli sprawy wszystkich ludzi uciśnionych."}, {"verse": 6, "text": "Dajcie mocny napój ginącym, a wino strapionym na duchu."}, {"verse": 7, "text": "Niech się napiją i zapomną o swoim ubóstwie, i niech nie pamiętają więcej swego utrapienia."}, {"verse": 8, "text": "Otwórz swe usta dla niemych w sprawie wszystkich osądzonych na śmierć."}, {"verse": 9, "text": "Otwórz swe usta, sądź sprawiedliwie i broń sprawy ubogiego i nędzarza."}, {"verse": 10, "text": "Któż znajdzie kobietę cnotliwą? Jej wartość przewyższa perły."}, {"verse": 11, "text": "Serce męża jej ufa i zysku mu nie zabraknie."}, {"verse": 12, "text": "Dobro mu będzie wyświadczać, a nie zło, po wszystkie dni swego życia."}, {"verse": 13, "text": "Szuka wełny i lnu i chętnie pracuje swymi rękami."}, {"verse": 14, "text": "Podobna jest do okrętów handlowych; przywozi żywność z daleka."}, {"verse": 15, "text": "Wstaje, gdy jeszcze jest noc, i daje pokarm swoim domownikom i odpowiednią porcję swym służącym."}, {"verse": 16, "text": "Myśli o polu i kupuje je; z zarobku swych rąk sadzi winnice."}, {"verse": 17, "text": "Przepasuje swe biodra siłą i umacnia swoje ramiona."}, {"verse": 18, "text": "Dostrzega, że jej dorobek jest dobry, a jej pochodnia w nocy nie gaśnie."}, {"verse": 19, "text": "Wyciąga ręce po kądziel, a dłonią chwyta wrzeciono."}, {"verse": 20, "text": "Otwiera dłoń przed ubogim i wyciąga swe ręce do nędzarza."}, {"verse": 21, "text": "Nie boi się śniegu dla swych domowników, bo wszyscy jej domownicy są ubrani w szkarłat."}, {"verse": 22, "text": "Robi sobie kobierce; jej ubiór jest z jedwabiu i purpury."}, {"verse": 23, "text": "Jej mąż jest znany w bramach, gdy siedzi wśród starszyzny ziemi."}, {"verse": 24, "text": "Wyrabia płótno i sprzedaje je, dostarcza pasy kupcowi."}, {"verse": 25, "text": "Siła i godność są jej strojem; będzie się cieszyła jeszcze w przyszłości."}, {"verse": 26, "text": "Otwiera swe usta mądrze i na jej języku jest prawo miłosierdzia."}, {"verse": 27, "text": "Dogląda spraw swego domu i nie je chleba próżniactwa."}, {"verse": 28, "text": "Jej dzieci powstają i błogosławią jej, mąż także ją chwali:"}, {"verse": 29, "text": "Wiele kobiet poczynało sobie cnotliwie, ale ty przewyższasz je wszystkie."}, {"verse": 30, "text": "Wdzięk jest zwodniczy i piękność próżna, lecz kobieta, która się boi Pana, jest godna pochwały."}, {"verse": 31, "text": "Dajcie jej z owocu jej rąk i niech jej czyny chwalą ją w bramach."}]}, "4": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 4", "verses": [{"verse": 1, "text": "Słuchajcie, synowie, pouczenia ojca i zważajcie na to, abyście poznali roztropność;"}, {"verse": 2, "text": "Bo daję wam dobrą naukę, nie porzucajcie mego prawa."}, {"verse": 3, "text": "Byłem bowiem synem mego ojca i miłym jedynakiem w oczach mojej matki."}, {"verse": 4, "text": "On mnie uczył, mówiąc mi: Niech twoje serce zachowa moje słowa; strzeż moich przykazań, a będziesz żył."}, {"verse": 5, "text": "Zdobywaj mądrość, zdobywaj roztropność; nie zapominaj i nie odstępuj od słów moich ust."}, {"verse": 6, "text": "Nie opuszczaj jej, a będzie cię strzegła; ukochaj ją, a zachowa cię."}, {"verse": 7, "text": "Podstawą wszystkiego jest mądrość; zdobywaj mądrość i za cały swój majątek zdobywaj roztropność."}, {"verse": 8, "text": "Wywyższaj ją, a ona wywyższy ciebie, rozsławi cię, gdy ją przyjmiesz."}, {"verse": 9, "text": "Wdzięczną ozdobę włoży ci na głowę, obdarzy cię koroną chwały."}, {"verse": 10, "text": "Słuchaj, synu mój, i przyjmij moje słowa, a pomnożą się lata twojego życia."}, {"verse": 11, "text": "Nauczyłem cię drogi mądrości, po ścieżkach prawości cię wiodłem;"}, {"verse": 12, "text": "Gdy nimi pójdziesz, twoje kroki nie będą skrępowane; a jeśli pobiegniesz, nie potkniesz się."}, {"verse": 13, "text": "Trzymaj się karności, nie opuszczaj jej, strzeż jej, bo ona jest twoim życiem."}, {"verse": 14, "text": "Nie chodź ścieżką niegodziwych i nie wchodź na drogę złych ludzi."}, {"verse": 15, "text": "Unikaj jej, nie chodź po niej; odwróć się od niej i omiń ją;"}, {"verse": 16, "text": "Bo oni nie zasną, dopóki nie zrobią czegoś złego; sen ich odleci, aż przywiodą kogoś do upadku;"}, {"verse": 17, "text": "Jedzą bowiem chleb nieprawości i piją wino przemocy."}, {"verse": 18, "text": "Ale ścieżka sprawiedliwych jest jak jasne światło, które świeci coraz jaśniej aż do dnia doskonałego."}, {"verse": 19, "text": "Droga niegodziwych jest jak ciemność; nie wiedzą, o co mogą się potknąć."}, {"verse": 20, "text": "Synu mój, zważaj na moje słowa; ku moim naukom nakłoń swe ucho."}, {"verse": 21, "text": "Niech nie schodzą ci z oczu, zachowaj je w głębi twego serca."}, {"verse": 22, "text": "Są bowiem życiem dla tych, którzy je znajdują, i lekarstwem dla całego ich ciała."}, {"verse": 23, "text": "Strzeż twego serca z całą pilnością, bo z niego tryska życie."}, {"verse": 24, "text": "Odsuń od siebie przewrotność ust, oddal od siebie złośliwe wargi."}, {"verse": 25, "text": "Niech twoje oczy patrzą na wprost, a twoje powieki niech będą zwrócone przed siebie."}, {"verse": 26, "text": "Uważaj na ścieżkę twoich nóg, aby wszystkie twoje drogi były pewne."}, {"verse": 27, "text": "Nie zbaczaj ani na prawo, ani na lewo; odwróć twoją nogę od zła."}]}, "5": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 5", "verses": [{"verse": 1, "text": "Synu mój, zważaj na moją mądrość i nakłoń twego ucha ku mojemu rozumowi;"}, {"verse": 2, "text": "Abyś zachował rozwagę i aby twoje wargi strzegły wiedzy."}, {"verse": 3, "text": "Bo wargi obcej kobiety ociekają miodem, a jej usta gładsze są niż oliwa;"}, {"verse": 4, "text": "Lecz jej koniec jest gorzki jak piołun, ostry jak miecz obosieczny."}, {"verse": 5, "text": "Jej nogi zstępują do śmierci, jej kroki prowadzą do piekła."}, {"verse": 6, "text": "Abyś nie rozważał ścieżki życia, jej drogi są tak niestałe, że nie poznasz ich."}, {"verse": 7, "text": "Teraz więc, synowie, słuchajcie mnie i nie odstępujcie od słów moich ust."}, {"verse": 8, "text": "Oddal od niej swą drogę i nie zbliżaj się do drzwi jej domu;"}, {"verse": 9, "text": "Abyś nie oddał obcym twojej sławy, a twoich lat okrutnikowi;"}, {"verse": 10, "text": "Aby obcy nie nasycili się twoim dobytkiem, a twój dorobek nie został w cudzym domu;"}, {"verse": 11, "text": "I abyś nie jęczał u kresu swych dni, gdy twoja skóra i ciało będą zniszczone;"}, {"verse": 12, "text": "I nie musiał powiedzieć: O, jakże nienawidziłem karności i moje serce gardziło upomnieniem!"}, {"verse": 13, "text": "Nie słuchałem głosu moich wychowawców i nie nakłaniałem ucha ku tym, którzy mnie nauczali!"}, {"verse": 14, "text": "O mało co nie wpadłem we wszelkie nieszczęście wśród zebrania i zgromadzenia."}, {"verse": 15, "text": "Pij wodę z własnego zdroju i wody płynące z twojego źródła!"}, {"verse": 16, "text": "Niech rozproszą się twoje źródła, a po ulicach strumienie wód."}, {"verse": 17, "text": "Niech należą tylko do ciebie, a nie do obcych wraz z tobą."}, {"verse": 18, "text": "Niech twój zdrój będzie błogosławiony i ciesz się żoną twojej młodości."}, {"verse": 19, "text": "Niech będzie jak wdzięczna łania i rozkoszna sarna; niech jej piersi zawsze cię nasycają, nieustannie zachwycaj się jej miłością."}, {"verse": 20, "text": "Dlaczego, synu mój, masz zachwycać się obcą kobietą i obejmować piersi cudzej?"}, {"verse": 21, "text": "Gdyż drogi człowieka są przed oczami Pana i waży on wszystkie jego ścieżki."}, {"verse": 22, "text": "Niegodziwego schwytają jego własne nieprawości i uwikła się w powrozy swego grzechu."}, {"verse": 23, "text": "Umrze z braku karności i będzie błądził z powodu swojej wielkiej głupoty."}]}, "6": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 6", "verses": [{"verse": 1, "text": "Synu mój, jeśli poręczyłeś za swego bliźniego i dałeś porękę za obcego;"}, {"verse": 2, "text": "Związałeś się słowami ust twoich, schwytany jesteś mową twoich ust."}, {"verse": 3, "text": "Uczyń więc tak, synu mój, uwolnij się, gdy wpadłeś w ręce swego bliźniego; idź, upokórz się i nalegaj na twego bliźniego."}, {"verse": 4, "text": "Nie daj snu swoim oczom i nie pozwól powiekom drzemać."}, {"verse": 5, "text": "Uwolnij się jak sarna z rąk myśliwego i jak ptak z ręki ptasznika."}, {"verse": 6, "text": "Idź do mrówki, leniwcze, przypatrz się jej drogom i bądź mądry;"}, {"verse": 7, "text": "Chociaż nie ma ona wodza ani przełożonego, ani pana;"}, {"verse": 8, "text": "To w lecie przygotowuje swój pokarm i gromadzi w żniwa swą żywność."}, {"verse": 9, "text": "Jak długo będziesz leżał, leniwcze? Kiedy wstaniesz ze swego snu?"}, {"verse": 10, "text": "Jeszcze trochę snu, trochę drzemania, trochę założenia rąk, aby zasnąć;"}, {"verse": 11, "text": "A twoje ubóstwo przyjdzie jak podróżny i twój niedostatek jak mąż uzbrojony."}, {"verse": 12, "text": "Człowiek nikczemny i niegodziwy chodzi z przewrotnością na ustach;"}, {"verse": 13, "text": "Mruga swymi oczyma, mówi swymi nogami, wskazuje swymi palcami;"}, {"verse": 14, "text": "Przewrotność jest w jego sercu, stale knuje zło i sieje niezgodę."}, {"verse": 15, "text": "Dlatego nagle spadnie na niego nieszczęście; nagle zostanie złamany i pozbawiony ratunku."}, {"verse": 16, "text": "Jest sześć rzeczy, których nienawidzi Pan, siedem budzi w nim odrazę:"}, {"verse": 17, "text": "Wyniosłe oczy, kłamliwy język i ręce, które przelewają krew niewinną;"}, {"verse": 18, "text": "Serce, które knuje złe myśli; nogi, które spiesznie biegną do zła;"}, {"verse": 19, "text": "Fałszywy świadek, który mówi kłamstwa, i ten, który sieje niezgodę między braćmi."}, {"verse": 20, "text": "Synu mój, strzeż przykazania twego ojca i nie odrzucaj prawa twojej matki."}, {"verse": 21, "text": "Przywiąż je na zawsze do serca twego i zawieś je sobie na szyi."}, {"verse": 22, "text": "Gdy będziesz chodził, poprowadzi cię; gdy zaśniesz, strzec cię będzie, a gdy się obudzisz, będzie mówić do ciebie;"}, {"verse": 23, "text": "Bo przykazanie jest pochodnią, prawo światłością, a upomnienia do karności są drogą życia;"}, {"verse": 24, "text": "Aby cię strzegły przed złą kobietą i przed gładkim językiem obcej kobiety."}, {"verse": 25, "text": "Nie pożądaj w twoim sercu jej piękności i niech cię nie łowi swymi powiekami."}, {"verse": 26, "text": "Bo dla kobiety nierządnej zubożeje człowiek o kawałek chleba, a żona cudzołożna czyha na cenne życie."}, {"verse": 27, "text": "Czy może ktoś wziąć ogień w zanadrze, a jego szaty się nie spalą?"}, {"verse": 28, "text": "Czy może ktoś chodzić po rozżarzonych węglach, a jego nogi się nie poparzą?"}, {"verse": 29, "text": "Tak ten, kto wchodzi do żony swego bliźniego; ktokolwiek ją dotknie, nie będzie bez winy."}, {"verse": 30, "text": "Nie pogardza się złodziejem, jeśli kradnie, by nasycić swoją duszę, będąc głodnym;"}, {"verse": 31, "text": "Ale jeśli go złapią, zwróci siedmiokrotnie albo odda cały dobytek swego domu."}, {"verse": 32, "text": "Lecz kto cudzołoży z kobietą, jest pozbawiony rozsądku; kto tak robi, gubi swoją duszę."}, {"verse": 33, "text": "Znajdzie chłostę i wstyd, a jego hańba nie będzie zmazana."}, {"verse": 34, "text": "Bo zazdrość rozpala gniew mężczyzny i nie będzie pobłażał w dniu zemsty."}, {"verse": 35, "text": "Nie będzie miał względu na żaden okup i nie przyjmie darów, choćbyś najwięcej mu dawał."}]}, "7": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 7", "verses": [{"verse": 1, "text": "Synu mój, strzeż moich słów i przechowuj u siebie moje przykazania."}, {"verse": 2, "text": "Strzeż moich przykazań, a będziesz żył; strzeż mojego prawa jak źrenicy swych oczu."}, {"verse": 3, "text": "Przywiąż je do swoich palców, wypisz je na tablicy twego serca."}, {"verse": 4, "text": "Mów do mądrości: Jesteś moją siostrą, a roztropność nazywaj przyjaciółką;"}, {"verse": 5, "text": "Aby cię strzegły przed cudzą żoną i przed obcą, która mówi gładkie słowa."}, {"verse": 6, "text": "Bo z okna swego domu wyglądałem przez kratę;"}, {"verse": 7, "text": "I zobaczyłem wśród prostych, zauważyłem wśród chłopców nierozumnego młodzieńca;"}, {"verse": 8, "text": "Który przechodził ulicą blisko jej narożnika, idąc drogą do jej domu."}, {"verse": 9, "text": "O zmierzchu, pod wieczór, w ciemności nocnej i w mroku."}, {"verse": 10, "text": "A oto spotkała go kobieta w stroju nierządnicy, chytrego serca;"}, {"verse": 11, "text": "Wrzaskliwa i nieopanowana, której nogi nie mogą pozostać w domu:"}, {"verse": 12, "text": "Raz na dworze, raz na ulicach i czyha na każdym rogu."}, {"verse": 13, "text": "Chwyciła go i pocałowała, z bezczelną miną powiedziała do niego:"}, {"verse": 14, "text": "U mnie są ofiary pojednawcze; spełniłam dzisiaj swoje śluby."}, {"verse": 15, "text": "Dlatego wyszłam ci naprzeciw, szukałam pilnie twojej twarzy i znalazłam cię."}, {"verse": 16, "text": "Obiłam kobiercami swoje łoże, przystrojone rzeźbieniem i prześcieradłami z Egiptu."}, {"verse": 17, "text": "Skropiłam swoje posłanie mirrą, aloesem i cynamonem."}, {"verse": 18, "text": "Chodź, upójmy się miłością aż do rana, nacieszmy się miłością."}, {"verse": 19, "text": "Bo mojego męża nie ma w domu; pojechał w daleką drogę."}, {"verse": 20, "text": "Wziął ze sobą worek pieniędzy; umówionego dnia wróci do domu."}, {"verse": 21, "text": "Nakłoniła go mnóstwem swoich słów i zniewoliła go pochlebstwem swoich warg."}, {"verse": 22, "text": "Wnet poszedł za nią jak wół prowadzony na rzeź i jak głupi na karę pęt."}, {"verse": 23, "text": "Aż strzała przebije mu wątrobę; spieszy jak ptak w sidła, nie wiedząc, że chodzi o jego życie."}, {"verse": 24, "text": "Więc teraz słuchajcie mnie, synowie, i zważajcie na słowa moich ust."}, {"verse": 25, "text": "Niech twoje serce nie zbacza na jej drogi i nie tułaj się po jej ścieżkach."}, {"verse": 26, "text": "Bo wielu zranionych strąciła i wielu mocarzy pozabijała."}, {"verse": 27, "text": "Jej dom jest drogą do piekła, która wiedzie do komnat śmierci."}]}, "8": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 8", "verses": [{"verse": 1, "text": "Czy mądrość nie woła i rozum nie wydaje swego głosu?"}, {"verse": 2, "text": "Stoi na szczycie wysokich miejsc, przy drodze, na rozstajach dróg."}, {"verse": 3, "text": "Przy bramach, przy wjeździe do miasta, przy wejściu, u drzwi woła:"}, {"verse": 4, "text": "Do was wołam, o mężowie, mój głos kieruję do synów ludzkich."}, {"verse": 5, "text": "Prości, uczcie się rozwagi, a wy, głupi, bądźcie rozumnego serca."}, {"verse": 6, "text": "Słuchajcie, bo będę mówił o rzeczach wzniosłych, a wargi moje otworzą się, aby głosić prawość."}, {"verse": 7, "text": "Moje usta bowiem mówią prawdę, a niegodziwością brzydzą się moje wargi."}, {"verse": 8, "text": "Sprawiedliwe są wszystkie słowa moich ust; nie ma w nich nic fałszywego ani przewrotnego."}, {"verse": 9, "text": "Wszystkie są jasne dla rozumnego i prawe dla tych, którzy znajdują wiedzę."}, {"verse": 10, "text": "Przyjmijcie moje pouczenie zamiast srebra i wiedzę raczej niż wyborne złoto."}, {"verse": 11, "text": "Lepsza bowiem jest mądrość niż perły i żadna rzecz, której pragniesz, nie dorówna jej."}, {"verse": 12, "text": "Ja, mądrość, mieszkam z rozwagą i odkrywam wiedzę roztropności."}, {"verse": 13, "text": "Bojaźń Pana to nienawidzić zła. Ja nienawidzę pychy, wyniosłości, złej drogi i ust przewrotnych."}, {"verse": 14, "text": "Moja jest rada i prawdziwa mądrość, ja jestem roztropnością i moja jest moc."}, {"verse": 15, "text": "Dzięki mnie królowie rządzą i władcy stanowią sprawiedliwość."}, {"verse": 16, "text": "Dzięki mnie panują władcy i dostojnicy, wszyscy sędziowie ziemi."}, {"verse": 17, "text": "Miłuję tych, którzy mnie miłują, a ci, którzy szukają mnie pilnie, znajdą mnie."}, {"verse": 18, "text": "Przy mnie jest bogactwo i chwała, trwałe bogactwo i sprawiedliwość."}, {"verse": 19, "text": "Mój owoc jest lepszy niż złoto, nawet najczystsze złoto, a moje plony lepsze niż wyborne srebro."}, {"verse": 20, "text": "Prowadzę ścieżką sprawiedliwości, pośród ścieżek sądu;"}, {"verse": 21, "text": "Aby tym, którzy mnie miłują, dać w dziedzictwo majątek wieczny i napełnić ich skarbce."}, {"verse": 22, "text": "Pan posiadł mnie na początku swej drogi, przed swymi dziełami, przed wszystkimi czasy."}, {"verse": 23, "text": "Przed wiekami zostałam ustanowiona, od początku; zanim powstała ziemia;"}, {"verse": 24, "text": "Gdy jeszcze nie było głębin, zostałam zrodzona, kiedy jeszcze nie było źródeł obfitujących w wody."}, {"verse": 25, "text": "Zanim góry zostały założone, nim były pagórki, zostałam zrodzona."}, {"verse": 26, "text": "Gdy jeszcze nie stworzył ziemi ani pól, ani początku prochu okręgu ziemskiego;"}, {"verse": 27, "text": "Kiedy przygotowywał niebiosa, byłam tam; gdy odmierzał okrąg nad powierzchnią głębi;"}, {"verse": 28, "text": "Gdy w górze utwierdzał obłoki i umacniał źródła głębin;"}, {"verse": 29, "text": "Gdy wyznaczał morzu jego granice, by wody nie przekraczały jego rozkazu, kiedy ustalał fundamenty ziemi;"}, {"verse": 30, "text": "Byłam wtedy przy nim jak wychowanka i byłam jego radością każdego dnia, ciesząc się zawsze przed nim;"}, {"verse": 31, "text": "Radując się na okręgu jego ziemi, rozkoszując się synami ludzkimi."}, {"verse": 32, "text": "Teraz więc, synowie, słuchajcie mnie, bo błogosławieni są ci, którzy strzegą moich dróg."}, {"verse": 33, "text": "Słuchajcie pouczeń, nabądźcie mądrości i nie odrzucajcie jej."}, {"verse": 34, "text": "Błogosławiony człowiek, który mnie słucha, czuwając u moich wrót każdego dnia i strzegąc odrzwi moich bram."}, {"verse": 35, "text": "Bo kto mnie znajduje, znajduje życie i otrzyma łaskę od Pana."}, {"verse": 36, "text": "Ale kto grzeszy przeciwko mnie, wyrządza krzywdę swojej duszy; wszyscy, którzy mnie nienawidzą, miłują śmierć."}]}, "9": {"cite": "Updated Gdańsk Bible [Polish] -- Proverbs 9", "verses": [{"verse": 1, "text": "Mądrość zbudowała sobie dom i wyciosała siedem słupów;"}, {"verse": 2, "text": "Zabiła swoje bydło, zmieszała wino i zastawiła stół;"}, {"verse": 3, "text": "Rozesłała swoje służące, woła na szczytach najwyższych miejsc miasta:"}, {"verse": 4, "text": "Ktokolwiek jest prostym, niech wstąpi; a do nierozumnego mówi:"}, {"verse": 5, "text": "Chodźcie, jedzcie mój chleb i pijcie wino, które zmieszałam."}, {"verse": 6, "text": "Porzućcie głupotę, a będziecie żyli, i chodźcie drogą roztropności."}, {"verse": 7, "text": "Kto upomina szydercę, ściąga na siebie hańbę, a kto strofuje niegodziwego, ten się plami."}, {"verse": 8, "text": "Nie strofuj szydercy, aby cię nie znienawidził; strofuj mądrego, a będzie cię miłował."}, {"verse": 9, "text": "Upomnij mądrego, a będzie mądrzejszy; poucz sprawiedliwego, a pomnoży swą wiedzę."}, {"verse": 10, "text": "Początkiem mądrości jest bojaźń Pana, a wiedza o tym, co święte, to rozum."}, {"verse": 11, "text": "Bo dzięki mnie rozmnożą się twoje dni i przedłużą się lata twojego życia."}, {"verse": 12, "text": "Jeśli będziesz mądry, tobie samemu będzie służyła twoja mądrość; a jeśli szydercą, sam poniesiesz szkodę."}, {"verse": 13, "text": "Głupia kobieta jest wrzaskliwa, prosta i nic nie rozumie;"}, {"verse": 14, "text": "Siedzi u drzwi swego domu, na krześle, na wysokich miejscach w mieście;"}, {"verse": 15, "text": "Aby wołać na przechodzących, którzy idą prosto swoimi ścieżkami:"}, {"verse": 16, "text": "Ktokolwiek jest prosty, niech wstąpi; a do nierozumnego mówi:"}, {"verse": 17, "text": "Kradzione wody są słodkie, a chleb jedzony pokątnie smaczny."}, {"verse": 18, "text": "Ale on nie wie, że tam są umarli, że jej zaproszeni są w głębinach piekła."}]}}} \ No newline at end of file