{"id":"news-56658889","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56658889","title":"በግብጽ በኮሮናቫይረስ የሞተችን ሴት ከተቀበረችበት ቆፍረው አስከሬኗን አቃጠሉ","summary":"የግብጽ ባለስልጣናት በኮሮናቫይረስ የሞተችን ሴት ከተቀበረችበት ቆፍረው አስከሬኗን ያቃጠሉ ግለሰቦች ላይ ምርመራ እንደከፈቱ አስታውቀዋል።","text":"የአገሪቱ ሚዲያዎች እንደዘገቡት ከመቃብር ተቆፍሮ አስከሬኗ የተቃጠለው ግለሰብ የሆስፒታል ነርስ መሆኗን ነው። ነርሷ በኮሮናቫይረስ የሞተችው በደቡብ ካይሮ በምትገኘው ሄልዋን ግዛት ነው። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በግብፅ ውስጥ ከፍተኛ የሆነ መገለልና አድልዎን እያደረሰ ነው ተብሏል። በቫይረሱ የተያዙ ህሙማን መገለልን ጨምሮ ሌሎች ነገሮችን እንደሚያስተናግዱም እየተዘገበ ነው። በአንዳንድ አጋጣሚዎችም በኮሮናቫይረስ ህመም የሞቱ ግለሰቦች በማህበረሰቡ የመቃብር ቦታ እንዳይቀበሩ የሚከለክሉ እንዳሉም ሪፖርት ተደርጓል። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ከተከሰተባት ዕለት ጀምሮ ግብጽ 206 ሺህ 510 የኮሮናቫይረስ ህሙማንን የመዘገበች ሲሆን 12 ሺህ 253 ዜጎቿንም በቫይረሱ ማጣቷን መረጃዎች ያሳያሉ።","len":1049}
{"id":"news-42509526","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42509526","title":"ኬንያ ሺሻ ሙሉ በመሉ ጥቅም ላይ እንዳይውል አገደች","summary":"ኬንያ ከታኅሳስ 19\/2010 ዓ.ም ጀምሮ ሺሻ ማስመጣት፣ መሸጥም ሆነ መጠቀም የሚከለክል ሕግ አወጣች።","text":"የኬንያ ጤና ሚንስትር ክሌዎፓ ማይሉ በትላንታው ዕለት እንዳስታወቁት ሺሻ ሲጠቀሙም ሆነ አስመጥተው ሲሸጡ የተያዙ ግለሰቦች 50 ሺህ የኬንያ ሽልንግና (500 ዶላር) ከ6 ወር በማያንስ እሥራት ይቀጣሉ። ኬንያ ሺሻን በማገድ ከታንዛኒያና ከሩዋንዳ ቀጥላ ሦስተኛዋ ሃገር ሆናለች። \"ሸሻን ማገድ ያስፈለገን ከሚያደርሰው የጤና እክል እና ማሕበራዊ ቀውስ አንፃር ነው\" ሲል የኬንያ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር መግለጫ ያትታል። ሺሻ በኬንያ በርካታ ተጠቃሚዎች ያሉት ሲሆን ከውሳኔው በኋላ ኬንያውያን ወደ ትዊተር በማምራት በእገዳው ዙሪያ ሲወያዩ ነበር። የዓለም የጤና ድርጅት በቅርቡ ሺሻ ማጨስ ጤናን እንደሚጎዳ የሚጠቁም ጥናት ማውጣቱ ይታወሳል። ፓኪስታን፣ ዮርዳኖስ፣ ሲንጋፖርና ሳዑዲ አረቢያ ሌሎች ሺሻን ያገዱ ሃገራት ናቸው።","len":1057}
{"id":"45327510","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45327510","title":"የጦስ አውራ ዶሮ ወጣቶችን አሳሰረ","summary":"ሶስት ጊኒያዊያን ወጣቶች ለሀገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ያቀረቡት የአውራ ዶሮ ገፀ በረከት ጦስ አምጥቶባቸዋል።","text":"ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ካሶሪ ፎፋና በሀገሪቱ ምስራቃዊ ከተማ ካንካን በተገኙበት ወቅት ነበር ወጣቶቹ የጥቁር አውራዶሮ ስጦታ ያቀረቡት። የዐይን ምስክሮች እንደተናገሩት ስጦታውን ተከትሎ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጠባቂዎች በፖሊስ ርዳታ ወጣቶቹን በቁጥጥር ስር አውለዎቸዋል። • «ወይዘሮ ጎሜዝ፤ እርስዎ አያገባዎትም! አርፈው ይቀመጡ በልልኝ» • 'ስቃይ የደረሰበት' ኡጋንዳዊ ፖለቲከኛ ተፈታ • ከጠቅላይ ሚኒስትሩ መግለጫ አበይት ነጥቦች በአካባቢው ባህል ጥቁር አውራ ዶሮ የመጥፎ ነገር(ሚልኪ) ምልክት ተደርጎ ይታያል። ወጣቶቹ በቁጥጥር ስር የዋሉት ስጦታውን በክፉ ልብ ተነሳስተው እንዳቀረቡ በመታመኑ ሳይሆን እንዳልቀረ ተጠርጥሯል። ሶስቱ ወጣቶች መሰንበቻውን በፖሊስ ጣቢያ ካሳለፉ በኋላ በዛሬው ዕለት ከእስር ተፈተዋል።","len":1116}
{"id":"46518067","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/46518067","title":"ኬንያዊው እግር ኳስ ተጫዋች በመብረቅ ተመትቶ ሞተ","summary":"ኬንያዊው እግርኳስ ተጫዋች አለን ምቦቴ በመብረቅ ተመትቶ መሞቱ ለብዙዎች አስደንጋጭ ዜና ሆኗል።","text":"የኬንያ ሚዲያ እንደዘገበው እግር ኳስ ተጫዋቹ በመብረቅ ተመትቶ የሞተው አብረውት የሚጫወቱት የቡድኑ አባላት ጎል አስቆጥረው እየጨፈሩ በነበረበት ወቅት ነው። የ20 ዓመቱ አለን ምቦቴ እሁድ ዕለት በምዕራባዊ ኬንያ በምትገኘው ቡሲያ ግዛት ሜዳ ውስጥ ነው የሞተው። ሬድ ሻርክ ተብለው የሚታወቁት ስድስት የቡድኑ አባላት ወደ አካባቢው ወደሚገኝ ሆስፒታል የተወሰዱ ሲሆን ሶስቱ ተሽሏቸው እንደወጡ የአካባቢው ፖሊስ ኃላፊ ሜሪ ኪያሪ ለደይሊ ኔሽን ጋዜጣ ተናግረዋል። •ሴቶች ለምን የእጮኝነት ቀለበት ያደርጋሉ? •የኦሮሚያ ተቃውሞዎች ምን ይጠቁማሉ? •በሱዳን ሄሊኮፕተር ተከስክሶ አራት ባለሥልጣናትን ገደለ በተጨማሪም ሶስቱ ህክምና እየተደረገላቸው እንደሆነ ገልፀዋል። ቀጣይ ጨዋታዎችም በተያዘላቸው ጊዜ እንደሚካሄዱም ዴይሊ ኔሽን በዘገባው አስነብቧል።","len":1128}
{"id":"50245429","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50245429","title":"በዩኔስኮ የተመዘገበው የጃፓኑ ሹሪ ቤተመንግሥት ተቃጠለ","summary":"በደቡባዊ ጃፓን ኦኪናዋ ደሴት የሚገኘውና 500 ዓመት ያስቆጠረው የሹሪ ቤተመንግስት ዋና ክፍል ትናንት ተቃጠለ።","text":"ከ500 ዓመታት በፊት በሪኩዩ ሥርወ መንግስት የተገነባው የሹሪ ቤተመንግሥት እንደ አውሮፓውያኑ በ1933 የጃፓን ቅርስ ተብሎ ተመዝግቦ ነበር። ይህ ቤተመንግሥት በሁለተኛው የአለም ጦርነት ሙሉ በሙሉ ወድሞ የነበረ ሲሆን የአሁኑ ይዞታው እንደ አዲስ የተሰራ ነበር። •\"ለውጡ ሐዲዱን ስቷል ብዬ ነው የማምነው\" አርቲስት ታማኝ በየነ •የሠርጋቸው ቀን ምሽት ለትዳራቸው መፍረስ ምክንያት የሆነባቸው ሴቶች እስካሁን በግልፅ የተቀመጠ የውድመት መጠን የሌለ ሲሆን ስለ ቃጠሎው መንስኤም የታወቀ ነገር የለም። የማህበራዊ ሚዲያ መረጃዎች እንደሚያሳዩት የቤተመንግሥቱ ዋና እንዲሁም ሰሜናዊና ደቡባዊ ክፍሎች በእሳቱ ወድመዋል። ቤተመንግሥቱ እንደ አውሮፓውያኑ እስከ 1970 ድረስ ላለበት ከተማ ኦኪናዋ ዋና ዩኒቨርሲቲ ሆኖ ያገለገለ ሲሆን ዋና የቱሪስት መስህብ የሆነ ቦታም ነው።","len":1131}
{"id":"47167760","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/47167760","title":"በኡጋንዳ ፖሊስ ታስረው የነበሩ የቢቢሲ ጋዜጠኞች ተለቀቁ","summary":"በኡጋንዳ መዲና ካምፓላ በፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋሉት የቢቢሲ ጋዜጠኞች መለቀቃቸው ተሰማ።","text":"የአካባቢው ባለስልጣናት የጋዜጠኞቹ ቡድን በስፍራው የተገኙበትን ዓላማ በመረዳታቸው ሊለቀቁ እንደቻሉ የቢቢሲዋ ካትሪን ብያሩሃንጋ በትዊተር ገጿ አስታውቃለች። ጋዜጠኞቹ በፖሊስ የተያዙት ረቡዕ ምሽት ሲሆን ወደ ኡጋንዳ ያቀኑት በመንግስት የሚደረግ ህገወጥ የመድሃኒት ሽያጭን የሚመለከት ዘገባ ለመስራት ነበር። የኡጋንዳ መንግስት ቃል አቀባይ ጋዜጠኞቹ ባስቸኳይ እንዲለቀቁ ማለታቸውን ሮይተርስ ዘግቦ ነበር። ምንም እንኳን ፖሊስ ጋዜጠኞቹን ያሰረበትን ምክንያት ባያውቁም ያለ ምንም አይነት ቅድመ ሁኔታ ጋዜጠኞቹ እንዲለቀቁ ሲሉ መናገራቸው ይታወሳል። •\"ኮሜዲ፣የጤፍ ዝናብ ነው\" ቤቲ ዋኖስ •የተነጠቀ ልጅነት •\"ከዐብይ በኋላ የሚመጣውን ሰውዬ እንዴት እናውርደው?\" ነብይ መኮንን ቢቢሲ በበኩሉ ጋዜጠኞቹ እንዲለቀቁ ከሚመለከታቸው ባለስልጣናት ጋር ሲነጋገር ነበር።","len":1162}
{"id":"news-51641657","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51641657","title":"ሴቶች ስታዲየም እንዲገቡ በቅርቡ የፈቀደችው ሳዑዲ የሴቶች ሊግን ልታስጀምር ነው","summary":"ሴቶች ስታዲየም ገብትው ኳስ እንዳይመለከቱ ትከለክል የነበረችው ሳዑዲ አራቢያ የሴቶች የእግር ኳስ ሊግን ልታስጀምር ነው።","text":"በሊጉ የሚሳተፉ ቡድኖች በመዲናዋ ሪያድ እና በሌሎች ሁለት ከተሞች ውድድሮችን ያካሂዳሉ። አልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን ሰልማን በሳዑዲ እያካሄዱ ካለው የለውጥ እርምጃ መካከል ይህ ውሳኔ ተጠቃሽ ነው። የሰብዓ መብት ተሟጋቾች ግን አሁንም በሳዑዲ የሴቶች መብት ላይ ገደብ ተጥሏል ይላሉ። ባለስልጣናት የሴቶች የእግር ኳስ ሊግን ማቋቋም ያስፈለገው ሴቶች በስፖርት ያላቸው ተሳትፎ ለማሳዳግ ነው ብለዋል። ሴቶች ስታዲየም ገብትው እግር ኳስ እንዲመለከቱ የተፈቀደላቸው የዛሬ ሁለት ዓመት በፊት ነበር። በተመሳሳይ ዓመት ሳዑዲ ሴቶች መኪና ማሽከርከር አይችሉም የሚለውን ክልከላዋን አስቁማለች። ባሳለፍነው ዓመት ደግሞ ሴቶች ያለ ወንድ ጥበቃ ከአገር ውጪ ጉዞ ማድረግ እንዲችሉ እንደተፈቀደላቸው ይታወሳል። ይህ ይሁን እንጂ አሁንም ቢሆን በርካታ የሴቶች መብት ተከራካሪዎች በሳዑዲ እስር ቤቶች ውስጥ እየማቀቁ ይገኛሉ።","len":1212}
{"id":"45568396","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45568396","title":"በቡራዩ ጥቃት ፈጻሚዎቹ የባንክ ሂሳብ ውስጥ 8 ሚሊዮን ብር ተገኘ፡ ዶ\/ር ነገሪ","summary":"በቡሩዩ እና አካባቢዋ ጥቃት ፈጽመዋል ተብለው ተጠርጥረው በቁጥጥር ሥር በዋሉ ግለሰቦች የባንክ ሂሳብ ውስጥ 8 ሚሊዮን ብር መገኘቱን መንግሥት ገለጸ።","text":"የኦሮሚያ ክልል ኮሚኒኬሽን ቢሮ ሀላፊ ነገሪ ሌንጮ (ዶ\/ር) ለመገናኛ ብዙሃን በሰጡት መግለጫ፤ የፖለቲካ ዓላማ ለማሳካት ገንዘብ በመመደብ የሕብረተሰቡን ሰላም ለማወክ ከአዲስ አበባ ጀምሮ የተንቀሳቀሰ ቡድን አለ ብለዋል። «የቡድኑ አባላት 99 ግለሰቦች ናቸው» ያሉት ደ\/ር ነገሪ፤ የቡድኑ አባላት የሆኑ ግለሰቦች የጦር መሳሪያ፣ ተሽከርካሪ፣ የባንክ የሂሳብ ደብተሮች እና የቡራዩ ከተማ መሬት አስተዳደር ሀሰተኛ ማህተም ይዘው በቁጥጥር ሥር ውለዋል ብለዋል። አባላቱ ሃሰተኛ የብር ኖቶችን ጨምሮ መጠኑ ከፍተኛ የሆነ ጥሬ ገንዘብ መያዙን እና በቁጥጥር ሥር በዋሉ ግለሰቦች የባንክ የሂሳብ ቁጥር ውስጥ 8 ሚሊዮን ብር መገኘቱን የኦሮሚያ ክልል ኮሚኒሸኬሽን ቢሮ ኃላፊው ዶ\/ር ነገሪ ሌንጮ ጨምረው ተናግረዋል። በቁጥጥር ሥር ከዋሉ ግለሰቦች መካከል ምረመራ የተጠናቀቀባቸው ተጠርጣሪዎች በቅርቡ ፍርድ ቤት እንደሚቀርቡ ጨምረው ተናግረዋል።","len":1240}
{"id":"news-46121037","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46121037","title":"በፈረንሳዩ ፕሬዚዳንት ላይ ጥቃት ለመሰንዘር አሲረዋል የተባሉ ስድስት ግለሰቦች በቁጥጥር ሥር ዋሉ","summary":"የፈረንሳይ ባለስልጣናት በፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ላይ ጥቃት ለመሰንዘር ሲያሴሩ ነበር ያሏቸውን ስድስት ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር ማዋላቸውን አስታወቁ።","text":"ማንነታቸው ያልተገለጸው 5 ወንዶች እና አንዲት ሴት በቁጥጥር ሥር የዋሉት በሰሜን ምስራቅ እና ደቡብ ምስራቅ ፈረንሳይ መሆኑን ባለስልጣናቱ ጨምረው ገልጸዋል። ለፍርድ ቤት ቅርብ የሆኑ ምንጮች ''ወንጀለኛ የሽብር ቡድን ማሕበር'' የሚል ምረመራ ተጀምሮባቸዋል ሲሉ ተናግረዋል። • ''ትራምፕ በሶሪያ እንዲቆዩ አሳምኛቸዋለሁ'' ማክሮን • ፈረንሳይ ስደተኞችን የተመለከተ ጥብቅ ሕግ አወጣች የተጠርጣሪዎቹ ማንነትም ሆነ ያሴሩት ሴራ ዝርዝር ለህዝብ ይፋ አልሆነም። ተጠርጣሪዎቹ ረዘም ላለ ጊዜ በፈረንሳይ መንግሥት የቅርብ ክትትል ይደረግባቸው እንደነበረ የሃገር ውስጥ ደህንነት ቢሮ አስታውቋል። ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ምስራቅ ፈረንሳይ ውስጥ የ1ኛ የዓለም ጦርነት የውጊያ ስፍራዎችን እየጎበኙ ሳለ ነው ይህ ዜና የተሰማው። በተመሳሳይ መልኩ ከአንድ ዓመት በፊት የ23 ዓመት ወጣት ፕሬዚዳንት ማክሮንን ለመግደል አሲረሃል ተብሎ በቁጥጥር ሥር ውሎ ነበር።","len":1271}
{"id":"news-41720666","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41720666","title":"የቺቦክ ማስታወሻ ደብተሮች ፡ የቦኮ ሃራም እገታ የጽሑፍ ቅጂዎች","summary":"ሞተር ሊሰርቁ መጥተው የነበሩት የቦኮ ሃራም ታጣቂዎች የፈለጉትን ሲያጡ የነበሩትን ወደ 200 ገደማ ልጃገረዶች አገተው ወደ ሳምቢሳ ይዘዋቸው ለሜሄድ ወሰኑ... ከዚያስ?","text":"አንዳንዶቹ ሴቶች በታጣቂዎቹ መኪኖች ላይ ተጭነው ብዙዎቹ ደግሞ ሽጉጥ ተደቅኖባቸው ብዙ ኪሎሜትሮችን ከተራመዱ በኃላ የጭነት መኪኖች መጥተው አፈሷቸው። ማስታወሻ ደብተሮቹን ማን ጻፋቸው? የእገታውን ማስታወሻ የመጀመሪያ ክፍል ለማግኘት ይህን ይጫኑ። ወደ ቦኮ ሃራም መደበቂያ ደን እያመሩ ሳለ አንዳንድ ተማሪዎች ከጭነት መኪኖቹ እየዘለሉ መውረድ ጀመሩ ግን አንደኛዋ ልጅ ለአንደኛው አጋች ነገረችው። ድንገት ብቻዋን ትቀራለች ብላ ፈርታ ወይም ሥልጣንን ለማክበር ወይም ደግሞ በስቃይ ብቸኛ ላለመሆን ሊሆን ይችላል። \"መኪናው ውስጥ የነበረችው አንደኛዋ ልጅ 'ሹፌር አንዳንድ ሴቶች ለማምለጥ እየዘለሉ ነው' አለችው። ሹፌሩም በሩን ከፈተና በእጅ መብራት ቢፈልጋቸውም ማንንም ማየት አልቻለም። ስለዚህ አንድ ቦታ ሳይንቀሳቀሱ መቀመጥ እንዳለባቸው ተናገሩ። ካሁን ወዲህ እሷም ሆነች ማንም ሲዘል ቢያዝ በሽጉጥ እንገልሻለን\"።አለ አሽከርካሪው። ከዚያስ...?","len":1274}
{"id":"news-41357409","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41357409","title":"የስደተኞች ቀውስ፡ በሊቢያ ዳርቻዎች ብዙዎች እንደሰጠሙ ስጋት አለ","summary":"በሊቢያ ዳርቻ ስደተኞችን የጫነ ጀልባ ነዳጅ አልቆበት በመስጠሙ ቢያንስ 50 ስደተኞች ሳይሞቱ እንዳልቀረ ተሰግቷል።","text":"ከሰጠመው ጀልባ የመጣ እንደሆነ የታመነበት የአደጋ ጊዜ ጃኬት በሊቢያ የባህር ዳርቻ ተገኝቷል በምዕራብ ሊቢያ ከምትገኘው ሳብራታ የተነሳው ጀልባ ቢያንስ 100 ሰዎችን ጭኖ እንደነበር የአካባቢው ኃላፊዎች ለቢቢሲ ተናግረዋል። ጀልባው ከመስጠሙ በፊት በገጠመው ችግር ለቀናት ያለቁጥጥር መጓዙና በመጨረሻም በዙዋራ ከተማ አቅራቢያ ባለፈው ረቡዕ መታየቱ ተዘግቧል። እስካሁን 35 ሰዎች ከአደጋው ሲተርፉ 8 አስክሬኖችም መገኘታቸውን ኃላፊዎቹ ገልጸዋል። የሊቢያ የባህር ኃይል ቃል አቀባይ እንዳስታወቁት የተረፉት ተጓዞች ሁሉም ከሰሃራ በታች ካሉ የአፍሪካ ሃገራት የመጡ ናቸው። የተባበሩት መንግስታት እንደሚለው በዚህ የአውሮፓውያን ዓመት 100,000 ስደተኞች ሚዲትራኒያን ባህርን አቋርጠው ወደ ጣሊያን ሲሻገሩ ከ2400 በላይ የሚሆኑት ደግሞ በመንገድ ላይ ሞተዋል። በሊቢያ የሚያዙ ስደተኞች ደግሞ በትሪፖሊ ብዙዎች በአስቸጋሪ ሁኔታ ወደታጨቁባቸው ማቆያዎች ይወሰዳሉ።","len":1284}
{"id":"news-44623429","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44623429","title":"የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ አስመራ","summary":"የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ አስመራ በረራ እንደሚጀምር ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ዛሬ ገለፁ።","text":"ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይህንን የተናገሩት በብሔራዊ ቤተ-መንግሥት ከኤርትራ ልዑካን ጋር በጋራ በሰጡት መግለጫ ላይ ነው። በተጨማሪም የኢትዮጵያ ዘመን መለወጫ ዝግጅት የሚደረገው አንድ ላይ አስመራና አዲስአበባ ላይ በመሆኑ፤ ለሁለቱም ሀገራት አርቲስቶችም ዝግጅቱን ለማድመቅ ተዘጋጁ ብለዋል። \"ምፅዋ ላይ መዝናናት የናፈቃችሁ ኢትዮጵያውያን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ አስመራራ በረራ ስለሚጀምር ተዘጋጁ\" ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ስለኢትዮጵያና ኤርትራ ህዝቦች እየተናገሩ በነበረበት ወቅትም በ'ሶሰት ማእዘን' ፊልም ላይ በደራሲነት መሳተፋቸውን ገልፀዋል። ለሌላኛው የፊልሙ ፀሐፊ ቴዎድሮስ ተሾመም ይህን በምስጢር እንዲይዘው ነግረውት የነበረ ቢሆንም ዛሬ ራሳቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ማድረጋቸውን ጨምረው ተናግረዋል። በእራት ግብዣው ላይ ድምፃዊ መሀሙድ አህመድ ሰላም የተሰኘውን ዜማውን በማቀንቀን የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ልዑካንን እጅ ለእጅ አያይዟል።","len":1311}
{"id":"news-48480389","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48480389","title":"ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን ስደተኞች ከሊቢያ ወደ ጣልያን ተወሰዱ","summary":"ከአንድ መቶ አምሳ በላይ የሚሆኑ ስደተኞችና ጥገኝነት ጠያቂዎች ከሊቢያ መዲና ትሪፖሊ ወደ ጣልያን መወሰዳቸውን የተባበሩት መንግሥታት ገልጿል።","text":"ከነዚህም ውስጥ ስልሳ አምስቱ ህፃናት ሲሆኑ፤ ከነሱም ውስጥ አስራ ሶስቱ ከአንድ አመት ዕድሜ በታች ናቸው ተብሏል። ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን ጨምሮ ከሱዳንና ከሶማሊያ የመጡ ስደተኞችም ተካተውበታል። •በኢትዮጵያ ስላሉ ስደተኞች አንዳንድ ነጥቦች •ስደተኞች በየዓመቱ 8 ቢሊዮን ዶላር ለቤተሰቦቻቸው ይልካሉ •በሊቢያ የባህር ዳርቻ ስደተኞች ሰጠሙ አብዛዎቹ ስደተኞች በምግብ እጦት ሰውነታቸው ከስቶ፣ ገርጥተውና በተለያዩ ህመሞችም ተጠቅተው ነበር ተብሏል። ብዙ ስደተኞች የተሻለ ህይወትን ፍለጋ ሽተው ወደ አውሮፓ ለመሄድ በሊቢያ በኩል የሚያቋርጡ ሲሆን፤ በቆይታቸውም እስርና እንግልት ይጠብቃቸዋል። ይህ ሁኔታ በሊቢያ ካለው የእርስ በርስ ግጭት ጋር ተያይዞ እንደከፋ ሪፖርቶች ያሳያሉ። \" ያሉበት ሁኔታ አስከፊ ስለሆን አገራት ስደተኞቹን በማስወጣት ሊረባረቡ ይገባል\" በማለት የተባበሩት መንግስታት የስደተኞች መርጅያ ድርጅት የሊቢያ ቢሮ ኃላፊ ጂን ፓውል ካቫሊየሪ ገልፀዋል።","len":1334}
{"id":"news-41572083","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41572083","title":"ራይላ ኦዲንጋ ከኬንያ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ እራሳቸውን አገለሉ","summary":"የኬንያ ተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ራይላ ኦዲንጋ ከሁለት ሳምንታት በኋላ ሊካሄድ ታቅዶ ከነበረው ምርጫ እራሳቸውን አግልለዋል።","text":"ራይላ ኦዲንጋ ተዓማኒነት ያለው ምርጫ ለማካሄድ ተጨማሪ ጊዜ ያስፈልጋል በማለት ነው ከምርጫው የወጡት። ባለፈው ነሐሴ ተካሂዶ በነበረው ምርጫ የኬንያ የምርጫ ኮሚሽን፤ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ምርጫውን እንዳሸነፉ ቢያውጅም ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ግን ውጤቱን መሰረዙ ይታወሳል። ኬንያ ድጋሚ ምርጫ እንድታካሂድ ፍርድ ቤት ወሰነ። ራይላ በንግግራቸው ''የኬንያ ህዝብ፣ የአካባቢውን እና የዓለም ፍላጎትን ከግምት ውስጥ በማስገባት ከምርጫው እራሴን ማግለሌ ትክክል ነው'' ብለዋል። ራይላ ኦዲንጋ ለደጋፊዎቻቸው ባደረጉት ጥሪ ''የምርጫ ማሻሻያ ከሌለ ምርጫ የለም'' የሚል መፈክር ይዘው ነገ ረቡዕ ወደ አደባባይ እንዲወጡ ቀስቅሰዋል። በሌላ በኩል ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ቮኢ በምትባል ከተማ ለደጋፊዎቻቸው ባደረጉት ንግግር ''ወደ ምርጫ ለመመለስ ምንም ችግር የለብንም። ከባለፈው ምርጫ የበለጠ ብዙ ድምፅ እንደምናገኝ እርግጠኞች ነን'' ብለዋል። የድጋሚ ምርጫው ጥቅምት 16 እንዲካሄድ ቀጠሮ ተይዞ ነበር።","len":1337}
{"id":"news-50619668","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50619668","title":"የአየርላንድ ዜግነት ያላት የአይኤስ አባል የነበረችው ሴት ወደ ሃገሯ ልትመለስ ነው","summary":"የአየርላንድ ዜግነት ያላት አይኤስ የተሰኘው ቡደን አባል የነበረች ሴት ወደ አየርላንድ ልትመለስ ነው ሲል የሃገሪቱ ቴሌቮዥን ጣቢያ ዘግቧል።","text":"ሊሳ ስሚዝ የተሰኘችው አይሪሽ እና ሴት ልጇ አሁን ካሉበት ቱርክ አርብ ዕለት አየርላንድ ይገባሉ ተብሎ ይጠበቃል። ሴትየዋ በፖሊስ ተይዛ ከሽብር ጥቃቶች ጋር በተያያዘ ቃለ-መጠይቅ ይደረግላታል ተብሎ ይጠበቃል። የሊሳ ልጅ ሁለት ዓመቷ ሲሆን የተወለደችው ሶሪያ ቢሆንም ዜግነቷ ግን አየርላንዳዊ ነው ተብሏል። ወ\/ሮ ሊሳ የቀድሞ የአየርላንድ መከላከያ ሠራዊ ት አባል ናት። ግለሰቧ በየትኛውም ዓይነት የአይኤስ ጥቃት ላይ እጇ እንደሌለና ሴት ልጆችን መሣሪያ አስታጥቃ እንዳላሰጠነች ትናገራለች። አልፎም የአሜሪካው ወንጀል ምርመራ መሥሪያ ቤት ኤፍቢአይ ከአንድም ሁለት ሶስቴ አግኝቶ ምርመራ እንዳደረገባትና አሻራዋንና የዘረ-መል ቅንጣት እንደወሰደ ታስረዳለች። ሊሳ እና የሁለት ዓመት ልጇ ሶሪያ ውስጥ በሚገኝ አንድ የስደተኞች መጠለያ ጣብያ ውስጥ ሲኖሩ ነበር። የአየርላንዷ ጠቅላይ ሚኒስትር ፅ\/ቤት ግለሰቧ ወደ አየርላንድ የምትመለስ ከሆነ ከፖሊስ ምርመራ እንደማትተርፍ ማሳወቁ አይዘነጋም።","len":1339}
{"id":"44492953","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44492953","title":"እንግሊዛዊው በሙስሊሞች ላይ ጥቃትን የሚያነሳሳ ፅሁፍ በማሰራጨት ተከሰሰ","summary":"የእንግሊዝ የፀረ ሽብር ግብረ ኃይል እንዳስታወቀው ግለሰቡ በሙስሊሞች ላይ ግድያ እንዲፈፀም የሚጠይቅ ጽሑፍ በማሰራጨት ተከስሷል።","text":"ይህ ሙስሊሞች ላይ ጥቃት እንዲፈፀም የሚጠይቀው ደብዳቤ በድረገፆች ላይ በሰፊው ተሰራጭቷል ግለሰቡ ማክሰኞ ዕለት በቁጥጥር የዋለ ሲሆን መኖሪያ ቤቱና የመስሪያ ቤቱም ተበርብሯል። ይህ ጥቃትን የሚያነሳሳ ጽሑፍ በማን እንደተዘጋጀ የማይታወቅ ሲሆን በመላው እንግሊዝ ሙስሊሞች ላይ የተቀነባበረ ጥቃት እንዲፈፀም ግን ይጠይቃል። የ35 አመቱ ዴቪድ ፓንሃም የክስ መዝገብ እንደሚያስረዳው በ14 የተለያዩ ክሶች የተከሰሰ ሲሆን ከክሶቹ ዝርዝር መካከል ቦምብ የሚመስል ነገር በማዘጋጀት እንዲሁም ሽብር የሚነዙ ፅሁፎችን በማሰራጨት የሚሉ ይገኝበታል። ግለሰቡ አርብ እለትም ፍርድ ቤት የሚቀርብ ይሆናል። \"ወሎዬው\" መንዙማ ዴቪድ ፓርንሃም የሚኖርበት አካባቢ የሚገኘው የፀረ ሽብር ግብረ ኃይል ፖሊስም እንዳስታወቀው ግለሰቡ የተከሰሰው\"እየተካሄደ ካለ ጠብ አጫሪ ተግባር ላይ ከመሳተፍ ጋር በተያያዘ ምርመራ ነው\" ግለሰቡ እጅ የተገኙት ፅሁፎች በተለያዩ የእንግሊዝ ከተሞች ለሚኖሩ ማህበረሰቦች መድረሱ ተረጋግጧል።","len":1357}
{"id":"news-49814331","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49814331","title":"ባለፈው አንድ ዓመት ከ1200 ሰዎች በላይ መገደላቸውን ጠቅላይ አቃቤ ህግ አስታወቀ","summary":"ባለፈው 2011 ዓ.ም በመላ የአገሪቱ አካባቢዎች በተከሰቱ ግጭቶች 1229 ሰዎች ህይወታቸውን እንዳጡ ጠቅላይ አቃቤ ህግ በፌስቡክ ገፁ አስታውቋል።","text":"በግጭቶቹ ተሳትፈዋል የተባሉ 1323 ተጠርጣሪዎች ላይ ክስ ተመስርቶ 645 ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር ውለው ጉዳያቸው እየታየ መሆኑንና 667 የሚሆኑ ተጠርጣሪዎች ደግሞ እንዳልተያዙ ፤ የ10 ተጠርጣሪዎች ክስም በምህረት መነሳቱን በኢፌዲሪ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የተደራጁ ድንበር ተሸጋሪ ወንጀሎች ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር የሆኑት አቶ ፍቃዱ ፀጋ ገለጹ፡፡ •በድሬዳዋ የተከሰተው ምንድነው? •የብሔር ግጭት የሚንጣት ሀገር አቶ ፍቃዱ እንደገለፁት በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ በግጭቶች 1,393 ሰዎች ላይ ቀላልና ከባድ የአካል ጉዳት ሲደርስ በ19 ሰዎች ላይም የግድያ ሙከራ ተደርጓል። •በተያዘው ዓመት ለሁለት የቴሌኮም ኦፕሬተሮች ፍቃድ ይሰጣል ተባለ በሌላ በኩል ደግሞ 2,290,490,159.(ሁለት ቢሊየን ሁለት መቶ ዘጠና ሚሊየን አራት መቶ ዘጠና ሺ አንድ መቶ ሃምሳ ዘጠኝ ብር ገደማ) የሚገመት የዜጎች ንብረት የወደመ ሲሆን፤1,200437(አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺ አራት መቶ ሰላሳ ሰባት) ዜጎች ከመኖሪያ ቤታቸውና ከአካባቢያቸው መፈናቀላቸውን ዳይሬክተሩ አመልክተዋል።","len":1363}
{"id":"news-47275532","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47275532","title":"የሳኡዲው አልጋ ወራሽ የ20 ቢሊየን ዶላር ለፓኪስታን","summary":"በጋዜጠኛ ኻሾግጂ አረመኒያዊ ግድያ ስማቸው በዓለም መድረክ ሲብጠለጠል የከረሙት የሳኡዲው አልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን ሳልማን በኢሲያ ጎብኝት ላይ ናቸው።","text":"የአልጋ ወራሹን ግዙፉ የንግድ ድጎማ ለመቀበል የመጀመርያዋ አገር ፓኪስታን ሆናለች። ፓኪስታን በንግድ ሚዛን መዛባት ናላዋ ሲዞር ቆይታለች። የአልጋ ወራሹ የ20 ቢሊዮን ዶላር የንግድ ስጦታ ሰርግና ምላሽ ሆኖላታል። ይህ የንግድ ስምምነት በነዳጅ፣ በማዕድንና በኃይል አቅርቦት ዙርያ የሚያተኩር ነው። ፓኪስታን የውጭ ምንዛሬን በእጅጉ ስትሻ ነበር። ብሔራዊ ባንኳ በካዝናዬ የቀረኝ 8 ቢሊዮን ዶላር ብቻ ነው ሲል ማስታወቁ አይዘነጋም። የሳኡዲ የንግድ ድጋፍ ከዚህ ፈታኝ ጊዜ ሁነኛ መውጫ ይሆናታል ተብሏል። አልጋ ወራሹ በቀጣይነት የፓኪስታን ባላንጣ ወደሆነችው ሕንድ ያመራሉ። የሐሙስና የአርብ ጉብኝታቸው በቻይና ይሆናል። ተንታኞች የአልጋ ወራሹ ጉብኝትና ዳጎስ ያለ ስጦታ ዓለም ሲያብጠለጥላቸው ለቆየው የጋዜጠኛ ጃማል ኻሾግጂ ጉዳይ እንደ ማድበስበሻና ስም ማደሻ ቆጥረውታል። የአልጋ ወራሹ ጉብኝት ሕንድና ፓኪስታን በካሽሚር ጉዳይ ተቃቅረው ወደለየለት ጦርነት እንዳይገቡ በሚፈራበት ሰዓት መሆኑም ሌላው መነጋገሪያ ሆኗል።","len":1389}
{"id":"54165433","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54165433","title":"ፓናማ፡ ባለሥልጣኑ እጽ በመኪናቸው ጭነው ሲሄዱ ተያዙ","summary":"የፓናማ ፖሊስ 79 ፓኮ እሽግ አደገኛ እጽ መያዙን ይፋ አድርጓል፡፡","text":"የአገሬው ሚዲያ ይህንን ያህል እሽግ እጽ በመኪናቸው ደብቀው ሲሄዱ ከተያዙት መካከል አንድ ባለሥልጣን እንዳሉበት ገልጸዋል፡፡ የጉና ያላ ግዛት ገዥ የሆነት ኤሪክ ማርቴሎ ናቸው በቁጥጥር ሥር የዋሉት፡፡ ፖሊስ ጥቆማ ደርሶት ድንገት አሰሳ ማድረጉን ተናግሯል፡፡ አሰሳውን ያደረገው ዋና መንገድ በመዝጋትና መኪናዎችን በመበርበር ነበር፡፡ አደገኛ እጾቹ የተገኙት በመኪናው መቀመጫዎች ሥር ተወትፈውና ተጠቅጥቀው ነው፡፡ የፓናማ ፕሬዝዳንት ኒቶ ኮርቲዞ በትዊተር ገጻቸው በስፓኒሽ ቋንቋ ‹‹እኛ የሕዝብ አገልጋዮች ነን፤ ማንኛውንም ከመስመር የወጣ ባለሥልጣን አንታገስም›› ብለዋል፡፡ እስካሁን ለሚስተር ማርቴሎም ሆነ ከጠበቃቸው በጉዳዩ ላይ ምንም የተባለ ነገር የለም፡፡ ጉና ያላ ግዛት የምትገኘው በፓናማ የካሪቢያን ጠረፍ ሲሆን ጉና የሚባሉ የአገሬው ነባር ዜጎች መኖርያ ናት፡፡ ጉና ያላ በደቡብ ከኮሎምቢያ ትዋሰናለች፡፡ በዚህም የተነሳ ከድሮ ጀምሮ ለአደገኛ እጽ አስተላላፊዎች እንደ ዋንኛ መመላለሻ ሆና ታገለግላለች፡፡","len":1390}
{"id":"45475587","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45475587","title":"በኢትዮጵያ እና ኤርትራ ድንበር ላይ የነበረው የድንጋይ አጥር ፈረሰ","summary":"ከዛላምበሳ ወደ ሰንዓፈ የሚወስደውን መንገድ ዘግቶ የቆየው የድንጋይ አጥር ዛሬ ፈርሷል።","text":"የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ሠራዊት አባላት የኢትዮጵያዋ ዛላምበሳ እና የኤርትራዋ ሰንዓፈ መካከል የነበረው የድንጋይ ግንብ እንዲፈርስ ተደርጓል። • ኢትዮጵያና ኤርትራ፦ ከእራት በኋላ ምን ተወራ? • የኢትዮ-ኤርትራ የድንበር ጦርነት ሲታወስ በአካባቢው የነበሩ የዓይን እማኞች እንደሚሉት ከሆነ ከዚህ በተጨማሪ በአካባቢው የነበረው የኤርትራ ጦር ምሽግም እንዲፈርስ ተደርጓል። የሁለቱም ሀገራት የሰራዊት አባላት በጋራ የፈንጂ ማፅዳት ስራ ማከናወናቸውንም የዓይን እማኞቹ ተናግረዋል። \"ከኤርትራ በኩል ምሽጉን ማፍረስ የጀመሩት ማለዳ 12 ሰዓት ነው። ወታደሮች ናቸው ያፈረሱት። ከኢትዮጵያ በኩል ደግሞ መንገዱን ዘግቶት የነበረው የደንጋይ አጥር በህዝቡና ሠራዊቱ እንዲፈርስ ተደርጓል\" ሲል በቦታው ተገኝቶ ክስተቱን የተከታተለው ዮናስ ፍሰሃ ለቢቢሲ ተናግሯል። • ኢትዮጵያና ኤርትራ የት ድረስ አብረው ይራመዳሉ? የድንበሩን መከፈት በማስመልከት ከፍተኛ የመንግሥት ባለስልጣናት በተገኙበት ነገ በቦታው ይፋዊ ሥነ-ስርዓት ይካሄዳል።","len":1404}
{"id":"news-41637010","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41637010","title":"የሶሪያ ጦርነት፡ በአሜሪካ የሚደገፈው ጦር ራቃን ተቆጣጠርኩ አለ","summary":"በሶሪያ የሚገኘው በአሜሪካ የሚደገፈው ጦር የአይ ኤስ መቀመጫ የነበረችውን ራቃን መቆጣጠሩንና አሁን የቀሩት ጥቂት ታጣቂዎች ብቻ መሆናቸውን ገልጿል።","text":"ራቃ ከአይ አስ ነጻ መውጣቷን የሚያረጋግጥ ይፋዊ እወጃ እየተጠበቀ ነው የሶሪያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች አይ ኤስ የሞት ቅጣትን በይፋ ሲያስፈጽምበት የነበረውን የአል-ናይም አደባባይም ተቆጣጥረናል ብለዋል። ድላቸውም በቅርብ ሰዓታት በይፋ እስኪታወጅ እየተጠባበቁ ነው። ከ3000 በላይ የሚሆኑ ንጹኃንም ባለፉት ጥቂት ቀናት ውስጥ ከአይ ኤስ ነጻ ሆነዋል። ጦሩ ለወራት ከተማዋን ከቦ የአይ ኤስ ታጣቂዎች እስኪወጡ እየተጠባበቀ ነበር ራቃ አይ ኤስ ከአውሮፓውያኑ 2014 ጀምሮ ከተቆጣጣራቸው ትልልቅ ከተሞች አንዷ ነበረች። አሁን ግን በከተማዋ ሆስፒታልና ስታዲየም ወደ ሃምሳ የሚጠጉ ታጣቂዎች ብቻ መቅረታቸው እየተነገረ ነው። ወደ ራቃ የመግባት እድል የገጠመው የበቢሲ ጋዜጠኛም በወራት ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ያለአየር ድብደባ፣ ያለቦምምብ ፍንዳታና ያለተኩስ እሩምታ እንዳገኛት ዘግቧል። ይልቁንስ የሶሪያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች በፈራራሱት መንገዶች እየተመላለሱ ነዋሪዎቹ በነጻነት ወጥተው ትኩስ ሾርባ እንዲጠጡ በድምጽ ማጉያ እየጋበዙ ነበር ብሏል።","len":1407}
{"id":"51270659","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51270659","title":"ዝነኛዋ ቱኒዚያዊት ጦማሪ በ36 ዓመቷ አረፈች","summary":"ዝነኛዋ ቱኒዚያዊት ጦማሪ ሊና ቤን ማሄኒ በ36 ዓመቷ ከዚህ ዓመት በሞት ተለየች።","text":"ቱኒዚያዊት ጦማሪ ሊና ቤን ማሄኒ ሊና የአረብ አብዮትን በዝርዝር መዘገቧ በብዙዎች ዘንድ ዝነኛ አድርጓት ነበር። ለረዥም ዓመታት ምንነቱ ባልተጠቀሰ ህመም ስትሰቃይ መቆየቷ የተነገረ ሲሆን ዛሬ ጠዋት የህልፈቷ ዜና ተሰምቷል። የአረብ አብዮት ከመቀስቀሱ በፊት ሊና ወደ ቱኒዚያ ገጠራማ እና የድሆች መንደር በማቅናት የዜጎች ትክክለኛ የኑሮ ገጽታን ለአንባቢዎች ስታቀርብ ቆይታለች። ሊና የቀድሞ የቱኒዚያ ፕሬዝደንት ቤን አሊ መንግሥት አስተኛ ተቃውሞዎች ሲገጥሙት አንስቶ እስከ የመጨረሻው የመንግሥታቸው ውድቀት ድረስ 'ቱኒዚያን ገርል' በሚለው ድረ-ገጿ ላይ ብዙ መረጃዎችን አጠናቅራ አስቀምጣላች። ከአረብ አብዮት በኋላም በእንግሊዘኛ፣ አረብኛ እና ፈረንሳይኛ ቋንቋ የምትጽፋቸው ጽሁፎቿ በቱኒዚያ የዜጎች ሰብዓዊ መብቶች እንዲከበሩ የሚጠይቁ ነበሩ። ሊና ባለፉት ሳምንታት በድረ-ገጿ ላይ በቱኒዚያ መዲና የሚገኙ ሆስፒታሎች ያለባቸው የጥራት ጉድለት አስነብባ ነበር። ሊና እአአ 2011 ላይ የኖቤል ሽልማት እጩዎች መካከል አንዷ እርሷ ነበረች።","len":1412}
{"id":"news-46956178","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46956178","title":"ሱዳን ሁለት የውጪ ሃገር ጋዜጠኞችን አገደች","summary":"የሱዳን ባለስልጣናት ለስድስት ሳምንታት የቆየውን የተቃውሞ ሰልፍ ሲዘግቡ የነበሩ ሁለት የውጪ ሃገር ጋዜጠኞችን የስራ ፈቃድ ሰርዘዋል።","text":"የሱዳን ተቃውሞ ስድሰተኛ ሳምንቱን ይዟል 'አል አረቢያ' ለተባለ የሳዑዲ አረቢያ የዜና ተቋምና ለቱርኩ አናዶሉ የሚሰሩ ጋዜጠኞች ናቸው በሱዳን መንግሥት የስራ ፈቃዳቸውን የተነጠቁት። ባለስልጣናቱ የጋዜጠኞቹን ሁኔታ ለማጣራት ነው ከማለት የዘለለ ተጨማሪ መረጃ በጉዳዩ ላይ ከመስጠት ተቆጥበዋል። • ቀብሩን አዘጋጅቶ ራሱን ያጠፋው አርሶ አደር • 'የሴቶች ቫያግራ' በአፍሪካዊቷ ሃገር • ባለፉት አስር ዓመታት ያልተቀየሩ እውነታዎች ለጋዜጠኞች የስራ ፈቃድ የሚሰጠው የሱዳኑ የውጭ መረጃ ካውንስል እንዳስታወቀው ማጣራቱ እስከሚጠናቀቅ ድረስ የጋዜጠኞቹ የስራ ፈቃድ ታግዶ ይቆያል። በሱዳን ባለው ያልተረጋጋ ኢኮኖሚያዊ ስርአት ምክንያት ባለፈው ወር የተጀመረው ተቃውሞ አሁን መልኩን ቀይሮ ፕሬዝዳንት ኦማር አልበሽርን ከስልጣን ማስወገድ ላይ ትኩረቱን አድርጓል። የተረጋጋጠ ቁጥር እስካሁን ባይገኝም መንግስት ከሰልፉ ጋር በተያያዘ 26 ሰዎች ህይወታቸው አልፏል ሲል፤ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ቡድኖች ግን የሟቾች ቁጥር ከ40 ይበልጣል እያሉ ነው።","len":1413}
{"id":"news-42305541","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42305541","title":"የሱዳን ሴቶች ሱሪ በመልበሳቸው 'በነውረኛ አለባበስ' የተነሳባቸው ክስ ውድቅ ሆነ","summary":"በሱዳን መዲና ካርቱም አንድ ዝግጅት ላይ 24 ሴቶች ሱሪ በመልበሳቸው 'ነውረኛ አለባበስ' በሚል የተነሳባቸው ክስ ተጥሏል።","text":"ይህንን ዝግጅት ረቡዕ ዕለት የሞራል ፖሊስ ወረውት ነበር። ጥፋተኛ ሆነው ቢገኙ 40 የጂራፍ መገረፍና ቅጣት ይጠብቃቸው ነበር። የመብት አቀንቃኞች አስር ሺ የሚሆኑ ሴቶች በየዓመቱ 'ነውረኛ አለባበስ' በሚል ምክንያት ህግን ያልተከተለ መታሰር ተፈፃሚ ይሆንባቸዋል ይላሉ። ይህ ህግም ከፍተኛ የሙስሊም ነዋሪ ላለባት ሱዳን ሱሪ፣አጭር ቀሚስ መልበስን መከልከል ክርስትና እምነት ተከታዮች ለሆኑት ታሳቢ ያላደረገ ነው ተብሏል። በባህሉ መሰረት የሱዳን ሴቶች ሰፋ ያለ ቀሚስ ነው የሚለብሱት። የመብት አቀንቃኟ አሚራ ኦስማን ኔዘርላንድሰ ለሚገኝ ሬድዮ ዳባንጋ እንደተናገሩት ይህ 'ፐብሊክ ኦርደር አክት' የሚባለው የሴቶችን መብት ይጥሳል ብለዋል። \"ይህ ዝግጅት የተደረገው በደቡባዊ ካርቱም በሚገኝ ዝግ ህንፃ ኤል ማሙራ ሲሆን ምንም እንኳን ከባለስልጣናቱ ፍቃድ ቢያገኙም ሱሪ ስለለበሱ ብቻ ታስረዋል\" ብለዋል። የወንጀለኛ መቅጫ ህጉ አንቀፅ 152 የሚተገበረው በአደባባይ ላይ \"ነውረኛ ፣ የተጋለጠ ወይንም ብዙዎችን ሊያበሳጭ የሚችል አለባበስ ሲለብሱ ነው።","len":1414}
{"id":"news-45094273","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45094273","title":"በእንግሊዝ የጠጪዎች ቁጥር ማሽቆልቆል ኮማሪዎችን አሳስቧል","summary":"በጠጪ እጥረት ምክንያት የሚዘጉ መጠጥ ቤቶች ቁጥር በእንግሊዝ እያሻቀበ ነው።","text":"ስለ ጠጪዎች እና መጠጥ ቤቶች መብት ከ40 ዓመታት በላይ የተጋው በምህፃረ ቃሉ ካምራ በሚል የሚጠራው ተቋም እንዳስታወቀው ፤በያዝነው የጎረጎስያዊያኑ ዓመት የመጀመሪያ ስድስት ወራት ብቻ 476 መጠጥ ቤቶች ተዘግተዋል። በ2017 የመጨረሻ ስድስት ወራት 13 መጠጥ ቤቶች መዘጋታቸውንም አስታውሷል። • ለአንድ ወር ከአልኮል መታቀብ የሚኖረው አስደናቂ ውጤት • የትራፊክ አደጋንና የባርቴንደር ሙያን ምን ያገናኛቸዋል? • አንድ ሚሊዮን ፈረንሳዊያን ማጨስ አቆሙ • ኢትዮጵያ ከዓለም ጥቂት አጫሾች ያሉባት አገር ናት የተቋሙ ሊቀመንበር ጃኪ ፓርከር መጠጥ ቤቶች ውስጥ ተቀምጦ ለመጠጣት በእጅጉ ውድ በመሆኑ በርከት ያሉ ሰዎች በቤታቸው ውስጥ መጎንጨትን ስለመምረጣቸው ተናግረዋል። በመጠጦች ላይ እና በመላ የንግድ ስራው ላይ በሚጣሉ ቀረጦች ለመጠጥ ሻጮች ፈተና መተውን የሚያነሳው ተቋሙ አንድ ብርጭቆ መጠጥ ከሚሸጥበት ዋጋ ሲሶው ቀረጥ ለመሸፈን እንደሚውል በማንሳት ይከራከራል። እንደ ካምራ ከሆነ መጠጥ ቤቶች ለእንግሊዝ ኢኮኖሚ በየዓመቱ 23.1ቢሊየን ፖውንድ ያበረክታሉ።","len":1419}
{"id":"news-50437271","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50437271","title":"\"የቱሪስት ማግኔት\" የሆነችው ቬኒስ ከተማን ጎርፍ እያስጨነቃት ነው","summary":"በዓለም አቀፍ ደረጃ የቱሪስት ማግኔት አላት የምትባለው የጣልያኗ ቬኒስ ከተማ በጎርፍ እየተፈተነች ነው። ጎርፉ ቬኒስን በሚሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር አሳጥቷታል ተብሏል።","text":"በጎርፉ ምክንያት የውሃ መተላለፊያ የሆነው የከተማዋ ዋና አደባባይ ሴንት ማርክ ፣ትምህርት ቤቶችና ንግድ ቤቶች ተዘግተዋል። የጣልያን መንግስሥትም በዩኔስኮ ድረ ገፅ ላይ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ማወጁን አስታውቋል። • ከባድ ዝናብና የጎርፍ አደጋ በአንዳንድ አካባቢዎች ጉዳት አስከተለ • ጎርፍ ባጠቃቸው የምሥራቅ አፍሪካ አገራት ተጨማሪ ዝናብ ሊጥል ይችላል ተባለ ለውሃ እና ለስነ ህንፃዎቿ ጥበብ ቱሪስቶች የሚተሙላት ቬኒስን እያስጨነቀ ያለው ጎርፍ እርዝመት ማክሰኞ እለት 187 ሴ.ሜ ደርሶ ነበር ተብሏል። ቤታቸው በጎርፍ የተጎዳባቸው የቬኒስ ኗሪዎች እስከ አምስት ሺህ ዩሮ ሲያገኙ ንግድ ቤቶች ደግሞ 20 ሺህ ዩሮ ድረስ ካሳ ይሰጣቸዋል ተብሏል። ከመቶ በላይ ከሚሆኑ ደሴቶች የተሰራችው ቬኒስ በየአመቱ በጎርፍ የምትጠቃ ሲሆን የአሁን እንደ አውሮፓውያኑ በ1923 ተከስቶ ከነበረውና አስከፊ ከተባለው ጎርፍም የባሰ ነው ተብሏል። የጣልያን መንግሥት ለቬኒስ 20 ሚሊዮን ዩሮ ድጋፍ እንደሚሰጥ ቃል ገብቷል። ያለታካሚዎች ፈቃድ ቀዶ ህክምና ያደረገው የማህጸን ሀኪም ተከሰሰ","len":1427}
{"id":"news-45493634","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45493634","title":"በርካታ ስደተኞች ሊቢያ ባህር ዳርቻ ላይ ሰጥመው ሞቱ","summary":"በያዝነው የፈረንጆቹ ወር መጀመሪያ ላይ ከ100 መቶ በላይ የሚሆኑ ስደተኞች ሊቢያ የባህር ዳርቻ ላይ ሰጥመው መሞታቸውን አንድ የግብረ ሰናይ ደርጅት አስታወቀ።","text":"የሜደስን ሳንስ ፍሮንቲርስ ሪፖርት እንደሚለው፤ ነሐሴ 26\/2010 ዓ.ም ላይ ሁለት አንስተኛ ጀልባዎች ጉዟቸውን ጀመሩ። ይሁን እንጂ ከፕላስቲክ የተሰራችው አንደኛዋ ጀልባ ከግዑዝ ነገር ጋር ተጋጭታ አየር ጎድሏት ሰጥማለች። ከአደጋው የተረፉ 276 የሚሆኑ ስደተኖች የሊቢያ የወደብ ከተማ ወደ ሆነችው ካሆምስ ተወስደዋል። ተጎጂዎቹ ከመዲናዋ በደቡብ ምስራቅ በምትገኝው ካሆምስ ሆስፒታል ውስጥ የህክምና ዕርዳታ እየተደረገላቸው ነው። • ካለሁበት 1፡ ''በሜዲትራንያን ባህር ከመስመጥ መትረፌ ሁሌም ይደንቀኛል\" የሜደስን ሳንስ ፍሮንቲርስ ሪፖርት እንደሚለው ከሆነ ስደተኞቹን ፖሊስ በዓይነ ቁራኛ እየተከታተላቸው ነው። ከተጎጂዎቹ መካከል ነብሰ-ጡር እናቶች፣ ጨቅላዎች እና ህጻናት ይገኙበታል። ሜደስን ሳንስ ፍሮንቲርስ የሳምባምች ታማሚዎችን እና በነዳጅ ፍሳሽ ምክንያት ቆዳቸው የተቃጠሉ ሰዎችን አክሚያለው ብሏል። ባለፉት 9 ወራት ብቻ ከ1500 ስደተኞች በላይ ሜዲትራኒያን ባህርን ለማቋረጥ ጥረት ሲያደርጉ ህይወታቸው ማለፉን ዓለም አቀፉ የስደተኞች ተቋም ገልጿል።","len":1433}
{"id":"news-52301842","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52301842","title":"ኮሮናቫይረስ: ትራምፕ ቫይረሱ የከፋ ጉዳት ሊያስከትል የሚችልበትን ጊዜ አልፏል አሉ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ ቫይረሱ በአሜሪካ ሊያስከትለው የሚችለው ጉዳት ጣሪያን ማለፉን እና አንዳንድ ግዛቶች በዚህ ወር መከፈት እንደሚጀምሩ ተናገሩ።","text":"ትራምፕ ቫይረሱን በማስመልከት በዋይት ሃውስ በሰጡት መግለጫ ላይ፤ ከአሜሪካ ግዛት አስተዳዳሪዎች ጋር ከተወያዩ በኋላ ግዛቶቹ ስለሚከፈቱበት ሁኔታ ዛሬ ምሽት መግለጫ እንደሚሰጥ ተናግረዋል። \"አሃዞች እንደሚያሳዩት በመላው አገሪቱ በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር እየቀነሰ ነው\" በማለት ትራምፕ ተናግረዋል። አሜሪካ 638,000 ዜጎቿ በቫይረሱ መያዛቸው የተረጋገጠ ሲሆን በኮቪድ-19 ምክንያት የሞቱ ሰዎች ቁጥር ደግሞ ከ30,800 በላይ ነው። ከሌሎች አገራት በላይ በአሜሪካ በቫይረሱ የሞቱ እና የተያዙ ሰዎች ቁጥር ለምን ከፍ አለ? ተብሎ ለቀረበላቸው ጥያቄ ፕሬዝደንቱ ሲመልሱ፤ \"እንዳንድ አገራት የሚያወጡትን አሃዝ የሚያምን አለ?\" በማለት የቻይናን ስም ጠቅሰዋል። ትራምፕ ጨምረውም ቫይረሱ በቻይዋ ዉሃን ከተማ ሳይሆን ከዉሃን ላብራቶሪ ነው የወጣው ስለሚባለው ያልተረጋገጠ ሪፖርት አሜሪካ ትመለከተዋለች ብለዋል። የአሜሪካ መገናኛ ብዙሃን በቤጂንግ የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ በዉሃን በሚገኙ ሁለት ላብራቶሪዎች የደህንነት ጉዳይ ያሳስበናል ሲል ሪፖርት ስለማድረጉ ዘግበዋል።","len":1447}
{"id":"45469062","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45469062","title":"አል-በሽር ካቢኔያቸውን በተኑ","summary":"የሱዳኑ ፕሬዚዳንት ኦማር አል-በሽር ሃገሪቱ የገጠማትን ምጣኔ ሃብታዊ ቀውስ ለመቀልበስ በማሰብ ካቢኔያቸውን በተኑ።","text":"በዚህም መሰረት 31 የነበሩት የመንግሥት ሚንስቴር መስሪያ ቤቶች ወደ 21 ዝቅ ይደረጋሉ። ፕሬዚዳንት አልበሽር ሱዳን የገባችበትን ምጣኔ ሃብታዊ ድቀት ለማስወገድ የወሰድኩት እርምጃ አስፈላጊ ነው ብለዋል። • የሱዳን ሴቶች ሱሪ በመልበሳቸው 'በነውረኛ አለባበስ' የተነሳባቸው ክስ ውድቅ ሆነ • \"ለደቡብ ሱዳን ሰላም የኢትዮጵያን ያህል የባጀ የለም\" • በሱዳን የዳቦ ዋጋ በመጨመሩ ተቃወሞ ተቀስቅሷል በያዝነው የፈረንጆቹ ዓመት መጀመሪያ ላይ መንግሥት ሲያደርግ የነበረውን ድጎማ በማቆሙ የዳቦ ዋጋ በእጥፍ መጨመሩን ተከትሎ የተቃውሞ ሰልፎች ሲካሄዱ ነበር። የሱዳን የመገበያያ ገንዘብም ዋጋ እንዲቀንስ በመደረጉ ከውጪ ሃገራት ስንዴ እና ሌሎች ምርቶችን በቀላሉ መግዛት ፈተና ሆኖ ቆይቷል። የምጣኔ ሃብት ባለሙያዎች እንደሚሉት ከሆነ ከ7 ዓመታት በፊት ደቡብ ሱዳን ከሱዳን ከተለየች በኋላ የሱዳን ምጣኔ ሃብት ችግር ላይ ወድቋል። ደቡብ ሱዳን ከሱዳን ስትለይ 75 በመቶ የሚሆነውን የነዳጅ ሃብት ይዛ ነበር ነጻነቷን ያወጀችው። የ74 ዓመቱ አልበሽር ሱዳንን ላለፉት 25 ሲመሩ ቆይተዋል።","len":1447}
{"id":"51282462","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51282462","title":"ሩዋንዳ የወባ ትንኞችን ለመግደል 'ድሮኖችን' አሰማራች","summary":"የሩዋንዳ መንግሥት የወባ ትንኞች በመራቢያ አከባቢያቸው ለመግደል ድሮኖችን በመጠቀም ጸረ-ወባ ኬሚካል ርጭት ማካሄድ ጀመረ።","text":"የሩዋንዳ ባዮሜዲካል ማዕከል ኃላፊ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ድሮኖች 10 ሊተር ጸረ-ተባይ ኬሚካሎችን ይዘው በመነሳት የወባ ትንኞች ያስወግዳሉ። ቤት ለቤት የኬሚካል ርጭትን እንዲሁም አጎበርን በመጠቀም የወባ ትንኞችን የመከላከል ጥረትን ድሮኖቹ እንደሚያግዙ ኃላፊው አኢምብሌ አምቢቱዩሙሬመይ ተናግረዋል። \"አሁን ፍላጎታችን የወባ ትንኞቹን ከምንጫቸው ማስወገድ ነው። ድሮኖቹ በመጀመሪያ የእድገት ደረጃ ላይ ያሉ የወባ ትንኞችን የሚገድል ኬሚካል ነው የሚረጩት\" ብለዋል። ሰው አልባ በራሪዎቹ የሚረጩት ኬሚካል በሰው እና በአከባቢ ላይ የሚያስከትሉት ጉዳት እንደማይኖር ተነግሯል። የሩዋንዳ ባዮሜዲካል ማዕከል አሃዝ እንደሚጠቁመው በፈረንጆቹ 2018 እና 2019 መካከል 3.9 ሚሊዮን ሩዋንዳውያን በወባ በሽታ ተይዘዋል። ይህ አሃዝ ግን 2017 ከነበረው በወባ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ጋር ሲነጻጸር፤ ዝቅተኛ ነው። እአአ 2017 ላይ 4.8 ሚሊዮን ሩዋንዳውያን በወባ በሽታ ተይዘው ነበር። ሩዋንዳ ከዚህ ቀደም ድሮኖችን በመጠቀም በገጠራማ አከባቢዎች ለሚገኙ ክሊኒኮች ደም እና መድሃኒቶችን ያቀርባሉ።","len":1460}
{"id":"news-46267728","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46267728","title":"\"በኢትዮጵያ 93 በመቶ የሚሆነው ሕዝብ መጸዳጃ ቤት የለውም\"","summary":"ዛሬ ታስቦ በዋለው የዓለም የመጸዳጃ ቤት ቀን በወጣ አንድ ዘገባ በኢትዮጵያ 93 በመቶ የሚሆነው ሕዝብ መሠረታዊ መጸዳጃ ቤት በቤቱ እንደማያገኝ ተገለጸ።","text":"ዘገባውን ያወጣው \"ዎተር ኤይድ\" የተባለ ግብረ ሰናይ ድርጅት ነው። • ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘው ከጠበቃቸው ጋር ፍርድ ቤት ቀረቡ • ስደተኞቹ ሊቢያ ወደብ ላይ ከመርከብ አንወርድም አሉ • የሰው ልጅ ዘር እየመነመነ ነው ለዜጎቿ መሠረታዊ የመጸዳጃ ቦታ ባለማቅረብ ኢትዮጵያ ከአፍሪካ አገሮች ቀዳሚ ሆናለች። ባለፈው ዓመትም በተመሳሳይ ኢትዮጵያ ከዓለም እጅግ የከፋ የመጸዳጃ ቤት አቅርቦት ችግር ያለባት አገር ሆና ተመዝግባ ነበር። ቻድ፣ ማዳጋስካርና ደቡብ ሱዳን 90 ከመቶ የሚሆነው ሕዝባቸው በቂ መጸዳጃ ቦታን አያገኝም። ጎረቤት ኤርትራ 83 በመቶ ሕዝቧ በመኖሪያ ቤት ውስጥ መጸዳጃ ቤት እንደማያገኝ ዎተር ኤይድ ያጠናቀረው ጥናታዊ ዘገባ ያስረዳል። ከሰሀራ በታች ብቻ 340 ሚሊዮን የሚሆነው ሕዝብ በቂና መሠረታዊ የመጸዳጃ አገልግሎትን አያገኝም። ይህም ለተቅማጥና ሌሎች ውሀ ወለድ በሽታዎች ያጋልጠዋል። የዓለም የመጸዳጃ ቀን ታስቦ በዋለበት በዛሬው ዕለት በወጣው በዚህ ዘገባ መሠረት በአህጉሪቱ ትምህርት ቤቶች በቂ መጸዳጃ ቤቶች ባለመኖራቸው 60 ከመቶ የሚሆኑ ሕጻናት ለችግር ይዳረጋሉ።","len":1460}
{"id":"news-48419674","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48419674","title":"የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ለተጠቀመው ካርታ ይቅርታ ጠየቀ","summary":"የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሳሳተና ተቀባይነት የሌለው የአፍሪካን ካርታ በድረ ገፁ ላይ በመጠቀሙ በይፋ ይቅርታ ጠይቋል።","text":"የኢትዮጵያ መንግሥት ሶማሊያ የሌለችበት የአፍሪካ ካርታ መጠቀሙንና በምትኩ ሶማሌ ላንድ ራሷን የቻለች አገር አድርጎ አቅርቧል ሲል ሚሞ የተባለው የሶማሊያ ሚዲያ ድርጊቱን ኮንኖታል። • የ15 ዓመቷ ታዳጊ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎችን ቀልብ እየገዛች ነው • የጉግልና የሁዋዌ ፍጥጫ አፍሪካዊያንን የሚያሳስብ ነው? መሥሪያ ቤቱ ካርታውን የተጠቀመው ባለፈው ቅዳሜ የተከበረውን የአፍሪካ ቀንን አስመልክቶ በፃፈው ጽሁፍ ላይ ነበር። የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኦፊሴላዊ ድረ ገፁ የተጠቀመው የአፍሪካ ካርታ ሶማሊያ የኢትዮጵያ ግዛት እንደሆነች ተደርጎ ቀርቦበታል። በካርታው ላይ በሶማሌ ላንድ የምትገኘው ሃርጌሳ አስተዳዳር ራሷን የቻለች አገር እንደሆነች አሳይቷል። ካርታው በማህበራዊ ሚዲያዎች ከተዘዋወረ ከሰዓታት በኋላ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ካርታውን ከገፁ ላይ ያጠፋው ሲሆን በኢፌዴሪ አርማ ተክቶታል። ስህተቱ በፈጠረው ውዥንብር መፀፀቱን የገለፀው ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የኢንፎርሜሽንና ቴክኖሎጂ ቡድኑ የድረ ገፁን ደህንነት ለማረጋጋጥ እየሰሩ መሆናቸውን ገልፀዋል።","len":1467}
{"id":"news-57097405","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57097405","title":"ኮሮናቫይረስ፡የህንዱ የኮቪድ ዝርያ ወደ ሰባት የአፍሪካ አገራት ተዛመተ","summary":"ሦስት ተጨማሪ የአፍሪካ አገራት የህንድ የኮሮናቫይረስ ዝርያ እንደተዛመተባቸው የዓለም ጤና ድርጅት ባልደረባው ዶ\/ር ንጎይ ንሴንጋ ለቢቢሲ ገለጹ፡፡","text":"ሦስቱ ሃገራት አልጄሪያ፣ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እና ናይጄሪያ ናቸው። ጥናቶች ከሌሎች ዝርያዎች በበለጠ በቀላሉ እንደሚሰራጭ ያሳዩት B.1.617 የተባለው የኮቪድ ዝርያ እንደተገኘባቸው ያረጋገጡትን የአፍሪካ ሃገራት ቁጥር ወደ ሰባት አድርሶታል፡፡ በአፍሪካ የአለም ጤና ድርጅት የአፈፍሪካ የ 19-ኮቪድ -19 ም ምላሽን የሚያስተባብሩት ዶ\/ር ንኔንጋ በአልጄሪያ፣ በዲሞክራቲክ ኮንጎ እና በናይጄሪያ ቫይረሱ የተገኘባቸው ሰዎችን ብዛት ወይም የጉዞ ታሪክ በተመለከተ ዝርዝር መረጃ እንደሌላቸው ተናግረዋል፡፡ በቅርቡ ወደ ህንድ ከተጓዙ ሰዎች ጋር በተያያበ አራት የአፍሪካ ሀገሮች የ B.1.617 የኮቪድ ዝርያ መኖሩን አረጋግጠዋል፡፡ እነዚህም * ኬንያ-አምስት * ሞሮኮ-ሁለት * ደቡብ አፍሪካ-አራት እና * ኡጋንዳ-አንድ ናቸው። የዓለም የጤና ድርጅት በጥቅምት የተገኘውን የህንዱን የኮቪድ ዝርያ \"በዓለም አቀፍ ደረጃ ልዩ ስጋት የፈጠረ\" ብሎ ፈርጆታል፡፡ በሕንድ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ዜጎቿ ህይወታቸውን በኮቪድ የማጣታቸው እና የቫይረሱ ስርጭት መብዛት ምክንያት አዲሱ ዝርያ ስለመሆኑ እየተጠና ነው፡፡","len":1478}
{"id":"news-45285415","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45285415","title":"በሰኔ 16ቱ የቦምብ ፍንዳታ የተጠረጠሩት አቶ ተስፋዬ ኡርጌ የጦር መሳሪያ ተገኘባቸው- ፖሊስ","summary":"በሰኔ 16 ቱን የቦምብ ፍንዳታ ተጠርጥረው በምርመራ ላይ የሚገኙት ተስፋዬ ኡርጌ በተለያዩ አካባቢዎች ለሚነሱት ግጭቶች እጃቸው እንዳለበት መርማሪ ፖሊስ ማስታወቁን የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘገቡ።","text":"ተጠርጣሪው ቦምብና የጦር መሳሪያ እንደተገኘባቸውም መርማሪ ፖሊስ አስታውቋል። ሌሎች በቁጥጥር ስር ያልዋሉ የጦር መሳሪያዎችን ለመያዝም ጥረት እያደረገ መሆኑን መርማሪው ፖሊስ ለችሎቱ አስረድቷል። • ለህዳሴ ግድብ ግንባታ መዘግየት ምን አይነት መፍትሔዎች እየተሰጡ ነው? • የዶክተር ዐብይ አሕመድ 'ፑሽ አፕ' • ችሎት መድፈር ምን ማለት ነው? ሁለቱንም ወገኖች ማስረጃ ሲመለከት የቆየው ፍርድ ቤት ሌሎች ተጨማሪ ምስክሮችን ለመስማት የ14 ቀን የጊዜ ቀጠሮ ሰጥቷል። የተጠርጣሪው ጠበቃ ተጠርጣሪው በቁጥጥር ስር ከዋሉ ከወር በላይ ጊዜ ቢሆናቸውም በዚህ ጊዜ ውስጥ ፖሊስ ምንም አዲስ ማስረጃ አላቀረበም፤ ግለሰቡ ተጠርጥረው የተያዙት ከቦምብ ፍንዳታው ጋር የተገናኘ ቢሆንም አሁን ግን እየተደመጠ ያለው ሌላ ወንጀል ነው በማለት ቅሬታቸውን አሰቀምጥዋል። በዚህም ምክንያት ደንበኛው በዋስ ይለቀቁለት ዘንድ በመጠየቅ የመርማሪ ፖሊሱን ጥያቄ ተቃውመዋል። በመጨረሻም ፍርድ ቤቱ አቶ ተስፋየ ኡርጌ የተጠረጠሩበት ወንጀል ከባድ መሆኑን በማሳወቅ ጊዜ የሚወስድ ጉዳይ ሆኖ በመገኘቱ ተጨማሪ የጊዜ ቀጠሮውን ሰጥቷል።","len":1500}
{"id":"news-54891099","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54891099","title":"የትግራይ እና የፌደራል መንግሥት ግጭት፡ የአፍሪካ ህብረት ግጭቱ እንዲቆም ጠየቀ","summary":"የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ሙሳ ፋኪ ማኅማት የፌደራል መንግሥትና የትግራይ ክልል በአስቸኳይ ግጭት እንዲያቆሙ ጠየቁ።","text":"ኮሚሽነሩ ፋኪ ማኅማት በመግለጫቸው የፌደራል መንግሥቱና የትግራይ ክልል ወደ ድርድር እንዲመጡና ሰላማዊ መፍትሄ እንዲፈልጉ ጥሪ አቅርበዋል። የአፍሪካ ህብረት ግጭቱን በማስቆምና መፍትሄ በመፈለግ ደረጃ ድጋፉን እንደሚሰጥ አስታውቋል። ሊቀ መንበሩ ሁለቱም ወገኖች ከግጭት እንዲታቀቡና፣ የሰብዓዊ መብት እንዲያከብሩና የሰላማዊ ዜጎችን ደህንነት እንዲጠብቁ ጥሪ አቅርበዋል። የትግራይ ክልል ርዕሰ መስተዳድር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል (ዶ\/ር) ባለፈው እሁድ የአፍሪካ ሕብረት በፌደራል እና ትግራይ መንግሥታት ጉዳይ ጣልቃ ገብቶ ጦርነቱን እንዲያስቆም እና ከርስ በርስ ጦርነት አገሪቷን እንዲታደግ ጠይቀዋል። የክልሉ ፕሬዝዳንት ለወቅቱ የአፍሪካ ሕብረት ሊቀ መንበር እና የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት በጻፉት ደብዳቤ ሁሉን አካታች የሆነ ውይይት እንዲካሄድ ጠይቀዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ማክሰኞ እለት በሰጡት መግለጫ \"ታደራዊው ዘመቻ የሚቆመው \"ህገወጥ\" ብለው የጠሩት ቡድን ትጥቅ ፈትቶ በክልሉ ህጋዊ አስተዳደር ተቋቁሞና የፍትህ ተሳዳጆች ወደ ፍትህ እስከሚቀርቡ ድረስ ይቀጥላል ብለዋል።","len":1512}
{"id":"43242906","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43242906","title":"ሩዋንዳ 700 አብያተ ክርስትያናትን ዘጋች","summary":"ሩዋንዳ ድምፃቸው ይረብሻል ያለቻቸውን 700 አብያተ ክርስትያናትን ዘጋች።","text":"አብያተ ክርስትያናቱ የተዘጉት የአገሪቱን የህንፃዎች አስተዳደር ህግ ባለማክበርና በድምፅ ብክለት መሆኑ ታውቋል። ከተዘጉት ብዙዎቹ አነስተኛ የጴንጤ ኮስታል አብያተ ክርስትያናትን ሲሆኑ አንድ መስጊድም ይገኝበታል። አንድ የመንግሥት ሃላፊ ለቢቢሲ እንደገለፁት ደግሞ ከተዘጉት አብያተ ክርስትያናትን አብዛኞቹ ቅኝት ከተደረገና ማረጋገጫ ካገኙ በኋላ እንዲከፈቱ ተደርጓል። ገና ያልፀደቀው የአገሪቱ ህግ እንደሚለው ሁሉም ሰባኪዎች ቤተ ክርስትያን ከመክፈታቸው በፊት የሥነ-መለኮት ስልጠና ማረጋገጫ መያዝ ይኖርባቸዋል። የተወሰኑት አብያተ ክርስትያናትን በይዞታም ትልቅና ከፍተኛ ቀጥር ያለው ተከታይ ያላቸው ሲሆን ብዙዎቹ ትንሽ ተከታይና ይዞታቸውም ከግንባታ ውጭ የሆነ ነው። የእነዚህ አብያተ ክርስትያናትን መሪዎች ብዙ ተከታይ ለማፍራት አካባቢን የሚረብሽ ከፍተኛ ድምፅ በመጠቀምም ይወቀሳሉ። የአንዳንዶቹ ቤተክርስትያኖች አሰራር ምእመናንን ለአደጋ ሊያጋልጥ እንደሚችል የሩዋንዳ ባለስልጣናት ጠቁመዋል። በሩዋንዳ አብዛኛው ህዝብ ክርስትያን ሲሆን ባህላዊ አምልኮን የሚከተሉም አሉ።","len":1513}
{"id":"48442225","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48442225","title":"ቢሊየነሯ ማኬንዚ ቤዞስ የሀብታቸውን ግማሽ ለበጎ አድራጎት ለመስጠት ወሰኑ","summary":"የአማዞን ኃላፊ ጄፍ ቤዞስ የቀድሞው ባለቤት ማኬንዚ ቤዞስ የሀብቷን ግማሽ ለበጎ አድራጎት ለመስጠት ቃል ገባች።","text":"ልግስናዋ ከቢሊየነሮቹ ዋረን ቡፌትና የማይክሮሶፍት መስራች ቢል ጌትስ ጎራ እንድትቀላቀል አድርጓታል። ሀብት ለመለገስ ቃል መግባት የተጀመረው በነዋረን ቡፌትና ቢል ጌትስ ሲሆን፤ ሌሎች ከበርቴዎችም ሀብታቸውን እንዲለግሱ ተጠይቋል። • የሶማሌ ላንድ መስጊዶች ድምፅ እንዲቀንሱ ተጠየቁ • 'መንፈስ ቅዱስ' ከቅጣት የጋረደው አሽከርካሪ • የምልክት ቋንቋ በብዛት የሚነገርባት መንደር የቤዞስ ሀብት 37 ቢሊየን ዶላር ይገመታል። ከቀድሞ ባለቤቷ ጋር በዚህ ዓመት ሲፋቱ በኩባንያው ውስጥ የ4 በመቶ ድርሻ እንዲኖራት ተደርጓል። \"ተፈጥሮ ከለገሰችኝ ሀብት በተጨማሪ ለሌሎች ማካፈል የምችለው ከፍተኛ ገንዘብ አለኝ\" በማለት በበጎ አድራጎት ተግባር ላይ ያተኮረ ሥራዋን እንደምትገፋበት ገልጻለች። ሥራው ጊዜ፣ ጥረትና ጥንቃቄ እንደሚያሻውም አክላለች። ሀብት ለመለገስ ቃል የሚገባበት ሰነድ በ23 አገራት በሚገኙ 204 ግለሰቦች፣ ጥንዶችና ቤተሰቦች ተፈርሟል። በ2010 ላይ የቀድሞው የኒው ዮርክ ከንቲባ ማይክል ብሎምበርግ፣ የሲኤንኤን መስራች ቴድ ተርነር እና የመዝናኛ ኢንዱስትሪው ከበርቴ ባሪ ዲለር ቃል መግቢያ ሰነዱን ፈርመዋል።","len":1523}
{"id":"news-46093855","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46093855","title":"በብሪደርስ ዋንጫ ሰክሮ ፈረስ ሲጋልብ የነበረው ተወዳደሪ ታሰረ","summary":"ጉዳዩ ጠጥተው አያሽከርክሩ ብቻ ሳይሆን ጠጥተው አይጋልቡም ያስባለ ነው።","text":"ቅዳሜ ዕለት በተካሄደው ብሪደርስ ዋንጫ ፈጣን ጋላቢው ጆል ሮሳሪ አሸንፏል ኬንተኪ ውስጥ በርካታ ተመልካች በተገኘበት በተካሄደው የብሪደርስ ዋንጫ፤ የፈረስ ግልቢያ ውድድር ላይ ጠጥቶ ሲጋልብ የነበረ ግለሰብ ለእስር ተዳርጓል። የኬንተኪ ፖሊስ እንዳስታወቀው የ24 ዓመቱ ማይክል ዌልስ - ሮዲ በውድድሩ ላይ በተከለከለ የመጋለቢያ መስመር ውጪ ሳይቀር ሲጋልብ ነበረ። • \"በፍትህ ተቋማት ላይ የለውጥ እርምጃ ይፋ ይሆናል\" ጠ\/ሚ ዐብይ • የ29 ዓመቷ የህክምና ዶክተርና ኢንጅነር ዕልልታ ጉዞ \"ግለሰቡ በስካር ጥምብዝ ከማለቱ የተነሳ አካባቢውን በጩኀት ያናውጠው ነበር፤ የሚነገረውንም ትዕዛዝ አይፈፅምም፤ እንዲቆም ቢነገረውም አሻፈረኝ ብሏል\" ሲል ፖሊስ ጨምሮ ተናግሯል። ዌልስ ሮዲይ ክስ የተመሰረተበት ህዝብ በተሰበሰበበት ቦታ አልኮል በመጠጣትና ያልተገባ ድርጊት በመፈፀም ሲሆን ዛሬ ፍርድ ቤት ይቀርባል። ውድድሩን በአሸናፊነት የሚያያጠናቅቅ 6 ሚሊዮን ዶላርና የዋንጫ ሽልማት ተዘጋጅቶ ነበር፤ በውድድሩ ፈጣን ጋላቢው ጆል ሮሳሪ ሊያሸንፍ ችሏል። ብሪደርስ ዋንጫ በአሜሪካ በርካታ ተመልካቾች የሚታደሙት ደማቅ ውድድር ነው።","len":1529}
{"id":"news-50980126","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50980126","title":"በኬንያ በአውቶብስ ላይ በተፈፀመ ጥቃት የሦስት ሰዎች ሕይወት አለፈ","summary":"በኬንያ በሶማሊያ ድንበር አቅራቢያ በአውቶብስ ላይ በተፈፀመ ጥቃት ሦስት ሰዎች መገደላቸውን ባለሥልጣናት አስታወቁ።","text":"በጥቃቱ ሌሎች ሁለት ሰዎች ጉዳት ያጋጠማቸው ሲሆን በአካባቢው በሚገኝ የጤና ተቋም የህክምና ክትትል እየተደረገላቸው ነው። አውቶብሱ ከሞምባሳ ተነስቶ እየተጓዘ ሳለ ነበር በላሙ ግዛት የታጠቁ ሰዎች አውቶብሱ እንዲቆም በማስገደድ የጥይት ውርጅብኝ ያዘነቡበት። የታጣቂዎቹ ማንነት አልታወቀም። • የሞት ፍርድ ተፈርዶበት የነበረው ኬንያዊ የሕግ ዲግሪውን አጠናቀቀ • በኬንያ በ10 ዓመት ጊዜ ውስጥ የሕዝብ ቁጥር 9 ሚሊዮን ጨመረ መሠረቱን በሶማሊያ ያደረገው የአል ሻባብ ታጣቂ ቡድን በአገሪቷ በተለያዩ ጊዜያት ተመሳሳይ ጥቃቶችን ሰንዝሯል። ይህንም ጥቃት የሰነዘረው አል-ሸባብ ሳይሆን እንደማይቀር ተገምቷል። የፀጥታ ኃይሎች ከአካባቢው የተሰወሩትን ጥቃት አድራሾች በቁጥጥር ሥር ለማዋል እየተከታታሉ መሆናቸውን የአካባቢው ባለሥልጣናት ተናግረዋል። ኬንያ አል ሻባብን ለመዋጋት በተባበሩት መንግሥታት የሚደገፈውን መንግሥት ለመደገፍ በሶማሊያ ወታደሮች አሏት። የደህንነት መሥሪያ ቤት ያሳለፍነውን ገና እና አዲስ ዓመት በዓል ወቅት አል ሻባብ ጥቃት ሊፈፅም ይችላል ሲል ያወጣውን ሪፖርት ተከትሎ በተጠንቀቅ ቆይታለች።","len":1535}
{"id":"56072178","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/56072178","title":"የኒኪ ሚናጅ አባት በመኪና ተገጭተው ሞቱ","summary":"የኒኪ ሚናጅ አባት ኒው ዮርክ ውስጥ በአንድ አሽከርካሪ ተገጭተው ህይወታቸው ማለፉ ተገለጸ፡፡","text":"ፖሊስ በሰጠው መግለጫ መሠረት ሮበርት ማራጅ አርብ ምሽት በሎንግ አይላንድ በሚገኝ አንድ መንገድ ላይ ሲጓዙ ነበር ተገጨተው ህይወታቸው ያለፈው፡፡ አሽከርካሪው ከአካባቢው ከተሰወረ በኋላ የ 64 ዓመቱ ግለሰብ ወደ ሆስፒታል ቢወሰዱም በሚቀጥለው ቀን ህይወታቸው አልፏል፡፡ የናሳው ካውንቲ ፖሊስ መምሪያ ኃላፊዎች “ምርመራው እየተካሄደ ነው” ሲሉ የጠቀሱ ሲሆን ዘፋኟ ግን እስካሁን በጉዳዩ ላይ በይፋ ምንም ነገር አልተናገረችም፡፡ መግለጫው ሮበርት ማራጅ የኒኪ ሚናጅ አባት ናቸው ባይልም፣ የፖሊስ ቃል አቀባይ አባቷ መሆናቸውን ለኤኤፍፒ አረጋግጧል፡፡ በትክክለኛ ስሟ ኦኒካ ታንያ ማራጅ-ፔቲ ተብላ የምትጠራዋ ኒኪ ሚናጅ በትሪኒዳድ እና ቶቤጎ የተወለደች ሲሆን በኒው ዮርክ ከተማ ኩዊንስ በሚባለው አካበቢ ነው ያደገችው፡፡ ለ 10 ግራሚ በእጩነት የቀረበች ሲሆን አምስት የኤምቲቪ ቪዲዮ ሚዩዚክ አዋርድን አሸንፋለች። በጎርጎሮሳዊያኑ 2019 ‘ጡረታ መውጣቷን’ አስታውቃ የነበር ቢሆንም ከዚያ በኋላም አዲስ ሙዚቃ ለቃለች፡፡ የ38 አመቷ ዘፋኝ በቅርቡ ከቅጂ መብት ውዝግብ ጋር በተያያዘ 450,000 ዶላር ለትሬሲ ቻፕማን በመክፈል ለጉዳዩ እልባት ሰጥታለች፡፡","len":1546}
{"id":"46148447","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/46148447","title":"አሜሪካ ለህገ ወጥ ስደተኞች ጥገኝነት መስጠት የሚከለክል ህግ ልታፀድቀቅ ነው","summary":"በአሜሪካ አዲስ በሚፀድቀው ህግ መሰረት በሜክሲኮ ድንበር በኩል የሚገቡ ህገወጥ ስደተኞች ጥገኝነት ማግኘት አይችሉም ሲሉ ባለስልጣናት አስታወቁ።","text":"ማንኛውም ግለሰብ በሜክሲኮ ድንበር በሕገወጥ መልኩ የሚገባ ከሆነ ጥገኝነት ቢጠይቅም ማግኘት አይችልም። ህጉ ተግባራዊ የሚሆነው ፕሬዝዳንት ትራምፕ ሲፈርሙበት እንደሆነ ተገልጿል። እንደ ፍትህና አገር ውስጥ ደህንነት ሚኒስትር መስሪያ ቤት ባለስልጣናት መግለጫ ከሆነ ሕጉ ጥገኝነት ፈላጊዎች የፕሬዝዳንቱ ክልከላዎችን እንዳይተላለፉ ያደርጋል። • አሜሪካ በኢራን ላይ የጣለችው ማዕቀብ ተግባራዊ ሊደረግ ነው • ትራምፕ ጠቅላይ አቃቢ ሕጉን አባረሩ • የዲሞክራቶች ድል ለትራምፕ ድንጋጤ በመግለጫው ላይ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስደተኞች ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ የሚከለክሉት \"የሐገር ጥቅምን\" ለማስከበር ነው ተብሎ ተገልጿል። በቅርቡ በተካሄደው የአካባቢና የምክር ቤት ምርጫ ዘመቻ የስደተኞች ጉዳይ ዋነኛ ማጠንጠኛ ነበር። ከማዕከላዊ አሜሪካ በሰሜናዊ ሜክሲኮ በኩል ወደ አሜሪካ ለመግባት እየገሰገሱ የነበሩ ስደተኞችን በተመለከተ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ይህ \"ወረራ\" ነው በማለት መግለፃቸው ይታወሳል። በአሜሪካ አንድ ሰው ጥገኝነት ለመጠየቅ በሚኖርበት ሀገር ለደህንነቱ አደጋ የሆነ ነገር ሊፈጥርና እርሱን ሸሽቶ የመጣ መሆን አለበት።","len":1548}
{"id":"news-45899144","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45899144","title":"የሳዑዲው ጋዜጠኛ ለመገደሉ ቱርክ አሳማኝ ማስረጃ እንድታቀርብ አሜሪካ ጠየቀች","summary":"አሜሪካ የጠየቀችው ሳዑዲው ጋዜጠኛ ጀማል ጋሾጊ በርግጥም በኢስታንቡል የሳውዲ ቁንስላ ውስጥ መገደሉን የሚያሳይና የሚያሳምን የተቀረፀ ማስረጃ እንድታቀርብላት ነው።","text":"ትናንት የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ \"የተቀረፀ የዚህ ዓይነት ማስረጃ ካለ ጠይቀናል\" ሲሉ በዋይት ሃውስ ላጋዜጠኞች ተናግረዋል። ሳዑዲው ጋዜጠኛ ካሾጊ ከ 16 ቀን በፊት በኢስታንቡል ከሚገኘው የአገሩ ማለትም የሳውዲአረብያ ቁንስላ ከሚገኝበት ህንፃ ከገባ በኋላ ማንም አላየውም። ጋዜጠኛው ከመጥፋቱ በፊት የፃፈውን ፅሁፍ ዋሽንግተን ፖስት አትሞት ነበር።በፅሁፉ በመካከለኛው ምስራቅ የሚዲያ ነፃነት እንደሚያስፈልግ የሚገልፅ ነው። • የአዲስ አበባ ወጣቶች በሳምንቱ መጨረሻ እንደሚለቀቁ አዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቀ የጋዜጣው ኤዲተር ካረን አቲሃ ካሾጊ በደህና ይመለሳል በሚል የፅሁፉ ህትመት እንዲዘገይ ተደርጎ እንደነበር ተናግራለች። \"አሁን ግን ያ እንደማይሆን እያመንኩ ነው።አሁን ግን ፅሁፉ የካሾጊ የመጨረሻ ፅሁፍ እንደሆነ አውቄአለው። \"ፅሁፉ ካሾጊ በአረቡ አለም የሚዲያ ነፃነት እንዲኖር ፅኑ ፍላጎት እንዳለው የሚያሳይ ነው። ህይወቱንም የሰጠው ለዚሁ ነው\"ብላለች። ሳዑዲ አረብያ ከአሜሪካ ጥብቅ ግንኙነት ካላቸው አገራት አንዷ በመሆኗ የካሶጊ የደረሰበት አለመታወቅ አሜሪካን ከባድ ሁኔታ ውስጥ ከትቷታል።","len":1557}
{"id":"news-51401847","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51401847","title":"በህንድ የአንድ ህንጻ ነዋሪዎች በውሃ ቧንቧቸው አረቄ መፍሰሱ ደንጋጤን ፈጥሮባቸዋል","summary":"በህንድ አንድ ከተማ ውስጥ የአንድ ህንጻ ነዋሪዎች ከቧንቧቸው የአረቄ እና የቢራ ቅልቅል የሆነ አልኮል መፍሰሱ ደንጋጤን ፈጥሮባቸዋል።","text":"ባሳለፍነው ሰኞ ነበር ኬራላ በምትሰኘው የህንድ ከተማ በሚገኝ አንድ የመኖሪየ ህንጻ ላይ ከፍተኛ ጠረን እና ቡኒ ቀለም ያለው መጠጥ ከግለሰቦች ቧንቧ መፍሰስ የጀመረው። ነዋሪዎቹ የገጠማቸውን ነገር በፍጥነት ለሚመለከተው የመንግሥት ቢሮ ካስታወቁ በኋላ፤ የሚጠቀሙት የውሃ ጉድጓድ በመንግሥት መስሪያ ቤት በስተት መበከሉን ተረድተዋል። ነዋሪዎቹ የውሃ አቅርቦት ከሚያገኙበት የውሃ ጉድጓድ አቅራቢያ በመንግሥት የተወረሰ 6ሺህ ሊትር አልኮል ተቀብሮ ኖሯል። በፍርድ ቤት ትዕዛዝ በትልቅ ጋን ተደርጎ እንዲቀበር የተደረገው አልኮል በአቅራቢያ ከሚገኘው የውሃ ጉድጓድ ጋር ተቀላቅሎ ነበር። \"በጣም ነበር የተደናገጥነው\" ሲል በህንጻው ላይ የሚኖረው ጆጂ ማላኢካል ለቢቢሲ ተናግሯል። \"ውሃው በጣም ይሰነፍጥ እና ቡኒ ቀለም ስለነበረው ለይተነዋል\" ብሏል። የአከባቢው ባለስልጣናት የተፈጸመውን ስህተት ለማረም የውሃ ጉድጓዱን ማጽዳት እና በንጹህ ውሃ መሙለት የሚጠበቅባቸው ሲሆን፤ ይህንንም ለመከወን እስከ አንድ ወር ሊወስድባቸው ይችላል ተብሏል። እስከዚያው ባለስልጣናቱ በየቀኑ 5ሺህ ሊተር ውሃ ለነዋሪዎቹ እያቀረቡ እንደሆነ ተነግሯል።","len":1558}
{"id":"news-45366338","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45366338","title":"ተመድ ቻይና ''ሙስሊሞችን በጅምላ መያዟ » አሳስቦኛል አለ","summary":"የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በፀረ ሽብር ርምጃ ሰበብ የተያዙትን የቻይና የዩጉሁረስ የጎሳው አባላት እንዲፈቱ ጠየቀ።","text":"የተመድ ቻይና በዩጉሁረስ ጎሳ አባላት ላይ መድሎ ትፈፅማለች ሲል ከሷል። ቻይና ቁጥራቸው 1 ሚሊየን የሚሆኑ፣ በምዕራብ ዣንግጂያንግ ክልል የሚኖሩ ሙስሊም የዩጉሁረስ ጎሳ አባላትን በ «መልሶ ማስተማር» ጣቢያዎች ውስጥ ማጎሯን የሚያሳይ 'ሪፖርት' መውጣቱን ተከትሎ ነው ተመድ ድምፁን ያሰማው። ቤጂንግ አቤቱታውን ብትቃወምም የተወሰኑ የሃይማኖት አክራሪዎች ለ«መልሶ ማስተማር» ዓላማ እንደያዘች አምናለች። • በደቡብ አፍሪካ የኢትዮጵያዊያን ንብረት ተዘረፈ • ሳሙኤል ኤቶ ለቀድሞው የብሄራዊ ቡድን አምበል ቤት ሊገዛ ነው • ሙገሳ እና ወቀሳ የተፈራረቀባቸው ሳን ሱ ኪ ቻይና እስላማዊ ፅንፈኞች እና ተገንጣዮች የግዛቱን ሰላም እያደፈረሱ እንደሆነ በማንሳት ትከሳለች። በያዝነው ወር መጀመሪያ ላይ የተመድ የዘር አድሎ አስወጋጅ ኮሚቴ አባላት ፣«ቻይና የዩጉሁረስ ራስ- ገዝ ግዛትን ግዙፍ የሰቆቃ ጣቢያ ወደ ሚመስል ሁነት ቀይረዋለች» በማለት ምልከታቸውን አጋርተዋል። ቻይና ግን የጎሳው አባላት ሙሉ መብት እንዳላቸው በማንሳት ፣«በሃይማኖታዊ ፅንፈኝነት የተታለሉ» ወገኖች ግን በመልሶ ማስፈር እና ማስተማር ሊታገዙ ይገባል ብላ እንደምታምን አስታውቃለች።","len":1574}
{"id":"news-48585207","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48585207","title":"በማሊ በምትገኝ አንድ መንደር ውስጥ '100 ሰዎች ተገደሉ'","summary":"ከምዕራብ አፍሪካዊቷ ሃገር ማሊ እየወጡ ያሉ ሪፖርቶች እንደሚጠቁሙት በሃገሪቱ ዶጎን የሚባሉ የጎሳ አባላት መኖሪያ በሆነች መንደር በተፈጸመ ጥቃት ከ100 ሰዎች በላይ ተገድለዋል።","text":"ጥቃቱ የተፈጸመው በመካከለኛ ማሊ ሶብሌ ኮው በምትባል አንስተኛ መንደር ውስጥ መሆኑን 'አርኤፍአይ' የተሰኘው የፈረንሳይ የዜና ወኪል ዘግቧል። የአከባቢው ባለስልጣናት እንደሚሉት ከሆነ ደግሞ የሟቾች አስክሬን እንዲቃጠል ተደርጓል። ተጨማሪ የሟቾች እስክሬን እየተፈለገ መሆኑን የአከባቢው ባለስልጣናት ጨምረው ተናግረዋል። • ባባኒ ሲሶኮ፦ 'ዓለም አቀፉ ምትሃተኛ' • \"አንቆ የሚገድለን ሰውዬ ደክሞት ሳልታነቅ ቀረሁ\" የሞት-እምቢ ታሪክ • \"ከሷ ጋር የምኖረው እንዳትገድለኝ ስለምፈራ ብቻ ነው\" ከቅርብ ወራት ወዲህ በማሊ የሚፈጸሙ ጥቃቶች እየተበራከቱ መጥተዋል። ከዚህ ቀደም የነበሩት ጥቃቶች ብሄረ ተኮር አልያም በጽንፈኛ ቡድኖች የሚፈጸሙ ናቸው። በእዚሁ አከባቢ የዶንጎ ጎሳ አባላት በሆኑ አዳኞች እና የፉላኒ ጎሳ አርብቶ አደሮች መካከል ግጭት የተለመደ ነው። ከሶስት ወራት በፊት 130 የሚሆኑ የፉላኒ ጎሳ አባላት የዶንጎ አዳኞችን ልብስ በለበሱ ሰዎች በአንዲት አነስተኛ መንደር ውስጥ ተገድለው ነበር። በእነዚህ ሁለት ጎሳዎች መካከል ግጭት እየተበራከተ የመጣው ከአራት ዓመታት በፊት ጸንፈኛ እስላማዊ ቡድኖች በቀጠናው መንቀሳቀስ ከጀመሩ ወዲህ ነው።","len":1578}
{"id":"news-56121973","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56121973","title":"እስራኤል እና ሶሪያ የእስረኞች ልውውጥ አካሄዱ","summary":"አንዲት እስራኤላዊት ድንበር ስታቋርጥ በቁጥጥር ስር መዋሏንና መታሰሯን ተከትሎ እስራኤል እና ሶሪያ በሩሲያ አሸማጋይነት የእስረኞች ልውውጥ አካሄዱ።","text":"የእስራኤል ጦር ሐሙስ ዕለት በአገሪቱ ቁጥጥር ስር የቆዩ የነበሩ ሁለት ሶሪያውያን እስረኞች እንደተመለሱ አስታውቋል። ግለሰቧ ከሁለት ሳምንት ገደማ በፊት ነበር በኩኔይትራ አቅራቢያ ወደ ሶሪያ መግባቷ የተገለጸው። ሴትየዋ ወደ እስራኤል ለመመለስ ዝግጅቷን አጠናቃለች። የእስራኤል መገናኛ ብዙሃን እንደዘገቡት ከሆነ ግለሰቧ ከሶሪያ ወደ ሩሲያ ማቅናቷን ተከትሎ እሷን የሚያመጣ አውሮፕላን ተልኳል፡፡ ሩሲያ ከሶሪያ መንግስት ጋር ጠንካራ ግንኙነት ያላት ሲሆን በጎርጎሮሳዊያኑ 2019 አንድ የእስራኤል ወታደር አስክሬን እንዲመለስ ሸምግላለች፡፡ እስራኤል በጎርጎሮሳዊያኑ 1967 በመካከለኛው ምስራቅ ጦርነት የጎላን ኮረብታዎችን ከሶሪያ ነጥቃ በ1981 ደግሞ የሃገሯ አካል በማድረግ አዋህዳለች። ይህ እርምጃ በዓለም አቀፍ ደረጃ ዕውቅና አልተሰጠውም፡፡ የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ማክሰኞ ምሽት የካቢኔውን ሙሉ ስብሰባ ጠርተው የነበረ ሲሆን፣ ይህም ልውውጡ ላይ ለመወያየት ነበር ተብሏል። ጠቅላይ ሚንስትር ኔታንያሁ ባለፈው ሳምንት ከፕሬዚዳንት ቭላድሚር ፑቲን ጋር በቀጠናው፣ በፀጥታና በሰብዓዊ ጉዳዮች ላይ በማተኮር ተነጋግረዋል፡፡","len":1583}
{"id":"news-52774082","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52774082","title":"አሜሪካ ውስጥ አባት በቀጥታ ውይይት ላይ ሳሉ በልጃቸው በስለት ተገደሉ","summary":"የ72 ዓመቱ አዛውንት ከ20 ሰዎች ጋር ዙም በተባለው የቪዲዮ የውይይት መድረክ ላይ እያወሩ እንዳሉ ኒው ዮርክ ውስጥ በገዛ ልጻቸው በስለት ተወግተው እንደተገደሉ ፖሊስ አስታወቀ።","text":"ድዋይት ፓወርስ የተባሉት አዛውንትን የ32 ዓመቱ ልጃቸው በስለት ከወጋቸው በኋላ ከቤታቸው በመስኮት ዘሎ ከወንጀሉ ስፍራ አምልጦ ነበር። ነገር ግን ጥቃቱ ሲፈጸም በቪዲዮው ውይይት ላይ ተሳታፊ የነበሩት ሰዎች ለፖሊስ ሪፖርት በማድረጋቸው ተጠርጣሪው የአዛውንቱ ልጅ በአንድ ሰዓት ውስጥ ተይዟል። የሟች አዛውንት ልጅ ቶማስ ስካሊ ፓወርስ አባቱ ላይ በፈጸመው የግድያ ወንጀል ክስ ተመስርቶበታል። ፖሊስ ስለወንጀሉ ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳለው ተጠርጣሪው በደረሰበት ጉዳት ሆስፒታል መግባቱን ጠቅሶ፤ ግለሰቡ ህክምናውን አጠናቆ ሲወጣ ስለግድያው ተጨማሪ መረጃን እንደሚሰጥ አስታውቋል። ፖሊስ እንዳለው ሐሙስ ዕለት ሟች ከበርካታ ሰዎች ጋር በቀጥታ የቪዲዮ ውይይት ላይ ሳሉ በስለት ተወግተው ሲወድቁ የውይይቱ ተሳታፊዎች በቀጥታ አይተዋል። ነገር ግን ተወያዮቹ ለፖሊስ ስለሁኔታው ሪፖርት ቢያደርጉም የሟች ሚስተር ፓወርስ ቤት በትክክል የት እንደሆነ እንዳለ ስለማያውቁ ቦታውን ለማወቅ የተወሰነ ጊዜ ፈጅቶ ነበር። ሟች ድዋይት ፓወርስ በልጃቸው በስለት ተወግተው በተገደሉበት ጊዜ ሲሳተፉበት የነበረው የ'ዙም' የቀጥታ ቪዲዮ ውይይት ርዕሰ ጉዳይ ምን እንደሆነ አልታወቀ።","len":1599}
{"id":"news-54874865","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54874865","title":"አሜሪካ፡ የስድስት ዓመቱ ታዳጊ በጎ ተግባር የበርካቶችን ልብ ነክቷል","summary":"የስድስት ዓመቱ ልጅ በማክዶናልድ ከጀርባው ለተሰለፈው ግለሰብ ያደረገው በጎ ነገር ለመገበያየት ከጀርባው ተሰልፈው የነበሩትን ሁሉ ልብ የነካ ነገር ሆኗል።","text":"ብሌክ ዱርሃም የተሰኘው ይህ የስድስት ዓመት ልጅ ቁርሱን ለመግዛት ከእናቱ ጋር በማክዶናልድ ተሰልፎ ነበር። በኋላ ግን ከጀርባው ለተሰለፈው ሰው አንዳች ነገር ማድረግ እንሚፈልግ ለእናቱ ይነግራታል። ከዚያም ለምትታዘዛቸው ግለሰብ ከጀርባቸው የቆመው መኪና ውስጥ ላለው ግለሰብ ምግብ መግዛት እንደሚፈልግ ይነግራታል። ቀጥሎም መኪናቸው ውስጥ በመሆን ተራቸውን እየጠበቁ የነበሩ ሌሎች ግለሰቦች በአጠቃላይ አንዳቸው ለሌላኛቸው በመክፈል የዚህን ታዳጊ ልጅ በጎነት ተጋርተዋል። ብሌክ ስለምግባሩ ለጠየቁት ጋዜጠኞች ሲመልስ እርሱ የመጀመሪያው ፍላጎቱ \" ደስተኛ መሆንና ቀሪዎችን ማስደሰት እንደነበር\" ግልጿል። የብሌክ እናት የሆነችው አሚ ዱርሃም የልጇ ዋነኛ ትኩረት \"ሌሎች ሰዎችን ማስደሰት ነው። ያንን ማድረግ ነበር የፈለገው\" ስትል ተናግራለች። አክላም \" ከጀርባችን የነበረው ግለሰብ ፊቱ ላይ የነበረውን የደስታ ፀዳል አይቼ፣ 'ተመልከት ሰውየውን ምን ያህል እንዳስደሰትከው' አልኩት\" ስትል የነበረውን ሁኔታ ታስታውሳለች። \" የአንድ ትንሽ ልጅ ደግ ልብና በጎ ምግባር እንደዘያ አይነት ምላሽ ማምጣቱ የሚደንቅ ነው\" ካለች በኋላም \" እጅግ በጣም ልብ የሚያሞቅና ደስ የሚል ስሜት ነው\" ብላለች።","len":1641}
{"id":"news-45505803","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45505803","title":"አይፎን አዲስ ስልኮችን እና ሰዓት ይዞ ብቅ ብሏል","summary":"አፕል የተሰኘው የቴክኖሎጂ ኩባንያ አይፎን ኤክስ ኤስ (iPhone XS) ብሎ የሰመየመውን ዘመናይ ስልክ እና የእጅ ሰዓት ለገበያ ይፋ አድርጓል።","text":"አይፎን ኤክስኤስ ማክስ (iPhone XS Max) 6.5 ኢንች ወይም 16.5 ሴንቲ ሜትር ስፋት ያለው ስክሪን ሲኖረው አይፎን ኤክስ ኤስ (iPhone XS) ደግሞ በ6.1 ኢንች ርዝማኔ ነው ወደ ገበያ የዘለቀው። ከስልኩ ጋር ግንኙነት ያለው እጅ ሰዓትም ይፋ የሆነው በትላንትናው ዕለት ነው። • ብላክቤሪ ለዕፅ አዘዋዋሪዎች እየሰጠ ያለው ጥቅም ከሌሎች የአይፎን ምርቶች ላቅ ባለ ሁኔታ አይፎን ኤክስ ኤስ (iPhone XS) ዋጋው ወደድ ይላል የተባለለት ይህ ስልክ ከ749 ዩሮ (26 ሺህ ብር ገደማ) ጀምሮ እስከ 1449 ዩሮ (52 ሺህ ብር) ለገበያ ቀርቧል። ቢሆንም ምርቱ እንደጉድ ከመቸብቸብ ወደኋላ እንደማይል በዘርፉ ጥርስ የነቀሉ ባለሙያዎች እየተነበዩ ነው። ስልኩ ባለገመድ የጆሮ ማዳመጫ የለውም። ተጠቃሚዎች ገመድ አልባ የጆሮ ማዳመጫ ይጠቀማሉ። ይሁን እንጂ ተጨማሪ 9 ዩሮ የምታስወጣ ቻርጅ ማድረጊያ ቦታ ላይ የምትሰካ ገመድ በመግዛት የጆሮ ማዳመጫ ገመዷ ላይ በመሰካት መጠቀም ይችላሉ። • የአዲሱ ሳምሰንግ ጋላክሲ S9 በካሜራ ብቃት ላይ አተኩሯል የአይፎን ስልኮች አምራቹ አፕል ኩባንያ 1 ትሪሊየን ዶላር የገበያ ድርሻ በመያዝ ዓለም የመጀመሪያው ድርጅት ነው። በስልኮች ሽያጭ ግን በሳምሰንግ እና በቻይናው ሁዋዌ ተበልጦ ሶስተኛ ደረጃ ላይ ይገኛል። • በሶማሊላንድ ጥሬ ገንዘብ ታሪክ ሊሆን ነው","len":1644}
{"id":"45405012","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45405012","title":"ቦቢ ዋይን፤ \"አንዳች የሰውነቴ ክፍል ከስቃይ አልዳነም\"","summary":"ዩጋንዳዊው ሙዚቀኛና የህዝብ እንደራሴ በእስር ላይ ሳለ ከፍተኛ ስቃይ እንደረሰበትና \"አንዳች የሰውነቴ ክፍል ከስቃይ አልዳነም\" በማለት በፌስቡክ ገጹ አሳውቋል።","text":"ቦቢ ዋይን ቦቢ ዋይን በሀገር መክዳት ተከሶ ለእስር ከተዳረገ በኃላ ባለፈው ሳምንት በዋስ መለቀቁ ይታወሳል። አሁን ወደ አሜሪካ አቅንቶ ህክምና እያደረገ ይገኛል። የኡጋንዳ ወታደራዊ ሀይሎች እስር ቤት ውስጥ እንዳሰቃዩት ከተናገረ ቢቆይም የዩጋንዳው ፕሬዘዳንት ዩዌሪ ሙሴቪኒ \"ሀሰት ነው\" ሲሉ አጣጥለውታል። • ቦቢ ዋይን፦ ኡጋንዳዊው እንደራሴ እንደገና ታሠረ • 'ስቃይ የደረሰበት' ኡጋንዳዊ ፖለቲከኛ ተፈታ በሀገር መክዳት የተከሰሰው ቦቢ ዋይን በበኩሉ ክሱን \"ግራ የሚያጋባ\" ብሎ በሱ በኩል ያለውን እውነታ ይፋ እንደሚያወጣ ተናግሯል። \"በቦት ጫማቸው ረግጠውኛል፣ ደብድበውኛል፣ ከመላ አካለቴ የቀራቸው የለም። አይኔን፣ አፍናጫዬን፣ አፌን፣ ክንዴንና ጉልበቴን ደብድበውኛል። ርህራሄ የሌላቸው ጨካኞች ናቸው\" ሲል ቦቢ ዋይን ተናግሯል። • ኡጋንዳዊው ሙዚቀኛ በሃገር ክህደት ተከሰሰ በክፍሉ ሶስት መሳሪያ የተገኘ በማስመሰል ስቃዩን እንዳበረቱበትም ገልጿል። \"ብልቴን በሆነ አይነት መሳሪያ መተውኛል። ጉልበቴን በመሳሪያ ሰደፍ ቀጥቅጠውኛል። በስቃይ ሳጣጥር ዝም በል ይሉኝ ነበር\" ሲልም ሰቆቃውን ገልጿል። በህገ ወጥ መንገድ መሳሪያ ይዟል የሚለውን ክስ ወታደራዊው ፍርድ ቤት እንደሰረዘለት ይታወሳል።","len":1659}
{"id":"50997429","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50997429","title":"በሊቢያ ወታደራዊ ማሰልጠኛ ላይ በደረሰ ጥቃት በርካቶች ሞቱ","summary":"በሊቢያዋ ዋና ከተማ ትሪፖሊ በሚገኝ ወታደራዊ ማሰልጠኛ ላይ በደረሰ ጥቃት 28 ሰዎች ሲገደሉ በርካቶች መቁሰላቸውን የሊቢያ ባለሰልጣናት ተናገሩ።","text":"ስለ ጥቃቱ ዝርዝር መረጃ ባይወጣም ለጄነራል ካሊፍ ኸፍታር ታማኝ በሆኑና በምስራቂያዊ ሊቢያ በመሸጉ አማፂያን የተፈፀመ ሊሆን እንደሚችል ተገምቷል። ከጥቃቱ በኋላ የተወሰደ ምስል እንደሚያሳው የሞቱ ሰዎች አካል በየስፍራው ወድቆ ይታይ ነበር። • ቴህራን ጥቃት ከፈፀመች በሚል አሜሪካ 52 የኢራን ተቋማት ላይ መሳሪያዋን አነጣጥራለች • \"የህወሃትን ህልውና የሚወስን ልዩና ታሪካዊ ጉባዔ\" ደብረፂወን ገ\/ሚካኤል (ዶ\/ር) • ለማርስ የተጻፈው ብሔራዊ መዝሙር የተባበሩት መንግሥታት የሚደገፈው የሊቢያ መንግሥት በጄነራል ኸፍተር የሚመራውን ሰርጎ ገብ እየተዋጋ ይገኛል። \"በትሪፖሊ በሚገኝ የወታደራዊ ትምህርት ቤት ላይ በደረሰ የአየር ጥቃት 28 ምልምል ወታደሮች ሲሞቱ በርካቶች ቆስለዋል\" ሲሉ የተናገሩት የጤና ጥበቃ ሚኒስትሩ አሚን አል-ሀሼሚ ናቸው። ሊቢያን ለረዥም ጊዜ ሲያስተዳድሯት የነበሩት ሙሐመድ ጋዳፊ እ.ኤ.አ. በ2011 ከስልጣን ከተወገዱና ከተገደሉ በኋላ ሀገሪቱ በግጭትና በክፍፍል እየታመሰች ትገኛለች። ሀገሪቱን አንድ አድርጎ የሚያስተዳድር አካልም የለም። ባለፈው ዓመት በሚያዚያ ወር ላይ ጄነራል ኸፍተር በተባበሩት መንግሥታት የሚደገፈውን የትሪፖሊውን መንግሥት ከስልጣን ለማስወገድ ዘመቻ ከፍተው ነበር።","len":1671}
{"id":"50470263","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50470263","title":"ናይጄሪያ ውስጥ ቤት ሲጠብቅ የነበረው አንበሳ በፖሊስ ተያዘ","summary":"የናይጄሪያዋ ከተማ ሌጎስ ውስጥ ቤት ሲጠብቅ ነበር የተባለው አንበሳ ተይዞ ወደ እንስሳት ማቆያ ተወስዷል።","text":"የሁለት ዓመቱ ታዳጊ አንበሳ ይኖርበት የነበረው ቤት ከአንድ ትምህርት ቤት በተቃራኒ ያለ ነው። አንበሳው በማደንዘዣ ጥይት ከተመታ በኋላ ቦጊጁ ኦሙ ወደተሰኘ የእንስሳት ማቆያ እንዲሄድ መደረጉን አንድ ባለሥልጣን ለቢቢሲ ተናግረዋል። ሰኞ ዕለት የተያዘው አንበሳ ባለቤት ማንነት ያልታወቀ ሲሆን፤ ባለቤቱ ራሱን አሳልፎ ለፖሊስ እንዲሰጥ አሊያ የእሥር ትዕዛዝ እንደሚወጣበት የከተማዋ ፖሊስ አስታውቋል። የሌጎስ ስቴት ኢንቫይሮሜንታል ሳኒቴሽን አባል የሆኑ ባለሙያዎችና የመንደሪቱ ነዋሪዎች ለመንግሥት አቤቱታ ካቀረቡ በኋላ ነው አንበሳው በቁጥጥር ሥር ሊውል የቻለው። የነዋሪዎችና ባለሙያዎች ቅሬታ በተሰበሰበ ፊርማ የደረሰው የናይጄሪያ የተፈጥሮ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት የዱር እንስሳት ተንከባካቢ ባለሙያዎች ልኮ አንበሳው ራሱን እንዲስት ተደርጎ እንዲያዝ አስደርጓል። አንበሳው ይኖርበት ከነበረው ቤት ተቃራኒ አንድ የሕፃናት ማቆያ እንዲሁም ትምህርት ቤት እንዳለ የቢቢሲ የናይጄሪያ ወኪል ዳሚሎላ ኦዱሎዋ ዘግባለች። የትምህርት ቤቱ አስተዳዳሪዎች ለተማሪዎች ደህንነት ሲባል አንበሳው ከሥፍራው በመነሳቱ እፎይ ብለዋል። አንበሳው ከሁለት ወራት በፊት ነው መኖሪያው ከተያዘበት ቤት ያደረገው ተብሏል።","len":1671}
{"id":"news-42220572","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42220572","title":"የፕላስቲክ ብክለትን እንደሚያስቆም ተስፋ የተደረገበት ስምምነት","summary":"ከጥቂት ቀናት በኋላ በሚደረገው የተባበሩት መንግሥታት የአካባቢ ጥበቃ ሚኒስትሮች ስብሰባ ላይ ሃገራት ፕላስቲክ ቆሻሻዎች ባህሮችን እንዳይበክሉ የሚያስችሉ ጠንካራ ስምምነቶችን እንደሚያደርጉ ይጠበቃል።","text":"በአካባቢ ደህንነት ላይ ትልቅ ችግር የሚያስከትሉት የፕላስቲክ ቁሳቁሶች የአካባቢ ጥበቃ ስምምነቶች ትኩረት መሆናቸውን ኤክስፐርቶች ይናገራሉ። ስለዚህም ተስፋ በተጣለበት ስብሰባ ፕላስቲኮች የሚያስከትሉትን የአካባቢ ቀውስ የሚያስቆም ጠንካራ ስምምነት እንዲደረግ በኬንያ ናይሮቢ የከተሙት ልዑካን ዝግጅት እያደረጉ ነው። ስምምነቶቹ በጠንካራ እርምጃ የሚታገዙ እንደሚሆኑም ይታመናል። ልዑካኑ ፕላስቲኮችና ጥቃቅን ፕላስቲክ ነክ ቆሻሾች የሚያስከትሉትን ችግር ለመቅረፍ የሚረዱ አማራጮችንም እየተመለከቱ ነው። አሜሪካ አሁን በውይይቱ ላይ ለመሳተፍ ፍቃደኝነቷን ብታሳይም እስካሁን ምንም አይነት ዓለም አቀፍ ስምምነት ላለማድረግ ወደ ኋላ ስትል ነበር። ምን ያህል ፕላስቲኮች ከየት ተነስተው ወደ ባህር እየገቡ መሆኑን የሚያመለክቱ መረጃዎችን ማግኘት ለቀጣዩ እርምጃ ወሳኝ እንደሆነ የአካባቢ ጥበቃ ኤክስፐርቶች ይናገራሉ። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት እ አ አ በ2025 የፕላስቲክ ቆሻሻን በጉልህ መልኩ መቀነስን ዓላማ አድርጎ እየተንቀሳቀሰ ቢሆንም እንደ ኖርዌይ ያሉ አገራት ደግሞ የረዥም ጊዜ እቅድ መሆን ያለበት ሙሉ በሙሉ የፕላስቲክ ችግርን ማስወገድ ነው የሚል የመፍትሄ ሃሳብ በማቅረብ ላይ ይገኛሉ።","len":1673}
{"id":"44352200","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44352200","title":"ተጣብቀው የተወለዱት ታንዛኒያውያን ሕይወታቸው አለፈ","summary":"ማሪያና ኮንሶላታ ይባላሉ። ላለፉት 21 ዓመታት ጉበትና ሳንባን በጋራ ነበር የሚጠቀሙት። የየራሳቸው ልብ፣ ጭንቅላትና ክንዶች ነበሯቸው።","text":"መስከረም አካባቢ ከልብ ህመም ጋር በተያያዘ ሆስፒታል ገብተው ነው ያለፈው ቅዳሜ ሕልፈታቸው ከወደ ታንዛኒያ የተሰማው። መንትያዎቹ በታንዛዊያን ዘንድ እጅግ ተወዳጅ የነበሩ ሲሆን የሞታቸው ዜና ሲሰማ አገር አንብቶላቸዋል። እጅግ በርካታ የአገሬው ዜጎች ትናንት ዕሑድ በማኅበራዊ መገናኛ ብዙኃን መሪር ሐዘናቸውን ሲገልጹ ውለዋል። ፕሬዚዳንት ጆን ማጉፉሊ በትዊተር ገጻቸው እንዳሉት የመንትዮቹ ዜና እንዳሳዘናቸውና እህትማማቾቹ ሐገራቸውን ለማገልገል ጽኑ ፍላጎት እንደነበራቸው አውስተዋል። መንትዮቹ ባለፈው ዓመት ከቢቢሲ ጋር ባደረጉት ቆይታ የዩኒቨርስቲ ቆይታቸውን እንዳጠናቀቁ በመምህርነት ለማገልገል ፍላጎት እንዳላቸው ጠቁመው ነበር። ማሪያና ኮንሱሌት ከቢቢሲ ጋር በነበራቸው ቆይታ እንደተናገሩት በቀዶ ጥገና መለያየት እንደማይፈልጉና ሲያድጉ አንድ ባል አግብተው መኖር እንደሚሹ ተናግረው ነበር። ወላጆቻቸው የሞቱት እነርሱ ገና ሕጻን ሳሉ በመሆኑ በካቶሊክ የእርዳታ ድርጅት በማደጎነት ተሰጥተው ራሳቸውን ለመቻል ጫፍ ደርሰው ነበር። ባለፈው ዓመት ከ2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ሲመረቁ በርካታ የአገሬው ዜጎች እንኳን ደስ ያላችሁ መልዕክቶችን በመላክ ደስታቸውን ገልጸውላቸው እንደነበር ይታወሳል።","len":1678}
{"id":"news-48277935","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48277935","title":"በሶማሊያ ሀገር አቀፍ ፈተና በመሰርቁ ለሌላ ጊዜ ተዘዋወረ","summary":"ባለፉት ዓመታት የማህበራዊ ሚዲያዎች በፍጥነት መስፋፋት ለምስራቅ አፍሪካ ሃገራት የትምህርት ምዘና አስቸጋሪ እየሆነ መጥቷል። ሶማሊያም ኢትዮጵያ ከዓመታት በፊት ያጋጠማትን ክስተት ተጋፍጣለች።","text":"በፈተናው መሰረዝ 31 000 ተማሪዎች ይስተጓጎላሉ ተብሏል። የትምህርት ሚንስትሩ አብዱላሂ ጎዳህ ባሬ እንደተናገሩት እስካሁን የተወሰዱት ፈተናዎች ተሰርዘዋል። ይህ ውሳኔም በመዲናዋ ሞቃዲሾ የተማሪዎች አመፅን አስነስቷል። ፈተናው ወደግንቦት መጨረሻ የተዘዋወረ ሲሆን ዳግመኛ ስርቆትን ለመከላከል የማህበራዊ ሚዲያዎች እንደሚዘጉ አስታውቀዋል። ሚንስትሩ በንግግራቸው የትኞቹ የማህበራዊ ሚዲያዎች እንደሚዘጉና በየትኞቹ የሃገሪቱ ክፍሎች እንደሚዘጉ በግልፅ አላስቀመጡም። ዳልሳን የተባለ የሃገሪቱ ሬዲዮ እንደዘገበው ፈተናዎች ተሸጠው በማህበራዊ ድህረገፅ የተሰራጩት በወንጀለኞች ቡድን ነው። • አስገራሚው የደቡብ ኮሪያ ፈተና • ተማሪዎች ሞባይሎቻቸውን ሊነጠቁ ነው • ውሻውን \"መንግሥት\" ብሎ የጠራው ዘብጥያ ወረደ ተማሪዎች ቅዳሜ የጀመሩት ፈተና በሳምንት ጊዜ ውስጥ የሚያልቅ የነበረ ቢሆንም ሚኒስትሩ ፈተናውን ማራዘም አስፈላጊ ነው ብለዋል። በቴልቪዥን ላይ ቀርበው እንደተናገሩት \"ያጭበረበረ ተማሪ በርትቶ ካጠና ተማሪ ጋር ሲቀመጥ ያሳፍራል። ስለዚህ የትምህርት ሚኒስቴር ተማሪዎች የወሰዷቸውም ሆነ የቀሯቸው ፈተናዎች ተሰርዘዋል።\" በፈተናው መሰረዝ ምክንየዓት 31 ሺህ ተማሪዎች ይስተጓጎላሉ ተብሏል።","len":1680}
{"id":"news-49354758","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49354758","title":"የሱዳን የቀድሞ የመረጃና ደህንነት ኃላፊ ሳላህ ጎሽ አሜሪካ እንዳይገቡ ታገዱ","summary":"የሱዳን የቀድሞ የመረጃና ደህንነት ኃላፊ ሳላህ ጎሽ ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ መታገዳቸው ተገለፀ። የቀድሞ ኃላፊው ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ የታገዱት በሰብአዊ መብት ጥሰት እጃቸው አለበት በሚል ነው።","text":"እርሳቸው ብቻም ሳይሆኑ ቤተሰባቸውም ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ እገዳው ተጥሎባቸዋል። • በሱዳን ወታደራዊ ምክርቤቱና ተቃዋሚዎች ተስማሙ • ሳዑዲ አረቢያ ለሱዳን የገንዘብ ድጋፍ አደረገች የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ያወጣው መግለጫ እንደሚያትተው የቀድሞ ኃላፊው ሳላህ፤ የሱዳን ብሔራዊ የፀጥታና ደህንነት ኃላፊ በነበሩበት ወቅት ሰዎችን በማሰቃየት እጃቸው እንዳለበት ተጨባጭ ማስረጃ አለኝ ብሏል። የቀድሞ የአገሪቷ ፕሬዝዳንት ኦማር አል በሽር ከሥልጣን እስከተወገዱበት ሚያዚያ ወር ድረስ ከመረጃና ደህንነት ኃላፊው ሳላህ ጋር ጥብቅ ግንኙነት እንደነበራቸው ተገልጿል። እርሳቸው ከሥልጣን ከወረዱ በኋላ በተቃዋሚዎች ግፊት ምክንያት ኃላፊነታቸውን ለቀዋል። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ማይክ ፖምፔዌ፤ ሱዳን በሲቪል የሚመራ መንግሥት እንዲኖራት ድጋፋቸውን እንደሚያደርጉ በትዊተር ገፃቸው ላይ መልእክታቸውን አስፍረዋል። አሁን ሃገሪቷን እያስተዳደረ ያለው ምክርቤት እና የተቃዋሚዎች ጥምረት በሦስት ዓመታት የሽግግር ጊዜ ስለሚኖራቸው ኃላፊነት ከአስር ቀናት በፊት መፈራረማቸው የሚታወስ ነው። በሚኖራቸው የሥልጣን ክፍፍል ላይም ለመጨረሻ ጊዜ በመጭው ቅዳሜ እንደሚፈራረሙ ይጠበቃል።","len":1681}
{"id":"53296660","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53296660","title":"የሃጫሉን ግድያ ተከትሎ የ166 ሰዎች ህይወት ማለፉ ተገለፀ","summary":"የታዋቂው ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በተቀሰቀሰው ተቃውሞና አለመረጋጋት የ166 ሰዎች ህይወት ማለፉን በትናንትናው ዕለት ፓሊስ አስታውቋል።","text":"ድምፃዊው ሰኞ ሰኔ 22፣ 2012ዓ.ም ገላን አካባቢ መገደሉን ተከትሎ 145 ሰላማዊ ሰዎችና 11 የፀጥታ ኃይሎች መሞታቸውን የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፖሊስ ኮሚሽነር ግርማ ገላን ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ተናግረዋል። ምክትል ፖሊስ ኮሚሽነሩ ከዚህም በተጨማሪ 167 የሚሆኑ ግለሰቦችም ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል ብለዋል። ከአለመረጋጋቱና ሁከቱም ጋር በተያያዘ 1 ሺህ 84 ሰዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውንም ኮሚሽነሩ ግርማ አክለው ገልፀዋል። ባለስልጣናቱ ለህይወት መጥፋት ምክንያት ያሉት ከፀጥታ ኃይሎች በተተኮሰ ጥይት እንዲሁም በተለያያዩ ብሔሮች መካከል በተፈጠረ ሁከት የተያያዘ ነው ተብሏል። ከዚህም በተጨማሪ በአዲስ አበባ የስምንት ነዋሪዎችና የሁለት ጸጥታ አስከባሪዎች ህይወት ማለፉን የከተማዋ ፖሊስ ማስታወቁ የሚታወስ ነው። የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጌቱ አርጋው ከሰሞኑ በብሔራዊ ቴሌቪዥን ቀርበው በሰጡት መግለጫ ነዋሪዎች \"ህይወታቸው ያለፈው \"በቦምብ፣ ጥይት፣ በድንጋይ እና በመሳሰሉት ነው\" ብለዋል። ከዚህም በተጨማሪ 57 የሚሆኑ የፌደራል እና የአዲስ አበባ ፖሊስ አባላት ላይ ጉዳት መድረሱንና ብረትነታቸው የግለሰብ እና የመንግሥት የሆኑ 250 ተሽከርካሪዎች ተሰባብረዋል፣ 20 ተሽከርካሪዎች ተቃጥለዋል ሲሉም አክለዋል","len":1695}
{"id":"44625359","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44625359","title":"ባሏን በስለት የገደለችው ኑራ ሁሴን","summary":"የሱዳን ይግባኝ ሰሚ ፍርድ ቤት የኑራ ሁሴንን የሞት ፍርድ ቀልብሶታል። ኑራ አስገድዶ የደፈራትን ባለቤቷን በመግደሏ የሞት ፍርደኛ ነበረች።","text":"የ19 ዓመቷ ኑራ አሁን በአምስት ዓመት ጽኑ እስራት ብቻ እንድትቀጣ ተወስኖላታል። እናቷ ዘይነብ አሕመድ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ልጃቸው ኑራ ሕይወቷ በመትረፉ እጅግ ደስተኛ ሆናለች። በዓለም ታዋቂና ተጽእኖ ፈጣሪ የሆኑ ሰዎች \"ፍትህ ለኑራ\" የሚል የማኀበራዊ ሚዲያ ዘመቻ ከፍተውላት ነበር። ባለፈው ወር ኢስላማዊው ፍርድ ቤት ኑራ በስቅላት እንደትቀጣ ወስኖባት ነበር። ኑራ ሁሴን ባለቤቷ የአክስት ልጆቹን ሰብስቦ እጅና እግሯን ጠፍረው እንዲይዙለት ካደረገ በኋላ ይደፍራት እንደነበርና ይህንኑ ተግባሩን ለሁለተኛ ጊዜ ለመፈጸም ሲሞክር ግን በቢላ በመውጋት እንደገደለችው ተዘግቧል። ኑራ ወደዚህ ትዳር የገባችው በ16 ዓመቷ ተገዳ ሲሆን ባለቤቷ የአክስቷ ልጅ ጭምር ነው። የ16 ዓመት ታላቋ ቢሆንም። የተባበሩት መንግሥታት የሕጻናት ፈንድ እንደሚለው በሱዳን ከሦስት ሴቶች አንዷ ዕድሜዋ ከ18 በታች ሳለ ትዳር ትምሰርታለች። የኑራ እናት ለቢቢሲ እንደተናገሩት ልጃቸው በገዛ ባለቤቷ ከተደፈረች በኋላ ራሷን ጠልታ ነበር። ቢላዋውንም ያዘጋጀችው የራሷን ሕይወት ለማጥፋት ነበር። ድርጊቱን ከፈጸመች በኋላም ወደ ቤተሰቧ በመሄድ የሆነውን ሁሉ ነግራቸዋለች። አባቷም የበቀል እርምጃን በመስጋት መላ ቤተሰቡን ወደ ፖሊስ ጣቢያ ይዘው መሄዳቸው ተዘግቦ ነበረ።","len":1708}
{"id":"news-54314815","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54314815","title":"አርሜንያ እና አዘርባጃን በአወዛጋቢው ክልል ተጋጩ","summary":"ናጎርኖ- ካራባክ ተብሎ በሚታወቀው አወዛጋቢ ክልል ውስጥ የአርሜንያናና የአዘርባጃን ወታደሮች መጋጨታቸው ተዘገበ።","text":"የአርሜንያ ጠቅላይ ሚኒስትር ኒኮል ፓሺንያን እንዳስታወቁት የአዘርባጃን ወታደሮች በአየር እና በዘመናዊ የጦር መሳሪያዎች በመታገዝ ጥቃት ሰንዝረዋል። አክለውም የአርሜንያ ወታደሮች በበኩላቸው በሰጡት ምላሽ ሁለት የአዘርባጃን ሄሊኮፕተሮችን እና ሶስት ሰው አልባ አውሮፕላኖችን ተኩሰው መጣላቸውን አስታውቀዋል። አዘርባጃን በበኩሏ አርሜንያ በአወዛጋቢው ክልል መስመር ላይ ተቀጣጣይ ፈንጂዎችን በመጠቀም ዘመቻ መክፈቷን ገልጻለች። ናጎርኖ- ካራባክ የተባለውን ክልል ተከትሎ ለረዥም ዓመታት የቆየው ይህ የሁለቱ አገራት ፍጥጫ ባለፉት ወራት እንደገና ማገርሸት ጀምሯል። ባሳለፍነው ሐምሌ ወር ላይም በድንበር አካባቢ በተቀሰቀሰ ግጭት ምክንያት 16 ሰዎች መሞታቸው የሚታወስ ነው። አርሜንያ እና አዘርባጃን በጎሮጎሳውያኑ 1991 የቀድሞዋ ሶቭየት ሕብረት ከመፍረሷ በፊት ሁለቱም የሕብረቱ አካል ነበሩ። ላለፉት አራት አስርት ዓመታትም ሁለቱም ይገባኛል በሚሉት ናጎርኖ- ካራባክ አካባቢ ሲጨቃጨቁ ቆይተዋል። አካባቢው በአሁኑ ሰአት በአርሜንያ ብሄሮች ቁጥጥር ስር ይሁን እንጂ የዓለምአቀፉ ማህበረሰብ ግን ቦታው የአርባጃን እንደሆን ተስማምቷል። በጎሮጎሳውያኑ 2016 ተመሳሳይ ግጭት ተከስቶ ለአራት ቀናት የቆየ ጦርነት መሰል ውጊያ አካሂደዋል።","len":1720}
{"id":"news-55614499","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55614499","title":"ኮሮናቫይረስ ፡ ሲሼልስ የኮቪድ -19 ክትባት መስጠት ጀመረች","summary":"በርካቶች ለመዝናናት የሚመርጧት አፍሪካዊቷ ደሴታማ አገር፣ ሲሼልስ የኮሮናቫይረስ ክትባት መስጠት መጀመሯን አስታወቀች።","text":"ይህንን በማድረግም ከጊኒ ቀጥላ ሁለተኛዋ አፍሪካዊት አገር ሆናለች። ጊኒ የሩሲያውን ስፑትኒክ ቪ ክትባት አነስተኛ ዶዝ ያገኘችው ባለፈው ወር ነበር። የሲሼልስ ፕሬዚደንት ዋቨል ራምካላዋን ዕሁድ እለት የመጀመሪያውን ክትባት በቀጥታ ቴሌቪዥን ሥርጭት እየታዩ ተከትበዋል። ፕሬዚደንቱ \"የተሰማኝ ልክ እንደማንኛውም ክትባት ነው\" በማለት ሌሎች ሰዎች ክትባቱን እንዲወስዱ አበረታተዋል። ደሴታማዋ አገር ሲሼልስ ቻይና ያበለፀገችውን ክትባት ከተባበሩት አርብ ኤምሬትስ 50 ሺህ ዶዝ [መጠን] በእርዳታ አግኝታለች። ባለሥልጣናት እንዳስታወቁት ዛሬ የጤና ባለሙያዎች መከተብ እንደሚጀምሩ እና ከዚያ በኋላ ዕድሜያቸው ከ65 ዓመት በላይ የሆኑ ሰዎች ክትባቱን እንደሚወስዱ ተናግረዋል። ይህ ሲጠናቀቅም ክትባቱ ለሌሎች ሕዝቦቿ ይዳረሳል ተብሏል። አገሪቷ ከሁለት ወር እስከ ሦስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ ካሏት 98 ሺህ ሕዝብ 70 በመቶውን ለመከተብ አቅዳለች። ይህንን ለማሳካትም በአንድ ቀን 1 ሺህ ሰዎችን መከተብ ይጠይቃል። ሲሼልስ እስካሁን 508 በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችን የመዘገበች ሲሆን ያስተናገደችው አንድ ሞት ብቻ ነው። ይሁን እንጂ ባለሥልጣናት በቅርቡ የታየው የቫይረሱ ሥርጭት አስግቷቸዋል። ቅዳሜ ዕለት ብቻ በአገሪቷ 57 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ተገልጿል።","len":1720}
{"id":"news-53974738","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53974738","title":"ሩዋንዳ፡ የ'ሆቴል ሩዋንዳ' ፊልም ጀግናው በሽብር ክስ በቁጥጥር ሥር ዋሉ","summary":"በፈረነንጆቹ 1994 ላይ በፈጸሙት ጀብድ ''ሆቴል ሩዋንዳ'' የተሰኘው ፊልም ሆሊውድ እንዲሰራው ምክንያት የሆኑት ግለሰብ በሽብር ክስ በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የሩዋንዳ ባለስልጣናት አስታወቁ።","text":"የ'ሆቴል ሩዋንዳ' ፊልም ጀግናው በሽብር ክስ በቁጥጥር ሥር ዋሉ የሁቱ ተወላጅ የሆኑት ፖል ሩሰሳባጊና በሩዋንዳ ተከስቶ በነበረው የዘር ጭፍጨፋ ወቅት ሆቴል ሩዋንዳ በሚሰኘው ሆቴላቸው ውስጥ በመቶዎች የሚቆጠሩ ቱትሲዎችን ከጥቃት በማስመለጣቸው ይወደሳሉ። በሩዋንዳው የዘር ጭፍጨፋ ከ800ሺህ በላይ ቱትሲዎች እና ለዘብተኛ ሁቱዎችን ተጨፍጭፈው ተገድለዋል። ፖል ሩሰሳባጊና ከሩዋንዳው የዘር ጭፍጨፋ በኋላ የጦር ክንፍ ያለው እና መቀመጫውን ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኦፍ ኮንጎ ያደረገ ተቃዋሚ ፓርቲ መስርተው ነበር። ዓለም አቀፍ የእስር ትዕዛዝ ከወጣባቸው በኋላ በቁጥጥር ሥር የዋሉት የ66 ዓመቱ ፖል በፖሊስ ታጅበው እና እጃቸው በካቴና ታስሮ በሩዋንዳ መዲና ኪጋሊ ላይ ታስረው ታይተዋል። ፖል ሩስሳባጊና ከአገር ውጪ ሲኖሩ የቆዩ ሲሆን የአገሪቱ ባለስልጣናት ፖል ስለተያዙበት ሁኔታ እንዲሁም ስለቀረበባቸው ክስ ዝርዝር መረጃ አልሰጡም። በፈረንጆቹ 2011 ላይ በሩዋንዳ የሚገኝን ኃይል በገንዘብ ይደግፋሉ ተብለው ይተቹ ነበር። 2004 ላይ ለዕይታ በበቃው ሆቴል ሩዋንዳ ፊልም ላይ የቱትሲ ተወላጅ ያገቡት ፖል ሩሰሳባጊና የዘር ጭፍጨፋ የሚያካሂዱ የቱሁ ሚሊሻዎችን ተጽእኖ ፈጣሪነታቸው በመጠቀም እና በገንዘብ በመደለል እስከ 1200 የሚሆኑ ቱትሲዎችን ሲያተርፉ ይታያል።","len":1720}
{"id":"news-49417511","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49417511","title":"ትሬቨር ኖዋ፡ የዓለማችን አራተኛው ቱጃር ቀልደኛ","summary":"የተወዳጁ 'ዘ-ዴይሊ ሾው' አሰናጅና እውቁ ደቡብ አፍሪካዊ ኮማኪ ትሬቨር ኖዋ የሕይወት አጋጣሚዎቹንና ሁሉን ነገር ወደ ሳቅ በመለወጥ የሚታወቅ ኮሜዲያን ነው።","text":"• ደቡብ አፍሪካዊው ኮማኪ ትሬቨር ኖዋ እየተወገዘ ነው ነዋሪነቱን በአሜሪካ ያደረገው ቀልደኛው ከዓለማችን ኮሜዲያን አራተኛው ከፍተኛ ተከፋይ በመሆን በዘንድሮው ዓመት የፎርብስ የዓለማችን ቱጃሮች ዝርዝር ውስጥ ስሙ ሰፍሯል። በደቡብ አፍሪካዋ ሶዌቶ የተወለደው ትሬቨር፤ በመፅሔቱ ዝርዝር ውስጥ እስከ አስር ባሉት ደረጃዎች ውስጥ ሲሰፍር ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው። የ35 ዓመቱ ትሬቨር ባለፈው ዓመት ብቻ በ 'ዘ ዴይሊ ሾው' የሚያዘጋጀው የቴሌቪዥን ፕሮግራም ጨምሮ ከተለያዩ ፕሮጀክቶች 28 ሚሊየን ዶላር ገቢ አግኝቷል። • ናይጂሪያዊው ኮሜዲያን ከአሻንጉሊት ጋር ትዳር ሊመሠርት ነው ይሁን እንጂ ሀብቱ እያደገ የመጣው በዓለም አገራት ካካሄዳቸው 70 የሥራ ጉዞዎች ሲሆን ይህም ገቢው በቱጃር 'ስታንድ አፕ ኮሜዲያን' ዝርዝር አራተኛውን ደረጃ እንዲይዝ አስችሎታል። ሌላኛው የገቢ ምንጩ ደግሞ በኔትፍሊክስ የሚያስተላልፋቸው ሁለት ፕሮግራሞች እንዲሁም በከፍተኛ ሁኔታ የተሸጠው 'ቦርን ኤ ክራይም ' የተሰኘው ግለ ታሪክ መፅሃፉ ነው። በፎርብስ መፅሄት ከኮሜዲያን በአንደኝነት ስሙ የሰፈረው አሜሪካዊው ኮሜዲያን ኬቭን ኸርት ሲሆን ባለፈው ዓመት ብቻ 59 ሚሊየን ዶላር የሚጠጋ ገቢ አስመዝግቧል። ትሬቨር አፍሪካዊያን ቱጃር ቀልደኞችን ግን በቀዳሚነት እየመራ ነው።","len":1721}
{"id":"news-55374852","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55374852","title":"በአፍጋኒስታን በደረሰ ፍንዳታ የ15 ህጻናት ሕይወት አለፈ","summary":"በምስራቃዊ የአፍጋኒስታን ግዛት ጋዝኒ በደረሰ ፍንዳታ 15 ህጻናት ሲገደሉ 20 ሰዎች ደግሞ ጉዳት እንደደረሰባቸው ባለስልጣናትና የፖሊስ ምንጮች ገለጹ።","text":"የፍንዳታው ምክንያት እስካሁን በትክክል ምን እንደሆነ ባይታወቀውም የአከባቢው ባለስልጣናት በሰዎች ጉልበት በሚጎተት የሰዎች ማመላለሻ ጋሪ ላይ ቦምብ ፈንድቶ ጉዳት ሳያደርስ አይቀርም ብለዋል። የአከባቢው ነዋሪዎች በበኩላቸው ፍንዳታው የተከሰተው በመንደሩ የሚገኙ ህጻናት ተቀጣጣይ ነገር ለአንድ የመንገድ ላይ ቸርቻሪ ለመሸጥ ሲሞክሩ ነው ይላሉ። የታሊባን ታጣቂዎችም ቢሆኑ ፍንዳታው ሆነተብሎ የተፈጸመ እንዳልሆነ አስታውቀዋል። ፍንዳታው የተሰማው ትናንት ምሽት እኩለ ሌሊት አካባቢ ሲሆን በመንደሪቷ የሚገኙ ሰዎች በአንድ ቤት ውስጥ ተሰብስበው ቁርአን እየቀሩ ነበር። ፍንዳታው ከመከሰቱ በፊት ሰዎች ማመለማለሻ ጋሪውን የሚያንቀሳቅሰው ግለሰብ ልክ ወደ መንደሪቱ ሲገባ ህጻናት ወዲያው ከከበቡት በኋላ ነው ሲሉ የጋዝኒ ግዛት አስተዳዳሪ ቃል አቀባይ ዋሂዱላህ ጁማዛዳ ለአሶሺየትድ ፕረስ ገልጸዋል። አክለውም የሟቾች ቁጥር ከዚህም በላይ ከፍ ሊል እንደሚችል ገልጸዋል። የፖሊስ ቃል አቀባዩ አህመድ ክሃን ደግሞ ጥቃቱን የፈጸመው ታሊባን ነው በማለት መወንጀላቸውን ኤኤፍፒ የዜና ወኪል ዘግቧል። የታሊባን ቃል አቀባዩ ዛቢሁላህ በበኩላቸው የሟቾች ቁጥር 12 እንደሆነና ህጻናቱ ያመጡት ያልፈነዳ ቀለሃ ለአደጋው መንስኤ እንደሆነ ገልጸዋል።","len":1721}
{"id":"news-50909692","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50909692","title":"የአንድ የቤተሰብ አባላት የሆኑ ሶስት ሰዎች ሰጥመው ሞቱ","summary":"የአንድ የቤተሰብ አባላት የሆኑ ሶስት ሰዎች ስፔን ውስጥ በሚገኘው ኮስታ ዴል ሶል ሪዞርት ውስጥ ሰጥመው መሞታቸው ተገልጿል።","text":"በፈረንጆቹ ገና ዋዜማ ዕለት የመዋኛ ገንዳ ውስጥ የተገኙት የቤተሰብ አባላት ሰዎች ደርሰው ሲያወጧቸው ምንም አይነት እንቅስቃሴ አልነበራቸውም ብሏል የድርጅቱ አስተዳደር። አንዳንድ ዘገባዎች ይዘውት በወጡት መረጃ መሰረት አንዲት የዘጠኝ ዓመት ታዳጊ ወደ ውሃው ገብታ ስትቸገር የተመለከቱት ወንድሟና አባቷ ወደ ውሀው ውስጥ ዘልለው ገብተዋል። • ስድስት መሠረታዊ ጥያቄዎች በጣና እምቦጭ ዙሪያ • ''በፍርሀት የምንኖርና በሃገራችን እንደ ሁለተኛ ዜጋ የምንቆጠር ሰዎች ሆነናል'' • በቀጥታ ሥርጭት ደስታዋን መቆጣጠር ያልቻለችው ጋዜጠኛ ይቅርታ ጠየቀች የእንግሊዝ ውጭ ጉዳይ ቢሮ በበኩሉ ስፔን ውስጥ የምትገኝና አደጋ ያጋጠማት አንዲት ዜጋ እየረዳ መሆኑን ገልጿል። ከሟቾቹ መካከል አባትና ሴት ልጅ እንግሊዛውያን ሲሆኑ ወንዱ ልጅ ግን አሜሪካዊ ነው ተብሏል። የታዋቂው ሪዞርት አስተዳደር በበኩሉ አደጋው ከተከሰተ በኋላ የአደጋ ጊዜ ሰራተኞች በቦታው በፍጥነት በመድረስ የመጀመሪያ እርዳታ ለመስጠት ሙከራ አድርገዋል። \"የኮስታ ዴል ሶል ሪዞርት ሰራተኞችና አመራር በአደጋው ለተጎዱ ቤተሰቦችና ወዳጆች በሙሉ ከልብ የመነጨ መጽናናትን ይመኛል'' ብሏል ድርጅቱ። አክሎም ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበርም የምርመራ ስራውን እያከናወንን ነው ብሏል።","len":1722}
{"id":"news-45430383","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45430383","title":"ባቡር ውስጥ ወንበርዎን ለማን ይለቃሉ?","summary":"ልጅ የታቀፈች ሴት ባቡር ውስጥ ቢመለከቱ መቀመጫዎን ይለቁላታል? የብዙዎች ምላሽ \"መጠርጠሩስ\" ሊሆን ይችላል። ከወደ እንግሊዝ የተሰማው ዜና ግን አጀብ ያስብላል።","text":"ልጇን ቆማ ለማጥባት የተገደደችው እናት ኬት ሂቸንስ 32 ዓመቷ ነው። ከለንደን ወደ ዊክፎርድ ለመሄድ ባቡር ተሳፍራ ነበር። የስድስት ወር ልጇን ታቅፋ ባቡር ውስጥ ስትገባ ሁሉም መቀመጫዎች ተይዘው ነበር። አይኗ ወዲያ ወዲህ ቢያማትርም ወንበሩን ሊለቅላት የሚፈቅድ አላገኘችም። • ልጁን ጡት ያጠባው አባት • የዱቄት ወተት እና የእናት ጡት ወተት ምንና ምን ናቸው? •የኢትዮጵያ፣ የኤርትራና የሶማሊያ መሪዎች አሥመራ ላይ ይመክራሉ ልጇን ማጥባት ስትጀምርም ማንም አልተነሳላትም። ተሳፋሪዎች ብቻ ሳይሆኑ የባቡሩ ላይ ሰራተኞችም አልተባበሯትም። ተሳፍራበት የነበረበት ባቡር ሶስት ጣቢያዎች ላይ ቆሟል። ሆናም በሶስቱም ጣቢያ አንድም ሰው እንኳን ከወንበሩ አልተነሳላትም። ሁኔታው ያበሳጫት ጦማሪቷ ኬት፤ ፌስቡክና ኢንስታግራም ላይ \"መልካም ብንሆን ምናለበት?\" የሚል መልእክት አስተላልፋለች። ወንበር ልቀቁልኝ ብላ መጠየቅ ብትችልም፤ ተሳፋሪዎቹ ሳትጠይቅ በፊት ወንበር እንደሚያሻት መገንዘብ እንደነበረባቸው ትናገራለች። አንዲት እናት እንቅስቃሴ ላይ ያለ ባቡር እየናጣት፣ ልጇን በክንዷ አስደግፋ ለማጥባት ስትጣጣር እያዩ ምንም እርዳታ ለመስጠት የማይሞክሩ ሰዎችን መመልከት \"አለማችን ወዴት እየሄደች ነው?\" የሚል ጥያቄ እንድታነሳም አስገድዷታል።","len":1725}
{"id":"news-42363221","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42363221","title":"ናይጀሪያዊቷ ልጆቿን ልትሸጥ ስትል ተያዘች","summary":"ናይጀሪያዊቷ እናት የአንድ ወር ዕድሜ ያላቸውን መንታ ሴት ልጆቿን ልትሸጥ ስትል ፖሊስ በቁጥጥር ስር አውሏታል።","text":"ህፃናትን በህገ-ወጥ መንገድ በማዘዋወር የተከሰሰች ሲሆን ሌሎችም ክሶች እንደሚጨመሩባት ፖሊስ አስታውቋል። የተያዘችውም ልጆቿን 27 000 ብር ለመሸጥ ስትደራደር ነው ገዢው ለፖሊስ ያስታወቀው ህፃናትን መሸጥ እንዲሁም በህገወጥ መንገድ ለጉዲፈቻ መስጠትም ሆነ ማዘዋወር በናይጀሪያ ስር የሰደደ ችግር ነው። የ30 ዓመቷ እናት በሰሜናዊ ናይጀሪያ በምትገኘው ካትሲና ፍርድ ቤት በቀረበችበት ወቅት ይግባኝ ባትጠይቅም የእምነት የክህደት ቃሏን በሰጠችበት ወቅት ግን \"ኢኮኖሚያዊ ችግሮች\" እንዳስገደዷት የሀገሪቱ ጋርዲያን ጋዜጣ ዘግቧል። ናይጀሪያ ከፍተኛ የነዳጅ አምራችና ላኪ ብትሆንም አሁንም ብዙዎች በድህነት የሚማቅቁባት ናት። ዘ ናሺናል ኤጀንሲ ፎር ዘ ፕሮሂቢሽን ኦፍ ትራፊኪንግ ኢን ፐርሰንስ የተሰኘው ድርጅት በአውሮፓውያኑ 2011 ባደረገው ምርመራ ህፃናት እስከ 6500 ዶላር እየተሸጡ እንደሆነ ዘግቧል። በአውሮፓውያኑ 2013ም 17 እርጉዝ ታዳጊ ህፃናት \"የልጆች ማምረቻ ፋብሪካ\" ውስጥ እንዳዳነ ፖሊስ ተናግሯል። ምንም እንኳን የህዝብ ተቃውሞም ሆነ መንግሥት ይህንን ችግር ለመቅረፍ ቁጥጥር ቢያደርግም ልጆቻቸውን የሚሸጡ እናቶች ቁጥር ቀላል አይደለም። የ\"ህፃናት ማምረቻ ፋብሪካው\"ቅሌት ከተጋለጠ በኋላ ሌላም አንዲት እናት ሴት ልጇን በ90 ዶላር ስትሸጥ ተይዛለች።","len":1730}
{"id":"news-56206806","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56206806","title":"የሩሲያ ዲፕሎማቶች ጓዛቸውን በእጅ በሚገፋ ጋሪ ሸክፈው ከሰሜን ኮሪያ ወደ ሩሲያ ተሻገሩ","summary":"ሰሜን ኮሪያ በምትተገብረው ጥብቅ የኮቪዲ-19 መመሪያ ምክንያት አንድ የሩስያ ዲፕሎማቶች ቡድንና ቤተሰቦቻቸው ከሰሜን ኮሪያ ባልተለመደ ሁናቴ ለመውጣት ተገደዋል።","text":"የዲፕሎማቶቹ ቡድን ጓዛቸውን በእጅ በሚገፋ ጋሪ ሸክፈው ከሰሜን ኮሪያ ወደ ሩሲያ ድንበር ተሻግረዋል። ቁጥራቸው ስምንት የሚሆኑት ዲፕሎማቶቹና ቤተሰቦቻቸው ለ1 ኪ.ሜ ያክል በባቡር ሀዲድ ላይ በሚሽከረከር የእጅ ጋሪ ንብረቶቻቸውን እና ልጆቻቸውን ጭነው ወደ ሩሲያን ድንበር አቋርጠዋል። ሩሲያዊያኑ ወደ አገራቸው ድንበር ከመሻገራቸው በፊት፤ ወደ ሁለቱ አገራት አዋሳኝ ድንበር ለመድረስ ረዥም የባቡር እና የአውቶብስ ጉዞ ማድረጋቸውም ተጠቁሟል። ሰሜን ኮሪያ የኮሮናቫይረስ ስርጭትን ለመግታት በርካታ የትራንስፖርት አማራጮችን ዝግ አድርጋለች። አገሪቱ በቫይረሱ መያዙ የተረጋገጥ አንድም ሰው የለም የምትል ቢሆንም ይህንን ዕውነታ የሚጠራጠሩ ግን ባርካቶች ናቸው። ከባለፈው ዓመት መግቢያ ጀምሮ ወደ ሰሜን ኮሪያ ባቡሮች መግባትም ሆነ መውጣት እንዳይችሉ ዕገዳ ተጥሎባቸዋል። በርከት ያሉ ዓለም አቀፍ የመንገደኞች በረራም ቆሟል። ታዲያ በዚህ መሀል ነው የሩሲያ ዲፕሎማቶች የነበራቸውን ጠባብ አማረጭ የተጠቀሙትና ያልተለመደ ጉዞ በማድረግ ከሰሜን ኮሪያ የወጡት። \"ድንበሩ ከአንድ ዓመት በላይ በመዘጋቱና የመንገደኞች እንቅስቃሴ በመቆሙ ወደ ሀገር ለመመለስ የተደረገው ጉዞ ረጅምና አድካሚ ነበር\" ሲል የሩሲያ የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር በፌስቡክ ገፁ ገልጿል።","len":1736}
{"id":"news-45548645","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45548645","title":"በሰንቀሌ ፖሊስ ማሰልጠኛ ማዕከል ከ2000 በላይ ሰልጣኞች በምግብ መመረዝ ምክንያት ወደ ሆስፒታል ተወሰዱ","summary":"የሰንቀሌ የፖሊስ ማሰልጠኛ ማዕከል ሰልጣኞች የሆኑ ወደ 3 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች የጤና እክል እንደገጠማቸው ተገለጸ። ሰልጣኞቹ ከትላንት ምሽት ጀምሮ በአቅራቢያቸው ወደሚገኙ የህክምና መስጫዎች አቅንተዋል።","text":"የማዕከሉ ሰልጣኞች ህክምና ከተሰጠባቸው ሆስፒታሎች አንዱ የሆነው የአምቦ ሪፈራል ሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተር ዶ\/ር ጎንፋ ሞቲ ለቢቢሲ እንደገለጹት፤ ሰልጣኞቹ የገጠማቸው የጤና እክል መነሻው የምግብ መመረዝ አልያም የተበላሸ ምግብ መብላት ሊሆን ይችላል። • ሞትና መፈናቀል በአዲስ አበባ ዙሪያ • ኢትዮጵያና ኤርትራ የሠላም ስምምነት ተፈራረሙ • \"ለውጡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ውጤት ነው\" ዳዉድ ኢብሳ ሰልጣኞቹ ከተመገቡት ምግብና ከመጠጣቸው ናሙና ተወስዶ ለምርመራ ወደ አዲስ አበባ መላኩንና ውጤቱን በመጠባበቅ ላይ መሆናቸውን አክለዋል። ዶክተሩ እንደገጹት ሰልጣኞቹ ትላንት ምሽት ከ3:30 ጀምሮ ወደሆስፒታሉ ሄደዋል። ከመካከላቸው በጣም ተዳክመው የነበሩም ይገኙበታል። እስከ ለሊቱ 8:30 ድረስም ለሰልጣኞቹ ህክምና ተደርጓል። ከታካሚዎቹ መካከል ለህይወት የሚያሰጋ የጤና እክል የደረሰባቸው እንደሌሉ ዶክተር ጎንፋ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ወደ አምቦ ሪፈራል ሆስፒታል የሄዱት ሰልጣኞች ወደ 2,000 የሚጠጉ ሲሆን፤ በአምቦ አጠቃላይ ሆስፒታልና በጉደር ሆስፒታል ህክምና ያገኙም አሉ። ከሰልጣኞቹ መካከል ህክምና አግኝተው ወደ ስልጠና ማዕከሉ የተመለሱና ህክምና በመከታተል ላይ ያሉም ይገኙበታል። ሰንቀሌ የፖሊስ ማሰልጠኛ ማዕከል ከአምቦ በቅርብ ርቀት ላይ ይገኛል።","len":1743}
{"id":"51186889","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51186889","title":"ስሪ ላንካ በመንትያ ቁጥር ክብረ ወሰን ለመስበር ያደረገችው ሙከራ ከሸፈ","summary":"ስሪ ላንካ በመንትያ ቁጥር ክብረ ወሰን ለመስበር ያደረገችው ሙከራ ሳይሳካላት ቀርቷል።","text":"በሲሪ ላንካ የሚገኙ መንተዮች በሙሉ በመዲናዋ ኮሎምቦ በአንድ ስታዲየም ውስጥ እነዲሰባሰቡ ጥሪ ተደርጎላቸው ነበር። ዓላማውም በፈረንጆቹ 1999 ላይ በታይዋን ተይዞ የነበረውን የዓለም ክብረ ወሰን ለመስበር ነበር። ታይዋን 3 ሺ 961 መንትያዎችን፣ 37 በአንዴ ሦስት ሆነው የተወለዱ መንትያዎች እንዲሁም 4 ሆነው የተወለዱ አራት መንትያዎችን በአንድ ስፍራ በማሰባሰብ በዓለም የድንቃ ድንቅ መንዘገብ ላይ ተመዝግባ ትገኛለች። ሰሪ ላንካውያኑ በርካታ መንትያዎችን በአደባባይ ጠርተው ለዕይታ ቢያበቁም በታይዋን የተያዘውን ሪኮርድ ግን መስበር አልተቻላቸውም። ጥሪውን ተከትሎ ከተጠበቀው በላይ ቁጥራቸው ከፍተኛ የሆነ መንትዮች ተገኝተዋል። ታዲያ የዓለም ድንቃ ድንቅ መዝገብ መስፍርቶችን ለማሟላት እና የልደት የምስክር ወረቀቶችን ለማረጋገጥ በቂ ጊዜ ማግኘት አልተቻለም። መንትዮቹ የተሰባሰቡት አገራቸውን በዓለም ክብረወስን ለማስመዝገብ ነበር። አዘጋጆቹ 5 ሺህ መንትያዎችን በመመዝገብ ክብረወሰኑን ለመስበር ግብ አስቀምጠው ነበር። ኤኤፍፒ እንደዘገበው ከሆነ ግን 14 ሺህ ሰዎች በማስታወቂያው መሰረት ለዝግጅቱ ተመዝግበው ነበር። መንትዮቹም በድጋሜ መጥተው ለመመዝገብና በታይዋን ተይዞ የሚገኘውን ክብረወሰን ለመስበር ሁሌም ዝግጁ መሆናቸውን ተናግረዋል።","len":1743}
{"id":"news-53463265","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53463265","title":"ሱዳን ጦሩን በሚሳደቡ ግለሰቦች ላይ እርምጃ መውሰድ ጀምሬያለሁ አለች","summary":"በሱዳን የመብት አቀንቃኞች፣ ጋዜጠኞች የሱዳንን ጦር ተሳድበዋል በሚል እርምጃ መወሰድ መጀመሩን ጦሩ አስታውቋል።","text":"ጦሩ ባወጣው መግለጫም ድርጊታቸው \"ከትዕግስት አልፏል\" ብሏል። የመብት ታጋዮችና ጋዜጠኞች ባለፈው አመት በተደረገው ተቃውሞ የተገደሉ ሱዳናውያን ላይ የሚደረገውን ምርመራ ጦሩ እያደናቀፈ ነው በማለት ይተቹታል። የሱዳን የጦር ኃይል በበኩሉ ይህ ውንጀላ ነው በማለት በፍፁም አልተቀበለውም ግድያዎቹን የፈፀሙ አካላት ለህግ ይቀርባሉም እያለ ነው። ባለፈው ወር በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሱዳናውያን መንግሥታቸው ቃል የገባውን ለውጦችና ማሻሻያዎች ተግባራዊ እንዲያደርግ እንዲሁም የሲቪል አመራሩም ሙሉ በሙሉ ስልጣኑን እንዲይዝ ለመጠየቅ ተቃውሟቸውን ወደ ጎዳናዎች ወስደውት ነበር። አገሪቷ ከሰሞኑ የተለያዩ ማሻሻያዎችንም ለህዝቧ አድርጋለች። ከነዚህም ውስጥ ሙስሊም ያልሆኑ ሰዎች የአልኮል መጠጥ እንዲጠጡ ከመፍቀዷ በተጨማሪ ሐይማኖት የመቀየር መብት እንዲከበር አዛለች። ከዚህም በተጨማሪ ዜጎቿ ለፈጸሙት 'ኢ-ሞራላዊ ተግባር' በአደባባይ እንዲገረፉ የሚያዘው ትዕዛዝ እንዲቆም ታውጇል። ቀደም ሲል ሱዳን የሴት ልጅ ግርዛትን ሕገ ወጥ ድርጊት በማለት ከልክላለች። ለረዥም አመታት ሱዳንን በማንቀጥቀጥ የገዟትን ፈላጭ ቆራጩን ኦማር አልበሽር ከስልጣን መገርሰስ ተከትሎ ሱዳን ከጦሩና ከሲቪል ማህበረሰቡ በተውጣጣ የሽግግር መንግሥት እየተመራች ትገኛለች።","len":1747}
{"id":"55547009","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55547009","title":"አሜሪካዊው ራፐርና ፕሮዲዩሰር ዶ\/ር ድሬ ሆስፒታል ገባ","summary":"በሙዚቃው ኢንዱስትሪ ውስጥ ስኬታማ እና ተደማጭነት ካላቸው አሜሪካውያን መካከል አንዱ የሆነው ራፐር እና ፕሮዲዩሰር ዶ\/ር ድሬ በአንጎል የደም ቧንቧ ችግር ምክንያት በሆስፒታል ህክምና እየተደረገለት ይገኛል፡፡","text":"የ55 ዓመቱ ዶ\/ር ድሬ ሎስ አንጀለስ ወደ ሚገኘው ሴዳርስ-ሲናይ ህክምና ማዕከል ተወስዷል ሲል ቲኤምዚ ዘግቧል፡፡ ዶ\/ር ድሬም በኢንስታግራም ገጹ ላይ ባሰፈረው ጽሑፍ ላይ \"ጥሩ እያገገምኩ እና በህክምና ቡድኔ ጥሩ እንክብካቤ እያገኘሁ ነው\" ብሏል፡፡ ከበሽታው በኋላ \"እረፍት እያደረገ ነው\" ሲሉ ጠበቃው ለቢልቦርድ ተናግረዋል፡፡ \"ከሆስፒታል ወጥቼ በቅርቡ ወደ ቤቴ እመለሳለሁ፡፡ በሴዳር ለሚገኙ ታላላቅ የህክምና ባለሙያዎች ምስጋና አቅርቡልኝ፡፡ አንድ ፍቅር\" ሲል ዶ\/ር ድሬ ያለበትን አካፍሏል። የጤንነቱ ሁኔታ ከተገለጸ በኋላ ጓደኞቹ እና ባልደረቦቹ መልካም ምኞታቸውን ገልጸዋል፡፡ የሥራ ባልደረባው አይስ ኪዩብ በትዊተር ገፁ ላይ \"ፍቅራችሁን እና ጸሎታችሁን ለዶ\/ር ድሬ አካፍሉ\" ብሏል፡፡ የዶ\/ር ድሬ ፍሬ እንደሆነ የሚገለጸው ስኖፕ ዶግ በኢንስታግራም ላይ \"ጨርሶ ይማርህ። ዶ\/ር ድሬ እንፈልግሃለን\" ብሏል። ሚሲ ኢሊየት \"ለዶ\/ ር ድሬ እና ለቤተሰቦቹ በአዕምሮአቸው እና በአካላቸው ላይ እንዲድኑ እና እንዲጠናከሩ ጸሎቴ ይድረስ\" ብላለች። ሲያራ በትዊተር ገጹ ላይ \"ዶ\/ር ድሬ ሙሉ በሙሉ እንድታገገም እጸልያለሁ\" ብላለች። ዶ\/ር ድሬ ከፕሮዲውሰርነት እና ትልቅ የሪከርድ ባለቤት ከመሆኑም በላይ እንደ ኤሚነም፣ 50 ሴንት እና ኬንድሪክ ላማር ያሉ አርቲስቶችን በማውጣቱም ይታወቃል።","len":1753}
{"id":"news-51522665","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51522665","title":"ኡጋንዳ፡ የኩዊን ኦፍ ካትዌ ተዋናይት በ15 አመቷ ህይወቷ አለፈ","summary":"ከኡጋንዳ ዝቅተኛ ከሚባለው መንደር ወጥታ ዓለምን ስላስደመመቸው ታዳጊ የቼዝ ተጫዋች ታሪክ ላይ የሚያጠነጥነው ኩዊን ኦፍ ካትዌ ላይ ተዋናይት የነበረችው የ15 አመቷ ታዳጊ ህይወቷ ከሰሞኑ ማለፉን ሚዲያዎች ዘግበዋል።","text":"ኒኪታ ፐርል ዋሊግዋ በጭንቅላት ዕጢ በሽታ ስትሰቃይ ነበር ተብሏል። ከአራት አመታት በፊት ለዕይታ የበቃው ይህ ፊልም ፊዮና ሙቴሲ የተባለች ታዳጊ የነበራትን የቼዝ ችሎታ የሚያስቃኝ ነው። • ኢትዮጵያውያን 'የሌሉበት' ስለ ኢትዮጵያ የሚዘክረው ሬድ ሲ ዳይቪንግ ሪዞርት ፊልም • የ'ፍሬንድስ' ፊልም ተዋናዮች እንደገና ቢመለሱስ? በዘጠኝ አመቷ ቼዝ ጨዋታን የጀመረችው ይህች ታዳጊ ትምህርት ቤት ያልገባች ብትሆንም ዓለም አቀፍ ውድድሮችን አድርጋለች። ታዋቂዋ ኬንያዊት ተዋናይት ሉፒታ ኒዮንግ የታዳጊዋ እናት ገፀ ባሕርይ ተላብሳ የምትጫወት ሲሆን ሌላኛው ታዋቂ ተዋናይ ዴቪድ ኦየልዎ ደግሞ የቼዝ መምህሯ ሆኖ ተውኗል። ኒኪታ የፊዮናን ጓደኛ ግሎሪያን ገፀባህርይ ወክላ የተወነች ሲሆን፤ የቼዝንም ህጎች ለመጀመሪያ ጊዜ ያስረዳቻት እሷ ነበረች። • የኢትዮጵያ ፊልም ወዲያና ወዲህ • የዶክተር ዐብይ አሕመድ ፊልም ከአራት አመታት በፊት የጭንቅላት እጢ እንዳለባት ከታወቀ በኋላ የኩዊን ኦፍ ካትዌ ዳይሬክተር ሚራ ናይር ህንድ ሄዳ እንድትታከምም ገንዘብ የማሰባሰብ ስራ ስትሰራ ነበር። የኡጋንዳ ዶክተሮች የህክምና ቁሳቁስ የለንም ማለታቸውን ተከትሎ ነበር የውጭ ህክምና ሲፈለግላት የነበረው። በቀጣዪ ዓመት እጢው ጠፍቷል ብትባልም በባለፈው አመት እንደገና መገኘቱ ተነግሯት ነበር።","len":1757}
{"id":"news-55127347","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55127347","title":"አል ሻባብ ፡ በሽብር የተከሰሰው የአልሸባብ አባል እስር ቤት ውስጥ ራሱን አጠፋ","summary":"ከአምስት ዓመት በፊት በምሥራቃዊ ኬንያ ውስጥ በሚገኝ ዩኒቨርስቲ ላይ በተፈጸመን የሽብር ጥቃት ውስጥ ቁልፍ ሚና ነበረው የተባለው ግለሰብ እስር ቤት ውስጥ እራሱን አጠፋ።","text":"ራሺድ ቻርለስ በፈረንጆች 2015 ዓ ም ለ148 ሰዎች ሞት ምክንያት የሆነውን ጥቃት በማቀናበር የተከሰሰው ታንዛኒያዊ ራሺድ ቻርለስ ነው ራሱን ያጠፋው። የኬንያ መገናኛ ብዙሃን ፖሊስና የእስር ቤት ኃላፊዎችን ጠቅሰው እንደዘገቡት በጋሪሳ ዩኒቨርስቲ ለአራት ቀናት በቆየ የዕገታና የግድያ ጥቃት ውስጥ እጁ አለበት የሚባለው ይህ ተከሳሽ ራሱን ያጠፋው እስር ቤት ውስጥ ነው። ጋሪሳ ዩኒቨርስቲ ላይ ጥቃት ካደረሱት ውስጥ አራቱ ቀንደኛ አቀናባሪዎች በጥቃቱ ወቅት መገደላቸው ተነግሯል። ራሱን አጠፋ የተባለው ይህ ታንዛኒያዊው ቻርለስና ሁለት ሌሎች ግብረ አበሮቹ ባለፈው ዓመት ነበር ክስ የተመሰረተባቸው። የአልሸባብ አባላት እንደነበሩም ፖሊስ መግለጹ ይታወሳል። ሟች ራሺድ ቻርለስ እድሜ ልክ ፍርደኛ ነበር። ራሱን ከማጥፋቱ በፊት ቻርለስ የአእምሮ ጤና መቃወስ ገጥሞት ሐኪም ይጎበኘው እንደነበር የኬንያ ጋዜጦች ጽፈዋል። ዴይሊ ኔሽን በበኩሉ ፍርደኛው ራሱን ያጠፋው የብርድ ልብስ ቁራጭ ገምዶ ራሱን በመስቀል ነው። ኬንያ በተደጋጋሚ የአልሸባብ ጥቃቶች ሰለባ ሆናለች። የ2015ቱ የጋሪሳ ዩኒቨርስቲ ጥቃትም በርካታ ተማሪዎችን ለሞት የዳረገ ነበር። አልሸባብ እንደሚለው ኬንያ ወታደሮቿን ወደ ሶማሊያ ከላከች ጀምሮ ጠላት አገር አድርጎ እንደቆጠራትና ጥቃቱንም ወደፊት እንደሚገፋበት ዝቷል።","len":1758}
{"id":"news-48633576","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48633576","title":"የኬንያ ፓርላማ አባሉ ሴት ባልደረባቸውን በጥፊ በመምታታቸው ተያዙ","summary":"አንድ የኬንያ ፓርላማ አባል ለተመረጠቡት አካባቢ ገንዘብ አልመደቡልኝም በሚል ባልደረባቸውን በጥፊ ተማተዋል ተብለው በቁጥጥር ስር ዋሉ።","text":"ራሺድ ቃሲም የተባሉት የፓርላማ አባል፣ የፓርላማው በጀት ኮሚቴ በቀጣይ ዓመት የሃገሪቱ በጀት ላይ እየተወያየ ባለበት ነው የኮሚቴው አባል የሆኑትን ፋጡማ ጌዲን በጥፊ የተማቱት። • የእንግሊዝ ፓርላማ አባላት የረሃብ ሚኒስቴር ይሾምልን እያሉ ነው ድርጊቱ ከተፈጸመ በኋላ አፋቸው አካባቢ ደም እየታየ የሚያለቅሱት ፋጡማ ጌዲ ፎቶግራፍ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በስፋት ሲሰራጭ ቆይቷል። ይህንን ተከትሎም ወንድ የፓርላማው አባላት በተፈጸመው ጥቃት ዙሪያ በማሾፋቸው ሴት አባላት ድርጊቱን በመቃወም ምክር ቤቱን ጥለው ወጥተዋል። ከኬንያ ሰሜን ምስራቅ ዋጂር ከሚባለው አካባቢ ተመርጠው የመጡት ቃሲም በፓርላማው የመኪና ማቆሚያ ስፍራ ላይ ከምክር ቤት አባሏ ፋጡማ ጌዲ ጋር ለተመረጡበት አካባቢ በጀት ለምን እንዲመደብ እንዳላደረጉ ከተጨቃጨቁ በኋላ በጥፊ እንደመቷቸው ተነግሯል። ወንድ የፓርላማ አባላትም ከዚህ ክስተት በኋላ በሴት አቻዎቻቸው ላይ እንደተሳለቁባቸው ሳቢና ዋንጂሩ የተባሉ ሴት የፓርላማ አባል \"አንዳንዶቹ ቀኑ የጥፊ እለት ነው\" ማለታቸውን ለቢቢሲ ተናግረዋል። ይህንንም ተከትሎ ሴት የፓርላማው አባላት ጥቃት ፈጻሚው ግለሰብ በፖሊስ እንዲያዝ በመጠየቅ ፓርላማውን ረግጠው የወጡ ሲሆን ግለሰቡም በቁጥጥር ስር ውለዋል። የኡጋንዳ ፓርላማ አባላት እርስ በርስ ተደባደቡ","len":1763}
{"id":"news-49892879","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49892879","title":"31 ኢትዮጵያውያን ከኖርዌይ ተባረሩ","summary":"የኖርዌይ ስደኞች ጉዳይ ፖሊስ (The National police Immigration Service) እንዳስታወቀው እኤአ በ2019 ብቻ 31 ኢትዮጵያውያን ኖርዌይን ለቅቀው እንዲወጡ ተደርጓል።","text":"ከእነዚህ መካከል 12ቱ በቀጥታ ወደ ኢትዮጵያ የተወሰዱ ሲሆን ቀሪዎቹ ሊቀበላቸው ወደሚችል ሶስተኛ ሀገር መላካቸውን ለማወቅ ተችሏል። የትኞቹ ሀገራት እንደተቀበሏቸው ግን ቢሮው ከመግለፅ ተቆጥበዋል። • የዛሬዋን ኤርትራ የሚገልጹ አስደናቂ እውነታዎች • አሥመራ፡ የአዛውንቶች ከተማ • ከመኪኖች ይልቅ ብስክሌቶች የሚበዙባት ከተማ እኤአ በ2019 ብቻ ከኖርዌይ እንዲወጡ ከተደረጉ የተለያዩ ሀገራት ዜጎች መካከል 47 ኤርትራውያንም ይገኙበታል። ከእነዚህ ኤርትራውያን መካከል ግን ወደ ሀገራቸው በቀጥታ የተወሰዱት ሁለት ብቻ መሆናቸውን ለማወቅ ተችሏል። በኤርትራ የብሔራዊ አገልግሎት የተጀመረበትን 25ኛ ዓመት ክብረ በዓል በኖርዌይ ኤርትራ ኢምባሲ ሲከበር ተገኝተው ከፕሬዝዳንት ኢሳያስ አማካሪ ከሆኑት አቶ የማነ ገብረአብ ጋር ኬክ የቆረሱ ስደተኛ ኤርትራውያን ላይ የኖርዌይ መንግሥት የጥገኝነት ጥያቄያቸውን አንደገና እየተመለከተው እንደሆነ ተነግሮ ነበር። የኖርዌይ መንግሥት ከሀገሬ ይውጡልኝ ብሎ ካሰናበታቸው የተለያዩ ሀገራት ዜጎች መካከል 23 ታዳጊዎች ይገኙበታል ተብሏል። ወደ ሀገራቸው እንዲመለሱ የተደረጉ እና ወደ ሶስተኛ ሀገር የተሸጋገሩ ዜጎች ጥገኝነት ጠይቀው የነበሩ፣ ወደ ኖርዌይ እንዳይገቡ የታገዱ እንዲሁም እንዲወጡ የተደረጉ ናቸው ሲል ቢሮው አስታውቋል።","len":1765}
{"id":"news-50683187","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50683187","title":"የኒውዚላንድ አየር መንገድ ለመንገደኞቹ የሚበላ ኩባያ አቀረበ","summary":"በአየር ጉዞ ላይ ቡና ከቀረበልዎ በኋላ የበረራ አስተናጋጆች ኩባያዉን ለመሰብሰብ ፍዳቸውን ይበላሉ።","text":"መንገደኞች የበሉበትን ሳህን፣ ማንኪያና ሹካ ለማስወገድም በርካታ ወጪን ይጠይቃል። የኒውዚላንድ ብሔራዊ አየር መንገድ አንድ ነገር ለምን አንሞክርም በሚል አዲስ ፈጠራን ይዞ ብቅ ብሏል። • የዓለማችን ረዥም ሰዓታትን የወሰደው፤ አስደናቂ የአውሮፕላን ጠለፋ • ግብጽዊው አርቲስት አውሮፕላን አብራሪውን እስከወዲያኛው ከሥራቸው አሳገደ ቡና የሚቀርብበት ኩባያ የቫኒላ ቃና እንዲኖረው ተደረገ። ከዚያም የሚበላ አንዳች ብስኩት ነገር ቢሆንስ ብሎ ተነሳ። ተጓዡ ቡናውን ከጨለጠ በኋላ ኩባያውን ይበላዋል ማለት ነው። ኩባያው ቡና ቢቀዳበትም በጭራሽ እንደማያፈስ ተረጋግጧል። ኩባያውን ያመረተው ትዋይስ የሚባል የዚያው የአገር ኩባንያ ነው። • ዛምቢያዊው ፓይለት 'በመብረቅ' የተመታውን አውሮፕላን በሰላም አሳረፉ የኒውዚላንድ አየር መንገድ በዓመት 8 ሚሊዮን ኩባያ ቡና ለደንበኞቹ ያቀርባል። ይህን ሁሉ ኩባያ ታዲያ ቆሻሻ ገንዳ ውስጥ እየጣሉ ማስወደገድ አየር መንገዱን አማሮት ነበር። ለአየር መበከልም ሆነ ለአካባቢ ጥበቃ አንድ እርምጃ ነው የተባለለት ይህ ዘዴ ገና በሙከራ ደረጃ ነው እየተተገበረ ያለው። በታላቋ ብሪታኒያ ብቻ በዓመት 2.5 ሚሊዮን የቡና ኩባያ ወደ ቆሻሻ ገንዳ ይጣላል። ከዚህ ውስጥ ተመልሶ ወደ ሥራ የሚገባው 0.25 በመቶ የሚሆነው ብቻ ነው። አብራሪ አልባ አውሮፕላን","len":1765}
{"id":"48183286","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48183286","title":"አውስትራሊያ፡ ጠቅላይ ሚንስትሩ በምርጫ ቅስቀሳ ላይ እንቁላል ተወረወረባቸው","summary":"የአውስትራሊያው ጠቅላይ ሚንስትር ስኮት ሞሪሰን የምርጫ ቅስቀሳ ሲያደርጉ እንቁላል ተወረወረባቸው።","text":"ጠቅላይ ሚንስትር ስኮት ሞሪሰን ጠቅላይ ሚንስትሩ ከሀገሪቱ ምርጫ አስቀድመው ቅስቀሳ ሲያድጉ ነበር በእንቁላል የተመቱት። የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሀን እንደዘገቡት፤ እንቁላሉ ጠቅላይ ሚንስትሩ ላይ ካረፈ በኋል ሳይሰበር ወድቋል። ክስተቱን ተከትሎም አንዲት የ25 ዓመት ሴት በቁጥጥር ስር መዋሏ ተሰምቷል። ጠቅላይ ሚንስትሩ ድርጊቱን \"እፍርታምነት ነው\" ብለው፤ ጠባቂዎቻቸው ነገሩን በፍጥነት በቁጥጥር ስር በማዋላቸው አመስግነዋቸዋል። • ጤፍ ሃገሩ የት ነው? ደቡብ አፍሪካ? አውስትራሊያ? . . . • ካለሁበት 18፡ አውስትራሊያ መጥቼ እርቃናቸውን የሚሄዱ ሰዎችን ሳይ በጣም ደነገጥኩኝ • 'ኒከርስ' የማይሸጥ የማይለወጠው ቁመተ ሎጋው በሬ ጠቅላይ ሚንስትር ስኮት ሞሪሰን በሀገሪቱ የሴቶች ማኅበር ውስጥ ቅስቀሳ በሚያደርጉበት ወቅት ነበር በእንቁላል የተመቱት። በቦታው ሌላ ምንም ጉዳት አለመድረሱ ተዘግቧል። ስኮት ሞሪሰን በዚህ ዓመት በእንቁላል የተመቱ ብቸኛው አውስትራሊያዊ ፖለቲከኛ አይደሉም። ፍራስተር አኒንንግ የተባሉ ፖለቲከኛ በኒውዝላንድ መስጊድ ውስጥ ስለደረሰው ጥቃት አወዛጋቢ አስተያየት መስጠታቸውን ተከትሎ እንቁላል ተወርውሮባቸው ነበር። በወቅቱ አንድ የ17 ዓመት ወጣትን ፖሊሶች ተጠያቂ አድርገዋል። የአውስትራሊያ ሀገር አቀፍ ምርጫ ከሰባት ቀን በኋላ ይካሄዳል።","len":1768}
{"id":"news-48646098","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48646098","title":"በሰሜን ናይጄሪያ ጎሬላ 7 ሚሊየን ናይራ በላ ተባለ","summary":"በሰሜን ናይጄሪያ ጎሬላው 7 ሚሊየን ናይራ (566222 ብር) ቅርጥፍ አድርጎ በላ ተባለ።","text":"የካኖ የእንስሳት መኖሪያ የበላይ ኃላፊ ዑማር ካሼኮቦ ለቢቢሲ \"ፖሊስ የተፈጠረውን እየመረመረ ነው፤ ማለት የምችለው ገንዘቡ ጠፍቷል ብቻ ነው\" ብለዋል። ገንዘቡ የተሰበሰበው ወደ እንስሳት ማቆያ ከሚከፈል መግቢያ ሲሆን የአምስት ቀን ገቢ እምጥ ይግባ ስምጥ አልታወቀም ሲሉ ተናግረዋል የካኖ ፖሊስ ቃል አቀባይ አብዱላሂ ኪያዋ። እስካሁን ድረስ 10 ሰዎች በቁጥጥር ስር ውለው ይህን ያህል ገንዘብ እንዴት በካዝናችሁ አስቀመጣችሁ? ለምን ባንክ አላስገባችሁትም? ተብለው እየተመረመሩ ነው። የገንዘቡን መጥፋት ለመጀመሪያ ጊዜ የዘገበው በካኖ አካባቢ የሚሠራጨው ፍሪደም ራድዮ ነበር። • የዘንድሮ አፍሪካ ዋንጫ ውድድሮች • የኢትዮጵያ ፊልም ወዲያና ወዲህ • 'የማለዳ ወፍ' ነዎት ወይስ 'የሌሊት'? በወቅቱ ለራድዮ ጣቢያው ቃለ-መጠይቅ የሰጡት የእንስሳት ማቆያው ፋይናንስ ባልደረባ ጎሬላው ወደ ገንዘብ ቤቱ ገብቶ ከሰረቀ በኋላ ዋጠው ሲሉ ተናግረዋል። ባለፈው ዓመት በቤኑ ግዛት የናይጄሪያ ብሔራዊ ፈተና ድርጅት ባለሥልጣን ለፈተናና ተያያዥ ወጪዎች እርሳቸው ጋር የተቀመጠውን 36 ሚሊየን ናይራ (2911999 ብር) እባብ ወደ ቢሯቸው ገብቶ እንደዋጠው ተናግረው ነበር። እኚህ ግለሰብና ሌሎች ባለሥልጣናት ላይ በማጭበርበር የተመሰረተባቸው ክስ ከጥቂት ሳምንታት በፊት ጥፋተኛ አይደሉም የሚል ውሳኔ አግኝቷል።","len":1768}
{"id":"news-54863867","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54863867","title":"ጠቅላይ ሚኒስትሩ በቁልፍ የመንግሥት ቦታዎች ሹም ሽር አካሄዱ","summary":"የአማራ ክልል ፕሬዝደንት የሆኑት አቶ ተስመገን ጥሩነህ ለክልሉ ምክር ቤት የሥልጣን መልቀቂያ ማስገባታቸውን የሃገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።","text":"አቶ ተመስገን ጥሩነህ [በስተቀኝ]፤ ጄኔራል አደም መሐመድ [በስተግራ] ዘገባው እንደሚጠቁመው ፕሬዝደንቱ ለሌላ የሥራ ኃላፊነት በመታጨታቸው ነው መልቀቂያ ያስገቡት። አቶ ተመስገን ጥሩነህ የሥልጣን መልቀቂያ ያስገቡት በክልሉ ምክር ቤት መደበኛ ጉባኤውን በሚያካሂድበት ወቅት መሆኑም ተጠቁሟል። 'ሀገሪቱ ካለችበት ወቅታዊ ሁኔታ አንፃር በተሠጣቸው ተልእኮ ምክንያት ጥያቄውን ያቀረቡት ርእሰ መስተዳድሩ ፓርቲያቸው በተሠለፈበት ሀገርን የማዳን ስራ ላይ የሚጠበቅባቸውን ለማበርከት ስምሪቱን መቀበላቸውን ለምክር ቤት አባላት ገልፀዋል' ሲል ኢቢሲ አስነብቧል። የምክር ቤቱ አባላት በመልቀቂያ ደብዳቤው ዙሪያ ከተወያዩ በኋላ የአቶ ጥሩነህን ጥያቄ መቀበላቸው ተነግሯል። ምክር ቤቱ በምትካቸው አቶ አገኘሁ ተሻገርን ለርዕሰ መስተዳድር በእጩነት እንዳቀረቡ ዘገባዎች ጠቁመዋል። አቶ ተመስገን ጥሩነህ የቀድሞውን የአማራ ክልል ፕሬዝደንት አምባቸው መኮንን [ዶ\/ር] በመተካት ነበር የተሾሙት። በሌላ በኩል ጠ\/ሚ ዛሬ ጠዋት አዳዲስ ሹመቶች ማፅደቃቸውን የጠቅላይ ሚኒስትሩ ቢሮ አስታውቋል። በዚህም መሠረት፡ እንዲሁም ከጥቅምት 25 ቀን 2013 ዓ.መ ጀምሮ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ አቶ ገዱ አንዳርጋቸውን የጠቅላይ ሚንስትሩ የብሔራዊ የደህንነት አማካሪ ሚንስትር አድርገው ሾመዋል።","len":1775}
{"id":"news-55931087","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55931087","title":"መንግሥት በትግራይ ተፈጸሙ የተባሉ ጾታዊ ጥቃቶችን የሚመረምር ግብረ ኃይል አቋቋመ","summary":"በትግራይ ክልል የተከሰተውን ቀውስ ተከትሎ ተፈጽመዋል የተባሉ ጾታዊ ጥቃቶችን የሚመረምር ግብረ ኃይል መቋቋሙ ተገለጸ።","text":"በፌደራሉ መንግሥት የተቋቋመው ግብረ ኃይል ከጤና ሚንስቴር፣ ከሴቶች፣ ህጻናት እና ወጣቶች ሚንስቴር፣ ከአገር መከላከያ እና ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የተወጣጡ አባላትን ያካተተ ነው። ከሴቶች፣ ህጻናት እና ወጣቶች ሚንስቴር ሕዝብ ግነኙነት ኃላፊ አድነው አበራ ለኢትዮጵያ ፕሬስ ኤጀንሲ እንደተናገሩት የተቋቋመው ግብረ ኃይል መቀሌ መግባቱን እና የምርመራ ሥራውን ጀምሯል። ከፌደራል መንግሥቱ እና በትግራይ ኃይሎች መካከል የተከሰተውን ግጭት ተከትሎ ተደጋጋሚ ጾታን መሰረት ያደረጉ ጥቃቶች እየደረሱ ስለመሆኑ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅትን ጨምሮ በርካታ ዓለም አቀፍ ግብረ ሰናይ ድርጅቶች ሪፖርት ሲደርሳቸው መቆየቱን መግለጻቸው ይታወሳል። በተባበሩት መንግሥታት በግጭቶች ውስጥ ጾታዊ ጥቃቶችን የሚከታተሉት ፕርሚላ ፓተን፤ ጥር 14 2013 የቤተሰብ አባላታቸውን ተገደው እንዲደፍሩ የተደረጉ ግለሰቦች ስለመኖራቸው የሚረብሹ ሪፖርቶች ደርሰውናል ብለው ነበር። ፕራሚላ፤ መሠረታዊ ቁሶችን ለማግኘት ሲባል ከወታደሮች ጋር ወሲብ ለመፈጸም የሚገደዱ ሴቶች ስለመኖራቸው፣ ድንገተኛ የእርግዝን መከላከያ መድሃኒቶችን የሚፈልጉ ሴቶች ቁጥር ስለመጨመሩ እንዲሁም በመጠለያ ጣቢያዎችም በሴቶች እና ሕጻናት ላይ የሚደርሱ ጾታዊ ጥቃቶችን የሚያትቱ ሪፖርቶች ጨምረዋል ማለታቸው ይታወሳል።","len":1775}
{"id":"news-50292766","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50292766","title":"በኬንያ በ10 ዓመት ጊዜ ውስጥ የሕዝብ ቁጥር 9 ሚሊዮን ጨመረ","summary":"እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2019 የተደረገው የኬንያ የሕዝብ ቆጠራ ዛሬ ይፋ ተደርጓል።","text":"የዘንድሮው ሕዝብ ቆጠራ ካለፈው ቆጠራ ጋር ሲነጻጸር በ10 ዓመት ጊዜ ውስጥ ኬንያ 9 ሚሊዮን ተጨማሪ ኬንያዊያንን አግኝታለች ተብሏል። አጠቃላይ የሕዝብ ብዛቷም ወደ 47.5 ሚሊዮን ማደጉ ታውቋል። •ኬንያ እያካሄደች ላለችው የህዝብና ቤት ቆጠራ 140ሺ ፖሊሶችን አሰማራች •ኬንያ ሺሻን አገደች ይህ የሕዝብ ቆጠራ ከነጻነት በኋላ ኬንያ ያደረገችው ስድስተኛ የሕዝብ ቆጠራ ሲሆን ያለወረቀት የቴክኖሎጂ ውጤቶችን በመጠቀም የተደረገ ነው። ከእስካሁኑ ቆጠራ በተለየ መልኩም በዚህኛው ቆጠራ ወንድም ሴትም ያልሆኑ (intersex) ዜጎች ራሳቸውን ከሁለቱም ጾታ አግልለው ተቆጥረውበታል። የአገሪቱ ብሔራዊ ስታትስቲክስ ቢሮ ይፋ ያደረገው መረጃ እንደሚያመለክተው በቆጠራው ውጤት 24 ሚሊዮን ሴቶች፣ 23.5 ሚሊዮን ወንዶችና ከ1500 በላይ ወንድም ሴትም ያልሆኑ ዜጎች የኬንያ የጾታ ስብጥር መሆኑ ታውቋል። •\"በሥልጣን ላይ ያለውን መንግሥት ተቀባይነት ማሳጣት የሚሹ ግጭቱን አባብሰውታል\" ቢልለኔ ስዩም አገሪቱ ካሏት 47 ግዛቶች መካከል ብዙ ሕዝብ የሚኖርባት ግዛት በመሆን መዲናዋ ናይሮቢ ቀዳሚ ሆናለች። 4.4 ሚሊዮን ሕዝብም በመዲናዋ ይኖርባታል ተብሏል። ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ የሕዝብ ቁጥሩ ይፋ መደረጉን ተከትሎ \"የተጨመረው የሕዝብ ቁጥር የልማት ፖሊሲያችንንና ፕሮግራማችንን እንደገና ለመከለስ መሳሪያ ይሆነናል\" ብለዋል።","len":1776}
{"id":"news-47140627","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47140627","title":"ዚምባብዌ ኤች አይ ቪ እፈዉሳለሁ ያለዉን ፓስተር ቀጣች","summary":"ፓስተር ዋልተር ማጋያ የተባለዉ የዚምባብዌ ሰባኪ ለብዙ ጊዜ ምዕመናንን ከ ኤች አይ ቪ ኤድስ እፈዉሳለሁ እያለ ከሀገሪቱ ጤና ሚኒስቴር እዉቅና ያላገኘ መድሃኒት እያደለ ዳጎስ ያለ ገንዘብ ሲሰበስብ ቆይቷል።","text":"መድሃኒቱ በ14 ቀን እንደሚፈዉስ ፓስተሩ ቢሰብክም ኤች አይ ቪ እና ታማሚዎቹ ግን እንደ ድሮዉ ሳይለያዩ በጋራ ቀጥለዋል። የፓስተሩን ተግባር ከዚህ በላይ አልታገስም ያለዉ የዚምባብዌ መንግስት ባለፈዉ ህዳር ወር ማጋያን አስሮታል። •ሳይንቲስቱ መንትዮች ኤች አይ ቪ እንዳይዛቸው ዘረ መላቸውን አስተካከለ •በኢትዮጵያ ለካንሰር ከሚጋለጡት 67 በመቶው ሴቶች ናቸው ለምን ማረጋገጫ የሌለዉ መድሃኒት ሰጠህ ተብሎ ሲጠየቅ 'መድሃኒቱ ሙሉ በሙሉ ተፈጥሯዊ (ኦርጋኒክ) ስለሆነ የጎንዮሽ ጉዳት እንደሌለዉ በማሰብ ነዉ' የሚል ምላሽ ሰጥቷል። የዚምባብዌ ፍርድ ቤት ግን የሰጠኸዉ ምላሽ አላሳመነኝም እናም ከጥፋትህ ትማር ዘንድ 700 ዶላር ቀጥቼሃልሁ ብሎታል። • \"ከሞቱት አንለይም\" የሶማሌ ክልል እስረኞች ፓስተር ዋልተር ማጋያ ባለፈዉ አመትም በተመሳሳይ የልብ ድካምን በሊፒስቲክ (የከንፈር ቀለም) አድናለሁ እያለ ሊፒስቲክ በብዛት ይሸጥ እንደነበርም ፖሊስ ደርሼበታለሁ ብሏል። ፓስተር ማጋያ የዚምባብዌ ኢኮኖሚ ሲወድቅ የመዳንና የገንዘብ ተአምራትን እንፈጥራለን እያሉ ብቅ ካሉ ፓስተሮች መካከል አንዱና ብዙ ተከታይ ያለዉ ነዉ። ዚምባብዌ ከሰሃራ በታች ከሚገኙ የአፍሪካ ሃገራት መካከል ስድስተኛዋ ከፍተኛ ኤች አይ ቪ ኤድስ ተጠቂ ያላት ሀገር ነቸ። 1.3 ሚሊዮንየሚሆኑ ዜጎቿ ከኤች አይ ቪ ኤድስ ጋር ይኖራሉ።","len":1779}
{"id":"54308131","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54308131","title":"ስሪ ላንካ ከዩኬ የተላከላትን ቆሻሻ መለሰች","summary":"ስሪ ላንካ 21 ኮንቴይነር ሙሉ ቆሻሻ ወደ ዩናይትድ ኪንግደም መለሰች።","text":"ምክንያቱ ደግሞ የላክሽልኝ ቆሻሻ አደገኛ እና ለጤና ጠንቅ ስለሆነ ነው ብላታለች። የስሪ ላንካ የጉምሩክ ኃላፊዎች እንደተናገሩት ከተላኩት 263 ኮንቴይነገሮች ውስጥ በብዙዎቹ ከሆስፒታል የወጡ ለጤና ጎጂ የሆኑ ቆሻሻዎች ተገኝተውባቸዋል። ቆሻሻ የያዙ ኮንቴይነሮችን ወደ ስሪ ላንካ የሚያስመጣው አንድ የግል ድርጅት ነው። ለወትሮ ከነዚህ ቆሻሻዎች በመልሶ ማደስ ሂደት ፍራሽ፣ ምንጣፍና የመሳሰሉት በስሪ ላንካ ይመረቱባቸው ነበር። አሁንም ቢሆን ብዙዎቹ የቆሻሻ ኮንቴይነሮች በመጋዘን የሚገኙ ሲሆን እጅግ አደገኛ የሆኑት ብቻ ናቸው ወደ ዩኬ የተላኩት። ወደ ስሪ ላንካ በተላከው የቆሻሻ ክምር ውስጥ የፕላስቲክና ላስቲክ ትራፊዎችም ተገኝተዋል። 21ዱ ኮንቴይነሮች ወደ ዩኬ የተመለሱት ከትናንት በስቲያ ቅዳሜ ነው። የስሪ ላንካ ጉምሩክ ባለሥልጣን ቃል አቀባይ እንዳለው የተላኩት ቆሻሻዎች የአውሮጳ ኅብረትን ሕግና ደንብ የጣሱና ድርጊቱን ኃላፊነት የጎደለው ነው። የእንግሊዝ የአካባቢ ጥበቃ ኤጀንሲ በበኩሉ ከስሪ ላንካ ተጨማሪ መረጃ ጠይቀናል ይህ እንዴት ሊፈጠር እንደቻለ ምርመራ እንጀምራለን ብሏል። ብዙ የአካባቢው አገራት ከአውሮጳ የሚቀበሉትን ቆሻሻ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየመለሱ ይገኛሉ። ባለፈው ጥር ማሌዢያ 42 ሕገ-ወጥ የቆሻሻ ኮንቴይነሮችን ወደ ዩናይትድ ኪንግደም መመለሷ አይዘነጋም።","len":1786}
{"id":"news-41495833","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41495833","title":"የላስ ቬጋስ ጥቃት፡ የፓዶክ የሴት ጓደኛ ስለጥቃቱ 'አታውቅም' ነበር","summary":"ባለፈው እሁድ 58 ሰዎችን የገደለው የላስቬጋሱ ታጣቂ የሴት ጓደኛ የሆነችው ማሪሎ ዳንሌይ ፓዶክን 'ትሁት፣ ተንከባካቢና ጭምት' ብለ ስትገልፀው ስለ ጥቃት እቅቁ ግን ምንም እንደማታውቅ ተናግራለች።","text":"የቀድሞዋ የቁማር መጫወቻ ቤት ተቀጣሪ ማሪሎ በኔቫዳ ከፓዶክ ጋር ትኖር እንደነበር ፖሊስ ገልጿል ማሪሎ ዳንሌይ ይህን የተናገረችው ፖሊስ የፓዶክ ሕይወት ''ምስጢራዊ'' እንደነበር ከመግለጹ ከሰዓታት በፊት ነው። ፖሊስ ምናልባትም ከጥቃቱ በኋላ ራሱን ከማጥፋት ይልቅ የማምለጥ እቅድ እንደነበረው ቢገልጽም ዝርዝር መረጃ ግን ይፋ አላደረገም። የላስ ቬጋሱ ጥቃት ፈጻሚ ስቴፈን ፓዶክ ማነው? ስለምን የላስ ቬጋሱ አጥቂ 'ሽብርተኛ' አልተባለም? እስካሁንም በሙዚቃው ዝግጅት ታዳሚዎች ላይ ተኩስ በመክፈት በአሜሪካ የቅርብ ጊዜ ታሪክ የከፋ የተባለውን ግድያ ለምን እንደፈጸመ የታወቀ ነገር የለም። ጥቃቱን ሲፈጸም ግብረ አበሮች ነበሩት? የሚለው ጥያቄም እስካሁን ምላሽ ባያገኝም ከአሸባሪ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት እንደነበረው የሚያሳይ ምንም መረጃ አልተገኘም። የሴት ጓደኛውም ለእረፍት ከሄደችበት ፊሊፒንስ በፈቃደኝነት ተመልሳ ትናንት የአሜሪካ የምርመራ ቢሮ (ኤፍ ቢ አይ ) ሲያናግራት ፓዶክ በፈጸመው ''ቃላት የማይገልጹት ጭካኔያዊ ድርጊት'' እንደተደናገጠች ገልጻለች። ፓዶክ ''ለእኔ እንደማስጠንቀቂያ ሊወሰድ የሚችል ምንም ነግሮኝም ሆነ እርምጃ ወስዶ አያውቅም'' ብላለች በጠበቃዋ በኩል ባቀረበቸው መግለጫ። በንግግሯ ''አፈቅረው ነበር፤ የወደፊት ህይታችንንም እመኛት ነበር'' ስትል ተደምጣለች።","len":1786}
{"id":"48715641","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48715641","title":"የአይ ኤስ ወታደሮች በኒጀር ተገደሉ","summary":"የኒጀር መከላከያ ሚኒስትር 18 የአይ ኤስ እስላማዊ ቡድን ወታደሮች በአሜሪካ፣ በፈረንሳይና በኒጀር ጥምር ጦር ሃይል መግደላቸውን አስታወቁ።","text":"12 ቀን በፈጀው በዚህ ዘመቻ አምስት የ አይ ኤስ ወታደሮች በቁጥጥር ሥር ውለዋል ሲሉም ገልፀዋል። ይህ ዘመቻ የተካሄደው ኒጀር ከማሊ ጋር በምትዋሰንበት ቶንጎ ቶንጎ አቅራቢያ ነው። የመከላከያ ሚኒስትሩ ባለፈው ወር እስላማዊ ቡድን በአካባቢው ደፈጣ በመፈፀም 28 የኒጀር መከላከያ አባላትን መግደላቸውን አስታውሰዋል። • በቄለም ወለጋ አምስት ሰዎች ተገደሉ • ኢራን የአሜሪካ የቅኝት ድሮንን መትታ ጣለች • ለ148 ህይወት መቀጠፍ ተጠያቂ ናቸው የተባሉ ሦስት ግለሰቦች ተፈረደባቸው በዘመቻው የእስላማዊ ቡድኑ የደፈጣ ጥቃት በፈፀመበት ወቅት የዘረፋቸው የተለያዩ \"የጦር መሳሪያዎች\" የተያዙ ሲሆን በተጨማሪም \"ጠቃሚ መረጃ\" ማግኘታቸውን ገልፀዋል። የፈረንሳይ ጦር ለብቻው በሰጠው መግለጫ ዘመቻው መካሄዱን አረጋግጦ የማሊ ወታደሮችም መሳተፋቸውን ሲገልፅ የአሜሪካ ተሳትፎን ግን ሳይጠቅስ አልፎታል። አሜሪካ ስለ ዘመቻው እስካሁን ድረስ ያለችው ነገር የለም። ዘመቻው የተካሄደበት አካባቢ ትልቅ ወታደራዊ ማሰልጠኛ የሚገኝ ሲሆን በማሰልጠኛው በማሊ የተባበሩት መንግሥታት የሰላም አስከባሪ ጦር ውስጥ ለመካተት የተመለመሉ ወታደሮች የሚሰለጥኑበት ነው ተብሏል። ኒጀር ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በሀገር ውስጥ ግጭቶች ስትታመስ የቆየች ሲሆን ይህም ሰርገው በገቡ የእስላማዊ ቡድኖች ቆስቋሽነት መሆኑ ይነገራል።","len":1792}
{"id":"news-56582175","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56582175","title":"ኢትዮጵያ ለአፍሪካ እግር ኳስ ዋንጫ አለፈች","summary":"ኢትዮጵያ በዚህ ዓመት የምእራብ አፍሪካ አገሯ ካሜሮን ለምታዘጋጀው የአፍሪካ እግረ ኳስ ዋንጫ ማለፏ አረጋገጠች።","text":"ኢትዯጵያ ለአፍኮን 2021 ያለፈችው ከስምንት ዓመት በኋላ ነው። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የሚገኝበት ምድብ ወስጥ ያሉት የኒጀርና የማዳጋስካር አቻ መውጣታቸውን ተከትሎ ነው 9 ነጥብ በመያዝ ወደ አፍሪካ ዋንጫ መቀላቀሉን ያረጋገጠው። ዛሬ በምድብ ኬ የሚገኙት ኢትዮጵያ ኮትዲቯርና ማዳጋስካር ኒጀር የመጨረሻ ቀሪ ጨዋታቸውን አካሄደው ነበር። በዚህ ውጤት መሰረት ኢትዮጵያና ኮትዲቯር ባደረጉት ጨዋታ ኮትዲቯር ሦስት ለአንድ ኢትዮጵያን እየመራች ሳለ በዳኛው ሕመም ምክንያት ጨዋታው ተቋርጧል። ይሁን እንጂ ኢትዮጵያ ማለፏን ያረጋገጠችው በተመሳሳይ ምድብ የሚገኙት ማዳጋስካርና ኒጀር ባዶ ለባዶ መለያየታቸውን ተከትሎ ነው። ሰባት ነጥብ የነበራት ማዳጋስካር ለአፍሪካ ዋንጫ ለማለፍ ኒጀርን አሸንፋ 9 ነጥብ ያላትን ኢትዮጵያን መብለጥ ይጠበቅባት ነበር። የዋሊያዎቹን ድል ተከትሎ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድም የእንኳን ደስ አላችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል። በሚቀጥለው ዓመት ታኅሣሥ ወር ላይ በካሜሮን አዘጋጅነት በሚካሄደው የአፍሪካ እግር ኳስ ዋንጫ ውድድር ላይ 24 አገራት ተሳታፊ ይሆናሉ። እስካሁን ድረስ ከኢትዮጵያ በተጨማሪ ጊኒ፣ አልጄሪያ፣ ዚምባብዌ፣ ሴኔጋል፣ ቱኒዚያ፣ ማሊ፣ ግብጽ፣ ኮሞሮስ፣ ቡርኪናፋሶ፣ ማላዊ፣ጋና ፣ሱዳን ፣ጋምብቢ፣ ሞሮኮ እና ጋቦን ማለፋቸውን አረጋግጠዋል።","len":1796}
{"id":"news-52350424","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52350424","title":"በምሥራቅ ሸዋ ዞን በአንድ ቤተክርስትያን ውስጥ ሰባት ወጣቶች ሞተው ተገኙ","summary":"በምሥራቅ ሸዋ ዞን አዳማ ወረዳ ዮሐንስ ዲዲብሳ በሚባል ቤተክርስቲያን ቅዳሜ ማታ ሰባት ወጣቶች ሞተው መገኘታቸውን የአዳማ ፖሊስ አዛዥ ኮማንደር ተስፋዬ ኢታና ለቢቢሲ ገለፁ።","text":"ኮማንደር ተስፋዬ ህይወታቸው ካለፉት ሰባት ወጣቶች መካከል ስድስቱ ሴቶች ሲሆኑ አንዱ ወንድ መሆኑን አስታውቀዋል። እነዚህ ወጣቶች የቤተክርስትያኒቱ መዘምራን ሲሆኑ የፋሲካ ዋዜማን ለማክበር የሄዱ መሆናቸውን ያስረዳሉ። ኮማንደር ተስፋዬ ለቢቢሲ እንደገለጹት መዘምራኖቹ የቤተክርስትያኒቷ አገልጋይ በመሆናቸው ምሽት ስምንት ሰዓት ላይ በአንድ አነስተና ክፍል ውስጥ ተኝተው ነበር ይላሉ። ለፖሊስ በደረሰው ጥቆማ መሰረት 9 ሰዓት በስፍራው መድረሳቸውን የሚናገሩት አዛዡ፤ ስድስቱ ሴቶች ህይወታቸው አልፎ ማግኘታቸውን አንድ ወንድ ደግሞ ሐኪም ቤት ከደረሰ በኋላ ሕይወቱ ማለፉን ተናግረዋል። የሞታቸውን ምክንያት ለማወቅም የሟቾቹ አስከሬን ለተጨማሪ ምርመራ ወደ አዲስ አበባ ዳግማዊ ምኒሊክ ሆስፒታል መላኩን የገለጹት ኮማንደር ተስፋዬ፤ ወጣቶቹ የተኙበት ክፍል ጄኔሬተር የሚቀመጥበት ሲሆን በዝናብ ምክንያት ክፍሉን ዘግተውት እንደነበር ገልፀዋል። ወጣቶቹ ሁሉም የአካባቢው ነዋሪዎች ሲሆኑ በአካባቢው ከወንጀል ጋር የተያያዘ ችግር እንደሌለ የፖሊስ አዛዡ ተናግረዋል። ፖሊስ በስፍራው በደረሰበ ሰዓት 11 በቤተክርስትያኒቱ የነበሩ ሰዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ኮማንደር ተስፋዬ ገልፀዋል። የኮሮናቫይረስ ወረርሽንን መስፋፋት ለመግታት በቤተእምነቶች መሰብሰብ መከልከሉ ይታወሳል።","len":1798}
{"id":"news-46041113","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46041113","title":"ስደተኞችን የጠለፈችው ሀንጋሪያዊቷ የካሜራ ባለሙያ ፔትራ ላስዝሎ ነፃ ወጣች","summary":"በአውሮፓውያኑ 2015 የካሜራ ባለሙያ የሆነችው ፔትራ ላስዝሎ ስደተኞችን በመጥለፍና በመርገጥ ተከሳ የነበረ ቢሆንም የሀንጋሪው ከፍተኛው ፍርድ ቤት ነፃ አውጥቷታል።","text":"ፔትራ ላሳዝሎ ለፈፀመችው ድርጊት ለሶስት ዓመት ያህል እግድ በመጣል የታችኛው ፍርድ ቤት ውሳኔ አስተላልፎ ነበር። ነገር ግን ከፍተኛው ፍርድ ቤት ባስተላለፈው ውሳኔ በወንጀል ልትጠየቅ እንደማይገባትና ከተጠየቀችም በጥቃቅን ነገር ልትጠየቅ እንደሚገባ በማሰብ በነፃ አሰናብቷታል። ፍርድ ቤቱ ጨምሮም የፈፀመችው ድርጊት ከፍተኛ ባለመሆኑ እንደ ወንጀል ሊቆጠር አይገባም ብሏል። •አዲሷ የሰራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ማን ናቸው? •\"የመከላከያ ሚኒስቴርን በተሻለ መልኩ መምራት ይቻላል\" ኢንጂነር አይሻ መሀመድ •የቱኒዝያ አጥፍቶ ጠፊ ስራ የሌላት ምሩቅ እንደሆነች ተገለፀ በሀንጋሪና በሰርቢያ ድንበር አካባቢ ስደተኞች ፖሊስን አምልጠው ሲሮጡ፤ ፔትራ ላሳዝሎ ህፃን ሴት ልጅን በእርግጫ ከመምታት በተጨማሪ ህፃን ልጅ ይዞ ይሮጥ የነበረ አባትን ጠልፋ ጥላለች። በወቅቱም በመካከለኛው ምስራቅ እየተከሰተ ያለውን ግጭት ፈርተው ብዙዎች ወደ አውሮፓ የመጡ ሲሆን ከነዚህኛውም አንደኛዋ መድረሻቸው ሀንጋሪ ነበረች። የካሜራ ባለሙያዋ የቀኝ ክንፍ ደጋፊ ለሆነው የቴሌቪዥን ጣቢያ ኤን1ቲቪ ትሰራ የነበረ ሲሆን፤ ቪዲዮውም ብዙ ተመልካች በማግኘቱ ከስራ የተባረረችው ወዲያው ነው። ጠልፋ የጣለቻቸው አባትና ልጅ በስፔን ውስጥ ጥገኝነት ያገኙ ሲሆን ፤አባትየውም የእግር ኳስ አሰልጣኝነት ስራ ተሰጥቶታል።","len":1802}
{"id":"news-48633577","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48633577","title":"ታንዛኒያ በዊግና ሰው ሰራሽ ጸጉር ላይ ከፍተኛ ቀረጥ ጣለች","summary":"የታንዛኒያ መንግሥት ገቢውን ለማሳደግ ሲል ከውጪ በሚገባ ሰውሰራሽ ጸጉርና ዊጎች ላይ የ25 በመቶ እንዲሁም ሀገር ውስጥ በሚመረቱት ላይ ደግሞ 10 በመቶ ቀረጥ ጥሏል።","text":"• ፕሬዚዳንቱ የቁንጅና አሸናፊዋን በተፈጥሮ ፀጉሯ ልታጌጥ ይገባል ሲሉ ተቹ • 'አስጸያፊ' ከመባል ኦስካር ወደማሸነፍ የሃገሪቱ የገንዘብ ሚኒስትር ፊሊፕ ምፓንጎ ወሳኔውን ያሳወቁት ሐሙስ እለት ዓመታዊ የበጀት እቅዳቸውን ይፋ ባደረጉበት ጊዜ ሲሆን ከቀጣዩ ሐምሌ ወር ጀምሮም ተግባራዊ ይሆናል። ከውጪ የሚመጡት ዊጎችን በታንዛኒያ የሚገኙ ሴቶች አዘውትረው የሚጠቀሙበት ሲሆን በአሁኑ ወቅት ርካሹ ዊግ አራት ዶላር ሲያወጣ ከፍተኛው ደግሞ እስከ 130 ዶላር ይሸጣል። ሚኒስትሩ ጨምረውም የሴቶች የወር አበባ ንጽህና መጠበቂያ (ሞዴስ) ከተጨማሪ እሴት ታክስ ውጪ እንዲሆን የተደረገበትን ውሳኔ በማንሳት ታክሱ እንዲከፈል እንደሚደረግ አሳውቀዋል። ለዚህም ሚኒስትሩ እንደ ምክንያት ያስቀመጡት ነጋዴዎች የወር አበባ ንጽህና መጠበቂያውን አሁንም ድረስ እየሸጡ ያሉት የተጨማሪ እሴት ታክሱ ከመነሳቱ በፊት ባለው ዋጋ በመሆኑ ለተጠቃሚዎች ምንም አይነት ለውጥ ስላላመጣ ነው ብለዋል። እነዚህ ታንዛኒያዊ ሴቶችን የሚመለከቱ ውሳኔዎች ይፋ ከተደረጉ በኋላ በርካታ ሴቶች በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ መንግሥት ሴቶችን ለመቅጣት የወሰደው እርምጃ ነው በሚል ተቃውሟቸውን አሰምተዋል። የቀረጥ ጭማሪ ከተደረገባቸው ነገሮች መካከል ቀደም ሲል 25 በመቶ የነበረው ቸኮሌት ላይ ተጥሎ የቆየው ቀረጥ ወደ 35 በመቶ ከፍ እንዲል ተደርጓል።","len":1806}
{"id":"43593599","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43593599","title":"ሩሲያ የአሜሪካን እርምጃ ተከትሎ 60 ዲፕሎማቶችን ከሀገሯ እንዲወጡ አደረገች","summary":"ሩሲያ እንግሊዝ ውስጥ የቀድሞ የሩሲያ ሰላይ መመረዙን ተከትሎ አሜሪካ ለወሰደችው እርምጃ አፀፋ ይሆን ዘንድ 60 የአሜሪካ ዲፕሎማቶችን ከሀገሯ እንዲወጡ ያደረገች ሲሆን በሴይንት ፒትስበርግ የሚገኘውን ቆንስላም ዘግታለች።","text":"በሴይንት ፒትስበርግ የሚገኘው የአሜሪካ ቆንፅላ ሊዘጋ ነው የሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እንዳሉት ሩሲያዊያንን ከሀገራቸው ያስወጡ ሀገራት ሁሉ \"ተመጣጣኝ\" የሆነ ምላሽ ይጠብቃቸዋል። ይህ እርምጃ የመጣው በደቡባዊ እንግሊዝ ይኖር የነበረ የሩሲያ የቀድሞ ሰላይ እና ልጁ ነርቭን በሚጎዳ መርዝ መመረዛቸውን ተከትሎ ነው። ዋይት ሀውስ ይህ የሩሲያ ዲፕሎማቶችን ከሀገሯ የማስወጣት ድርጊት \"ያልተጠበቀ አይደለም\" ሲል ባወጣው መግለጫ ላይ አመልክቷል። መግለጫው አክሎም \"በአሜሪካና በሩሲያ መካከል ያለውን ግንኙነት የበለጠ እንዲሸክር ያደርገዋል\" ብሏል። ሰርጌይ ስክሪፓል እና ሴት ልጁ በሚኖሩበት ሳልስበሪ ራሳቸውን ስተው የተገኙት በዚህ ወር መጀመሪያ ላይ ነበር። የእንግሊዝ መንግሥትም ለጥቃቱ ሩሲያን ሙሉ በሙሉ ተጠያቂ ማድረጉ ይታወሳል። ሩሲያ የቀድሞ ሰላይዋ መመረዝ ላይ እጇ እንደሌለበት አጥብቃ አስተባብላለች። የቀድሞ ሰላዩ ስክሪፓል የጤንነት ሁኔታ አሳሳቢ ቢሆንም የልጁ ጤንነት ግን መሻሻል ማሳየቱ ተገልጧል። ከ20 በላይ ሀገራት ከእንግሊዝ ጎን በመቆም በየሀገራቸው የሚገኙ የሩሲያ ዲፕሎማቶችን ያስወጡ መሆኑ ይታወቃል። ከእነዚህም መካከል አሜሪካ አንዷ ስትሆን ስድሳ የሩሲያ ዲፕሎማቶችን ከሀገሯ እንዲወጡ አድርጋ፤ በሲያትል የሚገኘው የሩሲያ ቆንስላ ፅህፈት ቤትም እንዲዘጋ አድርጋለች።","len":1807}
{"id":"51724907","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51724907","title":"ኢራን በኮሮናቫይረስ ምክንያት 54ሺ እስረኞችን ፈታች","summary":"ኢራን ዛሬ 54ሺ እስረኞችን ፈታለች። ዋናው ምክንያት ኮሮናቫይረስ ነው። ኢራን ባመነችው እስካሁን 77 ሰዎች በቫይረሱ ሞተዋል። ሆኖም ቁጥሩ ከዚህ በሦስት እጥፍ ሊልቅ ይችላል የሚሉ መረጃዎች አሉ።","text":"ኢራን እጅግ ተጨናንቀዋል በሚባሉ እስር ቤቶቿ በርካታ ዜጎች ታጉረዋል። ኮሮናቫይረስ ወደ እስር ቤት ቢዘልቅ ሺዎች እንደዋዛ ሊሞቱ ይችላሉ፤ ቫይረሱም ከቁጥጥር ውጭ ሊሆን ይችላል በሚል ነው እስረኞቹን ለመልቀቅ የወሰነችው። የፍርድ ቤቶች አስተዳደር ቃል አቀባይ ጋላምሁሴን ኢስማኤሊ ለሪፖርተር እንደተናገሩት እስረኞቹ ጊዜያዊ እረፍት ነው የተሰጣቸው። ተመርምረው ከቫይረሱ ነጻ መሆናቸውን አረጋግጠናል ብለዋል። • ኮሮና ቫይረስ ከየት መጣ? • ኮሮናቫይረስ፡ ኢትዮጵያዊያን ተማሪዎች በቻይና ከደህንነት ጉዳዮች ጋር በተያያዘ ተከሰው ከ5 ዓመት በላይ የተፈረደባቸው እስረኞች ግን ይህ ዕድል አይመለከታቸውም። የብሪታኒያ ዜግነት ያላት የበጎ አድራጎት ሠራተኛ ናዛኒን ዘጋሪ ከሚፈቱት አንዷ እንደትሆን አንድ የእንግሊዝ የተወካዮች ምክር ቤት አባል ተናግረዋል። ሆኖም የርሷ ባለቤት ለጋዜጠኞች እንደተናገረው ቫይረሱ ይኑርባት አይኑርባት አልተመረመረችም። ይህ ሊሆን አይገባም ብሏል። ኢራን የሞቱብኝ 77 ዜጎቼ ናቸው ብትልም የተጠቂዎች ቁጥር 2336 ደርሷል። እንዲያውም ቁጥሩ ከዚህም ሊልቅ ይችላል ተብሏል። ኢራን በርካታ ባለሥልጣናቷ በቫይረሱ መጠቃታቸው ልዩ ያደርጋታል። ምክትል የጤና ሚኒስትሯ ብቻም ሳይሆን ሰሞኑን ደግሞ የፈጥኖ ደራሽ የሕክምና ቡድን መሪ ፒርሆሴን ኮሊቫንድ ቫይረሱ ተገኝቶባቸዋል።","len":1811}
{"id":"news-49274619","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49274619","title":"የአልጄሪያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ማሕሬዝ የወሰደው መድሃኒት ጉዳይ አያሳበኝም ብሏል","summary":"አልጄሪያዊው እግር ኳሰኛ ሪያድ ማሕሬዝ በአፍሪቃ ዋንጫ ወቅት ወስዶታል በተባለ መድሃኒት ምክንያት የኮሚኒቲ ሺልድ ጨዋታ ላይ ሳይሰለፍ ቀርቷል።","text":"የአልጄሪያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ማሕሬዝ መድሃኒቱን የወሰደው ከአፍሪቃ ዋንጫ ፍፃሜ በኋላ በመሆኑ ብዙም አሳሳቢ አይደለም እያለ ነው። ፌዴሬሽኑ 'ይህ የማንቸስተር ሲቲ ችግር ነው' ሲሉ ጉዳዩን ወደ ፌዴሬሽኑ እንዳይላከክ አሳስበዋል። • «የኔ ትውልድ ታሪክ እንደሚሠራ እምነት አለኝ» ሎዛ አበራ የ28 ዓመቱ አልጄሪያዊ ማሕሬዝ ሃገሩን በአምበልነት እየመራ ግብፅ ላይ የተካሄደውን የአፍሪቃ ዋንጫ ማንሳት ችሏል። ማሕሬዝ ባለፈው አርብ ነበር ወደ ክለቡ ማንቸስተር ሲቲ የተመለሰው። ቢሆንም እሁድ በተካሄድ የኮሚኒቲ ሺልድ ጨዋታ ላይ መሳተፍ አልቻለም። የማንቸስተር ሲቲው አሰልጣኝ ጉዋርዲዮላ 'ማሕሬዝ ከሊቨርፑል ጋር በነበረው ጨዋታ ላይ መሳተፍ ያልቻለው የወሰደው መድኃኒት ምንነት ስለማይታወቅ ነው። ኃላፊነት መውሰድ ደግሞ አልፈለግንም' ሲሉ ተደምጠዋል። • የአውሮፓን እግር ኳስ የሚዘውረው ሃብታሙ 'ደላላ' አሰልጣኙ አክለው፤ 'ዶክተሮች መድኃኒቱን ማግኘት አልቻሉም' ሲሉ ከጨዋታው በኋላ በነበረው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ሃሳባቸውን ሰጥተዋል። እንደ ጉዋርዲዮላ አገላለፅ ማሕሬዝ ጨዋታው ላይ ቢሳተፍ ኖሮ ምናልባትም በአበረታች መድኃኒት [ዶፒንግ] ምክንያት ሌላ ጣጣ ውስጥ ይገባ ነበር። ማሕሬዝ ሲቲ ከዌስትሃም ጋር ላለበት የመጀመሪያው የፕሪሚዬር ሊግ ጨዋታ ይደርሳል ተብሎ ይጠበቃል። • የአፍሪካ እግር ኳስ ቅሌት","len":1813}
{"id":"news-55829612","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55829612","title":"የደቡብ አፍሪካ ጦር በሴት ሙስሊም የሰራዊቱ አባላት ላይ የጣለውን የሂጃብ ገደብ አነሳ","summary":"የደቡብ አፍሪካ ጦር ከሃይማኖት ጋር የተያያዘውን የአለባበስ ፖሊሲውን በመቀየር ሴት ሙስሊም የሰራዊቱ አባላት ላይ የጣለውን የሂጃብ ገደብ አንስቷል።","text":"በተሻሻለው ፖሊሲ መሰረት ሴት ሙስሊም የሰራዊቱ አባላት ከወታደራዊ ደንብ ልብሳቸውም ጋር ሂጃብ መጠምጠም ይችላሉ ተብሏል። ከዚህ ቀደም ይህ ፖሊሲ ሙስሊም ሴቶችን የሚያገል ነው ብሎ በመቃወም አንድ የሰብዓዊ መብት ድርጅት ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት ወስዶት ነበር። ሌጋል ሪሶርስ ሴንተር የተባለው ድርጅት እንዳሳወቀው ይኸ ፖሊሲ የተቀየረው ከደቡብ አፍሪካ የመከላከያ ሰራዊት ጋር ውይይቶች ከተደረጉ በኋላ ነው። ድርጅቱ ከሃይማኖት ከእኩልነት ጋር በተያያዘ ያቀረበውን ክስም እንደተወው አሳውቋል። \"ይኼንን ጉዳይ በፍርድ ቤት እንዲቋጭ የማድረጉን ሁኔታ ትተነዋል። ምክንያቱም የመከላከያ ሰራዊቱ ሙስሊም ሴቶች ላይ ያደርገው የነበረውን ማግለል በማስቀረት ሂጃብ እንዲለብሱ ፈቅዷል\" በማለት ድርጅቱ በትዊተር ገፁ አስፍሯል። የአገሪቱ መከላከያ ሰራዊት ቃለ አቀባይ ብርጋዲየር ጄኔራል ማፊ ምጎብሆዚ በበኩላቸው \" የሰራዊቱ የሃይማኖት አለባበስ ፖሊሲ ተሻሽሎ ሙስሊም ሴቶች በእምነታቸው መሰረት እንዲጠመጥሙ ፍቃድ ሰጥቷል\" በማለት መናገራቸውን አይኦኤል የተባለ የዜና ወኪል ዘግቧል። ከዚህ ቀደም ሜጀር ፋጢማ አይዛክ የተባለችና ሙስሊም ሴት የሆነች የሰራዊቱ አባል ከአለባበስ ፖሊሲ ጋር በተያያዘ ከላይ የመጣ ትዕዛዝና ስርአት አላከበርሽም በሚል ክስ ቀርቦባት ነበር። ለሁለት አመት ያህል ስትታገል ነበር ተብሏል።","len":1818}
{"id":"42956705","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/42956705","title":"\"የኔ ጉዳይ የድርጅት ብቻ አይደለም\" ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ","summary":"የኦህዴድ ማዕከላዊ ኮሚቴ ሰሞኑን በአዳማ ባደረገው ስብሰባ የቀድሞው የኢትዮጵያ ፕሬዚዳንት የነበሩት ዶከተር ነጋሶ ጊዳዳየተለያዩ ጥቅማ ጥቅሞችን እንዲያገኙ ወስኗል።","text":"ዶክተር ነጋሶ የኢትዮጵያ ፌዴራለዊ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ የመጀመሪያው ፕሬዚዳንት የነበሩት በ1987 ዓ.ም ሲሆን ለሰባት ዓመታትም በስልጣን ቆይተዋል። ስልጣን ከለቀቁ በኋላ ለአራት ዓመታት ቀድሞ በፕሬዚዳንትነታቸው የሚገባቸውን ጥቅማጥቅሞች ቢያገኙም በግል ተወዳድረው የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የፓርላማ አባል ከሆኑ በኋላ ጥቅማ ጥቅሞቹ ተቋርጠዋል። በአሁኑ ስብሰባም ላይ መጠኑ ምን ያህል እንደሆነ ባይጠቅሱም ገንዘብ እንደተሰጣቸው ዶከተር ነጋሶ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ከዚህም በተጨማሪ በሀገር ውስጥና ከሀገር ውጭ ነፃ የህክምና አገልግሎት እንደሚሰጣቸውና መኪናም እንደሚገዛላቸው ከኦህዴድ ቃል እንደተገባላቸው ተናግረዋል። \"ከ13 ዓመታት በኋላም ቢሆን ተሰምቷቸው ይሄንን ስለወሰኑ የኦህዴድ አመራር አመራርና በአጠቃላይ አባላቱን አመሰግናለሁ። ነገር ግን የኔ ጉዳይ የኔ ጉዳይ የድርጅት ብቻ አይደለም። \" በማለት የሚናገሩት ዶክተር ነጋሶ \"እንደ ቀድሞ የሀገሪቱ ፕሬዚዳንት ያለኝ መብት ሊከበርልኝ ይገባል፤ ይህንንም ማድረግ ያለበት የፌዴራል መንግሥት ነው። \" ብለዋል። ዶክተር ነጋሶ ለዓመታትም ይተዳደሩበት የነበረው የጡረታ ደመወዝ በወር 2295 ነው። \"መጀመሪያ የተቀጣሁበት ህግ ተሻሽሏል ስለዚህም የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤቱም ሆነ የፌዴራል መንግሥት ጉዳየን እንደገና ሊያጤነው ይገባል። \"ብለዋል።","len":1822}
{"id":"news-49869495","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49869495","title":"የአማራ ክልል ፖሊስ ረዳት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ በቁጥጥር ስር ዋሉ","summary":"የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን የኢንፎርሜሽን ኮምዩኒኬሽን ሚዲያ ልማት ዋና መምሪያ ኃላፊ የሆኑት ረዳት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ በቁጥጥር ስር መዋላቸው ተነገረ።","text":"ረዳት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ለቤተሰባቸው ቅርብ ከሆኑ ሰዎች ቢቢሲ ማረጋገጥ የቻለ ሲሆን፤ ከቤተሰባቸው ጋር እንደሚገናኙና በመልካም ጤንነት ላይ እንደሚገኙም ለማወቅ ተችሏል። የአማራ ክልል ፖሊስ ከፍተኛ አመራሮች ለሳምንታት በክልሉ ሥራ አመራር ተቋም ውስጥ በስልጠናና በግምገማ ላይ እንደነበሩ አንድ ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ የክልሉ ፖሊስ ኮሚሽን ባልደረባ ለቢቢሲ ገልጸዋል። • ሁሌም አብሮን ያለው 'የመስቀል ወፍ' • በወለደች በ30 ደቂቃ ውስጥ የተፈተነችው ተማሪ ስንት አስመዘገበች? • መሐመድ አሊ፡ የአልሲሲን ገመና አደባባይ ያሰጣው ግብጻዊ እስሩ የተከሰተው ከዚሁ ስልጠናና ግምገማ ጋር ተያይዞ ሊሆን እንደሚችል እኚሁ ግለሰብ ያላቸውን ግምት ጠቅሰዋል። ረዳት ኮሚሽነሩን ለእስር የዳረጋቸው ምክንያት ምን እንደሆነ በእርግጠኝነት እንደማያውቁ አንድ የቤተሰብ አባል የተናገሩት ሲሆን፤ ጉዳዩን በቅርበት የሚከታተሉ አንዳንድ ሰዎች ግን ጉዳዩ ባለፈው ዓመት ሰኔ 15 ባህርዳር ውስጥ ከተከሰተው ችግር ጋር የተያያዘ ሳይሆን እንዳልቀረ ይገምታሉ። ቢቢሲ ረዳት ኮሚሽነር ሰይድ አህመድ ከጥቂት ቀናት በፊት በቁጥጥር ስር መዋላቸውን በተመለከተ ከአንድ የቤተሰብ አባላቸው ለማረጋገጥ ቢችልም ከክልሉ ፖሊስ ኮሚሽንና የጸጥታ ኃላፊዎች ተጨማሪ መረጃ ለማግኘት ያደረገው ጥረት አልተሳካም።","len":1828}
{"id":"news-43200537","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-43200537","title":"የአዲሱ ሳምሰንግ ጋላክሲ S9 በካሜራ ብቃት ላይ አተኩሯል","summary":"የጋላክሲ S9 እንዲሁም S9+ ካሜራዎች አቅም ከፍተኛ እንዲሆን ማድረግ የአዳዲሶቹ የሳምሰንግ ምርቶች መገለጫዎች ናቸው።","text":"የሁነቶችን እንቅስቃሴ መቅረፅ የሚያስችል ካሜራ አሰራር እንዲሁም አነስተኛ ብርሃንን ማሻሻል የሚችሉ ሌንሶች የእነዚህ ስልኮች መለያ ነው። እንደ አውሮፓውያኑ በ2017 የሳምሰንግ ሽያጭ ጨምሮ የነበረ ቢሆንም እንደ ሌሎቹ ተቀናቃኝ የቻይና ኩባንያዎች ግን ሽያጩ በጣም አልጨመረም። ኤክስፐርቶች እንደሚሉት አሁን ምርቶቹ ላይ የተደረጉት ማሻሻያዎችም ቀላል እንጂ ጉልህ የሚባሉ አደሉም። ይሁንና የs9 ቅርፅ ከ s8 ጋር እጅግ የሚመሳሰል መሆኑ ለአዲሶቹ ስልኮች ሽያጭ ችግር ሊሆን እንደሚችልም ይናገራሉ። S9+ ብቻ ከ S8+ በደንብ ይለያል። ሁለቱ የካሜራ ሌንሶች የተያዩ እይታዎችን ይሰጣሉ፤ ትኩረት ከሚደረግበት ነገር ውጭ ያለን ነገር ገፅታንም እንደተፈለገው ለማድረግ ያስችላሉ። \"የተደረጉት ማሻሻያዎች ሰዎች ስልካቸውን ለመለወጥና አዳዲሶቹን ለመግዛት የሚገፋፉ አይመስለኝም\" ይላል አይዲሲ በተሰኘው ኩባንያ የገበያ ጥናት ኤክስፐርት የሆነው ፍራንሲስኮ ጀሮሚዮ። የስልኮቹ ካሜራ መሻሻል በርካቶች አዲሶቹን ስልኮች እንዲገዙ ሊያደርጉ ቢችሉም ይጠብቅ የነበረው ማሻሻያ ከዚህ የበለጠ እንደነበር ኤክስፐርቱ ያስረዳል። ከጠበቃቸው ማሻሻያዎች መካከል ለምሳሌ የኢንተርኔት ቀጥታ ትርጉም አንዱ ነበር። በተቃራኒው አዲሱ የቺፕ ቴክኖሎጂያቸው ምስጋና ይግባውና ያለ ኢንተርኔት ቃላት የሚተረጉሙትን የህዋዌ አዳዲስ ስልኮች ያደንቃል።","len":1839}
{"id":"news-44882271","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44882271","title":"ቱርክ ለሁለት ዓመት የዘለቀውን አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አነሳች","summary":"የቱርክ መንግሥት የኤርዶዋን አገዛዝ ላይ ከተሞከረው መፈንቅለ-መንግሥት መክሸፍ ጋር ተያይዞ አውጆት የነበረውን የአስቸኳይ ጊዜ ማዕቀብ ከሁለት ዓመት በኋላ ማንሳቱን አስታውቋል።","text":"የቱርክ መንግሥት በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ወቅት 10 ሺዎችን ወደ ከርቸሌ መወርመወሩ የሚታወስ ነው፤ 100 ሺዎችን ደግሞ ከመፈንቅለ-መንግሥቱ ጋር በተገናኘ ከሥራ ገበታቸው እንዲፈናቀሉ ሆነዋል። ማንዴላን ውትድርና ያሰለጠኑት ኢትዮጵያዊ መባቻው ላይ ለሶስት ወራት ብቻ ታውጆ የነበረው ይህ አዋጅ ሰባት ጊዜ ያህል እንዲራዘም ተደርጓል። ፕሬዝደንት ረሲፕ ጣይብ ኤርዶዋን ለሁለተኛ ጊዜ ምርጫ ካሸነፉ ሳምንታት በኋላ ነው የአዋጁ ተግባራዊነት እንዲቋረጥ ያዘዙት። በምርጫ ቅስቀሳ ወቅት የኤርዶዋን ዋነኛ ተቀናቃኝ የሆኑ ዕጩዎች ከተመረጡ አዋጁን እንደሚሽሩት ቃል ገብተው ነበር። የዐብይ ቀጣይ ፈተናዎች 107 ሺህ ገደማ የመንግሥት ሠራተኞች በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ወቅት ከሥራቸው የታገዱ ሲሆን ከ50 ሺህ በላይ የሚሆኑቱ ደግሞ ለእሥር ተዳርገዋል። ለእሥር የተዳረጉትም ሆኑ ለሥራ የተሰናበቱት ነዋሪነታቸውን አሜሪካ ካደረጉት ልጥጡ ፌቱላህ ጉሌን ጋር ግንኙት አላቸው፤ እርሳቸውንም ይደግፋሉ ተብለው ነው። ኤርትራዊያን የሚሿቸው አምስት ለውጦች ቱጃሩ ጉሌን የኤርዶዋን የቀድሞ አጋር ሲሆኑ መፈንቅለ-መንግሥቱን አቀነባብረዋል ሲል የቱርክ መንግሥት ይከሳቸዋል። ወደ አሥመራ የሚደረገው በረራ ዛሬ ጠዋት ጀመረ 250 ሰዎች ሕይወታቸውን ባጡበት የቱርክ መፈንቅለ-መንግሥት ሙከራ ወቅት አንድ የጦር አውሮፕላን የሃገሪቱን ፓርላማ ማጋየቱ ይታወሳል።","len":1842}
{"id":"news-46704155","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46704155","title":"በምዕራብ ኦሮሚያ ሁለት የፌደራል ፖሊስ አባላት ተገደሉ","summary":"ሁለት የፌደራል ፖሊስ አባላት በምዕራብ ኦሮሚያ ሆሮ ጉዱሩ ወለጋ ዞን ውስጥ መነ ቤኛ ተብሎ በሚጠራ ስፍራ ላይ በጥይት ተመተው መገደላቸውን የአካባቢው ባለስልጣናት ለቢቢሲ ተናገሩ።","text":"የዞኑ የኮሚኒኬሽን ቢሮ ኃላፊ አቶ ደሳለኝ ተረፈ፤ የተገደሉት ሁለቱ የፌደራል ፖሊስ አባላት የፊንጫአ ኃይል ማመንጫ እና ጌዶ ከተማ ላይ የሚገኝ የኃይል ማከማቻ ጠባቂዎች ነበሩ ብለዋል። ''መኪና ላይ ሆነው ወደ ፊንጫአ እየተጓዙ ሳሉ ተኩስ ተከፈተባቸው'' በማለት አቶ ደሳለኝ ሁኔታውን ያስረዳሉ። ጥቃቱን ማን እንደሰነዘረ አልታወቀም የሚሉት አቶ ደሳለኝ የፌደራል ፖሊስ አባላቱ ትናንት እኩለ ቀን ገደማ መገደላቸውን ተናግረዋል። በምዕራብ ኦሮሚያ አከባቢዎች የጸጥታ መደፍረስ ካጋጠመ ሰንብቷል። • \"በአንድ ሀገር ውስጥ እስከ አፍንጫቸው የታጠቁ ክልሎች ሊኖሩ አይገባም\" ፕሮፌ. ብርሃኑ ነጋ • በምዕራብ ኦሮሚያ የኦነግ ጦር አዛዥ ስለወቅታዊው ሁኔታ ምን ይላል? • ኦዲፒ፡ ኦነግ እንደ አዲስ ጦር መልምሎ እያሰለጠነ ነው የክልሉ መንግሥት በአከባቢው ለሚደርሱ ጥቃቶች የኦሮሞ ነጻነት ግንባርን ተጠያቂ ያደርጋል። በቅርቡ የኦዲፒ መአከላዊ ኮሚቴ አባል እና የገጠር ፖለቲካ አደረጃጀት ዘርፍ ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ በሰጡት መግለጫ ኦነግ የመንግሥት ባለስልጣናትን ይገድላል፣ የአስተዳደር ስርዓቱን ያፈራርሳል፣ ዘረፋ እና ሚሊሻዎችን ጦር ያስፈታል ሲሉ ኦነግን ከሰዋል። በሌላ በኩል የኦነግ ሊቀመንበር አቶ ዳውድ ኢብሳ ድርጅታቸው ከመንግሥት ጋር ከስምምነት ላይ የደረሰባቸው ጉዳዮች በመንግሥት እየተጣሱ ነው በማለት ቅሬታቸውን ይናገራሉ።","len":1844}
{"id":"news-55178166","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55178166","title":"በአሻንጉሊት ታሽገው ወደ ጀርመን የገቡት የሜክሲኮ እንሽላሊቶች","summary":"የጀርመን አየር ማረፊያ ገቢዎች ባለሥልጣን 26 ተሳቢ እንስሳት የአሻንጉሊት ለምድ ለብሰው ወደ ሃገር ቤት ሊገቡ ሲሉ ይዣቸዋለሁ ብሏል።","text":"በአሻንጉሊትና ጣፋጭ ከረሜላ መሸፈኛዎች ታሽገው ከሜክሲኮ ወደ ጀርመን ከተጋዙት ተሳቢ እንስሳት መካከል አስሩ ሞተዋል ተብሏል። ከተሳቢ እንሳስቱ መካከል አደጋ ላይ ያሉ የእንሻላሊት ዝርያዎች፤ ትናንሽ አዞዎች እንዲሁም የኤሊ ዝርያዎች ይገኙባቸዋል ተብሏል። ተሳቢ እንስሳቱ ጀርመን ላሉ ገዢዎች የታለሙ ነበሩ። በዓለም ዙሪያ በርካታ አደጋ ላይ ያሉ እንስሳት በድብቅ ከሃገር ሃገር ይዘዋወራሉ። የጀርመን ባለሥልጣናት ከተሳቢ እንሰሳቱ ላይ ዘረ መል መዘው ከየት እንደመጡ ለመለየት እየጣሩ ይገኛሉ። እንሰሳቱ ከዱር የተገኙ ይሁኑ አሊያም ከግል የእንስሳት ማቆያዎች እስካሁን ማወቅ አልተቻለም። እንሳስቱ በሁለት ሳጥኖች ታሽገው ሲመጡ ነው በቁጥጥር ሥር የዋሉት። የጀርመን ገቢዎች ባለሥልጣን ከሜክሲኮ ባለሥልናት ጋር ተባብሮ ሕገ ወጥ አዘዋዋሪዎቹን ለመያዝ እየጣረ ይገኛል። ፖሊስ አዘዋዋሪዎቹን ካገኘ ከባድ ቅጣት ይጥላል ተብሎ ይጠበቃል። አስራ ስድስቱ በሕይወት የተረፉት ተሳቢ እንስሳት ወደ ሜክሲኮ ተመልሰው ከተሳቢ ዘመዶቻቸው ጋር ይቀላሉ ተብሏል። በፈረንጆቹ 1973 የተፈረመ አንድ ስምምነት በ182 የዓለማችን ሃገራት ይሁንታ አግኝቷል። ኢትዮጵያም የዚህ ስምምነት አባል ናት። የአውሮፓ ሕብረትም ይህን ስምምነት ፈርሟል። በስምምነቱ ላይ እንደተቀመጠው 6 ሺህ ዓይነት ተሳቢ እንስሳትና 30 ሺህ ዕፅዋት ማዘዋወር በሕግ ያስቀጣል።","len":1847}
{"id":"53847300","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53847300","title":"ሚዲያ፡ ኬንያዊው ጋዜጠኛ ያሲን ጁማ ከእስር ተለቀቀ","summary":"ኬንያዊው ጋዜጠኛ ያሲን ጁማ ከእስር ተለቆ የኮሮናቫይረስ ህሙማን ለይቶ ማቆያ ውስጥ ገብቷል።","text":"የሙዚቀኛ ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያን ተከትሎ በአቶ ጃዋር መሐመድ መኖሪያ ቤት በቁጥጥር ስር ከዋሉት መካከል አንዱ ነበር። በሶስተኛ ፖሊስ ጣቢያ የእስር ቆይታውም በኮሮናቫይረስ መያዙ ተረጋግጧል። የኬንያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጋዜጠኛው የተፈታው በኢትዮጵያ የሚገኘው የአገራቸው ኤምባሲ ጣልቃ ገብቶ እንደሆነ አስታውቋል። በኢትዮጵያ የሚገኘው የኬንያ ኤምባሲ የጋዜጠኛውን እስር በመቃወም በርካታ ደብዳቤዎች መፃፉንም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ገልጿል። ያሲን ጁማ ከእስር እንዲለቀቅ የጋዜጠኞች መብት ተከራካሪ ድርጅቶች ጥሪ ሲያቀርቡ ቆይተዋል። ከዚህ ቀደም የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ችሎት ነሐሴ 1 በዋለው ችሎት ያሲን ጁማን ጨምሮ የ11 ሰዎች የዋስትና መብት ተከብሮላቸው በዋስ እንዲወጡ ብይን ሰጥቶ ነበር። ይሁን እንጂ ፖሊስ ያሲን ጁማን በሌላ የወንጀል ደርጊት ጠርጥሬያለሁ በማለቱ ያሲን ጁማ በእስር ቆይቷል። የጠቅላይ አቃቤ ህግ ከሰሞኑ በአስቸኳይ እንዲለቀቅ ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር። ከአርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያ በኋላ ከያሲን ጁማ በተጨማሪ የኦሮሚያ ሚዲያ ኔትዎርክ እና የአሥራት ሚዲያ ጋዜጠኞችም በቁጥጥር ሥር ውለዋል። ከእነዚህም መካከል የኦኤምኤኑ ጋዜጠኛ መለሰም ከዚህ ቀደም የዋስትና መብቱ ተጠብቆለት ከእስር እንዲወጣ ቢወስንም ፖሊስ በሌላ የወንጀል ድርጊት ጠርጥሬዋለሁ በማለቱ ከእስር ሳይለቀቅ ቀርቷል።","len":1848}
{"id":"news-55909539","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55909539","title":"ኮሮናቫይረስ፡ 33 ሚሊዮን ፓውንድ ያሰባሰቡት የ100 አመቱ ሽማግሌ በኮቪድ-19 ሞቱ","summary":"በእንግሊዝ ለጤና ባለሙያዎች ያላቸውን ክብር ለመቸር 33 ሚሊዮን ፓውንድ በማሰባሰብ ከፍተኛ ስም ያተረፉት ካፕቴን ቶም ሙር በመቶ አመታቸው በኮሮናቫይረስ ህይወታቸው አልፏል።","text":"33 ሚሊዮን ፓውንድ ለአገሪቱ ብሔራዊ ጤና አገልግሎት ወይም ኤንኤችኤስ ማሰባሰብ የቻሉት የ100 አመቱ የዕድሜ ባለፀጋ በባለፈው ሳምንት መጨረሻ እሁድ ከመተንፈሻ እክል ጋር በተያያዘ ቤድፎርድ ወደተባለ ሆስፒታል ተወስደው ነበር። ልጃቸው፣ ሃና ኢንግራም ሙር በባለፉት ሳምንታት በሳንባ ምች ህመም ሲሰቃዩ እንደነበርና በዚህ ሳምንት በኮሮናቫይረስ እንደተያዙ ተናግራለች። ግለሰቡ የ2ኛው የዓለም ጦርነት ተዋጊ ሲሆኑ ከቤታቸው ጓሮ በሚገኘው ሜዳ 100 ዙር በመሮጥም ነው የእርዳታ ገንዘብ ያሰባሰቡት። ይህንንም ያደረጉት ከመቶኛ አመት ልደታቸው በፊት ነው። ልጆቻቸው ሃና ኢንግራም ሙርና ሉሲ ቲየክሴራ እንዳሉት \"ውድ አባታችን ካፕቴን ሰር ቶም ሙር መሞታቸውን በታላቅ ሃዘን ነው የምንናገረው\" ብለዋል። በመጨረሻው ሰዓትም ከአባታቸው ጎን በመሆናቸው ትልቅ ክብር እንደነበር ገልፀዋል። \"ለሰዓታት ያልህ ስለ ልጅነታችን፣ ስለ ውዷ እናታችን ስናወራ ነበር። ረዥም ሰዓት ሳቅን፣ አለቀስን። አባታችን በባለፈው አመት አስቦትና አልሞት የማያውቀው ነገር ተሳክቶለታል። \"ብለዋል አክለውም \"ምንም እንኳን ለአጭር ወቅት ቢሆን በብዙዎች ልቦና ዘንድ የማይረሳ ነገርን ጥሏል። ለኛ አስደናቂ አባት፣ አያት ነው፤ ሁልጊዜም ቢሆን በልባችን ይኖራል\" በማለት ኃዘናቸውን አጋርተዋል። የብሔራዊ ጤና አገልግሎት ለአባታቸው ያደረጉላቸውን እንክብካቤ አድንቀዋል።","len":1857}
{"id":"53414878","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53414878","title":"ኢትዮጵያዊያን ስደተኞች በየመን ችግር ላይ መሆናቸው ተገለፀ","summary":"በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ስደተኞች በየመን እንቅስቃሴያቸው ተገድቦ በችግር ላይ መሆናቸውን የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ድርጅት አስታወቀ።","text":"ከእነዚህ መካከል አብዛኞቹ ኢትዮጵያዊያን መሆናቸው ተገልጿል። ዓለም አቀፉ የስደተኞች ድርጅት እንዳለው ባለሥልጣናት ቢያንስ 14 ሺህ 500 የሚሆኑ ኢትዮጵያዊያን ስደተኞችን መሰረታዊ የጤና እና የንፁህ ውሃ አገልግሎት በማያገኙበት ሁኔታ እንቅስቃሴያቸው ተገድቦ በከፋ ችግር ላይ እንዲወድቁ አድርገዋቸዋል። አገሪቷ በወረርሽኙ ሳቢያ ድንበሮቿን በመዝጋቷ ስደተኞቹ ያለ ፈቃዳቸው ወደ አደን ፣ ማሪብ፣ ላህጅ እና ሳኣዳ እንዲሄዱ መገደዳቸውንና በእነዚህ ቦታዎች በአስከፊ ሁኔታ ላይ እንደሚገኙ ድርጅቱ አትቷል። ስደተኞቹ ቫይረሱ እንዳለባቸው በማሰብም መገለልና እና ጥቃት እንደደረሰባቸው ድርጅቱ ገልጿል። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ተከትሎ በየመን የሚገኙ ስደተኞች የቃል እና አካላዊ ጥቃቶች እየደረሰባቸው፣ የእስር ጊዜያቸው እየጨመረ፣ የእንቅስቃሴ ገደብ እንዲሁም ያለፈቃዳቸው መሰረት ልማት በሌለባቸው አካባቢዎች እንዲሄዱ እየተገደዱ ነው። በየዓመቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያን ስደተኞች የተሻለ ሕይወት ፍለጋ ወደ መካከለኛው ምስራቅ ለመጓዝ የመንን ያቋርጣሉ። በዚህ ዓመት ግን የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ለመቆጣጠር የተጣሉ ገደቦች ችግሩን የከፋ አድርጎታል። ባለፈው ዓመት ከአፍሪካ ቀንድ አገራት፤ አብዛኞቹ ከኢትዮጵያ የሆኑ 138 ሺህ ስደተኞች ወደ ሳኡዲ አረቢያ ለመግባት በማለም የመን መግባታቸውን ድርጅቱ አስታውሷል።","len":1857}
{"id":"50217506","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50217506","title":"የቲቢ ህክምናን የሚያዘምን ክትባት ይፋ ተደረገ","summary":"የቲውበርክሎሲስ ህክምናን የሚያዘምን ክትባት መገኘቱን ተመራማሪዎች ይፋ አደረጉ። ክትባቱ ለረዥም ጊዜ ከቲውበርክሎሲስ (ቲቢ) መከላከል እንደሚችልም ተገልጿል።","text":"በመላው ዓለም በየዓመቱ በቲቢ ሳቢያ 1.5 ሚሊዮን ሰዎች ይሞታሉ። • ፈር ቀዳጅ የታይፎይድ ክትባት ተገኘ • ወባ አጥፊው ክትባት ሙከራ ላይ ሊውል ነው • ክትባት ከየት ተነስቶ የት ደረሰ? ክትባቱ ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ የሚያገኘው ከጥቂት ዓመታት በኋላ ሲሆን፤ ይፋ የተደረገው ህንድ ውስጥ በተካሄደ ዓለም አቀፍ የሳንባ ጤና ውይይት ላይ ነው። በደቡብ አፍሪካ፣ በኬንያ እና ዛምቢያ ከ3,500 በላይ በሚሆኑ ሰዎች ላይ ክትባቱ ተሞክሯል። የቲቢ ተመራማሪው ዴቪድ ሌይንሶን ለቢቢሲ እንደተናገሩት፤ ክትባቱ የቲቢ ህክምናን የተሻለ ያደርጋል። \"ቲቢን በሚያስከትለው ማይክሮባክቴሪየም ቲውበርክሎሲስ የተያዙ ሰዎች ላይ ተሞክሮ ውጤታማ መሆኑ በጣም አስገራሚ ነው\" ሲሉ ገልጸዋል። በማይክሮባክቴሪየም ቲውበርክሎሲስ የተጋለጡ ሰዎች በአጠቃላይ ለቲቢ በሽታ እንደማይጋለጡ የተናገሩት ተመራማሪው \"ክትባቱ የሰውነትን የመከላከል ብቃት ያበለጽጋል\" ብለዋል። ክትባቱ ፈቃድ ከማግኘቱ በፊት በሌሎች ሰዎች ላይ ተጨማሪ ሙከራ እንደሚያስፈልግም ገልጸዋል። ሙከራው በተያዘው እቅድ መሰረት ከተጠናቀቀ ክትባቱ በ2028 ጥቅም ላይ ይውላል። በዓለም የጤና ድርጅት መረጃ መሰረት፤ ባለፈው ዓመት 10 ሚሊየን ሰዎች በቲቢ ተይዘዋል። በዓለም ላይ በብዛት በቲቢ የሚጠቁ ሰዎች ካሉባቸው አገራት ህንድ (27%)፣ ቻይና (9%) እና ኢንዲቬዥያ (8%) ይጠቀሳሉ። በሽታው በዓመት 400,000 ህንዳውያንን ይገድላል።","len":1867}
{"id":"news-50279607","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50279607","title":"ነጻ ፍልሚያ ሊመለከቱ ስታድየም የገቡት ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ተቃውሞ ገጥሟቸዋል","summary":"የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ 'ዩኤፍሲ' የተሰኘውን ነጻ የፍልሚያ ውድድር ሊመለከቱ የሄዱበት ስታድየም በተቃውሞ ተቀብሏቸዋል።","text":"ኒው ዮርክ ግዛት ወስጥ በሚገኘው ማዲሰን ስኩዌር ጋርደን አዳራሽ ከሁለት ወንድ ልጆቻቸውና ከሹማምንት ጋር የተገኙት ትራምፕ 'ቡ. . . ' እያሉ በሚጮሁ ተመልካቾች ምሽታቸውን ለመጀመር ተገደዋል። ከአዳራሹ ውጪም ቢሆን የተወሰኑ ግለሰቦች ሰላማዊ ሰልፍ አሰናድተው ፕሬዝደንቱን ሲቃውሙ አምሽተዋል። ትራምፕ መሰል የተቃውሞ ድምፅ ሲገጥማቸው በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ለሁለተኛ ጊዜ መሆኑ ነው። ከጥቂት ቀናት በፊት የመንግሥታቸው መቀመጫ በሆነችው ዋሽንግተን የቤዝቦል ጨዋታ ለመመልከት ገብተው ለተመልካቾች እጃቸውን ቢያውለበልቡም ታድሚያኑ ግን በተቃውሞ ድምፅ ተቀብለዋቸው ነበር። አልፎም በዋሽንግተኑ ክስተት ላይ 'ከርቸሌ ይወርዱ' የሚል ስንኝ ያለው ዜማ ሲቀነቀን ነበር። ትራምፕ በምረጡኝ ቅስቀሳቸው ወቅት ሂላሪ ክሊንተን 'ከርቸሌ ይውረዱ' የሚሉ ዜማዎች ይደመጡ እንደነበር አይዘነጋም። ቅዳሜ ዕለት በነበረው ቡጢ ላይ ምንም እንኳ አብዛኛው ተመልካች በተቃውሞ ቢጮህባቸውም በጭብጨባ እና በፉጨት ክብር የሰጧቸውም አልጠፉም ተብሏል። 'ትራምፕ ይወገዱ'፣ 'ከሥልጣን ፈንግሉልን' የሚል ፅሁፍ የሚነብባቸው ሰሌዳዎች ከፍ ብለው ታይተዋል። ከዩክሬኑ ፕሬዝደንት ቮሎድሚር ዜሌንስኪ ጋር በመመሳጠር የመጭው ምርጫ ተቃናቃኛቸው ጆ ባይደን ላይ ሤራ ጠንስሰዋል ተብለው እየተወቀሱ ያሉት ትራምፕ ጥፋተኛ ሆነው ከተገኙ ከሥልጣናቸው ሊባረሩ ይችላሉ።","len":1869}
{"id":"news-45899032","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45899032","title":"በህንድ ሴቶች ወደ አምልኮ ቦታ አይገቡም በሚል ጥቃት ደረሰባቸው","summary":"በንዴት የተሞሉ የሂንዱ እምነት ተከታዮች በሂንዱ እምነት ቅዱስ ወደሚባለው የአምልኮ ቦታ ሴቶች እንዳይገቡ ከለከሉ።","text":"ምንም እንኳን ከፍተኛው ፍርድ ቤት ሴቶች እንዲገቡ ውሳኔ ቢያስተላልፍም የተናደዱ ግለሰቦች ሴቶች ላይ ጥቃት በመጀመራቸው ምክንያት ሴቶቹ ወደ ኋላ አፈግፍገው ተመልሰዋል። በኬራላ ግዛት በደረሰውም በዚህ ጥቃት በዕድሜ የገፉ ሴቶች ጭምር በድንጋይ እንደተመቱ፣ ከዚህም በተጨማሪ መኪኖች የተሰባበሩ ሲሆን የፖሊስ አባላትም ጥቃት ደርሶባቸዋል። •የአዲስ አበባ ወጣቶች በሳምንቱ መጨረሻ እንደሚለቀቁ አዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን አስታወቀ •ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድን ለመግደል በመሞከር የተጠረጠሩ ግለሰቦች ላይ ቀጠሮ ተጠየቀ ሳባሪማላ ተብሎ የሚጠራው ይህ የአምልኮ ቦታ ዕድሜያቸው ለአቅመ ሔዋን ለደረሱ ሴቶች ዝግ ሆኖ ቆይቷል። በሂንዱይዝም እምነት መሰረት የወር አበባ የሚያዩ ሴቶች \"ንፁህ\" እንዳልሆኑ ተደርገው የሚቆጠሩ ሲሆን የትኛውንም የእምነት ክንውኖች ላይ እንዳይሳተፉ ይደረጋሉ። ምንም እንኳን ብዙዎቹ የሂንዱ ቤተ አምልኮዎች ሴቶች የወር አበባ በማያዩበት ወቅት መግባት ቢፈቅዱም፤ ሳብሪማላ የአምልኮ ቦታ ግን ዕድሜያቸው ለአቅመ ሔዋን የደረሱ ሴቶች በሙሉ እንዳይገቡ ከልክሏል። ይህንን በመሻር ከፍተኛው ፍርድ ቤት ዕምነት የሴቶችም ሆነ የወንዶች መብት ነው የሚል ውሳኔን አስተላልፏል። ምንም እንኳን ቤተ አምልኮው በፍርድ ቤት ትዕዛዝ መሰረት በራቸውን ክፍት ቢያደርጉም ከፍተኛ በሆነው ተቃውሞ ምክንያት ሴቶቹ መግባት አልቻሉም።","len":1873}
{"id":"news-55416250","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55416250","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወደ አህጉረ አንታርክቲክ መዛመቱ ተነገረ","summary":"የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ከቫይረሱ ነጸ ሆኖ ወደቆየው አህጉረ አንታርክቲክ መዛመቱ ተሰማ።","text":"የቺሊ ጦር አንታርክቲክ በሚገኘው በቤርናርዶ ኦ ሂጂን የምርምር ማዕከል 36 በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች መገኘታቸውን አስታውቋል። በወረርሽኙ ከተያዙት 36 ሰዎች መካከል 26ቱ ወታደሮች፤ አስሩ ደግሞ የጥገና ሠራተኞች መሆናቸው ተገልጾ ለሕክምና እና ለክትትል ወደ ቺሊ መወሰዳቸው ተነግሯል። ይህ ዜና የተሰማው የቺሊ የባሕር ኃይል ቁሳቁስና ሰዎችን ጭኖ ወደ ምርምር ማዕከሉ በወሰደው መርከብ ላይ በቫይረሱ የተያዙ ሦስት ሰዎች መገኘታቸውን ካስታወቀ ከቀናት በኋላ ነው። ይህ ዜና የኮቪድ-19 ወረርሽኝ በሁሉም የዓለማችን ሰባት አህጉሮች መግባቱን አረጋግጧል። 'ሳርጌንቶ አልዲያ' የሚል ስያሜ የተሰጣት መርከብ፤ በምርምር ማዕከሉ የደረሰችው ኅዳር 27 ሲሆን ወደ ቺሊ የተመለሰችው ደግሞ ታህሳስ 10 ነበር። ሦስቱ የመርከቡ ሠራተኞች ቫይረሱ እንደተገኘባቸው የተረጋገጠው ታልካሁዋኖ ወደሚገኘው የቺሊ የባሕር ኃይል ካምፕ ሲመለሱ ነው። የቺሊ የባሕር ኃይል ወደ አንታርክቲክ ተሳፍረው የነበሩት በሙሉ የኮሮናቫይረስ ምርመራ ተደርጎላቸው ሁሉም ከቫይረሱ ነፃ ነበሩ ተብሏል። የበርናርዶ ኦ ሂጊንስ የምርምር ማዕከል ቺሊ በአንታርክቲክ ካላትና በጦር ሠራዊቱ ከሚተዳደሩ አራት ቋሚ ካምፖች ውስጥ አንዱ ነው። ቺሊ በቫይረሱ ክፉኛ በመጠቃት በላቲን አሜሪካ ከሚገኙ አገራት በስድስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች። እስካሁንም ከ585 ሺህ በላይ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ተመዝግበውባታል።","len":1876}
{"id":"news-50258987","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50258987","title":"ተሰንጥቋል የተባለው ቦይንግ 737 አውሮፕላን ከበረራ ታገደ","summary":"የአውስትራሊያው አየር መንግድ ካንታስ፤ ቦይንግ 737 ኤንጂ የተባለው አውሮፕላን ላይ በማግኘቱ አውሮፕላኑን ከበረራ ማገዱን ይፋ አደረገ።","text":"ቦይንግ፤ የ737 ኤንጂ አውሮፕላኖች ክንፋቸው ሊሰነጠቅ እንደሚችል ይፋ ማድረጉን ተከትሎ፤ በርካታ አየር መንገዶች አውሮፕላናቸውን እየፈተሹ ነው። • ቦይንግ ትርፋማነቴ ቀንሷል አለ • ቦይንግ 737 ወንዝ ውስጥ ገባ • ቦይንግ የ737 ማክስ ሶፍትዌርን አሻሽያለሁ አለ አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ እንደዘገበው፤ በመላው ዓለም ወደ 50 የሚጠጉ አውሮፕላኖች ከበረራ ታግደዋል። ካንታስ አውሮፕላኑ ላይ የተገኘው ስንጥቅ አሁን ላይ ለአደጋ ባያጋልጥም፤ ደህንነታቸው አስተማማኝ ያልሆነ አውሮፕላኖችን ማብረር እንደማያስፈልግ ተናግሯል። ቦይንግ የአውሮፕላኖቹን አካል ከክንፍ ጋር በሚያገናኘው ቦታ ላይ ስንጥቅ መገኘቱን ይፋ ያደረገ ሲሆን፤ ባለፈው ወር የአሜሪካ የበረራ ተቆጣጣሪ ተቋም ከ30 ሺህ ጊዜ በላይ የበበሩ ቦይንግ 737 ኤንጂ አውሮፕላኖች ላይ ፍተሻ እንዲደረግ አዞ ነበር። ካንታስ በበኩሉ ከ30 ሺህ ጊዜ በላይ የበረሩ ቦይንግ 737 ኤንጂ አውሮፕላኖች እንደሌሉት ገልጾ፤ ስንጥቅ ያገኘው ከ27 ሺህ ጊዜ በታች በረራ ባካሄዱ አውሮፕላኖች ላይ መሆኑን አሳውቋል። ቦይንግ በኢትዮጵያ አየር መንገድና በኢንዶኔዥያ የደረሰውን አደጋ ተከትሎ 737 ማክስ አውሮፕላኖቹ ከበረራ መታገዳቸው ይታወሳል። ቦይንግ 737 ኤንጂ አውሮፕላን ከቦይንግ 737 ማክስ ቀድሞ የተሠራ ነው። የአሜሪካው አየር መንገድ ሳውዝዌስት ኤርላየንስ በቅርቡ በቦይንግ 737 ኤንጂ አውሮፕላኖቹ ላይ ስንጥቅ አግኝቶ እንደነበር ይታወሳል።","len":1881}
{"id":"news-51353265","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51353265","title":"በአንበጣ መንጋ ስጋት ሶማሊያ ብሔራዊ አደጋ አዋጅ አወጀች","summary":"የበረኃ አንበጣ በምስራቅ አፍሪካ መስፋፋቱን ተከትሎ ሶማሊያ ብሔራዊ አደጋ አዋጅ አወጀች።","text":"የሶማሊያ የግብርና ሚንስቴር በከፍተኛ ሁኔታ አዝርእትን ሊያወድም የሚችለው አንበጣ \"በሶማሊያውያን የምግብ ደህንነት ላይ አደጋ ደቅኗል\" ብሏል። ምርት ከሚሰበሰብበት ሚያዚያ ወር በፊት የአንበጣ መንጋውን በሶማሊያ መቆጣጠር እንደማይቻል ተነግሯል። የተባበሩት መንግሥታት በሶማሊያ እና በኢትዮጵያ የተከሰተው መንጋ በአገራቱ 25 ዓመታት ታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ነው ብሏል። የምግብ እና ግብርና ድርጅት (ፋኦ) እንደሚለው ጎረቤት አገር ኬንያ ደግሞ ይህን መሰል የአንበጣ መንጋ ሲገጥማት ከ70 ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው። ይሁን እንጂ ሶማሊያ ብቻ ነች የአንበጣ መንጋው ሊያስከትል የሚችለውን አደጋ ከግምት በማስገባት ብሔራዊ አደጋ ስትል ያወጀችው። በሶማሊያ ባለው የጸጥታ እክል በአውሮፕላን በመታገዝ ጸረ አንበጣ መድሃኒት ርጭት ማካሄድ አልተቻለም። ባሳለፍነው ወር ፋኦ በአፍሪካ ቀንድ የተከሰተው የአንበጣ መንጋ እራሱን በ500 እጥፍ ሊያሳድግ እንደሚችል በመጠቆም ዓለም አቀፍ ድጋፎች እንዲደረጉ ጥሪ አቅርቦ ነበር። ከየመን በቀይ ባህር አድርጎ ወደ ምስራቅ አፍሪካ አገራት የተዛመተው አንበጣ በቀን 150 ኪ.ሜትር የመጓዝ አቅም አለው። አንድ እድገቱን ያጠናቀቀ አንበጣ በቀን የራሱን ክብደት ያክል መመገብ ይችላል። ከጥቂት ወራት በፊት ሶማሊያውያን የአንበጣውን መንጋ ለምግብነት በማዋል እየተዋጉት የመሆኑ ዜና የብዙዎች መነጋገሪያ መሆኑ ይታወሳል።","len":1882}
{"id":"news-53304271","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53304271","title":"በኢራን የኒውክሌር ማዕከል ላይ የእሳት ቃጠሎ አደጋ ደረሰ","summary":"ኢራን ውስጥ በሚገኝ አንድ ዋነኛ በተባለ የኒውክሌር ተቋም ላይ በደረሰ የእሳት ቃጠሎ \"ከባድ ጉዳት\" መድረሱን የአገሪቱ ኒውክሌር ኃይል ተቋም ቃል አቀባይ አረጋገጡ።","text":"አደጋው የደረሰበት የማዕከሉ ክፍል ናታንዝ በተባለው የኒውክሌር ማብላያ ማዕከል ላይ ለደረሰው የእሳት አደጋ ምክንያቱ መታወቁን የገለጹት ቃል አቀባዩ ነገር ግን ዝርዝሩን ከመናገር ተቆጥበዋል። ጨምረውም በአደጋው የወደሙት የማዕከሉ ማሽኖች እጅግ ዘመናዊ በሆኑ አዲስ መሳሪያዎች መቀየራቸውንም ተናግረዋል። በኒውክሌር ማብላያው ቁልፍ ክፍል ላይ ለተነሳው የእሳት አደጋ የመረጃ መረብ አሻጥር (የሳይበር ጥቃት) ሊሆን እንደሚችል ገምተዋል። ጉዳት የደረሰባቸው መሳሪያዎች ኒውክሌር ኃይል እና ለኒውክሌር ጦር መሳሪያ የሚውል የዳበረ ዩራኒየም ለማዘጋጀት የሚያገለግል ነው። የኢራን አውቶሚክ ኃይል ድርጅት ቃል አቀባይ የሆኑት ቤህሩዝ ካማልቫንዲ እሁድ እንደተናገሩት የአገሪቱ የደኅንነት ባለስልጣናት በናታንዝ የኒውክሌር ማዕከል ላይ ስለደረሰው የእሳት አደጋ ያልተናገሩት \"በደኅንነት ምክንያት\" ነው ብለዋል። ቃል አቀባዩ አደጋው \"ከፍተኛ ጉዳትን ቢያደርስም፤ በሰው ላይ ግን የደረሰ ጉዳት የለም\" ብለዋል። ባለፈው ሳምንት ኢራን ውስጥ የተለያዩ የእሳት አደጋዎችና ፍንዳታዎች አጋጥመው እንደነበረም ተገልጿል። ካማልቫንዲ ጨምረው \"አደጋው በአጭር ጊዜ ውስጥ በማዕከሉ የዩራኒየም ምርት ሥራን ላይ መዘግየትን ሊያስከትል ይችላል። ኢራን በእሳቱ ጉዳት የደረሰበትን ህንጻ በትልቅና ዘመናዊ ማዕከል ትተካዋለች\" ሲሉ የተያዘውን እቅድ አሳውቀዋል።","len":1884}
{"id":"news-44120038","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44120038","title":"በኬንያ የ80 ሚሊያን ዶላር የሙስና ቅሌት ተጋለጠ","summary":"የኬንያ መርማሪዎች የ80 ሚለየን የአሜሪካ ዶላር የሙስና ቅሌት አጋለጡ።","text":"በሙስና ቅሌት መዝገቡ ላይ የተመዘገቡ የገንዘብ ዝውውሮች እንደሚያመላክቱት የመንግሥስት ሹመኞች እጃቸው አለበት ሲሉ የአቃቤ ህግ ዳሬክተር ለቢቢሲ ተናግረዋል ። ይህ የሙስና ቅሌት በኬንያ ከተጋለጡ ቅሌቶች የቅርቡ ሲሆን ባለፉት ሶስት ዓመታት ውስጥም የኬንያን ብሄራዊ ወጣቶች አገልግሎት ላይ ሲያነጣጥር ይህ ለሁለተኛ ጊዜ ነው። የኬንያን ብሄራዊ ወጣቶች አገልግሎት የተቋቋመው ወጣቶችን በማሰልጠን በአገሪቱ ከፍተኛ የሆነውን የሥራ አጥ ቁጥርን ለመቀነስ ታስቦ ነበር። ይሁን እንጂ ከዚህ ፕሮግራም በሥልጣንና ኃላፊነት ላይ የተቀመጡ ሰዎች ተጠቃሚ ሆነዋል የሚሉ ጥርጣሬዎች አሉ። ክሱ ህጋዊ ባልሆነ መንገድ ህጋዊ ማስመሰል እና ላልተቋቋሙ ድርጅቶች ገንዘብ መክፈል የሚሉ የሚገኙበት ሲሆን በአንዳንድ ክስተቶች ላልተሰጠ አገልግሎት ከሁለት እጥፍ በላይ ለማይታወቅ አገልግሎት አቅራቢ ክፍያ ተፈፅሟል። በድርጅቱ የቀረቡት የገንዘብ መቀበያ ደረሰኞች ከተሰጠው አገልግሎት ጋር የሚገናኙም አይደሉም። የህዝብ አቃቤ ህግ ዳይሬክተር የሆኑት ኖርዲን ሃጂ ምርመራው ከተጠናቀቀ በኋላ በተጠርጣሪዎቹ ላይ ክስ እንደሚመሰረት ተናግረዋል። ከሶስት ዓመት በፊት ተጋልጦ የነበረው የሙስና ቅሌት የምክርቤቱን ፀኃፊ ከኃላፊነት ያስነሳ ነበር። አሁን በተጋለጠው የሙስና ቅሌት ተጭበረበረ የተባለው ገንዘብ መጠን ግን ከቀደመው በአስር እጥፍ እንደሚበልጥ ተነግሯል።","len":1885}
{"id":"news-43123639","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-43123639","title":"በናይጄሪያ ሴት ተማሪዎች የቦኮ ሃራምን ጥቃት አመለጡ","summary":"በሰሜን ምስራቅ ናይጄሪያ አንድ የሴቶች አዳሪ ትምህርት ቤት ውስጥ የነበሩ ተማሪዎች እና መምህራን የቦኮ ሃራምን ጥቃት ማምለጣቸውን የዓይን እማኞች ተናገሩ።","text":"ቦኮ ሃራም በሰሜናዊ ናይጄሪያ እስላማዊ መንግሥት መመስረት ይፈልጋል የዓይን እማኞች እንዳሉት ከሆነ የቦኮ ሃራም ወታደሮች ሰኞ ጠዋት ዳፕቺ በምትባል ከተማ ከደረሱ በኋላ ተኩስ ከፈቱ እንዲሁም ፈንጂዎችን ማፈንዳት ጀመሩ። የፍንዳታውን ድምጽ ቀድመው የሰሙት ሴት ተማሪዎች እና መምህራን ቦኮ ሃራም ወደ ትምህርት ቤታቸው ከመድረሱ በፊት በማምለጣቸው የጥቃቱ ሰለባ ከመሆን ተርፈዋል። በአውሮፓውያኑ 2014 ቦኮ ሃራም በሰሜን ምስራቅ ናይጄሪያ ከምትገኝ ቺቦክ ከተማ 270 ሴቶችን አፍኖ ወስዶ ነበር። የዳፕቺ ከተማ ነዋሪዎች እንደሚሉት ከሆነ የቦኮ ሃራም ታጣቂዎች በትምህርት ቤቱ የሚገኙትን ሴቶች ለማፈን ነበር የመጡት ብለዋል። ታጣቂዎቹ በትምህርት ቤቱ ቅጥር ግቢ ሲደርሱ ባዶ ሆኖ በማግኘታቸው በህንጻዎቹ ውስጥ ያገኙትን ከዘረፉ በኋላ አውድመው ወደ መጡበት ተመልሰዋል። የናይጄሪያ ጦር በተዋጊ ጄቶች በመታገዝ የአጸፋ እርምጃ ወስዷል ተብሏል። ባሳለፍነው ግንቦት ወር ከቺቦክ ታፍነው ከተወሰዱት መካከል 100 ሴት ተማሪዎች ከቤተሰቦቻቸው ጋር ተቀላቅለዋል። ብዙዎቹ የተለቀቁት መንግሥት የቦኮ ሃራምን 5 ኮማንደሮች ከእስር ለመልቀቅ ከተስማማ በኋላ ነበር። ይሁን እንጂ አሁንም 100 ሴት ተማሪዎች በቦኮ ሃራም ቁጥጥር ሥር ይገኛሉ። ላለፉት ስምንት ዓመታት ቦኮ ሃራም በሰሜን ምስራቅ ናይጄሪያ ሲፈጽማቸው በቆየው ጥቃቶች ወደ አስር ሺ የሚጠጉ ንጹሃን ህይወታቸውን አጥተዋል።","len":1886}
{"id":"news-45608743","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45608743","title":"የአርበኞች ግንቦት 7 አቀባበል ኮሚቴ አባል ብርሃኑ ተክለያሬድ ፍርድ ቤት ቀረበ","summary":"የአርበኞች ግንቦት 7 አቀባበል ኮሚቴ አባል የሆነው ወጣቱ ፖለቲከኛ ብርሃኑ ተክለያሬድን ጨምሮ በአዲስ አበባ እና በአዲስ አበባ ዙሪያ ሁከት እንዲፈጠር ረድተዋል በሚል የተጠረጠሩ ፍርድ ቤት ቀረቡ።","text":"ብርሃኑ በቅርቡ ከእስር ከተፈቱ የፖለቲካ እስረኞች መካከል አንዱ ነው። ፖሊስ ምርመራውን ለማጠናቀቅ የጠየቀው የ14 ቀን የጊዜ ቀጠሮም ተፈቅዶለታል። በልደታ ከፍተኛ ፍርድ ቤት 19ኛ ምድብ ችሎት የቀረቡት ተጠርጣሪዎች በበኩላቸው ሰብዓዊ መብትን የሚጥስ አያያዝ እየተተገበረባቸው እንደ ሆነ ለፍርድቤቱ ተናግረዋል። የተጠርጣሪዎቹ ጠበቃ የሆኑት ሄኖክ አክሊሉ ደንበኞቻቸው በጨለማ እና ቀዝቃዛ ክፍል እንዲታሰሩ መደረጋቸውን፣ ከህገ-መንግስቱ በተፃራሪ ፍርድ ቤት የቀረቡት ከ48 ሰዓታት በኋላ መሆኑን እንዲሁም ወጣት ብርሃኑ ተክለ ያሬድ በተለይ «የአዕይምሮ ህመም አለበት» ተብሎ ከሚጠረጠር ሰው ጋር እንዲታሰር መደረጉ ለህይወቱ አስጊ መሆኑን ለፍርድ ቤቱ ማስረዳታቸውን ለቢቢሲ ተናግረዋል። ፍርድ ቤቱም ተጠርጣሪዎች በተገቢው መንገድ እንዲያዙ ፖሊስን ማሳሰቡንም አክለው ነግረውናል። ፖሊስ ተጠርጣሪዎች ሁከትን በማስተባበር እና በመፍጠር ውስጥ ያላቸውን ተሳትፎ ያሳያሉ ያላቸውን ሰነዶች እና የባንክ ደብተር እንዳሉት ሆኖም ተጨማሪ ማስረጃ ለማሰባሰብ ተጨማሪ ቀን ያስፈልገኛል በማለት የጊዜ ቀጠሮ ጠይቋል። ብርሃኑ ተክለያሬድ ከዚህ ቀደም በሰማያዊ ፓርቲ ውስጥ በነበረው ተሳትፎ ፣ቆየት ብሎ ደግሞ «የአርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄን ሊቀላቀል ሞክሯል » በሚል ለእስር መዳረጉ አይዘነጋም። ብርሃኑ በቅርቡ ከእስር ከተፈቱ የፖለቲካ እስረኞች መካከል አንዱ ነበር።","len":1896}
{"id":"48494172","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48494172","title":"ትራምፕ ሜጋን መርኬልን 'አስቀያሚ' ብዬ አልሰደብኩም በማለት ካዱ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሜጋን መርኬልን \"አስቀያሚ\" ሲሉ መሳደባቸው የተቀረፀ ቢሆንም እርሳቸው ግን ምን ሲደረግ በማለት ክደዋል።","text":"እሁድ እለት በቲውተር ገፃቸው ላይ እንዳሰፈሩት \"ሜጋንን 'አስቀያሚ' ስል አልጠራኋትም\" በማለት \"ይህ የሐሰተኛ መገናኛ ብዙኃን እንቶ ፈንቶ ነው፤ ለዚህም እጅ ከፍንጅ ተይዘውበታል\" ብለዋል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ ስለ መርኬል አስተያየታቸውን የሰጡት የእንግሊዝ ጉብኝታቸውን ከማድረጋቸው በፊት ከ ዘ ሰን ጋዜጣ ጋር በነበራቸው ቃለ ምልልስ ወቅት ነበር። የቀድሞ ተዋናይቷና የአሁኗ የሰሴክሷ ንግስት መርኬል የትራምፕ ሁነኛ ተቺ ነበረች። • በአዲስ አበባ የኮሌራ በሽታ ምልክት ታየ • የቦይንግ 737 ማክስ ደህንነት ስለ ማሻሻል ያለው እሰጣ ገባ ቀጥሏል • አሜሪካ የቪዛ አመልካቾችን የማህበራዊ ሚዲያ ዝርዝር ልትጠይቅ ነው በ2016 በተካሄደው የአሜሪካ ምርጫ ፉክክር ወቅት ተቀናቃኛቸውን ዲሞክራቷን ሒላሪን ክሊንተንን በመደገፍ ፕሬዝዳንት ትራምፕን \"ከፋፋይ\" እና \"ሴት ጠል\" በማለት ነቅፋቸዋለች። ከጋዜጣው ጋር በነበራቸው ቃለምልልስ ይህ አስተያየቷ የተነገራቸውና የተጠየቁት ፕሬዝዳንቱ ለመጀመሪያ ጊዜ መስማታቸው መሆኑን ተናግረዋል። አክለውም \"ምን ማለት እንዳለብኝ አላውቅም፤ ምን ማለት ይቻላል? ብቻ አስቀያሚ ናት\" ብለዋል። በመቀጠልም የንጉሳዊ ቤተሰቦችን በመቀላቀሏ ደስተኛ መሆናቸውን ገልፀው \"በጣም ጥሩ\" ልዕልት ይወጣታል ብለዋል። ቅዳሜ እለት የቃለምልልሱን ድምፅ ዘ ሰን የለጠፈው ሲሆን ትራምፕ ይህንን ማለታቸው ከካዱ በኋላ በርካቶች አስተያየታችን ሰጥተዋል።","len":1898}
{"id":"news-44662489","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44662489","title":"የኢትዮጵያ ፓርላማ ባልተለመደ መልኩ የተባረሩ ዳኛን መለሰ","summary":"የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከስራቸው የታገዱ ዳኛ ወደ ስራቸው እንዲመለሱ ውሳኔ አስተላለፈ።","text":"የፌዴራል የመጀመሪያ ፍርድ ቤት ዳኛ የሆኑት ቅድስት ጽጌ ከሰባት ወራት በፊት \"የዲሲፕሊን ጥፋት አጥፍተዋል\" በሚል ነበር በዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ከስራቸው እንዲታገዱ የተወሰነባቸው፡፡ በእስካሁኑ የስራ ዘመናቸው ህግ እና ደንብን ተከትለው ሃላፊነታቸውን ሲወጡ መቆየታቸውን ቅድስት ይናገራሉ። ውሳኔው የተላለፈባቸው ከአንድ የፍትሃብሄር መዝገብ ጋር በተያያዘ የዳኝነት ነጻነትን በሚጥስ መልኩ በጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት ተጠርተው ከደረሰባቸው ማስፈራሪያ እና ዛቻ በኋላ መሆኑንም ያስታውሳሉ።የዳኞች አስተዳደር ጉባዔን ውሳኔ በተደጋጋሚ ሲቃወሙ መቆየታቸውንም ጨምረው ለቢቢሲ ገልፀዋል፡፡ በዳኞች ሹመት እና ስንብት ላይ ውሳኔ የመስጠት ስልጣን ያለው የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፣በ32ኛ መደበኛ ስብሰባው ዳኛ ቅድስት ጽጌ በቀረቡባቸው ክሶች ጥፋተኛ አለመሆናቸውን፣ስራቸውን የሰሩት ህግን ተከትለው መሆኑን በሰው እና ሰነድ ማስረጃ ማረጋገጡን በመጥቀስ ወደ ስራቸው እንዲመለሱ ወስኗል፡ ለወራት የተቋረጠባቸው ደሞዝና ጥቅማጥቅም ታስቦ እንዲከፈላቸውም አዝዟል፡፡ ውሳኔው በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ታሪክ የመጀመሪያው መሆኑን የሚገልፁት ዳኛዋ፣ \"(የቀደመው) ውሳኔ የተላለፈብኝ ለዳኝነት ነጻነት ባደረግኩት ሙግት ነው፡፡የምክር ቤቱ ውሳኔ ለእኔ ብቻ ሳይሆን ለሌሎች ዳኞች ብሎም ፍትህ ለሚፈልጉ አካላት በጣም አስደሳች እና አርኪ ነው\"ብለዋል፡፡","len":1899}
{"id":"46698725","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/46698725","title":"ሚሼል ኦባማ በአሜሪካ እጅግ ተወዳጇ ሴት ተባሉ","summary":"የቀድሞዋ የአሜሪካ ቀዳማዊት እመቤት ሚሼል ኦባማ በአሜሪካ እጅግ ተወዳጇ ሴት ተብለዋል። ላለፉት 17 ዓመታት የአሜሪካ ተወዳጅነት ማዕረግን ያገኙት ሂላሪ ክሊንተን ነበሩ።","text":"በተወዳጅ ሴቶች ዝርዝር ውስጥ የቶክ-ሾው አዘጋጇ ኦፕራ ዊንፍሬይ ሁለተኛ፤ ሂላሪ ክሊንተን ደግሞ ሦስተኛ ሆነዋል። የእንግሊዟ ንግሥት ለ50ኛ ጊዜ በዝርዝሩ ምርጥ 10 ውስጥ ገብተዋል። • ኦባማ እና ቡሽ ትራምፕን ተቹ • «ከእወደድ ባይ ፖለቲከኞች ተጠንቀቁ» ባራክ ኦባማ የቀድሞው ፕሬዘዳንት ባራክ ኦባማ ለ11 ዓመታት ያህል የተወዳጆች ዝርዝርን በአንደኛነት ሲመሩ ነበር። ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ ለአራት ዓመታት በዝርዝሩ ሁለተኛ ነበሩ። ከአውሮፓውያኑ 1946 ጀምሮ በየዓመቱ መሰል ጥናት ሲካሄድ፤ አሜሪካውያን የሚወዷቸውን እንዲሁም የሚያደንቋቸውን ሰዎች ይመርጣሉ። ዘንድሮ በጥናቱ የተሳተፉት 1,025 ግለሰቦች፤ በዓለም ላይ ካሉ ሰዎች የሚያደንቁትን እንዲመርጡ ተደርጓል። አጥኚው አካል ጋሎፕ ባወጣው መረጃ መሰረት፤ ተወዳጅ ወንዶችና ሴቶች ተከታዮቹ ናቸው። እጅግ የሚወደዱ ሴቶች እጅግ የሚወደዱ ወንዶች ሂላሪ ክሊንተን ያለፉትን 17 ዓመታት ጨምሮ፤ 22 ጊዜ ዝርዝሩን በበላይነት ጨርሰዋል። ኦፕራ ዊንፍሬይ በዝርዝሩ በበላይነት ባይሆንም ለ14 ዙር በሁለተኛነት አጠናቀዋል። የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዘዳንት ድዋይት ኢሰንሆር 12 ጊዜ በጣም ተወዳጅ ሰው በመሆን ቀዳሚነቱን ይዘዋል። ባራክ ኦባማ የሚቀጥለውን ውድድር በአንደኛነት ካጠናቀቁ ድዋይት ኢሰንሆርን ይስተካከላሉ። ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሥልጣን ላይ ሳሉ የአንደኛነት ደረጃን ባለማግኘት ሁለተኛው ፕሬዘዳንት ናቸው።","len":1901}
{"id":"news-51159939","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51159939","title":"ሴቶችን በማታለል ልቅ የወሲብ ፊልም ያሠራጨው ድረ-ገፅ ባለቤት በኤፍቢአይ እየተፈለገ ነው","summary":"መሠረቱን አሜሪካ ያደረገው 'ገርልስዱፖርን' [GirlsDoPorn] የተሰኘው የልቅ ወሲብ ድረ-ገፅ ባለቤት በአሜሪካ ፌደራል ፖሊስ ቢሮ እየተፈለገ ነው።","text":"የድረ-ገጹ ባለቤት 22 ሴቶችን አታሎ ልቅ የወሲብ ተንቀሳቃሽ ምስላቸው በወሲብ ድረ-ገጾች ላይ በማስራጨቱ ለ22ቱ ሴቶች ካሳ እንዲከፍላቸው ፍርድ ቤት በይኖበት ነበር። የድረ-ገፁ ባለቤት ማይክል ፕራት ድረ-ገጹን ካጠፋ በኋላ እንዲከፍል የተበየነበትን ካሳ ሳይከፍል ተሰውሯል። ማይክል ፕራት በአጠቃላይ 12.8 ሚሊየን ዶላር (384 ሚሊዮን ብር በላይ) በካሳ መልክ እንዲከፍል ነበር የተወሰነበት። • ተታለው ልቅ የወሲብ ምስላቸው የተሰራጨባቸው ሴቶች ካሳ ተፈረደላቸው • በወሲብ ፊልሞች ሱሰኛ የሆኑ ወጣት ሴቶች 'ገርልስዱፖርን' የተባለው ድረ-ገጽ መሥራት ካቆመ አንድ ሳምንት እንዳለፈው ተነግሯል። ከሳምንታት በፊት የሳንዲያጎ ዳኛ ድረ-ገጹ ሴቶቹ ምስላቸው በድረ-ገጾች ላይ እንደማይጫኑ፤ ትክክለኛ ስማቸውንም እንደማይጠቀም እንዲሁም የሚያውቋቸው ሰዎችም ምስሎቹን እንማይመለከቱ ቃል ቢገባላቸውም ምስላቸው በሌሎች ድረ-ገጾች ጨምር መሰራጨቱን አረጋግጫለሁ ብለዋል። በዚህም ሴቶቹ ላይ የተለያየ አይነት ጥቃት ከመድረሱም ባሻገር፤ ለሞራል እና ለሥነ ልቦና ችግር ተዳርገዋል። ከሥራቸው የተሰናበቱ እና ትምህርታቸውን ለማቋረጥ የተገደዱ ጭምር እንዳሉ፤ እንዲሁም ከቤተሰብና ጓደኞቻቸው ጋር መልካም ግንኙነታቸው እንዳጡ የሳንዲያጎ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ዳኛ ኬቨን ኢንራይት ተናግረዋል። የድረ-ገፁ ባለቤት ማይክል ፕራት ምናልባትም ወደ ኒውዚላንድ ሳይሸሽ እንማይቀር ተነግሯል።","len":1902}
{"id":"news-49218532","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49218532","title":"በጀርመን አንድ ቢሊየን ዩሮ የሚያወጣ ኮኬይን ተያዘ","summary":"ጀርመን በታሪኳ አጋጥሟት የማያውቅ መጠን ያለው የኮኬይን እፅ በሀምቡርግ ወደብ ላይ መያዙን የአገሪቷ የጉምሩክ ባለሥልጣናት አስታወቁ።","text":"የሶያ ጥራጥሬ በሚል ስም ሲጓጓዝ የነበረው ኮኬይን የተያዘው ከሁለት ሳምንት በፊት የሀምቡርግ የጉምሩክ መስሪያ ቤት በጥርጣሬ ፍተሻ በማካሄዱ ነበር። ከአራት ቶን በላይ የሚለካው ይህ የኮኬይን እፅ ከኡሯጓይ ወደ ቤልጂየም እየተጓጓዘ ነበርም ተብሏል። ኮኬይኑ 200 በሚሆኑ የስፖርት ሻንጣዎች ተደብቆ በእቃ ማጓጓዣ ኮንቴይነር ውስጥ ሆኖ ነበር የተያዘው። የጉምሩክ መስሪያ ቤቱ ጥንቃቄ በተሞላበት መልኩ እፁን ከጥቅም ውጭ አድርጎ ማስወገዱን ገልጿል። • አልጄሪያ አንድ ኮንቴይነር ሙሉ ኮኬይን ያዘች • 246 የኮኬይን ከረጢቶችን የዋጠው ግለሰብ አውሮፕላን ላይ ሞተ \"እፁ ለመንገድ ላይ ንግድ እንዲሆን ሳይዘጋጅ እንዳልቀረ ተገምቷል፤ ይህ 4.5 ቶን የሚለካው ኮኬይንም በገንዘብ ሲተመን አንድ ቢሊየን ገደማ ዩሮ (1.1 ቢሊየን ዶላር) ያወጣል\" ሲል የሀምቡርግ የጉምሩክ መስሪያቤት በመግለጫው አስታውቋል። የሀምበርገር ፖሊስ የኮንቴኔሮችን መዳረሻ የት ሊሆን እንደሚችል ምርመራ እያካሄደ መሆኑን መግለጫው አክሏል። የጀርመን ባለሥልጣናት እፁን በቁጥጥር ሥር ማዋላቸው ዓለም አቀፋዊ የሆነ ሕገ ወጥ የእፅ ዝውውርን ለመቆጣጠር ያላቸውን ብቃት ያሳየ እንደሆነ ተናግረዋል። ይሁን እንጂ የእፁ ከፍተኛ መጠን መሆን በደቡብ አሜሪካ ያለው የእፅ ምርት እየጨመረ ለመምጣቱ አመላካች ነው ሲሉ አስጠንቅቀዋል። ሀምቡርግ በአውሮፓ ካሉ ትላልቅ ወደቦች ሦስተኛው ሲሆን በጀርመን ግን ትልቁ ወደብ ነው።","len":1905}
{"id":"news-50961760","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50961760","title":"በምዕራብ ቨርጂንያ የማረሚያ ቤት እጩ ጠባቂዎች ባሳዩት የሰላምታ አይነት ተባረሩ","summary":"በትንሹ 30 የሚሆኑ የማረሚያ ቤት እጩ ሰልጣኞች በምረቃ ቀን ፎቶግራፋቸው ላይ ያሳዩት የናዚን ምልክት የሚመስል ሰላምታቸው ለመባረር ዳርጓቸዋል።","text":"ፎቶውን በምርቃት ቀናቸው ላይ ነው የተነሱት የምዕራብ ቨርጂንያ የማገገምያ እና ማረምያ ክፍል ሰልጣኞች የናዚውን ሰላምታ በሚያሳያው ምስል ላይ የአስተማሪያቸውን ስም \"ሃይል ባይርድ\" በማለትም ተጠቅመውበታል። ሰኞ ዕለት የግዛቱቲቱ ገዢ እጩ ሰልጣኞቹ ሊባረሩ ይችላሉ ሲሉ አሰታውቀዋል። ፎቶውን የተነሱትም ባለፈው ወር ላይ ነበር። • በአሜሪካ ቴክሳስ ቤተ ክርስትያን ውስጥ በተከፈተ ተኩስ ሁለት ሰዎች ተገደሉ • አሜሪካ በታሪኳ ከፍተኛ የጅምላ ግድያ የተፈጸመበት ዓመት አስመዘገበች \"ከመጀመርያው እንደተናገርኩት የ 18ኛው ክፍል ሰልጣኞች ፎቶ ባለው ጠንከር ያለ መልእክት አወግዘዋለው\" ያሉት ገዢው \"ይህ አይነት ባህሪ በመንግሰት አካላት በትግስት የሚታለፍ አይደለም ሲሉም አክለዋል። በፎቶው ላይ ከታዩት በተጨማሪም ሁለት አሰልጣኞች እና አንድ ሌላ ሰልጣኝም ቀደም ሲል ተባረዋል። ምስሉ የ30 ሰዎችን ፊት ደብዘዝ አድርጎ ያሳያል፤ ምስሉም የ18ኛ መሰረታዊ ስልጠና ክፍል ነው። የሰራተኞቹን ስምና የት እደተነሱት አይገልፅም። አንድ የክፍሉ ሰራተኛ ምስሉን ከተቀበለ በኋላ ነገሩ እንዳሳሰበው ለስልጠና ክፍል ሀላፊዋ አሳወቆ ነበር። ሆኖም ሀላፊዋ ፎቶው ምንም ችግር የለውም ስትል እንደመለሰችው ተገልጿል። በምስሉ ላይ ይህንን አይነት ምልክት ያሳዩት ''እኔ እንደ ሂትለር ጠንካራ ስለሆንኩኝ ነው\"ስትልም ተናግራለች። ስለተባረሩት ሰልጣኞች ስም ግን ምንም የተባለ ነገር የለም።","len":1906}
{"id":"news-45662620","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45662620","title":"በደቡብ አፍሪካ የሚገኙ ንቦች የአውሮፕላን በረራ አስተጓጉለዋል","summary":"በደቡብ አፍሪካዋ የባህር ዳርቻ ከተማ ደርባን የአውሮፕላን ሞተር ውስጥ የንቦች መንጋ በመግባት ለበረራ የተዘጋጁ መንገደኞችን አስተጓጉለዋል።","text":"ጉዳዩ ግራ ያጋባው የአየር መንገድ የንብ ማነብ ባለሙያዎችን በመጥራት እርዳታቸውን ጠይቋል። ባለሙያዎቹም በቦታው በመድረስ ቁጥራቸው እስከ 20 ሺ ይደርሳል የተባሉትን ንቦች ከሶስት የአውሮፕላን ሞተሮች ውስጥ በሰላም አስወጥተዋቸዋል። • ጉባኤው ብአዴንን የት ያደርሰዋል? • «አዲስ አበባ የሁሉም ናት» አርበኞች ግንቦት 7 አጋጣሚው አስገራሚና ያልተለመደ ነው ያሉት ከባለሙያዎቹ አንዱ አክለውም ምናልባት ንቦቹ ራቅ ወዳለ ቦታ እየተጓዙ ደክሟቸው የአውሮፕላኑን ሞተር እንደ ማረፊያ ተጠቅመውት ሊሆን ይችላል ብለዋል። ነገሩን አስገራሚ የሚያደርገው ንቦች ለማረፊያነት የሚመርጧቸው ቦታዎች ብዙ ጊዜ አበባዎች በብዛት የሚገኙበትና ጥሩ መአዛ ያላቸው ናቸው። በአውሮፕላን ነዳጅ ሽታና ሌሎች መጥፎ ጠረኖች የተሞላውን ሞተር መምረጣቸው ደግሞ ለባለሙያዎቹ ግርምታን ፈጥሮባቸዋል። ንቦቹ የበረራ ፈቃዳቸውን እየጠበቁ የነበሩ ሶስት አውሮፕላኖች ሞተሮች ውስጥ ገብተው ሙሉ በሙሉ በቁጥጥራቸው ስር ለማድረግ 25 ደቂቃ እንደፈጀባቸው የአየር መንገዱ ቃል አቀባይ ሰርጂዮ ዶሳንቶስ ገልጸዋል። የንብ ማነብ ባለሙያው ሜልቪን ዳውሰን ከዚህ በፊት ብዙ የንብ መንጋዎችን ከተለያዩ ቦታዎች እንዳስወጣና ይሄኛው አጋጣሚ ግን የመጀመሪያው እንደሆነ ለጋዜጠኞች ተናግሯል። በአሁኑ ሰአት ንቦቹ በተመሳሳይ የስራ ዘርፍ ተሰማርቶ ከሚገኘው የወንድሙ የእርሻ ማሳ ውስጥ እንደሚገኙም አክሏል።","len":1907}
{"id":"46436530","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/46436530","title":"ትራምፕ በትልቁ ቡሽ ግብዓተ መሬት ላይ ይገኙ ይሆን?","summary":"የአሜሪካው ፕሬዝደንት ዶናልድ እና ባለቤታቸው ሜላኒያ ትራምፕ ካፒቶል በተሰኘው አዳራሽ ተገኝተው የጆርጅ ቡሽ ትልቁን አስከሬን ተሰናብተዋል።","text":"በሙሉ ስማቸው ጆርጅ ኸርበርት ዎከር ቡሽ በ94 ዓመታቸው ነው ባለፈው አርብ ይቺን ዓለም በሞት የተሰናበቱት። በአሜሪካ ባንዲራ እና በአበቦች የተከበበው አስክሬናቸው ዋሽንግተን ዲሲ በሚገኘው ካፒቶል ሕንፃ ውስጥ ለሚሰናበቱ ሰዎች ይሆን ዘንድ ተደርጎ ተቀምጧል። • ኦባማ እና ቡሽ ትራምፕን ተቹ የትልቁ ቡሽ ሬሳ 21 መድፍ ከተተኮሰ በኋላ መኖሪያ ሥፋራቸው የነበረው ቴክሳስን ለቆ ኤይር ፎርስ ዋን በተሰኘው ግዙፉ የዋይት ሃውስ አውሮፕላን ወደ ዋሽንግተን መጥቷል። 41ኛው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ጆርጅ ቡሽ ትልቁ ፓርኪንሰን በተሰኘው በሽታ ተጠቅተው ሆስፒታል ውስጥ እርዳታ ሲያገኙ ነበር። • ትራምፕ በማኬይን ቀብር ላይ አይገኙም ከቡሽ ቤተሰብ ጋር ብዙ ስምምነት የሌላቸው ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከባለቤታቸው ጋር አጠር ያለ ስንብት ያደረጉ ሲሆን ግብዓተ መሬቱም ላይ ይገኛሉ ተብሎ ይጠበቃል። ትራምፕም ሆነ ሚስታቸው ሜላኒያ በግብዓት መሬቱ ላይ ይገኙ እንጂ ንግግር ግን እንደማያደርጉ እየተነገረ ነው። እንደውስጥ አዋቂዎች ከሆነ ሪፐብሊካኑ የቡሽ ቤተሰብ ባለፈው ምርጫ ድምፃቸውን የሰጡት ለትራምፕ ተቀናቃኝ ሂላሪ ክሊንተን ነው። ጆርጅ ቡሽ ትልቁ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጄት አብራሪ ነበሩ፤ የአሜሪካው ስለላ ድርጅት ሲዓይዔ ኃላፊም ሆነው ሰርተዋል፤ ወደፕሬዚዳንትነት ከመምጣታቸው በፊት ደግሞ የሮናልድ ሬገን ምክትል ሆነው አገልግለዋል። • «ከእወደድ ባይ ፖለቲከኞች ተጠንቀቁ» ኦባማ","len":1910}
{"id":"53414303","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53414303","title":"በአሜሪካ ከማስክ አጠቃቀም ጋር በተፈጠረ አለመግባባት የሰው ህይወት ጠፋ","summary":"በአሜሪካዋ ሚሺጋን ግዛት ከፊት እና አፍ መሸፈኛ ጭምብል አጠቃቀም ጋር በተፈጠረ አለመግባባት አንድን ግለሰብ በስለት ወግቶ የተሰወረን ግለሰብ ፖሊስ በጥይት መትቶ ገድሏል።","text":"ክስተቱ የተፈጠረው በአንድ መገበያያ መደብር ውስጥ መሆኑን ፖሊስ አስታውቋል። ሼን ሩዊስ የተባለው ግለሰብ በመደብሩ ውስጥ የፊት እና አፍ መሸፈኛ ማስክ ሳያደርግ እየተገበያየ ሳለ አንድ የ77 ዓመት አዛውንት ማስክ ማድረግ እንዳለበት ይገዳደሩት ጀመር። በሁለቱ ግለሰቦች መካከል የተፈጠረው አለመግባባት ተባብሶ ሼን ሩዊስ የ77 ዓመቱን አዛውንት በስለት ወግቶ ከአካባቢው ለማምለጥ መሞከሩን ፖሊስ አስታውቋል። ፖሊስ ሩዊስ ሲያሽከርክር የነበረውን መኪና ሲከታተል ቆይቶ፤ የወንጀል ድርጊቱ ከተፈጸመበት ስፍራ 10 ኪ.ሜትር ርቆ በሚገኝ ቦታ ላይ በአንድ ሴት የፖሊስ ባልደረባ እንዲቆም ይታዘዛል። ተጠርጣሪው ከመኪናው ከወረደ በኋላ በኃይል እና በፍጥነት ወደ ፖሊስ አባሏ ሲጠጋ፤ የፖሊስ አባሏ በጥይት ተኩሳ መታዋለች። ፖሊስ ይህን የሚያሳይ ተንቀሳቃሽ ምስል ይፋ አድርጓል። ሼን ሩዊስ ለህክምና ወደ ሆስፒታል ቢወሰድም ህይወቱ ግን ሊተርፍ እንዳልቻለ ፖሊስ አስታውቋል። ፖሊስ እንደሚለው የ43 ዓመቱ ሩሲስ የጦር መሳሪያ ይዞ ነበር። በስለት የተወጉት የ77 ዓመቱ አዛውንት በሆስፒታል በመልካም የጤና ሁኔታ ላይ እንደሚገኙ ተነግሯል። በአሜሪካ የፊት እና አፍ መሸፈኛ ጭምብል አጠቃቀም ጋር ተያይዞ መሰል አደጋዎች ሲያጋጥሙ ይህ የመጀመሪያው አይደለም። ከአንድ ሳምንት በፊት አንድ የመደብር ጠባቂ የፊት እና አፍ መሸፈኛ ጭምብል ሳያደርግ ወደ መደብሩ የገባን ደንበኛ በጥይት መትቶ ገድሏል።","len":1912}
{"id":"news-53334224","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53334224","title":"በኢትዮጵያ የሰሞኑ አለመረጋጋት በኮሮናቫይረስ የሚያዙ ሰዎችን ቁጥር ሊጨምር ይችላል ተባለ","summary":"ባለፈው ሳምንት ከሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያ ጋር ተያይዞ ተቃውሟቸውን ለመግለጽ በወጡ ሰልፈኞች ላይ የታየው መዘናጋት በቀጣይ ወራት በኮቪድ-19 የሚያዙ ሰዎችን ቁጥር ከፍ ሊያደርገው እንደሚችል ስጋት መኖሩ ተገለፀ።","text":"በተለያዩ ምክንያቶች የሚታዩ መዘናጋቶች አሳሳቢ መሆናቸውን የጤና ሚኒስትር ዶ\/ር ሊያ ታደሰ ትናንት በነበራቸው መግለጫ ላይ ተናግረዋል። በኢትዮጵያ ባለፈው አንድ ወር ከ15 ቀን በኮቪድ-19 የሚያዙ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱን ሚኒስትሯ በዚሁ ወቅት ገልፀዋል። ባለፈው ሳምንት በነበረው አለመረጋጋትና የተለያዩ ሁኔታዎች በሚፈለገው መጠን የኮቪድ-19 ምርመራ ማድረግ አልተቻለም ነበር ያሉት ሚኒስትሯ በዚህም የተነሳ የምርመራው ቁጥር በከፍተኛ ሁናቴ ቀንሷል ብለዋል። ሚንስትሯ አክለውም በተደረጉ ሰልፎችም ሆኑ ሌሎች እንቅስቃሴዎች የኮሮና መከላከያ የጥንቃቄ እርምጃ ባለመወሰዱ በቀጣይ በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ይጨምራል የሚል ስጋት መኖሩን ተናግረዋል። ዶ\/ር ሊያ ታደሰ ቸልተኝነት የሚያስከፍለውን ዋጋ ጠቅሰው \"ከጥቂት ወራት በኋላ ወደኋላ የማንመለስበት ዋጋ ሊያስከፍለን ስለሚችል\" በማለት ወጣቶች ጥንቃቀ እንደያደርጉ ጥሪ አቅርበዋል። ወጣቶች የተጓዳኝ ሕመሞችና ላለባቸውና ለአረጋውያን ቫይረሱን አስተላልፈው ከባድ ችግር ሊከሰት ይችላል በማለት የጥንቃቄ መልእክቶች እነዲተገበሩ ሲሉ ተናግረዋል። ሰሞኑን አለመረጋጋት ተስተውሎባቸው በነበሩ አካባቢዎችም በትኩረት ምርመራ እንደሚደረግ ዶ\/ር ሊያ ጨምረው ገልፀዋል። በኢትዮጵያ የኮሮናቫይረስ መከሰቱ ከተሰማበት ጊዜ ጀምሮ ከ260 ሺህ በላይ ናሙናዎች ተመርምረው 6 ሺህ 774 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ተረጋግጧል።","len":1915}
{"id":"news-46093858","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46093858","title":"ሙስናን በመቃወም የምትታወቀው ዩክሬናዊት የምክር ቤት አባል ከደረሰባት የአሲድ ጥቃት በኋላ ሕይወቷ አለፈ","summary":"ሙስናን በመቃወም የምትታወቀው ዩክሬናዊት የአሲድ ጥቃት ከደረሰባት ከሶስት ወር በኋላ ሕይወቷ አለፈ። የ33 ዓመቷ ካትሪና ሀንድዚዩክ በአሲድ ጥቃቱ የሰውነቷ 40 በመቶ እንዲሁም አይኗ ክፉኛ ተጎድቶ ነበር።","text":"ይህች ሙስናን በመታገል የምትታወቅ እንስት የኬርሰን ከተማ ምክር ቤት አባል የነበረች ሲሆን ከአሲድ ጥቃቱ በኋላ 11 ቀዶ ጥገናዎችን አድርጋ ነበር። ፕሬዚዳንት ፔትሮ ፖሮሴንኮ እሁድ ዕለት ጥቃት አድራሾቹ እንዲቀጡ ጠይቀዋል። አምስት ግለሰቦች ጥቃቱን በማድረስ ተጠርጥረው በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውለዋል። • \"ሌሎች ሴቶች ላይ የአሲድ ጥቃት ሳይ ይረብሸኛል፤ ህመሜን ያስታውሰኛል\" ካሚላት መህዲ • አሲድን እንደ መሳሪያ ወይዘሪት ሀንድዚዩክን ለሞት ያበቃት ትክክለኛ ምክንያት ባይታወቅም የሀገር ውስጥ መገናኛ ብዙኃን ግን የደም መርጋት ነው ሲሉ ዘግበዋል። በመስከረም ወር ላይ በፀረ ሙስና አቋሟ የምትታወቀው ይህች ተሟጋች ዩክሬናውያን ሙስናን በመታገል በጋራ እንዲቆሙ የሚጠይቅ ተንቀሳቃሽ ምስል ለጥፋ ነበር። ግለሰቧ ከዩክሬን ለመነጠል በሚንቀሳቀሱ እና በሩሲያ የሚደገፉ ኃይሎችንም በመቃወም ትታወቃለች። \"አሁን መልከ ጥፉ እንደምመስል አውቃለሁ። ቢያንስ ግን ሕክምና አግኝቻለሁ\" ብላ የነበረ ሲሆን አክላም \"በዩክሬን ካለው የፍትህ ስርዓት የተሻለ ደምግባት እንደሚኖረኝ ግን እርግጠኛ ነኝ ምክንያቱም የፍትህ ስርዓቱን ማንም አላከመውም\" ብላ ነበር። • የሴቶች መብት ታጋይዋ ወይዘሮ መዓዛ አሸናፊ ማን ናቸው? • ሕገ ወጥ የጦር መሳሪያ ዝውውር የፈጠረው ስጋት በዚህች ተሟጋችና የምክር ቤት አባል ሞት ዩክሬናውያን በማህበራዊ መገናኛ ብዙኃን ላይ ድንጤያቸውን ሲገልፁ ተስተውሏል።","len":1916}
{"id":"news-49584631","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49584631","title":"በፕሮቴስታንት እምነት ተከታይነቱ ለእስር ተዳርጎ የነበረው ኤርትራዊ ህይወቱ አለፈ","summary":"የፕሮቴስታንት እምነት ተከታይ በመሆኑ ለእስር ተዳርጎ የነበረው ኤርትራዊው ተኪኤ ተስፋ ዮሃንስ በእስር ቤት ህይወቱ ማለፉን የእስረኞች የእምነት መብት ተሟጋች ድርጅት 'ሪሊዝ ኤርትራ' ዳይሬክተር ዶ\/ር ብርሃነ አስመላሽ ለቢቢሲ ገልፀዋል።","text":"በኤርትራዋ መዲና አስመራ በአንድ የግል መኖሪያ ቤት መቶ አርባ አንድ የሚጠጉ የእምነቱ ተከታዮች መንፈሳዊ ስብስባ ሊያካሂዱ ሲሉ የተያዙት ከአራት ወራት ገደማ በፊት ነበር። ተኪኤ በወቅቱ በቁጥጥር ስር ከዋሉት ውስጥ አንዱ እንደነበር ዶ\/ር ብርሃነ ያስረዳል። •ኤርትራ፡ ''እናቶች ከህጻናት ልጆቻቸው ጋር ታስረዋል'' •ኤርትራ የሃይማኖት እሥረኞችን ፈታች ግለሰቦቹ በሙሉ ዓዲ ዓቤቶ ወደተሰኘው እስር ቤት ተወስደው የነበረ ሲሆን፤ የተወሰኑት ሊፈቱ ችለዋል። የአምሳ አምስት እድሜ ያለው ተኪኤ ባለትዳርና የሶስት ልጆች አባት ሲሆን ጠንካራ ሰራተኛም እንደነበር ጓደኛው ሃኒባል ዳንኤል ይናገራል። በአካል ጉዳኝነቱ ሳይበገር ሁለት አይነት ስራ እየሰራ ልጆቹንም እያሳደገ እንደነበር ምስክርነቱን ሰጥቷል። •ኤርትራ በሳዋ ባደረገችው ወታደራዊ ትዕይንት ምን እያለች ይሆን? •በመቀሌ የከተሙት ኤርትራውያን \"በእርግጥ ከተለያየን ረዥም ጊዜ ሆኖናል። ሆኖም በማውቀው ደረጃ ጠንካራ ሰራተኛና ምሬትም የማያውቅ ሰው ነበር\" ብሏል። ከኤርትራ ባለስልጣናት መረጃ ማግኘት ከባድ እንደሆነ የሚገልፀው አቶ ሃኒባል መሞቱ እንጂ ህይወቱ ከማለፉ በፊት ህክምና እርዳታ ይደረግለት አይደረግለት፤ እንዲሁም መቼ እንደሞተ የሚታወቅ ነገር የለም በማለት አስረድቷል። በተመሳሳይም ከጥቂት ወራት በፊትም ፍፁም የተባለ ሌላ ወንጌላውያን እምነት ተከታይ በዳህላክ እስር ቤት ህይወቱን እንዳጣ ይናገራል።","len":1918}
{"id":"news-46779089","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46779089","title":"ግብጽ በመካከለኛው ምስራቅ ትልቁን ካቴድራል ከፈተች","summary":"የግብጹ ፕሬዝዳንት አብዱል ፈታህ አልሲሲ በመካከለኛው ምስስራቅ ትልቁ የተባለውንና 8000 ሰዎች በአንድ ጊዜ ማስተናገድ የሚችለው የኮፕቲክ ካቴድራል በዋና ከተማዋ ካይሮ መርቀው ከፍተዋል።","text":"8000 ሰዎች በአንድ ጊዜ ማስተናገድ የሚችለው ካቴድራል በአዲስ መልክ የተገነባው ህንጻ በገና በአል ዋዜማ እሁድ ዕለት ለምእመናን ክፍት የሆነ ሲሆን፤ በከፍተኛ ጥበቃ ስርም ነበር ተብሏል። ቅዳሜ ዕለት ናስር በተባለችው ከተማ ጣራ ላይ የተጠመደ ፈንጂ ለማምከን ሲሞክሩ የሀገሪቱ ፖሊስ አባላት ህይወታቸው ማለፉ ይታወሳል። ብዙ የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ባሉባት ግብጽ የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች 10 በመቶ የሚሆነውን ህዝብ ይወክላሉ። • የእስልምና ሃይማኖት መሪው ይሞታሉ ያሉት ፓስተር ጥቃት ደረሰባቸው • በሱዳን የኦማር አል-በሽር ተቃዋሚዎች አደባባይ ወጥተዋል መንግሥት በክርስቲያኖች ላይ መድሎ ይፈጽማል፤ ጥበቃም አያደርግልንም ብለው የሚያስቡም ብዙ የእምነቱ ተከታዮች አሉ። የክርስቲያኖች ጠባቂ ነኝ በማለት የሚታወቁት ፕሬዝዳንት አልሲሲ፤ የካቴድራሉ እና የአል ፋታህ አል አሊም መስጂድ በተመሳሳይ ሰአት መከፈት \"የአንድነት መልእክት ያተላልፋል ብለዋል\" በቤተክርስቲያኑ ለተሰበሰቡ የእምነቱ ተከታዮች። ''ሁላችንም አንድ ነን ወደፊትም አንድ ሆነን እንቀጥላለን'' በማለት ነበር መልእክታቸውን ያስተላለፉት። የሮማው ጳጳስ ፖፕ ፍራንሲስ በዚህ አጋጣሚ የተሰማቸውን ደስታና የሰላምታ መልእክት ለአሌክሳንድሪያው ፖፕ ታዋድሮስ ሁለተኛ አስተላለፈዋል። • በአሁኑ ወቅት በጣም ተፈላጊ የሆኑ የዲጂታል ዘርፍ ሥራዎች የትኞቹ ናቸው? • 13 አስደናቂ የፓስፖርት እውነታዎች","len":1918}
{"id":"53125898","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53125898","title":"ታዋቂው ናይጄሪያዊ ሙዚቀኛ ደፍሮኛል ያለችው ሴት መታሰሯ ህጋዊነት የለውም ተባለ","summary":"ታዋቂው ናይጄሪያዊ ሙዚቀኛ ዲባንጂን ደፍሮኛል ያለችው ሴይታን ባባታዮ የተባለችው ሴት መታሰሯ ሕጋዊ አይደለም በማለት ጠበቆቿ ተቃወሙ።","text":"ከሰሞኑ በቁጥጥር ስር የዋለችው ሴይታንንም አስመልክቶ ጠበቆቿ ለፖሊስ ይግባኝ ብለዋል። ባለፈው ወር ነበር ሴይታን ሙዚቀኛው ኦላዳፖ ኦየባንጆ ወይም በቅፅል ስሙ ዲባንጂ ከሁለት ዓመት በፊት እንደደፈራት ያሳወቀችው። የሙዚቀኛው ጠበቃ ማይክ ኦዜክሆሜ እንደገለፀው ደንበኛቸው እንዳልደፈራትና ክሱንም እንድትተው ደብዳቤ እንደጻፈላትና ይህንን ማድረግ ካልቻለች ግን ውንጀላ ነው በሚል ወደ ሕግ እንደሚወስዳት አመልክቷ ብለዋል። በዚህ ሳምንትም ሴይታን በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውላ የነበረ ሲሆን የተለቀቀችውም በዋስ እንደሆነ ተገልጿል። ጠበቆቿ ሴይታን የታሰረችበትን ምክንያት እንዳላወቁና ሕጋዊነትም የለውም በሚል ቅሬታቸውን እንዳቀረቡ ጭምር አስታውቀዋል። ከጠበቆቹ አንዱ የሆነው ቶሚ ኦጆጌ ዳንኤል እንደተናገረው ደንበኛው መደፈሯን ለፖሊስ ሪፖርት ያደረገቸው ከሁለት ሳምንታት በፊት ነው። የተደፈረችው ከሁለት ዓመት በፊት በዋና መዲናዋ ሌጎስ በሚገኝ ሆቴል መሆኑንም ተናግራለች። ለምን ታሰረች ለሚለው ጥያቄ ቢቢሲ ለፖሊስ ቃለ አቀባዩ በተደጋጋሚ ቢደውልም ምላሽ አላገኘም። በቅርብ ሳምንታት ውስጥ በናይጄሪያ ታዋቂ የሆኑ ግለሰቦች ደፍረውናል የሚሉ ሪፖርቶች መበራከታቸውን ተከትሎም ከፍተኛ ተቃውሞዎች እየተደረጉ ነው። የናይጄሪያ 36 ግዛት አስተዳዳሪዎችም ባለፈው ሳምንት ፆታዊ ጥቃትን ለመከላከል ያስችል ዘንድ የድንገተኛ ህክምናና ጥሪ ማዕከል አቋቁመዋል።","len":1919}
{"id":"news-52587292","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52587292","title":"ጆ ባይደን ጾታዊ ጥቃት ፈጽሞብኛል ያለቸው ሴት ፤ ባይደን እራሳቸውን ከውድድር እንዲያገሉ ጠየቀች","summary":"ጆ ባይደን ከ27 ዓመታት በፊት ጾታዊ ጥቃት ፈጽመውብኛል ያለችው ሴት፤ ጆ ባይደን ከቀጣዩ ምርጫ እራሳቸውን እንዲያገሉ ጠየቀች።","text":"ቃለ መጠይቅ ያደረገችው ታራ ሪድ ‘ለደረሰብኝ ጾታዊ ጥቃት ባይደን እራሱን ተጠያቂ ማድረግ አለበት’’ ብላለች። “የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝደንት ለመሆን መወዳደር አይኖርብህምም” ብላለች በቃለመጠይቋ ወቅት። ከ7 ወራት በኋላ የፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ተቀናቃኝ ሆነው የሚቀርቡት ዲሞክራቱ ጆ ባይደን በታራ የቀረበችባቸውን የጾታዊ ትንኮሳ ክስ ያጣጥላሉ። ታራ ጆ ባይደን አድርሰውብኛል ያለችውን ጾታዊ ጥቃት ዝርዝር ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ ተናግራለች። ዛሬ ላይ የ56 ዓመት ሴት የሆነችው ታራ እ.አ.አ. 1993 ላይ ጆ ባይደን የአንድ ግዛት ሴናተር ሳሉ፤ ከግድግዳ ጋር አጣብቆ ይዞ ጾታዊ ተንኮሳ ፈጽሞብኛል በማለት በዝርዝር የደረሰባትን ተናግራለች። ጆ ባይደን የቀረበባቸውን ክስ ሃሰት ነው ማለታቸውን ተከትሎ ታራ ባይደን እውነት ወይም ውሸት እየተናገረ ስለመሆኑ የሚያረጋግጥ ፈተና የሚወስድ ከሆነ እርሷም ፈተናውን ለመውደስ ዝግጁ መሆኗን ገልጻለች። እ.አ.አ. 1996 ላይ በወቅቱ የታራ ባለቤት የነበረው ግለሰብ ታራ በሥራ ቦታዋ ላይ ‘ችግር’ እያጋጠማት ነው በማለት ለፍርድ ቤት አቤቱታ ያቀረቡበት ዶሴ መውጣት ሌላው መነጋገሪያ የሆነ ጉዳይ ነው። በካሊፎርኒያው ጋዜጣ የተገኘው ዶሴ ምናልባትም ታራ በወቅቱ ስለደረሰባት ጥቃት የሚያመላክት ብቻኛው ማስረጃ ሊሆን ይችላል ተብሏል። ተራ ጨምራ እንደተናገረችው የጆ ባይደን ደጋፊዎች ‘የሩሲያ ተላላኪ ነሽ’ በማለት የግድያ ዛቻ አድርሰውባታል። ጾታዊ ትንኮሳ","len":1925}
{"id":"54368868","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54368868","title":"ኮቪድ-19 ፡ ደቡብ አፍሪካ ለአፍሪካ አገራት ድንበሮቿን ከፈተች","summary":"የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ለመከላካል ድንበሮቿን ዘግታ የቆየችው ደቡብ አፍሪካ፤ ለአፍሪካ አገራት ድንበሮቿን መክፈቷን አስታወቀች።","text":"ይሁን እንጅ ዩናይትድ ኪንግደም፣ አሜሪካና ሩሲያን ጨምሮ በቫይረሱ የተያዙ ከፍተኛ ሰዎች ቁጥር ላለባቸው አገራት አሁንም ገደቡ አልተነሳም። አገሪቷ በወረርሽኙ ሳቢያ ድንበሯን የዘጋችው መጋቢት ወር ላይ ነበር። አሁን ግን ከሐሙስ ዕለት ጀምሮ የየብስ ድንበሮቿን እና ሦስት ዋና ዋና አየር ማረፊያዎቿን፤ ኬፕታውን፣ ደርባን እና ጆሃንስበርግን እንደምትከፍት ገልጻለች። የአገሪቷ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ናሌዲ ፓንዶር እንዳሉት ሁሉም ወደ አገሪቷ የሚገቡ መንገደኞች ከኮቪድ-19 ነፃ መሆናቸውን የሚያሳይ የሕክምና የምስክር ወረቀት መያዝ የሚጠበቅባቸው ሲሆን እዚያ ሲደርሱም ምርመራ ይደረግላቸዋል። በበሽታው በተያዙና በሞቱ ሰዎች ቁጥራቸው ከደቡብ አፍሪካ ከሚበልጡ አገራት የሚመጡ መንገደኞች ግን ለመዝናናት ወይም ለእረፍት ወደ አገሪቷ እንዲገቡ አይፈቀድላቸውም ተብሏል። ወደ አገሪቷ እንዲገቡ የሚፈቀድላቸውም ባለሃብቶች፣ ዲፕሎማቶች፣ ከፍተኛ የበሽታው አደጋ ካለባቸው አገራት የሚመጡ የንግድ ሰዎች፣ ልዩ ቪዛ ያላቸው [high-skills visa holders] ብቻ መሆናቸውን ሚኒስትሩ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል። የበሽታው ምልክት የታየባቸው አሊያም በሽታው የተገኘባቸውም የሕክምና ወጪያቸውን መሸፈን እንደሚጠበቅባቸውም ተነግሯል። ደቡብ አፍሪካ በቫይረሱ ክፉኛ የተጠቃች አፍሪካዊት አገር ናት። እስካሁንም 674 ሺህ ሰዎች በቫይረሱ ተይዘዋል። ይህ ቁጥር በአጠቃላይ በአህጉሪቷ ከተመዘገበው ግማሽ ያህሉ ነው።","len":1927}
{"id":"news-46860126","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46860126","title":"በ500 መዥገሮች የተወረረው እባብ የደም ህዋስ ማነስ አጋጠመው","summary":"500 መዥገሮች ከሰውነቱ ላይ የተነሳለት እባብ የቀይ ደም ህዋሳት እጥረት አጋጥሞት የአውስትራሊያ የእንስሳት ሃኪሞች ህክምና እያደረጉለት ነው።","text":"500 መዥገሮች ከሰውነቱ ላይ የተነሳለት እባብ እባቡ ኢንፌክሽን አጋጥሞት እንቅስቃሴው ተገድቦ የነበረ ሲሆን፤ ይህም መዥገሮች በቀላሉ እንዲይዙት እድል ፈጥሮላቸውል ብሏል ከረምቢን የተሰኘ የዱር እንስሳት ሆስፒታል። • ከአዕዋፍ እስከ አንበሳ ያሉ እንስሳት በግለሰቦች እጅ ለስቃይና ለጉዳት እየተዳረጉ ነው። • ከሺዎች እስከ ኳትሪሊየን እንስሳት በአንድ ቀን የሚወለዱባት ምድር መዥገሮች ደም በመምጠጥ ቀይ የደም ህዋስ እጥረትን ያስከትላሉ። እባቡ የገጠመውም ይህ ነበር። የእንስሳቱ የህክምና ተቋም እንዳስታወቀው፤ ከወራት በኋላ እባቡ ሲያገግም ተመልሶ ወደ መኖሪያ ስፍራው ይለቀቃል። ከዚህ ቀደም ተመሳሳይ ችግር አጋጥሞት ለነበረ 'ኮአላ' ለተሰኘ እንስሳ ተመሳሳይ ህክምና ተደርጎ ነበረ። የእንስሳት ሃኪሞቹ 511 መዝገሮችን ከእባቡ አካል ላይ አስወግደናል ብለዋል 'ኮአላ' የአውስትራሊያ ብርቅዬ እንስሳ ሲሆን፤ በመዥገር ተወሮ ወደ ህክምና ተቋሙ ከተወሰደ በኋላ አስፈላጊውን ህክምና ተደርጎለት ወደ ዱር ተመልሷል። የእንስሳት ሃኪሞች እንደሚሉት፤ የዱር እንስሳት ከሌሎች እንስሳት በተሻለ በመዥገርና በሌሎች ፓራሳይቶች የመያዝ እድላቸው ዝቅተኛ ነው። • ለህገወጥ አዳኞች ፈተና የሆኑት ውሾች ሆኖም እንስሳቱ በበሽታ ከተጠቁና እንቅስቃሴያቸው ከተገደበ በቀላሉ በመዥገር ሊያዙ ይችላሉ። መዥገሮቹም በፍጥነት ቁጥራቸውን በመጨመር የእንስሳቱን በሽታ የመከላከል አቅም ያዳክማሉ።","len":1929}
{"id":"news-53260523","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53260523","title":"የድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ የቀብር ሥነ ሥርዓት አምቦ ውስጥ ተፈጸመ","summary":"የድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ የቀብር ሥነ ሥርዓት በአምቦ ከተማ በሚገኘው የገዳመ ኢየሱስ ቤተ ክርስቲያን ውስጥ ተፈጸመ።","text":"ይሁን እንጂ አሁንም ድምጻዊው መቀበር ያለበት በአዲስ አበባ ነው በሚል ተቃውሟቸውን የሚያሰሙ በርካቶች ናቸው። ከዛሬ ጠዋት ጀምሮ አነስተኛ ቁጥር ያላቸው ሰዎች በአምቦ ዩኒቨርሲቲ ስታዲየም በመገኘት ሽኝት አድርገዋል። በስታዲየሙ የተገኘው ሰው ቁጥር አነስተኛ እንዲሆን የተደረገው በደኅንነት ስጋት መሆኑ ተነግሯል። • ከሃጫሉ ግድያ በኋላ ቢያንስ የ67 ሰዎች ህይወት መጥፋቱ ተገለጸ • የሰኔ 15ቱ አይነት ግድያን ለመድገም ታቅዶ እንደነበር የፌደራል ፖሊስ ገለፀ • በአምቦ የሃጫሉ አጎትን ጨምሮ አምስት ሰዎች መሞታቸው ተነገረ ለቀብር ከአምቦ ዙሪያ የሚመጡ ሰዎች ወደ ከተማው እንዳይገቡም ተከልክለዋል። የመንግሥት የጸጥታ ኃይል መንገደኞች ወደ ከተማው እንዳይገቡ እና ወደ መጡበት እንዲመለሱ ለማድረግ አስለቃሽ ጭስ ሲተኩስ ነበር ተብሏል። አንዳንድ ሰዎችም አስከሬኑ ወደሚቀበርበት ቦታ የሚወስዱ መንገዶችን የመዝጋት ሙከራዎች እንደነበሩና ቀብሩ ሊፈጸም የነበረበት ጉድጓድን መልሶ የመድፈን ሙከራዎችም መደረጋቸውንም የከተማዋ ነዋሪዎች ለቢቢሲ ተናግረዋል። ትናንት በጥይት ተመትተው ህይወታቸው ያለፈው የሃጫሉ አጎት ቀብር በዛሬው ዕለት ቀደም ብሎ ተፈጽሟል። ከአምቦ ከተማ ነዋሪዎች እንደሰማነው የክልሉ ፕሬዝድንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ እና የአዲስ አበባ ከተማ ምክትል ከንቲባ አቶ ታከለ ኡማ በቀብር ሥነ ሥርዓቱ ላይ ይገኛሉ ተብሎ የተጠበቀ ቢሆንም መገኘት አለመቻላቸውን ተነግሯል።","len":1935}
{"id":"news-56983976","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56983976","title":"የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር የነበሩት አቶ አበረ አዳሙ ሕይወታቸው አለፈ","summary":"የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር የነበሩት አቶ አበሩ አዳሙ ከዚህ ዓለም በሞት መለያታቸው ተሰምቷል።","text":"ኮሚሽነር አበረ አዳሙ ዛሬ ጠዋት የህመም ስሜት ተሰማኝ ብለው ወደ ሆስፒታል ከሄዱ በኋላ ማረፋቸው ታውቋል ሲል የዘገበው የሃገሪቱ ቴሌቪዥን ጣቢያ ኢቢሲ ነው። አቶ አበረ አዳሙ፣ በድንገተኛ ህክምና ላይ እንዳሉ በልብ ህመም ችግር ህይወታቸው ማለፉን የሆስፒታል ምንጮች ገልፀዋል ሲል አክሏል ብሔራዊው ቴሌቪዥን ጣቢያ። የቀድሞው የክልሉ ፖሊስ ኮሚሽነር አበረ አዳሙ ከሁለት ዓመታት በላይ በኃላፊነቱ ሲሰሩ ቆይተዋል። አቶ አበረ ‘የሕግ የበላይነት ለአገራዊ ልማት’ የሚል መጽሐፍ አሳትመው ለንባብ አብቅተዋል። አቶ አበረ የመጀመሪያና ሁለተኛ ዲግሪያቸውን በስዊድን አገር ተከታትለዋል። መጽሐፉ ጥናታዊ ጽሁፎችን መሠረት በማድረግ ተተርጉሞ የቀረበ መሆኑ በመፅሐፉ ምርቃት ወቅት ተገልጿል። ይህ መጽሐፍ የፌደራል ቋንቋ ይሆናሉ በተባሉት አምስት ቋንቋዎች ተተርጉሞ መነበብ አለበት ሲሉም ተናግረው ነበር። በፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር የነበሩት ተኮላ አይፎክሩ የአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽንን እንዲመሩ መሾማቸው ይታወሳል። አዲሱ ኮሚሽነር አቶ ተኮላ ከሦስት ዓመት በፊት በፌደራል ፖሊስ ውስጥ በኃላፊነት ከመመደባቸው አስቀድሞ በአማራ ክልል ፖሊስ ኮሚሽን በተለያዩ ቦታዎች አገልግለዋል። በቅርቡ በአማራ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች በተፈጠሩ ግጭቶችና በተፈፀሙ ጥቃቶች የበርካታ ሰዎች ሕይወት መጥፋቱንና በንብረት ላይ ጉዳት መድረሱን ተከትሎ ነው አቶ ተኮላ ወደ ኃላፊነት የመጡት።","len":1935}
{"id":"news-50259098","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50259098","title":"የሮናልድ ሬገን ቤተ መጻሕፍትን ከካሊፎርኒያ እሳት የታደጉት ፍየሎች","summary":"ለቀናት በሰደድ እሳት የተለበለበችው ካሊፎርኒያ ከወራት በፊትም ተመሳሳይ መጥፎ እጣ ደርሶባት ነበር።","text":"የተራቡ 500 ፍየሎች ባይታደጉት ኖሮ የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ሮናልድ ሬገን ፕሬዘዳንታዊ ቤተ መጻሕፍትም ካሊፎርኒያን ካቃጠላት ሰደድ እሳት አይተርፍም ነበር። የቤተ መጻሕፍቱ ዙሪያ ተቀጣጣይ በሆኑ ደረቅነት ባህሪ ባላቸው ተክሎች የተከበበ በመሆኑ በሰደድ እሳቱ ለመበላት የተዘጋጀ ቦታ ስለነበር ባለፈው ግንቦት ላይ የተራቡ 500 ፍየሎች እነዚህን ተክሎች እንዲበሉ ቦታው ላይ ተሰማሩ። ፍየሎቹ ተቀጣጣይ አትክልቶቸን ለመብላት ሥራ የተሰማሩት ከአንድ ፍየል አርቢ ኩባንያ በቅጥር መልክ ነበር። ሰደድ እሳቱ ቤተ መጻሕፍቱ ላይ ደርሶ የነበረ ቢሆንም የተራቡት ፍየሎች ከስር ከስር ተቀጣጣይ አትክልቶቹን መብላታቸው ቦታው ላይ ለተሰማሩት የእሳት አደጋ መከላከል ሠራተኞች እሳቱን ለመቆጣጠር ጊዜ ሰጣቸው። የእሳት አደጋ ሠራተኞቹ ፍየሎች ሥራቸውን እጅግ እንዳቀለሉላቸው እንደተናገሩ የቤተ መጻሕፍቱ ሥራ አስኪያጅ ሜሊሳ ጊለር ለሮይተርስ ተናግረው ነበር። መጀመሪያ 13 ኤክር መሬት እየበሉ ለማፅዳት የተቀጠሩት 805 ፍየሎች ነበሩ። ፍየሎቹ የመጡበት ኩባንያ ባለቤት ስኮት ሞሪስ በአንድ ኤክር መሬት ለፍየሎቹ ስራ አንድ ሺህ ዶላር እንደሚከፈል ገልፀዋል። ካሊፎርኒያ በሰደድ እሳት መቃጠል ከቀጠለች የፍየሎቻቸውን ቁጥር መጨመር እንደሚኖርባቸውም ገልፀዋል። • ካሊፎርኒያ እየተቃጠለች ነው • ካሊፎርኒያ ከእንስሳት ፀጉር የሚሠሩ ምርቶችን አገደች • በካሊፎርንያ የመሬት መንሸራተት 13 ሰዎችን ገደለ","len":1936}
{"id":"news-45187711","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45187711","title":"ከደብረ ብርሃን 12 ኪሎ ሜትር ርቀት በምትገኘው ጫጫ ከተማ በደረሰ የመኪና አደጋ የ16 ሰዎች ህይወት አለፈ","summary":"ከደብረ ብርሃን 12 ኪሎ ሜትር ርቀት በምትገኘው በጫጫ ከተማ በደረሰ የመኪና አደጋ የ16 ሰዎች ህይወት አልፏል።","text":"አደጋው የደረሰው ዛሬ ነሐሴ 8 2010 ዓ.ም በግምት ከቀኑ ስድስት ሰአት አካባቢ ሲሆን ቅጥቅጥ የህዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪና ሲኖትራክ ተጋጭተው መሆኑም ተገልጿል። የህዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪው ከአዲስ አበባ ወደ ደብረብርሃን በመጓዝ ላይ የነበረ ሲሆን በተቃራኒው ሲኖትራክ ደግሞ ከደብረብሃን ወደ አዲስ አበባ መስመር እየተጓዘ ነበር። አስራ ሁለት ሰዎች ወዲያውኑ በቦታው ህይወታቸው ሲያልፍ፤ ጉዳት ደርሶባቸው ወደ ሆስፒታል ከተወሰዱት ደግሞ አራቱ ደብረብርሃን ሪፈራል ሆስፒታል ከደረሱ በኋላ ህይወታቸው ማለፉን የአንጎለላና ጠራ ወረዳ ፖሊስ ጽህፈት ቤት ሃላፊ የሆኑት ዋና ኢንስፔክተር ዳግም አጣለ ለቢቢሲ ገልጸዋል። • በሰሜን ሸዋ ዞን በደረሰ የትራፊክ አደጋ የ18 ሰዎች ህይወት አለፈ •''እግሬን ባጣም ትልቁን ነገር አትርፌ ለትንሹ አልጨነቅም'' •ኤርትራ ውስጥ በአጋጠመ የመኪና አደጋ 33 ሰዎች ሞቱ •ጤና የራቀው የፈለገ ህይወት ሆስፒታል ከዚህ በተጨማሪ 11 ሰዎች ደግሞ ከባድ ጉዳት የደረሰባቸው ሲሆን በደብረብርሃን ሪፈራል ሆስፒታል የህክምና ክትትል እየተደረገላቸው መሆኑን ጨምረው ተናግረዋል። ከተሳፋሪዎች መካከልም አራት ህፃናት ምንም ጉዳት ሳይደርስባቸው በህይወት መትረፍ ችለዋል። የአደጋው ምክንያት ምን እንደሆነ ለማወቅ ገና ምርመራ እየተደረገ መሆኑንና የህዝብ ማመላለሻው ተሽከርካሪ ምን ያህል ተሳፋሪዎችን ጭኖ እንደነበረም እርግጠኛ መሆን ዋና እንዳልቻሉ ኢንስፔክተሩ ገልጸዋል።","len":1941}
{"id":"52307372","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/52307372","title":"ቻይናውያን ሀኪሞች ወደ ኢትዮጵያ እየመጡ ነው ተባለ","summary":"ቻይናውያን ዶክተሮች ሙያዊ ድጋፍ ለመስጠት ወደ ኢትዮጵያ እና ቡርኪና ፋሶ እያቀኑ ነው ተባለ።","text":"ሀኪሞቹ የኮሮናቫይረስ ስርጭትን ለመግታት የሚደረገውን ጥረት ለመደገፍ ወደ ሁለቱ አገራት እንደሚሄዱ የቻይና ብሔራዊ ቴሌቭዥን ጣቢያ 'ቻይና ግሎባል ቴሌቭዥን ኔትወርክ ሪፖርትስ' አሳውቋል። ምን ያህል ሀኪሞች ወደ ኢትዮጵያ እና ቡርኪና ፋሶ እየሄዱ እንደሆነ የተባለ ነገር የለም። ዶክተሮቹ ከሲቹዋን እና ከቲአንጂን ግዛቶች የተውጣጡ ናቸው ተብሏል። የቻይና የውጪ ጉዳይ ሚንስትር እንዳለው የህክምና ባለሙያዎቹ ወደ ሁለቱ አገራት ጉዞ የጀመሩት ሀሙስ እለት ነው። የውጪ ጉዳይ ሚንስትር ቃል አቀባይ ዛሆ ሊጃን እንደተናገሩት፤ ሀኪሞቹ ልምዳቸውን ያካፍላሉ። ወረርሽኙን በመከላከል ረገድ የቴክኒክ እገዛም ያደርጋሉ። ናይጄሪያም 18 ቻይናውያን ሀኪሞች ድጋፍ እንዲሰጧት ወደ አገሯ የመጥራት እድቅ ይዛ ነበር። ነገር ግን ናይጄሪያውያን የህክምና ባለሙያዎች ቅሬታ አሰምተዋል። የናይጄሪያ ሀኪሞች ማኅበር በአገሪቱ የሚገኙ ሥራ አጥ የህክምና ባለሙያዎችን ማሰማራት የተሻለ ነው ብሏል። ቻይናውያን ዶክተሮች፤ ለናይጄሪያ ባህል እና የሥራ ባህል እንግዳ እንደሚሆኑም ማኅበሩ ተናግሯል። በቻይናዋ ጉዋንዡ ግዛት የሚኖሩ በመቶዎች የሚቆጠሩ አፍሪካውያን ከቤታቸው እንዲሁም ከሆቴላቸው መባበራቸው ሪፖርት መደረጉ ይታወሳል። ለዚህም ምክንያት የተባለው ኮሮናቫይረስ በአፍሪካውያኑ ዘንድ በስፋት እየተሰራጨ ነው የሚል ነው። በቻይና የናይጄሪያ ኤምባሲ፤ ዜጎቹን ለማስወጣት ዝግጁ መሆኑን ገልጿል።","len":1943}
{"id":"news-46233360","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46233360","title":"ሰሜን ኮሪያ አዲስና የረቀቀ የጦር መሳሪያ ሞከረች","summary":"የሰሜን ኮሪያው ፕሬዝዳንት ኪም ጆንግ ኡን በአገሪቱ ብሄራዊ የመከላከያ ሳይንስ ተቋም ተገኝተው በቴክኖሎጂ የረቀቀ የተባለለትን መሳሪያ ሙከራ ላይ ክትትል ማድረጋቸውን የአገሪቱ የመገናኛ ብዙኃን ዘግቧል።","text":"እንደ ዘገባው ሙከራውም ውጤታማ ሆኗል። የመሳሪያው ሙከራ ስኬታማ በመሆኑ ደስተኛ እንደሆኑና ይህ መሳሪያ ደግሞ የአገሪቱን መከላከያ ሃይል አቅም ከመገንባት አንፃር ትልቅ እርምጃ እንደሆነ ኪም መግለፃቸውን ዘገባው አመልክቷል። የዜና ወኪሉ ምንም እንኳ ዝርዝሩን ባይገልፅም መሳሪያውን ለመስራት ረዥም ጊዜ እንደወሰደ ጠቁሟል። • በካማሼ ዞን የመንግሥት ስራ ተቋርጧል • ሜጀር ጄኔራል ክንፈ: ‘‘ቤት የለኝም፣ መኪና የለኝም፣ ንብረት የለኝም፤ ያለኝ ሰውነቴ ብቻ ነው’’ ይህ እንደ አውሮፓውያኑ በ2018 የመጀመሪያው የጦር መሳሪያ ሙከራ እንደሆነም ገልጿል። ምንም እንኳ እንዴት ተግባራዊ ይሆናል የሚለውን በሚመለከት ዝርዝር ባይወጣም ከጥቂት ወራት በፊት ኪም ጆንግ ኡንና የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሰሜን ኮሪያ ኒኩሌር የማበልፀግ ፕሮጀክቷን እንድትገታው ከስምምነት ላይ መድረሳቸው የሚታወስ ነው። ደቡብ ኮሪያ ጎረቤቷ ሰሜን ኮሪያ ምን አይነት መሳሪያ እንደሰራች ጥናት እየሰራች መሆኑ ተገልጿል። ብዙዎች ሰሜን ኮሪያ የሚሳኤል ጣቢያዎችዋን ለመዝጋትም ሆነ የጦር መሳሪያ ፕሮጀክቶቿን ለመግታት ምንም አይነት ቁርጠኝነት እንደሌላት እየገለፁ ነው። ሰሜን ኮሪያ ረቂቅ የተባለውን የጦር መሳሪያ የመሞከሯ ዜና መሰማቱን ተከትሎ የአሜሪካ ስቴት ዲፓርትመንት በፕሬዝዳንት ኪምና በፕሬዝዳንት ትራምፕ መካከል የተደረገው ስምምነት ሙሉ በሙሉ ተግባራዊ እንደሚሆን ፅኑ እምነት እንዳለ አስታውቋል።","len":1946}
{"id":"news-52965326","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52965326","title":"ፕሬዝዳንት ማጉፉሊ ታንዛኒያ በጸሎት ከኮሮናቫይረስ ነጻ መውጣቷን አወጁ","summary":"የታንዛኒያው ፕሬዝዳንት ጆን ማጉፉሊ አገራቸው ከኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ነጻ መሆኗን አወጁ።","text":"አነጋጋሪው ፕሬዝዳንት እንዳሉት ታንዛኒያ ከወረርሽኙ ነጻ የወጣችው በሕዝቧ ጸሎት መሆኑን ነው እንደ ምክንያት የጠቀሱት። \"እግዚአብሔር የተመሰገነ ይሁን የኮሮናቫይረስ በሽታ ተጣራርጎ ተወግዷል\" ሲሉ ዶዶማ በተባለችው ከተማ ውስጥ በአንድ ቤተክርስቲያን ተሰብስበው ለነበሩ ምዕመናን ተናግረዋል። ነገር ግን ዓለም አቀፉ ጤና ድርጅት የታንዛኒያ መንግሥት በኮሮናቫይረስ ዙሪያ እየተከተለው ያለው መንገድ እያሳሰበው እንደሆነ ገልጿል። የታንዛኒያ መንግሥት በአገሪቱ ውስጥ እየተገኙ ስላሉት የኮሮናቫይረስ ህሙማን መረጃን ይፋ ማድረጉንም አቁሟል። ለመጨረሻ ጊዜ በታንዛኒያ ስላለው የወረርሽኙ ሁኔታ በይፋ ከተገለጸ ከአንድ ወር በላይ የሆነ ሲሆን፤ በመጨረሻው ሪፖርት ላይ 509 በበሽታው የተያዙ ሰዎችና 21 ሰዎች በአገሪቱ ውስጥ በበሽታው መሞታቸው ተገልጾ ነበር። ነገር ግን ባለፈው ሳምንት ፕሬዝዳንት ማጉፉሊ እራሳቸው ዳሬሰላም ውስጥ አራት ህሙማን ህክምና እያገኙ እንደሆነ ተናግረው ነበር። ግንቦት ወር ላይ የአሜሪካ ኤምባሲ ዳሬሰላም ከተማ ውስጥ ያሉ ሆስፒታሎች በህሙማን በመጥለቅለቃቸው በኮሮናቫይረስ የመያዝ እድልን ከፍተኛ ያደርገዋል በሚል ያወጣውን መግለጫ መንግሥት ውድቅ አድርጎታል። ፕሬዝዳንቱ በተደጋጋሚ እንደሚሉት የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ቀውስ ተጋኗል በማለት ሕዝባቸው ወደ አብያተ ክርስቲያናትና መስጂዶች በመሄድ ጸሎት ካደረገ \"ቫይረሱን ማሸነፍ ይቻላል\" ብለው ተናግረዋል።","len":1954}
{"id":"news-54292222","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54292222","title":"ለደቡብ ኮርያው ባለስልጣን ግድያ ኪም ጆንግ ይቅርታ ጠየቁ","summary":"አንድ የደቡብ ኮርያ ባለስልጣን በሰሜን ኮሪያ ወታደሮች መገደሉን ተከትሎ የሰሜን ኮርያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን ባልተለመደ መልኩ ይቅርታ መጠየቃቸውን የደቡብ ኮሪያ ፕሬዝዳንት ጽ\/ቤት አስታወቀ።","text":"ኪም ጆንግ ኡን ለደቡብ ኮሪያ ፕሬዝደንት ሙን ጄ ኢን በላኩት ደብዳቤ ላይ የደቡብ ኮሪያው ባለስልጣን መገደል እንዳሳዘናቸው ገልጸዋል። አደጋው ከነጭራሹ መከሰት አልነበረበትም ማለታቸው ተገልጿል። የደቡብ ኮሪያ ኮርያ ባለስልጣናት የ47 ዓመት ደቡብ ኮርያዊ ሰሜን ኮሪያ ጥገኝነት ለመጠየቅ ወደ ሰሜን ኮሪያ የውሃ ክልል መግባቱን ተከትሎ በወታደሮች ተይዟል ይላሉ። በመቀጠልም ተተኩሶበት ከተገደለ በኋላ አስክሬኑ በእሳት እንዲቃጠልም ተደርጓል ብለዋል የደቡብ ኮርያ ባለስልጣናት። የሁለቱ ኮርያዎች አዋሳኝ ድንበር እጅግ ጠንካራ ጥበቃ ከሚደረግላቸው ድንበሮች መከካል አንዱ ሲሆን ሰሜን ኮሪያ ደግሞ የኮሮረናቫይረስ ስርጭትን ለመከላከል ወደ ድንበሯ ለመግባት የሚሞክሩ ሰዎችን ተኩሶ መግደል ፈቅዳለች ተብሏል። የኪም ጆንግ ኡን የይቅርታ ደብዳቤ ቀጥታ የተላከው ለፕሬዝዳንት ሙን ጄ ኢን ሲሆን ለተፈጠረው ነገር ይቅርታ ከጠየቁ በኋላ ክስተቱ ከነጭራሹ መፈጠር አልነበረበትም ማለታቸውን ኃላፊዎች አስታውቀዋል። ኪም ''በተጠረው ነገርና ፕሬዝዳንት ሙን ጄ ኢንን በማሳዘኔ በጣም አዝኛለሁ'' ማለታቸውን ዮንሃፕ የዜና ወኪል ዘግቧል። ሰሜን ኮሪያ ከዚህ በተጨማሪ ስለግድያው ተጨማሪ መረጃዎችን ያጋራች ሲሆን ሟች አስር ጊዜ ጥይት እንደተተኮሰበትም ገልጻለች። በማከልም ኃላፊው ከተገደለ በኋላ አስክሬን እንዳልተቃጠለና በእሳት የተቃጠለው ግን ሰውዬው የነበረበት መንሳፈፊያ መሳሪያ እንደሆነ ተገልጿል።","len":1954}
{"id":"41469471","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/41469471","title":"ላስ ቬጋስ ውስጥ በተፈፀመ ጥቃት ከ59 በላይ ሰዎች ተገደሉ","summary":"በአሜሪካ ላስቬጋስ ውስጥ የሙዚቃ ኮንሰርት በታደሙ ሰዎች ላይ በተፈፀመ ጥቃት ቢያንስ 59 ሰዎች ሲገደሉ ከ 500 በላይ የሚሆኑት ደግሞ ቆሰሉ።","text":"የጥቃቱ ፈፃሚ ስቴፈን ፓዶክ ስቴፈን ፓዶክ የተባለው የ64 ዓመት ታጣቂ፤ ማንዳላይ ቤይ ከተሰኘ ሆቴል 32ኛ ፎቅ ላይ ሆኖ በአቅራቢያው ይካሄድ በነበረና 22 ሺህ ሰዎች በታደሙበት የሙዚቃ ፌስቲቫል ተሳታፊዎች ላይ ተኩስ ከፍቶ ነው ጉዳቱን ያደረሰው። የአካባቢው ነዋሪ እንደሆነ የታወቀው ተጠርጣሪ ከጥቃቱ በኋላ በፖሊስ እንደተገደለ ቢነገርም፤ ፖሊስ በሰጠው መረጃ መሠረት ግን የጦር መሳሪያዎችን ያስቀመጠበትን ክፍል ሰብረው ሲገቡ እራሱን አጥፍቶ አግኝተውታል። ጥቃቱ በአሜሪካ የቅርብ ጊዜ ታሪክ ውስጥ ከተፈፀሙት የከፋው እንደሆነ ተነግሯል። ፖሊስ እንዳለው ግለሰቡ ጥቃቱን የፈፀመው ብቻውን ሊሆን ይችላል ተብሎ ቢታመንም ከጥቃቱ ቀደም ብሎ አብራው ነበረች የተባለችን እስያዊት ሴትን ከሃገር እንደወጣች ፖሊስ አስታውቋል። በላስቬጋስ የሙዚቃ ኮንሰርት ታዳሚዎች ላይ ተኩስ ተከፈተ የሆስፒታል ቃል አቀባይ እንደገለፀችው ከቆሰሉት መካከል 14ቱ በአደገኛ ሁኔታ ላይ ይገኛሉ። ጥቃቱ ወደተፈፀመበት ሥፍራ የታጠቁ ፖሊሶች እንደደረሱ የተወሰነው የከተማዋ ክፍል እንቅስቃሴ ዝግ ሆኖ ነበር። ሰዎች በሆቴሎች፣ በምግብ ቤቶችና በላስ ቬጋስ ማካረን አየር ማረፊያ ውስጥ ከጥቃቱ ለማምለጥ ተጠልለዋል። የዚህ ጥቃት ዜና ከተሰማ በኋላ የተወሰኑ በረራዎች አቅጣጫቸውን እንዲቀይሩ ተደርጓል። ይህ የካንትሪ ሙዚቃ ኮንሰርት ከአርብ ጀምሮ በጥቃቱ አቅራቢያ በሚገኙ በርካታ ሆቴሎች ውስጥ ሲካሄድ የቆየ የኮንሰርት አካል ነበር።","len":1957}
{"id":"51987056","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51987056","title":"የሲድኒ ፖሊስ 'ኮሮናም ቢኖር እንዝናናለን' ያሉ የባህር ዳርቻ ተዝናኞችን በተነ","summary":"ከቤት ውጪ የሚደረጉ ማህበራዊ እንቅስቃሴዎችን በገደበችው አውስትራሊያ ፖሊስ ሲድኒ ከተማ ቦንዲ የባህር ዳርቻ 'ስለ ኮሮናቫይረስ አልሰማንም አላየንም' በሚመስል መልኩ ሲዝናኑ የነበሩ ሰዎችን በመበተን የባህር ዳር መዝናኛውን ዘጋ።","text":"የቦዲ ባህር ዳርቻ አውስትራሊያ የኮሮናቫይረስ ስርጭትን ለመግታት ከጣለቻቸው እገዳዎች መካከል ከ500 በላይ ሰዎች ስብሰባን ማገድ ነው። ነገር ግን በርካታ ሰዎች ለመዝናናት በሲድኒ ወደ ሚገኙ የባህር ዳርቻ መዝናኛዎች እየተመሙ መሆኑ እየተነገረ ነው። • የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ መቼ ይቆማል? በእነዚህ የባህር ዳር መዝናኛዎች ብዙዎች ዓለም ላይ ምንም ስጋት እንደሌለ በሚመስል መንፈስ ሲዝናኑ የሚያሳዩ ፎቶዎች ትናንት በመገናኛ ብዙሃን ፤ በማህበራዊ ሚዲያም ሲዘዋወር ውሏል። የአገሪቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ግሪግ ሀንት የባህር ዳር ተዝናኞቹ ባህሪ ጨርሶ ተቀባይነት የሌለው ነው ብለዋል። የሚመለከታቸው ህግ አስከባሪ አካላት ማህበራዊ ርቀት መጠበቅን በሚመለከት የተቀመጠው ነገር ተግባራዊነትን ለማረጋገጥ እንዲሰሩም ጥሪ አቅርበዋል። አውስትራሊያ ባስቀመጠችው እገዳ መሰረት ዜጓቿ በማንኛውም ቦታ ላይ አንዳቸው ከአንዳቸው አንድ ሜትር ተኩል መራቅ አለባቸው። በሌሎች ተመሳሳይ የባህር ዳርቻ መዝናኛዎች ተመሳሳይ ነገር የሚታይ ከሆነ ርምጃ እንደሚወሰድ መንግሥት አስታውቋል። • የኮሮናቫይረስ ህመም ምልክቶችና እንዳይዘን ማድረግ ያለብን ጥንቃቄ እንደ መጠጥ ቤት እና ሬስቶራንት ባሉም በአራት ካሬ ሜትር ቦታ ላይ ከአንድ ሰው በላይ እንዳይገኝ አግዳለች አውስትራሊያ። ነገር ግን አሁንም በአንድ ጣሪያ ስር 100 ሰዎች ከቤት ውጭ ደግሞ 500 ሰዎች አንድ ላይ መገኘት የሚችሉ ሲሆን ከዚህ ውጭ የሚሆን ቁጥር ህገወጥ ነው።","len":1958}
{"id":"news-52163855","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52163855","title":"ኮሮናቫይረስ፡ አሜሪካ የጀርመንን የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ ‘በመውሰድ’ ተከሰሰች","summary":"አሜሪካ ለጀርመን የተዘጋጀ 200 ሺህ የፊት ጭምብል (ማስክ) ወደ ራሷ በማዞር ተከሰሰች፤ ድርጊቱ \"ዘመናዊ ወንበዴነት\" በሚልም ተወግዟል።","text":"በአሜሪካ የተሰሩት የፊት ጭምብሎች በታይላንድ ባንኮግ መያዛቸውን የበርሊን መንግሥት አስታውቋል። ኤፍኤፍፒ2 የተሰኙት ጭምብሎች የተዘጋጁት በበርሊን የፖሊስ ኃይል ትዕዛዝ የነበረ ቢሆንም በእጃቸው ሳይገባ ቀርቷል። የጀርመን የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር አንድሪያስ ጌሴል፤ ጭምብሎቹ ወደ አሜሪካ ሳይመለሱ እንዳልቀሩ ተናግረዋል። ጭምበሎቹን ያመረተው የአሜሪካው ኩባንያ በበኩሉ፤ በፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ በተጣለው ሕግ 3 ሚሊየን የሚሆኑት ጭምበሎቹ ወደ ሌሎች አገራት እንዳይላኩ ተከልክለዋል ብሏል። ፕሬዚደንቱ የአሜሪካ ድርጅቶች በአገሪቷ ውስጥ ያለውን ፍላጎት ለማሟላት በርካታ የህክምና ቁሳቁሶች ማምረት እንዳለባቸው ትናንት ተናግረዋል። \"እነዚህን ቁሳቁሶች በአስቸኳይ ለአገር ውስጥ ፍጆታ እንፈልጋቸዋልን፤ ሊኖሩን ይገባል\" ሲሉ በዋይት ሐውስ በየቀኑ ኮሮናቫይረስን ለመከላከል ለተቋቋመው ግብረ ኃይል በሚሰጡት መግለጫ ላይ ተናግረዋል። ፕሬዚደንቱ አክለውም የአሜሪካ መንግሥት 200 ሺህ የሚሆኑ ኤን95 ጭምብሎች፣ 130 ሺህ የቀዶ ህክምና ጭምብሎች እንዲሁም 600 ሺህ ጓንቶች መያዙን ተናግረዋል። ይሁን እንጅ እነዚህ የህክምና ቁሳቁሶች ከየት እንደገቡ ያሉት ነገር የለም። የጀርመን የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስተሩ ጌሴል በበኩላቸው የጀርመን የሆነውን የፊት ጭምብል ወደ አሜሪካ አስቀይሶ መውሰድ \"ወንበዴነት ነው\" ሲሉ የትራምፕ አስተዳደር ዓለም አቀፉን የንግድ ሕግ እንዲያከብር አሳስበዋል።","len":1963}
{"id":"52542592","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/52542592","title":"በሶማሊያ በአውሮፕላን አደጋ ስድስት ሰዎች ሕይወታቸው አለፈ","summary":"ስድስት ሰዎችን ጭኖ ሲበር የነበረ አውሮፕላን በሶማሊያ ደቡብ ምዕራብ ግዛት ተከስክሶ ሁሉም ተሳፋሪዎች ሕይወታቸው ማለፉ ተነገረ።","text":"አውሮፕላኑ ትናንት ከሰዓት ባርዳሌ በምትባል ከተማ በሚገኝ አየር ማረፊያ ለማረፍ ሲሞክር አደጋው እንዳጋጠመው ተገልጿል። አውሮፕላኑ ንብረትነቱ የአፍሪካን ኤክስፕረስ ኤርዌይስ የተባለ የኬንያ አቪዬሽን ድርጅት እንደሆነና በወቅቱ የሰብዓዊ እርዳታ ቁሳቁሶች የሆኑ መድሃኒቶችንና የወባ መከላከያ ዛንዚራዎችን ጭኖ እንደነበር ተገልጿል። የሶማሊያ ደቡብ ምዕራብ ምክትል የትራንስፖርት ሚኒስትሩ ሃሳን ሁሴን ለቢቢሲ እንደገለጹት ከሟቾቹ መካከል አራቱ ሶማሊያውያን ሲሆኑ ሁለቱ ደግሞ ኬንያውያን ናቸው። ሚኒስትሩ አክለውም አውሮፕላኑ በምን ምክንያት እንደተከሰከሰ ምርመራ እየተደረገ እንደሆነና ከዚህ የበለጠ ተጨማሪ መረጃ መስጠት እንደማይችሉ ገልጸዋል። አፍሪካን ኤርዌይስ የኬንያ አቬዬሽን ኩባንያ ንብረት ሲሆን ከሶማሊያ መንገደኞችንና ቁሳቁስ ላለፉት ሰላሳ ዓመታት ሲያመላልስ ቆይቷል። አውሮፕላኑ የመድኃኒት እና የህክምና እቃዎችን ይዞ ከሞቃዲሹ ጌዶ ተብሎ ወደሚጠራ የሶማሊያ ግዛት እየበረረ እንደነበረ የሶማሊያ የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል። አፍሪካን ኤርዌይስ እ.አ.አ. 1986 የተመሰረተ እና ከ30 በላይ መዳረሻቸዎች እንዳሉት ከአየር መንገዱ ድረ-ገጽ ላይ ያገኘነው መረጃ ያሳያል። ከአየር መንገዱ መዳረሻዎች በርካታዎቹ የሶማሊያ ከተሞች ናቸው። አየር መንገዱ በምሥራቅ አፍሪካ ትልቁ የግል አየር መንድ ስለመሆኑ እና ዋና መቀመጫውን ኬንያ ናይሮቢ ስለማድረጉም በድረ-ገጹ ሰፍሯል።","len":1968}
{"id":"news-52644001","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52644001","title":"በስፔን በእድሜ ትልቋ የ113 ዓመት አዛውንት ከኮሮናቫይረስ አገገሙ","summary":"ማርያ ብራንያስ 113 ዓመታቸው ነው። ስፔን ውስጥ በእድሜ ትልቋ ሰው እንደሆኑ ይታመናል።","text":"አዛውንቷ ኮቪድ-19 እንደያዛቸው የታወቀው አገራቸው ከሁለት ወራት በፊት እንቅስቃሴ መግታቷን ካወጀች በኋላ ነበር። ለሳምንታት በለይቶ ማቆያ ገብተውም ነበር። ኮሮናቫይረስ በአረጋውያን ላይ እንደሚጸናባቸው የጤና ባለሙያዎች ይናገራሉ። ሆኖም ግን የ113 ዓመቷ ማርያ እጅ አልሰጡም። የስፔን ባለሥልጣኖች እንደሚሉት ከሆነ፤ አዛውንቷ ከኮሮናቫይረስ አገግመዋል። ለሳምንታት መለስተኛ የኮቪድ-19 ምልክቶች ያሳዩ የነበሩት ማርያ አሁን ላይ እንደተሻላቸውም ተገልጿል። ማርያ በአንድ ወቅት ዓለምን አስጨንቆ የነበረውን ‘ፍሉ ፓንደሚክ’ አሳልፈዋል። እአአ ከ1936 እስከ 1939 የዘለቀውን የስፔን የእርስ በእርስ ጦርነትም አልፈውታል። አዛውንቷ አሁን ደግሞ የኮሮናቫይረስ ወረርሽን አልፈዋል። የማርያ ልጅ በትዊተር ላይ “አሁን ተሽሏታል። ወደቀድሞ እሷነቷ ተመልሳለች። ማውራት፣ መጫወት ትፈልጋለች” ስትል ጽፋለች። አዛውንቷ የተወለዱት በ1907 ሜክሲኮ ውስጥ ነበር። ከዛም ከሁለት ዓመት በኋላ በሳንፍራንሲስኮ፣ በአንደኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ደግሞ በጊሮና ግዛት ይኖሩ ነበር። በግዛቲቱ አብረዋቸው የነበሩት አባታቸው ጋዜጠኛ ነበሩ። ማሪያ ሦስት ልጆች አሏቸው። ከልጆቻቸው አንዱ በቅርቡ 86ኛ ዓመት ልደታቸውን አክብረዋል። አዛውንቷ 11 የልጅ ልጆች አፍርተዋል። ከ11ዱ የልጅ ልጆቻቸው ትልቁ 60 ዓመቱ ነው። ማርያ 13 የልጅ ልጅ ልጅ አይተዋል። ላለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ኦሎት ውስጥ በሚገኝ የአረጋውያን ማቆያ ውስጥ ኖረዋል።","len":1968}
{"id":"news-51971611","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51971611","title":"የአሜሪካ እስር ቤቶች በኮሮናቫይረስ ምክንያት እስረኛ መልቀቅ ጀመሩ","summary":"በአሜሪካ እስር ቤቶች ውስጥ በኮሮናቫይረስ የተያዙ ታራሚዎች እንዳሉ መሰማቱን ተከትሎ እስር ቤቶች እስረኛ መልቀቅ መጀመራቸው ተገለፀ።","text":"የሎስ አንጀለስ እና ክሌቭላንድ እስር ቤቶች በመቶዎች የሚቆጠሩ ታራሚዎች መልቀቃቸውን ተክትሎ ረቡዕ የኒው ዮርክ እስር ቤት ለወረርሽኙ ተጋላጭ ያላቸውን እስረኞች መልቀቅ መጀመሩ ተሰምቷል። የእስርኛ አያያዝ ወትዋቾች ታራሚዎች በቫይረሱ ለመያዝም ለማስተላለፍም የተጋለጡ መሆናቸውን እየገለፁ ነው። እስካሁን በአሜሪካ 9400 ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን 152 ሞቶችም ተመዝግበዋል። የኒውዮርክ ከተማ ከንቲባ ቢል ዲ ብላዚዮ ረቡዕ እለት እስር ቤቶች በጥቃቅን ወንጀሎች የታሰሩ ታራሚዎችን እንዲሁም ሌሎች በሽታዎች ያሉባቸውና ለኮሮናቫይረስ ተጋላጭ የሆኑትን የመለየት ሥራ እንደሚሰሩ አስታውቋል። ከንቲባው ይህን የተናገሩት ረቡዕ እለት ሪከርስ በተሰኘው የደሴት እስር ቤት ጠባቂዎችና እስረኞች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው መሰማቱን ተከትሎ ነው። የ68 ዓመቱ የቀድሞ የሆሊውድ ፕሮውዲውሰር ሃርቪይ ዋይንስታይንም እዚሁ እስር ቤት የሚገኝ ሲሆን እሱም ወደ ሌላ እስር ቤት እንደሚዘዋወር ተገልጿል። ሎስ አንጀለስ እስር ቤት ባለፈው ሳምንት ብቻ የአጠቃላይ እስረኞችን ቁጥር በ600 ቀንሷል። ሎስ አንጀለስ ግዛት በዓለም አቀፍ ደረጃ ብዙ እስረኛ ያላት ሲሆን 22 ሺህ የሚሆኑ እስረኞች እንዳሉ ይታመናል። በግዛቲቱ ባለፉት ጥቂት ሳምንታት እስሮችም መቀነሳቸው ታውቋል። • ኢራን በኮሮናቫይረስ ምክንያት 54ሺ እስረኞችን ፈታች • ኮሮናቫይረስ ሰዎችን ከእምነታቸው እየለየ ይሆን? • ስለ ኮሮናቫይረስ ሊያውቋቸው የሚገቡ ወሳኝ ነጥቦች","len":1968}
{"id":"news-44980045","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44980045","title":"የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን ሁለት ፓትሪያርክ ይኖራታል","summary":"ከሃያ ዓመታት በላይ ተለያይተው የነበሩት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስቲያን የሀገር ቤትና የውጭ ሲኖዶሶች ተዋህደው አብረው ለመስራት ተስማሙ።","text":"በትናንትናው ዕለት አሜሪካ ውስጥ ሲኖዶሶቹ በሰጡት መግለጫ ቤተ-ክርስቲያኗ ወደቀደመ ክብሯና አንድነቷ እንድትመለስ የነበረው ችግር በውይይት እንዲፈታ መወሰናቸውን ተከትሎ ከሁለቱ ሲኖዶሶች የተወከሉ አባቶች ጉዳዩን በጥልቀት እንደተነጋገሩበት ተገልጿል። • የመደመር ጉዞ ወደ አሜሪካ • የኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ከክፍፍል ወደ ውህደት በማጠቃለያውም ሲኖዶሶቹም ስለደረሱበት ውሳኔ የጋራ መግለጫ አውጥተዋል። በዚህም መሰረት የ1983ቱን የመንግሥት ለውጥ ተከትሎ ለስደት የተዳረጉት አቡነ መርቆርዮስ በፓትርያርክነት ክብርና ደረጃ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ስምምነት ላይ ደርሰዋል። በመንበረ ፓትርያርኩ ግቢ ውስጥም የመኖሪያ ቦታ እንዲዘጋጅላቸውም ወስነዋል። የሥራ ክፍፍላቸውንና አፈፃፀምን በተመለከተ ፀሎትና ቡራኬ በማድረግ ቤተ-ክርስቲያኗን እንዲያገለግሉ በሚልም ተስማምተዋል። አቡነ ማትያስም በቤተ-ክርስቲያኗ ህግ መሰረት የአስተዳደር ሥራውን እየሰሩ እንዲቀጥሉና በፀሎትና ቡራኬም ሃላፊነታቸውን እንደሚወጡ በመግለጫው ተካቷል። • ደቡብ ሱዳን ለመኪና መግዣ 16 ሚሊየን ዶላር አወጣች • የቅኔው ተማሪ በአሁኑ ዘመን • የኢትዮጵያ ገና ለምን ታህሳስ 29 ይከበራል? ከዚህም በተጨማሪ ሁለቱ ፓትርያርኮች በህይወት እስካሉ ድረስ ቤተ-ክርስቲያኗ በእኩልነት እንድትይዛቸውና እንድታያቸው እንዲሁም የሃገር ቤትና የውጪ ሲኖዶሶች የሚለው ስም ቀርቶ አንዲት ቤተ-ክርስቲያን የሚል ስምምነት ላይ ደርሰዋል።","len":1979}
{"id":"news-47154107","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47154107","title":"አሜሪካ ከእስራኤል ሚሳየል ማክሸፊያ የመግዛት እቅድ እንዳላት አስታወቀች","summary":"የአሜሪካ ጦር ሰራዊት ከእስራኤል ሊገዛ ያሰበው ራዳርን ተጠቅሞ ሚሳየሎችን በማጨናገፍ የጠላትን ጥቃት የሚመልስና እንደ አውሮፓውያኑ ከ2011 ጀምሮ በስራ ላይ የዋለን መሳሪያ ነው።","text":"መሳሪያው እንደ አውሮፓውያኑ ከ2011 ጀምሮ እስራኤል ውስጥ ጥቅም ላይ ውሏል የአሜሪካ መከላከያ ሚኒስቴር መሳሪያው ሙከራን መሰረት ባደረገ መልኩ እንዲሁም ከአገሪቱ የረዥም ጊዜ ፍላጎት አንፃር ጥቅም ላይ እንደሚውል አስታውቋል። የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤኒያሚን ናታኒያሁ ደግሞ የአሜሪካ መሳሪያቸውን መግዛት ለአገራቸው እስራኤል ትልቅ ስኬት እንደሆነ ተናግረዋል። \"ይህ ከአሜሪካ ጋር ያለን አጋርነት እየጨመረ የመሆኑ፤ እንዲሁም እስራኤል በአለም አቀፍ ደረጃ ቦታዋ ከፍ እያለ የመምጣቱ መገለጫ ነው\" ብለዋል። • በሰው ክፋይ ሕይወት መዝራት - የኩላሊት ንቅለ ተከላ • ኢትዮጵያ ዳግም ጤፍን በእጇ ለማስገባት ገና በዝግጅት ላይ ናት የእስራኤል ባለስልጣናት መሳሪያው በማንኛውም የአየር ሁኔታ የሚሰራና ተንቀሳቃሽ እንደሆነና ውጤታማነቱም እስከ 90 በመቶ እንደሚሄድ ይናገራሉ። የእስራኤል መከላከያ የሚያስተዳድረውና ራፋይል የተሰኘው ድርጅት ይህንን መሳሪያ መስራት አመታት ወስዶበታል። ለዚህ መሳሪያ መሰራት አሜሪካ ድጋፍ ስታደርግ የነበረ ሲሆን የተወሰኑት የመሳሪያው ግብአቶች ከአሜሪካ ድርጅቶች የሄዱም ነበሩ። የእስራኤል መከላከያ ሚኒስቴር በፅሁፍ እንዳወጣው መረጃ አሜሪካ የመሳሪያውን ግዥ የፈፀመችው 'ለአስቸኳይ ፍላጎት' ነው። የአሜሪካ ሰራዊቱ ኮሎኔል ፓትሪክ ሲበር ደግሞ መሳሪያው ሙከራን መሰረት ባደረገ መልኩ በተልእኮ ላይ ያለን የአሜሪካ ጦር ለመከላከል አገልግሎት ላይ እንደሚውል ተናግረዋል።","len":1981}
{"id":"45911133","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45911133","title":"ጃፓን ከቀበሌ መታወቂያ ያነሰች ሞባይል ሠራች","summary":"ጃፓኖች መዳፍ የማትሞላ ስልክ ፈብርከዋል። ከቀበሌ መታወቂያ ይልቅ ለመንጃ ፈቃድ ትቀርባለች። ትክክለኛ መጠኗ ከ \"ኤቲኤም\" ካርድ አይበልጥም ተብሏል።","text":"ፈብራኪዋ ኤንቲቲ ዶኮሞ የሚባል የጃፓን ቴሌኮም ኩባንያ ሲሆን ይቺን ስልክ በሚቀጥለው ሳምንት ገበያ ላይ አውላታለሁ ብሏል። በስክሪን ስፋቷ ትንሽ መሆኗ ብቻም ሳይሆን ቅጥነቷም እያነጋገረ ነው። ከ5.3 ሚሊ ሜትር አትወፍርም። • ሞባይል ስልክዎ ላይ መከራን አይጫኑ • የስልክዎን ባትሪን ለረዥም ጊዜ ለመጠቀም በሌላ አነጋገር በየጎዳናው የምትሸጠዋን የቢዝነስ ካርድ መያዣ ገዝቶ ይቺኑ ስልክ አብሮ ከካርዶቹ መሀል መሰንቀር ይቻላል። መደወል ሲያስፈልግ ከቢዝነስ ካርዶች መሀል እንደ ቀበሌ መታወቂያ መዘዝ ማድረግ ብቻ ነው የሚያስፈልገው። ይህቺ ስልክ በክብደትም ቢሆን አትታማም። ከ47 ግራም በላይ አትመዝንም። ሚጢጢዋ ስልክ ለመጠኗ የማይመጥን ስም የተሰጣት ይመስላል፤ ኬዋይ-01ኤል ትባላለች። • በሞባይልዎ የኢንተርኔት ወጪ ተማረዋል? • ሞባይል ለእናቶችና ለህፃናት ጤና ትልልቅ ስልክ መያዝ ምርጫቸው ላልሆኑ ደንበኞች ብቻ ሳይሆን ትልቅ ስልክ ኖሯቸው ነገር ግን አንድ ተጨማሪ ስልክ መያዝ ለሚፈልጉ ሁነኛ ምርጫቸው ትሆናለች ተብሏል። አምራቿ ኤንቲቲ ዶኮሞ ቴሌኮም ይቺን ስልክ \"የዓለማችን ጢኒጥዬዋ ስልክ\" ሲል አቆላምጧታል። በ2016 ዓ.ም ሞቶሮላ ባለ 5 ሚ.ሚ ውፍረት ያላትና ጥብቅ ባለ ጂንስ ሱሪ ኪስ ሹልክ ብላ የምትገባ ስልክ ማምረቱ ይታወሳል። በቀጣይ ሳምንት ለገበያ የምትቀርበው ጢኒጧ ስልክ 32ሺህ የጃፓን የን ታስከፍላለች፤ ወደ ኪስ ስትገባ የምትቀለዋ ስልክ ስትገዛ ግን ኪስ ትጎዳለች። 32 ሺህ የን ወደ ብር ሲመነዘር ከ8ሺህ አያንስም።","len":1982}
{"id":"news-55496104","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55496104","title":"በአሜሪካ ታሪክ ‘እጅግ ክፉ’ የተባለው ገዳይ ሞተ","summary":"ኤፍቢአይ በአሜሪካ ታሪክ ‘እጅግ የከፋው’ ያለውና ብዙ ሰዎችን የገደለው ሳሙኤል ሊትል የተባለው ግለሰብ በ80 ዓመቱ ሞተ።","text":"ግለሰቡ ካሊፎርያ በሚገኝ ሆስፒታል ውስጥ ሕክምና እየተደረገለት ሳለ ነው ሕይወቱ ያለፈው። ሳሙኤል 3 ሴቶችን በመግደል የእድሜ ልጅ እስራት ተፈርዶበት ነበር። ሊሞት ሲቃረብ ግን እአአ ከ1970 እስከ 2005 ድረስ 93 ሴቶችን መግደሉን አምኗል። ሳሙኤል በወሲብ ንግድ የሚተዳደሩና አደንዛዥ እጽ ተጠቃሚ ሴቶች ላይ ጥቃት ይፈጽም እንደነበር ተገልጿል። የቀድሞው ቦክሰኛ ሳሙኤል ሰዎችን በቡጢ መቶ ከዘረረ በኋላ አንቆ ይገድላቸዋል። ሟቾቹ ሰውነት ላይ የስለት የመወጋት ወይም በጥይት የመመታት ምልክት ስለማይገኝ በሰው እጅ መገደላቸውን ለማወቅ ያዳግት ነበር። አብዛኞቹ የገደላቸው ሰዎች አደንዛዥ እጽ ከመጠን በላይ እንደወሰዱ ወይም ድንገተኛ አደጋ እንደደረሰባቸው ስለሚገመት ሞታቸው በፖሊስ ሳይመረመር ቀርቷል። ከገደላቸው ሰዎች መካከል አስክሬናቸው ያልተገኘ እንዳሉም ኤፍቢአይ ገልጿል። ማረሚያ ቤት ሳለ የገደላቸውን ሰዎች ሥዕል ለፖሊስ የሰጠ ሲሆን፤ ማንነታቸውን ለማወቅ ሥዕላቸው ይፋ ተደርጓል። 2012 ላይ ከአደንዛዥ እጽ ጋር በተያያዘ ኬንታኪ ውስጥ ታስሮ ለካሊፎርንያ ተላልፎ ተሰጥቷል። ከዚያም የዘረ መል ምርመራ ተደርጎበታል። የዘረ መል ምርመራው እአአ ከ1987 እስከ 1989 ሎስ አንጀለስ ውስጥ በተከሰቱ ግድያዎች እጁ እንዳለበት ጠቁመዋል። በመላው አሜሪካ ከመድፈር እስከ ዝርፊያ ድረስ በብዙ ወንጀሎች ተጠያቂ ነው። ጥፋተኛ አይደለሁም ሲል የእምነት ክህደት ቃሉን ቢሰጥም የማይሻር ሦስት የእድሜ ልክ እስራት ግን ተፈርዶበት ነበር።","len":1985}
{"id":"news-46672300","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46672300","title":"በምዕራብ ኦሮሚያ በታጠቁ ኃይሎች የተገደሉ ሰዎች ቁጥር 12 ፖሊሶችን ጨምሮ 41 መድረሱ ተገለፀ","summary":"በምዕራብ ኦሮሚያ አካባቢ ያለውን አለመረጋጋት ተከትሎ 12 ፖሊሶችን ጨምሮ በአጠቃላይ 41 ግለሰቦች መገደላቸውን የኦሮሚያ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር አለማየሁ እጅጉ ዛሬ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቀዋል።","text":"የኦሮሚያ ኮሚሽነር አለማየሁ እጅጉ ኩምሳ በዚህም መግለጫ ላይ የፀጥታ ኃይሎችንና ግለሰቦችን በድብቅ ሲያስገድሉ የነበሩት \"አባ ቶርቤ\" (ባለሳምንት) የተሰኘው ቡድን አባላት በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ተናግረዋል። •በኦነግ እና በመከላከያ ሠራዊት መካከል በምዕራብ ኦሮሚያ ግጭት እንደነበር ተነገረ ኮሚሽነሩ በአካባቢው ግጭቶቹን በማነሳሳት ኦነግ ሸኔን የወነጀሉ ሲሆን፤ 12ቱ ፖሊሶችም የተገደሉት በኦነግ ሼኔ እንደሆነም ተናግረዋል። ከዚህም በተጨማሪ ኦነግ ሸኔን በገንዘብ የረዱ ሰዎችም ምርመራ እንደተጀመረም ኮሚሽነሩ አስረድተዋል። ኮሚሽነሩ ጨምረውም የኦነግ መሪ የሆኑትን አቶ ዳውድ ኢብሳ በስም ጠቅሰው ከመንግሥት ጋር አብረው ለመስራት የሰላም ስምምነት የፈረሙ ቢሆንም በአንፃሩ ለሰላም እየሰሩ እንዳልሆነ ገልፀዋል። በኦሮሚያ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች በመንቀሳቀስ የፀጥታ ኃይሎችንና ግለሰቦችን በድብቅ ሲያስገድሉ የነበሩት \"አባ ቶርቤ\" (ባለሳምንት) የተባለው ቡድን ተጠርጣሪዎቹ \"አባ ቶርቤ\" በሚል መጠሪያ በመደራጀት ሰላማዊ ዜጎችን፣ የመንግሥት ባለስልጣናት እና የፀጥታ ኃይሎችን ሲገድሉ እና ተጨማሪ ባለስልጣናትን ለመግደል ሲያሴሩ ተጠርጥረው እንደተያዙ ተገልጿል። •ኦነግ ከመንግሥት ጋር ያደረኩት ስምምነት አልተከበረም አለ ኮሚሽነሩ በቁጥር ሁለት ሺህ ሰባ (2070) ኤኬ47 የጦር መሳሪያዎች በቄለም ወለጋና ምዕራብ ወለጋ ዞን ከሚገኙ ፖሊስ ጣቢያዎችና ከባንክ ሦስት ሚሊዮን ብር እንደተዘረፈ ገልፀዋል።","len":1989}
{"id":"news-42814523","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42814523","title":"ሙጋቤ ቅንጡ ኑሯቸውን ይቀጥላሉ ተባለ","summary":"የዚምባብዌው ፕሬዝዳንት ኤመርሰን ምናንጋግዋ ሙጋቤና ቤተሰባቸው በሰላም እንዲኖሩ መተው እንዳለባቸው ተናገሩ።","text":"በቅንጡ ህይወታቸውና በተጋነነ ወጪ የሚታወቁት ሙጋቤና ቤተሰባቸው በመጨረሻ ተጠያቂ ይሆናሉ ብሎ ህዝቡ ቢጠብቅም፤ ምናንጋግዋ ሙጋቤ ከነጥቅማጥቅማቸው ከቤተሰባቸው ጋር በሰላም ይኑሩ ብለዋል። በሌላ በኩል ደግሞ ምናንጋግዋ ማንም ተጠያቂ የሆነ ሰው ከክስ ነፃ እንደማይሆን ይናገራሉ። የአፍሪካ የዳቦ ቅርጫት በመባል ትታወቅ የነበረችው ዚምባብዌ ህዝቧን ለመመገብ ስትታገል የሙጋቤ ባለቤት በራሳቸው ላይ ገንዘብ ይረጩ ነበር ይባላል። ግሬስ ውድ ቁሳቁሶችን ከመውደዳቸው የተነሳ ከትልልቅ ዓለም አቀፍ ብራንዶች አንዱ በሆነው ጉቺ 'ጉቺ ግሬስ' ተብለውም ይጠሩ ነበር። ምናንጋግዋን ጨምሮ ሙጋቤና ባለስልጣናቶቻቸው በሰብአዊ መብት ጥሰት፣ ግድያ፣ በድብደባና አስገድዶ በመድፈር ጭምር ይወነጀሉ ነበር። ዛሬ ስልጣን ላይ ያሉት ምናንጋግዋ ደግሞ አገሪቱን ከሙስና አፀዳለው ብለዋል። ለማንም ከመከሰስ ነፃ የመሆን መብት አለመስጠታቸውን ለቢቢሲ የተናገሩት ምናንጋግዋ \"አዲሱ የዚምባብዌ አስተዳደር ሙጋቤና ቤተሰባቸው በሰላም እንዲኖሩ የሚቻለውን ሁሉ ያደርጋል\"ብለዋል ። ምናንጋግዋ እንዳሉት ሙጋቤ የመኪና፣ የፀሃፊዎች፣ የመጀመሪያ ደረጃ በረራ፣ የሴንጋፖር ጉብኝትና የህክምና የመሰሉ ጥቅማጥቅሞቻቸውን ማግኘት ይቀጥላሉ። ይህ ደግሞ ሙጋቤና ቤተሰባቸው ቅንጡ ኑሮ መምራትን ይቀጥላሉ ማለት ነው። ምናንጋግዋ ስለ ጥቅማጥቅሙ የገንዘብ ስሌት ያሉት ነገር ባይኖርም ብዙዎች አጠቃላይ ወጪው አስር ሚሊዮን ዶላር እንደሆነ እየገለፁ ነው።","len":2008}
{"id":"43895929","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43895929","title":"አለም አቀፍ የወባ መድሃኒት አቅርቦትን ለመጨመር እየተሰራ ነው","summary":"ተመራማሪዎች የወባ በሸታ መድሃኒት ለመስራት የሚጠቅም ተክል ምርትን በመጨመር የአለም አቀፉ የወባ መድሃኒት ፍላጎትን ለማሟላት አስበዋል።","text":"የተመራማሪዎቹ ይህ የወባ በሸታ መድሃኒት መስሪያ የሚውለውን አርሚሲያ አኑዋ የተባለ ተክል ዘረ መል በማሻሻል ምርቱን ሌሎች ፋብሪካዎች ከሚያመርቱት በ3 እጥፍ ማሳደግ መቻላቸው ተገልጿል። የፋብሪካዎች የመድሃኒት ምርት ዘወትር የወባ መድሃኒት ፍላጎትን አያሟላም።ምክንያቱም ተክሎቹ ተፈላጊውን ንጥረ ነገር በቢቂ ሁኔታ ስለማያዘጋጁ ነው። ከሻንግሃይ ጂያዮ ዩኒቨርሲቲ የምርምር ውጤቱን ይፋ ካደረጉት መካከል አንዱ የሆነው ኬዡአን ታንግ እንደሚለው ከአለም ህዝብ ግማሽ የሚሆነው በወባ በሽታ የመጠቃት እደሉ ሰፊ ነው። \"የጀመርነው አርሚሲያን በብዛት የማምረት ስራ አለማቀፉን የወባ መድሃኒት ፍላጎት ከማሟላት አልፎ የጤና እክሎችንም ይከላላከላሉ\" ይላል። የተመራማሪዎች ቡድኑ አርሚሲኒን የተባለው ተክል ላይ ምርምር አካሂዶ የዘረ መል ማሻሻያ በማድረግ ጥራትና ምርቱን መጨመር ችለዋል። አለም አቀፉ የጤና ድርጅት እንደሚለው የወባ በሽታ እንደ አውሮፓውያኑ በ2016 ብቻ በ 91 አገራት የሚገኙ 216 ሚሊዮን ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን በዚያው ዓመት 445,000 ሰዎችን ደግሞ ለሞት ዳርጓል። በአሁኑ ወቅት የወባ በሸታ መድሃኒት ለማምረት ጥቅም ላይ ከሚውሉ ተክሎች መካከል፤ አርሚሲያ አኑዋ የአለም አቀፉ ጤና ድርጅት ይሁንታን ያገኘ ብቸኛው ተክል መሆኑን የኒውዮርክ ዩኒቨርሲቲው ፕሮፌሰር ላን ግራሃም ይናገራሉ። ፕሮፌሰሩ ከቢቢሲ ጋር በነበራቸው ቆይታ ይህ ግኝት ትልቅና የወባ በሽታን ለመከላከል የሚደረገውን ጥረት በከፍተኛ ሁኔታ ሚያግዝ እንደሆነ ተናግረዋል።","len":2009}
{"id":"55951904","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55951904","title":"ባይደን ከአፍሪካ ህብረት ጋር ያለውን ግንኙነት እንደገና ለማጠናከር ቃል ገቡ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን አገራቸው ከአፍሪካ ህብረት ጋር ያላትን አጋርነትና ግንኙነት ለማጠናከር ቃል ገቡ።","text":"ስልጣን ከተቆጣጠሩ በኋላ የመጀመሪያ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲያቸውን በተመለከተ ባደረጉት የመጀመሪያ ንግግር ነው ይህንን ያሳወቁት። የቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በአውሮፓውያኑ 2018 የአፍሪካ አገራትን አፀያፊ በሆነ መልኩ በመስደባቸው ከፍተኛ ውርጅብኝን ማስተናገዳቸው የሚታወስ ነው። ከአፍሪካ አህጉር የሚመጡ ስደተኞች ቆሻሾች ናቸው ማለታቸውን ተከትሎ የአፍሪካ ህብረት ይቅርታ ሊጠይቁ ይገባል ብሎ ነበር። ሆኖም ትራምፕ ዘረኛ አይደለሁም በማለት ይከራከራሉ። በዛሬው ዕለት ዋይት ሃውስ የፕሬዚዳንቱን መልዕክት ባወጣው ቪዲዮ \"የኔ አስተዳደር አሜሪካ በአለም ላይ ያለንን አጋርነት ለማጠናከር እንዲሁም እንደ የአፍሪካ ህብረት ካሉ ተቋማት ጋር ያለንን ግንኙነት እንደገና ለማጠናከር እንሰራለን\" በማለት በ34ኛው የአፍሪካ ህብረት ጉባኤ ዋዜማ ተናግረዋል። ፕሬዚዳንቱ አክለውም \"በአለም ላይ ያሉ ችግሮቻችንን አንድ ላይ መጋፈጥ አለብን። ለአለም አቀፉ የጤና ስርዓት የበለጠ መዋዕለ ንዋይ ልናፈስ ይገባናል፣ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን መግታት፣ እንዲሁም ለወደፊቱም ሊከሰቱ የሚችሉ የጤና ቀውሶችን መከላከል እንችላለን። ከዚህም በተጨማሪ ከአፍሪካ በሽታ ቁጥጥርና ክትትል ሌሎች ተቋማት ጋር የጤና ደህንነት ጋር በተያያዘ አጋርነት መፍጠር እንፈልጋለን\" ብለዋል። ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን በተጨማሪ በአህጉሪቷ የሚከሰቱ ግጭቶች ጋር በተያያዘ አገራቸው ከአፍሪካ ህብረት ጋር በመተባባበር በበለጠ ተሳትፎ ማድረግ እንፈልጋለን ብለዋል።","len":2017}
{"id":"news-55785131","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55785131","title":"አንጋፋው የቴሌቪዥን አቅራቢ ላሪ ኪንግ በ87 አመቱ አረፈ","summary":"ስመ ጥር ፖለቲከኞችንና ዝነኛ ሰዎችን ቃለመጠይቅ በማድረግ በአለም ላይ ከፍተኛ ስፍራ መጎናፀፍ የቻለው አንጋፋው አሜሪካዊ የቴሌቪዥን አቅራቢ ላሪ ኪንግ በ87 አመቱ ከዚህ አለም በሞት ተለየ።","text":"ጋዜጠኛው በስድስት አስርት አመታት የሞያ ቆይታው ከ50 ሺህ በላይ ቃለ መጠይቆችን ማድረግ የቻለ ነው። ለ 25 አመታት ያህል በሰራበት ሲኤኤን ታዋቂነትን ያተረፈ ላሪ ኪንግ ላይቭ የሚባል ፕሮግራም ነበረው። ላሪ ኪንግ ከጄራልድ ፎርድ እስከ ባራክ ኦባማ ድረስ ሁሉንም የአሜሪካ ፕሬዚዳንቶች ጋር ቃለ መጠይቅ አድርጓል። ከአሜሪካ መሪዎች በተጨማሪ የተለያዩ የአለም መሪዎችን በተለያዩ ጉዳዮች ማናገር የቻለ ነው። ከዚህም በተጨማሪ ታሪካዊ የሚባሉ እንደ የጥቁር መብት ነፃነት ታጋዩ ዶክተር ማርቲን ሉተር ኪንግ፣ የደቡብ አፍሪካ አፓርታይድ ታጋይ ኔልሰን ማንዴላ፣ ዳላይ ላማን ጋር ቆይታ ማድረግ ችሏል። ጋዜጠኛው ሎስ አንጀለስ በሚገኘው ሴዳርስ ሲናይ የህክምና ማዕከል ህይወቱ እንዳለፈ ኩባንያው ኦራ ሚዲያ አስታውቋል። ባለፈው ወር በኮሮናቫይረስ ህመም ሆስፒታል ገብቶ እንደነበርና አገግሞ እንደወጣ የአሜሪካ ሚዲያዎች ዘግበዋል። በሚያጥፋት ሸሚዙ፣ በመነፅሩና በሱሪው ማንገቻው የራሱን የሆነ የፋሽን መለያ መፍጠር የቻለው ጋዜጠኛው በቅርብ አመታት ውስጥ በተደራራቢ ህመሞች ሲሰቃይ ነበር ተብሏል። በቅርቡም እንዲሁም ተደጋጋሚ የልብ ድካም አጋጥሞታል። አንጋፋው ጋዜጠኛ ላሪ ኪንግ ስምንት ጊዜ ከሰባት ሴቶች ጋር ተጋብቷል። ከነዚህም ትዳሩ አምስት ልጆችን አትርፏል። ከነዚህም መከካከል ሁለቱ ልጆቹ ባለፈው አመት በአንድ ሳምንት ልዩነት ህይወታቸው አልፏል። ሴቱ ልጁ ቻያ በሳንባ ካንሰር የሞተች ሲሆን ልጁ አንዲ ደግሞ በልብ ድካም እንደሞተ ተዘግቧል።","len":2019}
{"id":"news-55285689","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55285689","title":"ዶናልድ ትራምፕ፡ የአሜሪካ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነታቸውን ሊለቁ ነው","summary":"የአሜሪካው ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ዊሊያም ባር ከፈረንጆቹ አዲስ ዓመት ቀድሞ ኃላፊነታቸውን እንደሚለቁ ፕሬዚደንት ትራምፕ አስታወቁ።","text":"ዊሊያም ባር ጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ ዊሊያም ባር ለዶናልድ ትራምፕ ታማኝ ከሆኑ ግለሰቦች አንዱ ናቸው። ይሁን እንጂ ዊሊያም ባር ኅዳር ላይ የተካሄደው ምርጫ ስለመጭበርበሩ ማረጋጋጫ እንደሌለ ከተናገሩ በኋላ በሁለቱ መካከል አለመግባባት ተፈጥሯል። በሌላም በኩል የፍትህ መሥሪያ ቤቱ በምርጫ ዘመቻው ወቅት በተመራጩ ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን ልጅ ላይ ምርመራ እያካሄደ እንደነበር ለሕዝብ ይፋ ባለማድረጋቸውም በትራምፕ ይተቻሉ። የዊሊያምን ከኃላፊነት መልቀቅ በተመለከተ ግን ፕሬዚደንት ትራምፕ በትዊተር ገፃቸው \"ግንኙነታችን በጣም ጥሩ ነበር። የላቀ ሥራም ሰርተዋል!\" ሲሉ ገልፀዋቸዋል። ዊሊያም ለፕሬዚደንቱ ባስገቡት የመልቀቂያ ደብዳቤም የሚጀምረው \"ያለውን ሁኔታ ለማሳወቅ የተሰጠኝን እድል አደንቃለሁ\" በማለት ነው። ከዚያም የፍትሕ መሥሪያ ቤቱ ፕሬዚደንት በቅርቡ በተካሄደው ምርጫ የመራጮች ድምፅ ተጭበርብሯል በሚል የቀረበውን ክስና እነዚህ ክሶች እንዴት እንደሚቀጥሉ እየተመለከቱ መሆኑን ይገልፃል። ይሁን እንጂ ስለ ክሱ ዝርዝር በደብዳቤያቸው ላይ ያሉት ነገር የለም። ዊሊያም ታህሳስ 23 ከኃላፊነታቸው እንደሚለቁ በደብዳቤያቸው ላይ ከመግለፃቸው በፊትም ፕሬዚደንት ትራምፕ በሥልጣን ዘመናቸው ያስመዘገቡትን ስኬት አድንቀዋል። የዊሊያም የሥልጣን ዘመን ትራምፕ ዋይት ሐውስን ለቀው ሲወጡ በፈረንጆቹ ጥር 20 ያበቃል። ዐቃቤ ሕጉ ከሥልጣናቸው ሲለቁ ምክትል ዐቃቤ ሕግ የሆኑት ጄፍ ሮሰን እርሳቸውን ወክለው እንደሚሰሩ ትራምፕ አስታውቀዋል።","len":2020}
{"id":"news-49792957","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49792957","title":"ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በእንግሊዝ የክብር ማስታወሻ ምልክቶች ተቀመጠላቸው","summary":"ለቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ እንግሊዝ ውስጥ 'ባዝ' ተብሎ በሚታወቀው ቦታ ለነበራቸው ቆይታ እና 'ዌስቶን ሱፐር ሜር' የተባለውን ቦታ የጎበኙበትን ወቅት ለመዘከር በማሰብ የክብር ማስታወሻ የሆኑ ሁለት ሰማያዊ ምልክቶች በስማቸው ተቀመጠላቸው።","text":"ቀዳማዊ ሃይለስላሴ በእንግሊዝ ቆይታቸው ወቅት የጣልያን ጦር ኢትዮጵያን በተቆጣጠረበት ወቅት ንጉሥ ኃይለ ሥላሴ እ.አ.አ. ከ1936 እስከ 1940 ድረስ በስደት ኑሯቸውን በእንግሊዟ ባዝ አድርገው እንደነበር ይታወሳል። • ላሊበላ፡ የመፍትሔ ያለህ የሚለው ብሔራዊ ቅርስ • ችግኝን በዘመቻ መትከል መቼ ተጀመረ? በእንግሊዝ ቆይታቸውም ዌስቶን ሱፐር ሜር ወደ ሚባል ቦታ በመሄድ በውሃ ዋና ይዝናኑ እንደነበር ይነገራል። 'ብሉ ፕሌክ' በመባል የሚታወቀው ይህ የክብር ማስታወሻ እንግሊዝ ውስጥ የማይረሳ ሥራ የሠሩ ሰዎችን ለማሰብና ትልቅ ታሪካዊ ክስተቶችን ለማስታወስ ህዝብ በሚሰበሰብባቸው ቦታዎች የሚቀመጥ ሰማያዊ ምልከት ነው። የዌስቶን ሲቪክ ማህበር ባዘጋጀው የክብር ምልክቱን የማኖር ሥነ-ሥርዓት ላይ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የልጅ ልጅ የሆኑት ልዑል ሚካኤል መኮንን የተገኙ ሲሆን ምልክቶቹንም በይፋ ከፍተው መርቀዋል። እአአ 1936 ላይ ቀዳማዊ ኃይለ ስላሴ ባዝ ስፓ ባቡር ጣቢያ ሲደርሱ • በታሪካዊው ቤተ መንግሥት ውስጥ ምን አለ? ''ንጉሥ ኃይለ ሥላሴ በእንግሊዝ በነበራቸው ቆይታ ቦታዎቹን እንደ እራሳቸው ቤት ቆጥረው ይኖሩ ስለነበር እሱን ለማስታወስና ለእርሳቸው ክብር ለመስጠት ነው ይህንን ያደረግነው'' ብለዋል ከአዘጋጆቹ መካከል አንዱ የሆኑት ዶክተር ሾን ሶበርስ። በሥነ-ሥርዓቱ ላይ የተገኙት የዌስቶን ሱፐር ሜር ከተማ አስተዳዳሪ የሆኑት ማልኮም ኒኮልሰን ደግሞ ''ከተማችን ከኢትዮጵያ ንጉሣውያን ቤተሰቦች ጋር ስሟ በመያያዙ ትልቅ ኩራት ይሰማናል'' ሲሉ ተደምጠዋል።","len":2022}
{"id":"44301262","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44301262","title":"ስለ ወንዶች ፊስቱላ ምን ያህል ያውቃሉ?","summary":"በአብዛኛው ፊስቱላ ሴቶችን የሚያጋጥም የጤና እክል ተደርጎ ይታሰባል። ነገር ግን የፊስቱላ ችግር ወንዶችንም ሊገጥም እንደሚችል በተለይ በፊስቱላ ህክምና ላይ ባለሙያ የሆኑት ዶክተር ዌስተን ኪሳ በተከታይነት በዝርዝር ያብራራሉ።","text":"ዶክተር ዌስተን ኪሳ ከእውቀት ማነስ አይደለም የሚመጣው። ምክንያቱም ወንዶች በቤት ውስጥ ውሳኔ የማሳለፍ ስልጣን ስላላቸውና ከሴቶች በተሻለ በፈለጉ ጊዜ የጤና ባለሙያ ማማከር ይችላሉ ተብሎ ስለሚታሰብ። ከዚህ በተጨማሪም የወንዶች የትምህርት ደረጃ ከፍ ያለ ስለሆነ መረጃ በቀላሉ ይደርሳቸዋል። የወንዶች ፊሰቱላ እንዴት ይከሰታል? ከፕሮስቴት እጢ እና ከፕሮስቴት እጢ አላግባብ መተለቅ ጋር እንደሚያያዝ ይታሰባል። የእጢው ካንሰር አንዳንድ ጊዜ ከወንዶች እድሜ መጨመር ጋር አብሮ ይመጣል። ህጻናት ሲወለዱ ጀምሮ የሽንት ቧንቧቸው ከትክክለኛ ቦታው ዝቅ ወይም ከፍ ብሎ ከተወለዱ ፊስቱላ ሊከሰት ይችላል። ይህ ማለት ወንዶች የሽንት ፊኛቸው ከሞላ ሽንታውን መቆጣጠር አይችሉም ማለት ነው። ሌላኛው ወንዶችን ለፊስቱላ ሊያጋልጣቸው የሚችለው በግብረ-ሥጋ የሚተላለፉ በሽታዎች ናቸው። በሽታው ምቾት ይነሳል፤ ከጀርባ ጀምሮ እስከ ሽንት ቧንቧ ድረስ ህመም ያስከትላል። የወንዶች ፊስቱላ ተጠቂዎች ልጅ ለመውለድ አስጋሪ ሊሆንባቸውም ይችላል። ወንዶች ፊስቱላ ምልክቶች ምንድናቸው? ፊስቱላ ያለበት ወንድ ሽንቱን መቆጣጠር ስለማይችል እንደሴቶች ተቀምጦ መሽናት አለበት። የሽንት ቧንቧቸውም ከተደፈነ መሽናት ከባድ ይሆንባቸዋል። ይህ ችግር በጣም ህመም አለው። ስለዚህ ቶሎ ወደ ህክምና ቦታ መሄድ ይኖርባቸዋል። ህክምናው በመድሃኒት አልያም በቀዶ ጥገና ሊታከም ይችላል። ከተለመደው ወጣ ያለ የሽንት ቧንቧ አፈጣጠር ያላቸው ህጻናት በቀዶ ትገና ሊድኑ ይችላሉ።","len":2028}
{"id":"49780427","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49780427","title":"ፌስቡክ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ መተግበሪያዎችን አገደ","summary":"ፌስቡክ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ መተግበሪያዎችን ማገዱን ይፋ አደረገ። የካምብሪጅ አናሊቲካ የመረጃ ምዝበራ ቅሌትን ተከትሎ ፌስቡክ ባደረገው ምርመራ መተግበሪያዎቹን እንደደረሰባቸውም ተገልጿል።","text":"እንደ ጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር 2018 ላይ ካምብሪጅ አናላቲካ የፌስቡክ ተጠቃሚዎችን መረጃ መመዝበሩን ተከትሎ፤ ፌስቡክ ከፍተኛ ወቀሳ ተሰንዝሮበታል። ካምብሪጅ አናሊቲካ የፌስቡክ ተጠቃሚዎችን መረጃ ሰብስቦ ፖለቲካ ነክ ማስታወቂያዎችን ለማሰራጨት እንደተጠቀመበት መነገሩም ይታወሳል። • ፌስቡክ የተጠቃሚዎችን ግላዊ መረጃ መበርበሩን አመነ • ፌስቡክ ሦስት ቢሊዮን አካውንቶችን አገደ • ፌስቡክ የጽንፈኛ አመለካከት አራማጆችን ሊያግድ ነው ፌስቡክ በወቅቱ አምስት ቢልየን ዶላር የተቀጣ ሲሆን፤ የሰዎችን ግላዊ መረጃ ከመመዝበር ጋር በተያያዘ ይህን ያህል ከፍተኛ ገንዘብ የተቀጣ ድርጅት አልነበረም። ፌስቡክ የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ትችቱ እየበዛበት ሲመጣ፤ የተጠቃሚዎችን ግላዊ መረጃ በተሻለ ሁኔታ ለመጠበቅ የሚያስችሉ አሠራሮችን መተግበር ጀምሯል። ፌስቡክ በመቶዎች የሚቆጠሩ ጠበቃዎችን፣ ኢንጂነሮችን እና የመረጃ ጥበቃ ተመራማሪዎችን አሰማርቶ መተግበሪያዎቹ ላይ ምርመራ ማድረግ የጀመረውም ለዚህ ነው። ፌስቡክ ስላገዳቸው መተግበሪያዎች ዝርዝር መረጃ አልሰጠም። አብዛኞቹ መተግበሪያዎች ቢታገዱም፤ ተጠቃሚዎች ላይ ተጽእኖ እያሳደሩ እንዳልነበረ ድርጅቱ ገልጿል። ከመተግበሪያዎቹ መካከል የፌስቡክ ተጠቃሚዎችን መረጃ ከገጻቸው ላይ በመውሰድ መረጃውን ያለአግባብ ይፋ ያደረጉ መተግበሪያዎች ይገኙበታል። ለምሳሌ 'ማይ ፐርሰናሊቲ' የተባለው መተግበሪያ የግለሰቦችን መረጃ ለተመራማሪዎች አሳልፎ ይሰጥ እንደነበረ ተገልጿል።","len":2028}
{"id":"news-46134439","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46134439","title":"ሆላንዳዊው ጡረተኛ የፍቅር አጋር ለማግኘት በማሰብ እድሜውን ለማስቀነስ ፍርድ ቤት ሄደ","summary":"ሆላንዳዊው ጡረተኛ ወጣት ሴቶችን በቲንደር ላይ ለማማለል እንዲመቸው እድሜውን ለማስቀነስ ፍርድ ቤት ሄዷል።","text":"ኢሚሌ ራቴባንድ የተባለው የ69 ዓመት የዕድሜ ባለጸጋ ዕድሜውን በ20 ዓመት ዝቅ ለማድረግ የሕግ ትግል ላይ ነው። ''በፍርድ ቤቶች ስም መቀየር ይቻላል። ጾታን መቀየር ይቻላል። ዕድሜን መቀየር ለምን አይቻልም?'' ሲል ለአንድ የሆላንድ ጋዜጣ ተናግሯል። ጉዳዩን የያዘው የአካባቢው ፍርድ ቤት በቀጣዮቹ አራት ሳምንታት ውሳኔ እንደሚያሳልፍ ይጠበቃል። • ፍቅር እና ግንኙነት ከቲንደር አብዮት በኋላ • ትራምፕ ጠቅላይ አቃቢ ሕጉን አባረሩ • በቤታችን ውስጥ ያለ አየር የጤናችን ጠንቅ እንዳይሆን ማድረግ ያለብን ነገሮች የሆላንዱ ጋዜጣ እንደዘገበው ከሆነ ፍርድ ቤቱ አንድ ግለሰብ እድሜውን ለመቀየር የሚያስችል የሕግ አግባብ ስለመኖሩ ጥረጣሬ አለው። የ69 ዓመቱ ኢሚሌ ራቴባንድ ግን በእድሜው ምክንያት የሥራ ቅጥር ዕድል እና ቲንደር በተባለው የፍቅር አጋር መፈለጊያ መተግበሪያ ላይ እንደተገለልኩ ይሰማኛል ይላል። ''69 ስሆን እገደባለሁ። 49 ብሆን ግን አዲስ ቤት መግዛት እችላለሁ፤ የተለያዩ ዓይነት መኪናዎችን ማሽከርከር እችላለሁ። ብዙ ሥራዎችንም መስራት እችላለሁ።'' ብሏል። ''69 ስሆን ቲንደር ላይ ምንም አይነት ምላሽ አላገኝም። እድሜዬ 49 ቢሆን ግን ባለኝ መልክ እንደላቀቅ ነበር።'' ሰውየው የግል ሃኪሙ የሰውነት አካላቶቹ የ45 ዓመት ሰው እንጂ የ69 ዓመት የዕድሜ ባለጸጋ አይነት እንዳልሆነ አረጋግጦልኛል በማለት ራሴን ''ወጣት'' ብዬ ነው የምገልጸው ይላል። ጡረተኛው በጥያቄው መሰረት ዕድሜው በ20 ዓመት ዝቅ ቢደረግለት ከጡረታው የሚያገኘውን ጥቅማጥቅም እንደሚተው ጨምሮ ተናገሯል።","len":2035}
{"id":"news-52225953","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52225953","title":"ሮናልዲንሆ በ800 ሺህ ዶላር ዋስ ሆቴል ውስጥ እንዲታሠር ታዘዘ","summary":"ብራዚላዊው የእግር ኳስ ጠቢብ ሮናልዲንሆ ጎቹ ፓራጓይ ከሚገኘው እሥር ቤት ተለቆ ውሳኔ እስኪሰጠው ድረስ ሆቴል ውስጥ እንዲሰነብት ታዟል።","text":"ሮናልዲንሆ ሮናልዲንሆና ወንድሙ ፓራጓይ ውስጥ ሃሰተኛ ፓስፖርትና ሌሎች ሰነዶች ይዘው ተገኝተዋል በሚል በፖሊስ ተይዘው ከአንድ ወር በላይ እሥር ቤት ውስጥ መሰንበታቸው አይዘነጋም። ወንድማማቾቹ ከዚህ በፊት እንዲለቀቁ ይግባኝ ቢያመለክቱም ሰሚ ጠፍቶ ነበር። አሁን ግን እያንዳንዳቸው 800 ሺህ ዶላር ዋስ ጠርተው የፓራጓይ ዋና ከተማ አሱንሲዮን የሚገኝ ባለ አራት ኮከብ ሆቴል ውስጥ እንዲቆዩ ትዕዛዝ ተላልፏል። የ40 ዓመቱ የእግር ኳስ ሰው ሮናልዲንሆና ወንድሙ አሲስ እኛ ሃሰተኛ ሰነድ መሆኑን አላወቅንም ነበር ሲሉ ይሟገታሉ። ጠበቃቸውም የወንድማማቾቹ እሥር ሕገ-ወጥ ነው ሲል ይከራከራል። • ብራዚላዊው ሮናልዲንሆ ታስሮ ፍርድ ቤት ቀረበ • ሮናሊዲኒሆ ሃሰተኛ ፓስፖርት ፓራጓይ ውስጥ በፖሊስ ተያዘ ውሳኔውን ያስተላለፉት ዳኛ ገንዘቡ ጫን ያለ እንዲሆን የተደረገው ግለሰቦቹ ሃገር ጥለው እንዳይጠፉ በማሰብ ነው ብለዋል። ሮናልዲንሆ ወደ ፓራጓይ አቅንቶ የነበረው መፅሐፉን ለማስተዋወቅና አቅመ ደካማ ሕፃናትን የሚረዳ ድርጅትን ለመደገፍ ነው ተብሏል። ሮናልዲንሆ የ2005 ባለንደኦር [የዓለም ኮከብ ተጫዋች ሽልማት] አሸናፊ ነበር። አልፎም በግሪጎሪ አቆጣጠር 2002 ከብራዚል ብሔራዊ ቡድን ጋር የዓለም ዋንጫን ማንሳት ችሏል። ተጫዋቾቹ በኮከብነት ዘመኑ ለስፔኑ ባርሴሎና፣ ለጣልያኑ ክለብ ኤሲ-ሚላንና ለፈረንሳዩ ፒኤስጂ ተጫዋቷል። የእግር ኳስ ዕድሜው ሲጃጅ ደግሞ ወደ ትውልድ ሃገሩ ብራዚል በማቅናት ጫማዬን ሰቅያለሁ ሲል የዛሬ አምስት ዓመት ይፋ ማድረጉ አይዘነጋም።","len":2036}
{"id":"news-44896264","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44896264","title":"ጉግል በይነ-መረብን በባሉን ለኬንያ ገጠራማ ሥፍራዎች ሊያቀርብ ነው","summary":"ጉግል የተሰኘው ኩባንያ በይነ-መረብን በባሉን ይዞ ወደ ኬንያ ገጠራማ ሥፍራዎች ሊዘልቅ ነው።","text":"የኩባንያው እህት የሆነው ሉን የተሰኘ ተቋም ቴልኮም ከተሰኘው የኬንያ ኔትዎርክ አቅራቢ ድርጅት ጋር በገባው ውል መሠረት ነው ይህን የሚፈፅመው። ከደመናው በላይ እየተንሳፈፈ የበይነ-መረብ ኔትዎርክ ላላገኛቸው ወደ ኬንያ ገጠራማ አካባቢዎች የሚዘልቀው ባሉን ባላገሩን በበይነ-መረብ ሊያንበሸብሸው እንደሆነ ተሰምቷል። በዘርፉ ጥርስ የነቀሉ ባለሙያዎች ግን ውሉ ጉግል ኔትዎርኩን ሙሉ በሙሉ እንዲቆጣጠረው ሊያደርግ ስለሚችል ጥንቃቄ ያሻል ይላሉ። በሰማይ በራሪው ከረጢት የኬንያ መንግሥት በራሱ አቅም ኔትዎርክ ሊያደርስ ወዳልቻለባቸው ሥፍራዎች ነው የሚዘልቀው። ድርጅቱ ሥራውን በቅርቡ እንደሚጀምር እንጂ ሌሎች ዝርዝር መረጃዎች ለጊዜው ይፋ አልሆኑም። «ሉን ከተባለው ድርጅት ጋር ሆነን ይህን ለየት ያለ ቴክኖሎጂ በአፍሪካ ሰማይ ላይ ለማንሳፈፍ የማንፈነቅለው ድንጋይ የለም» ሲሉ የቴልኮም ሥራ አስኪያጅ አልዶ ማሬውስ ተደምጠዋል። ከባህር ወለል በላይ 20 ኪሎ ሜትር አካባቢ ከፍ ብሎ እንደሚንሳፈፍ የተነገረለት ከረጢት ከአየር ትራፊክ ጋር ተስማምቶ ነው የሚንቀሳቀሰው። ከመብረቅ አደጋ እንዲጠበቅ ተደርጎም ነው የተሠራው ያሉት ፈጣሪዎቹ ከሰማይ በራሪ እንስሳትም ጋር ያለው ቁርኝት የወዳጅነት ነው ሲሉ አስረግጠዋል። ባለአንቴናው ከረጢቱ የአንድ ሜዳ ቴኒስ መጫወቻን ያክል ግዝፈት እንዳለው ተጠቁሟል። ዜናውን የሰሙ 'አጀብ! ከደመናው በላይ ያለኸው ከረጢት እስቲ የአንድ ቀን ጥቅል አገልግሎት ጠብ አድርግልን የምንልበት ጊዜ መጣ?' እያሉ ነው እየተባለ ነው።","len":2042}
{"id":"news-51147384","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51147384","title":"በለንደን ማራቶን ቀነኒሳ በቀለና ኪፕቾጌ ተፋጠዋል","summary":"ኢትዮጵያዊው ቀነኒሳ በቀለ እና ኬንያዊው ኤልዩድ ኪፕቾጌ ዘንድሮ በሚካሄደው የለንደን ማራቶን ከፍተኛ ፉክክር እንደሚያደርጉ ከወዲሁ ተገምቷል።","text":"ቀነኒሳ የዓለም የማራቶን ሁለተኛውን ፈጣን ሰዓት የያዘ ሲሆነ ኪፕቾጌ ደግሞ በ2 ሰከንድ ልዩነት የዓለምን ክብረ ወሰን በአንደኛነት ተቆናጦታል። ገና በ21 ዓመቱ በዘጠኝ ቀናት ልዩነት የ 5 ሺ እና 10 ሺ ሜትር ሪከርዶችን የሰባበረው የ37 ዓመቱ ቀነኒሳ ባሳለፍነው መስከረም በርሊን ማራቶንን ሲያሸንፍ የኪፕቾጌን የዓለም ማራቶን ክብረ ወሰን ለመስበር 2 ሰከንዶች ብቻ ነበር የቀሩት። \"ከዚህ በፊት ከኪፕቾጌ ጋር ብዙ ፉክክሮችን አድርገናል፤ ወደፊትም እንደምንወዳደር አስባለሁ። እኔ ጠንካራ አትሌት እንደሆንኩ ሁሉም ሰው ያውቃል፤ በትራክ ላይ 15 ዓመታትን አሳልፌያለው። በአሁኑ ሰዓት ሙሉ ጤንነት ይሰማኛል\" ሲል ስላለበት ሁኔታ ቀነኒሳ ለቢቢሲ ተናግሯል። ኢሊዩድ ኪፕቾጌ ማራቶንን ከሁለት ሰዓት በታች በመሮጥ የመጀመሪያው አትሌት እንደሆነ ይታወቃል። ኪፕቾጌ ሩጫውን ለመጨረስ አንድ ሰዓት ከ59 ደቂቃ ከ40 ሰከንድ ፈጅቶበታል። የ34 ዓመቱ ኬኒያዊ አትሌት 42.2 ኪሎ ሜትር ለመሮጥ የፈጀበት ሰዓት እንደ ዓለም ክብረ ወሰን እንደማይመዘገብለት ተገልጧል። ለዚህም ምክንያት ነው የተባለው የተጠቀማቸው አሯሯጮች፤ እየተፈራረቁ የሚያሯሩጡት አትሌቶች መሆናቸውና ለሁሉም ክፍት የሆነ ውድድር ባለመሆኑ ነው። በውድድሩ ሌላኞቹ ኢትዮጵያውያን ሞስነት ገረመው እና ሙሌ ዋሲሁን ከቀነኒሳ ጎን እንደሚሰለፉ ይጠበቃል። ውድድሩ ሚያዚያ 18\/ 2012 ይካሄዳል። ቀነኒሳ በቀለ እና ኤልዩድ ኪፕቾጌ ከዚህ ቀደም በተገናኙባቸው 20 ውድድሮች በ13ቱ ቀነኒሳ ያሸነፈ ሲሆን ቀሪዎቹን 7 ውድድሮች ኪፕቾጌ አሸንፏል።","len":2045}
{"id":"news-45718420","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45718420","title":"የአይኤስ ታጣቂዎች ሶማሊያ ውስጥ ኢትዮጵያዊያንን ገደሉ","summary":"በሶማሊያ የፑንትላንድ የንግድ ከተማ በሆነችው ቦሳሶ ውስጥ ሦስት ኢትዮጵያዊያን ክርስቲያኖች በአይሲስ ታጣቂዎች ሲገደሉ ቢያንስ አንድ መቁሰሉ ተዘገበ።","text":"ስለጥቃቱ በቀዳሚነት የወጡ ዘገባዎች እንዳመለከቱት ታጣቂዎቹ በርካታ ኢትዮጵያዊያን ስደተኞች ይኖሩበታል በሚባለው ሳንቶስ ተብሎ በሚጣራው የከተማዋ ክፍል ውስጥ ባገኟቸው አራት ኢትዮጵያዊያን ላይ ተኩስ ከፍተው ነው ጥቃቱን የፈፀሙት። አንድ ስማቸውን ያልጠቀሱ የአካባቢው ባለስልጣን ኢትዮጵያዊያኑ በተፈፀመባቸው ጥቃት መገደላቸውንና መቁሰላቸውን ለቢቢሲ ሲያረጋግጡ፤ አፍቃሬ አይኤስ የሆነ ቡድንም በትዊተር ገጹ ላይ ስለጥቃቱ አስፍሯል። • አቶ መላኩና ጄነራል አሳምነው ለማዕከላዊ ኮሚቴ ተመረጡ • በቤንሻንጉል ጉምዝ ከ50 ሺህ በላይ ሰዎች መፈናቀላቸው ተሰማ ኢትዮጵያን ጨምሮ ከተለያዩ ሃገራት የኤደን ባህረ ሰላጤን በትናንሽ ጀልባዎች በማቋረጥ ወደ የመንና የመካከለኛው ምሥራቅ ሃገራት በህገ ወጥ መንገድ ለመሻገር የሚፈልጉ ስደተኞች የቦሳሶን የባህር በር ይጠቀማሉ። በአካባቢውም በመቶዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያን ስደተኞች እንደሚገኙ ተገልጿል። እነዚህ በጥቃቱ የሞቱትና የቆሰሉት ኢትዮጵያዊያንም በህገ ወጥ አዘዋዋሪዎች አማካይነት ባህሩን ተሻግረው በጦርነት ወደ የምትታመሰው የመን ለመጓዝ በቦታው የነበሩ ስደተኞች እንደሆኑ ይታመናል። እስላማዊው ቡድን ከቅርብ ወራት ወዲህ በጉልህ የሚታዩ በርካታ ጥቃቶችን በሶማሊያ ውስጥ እየፈፀመ ሲሆን በተለይ ደግሞ በፑንት ላንድ ግዛት ውስጥ የአይኤስ ቡደን ከሌሎች አካባቢዎች በበለጠ ሰፊ እንቅስቃሴ ያደርጋል ተብሎ ይታመናል። ፑንትላንድ በሰሜን ሶማሊያ የምትገኝ ከፊል ራስ ገዝ የሆነች ግዛት ናት።","len":2048}
{"id":"news-52983708","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52983708","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የአፍሪካ አየር መንገዶች በዚህ ዓመት ብቻ 2 ቢሊዮን ዶላር ይከስራሉ","summary":"የአፍሪካ የአየር ትራንስፖርት ኢንዱስትሪ በዚህ ዓመት 2 ቢሊዮን ዶላር እንደሚከስርና ወቅቱ ለዘርፉ በታሪክ እጅግ መጥፎው እንደሚሆን ዓለም አቀፉ የአየር ትራንስፖርት ማኅበር ባወጣው ሪፖርት አስታወቀ።","text":"በዚህም ሳቢያ የአፍሪካ አየር መንገዶች ባለፈው ታኅሳስ ወር ከተገመተው 200 ሚሊዮን ዶላር ኪሳራ ባሻገር በአጠቃላይ 2 ቢሊየን ዶላር ገቢ እንምደሚያጡ ተነግሯል። በዓለም ደረጃ የአየር ትራንስፖርቱ ዘርፍ 84 ቢሊዮን ዶላር ይከስራል ተብሎ ተገምቷል። የኮሮናቫይረስ ስርጭትን ለመግታት አገራት ከወሰዷቸው እርምጃዎች መካከል አንዱ በሆነው በአየር ትራንስፖርት እገዳ ምክንያት ዘርፉ ክፉኛ ተዳክሟል። በተጨማሪም በአፍሪካ ውስጥ በአየር ትራንስፖርቱ ዘርፍ ተሰማርተው የሚገኙ የሦስት ሚሊየን ሰዎች የሥራ ዕድልም ስጋት ውስጥ መውደቁም ተነግሯል። አፍሪካ ውስጥ የሚገኙ አብዛኞቹ አየር መንገዶች ወረርሽኙ ከመከሰቱ በፊት ተጨማሪ አውሮፕላን ለመግዛት በሂደት ላይ የነበሩ ሲሆን፤ አሁን ግን ግዢዎችን የመሰረዝና የማዘግየት ውሳኔያቸውን እያስታወቁ ነው። በዚህ ሳምንት መጀመሪያ ላይ ኤርባስ የተባለው አውሮፕላን አምራች ኩባንያ አንዳንድ አየር መንገዶች አዘዋቸው በሂደት ላይ በነበሩ አውሮፕላኖች ምክንያት ክስ እንደሚመሰረት አስታውቋል። በአፍሪካ ውስጥ ከፍተኛ ብዛት ያለው አውሮፕላን ከኤርባስ አዞ የነበረው አዲሱ የናይጄሪያ አየር መንገድ ግሪን አፍሪካ ኤር የተባለው ሲሆን 50 ኤ220 አውሮፕላኖችን ለመግዛት ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር። ነገር ግን በወረርሽኙ በተፈጠረው ችግር ምክንያት በተፈጠረ የገንዘብ ችግር ምክንያት እየተንገዳገደ ያለው አየር መንገዱ እንኳን አዲሶቹን አውሮፕላኖች ለቀበል ይቅርና በሥራው ላይ ለመቆየት ሲል የተወሰነ ንብረቱን በመሸጥ ላይ ይገኛል።","len":2049}
{"id":"news-54006258","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54006258","title":"ሄሪ እና ሜጋን የቴሌቪዥን ፕሮግራም ሊጀምሩ ነው","summary":"የሰሴክስ መስፍን እና ሶፋኒት ከግዙፉ የቴሊቪዥን ፕሮግራሞች እና ፊልሞች ማሳያ ኔትፍሊክስ ጋር በመሆን የተለያዩ ፕሮግራሞችን ለማዘጋጀት ተስማሙ።","text":"ሃሪ እና ሜጋን በአንዳንዶቹ ፕሮግራሞች ላይ ሄሪ እና ሜጋን እራሳቸው ይታዩበታል ተብሏል። “ትኩረታችን አስተማሪ እና ተስፋ የሚሰጡ ይዘቶችን ማዘጋጀት ነው” ብለዋል ሄሪ እና ሜጋን። “እንደ አዲስ ወላጆች አነቃቂ የቤተሰብ ይዘት ያላቸው ይዘቶችን ማዘጋጀት ለእኛ አስፈላጊ ነው” ሲሉም ጨምረዋል። የኔትፍሊክስ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ቴድ ሳራንዶስ ጥንዶቹ ኔትፍሊክስን በመምረጣቸው “ከፍተኛ ኩራት” ተሰምቶኛል ብለዋል። ከሁለት ዓመታት በላይ በሚዘልቀው ውል ጥንዶቹ ከኔትፍሊክስ ጋር ፊልሞችን፣ ዘጋቢ ፊልሞችን እና የህጻናት ፕሮግራሞችን ያዘጋጃሉ ተብሏል። ሃሪ እና ሜጋን የንጉሳዊ ህይወት ይቅርብን ብለው መኖሪያቸውን በአሜሪካ እና ካናዳ መካከል ካደረጉ ከስድስት ወራት በኋላ ነው ከኔትፍሊክስ ጋር የደረሱት ስምምነት የተሰማው። የሰሴክሱ መስፍን ኔትፍሊክስ ላይ ለእይታ እየበቃ ባለው ‘ራይዚንግ ፊኒክስ’ በተሰኘው ዘጋቢ ፊልም ላይ ይታያል። ሜጋንም እንዲሁ ‘ሱትስ’ በሚሰኘው ተከታታይ ፊልም ላይ ስትተውን ትታያለች። ሜጋን ሜርክልና ሃሪ የቤተ-መንግሥት ኃላፊነት ይብቃን ማለታቸው የተሰማው ከወራት በፊት ነበር። ሜጋንና ሃሪ ውሳኔውን የወሰኑት የእንግሊዝ ንጉሳዊ ቤተሰብን ሳያማክሩ ነበር። የባኪንግሃም ቤተ-መንግሥት ልዑላን ምንም እንኳ ስለ ሜጋንና ሃሪ የወደፊት ዕጣ ፈንታ በመምከር ላይ የነበሩ ቢሆንም ይህንን ውሳኔ አልጠበቁትም ነበር ተብሏል። ባልና ሚስቱ ከነባር የቤተ-መንግሥት ኃላፊነታቸው ወርደው በገንዘብ ራሳቸውን ለመቻል እንደሚጥሩ መናገራቸው ይታወሳል።","len":2058}
{"id":"news-49889200","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49889200","title":"ዌልስ፡ ከልጁ ስድስት ልጆች የወለደው አባት ፍርድ ቤት ቀረበ","summary":"በደቡብ ምዕራብ ዌልስ፤ ከራሱ ልጅ ስድስት ልጆች የወለደውና 23 ጊዜ በመድፈር የተከሰሰው ግለሰብ ክስ ተመሰረተበት።","text":"ተከሳሹ የቀረቡበትን 36 የመድፈር ወንጀሎች ክስ ተቃውሞታል የተከሳሹ ግለሰብ ድርጊት ለነጋሪም ለሰሚም ግራ ነው። የልጅ ልጁን [የራሱን ልጅ] እና ሌሎች ሴት ልጆቹንም በመድፈርም ክስ ቀርቦበታል። ግለሰቡ ግን የቀረቡበትን 36 የአስገድዶ መድፈር ክሶች \"አላደረኩትም\" ሲል ተቃውሟል። • ወሲባዊ ጥቃት የደረሰባቸውን ሴቶች የሚያስታውሰው ካርታ • ወሲባዊ ትንኮሳን የሚከላከል ካፖርት ተፈለሰፈ አቃቤ ሕጉ ጆን ሂፕኪን እንዳሉት ግለሰቡ ተጠቂዎቹን ያግባባቸው ነበር። ለፍትሕ ሂደቱ ሲባል ስሙ እንዲጠቀስ ያልተፈለገው ተከሳሹ፤ ሴቶቹ ምን ማድረግ እንዳለባቸው በምስጢር በኢሜይል መልዕክት ይልክላቸው እንደነበር አቃቤ ሕግ አክሏል። አቶ ሂፕኪን \"በሦስቱ ልጆቹ ላይ የሚፈልገውን ነገር ሁሉ አድርጓል፤ ይህንን ሁሉ ወንጀል ለመፈፀምም ጥንቃቄ በተሞላበት መልኩ፣ አዕምሯቸውን በማሳመንና የማታለያ ዘዴዎችን ተጠቅሟል\" ሲሉ ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል። \"የሴቶቹ ፍላጎታቸው በሙሉ የተፃፈው በእርሱ ነው\" የሚሉት አቃቤ ሕጉ፤ ግለሰቡ በጥንቆላና ሚስጥራዊነት በተሞላበት መልኩ የማይዳሰስ እና የማይጨበጥ ሐሰተኛ ዓለምን ፈጥሮላቸዋል። • ቤተሰብና ጓደኛ የሚያከራየው ድርጅት ምስጢሩ በተጠበቀ መልኩ የኢሜል መልዕክቶችን በመላክ እያዘዛቸው ወሲብ እዲፈፅሙ ያታልላቸው እንደነበርም ያስረዳሉ። ግለሰቡ ይህን ሁሉ የሚያደርገው ወሲባዊ ፍላጎቱን ለማርካት እንዲፈቅዱለት ለማድረግ እንደሆነም ተነግሯል። የዌልስ ሳዋንሲ ክራውን ፍርድ ቤት ውሳኔ ለመስጠት የሦስት ሳምንታት ቀጠሮ ሰጥቷል።","len":2065}
{"id":"news-55190888","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55190888","title":"በአስከሬን ማቆያ ክፍል 'ከሞት ተነሳ' የተባለው ኬንያዊ ሞተ","summary":"ባለፈው ሳምንት ሞቷል ተብሎ አስከሬን ማቆያ ክፍል ገብቶ የነበረው ኬንያዊ 'ከሞት ተነስቷል' መባሉ አገር ጉድ ቢያሰኝም እንደገና መሞቱ ተነግሯል።","text":"ግለሰቡ ሞቷል በሚል በአንድ ሆስፒታል ውስጥ የአስከሬን ማቆያ ክፍል ሠራተኛ አስከሬኑን ለመገነዝ ሲያዘጋጁ በነበረበት ወቅት ነው \"ሟቹ\" ድንገት ጮሆ የተነሳው ከዚያም ተዝለፍልፎ ወደቀ። የ32 ዓመቱ ፒተር ኪገን በማይድን በሽታ ለረዥም ጊዜ ሲሰቃይ የነበረ ሲሆን ከሰሞኑም ሆስፒታል ህክምና ካደረገ በኋላ ወደቤቱ መመመለሱ ተነግሯል። ከሞት ከተረፈ በኋላም ከኬንያው ደይሊ ኔሽን ጋዜጣ ጋር ባደረገው ቆይታ በህይወት በመቆየቱ ደስተኛ መሆኑን ተናግሮ ነበር። \"ይህ የአምላክ ሥራ ነው\" ማለቱንም ጋዜጣው አስነብቧል። አክሎም ''ድንገት ስነቃ የት እንዳለሁ እንኳን አላውቅም ነበር። ነገር ግን ፈጣሪ ሕይወቴን ስላተረፈልኝ በጣም ደስተኛ ነኝ። ከዚህ በኋላ ሕይወቴን ሙሉ እሱን በማገልገል ነው የማሳልፈው'' ብሎ ነበር። ታሪኩ በርካቶችን ያሰደመመ ሲሆን በማኅበራዊ ሚዲያዎችም መነጋገሪያ ሆኖ ነበር። ከዚህም በተጨማሪ ግለሰቡ በሚኖርባት ኬሪቾ ግዛት የሕዝብ ተመራጮች ዘንድ በተደረገ ጉባኤ መከራከሪያም ሆኖ ነበር። ተመራጮቹ ይህንን የሚመረምር ቡድን እንዲቋቋምም አዘዋል። ሆኖም የወጣው ሪፖርት እንደሚያመለክተው የጤና ባለሙያዎችን ነፃ አድርጓቸዋል። ግለሰቡ በትናንትናው ዕለት እንዳረፈ የቤተሰቡ ቃለ አቀባይ ለስታንዳርድ ጋዜጣ ተናግረዋል። \"ኪገን ኬሪቾ ሆስፒታል እንደደረሰ መሞቱን የጤና ባለሙያዎች አረጋግጠዋል። መጀመሪያ ሲታከም የነበረው ካፕካቴት የተባለ የጤና ማዕከል ውስጥ ሲሆን ለበለጠ ህክምና ነው ወደ ኬሪቾ የተዛወረው\" በማለት ቃለ አቀባዩ ሄዝቦን ቶኑይ ተናግረዋል።","len":2065}
{"id":"news-54486908","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54486908","title":"ኮሮናቫይረስ፡ በብራዚል በኮሮናቫይረስ የሞቱ ሰዎች ቁጥር ከ150 ሺህ በለጠ","summary":"በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ክፉኛ ከተጠቁት አገራት መካከል አንዷ በሆነችው ብራዚል በቫይረሱ የሞቱ ሰዎች ቁጥር ከ150 ሺህ በላይ መሆኑን የአገሪቱ የጤና ሚኒስቴር አስታውቋል።","text":"በቫይረሱ በሟች ቁጥርም ከአሜሪካ እየተከተለች ሲሆን በቫይረሱ በተያዙ ሰዎችም ቁጥር ብዛት ከአሜሪካና ከህንድ ተከትላ ሶስተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች። በአገሪቱ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችም ቁጥር ከአምስት ሚሊዮን የተሻገረው በዚሁ ሳምንት ነው። የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ጄይር ቦልሶናሮ ወረርሽኙን በማጣጣል እንዲሁም የተለያዩ ባለሙያዎች መመሪያዎችን አገሪቷ እንድትጥል የሰጧቸውን ምክር ችላ በማለት ይወቀሳሉ። በደቡብ አሜሪካ ካሉት አገራትም ጋር ሲነፃፀር ከፍተኛ ሞት የተመዘገባት ሲሆን ትልቋ ከተማ ሳኦ ፖሎም ክፉኛ ከተጎዱት መካከል ናት። ከጤና ሚኒስቴር በተገኘውም መረጃ መሰረት ወረርሽኙ ከተከሰተ ጀምሮ የሞቱት ሰዎች ቁጥር 150 ሺህ 198 ሲሆን 5 ሚሊዮን 82 ሺህ 637 ብራዚላውያንም በቫይረሱ ተይዘዋል። በቀጠናው ክፉኛ ከተመቱት መካከል ብራዚልን እየተከተለች ባለችው ኮሎምቢያ ደግሞ 27 ሺህ 495 ዜጎቿን በወረርሽኙ ያጣች ሲሆን 894 ሺህ 300 ሰዎችም በቫይረሱ መያዛቸውን አረጋግጣለች። በአሁኑ ሰዓት በብራዚል የሟቾች ቁጥር በተወሰነ መልኩ የቀነሰ ሲሆን በባለፉት ሁለት ወራትም 1 ሺህ ሟቾች እየተመዘገቡ ነበር። ፕሬዚዳንቱ የእንቅስቃሴ ገደቦችን ባለመጣል እንዲሁም በሽታውን \"ቀለል ያለ ጉንፋን ነው\" በማለታቸውም ውርጅብኝን አስተናግደዋል። ሆኖም ራሳቸውም በኮሮናቫይረስ ተይዘው የነበሩት ፕሬዚዳንት ትችቱን አይቀበሉትም። ምክትል ፕሬዚዳንቱ ሃሚልተን ሙራዎም የመንግስታቸውን አካሄድ በመደገፍ ህዝቡ አካላዊ ርቀቱን ባለመጠበቁ ነው ወረርሽኙ የተዛመተው በማለት ህዝቡን ወንጅለዋል።","len":2066}
{"id":"news-52284122","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52284122","title":"ለ20 ዓመታት ሲፈለግ የነበረው ዕፅ አዘዋዋሪ አፍሪካ ውስጥ ተያዘ","summary":"ላለፉት 20 ዓመታት በፖሊስ ሲታደን የነበረውና በብራዚል እጅግ ተፈላጊ የአደገኛ ቦዘኔዎች አለቃ በአፍሪካዊቷ ሞዛምቢክ ውስጥ በቁጥጥር ስር መዋሉ ተነገረ።","text":"የሞዛምቢክ ዋና ከተማ ማፑቶ ይህ ግለሰብ ጊልቤርቶ አፓርሲዶ ዶስ ሳንቶስ ሙሉ ስሙ ሲሆን በይበልጥ የሚታወቀው ግን ፉሚንሆ በሚለው ቅጽል ስሙ ነው። ፉሚንሆ በአደገኛ ዕፅ ዝውውር የብራዚል ዋናውን የአደገኛ ቦዘኔዎች ቡድን የሚመራ አለቃ ነበር። አሁን 49 ዓመቱ ሲሆን ላለፉት 20 ዓመታት ደብዛው ጠፍቶ ፖሊስ ያለበትን ሲያስስ ደክሟል። ነገር ግን በድንገት እዚህ አፍሪካ ውስጥ በሞዛምቢኳ ዋና ከተማ ማፑቶ ውስጥ ተገኝቷል። ግለሰቡን አፈላልጎ ለመያዝ ዓለም አቀፉ የፖሊስ ተቋም ኢንተርፖል፣ ብራዚልና የአሜሪካ የጸረ አደገኛ ዕፅ ግብረ ኃይል የተቀናጀ ሥራ ማከናወናቸው ተነግሯል። ፉሚንሆ በብራዚል ቁጥር አንድ አደገኛ ዕፅ አዘዋዋሪ የቦዘኔዎች ቡድን የሆነው 'ፈርስት ካፒታል ኮማንድ' የተባለው ቡድን አለቃ ነበር። ይህ የአደገኛ ቦዘኔዎች ሰንሰለት በመላው ዓለም ኮኬይን የተባለውን ዕፅ በማከፋፈል እውቅ ስም ነበረው። ፉሚንሆ የተያዘው ማፑቶ በሚገኝ ሞቴንቤሎ ኢንዲ በሚባል ቅንጡ ሆቴል ውስጥ ከሁለት ናይጄሪያዊያን ጋር ነው ተብሏል። በቁጥጥር ስር በዋለበት ወቅት በርካታ ገንዘቦች፣ ሐሰተኛ ፓስፖርቶች በርካታ ስልኮች በኤክዚቢትነት በፖሊስ ተይዘውበታል። ፉሚንሆ የሌላ አደገኛ እጽ አዘዋዋሪ ቡድን መሪ የነበረውን ካማቾ የተባለውን ሰው ከእስር ቤት በማስመለጥ ይጠረጠራል። ካማቾ በወንጀል ስሙ ማርኮሎ አሁን 200 ዓመት ተፈርዶበት በብራዚል እስር ቤት ይገኛል። እስካሁን ሞዛምቢክ ተጠርጣሪው ፉሚንሆን በአገሩ ለፍርድ እንዲቀርብ ለብራዚል አሳልፋ ትሰጠው እንደሆነ የታወቀ ነገር የለም።","len":2067}
{"id":"news-56356611","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56356611","title":"የልዕልት ዲያና ደብዳቤዎች ለጨረታ ሊቀርቡ ነው","summary":"የዌልስ ልዕልት በነበረችው ዲያና በእጅ የተፃፉ ደብዳቤዎች ከሰሞኑ በእንግሊዙ ለጨረታ ሊቀርቡ ነው።","text":"የጨረታ አቅራቢው ኮርንዋል እንዳስታወቀው አርባ ደብዳቤዎችንና የሰላምታ ካርዶችንም አዘጋጅቷል። ደብዳቤዎቹ በአውሮፓውያኑ 1990-1997 የተፃፉ ሲሆኑ፤ ለጓደኛዋ ሮጀር ብራምብል የተፃፉ ደብዳቤዎች ተካትተውበታል ተብሏል። በአውሮፓውያኑ ሰኔ 12 1992 ተፃፈ በተባለ ደብደቤ \"አስፈሪ ሳምንት\" ነው ስትል ገልፃ ነበር። በወቅቱም አንድሪው ሞርተን የተባለ ጋዜጠኛ የልዕልቲቱን ህይወት ታሪክ ያሳተመበት ወቅት ሲሆን የመፅሃፉ ታሪክም በሰንደይ ታይምስ እየተቀነጨበ እየቀረበ ነበር። ደብዳቤዎቹ ከ300 ፓውንድ-1500 ፓውንድ ዋጋ ተተምኖላቸዋል። ዴቪድ ሌይ የተባለ የጨረታ አቅራቢ ሰራተኛ የሆነችው ኮኔል ሌይ እንደምትለው \"የልዕልቲቷን ደብዳቤ ላየ በፍቅር የተሞላች፣ አስቂኝ፣ ቀልደኛ፣ ደግ፣ ልበ ሩህሩህና ማራኪ መሆኗን መገንዘብ ይቻላል። ለዚያም ነው ደብዳቤዎቹን በጨረታ ለማቅረብ የተዘጋጀነው\" በአንደኛው ደብዳቤ ላይ የምሳ ግብዣን ውድቅ ታደርግና የፈገግታ ስዕልም ጨምራበታለች። \"ከተለያዩ አገራት የዲያናን ደብዳቤ መግዛት የሚፈልጉ ሰዎች እየጠየቁን ነው ያሉት። በተለይም ከአሜሪካ በርካቶች ናቸው ደብዳቤዎቹን የመግዛት ፍላጎት ያሳዩት፤ ከዚህ በተጨማሪ ከህንድም እንዲሁ እየጠየቁን ነው\" ትላለች። የደብዳቤዎቹ ሽያጭ ከልዕልቲቷና ከጓደኛዋ ሮጀር ብራምብል ስም ጋር ግንኙነት አላቸው ለሚባሉ ድርጅቶች ይውላል ተብሏል። ከነዚህም መካከል የእንግሊዙ ብሄራዊ ባሌትና ያንግ ሚዩዚሻንስ ሲምፎኒ ኦርኬስትራ ተቋማት ይገኙበታል። ጨረታው ከሳምንት በኋላ ክፍት እንደሚሆንም ተዘግቧል።","len":2070}
{"id":"51830170","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51830170","title":"ሐሰተኛ የኮሮናቫይረስ ክትባት የሰጡ ኡጋንዳውያን በቁጥጥር ስር ዋሉ","summary":"ኡጋንዳ ውስጥ ሐሰተኛ የኮሮናቫይረስ ክትባት የሰጡ ግለሰቦች በቁጥጥር ስር ማዋሉን የአገሪቱ ፖሊስ አስታወቀ።","text":"በኡጋንዳ እስካሁን ድረስ በኮሮናቫይረስ የተያዘ አንድም ሰው ባይኖርም አባትና ልጅ ግን መከላከያ ነው ያሉትን ክትባት መስጠታቸው ተደርሶበታል ተብሏል። በዓለም ላይ 3800 ሰዎችን የገደለው የኮሮናቫይረስ እስካሁን ድረስ ምንም ዓይነት መከላከያ ክትባት አልተገኘለትም። • እውን ነጭ ሽንኩርት የኮሮናቫይረስ ጠር ነው? • የዩኬ ጤና ጥበቃ ሚኒስትር በኮሮናቫይረስ ተያዙ • ኮሮናቫይረስ የሌሎች መድሃኒቶች እጥረትን ያስከትላል ተብሎ ተሰግቷል ግለሰቦቹ ይኖሩ የነበሩት ከኡጋንዳ ዋና መዲና 120 ኪሎ ሜትር ርቃ በምትገኘው ማዩጌ ሲሆን ፖሊስ ከባለፈው ሳምንት አርብ ጀምሮ መረጃው እንደደረሰው ማወቅ ተችሏል። አባትና ልጅ በፖሊስ ቁጥጥር ሥር ከዋሉ በኋላ በዋስ የተለቀቁ ሲሆን ተጨማሪ ምርመራ እንደሚደረግ ማወቅ ተችሏል። ተጠርጣሪዎቹ ለሰዎች በአፍ የሚወሰድ ፈሳሽ ይሰጡ የነበረ ሲሆን ፖሊስ የፈሳሹን ናሙና በመውሰድ ምርመራ እያደረገ ይገኛል። እስካሁን ድረስ ምን ያህል ሰዎች ከኮሮናቫይረስ ይከላከላል የተባለውን ሐሰተኛ ክትባት እንደወሰዱ ለማወቅ አልተቻለም።። የኡጋንዳ ፖሊስ ቃል አቀባይ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ግለሰቦቹ ሐሰተኛውን የኮሮናቫይረስ መድሃኒት ለሰዎች ይሰጡ የነበረው በነጻ ሲሆን በኋላ ላይ ከፍተኛ ፍላጎት ሲፈጠር ለማስከፈል አቅደው ነበር ተብሏል። የኮሮናቫይረስ በዓለም ዙሪያ ባሉ ከሰማኒያ በላይ አገራት ውስጥ ተዛምቶ 100 ሺህ ያህል ሰዎች በበሽታው የተያዙ ሲሆን ከ3 ሺህ በላይ የሚሆኑት ደግሞ ለሞት ተዳርገዋል። በዚህም ሳቢያ ወረርሽኙ የወቅቱ የዓለም ሕዝብ ስጋት ሆኗል።","len":2076}
{"id":"news-49108163","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49108163","title":"ጋላክሲ ፎልድ የ’ስክሪን’ መሰበር ችግሩ ’’ተቀርፎ” ለገበየ ዝግጁ ሆኗል","summary":"የመጀመሪያው ታጣፊ የሆነው ስልክ የ'ስክሪን' መሰበር ችግር ለገበያ እንዳይቀርብ ካዘገየው በኋላ መስከረም ወር ላይ ለተጠቃሚዎች እንደሚደርስ የሳምሰንግ ኩባንያ አስታውቋል።","text":"ከሶስት ወራት በፊት የሳምሰንግ ታጣፊ ስልክን ቀድመው የሸመቱ ግለሰቦች ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል መልኩ 'ስክሪኑ' እየተሰበረብን ነው የሚል ቅሬታ ማሰማታቸውን ተከትሎ ኩባንያው የስልኩን የምርቃት ጊዜ አዘግይቶት ነበር። አንዳንድ ሸማቾች ስልኩ ላይ ያለው 'ስክሪን' ስልኩን ከአደጋ እንዲከላከል የተቀመጠ መስሏቸው የስልኩን 'ስክሪን' መገንጠላቸው ደግሞ ሌላው አነጋጋሪ ጉዳይ ሆኖ ቆይቶ ነበር። • ሳምሰንግ እንደ መጽሐፍ የሚገለጥ ስልክ አመረተ • ታጣፊው የሳምሰንግ ስልክ የ'ስክሪን' መሰበር ወቀሳ ቀረበበት ኩባንያው 'የችግሩ ምንጭ ሊሆን የሚችለው ስልኩ እንዲታጠፍ የሚረዳው ማጠፊያ ነውና እሱን እናስተካክል ዘንድ ጥቂት ሳምንታት ስጡን' ብሎ ነበር። ወደ 60ሺህ ብር ገደማ ዋጋ የተቆረጠለት ሳምሰንግ ፎልድ በተመረጡ ገበያዎች ብቻ ለተጠቃሚዎች እንደሚቀርብ እና አስፈላጊ ማሻሻያዎች እንደተደረጉለት ኩባንያው አስታውቋል። ኩባንያው ባወጣው መግለጫ \"ሳምሰንግ ጊዜ ወስዶ አዲሱን ምርት መርምሯል፣ ከበርካታ ፍተሻ በኋላ አስፈላጊውን ማስተካከያዎች አድርጓል\" ይላል። ሳምሰንግ ከተፎካካሪዎቹ ቀድሞ ታጣፊ ስልክ ለማስተዋወቅ ሲጥር ቆይቷል። የሳምሰንግ ተፎካካሪ ከሆኑት ግንባር ቀደም ኩባንያዎች አንዱ የሆነው ሁዋዌ ከሁለት ወራት በኋላ የራሱን ታጣፊ ስልክ ለማስተዋወቅ ቀነ ቀጠሮ ይዟል። ሁዋዌ በዓለማችን በርካታ ሞባይሎችን በመሸጥ ሁለተኛ ደረጃን ተቆናጥጧል። በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ ዢዮሚ የሚሰኘው የቻይና ስልክ አምራች ኩባንያ ወደ ታብሌት የሚቀየር የስልክ ዲዛይን አቅርቦ ነበር።","len":2087}
{"id":"news-51993759","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51993759","title":"በኮሮናቫይረስ እየተናጠች ያለችው የጣሊያኗ ሎምባርዲ ግዛት ጥብቅ እገዳ ጣለች","summary":"በጣሊያን ኮሮናቫይረስ የተቀሰቀሰባትና በቫይረሱ ክፉኛ እየተፈተነች ያለችው የሎምባርዲ ክልል ነዋሪዎች ከቤታቸው በምንም ምክንያት መውጣት እንደማይችሉ አስታወቀች።","text":"ሳምንታዊ የጎዳና ላይ ሰፋፊ ገበያዎችም ታግደዋል። ግዛቲቱ ትናንት ከሰዓት በኋላ ያወጣችው መመሪያ ነዋሪዎች ለግል ስፖርታዊ እንቅስቃሴም ሆነ ለአካል ብቃት ከቤታቸው ወጣ ማለትን ይከለክላል። ይህ ክልከላ በትናንትናው ዕለት ብቻ ጣልያን 800 የሚሆኑ ሰዎችን በኮሮናቫይረስ ማጣትዋን ተከትሎ ነው። በአገሪቱ በቫይረሱ የሞቱ ሰዎች ቁጥር 4825 በመድረስ የዓለም ከፍተኛው የኮሮናቫይረስ ሞት ሆኖ ተመዝግቧል። ጥብቅ መመሪያ በማውጣት ሰዎች ከቤት እንዳይወጡ ጎዳናዎቿ ላይ ወታደሮች ያሰማራችው የሎምባርዲ ከዚህ ሞት 3095 የሚሆነው የተመዘገባት የጣልያን ክልል ነች። የክልሉ ፕሬዝዳንት አቲሊዮ ፎንታና በመግለጫቸው እንዳስታወቁት ከሆስፒታል፣ ከመንገድና ባቡር ትራንስፖርት ባሻገር በክልሉ ምንም ዓይነት እንቅስቃሴ እንደማይኖር ገልፀዋል። ሎምባርዲ ክልል ላለፉት ሁለት ሳምንታት በላይ ማንም የማይወጣባትና የማይገባባት ክልል ሆና ቆይታለች። ትናንት የጣልያኑ ጠቅላይ ሚኒስትር ጁሴፔ ኮንቴ ዘርዝራቸውን ብለው ባይለዩም የንግድ እንቅስቃሴዎች በሙሉ በአገሪቱ ይቋረጣሉ ብለዋል። ሱፐርማርኬቶች፣ ፋርማሲዎች፣ ፖስታ ቤት እና ባንኮች ግን ክፍት ሆነው እንደሚቆዩ ገልፀዋል። በተመሳሳይ የሕዝብ ትራንስፖርቶችም እንዲሁ አገልግሎት እንደሚሰጡ ተናግረዋል። \"የአገሪቱን የምርት ሞተር እናቀዘቅዘዋለን እንጂ ጨርሶ አናቆመውም\" በማለት መቀጠል የሚገባቸው ነገሮች መቀጠል እንዳለባቸው አሳስበዋል። እስካሁን በዓለም አቀፍ ደረጃ ከ250 ሺህ በላይ ሰዎች በቫይረሱ ሲያዙ ሞቶቹም ከ10 ሺህ በላይ ሆነዋል።","len":2089}
{"id":"news-54690648","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54690648","title":"እስራኤል 'ለአዲሷ ወዳጇ' ሱዳን ስንዴ ልትልክ ነው","summary":"እስራኤል ለሱዳን ስንዴ ልትልክ መሆኑ ተነገረ። ይህን ያለው የጠቅላይ ሚንስትር ቤኒያሚን ኔታኒያሁ ጽህፈት ቤት ነው።","text":"ስንዴ የጠቅላይ ሚንስትሩ ጽህፈት ቤት በትዊተር ገጹ ላይ 5 ሚሊዮን ዶላር የሚያወጣ ስንዴ \"ለአዲሷ ወዳጃችን\" ሱደን እንልካለን ብሏል። ሱዳን ከእስራኤል ጋር ያላትን ግንኙነት ለማሻሻል ዝግጅት ላይ ትገኛለች። አሜሪካ፣ ሱዳን እና እስራኤል በጋራ ባወጡት መግለጫ መሠረት፤ የሁለቱ አገራት መሪዎች በቀጣይ ሳምንታት ውስጥ ተገናኝተው የሰላም ስምምነታቸውን በፊርማቸው ያጸድቃሉ ተብሎ ይጠበቃል። የጠቅላይ ሚንስትሩ ቢሮ ጨምሮም ለሱዳን ፖለቲካዊ ሽግግር ድጋፍ እንደሚያደርግ ጠቁሟል። ከዚህ ቀደም በዋሽንግተን ዲሲ በተከናወነ ስነ ስርዓት ላይ ዩናይትድ አረብ ኤሜሬትስ እና ባህሬን ከእስራኤል ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግነኙነት ለመፈጠር መስማማታቸው ይታወሳል። አፍሪካዊቷ አገር ሱዳን ከፍተኛ የሆነ የምግብ እጥረት አጋጥሟታል። ሱዳን ከእስራኤል ጋር የሰላም ስምምነት ለመድረስ ከተስማማች በኋላ የፕሬዝደንት ትራምፕ አስተዳደር ሱዳንን ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ማስወጣቱ ይታወሳል። ሱዳን ከዝርዝሩ የምትወጣው ከእስራኤል ጋር ግነኙነቷን ስታድስ እና በሽብር ጥቃት ቤተሰቦቻቸውን ላጡ አሜሪካውያን ካሳ ስትከፍል ነው የሚሉ ቅድመ ሁኔታዎች ተቀምጠው እንደነበረ ይነገራል። በቅርቡም የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሱዳን በሽብር ጥቃት ቤተሰቦቻቸውን ላጡ አሜሪካውያን 335 ሚሊዮን ዶላር ካሳ ከከፈለች ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ውስጥ እንደምትሰረዝ ተናግረው ነበር። ሱዳን የቀድሞ መሪዋ ኦማር አል-በሽር በህዝብ አብዮት ከስልጣን ከወረዱ በኋላ ፖለቲካዊ ለውጥ ውስጥ ትገኛለች።","len":2096}
{"id":"news-56876903","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56876903","title":"በስፔንን 22 ሰዎችን በኮሮናቫይረስ ያስያዘው ግለሰብ ተያዘ","summary":"በስፔን አንድ ግለሰብ ሆነ ብሎ 22 ሰዎችን በኮሮና ቫይረስ አስይዟል በሚል ተጠርጥሮ በቁጥጥር ስር ውሏል።","text":"የ40 አመቱ ግለሰብ ከ40 ዲግሪ ሴንቲ ግሬድ በላይ ሙቀት፣ እንዲሁም ከፍተኛ ሳል ቢኖረውም ወደ ስራ ቦታ መሄዱን አላቆመም እንዲሁም የአካል እንቅስቃሴ ማዘውተሪያ ቦታም አልቀረም ተብሏል። ማጆክራ ከተባለው የስራ ቦታውም ማስኩን አውልቆ እየሳለ ለስራ ባልደረቦቹ እንደሚበክላቸውም እንደተናገረ ተገልጿል። ይህንነም ተከትሎ አምስት የስራ ባልደረቦቹና ስፖርት ቦታ አብረውት የሚያዘወትሩ ሶስት ሰዎች የኮሮናቫይረስ ተገኝቶባቸዋል። ከዚህም በተጨማሪ የዚህ ግለሰብ አስራ አራት የቤተሰብ አባላቱ እንዲሁ በኮሮና መያዛቸው የተነገረ ሲሆን ከነዚህም ውስጥ አንድ የሶስት አመት ህፃን ይገኝበታል ተብሏል። በያዝነው ሳምንት ቅዳሜ እለት የስፔን ፖሊስ ባወጣው መግለጫ ግለሰቡ ለቀናት ያህል የኮሮናቫይረስ ምልክቶችን ቢያሳይም \"ከስራ መቅረት አሻፈረኝ ብሏል እንዲሁም ወደቤቱ ለመሄድ እምቢተኝነት አሳይቷል\" ብሏል። አንድ ምሽት ላይ ምርመራ ቢያደርግም ውጤቱን ሳይጠብቅ በነገታው ስራው ቦታ እንዲሁም ወደ ስፖርት ማዘውተሪያው አቅንቷል ተብሏል። የስራ ባልደረቦቹ ወደ ቤቱ እንዲሄድ ቢለምኑቱም በእምቢተኝነት መዝለቁን ፖሊስ ገልጿል። ከዚያም በተጨማሪ ማስኩን አውልቆ \"ሁላችሁንም ኮሮናቫይረስ አስይዛችኋለሁ\" ይል እንደነበር ተነግሯል። ውጤቱም ፖዘቲቭ መሆኑን ተከትሎ የስራ ባልደረቦቹ መጨነቃቸውን ፖሊስ አስታውቋል። ይህ ክስተት የተፈጠረው ጥር ወር መጨረሻ ላይ መሆኑን የገለፀው ፖሊስ ግለሰቡ ኮሮናቫይረስ አስተላልፎባቸዋል የተባሉ የስራ ባልደረቦቹም ሆነ ቤተሰቦቹ ህመሙ አልፀናባቸውም ብሏል።","len":2099}
{"id":"57111332","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/57111332","title":"ዋትስአፕ አዲሱን የአጠቃቀም መመሪያ ከነገ ጀምሮ ተግባራዊ ያደርጋል","summary":"ዋትስአፕ ተግባሪያዊ ሊያደርግ ያሰበው የአጠቃቀም ደንብ እና ግዴታ ቀነ ገደብ መቃረቡን ተከትሎ ለተጠቃሚዎቹ የሚልከው የማስታወሻ መልዕክት ድግግሞሽ ክፍ ብሏል።","text":"ዋትስአፕ ከነገ ጀምሮ በአጠቃቀም ውሎችና ሁኔታዎች ላይ ማሻሻያ ያደርጋል። ተጠቃሚዎች ከነገ በፊት ዋትስአፕ ያስተዋወቃቸውን አዳዲስ ደንቦች መቀብል ይኖርባቸዋል። አዲሱን የአጠቃቀም ደንብ እና ግዴታ የማይቀቡ ደንበኞች በርካታ የዋትስአፕ አግልገሎቶን ማግኘት አይችሉም። ይህንንም ተከትሎ ዋትስአፕ መመሪያውን ወዳልተቀበሉ ተጠቃሚዎቸቹ 'ተከታታይ' የማስታወሻ መልዕክቶችን እየላከ ይገኛል። የሚደረገው ለውጥ በቀዳሚነት 'ቢዝነሶች' ከደንበኞቻቸው ጋር ያላቸው ግንኙነት ላይ የሚያተኩር ይሆናል። ማሻሻያው የመልዕክት መተግበሪያው ዋትስአፕ ከእህት ኩባንያው ፌስቡክ ጋር መረጃን መጋራት እንደሚጨምር ባለፈው ጥር ላይ ተገለጾ ቅሬታን ፈጠሮ ነበር። ሆኖም አዲሱ ውል ላይ ይህ ማሻሻያ እንደማይከተትበት ታውቋል። አዲሱን የዋትስአፕ ደንብ የማይቀበሉ ደንበኞች አካውንታቸው ባይዘጋም እንደ ቀድሞ የጹሁፍ መልዕክት መለዋወጥ አሊያም በድምጽ ወይም በቪዲዮ መደዋወል አይችሉም። አስተማማኝ ደህንነት እንዳለው የሚነገርለት ዋትስአፕ ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻው የግንኙነት መስመር ሚስጥራዊነቱን የሚጠብቅ ስርዓት አለው። ይህም ከላኪውና ከተቀባዩ በስተቀር የተላከው መልዕክት በማንኛውም ሰው እጅ እንዳይገባ ያደርገዋል። ዋትሳፕ ቀደም ብሎ ባሰራጨው መልዕክት የሚከተሉት ጨመሮ መረጃዎች ለፌስቡክ ኩባንያ መጋራታቸውን አስታውቋል፡ ሆኖም ይህ የዋትስአፕ አዲስ የአጠቃቀም ደንብ እና መመሪያ የግል መረጃ አጠባበቅ ሕግ [privacy laws] ባሉባቸው አውሮፓ እና ዩናይትድ ኪንግደም ተግባራዊ አይሆንም።","len":2100}
{"id":"news-51655631","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51655631","title":"ትራምፕ ለምክትላቸው ማይክ ፔንስ 'የኮሮና ተከላካይ' ሹመት ሰጧቸው","summary":"የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ምክትላቸውን ማይክ ፔንስ መንግሥትን ወክለው ኮሮና ቫይረስን እንዲከላከሉላቸው ሾሟቸው።","text":"ትራምፕና ምክትላቸው ፔንስ በጠሩት ጋዜጣዊ መግለጫ ኮሮናቫይረስ የአሜሪካ ሕዝብ ላይ የሚደቅነው አደጋ ዝቅ ያለ ነው ሲሉ ተናግረዋል። ሁለቱ ባለሥልጣናት መግለጫ የሰጡት ኮቪድ-19 የተሰኘ ስያሜ የተሰጠው ኮሮናቫይረስ ከቻይናዋ ዉሃን ግዛት ተነስቶ በዓለም ዙሪያ በፍጥነት መዛመቱን ተከትሎ ነው። ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ እስካሁን 60 ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው ተዘግቧል። ባለሥልጣናቱ ጋዜጣዊ መግለጫ ከሰጡ ከጥቂት ደቂቃ በኋላ አንድ ግለሰብ በኮሮና መያዙ ተዘግቧል። በራስ መተማመን የሞላቸው ትራምፕ፤ ዩኤስ ኮሮናቫይረስን የመከላከል ብቃቱ እንዳላት ጠቁመዋል። «እኛ በጣም፣ በጣም ዝግጁ ነን» ያሉት ትራምፕ አጥኚዎች ለበሽታው ክትባት ለማግኘት ቀን ተሌት እየተጉ እንደሆነ አሳውቀዋል። ነገር ግን የአሜሪካ ብሔራዊ አለርጂና ተላላፊ በሽታዎች ኃላፊ አንቶኒ ፎኪ የኮሮናቫይረስ ክትባት ቢያንስ በአንድ ዓመት ወይም አንድ ዓመት ተኩል ካልሆነ በቀላሉ እንደማይገኝ ይናገራሉ። ትራምፕ ጋዜጣዊ መግለጫ ከመስጠታቸው በፊት መገናኛ ብዙሃን ኮሮናቫይረስን አካብደው እያዩት ነው፤ አላስፈላጊ ጩኸት እያሰሙ ነው ሲሉ ትዊተር ገፃቸው ላይ ፅፈዋል። ቢሆንም ጋዜጣዊ መግለጫቸው ላይ አሜሪካ ለቫይረሱ ዝግጁ መሆን አለባት ሲሉ አስጠንቅቀዋል። አልፎም ወደ አንዳንድ ሃገራት የሚደረገው ጉዞ መሰረዙ አግባብ ነው ሲሉ ውሳኔውን አድንቀዋል። የአሜሪካው ጤና ሚኒስትር አሌክስ አዛር መንግሥታቸው የሚጠበቅበትን ሁሉ እያደረገ እንደሆነ ባይክዱም በአሜሪካ በኮሮና የተያዙ ሰዎች ቁጥር ሊጨምር እንደሚችል አልካዱም።","len":2101}
{"id":"48538333","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48538333","title":"የአፍሪካ ቻምፒዮንስ ሊግ፡ ኤስፔራንስ ዋንጫና ሜዳልያ እንዲመልስ ታዟል","summary":"የአፍሪካ እግር ኳስ አስተዳዳሪ የሆነው ካፍ የአህጉሪቱ ቻምፒዮንስ ሊግ ፍፃሜ ጨዋታ ድጋሚ እንዲካሄድ አዟል፤ ዋንጫውን ያነሳውን ኤስፔራንስም ዋንጫውን ካነሳበት ያስቀምጥ ብሏል።","text":"የካዛብላንካ ተጨዋቾች 'ቫር' እንዲታይላቸው ሲማፀኑ ነበር በአፍሪካ ክለቦች መካከል የሚደረገው የአፍሪካ ቻምፒዮንስ ሊግ ፍፃሜ ጨዋታ የዘንድሮው በቱኒዚያው ኤስፔራንስ እና በሞሮኮው ካዛብላንካ መካከል ነበር የተካሄደው። ጨዋታውን ኤስፔራንሶች 1 - 0 እየመሩ ሳለ ካዛብላንካዎች 1 በማስቆጠር አቻ ይሆናሉ። ነገር ግን የዕለቱ ዳኛ ጎሉን ይሽሩታል። ይህ ይልተዋጠላቸው ካዛብላንካዎች ሜዳውን ለቀው ይወጣሉ። • ፌዴሬሽኑ፡ «የቡና እና መቀለ ደጋፊዎች ባሉበት ጨዋታ ሊካሄድ አይችልም» በዕለቱ ቫር [ረዳት የቪዲዮ ዳኛ] ቢኖርም 'ሲስተሙ' ባለመሥራቱ ምክንያት አጨቃጫቂዋን ጎል ድጋሚ ማየት አልተቻለም። ዳኛው እስከ 95ኛው ደቂቃ ድረስ ከጠበቁ በኋላ ድሉ የኤስፔራንስ ነው ሲሉ አውጀዋል። ተበደልን ያሉት ካዛብላንካዎች ፕሬዚዳንት 'የእግር ኳስ ቅሌት ሲሳይ' ሆነናል ሲሉ አማረሩ፤ ካፍም አስቸኳይ ስብሰባ ካደረገ በኋላ 'እውነትም ተበድለዋል' ብሏል። ካፍ ኤስፔራንስ የወሰደውን ዋንጫ እና ሜዳሊያ ከመለሰ በኋላ ድጋሚ ጨዋታ እንዲካሄድ አዟል፤ ጨዋታው በገለልተኛ ሜዳ ይሁንም ብሏል። • የአፍሪካ እግር ኳስ ቅሌት ጨዋታው ለሐምሌ 12 ቀጠሮ ተይዞለታል፤ ከግብፁ የአፍሪካ ዋንጫ በኋላ። ካፍ በመግለጫው 'የጨዋታ ሕግ እና ደንብ አልተከበረም' ስለዚህ ጨዋታው ድጋሚ ይካሄድ ዘንድ ግድ ነው የሚል አንቀፅ አስፍሯል። የቢቢሲ ስፖርቱ ማኒ ጃዝሚ ኤስፔራንሶች ለካፍ ድክመት ነው እየተቀጡ ያሉት ይላል፤ ምክንያቱም በዕለቱ ቫር አለመሥራቱ የካፍ ጥፋት እንጂ የባለድሎቹ አልነበረም። • 'ብሔርተኝነት' እያጠላበት ያለው እግር ኳስ","len":2103}
{"id":"news-46218045","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46218045","title":"የእሰራኤል መከላከያ ሚኒስትር አቪግዶር ሊበርማን በጋዛ ተኩስ አቁም ውሳኔ ምክንያት ለቀቁ","summary":"የእስራኤል ካቢኔ የጋዛ ተኩስ አቁም ውሳኔን ማስተላለፉን ተከትሎ የእስራኤል መከላከያ ሚኒስትር ከስራ ለቀቁ።","text":"ለሁለት ቀናት ያህል ከፍልስጥኤም ጋር የነበረውን ግጭት ተከትሎ የተወሰነውን ውሳኔ \"ለአሸባሪዎች መንበርከክ\" ሲሉ ሚኒስትሩ አውግዘውታል። በተጨማሪም የቀኝ ዘመም ፓርቲው ይስራኤል ቢተይኑ ፓርቲ ኃገሪቷን ከሚመራው የጥምር ፓርቲ መውጣት እንዳለበትና ቀደም ያለ ምርጫ ሊካሄድ እንደሚገባ አስረድተዋል። •ሜጀር ጄኔራል ክንፈ፡ ‘‘ደሞዜ አነስተኛ ስለሆነ ፍርድ ቤቱ ጠበቃ እንዲያቆምልኝ እጠይቃለሁ’’ •በዋትስ አፕ ሐሰተኛ ወሬ ተቃጥለው የተገደሉት •የ7 ዓመቷ ህጻን ግድያ፡ ''ከልክ ያለፈ ቅጣት የልጄን ህይወት አሳጣኝ'' ሰኞና ማክሰኞ በነበረው ጥቃት 460 ሮኬቶች ወደ እስራኤል የተወረወሩ ሲሆን፤ ከእስራኤል በኩል በተሰነዘረ ጥቃት ደግሞ 160 ኢላማዎች በጋዛ ወድመዋል። የተኩስ አቁሙ ረቡዕ እለት ከተከናወነ በኋላ በደቡብ እስራኤል የሚገኙ ትምህርት ቤቶችና የንግድ ተቋማት በኋላ የተለመደውን ተግባር ማከናወን ጀምረዋል። ነገር ግን የእስራኤል የጦር ኃይል እንዳስታወቀው በጥይት በማቁሰል በእስራኤል ጋዛ ድንበር ላይ ቦምብ ይዞ የተገኘ ሰው በቁጥጥር እንደዋለ አስታውቋል። የፍልስጥኤም የጤና ኃላፊዎች በበኩላቸው በሰሜናዊ ጋዛ በኩል አንድ አሳ አጥማጅ በእስራኤል እንደተገደለ አስታውቀዋል። የእስራኤል የጦር ኃይል በበኩሉ ሰውየው የተመታው ወደ ድንበሩ በመጠጋቱ ነው ብለዋል። በአውሮፓውያኑ 2014 ከተካሄደው የአምሳ ቀናት ጦርነት አስከፊ የተባለው ይህ ጥቃት የእስራኤል የጦር ኃይል በጋዛ ላይ ሚስጥራዊ የሆነ ክንውን ተከትሎ የተፈፀመ ነው። እሱንም ተከትሎ ሰባት ፍልስጥኤማውያንና አንድ ወታደር ተገድሏል።","len":2106}
{"id":"news-55384655","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55384655","title":"በአዲስ አበባ የእጅ ቦምብ ፈንድቶ የሦስት ሰዎች ህይወት አለፈ","summary":"በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ የእጅ ቦምብ ፈንድቶ በሰው ህይወትና በአካል ላይ ጉዳት ማድረሱን ፖሊስ አስታወቀ።","text":"አደጋው የደረሰው ልደታ ክፍለ ከተማ ውስጥ ዛሬ እሁድ ታኅሳስ 11\/2013 ዓ.ም ሲሆን በፍንዳታው የሦስት ሰዎች ህይወት ማለፉንና አምስት ሰዎች ደግሞ መጎዳታቸውን የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ገልጿል። ኮሚሽኑ በፌስቡኩ ገጹ ላይ ባወጣው መረጃ እንዳመለከተው ቦምቡ የፈነዳው ጠዋቱ 2፡30 በልደታ ክፍለ ከተማ ወረዳ 6 ልዩ ቦታው ስልጤ መስጊድ ጀርባ አካባቢ ለልማት በፈረሰ ክፍት ቦታ ላይ መሆኑን አመልክቷል። ጉዳቱ የደረሰው ማንነታቸው ባልታወቁ ግለሰቦች በስፍራው ተጥሎ በተገኘው የእጅ ቦምብ አማካይነት ሲሆን፤ በፍንዳታው የጎዳና ተዳዳሪ የነበሩ የሦስት ሰዎች ህይወት ማለፉን ፖሊስ ገልጿል። በቦምቡ ፍንዳታ ህይወታቸው ከጠፋው ሰዎች በተጨማሪ በአምስት ሰዎች ላይ ቀላልና ከባድ የአካል ጉዳት መድረሱንም ኮሚሽኑ አረጋግጧል። ከፍንዳታው ጋር በተያያዘ ያለው የምርመራ ሂደት እየተጣራ መሆኑንም በአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን የልዩ ልዩና የተደራጁ ወንጀሎች ምርመራ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር የሆኑት ኮማንደር አለማየሁ አያልቄ ገልጸዋል። ጨምረውም በፍንዳታው ዙሪያ የሚደረገው ምርመራ እንደተጠናቀቀ ውጤቱ ለኅብረተሰቡ ይፋ እንደሚሆንም አመልክተዋል ። በተለያዩ ቦታዎች እንደ አልባሌ በሚጣሉ ቦምቦችና ፈንጂዎች የንፁሃን ህይወት እየተቀጠፈ ነው ያሉት ዳይሬክተሩ ኅብረተሰቡም አጠራጣሪ ነገሮች ሲገጥመው ከመንካት እንዲቆጠብና ለፀጥታ አካላት እንዲጠቁም ጠይዋል። ከሳምንታት በፊት በተመሳሳይ እዚያው አዲስ አበባ ውስጥ አድዋ ድልድይ አካባቢ ተጥሎ የነበረ የእጅ ቦምብ ፈንድቶ በሰው ላይ ጉዳት ማድረሱ ይታወሳል።","len":2106}
{"id":"news-53188958","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53188958","title":"ፓኪስታን በተጭበረበረ 'መንጃ ፈቃድ' አውሮፕላን ያበረሩ ፓይለቶቿን እያደነች ነው","summary":"የፓኪስታን ዓለም አቀፍ አየር መንገድ 150 አውሮፕላን አብራሪዎችን መንጃ ፈቃዳቸውን ሰርዞባቸዋል፡፡","text":"የፓኪስታን አቪየሽን ሚኒስትር ከትናንት በስቲያ ረቡዕ ይፋ እንዳደረጉት አብዛኛዎቹ የንግድ አውሮፕላን የሚያበሩ የአውሮፕላን 'ሾፌሮች' የማብረሪያ ፈቃዳቸው የተጭበረበረ ነው፡፡ ይህ የማጥራት ዘመቻን የቀሰቀሰው ባለፈው ወር በፓኪስታን 97 ሰዎችን ጭኖ ይበር የነበረ አውሮፕላን ለማረፍ ሲቃረብ በካራቺ መከስከሱን ተከትሎ ነው፡፡ በዚህ አደጋ ከ2 ተሳፋሪዎች ውጭ በሙሉ አልቀዋል፡፡ የመከስከሱ ምክንያት ሲፈተሸም የአብራሪው ብቃት ማነስ እንደሆነ ተደርሶበታል፡፡ የአቪየሽን ሚኒስትሩ ለፓኪስታን ፓርላማ ሲናገሩ የትራፊክ ተቆጣጣሪውና አብራሪው በአደጋዊ ጊዜ የበረራ መመሪያዎችን ቸል ብለው ነበር ብለዋል፡፡ እንዲያውም አውሮፕላን አብራሪዎቹ ቤተሰቦቻቸው በኮሮናቫይረስ ተይዘው ስለነበር በዚያ ጉዳይ ላይ ወሬ እያወሩ በተዘናጉበት ወቅት ነው አውሮፕላኑ ሊከሰከስ የቻለው ብለዋል ሚኒስትሩ፡፡ የአቪየሽን ሚኒስትሩ ጓላም ሳርዋር ካን አውሮፕላኑ የተከሰከሰበትን ምክንያት የመጀመርያ ዙር የምርመራ ውጤት ይፋ ባደረጉበት ወቅት እንደተናገሩት ፓኪስታን ውስጥ የአውሮፕላን መንጃ ፈቃድ ካላቸው 860 ፓይለቶች 260 የሚሆኑት ፍቀዳቸው ወይ የተጭበረበረ ነው ወይም ፈተና ያለፉት ኮርጀው እንደሆነ ደርሰንበታል ብለዋል፡፡ የፓኪስታን አየር መንገድም በበኩሉ ከ434 ፓይለቶቹ ውስጥ 150ዎቹ የተጭበረበረ የአብራሪነት ፈቃድ እንደያዙ ደርሶበታል፡፡ ‹‹በአስቸኳይ የበረራ መንጃ ፈቃዳቸው እንዲሰረዝ ወስነናል›› ብለዋል ቃል አቀባዩ ለሮይተርስ በዚህም የተነሳ በርካታ በረራዎች ሊስተጓጎሉ እንደሚችሉ ተሰግቷል፡፡","len":2114}
{"id":"news-46755829","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46755829","title":"የእስልምና ሃይማኖት መሪው ይሞታሉ ያሉት ፓስተር ጥቃት ደረሰባቸው","summary":"በጋናዋ መዲና አክራ የሚገኙ ፓስተር የሃገሪቱ ዋና ኢማም በፈረንጆቹ አዲስ ዓመት ይሞታሉ ብለው በመተንበያቸው አገልግሎት የሚሰጡበት ቤተ አምልኮ በወጣት የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ጥቃት ደረሰበት።","text":"ለአምልኮ አገልግሎት የሚውሉ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣ መስኮቶችና ወንበሮች እንዳልነበሩ ሆነዋል ይላል ከወደ አክራ የተሰማው ዜና። ይሞታሉ ተብለው ትንቢት የተነገረባቸው ዋና ኢማም ኑሁ ሻራቡቱ ግን ጥቃት አድራሾቹን ተቃውመዋል። የተፈጸመው ተግባርም ትክክል አይደለም ሲሉ ሙስሊም ወጣቶቹን አውግዘዋል። • በአሁኑ ወቅት በጣም ተፈላጊ የሆኑ የዲጂታል ዘርፍ ሥራዎች የትኞቹ ናቸው? • \"አቶ ጌታቸው አሰፋን ሜክሲኮ አግኝቻቸው ነበር\" ነጋ ዘርዑ በአፍሪካ የሚገኙ የፕሮቴስታንት ሃይማኖት መሪዎች ብዙ ጊዜ ከታላላቅ ክስተቶች እስከ የሃገር መሪዎች ሞት ድረስ ትንበያ ሲሰጡ ይስተዋላሉ። በፈረንጆቹ 2015 በናይጄሪያ ታዋቂ የሆነው የሃይማኖት መሪ ቲቢ ጆሽዋ በአሜሪካ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ዶናልድ ትራምፕ በሂላሪ ክሊንተን ይሸነፋሉ ብለው ተንብየው ነበር። ትንበያቸው ሳይሰምር ሲቀር በፌስቡክ ገጻቸው ተላልፎ የነበረውን መልእክት ወዲያው እንዲጠፋ ተደርጓል። በፈረንጆቹ አዲስ ዓመት ዋዜማ ዕለት በተላለፈው የትንቢት ንግግር ፓስተር ኦዉሱ ቤምፓ 19 ዋና ዋና ክስተቶችን የጠቀሱ ሲሆን፤ የኢማሙ ሞት ደግሞ ከእነዚህ መካከል ይገኝበታል። ይህንን የሰሙ የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ፓስተሩ ይቅርታ እንዲጠይቁ ቢወተውቱም አሻፈረኝ ብለው ነበር። ቆንጨራ ይዘው ወደ ቤተ አምልኮው የገቡት ወጣቶች ጥቃቱን በፌስቡክ ቀጥታ ስርጭት አስተላልፈውታል። • 13 አስደናቂ የፓስፖርት እውነታዎች ይህንን የተመለከቱት ዋና ኢማም ኑሁ ሻራቡቱም ፓስተሩ ተሳስተዋልና ይቅር በሏቸው የሚል መልእክታቸውን ለተከታዮቻቸው አስተላልፈው ነበር።","len":2114}
{"id":"news-50662318","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50662318","title":"የማሳይ ማህበረሰብን ሽርጥ ብቻ የሚለብሰው ስዊድናዊ ታዳጊ","summary":"በታንዛኒያ የሚኖሩ የማሳይ ጎሳዎችን ባህል የወረሰው የ11 ዓመቱ ስዊድናዊ ከማህበረሰቡ ደስታንና ትችትን አስተናግዷል።","text":"ኦስካር ማግዋያ ወደ ታንዛኒያ ያቀናው የ4 ዓመት ሕፃን ሳለ ከእናቱ ሱዛን ማግዋያ ጋር ነበር። እናቱ ሱዛን የጎዳና ልጆችን የሚደግፍ ግብረ ሰናይ ድርጅት ውስጥ ይሠሩ ነበር። ታዲያ በዚህ አጋጣሚ የማሳይ የደህንነት ጠባቂያቸውን ዳውዲ ማግዋያ ጋር ይተዋወቃሉ። ትውውቁ ወደ ፍቅር አድጎ ትዳር መስርተው ሴት ልጅ ወለዱ። ኦስካርም እህት አገኘ። ኦስካር የማሳይን ቋንቋ፣ ኪስዋሂሊ እንዲሁም የአፍ መፍቻ ቋንቋውን ስዊድንኛ አቀላጥፎ ይናገራል። የማሳይ ባህላዊ ልብስ ከሆነው ሽርጥ ውጭም ሌላ ልብስ አይለብስም። \"እዚህ አየሩ በጣም ይሞቃል፤ በመሆኑም የማሳይ ልብስ በቂ አየር ለማግኘት ያስችላል\" ይላል ኦስካር የልብሱን ምቾት ሲገልፅ። ኦስካር እንደሚለው ብዙ ጓደኞች ቢኖሩትም አንዳንድ የማሳይ ማህበረሰቦች ግን በሁኔታው ይተቹታል። \"ወደ አውሮፓ መመለስ እንዳለብኝ ይነግሩኛል፤ ባህሌ ስላልሆነ የማደርገው ነገር 'አብሮ አይሄድም' ይሉኛል። እኔ ግን ይሄ የምወደው ነገር ነው፤ መመለስ አልችልም፤ አንዳንድ ሰዎች ስለሚወዱኝ ደስተኛ ነኝ\" ይላል። ኦስካር ወደፊት አርሶ አደር መሆን ይፈልጋል፤ ሲያድግ በታንዛኒያ መንደር ብዙ ከብቶች እንዲኖሩትም ይመኛል። በአሁኑ ሰዓት በታንዛኒያዋ ንግድ ከተማ ዳር ኤ ሰላም አካል በሆነችው ኪጋምቦን ከቤተሰቦቹ ጋር ይኖራል። ከሰሜን ታንዛኒያና እና ደቡባዊ ኬንያ የማሳይ ጎሳዎች ሲመጡ እንደ የደህንነት ጥበቃ ለመስጠት ወደ ዳር ኤ ሰላም መሄዳቸው የተለመደ ነው። \"የማሳይ ሰዎችን ጀግና ሆነው ነው ያገኘኋቸው፤ እኔም በጣም ጀግና ነኝ፤ አንድ ቀን ትንሽ ሳለሁ እባብ ገድያለሁ\" ይላል ኦስካር።","len":2119}
{"id":"51956833","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51956833","title":"የእስያ አገራት በሁለተኛ ዙር ኮሮናቫይረስ እየተጠቁ ነው","summary":"ደቡብ ኮሪያ ፣ ሴንጋፖርና ቻይና ሁለተኛ ዙር ኮሮናቫይረስ እያጠቃቸው ካሉ የእስያ አገራት መካከል ናቸው። ይህ በአገራቱ እየታየ ያለው ሁለተኛ ዙር ኮሮናቫይረስ ከውጭ የመጣ እንደሆነ ተገልጿል።","text":"የቫይረሱ መነሻ የሆነችው ቻይና እስከ አሁኑ ሰዓት ድረስ የመዘገበችው ምንም ዓይነት አዲስ የኮሮናቫይረስ ሕሙም የለም። ነገር ግን በቅርቡ ከውጭ ወደ ቻይና የገቡ 34 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ታውቋል። ደቡብ ኮሪያም ከትናንት እስከ ዛሬ 152 አዳዲስ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች የተገኙባት ሲሆን ከነዚህ ምን ያህሉ ከውጭ የመጡ ናቸው የሚለው አልታወቀም። በትናንትናው እለት ሴንጋፖር ደግሞ 47 አዲስ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችን ያገኘች ሲሆን ከእነዚህ 33 የሚሆኑት ከውጭ የመጡ ናቸው ተብሏል። • የኮሮናቫይረስ በአዲስ አበባ ሆቴሎች ላይ ያጠላው ስጋት • በኬንያ ስለኮሮናቫይረስ ሃሰተኛ መረጃ ያሰራጨው ግለሰብ ታሰረ • 'ኮሮናቫይረስ አለብህ' በሚል ቡጢ የቀመሰው የኦክስፎርድ ተማሪ በሌላ በኩል በቻይና ስምንት ሞት የተመዘገበ ሲሆን ሁሉም ሞቶች ኮሮናቫይረስ በተቀሰቀሰባት ሁቤ ግዛት ውሃን ከተማ የተመዘገቡ ናቸው። ሶስቱም አገራት ቫይረሱን በመከላከልና ስርጭቱን በመቆጣጠር ረገድ ውጤታማ እየሆኑ የነበረ ቢሆንም ከእነዚህ አገራት ውጭ ቫይረሱ እየተሰራጨ ያለበት ፍጥነት የአገራቱን ስኬት መና እንዳያስቀረው ከፍተኛ ስጋት አለ። አሁን ትልቁ ስጋት ያለው አውሮፓና አሜሪካ ላይ በመሆኑ ትኩረት ያለውም እነሱ ላይ ሆኗል። ነገር ግን በተጠቀሱት የእስያ አገራት ላይ እየታየ ያለው አዳዲስ ታማሚ እስያም አውሮፓና አሜሪካ ካሉበት ደረጃ ብዙ ሩቅ እንዳልሆነች የሚያሳይ ነው። የማሌዥያ የጤና ሚኒስትር ኑር ሂሻም አብዱላ ዜጎቻቸው ከቤት ሳይወጡ ራሳቸውን እና ቤተሰባቸውን እነዲጠብቁ ለምነዋል። ማሌዥያ በቫይረሱ 710 ሰዎች መያዛቸው ታውቋል።","len":2119}
{"id":"42743189","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/42743189","title":"የመቅደላ 150ኛ ዓመት","summary":"የጎንደር ዩኒቨርስቲ ዳግማዊ አፄ ቴዎድሮስ የሞቱበትን 150ኛ ዓመት በልዩ ሁኔታ ለመዘከር ዝግጅት ላይ ነኝ እያለ ነው።","text":"\"የመቅደላ 150ኛ ዓመት\" የሚል ስያሜ የተቸረው ዝክረ-በዓል ከሥነ-ትምህርታዊ እና ባህላዊ ዓላማዎቹ ባሻገር የክልሉን የቱሪዝም መዳረሻዎች የማስፋት ተጨማሪ ዓላማ ሰንቋል ተብሏል። የዩኒቨርስቲው ፕሬዚዳንት ዶክተር ደሳለኝ መንገሻ፤ በንጉሡ ታሪካዊ ሚና ላይ ጥናቶች ይከናወናሉ እንዲሁም ማስረጃዎች ይሰነዳሉ ብለዋል። አፄ ቴዎድሮስ መድፍን ጨምሮ የልዩ ልዩ ዘመናዊ ቁሶች ማምረቻ ማዕከል ትሆን ዘንድ አጭተዋት የነበረችው የጋፋት እንዲሁም ህይወታቸው ያለፈችባት የመቅደላ አካባቢዎች የሚገባቸውን ትኩረት እንዲያገኙ ግፊት ይደረጋል ሲሉ ዶክተር ደሳለኝ ጨምረው ተናግረዋል። የባህል እና ቱሪዝም ሚኒስትሯ ዶክተር ሒሩት ወልደማርያም በበኩላቸው በመጭው ሚያዝያ የሚውለውን ዝክረ-በዓል ከመቅደላ ተዘርፈው ወደእንግሊዝ የተወሰዱ ቅርሶች እንዲመለሱ ተጨማሪ ጥሪ የሚቀርብበት ነው ብለዋል። ቀደም ባሉት ዓመታት ሲንቀሳቀስ የነበረው የቅርሶች አስመላሽ ኮሚቴ የንጉሡን ሞት ተከትሎ ከመቅደላ አምባ የተዘረፉ ታሪካዊ፥ ባህላዊ እና ኃይማኖታዊ ቅርሶች እንዲመለሱ ጉትጎታ ሲያደርግ መቆየቱን ያስታወሱት ዶክተር ሒሩት፤ ሚኒስትር መስሪያ ቤታቸው በዚህ ረገድ አሁንም ሥራዎችን እየሰራ መሆኑን በደምሳሳው ተናግረዋል። ዝከረ-በዓሉን የጎንደር ዩኒቨርስቲ ታሪክ እና ቅርስ አስተዳደር ትምህርት ክፍል የሚያስተባብረው ሲሆን ከተለያዩ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር አብሮ በጥምረት እንደሚሰራ ተገልጿል። የጎንደር ከተማ በቅርቡ የዳግማዊ አፄ ቴዎድሮስ የተወለዱበትን 200ኛ ዓመት በተለያዩ ዝግጅቶች ማክበሯ ይታወሳል።","len":2122}
{"id":"news-57297888","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57297888","title":"አሜሪካዊው የቀድሞ ፓይለት በበረራ ላይ ነውረኛ ድርጊት መፈፀሙን አመነ","summary":"የቀድሞ የአሜሪካ አየር መንገድ አብራሪ በአየር ላይ ነውረኛና አፀያፊ የሚባሉ ድርጊቶችን መፈፀሙን አምኗል።","text":"ይህም የተከሰተው ባለፈው አመት ሲበር በነበረበት ወቅት ነው ተብሏል። የ60 አመቱ ማይክል ሃክ በአብራሪዎች ክፍል ውስጥ እርቃኑን ለሴት ረዳት አብራሪ እንዳሳየና በላፕቶፑም ላይ የወሲብ ፊልሞችን ይመለከት እንደነበር አቃቤ ህግ በክሱ አስረድቷል። በሜሪላንድ የሚገኙ ዳኛ ለዚህ ጥፋቱ 5 ሺህ ዶላርና የአንድ አመት የስራ እግድ ጥለውበታል። ጥፋተኛ ሆኖ የተገኘበት ከፊላደልፊያ አለም አቀፍ አየር መንገድ ወደ ኦርላንዶ በሚያደርገው በረራ ላይ ሲሆን ወቅቱም ባለፈው አመት ነሐሴ ነበር። በረራው ከፍታ ላይ ደርሶ በተመሳሳይ ፍጥነት መብረር ሲጀምር ከፓይለት ወንበሩ ተነስቶ የወሲብ ፊልሞች በላፕቶፑ ላይ መመልከት መጀመሩ ተገልጿል። ከዚህም በተጨማሪ ሴት ረዳት አብራሪ ስራዋን እየሰራች በነበረችበት ወቅትም እርቃኑን ማሳየቱን ተገልጿል። ፓይለቱና ይህች ረዳት አብራሪ ከዚህ ቀደም እውቅና እንደሌላቸው የፌደራል አቃቤ ህግ ባወጣው መግለጫ አትቷል። የአሜሪካ ጠቅላይ አቃቤ ህግ ረዳት ኃላፊ ሚካኤል ከኒንግሃም እንደገለፁት \"ፓይለቱ ምንም ያነሳሳው ምን ረዳት አብራሪዋ ለእንዲህ አይነት አፀያፊ ባህርይ መጋለጧ ተገቢ አልነበረም\" ብለዋል። ግለሰቡ የተከሰሰበትን በህዝብ መገልገያ ቦታዎች ላይ አፀያፊና ነውረኛ ተግባራት መፈፀሙን አምኗል። ግለሰቡ ላሳየው ያልተገባ ባህርይ ይቅርታ የጠየቀ ሲሆን ሁኔታውንም የፈፀመው ከአንድ ፓይለት ጋር በቀልድ መወራረዳቸውን ተከትሎ እንደሆነ ተናግሯል። ሃክ በሳውዝ ዌስት አየር መንገድ ለ27 አመታት ያህል በፓይለትነት የሰራ ሲሆን ባለፈው አመት ነሐሴ ወር ላይ ነው በጡረታ የተሰናበተው።","len":2125}
{"id":"news-51306318","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51306318","title":"ቦይንግ በቢሊዮን ለሚቆጠር የገንዘብ ኪሳራ ተዳረገ","summary":"ቦይንግ የ737 ማክስ አውሮፕላኖቹን ቀውስ ተከትሎ ኩባንያው በሁለት አስርት ዓመታት ውስጥ አይቶት የማያውቀውን ኪሳራ አስመዝግቧል።","text":"ለብዙዎች ህይወት መቀጠፍ የሆነውን የኢትዮጵያና የኢንዶኔዥያ አየር መንገዶች አደጋን ተከትሎ ከፍተኛ ሽያጭ ላይ የነበሩትን አውሮፕላኖቹን ከበረራ ውጪ ለማድረግም ተገዷል። በሁለቱ አየር መንገድ አደጋዎችም 346 ሰዎች ህይወታቸውን አጥተዋል። •\"አደጋውን ስሰማ በረራው ጠዋት እንዳልሆነ ራሴን አሳመንኩኝ\" የረዳት አብራሪው ጓደኛ •ቦይንግ \"ከእንግዲህ የሚታመን ድርጅት አይደለም\" በከፍተኛ ሽያጭ ላይ የነበሩትን አውሮፕላኖች ከገበያ ውጪ ማድረጉም 18 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ገንዘብን እንዲያጣ እንዳደረገው የሚታሰብ ሲሆን፤ ይህም የኩባንያውን የገንዘብ አቅም ክፉኛ እየተፈታተነው ነው። በዚህ ዓመት ብቻ ለ636 ሚሊዮን ዶላር ወይም ከሃያ ሁለት ቢሊዮን ብር በላይ ኪሳራ ተዳርጓል። የአውሮፕላኖች ሽያጭም በከፍተኛ ሁኔታ እያሽቆለቆለ እንደሆነም እየተነገረ ነው። ባለፉት ሦስት ወራት ከሽያጭ 17.9 ቢሊዮን ዶላር ቢያገኝም በንግዱ ዓለም ያሉ ተንታኞች ከገመቱት 21.7 ቢሊዮን ዶላር ያነሰ ነው። •ቦይንግ ለተጎጂ ቤተሰቦች ያቀረበው ካሳ ተቃውሞን ቀሰቀሰ •ለ60 ዓመታት የዘለቀው የኢትዮጵያ አየር መንገድና የቦይንግ ግንኙነት \"ከፍተኛ ሥራ እንደሚጠበቅብን ተረድተናል\" በማለትም አዲሱ የቦይንግ ተሿሚ ዴቪድ ካልሃን ተናግረዋል። ባለፈው ዓመት ኩባንያው ባስተናገደው ቀውስ ምላሻቸው አጥጋቢ አልነበረም ተብለው የተነሱትን ዴኒስ ሙይልንበርግን በመተካት ነው የተሾሙት። \"በአሁኑ ወቅት ሙሉ ትኩረታችን 737 ማክስ ደህንንቱ በተጠበቀ መልኩ የሚመለስበትንና ቦይንግ በህዝቡ ዘንድ ያተረፈውን በጎ ስምም ለመመለስ ነው\" ብለዋል ካልሃን።","len":2126}
{"id":"57019299","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/57019299","title":"ሩሲያ ሠራሹ ክትባት 'ልክ እንደ ክላሽንኮቭ አስተማማኝ ነው'-ፑቲን","summary":"ፕሬዝደንት ቭላድሚር ፑቲን ስፑትኒክ የተሰኘው ሩሲያ ሠራሹ የኮቪድ-19 ክትባት ልክ እንደ ጦር መሳሪያው ክላሽንኮቭ አስተማማኝ ነው ሲሉ ተደመጡ።","text":"ፕሬዝደንት ቭላድሚር ፑቲን ፑቲን ይህን ያሉት ከአገሪቱ ምክትል ጠቅላይ ሚንስትር ጋር በነበራቸው የቪዲዮ ኮንፍረንስ ነው። ትናንት የአገሪቱ ጤና ተመራማሪዎች በአንድ ዙር ብቻ የሚሰጠውን እና 'ስፑትኒክ ላይት' የሚል መጠሪያ ስላገኘው ክትባት ውጤታማነት መግለጫ ሰጥተዋል። ፕሬዝደንት ፑቲን ከክትባቱ ጋር ያነጻጸሩት ክላሽንኮቭ የተሰኘው መሳሪያ የተፈበረከው በሩሲያ ሲሆን በመላው ዓለም ዝነኛ የጦር መሳሪያ ሆኖ ቀጥሏል። የሩሲያው 'ስፑትኒክ ቪ' የኮቪድ ክትባት ከአስትራዜኔካ እና በጆንሰን ኤንድ ጆንሰን ክትባቶች ጋር በተመሳሳይ ሁኔታ ነው የሚሰራው። ክትባቶቹ አቅሙ የተዳከመ ጉዳት የማያስከትል ቫይረስ ወደ ሰውነት እንዲገባ በማድረግ የሰውነት የበሽታውን መከላከል አቅምን ያዳብራሉ። ባሳለፍነው ዓመት የሩሲያ መንግሥት በስፑትኒክ ቪ ክትባት ላይ በቂ ምዘና ሳያደርግ ክትባቱ ለሰዎች እንዲሰጥ ፈቅዷል በማለት በርካቶች ሲቃወሙ ነበር። ይሁን እንጂ በከትባቱ ላይ የተካሄዱ የመጨረሻ ደረጃ የምርምር ?ሥራዎች ቫይረሱ ውጤታማ እንደሆነ ያረጋገጡ ነበር። ሩሲያ ሰራሹ ስፑትኒክ ቪ ክትባት በሁለት ዙር እንዲሰጥ በበርካታ አገራት ፍቃድ አግኝቷል። ይህ በእንዲህ እንዳለ ሩሲያ በአንድ ዙር ብቻ የሚሰጠውን ስፑትኒክ ላይት ውጤታማነት ስትመረምር ቆይታለች። የክትባት አምራቹ በሰጠው መግለጫ በአንድ ዙር የሚሰጠው ክትባት 79.4 በመቶ ውጤታማ ነው ብሏል። በአንድ ዙር ሰዎችን መከተብ በርካቶችን በቀላሉ እና በአጭር ጊዜ ለመድረስ ስለሚያስችል ተመራማሪዎች በአንድ ዙር የሚሰጡ ክትባቶችን ለማበልጸግ ጥረት እያደረጉ ነው።","len":2127}
{"id":"news-45099862","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45099862","title":"የኢትዮጵያ መንግሥት እና ኦነግ አብሮ ለመሥራት ከስምምነት ደረሱ","summary":"የኢትዮጵያ መንግሥት ልዑክ እና የኦሮሞ ነጻ አውጪ ግንባር (ኦነግ) አመራሮች በአሥመራ ተገናኘተው ውይይት ካደረጉ በኋላ ከስምምነት ላይ መድረሳቸው ታውቋል።","text":"መቀመጫውን ኤርትራ ያደረገው የኦነግ መሪ አቶ ዳውድ ኢብሳ (ግራ) እና የኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት አቶ ለማ መገርሳ (ቀኝ) የኦነግ ቃል አቀባይ አቶ ቶሌራ አደባ ''ከውይይቱ በኋላ በተደረሰው ስምምነት መሠረት ለረጅም ዓመታት በኢትዮጵያ መንግሥት እና በኦነግ መካከል የነበረው ጦርነት እንዲያበቃ እና ኦነግ በሰላማዊ መንገድ ሃገር ውስጥ ገብቶ እንዲሠራ ከስምምነት ላይ ደርሰናል'' ብለዋል። • «የሠራዊታችን አባላት በክብር ይሸኛሉ» ግንቦት 7 ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ ወደ ኤርትራ ባቀኑበት ወቅት ከኦነግ አመራሮች ጋር መገናኘታቸውን ያስታወሱት አቶ ቶሌራ ''ከጠቅላይ ሚንስትሩ ጋር የተካሄደውን ሰፊ ውይይት ተከትሎ በተናጠል የተኩስ አቁም አውጀን ነበር፣ ይህም አሁን ለደረስንበት ስምምነት አስተወሰጽኦ አበርክቷል'' ብለዋል። አቶ ቶሌራ እንደሚሉት ከሆነ ዛሬ ከጠዋቱ 3፡00 ሰዓት ጀምሮ የተካሄደው ውይይት በስኬት በመጠናቀቁ የኦነግ ልዑካን ወደ አዲስ አበባ በማቅናት የተቀሩት የግንባሩ አባላት ወደ ሃገር ውስጥ የሚገቡበትን ሁኔታ ያመቻቻል። • ጀዋር መሐመድ ከ\"ቲም ለማ\" ጋር ምስጢራዊ ግንኙነት ነበረው? መቀመጫውን ኤርትራ ባደረገው እና በአቶ ዳውድ ኢብሳ ከሚመራው ኦነግ ጋር ለመደራደር በውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ዶ\/ር ወርቅነህ ገበየሁ እና በኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት አቶ ለማ መገርሳ የሚመራ ልዑክ ወደ ኤርትራ መሄዱ ይታወሳል። • መንግሥት ከኦነግ ጋር ለመደራደር ልዑካን ወደ አሥመራ ላከ የኤርትራ የኮሚኒኬሽን ሚንስትር የሆኑት አቶ የማነህ ገ\/መስቀልም በትዊትር ገጻቸው ላይ ሁለቱ አካላት ከስምምነት ላይ መድረሳቸውን አረጋግጠዋል።","len":2128}
{"id":"news-52328124","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52328124","title":"ኮሮናቫይረስ፡ በቻይናዋ ዉሃን ከተማ የኮሮናቫይረስ ሟቾች ቁጥር በ50 በመቶ ጨመረ","summary":"ከወራት በፊት የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ የተቀሰቀሰባት የቻይናዋ ዉሃን ከተማ ቀደም ሲል በበሽታው ሞተውብኛል ያለቻቸው ሰዎች አሃዝ ላይ 1290 በመጨመር በ50 በመቶ ከፍ አደረገች።","text":"የከተማዋ ባለስልጣናት እንዳሉት ይህ አሃዝ ሊጨምር የቻለው አዲስ በተገኙ ቁጥሮችና ከሆስፒታል ውጪ የሞቱ ሰዎችን በማካተቱ ነው። ቻይና በአገሯ የተከሰተው የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ያደረሰውን ጉዳት ሸፋፍናለች በማለት የተለያዩ ወገኖች ቢከሷትም በበሽታው የሞቱ ሰዎችን ቁጥር እንዳልደበቀች በተደጋጋሚ እየተናገርች ነው። አስራ ሚሊዮን የሚደርስ ነዋሪ ያለት ዉሃን ከተማ ወረርሽኙ ከተከሰተባት በኋላ ለሦስት ወራት ያህል ዝግ ሆና አስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ መግባትና መውጣት ተከልክሎባት ቆይታ ነበረ። ከተማዋ የምትገኝበት የማዕከላዊ ቻይናዋ ሁቤይ ግዛት ባወጣው አዲስ አሃዝ መሰረት በበሽታው የሞቱት ሰዎች ቁጥር 3,869 የደረሰ ሲሆን ይህም በመላዋ ቻይና የሟቾቹን አጠቃላይ መጠን ወደ 4,600 ከፍ አድርጎታል። በጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርስቲ መረጃ መሰረት ቻይና ውስጥ 84 ሺህ የሚጠጉ የበሽታው ተጠቂዎች የተገኙ ሲሆን በዚህም በዓለም ሰባተኛዋ አገር ሆናለች። ወረርሽኙ የቻይናን ምጣኔ ሃብት ክፉኛ የጎዳው ሲሆን በዚህ በአስርት ዓመታት ታይቶ በማይታወቅ ሁኔታ የፈረንጆች ዓመት የመጀመሪያ ሦስት ወራት ውስጥ ማሽቆልቆሉ ተነግሯል። ዛሬ አርብ የዉሃን ከተማ ባለስልጣናት ባወጡት መግለጫ ላይ እንዳመለከቱት በበሽታው በሞቱ ሰዎች አሃዝ ላይ የተደረገው ክለሳ የቀብር አስፈጻሚዎችና እስር ቤቶችን ጨምሮ ከተለያዩ ምንጮች የተገኙ መረጃዎች በመካተቱ ነው ብሏል። በተጨማሪም ቀደም ሲል በቁጥሩ ውስጥ ያልተካተቱት ከሆስፒታሎች ውጪ በቤታቸው ውስጥ በበሽታው ምክንያት ህይወታቸው ያለፈ ሰዎች መኖራቸው የቁጥር ለውጡን እንዳስከተለ ተነግሯል።","len":2134}
{"id":"news-49246451","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49246451","title":"የዘንድሮው ሐምሌ የዓለም ሞቃታማ ወር በመሆን ተመዘገበ","summary":"የዘንድሮው የአውሮፓዊያኑ ሐምሌ ወር በዓለም ከተመዘገቡ ሞቃታማ ወራቶች እጅግ የበለጠው ሆኖ መመዝገቡን የሳተላይት መረጃዎች ማረጋገጣቸው ተገለፀ።","text":"ጥናቱ የተካሄደው በአውሮፓ ሕብረት የአየር ንብረት ለውጥ ላይ በሚሰራው ድርጅት ኮፐርኒከስ ፕሮግራም (C3S) አማካኝነት መሆኑ ተገልጿል። ተመራማሪዎቹ እንዳሉት ይህ መሬት ያልተጠበቀና እንግዳ የሆነ ሙቀት እያስተናገደች ስለመሆኗ የቅርብ ጊዜ ማሳያ ነው። • ምድር በአስፈሪ ሁኔታ እየሞቀች ነው • የቡና ምርትና ጣዕም አደጋ ላይ ነው ባለፈው ወር በመላ አውሮፓ ከፍተኛ የሆነና የሚጋረፍ ሙቀት የተመዘገበ ሲሆን በቀዝቃዛው የአርክቲክ ሰርክል ሳይቀር ያልተለመደ ከፍተኛ ሙቀት ታይቷል። በዓለም አቀፍ ደረጃ፤ በአውሮፓውያኑ ሐምሌ ወር 2016 ከተመዘገበው የሙቀት መጠን የዘንድሮው ሐምሌ 2019 በ0.04 ዲግሪ ሴልሸስ ብልጫ በማሳየት በጣም ሞቃታማ እንደነበር ተመልክቷል። ይሁን እንጂ የ2016ቱ የሙቀት መጠን ከዓለም የሙቀት መጠን መጨመር ባሻገር የኤል ኒኖ የአየር ንብረት ክስተትን ተከትሎ የመጣ በመሆኑ ሞቃታማ እንደነበር ይታወቃል። • የአየር ንብረት ለውጥ፤ የት ደረስን? አሁን የወጣው መረጃ ሰኔ ወር ላይ ተመዝግቦ የነበረውን የሙቀት መጠን ተከትሎ እንደመጣ የተለያዩ ኤጀንሲዎች ባወጡት መረጃ አረጋግጠዋል። እንደ ኮፐርኒከስ ከሆነ፣ በዚህ ዓመት በየወሩ ከተመዘገቡት አራት እጅግ ሞቃታማ ወሮች መካከል ሐምሌ ወር አንዱ ነው። ይሁን እንጂ አጥኚዎች ይህንን ክስተት በረዥም ጊዜ ሂደት ከሚታየው የአየር ንብረት ለውጥ ጋር አላያያዙትም። ይልቁንም በሰዎች የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴ ምክንያት በሚፈጠር የካርቦንዳይ ኦክሳይድ ልቀት አካባቢያዊ ሙቀት እንደተፈጠረና አዲስ ሪከርድ ሳያስመዘግብ እንዳልቀረ በተመራማሪዎቹ መካከል ሰፊ መግባባት አለ።","len":2136}
{"id":"news-54550286","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54550286","title":"በቫቲካን ሁለት የካቶሊክ ቄሶች በወሲባዊ ጥቃት ክስ ተመሰረተባቸው","summary":"ሁለት የካቶሊክ ቄሶች አንድ ታዳጊ ላይ ወሲባዊ ጥቃት በማድረስ በቫቲካን ክስ ተመስርቶባቸዋል።","text":"የካቶሊክ ቤተክርስቲያን አመራር መቀመጫ የሆነችው ቫቲካን በቄሶች ላይ ክስ ስትመሰርት የመጀመሪያውም ነው ተብሏል። የ28 አመቱ ቄስ ገብርኤል ማርቲኔሊ በቤተክርስቲያኑ ያገለግል የነበረ ታዳጊ ለአምስት አመታት ያህል በጎሮጎሳውያኑ 2007-2012 ተደጋጋሚ ጥቃት በመፈፀም ተከሰዋል። ታዳጊው ከቤተ ክርስቲያን አገልግሎት በተጨማሪ የመንፈሳዊ ትምህርትም ይከታተል ነበር ተብሏል። ቄስ ገብርኤል የስነ መለኮት ተማሪና ዲያቆን በነበሩበት ወቅት ነው የ13 አመቱ ልጅ ላይ ጥቃት ማድረስ የጀመሩት። ሌላኛው የ72 አመቱ ቄስ ኤንሪኮ ራዲስ የስነ መለኮት ትምህርት ቤቱን በበላይነት ይቆጣጠሩ የነበረ ሲሆን ተፈፀመ የተባለውን ወሲባዊ ጥቃትም ሸፍነዋል በሚልም ነው ክስ የቀረበባቸው። ቄስ ኤንሪኮ ሁኔታውን እያወቁም ቄስ ገብርኤል የቅስና ማዕረግ ሲሰጣቸው ነገሩን ሸፋፍነዋልም ተብለዋል። ከዚህም በተጨማሪ ይፋዊ የሆነ ምርመራም እንዳይካሄድ እክል መፍጠራቸውም ተገልጿል። የወሲባዊ ጥቃቱ ከ2012 ዓ.ም ጀምሮ በቤተ ክርስቲያኗ ቢታወቅም ይፋ የሆነው ጋዜጠኞች ተጠቂውን ከሶስት አመታት በፊት ማናገራቸውን ተከትሎ ነው። ሁለቱም ቄሶች ይግባኝም አልጠየቁም፤ በክሳቸውም ላይ አስተያየት ከመስጠት ተቆጥበዋል። በአለም ላይ በርካታ የካቶሊክ ቄሶች በወሲባዊ ጥቃት ተወንጅለው ክስ የተመሰረተባቸው ቢሆንም ቫቲካን ግን በግዛቷ ላይ ክስ ተመስርቶ አያውቅም። በትናንትናው ዕለት የተጀመረው የፍርድ ሂደትም ቫቲካን የካቶሊክ ቤተክርስቲያን አመራር መቀመጫ ከመሆኗም አንፃር ታሪካዊ ነው ተብሏል። የፍርድ ሂደቱ ለሁለት ሳምንት ቀጠሮ በመስጠትም ተጠናቋል።","len":2136}
{"id":"news-48291578","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48291578","title":"በአሜሪካ በእርሻ መሣሪያ የተያዘው አርሶ አደር እግሩን ቆረጠ","summary":"በአሜሪካ ኔብራስካ ግዛት በእርሻ ሥራ ላይ ሳለ ሰብል መሰብሰቢያ መሣሪያ ውስጥ እግሩ የተቀረቀረበት አርሶ አደር በስለት የራሱን እግር ቆርጦታል።","text":"መሣሪያው አንደ መብሻ (ድሪል) የሚሽከረከር ነው። የ63 ዓመቱ አርሶ አደር ኩርት ካሴር ምርት ለመሰብሰብ የሚረዳውን ማሽን ከአንድ ቦታ ወደ አንድ ቦታ እያዘዋወረ ነበር፤ ማሽኑ ልክ እንደ መብሻ (ድሪል) ዓይነት ሲሆን የሚሽከረከርም ነው። ግለሰቡ የግሉ በሆነው 607 ሔክታር መሬት ላይ ብቻውን እየሰራ ሳለ ነበር አደጋው ያጋጠመው። በአቅራቢያው ሰዎች ባለመኖራቸው የሚረዳው አላገኘም። ስልክ በመደወል የሰዎችን እርዳታ ለመጠየቅ ቢያስብም ተንቀሳቃሽ ስልኩን አጠገቡ ሊያገኘው አልቻለም። ማሽኑ እግሩን እየከረከረ የበለጠ ወደ ውስጥ እየዘለቀና ከፍ እያለ መጣ። በዚህ ጊዜ ደፋሩ ገበሬ የያዘውን ስለት ሳብ አድርጎ ከማሽኑ የተረፈውንና ከጉልበቱ በታች ያለው የራሱ እግር ላይ እርምጃ ወሰደ። መጥፎ አጋጣሚውን ሲያስታውስም \"ራሴን ለማላቀቅ ጣርኩ፤ ነገር ግን አጥንቴ ተጣብቆ ቀረ\" ሲል ለኦማሃ ወርልድ ሄራልድ ተናግሯል። • ቀብሩን አዘጋጅቶ ራሱን ያጠፋው አርሶ አደር \"ምንም ምርጫ አልነበረኝም\" የሚለው አርሶ አደሩ ከታችኛው የእግሩ ክፍል 7.6 ሴንቲ ሜትር (3 ኢንች) የሚሆነውን የራሱን እግር ቆርጦ ጥሎታል። ከዚህ ሁኔታ ከተላቀቀ በኋላ ነበር ስልኩን ወደ አስቀመጠበትና 100 ሜትር ወደ ሚርቀው ቦታ እየተንፏቀቀ ሄዶ ለልጁ የደወለለት። ከዚያም በሊንኮልን ከተማ በሚገኝ የህክምና ተቋም እርዳታ ሲደረግለት ቆይቷል፤ ከጉዳቱ ለማገገምም ሳምንታትን በሆስፒታል አሳልፏል። ግለሰቡ ለኤቢሲ ኒውስ በማሽኑ ላይ የተገጠመውን መከላከያ አውልቆት እንደነበር ተናግሯል። \"ያንን ነገር ሳላስተካክለው በመቅረቴ በራሴ በጣም ነው የተበሳጨሁት\" ብሏል በቁጭት።","len":2136}
{"id":"news-52563355","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52563355","title":"በህዋ ላይ ፊልም ለመቅረጽ ቶም ክሩዝ እና ናሳ ተጣመሩ","summary":"እውቁ ተዋናይ ቶም ክሩዝ እና ናሳ በህዋ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ ፊልም ለመቅረጽ ተጣመሩ።","text":"ቶም ክሩዝ ከናሳ ጠፈርተኞች ጋር የፊልሙ ይዘት ባይታወቅም፤ ቶም ክሩዝ ከሚሰራው ተከታታይ ፊልም 'ሚሽን፡ ኢምፖስብል' ጋር አይገናኝም ተብሏል። የናሳ አስተዳዳሪ ጂም ብራይደንስታይን በትዊተር ገጻቸው ላይ ናሳ ከቶም ክሩዝ ጋር በህዋ ላይ የፊልም ቀረጻ ሊያካሂድ መሆኑ እንዳስደሰተው ገልጸዋል። ቶም ክሩዝ እአአ 2013 በወጣው 'ኦብሊቪዮን' ፊልም ላይ የምድርን ተፈጥሯዊ ሃብት ከእንግዳ ወራሪ አካላት ሲታደግ ተውኗል። በድርጊት በተሞሉ ፊልሞቹ ላይ አደገኛ የሚባሉ ትዕይንቶችን እራሱ በመተወን የሚታወቀው ቶም ክሩዝ ሁልግዜም ቢሆን ፈታኝ የሆኑ የፊልም ፕሮጀክቶች ላይ በመሳተፍ ይታወቃል። ከቶም ክሩዝ ጋር 'ቶፕ ጋን' የተሰኘ ፊልም አብሮ የተወነው ማይልስ ቴለር \"አንድን ሥራ መከወን አይቻልም ሲባል ነው ቶም ወደ ሥራ የሚገባው\" ብሏል። ቶም ክሩዝ በድርጊት የተሞሉ ፊልሞችን ሲሰራ ብዙ ጉዳቶች ደርሰውበታል። እአአ 2017 ላይ የሚሽን ኢምፖስብል ተከታይ የሆነውን ፊልም ሲሰራ ከጣሪያ ላይ ሲዘል ቁርጭምጭሚቱ ተሰብሮ ነበር። ቶም ክሩዝ ስለዚህ አጋጣሚ 'ዘ ግራሃም ኖርተን ሾው' ለተባለ የቴሌቪዥን ፕሮግራም ሲናገር፤ \"እንደተሰበረ አውቄ ነበር። 'እህ' ብቻ ብዬ ካሜራውን አለፍኩ። ያ ትዕይንት የፊልሙ አካል ሆኗል\" ብሏል። 2011 በወጣው 'ሚሽን፡ ኢምፖስብል-ጎስት ፕሮቶኮል' ፊልም ላይ፤ ሚስተር ሃንትን ሆኖ የሚተውነው ክሩዝ የዓለማችን ረዥም ህንጻዎች መካከል አንዱ የሆነውን የዱባዩን ቡርጀ ከሊፋ ህንጻ በገምድ ታስሮ ሲወጣ ታይቷል። ይህም ብቻ ሳይሆን ቶም ክሩዝ ለመብረር እየተንደረደረ ያለ አውሮፕላን የውጪ ክፍል በጣቶቹ ይዞ ሲንጠለጠል ታይቷል።","len":2140}
{"id":"news-49548012","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49548012","title":"አውስትራሊያ፡ ኮሜዲያኗን ደፍሮ የገደለው በእድሜ ልክ ተቀጣ","summary":"አውስትራሊያዊቷ ኮሜዲያን ዩሪዳይስ ዲክሰን ወደቤቷ ስትሄድ ተከትሎ አስገድዶ ከደፈረ በኋላ የገደላት ወጣት የእድሜ ልክ እስራት ተበየነበት።","text":"ዩሪዳይስ ዲክሰን በአውስትራሊያ ተስፋ የተጣለባት ኮሚዲያን ነበረች ጄምስ ቶድ የተባለው የ20 ዓመት ወጣት ወንጀሉን መፈጸሙን ያመነ ሲሆን ባለፈው ዓመት ነበር 22 ዓመቷን ኮሜዲያን በአሰቃቂ ሁኔታ የገደላት። ወንጀሉም በአውስትራሊያ ትልቅ ቁጣን ቀስቅሶ ነበር። ጉዳዩን ሲከታተለው ነበረው ፍርድ ቤትም ወንጀሉን ''ሙሉ በሙሉ አረመኔያዊ ተግባር ነው'' ሲል ገልጾታል። ጄምስ ቶድ ኮሜዲያን ዩሪዳይስ ዲክሰን ከስራ ወጥታ ወደ ቤቷ ስትሄድ ለአንድ ሰአት ያክል የተከተላት ሲሆን 'ሴንትራል ሜልቦርን ፓርክ' በተባለ ጨለም ያለ ቦታ ስትደርስ ድንገተኛ ጥቃት ፈጽሞባታል። • 'ኒከርስ' የማይሸጥ የማይለወጠው ቁመተ ሎጋው በሬ • አውስትራሊያ ሃሰተኛ የጋና ጋዜጠኞችን አባረረች ዩሪዳይስ ዲክሰን በአንድ የምሽት ክለብ ውስጥ የኮሜዲ ስራዎቿን አቅርባ ነበር ወደ ቤቷ መሄድ የጀመረቸው። ነገር ግን ያላሰበችው ነገር አጋጥሟት ያሰበችበት ሳትደርስ ቀርታለች። ጄምስ ቶድ ወደ ፍርድ ቤት ሲገባ ፍርድ ቤቱ እንዳስታወቀው ጄምስ ቶድ ወደ ባቡር ጣቢያ ከገባችበት ሰአት አንስቶ በትኩረት ሲከታተላት ነበር። በእግሯ የከተማውን ዋና ዋና መንገዶች አቋርጣ ስትሄድም በድብቅ ይከተላት ነበር። የዩሪዳይስ ዲክሰን ሞት ብዙ አውስትራሊያውያንን ያስቆጣና በሃገሪቱ ስላለው የደህንነት መዋቅር ብዙ ጥያቄዎችን ያስነሳ ነበር። የአውስትራሊያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን እንዳስታወቀው ደግሞ በሃገሪቱ ሴቶች ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶች በሚያስፈራ ሁኔታ እየጨመሩ መጥተዋል። ከአምስት ሴት አውስትራሊያውያን አንዷ ጾታዊ ጥቃት አልያም ማስፈራሪያ እንደሚደርስባትም ተገልጿል።","len":2140}
{"id":"news-49575760","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49575760","title":"የ14 ዓመቱ አሜሪካዊ 5 የቤተሰቡን አባላት መግደሉን አመነ","summary":"በአሜሪካ አላባማ ግዛት አንድ የ14 ዓመት ታዳጊ 5 የራሱን ቤተሰብ አባላት መግደሉን እንዳመነ የአሜሪካ ፖሊስ ገልጿል።","text":"ታዳጊው ሁሉንም የገደላቸው በሽጉጥ ሲሆን ሟቾች ወላጅ አባቱ፣ እንጀራ እናቱ እንዲሁም ወንድም እና እህቶቹ መሆናቸው ታውቋል። በጥይት ከመታቸው መካከል ሶሰቱ ወዲያው ሲሞቱ ሁለቱ ደግሞ ሆስፒታል ከደረሱ በኋላ ህይወታቸው እንዳለፈ ፖሊስ አስታውቋል። • በቴክሳሱ ጅምላ ጥቃት 20 ሰዎች ሞተዋል • የኦሃዮው ታጣቂ እህቱንና ስምንት ሰዎችን ገደለ በስም ያልተጠቀሰው ታዳጊ ከፖሊስ ጋር እየተባበረ መሆኑን የአከባቢው ባለስልጣናት ተናግረዋል። የ14 ዓመት ታዳጊው የእራሱን የቤተሰብ አባላት ለመግደል ምን እንዳነሳሳው የሚጠቁሙ መላ ምቶች እስካሁን እንደሌሉ እና ግድያውን ፈጸመበት ባለ 9 ሚሊ ሜትር ሽጉጥ ከየት እንዳመጣም እስካሁን አልታወቀም። ግድያው የተፈጸመው ሰኞ ምሽት በአላባማ ግዛት ሲሆን፤ መርማሪዎች እንደሉት ወንጀሉን የፈጸመው ታዳጊው የተኩስ ድምጽ መስማቱን ለፖሊስ ደውሎ ተናግሮ ነበር። ከዚያም ግድያውን እራሱ መፈጸሙን እንዳመነ የአከባቢው ፖሊስ ኃላፊ ተናግረዋል። ሟቾቹ የ38 ዓመት ጎልማሳው አባቱ ጆን ሲስክ፣ የ36 ዓመት እንጀራ እናቱ ሜሪሪ ሲስክ እንዲሁም የ5 እና 6 ዓመት እንዲሁም የአንድ ወር እድሜ ያላቸው ወንድም እና እህቶቹ መሆናቸው ታውቋል። • ከክራይስትቸርች የመስጊድ ጥቃት በተአምር የተረፈው ኢትዮጵያዊ በአሜሪካ ጦር መሳሪያዎችን በመጠቀም ሰዎችን መግደል የተለመደ ነገር እየሆነ ይመስላል። በዚህ ዓመት ብቻ በአሜሪካ ወደ 300 የሚጠጉ የጅምላ ተኩሶች ተፈጽመዋል። ከቀናት በፊት በሌላ የጅምላ ተኩስ በቴክሳስ ግዛት 7 ሰዎች ተገድለው ነበር። ከዚያ በፊት ደግሞ በቴክሳስ ትልቋ ከተማ ኤል ፓሶ እና ዳይተን 31 ሰዎች ተገድለዋል።","len":2155}
{"id":"news-54013114","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54013114","title":"በእነ አቶ እስክንድር ነጋ ጉዳይ አካልን ነጻ የማውጣት ክስ እንደሚመሰርት ባልደራስ አስታወቀ","summary":"የባልደራስ ለእውነተኛ ዴሞክራሲ ፕሬዘዳንት አቶ እስክንድር ነጋን በተመለከተ አካልን ነጻ የማውጣት ክስ ሊመሰረት መሆኑን የፓርቲው የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ገለታው ዘለቀ ለቢቢሲ ገለጹ።","text":"አቶ ገለታው እንዳሉት፤ ፓርቲው ክሱን የሚመሰርተው ከአቶ እስክንድር በተጨማሪ በፓርቲው የድርጅት ጉዳይ ኃላፊ አቶ ስንታየሁ ቸኮል እና የክፍለ ከተማ አደራጅ ቀለብ ስዩም ጉዳይ ጭምርም ነው። “በመጨረሻው የአቶ እስክንድር እና የአቶ ስንታየሁ የፍርድ ቤት ቀጠሮ፤ አቃቤ ሕግ ክስ እንዲመሠርት 15 ቀን ተሰጥቶት ነበር። ዛሬ [ነሐሴ 28 ቀን 2012 ዓ. ም.] 17 ቀን ቢሆንም ዓቃቤ ሕግ ክስ አልመሠረተም። ስለዚህ አካልን ነጻ የማውጥት ክስ እንመሰርታለን” ሲሉ አስረድተዋል። ዛሬ ረፋድ ላይ አቶ እስክንድር እና አቶ ስንታየሁን እንዳገኟቸው ገልጸው፤ በፓርቲው የሕግ ክፍል በኩል አካልን ነጻ የማውጣት ክሱ እንዲመሰረት መስማማታቸውን ተናግረዋል። ከዚህ ቀደም ምስክሮች ከመጋረጃ ጀርባ ቃላቸውን እንዲሰጡና የፍርድ ሂደቱም በዝግ ችሎት እንዲካሄድ ሲወሰን አቶ እስክንድር በሂደቱ መሳተፍ እንደማይፈልጉ መግለጻቸው ይታወሳል። ጠበቃቸውንም አሰናብተው ነበር። “ 'በከፍተኛ ወንጀል ተከሰን ለምን ችሎቱ በዝግ ይካሄዳል? ፍርድ ቤቱ ላይ አልተማመንም' ብሎ ነበር። ከዛ በኋላ በየጊዜው የፍርድ ቤት ቀጠሮ ሲኖር በፍቃዱ ሳይሆን ፖሊስ አስገድዶ እየወሰደው ነበር” ብለዋል የሕዝብ ግንኙነቱ። በዝግ ችሎት የምስክሮች ቃል ከተሰማ በኋላ ግን ዓቃቤ ሕግ በተሰጠው 15 ቀን ክስ ባለመመሥረቱ አካልን ነጻ የማውጣት ክስ ለመክፈት መወሰናቸውንም አክለዋል። አያይዘውም “የፖለቲካ እስር እንደሆነ ይታወቃል። ምስክር ተብሎ የቀረበውም አሳፋሪ ነው። ለወደፊት ተፎካካሪ ይሆናል ተብሎ ስለሚፈራ ፓርቲውን ለማዳከም ነው። ባልደራስ ላይ ልዩ የፖለቲካ ጫና ይደረጋል” ብለዋል አቶ ገለታው።","len":2155}
{"id":"54617482","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54617482","title":"በአዳማ ከተማ ከግንባታ ጋር በተያያዘ አደጋ 4 ሰዎች ሞቱ","summary":"በምሥራቅ ሸዋ ዞን አዳማ ከተማ ደኅንነቱ ባልጠበቀ ሁኔታ ግንባታ ሲካሄድ በደረሰ አደጋ የአራት ሰዎች ሕይወት አለፈ።","text":"አደጋው ያጋጠመበት ስፍራ የአዳማ ከተማ ኮሚኒኬሽን ጸ\/ቤት ኃላፊ ወ\/ሮ ራውዳ ሁሴን ለቢቢሲ እንደተናገሩት በግንባታ ስፍራ የደረሰው አደጋ ሕይወታቸው ካለፈው 4 ሰዎች በተጨማሪ ሁለት ሰዎች ላይም ከፍተኛ የአካል ጉዳት አስከትሏል። ይህ አደጋ የተከሰተው ኢሬቻ ተብሎ በሚጠራ አካባቢ ነው። በስፍራው አንድ አሮጌ ቤት ፍርሶ አዲስ ሕንጻ እየተገነባ ነበር። አሮጌው ቤት ግን ሙሉ በሙሉ እንዳልፈረሰ ተጠቁሟል። የአሮጌው ቤት ግድግዳ እንደ አጥር ሆኖ ሲያገለግል ነበር። ይህ እንደ አጥር ሆኖ ሲያገለግል የነበረ የአሮጌ ቤት ግድግዳ ተደርምሶ ነው በቀን ሰራተኞች ላይ ጉዳቱን ያስከተለው ሲሉ ወ\/ሮ ራውዳ ለቢቢሲ ተናግረዋል። የጸ\/ቤት ኃላፊ ወ\/ሮ ራውዳ ግንባታው ከመጀመሩ በፊት የአሮጌው ቤት ግድግዳ ሙሉ በሙሉ መፍረስ ነበረበት ብለዋል። የዓይን እማኞችን ምን ይላሉ? በግንባታ ስፍራው በቀን ሰራተኝነት የሚሠራው ኢብሳ አያና የተመለከተውን እንዲህ ሲል ለቢቢሲ ተናግሯል። \"ግድግዳውን ለማፍረስ ከስር ቦርብረውት ነበር። ከዛ መልሶ እነሱ ላይ ተደረመሰ። እኛ ሰባተኛ ፎቅ ላይ ነበረን። ጩኸት ሰምተን ስንወርድ እለያቸው ላይ ተደርምሷል\" ኢብሳ እንደሚለው ሠራተኞቹን ከፍርስራሹ ስር ለማውጣት ረጅም ሰዓት ወስዷል። ግንባታው በሚካሄድበት ስፍራ ነዋሪ እንደሆነች የምትናገረው አስናቁ ደቻሳ ደግሞ ከፍርስራሹ የአራት ሰዎች አስክሬን ሲወጣ መመልከቷን ትናገራለች። \"ሲደረመስ አይቻለሁ\" የምትለው አስናቁ በአካባቢው በርካታ ሰዎች በለቅሶ ሐዘናቸውን ሲገልጹ ነበር ብላለች። በአደጋው ሕይወታቸው ያለፈው አራቱም የቀን ሠራተኞች ወንዶች መሆናቸው ተነግሯል።","len":2159}
{"id":"news-52253421","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52253421","title":"ኮሮናቫይረስ ካለበት ሰው ጋር ንክኪ ያላቸውን ሰዎች የሚጠቁም መላ ሊፈጠር ነው","summary":"አፕል እና ጉግል ኮሮናቫይረስ ካለበት ሰው ጋር ንክኪ ያላቸውን ሰዎች የሚጠቁም መሣሪያ እየሠሩ ነው።","text":"መሣሪያው አንድ ሰው በቫይረሱ ከተያዘ ግለሰብ ጋር የቅርብ ግንኙነት ካደረገ ለግለሰቡ መረጃ የሚሰጥ ነው። መሣሪያው በበሽታው ከተያዙ ሰዎች ጋር ንክኪ ያላቸውን ሰዎች ለማሰስ ጥቅም ላይ ለሚውሉ መተግበሪያዎች የመረጃ ግብዓት እንደሚሰጥ ተገልጿል። መሣሪያውን መጠቀም የሚፈልጉ ሰዎች ማንነታቸውን ሳያሳውቁ መመዝገብ ይችላሉ። ቫይረሱ ከያዛቸው ሰዎች ጋር ንክኪ ማድረግ አለማድረጋቸው የሚጣራውም የስልካቸውን ብሉቱዝ በመጠቀም ነው። መሣሪያውን የሚጠቀም ሰው ካገኛቸው ሰዎች መካከል ኮቪድ-19 የተገኘባቸው ግለሰቦች ካሉ፤ መሣሪያው የማስጠንቀቂያ መልዕክት ይልካል። አፕል እና ጉግል በጥምረት ባወጡት መግለጫ፤ መሣሪያው የተጠቃሚዎችን የግላዊነት መብት እንደማይጋፋ ተናግረዋል። የአሜሪካው ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ፤ መሣሪያው ጠቃሚ ቢሆንም ብዙዎች የግላዊነት መብት ሊጥስ ይችላል የሚል ስጋት እንዳላቸው ጠቁመዋል። መንግሥታቸው መሣሪያውን ፈትሾ የሚደርስበትን ውሳኔ እንደሚያሳውቅም አክለዋል። የአውሮፓ ሕብረት በበኩሉ፤ መሣሪያው መጠናት ቢኖርበትም፤ እስካሁን ባለው መረጃ መሰረት የተጠቃሚዎችን የግል መረጃ መብት አይጋፋም ብሏል። ሴጋፖር፣ እስራኤል፣ ደቡብ ኮርያ እና ፖላንድ በኮሮናቫይረስ ከተያዙ ሰዎች ጋር የተገናኙ ሰዎችን የሚጠቁም መሣሪያ እየተጠቀሙ ነው። ዩናይትድ ኪንግደም፣ ፈረንሳይ እና ጀርመንም መሰል መገልገያ ለመሥራት አቅደዋል። አፕል እና ጉግል በጋራ መሥራት ከጀመሩ ሁለት ሳምንት ተቆጥሯል። መሣሪያው ስኬታማ ከሆነ ምናልባትም አገራት እንቅስቃሴ ላይ የጣሉትን ገደብ እያላሉ ሊሄዱ ይችላሉ ተብሏል።","len":2165}
{"id":"55255790","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55255790","title":"ቃለ መሐላ መፈጸም ያቃታቸው የሕዝብ እንደራሴ ተባረሩ","summary":"ቃለ መሐላ በአግባቡ መፈጸም የተሳናቸው አንድ የታንዛንያ የሕዝብ እንደራሴ ከኃላፊነታቸው ተነስተዋል።","text":"የሕዝብ እንደራሴው የተሰጣቸውን ኃላፊነት ከመረከባቸው በፊት በይፋ ቃለ መሐላ ለማድረግ በስብሰባ አዳራሽ ተገኝተው ነበር። ተመራጩ የሕዝብ እንደራሴ ስማቸው ሲጠራ ከታዳሚው መካከል ወጥተው ወደ መድረኩ አቅንተዋል። በማዕድን ሚንስትር በተባባሪ ሚንስትርነት ተመርጠው የነበሩት ፍራንሲስ ዱላኔ፤ ቃለ መሐላውን መፈጸም ተስኗቸዋል። በቃለ መሐላው የተካተቱ አረፍተ ነገሮችን ለማንበብ ሲያንገራግሩ፣ ቃላት ለማውጣት ተቸግረው ሲንተባተቡም ነበር። የታንዛንያው ፕሬዘዳንት ጆን ማጉፉሊ በተገኙበት መርሃ ግብር፤ የሕዝብ እንደራሴው ቃለ መሐላውን ለመፈጸም ተቸግረው ሲንተባተቡ የሚያሳይ የሦስት ደቂቃ ቪድዮ በትዊተር ተለቋል። ቪድዮው ላይ አዲስ ተመራጩ የሕዝብ እንደራሴ በተደጋጋሚ ቃላት ለማውጣት ሞክረው አልሳካ ሲላቸው ይታያል። ከደቂቃዎች በኋላ የሕዝብ እንደራሴው ፍራንሲስ ዱላኔ ወደመቀመጫቸው እንዲመለሱና ለሌሎች የሕዝብ እንደራሴዎች መድረኩን እንዲለቁ ተደርጓል። ፕሬዘዳንት ጆን ማጉፉሊ፤ ለሥራው ማመልከቻ ያስገቡ ሰዎችን የሥራ ልምድ ከገመገሙ በኋላ እንደመረጧቸው ተናግረዋል። ሆኖም ግን በማዕድን ሚንስትር በተባባሪ ሚንስትርነት ተመርጠው የነበረው ፍራንሲስ በሌላ የሕዝብ እንደራሴ እንደሚተኩ ፕሬዘዳንቱ አስታውቀዋል። \"ይህንን ሥልጣን ቃለ መሐላ በአግባቡ መፈጸም ለሚችል ሰው እሰጣለሁ\" ብለዋል ፕሬዘዳንቱ። ፍራንሲስ የሕዝብ እንደራሴ መቀመጫውን ይዘው መቆየት ቢችሉም በሌላ ሰው እንደሚተኩ ተነግሯቸዋል። ከሥራቸው የተባረሩት የሕዝብ እንደራሴ ለምን ቃለ መሐላውን በአግባቡ ለመፈጸም እንደተቸገሩ አላብራሩም።","len":2172}
{"id":"news-52868281","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52868281","title":"ኢትዮጵያና ሱዳን የድንበር ጉዳያቸውን በሰላም አንዲፈቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጥሪ አቀረበ","summary":"ከሰሞኑ በኢትዮጵያና በሱዳን ድንበር ግጭት ተነስቷል መባሉን ተከትሎ የኢትዮጵያ መንግሥት ምላሽ ሰጥቷል።","text":"ሐሙስ ግንቦት 20\/ 2012 ዓ.ም ኢትዮጵያና ሱዳንን በሚያዋስነው የድንበር አካባቢ በተፈጠረው ክስተት ማዘኑንም የኢትዮጵያ መንግሥት አስታውቋል። የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ዛሬ ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው በተፈጠረው ግጭት በኢትዮጵያም ሆነ በሱዳን በኩል ጉዳት ለደረሰባቸው ጥልቅ ሐዘኑን ገልጾ፤ ይህ ክስተት በሁለቱ አገራት ሕዝቦች መካከል ያለው ጥብቅ ትስስር የማይወክል መሆኑን አመልክቷል። ሚኒስቴሩ ጨምሮም በድንበር አካባቢ ያለውን ሁኔታ ለመቆጣጠርና ተጨማሪ ውጥረትን ለማስወገድ ሁለቱ አገራት በክስተቱ ዙሪያ ያሉ ጉዳዮችን በጋራ ምርመራ እንዲያደርጉ ጠይቋል። በአሁኑ ጊዜ ሁለቱ አገራትን ወደ ግጭት የሚያስገባ ተቀባይነት ያለው ምክንያት ስለሌለ በድንበር አካባቢ ያሉ ክልላዊ አስተዳደሮች በመተባበር የሠላምና የደኅንነት ሁኔታውን እንዲያረጋግጡ ሲል ጥሪ አቅርቧል። እንዲህ ያሉ ክስተቶችም በሁለቱ አገራት መካከል ባለው ወዳጃዊ ግንኙነት መሰረት በዲፕሎማሲያዊ መንገድ መፍትሄ ማግኘት እንደሚገባቸው አመልክቷል። ይህንንም ተከትሎ የሱዳን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በካርቱም የሚገኘውን የኢትዮጵያ የኤምባሲ ተወካይን ጠርቶ ስለጉዳዩ ማብራሪያ በመጠየቅ ማነጋገሩም ተዘግቧል። ባለፈው ሐሙስ በሁለቱ አገራት አዋሳኝ የድንበር አካባቢዎች አጋጠመ በተባለው በዚህ ክስተት ተገድለዋል ከተባሉት የሱዳን የጦር ኃላፊ ባሻገር ምንያህ ሰዎች ላይ ጉዳት እንደደረሰ የተገለጸ ነገር የለም። ከዚህ ቀደም ሲል በድንበር አካባቢ ከሚከናወን የእርሻ ሥራ ጋር በተያያዘ በአካባቢዎቹ ነዋሪዎች መካከል አለመግባባትና ግጭቶ ያጋጥሙ እንደነበር ይታወሳል።","len":2173}
{"id":"news-54913705","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54913705","title":"ባለ 14 ካራት ትንሽዬ አልማዝ በ26 ሚሊዮን ዶላር ተሸጠች","summary":"ለማግኘት በጣም ከባድና ውድ የተባለ አንድ ሐምራዊ አልማዝ ክብረ ወሰን በሚባል ዋጋ ተሸጠ። ይህ አልማዝ የተሸጠው በጨረታ ሲሆን ጨረታው ስዊዘርላንድ አገር ነው የተካሄደው።","text":"14.8 ካራት የሚመዝነው ይህ አልማዝ \"ዘ ስፕሪት ኦፍ ሮዝ\" የሚል ስም ተሰጥቶታል። እስከዛሬም ለጨረታ ከቀረቡ አልማዞች ትልቁ ነው። 99 ከመቶ የሚሆኑ የሐምራዊ ሮዛማ ቅይጥ ቀለም ያላቸው አልማዞች የካራት መጠን ከ10 በታች እንጂ 14 ካራት አይደርሱም። ይህን አልማዝ ልዩ የሚያደርገውም መጠኑና የቀለም ስብጥሩ ነው ተብሏል። ይህን ውድ አልማዝ በጨረታ አሸንፎ የገዛው ግለሰብ ማንነት ይፋ አልተደረገም። ሐምራዊውን አልማዝ ለጨረታ ያቀረበው ግን የሩሲያ የማዕድን ኩባንያ አልሮሳ ነው። \"ዘ ስፕሪት ኦፍ ዘ ሮዝ\" የተሰኘው ይህ ሐምራዊው አልማዝ ከድፍድፍ የአልማዝ ድንጋይ ነጥሮ የወጣው በሩሲያ በጎሮጎሳውያኑ 2017 ድፍድፍ አልማዙ ያን ጊዜ ሲወጣ ኒጂንስኪ የሚል የክብር ስም ተሰጥቶት ነበር። አልማዙ በዚህ ስም የተሰየመው የሩሲያ ፖሊሽ የባሌት ዳንስ ጥበበኛ ክብር ለመስጠት ነው። ቮስላቭ ኒጂንስኪ በ20ኛው ክፍለ ዘመን ወደር ያልተገኘለት የባሌት ዳንሰኛ ነበር። በዓለም ላይ እስከዛሬ ለፒንክ (ሮዝ) አልማዝ የተከፈለው ትልቁ ሽያጭ 71 ሚሊዮን ዶላር ነው። ይህም በ2017 በሆንግ ኮንግ በተደረገ ጨረታ የተሸጠው 59 ካራት አልማዝ ነው። አልማዞች ብዙውን ጊዜ 150 ኪሎ ሜትር ጥልቀት ውስጥ የኖሩና ወደላይኛው የምድር ክፍል በእሳተ ጎመራ አማካኝነት የወጡ ውድ የከበሩ ደንጋዮች ሲሆኑ እነዚህን ውድ የከበሩ ድንጋዮች ፈልጎ አግኝቶና አጽድቶ ለገበያ ለማቅረብ በአማካይ እስከ 20 ዓመት ሊወስድ ይችላል። የተፈጥሮ አልማዝ እስከ 3 ቢሊዮን ዓመት ያህል እድሜ ያለው በብዙ የእሳት ጎመራና የመልከዓ ምድር ለውውጦች የተቀየጠ እንደሆነ ይታመናል። ከከበሩ ድነጋዮች ውስጥ እንደ አልመዝ ጠንካራ ማዕድን የለም።","len":2178}
{"id":"news-52454421","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52454421","title":"በአፋር ክልል ገበያ ላይ በተፈጸመ ጥቃት የአምስት ሰዎች ህይወት አለፈ","summary":"ማክሰኞ ዕለት ከባቲ ወረዳ ወደ አፋር ክልል ወደ ሚገኝ አደ አራ ወረዳ ለገበያ የሄዱ 7 ሰዎች በጥይት መመታታቸውን እና የአምስቱ ሰዎች ህይወት ማለፉን የባቲ ወረዳ አስተዳዳሪ የሆኑት አቶ መሐመድ አብዱ ለቢቢሲ ገለፁ።","text":"ባቲ ገበያ በጥይት የተመቱት 7ቱ ሰዎች የባቲ አካባቢ ነዋሪዎች መሆናቸውን አቶ ሞሐመድ ተናግረዋል:: በተተኮሰባቸው ጥይት የተጎዱ ሁለት ሰዎች ወደ ሆስፒታል መላካቸውን ጨምረው አስረድተዋል። አቶ መሐመድ ሰዎቹ መሃል ገበያ ላይ ተተኩሶባቸው እንደተገደሉ ገልጸው፤ \"ግድያ የተፈጸመባቸው በማንነታቸው ምክንያት ነው\" ብለዋል። \"ዛሬ [ማክሰኖ] ሙዴ ኢና የሚባል ስፍራ ላይ ገበያ ነበር\" ያሉት ኃላፊው የሞቱት ሰዎች ከባቲ ወረዳና ከባቲ ከተማ መሆናቸውን ጨምረው ገልፀዋል። ተኩሱን በነጋዴዎቹ ላይ የከፈቱት ታጣቂዎች ከአፋር የመጡ መሆናቸውን የተናገሩት አቶ መሐመድ ከመኪና አውርደው ጥቃት እንዳደረሱም ጨምረው አስረድተዋል። የግድያው ምክንያት ማንነታቸውን ብቻ መሰረት ያደረገ ነው የሚሉት ኃላፊው በአሁኑ ጊዜ ለዚህ ጥቃት የሚያበቃ በአካባቢው ግጭት አለመኖሩን ይናገራሉ። ግጭት የነበረው ድንበር አካባቢ ነው በማለት \"ገበያው የጋራ ገበያ ነው፤ ሁሉም እየሄደ ይገበያያል፤ ዛሬ ግን ይህ ተፈጥሯል\" ብለዋል። የሞቱት ሰዎችን አስከሬን የመከላከያ ሠራዊት ወደ ቦታው ገብቶ ማውጣቱን የሚናገሩት ኃላፊው የሞቱት ሰዎች ቀብርም መፈፀሙን አስረድተዋል። እስካሁን ድረስ ከጥቃቱ ጋር በተያያዘ በፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋለ ሰው ስለመኖሩም የሚያውቁት ነገር አለመኖሩን ገልፀው፤ ከአፋር ክልል ኃላፊዎች ጋር በስልክ መነጋገራቸውን ነገር ግን መፍትሄ እንዳላገኙ ገልፀዋል። ቢቢሲ የአምስት ሰዎች ህይወት ስለጠፋበት ጥቃት ከአፋር ክልል በኩል መረጃ ለማግኘት ወደ ክልሉ ኮምኒኬሽን ተደጋጋሚ የስልክ ጥሪ ቢያደርግም ባለመነሳቱ ሳይሳካ ቀርቷል፤ ጥረታችን ግን ይቀጥላል።","len":2178}
{"id":"news-52983707","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52983707","title":"አማዞን የጆርጅ ፍሎይድን አሰቃቂ ሞት የሚያሳየውን ቲሸርት ከገበያ አስወጣ","summary":"በሜኔሶታ ግዛት፣ ሚኒያፖሊስ ከተማ በነጭ ፖሊስ ታንቆ የተገደለውን ጥቁር አሜሪካዊ ፎቶ የሚያሳየው ቲሸርት እየቸረቸረ የነበረው አማዞን የኢንተርኔት መገበያያ ለጊዜው ያን ልብስ መሸጥ ማቆሙን አስታወቀ።","text":"\"በመደብሮቼ እንዲያ ዓይነት ልብስ መሸጥ ትቻለሁ\" ብሏል ትልቁ ገበያ አማዞን። ቲሸርቱ በ15 ዶላር እየተቸበቸበ ነበር። ልብሱን ያቀርብ የነበረው ደግሞ ሌላ ሦስተኛ ወገን መሆኑ ታውቋል። ስለጉዳዩ ተጠይቆ ለቢቢሲ በደብዳቤ ምላሽ የሰጠው አማዞን ይህንን ልብስ አማዞን ገበያ ላይ ያስቀመጠው ወገን ማንነት እየተጣራ ነው። የኢንተርኔት ገበያ መመሪያው ማንኛውንም እቃ በአማዞን በኩል መሸጥ ያሰበ ነጋዴ ምርቶቹ ወንጀልና የወንጀል ሂደትን የማያመላክቱ መሆኑን ማረጋገጥ ይጠበቅበታል። ለቢቢሲ ይህ ዕቃ ገበያ ላይ መሆኑን የጠቆመው አንድ የአማዞን ሠራተኛ ነው። ምንም እንኳ አሁን ይህ ቲሸርት በኦንላይን ገበያ የማይገኝ ቢሆንም ሌሎች ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው ኮፍያዎችና ቲሸርቶች በኢንተርኔት መደብሩ ይታያሉ። ከግርጌያቸው የተጻፈባቸው መልዕክት ግን የነጭ ፖሊሶችን ተመጣጣኝ ያልሆነ ጉልበት መጠቀምን የሚያወግዙ መልዕክቶች ናቸው። ሆኖም እነዚህ ምርቶች ከመደብሩ ተሸጠው ስለማለቃቸው የሚገልጽ ጽሁፍ ሰፍሮባቸዋል። አማዞን ከዚሁ ክስተት ጋር ተያይዞ ለቀረበለት ጥያቄ ለቢቢሲ በላከው የጽሑፍ ምላሽ ምርቶቻቸውን በአማዞን በኩል የሚሸጡ ሁሉም ነጋዴዎች ያስቀመጥናቸውን መመሪያዎች መከተል ይገባቸዋል። ይህን በማያደርጉት ላይ ከንግድ ሰንሰለቱ እስከመባረር የሚደርስ እርምጃ እንወስድባቸዋለን ብሏል። አሁን ተገቢነቱ እያነጋገረ ያለው ቲሸርትም ከኢንተርኔት ገበያው ሙሉ በሙሉ ተወግዷል። የቀብር ሥነ ሥርዓቱ በደማቅ ሁኔታ የተፈጸመለት ሟቹ ጆርጅ ፍሎይድ የተገደለበት መንገድ በመላው አሜሪካ ከፍተኛ ተቃውሞ እንዲቀሰቀስ ምክንያት መሆኑ ይታወሳል።","len":2181}
{"id":"news-53872753","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53872753","title":"''ኮሮናቫይረስ በሁለት ዓመታት ውስጥ ሊጠፋ ይችላል'' ደ\/ር ቴድሮስ አድሃኖም","summary":"የዓለም ጤና ድርጅት ዳይሬክተር ዶ\/ር ቴድሮስ አድሃኖም የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ ሊጠፋ እንደሚችል ገለጹ።","text":"ዶክተር ቴድሮስ ትላንት በሲዊዘርላንድ ጄኔቫ ባደረጉት ንግግር ዳይሬክተሩ ስፓኒሽ ፍሉ በጎርጎሮሳውያኑ 1918 በተከሰተበት ወቅት ለመጥፋት የወሰደበት ጊዜ ሁለት ዓመት ነበር ብለዋል። ዳይሬክተሩ አክለውም ዓለም አሁን ከደረሰችበት የቴክኖሎጂ መራቀቅና ከፍተኛ ምርምሮች አንጻር የኮሮረናቫይረስ ወረርሽኝ ከሁለት ዓመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ ሊጠፋ እንደሚችል ገልጸዋል። ''በሌላ በኩል ደግሞ አሁን ባለው ከፍተኛ የሰዎች ማህበራዊ ትስስር ምክንያት የቫይረሱ ስርጭት ከፍተኛ ሊሆንም ይችላል'' ብለዋል ዶ\/ር ቴድሮስ። ''ነገር ግን የሰው ልጅ የደረሰበት የቴክኖሎጂ ርቀት ቫይረሱን ለማስቆም የሚረዳ እውቀት በቶሎ እንዲያዳብር ይረዳዋል'' ካሉ በኋላ አሁንም ቢሆንም ግን ብሄራዊ አንድነትና ዓለማቀፍ ትብብር ላይ ከፍተኛ አጽንኦት ሰጥተው አልፈዋል። የ1918ቱ ስፓኒሽ ፍሉ ቢያንስ 50 ሚሊየን ሰዎችን የገደለ ሲሆን ከኮቪድ-19 ጋር በተያያዘ ህይወታቸውን ያጡ ሰዎችን ቁጥር 800 ሺህ ነው። በአጠቃላይ ደግሞ 22.7 ሚሊየን ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ተረጋግጧል። ዶክተር ቴዎድሮስ በመግለጫቸው ላይ የግል መከላከያ መሳሪያዎች ወይም 'ፒፒኢ' ስርጭት በተመለከተ ሙስና እየተስተዋለ እንደሆነ ለቀረበላቸውም ጥያቄ መልስ ሲሰጡ ጉዳዩን ''ወንጀል'' ነው በማለት ገልጸውታል። ''ማንኛውም አይነት ሙስና ተቀባይነት የለውም'' ብለዋል። ''ነገር ግን ከፒፒኢ ጋር የተያያዘ ሙስና ለእኔ በግሌ እንደ ነብስ ማጥፋት ነው የምቆጥረው። ምክንያቱም የጤና ባለሙያዎች ፒፒኢ የማያገኙ ከሆነ ሕይወታቸውን አደጋ ላይ እየጣልን ነው። በተጨማሪም የሚያገለግሏቸው ሰዎችን ሕይወትም ነው ስጋት ውስጥ የምንከተው'' ብለዋል።","len":2185}
{"id":"news-54039755","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54039755","title":"ኢራን ከተፈቀደላት በላይ የበለጸገ ዩራኒየም አከማችታለች ተባለ","summary":"ኢራን ከፈረመችው ዓለም አቀፍ ስምምነት በተጻረረ መልኩ ከፍተኛ መጠን ያለው የበለጸገ ዩራኒየም ማከማቸቷን የተባበሩት መንግሥታት አስታወቀ።","text":"ፋይል ፎቶ። የኢራኑ ፕሬዝደንት ሃሰን ሩሃኒ (ቀኝ) በቴህራን የሚገኘውን የኒውክሌር ቴክኖሎጂ እአአ 2019 ሲጎበኙ። ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኃይል ኤጀንሲ እንዳለው ኢራን 2ሺህ 105 ኪሎ ግራም የሚመዝን የበለጸገ ዩራኒየም አከማችታለች። ኤጀንሲው ይህን ያለው ከሁለቱ የኢራን ዩራኒየም ማብለያ ጣቢያዎች በአንዱ ፍተሻ ካካሄደ በኋላ ነው። ኢራን በተደጋጋሚ የኒውክሌር ፕሮግራሟ ለሰላማዊ ግልጋሎቶች ብቻ እንደሚውል ስታሳወቅ ቆይታለች። ኢራን እአአ 2015 ከፈረንሳይ፣ ቻይና፣ ጀርመን፣ ሩሲያ፣ ዩኬ እና አሜሪካ ጋር የፈረመችውን ዓለም አቀፍ ስምምነት ወደጎን በመተው ባሳለፍነው ዓመት በይፋ ከተፈቀደላት በላይ ዩራኒየም ስታበለጽግ ነበር። በዚህ ደስተኛ ያልነበሩት ዶናልድ ትራምፕ እአአ 2018 ላይ ከኢራን ጋር የተደረሰውን ስምምነት አሜሪካ ጥላ መውጣትን ይፋ በማድረግ በኢራን ላይ ዳግም ማዕቀብ መጣላቸው ይታወሳል። ኢራን በፈረመችው ስምምነት መሠረት ማበልጸግ የምትችለው የዩራኒየም መጠን 300 ኪሎ ግራም ብቻ ነው። ይሁን እንጂ ዓለም አቀፉ የአቶሚክ ኃይል ኤጀንሲ ኢራን 2ሺህ 105 ኪሎ ግራም የሚመዝን የበለጸገ ዩራኒየም አከማችታለች እያለ ነው። የዘረፉ ባለሙያች ግን ምንም እንኳ ኢራን ያከማቸችው የበለጸገ ዩራኒየም መጠን ከፍተኛ ይሁን እንጂ የኒውክሌር ጦር መሳሪያ ለማምረት ገና ብዙ ርቀት ይቀራታል ይላሉ። ባሳለፍነው ሳምንት ኢራን የአቶሚክ ኃይል ኤጀንሲ መርማሪ አባላት የዩራኒየም ማበልጸጊያ ማዕከሎቿን እንዲጎበኙ መፍቀዷን አሳውቃ ነበር። ኤጀንሲው በበኩሉ ኢራን ይፋ ስላላደረገቻቸው የኒውክሌር ቁሶች ለሚቀርቡላት ጥያቄዎች ምላሽ አትሰጥም የሚል ቅሬታ ያቀርባል።","len":2185}
{"id":"news-48393001","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48393001","title":"ታይላንድ፡ ኢንተርፖል 50 ህጻናትን ከጾታዊ ጥቃት ማዳኑን አሳወቀ","summary":"ጾታዊ ጥቃት ሲፈጸምባቸው በበይነ መረብ ሊተላለፍ ተዘጋጅተው የነበሩ 50 ህጻናት ማዳኑን ኢንተርፖል ገልጿል። ከዚህ በተጨማሪም ዘጠኝ ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ስር አውሏል።","text":"አብዛኞቹ ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር የዋሉት ታይላንድ ውስጥ ቢሆንም፤ አውስትራሊያና አሜሪካ የሚኖሩ ግለሰቦችም መያዛቸውን ኢንተርፖል አስታውቋል። • የህጻናትን ዘረ መል ማስተካከል ክልክል ነው? በመላው ዓለም 63 ሺ ተጠቃሚዎች ያሉት ሚስጥራዊ ድረ ገጽ ላይ ምርመራ የተጀመረው በአውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2017 ሲሆን፤ እስካሁን 100 የሚሆኑ ህጻናት ጥቃት ሲደርስባቸው በድረ ገጹ ተላልፏል ተብሏል። ኢንተርፖል እንደገለጸው፤ ምርመራው የጀመረው ከ13 ዓመት በታች የሆኑ 11 ህጻናት ወንዶች ላይ ጥቃት ሲፈጸም በሚያሳይ ተንቀሳቃሽ ምስል ምክንያት ነው። የድረ ገጹ ተጠቃሚዎች ማንነታቸው እንዳይታወቅ የተለያዩ ሶፍትዌሮችን የሚጠቀሙ ሲሆን፤ \"ለጊዜው ትኩረታችን የድረ ገጹ አስተዳዳሪዎችና መስራቾች እንጂ ተጠቃሚዎች አይደሉም\" ብሏል ኢንተርፖል። • ስለ ወንዶች ፊስቱላ ምን ያህል ያውቃሉ? ፖሊስ እንዳስታወቀው፤ ጥቃት ፈጻሚዎቹ የምርመራ ሂደቱን ከባድ ለማድረግ የህጻናቱን ፊት በመሸፈን የተለያዩ ምስሎችና ተንቀሳቃሽ ምስሎችን በየሳምንቱ ለተጠቃሚዎች ያስተላልፋሉ። ኢንተርፖል ምርመራው የሰመረለት፤ ባለፈው ዓመት የድረ ገጹ አስተዳዳሪ የሆነውን ሞንትሪ ሳላንጋም ታይላንድ ውስጥ እንዲሁም ሩዊቻ ቶክፑትዛ የተባለውን ሌላ የድረ ገጹ አስተዳዳሪ አውስትራሊያ ውስጥ በቁጥጥር ስር ካዋለ በኋላ መሆኑን ይፋ አድርጓል። • ምግብ ማብሰልና ማጽዳት የቤት ውስጥ ጥቃቶችን ለመቀነስ ሞንትሪ ሳላንጋም ባለፈው ዓመት ለፍርድ ቀርቦ የነበረ ሲሆን፤ ጥፋተኛ ሆኖ በመገኘቱ 146 ዓመት ተፈርዶበታል። ሌላኛው በቁጥጥር ስር ውሎ የነበረው ሩዊቻ ቶክፑትዛ ደግሞ 40 ዓመት ተፈርዶበታል።","len":2187}
{"id":"news-49479790","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49479790","title":"ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን የሕፃናትና አዋቂዎች ሕክምና ምርቶች አምራች ኩባንያ ተቀጣ","summary":"የመድሃኒትና ተያያዥ ዕቃዎች አምራቹ 'ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን' የተሰኘው አሜሪካዊ ኩባንያ ለፈፀመው ጥፋት 572 ሚሊዮን ዶላር እንዲቀጣ ተወሰነበት።","text":"ኩባንያው ኦክላሆማ የተሰኘችው ግዛት ውስጥ 'የኦፕዮይድ ቀውስ' እንዲመጣ አድርጓል በሚል አሜሪካዊው ዳኛ ኩባንያ ከግማሽ ቢሊዮን በላይ ዶላር እንዲቀጣ የወሰኑት። 'ኦፕዮይድ' የተሰኘው ሱስ አስያዥ መድሃኒትን በኦክላሆማ ግዛት አሰራጭዋል የተባሉ ሌሎች ኩባንያዎችም ክሳቸውን እየተከታተሉ ነው። ድርጅቱ ከፍርዱ በኋላ ይግባኝ እንደሚጠይቅ ይፋ አድርጓል። ባለፈው ጥር ሁለት ኩባንያ እንዲሁ ጥፋተኛ ሆነው በመገኘታቸው አንደኛው 270 ሚሊዮን ዶላር ሌላኛው ደግሞ 85 ሚሊዮን ዶላር እንዲቀጡ መሆናቸው አይዘነጋም። 'ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን' የተሰኘው ኩባንያ ዋነኛ ጥፋት የተባለው ሱስ አስያዥ መሆኑ የታወቀ ማስታገሻ [ፔይንኪለር] መድሃኒትን ማስተዋወቅ እና መሸጡ ነው። ከኩባንያዎቹ ቅጣት የሚገኘው ረብጣ ዶላር 'ኦፕዮይድ' በተሰኘው መድሃኒት ሱስ ለናወዙ እና ጉዳት ለደረሰባቸው ሰዎች መልሶ ማገገሚያ አገልግሎት ይውላል ተብሏል። መድኃኒቱን አብዝተው በመውሰዳቸው በ18 ዓመታት [99-2017] ውስጥ 400 ሺህ አሜሪካዊያን ሕይወታቸውን አጥተዋል። ድርጅቱ የመድኃኒቱን ጉዳት አሳንሶ በማስተዋወቁ ምክንያት ሰዎች ባለማወቅ በርከት አድርገው ወስደዋልና ይህ ትልቅ ጥፋት ነው ሲሉ የግዛቲቱ ጠበቃ ሞግተዋል። ጄኤንድጄ በተሰኘ ቅጥል ስም የሚታወቀው ድርጅት 'አኔ ከደሙ ነፃ ነኝ፤ መድኃኒታችን ውስጥ ያለው የኦፕዮይድ መጠን እጅግ አናሳ መሆኑን ሁሉም ያውቃል' ሲል ፍርዱን አምርሮ ተቃውሟል። 'ጆንሰን ኤንድ ጆንሰን' የተለያዩ መድሃኒቶችን እና ቅባቶችን በማምረት ይታወቃል። በተለይ ደግሞ ለሕፃናት የሚሆኑ ቅባቶች፣ ዘይቶች እና 'ፖውደር' አምርቶ በመላው ዓለም በማከፋፈል ይታወቃል።","len":2189}
{"id":"news-56884286","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56884286","title":"አይቮሪኮስት በሙስና ሰበብ የአሽከርካሪ ፈታኞችን በሙሉ ከሥራ አገደች","summary":"የአይቮሪኮስት መንግሥት በሙስና የተበላሸ ነው ያለውን የአሽከርካሪዎች ምዘና ዘርፍ ለማስተካከል በአገሪቱ ያሉ የአሽከርካሪ ፈታኞችን በሙሉ ከሥራ አገደ።","text":"አይቮሪኮስት ውስጥ ያሉ መንገዶች ከብዙ የአፍሪካ አገራት የተሻሉ ናቸው መንግሥት እንዳለው በዘርፉ ያለው ማጭበርበር፣ ሙስናና እየጨመረ ያለ የተሽከርካሪ አደጋ ለዚህ እርምጃው ዋናኞቹ ምክንያቶች ናቸው። በዚህም ምክንያት ከሚቀጥለው ሳምንት ጀምሮ ለሚቀጥሉት ሦስት ወራት በአገሪቱ ውስጥ የሚደረጉ የአሽከርካሪዎች ፈተናዎች በሙሉ በፖሊስ መኮንኖች የሚሰጥ እንደሆነ የትራንስፖርት ሚኒስትሪ አማዱ ኮኔ ተናግረዋል። ጨምረውም አገሪቱ ከፍተኛ መዋዕለ ነዋይ አፍስሳ \"የተሻለ ጥራት ያላቸው መንገዶችን ብትገነባም\" አብዛኞቹ አደጋዎች በአሽከርካሪዎች ችግር ምክንያት የሚከሰቱ መሆናቸውን ገልጸዋል። አይቮሪኮስት ውስጥ በየዓመቱ 1,400 ሰዎች በመንገድ ትራፊክ አደጋ ለሞት ይዳረጋሉ። ቢያንስ 38 ሰዎች በዚህ በሚያዚያ ወር ብቻ በመኪና አደጋ ሲሞቱ፤ ከእነዚህ ውስጥ ደግሞ ስምንት ሰዎች ከዋና ከተማዋ አቢጃን 149 ኪሎ ሜትር ርቆ በሚገኝ ቦታ ላይ አንድ ሚኒባስና አንዲት መኪና ተጋጭተው በተነሳ እሳት ተቃጥለው ሞተዋል። አይቮሪኮስት ከሌሎች የአፍሪካ አገራት በትራፊክ አደጋ የተሻለች ብትሆንም፤ የዓለም ጤና ድርጅት እንደሚለው ከ183 የዓለም አገራት የከፋ የትራፊክ አደጋን በማስመዝገብ 50ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች። በአይቮሪኮስት የመንጃ ፍቃድ ለማውጣት ያለው ሂደት በሙስና ተሞላ እንደሆነ ይነገራል። በዚህም የተለያዩ አካላዊና የማሽከርከር ብቃት ምዘናዎችን ለማለፍ ገንዘብ ከተከፈለ ያለምንም ፈተና ማለፍ ይቻላል። ከዚህ ባሻገርም ምንም አይነት የአሽከርካሪነት ምዘና የፈተና ሂደቶች ውስጥ ሳይታለፍ ገንዘብ በመክፈል ብቻ የመንጃ ፈቃድ ማውጣት እንደሚቻል ተገልጿል።","len":2192}
{"id":"42645133","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/42645133","title":"በቀለ ገርባ እና ሌሎችም ተከሳቾች እስር ተፈረደባቸው","summary":"የኦሮሞ ፌዴራሊስት (ኦፌኮ) ኮንግረስ ከፍተኛ አመራር የሆኑትን አቶ በቀለ ገርባን ጨምሮ አራት ተከሳሾች ችሎትን ተዳፍራችኋል በሚል እስከ ስድስት ወራት የሚደርስ የእስር ፍርድ ተላልፎባቸዋል።","text":"የተከሰሱት አራቱ የኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) አመራሮች የሆኑት አቶ በቀለ ገርባ፣ አቶ ደጀኔ ጣፋ፣ አቶ ጉርሜሳ አያኖ እና አቶ አዲስ ቡላላ እንዲሁም ሌሎቹ ተከሳቾች ናቸው ቅጣቱ የተጣለባቸው። ተከሳሾቹ ለምስክርነት የጠሯቸውን ከፍተኛ የመንግሥት ባለስልጣናትና ሌሎች ሰዎችን ማስቀረብ ባለመቻሉ ችሎቱን የተቃወሙ ሲሆን አቶ በቀለ ይህንን ቅዋሜያቸውን ለመግለፅ በችሎቱ ሂደት ወቅት ቆመው እንደነበር ለማወቅ ተችሏል። የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ችሎት ከፍተኛ የመንግሥት ባለልጣናቱ በምስክርነት መቅረብ አያስፈልጋቸውም በማለት ሲወስን ነበር ተከሳሾቹ ተቃውሟቸውን ያሰሙት። ተከሳሾቹ በንግግር በችሎቱ ላይ ተቃውሞሟቸውን ከማሰማታቸው በተጨማሪ በዝማሬም ሃሳባቸውን መግለፃቸውን ሂደቱን የታደሙ ሰዎች ለቢቢሲ ተናግረዋል። ከግንቦት ሰባት ጋር በተያያዘ በሌላ ክስ በችሎቱ ውስጥ የነበሩ ሌሎች ሦስት ተከሳሾችም በተቃውሞውና በዝማሬው ወቅት በማጨብጭብ ችሎት ተዳፍራችኋል በሚል እንዲሁ የሦስት ወር እስር ተፈርዶባቸዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝን ጨምሮ በምስክርነት የተጠሩት የመንግሥት ባለስልጣናት ችሎት ያለመቅረባቸው የሚታወስ ሲሆን፤ በማረሚያ ቤት ያሉ ምስክሮችም እስካሁን ፍርድ ቤት አልቀረቡም። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባለፈው ሳምንት በክስ ላይ ያሉና የተፈረደባቸው ፖለቲከኞችን ለመፍታት ቃል መግባታቸው አይዘነጋም። በተያያዘ ዜና የማረሚያ ቤቶች አስተዳደር በምስክርነት የተጠሩትን እስክንድር ነጋ እና ውብሸት ታየን ማቅረብ ባለመቻሉ የጋዜጠኛ ኤልያስ ገብሩ ጉዳይ ለሌላ ጊዜ ተቀጥሯል።","len":2193}
{"id":"news-42218872","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42218872","title":"ሴቶች እንዲደፈሩ ያበረታታው ግብጻዊ የህግ ባለሙያ ተፈረደበት","summary":"የተቀዳደደ ጂንስ የሚለብሱ ሴቶች ቅጣታቸው ተገደው መደፈር ሊሆን እንደሚገባ የገለጸው ግብጻዊ የህግ ባለሙያ በሦስት ዓመት እስር ተቀጣ።","text":"ዋህሽ በእስራኤላዊያን ላይ የደረሰውን ጭፍጨፋ \"ምናባዊ\" ሲል ገልጾታል። ወግ አጥባቂ እንደሆነ የሚነገርለት ናቢህ አል-ዋህሽ ከእስር ቅጣቱ በተጨማሪ 1130 ዶላር እንዲከፍልም ተወስኖበታል። በአንድ የቴሌቭዢን ጣቢያ ላይ ሴተኛ አዳሪነትን አስመልክቶ በተዘጋጀ ረቂቅ ህግ ላይ በተደረገ ክርክር ወቅት ነው የህግ ባለሙያው አስተያየቱን የሰጠው። \"አንዲት ሴት ግማሽ ሠውነቷን እያሳች ስትሄድ ስታዩ ደስተኛ ትሆናላችሁ?\" ብሎ ጠይቋል። \"አንዲት ሴት እንደዛ ሆና ስትሄድ ወሲባዊ ትንኮሳ ማድረግ የጀግንነት ተግባር ሲሆን አስገድዶ መድፈር ደግሞ ብሔራዊ ሃላፊነት ነው\" ብሏል። የተቀዳደደ ልብስ የሚለብሱ ሴቶች \"ወንዶች ትንኮሳ እንዲያደርሱባቸው እየጋበዙ ነው\" ያለው ዋህሽ፤ \"ሞራልን መጠበቅ የሃገርን ድንበር ከመጠበቅ በላይ በጣም አስፈላጊ ነው\" ብሏል። ብዙዎች በባለሙያው ላይ ቅሬታ ካሰሙ በኋላ ነበር አቃቤ ህግ ክስ ያቀረበበት። ብሔራዊ የሴቶች መብት ምክር ቤት አስተያየቱ ላይ ቅሬታ አቅርቦ \"ከግብጽ ሕገ-መንግሥት በተጻጻሪ\" ሴቶች ተገደው እንዲደፈሩ የቀረበ \"ሕገ-ወጥ ጥሪ\" ነው ብሏል። ምክር ቤቱ ከሁለት ሳምንት በፊት በቴሌቭዥን ስለተላለፈው ጉዳይ ለመገናኛ ብዙሃን ቁጥጥር ካውንስል ቅሬታውን አስገብቷል። ዋህሽ ከዚህ ቀደም በእስራኤላዊያን ላይ የደረሰውን ጭፍጨፋ \"ምናባዊ\" ሲል ገልጾ ፀረ-አይሁድ መሆኑን በበይፋ ተናግሯል። በሌላ ወቅት \"አንድ እስራኤላዊ ካገኘሁ እገላለሁ\" ሲል ለአንድ ቴሌቭዥን ጣቢያ አስታውቋል። ባለፈው ዓመትም ዋህሽ ሴቶች ሁሌም ጸጉራቸውን መሸፈን አይጠበቅባቸውም ካሉ ከአንድ የሃይማኖት መሪ ጋር በተሌቭዥን ስቱዲዮ ግጭት ውስጥ ገብቶ ነበር።","len":2197}
{"id":"51360073","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51360073","title":"የሴቶች ጤና፤ ሴቶችን ቆመው እንዲሸኑ የሚያስችለው ቱቦ","summary":"ኬንያዊቷ የሕዝብ መፀዳጃ ቤቶችን በመጠቀማቸው ለኢንፌክሽን የሚዳረጉ ሴቶችን እፎይታ ይሰጣል ያለችውን መላ ዘይዳለች።","text":"ቱቦው ሴቶች ቆመው እንዲሸኑ የሚያስችል ነው። ኒጀሪ ሙታካ የተባለችው ይህች ኬንያዊት፤ የዘይት አሊያም የነዳጅ ማንቆርቆሪያ መሳይ ሽንት መሽኛ ቱቦዎችን ለገበያ ያቀረበች ሲሆን ቱቦው ሴቶች እንደቆሙ መሽናት እንዲያስችላቸው ተደርጎ የተዘጋጀ ነው። • መፀደጃ ቤት ተጠቅሞ መታጠብ ወይስ መጥረግ? • ውሃ ቆጣቢው የመጸዳጃ ቤት ቅባት ተሰራ ቱቦው ሴቶች በሕዝብ መገልገያ በሆኑ መፀዳጃ ቤቶች ተቀምጠው ከመሽናት ያድናቸዋል ተብሏል። ኒጀሪ በሽንት ቧንቧ ኢንፌክሽን በተደጋጋሚ ከተጋለጠች በኋላ የመሽኛ ቱቦዎችን ከውጭ ማስመጣት እንደጀመረች ለቢቢሲ ተናግራለች። ታዲያ ይህንኑ የመሽኛ ቱቦ መጠቀም ከጀመረች በኋላ ያጋጥማት የነበረው ኢንፌክሽን እንደቀነሰላት ገልፃለች። በመሆኑም እርሷን የረዳትን መላ ለሌሎች ሴቶች መሸጥ መወሰኗንም አስረድታለች። የህክምና ባለሙያዎችም ይህ መላ ለኢንፌክሽን የመጋለጥ እድልን እንደሚቀንስ ይስማማሉ። • ኮንዶም መጠቀም እያቆምን ይሆን? ዶ\/ር ክሪስ ኦብዋካ \"ሴቶች ለመሽናት ሲሉ ቁጭ አላሉም ማለት ከመፀዳጃ ቤት መቀመጫዎች ጋር ያለ ንክኪ አይኖራቸውም ማለት ነው፤ ይህ ደግሞ ለኢንፌክሽን የመጋለጥ እድላቸውን ይቀንሳል። በመሆኑም ራስን ከበሽታ መከላከል ይቻላል\" ብለዋል። ይሁን እንጅ ቱቦዎቹን መጠቀም ከባህል ጋር የሚጋጭ ድርጊት ነው ሲሉ የኬንያ ወንዶች ተቃውሞ እንዳላቸው ተናግረዋል። ሳይመን ባራዛ የተባለ አንድ ግለሰብ \"ይህ ከባህላችን ጋር የማይሄድ ነው፤ ምክንያቱም ሴቶች ቆመው እንደማይሸኑ ነው የምናውቀው\" ብሏል። መሽኛ ቱቦው በሁለት ዶላር የሚሸጥ ሲሆን በምስራቅ አፍሪካ እስካሁን 400 ቱቦዎችን እንደሸጠች ኒጀሪ ተናግራለች።","len":2204}
{"id":"news-46589723","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46589723","title":"በህንድ ደልሂ ግዛት የተደፈረችው ህፃን በአስጊ የጤንነት ሁኔታ ትገኛለች","summary":"በህንድ ደልሂ ግዛት የ3 ዓመቷ ህፃን በጎረቤቷ አስገድዶ የመድፈር ጥቃት ከተፈፀመባት በኋላ በአስጊ ሁኔታ ላይ እንደምትገኝ ተገለፀ።","text":"ጥቃቱን ፈፅሟል የተባለውና በቁጥጥር ስር የዋለው የ40 ዓመቱ ተጠርጣሪ የፀጥታ አስከባሪ ሲሆን ህፃናት በሚኖሩበት ህንፃ ተቀጥሮ ይሰራ ነበር። •የተነጠቀ ልጅነት • ሀና እና ጓደኞቿ የሰሩት የእናቶች ምጥ መቆጣጠሪያ •የ7 ዓመቷ ህጻን ግድያ፡ ''ከልክ ያለፈ ቅጣት የልጄን ህይወት አሳጣኝ'' በወቅቱ ፖሊስ ራሷን ስታ ያገኛት ሲሆን በአፋጣኝ ወደ ሆስፒታል ተወስዳ አስፈላጊው ህክምና እየተደረገላት ይገኛል። በአገር አቀፍ ደረጃ ቁጣን በቀሰቀሰውና ከዚህ ቀደም በአውቶብስ ውስጥ በቡድን የተደፈረችዋን ተማሪ ስድስተኛ ዓመት ዝክር ወቅት ድርጊቱ እንደተፈፀመ በደልሂ የሴቶች ኮሚሽነር ስዋቲ ማሊዋል ገልፀዋል። እስካሁን ድረስ ህፃኗ ከጉዳቷ ልታገግም መቻል አለመቻሏን በተመለከተ ግልፅ የሆነ መረጃ ባይኖርም ጭካኔ የተሞላበት ድርጊት ነው ሲሉ የአገሪቱ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል። ተጠርጣሪው ጥቃቱን ሲፈፅም በቀን ስራ የሚተዳደሩት የህፃኗ ቤተሰቦች ለስራ ወጥተው ነበር፤ ከዚያም ህፃኗን ከረሜላ በመስጠት ከቤት ይዟት እንደወጣ ታውቋል። ተጠርጣሪው ጥፋተኛ ሆኖ ከተረጋገጠ እስከሞት የሚደርስ ቅጣት ሊያስቀጣው እንደሚችል ፖሊስ አስታውቋል። በህንድ በዚህ ዓመት ብቻ በህፃናት ላይ በተከታታይ የደረሱ ጥቃቶችን ተከትሎ አዲስ ቁጣ ቀስቅሷል፤ ባለፈው ሚያዚያ ወር አንዲት የስምንት ዓመት ህፃን በቡድን የመድፈር ጥቃት ተፈፅሞባታል፤ ባለፈው ሰኔ ወርም እንዲሁ የ7 ዓመት ህፃን ልጂ መደፈሯን ተከትሎ በማዕከላዊ ህንድ ግዛት ማዲህያ ፓራደሽ ተቃውሞ ተነስቶ እንደነበር ይታወሳል። በህንድ የሚፈፀም ጥቃት የህንድ መንግስትና የተባበሩት መንግስታት የህፃናት መርጃ ድርጅት (UNICEF) መረጃ መሰረት","len":2207}
{"id":"48482776","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48482776","title":"በፍቅር ስም የሚያጭበረብሩ ሊለዩ ነው","summary":"ዘመን አመጣሽ የፍቅር ጓደኛ አፋላጊ መተግበሪያዎች ቁጥር እየጨመረ መጥቷል። ውሀ አጣጫቸውን በነዚህ መተግበሪያች ለማግኘት የሚሞክሩ እንዳሉ ሁሉ፤ መተግበሪያውን የሚበዘብዙም አልታጡም።","text":"አንዳንዶች እውነተኛ ማንነታቸውን ይደብቃሉ። በመተግበሪያው የሚያገኟቸውን ሰዎች ገንዘብ ለማጭበርበር የሚሞክሩ ጥቂት አይደሉም። እነዚህን አጭበርባሪዎች በ 'አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ' የሚለይ አዲስ ቴክኖሎጂ መፈጠሩም ተሰምቷል። • ናይጂሪያዊው ኮሜዲያን ከአሻንጉሊት ጋር ትዳር ሊመሠርት ነው መተግበሪያውን የሚጠቀሙ ሰዎች ምስል፣ የግል መረጃና የሚልኳቸው መልዕክቶች ተሰብስበው ይጣራሉ። ስለአንድ ሰው ትክክለኛ ማንነት ለማጣራት ጾታ፣ ዘርና ቋንቋም ከግምት ይገባሉ። ጥናት እንደሚያሳየው፤ ቴክኖሎጂው አጭበርባሪዎችን በመለየት ረገድ 93 በመቶ ትክክል ነው። • ማይክሮሶፍት ጽሁፍን የሚያቀል አሠራር ፈጠረ ባለፈው ዓመት ብቻ እንግሊዛውያን 50 ሚሊየን ዩሮ ተጭበርብረዋል። ከእነዚህ መካከል 63 በመቶ የሚሆኑት ሴቶች እንደሆኑም ጥናት ያሳያል። የፍቅር ጓደኞች የሚያገናኙ መተግበሪያዎች ላይ ስለማንነታቸው ከሚዋሹ መካከል 60 በመቶው እድሜያቸው በአማካይ 50 የሞላ ወንዶች ናቸው። በመተግበሪያቹ ላይ ሀሰተኛ ማንነት የሚያሰፍሩ ሰዎች በርካታ ፎቶዎች በመለጠፍ ይታወቃሉ። 'አፍቃሪ ነኝ'፣ 'ተንከባካቢ ነኝ' ሲሉም ራሳቸውን ይገልጻሉ። አዲሱ የ'አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ' ቴክኖሎጂ የተሠራው በእንግሊዝ፣ በአሜሪካና በአውስትራሊያ ባለሙያዎች ጥምረት ነው። • ሥራ ቀጣሪና አባራሪ እየሆነ የመጣው ሮቦት ከመተግበሪያ ተጠቃሚዎች መካከል የትኞቹ እውነተኛ፣ የትኞቹ ሀሰተኛ እንደሆኑ በመለየት ሌሎች ተጠቃሚዎች እንዲጠነቀቁ ለማድረግ ታስቧል። አዲሱ ቴክኖሎጂ ተመሳሳይ አገልግሎት ከሚሰጡ ቴክኖሎጂዎች ጋር ሲነጻጸር ጠንካራ እንደሆነም ባለሙያዎች ተናግረዋል።","len":2208}
{"id":"news-47823867","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47823867","title":"\"በቻይና በእስር ላይ የምትገኘው ናዝራዊት ክስ አልተመሰረተባትም\" የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር","summary":"የውጪ ጉዳይ ሚንስቴር ቃል አቀባይ አቶ ነብያት ጌታቸው ''ከሰብዓዊ መብት አያያዝ ጋር በተያያዘ በኢትዮጵያ ላይ የቀረበ ክስ የለም\" ሲሉ ተናገሩ።","text":"የውጪ ጉዳይ ሚንስቴር ቃል አቀባይ አቶ ነብያት ጌታቸው አቶ ነብያት ጨምረውም በኢትዮጵያ በሙያቸው ምክንያት የታሰሩ ጋዜጠኞች ባለመኖራቸው በቀጣዩ ዓመት የሚካሄደውን የዓለም የፕሬስ ነጻነት ቀን በኢትዮጵያ የሚከበር ይሆናል ብለዋል። • ቦይንግ የአደጋውን የምርመራ ውጤት ተቀበለ • የ737-8 ማክስ መከስከስ ለቦይንግ ምን ማለት ነው? በሌላ በኩል በቻይና አደንዛዥ ዕጽ ስታዘዋውር በቁጥጥር ሥር ውላለች ስለተባለች ኢትዮጵያዊት ናዝራዊት አበራ ጉዳይ የውጪ ጉዳይ ሚንስቴር በቅርብ እየተከታተለው እንደሆነ ተናግረዋል። በዚህ መሰረት በቻይና የኢትዮጵያ ኤምባሲ እና ቆንስላ ጽ\/ቤት ከሚመለከታቸው የቻይና የመንግሥት አካላት ጋር መረጃ እየተለዋወጡ እንደሆነ አስረድተዋል። እስካሁንም የቆንስላ ጽ\/ቤቱ ተወካይ ናዝራዊት ተይዛ ወደምትገኘበት ጉዋንዡ ከተማ በማቅናት ሶስት ግዜ እንደጎበኟት ያስታወሱት አቶ ነብያት የፊታችን ማክሰኞም እንደሚጎበኟት አሳውቀዋል። ''እስካሁን የቻይና አቃቤ ሕግ ክስ አልመሰረተባትም፤ በናዝራዊት ላይ ክስ እንደተመሰረተባት የተሰራጨው መረጃ የተሳሳተ ነው'' ብለዋል አቶ ነብያት። ጄፍ ቤዞስ በ35 ቢሊዮን ዶላር ክፍያ ትዳሩን ለማፍረስ ተስማማበሌላ በኩል በአረብ ሃገራት የሚኖሩ የኢትዮጵያ ዜጎችን በተመለከተ በተሰሩ የዲፕሎማሲ ሥራዎች የዜጎችን መብት የሚያስከብሩ እና ለእስር የተዳረጉ ከእስር እንዲለቀቁ ስለሚቻልበት ሁኔታ ከስምምነት ላይ መደረሱን ተናግረዋል። እስካሁንም ከሳዑዲ አረቢያ፣ ኳታር፣ ጆርዳን እና የተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች ጋር ስምምነት ተደርሷል። በተጨማሪም ወደ 70ሺህ የሚጠጉ ዜጎች ወደ ሃገር እንዲመለሱ መደረጉን ጠቅሰዋል።","len":2215}
{"id":"news-49393878","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49393878","title":"ኩፍኝ በዲሞክራቲክ ኮንጎ '2700 ህፃናትን ገደለ'","summary":"በዲሞክራቲክ ኮንጎ የኩፍኝ ወረርሽኝ ተከስቶ '2700 ህጻናትን መግደሉ' ተነገረ።","text":"በሽታው በሃገሪቱ በአሁኑ ወቅት ከተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ ጋር ሲነጻጸር እጅጉን የከፋና አደገኛ መሆኑም ተገልጿል። ሰኔ ወር ላይ በዲሞክራቲክ ኮንጎ ኩፍኝ በወረርሽኝ መልክ መከሰቱ ቢታወጅም በሽታውን ለመግታት የተደረገው ጥረት አናሳ መሆኑን የፈረንሣይ ድንበር የለሽ ሐኪሞች ቡድን ሜድሰ ሶ ፍሮንትዬር ለቢቢሲ ተናግሯል። በዲሞክራቲክ ኮንጎ የሜድሰ ሶ ፍሮንትዬር ተልዕኮ ኃላፊ የሆኑት ካርል ያንሰን እንደተናገሩት ከሃገሪቱ 26 ግዛቶች መካከል 23 በወረርሽኙ ተመትተዋል። የክትባት አቅርቦት ችግር፣ የንጽህና ጉድለት፣ የግጭቶች መበራከትና የሰዎች መፈናቀል ለበሽታው በከፍተኛ ሁኔታ መስፋፋት አስተዋጽኦ እንዳበረከቱ ተነግሯል። \"ወረርሽኙ በድንገት የሚከሰት ስላልሆነ፤ አሁን ያጋጠመው ችግር ለዓመታት የተጠራቀመ የግድየለሽነት ውጤት ነው\" ሲሉ ኃላፊው ለቢቢሲ ተናግረዋል። \"አሁን ያጋጠመን የኩፍኝ ወረርሽኝ ባለፉት 10 ዓመታት በላይ ኮንጎ ውስጥ ከታዩት መካከል ትልቁ ነው\" ሲሉ አክለዋል። በሃገሪቱ ያለውን የጤና ችግር ለመግታት ያስፈልጋል ተብሎ ከተጠየቀው 8.9 ሚሊዮን ዶላር ውስጥ ማግኘት የተቻለው 2.5 ሚሊዮን ዶላር ብቻ መሆኑንም ተናግረዋል። በሃገሪቱ ውስጥም በዚህ ዓመት ከጥር እስከ ነሐሴ ባሉት ስምንት ወራት ውስጥ ከ2700 በላይ ህጻናት በኩፍኝ ለሞት መዳረጋቸው የተገለጸ ሲሆን፤ ይህም ባለፈው ዓመት በኢቦላ ምክንያት ከሞቱት ሰዎች አሃዝ በከፍተኛ ደረጃ ላቅ ያለ ነው ተብሏል። ያለንበት የፈረንጆች ዓመት ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ የሜድሰ ሶ ፍሮንትዬር 475 ሺህ ለሚጠጉ ህጻናት ክትባት የሰጠ ሲሆን ከ27 ሺህ በላይ ለሚሆኑ በበሽታው ለተያዙ ድጋፍና እንክብካቤ ማድረጉ ተገልጿል።","len":2218}
{"id":"48146415","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48146415","title":"\"የአደገኛ ግለሰቦች\" የፌስቡክ ገጽ መዘጋት ጀመረ","summary":"\"አደገኛ ግለሰቦች\" ያላቸውን በርካታ ታዋቂ ሰዎች ገጽ ማገድ መጀመሩን ፌስቡክ አስታወቀ።","text":"የማህበራዊ ሚዲያው የሴራ (ኮንስፓይረሲ) ድረ ገጽ የሆነውን 'ኢንፎዋርስ' አቅራቢ አሌክስ ጆንስ፣ የእንግሊዙ ድርገጽ አርታኢ ፖል ጆሴፍ እና የቀድሞው 'የበሬይትባርት' አርታኢ ሚሎ ይአኖፓውሎስን በጥላቻ ንግግር ከሷቸዋል። የጸረ አይሁድ መልዕክቶችን ያስተላለፈውና 'የኔሽን ኦፍ ኢስላም' መሪ የሆነው ሉዊስ ፋራካሃንም ከታገዱት መካከል ነው። • ፌስቡክ የጽንፈኛ አመለካከት አራማጆችን ሊያግድ ነው • እነ ፌስቡክ ግላዊ መረጃዎትን ያለአግባብ እንደሚጠቀሙበት ያውቃሉ? በእንግሊዝ እንደሚገኘው ብሪቴይን ፈርስት አይነት ጸረ እስልምና ቡድኖችንም ፌስቡክ አግዷል። የአሁኑ እርምጃ በፌስቡክ በሚተዳደረው ኢንስታግራም በተባለው ገጽም ተግራዊ ተደርጓል። \"በየትኛውም ርዕዮተ ዓለም ውስጥ ይሁን ግለሰቦችም ሆነ ቡድኖች ጥቃትንና ጥላቻን የሚሰብኩ ወይንም የሚደግፉ ከሆነ ሁሌም እናግዳቸዋልን\" ሲል ኩባንያው በመግለጫው አስታውቋል። \"ይህህን የሚጥሱትን ለመለየት የሚደረገው ፍተሻ በጥልቀት የሚካሄድ ሲሆን በዚህ መሠረት ነው እገዳው የተከናወነው\" ብሏል። እገዳ ከተጣለባቸው መካከል የነጭን የበላይነት የሚያቀነቅነው ፖል ኔህለን እና ጸረ እስልምና አስተሳሰቦችን በማራመድ ከፍተኛ ተከታይ ያላት ላውራ ሉመር ይገኙበታል። ሉመር ከወራት በፊት ኒው ዮርክ በሚገኘው የትዊተር መሥሪያ ቤት እጆቿን በካቴና አስራ በመገኘት ከማህበራዊ ሚዲያው መታገዷን ተቃውማለች። • ፌስቡክ የምንጠቀምበት ሰዓት ሊገደብ ነው ሆኖም ፌስቡክ እርምጃ ከመውሰዱ በፊት ማስጠንቂያ መስጠቱ ግለሰቦቹም ሆነ ቡድኖቹ ተከታዮቻቸው በሌላ ማህበራዊ ሚዲያ እንዲያገኟቸው ዕድል ይሰጣል በሚል ቅሬታ ቀርቦበታል።","len":2221}
{"id":"51569205","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51569205","title":"የ 'ኮፒ ፔስት' ፈጣሪ ሞተ","summary":"ከት፣ ኮፒ፣ ፔስት፤ በርካቶቻችን እኒህን ሦስት ትዕዛዞች ለኮምፒውተራችን አስተላልፈን ጽሑፍን ከአንድ ምዕራፍ ወደ ሌላው ቀድተናል፣ አላስፈላጊ ሀተታንም አስወግደናል።","text":"ላሪ ተስለር ከት፣ ኮፒ እና ፔስት የሚሉትን ሦስት የኮምፒውተር ትዕዛዝ አይነቶች የፈጠረው ግለሰብ ላሪ ተስለር ይባላል። የኮምፒውተር ልሂቁ ላሪ በ74 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል። ላሪ በግዙፉ የቴክኖሎጂ ማዕከል ሲልከን ቫሊ መሥራት የጀመረው እንደ ጎርጎሮሳውያኑ በ1960ዎቹ መባቻ ነበር። ያኔ ኮምፒውተር ያላቸው ሰዎች እምብዛም አልነበሩም። • የሰዎችን ማንነት የሚለየው ቴክኖሎጂ እያከራከረ ነው • ሞና ሊሳ \"ነፍስ ዘራች\" ላሪ የፈጠራቸው ኮፒ፣ ፔስት እና ከት የኮምፒውተር አጠቃቀምን አቅልለዋል፤ አዘምነዋልም። 'ፋይንድ ኤንድ ሪፕሌስ'ን ጨምሮ ሌሎችም አሠራሮችን የፈለሰፈው ላሪ፤ ቀድሞ ይሠራበት የነበረው ዜሮክስ በሞቱ ሀዘናቸውን ከገለጹ መካከል ይጠቀሳል። እንደ ጎርጎሮሳውያኑ በ1945 ኒው ዮርክ ውስጥ የተወለደው ባለሙያው፤ የስታንፎርድ ምሩቅ ነው። ዋነኛ የፈጠራ ትኩረቱም ኮምፒውተርን ለተጠቃሚዎች ምቹ ማድረግ ነበር። ላሪ በአፕል፣ በአማዞን፣ በያሁ እና በሌሎችም የቴክኖሎጂ ድርጅቶች ሠርቷል። 'ኮፒ ፔሰት' ጽሑፍን ለመቁረጥ እንዲሁም ከአንድ ምዕራፍ ወደ ሌላ ለማሻገር የሚውለው የከት፣ ኮፒ እና ፔስት ሀሳብ የተጠነሰሰው እንዲህ ነበር። ቀድሞ ሰዎች ወረቀት ላይ ያሰፈሩትን ጽሑፍ ከአንድ አንቀጽ ወደ ሌላው ለማሻገር ወይም ቆርጠው ለማውጣት ሲፈልጉ ጽሑፉን ቀደው ማውጣት ነበረባቸው። ከኮፒ ፔስት መፈልሰፍ በኋላ ግን አርትኦት ዛሬ የሚገኝበትን ቅርጽ ይዟል። ኮፒ፣ ፔስት እና ከት በአፕል ሶፍትዌር ላይ የተካተቱት እንደ ጎርጎሮሳውያኑ በ1983 ነበር። • ከኮርኔል በኮምፒውተር ሳይንስ ፒኤችዲ በማግኘት የመጀመሪያዋ ጥቁር ሴት የሆነችው ረድኤት አበበ • ከብራና ወደ ኮምፒውተር . . .","len":2223}
{"id":"news-49232318","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49232318","title":"በመድፈር የተወነጀሉት ፓስተር ወደ ቦታቸው መመለስ በናይጀሪያ ቁጣን ቀሰቀሰ","summary":"በመድፈር የተወነጀሉት ባይዶን ፋቶይንቦ የተባሉት ታዋቂው ናይጀሪያዊ ፓስተር ከአንድ ወር በኋላ ወደ ቤተ ክርስቲያናቸው መመለስ ቁጣን ቀስቅሷል።","text":"በናይጀሪያ መዲና አቡጃ ኮመን ዌልዝ ኦፍ ዛየን አሴምብሊ የሚባል ቤተክርስቲያን መስራቹ ፓስተር፤ ባለፈው ወር ነበር አንዲት የፎቶ ባለሙያ ታዳጊ እያለች በፓስተሩ ሁለት ጊዜ መደፈሯን የገለፀችው። ፓስተሩ በፍፁም አልደፈርኳትም በሚል ያስተባበሉ ሲሆን ፖሊስ ጉዳዩን እየመረመረ መሆኑም ተገልጿል። •በአውሮፓ የኢትዮጵያዊያን ፌስቲቫል፡ ሙዚቃ፣ ኳስ፣ ፍቅርና ቡጢ.. •ለዓመታት የተጠፋፉት የወላይታ ሶዶዋ እናትና የኖርዝ ኬሮላይናዋ ልጃቸው ይህ ውንጀላ ከቀረበባቸው በኋላ ለተወሰነ ጊዜ ከቤተ ክርስቲያኗ የመራቅ ውሳኔያቸውን ያሳወቁት ፓስተሩ፤ ተቃዋሚዎች ግለሰቡ ከኃላፊነቱ እንዲነሳ ሰልፍ በመውጣት ግፊት ማድረጋቸውን ተከትሎ ነው። በትናንትናው ዕለት እሁድ የፀሎት ፕሮግራም ያደረጉት ፓስተሩ \"ጥቃቅን ድሎች\" በሚልም ርዕስ ተናግረዋል። ፓስተሩ በንግግራቸው ክርስቲያኖች ሁልጊዜም ቢሆን መከራን ይቀበላሉ፤ ነገር ግን አምላክ ድልን ያረጋግጣል ብለዋል። \" እንደ አንድ ክርስቲያን ተቃውሞ ያጋጥማል፤ ቅዱሱና ታማኙ አምላክ ጠላቶች ካሉት በእርግጠኛነት አንተም አለህ\" ብለዋል። •ኡጋንዳዊቷ ፕሮፌሰር የፍርድ ቤቱን ውሳኔ በመቃወም እርቃኗን ወጣች ፓስተሩን በመድፈር የወነጀለችው የፎቶ ባለሙያ ሚስ ዳኮሎ የክሷ ቪዲዮ በማህበራዊ ሚዲያዎች ላይ በከፍተኛ ሁኔታ የታየ ሲሆን ናይጀሪያ ላይ ለተነሳውም የ'ሚ-ቱ' እንቅስቃሴ መነሻ ሆኗል ተብሏል። ፓስተሩ ወደ መንበራቸው መመለሳቸውን ተከትሎ ስማቸው በትዊተር ላይ በከፍተኛ ሁኔታ እየተነሳ ሲሆን ብዙዎችም በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ድንጋጤያቸውንና ብስጭታቸውን ገልፀዋል፤ ተስፋ አስቆራጭ ነው በማለትም ሁኔታውን የገለፁት አልታጡም።","len":2227}
{"id":"news-53447239","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53447239","title":"የደንቢዶሎ ዩኒቨርስቲ ተማሪዎችን አግተው ለታጣቂዎች ሰጥተዋል የተባሉ ተጠርጣሪዎች ተከሰሱ","summary":"ከወራት በፊት ባልታወቁ ሰዎች ታግተው የደረሱበት ካልተወቁ የደምቢዶሎ ዩኒቨርሲቲ ተማሪዎች እገታ ጋር በተያያዘ የተጠረጠሩ አስራ ሰባት ሰዎች ላይ የሽብር ወንጀል ክስ ተመሰረተባቸው።","text":"በብሔራዊው ቴሌቪዥን እንደተዘገበው ዛሬ አርብ ሐምሌ 10\/2012 ዓ.ም በፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሦስት ክስ የተመሰረተባቸው ሰዎች 17 ሲሆኑ የክስ መዝገቡም እነከሊፋ አብዱራህማን በሚል እንደሚጠራም ተገልጿል። ክስ የተመሰረተባቸው ተጠርጣሪዎቹ እስካሁን ያሉበት ያልታወቁና አብዛኞቹ ሴት ተማሪዎችን አግተዋል በሚል ዐቃቤ የእገታና የጠለፋ ሽብር ወንጀልን ጠቅሶ ነው ክስ የመሰረተባቸው። • የደረሱበት ያልታወቀው ተማሪዎች ስድስት ወር ሆናቸው • የታገቱት ተማሪዎች፡ የቤተሰብ ሰቀቀንና የመንግሥት ዝምታ • የአቶ ጃዋር ጠበቆች አቤቱታና የዕለቱ የችሎት ውሎ ሌላኛው በተጠርጣሪዎቹ ላይ የቀረበው ክስ ደግሞ ከተከሳሾቹ አንዱ ተማሪዎቹ በጫካ ውስጥ እየተጓዙ ስለመሸባቸው ታጋቾች መሆናቸውን እያወቀ ቤቱ በማሳደሩና ሁኔታውን ለየትኛውም የመንግሥት አካል ባለማሳወቁ የሽብር ወንጀልን ባለማሳወቅ ክስ ቀርቦበታል። ለፍርድ ቤቱ በቀረበው ክስ ላይ ተማሪዎቹ ወደ አማራ ክልል በአንድ መኪና በመጓዝ ላይ ሳሉ በቄለም ወለጋ ዞን ደምቢ ዶሎ ከተማ ሰዬ እና አንሰሎ ወረዳዎች በሚገኙ ቀበሌዎች ውስጥ ከመኪናው በማስወረድ እየደበደቡ ጫካ ውስጥ ለሚገኙ የኦነግ ሸኔ አመራሮች አሳልፈው መስጠታቸው ተገልጿል። በዛሬው ችሎት ሰባት ተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ስር መዋላቸው ሲገለጽ፣ ሁለቱ በኮሮናቫይረስ በመጠርጠራቸው ፍርድ ቤት ያልቀረቡ ሲሆን የቀሩት ተከሳሾች እንዲቀርቡ ችሎቱ አዟል። ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ያቀረበውን ክስ ያሰማው የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በችሎቱ የቀረቡት ተጠርጣሪዎች ከጠበቃቸው ጋር ተመካክረው እንዲቀርቡና ክሳቸው እንዲሰማ ለሐምሌ 30\/20 12 ዓ.ም ቀጠሮ መስጠቱ ተገልጿል።","len":2229}
{"id":"news-52624845","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52624845","title":"የአይኤሱ ቀጣናዊ መሪ ሼኽ ኮራሳኒ አፍጋኒስታን ውስጥ በቁጥጥር ሥር ዋለ","summary":"ኢስላሚክ ስቴት (አይኤስ) የተሰኘው ቡድን የደቡብ እስያና የሩቅ ምሥራቅ መሪ ካቡል ውስጥ መያዙን የአፍጋኒስታን የስለላ ሰዎች ተናግረዋል።","text":"ዚያ ኡል-ሃቅ ወይም ሼኽ ኦማር ኮራሳኒ በሰተሰኘ ስሙ የሚታወቀው ግሰለብ ከሌሎች ሁለት ነባር መሪዎች ጋር ነው በቁጥጥር ሥር የዋለው። ምንም እንኳ አፍጋኒስታን ውስጥ ዋነኛው ታጣቂ ቡድን ታሊባን ቢሆንም አይኤስ በተወሰኑ ቦታዎች እንቅስቃሴ ከማድረግም በላይ ካቡል ውስጥ የቦንብ ጥቃቶችን ፈፅሟል። የደኅንነት ሰዎች የሰውየው በቁጥጥር ሥር መዋል ትልቅ ድል ነው ይላሉ። ከቡድኑ መሪ ጋር የተያዙት ሌሎቹ ሁለት ግለሰቦች ቃል አቀባዩ ሳሂብና የደኅንነት ኃላፊው አቡ አሊ ናቸው ተብሏል። የአፍጋኒስታን ስለላ ተቋም ባወጣው መግለጫ 'ኦፕሬሽኑ' የተሳካ ሊሆን የቻለው ከዚህ ቀደም ከተያዙ የአይኤስ አባላት በተገኘ መረጃና ክትትል ነው። መግለጫው አክሎም አምስት የቡድኑ አባላት መገደላቸውንና ስምንት ደግሞ መቁሰላቸውን አትቷል። ሮይተርስ የዜና ወኪል እንደዘገበው መግለጫው \"ሌሎች የቡድኑ መሪዎችንም አድነን ለመያዝና ለማንበርከክ እንቅስቃሴያችንን እንቀጥላለን\" ይላል። አይኤስ የተሰኘው ቡድን ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ አፍጋኒስታን ውስጥ በርካታ የቦንብ ጥቃቶችን ፈፅሟል። ዋነኛ ዒላማው ደግሞ የሺአ ሙስሊም አፍጋናውያንና አናሳ ጎሳዎች ናቸው። የተባበሩት መንግሥታት ባለፈው ዓመት ያገኘው አንድ መረጃ እንደሚናገረው ሼኽ ኮራሳኒ ባሳየው ደካማ ውሳኔ በሌላ ሰው ተተክቷል። መረጃውን ማረጋገጥ ግን አልተቻለም። ምንም እንኳ ዩናይትድ ስቴትስ እና ታሊባን ወታደሮቻቸውን ከጦርነቱ ቀጣና ለማስወጣት ከስምምነት ቢደርሱም አፍጋኒስታን አሁንም በነውጥ መታመሷን ቀጥላለች። ከአይኤስ ጋር የቅርፅም የዓላማም ምስስል የለኝም የሚለው ታሊባን ከስምምነቱ በኋላ የሚያደርሳቸውን ጥቃቶች ቀንሷል።","len":2230}
{"id":"53180023","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53180023","title":"ጉግል ሰዎች በኢንተርኔት የጎለጎሉትን ምስጢር መሰረዝ ሊጀምር ነው","summary":"ጉግል በቀደመ አሰራሩ ደንበኞቹ ያሰሷቸውን የበይነመረብ አድራሻዎችን ዝርዝር ቅጂ ያስቀር ነበር፡፡ ይህ ነገር ቅሬታን ሲፈጥር ቆይቷል፡፡","text":"የደንበኞቹን ቅሬታ ተከትሎ ጉግል ኩባንያ አሰራሩን ለመቀየር ቃል ገብቷል፡፡ ደንበኞች የነካኩት መተግበሪያ፣ ያሰሱት ድረገጽና የጎበኟቸው የበይነመረብ አድራሻዎች በሙሉ የት ቦታና በምን ኮምፒውተር አሰሳ እንደተደረገባቸው ጭምር ሰዓቱንና አገሩን ሳይቀር ቋት ውስጥ ያስቀር ነበር፣ ጉግል፡፡ የማስታወቂያ ገቢ ምንጭ የሚሆውም ይኸው የደንበኞች መረጃ ስብስብ ነው፡፡ አሁን ግን ጉግል እነዚህን የደንበኛ መረጃዎች ቢበዛ ለ18 ወራት ካቆያቸው በኋላ ራስ በራሳቸው እንዲጠፉ አሰራሩን ቀይሯል፡፡ አንድ ደንበኛ ዩትዩብ ላይ ምን እንደተመለከተና ለስንት ሰዓት ያህል ቪዲዮውን በማየት እንደቆየ ጭምር ይመዘግብ የነበረው ጉግል አሁን ግን እንዲህ ዓይነት የዩትዩብ ደንበኛ ምስጢሮች ከ36 ወራት በኋላ ይሰረዛሉ ብሏል፡፡ ጉግል የዩትዩብ ቪዲዮዎች የሐሰሳ ታሪክ ከሌሎች የሐሰሳ ታሪኮች ዘለግ ላለ ጊዜ ሳይሰረዙ እንዲቆይ የፈለገው በሰዎች የዳሰሳ ልማድና ታሪክ በመመስረት ለደንበኞቹ የሚመቻቸውን የሙዚቃ ምርጫዎች ለማቅረብ እንዲያስችለው ነው፡፡ የአንድ ሰው የዩትዩብ ሐሰሳ ታሪክ ተመዝግቦ ሲቆይ ጉግል ለደንበኞቹ ተስማሚ ቪዲዮችን እንዲጋብዝ ያግዘዋል፡፡ እነዚህ አሰራሮች አዲስ የጉግል አድራሻ ለሚያወጡ ብቻ የሚተገበሩ አሰራሮች ሲሆኑ ከዚህ ቀደም የጉግል ወይም የዩትዩብ ወይም የጂሜይል አድራሻ የነበራቸውና የተመዘገቡ ተጠቃሚዎች ግን ‹‹ሴቲንግ›› እንዲቀይሩ የሚጠይቅ ማስታወሻ በቅርቡ ይላክላቸዋል ብሏል ፣ጉግል፡፡ ይህ እርምጃ በጉግል ኩባንያ እንዲወሰድ ያስቻለው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የሰው ፊትን እንደ መለያ የሚጠቀሙ ቴክኖሎጂዎች ላይ ቅሬታና ተቃውሞ እያየለ መምጣቱን ተከትሎ ነው፡፡","len":2233}
{"id":"55314976","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55314976","title":"የ 'ሆቴል ሩዋንዳ' ፊልም ዝነኛ አፍኖ ያመጣውን አየር መንገድ ሊከስ ነው","summary":"የሩዋንዳ ፕሬዝዳንት ፖል ካጋሜ ተቃዋሚ እንደሆነ የሚነገርለትና በርዋንዳ እልቂት ወቅት በጎ ተግባር ፈጽሟል በሚል 'ሆቴል ሩዋንዳ\" የሚል ፊልም በሆሊውድ የተሰራለት ሰው አሁን በሩዋንዳ እስር ቤት ይገኛል።","text":"ፖል ሩሰሳባጊና የሚል መጠርያ ስም ያለው ይህ ዝነኛ ሩዋንዳዊ ከ1994ቱ እልቂት በኋላ በአሜሪካና በቤልጂየም በስደት ነበር የሚኖረው። በሩዋንዳ የዘር ፍጅት ወቅት ሰዎችን እየደበቀ ከራሱ ጎሳ ገዳዮች ሰዎችን አድኗል በሚል ትልቅ ሙገሳና ክብር ያገኘው ይህ ሰው ታሪኩ ለሆሊዉድ ስኬታማ ፊልም መሰራትም ምክንያት መሆኑ ይታወሳል። ሆኖም አሁን በሩዋንዳ ፍርድ ቤት ተቃዋሚዎችን በገንዘብ ይደግፍ ነበር በሚል ክስ ቀርቦበት ኪጋሊ እስር ቤት ይገኛል። እንዴት ከሚኖርበት አገር ተይዞ ወደ ሩዋንዳ መጣ የሚለው ግን እስከዛሬ ብዙዎችን ሲያነጋግር ነበር። አሁን ፖል ዝምታውን ሰብሯል። በሩዋንዳ የሽብር ክስ የተከፈተበት ፖልን አፍኖ ወደ ሩዋንዳ ያመጣውን አየር መንገድ እንደሚከስ ይፋ አድርጓል። ፖል እንደሚለው አየር መንገዱ ወደ ሩዋንዳ ይዞት የመጣው በማታለል ነው። እሱ እንደሚለው ባለፈው ነሐሴ ወር ቡሩንዲ ሄዶ ለቤተክርስቲያን አነቃቂ ነግግር ለማድረግ ይሰናዳል። ከዱባይ በቻርተርድ አውሮፕላን ተከራይቶ ለመሄድ ሲሳፈር ግን አውሮፕላኑ ወደ ቡሩንዲ ሳይሆን ወደ ሩዋንዳ ነበር ያደረሰው። አሁን በቴክሳስ በተከፈተ ክስ ይህ ጌይን ጄት የሚባል አውሮፕላን አከራይ ኩባንያ የፖልን አፈና በማመቻቸት ክስ ተከፍቶበታል። ድርጅቱ ከኪጋሊ ባለሥልጣናት ጋር የቅርብ ግንኙነት አለው ተብሎ ይታመናል። ተመሳሳይ ክስ ከቴክሳስ ሌላ በቤልጂየምም ይከፈታል ተብሏል። ምክንያቱ ደግሞ ፖል የቤልጂየም ዜግነት ስላለው ነው። ቢቢሲ ለዚህ ዘገባ የጄንጄት ኃላፊዎችን ሐሳብ ለማካተት ያደረገው ሙከራ አልተሳካለትም። በ1994 በነበረው የሁቱ ቱትሲ የሩዋንዳ የዘር ፍጅት ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በመቶ ቀናት ውስጥ አልቀዋል።","len":2239}
{"id":"news-53919715","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53919715","title":"አሜሪካ፡ የጃኮብን ጥቃት በመቃወም የወጡ ሦስት አሜሪካዊያን ተገደሉ","summary":"ጥቁር አሜሪካዊው ጃኮብ በፖሊሶች በደረሰበት ተኩስ ሆስፒታል ከገባ በኋላ በተቀሰቀሰ ተቃውሞ ሰዎች ሞተዋል፡፡","text":"ሦስተኛ ቀኑን በያዘው በዚህ ተቃውሞ እስካሁን ሦስት ሰዎች ተገድለዋል፡፡ በአሜሪካ ዊስኮንሰን ግዛት፣ ኬኖሻ ከተማ ነበር ባለፈው እሑድ ወጣቱ በፖሊሶች የተተኮሰበት፡፡ የኬኖሻ የፖሊስ አዛዥ ዴቪድ ቤዝ ለኒውዮርክ ታይምስ እንደተናገሩት ከሆነ ግን እስካሁን በተቃውሞው የሞተ ሰው የሚያውቁት አንድ ሰው እንደሆነ ነው፡፡ ሰዎቹ የተገደሉት ተቃዋሚዎች ከልዩ ኃይሉ ጋር በተጋጩበት ጊዜ ነው፡፡ ጃኮብ ብሌክ የተባለ የ29 ዓመት ወጣት በፖሊስ የተተኮሰበት እሑድ እለት ነበር፡፡ ጃኮብ ወደ መኪናው ሲገባ ነበር ከኋላው በቅርብ ርቀት በሁለት ፖሊሶች ሲተኮስበት የነበረው፡፡ ጃኮብ በፖሊስ ሲተኮስበት የሚያሳየው ቪዲዮ ወደ በይነ መረብ ደርሶ ከተዛመተ በኋላ ልክ በግንቦት ወር የጆርጅ ፍሎይድን ሞት ተከትሎ የተከሰተው ዓይነት መጠነ ሰፊ ተቃውሞ እንዳያገረሽ በሚል በአሜሪካ በብዙ ከተሞች ፖሊስ በተጠንቀቅ ላይ ይገኛል፡፡ የዊስኮንሰን አገረ ገዥ ልዩ ኃይል ወደ ከተማዋ እንዲገባ ማዘዛቸው ይታወሳል፡፡ ጃኮብ ሲተኮስበት የሚያሳየው ቪዲዮ በተለቀቀ በሰዓታት ውስጥ ነበር በርካታ አሜሪካዊ የኬኖሻ ነዋሪዎች የከተማውን የፖለስ ጣቢያ የተቆጣጠሩት፡፡ ተቃውሞ ከቁጥጥር ውጭ በመውጣቱ በርካታ መኪናዎች ወድመዋል፡፡ ፖሊስ የንግድ ሱቆች በአስቸኳይ እንዲዘጉ አድርጓል፡፡ ይህ የሆነው በከተማዋ የተደራጀ ዘረፋ በመስፋፋቱ ነው ተብሏል፡፡ በኬኖሻ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅም ታውጇል፡፡ ተቃውሞው አሁን ወደ ፖርትላንድ፣ ኦሬጎን፣ ሚኒሶታና ሌሎች ቦታዎች እየተስፋፋ ነው፡፡ ጃኮብ በተተኮሱበት ሰባት ጥይቶች የተነሳ ሕይወቱ ባታልፍም ከእንግዲህ ቆሞ ለመሄድ የሚያስችለው ሁኔታ እንደሌለው መዘገቡ ይታወሳል፡፡","len":2239}
{"id":"news-55447031","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55447031","title":"ኮሮናቫይረስ ፡ አሜሪካ የዩናይትድ ኪንግደም መንገደኞች ኮቪድ እንዲመረመሩ የሚያስገድድ ደንብ አወጣች","summary":"አሜሪካ ከዩናይትድ ኪንግደም (ዩኬ) የሚመጡ የሁሉም አየር መንገድ ተሳፋሪዎች በ72 ሰዓታት ውስጥ ከኮቪድ- 19 ነፃ መሆናቸውን ማሳየት አለባቸው አለች።","text":"ይህ ውሳኔ የተላለፈው በዩኬ በተገኘው አዲስ የኮሮናቫይረስ ስጋት ምክንያት ነው። በመሆኑም ከመጭዎቹ ሁለት ቀናት በኋላ መንገደኞች የላብራቶሪ ምርመራ ውጤታቸውን የሚያሳይ የጽሁፍ ማስረጃ ለአየር መንገዶች ማሳየት አለባቸው ተብሏል። የአሜሪካ የበሽታ መከላከያና መቆጣጠሪያ ማዕከል (ሲዲሲ) መንገደኞች ምርመራ እንዲያደርጉ የወሰነው ለአዲሱ የቫይረስ ዝርያ ምላሽ ለመስጠት የኒው ዮርክ ከተማ ለዓለም አቀፍ ተጓዦች የለይቶ ማቆያ ሕግ ማስተዋወቋን ተከትሎ ነው። ሲዲሲ እንዳለው መንገደኞች በ'ፒሲአር' ወይም እንግዳ አካል ወደ ሰውነታችን ስለመግባቱ የሚጠቁሙ ሞለኪዩሎች [አንቲጂን] ምርመራ ከቫይረሱ ነፃ መሆናቸውን ማረጋጋጥ አለባቸው። በአዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ ምክንያት ሌሎች አገራትም ድንበሮቻቸውን ከዩኬ ለሚነሳ በረራ ዝግ አድርገዋል። ይሁን እንጂ ዩኬም በቫይረሱ ፈጣን ስርጭት ሳቢያ የበርካታ እንግሊዛዊያን የውጭ አገር ጉዞ ክልከላን ጨምሮ ሌሎች ጥብቅ ገደቦችን ለመጣል ተገዳለች። አሜሪካ ወረርሽኙ በተከሰተ መጀመሪያ አካባቢ አብዛኞቹ የውጭ አገር ዜጎች ወደ አገሯ እንዳይገቡ ካገደች በኋላ፤ የአሜሪካ አየር መንገዶች ወደ ዩኬ እና አውሮፓ የሚያደርጉት በረራ በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሰዋል። አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ በጣም ገዳይ ስለመሆኑ ወይም ቫይረሱ ለክትባቱ የተለየ ምላሽ እንደሚሰጥ የሚያሳይ መረጃ እንደሌለ የጤና ባለሥልጣናት ተናግረዋል። ነገር ግን ከነባሩ ቫይረስ በ70 በመቶ የመሰራጨት ዕድሉ ከፍተኛ እንደሆነ ተነግሯል። ዩናይትድ እና ዴልታ አየር መንገድም በዩኬ በረራዎች ላይ ያሉ ሁሉም ተሳፋሪዎች ምርመራ እንዲያደርጉ እንደሚጠይቁ ያስታወቁት ሐሙስ ዕለት ነበር።","len":2241}
{"id":"news-50342814","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50342814","title":"የአሜሪካ ምርጫ፡ ቢሊየነሩ ማይክል ብሉምበርግ ለፕሬዝዳንትነት ሊወዳደሩ ነው","summary":"ቢሊየነሩ የንግድ ሰው ማይክል ብሉምበርግ የዴሞክራቲክ ፓርቲን በመወከል ለአሜሪካ ፕሬዝዳንትነት ለመቅረብ ራሳቸውን በእጩነት የማቅረብ ጠንካራ ፍላጎት እንዳላቸው ተገለጸ።","text":"ማይክል ብሉምበርግ የቀድሞው የኒው ዮርክ ከተማ ከንቲባ የነበሩት የማክል ብሉምበርግ ቃል አቀባይ እንደተናገሩት፤ አሁን ካሉት ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር በመፎካከር ዲሞክራቲክ ፓርቲን ወክለው ለመቅረብ እጩ የሆኑት ሰዎች አሸናፊ ሆነው ለመውጣት ባላቸው ብቃት ላይ ብሉምበርግ ስጋት እንዳላቸው አመልክተወል። የ77 ዓመቱ ብሉምበርግ አላባማ ውስጥ የሚካሄደው የዕጩዎች ፉክክር ላይ ለመቅረብ የሚያስችላቸውን ማመልከቻ በዚህ ሳምንት ያቀርባሉ ተብሎ ይጠበቃል። በቀጣይ ዓመት በሚደረገው የአሜሪካ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ላይ ከዶናልድ ትራምፕ ጋር ለመፎካከር በአጠቃላይ 17 ዕጩዎች ቀርበዋል። • የማርቲን ሉተር ኪንግ ስም ከመንገድ ላይ እንዲነሳ ተደረገ • ከንቲባው \"ክቡርነትዎ\" አትበሉኝ አሉ • የአየር ንብረት ለውጥ 52 ሚሊዮን አፍሪካውያንን ለረሃብ አጋለጠ የቀድሞው ምክትል ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን፣ የማሳቹሴትስ ግዛት ምክር ቤት አባል ኤልዛቤት ዋረንና የቬርሞንት ግዛት ምክር ቤት አባሉ በርኒ ሳንድስ በምርጫ ፉክክሩ ላይ በቀዳሚነት ይጠቀሳሉ። በቅርቡ በተሰበሰቡ የተወሰኑ የሕዝብ አስተያየት መለኪያዎች በተገኘ ውጤቶች መሰረት ኤልዛቤት ዋረንና በርኒ ሳንደርስ የዴሞክራቲክ ፓርቲን ፕሬዝዳንታዊ ዕጩነት ካገኙና ከወቅቱ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ጋር ከተፎካከሩ ትራምፕ አሸንፈው ለሁለተኛ ዙር ዋይት ሐውስ ውስጥ የመቆየት እድላቸው የሰፋ ይሆናል ተብሏል። የማይክል ብሉምበርግ ቃል አቀባይ ጨምረው እንዳሉት፤ \"ትራምፕ የሚሸነፉበትን መንገድ ለማመቻቸት ሥራችንን መጨረስ አለብን። ነገር ግን ብሉምበርግ የዴሞክራቲክ ፓርቲውን ወክለው ለመወዳደር የቀረቡት እጩዎች ብቃት አሳስቧቸዋል\" ብሏል።","len":2243}
{"id":"news-49479731","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49479731","title":"ኬንያ የነዳጅ ድፍድፍ ወደ ውጭ መላክ ጀመረች","summary":"ትናንት ሰኞ ነሐሴ 20 ቀን 2011 ዓ.ም ለኬንያ ታሪካዊ ቀን ሆኖ አልፏል።","text":"ኬንያ ከአምስት ዓመታት በኋላ ሙሉ የነዳጅ ዘይት ለማምረት ተስፋ ሰንቃለች ኬንያ የመጀመሪያውን የነዳጅ ድፍድፍ ወደ ውጭ መላክ ጀምራለች። ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታ በተገኙበትም የነዳጅ ድፍድፍ የጫነችው መርከብ ከሞምባሳ ወደብ ተሸኝታለች። ዕለቱም ለምስራቅ አፍሪካ የነዳጅ ልማት ዘርፍ ትልቅ እርምጃ ነው ተብሏል። • \"ልዩ ነዳጅ መኖሩን አልደረስንበትም\" የማዕድን፣ የፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር • የ21ኛው ክፍለ ዘመን ነዳጅ. . . ውሃ! የነዳጅ ድፍድፍ መላኩን የሙከራ ወቅት የተባለ ሲሆን የተጣሩ የነዳጅ ምርቶችን ከአምስት አመታት በኋላ ወደ ውጭ የመላክ እቅድን ይዛለች። ተቀማጭነቱን እንግሊዝ አገር ያደረገው የቻይና ኩባንያ 'ኬምቻይና ዩ ኬ ሊሚትድ' የመጀመሪያውን 240 ሺህ በርሜል የነዳጅ ድፍድፍ ለመግዛት ጨረታውን አሸንፏል። የእስያና የአውሮፓ ድርጅቶች በጨረታው ላይ የተሳተፉ ሲሆን በቱሎው ኦይል የሚመራው የነዳጅ አምራች ጥምረት ኮንትራቱን ለኬም ቻይና ካምፓኒ ሰጥቶታል። ለጊዜው የነዳጅ ማስተላለፊያ ቱቦ የሌላት ኬንያ፤ ድፍድፍ ነዳጁ በሰሜን ምስራቅ ኬንያ ቱርካና ከሚገኘው የነዳጅ ማውጫ ቦታ 850 ኪሎሜትር በተሽከርካሪ ተጉዞ ነበር ሞምባሳ የደረሰው። የነዳጅ ማስተላለፊያ ቱቦውን ለመዘርጋት ከኡጋንዳ ጋር ይዛው የነበረው እቅድ፤ ኡጋንዳ ከታንዛኒያ ጋር ውል በመጀመሯ ሳይሳካላት ቀርቷል። ኬንያ በመጭው ሁለት ዓመታት ከነዳጅ ከ84 ሚሊየን ዶላር በላይ ገቢ ታገኛለች ተብሎም ይጠበቃል። እንደ ቱሎው ካምፓኒ ከሆነ በኬንያ ቱርካና በሚገኘው የነዳጅ ማውጫ ቦታ 560 ሚሊየን በርሜል የነዳጅ ክምችት የሚገኝ ሲሆን ከአውሮፓዊያኑ 2022 ጀምሮ በየቀኑ 100 ሺህ በርሜል ነዳጅ ያመርታል ተብሎ ይገመታል።","len":2243}
{"id":"news-53021263","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53021263","title":"እናትና ልጅ የህክምና ባለሙያዎች በአሜሪካ ታሪክ ሰሩ","summary":"የትውልድ መሰረታቸው ጋና ውስጥ የሆነው እናትና ልጅ በተመሳሳይ ጊዜ በአንድ ዩኒቨርስቲ ውስጥ ህክምና ተምረው በመመረቅና በአንድ ሆስፒታል ውስጥ በመስራት የመጀመሪያዎቹ በመሆን በአሜሪካ ታሪክ አስመዘገቡ።","text":"እናት ሲንቲያ ኩጂ እና ልጇ ጃስሚን እናትና ሴት ልጃቸው አሜሪካ ውስጥ በሊዊዚያና ግዛት ዩኒቨርስቲ ውስጥ በሚገኝ የህክምና ትምህርት ቤት አንድ ላይ በመማር ተመርቀው እዚያው በሚገኝ ሆስፒታል ሥራ መጀመራቸው የመጀመሪያ እንዲሆኑ እንዳደረጋቸው ተነግሯል። እናት ሲንቲያ ኩጂ በጋናዋ ኬንያሲ ከተማ ውስጥ ተወልዳ ወደ አሜሪካ የሄደች ሲሆን ከልጇ ጃስሚን ጋር በአንድ የህክምና ትምህርት ቤት ተምራ ከጥቂት ሳምንታት በፊት የተመርቀው ሥራ የጀመሩት አንድ ላይ ነው። እናትና ልጅ ሥራ በጀመሩበት ሆስፒታል ውስጥ የወቅቱ የዓለማችን አሳሳቢ የጤና ችግር በሆነው የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ህሙማንን ለማከም ከፊት መስመር ከተሰለፉ የጤና ባለሙያዎች መካከል በመሆን እያገለገሉ ይገኛሉ። እናት ሲንቲያ እንዳለችው ከልጇ ጋር በአንድ ላይ መስራት \"የህልም ዕውን የመሆን ያህል ነው\" ስትል የተፈጠረባትን ደስታ ገልጻለች። ልጅ ጃስሚን ስለእናቷና ስለእራሷ በቢቢሲ ተጠይቃ እንደተናገረችው፤ የሁለታችን ስኬትና ልምድ ለሌሎች መልካም ምሳሌና መነቃቃት እንደሚሆን ተስፋ እንዳለት ተናግራለች። \"ከእናቴ ጋር በዚህ መንገድ አብሬያት በመጓዝ ሌሎች ሴቶችንና ጥቁሮች ተመሳሳይ ነገር እንዲያደርጉ መነቃቃት በውስጣቸው ለመፍጠር ምክንያት ስለሚሆን ኩራት እንዲሰማኝ ያደርገኛል\" ብላለች። ጨምራም ከትምህርት ጀምሮ በሥራው ዓለምም ከእናቷ ጋር በመሆኗ ደስተኝነት እንደተፈጠረባት \"የጀመርነውን ጉዞ አብረን በመቀጠላችን በጣም ደስተኛ ነኝ\" በማለት ገልጻዋለች። አፍሪካ አሜሪካዊያኑ እናትና ልጅ በአንድ የህክምና ትምህርት ቤት አብረው ከተማሩ በኋላ በአንድ የህክምና ተቋም መስራታቸው ከፍተኛ አድናቆትን ፈጥሯል።","len":2244}
{"id":"42482288","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/42482288","title":"ቻይናዊው የመብት ተሟጋች የስምንት ዓመት እሥር ተፈረደበት","summary":"ቻይናዊው የመብት ተሟጋች ዉ ጋን በ2015 ነበር በርካታ ቻይናውያን ለእሥር በተዳረጉበት ወቅት ተይዞ ወደ ወህኒ የወረደው።","text":"ዉ በይነ-መረበን በመጠቀም ቻይናውያን ባለሥልጣናት የሚያደርጉትን ኢ-ዴሞክራሲያዊ ተግባር በማጋለጥ ይታወቃል። ዉ ላይ ብያኔውን ያሳለፈው ቲያንዢን ግዛት የሚገኘው ፍርድ ቤት \"ባለው አገዛዝ ደስተኛ ባለመሆኑ ምክንያት የአንዲት ሉዓላዊት ሃገርን ሕልውና የሚገዳደር ተግባር ፈፅሟል\" ብሏል። ፍርድ ቤቱ አክሎም \"ዉ በይነ-መረብን በመጠቀም ኢ-ተዓማኒ ዜናዎችን አሰራጭቷል፤ እንዲሁም ሌሎች ግለሰቦችን ተሳድቧል\" በማለት ወቅሶታል። ዉ ጋን \"የተፈረደበኝ ፍርድ ፍትሃዊ አይደለም\" በማለት ይግባኝ እንደሚጠይቅ አስታውቋል። ዉ ቻይና ውስጥ የባለስልጣናት ግፍ ተጠቂ ናቸው ያላቸውን ሰዎች ድርጊት በበይነ-መረብ በማጋለጥ ነው የሚታወቀው። ከእነዚህም አንዱ የሆነው አስገድዶ የደፈራትን የኮሚኒስት ፓርቲ አባል በፍራፍሬ መቁረጫ ቢላ ወግታ የገደለች ቻይናዊት ታሪክ አንዱ ነው። ከዚህም በተጨማሪ ያለጥፋታችን በሰው መግደል ወንጀል ተጠያቂ ሆነናል የሚሉትን አራት ቻይናውያን ድምፅን በማስተጋባትም ይታወቃል። በአንድ ወቅት የሦስት ቻይናውያን ባለስልጣናትን ጭንቅላት የፎቶ አርትኦት ጥበብ (ፎቶሾፕ) በመጠቀም በሦስት አሳማዎች ጭንቅላት በመተካት \"የዓለማችን በጣም ተፈላጊዎቹ ሦስት ወፍራም አሳማዎች\" በማለት የለቀቀው ፎቶ በጣም መነጋገሪያ ሆኖ እንደነበረ አይዘነጋም። አራቱን ቻይናውያን በነፍስ ማጥፋት ወንጀል የእሥር ቅጣት ያስተላለፉት ዳኛን ደግሞ እንደ ሂትለር ያለ ፂም በማድረግ \"ለዚህ ፍርድ ምን ያህል ገንዘብ እንደተከፈልዎት ያጋልጡ\" የሚል ፅሁፍ ያለበት መፈክር የያዘ ፎቶ አሰራጭቶ ነበር። በ2015 የቻይና ክስተት ከ200 በላይ የህግ ሰዎችና የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች መታሰራቸው አይዘነጋም።","len":2246}
{"id":"news-46054052","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46054052","title":"ቱርክ የሳዑዲ አረቢያው ጋዜጠኛ ግድያን መረጃ ይፋ አደረገች","summary":"ቱርክ በሳዑዲ አረቢያ ጋዜጠኛው ጃማል ካሾግጂ ግድያ ጉዳይ ለመጀመሪያ ጊዜ ኦፊሴሊያዊ መረጃ ይፋ አድርጋለች።","text":"ኢስታንቡል በሚገኘው የሳዑዲ አራቢያ ቆንስላ ውስጥ እንደተገደለ የታመነው ካሾግጂ ወደ ቅጥር ግቢው እንደገባ ነበር የታነቀው ስትል ቱርክ መግለጫ ሰጥታለች። ለሳምንታት የዓለም መገናኛ ብዙሃን ወሬ ማሟሻ ሆኖ የሰነበተው የካሾግጂ ግድያ ጉዳይ ቱርክ መረጃ እስክታወጣ ድረስ በጉጉት ሲጠበቅ ነበር። • በመጨረሻም ጀማል ኻሾግጂ መገደሉን ሳዑዲ አመነች ምንም እንኳ ቱርክ ለመረጃዋ ማስረጃ ማቅረብ ግድ ቢላትም «በታቀደው መሠረት ካሾግጂ ልክ ወደ ቆንፅላው ቅጥር ግቢ ሲገባ በገዳዮች ታንቆ ነው የተገደለው» ስትል አትታለች። ከዚያም ይላል መረጃው ሲቀጥል «ከዚያም የጋዜጠኛው በድን አካል ተቆራርጦ እንዲጠፋ ተደርጓል። ይሁ ሁሉ የተከናወነው ቀድሞ በተፃፈ ስክሪፕት መሠረት ነው።» የቱርኩ ዋና አቃቤ ሕግ ኢርፋን ፊዳን ከሳዑዲ አቻቸው ጋር የነበራቸው ውይይት ውጤት አልባ እንደበረ ተነግሯል፤ ምንም እንኳ ሳዑዲ ስለጉዳዩ ሹክ ያለችው አንድም ነገር የለም። • ሳዑዲ ለሮቦት ዜግነት ሰጠች መኖሪያውን አሜሪካ በማድረግ ለዋሽንግተን ፖስት ይፅፍ የነበረው ሳዑዲ አረቢያዊው ካሾግጂ የንጉስ ሞሓመድ ቢን ሰልማን ቀንደኛ ተቺ እንደነበር ይነግርለታል። ምንም እንኳ የሰውዬው ሬሳ የት ይግባ የት ባይታወቅም ቱርክ፣ ሳዑዲ እንዲሁም አሜሪካ ካሾግጂ የሳዑዲ ቆንፅላ ፅ\/ቤት ውስጥ እንደተገደለ እሙን ነው ብለዋል። በአሟሟቱ ላይ ግን የተለያየ መረጃ የምትሰጠውን ሳዑዲን ጨምሮ ሶስቱም ሃገራት ሰምምነት ላይ መድረስ አልቻሉም። ቱርክ መገናኛ ብዙሃን በካሾግጂ ጉዳይ ከታማኝ ምንⶐች ያገኘናቸው ያሏቸውን ዝርዘር መረጃዎች ከማውጣት አልቦዘኑም። • የሳዑዲው ጋዜጠኛ ለመገደሉ ቱርክ አሳማኝ ማስረጃ እንድታቀርብ አሜሪካ ጠየቀች","len":2248}
{"id":"news-48430881","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48430881","title":"ከሰላሳ በላይ የጴንጤ ቆስጣል አማኞች አሥመራ ውስጥ ታሰሩ","summary":"ከሰላሳ የሚበልጡ የጴንጤ ቆስጣል እምነት ተከታዮች አሥመራ በደኅንነት ባለስልጣናት በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ተቀማጭነቱን ለንደን ያደረገው ሪሊዝ ኤርትራ የተባለው የሃይማኖቶች መብት ተከራካሪ ቡድን ለቢቢሲ አስታወቀ።","text":"የእምነቱ ተከታዮች የተያዙት በሦስት የተለያዩ ቦታዎች በአምልኮ ላይ ሳሉ ተከብበው እንደሆነ የድርጅቱ ተወካይ ዶ\/ር ብርሃነ አስመላሽ ገልፀዋል። • \"አሁን ያገኘነው ሰላም ከሰው ሳይሆን ከአምላክ ነው\"- ዘማሪ ሳሙኤል ተስፋሚካኤል • ኤርትራ የሃይማኖት እሥረኞችን ፈታች ከጥቂት ሳምንታት በፊትም 141 የሚሆኑ ግለሰቦች በፀጥታ ኃይሎች ተይዘው የነበረ ሲሆን፤ ከመካከላቸው ሃምሳዎቹ እንደተለቀቁ ገልፀዋል። ቢቢሲ በጉዳዩ ላይ ከኤርትራ መንግሥት ምላሽ ለማግኘት ቢሞክርም አልተሳካም። የኤርትራ መንግሥት የጴንጤ ቆስጣል እምነትን ያገደው በፈረንጆቹ ከ2002 ጀምሮ ነው። የሰብአዊ መብት ተሟጋች ቡድኖች እንደሚሉት የኤርትራ መንግሥትን እገዳ በተጣለባቸው የሃይማኖች መሪዎችንና የእምነቶቹ ተከታዮች ላይ ጭቆናና እስርን ጨምሮ መጠነ ሰፊ ተቋማዊ የመብት ጥሰቶችን እንደሚፈጽም ይከሳሉ። • መስመር ያልያዘው የኢትዮ-ኤርትራ የንግድ ግንኙነት ወዴት ያመራል? • ወደ አሥመራ ለመጓዝ ማወቅ የሚገባዎ 6 ነጥቦች ኤርትራ አብያተ ክርስቲያናትን መዝጋትና የእምነቶቹ ተከታዮችን ማሰር ከጀመረች አንስቶ በየዓመቱ ለንደን ከሚገኘው የኤርትራ ኤምባሲ ፊት ለፊት በመሆን በመንግሥት ላይ ተቃውሟቸውን እንደሚያሰሙ የሚናገሩት የሪሊዝ ኤርትራ ዳይሬክተር ዶክተር ብርሃነ ባለፈው ሳምንት ተመሳሳይ ነገር ማድረጋቸውን ለቢቢሲ ገልጸዋል። ጨምረውም ባለፈው ሳምንት የሪሊዝ ኤርትራ፣ የኤርትራ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን፣ የ 'ቸርች ኢን ቼይንስ' እና 'ክርስትያን ሶሊዳሪቲ ዎርልድ ዋይድ' አባላት በቦታው ተገኝተው የኤርትራ መንግሥት የሃይማኖት መብት እንዲያከብር የሚጠይቅ ደብዳቤ ለኤምባሲው እንዳስረከቡ ተናገረዋል።","len":2249}
{"id":"news-53447238","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53447238","title":"በመጪው ጥቅምት ስታዲየሞች ለተመልካቾች ክፍት ሊደረጉ ይችላል ተባለ","summary":"የፕሪሚየር ሊግ የእግር ኳስ ጨዋታዎችንና ሌሎች ስፖርታዊ ውድድሮችን ለመመልከት ከመጪው ጥቅምት ጀምሮ ወደ ስታዲየም መግባት ሊፈቀድላቸው እንደሚችል ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ተናገሩ።","text":"ከሦስት ወር በኋላ ስታዲየሞችን ለተመልካች ክፍት ለማድረግ በነሐሴ ወር መጀመሪያ ላይ ሙከራዎች ማድረግ የሚጀመር ሲሆን ነገር ግን የትኛውም ስታዲየም የሚከፈተው የኮሮናቫይረስ መከላከያ መመሪያዎችን ተግባራዊ ማድረግ ከቻሉ ብቻ ነው። እግር ኳስን ጨምሮ አንዳንድ የስፖርት ውድድሮች በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ ለወራት ከተቋረጡ በኋላ በዝግ ስታዲየሞች መካሄድ ጀምረዋል። \"የስፖርት ውድድሮች የሚካሄዱባቸውን ስታዲየሞችን በመሰሳሉ በርካታ ሕዝብ የሚታደምባቸው ስፍራዎችን ለመክፈት የሚያስችል ሙከራዎችን እናደርጋለን\" ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ጆንሰን ዛሬ ተናግረዋል። ከጥቅምት ወር ጀምሮም ስታዲየሞች ውስጥ ተመልካቾች እንዲገቡ ለማድረግ ወረርሽኙ የማይተላለፍባቸው ሁኔታዎችን ለማረጋገጥ አሁን የሚደረገው ፍተሻ የተሳካ መሆን እንዳለበት አመልክተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጨምረውም \"ይህ ለውጥ ሲደረግ ከኮሮናቫይረስ ነጻ በሆነና በአስተማማኝ ሁኔታ መሆን ያለበት ሲሆን ለዚህም ነሐሴ ላይ የሚደረገው ሙከራ ውጤታማ መሆን ይኖርበታል\" ብለዋል። ከመጋቢት በኋላ ተቋርጠው የነበሩት የአገር ውስጥ የውድድር ስፖርቶች በሰኔ ወር የተጀመሩ ሲሆን፤ የፕሪሚየር ሊግና የእንግሊዝ እግር ኳስ ሊግ ጨዋታዎች በሰኔ ወር አጋማሽ ላይ በተከታታይ ተጀምረዋል። ዓለም አቀፍ የክሪኬት፣ የጎልፍ፣ የፈረስ ግልቢያ ውድድሮችና ሌሎችም በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ መካሄድ ጀምረዋል። በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ከተቀሰቀሰ በኋላ በአምስት ወራት ውስጥ 45 ሺህ ሰዎች ከበሽታው ጋር በተያያዘ ህይወታቸውን ያጡ ሲሆን ከ292 ሺህ በላይ ሰዎች ደግሞ በበሽታው መያዛቸው በምርመራ ተረጋግጧል።","len":2250}
{"id":"news-53500090","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53500090","title":"የኢትዮጵያ አየር መንገድ እቃ ጫኝ አውሮፕላን በቆመበት በእሳት ተያያዘ","summary":"አንድ ንብረትነቱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የሆነ እቃ ጫኝ አውሮፕላን ቻይና ውስጥ በቆመበት የእሳት አደጋ እንደገጠመው ተዘገበ።","text":"ይህ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ንብረት የሆነ እቃ ጫኝ አውሮፕላን በቻይናዋ ሻንግሃይ ውስጥ በሚገኝ የአውሮፕላን ማረፊያ ውስጥ እቃ በሚጭነበት ወቅት ነው በእሳት መያያዙን አየር መንገዱ ያስታወቀው። አየር መንገዱ ስለክስተቱ ባወጣው አጭር መግለጫ ላይ እንዳመለከተው አውሮፕላኑ ቦይንግ 777 የምዝገባ ቁጥሩ ET-ARH እቃ ጫኝ አውሮፕላን እንደሆነና እቃ በመጫን ላይ ሳለ በእሳት መያያዙን አረጋግጧል። ጨምሮም በእሳቱ አደጋ ምክንያት በአውሮፕላኑ አብራሪዎችም ሆነ በየትኛው የአየር መንገዱ ሠራተኞች የደረሰባቸው ጉዳት አለመኖሩን የገለጸ ሲሆን፤ በአደጋው ሳቢያ በአውሮፕላኑ ላይ ስለደረሰው የጉዳት መጠን ግን ምንም የተገለጸ ነገር የለም። የሚፈልጉት ይዘት የለም የ Twitter ይዘት መጨረሻ, 1 በማኅበራዊ የመገናኛ መድረኮች ላይ የሚዘዋወሩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች እንደሚያሳዩት የአውሮፕላኑ የኋለኛው ክፍል አቅራቢያ በእሳት ተያይዞ ሲነድና ጭስ ሲወጣ ይታያል። አውሮፕላኑ ከሻንግሃይ በአዲስ አበባ በኩል ወደ ወደ ደቡብ አሜሪካዋ ሳኦፓሎ ከተማ መደበኛ የጭነት በረራ ለማድረግ ዝግጅት ላይ እንደነበረ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ባወጣው መግለጫ ላይ ተመልክቷል። በተጨማሪም በአውሮፕላኑ ላይ የተከሰተው የእሳት አደጋ በቁጥጥር ሥር መዋሉና የእሳት አደጋው ምክንያትም እየተጣራ እንደሚገኝ አየር መንገዱ አስታውቋል። በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት የአየር ትራንስፖርት ዘርፉ ክፉኛ በማዳከሙ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በርካታ የመንገደኛ አውሮፕላኖችን ወደ ጭነት አውሮፕላንነት በመቀየር የተለያዩ የጭነት አገልግሎቶችን በመስጠት በሥራቸው ላይ ከቀጠሉ ጥቂት የዓለማችን አየር መንገዶች አንዱ እንደሆነ ይነገራል።","len":2254}
{"id":"news-52197192","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52197192","title":"ኮሮናቫይረስ 'አሲዘሽኛል' ብሎ ፍቅረኛውን የገደለው ተጠርጣሪ","summary":"በኢሊኖይ ግዛት ነዋሪ የሆኑት ፍቅረኛሞች ሁለቱም ላይመለሱ አሸልበዋል። ለሁለቱም ሞት ምክንያቱ ኮሮናቫይረስ እንደሆነ ፖሊስ ጠርጥሯል።","text":"ቼሪል የፓትሪክ ፍቅረኛው ናት። ባለፈው ሐሙስ ፓትሪክ ፍቅረኛው ቼሪልን ከጀርባዋ በጥይት ደብድቦ ገድሏታል። እሷን ከገደለ በኋላ ታዲያ ለራሱም አልሳሳም። ፓትሪክ የ54 ዓመት ጎልማሳ ሲሆን ቼሪል 59 ዓመቷ ነው። ሬሳቸው በሎክቶፕ ታውንሺፕ አካባቢ በሚገኘው ቤታቸው በተለያየ ክፍል ውስጥ ተገኝቷል። ሽጉጡ ከፓርትሪክ እጅ አጠገብ የተገኘ ሲሆን የመጀመርያ ዙር ምርመራ ያመላከተው እሱ እሷን ስለመግደሉ ነው። የፓትሪክ ቤተሰቦች ልጃችን ከደወለ ቆየ፤ በሚል ሪፖርት በማድረጋቸው ነው አስከሬኖቹ ሊገኙ የቻሉት። የእርሱ ቤተሰቦች ኋላ ላይ በሰጡት ቃል እሱና ፍቅረኛው በኮሮናቫይረስ ሳንያዝ አንቀርም በሚል ስጋት ውስጥ እንደነበሩ መስክረዋል። ይህ አሳዛኝ ክስተት ከመከሰቱ በፊት ፓትሪክ ኮሮና ቫይረስ ምርመራ አድርጓል። ሆኖም ውጤቱን አልሰማም። ምርመራውን ያደረገው ፍቅረኛው ቼሪል የመተንፈስ ችግር ስላጋጠማት ፈርቶ ነው። እሷም በተመሳሳይ ምርመራ ያደረገች ሲሆን ውጤቷን ግን ሳትቀበል ነው የተገደለችው። ምናልባት ምልክቶቿን ሲያይ ኮሮናቫይረስ አሲዛኛለች ብሎ ስላመነ ነው ይህን ግድያ የፈጸመው የሚል ጥርጣሬን ይዟል ፖሊስ። ፍቅረኛሞቹ አስከሬናቸው ላይ በተደረገ ምርመራ ሁለቱም ከቫይረሱ ነጻ እንደነበሩ ተረጋግጧል። በሚሊዮን የሚቆጠሩ አሜሪካዊያን ኮሮናቫይረስን ተከትሎ የጦር መሣሪያ ሸምተዋል። ፖሊስ እንደሚለው በቀን ውስጥ በርካታ የይድረሱልኝ ጥሪዎችን ይቀበላል። ከዚህ ውስጥ የሚበዙቱ የቤት ውስጥ ጥቃቶችን የተመለከቱ ናቸው። ይህም ከኮሮናቫይረስ የቤት መቀመጥ ግዴታ ጋር ተያይዞ የመጣ ነው። ኢሊኖይ ግዛት እስካሁን 12 ሺህ ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸው ተረጋግጧል። ሟቾች ግን 307 ብቻ ናቸው።","len":2254}
{"id":"news-49520575","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49520575","title":"\"በምሥራቅ አፍሪካ ሐሰተኛ 'አንቲባዮቲክ' መድኃኒቶች ተሠራጭተዋል\"","summary":"የዓለም ጤና ድርጅት በምሥራቅ አፍሪካ በተለይም በኬንያ የመድኃኒት ገበያ ሀሰተኛ አንቲባዮቲክስ መሠራጨቱን ደርሼበታለሁ ሲል አስጠነቀቀ።","text":"የዓለም ጤና ድርጅት እንዳለው በተለይ 'አውጉመንቲን' የተሰኘውን በባክቴሪያ የሚመጡ ሕመሞችን የሚያስታግስ ጸረ ባክቴሪያ መድኃኒት ሀሰተኛ ቅጂው በስፋት ተሠራጭቷል ብሏል። • በሀሰተኛ መድሃኒት ሰዎች እየሞቱ ነው • ጆንሰን የመድኃኒትና ቅባቶች አምራች ኩባንያ 572 ሚሊዮን ዶላር እንዲቀጣ ተወሰነበት 'አውጉመንቲን' በባክቴሪያ አማካኝነት የሚከሰቱ በርካታ ኢንፌክሽኖችን ለማዳን የሚሰጥ ወሳኝ የሚባል መድኃኒት ነው፤ በኬንያ ይህንን መድኃኒት ለመግዛት የሐኪም ትዕዛዝ ሲጠየቅ አይስተዋልም። ወደ ማንኛውም መድኃኒት ቤት ጎራ ብሎ ልክ እንደ ሕመም ማስታገሻ መድኃኒቶች መግዛት ተለመደ ሆኗል። ሐሰተኛው የመድኃኒት ምርት 'ግላክሶስሚዝ ክሊነ' [GlaxoSmithKline (GSK)] ከተሰኘው ትክክለኛው ምርት ጋር ተመሳስሎ እንደተሠራ ተደርሶበታል። ይኸው ኩባንያ በበኩሉ ሐሰተኛ ምርቶቹ የኔ አይደሉም ብሏል። 786627 የሚል የምርት ቁጥር የተፃፈበት ሐሰተኛው መድኃኒት የተገኘው በድንገተኛ ፍተሻ ወቅት በተደረገ አሰሳ ነው። በመሆኑም መድኃኒቱን የታዘዘለት ማንኛውም ሰው ከተረጋገጡና ሕጋዊ ከሆኑ መድኃኒት ቤቶች ብቻ ባለሞያ እያማከሩ ትክክለኛውን ገዝተው እንዲጠቀሙ አስጠንቅቋል። የኬንያ መንግሥት በበኩሉ የዓለም ጤና ድርጅት ያወጣውን ማሳሰቢያ ሕዝቡ ትኩረት እንዲሰጠው አሳስቧል። የዓለም ጤና ድርጅት በአፍሪካ የ'አውግመንቲን' መድኃኒትን በተመለከተ ማስጠንቀቂያ ሲያወጣ ለሁለተኛ ጊዜ ሲሆን የመጀመሪያው ባሳለፍነው ሚያዚያ ነበር የተላለፈው። የሐሰተኛ ጸረ ባክቴሪያ (አንቲባዮቲክ) መድኃኒቶች ሥርጭት ከኬንያ በተጨማሪ በኡጋንዳም መታየቱን ድርጅቱ ጠቅሷል። ሆኖም የዓለም ጤና ድርጅት ስለ ኢትዮጵያ ያለው ነገር የለም።","len":2256}
{"id":"news-51410662","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51410662","title":"29 የኮሮናቫይረስ ጥቆማዎች እንደደረሱት ጤና ጥበቃ አስታወቀ","summary":"የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ መስፋፋት ይፋ ከሆነ በኋላ በሽታውን በተመለከተ 29 ጥቆማዎች ኢትዮጵያ ውስጥ የበሽታውን ክስተት በተመለከተ ክትትል ለሚያደርገው አካል እንደደረሱ ተገለጸ።","text":"የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር የኮሮናቫይረስን አስመልክቶ ዛሬ በሰጠው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው ጥቆማዎቹ በሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ውስጥ ለሚገኘው የድንገተኛ አደጋዎች ምላሽ ማስተባበሪያ ማዕከል ደርሰው ክትትልና ማጣራት ተደርጎባቸዋል። በዚህም መሰረት በ29ኙ ጥቆማዎች ላይ በተደረገው ማጣራት፤ 14ቱ በበሽታው የሚያስጠረጥሩ ምልክቶች አሳይተው ስለነበረ በሽታው መያዝ አለመያዛቸው እስኪታወቅ ድረስ በለይቶ ማቆያ ውስጥ ክትትል እየተደረገላቸው እንዲቆዩ መደረጋቸው ተገልጿል። ከተጠረጠሩት አስራ አንድ ሰዎች የተወሰዱ ናሙናዎችም ለምርመራ ወደ ደቡብ አፍሪካ መላካቸውንና ስምንቱ ከቫይረሱ ነፃ እንደሆኑ የተረጋገጠ ሲሆን፤ የሦስቱ ውጤትም ከደቡብ አፍሪካ እየተጠበቀ ነው። ከዚህ በተጨማሪም በቀጣዮቹ ቀናት በኮሮናቫይረስ የተጠረጠሩ የሦስት ሰዎች ናሙናዎች ለምርመራ ወደ ደቡብ አፍሪካ እንደሚላኩም መግለጫው አመልክቷል። በተጨማሪም የበሽታው መነሻ እንደሆነች ከሚነገርላት የቻይና ዉሃን ከተማ የሚመጡ ሁሉም መንገደኞች አስፈላጊ የህክምና ክትትል ወደ ሚደረግበት ለይቶ ማቆያ ማዕከል እንዲገቡ መወሰኑም ተገልጿል። እንዲሁም ከቻይና የሚመጡ ሰዎች በሙሉ ከሌሎች መንገደኞች ጋር ሳይቀላቀሉ ተገቢውን ስልጠና ባገኙ ባለሙያዎች አማካይነት አስፈላጊው የሙቀት ምርመራ ቦሌ አየር ማረፊያ ውስጥ እንዲደረግላቸውና የኢሚግሬሽን አገልግሎት የሚሰጥ ልዩ መስኮት እንደተዘጋጀላቸውም ተጠቅሷል። ቀደም ሲል በተለያዩ ጊዜያት በኮሮናቫይረስ የተጠረጠሩ ስምንት ሰዎች መገኘታቸው ተገልጾ የነበረ ሲሆን በተደረገላቸው ምርመራም ከበሽታው ነጻ መሆናቸው የጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ማስታወቁ ይታወሳል።","len":2256}
{"id":"news-49977107","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49977107","title":"ኪፕቾጌ ማራቶንን ከ2 ሰዓት በታች ለመሮጥ ዝግጅቱን አጠናቀቀ","summary":"ኬንያዊው የማራቶን ሯጭ ከ2 ሰዓት በታች የማራቶን ውድድርን ለማጠናቀቅ ቅድመ ዝግጀቱን አጠናቀቀ።","text":"ኤልዉድ ኪፕቾጌ የማራቶን ክብረ-ወሰን ባለቤቱ ኬንያዊው ኤሊዩድ ኪፕቾጌ የፊታችን ቅዳሜ በኦስትሪያ፤ ቪዬና የሚካሄደውን ማራቶን ከሁለት ሰዓት በታች ለመጨረስ ዝግጅቱን አጠናቋል። በፈረንጆቹ 2018 በርሊን ማራቶትንን 2፡01፡39 በሆነ ፍጥነት በመጨረስ ነበር የዓለም ክብረ ወሰንን የሰበረው። • ቀነኒሳ 'ከሞት እንደመነሳት' ነው ባለው ሁኔታ ማራቶንን አሸነፈ • ጉዬ አዶላ ማነው? ከጥቂት ቀናት በፊት ቀነኒሳ በቀለ የበርሊን ማራቶንን ከኪፕቾጌ ክብረ ወሰን ሰዓት ሁለት ሰከንዶች ዘግይቶ በመግባት ማጠናቀቁ ይታወሳል። ከሩጫው መድረክ ጠፍቶ የከረመው የኦሊምፒክና የዓለም ሻምፒዮኑ ቀነኒሳ በቀለ በበርሊን ማራቶን ላይ ለውድድሩ ክብረወሰን ሁለት ሰከንዶች የቀሩት ውጤት አስመዝግቦ ካሸነፈ በኋላ ቀነኒሳ ስሜቱን ''ከሞት እንደመነሳት'' ነው ሲል ገልጿል። ኪፕቾጌ ትናንት ምሽት ወደ ቪዬና ጉዞ ሲጀምር ፎቶግራፎችን በትዊተር ገጹ ላይ ለጥፎ ነበር። ኬንያዊው አትሌት ኪፕቾጌ ትናንት ምሽት ነበር ድጋፍ የሚያደርጉለት እንግሊዛዊው ቢሊየነር ባዘጋጁለት የግል ጀት ልምምድ ከሚያደርግባት የኬንያዋ ኤልዶሬት ከተማ ወደ ቪዬና የበረረው። ኪፕቾጌ ማራቶንን ከሁለት ሰዓት በታች የመሮጥ እቅዱ ''INEOS 01፡59 ቻሌንጅ'' የሚል ስያሜ ተሰጥቶታል። INEOS ለኪፕቾጌ በገንዘብ ድጋፍ የሚያደርጉት እንግሊዛዊው ቢሊየነር ሰር ጂም ራትክሊፍ ባለቤትነት የሚመራ የኬሚካል ኩባንያ ነው። \"ቪዬና ለውድድር ከተመረጠችባቸው ምክያቶች መካከል አንዱ፤ ለኪፕቾጌ ምቹ የሆነ የአየር ጸባይ ስለሚገኝባት ነው\" ሲሉ የውድድሩ አዘጋጆች ተናግረዋል። ኪፕቾጌ ከዚህ ቀደም በጣሊያን ማራቶን ከሁለት ሰዓት በታች ለመጨረስ ያደረገው ሙከራ ሳይሳከለት መቅረቱ ይታወሳል።","len":2262}
{"id":"news-46041109","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46041109","title":"ዘጠኝ ሰዎች ላይ ጉዳት ያደረሰችው የቱኒዝያ አጥፍቶ ጠፊ ስራ የሌላት ምሩቅ እንደሆነች ተገለፀ","summary":"በዚህ ሳምንት መጀመሪያ በቱኒዝያ መዲና ቱኒስ በደረሰው የአጥፍቶ ጠፊ ቦምብ ፍንዳታ ዘጠኝ ግለሰቦች ላይ ጉዳት የደረሰ ሲሆን፤ ባለስልጣናቱ የአፈንጂዋን ማንነት ይፋ አድርገዋል።","text":"ማሂዳ ተብላ ከምትጠራው ምስራቃዊ የአገሪቱ ክፍል የመጣችው የሰላሳ ዓመት ዕድሜ ያላት ሙና ጉባ ስራ የሌላት ምሩቅ እንደሆነች የአቃቤ ህግ ቢሮ አስታውቋል። የቦምብ ጥቃቱን ያደረሰችው ሙና አባት በበኩላቸው ይህንን ጥቃት በፍቃደኝነት አድርሳዋለች የሚለውን ይጠራጠራሉ። ፖሊስን ጠቅሶ የኤኤፍፒ ዜና ወኪል እንደዘገበው ሰውነት ላይ የሚጠለቀውን ቦምብ ሳይሆን ቤት ውስጥ የተሰራ ቦምብ ተጠቅማለች ብሏል። •በቱኒዝያ አንዲት ሴት በቦምብ ራሷን አፈነዳች •\"የመከላከያ ሚኒስቴርን በተሻለ መልኩ መምራት ይቻላል\" ኢንጂነር አይሻ መሀመድ •አዲሷ የሰራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስትር ማን ናቸው? እንግሊዝኛ ቋንቋን ያጠናችው ሙና ከተመረቀች ሶስት ዓመታትን ያስቆጠረች ሲሆን፤ ቤተሰቦቿንም ለመደገፍ በጎችን ትጠብቅ እንደነበር ተገልጿል። በቱኒዝያ ስራ አጥነት በከፍተኛ ሁኔታ የተንሰራፋ ሲሆን፤ 1\/3ኛ የሚሆነው ህዝብም ስራ የላቸውም። \"እንዲህ አይነት ነገር ለመፈፀም ሀሳቡ ይኖራታል ብየ አላምንም\" በማለት አባቷ መሀመድ ጉቤላ መናገራቸውን ኤኤፍፒ በዘገባው አስቀምጧል። የሀገር ውስጥ ጉዳዮች ሚኒስትር ሂቸም ፉራቲ በበኩላቸው ጥቃቱ የደረሰው በአንድ ግለሰብ ብቻ መሆኑን ተናግረው፤ ሙና ፅንፈኞች ዝርዝር ውስጥም ሆነ ከአክራሪ አማኞች ጋር ግንኙነት እንዳላትም እንደማይታወቅ አስረድተዋል። የትኛውም ቡድን ቢሆን ለጥቃቱ ኃላፊነት ያልወሰደ ቢሆንም የሀገሪቱ ሚዲያ ሙና ፅንፈኛ ዝንባሌ ሳይኖራት እንዳልቀረ ዘግበዋል። በመዲናዋ ቱኒስ ሁኔታዎች በትናንትናው ዕለት ወደ ሰላም የተመለሱ ሲሆን ፖሊስ አካባቢውንም ተቆጣጥሮት ነበር። ባለስልጣኖች በበኩላቸው በጥቃቱ ከፍተኛ ጉዳት የደረሰበት እንደሌለ ገልፀዋል።","len":2266}
{"id":"43749636","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43749636","title":"ሃያ ልጆቿን በፅንስ መጨንገፍ በሞት የተነጠቀች እናት የተከለሰዉን ሕግ አወደሰች","summary":"ሃያ ልጆቿን በፅንስ መጨንገፍና በሾተላይ (ማህፀን ውስጥ ሞተው የሚወለዱ) ሳብያ ያጣች እናት ከ 24 ሳምንታት በፊት ፅንስ መጨንገፍ የሚገጥማቸው እናቶች የልጃቸውን ሞት እንዲያስመዘግቡ የሚያስችለውን የህግ ክለሳ በደስታ ተቀበለች።","text":"በእንግሊዟ ከተማ ኮቨንትሪ የምትኖረው የ30 ኣመቷ ሳልማ ማብሩክ 24 ሳምንት ሳይሞላቸው በፅንስ በመጨንገፍ ምክንያት የሞቱ አስራ ሁለት ልጆቿን ማስመዝገብ ኣልቻለችም ነበር። እናቲቷ እንደተናገረችው ወላጆች በፅንስ መጨንገፍ ምክንያት ለሞቱ ልጆቻቸው ሰነድ ማግኘት መቻላቸው \"ግሩም ነው።\" የህግ ክለሳው የሚካሄደው በሀዘን ወቅት በሚያፅናኑ ባለሙያዎችና በኣዋላጇ ሳም ኮሊንግ ነው። ዜናው ይፋ የሆነው በአመቱ መባቻ በእንግሊዙ የጤና ዲኤታ ጀርሚ ሀንት ነበር። በኮቨንትሪ የህክምና ማስተማርያ ሆስፒታል የምትሰራው ሳም \"በዋነኛነት 24 ሳምንት ሳይሞላቸው ስለሚሞቱ ፅንሶችና ባጠቃላይ ስለልጆች ህልፈት የግንዛቤ እጥረት አለ፤\" ስትል ገልጻለች። በአሁን ወቅት ልጆቻቸው ከተፀነሱ ከ 24 ሳምንታት በኋላ የሞቱባቸው ወላጆች፤ የልጆቻቸውን ስም አስመዝግበው ሰነድ መረከብ ይችላሉ። ፅንስ ከ 24 ሳምንት በኋላ ሲቋረጥ፤ ወላጆች ልጆቻቸውን የሚያስመዘግቡበት ህጋዊ ሒደት አልነበረም። ሳልማ እንደምትለው \"ይህን የመሰለ ሰነድ እስከ ዘለኣለም የሚቆይ ማስታወሻ ነው። \"ሰነዳችን በኮምፒውተር ተመዝግቦ የልጆቻችንን ስም ስንፈልገው ብናገኘው ደስ ያሰኛል።\" ትላለች \"ልጆቼን በማሕፀኔ እንደመያዜ ሁሌም አብረውኝ ቢኖሩም የሞት ማረጋገጫ ሰነድ ይፋዊ ነው፡፡ ልጆቼ በዚች ምድር ኖረው እንደነበረ ለአለም ያሳውቃል።\" በማለት ትናገራለች። \"ሳም በከባዱ ወቀት ከጎናችን ሆና አግዛናለች። ከሷ በበለጠ ይህንን ጉዳይ መምራት የሚችል ሰው አለ ብዬ ማሰብ አልችልም።\" ብላለች ሳም ሰይንግ ጉድባይ ከተሰኘ እርዳታ ሰጪ ድርጅት ጋር በመተባበር በውርጃና በሌሎችም ምክንያቶች ልጆቻቸውን ላጡ ቤተሰቦች የሚደረገው ድጋፍ እንዲሻሻል ትሰራለች።","len":2273}
{"id":"news-54361560","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54361560","title":"የአማዞን ኩባንያ ሮቦቶች ለሰራተኞች ጉዳት መጨመር ምክንያት ሆነዋል ተባለ","summary":"አማዞን ኩባንያ በዕቃ ማከማቻው (መጋዘኑ) ውስጥ ተሰማርተው ያሉ ሮቦቶች ለሰራተኞች ጉዳት መጨመራቸውን አንድ የምርምር ጥናት ይፋ አድርጓል።","text":"ዘ ሴንተር ፎር ኢንቨስቲጌቲቭ የተባለው ማእከል በባለፉት አራት አመታት ውስጥ 150 መጋዘኖችን ፈትሸና በርብሬ ነው ጥናቱን የሰራሁት ብሏል። ጥናቱ ሮቦቶች ያላቸውና የሌላቸው መጋዘኖችንም አወዳድሮ ሮቦቶች ባላቸው የኩባንያው መጋዘኖች 50 በመቶ በሰራተኞች ላይ ክፉኛ ጉዳት አስከትለዋል ተብሏል። አማዞን በበኩሉ ሪፖርት የተደረጉት ጉዳቶች ቁጥር ከፍተኛ የሆኑት ጥቃቅን የሚባሉ ጉዳቶችም በሰራተኞች ሲያጋጥሙ ሪፖርት እንዲያደርጉ ኩባንያው ስለሚያበረታታ ነው ብሏል። ሪፖርቱን ያጠናቀረው ጋዜጠኛው ዊል ኢቫንስ ሲሆን በምርምር ማዕከሉም ድረ ገፅም ለህትመት በቅቷል። ግዙፉ ኩባንያ አማዞን ያጋጠመውን የደህንነት ስጋቶችም ለመሸፈን ጥሯል በማለትም ወንጅሎታል። የኩባንያው ኃላፊዎች ህዝቡንም ሆነ ህግ አውጭዎችን የሰራተኞች ደህንንትን ከማስጠበቅ ጋር በተያያዘ ሆን ብለው አሳስተዋል ብሏል። ኩባንያው በበኩሉ ይህንን ፍፁም ውንጀላ ነው በማለት \"ማንንም አላሳሳትንም፤ የሸፈንነውም ጉዳይ የለም\" ብለዋል። ጋዜጠኛው የሰበሰባው መረጃዎች በተቃራኒው የሚያሳዩት የሰራተኞቻችን ደህንነት ዋና ጉዳያችን እንደሆነ ነው ብለዋል። አማዞን ሮቦቶችን በመጋዘኖቹ ማሰራት የጀመረው ከስምንት አመት በፊት ነበር። የኩባንያው ሰራተኞች እንደሚናገሩት ሮቦቶቹ ከመጡ በኋላ ሰራተኞች በሰራ ቦታቸው ላይ ረዥም ሰዓት መቆም፣ አሰልቺና ተደጋጋሚ ስራዎችን መደጋጋም ይጠበቅባቸዋል። ከዚያም በተጨማሪ ሮቦቶቹ በስራቸው ፈጣን በመሆናቸው የኩባንያው ሰራተኞችም ምርታቸውን ከአቅማቸው በላይ እንዲያፈጥኑት ይጠበቅባቸው ነበር። ለምሳሌ በኩባንያው እቃ የሚያነሱ ሰራተኞች ከዚህ ቀደም 100 የነበረው በአራት መቶ እንዲያድግ ሆኗል።","len":2274}
{"id":"43708826","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43708826","title":"ትራምፕ፡ “በሶሪያ ጉዳይ መረር ያለ እርምጃ ያሻል”","summary":"የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በሶሪያ ኬሚካላዊ ጥቃት ባደረሱ አካላት ላይ ጠንከር ያለ እርምጃ ለመውሰድ \"ቃል እገባለሁ\" ሲሉ ተሰምተዋል።","text":"\"ስለ ወታደራዊ ኃይል ካወራን በርካታ አማራጮች አሉን\" ሲሉ ዶናልድ ትራምፕ ለመገናኛ ብዙሃን ተናግረዋል። \"አሜሪካ ምን ዓይነት እርምጃ ለመውሰድ እንዳቀደች በቅርቡ አሳውቃለሁ\" ሲሉም ጨምረው ተናግረዋል። እንደ ትራምፕ ከሆነ በሶሪያዋ ዶማ ግዛት በተፈፀመው ኬሚካላዊ ጥቃት ላይ እነማን እንደተሳተፉ አሜሪካ መረጃው አላት። የሕክምና ሰጭ ተቋማት በጥቃቱ ቢያንስ 12 ሰዎች እንደተገደሉ ቢናገሩም የጥቃቱ ሰለባዎች ቁጥር ከተጠቀሰው ሊልቅ እንደሚችል እየተዘገበ ይገኛል። ሰኞ ማምሻውን በጥቃቱ ዙሪያ ከፈረንሳዩ ጠቅላይ ሚኒስትር ኢማኑዌል ማክሮን ጋር የመከሩት ትራምፕ ጠንካራ ምላሽ መስጠታችን እሙን ነው ብለዋል። የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር የሆኑት ቴሬዛ ሜይ ጥቃቱን \"ጭካኔ የተሞላበት\" ሲሉ የወረፉት ሲሆን የባሽር አል አሳድ ደጋፊዎች ተጠያቂ ሊሆኑ ይገባል ብለዋል። ምዕራባዊያን ሃገራት ጥቃቱን ከማውገዛቸው በፊት ተሰብስቦ የነበረው የተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት አሜሪካ እና ሩስያ የቃላት ጦርነት ውስጥ ገብተውበት አምሽቷል። የሩስያው ተወካይ ጥቃቱ የተቀነባበረ በመሆኑ የአሜሪካ ወታደራዊ ምላሽ ነገሮችን ከማባበስ ያለፈ ፋይዳ የለውም ሲሉ የአሜሪካ ተወካይ የሆኑት ኒኪ ሄሊ በበኩላቸው የአል አሳድ መንግሥትን የሚደግፉ አካላት \"የሶሪያ ህፃናት ደም እጃቸው ላይ አለ\" ሲሉ ወቅሳዋል። የሶሪያ-አሜሪካ ህክምና ማህበር በደረሰው ጥቃት 500 ያክል ሰዎች እንደተጎዱ ሲያሳውቅ እስካሁን ባለው መረጃ ከ42 እስከ 60 ሰዎች ሕይወታቸውን እንዳጡ ይገመታል። አሜሪካ፣ እንግሊዝና ፈረንሳይ ጨምሮ በርካታ ምዕራባውያን ሃገራት ጥቃቱን ከማውገዝ ባለፈ እርምጃ እንዲወሰድ ሳያሰልሱ በመወትወት ላይ ይገኛሉ።","len":2278}
{"id":"54148127","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54148127","title":"የትግራይ ምርጫ፡ \"በእጩዎቻችንና በቤተሰቦቻቸው ላይ ማስፈራርያ ደርሷል\" ሳልሳይ ወያነ ትግራይ","summary":"የትግራዩ ተቃዋሚ ፓርቲ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ (ሳወት) ዛሬ [ሰኞ ጠዋት] በሰጠው መግለጫ፣ በምርጫው ሂደት በተወዳዳሪዎቹና በታዛቢዎቹ ላይ \"ማስፈራርያና ጫና\" ይደርስ እንደነበረ አስታወቀ።","text":"ፓርቲው እንዳለው ተገቢ ያልሆኑ ነገሮች ከምርጫው ቀን በፊት አንስቶ ይስተዋሉ እንደነበር ጠቅሶ፤ በዚህም የገዢው ፓርቲ አባላት ከምርጫው በፊት ቤት ለቤት እየዞሩ \"ምልክት የምታደርጉት እዚህ ላይ ነው\" በማለት በመራጮች ላይ ጫና ሲያሳድሩ እንደነበር ገልጿል። በተጨማሪም ሳልሳይ ወያነ ትግራይ በመግለጫው ላይ እንዳለው በተወዳዳሪዎቹ እና ታዛቢዎቹ ላይ \"ማስፈራርያና ጫና\" እንደደረሰም አመልክቷል። \"የወረዳና የቀበሌ መዋቅሮችን በመጠቀም፣ በእጩ ተመራጮቻችን እና ቤተሰቦቻቸው ላይ ማስፈራርያ ይደርስ ነበር፤ በሕዝብ እንደ ጠላት እንዲታዩና እንዲሸማቀቁም ሲደረግ ነበር\" ብሏል። ከዚህ ባሻገርም፣ ገዢው ፓርቲ \"በሚድያና በሰነድ የተደገፈ ሰፊ የስም ማጥፋት ዘመቻ አካሂዶብናል\" ሲልም ፓርቲው ከሷል። ድምጽ በሚቆጠርበት ወቅት፣ ታዛቢዎቹን ከምርጫ ጣብያው ለማራቅ የተደረጉ ጫናዎች እንደነበሩም ነው የገለጸው። ፓርቲው፤ ምርጫው እንዲካሄድ ጥሪ ሲያቀርብ መቆየቱን እና ምርጫውም \"ታሪካዊ\" እንደነበር በመግለጫው አትቷል። ምርጫው በመካሄዱም ደስተኛ መሆኑን ገልጾ \"[የትግራይ ሕዝብ] በመስዋዕትነቱና በድሉ ያረጋገጠውን የራስን ዕድል በራስ የመወሰንን መብት ለድርድር እንደማያቀርብ ለዓለም ያስመሰከረበት በመሆኑ ኩራት ይሰማዋል\" ብሏል በመግለጫው። ነገር ግን፣ ከምርጫው በፊትና በምርጫው ወቅት ነበሩ ያላቸውን \"እጥረቶችና እንቅፋቶችን\" ዘርዝሯል። በትግራይ ክልላዊ ምርጫ ህወሓትን ጨምሮ አምስት ፓርቲዎች በምርጫው ላይ መሳተፋቸው ይታወሳል። የፌደራሉ መንግሥት ሕገወጥና ተቀባይነት የለውም ባለው፤ በትግራይ ክልል ጳጉሜ አራት በተካሄደው በዚህ ክልላዊ ምርጫ ህወሓት በከፍተኛ ድምጽ ማሸነፉ ይታወቃል።","len":2278}
{"id":"news-44977463","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44977463","title":"ሰሜን ኮሪያ የአሜሪካውያን ወታደሮችን አጽም መለሰች","summary":"የኮርያ ጦርነት በተካሄደበት ወቅት ህይወታቸው ያለፈ አሜሪካውያን ወታደሮች ቅሪተ አካል ለአሜሪካውያን ተመልሷል። ይህ የሆነው የአሜሪካ ወታደራዊ አውሮፕላን አጽሞቹን ይዞ ሰሜን ኮርያ ወደሚገኘው የአሜሪካ ማዕከል ተልኮ ነው።","text":"የአሜሪካውያን ወታደሮች ቅሪተ አካል ለአሜሪካ ተመልሷል አጽማቸው የተመለሰው ወታደሮች ከሰሜን ኮርያው ማዕከል ወደ አሜሪካ ይወሰዳሉ። የተመለሰው የ55 ሰዎች አጽም ሲሆን ሁሉም አሜሪካዊ ስለመሆናቸው ምርመራ ይደረጋል። አጽም የመመለስ ሂደቱ በሁለቱ ሀገሮች መሀከል ያለውን ግንኙነት ለማለሳለስ ያለመ የዲፕሎማሲ እርምጃ ነው ተብሏል። በአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕና በሰሜን ኮርያው መሪ ኪም ጆንግ-ኡን መሀከል የተደረሰውን ስምምነት ተከትሎ የወታደሮቹ አጽም ተመልሷል። ሁለቱ ሀገሮች የጦርነቱ ማብቃት ምክንያት የሆነ ስምምነት የተፈራረሙበት 65ኛ ዓመት የሚዘከርበትን ወቅትም ያስታከከ ውሳኔ ነው። •ኢንጂነር ስመኘው በቀለ ሕይወታቸው ያለፈው በጥይት ተመተው ነው፡ ፌደራል ፖሊስ •የመደመር ጉዞ ወደ አሜሪካ •የኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ከክፍፍል ወደ ውህደት በጦርነቱ ወቅት ለደቡብ ኮርያ ወግነው 326,000 አሜሪካውያን መዋጋታቸው ይታወሳል። በጦርነቱ ከተዋጉ አሜሪካውያን የገቡበት ሳይታወቅ ቆይቷል። ወደ 5,300 የሚሆኑት ደቡብ ኮርያ ውስጥ ጠፍተዋል። ወደ 5,300 የሚሆኑት ደቡብ ኮርያ ውስጥ ጠፍተዋል። የደረሱበት ካልታወቀው ወታደሮች መሀከል ከፊሉ በወታደራዊ እስር ቤት እንደሚገኙ ይገመታል። ጦርነቱ በተካሄደበት ዋነኛ አካባቢ ላይ የ1,600 ሰዎች ቅሪተ አካል ይገኛል። •በወልዲያ ማረሚያ ቤት ቃጠሎ ሁለት ሰዎች ሞቱ ሰሜን ኮርያ የመለሰቻቸውን የወታደሮች ቅሪት የክብር አቀባበል እንደሚደረግላቸው ከዋይት ሀውስ የተገኘ መረጃ ያመለክታል የአሜሪካ መንግሥት የሰሜን ኮርያን ውሳኔ የመልካም ግንኙነት ተምሳሌት አድርጎ ወስዶታል። የገቡበት ያልታወቀው 5,300 ወታደሮችን ለማፈላለግ ጅማሮ እንደሚሆንም ተመልክቷል።","len":2279}
{"id":"news-55133343","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55133343","title":"ኮሮናቫይረስ ፡ ሞዴርና የኮቪድ-19 ክትባትን ለማቅረብ ከአውሮፓና አሜሪካ ፈቃድ እየጠየቀ ነው","summary":"ሞዴርና የተሰኘው የኮሮናቫይረስ ክትባት አምራች ድርጅት ከአውሮፓና አሜሪካ ፈቃድ ሰጪዎች ክትባቱን ለመጠቀም የሚያስችል ፈቃድ ጠይቋል።","text":"ፈቃድ ሰጪዎች ክትባቱን ያለፈበትን የሙከራ ሂደት ተመልክተው ክትባቱ ለተጠቃሚዎች መዋል አለበት ወይስ የለበትንም የሚለውን ይወስናሉ። የቤተ ሙከራ ሂደቶች እንደሚያሳዩት ኤምአርኤንኤ የተሰኘው ክትባት 94 በመቶ ውጤታማና ሰዎች ከኮሮናቫይረስ የሚያድን ነው። በሌላ በኩል ፋይዘር የተሰኘው ክትባት ለአሜሪካ መንግሥት ተቆጣጣሪዎች የይለፍልኝ ጥያቄ ጠይቋል። የዩናይትድ ኪንግደም ተቆጣጣሪዎችም ፋይዘር የተሰኘው ክትባት ለገበያ መዋል ይችላል ወይ የሚለውን በማጣራት ላይ ናቸው። ከዚህም አልፎ አስትራዜኔካ እና ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ እያመረቱት ያለው ክትባት ለተጠቃሚ መቅረብ ይችል እንደሁ ምርመራ እየተደረገለት ይገኛል። ሞደርና ከዩናይት ኪንግደም መንግሥት ፈቃድ እንደሚያገኝ ተስፋ አድርጓል። የሞዴርና ክትባት በ30 ሺህ ሰዎች ላይ ተሞክሮ ውጤታማ ተብሏል። በተለይ ክትባቱ ለኮሮናቫይረስ በጣም ተጎጂ ናቸው በተባሉ ከ60 ዓመት በላይ ባሉ ሰዎች ላይ ውጤታማ ሆኗል። አሁን የፊት መስመሩን የያዙት ክትባቶች የራሳቸው የሆነ ጥቅምና የጎንዮሽ ጉዳት አላቸው። የአስትራዜኔካ ክትባት ዋጋው ከሌሎች ረከስ ያለ ነው። አንድ ክትባት በአራት ዶላር [በዕለቱ ምንዛሪ 153 ብር ገደማ] ሲሆን የፋይዘር ደግሞ 20 ዶላር [765 ብር] በሌላ በኩል የሞዴርና 33 ዶላር ወይም 1262 ብር ተገምተዋል። የአስትራዜኔካ ክትባት ብዙ ቅዝቃዜ ስለማይጠይቅ ከሌሎች በተለየ ከቦታ ቦታ ለማዘዋወር ቀላል ነው ተብሎለታል። ነገር ግን ውጤታማነቱ ከ62 አስከ 90 በመቶ መሆኑ ከሌሎቹ ሁለት ክትባቶች አነስተኛ ያደርገዋል። ዩናይትድ ኪንግደም ከሞዴርና ክትባት 7 ከሚሊዮን፤ ከፋይዘር 40 ሚሊዮን፤ ከአስትራዜኔካ 100 ሚሊዮን ክትባት ይድረሰኝ ስትል ቅደመ ትዕዛዝ አስቀምጣለች።","len":2279}
{"id":"news-53209930","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53209930","title":"ቻይና ሰራዊቷን 'በማርሻል አርትስ ላሰለጥን ነው' አለች","summary":"ቻይና ሰራዊቷን በቲቤት ኮረብታማዎቿ ቦታ የማርሻል አርት ልታሰለጥን መሆነኑን አስታውቃለች። ለዚህም 20 የሚሆኑ የማርሻል አርት አሰልጣኞችን መድባለች።","text":"ስልጠናው ባሁኑ ሰዓት ለምን እንደተጀመረ ይፋዊ ምክንያት ባይሰጥም ባለፈው ከነበረው የቻይናና ህንድ የድንበር ግጭት ጋር የተያያዘ እንደሆነ ግምቶች እየተሰጡ ነው። 3500 ኪሎሜትር ርዝማኔ ባለውና በዓለም ረዥሙ በሚባለው ሁለቱ አገራት በሚጋሩት የሂማሊያ የተራራ ሰንሰለት፣ ጋልዋን ሸለቆም 20 የሕንድ ወታደሮች ተገድለዋል። በሁለቱ ሃገራት መካከል በጎርጎሳውያኑ 1996 በተደረገው ስምምነት በአካባቢው የጦር መሳሪያ ወይም የሚቀጣጠሉ ነገሮች በድንበር አካባቢ መያዝ አይቻልም የሚል ውሳኔ ላይ ተደርሶ ነበር። ቻይና በግጭቱ ስለደረሰባት ጉዳት መረጃ ባትሰጥም ህንድ በበኩሏ በተጨማሪ 76 ወታደሮች እንደቆሰሉባት አስታውቃለች። የቻይና ሰራዊት አባላት ማርሻል አርት ሊሰለጥኑ እንደሆነ የተነገረው ከሳምንት በፊት መሆኑንም የሆንግ ኮንግ ሚዲያ ዘግቧል። የቻይና የመንግሥት ሚዲያ ሲሲቲቪ እንዳለው ከኢኖቦ ፋይት ክለብ የተውጣጡ 20 ተፋላሚዎች በቲቤት መዲና ላህሳ ላይ ሰራዊቱን ያሰለጥናሉ። በሁለቱ ሃገራት ድንበር ላይ ያሉ ሰራዊቶችን ያሰለጥናሉ ስለሚለው ጉዳይ ምንም አልተባለም። የኒውክሊየር ጦር መሣሪያ ታጣቂ የሆኑት ሁለቱ አገራት በጋልዋን ሸለቆ በሚገኘው ላዳክሆን የተታኮሱት ሰኔ 8፣ 2012 ዓ.ም ነው። ግጭቱን የጀመረውን አካል ኃላፊነት በሚመለከት እርስ በርስ እየተወነጃጀሉ ይገኛሉ። በከፍተኛ ቦታ ላይ የሚገኘው ቦታ፣ የአየር ንብረቱ በረዷማ ሲሆን ሁለቱ ሃገራት በይገባኛል የሚበጣበጡበት ቢሆንም በቻይና ቁጥጥር ስር ነው የሚገኘው። በቅርቡ በተደረገው ግጭት የሞቱት ወታደሮች ከግማሽ ክፍለ ዘመን በኋላ የተፈጠረ ነው ተብሏል። ነገር ግን ባልተማከለው አወዛጋቢ ድንበራቸው ሁለቱ ሃገራት ከተፋጠጡ ዘመናትን አስቆጥረዋል።","len":2283}
{"id":"news-55700767","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55700767","title":"ኮሮናቫይረስ፡ በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ክፉኛ የተጎዳችው ብራዚል ክትባት መስጠት ጀመረች","summary":"የብራዚል ጤና ቁጥጥር መሥሪያ ቤት ሁለት የኮሮናቫይረስ መከላከያ ክትባቶች ለዜጎቹ እንዲሰጡ ካፀደቀ በኋላ የመጀመሪያውን ክትባት አንዲት ነርስ መከተቧ ተገለጸ።","text":"አንቪሳ፣ የብራዚሉ ጤና ቁጥጥር ባለሥልጣን፣ እውቅና የሰጣቸው ክትባቶች የኦክስፎርዱ አስትራዜኔካ እና የቻይናው ሲኖቫክ ክትባቶች ናቸው። ክትባቱን የወሰደችው የ54 ዓመቷ ነርስ፣ ሞኒካ ካላዛንስ የምትባል ስትሆን የሳኦ ፖሎ ነዋሪ ነች። እነዚህ ሁለቱ ክትባት በብራዚል 27 ግዛቶች በሙሉ ተሰራጭተዋል ተብሏል። ብራዚል የኮሮናቫይረስ ክትባትን መስጠት የጀመረችው ከአህጉሩ አገራት በሙሉ ዘግይታ ነው። ብራዚል በከፍተኛ ሁኔታ በኮሮናቫይረስ ስርጭት የተጎዳች ስትሆን በተህዋሲው ምክንያት በሞቱ ሰዎች ቁጥርም ከዓለም ሁለተኛዋ ነች። በብራዚል የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በተከሰተበት ወቅት የሚያደርሰውን ጉዳት ያጣጥሉ የነበሩት የአገሪቱ ፕሬዝዳንት ዣየር ቦልሶናሮ፣ አገራቸው በሁለተኛ ዙር የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ስትጠቃ ዳግም ተቺዎቻቸው እያብጠለጠሏቸው ይገኛሉ። እሁድ ዕለት ብቻ 551 ሰዎች በወረርሽኙ ሰበብ መሞታቸው የተመዘገበ ሲሆን ከስድስት ቀን ወዲህ ለመጀመሪያ ጊዜ የሟቾች ቁጥር ከ1000 በታች የተመዘገበበት ዕለት ነው ተብሏል። በብራዚል የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ከተከሰተበት ጊዜ አንስቶ 209,000 ሰዎች በቫይረሱ ምክንያት ሲሞቱ፣ ይህም አጠቃለይ ከአሜሪካ በመቀጠል በዓለማችን ላይ ሁለተኛ ሆኖ ተመዝግቧል። በአገሪቱ 8.4 ሚሊየን ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው በምርመራ ሲታወቅ ይህም በዓለም ላይ ሦስተኛዋ አገር ያደርጋለታል። የጤና ሚኒስትሩ ኤድዋርዶ ፓዙኤሎ በአገራቸው የሚሰጠው የኮሮናቫይረስ መከላከያ ክትባት፣ ክትባቱን በአገር ውስጥ እንዲያመርቱ ፈቃድ በተሰጣቸው ሁለት የመድኃኒት አምራች ኩባንያዎች ይታገዛል ብለዋል። የኮሮናቫይረስ ሞት ልክ 1 ብሎ በጀመረበት በዓመቱ የሟቾች ጥር 1 ነጥብ 9 ሚሊዮን ደረሰ","len":2286}
{"id":"news-46232233","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46232233","title":"ዩጋንዳ ሰራዊቷ የቻይና የንግድ ቦታዎችን እንዲጠብቅ አዘዘች","summary":"በቻይና ኩባንያዎች ላይ የሚደረጉ ዝርፊያዎችን ተከትሎ የዩጋንዳ ፕሬዚዳንት ዩዌሪ ሙሴቪኒ ሰራዊቱ እንዲጠብቅ ትዕዛዝ ሰጡ።","text":"ፕሬዚዳንት ዩዎሪ ሙሴቬኒ ረቡዕ ዕለት 120 የሚሆኑ የቻይና ኢንቨስተሮችን ባናገሩበት ወቅት በኢንዱስትሪ ፓርኮች አካባቢ ከፍተኛ የሆነ ቁጥጥር እንደሚደረግና የሲሲቲቪ ካሜራዎችም እንደሚገጠሙ ገልፀዋል። ቻይና በዩጋንዳ ውስጥ ከፍተኛ የሆነ መዋዕለ ንዋይ ብታፈስም ከፍተኛ በሆነ ዝርፊያ ምክንያት ብዙ ገንዘብ እንደምታጣም ተገልጿል። በዚህም ነው መንግሥት በአገሪቱ ያለውን ወንጀል ለማስቆም ጥበቃውን እንዲያጠናክር ግፊት የበዛበት። •በሞያሌ በተከሰተ ግጭት የ19 ሰዎች ህይወት አለፈ •የደህንነት ተቋሙ ምክትል የነበሩት አቶ ያሬድ ዘሪሁን ፍርድ ቤት ቀረቡ •የ7 ዓመቷ ህጻን ግድያ፡ ''ከልክ ያለፈ ቅጣት የልጄን ህይወት አሳጣኝ'' \"ለኔ ይህ ችግር ቀላል ስለሆነ ይፈታል\" በማለትም ፕሬዚዳንት ሙሴቪኒ በመግለጫቸው ተናግረዋል። ፕሬዚዳንቱ ጨምረውም የቻይና የንግድ ቦታዎችን እየጠበቁ የጦር መሳሪያቸው ለሚጠፋባቸው የጥበቃ ሰራተኞች ወታደራዊ ፍርድ እንደሚጠብቃቸው ያስጠነቀቁ ሲሆን ይህን ያሉት በዝርፊያዎቹ ላይ የጥበቃ ሰራተኞችም ተሳታፊ ናቸው የሚል ጥርጣሬዎ ስላለ ነው። በዚህ እርምጃ ፕሬዚዳንቱ የሀገር ውስጥ ኩባንያዎችን ገሸሽ አድርገው የውጭ ኩባንያዎችን ለመጠበቅ ቅድሚያ ሰጥተዋል በሚል እያስተቻቸው ነው። የቢቢሲዋ ካትሪን ቢያሩንጋ ከመዲናዋ ካምፓላ እንደተናገረችው በከፍተኛ ሁኔታ ግድያዎችና ዝርፊያዎች የመሳሰሉ ወንጀሎች መጨመራቸው የፕሬዚዳንቱን ስልጣን ጥያቄ ውስጥ ከቶታል። የዩጋንዳ መንግሥት ለችግሩ ምላሽ የሰጠው በመዲናዋ ካምፓላና በአካባቢው እየተዘዋወሩ የሚጠብቁ የፀጥታ ሃይሎችን እንዲሁም መደበኛ ዜጎችንም በተመሳሳይ ለጥበቃ በማደራጀትና የሲሲ ቲቪ ካሜራዎችን በየቦታው በመግጠም ነው።","len":2287}
{"id":"news-54145143","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54145143","title":"በአፋር ክልል አብዓላ ከተማ ወጣቶችና ፖሊስ ተጋጭተው ሦስት ወጣቶች ተገደሉ","summary":"በአፋር ክልል ወጣቶች ከፖሊስ ጋር ተጋጭተው ሦስት ወጣቶች ከጸጥታ ኃይሎች በተተኮሰ ጥይት ሲገደሉ ዘጠኝ መቁሰላቸውን የዓይን እማኞችና የሆስፒታል ምንጮች ለቢቢሲ ገለጹ።","text":"ግጭቱ የተከሰተው በክልሉ ልዩ ኃይል አባላትና በወጣቶች መካከል አብዓላ (ሽከት) ተብላ በምትታወቀው ከተማ ውስጥ ሲሆን፣ በክስተቱ የሰው ህይወት ሲጠፋ በርካቶች ቆስለዋል ሲሉ በስፍራው የነበሩ ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁ የዓይን እማኞች ለቢቢሲ ገልጸዋል። የዓይን እማኞቹ ዘጠኝ ያህል ሰዎች የመቁስል ጉዳት እንደደረሰባቸው ሲናገሩ፤ ቢቢሲ ከሆስፒታል ምንጮች እንዳረጋገጠው ደግሞ ከግጭቱ ጋር በተያያዘ ስድስት ሰዎች ቆስለው ትግራይ ክልል ውስጥ በሚገኘው የአይደር ሪፈራል ሆስፒታል በድንገተኛ ክፍል የህክምና እርዳታ እያገኙ መሆኑ ተነግሯል። በወጣቶቹና በጸጥታ ኃይል አባላቱ መካከል ለተከሰተው ግጭት ምክንያቱ ምን እንደሆነ ያነጋገራቸው የዓይን እማኞች ሲመልሱ፣ \"ወጣቶቹ የመስቀል በዓልን ለማክበር ለደመራ የሚሆን እንጨት ቆርጠው ሲያዘጋጁ የነበረ ሲሆን የልዩ ኃይል አባላት ጥይት ተኩሰውባቸዋል\" ብለዋል። የአፋር ክልል ከትግራይ ክልል ጋር በሚዋሰንበት ድንበር አቅራቢያ የምትገኘው የአብዓላ (ሽከት) ከተማ ከንቲባ የሆኑት አቶ ጣሂር ሃሰን ለቢቢሲ እንደተናገሩት ችግሩ የተፈጠረው \"በኮሮናቫይረስ ምክንያት የታወጀውን አዋጅ የጣሱ ወጣቶች ከፖሊስ ጋር በመጋጨታቸው ነው።\" በተጨማሪም \"የትግራይናን የአፋር ሕዝብን ለማጋጨት ከሌላ አከባቢ የመጡ ሰዎች ያስነሱት ግጭት ነው\" የሚል ግምት እንዳለ አቶ ጣሂር ቢገልፁም ግምታቸውን በዝርዝር ከመናገር ግን ተቆጥበዋል። የሟቾቹ አስከሬን በአሁኑ ሰአት በአብዓላ ከተማ በሚገኘው ሆስፒታል እንደሚገኝ ነዋሪዎች ገልፀው በግጭቱ በንብረት ላይ ጉዳት መድረሱን ጨምረው አረጋግጠዋል። አብዓላ (ሽከት) ከተማ በአሁኑ ሰዓት በአንጻራዊ መረጋጋት ላይ እንደምትገኝም ተናግረዋል።","len":2292}
{"id":"55318056","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55318056","title":"ቦኮ ሃራም የናይጄሪያ ተማሪዎችን አግቻለሁ አለ","summary":"ከሰሞኑ ለጠፉትና ለታገቱት በመቶዎች የሚቆጠሩ ወንድ ተማሪዎች ኃላፊነቱን ፅንፈኛው ቦኮ ሃራም ወስዷል።","text":"በሰሜን ምዕራብ ናይጄሪያ በሚገኝ የወንዶች አዳሪ ትምህርት ቤት ጥቃት ከደረሰ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩት ተማሪዎች እንደጠፉና ሳይታገቱም እንዳልቀሩ ሪፖርት ተደርጓል። ተማሪዎቹ የታገቱት በቦኮ ሃራም ከሆነ ፅንፈኛው ቡድን በቀጠናው እያደረገው ያለው መስፋፋት አስጊ ነው ተብሏል። አራት ደቂቃ ባለው የድምፅ መልዕክት የቦኮ ሃራም መሪ ነኝ ያለው አቡባከር ሼካው ጥቃቱ ኢላማ ያደረገው የምዕራባውያንን ትምህርት ነው። አስር አመት እድሜ ያላቸው ህፃናትም ከጠፉትም መካከል ይገኙበታል። ተማሪዎቹ የጠፉበት ግዛት ካትሲና አስተዳዳሪ 333 ተማሪዎች መጥፋታቸውን አስታውቆ፤ ከታገቱበትም ለማስለቀቅ ድርድሮች እየተካሄዱ ነው ብለዋል። የአገሪቱ ፕሬዚዳንት ሙሃማዱ ቡሃሪ የትውልድ ቦታ በሆነችው ካትሲና የደረሰው ጥቃትም መንግሥት በደህንነት ቁጥጥር ላይ ያለውን ቸልተኝነት ያሳየ ነው በሚልም ከፍተኛ ትችት እየደረሰበት ነው። በሃምሌ ወር ቡድኑ ባወጣው ቪዲዮ ግዛቱን እያስፋፋ መሆኑንና በአገሪቷ ሰሜን ምዕራብ ክፍልም መግባቱን አስታውቋል። በአካባቢው በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች መንግሥት \"ሽፍቶች\" አደረሱት ባሉት ጥቃቶች ተገድለዋል። እነዚህ \"ሽፍቶች የተባሉት የወንጀለኞች ቡድን ከቦኮ ሃራም ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ይኑረው ግልፅ አይደለም። ሆኖም ከአልቃይዳ ጋር ጥብቅ ቁርኝት አለው የሚባለው አንሳሩ የተባለ ሌላ ቡድን በግዛቲቱ በከፍተኛ ሁኔታ ይንቀሳቀሳል። ቦኮ ሃራም ከ2009 ጀምሮ አስከፊ የሆነ የሽምቅ ውጊያ እያካሄደ ሲሆን በተለይም በሰሜን ምስራቅ ናይጄሪያ በኩልም አትኩሮቱን አድርጓል ። በዚህም ግጭት በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ሞተዋል እንዲሁም ከሁለት ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎችም ቤት ንብረታቸውን ትተው ተፈናቅለዋል።","len":2296}
{"id":"42792721","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/42792721","title":"የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን የጸጥታ ኃይሎች የሚወስዱት እርምጃ አሳስቦኛል አለ","summary":"የተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽን ቃል አቀባይ ራቪና ሻምዳሳኒ ዛሬ በጄኔቫ ባወጡት መግለጫ የጸጥታ ኃይሎች የወሰዱት የኃይል እርምጃ እጅጉን አሳስቦናል አሉ።","text":"የተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽን ቃል አቀባይ ራቪና ሻምዳሳኒ ቃል አቀባይዋ እንዳሉት ባሳለፈነው ቅዳሜ እና እሁድ የኢትዮጵያ የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች የጥምቀት በዓልን በሚያከብሩበት ወቅት የጸጥታ ኃይሎች በወሰዱት እርምጃ ቢያንስ ሰባት ሰዎች ሲገደሉ በርካቶች ደግሞ ቆስለዋል ሲሉ አስታውሰዋል። ወልዲያ ውስጥ 7 ስዎች ሲሞቱ በርካቶች ቆሰሉ በወልድያ ከተማ የጸጥታ ኃይሎች ይህን እርምጃ የወሰዱት የበዓሉ ተሳታፊዎች ጸረ-መንግሥት ዝማሬዎችን በማሰማታቸው እነሱን ለማስቆም በወሰዱት እርመጃ ጉዳት መድረሱን በመግለጫቸው ያስታወሱት ቃል አቀባይዋ፤ ይህ ክስተት ኢህአዴግ ዘርፈ ብዙ ማሻሻዮችን አደርጋለሁ ባለ ማግስት መከሰቱ ያሳዝናል ብለዋል። ''የሃገሪቱ ባለስልጣናት፤ የጸጥታ አካላት ኃይልን ከመጠቀም እንዲቆጠቡ ሌሎች አማራጭ እርምጃዎችን እንዲወስዱ'' ሲሉ ጥሪ አቅርበዋል። ራቪና ሻምዳሳኒ በመግለጫቸው የአማራ ክልል ርዕሰ መስተዳድር በሰጡት መግለጫ ''ህይወታቸውን ያጡና የተጎዱ መኖራቸውን ማረጋገጣቸውንና ፤ ክስተቱን በተመለከተ ''በጥንቃቄ እናጣራለን'' ማለታቸውን አስታውሰዋል። አስቸኳይ የሆነ የማጣራት ሥራው ገለልተኛ እና አድልዎ በሌለው አካል ተካሂዶ ጥፋተኞች ከህግ ፊት እንዲቀርቡ ስንል እናሳስባለን ብለዋል በመግለጫቸው። ከዚህ በተጨማሪም መንግሥት አስፈላጊ የሆኑ የሕግ እና ፖሊሲ ማሻሻያዎችን በማድረግ እና ስልጠናዎችን በመስጠት ሕግ አስከባሪዎች አለም አቀፍ ሕግጋቶችን ተከትለው እንዲሰሩ ማስቻል አለበት ሲሉ አሳስበዋል። ከኢትዮጵያ በተጨማሪ የፖለቲካ ውጥረት በነገሰባት ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኦፍ ኮንጎ የጸጥታ ኃይሎች የሚወስዱት እርምጃ አሳሳቢ ነው ብለዋል።","len":2298}
{"id":"54388115","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54388115","title":"ናሳ የ23 ሚሊዮን ዶላር ሽንት ቤት ወደ ጠፈር ሊልክ ነው","summary":"ናሳ የመሬት ስበት ዜሮ በሆነበት ሕዋ ላይ አገልግሎት ሊሰጥ የሚችል ሽንት ቤት ወደ ዓለም አቀፉ ጠፈር ማዕከል (ስፔስ ስቴሽን) ሊልክ ነው።","text":"ሽንት ቤቱ በዓለም አቀፉ ጠፈር ማዕከል ከተሞከረ በኋላ ወደፊት ጨረቃ ላይ ለሚኖሩ የሳይንስ ጉዞዎች አገልግሎት ይሰጣል ተብሏል። በተለይ ይህ ቫኩዩም ሲስተም መሰረት አድርጎ የተሰራው ሽንት ቤት ለሴት ጠፈርተኞች ምቹ እንዲሆን የተደረገ ነው ተብሏል። ይህንን ሽንት ቤት የሚጭነው ካርጎን ወደ ሕዋ የሚያመጥቀው መንኩራኮር ከዋሎፕስ አይላንድ፣ ቨርጂኒያ ባለፈው ሐሙስ ነበር ሊመነጠቅ የታሰበው። ነገር ግን መንኮራኩሩ ሊመነጠቅ 3 ደቂቃዎች ብቻ ሲቀሩት አጠራጣሪ የቴክኒክ እክል በማጋጠሙ ሂደቱ ተስተጓጉሏል። ሽንት ቤቱ ልክ እንደ ማንኛውም አነስተኛ የሕዝብ ሽንት ቤት የሕዝብ ስልክ ሳጥን የሚያህል ሲሆን አጠቃቀሙ ግን ምድር ላይ ከሚገኘው ሽንት ቤት ጋር ተመሳሳይ አይደለም። የናሳ አዲሱ ሽንት ቤት የምድር ስበት ዜሮ በሆነበት ስፍራ ላይ መሳሪያ መሣሪያው ከሰውነት ውስጥ ቆሻሻን ስቦ በማውጣት ጠፈርተኞች እንዲጸዳዱ ያደርጋል። የጠፈር ሽንት ቤት በአሰራሩ ልክ እንደ አቧራ ማጽጃ (ቫኪዩም ክሊነር) ነው የሚሰራው። ቆሻሻን ከሰውነት በመምጠጥ ለዚህ ወደተዘጋጀ ታንከር ወስዶ ያስቀምጣል። ሽታ እና ባክቴሪያን ሙልጭ አድርጎ ያጠፋል። ሽንት ቤቱ 45 ኪሎ ግራም ይመዝናል። 71 ሴ\/ሜ ቁመት አለው። አሁን የተሰራው ሽንት ቤት ከዚህ በፊት በ ሕዋ ከነበረው ሽንት ቤት በ65 ከመቶ ያንሳል፣ በ40 ከመቶ ደግሞ ክብደሩ ቀለል ያለ ነው። የሽንት ቤቱ ንድፍ ሰራተኞች ይህኛው ሽንት ቤት በተለይ ለሴት ጠፈርተኞች እንዲሆን መደረጉን ተናግረዋል። ጠፈርተኞች ለውሀ ሽንት ሲሆን ለወንድና ሴት ጾታዎች ቅርጹ የተለያየ መጠነኛ የብርሌ አፍ የሚመስል ብልቃጥ ይጠቀማሉ። የሚሸና ሽንት አስፈላጊውን የማጣራት ሂደት አሟልቶ ከመርዛማነቱ ተጣርቶ ለመጠጥ ውሃ ተመልሶ ያገለግላቸዋል።","len":2301}
{"id":"news-57013136","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57013136","title":"የ118 ዓመቷ ጃፓናዊት ኮቪድን ለሌሎች እንዳይስተላልፉ በመስጋር ከኦሊምፒክ ችቦ ቅብብል ራሳቸውን አግልለዋል","summary":"ምድራችን ላይ ብዙ ዓመታት በመኖር ወደር ያልተገኘላቸው ጃፓናዊት ኮቪድን ወደ ሌሎች እንዳያስተላልፉ በመስጋት በኦሊምፒክ መድረክ ተገኝቼ ችቦ አላበራም ብለዋል።","text":"ካኔ ታናካ የ118 ዓመት የዕድሜ ባለፀጋ ናቸው። የሚኖሩት ደግሞ የአዛውንቶች ማቆያ ውስጥ ነው። ታናካ በደቡብ ጃፓን ፉኮካ ተገኝተው የቶኪዮ 2020 ኦሊምፒክ ችቦን መቀበል ነበረባቸው። ነገር ግን በዚህ ሥነ-ሥርዓት ላይ እንደማይሳተፉ አሳውቀዋል። ባለፈው መጋቢት የጀመረው የችቦ ቅብብል ግን በኮሮናቫይረስ ምክንያት እክል ገጥሞታል። ከቅብብሉ ጋር ግንኘነት አላቸው የተባሉ 8 ሰዎች ቫይረሱ ተገኝቶባቸዋል። ባለፈው ወር የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ እንደ አዲስ ያገረሸባት ጃፓን እንደ ቶኪዮና ኦሳካ ባሉ ዋና ዋና ከተሞች የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ጥላለች። በችቦ ቅብብሉ መሳተፍ የነበረባቸው በርካታ ታዋቂ ሰዎችም በኮቪድ-19 ምክንያት ይቅርብን ብለዋል። በፈረንጆቹ 1903 የተወለዱት ታናካ የዓለም ድንቃድንቅ ጉዳየችን በሚመዘግበው ጊነስ ዎርልድ ሬከርድስ የዓለማችን በዕድሜ ትልቋ ሴት ተብለው ተመዝግበዋል። የሚኖሩበት የአዛውንቶች ማቆያ ያሉ ሰዎች እንዳሉት የታናካ ቤተሰቦች ለውድድሩ አዘጋጆች ስለጉዳዩ በኢሜይል አሳውቀዋል። \"ከችቦ ቅብብሉ መውጣት የፈለጉት ኮሮናቫይረስ ይዘው መጥተው በማቆያው እንዳያሰራጩት በመስጋት ነው\" ብለዋል። ጃፓን በቶኪዮ፣ ኦሳካ. ኪዮቶ እንዲሁም ሂዮጎ ከተሞች የአስቸኳይ ጊዜ ጥላለች። አዋጁ ከአምስት ቀናት በኋላ በፈረንጆቹ ግንቦት 11 ሊነሳ ይችላል ተብሎ ይጠበቃል። ነገር ግን የሃገሪቱ መገናኛ ብዙሃን መንግሥት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ለማራዘም እያሰበ ነው ሲሉ ዘግበዋል። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ በመጪው የቶኪዮ ኦሊምፒክ ላይ ምንም ዓይነት ተፅዕኖ ይኖረዋል የሚለው እስካሁን ግልፅ አይደለም። በፈረንጆቹ 2020 ሊካሄድ ዕቅድ ተይዞለት በኮሮናቫይረስ ምክንያት በአንድ ዓመት የተራዘው ቶኪዮ 2020 በቀጣይ ሐምሌ ይጀምራል።","len":2304}
{"id":"news-45518224","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45518224","title":"የደቡብ ሱዳን ተቀናቃኞች ሪክ ማቻር እና ሳልቫ ኪር እርቅ አወረዱ","summary":"አዲስ አበባ ውስጥ የሚገኝ አንድ አዳራሽ በሰው ተሞልቷል፤ ጭብጨባው ደርቷል፤ እልልታ እና ፉጨቱም እንዲሁ።","text":"ተቃዋሚው ሪክ ማቻር (ግራ) እና የደቡብ ሱዳን ፕሬዝደንት ሳልቫ ኪር (ቀኝ) ይህ የሆነው የደቡብ ሱዳን ፕሬዝደንት ሳልቫ ኪር እና ተቃዋሚው ሪክ ማቻር የመጨረሻ ያሉትን የሰላም ስምምነት በተፈራረሙበት ወቅት ነው። ግለሰቦቹ በፈገግታ በመታጀብ የተፈራረሙትን የሰላመ ሰነድ በጎረቤት ሃገራት መሪዎች ፊት ተቀባብለዋል። • ደቡብ ሱዳን ለመኪና መግዣ 16 ሚሊየን ዶላር አወጣች የምስራቅ አፍሪቃ የልማት ትብብር በይነ-መንግሥታት (ኢጋድ) መሪዎች፤ ግለሰቦቹ ወደሰላም እንዲመጡ መግፋት ከጀመሩ ብዙ ጊዜ ሆኗቸዋል። ለአምስት ዓመታት በዘለቀው የደቡብ ሱዳን የእርስ በርስ ጦርነት አስር ሺዎች ሕይወታቸውን ሲያጡ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለዋል። የኢጋድ መቀመጫ የሆነችው አዲስ አበባም ሁለቱን መሪዎች ወደ እርቅ ለማምጣጥ ያልጣለችው ድግስ አልነበረም። «ይህንን ታሪካዊ ቅፅበት እውን በምናደርግበት ወቅት፤ በእርስ በርስ ጦርነቱ ያለቁ ሰዎችን ልንረሳ አይገባም። ይህ ስምምነትም የደቡብ ሱዳንን መፃኢ ተስፋ ብሩህ እንደሚያደርገው ተስፋ አለኝ» ሲሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ንግግር አድርገዋል። • \"ለደቡብ ሱዳን ሰላም የኢትዮጵያን ያህል የባጀ የለም\" • በደቡብ ሱዳን አውሮፕላን ተከስክሶ '19 ሰዎች ሞቱ' በደቡብ ሱዳን ለተከሰተው እልቂት ሁለቱም ወገኖች ተጠያቂነቱን እንደሚወስዱ ባለሙያዎች ያስረዳሉ። የተባበሩት መንግሥታት በሃገሪቱ እጅግ አሰቃቂ ግድያዎች እንዲሁም አስገድዶ የመድፈር ወንጀሎች እንደተፈፀሙ መረጃው አለኝ ይላል። አልፎም ግጭቱ ባመጣው የኑሮ ውድነት ምክንያት ሚሊዮኖች ለምግብ እጥረት ሊጋለጡ እንደሚችሉ ነው የእርዳታ ድርጅቶች እያስጠነቀቁ ያሉት። • ደቡብ ሱዳን ለበጎ ፍቃደኞች አስጊ ሃገር ተባለች","len":2307}
{"id":"news-50078677","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50078677","title":"በፅንስ ማቋረጥ ታስራ የነበረችው ሞሮካዊቷ ጋዜጠኛ ምህረት ተደረገላት","summary":"ሞሮካዊቷ ጋዜጠኛ ከጋብቻ በፊት ወሲብ በመፈፀም እንዲሁም በፅንስ ማቋረጥ አንድ አመት ተፈርዶባት የነበረ ቢሆንም የሞሮኮው ንጉስ መሃመድ አራተኛ ምህረት እንዳደረጉላት የሃገሪቱ ባለስልጣናት አስታውቀዋል።","text":"የሃገሪቱ ፍትህ ሚኒስትር በእንደዚህ አይነት ጉዳይ የንጉሱ ጣልቃ መግባት \"ርህራሄቸውና ምህረታቸውን የሚያሳይ ነው\" ብለዋል። የ28 አመቷ ጋዜጠኛ ሃጃር ራይሱኒ በትናንትናው ዕለት ከእጮኛዋ ጋር ከእስር ቤት ስትወጣ ጣቶቿን ከፍ አድርጋ የድል ምልክት አሳይታለች። •\"ማንም መብታችንን ሊሰጠን ስለማይችል፤ ሴቶች ማንንም ሳይጠብቁ በራሳቸው መታገል አለባቸው\" •የተነጠቀ ልጅነት እጮኛዋም ምህረት ተደርጎለታል ተብሏል። በሞሮኮ ከጋብቻ በፊት የሚደረግ ወሲብ እንዲሁም ፅንስ ማቋረጥ ወንጀል ነው። ምንም እንኳን መንግሥት ለእስሯ የሰጠው ምክንያት የፅንስ ማቋረጥና ከጋብቻ በፊት የሚፈፀም ወሲብ ቢሆንም፤ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች በበኩላቸው በነፃ ጋዜጣ ላይ የተደረገ አፈና ነው ብለዋል። •መአዛን በስለት ወግቶ ከፖሊስ ያመለጠው አሁንም አልተያዘም ጋዜጠኛዋ መንግሥትን በመተቸት በሚታወቀው አክባር አል ያውም ነው የምትሰራው። በነሐሴ ወር ከሱዳናዊ እጮኛዋ ጋር ከማህፀን ክሊኒክ ስትወጣ የታየች ሲሆን፤ የፅንስ ማቋረጡን ክስም አልተቀበለችም። ወደ ክሊኒኩ የሄደችውም ያጋጠማትን መድማት ለመታከም እንደሆነ ተናግራ ነበር። ክሱንም ሆነ ውሳኔውን ፖለቲካዊ ፍርድ ነው ብላ ያወገዘች ሲሆን መስከረም ወር ላይ አንድ አመት እንድትታሰር ተወስኖባት ነበር። ጉዳዩን የያዘው አቃቤ ህግ በበበኩሉ የጋዜጠኛዋ እስር ከስራዋ ጋር እንደማይገናኝና የሄደችበት ክሊኒክም በህገወጥ ፅንስ ማቋረጥ ጥርጣሬ በፖሊስ ክትትል ሲደረግበት የነበረ ነው ብሏል። እጮኛዋም አንድ አመት ተፈርዶበት የነበረ ሲሆን በዶክተሩ ላይ ሁለት አመት እስር ተወስኖበታል። የዶክተሩ ረዳትም ሆነ ነርስ ጥፋተኛ ሆነው ቢገኙም የሙያ ፈቃዳቸውን ለተወሰነ ጊዜ በማገድ ብቻ ታልፈዋል።","len":2307}
{"id":"50569441","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50569441","title":"ትዊተር ከስድስር ወር በላይ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ገጾችን ሊዘጋ ነው","summary":"ትዊተር ከስድስት ወር በላይ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ገጾችን (አካውንቶችን) ሊያጠፋ ነው። የትዊተር ገጾቹን የከፈቱ ግለሰቦች እስከ ታህሳስ 11 ድረስ ገጻቸውን ካላንቀሳቀሱ ትዊተር አካውንቶቹን እንደሚያጠፋ አስታውቋል።","text":"ከሚሰረዙት መካከል ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩ ግለሰቦች ገጾች ይገኙበታል። ቤተሰብ ወይም ሌላ የቅርብ ሰው በሟቾች ገጽ ላይ አንቅስቃሴ ካላደረገ፤ አካውንቶቹ ይዘጋሉ። ትዊተር ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው፣ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ገጾችን ሲያጠፋ የመጀመሪያው ነው። ተቋሙ እንዳለው፤ ገጻቸውን ከስድስት ወር በላይ ያልጎበኙ ተጠቃሚዎች፤ ድርጅቱ በቅርብ ጊዜ ያስተዋወቀውን የተሻሻለ የደህንነት ጥበቃ ፖሊሲ ስለማያውቁ፤ አካውንታቸው ይዘጋል። • ትዊተር የፑቲንን ሀሰተኛ ገጽ ዘጋ • የቴክኖሎጂ ባላባቶቹ ቢሊየነሮች ኢትዮጵያን ለምን መረጡ? • ትዊተር 70 ሚሊዮን ሃሰተኛ ገጾችን ዘጋ የትዊተር ቃል አቀባይ እንዳሉት፤ ምንም እንቅስቃሴ የማያደርጉ ተጠቃሚዎችን ገጽ በመዝጋት፤ ለሌሎች ተጠቃሚዎች ያላቸውን ተዓማኒነት ማረጋገጥ ይሻሉ። ከአሜሪካ ውጪ ያሉ ገጾችን ከማጥፋት ተነስተውም በእንቅስቃሴው እንደሚገፉ አስታውቀዋል። ትዊተር፤ ገጻቸው እንዲዘጋ ለተወሰነባቸው ተጠቃሚዎች ስለጉዳዩ ኢሜል መላኩን ገልጿል። ምን ያህል ገጽ እንደሚዘጋ በይፋ ባይገለጽም፤ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አካውንቶች እንደሚሰረዙ ተገምቷል። በቀጣይ፤ ገጽ ከፍተው ምንም እንቅስቃሴ የማያደርጉ ሰዎችን አካውንት ወደመዝጋት የመሸጋገር እቅድም ተይዟል። ትዊተር በቅርቡ ያወጣው መረጃ፤ ቋሚ እለታዊ እንቅስቃሴ የሚያደርጉ 145 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች አሉት። የአካውንቶች መዘጋት በዚ ቁጥር ላይ ለውጥ እንደማያመጣም ተገልጿል። ተቋሙ እንዳለው፤ ጥቅም ላይ ያልዋሉ ገጾችን በመዝጋት፤ ትዊተር ሰዎች የሚያምኑት የመረጃ መለዋወጫ መድረክ መሆኑን ማስረገጥ ግባቸው ነው። እንቅስቃሴ አልባ ገጾችን በመዝጋት፤ ሌሎች የትዊተር ተጠቃሚዎች መረጃ እንዲለጥፉ ለማበረታታም ወጥነዋል።","len":2309}
{"id":"48633096","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48633096","title":"የቀድሞው የሱዳን ፕሬዝዳንት አል በሺር በሙስና ወንጀል ክስ ተመሰረተባቸው","summary":"የቀድሞው የሱዳን ፕሬዝዳንት አል በሽር በሙስና ወንጀል ክስ ተመሰረተባቸው። አቃቤ ሕግ ክሱ የተመሰረተው \"ያልተገባ ሀብት በማካበትና እና የአስቸኳይ ጊዜ ትዕዛዝ በመስጠት\" በሚል መሆኑን ገልጿል።","text":"ፕሬዝዳንት አል በሽር ባለፈው ሚያዚያ ወር ላይ ነበር ከረዥም ጊዜ ሕዝባዊ ተቃውሞ በኋላ በከፍተኛ የሃገሪቱ ጦር ሠራዊት ባለስልጣናት ከመንበራቸው እንዲወርዱ የተደረጉት። ሐሙስ እለት የወታደራዊ ኃይሉ ቃል አቀባይ እንደተናገሩት የሲቪል አስተዳደር እንዲመሰረት የተካሄደው ተቃውሞ እንዲያበቃ ትዕዛዝ ሲሰጥ ስህተት ተከስቷል ብለዋል። ለረዥም ጊዜ የተካሄደው ተቃውሞ በወታደራዊ ኃይሉ እንዲቆም መደረጉን ተከትሎ 61 ሰላማዊ ሰልፈኞች መሞታቸውን ባለስልጣናት ቢናገሩም ከተቃዋሚዎች ጋር ግንኙነት ያለው የሐኪሞች ቡድን ግን የሞቱት 118 ናቸው ሲል ገልጿል። • በዲሞክራቲክ ኮንጎ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ ስርጭት \"እጅግ አስበርጋጊ\" ነው ተባለ • በተበከለ ደም አራት ወንድሞቹ የሞቱበት እንግሊዛዊ • የሜክሲኮ ፕሬዝዳንት ሕገ-ወጥ ስደትን ለመቀነስ አውሮፕላናቸውን ሊሸጡ ነው ንፁሃን ዜጎች መገደላቸውን ተከትሎ የሽግግር መንግሥቱን በሚመራው ወታደራዊ ኃይልና በተቃዋሚዎች መካከል የሚደረገው ውይይት ተቋርጦ ነበር። ያንን ተከትሎም ተቃዋሚዎች በመላው ሀገሪቱ የሚካሄድ ሕዝባዊ አመፅ የጠሩ ቢሆንም በኋላ ግን በሁለቱ ወገኖች መካከል የሚደረገው ንግግር እንዲቀጥል በመስማማታቸው ተቃውሟቸውን አቋርጠዋል። የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት የአፍሪካ ጉዳዮች ረዳት ፀሐፊ የሆኑት ቲቦር ናዠ እና ሌተናንት ጄነራል አብደል ፈታህ አል ቡርሀን ከተገናኙ በኋላ አሜሪካ \"ገንቢ ሚና\" ትጫወታለች ብለው እንደሚያምኑ ገልፀዋል። ፕሬዝዳንት አል በሽር ሱዳንን ለ30 ዓመት ካስተዳደሩበት መንበር ከወረዱ በኋላ ለሕዝብ ታይተው አያውቁም። ግንቦት ወር ላይ ተቃዋሚ ሰልፈኞችን እንዲገደሉ ትዕዛዝ በመስጠትና በመሳተፍ ክስ ተመስርቶባቸው ነበር።","len":2310}
{"id":"news-53422735","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53422735","title":"የኮሮናቫይረስ ክትባት የሚሞከርባቸው ፈቃደኞች እየተፈለጉ ነው","summary":"የኮሮናቫይረስ መከላከያ ክትባት ከተሰጣቸው በኋላ ለቫይረሱ በመጋለጥ በሽታው መልሶ ይይዛቸው እንደሆነ ለማወቅ በሚደረገው ሙከራ ውስጥ የሚሳተፉ ፈቃደኛ ግለሰቦች እየተፈለጉ ነው።","text":"በሙከራው ውስጥ ለሚሳተፉ በጎ ፈቃደኞች ጥሪውን ካስተላለፉ ባለሙያዎች መካከል የኖቤል ሽልማትን ያገኙ ባለሙያዎች ይገኙበታል ተብሏል። ባለሙያዎቹ ለአሜሪካ ብሔራዊ የጤና ምርምር ተቋም በጻፉት ደብዳቤ ላይ \"ይህ ሙከራ ለወረርሽኙ ክትባት ለማግኘት የሚደረገውን ጥረት ያፋጥነዋል\" ሲሉ ገልጸዋል። የኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ የኮቪድ-19 ክትባት ፕሮግራም ዳይሬክተር እንዳሉት እንዲህ ያለው ምርምር \"አዋጪና ጠቃሚ መረጃን የሚያስገኝ\" መሆን አለበት። በአሁኑ ጊዜ በዓለም ዙሪያ 23 የኮሮናቫይረስ ክትባቶች በክሊኒካል ሙከራ ላይ እንደሚገኙ ይታወቃል። እነዚህ ክትባቶች መስራታቸውን ለማወቅ የሚቻለው በቂ ቁጥር ላላቻው ፈቃደኞች ክትባቱ ተሰጥቶ መደበኛ ህይወታቸውን እያካሄዱ ለበሽታው ተጋላጭ እንዲሆኑ በማድረግ ቫይረሱን መቋቋም ከቻሉ ብቻ ነው። አብዛኞቹ የክትባት ምርምሮች እየተከናወኑ ያሉት በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር እየቀነሰ ባለባቸው አገራት ውስጥ በመሆኑ ይህም ሙከራ እስከሚቀጥለው የፈረንጆች ዓመት ድረስ ሊዘልቅ እንደሚችል ተገምቷል። ይህ የክትባት ሙከራ በ140 አገራት ውስጥ የሚገኙ ከ30 ሺህ በላይ ፈቃደኞች ላይ ተግባራዊ እንዲሆን የተዘጋጀ መሆኑም ተገልጿል። የዚህን የክትባት ሙከራ ዘመቻን 15 የኖቤል ሽልማትን ያገኙ ሰዎች ያሉበት ከ100 በላይ ታወቂ ሰዎች ደግፈውት ፊርማቸውን አኑረዋል። በዚህ ሙከራም የሚሳተፉት ወጣትና ጤናማ በጎ ፈቃደኞች ሲሆኑ የወረርሽኙ መከላከያ ክትባት ከተሰጣቸው በኋላም ሆን ተብሎ ለኮሮናቫይረስ እንዲጋለጡ ይደረጋል ተብሏል። በፈቃደኛ ግለሰቦቹ ላይ በሚደረገው በዚህ የክትባት ሙከራ በጤናቸው ላይ የሚከሰተው ጉዳት ዝቅተኛ ሲሆን ለማኅበረሰቡ የሚያበረክቱት አስተዋጽኦ ትልቅ እንደሆነ ተገልጿል።","len":2310}
{"id":"news-54210654","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54210654","title":"የታይላንድ ብሔራዊ ፓርክ ጎብኚዎች የጣሉትን ቆሻሻ በአድራሻቸው ሊልክ ነው","summary":"ፓርክ ውስጥ ሄደው የበሉትን የምግብና ፍራፍሬ ትርፍራፊ ዝም ብለው የሚጥሉ ከሆነ የታይላንድ ብሔራዊ ፓርክ ትምህርት ያስተምርዎታል።","text":"በፓርኩ ውስጥ ቆሻሻ ከጣሉ ቀደም ብለው በሰጡት አድራሻ መሠረት ፈልጎ ካሉበት ድረስ ይልክልዎታል። ስለዚህ ዝም ብሎ ቆሻሻ መጣል ቀረ። በታይላንድ የሚገኝ ታዋቂው ካዎ ናይ ብሔራዊ ፓርክ የጣሉትን ቆሻሻ በጎብኚዎች አድራሻ መልሶ እንደሚልክ የአገሪቱ የአካባቢ ጥበቃ ሚኒስቴር አስታውቋል። ከዚህም በተጨማሪ አካባቢውን በቆሻሻ የበከሉት ሰዎችም በፖሊስ ይመዘገባሉ። ጎብኚዎች ወደ ፓርኩ ሲገቡ አድራሻቸውን የሚያስመዘግቡ ሲሆን ቆሻሻም ከጣሉ በቀላሉ ፈልጎ ለማግኘትና በሰጡት አድራሻም ለመላክም ያስችላል ተብሏል። የአገሪቱ የአካባቢ ጥበቃ ሚኒስትር ቫራውት ሲልፓ አርቻ ቆሻሻዎችን ሰብስበው ፎቶ አንስተው በፌስቡክ ገፃቸው የለጠፉ ሲሆን ቆሻሻውን ለጣለው ሰው ሊላክም ዝግጁ ነው ብለዋል። \"ቆሻሻችሁን እንመልስላችኋለን\" ያለው የፌስቡክ ፖስት ቆሻሻ በብሔራዊ ፓርክ መጣል ለአምስት ዓመት እስር እንደሚዳርግ ከፍተኛ ገንዘብ የሚያስቀጣ ወንጀል እንደሆነም አስታውሰዋል። ባዶ የፕላስቲክ ጠርሙሶች፣ ቆርቆሮዎች፣ የምግብ መጠቅለያ ፕላስቲኮችን በአንድ ካርቶንም ውስጥ ተደርጎ \"እነዚህን እቃዎች በካዎ ያይ ብሔራዊ ፓርክ ረስታችኋል\" ከሚልም ፅሁፍ ጋርም ነው በፌስቡክ ፖስት የተደረገው። የፓርኩ ባለስልጣናት እንደሚሉት በፓርኩ የተተውት ቆሻሻዎችን እንስሳቱ ለመብላት እንደሚሞክሩና ለእንስሳቱ ደኅንነትም አደገኛ ናቸው ብለዋል። ካሃዎ ያይ ብሔራዊ ፓርክ ከታይላንድ መዲና ባንኮክ በሰሜን ምሥራቅ አቅጣጫ የሚገኝ ሲሆን 2 ሺህ ሰኩዌር ኪሎሜትር ስፋት አለው። ለተለያዩ እንቅስቃሴዎችና ተራራ በሚወጡ ሰዎችም ተመራጭ ቦታ ነው። በታይላንድም ውስጥ ጥንታዊ ብሔራዊ ፓርክ ሲሆን በፏፏቴዎቹ፣ ባለው የእንስሳት ብዛትና በቦታው ማማር ይታወቃል።","len":2315}
{"id":"news-56697406","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56697406","title":"አሜሪካዊው ራፐርና የፊልም ተዋናይ ዲኤምኤክስ አረፈ","summary":"አሜሪካዊው የራፕ ሙዚቃ አቀንቃኝና የፊልም ተዋናይ ዲኤምኤክስ ለአምስት ቀናት በልብ ህመም ህክምና ላይ ከቆየ በበኋላ በ50 ዓመቱ አረፈ።","text":"በትክክለኛ ስሙ ኧርል ሲሞንስ በሚል የሚታወቀው ዲኤምኤክስ ሆስፒታል ውስጥ ቤተሰቦቹ ባሉበት በስትንፋስ ማቆያ መሳሪያ ሲረዳ ቢቆይም ህይወቱ አልፏል። ቤተሰቡ ከህልፈቱ በኋላ ባወጣው መግለጫ ዲኤምኤክስ \"አስከመጨረሻው ድረስ የተፋለመ ጠንካራ ነበር\" ብሏል። \"ሙዚቃው በመላው ዓለም ያሉ ለቁጥር የሚታክቱ አድናቂዎቹን ያነቃቃ ሲሆን ጥሎት ያለፈው የተለየው ውርስም ለዘላለሙ ይኖራል\" ሲል ጨምረዋል። ዳርክ ማን ኤክስ ወይም ዲኤምኤክስ፤ ጄይዚን፣ ጃ ሩልን እና ኤልኤል ኩል ጄን ከመሳሰሉ አርቲስቶች ጋር በመተባበር የሰራ ግንባር ቀደም የሂፕ ሆፕ አቀንቃኝ ነበረ። በሙዚቃ ሰንጠረዦች ላይ በቀዳሚነት የተቀመጡ በርካታ ሙዚቃዎችን ያቀነቀነው ዲኤምኤክስ ከሙዚቃ ሥራው በተጨማሪ በፊልሙ ዘርፍም ዝናን አግኝቶ ነበር። በዚህም ክራድል ቱ ዘ ግሬቭ፣ ሮሚዮ መስት ዳይ እና ኤግዚት ዉንድስ በተሰኙ ፊልሞች ላይም በትወና ተሳትፏል። እኤአ በ1970 በኒው ዮርክ ማውንት ቬርኖን የተወለደው ዲኤምኤክስ ለረዥም ዓመታት በአደንዛዥ ዕፅ ሱስ ውስጥ የነበረ ሲሆን በተደጋጋሚም ወደ ማገገሚያ ገብቷል። የ15 ልጆች አባት የሆነው ዲኤምኤክስ እንስሳት ላይ ጭካኔ የተመላበት ድርጊት በመፈፀም፣ በግዴለሽነት በማሽከርከር፣ እንዲሁም አደንዛዥ እፅ እና የጦር መሳሪያ ይዞ በመገኘት እስር ቤት ገብቶ ያውቃል። እንደ ቤተሰቡ ከሆነ ዲኤምኤክስ የሞተው አርብ ዕለት ኒው ዮርክ ዋይት ፕሌንስ ውስጥ በሚገኘው በዋይት ፕሌይንስ ሆስፒታል ነው። \"በሙሉ ልቡ ቤተሰቡን ይወድ ነበር። እኛም ከእርሱ ጋር ያሳለፍነውን ጊዜ ታላቅ ስፍራ አለን\" ሲል ቤተሰቡ መግለጫው ላይ አስፍረዋል። \"በዚህ አስቸጋሪ ጊዜ ፍቅራችሁንና ድጋፋችሁን ላሳያችሁን ሁሉ ምስጋናችን ይድረሳችሁ\" ሲሉም ምስጋና አቅርበዋል።","len":2316}
{"id":"news-53381708","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53381708","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ፈረንሳይ ለጤና ባለሙያዎቿ 9 ቢሊዮን ዶላር በማውጣት የደመወዝ ጭማሬ አደረገች","summary":"የፈረንሳይ መንግሥት ለጤና ባለሙያዎቹ ዘጠኝ ቢሊዮን ዶላር የደመወዝ ጭማሬ ለማድረግ ተስማማ። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ሲታገሉ ለነበሩት ለእነዚህ የጤና ባለሙያዎች ጭማሬው ታሪካዊ ነው ተብሏል።","text":"ስምምነቱም በትናንትናው ዕለት ከሰራተኛ ማህበራቱ ጋር ተፈርሟል። ከሰባት ሳምንታት በኋላ የተደረሰ ስምምነትም እንደሆነ ተገልጿል። በኮሮናቫይረስ ክፉኛ በተጠቃችው ፈረንሳይ የጤና ባለሙያዎች ወረርሽኙን ለመታገል ያደረጉት ቆራጥነትና ፅናት ከህዝቡ ዘንድ የጀግና አቀባበል አሰጥቷቸዋል። ሆኖም ከዕውቅናው በተጨማሪ የደመወዝ ጭማሬና ለሆስፒታሎች የሚደረገው ድጎማ እንዲሻሻልም በመጥራት ከፍተኛ ተቃውሞን ሲያሰሙ ነበር። አንዳንድ ሰልፈኞችም አካላዊ ርቀትን ባለመጠበቅ ቅጣት ተላልፎባቸዋል። በአውሮፓ ውስጥ በቫይረሱ ክፉኛ በተመታችው ፈረንሳይ ከ200 ሺህ በላይ ሰዎች በቫይረሱ ሲያዙ 30 ሺህ ዜጎቿንም አጥታለች። መንግሥት ለጤና ባለሙያዎቹ በአማካኝ በየወሩ 220 ዶላር (8400 ብር) ደመወዝ ጭማሬ ለማድረግም ተስማምቷል። ስምምነቱንም አዲሱ የፈረንሳይ ጠቅላይ ሚኒስትር ጂን ካስቴክስ \"ለአገራችን የጤና ስርአት ታሪካዊ ነው\" በማለት አሞካሽተውታል። \"ከሁሉም በላይ ይሄ ለህይወታቸው ሳይሳሱ ወረርሽኙን ለታገሉት የጤና ባለሙያዎች እውቅና ነው\" በማለትም በፊርማው ስነ ስርአት እለት ተናግረዋል። የደመወዝ ጭማሬ ፓኬጁ የጤና ባለሙያዎችን ጨምሮ በእንክብካቤ ማዕከላት ለሚሰሩ ሰራተኞችና የድጋፍ ሰጪ አካላትን ያካትታል። ከዚህም በተጨማሪ 570 ሚሊዮን ዶላር የሚሆን ደግሞ በህዝብ የጤና ተቋማት ለሚሰሩ ዶክተሮች ተቀማጭ ይሆናል። የደመወዝ ጭማሬው የአገሪቱ ብሄራዊ ቀን ለሆነውና የጤና ባለሙያዎች ወረርሽኙን ለመግታት እያደረጉት ያለውን ትግል የሚዘክረውን የባስቲል ቀን በፊት መሆኑ ብዙዎችን አስደስቷል። በዓሉ በዛሬው ቀን የሚከበር ሲሆን በመዲናዋ ፓሪስም ከ 1 ሺህ 400 የሚበልጡ ነርሶች፣ ዶክተሮችና እንክብካቤ ሰጪዎችም ይሳተፋሉ ተብሏል።","len":2317}
{"id":"51732352","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51732352","title":"የሶሪያ ጦርነት፡ ቦንብ ሲፈነዳ የምትፈነድቀው ሶሪያዊት ሕፃን ቱርክ ገባች","summary":"አባቷ ባለማመዳት መሠረት ቦንብ ሲፈንዳ የምትፈነድቀው ሶሪያዊት ሕፃን ከጦርነት ቀጣና ወጥታ ቱርክ መግባቷ ተሰማ።","text":"ከቀናት በፊት በተሠራጨው ቪድዮ አማካይነት ታሪኳ በዓለም የናኘው ሳልዋ በቱርክ መንግሥት እርዳታ ወደ ድንበር አቋርጣ በጦርነት የታመሰች ሃገሯን ጥላ ሄዳለች። በየደቂቃው ቦንብ በሚፈነዳባት ሶሪያ ልጁን የሚያሳድገው የሳልዋ አባት ልጁ ቦንብ በፈነዳ ቁጥር መሳቀቋን በመመልከት በሰቀቀን ፈንታ እንድትስቅ አለማምዷት ነበር። ሳልዋም የቦንብ ፍንዳታ በሰማች ቁጥር ትፈነድቃለች። ኢድሊብ በተሰኘችው የጦርነት ቀጣና መኖሪያቸውን ያደረጉት ሳልዋና አባቷ ከቀናት በፊት በተሰራጨው ተንቀሳቃሽ ምስላቸው ምክንያት ታዋቂ ሆነዋል። ቪድዮው በተለቀቀ በሳምንቱ የቱርክ ባለሥልጣናት ሕፃኗ ኢድሊብን ለቃ እንድትወጣ አድርገዋል። ኢድሊብ በመንግሥት ተቃዋሚ ኃይሎች የተያዘች የመጨረሻ ግዛት ናት። በቱርክ የሚታገዙት አማፂያንና የመንግሥት ኃይሎች የሞት ሽረት ትግል እያደረጉባትም ይገኛል። ከታኅሣሥ ጀምሮ ባሉት ጥቂት ወራት ብቻ አንድ ሚሊዮን ገደማ ሶሪያዊያን ወደ ቱርክ ድንበር ተሰደዋል። ሳልዋና አባቷ አብዱላህ ሞሐመድ የጦርነትን ሰቀቀን ለየት ባለ መልኩ ለመወጣት መሞከራቸው ብዙዎችን ከንፈር አስመጥጦ ነበር። አብዱላህ ለሳልዋ በሌላው ዓለም ሕፃናት ርችት [ፋየርወርክ] ሲፈንዳ ሲያዩና ሲፈነደቁ በማሳየት ነው ቦንብ ሲፈንዳ እንድትስቅ አድርጎ ያለማዳደት። አባትና ልጅ ወደ ቱርክ ከገቡ በኋላ ደቡብ ቱርክ ውስጥ ወደሚገኝ የስደተኞች መጠለያ መወሰዳቸውም ተሰምቷል። ጋርዲያን የተሰኘው ጋዜጣ ባልደረባ የሳልዋና አባቷን ፎቶ በትዊተር ገፁ ለመላው ዓለም አጋርቷል። የሳልዋ አባት ልጁ ወደ ቱርክ መግባቷ እንዳስደሰተው ገልፆ ሳልዋ ወደ ትምህርት ቤት ገብታ እስክትማር እንደቸኮለ ተናግሯል። ቱርክ ውስጥ 3.7 ሚሊዮን ገደማ ሶሪያውያን ስደተኞች አሉ።","len":2323}
{"id":"53915677","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53915677","title":"አሜሪካ፡ ሰባት ጥይት የተተኮሰበት ጃኮብ ከእንግዲህ ቆሞ መራመድ አይችልም ተባለ","summary":"የጃኮብ ቤተሰብ ጠበቃ፤ ጃኮብ ሕይወቱ ብትተርፍ እንኳን ከእንግዲህ ቆሞ ለመራመድ ተአምር ይጠበቃል ብለዋል፡፡","text":"የ29 ዓመቱ ጃኮብ በዊስኮንሲን ግዛት ኬኔሾ ከተማ ወደ መኪናው በር ከፍቶ ሲገባ ከኋላ በቅርብ ርቀት በፖሊስ ጥይት ተተኩሶበት ነበር ለዚህ ጉዳት የተዳረገው፡፡ በጃኮብ ላይ ከተተኮሱበት ጥይቶች አንደኛዋ አከርካሪው ላይ ሳትሰነቀር አልቀረችም፡፡ የጃኮብን ጉዳት ተከትሎ በአንዳንድ ከተሞች ላይ ቁጣ ተቀስቅሷል፡፡ የዊስኮንሲን አገረ ገዥ ወደ ኬኖሻ ልዩ ኃይል (ናሽናል ጋርድ) እንዲገባ አድርገዋል፡፡ ጃኮብ በፖሊስ በዚያ ሁኔታና ቅርበት ሲተኮስበት ትንሽ ልጁ መኪና ውስጥ ቁጭ ብሎ እየተመለከተ መሆኑ የብዙዎችን ስሜት የጎዳ ሆኗል፡፡ ጃኮብ ሽባ መሆኑ አይቀርም ከመባሉ ባሻገር ሌሎች ጥይቶቹ ኩላሊቱን፣ ሆዱን እና ጉበቱን ጎድተውታል፡፡ ትንሽ አንጀቱና ደንዳኔው ከጥቅም ውጭ በመሆኑ መውጣት ይኖርበታል ብለዋል፣ ሐኪሞቹ፡፡ እናቱ ጁሊያ ጃክሰን ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት ልጃቸው ጃኮብ ‹በነፍስ ውጪ፣ ነፍስ ግቢ ሁኔታ ላይ ነው ያለው፡፡ ሆኖም አሁን የሱን ጥቃት ተከትሎ ወጣቶች ውንብድናና አላስፈላጊ ጥፋት እያደረሱ መሆኑን ቢያውቅ ደስ ይለዋል ብዬ አልገምትም› ብለዋል፡፡ መቶ ሺህ ሰዎች በሚኖሩባት ከተማ በተነሳው ብጥብጥ በርካታ መኪናዎች ወድመዋል፤ ሕንጻዎችም በእሳት ተያይዘዋል፡፡ ተቃውሞው ላለፉት ሁለት ቀናት ሳይቋረጥ ቀጥሏል፡፡ አገረ ገዥው ቶኒ ኤቨርስ ተጨማሪ ልዩ ኃይል አባላትን ወደ ኬኖሻ እንደሚያስገቡ ተናግረዋል፡፡ የእሳት አደጋ ተከላካዮችም በብዛት ገብተዋል፡፡ ይህም በይበልጥ የመንግሥት ንብረቶችንና ሕንጻዎችን ለመከላከል ነው፡፡ በዊስኮንሰን ግዛት በአሁኑ ጊዜ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ታውጇል፡፡ ጆርጅ ፍሎይድ ባለፈው ግንቦት ወር በሚኒሶታ በነጭ ፖሎስ ማጅራቱ ታንቆ መገደሉ ዓለም አቀፍ ተቃውሞ ቀስቅሶ እንደበር አይዘነጋም፡፡","len":2324}
{"id":"news-54749584","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54749584","title":"በሜክሲኮ ጠፍተዋል የተባሉ የ59 ሰዎች አስከሬን ተገኘ","summary":"ሜክሲኮ ውስጥ አብዛኞቹ የወጣቶች የሆኑ 59 አስክሬኖች ስለመቃብር ስፍራነታቸው በማይታወቁ ስፍራዎች መገኘታቸው ተሰምቷል።","text":"በአስራዎቹ የእድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙት ወጣቶች አስክሬን የተገኘው በጉዋናሁዋቶ ግዛት ውስጥ ነው። አስክሬኖቹ የተገኙባት ሳልቫቴራ ከተማ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የእጽ አዘዋዋሪ ቡድኖች አካባቢውን ለመቆጣጠር በሚያደርጉት ፍልሚያ ምክንያት በሜክሲኮ አስፈሪ ከሚባሉት አከባቢዎች መካከል ሆናለች። በያዝነው ዓመት ብቻ በጉዋናሁዋቶ ግዛት ውስጥ ከ2200 በላይ ሰዎች የተገደሉ ሲሆን የተገኙትም አስክሬኖች ከእጽ አዘዋዋሪ ቡድኖቹ ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችል ተገምቷል። በሳልቫቴራ ከተማ አስክሬኖቹ ሊገኙ የቻሉት በርካታ ቤተሰቦች የጠፉ ሰዎች ስለመኖራቸው ማስታወቃቸውን ተከትሎ እንደሆነ የሜክሲኮ ብሄራዊ አፋላጊ ኮሚሽን ኃላፊዋ ካርላ ኩዊንታና ገልጸዋል። ከሟቾቹ መካከል ደግሞ አስር የሚሆኑት ሴቶች እንደሆኑ ኃላፊዋ አክለዋል። አስክሬኖቹን የማፈላለግ ስራው ላይ ከ80 በላይ ሰዎች የተሳተፉ ሲሆን ትክክለኛ ቦታውን አድራሻ ግን ማን እንደሰጠ እስካሁን አልታወቀም። ነገር ግን ባለስልጣናት ናቸው ምንጩን ሳይጠቅሱ አድራሻውን ለብሄራዊ አፈላላጊ ኮሚቴው ያሳወቁት። ባለሙያዎቹ በቦታው ከደረሱ በኋ 52 የተለያዩ ቦታዎችን ቆፍረው ነው አስክሬኖቹን ማግኘት የቻሉት ሲሉ ፍለጋው ምን ያክል አስቸጋሪ እንደነበር የፍለጋ ኃላፊው ሄክቶር ዲያዝ ገልጸዋል። በሳለፍነው ሐምሌ ወር ላይ ደግሞ በዚሁ ግዛት ውስጥ በሚገኝ የእጽ ሱሰኞች ማገገሚያ ማዕከል ላይ የታጠቁ ሰዎች ባደረሱት ጥቃት 24 ሰዎች መገደላቸው የሚታወስ ነው። በአውሮፓውያኑ 2018 ላይ ወደ ስልጣን የመጡት የሜክሲኮው ፕሬዝዳንት አንድሬስ ማኑኤል ሎፔዝ ከእጽ አዘዋዋሪዎች ጋር በተያያዘ የሚፈጸሙ ወንጀሎችን ለመዋጋት ቃል ገብተው ነበር። ነገር ግን አሁንም በአገሪቱ የሚገደሉ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ ነው።","len":2326}
{"id":"45288419","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45288419","title":"የቀድሞው የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ጌታቸው አሰፋ የት ናቸው? የእስር ትዕዛዝ ወጥቶባቸዋል?","summary":"የቀድሞው የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ጌታቸው አሰፋ የእስር ማዘዣ እንደወጣባቸው እና ከአገር እንደሸሹ አንዳንድ የመገናኛ ብዙኃን በስፋት ሲዘግቡት ሰንብተዋል።","text":"የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር (ኢህአዴግ) ጽሕፈት ቤት ኃላፊ የሆኑትን ወ\/ሮ ፈትለወርቅ ገ\/እግዚያብሔርን ስለጉዳዩ ጠይቀናቸዋል። ወ\/ሮ ፈትለወርቅ ''እንደ ድርጅት በዚህ ደረጃ የምናውቀው ነገር የለም። ለድርጅት የክስ መጥሪያ አይመጣም'' ይላሉ። • የደኅንነት መሥሪያ ቤቱ ኃላፊ ከሥልጣናቸው ተነሱ • አቶ አብዲ ስለተናገሩት ጉዳይ እንደማያውቅ ኢህአዴግ ገለፀ • መከላከያ የኢህአዴግ የመጨረሻ ምሽግ? በአንድ የማእከላዊ ኮሚቴ አባል ላይ ድርጅቱ ሳያውቀው ክስ ሊመሠረት ይችላል ወይ ተብለው የተጠየቁት የድርጅቱ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ፤ ''ውይይት የሚያስፈልገው ነገር ካለ ፖለቲካዊ ግምገማና ይደረጋል እንጂ ክስን በተመለከተ የመንግሥት ሥራ ነው የሚሆነው'' ሲሉ መልሰዋል። ኾኖም የአቶ ጌታቸው ጉዳይ በግምገማም እንዳልተነሳ ወ\/ሮ ፈትለወርቅ ተናግረዋል። የኢህአዴግና የሕወሓት የሥራ አስፈጻሚ አባል የሆኑት አቶ ጌታቸው አሁን በተካሄደው የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ስብሰባ ላይ እንዳልተገኙ ወ\/ሮ ፈትለወርቅ ጠቁመዋል። የአቶ ጌታቸው በስብሰባው ያለመገኘት ጉዳይ \"የእስር ማዘዣ ወጥቶባቸዋል ከሚለው ዜና ጋር የሚያያዝ ነው ወይ?\" ተብለው የተጠየቁት ወይዘሮ ፈትለወርቅ ''አንድ ሰው ሰብሰባ ላይ በግል ጉዳይ ላይገኝ ይችላል። በስብሰባዎች ላይ ሁሉም ሰው ይገኛል ማለት አይደለም። የእሱ ከስብሰባ መቅረት ከዚህ ጋር ይገኛል ማለት ላይሆን ይችላል። በሥራ ጉዳይም ላይገኙ ይችላሉ'' ይላሉ ወ\/ሮ ፈትለወርቅ። ለመጨረሻ ጊዜ አቶ ጌታቸውን መቼ እንዳይዋቸው ከቢቢሲ የተጠየቁት ወይዘሮ ፈትለወርቅ በቅርቡ ከሁለት ሳምንት በፊት ገደማ መቀሌ እንዳገኟቸው አረጋግጠዋል። በሌላ በኩል የፌዴራል አቃቢ ሕግ በአቶ ጌታቸው አሰፋ ጉዳይ አስተያየት ከመስጠት ተቆጥቧል።","len":2332}
{"id":"44052562","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44052562","title":"አመጋገባችን ማረጥን ሊያፋጥን ወይም ሊያዘገይ ይችላል","summary":"ካርቦሃይድሬት የበዛበት ምግብ አብዝቶ መመገብ ማረጥን ያለጊዜው ሊያስከትል እንደሚችል አንድ ጥናት አመለከተ።","text":"የሴቶች የማረጫ እድሜ 51 በሆነባት እንግሊዝ፤ ብዙ ፓስታ እና ሩዝ መመገብ ማረጥን 1 ዓመት ከስድስት ወር ቀደም ብሎ እንዲጀምር ሊያደረገው ይችላል። በሌላ በኩል የሊድስ ዪኒቨርሲቲ በ914 የእንግሊዝ ሴቶች ላይ ያደረገው ጥናት፤ የአሳ ዘይት የበዛበት ምግብ እና ጥራጥሬዎችን መመገብ የማረጫ ጊዜ ዘግይቶ እንዲጀምር እንደሚያደርገው ያሳያል። የዘርፉ ባለሙያዎች ግን ተፈጥሯዊ ዘረ-መልን የመሳሰሉ ሌሎች ነገሮችም የማረጫ ጊዜን ይወስኑታል ይላሉ። ምግብ ነክ ግኝቶች በምግባቸው ውስጥ እንደ ባቄላ፣ አተር፣ ምስር እና ሌሎች ጥራጥሬዎች የሚመገቡ ሴቶች የማረጫ ጊዜያቸው 1 ዓመት ከ6 ወር ዘግይቶ እንዲጀምር አድርጎላቸዋል ይላል ጥናቱ። በተቃራኒው እንደ ፓስታ እና ሩዝን የመሳሰሉ ካርቦሃይድደሬት የበዛባቸው ምግቦችን አብዝተው የሚመገቡ ሴቶች ደግሞ የማረጫ ጊዜያቸው 1 ዓመት ከ6 ወር ቀድሞ እንዲጀምር ሆኗል። ተመራማሪዎቹ ጥናቱን በሚያካሂዱበት ወቅት ይህን ተፈጥሯዊ ሂደት ከሚወስኑ ጉዳዮች መካከል የሴቶቹን ክብደት እና የወሊድ ሁኔታ ከግምት ውስጥ ያስገቡ ሲሆን፤ ከዘረ-መል አሰራር ጋር የተያያዙ ሂደቶችን ግን ከግምት ውስጥ ማስገባት አልቻሉም። ጥናቱ ቅኝታዊ በመሆኑ የመጨረሻ ድምዳሜ ላይ መድረስ ባይቻልም፤ ተመራማሪዎቹ ግን በጉዳዩ ላይ ተቀራራቢ ማብራሪያዎችን አቅርበዋል። የጤና እክሎች ከአጥኚዎቹ መካከል አንዷ የሆነችው ፕሮፌሰር ጃኔት ኬድ እንደምትለው ለአንዳንድ ሴቶች ማረጥ የሚጀምርበት እድሜ ከባድ ለሆነ የጤና እክል ሊዳርጋቸው ይችላል። ከተፈጥሯዊ ጊዜያቸው ቀድመው ማረጥ የሚጀምሩ ሴቶች ለተለያዩ የአጥንት እና የልብ ችግሮች የሚጋለጡ ሲሆን፤ ዘግይተው ማረት የሚጀምሩት ደግሞ ለጡት፣ ለማህጸን እና ለእንቁልጢ (ኦቫሪ) ካንሰር የተጋለጡ ናቸው።","len":2332}
{"id":"53847299","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53847299","title":"ኦሮሚያ፡ የፀጥታ ኃይሎች ተመጣጣኝ ያልሆነ ኃይል መጠቀምን እንዲያቆሙ ኢሰመኮ ጠየቀ","summary":"በኦሮሚያ ለተቃውሞ በተጠሩ ሰልፎች ምክንያት የሰዎች ህይወት መጥፋቱን ተከትሎ የፀጥታ ኃይሎች ተመጣጣኝ ያልሆነ ኃይል ከመጠቀም እንዲቆጠቡ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ጥሪ አቅርቧል።","text":"በክልሉ በአሳሳ፣ አሰቦት፣ አወዳይ፣ ባሌ ሮቤ፣ ጭሮ፣ ደንገጎ፣ ድሬ ጠያራ፣ ዶዶላ፣ ገለምሶ፣ ጊኒር፣ ሀሮማያ፣ ሂርና እና ሻሸመኔ ባሉ ከተሞች የሰዎች ህይወት ማለፉን ኮሚሽኑ ከተለያዩ ምንጮች መረጃ እንደደረሰውም በዛሬው ዕለት ባወጣው መግለጫ አስፍሯል። የሰዎች ህይወት ያለፈውም የኦሮሞ ተቃዋሚ ፓርቲ ፖለቲከኞች እንዲለቀቁ በተጠራ የተቃውሞ ሰልፍ መሆኑንም ጠቅሷል። ‹‹የመንግስት አካላት የዜጎችን በሰላማዊ መልኩ ተቃውሞ የማሰማት መብት ማረጋገጥ እንዳለባቸው እና ሕግ የማስከበር ስራ ተመጣጣኝነት እንዲጠብቅ ማድረግ እንደሚጠበቅባቸው›› የኮሚሽኑ ከፍተኛ አማካሪ እና ቃል አቀባይ አቶ አሮን ማሾ መናገራቸውም በመግለጫው ተካቷል። በዚህ አመት በኦሮሚያ ክልል ከተከሰቱ ግድያዎች ይህ መታከሉ አሳሳቢና አሳዛኝም ነው ሲል ገልፆታል ‹‹የኦሮሚያ ክልል በዚህ አመት የተከሰቱ አሳዛኝ ግድያዎች ከፈጠሩት ሰቆቃ አሁንም ፈጽሞ አላገገመም፡፡ እነዚህ ከፍተኛ የመብት ጥሰት አዝማሚያዎች እንዲቀጥሉ ሊፈቀድላቸው አይገባም›› በማለት አክለው ገልጸዋል፡፡ የሟቾችን ቁጥር በተመለከተ በሚዲያዎችና በሪፖርቶች የተለያየ መረጃ እንደወጣ ያስታወቀው መግለጫው ኢሰመኮ ስለደረሰው ሞትና ጉዳት መጠን ለማረጋገጥ ከነዋሪዎች፣ አይን እማኞች፣ ሆስፒታሎችና አስተዳር አካላት መረጃ በማሰባሰብ ላይ ነው ብሏል። ከዚህ በተጨማሪም ኢሰመኮ የፌዴራል እና የክልል መንግስታት ጉዳዩን ለማጣራት በአፋጣኝ ምርመራ እንዲጀምሩ ጥሪውን አቅርቧል በኦሮሚያ ክልል የሃረርጌ ዞኖች፣ በምዕራብ አርሲ ዞን እና በድሬዳዋ ከተማ ባጋጠሙ ግጭቶች ቢያንስ 4 ሰዎች መገደላቸውን እና በርካቶች መቁሰላቸውን ፖሊስ፣ የሆስፒታል ምንጮች እና የየአካባቢዎቹ ነዋሪዎች ለቢቢሲ ገልጸዋል።","len":2332}
{"id":"51346610","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51346610","title":"ኤርትራ አሜሪካ የጣለችው የቪዛ እገዳ አግባብነት የለውም አለች","summary":"አሜሪካ ከሰሞኑ ኤርትራን ጨምሮ ለስድስት አገራት ዜጎች የምትሰጠው የስደት ቪዛ ላይ እገዳ መጣሏን ተከትሎ የኤርትራ መንግሥት አግባብነት የሌለውና ውሳኔው ወዳጅነትን ከግምት ውስጥ ያላስገባ ነው ብሎታል።","text":"የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ በውሳኔው ቅሬታውን ገልፆ \"ውሳኔው አሉታዊ መልእክት የሚያስተላልፍ ነው ብሎታል። መግለጫው እንዳተተው ባለፉት 20 ዓመታት የኤርትራን ህዝብ ''በተቀናጀ ሁኔታ ለመቀነስ ድብቅ ፍላጎት ያላቸው ሀገራት'' የጥገኝነት ጥያቄዎችን ያለቅድመ ሁኔታ በመቀበል እና በተሳሳቱ መረጃዎች ላይ በመመስረት የሚወስዱትን እርምጃ በተደጋጋሚ ሲቃወም እንደነበር ጠቅሷል። • አሜሪካ ኤርትራን ጨምሮ በስድስት አገራት ላይ የቪዛ እገዳ ጣለች • ናይጄሪያ የቪዛ እገዳው እንዲነሳ የትራምፕን ማሻሻያ እቀበላለሁ አለች መንግሥታቸውም ከዚህ በፊት የነበሩት የአሜሪካ አስተዳደሮች ተመሳሳይ ፖሊሲዎችን በመከተላቸው በጎርጎሳውያኑ አቆጣጠር 2004 እና 2009 ላይ ያለውን አቤቱታ ህጋዊ በሆነ መንገድ ማስገባቱን ገልጿል። ''የአሁኑ ውሳኔ ከዚህ በፊት የነበሩትን ከግምት ውስጥ ያስገባ አይደለም። ነገር ግን ዘዴያዊ በሆነ መልኩ ኤርትራን ነጥሎ የሚለይና ስለሀገሪቱ አሉታዊ መልእክት የሚያስተላልፍ ነው።'' ''ስለዚህም የኤርትራ መንግሥት በውሳኔው የተሰማውን ቅሬታ መግለጽ ይወዳል። ውሳኔው ወዳጅነትን ከግምት ውስጥ ያላስገባና ከዚህ በፊት ገንቢ በሆነ መልኩ ስህተቶችን ለማረም የሚወሰዱ የአስተዳደሩ ፖሊሲዎች ጋር የሚጣረስ ነው።'' በማለት መግለጫው አስፍረወል ከሰሞኑ አሜሪካ ኤረትራን ጨምሮ ናይጄሪያ፣ታንዛኒያ፣ ሱዳን፣ ኪርጊዝስታን እና ሚያንማር ላይ ከምትሰጣቸው የተወሰኑ የቪዛ አይነቶችን እንዳያገኙ እገዳ መጣሏን አስታውቃለች። እገዳው ይፋ ከተደረገ በኋላ ናይጀሪያ ያለባትን የፀጥታና ደህንነት ክፍተት ለማሻሻል እንደምትሰራ የሃገሪቱ ፕሬዚዳንት ሙሃመድ ቡሃሪ ቢያስታውቁም የኤርትራ መንግስት ግን እገዳው ተገቢ አይደለም ብሏል።","len":2339}
{"id":"news-45341289","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45341289","title":"ሙገሳ እና ወቀሳ የተፈራረቀባቸው ሳን ሱ ኪ","summary":"ዛይድ ቤን ራድ አልሁሴን በበርማ ፖለቲካ ውስጥ ኃያል የሆኑትን ሳን ሱ ኪ በቅርብ ዓመታት ውስጥ በሀገራቸው ውስጥ በሚኖሩ የሮይንጃ ሙስሊሞች ላይ ከፍተኛ የሰብአዊ መብት ጥሰት በሚከናወንበት ወቅት ያሳዩትን አቋም «በእጅጉ የሚያስቆጭ» ብለውታል።","text":"አንግ ሳን ሱ ኪ «(ሳን ሱኪ)አንዳች ነገር ማድረግ በሚችሉበት ሁኔታ ላይ ነበሩ» ይላሉ የ75 አመቷን ሳን ሱ ኪን ጥፋት የሚዘረዝሩት አል ሁሴን ምንም ማድረግ ባይቻላቸው እንኳ የጦር ሰራዊቱን አድራጎት በማውገዝ «ከሃላፊነታቸው መልቀቅ ይገባቸው ነበር» ሲሉ ለቢቢሲ ተናግረዋል። የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በበርማ ጦር ሰራዊት የተደራጀ ርምጃ በሺዎች የሚቆጠሩ የሮይንጃ ሙስሊም ማህበረሰብ አባላት እንደተገደሉ፤ ከ70ሺ በላይ ደግሞ እንደተፈናቀሉ ከሰሞኑ አስታውቋል። • የምያንማር ጦር ከደሙ ነፃ ነኝ እያለ ነው • የበርማ ሙስሊሞች ጩኸት! የሮይንጃ ታጣቂ ቡድኖች ፖሊስ ጣቢያዎችን በመሰሉ መንግስታዊ ተቋማት ላይ ጥቃት ፈፅመው እንደነበረም ተወስቷል። ሳን ሱ ኪ ከዓመታት በፊት በሰብዓዊ እና ፖለቲካዊ መብት ተሟጋችነታቸው ሰበብ በተደጋጋሚ ለእስር እና እንግልት ተዳርገዋል። በገደል መልክ ሲነሳ ለነበረው አድራጎታቸውም በ1991 እኤአ የኖቤል ሰላም ሽልማት ተበርክቶላቸዋል። የቡዲስት ዕምነት አማኞች በሚበዙባት በርማ በሮይንጃ ሙስሊሞች ላይ ጥቃት በሚፈፀምበት ወቅት ግን በለመዱት ሁኔታ ድርጊቱን ከመቃወም ይልቅ ጆሮ ዳባ ልበስ ማለታቸው ቁጣና ተቃውሞ መዞባቸዋል። • አቶ ታደሰ ካሳ፡ \"…ወሎዬ ነኝ፤ መታወቂያዬም አማራ የሚል ነው\" • «ወይዘሮ ጎሜዝ፤ እርስዎ አያገባዎትም! አርፈው ይቀመጡ በልልኝ» የተሰጣቸውን የኖቤል ሽልማት እንዲነጠቁ የሚጠይቁ ወገኖችም ተበራክተዋል። የኖቤል ሽልማት ኮሚቴ ግን ሽልማቱን መንጠቅ እንደማይችል አስታውቋል። ሳን ሱ ኪ በበርማ ህዝብ ዘንድ ተደማጭነት ያላቸው ስለመሆኑ ቢታመንም ወሳኝ የሀገሪቱ መንግስት ስልጣን ግን አሁንም በጦር ሰራዊቱ እጅ ውስጥ መሆኑን የሚያነሱ ወገኖች እሳቸው ሁኔታዎችን ለመለወጥ ያላቸውን ሀቅም ይጠራጠሩታል።","len":2342}
{"id":"news-41641364","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-41641364","title":"አቶ በረከት ስምኦን ሥልጣን ለመልቀቅ ጥያቄ አቀረቡ","summary":"በኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ምርምር ማዕከል የኢንዱስትሪ ዘርፍ መሪ ሚኒስትር ሆነው ሲያገለግሉ የነበሩት አቶ በረከት ስምኦን ሃላፊነታቸውን በፈቃዳቸው ለመልቀቅ ጥያቄ አቀረቡ።","text":"ለጉዳዩ ቅርብ የሆኑ ምንጮች ለቢቢሲ እንዳረጋገጡት አቶ በረከት የሥራ መልቀቂያ ጥያቄያቸውን ለጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝ አስገብተዋል። አቶ በረከት ስምኦን ለበርካታ ዓመታት በቦርድ ሰብሳቢነት ሲመሩት ከነበረው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክም ሊለቁ እንደሆነ ባለፈው ሳምንት ተነግሯል። አቶ በረከት ባለፈው ሳምንት የሥራ መልቀቂያ ደብዳቤያቸውን ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ማስገባታቸው የተነገረ ሲሆን፤ ለመጨረሻ ጊዜ በቢሮአቸው ተገኝተው የነበሩት ሀሙስ ዕለት ነበር። አቶ በረከት በተመሳሳይ ጊዜ ከሁለት የሃላፊነት ቦታቸው የተነሱ ሲሆን ለሥራ መልቀቃቸው ግልፅ ያለ ምክንያት አልቀረበም። ነገር ግን በኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ምርምር ማዕከል ውስጥ በነበራቸው ቆይታ ብዙም ደስታኛ እንዳልነበሩ በቅርብ የሚያውቋቸው ሰዎች ይናገራሉ። በተለይ ማዕከሉ በተለያዩ ጊዜያት የሚያቀርባቸው ሃገር አቀፍ የፖሊሲና የአስተዳደር ጥናቶች በጠቅላይ ሚኒስትሩና በመንግሥት ከፍተኛ ሃላፊዎች ዘንድ ብዙም ተቀባይነት አግኝተው ተግባራዊ አለመደረጋቸው ለቅሬታቸው ምክንያት እንደሆነ ይነገራል። ቢሆንም ግን በኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ምርምር ማዕከል ያላቸውን ሃላፊነት ለመልቀቅ ሌላ ተጨማሪ ምክንያት እንዳላቸው ማረጋገጥ አልተቻለም። የኢትዮጵያ ፖሊሲ ጥናት ምርምር ማዕከል በአቶ አባይ ፀሐዬ ዋና ዳይሬክተርነት የሚመራ ተቋም ነው። አቶ በረከት ስምኦን ከቀደምት የኢህአዴግ አመራሮች መካከል የሚመደቡ ሲሆን የገዢው ፓርቲ አንድ አካል የሆነው የብአዴን አመራር አባል ናቸው። አቶ በረከት ባለፉት ሃያ ስድስት ዓመታት በተለያዩ ከፍተኛ የመንግሥት ሃላፊነቶች ላይ የቆዩ ሲሆን፤ የማስታወቂያ ሚኒስትርና የመንግሥት ኮምዩኒኬሽን ጉዳዮች ሚኒስትር ሆነው አገልግለዋል።","len":2343}
{"id":"news-43638044","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-43638044","title":"የሞያሌ ስደተኞች ዕጣ ፈንታ ከምን ደረሰ?","summary":"ከጥቂት ሳምንታት በፊት በሞያሌ በመንግስት ወታደሮች በተፈፀመ ጥቃት ሸሽተው የነበሩ አንዳንድ ግለሰቦች የተመለሱ ሲሆን አሁንም በርካቶች በኬንያ በሚገኙ ጊዜያዊ መጠለያ ጣቢያዎች ውስጥ ይገኛሉ።","text":"ከቻሙክ ቀበሌ ተፈናቀሉ ሰዎች የሰሩት የላስቲክ ቤቶች በተሳሳተ መረጃ ምክንያት ተፈፀመ በተባለ ጥቃት 10 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ ደግሞ 'ለደህንነታችን ሰግተናል ብለው ድንበር አቋርጠው ወደ ኬንያ መሸሻቸው ይታወሳል። ቤት ንብረታቸውን ጥለው ከሸሹት መካከል ወ\/ሮ አይሻ ጎሊቱ አንዷ ናቸው። ችግሩ በተፈጠረበት ወቅት 11 ልጆቻቸውን ይዘው ነፍሳቸውን ለማትረፍ ወደ ኬኒያ ሸሽተው የነበረ ሲሆን አሁን ግን ወደ ቀያቸው ልጆቻቸውን ይዘው ተመልሰዋል። \"ሁሉም ባይሆን የተመለሱ ሰዎች አሉ። እኛ ከተመለስን አንድ ሳምንት አልፎናል። የዛን ዕለት ግለሰቦችን የገደሉ ሰዎች ታስረዋል ተብለዋል።አሁን በሰላም እያደርን ነው፤ የተኩስ ድምፅም አይሰማም።\" ብለዋል። በኢትዮጵያ ድንበር አቅራቢያ በሚገኘው ሶመሬ ጊዜያዊ የስደተኞች ጣቢያ ውስጥ አሁንም በሺዎች የሚቆጠሩ ስደተኞች ይገኛሉ። በጣቢያው የወርልደ ቪዥን ጊዜያዊ የአስቸኳይ ጊዜ እርዳታ አስተባባሪ የሆኑት ደንከን ኦዲዮ በበኩላቸው \"ሁኔታዎች ብዙም አልተቀየሩም ምንም እንኳን ድንበር ተሻግረው የሚመጡ ሰዎች ቁጥር ቢቀንስም። ስደተኞችን መዝግበን ይዘናል። እስካሁን ባለኝ መረጃ መሰረት ወደ ኢትዮጵያ የተመለሱ የሉም።\" ብለዋል። በአካባቢው የሚገኘው ጋዜጠኛ ካሲም ዋቆ ለቢቢሲ እንደገለፀው የመርሰቤት ግዛት ስደተኞቹን መዝግቦ ካኩማ ወደሚባል የስደተኞች ጣቢያ ሊያሸጋግር ነው። የመርሰቤት ግዛት አስተዳዳሪን ያነጋገረውም ካሲም እንደገለፀው \"በቀጣይ ሁለት ሳምንታት መንግሥት የስደተኞችን አሻራ ጨምሮ መረጃቸውን ከሰበሰበ በኋላ እንደ ስደተኛ አድርጎ ይመዘግባቸዋል። ለመመዝገብ ፈቃደኛ ያልሆኑት ላይም እርምጃ ይወስዳል። የተመዘገቡ ስደተኞች ወደ ካኩማ የስደተኞች ጣቢያ ይላካሉ\" ብሏል።","len":2344}
{"id":"news-48382821","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48382821","title":"ታዋቂዎቹ ኤርትራዊያን ስለስደት በሰሩት ሙዚቃ ይቅርታ ጠየቁ","summary":"ሁለት ታዋቂ ኤርትራዊያን ድምፃዊያን ስደተኞችን በተመለከተው ዘፈናቸው ምክንያት ይቅርታ ጠየቁ።","text":"እህትማቾቹ ድምፃዊያን ዳናይት (በግራ) እና ሰምሃር (በቀኝ) እህትማማቾቹ ድምፃዊያን፤ ዳናይት እና ሰምሃር ይቅርታ የጠየቁት ሙዚቃው ከተለቀቀ ከሁለት ዓመታት በኋላ ሲሆን ስደተኞች ለሃገራቸው ፍቅር እንዳላሳዩ በሚያመለክተው ዘፈናቸው ምክንያት ከአድናቂዎቻቸው ተቃውሞ ስለገጠማቸው ነው። • ተፈራ ነጋሽ፡ \"በነገራችን ላይ ሙዚቃ አልተውኩም\" • ድምፅ ፈታዮቹ መረዋዎች አድናቂዎቻቸው እንደሚሉት ድምፃዊያኑ የወጣቶችን ለውትድርና መመልመልን ጨምሮ በኤርትራ ስላለው አስቸጋሪ ሁኔታ ችላ ብለው በርካታ ኤርትራዊያንና አፍሪካዊያን ወደ አውሮፓ ለመግባት በሚጓዙበት የሜዲትራኒያን ባሕር ላይ የሚሰምጡ ሰዎችን በሙዚቃ ቪዲዮዋቸው ላይ በማሳየት ግድየለሽ ሆነዋል በሚል ነው የሚከሷቸው። ድምፃዊያኑ መጀመሪያ የገጠማቸውን ተቃውሞ የተቋቋሙት ቢሆንም ሰምሃር ስለ ፍቅር የሚያወራ ያወጣችውን አዲስ ሙዚቃ ተከትሎ የህዝቡ ቁጣ አገርሽቷል። ምንም እንኳን አዲሱ ዘፈን ስለ ፖለቲካና ስደት ምንም የሚለው ባይኖርም ቀደም ሲል በሰሩት ዘፈን ላይ ተቃውሞው መልሶ እንዲቀሰቀስ አድርጓል። • ባህልን በኤሌክትሮኒክ ሙዚቃ የቀመመው ሮፍናን አዲስ በወጣውና በዩቲዩብ በተለቀቀው ሙዚቃ የአስተያየት መስጫ ላይም ከሁለት ዓመት በፊት ያወጡትን ሙዚቃ የተመለከተ ከአምስት ሺህ በላይ ቅሬታዎች ቀርበውበታል። በመሆኑም ድምፃዊያዊያኑ በሙዚቃው የአድናቂዎቻቸውን ስሜት በመጉዳታቸው በይፋ ይቅርታ መጠየቃቸውን ለቢቢሲ ገልፀዋል። አክለውም \"ጥረታችንን እንዲጠሉት ሳይሆን፤ ሰዎች ሥራዎቻችንን እንዲወዱልን እንፈልጋለን\" በማለት አድናቂዎቻቸውን ለመጉዳት ብለው ሙዚቃውን እንዳልሰሩት ተናግረዋል። ድምፃዊያኑ የአንጋፋው ኤርትራዊ ድምፃዊ ዮሐንስ እስጢፋኖስ ልጆች ናቸው።","len":2349}
{"id":"news-49671962","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49671962","title":"ለሥራ ከከተማ የወጣ ሰራተኛ ወሲብ ሲፈጽም በመሞቱ ቀጣሪው ኃላፊነቱን ይውሰድ ተብሏል","summary":"በአንድ የፈረንሳይ ድርጅት ውስጥ ተቀጥሮ ይሰራ የነበረ ግለሰብ ለሥራ ከከተማ ወጣ በለበት አጋጣሚ ወሲብ ሲፈጽም ህይወቱ በማለፉ ድርጅቱ ተጠያቂ ይሆናል መባሉ እያነጋገረ ነው።","text":"ሰውዬው ለድርጅቱ ሥራ በሄደበት ድንገት የልብ ድካም አጋጥሞት ስለሞተ ቤተሰቦቹ ከቀጣሪው ድርጅት ካሳ ማግኘት አለባቸው ሲል በፓሪስ የሚገኝ ፍርድ ቤት ብይን አስተላልፏል። • ህንዳዊቷ በ73 ዓመታቸው መንታ ተገላገሉ • እንግሊዛውያን የወሲብ ሕይወታቸው ''ደካማ ነው'' ተባለ ድርጅቱ ደግሞ ሰውዬው ምንም እንኳን ለስራ ቢሆንም የሄደው፤ ህይወቱ ያለፈው ግን የድርጅቱን ሃላፊነት ሲወጣ ሳይሆን ባረፈበት ሆቴል ከምትገኝ ሌላ እንግዳ ክፍል ውስጥ ገብቶ የግብረስጋ ግንኙነት ሲፈጽም ባጋጠመው የልብ ድካም ስለሆነ ተጠያቂ መሆን የለብኝም ብሎ ተከራክሯል። ነገር ግን በፈረንሳይ ህግ መሰረት አንድ ተቀጣሪ በስራ ጉዞ ወቅት ለሚያጋጥመው ማንኛውም አይነት አደጋም ሆነ መጉላላቶች ቀጣሪው ድርጅት ሙሉ በሙሉ ተጠያቂ መሆኑን የፍርድ ቤቱ ዳኛ ገልጸዋል። ዣቪዬር የተባለው ግለሰብ በባቡር ስራዎች ላይ ትኩረት አድርጎ የሚሰራ 'ቲኤስኦ' በተባለ ድርጅት ውስጥ በማህንዲስነት ነበር ተቀጥሮ የሚሰራው። የዣቪዬር ጤና መድህን አቅራቢ ድርጀት ደንበኛዬ በስራ ጉዞ ወቅት ባጋጠመው ድንገተኛ የጤና እክል ህይወቱ ስላለፈች ካሳውን ሊከፍል የሚገባው ቀጣሪው ድርጅት ነው በማለት ሲከራከር ነበር። • ለወሲብ ትክክለኛው ዕድሜ የቱ ነው? • ሴት አስገድዳ ከወንድ ጋር ወሲብ ብትፈጽም፤ አስገድዶ መድፈር ይባላል? ''ምናልባት የልብ ድካሙ ገላውን ሲታጠብ አልያም ለስራ ሲወጣ ሊያጋጥመው የችል ነበር። ማንኛውም ሰው የሚያደርገውን ነገር እያደረገ ነው ህይወቱ ያለፈው፤ ስለዚህ እንደተለየ ነገር መወሰድ የለበትም'' የሚል መከራከሪያ አቅርቧል። ፍርድ ቤቱም የሃገሪቱን ህግ እና የመከራከሪያ ነጥቦች ከግምት ውስጥ በማስገባት ቲኤስኦ የተባለው ድርጅት ለሰራተኛው ሞት ካሳ እንዲከፍ የመጨረሻ ውሳኔውን አስተላልፏል።","len":2354}
{"id":"news-55162977","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55162977","title":"ግብጽ በ2 ወራት ብቻ 57 ሰዎችን በስቅላት ቀጣች","summary":"አምነስቲ ኢንተርናሽናል እንደሚለው ግብጽ በሞት የምትቀጣቸው ፍርደኞች ብዛት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በከፍተኛ ሁኔታ አሻቅቧል።","text":"ሰሜን አፍሪካዊቷ አገር ግብጽ ባለፉት ጥቅምትና ኅዳር ወራት ብቻ 57 ሰዎችን በስቅላት ቀጥታለች። ይህም በፈረንጆች 2019 በስቅላት ከተቀጡ ጠቅላላ ሰዎች እጥፍ በ2 ወራት ብቻ መፈጸሙን ያሳያል። ግብጽ በአምነስቲ ዘገባ ላይ ያለችው ነገር የለም። ባለፈው ወር አምነስቲ ባወጣው አንድ ሪፖርት በግብጽ የሰብአዊ መብት አያያዝ ማሽቆልቆል ላይ የሰላ ትችት ሰንዝሮ ነበር። የሰብአዊ መብት ተሟጋቹ አምነስቲ እንደሚለው በቁጥር በርከት ያሉ ተቃዋሚዎች እና የመብት ተቆርቋሪዎች በግብጽ ብዙ ውጣ ውረድ እየደረሰባቸው ነው። ግማሾቹ የታሰሩ ሲሆን ቀሪዎች ደግሞ ከአገር እንዳይወጡ ተደርገዋል። አንዳንዶቹ ደግሞ በአልሲሲ መንግሥት ሀብትና ንብረታቸው እንዳይንቀሳቀስ ተወስኖባቸዋል። አልሲሲ በ2013 ወደ ሥልጣን የመጡት በዲሞክራሲያዊ መንገድ ሥልጣን ላይ የወጡትን ሟቹን መሐመድ ሞርሲን በመፈንቅለ መንግሥት ከጣሉ በኋላ ነው። በአብላጭ ድምጽ ወደ ሥልጣን መጥተው የነበሩት ሙሐመድ ሙርሲ በእስር ቤት ሳሉ ታመው ብዙም ግልጽ ባልሆነ ሁኔታ መሞታቸው ይታወሳል። አልሲሲ በአገሬ አንድም የፖለቲካ እስረኛ የለም ይላሉ። የአምነስቲ ጥንቅር እንደሚያስረዳው በግብጽ በስቅላት የሚቀጡ ሰዎች ቁጥር በአንድ ጊዜ ማሻቀብ የጀመረው በካይሮ እጅግ ጥብቅ እንደሆነ ከሚነገርለት ከቶራ እስር ቤት ፍርድኞች ለማምለጥ ከሞከሩ ወዲህ ነው። በእስር ቤት የማምለጥ ሞክረው በርካታ የሞት ፍርደኞችና ፖሊሶች መሞታቸው አይዘነጋም። ግብጽ በቅርብ ሳምንታት ውስጥ በሰብአዊ መብት ድርጅቶች የሚሰሩ በርከት ያሉ ዜጎቿን በማሰሯ ከዓለም አቀፉ ማኅበረሰብና ከመብት ተሟጋቾች ዘንድ ከፍ ያለ ወቀሳ ሲቀርብባት ከርሟል። የግብጽ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ግን ሕግን የማስከበር እርምጃ ተወሰደ እንጂ ሌላ የሆነ ነገር የለም ይላሉ።","len":2357}
{"id":"news-55628669","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55628669","title":"ሴቶች በካቶሊክ ቤተክርስቲያን አገልግሎት እንዲያካሂዱ ፖፕ ፍራንሲስ ፈቀዱ","summary":"ፖፕ ፍራንሲስ ከሰሞኑ የሮማውን የካቶሊክ ቤተክርስቲያን ህግ በመቀየር ሴቶች ቁርባንን ጨምሮ ሌሎች የቤተ ክርስቲያኗን አገልግሎቶችን እንዲያካሂዱ ፈቅደዋል።","text":"በተቀየረው ህግም መሰረት ሴቶች ቤተ መቅደሱ ውስጥ ሆነው ማገልገልም ይችላሉ። ሆኖም የተቀቡት ቄስ በበላይነት ስርዓቱን እንደሚቆጣጠሩ አፅንኦት ሰጥተዋል። በተለያዩ በምዕራባውያን አገራት በሚገኙ የካቶሊክ አብያተ ክርስትያናት ውስጥ ሴቶች እነዚህን አገልግሎቶች የሚያከናውኑ ሲሆን የፖፑ የአሁኑ ውሳኔ ለነዚህ ስፍራዎች እውቅናን እንዲያገኙ ሆኗቸዋል። የካቶሊክ ቤተክርስቲያን የበላይ ተቆጣጣሪ ፖፕ ፍራንሲስ እንዳሉት ሴቶች በቤተክርስቲያኗ ላይ \"ለየት ያለ አስተዋፅኦ እያደረጉ ነው\" ብለዋል። የአሁኑም ውሳኔ ወግ አጥባቂ የሚባሉ የቤተ ክርስቲያኗ መሪዎችን ሴቶች በቤተ ክርስቲያኗ ባለው የአምልኮ ስርአትም ያላቸውን ሚና ከፍ እንዲያደርጉም ያስገድዳቸዋል ተብሏል። ፖፑ ቤተክርስቲያኗ ሁሉንም ትቀበላለች የሚለውንም ለማሳየት የተለያዩ ማሻሻያዎችን እያደረጉ መሆናቸውን የቢቢሲው ማርክ ሎወን ከሮም ዘግቧል። ነገር ግን ባለፈው አመት ሴቶች አንዳንድ የቤተ ክርስቲያኗ አገልግሎትን ያከናውኑ ዘንድ ዲያቆን መሆን ይችላሉ ወይ የሚለውን በተመለከተ ውሳኔ ለማስተላለፍ ሲኖዶሱ በተዘጋጀበት ወቅት ፖፑ ህጉ አይቀየርም በማለት በእምቢተኝነት ፀንተዋል። መሰረታዊ የሚባሉ ማሻሻያዎችን ከቤተ ክርስቲያኗ ሲጠብቁ የነበሩትንም አካላት ውሳኔያቸው ተስፋ አስቆርጠዋል። በአሁኑ ወቅት ፖፑ የቀየሩት ሃረግ \"ማንኛውም ወንድ\" የሚለውን \"በማንኛውም ሰው\" በሚል እንዲተካ አድርገዋል። በዚህም መሰረት ሴቶች በቤተ ክርስቲያኗ ውስጥ ባሉ የአምልኮ ስርአቶች ሴቶች ቅዱሳት መፃህፍትን ያነባሉ እንዲሁም በቅዳሴ ወቅትም ረዳት መሆን ይችላሉ። ከዚህም በተጨማሪ በቅዳሴ ወቅት ሴቶቹ ቁርባን ማቁረብ እንዲሁም ፀሎቶችን ማድረስና ሌሎች አገልግሎቶች የማከናወን ሚና ይኖራቸዋል።","len":2361}
{"id":"news-50199232","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50199232","title":"ኢራን በስርቆት ወንጀል ተይዞ የተፈረደበትን ግለሰብ ጣቶች ቆረጠች","summary":"አምንስቲ ኢንተርናሽናል የኢራን ባለስልጣናት በስርቆት ወንጀል ተይዞ የተፈረደበትን ግለሰብ ጣቶች በመቁረጣቸው አወገዘ።","text":"ይህ የመብት ተሟጋች ድርጅቱ እንዳለው ከሆነ የግለሰቡ ጣቶች የተቆረጡት በአገሪቱ ሰሜናዊ ግዛት ማዛንዳራን ሲሆን \"አስነዋሪ የማሰቃያ መንገድ\" ሲል ገልጾታል። የኢራን ባለስልጣናት ግለሰቡ በ28 የስርቆት ወንጀሎች ጥፋተኛ ሆኖ መገኘቱን ተናግረዋል። • በዶዶላ ቤተክርስቲያናት ውስጥ ተጠልለው የሚገኙ ምዕመናን ስጋት ላይ ነን አሉ • አሜሪካ 'በአይ ኤስ መሪ ላይ ጥቃት መፈጸሟ' እየተነገረ ነው • ንሥሮችን ሲከተሉ የነበሩ አጥኚዎች የሞባይል እዳ ውስጥ ተዘፈቁ የኢራን እስላማዊ ወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ስርቆትን በተመለከተ \"በመጀመሪያው ድርጊት\" የቀኝ እጅ አራት ጣቶች እንዲቆረጡ ያዛል። ምንም እንኳ ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች ድርጊቱን በአንድ ድምጽ ቢያወግዙትም የኢራን ባለሰልጣናት ግን 'ሌብነትን ለመከላከል ፍቱን መድኃኒት ነው' ሲሉ ድርጊታቸው ትክክል መሆኑን ተናግረዋል። እንዲህ አይነት ቅጣት በኢራን ውስጥ ብዙ ጊዜ አይፈፀምም። በአምንስቲ ኢንተርናሽናል ውስጥ የመካከለኛው ምሥራቅና ሰሜን አፍሪካ ምክትል ዳይሬክተር የሆነው ሳላህ ሂጋዝ \"ሰውን መጉዳትና አካል ማጉደል ፍትህ አይደለም።\" \"የሰው ልጅን ክብር ዝቅ የሚያደርግ ነው። የኢራን ወንጀለኛ መቅጫ ህግ ላይ የሚወሰደው ማሻሻያ በመዘግየቱ እንዲህ አይነቱን ሰቅጣጭ ድርጊት ማስቆም አልተቻለም\" ብሏል። 'ሚዛን' የተባለው የኢራን ፍትህ ዜና ኤጀንሲ እንዳለው ባለፈው ረቡዕ በማዛንዳራን ዋና ከተማ ሳሪ ውስጥ እርምጃው መወሰዱን ገልጿል። እርምጃው የተወሰደበት ግለሰብ በስም አልተጠቀሰም። ኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ ስትሆን የሕግ ሥርዓቷ ከሸሪዓ ሕግ የተቀዳ ነው። በ2018 ታህሳስ ወር በግ ሰርቋል የተባለ የ34 ዓመት ወጣት እጁ እንዲቆረጥ ተደርጓል። ተመሳሳይ ቅጣት በሳዑዲ አረቢያ፣ ናይጄሪያና ሶማሊያ ይፈፀማል።","len":2362}
{"id":"news-54776739","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54776739","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም ራሳቸውን ማግለላቸውን ገለጹ","summary":"የዓለም ጤና ድርጅት ኃላፊው ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም በቅርቡ ከእሳቸው ጋር ንክኪ የነበረው ግለሰብ በኮሮናቫይረስ መያዙ መረጋገጡን ተከትሎ ራሳቸውን አግልለው እንደሚገኙ አስታውቀዋል።","text":"ዶክተር ቴድሮስ እስካሁን ድረስ ምንም አይነት የበሽታው ምልክት እንደማይታይባቸው ገልጸዋል። ''በኮቪድ-19 መያዙ ከተረጋገጠ ግለሰብ ጋር ንክኪ እንዳለኝ ታውቋል። በጥሩ ጤንነት ላይ ነው የምገኘው፤ ምንም የቫይረሱን ምልክቶችም እያሳየሁ አይደለም። ነገር ግን በዓለም ጤና ድርጅት መመሪያዎች መሰረት ለሚቀጥሉት ቀናት ራሴን አግልዬ እቆያለሁ። ሥራዬንም ከቤቴ እሰራለሁ'' ሲሉ በትዊተር ገጻቸው በኩል አስታውቀዋል። የ Twitter ይዘት መጨረሻ, 1 ''እኔ እና የዓለም ጤና ድርጅት ባልደረቦቼ የሰዎችን ሕይወት ለማዳንና ተጋላጭ የሆኑትን ከቫይረሱ ለመከላከል አብረውን ከሚሰሩ ድርጅቶች ጋር ያለንን የትብብር ሥራ እናስቀጥላለን'' ሲሉም አክለዋል። ''ሁሉንም የጤና መመሪያዎች መከተል የሕይወትና የሞት ጉዳይ ነው'' ብለዋል የ55 ዓመቱ የቀድሞ የኢትዯጵያ የጤና ሚኒስትር። . “ገደቦችን በአጭር ጊዜ ማንሳት ወረርሽኙ በአስከፊ ሁኔታ እንዲሰራጭ ያደርጋል” ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም . \"አሜሪካ የዓለም ጤና ድርጅትን ጥላ የምትወጣበት በቂ ምክንያት የላትም\" . የአፍሪካ መሪዎች ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖምን ከትራምፕ እየተከላከሉ ነው ''የኮቪድ-19 ስርጨት ሰንሰለትን መስበር የምንችለው በዚህ መንገድ ነው። ይህንን ካደረግንም ቫይረሱን እናሸንፈዋልን፤ የጤና ስርአታችንንም እንከላከለዋለን'' ብለዋል። ዶክተር ቴድሮስ የዓለም ጤና ድርጅትን መምራት የቻሉ ብቸኛው አፍሪካዊ ናቸው። የዓለም ጤና ድርጅት ኃላፊ ሆነው ሲሾሙ በየዓመቱ ሚሊዮኖችን እየገደሉ ያሉ እንደ ወባ፣ ኩፍኝና ኤድስን እገታለሁ ሲሉ ነበር በወቅቱ ቃል የገቡት። ምንም እንኳ መሥሪያ ቤታቸው እነዚህን በሽታዎች ለመግታት ቢታገልም፤ በሥልጣናቸው መባቻ ከባድ ፈተና ሆኖባቸው የነበረው ኮንጎ ውስጥ የተቀሰቀሰው ኢቦላ ነበር። አሁን ደግሞ ኮሮናቫይረስ።","len":2369}
{"id":"news-52000936","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52000936","title":"ጀርመን ከሁለት ሰው በላይ እንዳይሰበሰብ እገዳ ጣለች","summary":"ጀርመን የኮሮናቫይረስ ስርጭትን ለመከላከል ሲባል ከሁለት ሰው በላይ የሚደረግን ማንኛውንም መሰባሰብ በይፋ ከልክላለች።","text":"በርሊን ቻንስለሯ አንጌላ ሜርኬል ትናንት ባስተላለፉት መልዕክት የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት \"የራሳችን ባህሪ ከሁሉም ነገር የበለጠ ውጤታማ ነው\" ብለዋል። ጀርመን የውበት ሳሎኖችንና ሌሎች ብዙም አሰስፈላጊ ያልሆኑ የተባሉ ሱቆችን ቀደም ብላ ዘጋግታለች። ከሁለት ሰው በላይ መሰባሰብን የሚከለክለው ጠንከር ያለው እገዳ ከተላለፈ ከጥቂት ቆይታ በኋላ የመራሄተ መንግሥቷ ጽህፈት ቤት ቻንስለሯ ራሳቸውን ለይተው እንዳሉ አስታውቋል። ባለፈው አርብ ቻንስለር አንጌላ ሜርኬልን የሕክምና ምርመራ ያደረገላቸው ሃኪም በቫይረሱ መያዙ ተረጋግጧል። ቃል አቀባዩ እንዳስታወቁት የ65 ዓመቷ ቻንስለር በቀጣዮቹ ቀናት ተከታታይ ምርመራዎች እየተደረጉላቸው ከቤት ሆነው ሥራቸውን የሚሰሩ ይሆናል። የአውሮፓ ግዙፍ ምጣኔ ሃብት ባለቤት የሆነችው ጀርመን እስካሁን 18 ሺህ 610 የሚሆኑት ዜጎቿ በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን 55 ዜጎቿ ደግሞ ለህልፈተ ሕይወት ተዳርገዋል። ሰዎች አንድ መኖሪያ ቤት ውስጥ በጋራ የሚኖሩ ቤተሰብ ካልሆኑ ወይም ደግሞ የሥራ ጉዳይ አገናኝቷቸው ካልሆነ በስተቀር ሦስት ወይም ከዚያ በላይ ሆኖ መሰባሰብ ፈጽሞ የተከለከለ ነው። ይህን መመሪያ ተላልፎ በተገኘ ግለሰብ ላይም ፖሊስ አሰፈላጊውን እርምጃና ቅጣት እንዲወስድ ትዕዛዝ ተሰጥቶታል። ምግብ ቤቶች ክፍት የተደረጉ ሲሆን፤ ምግብ ይዞ መሄድ እንጅ እዚያው መመገብ አይፈቀድም። በሁሉም የጀርመን ግዛቶች ሁሉም ክልከላዎች የሚተገበሩ ሲሆን እገዳው ለሚቀጥሉት ሁለት ሳምንታት ይቆያልም ተብለሏል። \"ዋናው ዓላማችን ቫይረሱን ለመከላከል ጊዜ ለማግኝት ነው\" ያሉት ቻንስለር ሜርኬል \"ሰዎች ከራሳችን ቤት ውጭ ያለን ንክኪ ሙሉ በሙሉ ማስቀረትና ከሰው ጋር ያላቸውን ማኅበራዊ እርቀትም በአንድ ነጥብ አምስት ሜትር መገደብ አለባቸው\" በማለት አሳስበዋል።","len":2389}
{"id":"51640316","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51640316","title":"የ'ሚሽን ኢምፖሲብል' ፊልም ቀረፃ በኮሮናቫይረስ ስጋት ተቋረጠ","summary":"ታዋቂው ቶም ክሩዝ የሚተውንበት 'ሚሽን ኢምፖስኢብል' ፊልም ቀረፃ በኮሮናቫይረስ ስጋት ተቋርጠ።","text":"'ኢምፖሲብል' የሚል ስያሜ የተሰጠው የፊልሙ ሰባተኛ ክፍል ቀረፃ ጣልያን ውስጥ ሲካሄድ ነበር። ነገር ግን ጣልያን በኮሮና መጠቃቷን ተከትሎ ዳይሬክተሩ 'ከት' ብለዋል። ፓራማውንት የተሰኘው ግዙፍ የፊልም አምራች ኩባንያ ቬኒስ በተሰኘችው የጣልያን ከተማ ፊልሙን ለመቅረፅ ጓዙን ሸክፎ የነበረ ቢሆንም በኮሮና ምክንያት ጉዞውን ሊሰርዝ ተገዷል። ጣልያን ከ300 በላይ ሰዎች በኮሮና ተይዘውብኛል ስትል አሳውቃለች። ከእነዚህ መካከል 11 ሰዎች በቫይረሱ ምክንያት ሕይወታቸውን አጥተዋል። ጣልያን በኮሮናቫይረስ ክፉኛ ከተጠቁ አገራት መካከል አንዷ ነች። ምንም እንኳ የፊልሙ መሪ ተዋናይ ቶም ክሩዝ ቢሆንም ወደ ጣልያን አላመራም ነበር ተብሏል። ቀድመው ጣልያን ገብተው ካሜራ ሲደቅኑ የነበሩ ባለሙያዎች በመጡበት እግራቸው እንዲመለሱ ታዘዋል። ፓራማውንት የተሰኘው ኩባንያ ምንም ቢሆን ከሠራተኞቼ ሕይወት አይበልጥም ሲል መግለጫ አውጥቷል። ባለሙያዎቹ ቫይረሱ ቀለል እስኪል ድረስ ወደ ቤተሰቦቻቸው እንዲመለሱ ድርጅቱ አዟል። 'ሚሽን ኢምፖሲብል' ፊለም ከዚህ በፊት በነበሩት ቀረፃዎቹም ጣጣ አልተለየውም። ለምሳሌ ሶስተኛው ክፍል ተሠርቶ ከወጣ በኋላ ማስታወቂያውን እንዲለፍፉ መንገድ ላይ የቆሙ መኪናዎችን ሰው በማስደንገጣቸው ፖሊስ ጣልቃ እንዲገባ ሆኖ ነበር። በሌላ ወቅት ደግሞ ፕራግ ውስጥ ቀረፃ ለማድረግና ለቦታው 2 ሺህ ዩሮ ለመክፈል ከአሜሪካ ድረስ የመጡት ባለሙያዎች ዋጋው 2 ሺህ ሳይሆን 23 ሺህ ዩሮ ነው ተብለው የዜና ሲሳይ ሆነው ነበር። ቶም ክሩዝ ፊልሙ ላይ የሚታዩ በርካታ ትዕይንቶችን ራሱ ነው የሚተውነው። እንደ ሌሎች ተዋናዮች ምትክ ተዋናይ [ስታንት] አይጠቀመምም። በዚህ ምክንያት ብዙ ጊዜ አካላዊ ጉዳት ይደርስበታል። ስስተኛውን ክፍል ሲቀረፅ ወድቆ ጉልበቱ ተጎድቶ እንደነበር አይዘነጋም።","len":2390}
{"id":"news-54759083","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54759083","title":"ተቃዋሚዎች አንሳተፍም ያሉበት የአይቮሪ ኮስት ምርጫ ተጀምሯል","summary":"አይቮሪ ኮስት አወዛጋቢ የተባለውን ምርጫ ለማካሄድ የምርጫ ጣቢያዎቿን ልትከፍት ነው።","text":"አገሪቱን በመምራት ላይ ያሉት ፕሬዝዳንት አላሳን ኦታራን ሊተኩ ይችላሉ የተባሉት ግለሰብ በድንገት መሞታቸውን ተከትሎ ፕሬዝዳንቱ በድጋሚ ለሶስተኛ ጊዜ እወዳደራለሁ በማለታቸው ነሐሴ ላይ በተቀሰቀሰ አመፅ ቢያንስ 14 ሰዎች ተገድለዋል፡፡ ፕሬዝዳንት ኦታራ ለሦስተኛ ጊዜ መወዳደራቸው ህገ-ወጥ መሆኑን ዋነኞቹ የተቃዋሚ ፓርቲ ዕጩዎች ፓስካል አፊ ንጉዬሳን እና ሄንሪ ኮናን ቤዲ ገልጸዋል፡፡ እንደማይመርጡ እና ህዝባዊ የእምቢተኝነት ጥሪም አስተላልፈዋል ፡፡ በአይቮሪ ኮስት ሕገ መንግስት መሠረት አንድ ፕሬዝዳንት ለሁለት ጊዜ ብቻ ስልጣን ላይ ይቆያል፡፡ ሁለት ጊዜ የተመረጡት ፕሬዝዳንት ኦታራ ስልጣናቸውን እንደሚለቁ ተናግረው ነበር፡፡ የገዢው ፓርቲ የቀድሞ ፕሬዝዳንት የነበሩት ጠቅላይ ሚንስትር አማዱ ጎን ኩሊባሊ ባለፈው ሐምሌ በልብ ህመም ህይወታቸው አልፏል። ይህን ተከትሎ ፕሬዝዳንት ኦታራ ለፕሬዚዳንትነት እንደሚወዳደሩ አስታውቀዋል ፡፡ ደጋፊዎቻቸው ህገ-መንግስቱ በ2016 በመሻሻሉ የመጀመሪያው የስልጣን ጊዜው አይቆጠርም ብለው ይከራከራሉ፡፡ ይህን ግን ተቃዋሚዎቻቸው አይጋሩትም። ይልቁንም ኦታራ ለሦስተኛ ጊዜ መወዳደራቸው ሕገወጥ ነው ይላሉ፡፡ በአንዳንድ የአገሪቱ የፖለቲካ ሰዎች መካከል ለአስርት ዓመታት የዘለቀ ቁርሾ አለ፡፡ የቀድሞው ፕሬዝዳንት ሎረን ባግቦ እ.ኤ.አ. በ2010 የተካሄደውን ምርጫ በኦታራ መሸነፋቸውን ለመቀበል ፈቃደኛ ባለመሆናቸው የእርስ በእርስ ጦርነት ተነሳ። ለአምስት ወር በዘለቀው ሁከት ከሦስት ሺህ በላይ ሰዎች ተገድለዋል፡፡ ባግቦ በዘንድሮው ምርጫ ለመወዳደር ቢፈልጉም በአይቮሪኮስት ፍርድ ቤት ጥፋተኛ መባላቸውን ምክንያት በማድረግ የሃገሪቱ ምርጫ ኮሚሽኑ አግዷቸዋል፡፡ በኮሚሽኑ ካገዳቸው ወደ 40 የሚጠጉ ዕጩዎች መካከል አንዱም ሆነዋል።","len":2391}
{"id":"53944035","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53944035","title":"ጃፓን፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤ በጤና እክል ምክንያት ሥልጣን ለቀቁ","summary":"የጃፓኑ ጠቅላይ ሚኒስትር ሺንዞ አቤ በጤና ችግር ምክንያት ስልጣናቸውን እንደለቀቁ የአገሪቷ መገናኛ ብዙኃን ዘገበ።","text":"ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአንጀት ቁስለት [ulcerative colitis] ህመም ሳቢያ ለበርካታ ዓመታት እየተሰቃዩ ሲሆን በቅርቡ ሕመማቸው እየተባባሰ መምጣቱ ተገልጿል። የጃፓኑ ብሔራዊ ቴሌቪዝን ጣቢያ ኤንኤችኬ እንዳለው የ65 ዓመቱ ሺንዞ አቤ መንግሥታቸው ላይ ችግር የሚፈጥር ነገር ማስወገድ እንደሚፈልጉ ተናግረዋል። በዚህ ሳምንት መጀመሪያ ላይ ከ8 ዓመታት በፊት ሥልጣን ላይ የወጡት ሽንዞ አቤ ጃፓንን ለረዥም ጊዜ ያስተዳዳሩ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነዋል። አቤ፤ በፈረንጆቹ 2007 በተመሳሳይ ህመም ምክንትያ ለተወሰነ ጊዜ ያህል ሥልጣን ለቀው እንደነበር አይዘነጋም። በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ሁለት ጊዜ ሆስፒታል የሄዱት አቤ፤ ጤናቸው አገሪቱን ለማስተዳደር የሚያሰችላቸው አይደለም የሚሉ ወሬዎች መሰማት ከጀመሩ ሰነባብተዋል። የፓርቲያቸው ሊበራል ዴሞክራቲክ ፓርቲ አባላት ጠቅላይ ሚኒስትራችን ደህና ናቸው፤ ምንም አልሆኑም በማለት ጤናቸውን በተመለከተ የተሰራጩ ወሬዎችን ሲያስተባብሉ ከርመዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን በተለመከተ የወሰዷቸው እርምጃቸው አጥጋቢ አይደሉም ተብለው ሲተቹ ነው የከረሙት። በጃፓን ሕግ መሠረት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣን ከለቀቁ፤ ምክትሉ ይተካሉ። የፋይናን ሚኒስቴሩ የሆኑት የአቤ ምክትል ታሮ አሶ ሥልጣን ይይዛሉ ተብሎ ይጠበቃል። እሳቸውን ተከትለው የካቢኔው ፀሐፊ ዮሺሂዴ ሱጋ ተሰልፈዋል። ተጠባባቂ ጠቅላይ ሚኒስቴር ሌላ አዲስ ጠቅላይ ሚኒስትር እስኪመረጥ ድረስ እያስተዳደረ ይቆያል። ተጠባባቂ ጠ\/ሚ ሥልጣን ላይ የሚቆየው ገዠው ፓርቲ አዲስ ፕሬዝደንት እስኪመርጥ ነው። ፓርቲው አዲስ መሪ ከመረጠ በኋላ የተመረጡት መሪ እስከ ቀጣይ ምርጫ ድረስ አገሪቱን ያስተዳድራሉ። ጠቅላይ ሚኒስትር አቤ የሥልጣን ዘመናቸው የሚያበቃው መስከረም 2014 ዓ.ም. [በፈረንጆቹ 2021] ነው።","len":2392}
{"id":"51686711","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51686711","title":"ኦነግ ከፍተኛ አመራሮቼ በቁጥጥር ስር ዋሉብኝ አለ","summary":"የኦነግ ሥራ አስፈጻሚ አባላትን ጨምሮ ዘጠኝ ግለሰቦች በዛሬው ዕለት (ቅዳሜ) በቁጥጥር ስር መዋላቸውን የድርጅቱ ቃል አቀባይ ለቢቢሲ ተናገሩ።","text":"አቶ ቶሌራ አደባ፣ ለቢቢሲ እንዳረጋገጡት ዛሬ ማለዳ አመራሮቹ በጋራ ይኖሩበት የነበረው ቤት በፖሊስ የተበረበረ ሲሆን፣ አካባቢውም በፖሊስ ተከብቦ ቆይቷል። ከዚያም በተለምዶ ሶስተኛ ወደሚባለው ፖሊስ ጣቢያ መወሰዳቸውን ይገልጻሉ። • \"መንግሥት ጠንከርና መረር ያለ እርምጃ ለመውሰድ ተገዷል\" ጄነራል ብርሃኑ ጁላ • \"እልም ያለ ሥርዓት አልበኝነት ሊፈጠር ይችላል\" ብርሃኑ ነጋ (ፕሮፌ.) • \"በአንድ ሀገር ውስጥ እስከ አፍንጫቸው የታጠቁ ክልሎች ሊኖሩ አይገባም\" ፕሮፌ. ብርሃኑ ነጋ በቁጥጥር ስር ከዋሉት ሥራ አስፈፃሚ አባላቱ መካከል አቶ አብዲ ረጋሳ እና አቶ ሚካዔል ቦረን የሚገኙ ሲሆን የድርጅቱ የማህበረሰብ ጉባዔ አባል አቶ ኬነሳ አያና፣ የኢኮኖሚ ጉዳዮች አማካሪ አቶ ያዴ አብዱልሽኩር፣ የዲፕሎማሲ አማካሪ ዶ\/ር ሽጉጥ ገለታ እንዲሁም ሁለት ሹፌሮችና ሁለት ጠባቂዎችም ጨምሮ መታሰራቸውን ቃል አቀባዩ ተናግረዋል። አቶ ቶሌራ አክለውም \"ዛሬ ማለዳ የአመራሮቹ ቤት መበርበር ከጀመረበት ሰዓት አንስቶ ልናገኛቸው ስላልቻልን የታሰሩበትን ምክንያት አላወቅንም\" አቶ ቶሌራ እንደሚሉት ዛሬ ማለዳ በአባላቶቹና በአመራሮቹ መኖሪያ የተደረገው ብርበራ ያለ ፍርድ ቤት ማዘዥ የተካሄደ ነው። እነዚህ በቁጥጥር ስር የዋሉት የኦነግ አመራሮች በጋራ ይኖሩ የነበረው አዲስ አበባ ካራ ቆሬ በሚባል አካባቢ መሆኑን የሚናገሩት አቶ ቶሌራ፣ እስካሁን በቁጥጥር ስር ያዋላቸው አካል ማን እንደሆነ እንዳላወቁ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ይህንን ጉዳይ ለማጣራት ወደ አዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን ሕዝብ ግንኙነት ደጋግመን ብንደውልም ምላሽ ማግኘት አልቻልንም። ከአንድ ሳምንት በፊት የኦሮሞ ነፃነት ግንባር ባወጣው መግለጫ 350 የሚሆኑ አባላቶቹ በአዲስ አበባና፣ በኦሮሚያ የተለያዩ አካባቢዎች ታፍሰው እንደታሰሩበት አስታውቆ ነበር።","len":2392}
{"id":"news-49417562","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49417562","title":"እውቁ ተጫዋች እግር ኳሰኞች ዘረኝነትን በመጠየፍ ማሕበራዊ ሚድያን መተው አለባቸው ይላል","summary":"የእንግሊዝ ሴቶች ብሔራዊ ቡድን አሰልጣኝና የቀድሞው የማንቸስተር ዩናይትድ ተጫዋች ፊል ኔቪል እግር ኳስ ተጫዋቾች እራሳቸውን ከማሕበራዊ ሚድያ በማግለል ዘረኝነትን እንደሚጠየፉ ማሳየት አለባቸው ሲል አሳስቧል።","text":"ሰኞ ምሽት ማንችስተር ዩናይትድ ከዎልቭስ ጋር በነበረው ጨዋታ ፖል ፖግባ ፍፁም ቅጣት መሳቱን ተከትሎ ማሕበራዊ ድር አምባዎች ላይ ዘረኝነት የተጠናወታቸው ትችቶች ቀርበውበት ነበር። «እስከመቼ ነው እንዲህ የምንዘልቀው? ተጫዋቾቼ ያጋጥማቸዋል፤ ፕሪሚዬር ሊግ ላይ አለ፤ እንዲሁም ቻምፒዮንስ ሊግ ላይ። ትዊተርም ሆነ ኢንስታግራም ግድ ከሌላቸው እኛ የሆነ ነገር ማድግ አለብን» ብሏል ኔቪል። በሁኔታው እግጅ የበገነው ኔቪል «እኔ ማሕበራዊ ድር አምባን በሚዘውሩ ሰዎች ተስፋ ቆርጫለሁ» ይላል። «ሁኔታውን እየተከታተልን ነው ብለው ኢሜይል ይልኩልሃ። ነገር ግን ምን ሲፈጠር አታይም።» ለዚያም ነው ማሕበራዊ ሚድያን ማግለል ያዋጣል የሚለው ኔቪል። «ቢያንስ ለ6 ወራት ማቋረጥ። እስቲ ምን እንደሚፈጠር እንይ» ብሏል። ፖል ፖግባ 68ኛው ደቂቃ ላይ የተሰጠችውን ፍፁም ቅጣት ከመረብ ማገኛኘት ሳይችል ቀርቷል። ጨዋታው 1-1 በሆነ ውጤት ተገባዷል ፖል ፖግባ ላይ ዘረኛ አስተያየቶች ከተሰጡ በኋላ ትዊተር ሁኔታውን 'አምርሮ እንደሚቃወም' አሳውቆ 'የተወሰኑ ገፆችን ዘግቻለሁ' ብሏል። ድርጅቱ 'በተለይ እንግሊዝ ውስጥ በሚጫወቱ ተጫዋቾች ላይ የበይነ-መረብ ዘረኝነት ጥቃት እየተሰነዘረ መሆኑን ተረድናል' ሲል አትቷል። • ማንቸስተር ሲቲ፡ የእንግሊዝ ፕሪሚዬር ሊግ አደጋ? ፌስቡክም እንዲሁ ለዘረኛ አስተያየቶች 'ቦት እንደሌለው' አሳውቆ ኢንስታግራምን ጨምሮ በሌሎች መድረኮች ላይ የሚሰነዘሩ ጥቃቶችን ለመመከት እየሠራን ነው ሲል ገልጿል። የፈረንሳዊው እግር ኳሰኞ ፖግባ የሥራ ባልደረቦች በይነ-መረብ ላይ ያስተዋሏቸውን ፀያፍ እና ዘረኛ ጥቃቶች አምርረው አውግዘዋል። ሃሪ ማክጓዬር፣ ማርከስ ራሽፎርድ እና ዴቪድ ዲ ሂያ ጥቂቶቹ ናቸው። የዩናይትድ አመራሮችም ጥቃቱን እንደሚቃወሙ ለማሳወቅ ጊዜ አልወሰደባቸውም።","len":2395}
{"id":"news-53243264","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53243264","title":"ሲፒጄ የሃጫሉ ግድያን ተከትሎ ኢንተርኔት መቋረጡንና ጋዜጠኞች መታሰራቸውን አወገዘ","summary":"በፖለቲካ ግጥሞቹ የሚታወቀውን የሃጫሉ ሁንዴሳ ግድያ ተከትሎ በሃገሪቱ ኢንተርኔት መቋረጡን እንዲሁም የኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ጋዜጠኞችን እስር በመቃወም የጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅቱ ሲፒጄ ባወጣው መግለጫ አውግዞታል።","text":"የኢትዮጵያ መንግሥት ቀውስ በተፈጠረ ወቅት ምላሹ የተለመደው \"መረጃን ማፈን\" እንደሆነ የጠቀሰው ድርጅት ህዝቡ ወቅታዊ ዜናና መረጃ በሚፈልግበት ወቅት ኢንተርኔትን ማቋረጥ \"የሚያሳዝን ነው\" በማለት ከሰሃራ በታች ባሉ ሃገራት የድርጅቱ ተወካይ ሙቶኪ ሙሞ ተናግረዋል። \"የመንግሥት ባለስልጣናት በአስቸኳይ ኢንተርኔቱን እንዲመልሱት እንዲሁም በስራ ላይ በቁጥጥር ስር የዋሉት የኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ጋዜጠኞች መለቀቅ አለባቸው። በተጨማሪም ጋዜጠኞች በአሁኑ ሰዓት ያሉ ተቃውሞዎችን ለደህንነታቸው ሳይሰጉ እንዲሁም ነፃነታችንን እንነጠቃለን ብለው ሳይፈሩ እንዲዘግቡ መንግሥት ዋስትና ሊሰጥ ይገባል\" ብለዋል በትናንትናው ዕለት የፌደራል ፖሊስ አዲስ አበባ የሚገኘውን የኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ ስቱዲዮ \"ሰብሮ በመግባት\" በርካታ ጋዜጠኞችን በቁጥጥር ስር ማዋሉንም ሲፒጄ በአሜሪካ የሚገኘውን የኔትወርኩን አዘጋጅ ኦስማን ኡኩሜን ዋቢ በማድረግ ጠቅሷል። ኦስማን ምን ያህል ጋዜጠኞች በቁጥጥር ስር እንደዋሉና የት እንደታሰሩም እንደማያውቅ መናገሩንም ሲፒጄ በመግለጫው አስፍሯል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ በትናንትናው ዕለት ከድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ የአስከሬን ሽኝት መስተጓጎልና ከአንድ የፖሊስ አባል ግድያ ጋር በተያያዘ የኦሮሚያ ኔትወርክ ስራ አስኪያጅ አቶ ጃዋር መሐመድን ጨምሮ ሌሎች 35 ሰዎች በፖሊስ ቁጥጥር መሆናቸውን የፌደራልና እና የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽኖች በጋራ በሰጡት መግለጫ አስታውቀዋል። ከትናንት በስቲያ የተገደለው ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ መኪናው ውስጥ እያለ በጥይት መመታቱን የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጄነራል እንደሻው ጣሰው በትናንትናው ዕለት ገልፀዋል። ኮሚሽነር ጄራል እንደሻው በግድያው በቁጥጥር ሥር የዋሉ ሰዎች እንዳሉና \"በክትትል ሥር ያሉም አሉ\" ብለዋል።","len":2396}
{"id":"news-47453413","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47453413","title":"\"አንድ አትሌት በህይወቱ የሚያስደስተው የአለም ሪከርድን መስበር ነው\" ዮሚፍ ቀጀልቻ","summary":"አሜሪካ ቦስተን ውስጥ በተካሄደ የአንድ ማይል (1.6 ኪሎ ሜትር) የቤት ውስጥ ውድድር ከ22 ዓመታት በፊት በሞሮኳዊው አትሌት ሂሻም አልገሩሽ ተይዞ የነበረውን ሪከርድ ኢትዮጵያዊው አትሌት ዮሚፍ ቀጀልቻ ሰብሮታል።","text":"ከትላንት በስቲያ እሁድ እለት በተደረገው በዚህ የቤት ውስጥ ውድድር 3፡47፡01 በመግባት ሪከርዱን አሻሽሏል። በዚህ ውድድር ላይ አሜሪካዊው ጆኒ ግሬጎሬክ 3፡49፡98 በመግባት በሁለተኛነት አጠናቋል። •\"ሥልጣን ለደም ግፊት አጋልጦኛል\" ኃይሌ ገብረሥላሴ \"ሪከርድ መስበር በጣም ደስ ይላል፤ አንድ ሰው የሚሮጠው የሆነ ነገር ለማግኘት ነው።\" የሚለው አትሌቱ ለሯጭም ከፍተኛ ደረጃ እንደሆነ ይናገራል። \"አንድ አትሌት በህይወቱ የሚያስደስተው ነገር ኦሎምፒክ ማሸነፍና የአለም ሪከርድ መስበር ነው። ስለዚህ በጣም ደስ ብሎኛል።\" በማለት ለቢቢሲ ገልጿል። •አልማዝ እና ፋራህ ከመጨረሻ ተፋላሚዎች መካከል ናቸው ሪከርድ በመስበሩ የሚያገኘው ገንዘብ ምን ያህል እንደሆነ ከቢቢሲ ለቀረበለት ጥያቄም ከዚህ ቀደም ሪከርድ የሚሰብር የሚያገኘውን ያህል እንደሆነ ተናግሯል። በአልግሩሽ ተይዞ የነበረውን ሬከርድ በአንድ ደቂቃ በአርባ አራት ሰከንዶች ያሻሻለው ዮሚፍ በሶስተኛው ሙከራ ሪከርድ መስበር እንደቻለም ተዘግቧል። •ኤኤንሲ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኑን ውሳኔ 'ዘረኛ' ነው አለ የ21 አመቱ ዮሚፍ ከሶስት ሳምንታት በፊት ኒውዮርክ ውስጥ በተመሳሳይ ርቀት ውድድር ያደረገ ሲሆን፤ በወቅቱም በ0.01 ሴንቲ ሰከንድ ምክንያት ሪከርዱን ሳይሰብር ቀርቷል። በወቅቱ ስለነበረው ስሜትም አትሌቱ ለቢቢሲ ተናግሯል \" ያኔ በጣም ተሰምቶኝ ነበር፤ ውድድሩን ስጨርስ ዝቅ ብየ ቢሆን ኖሮ ሪከርዱን እሰብረው ነበር።\" የሚለው አትሌቱ በቀጣይነትም ረጅምና መካከለኛ ርቀት የመሮጥ እቅድ እንዳለው ተናግሯል። \"ትልቁ ሀሳቤ ከቤት ውጭ በአምስት ሺ ሜትር ሪከርድ መስበር ወይም ፈጣን ሰአት ማስመዝገብ እፈልጋለሁ\" ብሏል። ዮሚፍ ያስመዘገበው ሰአት በኢትዮጵያም ውስጥ ፈጣኑ ሲሆን ይህም በአማን ወቴ 3፡48፡60 ተይዞ የነበረውን አሻሽሎታል ማለት ነው።","len":2397}
{"id":"news-44798849","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44798849","title":"«በረከት ስምዖን» አርፈውበታል የተባለ ሆቴል ጥቃት ደረሰበት","summary":"ዛሬ ረፋድ ላይ የተፈጠረ ግጭትን ተከትሎ በደብረ ማርቆስ ከተማ ውጥረት መንገሱን የክልሉ መንግሥት አስታወቀ።","text":"የአማራ ክልላዊ መንግሥት ቃል አቀባይ አቶ ንጉሱ ጥላሁን ለቢቢሲ እንደተናገሩት ''በከተማዋ በሚገኘው ጎዛምን ሆቴል 'አመራሮች በድብቅ እየተወያዩ ነው' በሚል የሀሰት ወሬ የተነሳሱ ወጣቶች በሆቴሉ ላይ ጥቃት በመክፈት ንብረት አውድመዋል። ይህንን ተከትሎ ደግሞ ከተማዋ ውጥረት ውስጥ መዋሏን ተናግረዋል። ጠዋት ላይ የባጃጅ ሹፌሮዎች እና የትራፊክ ፖሊስ በባንዲራ አጠቃቀም እና በመሰል ጉዳዮች ላይ መጋጨታቸውን ተከትሎ የመንግሥት አካላት ሊያነጋግሯቸው ከሰዓት ቀጠሮ እንደነበራቸው የሚያስታውሱት የጎዛምን ሆቴል ባለቤት ዘመድ አቶ ሰለሞን ሽፈራው በበኩላቸው፤ በመካከል ግን ሆቴሉ ፊት ለፊት በሚገኘው የከተማዋ ደሴት የተቃውሞ ድምፅ ማሰማት እንደተጀመረ ይናገራሉ። «በመቀጠልም ሰልፈኞቹ 'በረከት (ስምዖን) ከሆቴሉ ይውጣ እያሉ ድምፃቸውን ማሰማት ቀጠሉ። የሆቴሉ አስተዳደር በሆቴሉ ውስጥ የተባሉት ባለስልጣን የሌሉ መሆኑን ከመናገር አልፈው ከሰልፈኞቹ መካከል የተወሰኑት ሆቴሉን ገብተው እንዲያዩ ቢያደርጉም ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ጥቃት ተጀምሯል'' ብለዋል። እንደ አቶ ሰለሞን ገለፃ በመጀመሪያ ጥቃት የደረሰባት ከጀርባ የቆመች የጣና በለስ ፕሮጀክት ንብረት የሆነች መኪና ስትሆን በመቀጠል የሆቴሉን መስታወቶች የመስበር ድርጊት ተከትሏል። ከጎዛምን ሆቴል በተጨማሪ በአቅራቢያው ያሉ ሆቴሎች ጥቃት እንደተፈፀመባቸው፣ የከተማዋ ፖሊስ ሰልፈኞቹ ወደ ከተማው አስተዳደር አቅጣጫ እንዳይሄዱ ከመልከል ውጪ ንግድ ቤቶቹን ከጥቃት ለማዳን ያደረገው ጥረት አናሳ እንደሆነ ተናግረዋል። የክልል ቃል አቀባይ አቶ ንጉሱ ጥላሁን በዛሬው ክስተት ያጋጠመውን ጉዳት መጠን በቅርቡ ይፋ እንደሚያደርጉ የገለፁ ሲሆን ይሄ ዜና እስከተጠናቀረበት ድረስ የከተማዋ ውጥረት አለመብረዱን ነዋሪዎች ተናግረዋል።","len":2398}
{"id":"news-54993325","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54993325","title":"የሳዑዲ አረቢያ የሴቶች እግር ኳስ ሊግ ተጀመረ","summary":"በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሳቢያ ተጓትቶ የነበረው የሳዑዲ አረቢያ የሴቶች እግር ኳስ ሊግ ተጀምሯል።","text":"600 እግር ኳስ ተጫዋቾች በ24 ቡድኖች ተከፍለው በሪያድ፣ ጅዳና ዳማም ከተሞች ለቻምፒየንሺፕ ዋንጫ ይፋለማሉ። ማክሰኞ አመሻሹን የተደረገው የመጀመሪያው ጨዋታ በቴሌቪዥን ባይተላለፍም የሳዑዲ መገናኛ ብዙሃን የሊጉ መጀመር ለሴቶች ተሳትፎ እመርታ ነው ሲሉ ተደምጠዋል። ሳዑዲ፤ ሴቶች ስታድየም ገብተው እግር ኳስ ጨዋታዎችን እንዲመለከቱ የፈቀደችው በፈረንጆቹ 2018 ነበር። ለዘመናት የሃገሪቱ ባለሥልጣናት ባሕላዊና ኃይማኖታዊ እሴቶችን በማጣቀስ ሴቶች በስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች እንዳይሳተፉ ሲከለክሉ ቆይተዋል። ወግ አጥባቂዎች ሴቶች በስፖርት ጨዋታዎች መሳተፋቸው ወደ ኢ-ሞራላዊነት ይመራል ይላሉ። በመክፈቻው ቀን የሳዑዲ ሴቶች እግር ኳስ ሊግ ጨዋታዎች በዋና ከተማዋ ሪያድና በቀይ ባህሯ ጅዳ ከተማዋ ተከናውነዋል። ታይገርስ ጅዳ ቻለንጅን 11 ለባዶ፤ አል ሪያድ ዩናይትድ ናጅድ ሪያዲን 10 ለ 1 ያሸነፉበት ጨዋታ በርካታ ጎሎች የተቆጠሩበት ሆኗል። አሸናፊዋ ቡድን 500 ሺህ የሳዑዲ ሪያል ወይም 133 ሺህ ዶላር ተሸላሚ ትሆናለች። የሳዑዲ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ሊጉን ያስጀመረው ሴቶች በስፖርትና ሌሎች ማሕበራዊ እንቅስቃሴዎች የጎላ ተሳትፎ እንዲኖራቸው ነው ብሏል። አረብ ኒውስ ለሰተኘው ጣቢያ ድምጿን የሰጠችው የ16 ዓመቷ ናጂላ አሕመድ በፈረንጆቹ 2021 ከትምህርት ቤት አልፋ ለሊጉ ቡድን ለመጫወት እንደምትሻ ተናግራለች። \"የዚያኔ 17 ዓመት ይሆነኛል። ለመጫወት ብቁ እሆናለሁ ማለት ነው። ማን እንደሚያቆመኝ አያለሁ።\" በተያያዘ በዓለም የመጀመሪያው የሴቶች የጎልፍ ጨዋታ ሳዑዲ አራቢያ የተካሄደው በዚህ ሳምንት ነው። የሳዑዲ አረቢያ መንግሥት ተቺዎች ግን ሃገሪቱ ከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶችን በመሰል ክንውኖች እየሸፋፈነች ነው ሲሉ ይተቻሉ። በርካታ የሴቶች መብት ተሟጋቾች አሁንም በሳዑዲ እሥር ቤቶች ይገኛሉ።","len":2401}
{"id":"51202683","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51202683","title":"ሜጋንና ሃሪ ያለፈቃድ ፎቶ የምታነሱን ሰዎች ወዮላችሁ የሚል ማስጠንቀቂያ አስተላልፈዋል","summary":"'የሱሴክስ ዱክና ዳቸስ' የተሰኘ ንጉሣዊ ስም ያላቸው ልዑል ሃሪና ባለቤቱ ሜጋን፤ በድብቅ ፎቶ የሚያነሷቸውን ሰዎች አስጠንቅቀዋል።","text":"ሜጋን፤ ካናዳ ውስጥ ልጇኝ ከፊት አዝላ ሁለት ውሾች በገመድ እያንሸራሸረች የምትታይበት ፎቶ ሾልኮ ከወጣ በኋላ ነው ጥንዶቹ ማስጠንቀቂያ አዘል መልዕክታቸውን ያሰሙት። መኖሪያቸውን በካናዳዋ የቫንኮቨር ደሴት ያደረጉት ሜጋንና ሃሪ ፎቶግራፈሮቹ ነፃነታችንን እየተጋፉ ነው ሲሉ ወቅሰዋል። የሜጋን ፎቶ የተነሳው ሲከታተሏት በነበሩና በዛፍ ተከልለው ባነሷት የካሜራ ሰዎች ነው ተብሏል። ጥንዶቹ ፎቶ አንሺዎቹን ሊከሱ እንደሚችሉም አሳውቀዋል። የጥንዶቹ ጠበቆች 'ፓፓራዚ' የሚባሉት ድብቅ ጋዜጠኞች ረዥም ርቀት ተመዝግዛጊ ሌንስ በመጠቀም ጥንዶቹ ቤት ውስጥ የሚያከናውኑትን ተግባር ለማንሳት የሚጥሩ ብዙዎች ናቸው ሲሉ ወቅሰዋል። በካናዳዋ ብሪቲሽ ኮሎምቢያ ግዛት ሕግ መሠረት ሜጋን የግል ነፃነቴ ተገፍቷል ካለችና ከተረጋገጠ መክሰስ ትችላለች። ነገር ግን የፕረስ ነፃነትም ከግምት ውስጥ ይገባል። ሜጋንና ሃሪ ከእንግሊዝ ንጉሣዊ ቤተሰብ ራቅ ብለን መኖር እንፈልጋለን ማለታቸውን ተከትሎ ዩናይትድ ኪንግደም በጥንዶቹ ዜና ተጠምዳ ነበር። በስተመጨረሻም የንግስቲቱን ይሁንታ ካገኙ በኋላ መኖሪያቸውን ካናዳ አድርገዋል። ባለፈው ማክሰኞ ሜጋን የስምንት ወር ልጇ አርቺን በደረቷ አዝላ ከሁለት ውሾች ጋር ቫንኮቨር ደሴት የሚገኝ ፓርክ ውስጥ ስትንሸራሸር በካሜራ ዕይታ ሥር ቀርታለች። ባለቤቷ ሃሪ በዩኬ-አፍረቃ መዋዕለ ንዋይ መድረክ ላይ ለመሳተፍ እንግሊዝ ቆይቶ ዕለተ ማክሰኞ ነው ካናዳ የገባው። ሜጋንና ልዑል ሃሪ ከመጋቢት ወር ጀምሮ ንጉሣዊ ካባቸውንና መጠሪያቸውን አውልቀው ጥለው እንደ ማንኛውም ሰው ወ\/ሮ እና አቶ መባል ይጀምራሉ ተብሏል። የልዑል ሃሪ እናት የሆነችው ልዕልት ዳያና በሞተርብስክሌት ሲከታተሏት ከነበሩ 'ፓፓራዚዎች' ስታመልጥ ሳለች ባጋጠማት የመኪና አደጋ ህይወቷ ማለፉ አይዘነጋም።","len":2405}
{"id":"news-50781927","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50781927","title":"\"የዋልታ ዘገባ ሆነ ተብሎ የተፈጸመ ሴራ ነው\" የትግራይ ክልል","summary":"የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ያስተላለፈውን ''የውሸት ዜና በቸልታ'' አልመለከተውም አለ።","text":"ዶ\/ር ደብረፅዮን በቅርቡ በመቀሌ ከተማ በተካሄደው መድረክ ላይ ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል ዛሬ አመሻሽ ላይ በፌስቡክ ገፁ የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ፕሬዝደንት ደህንነትን በማስመልከት ያወጣው ዜና ስህተት መሆኑን ጠቅሶ ወዲያው ይቀርታ ቢጠይቅም የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ግን ጉዳዩን በቀላሉ እንደማያልፈው ገልጿል። የትግራይ ክልላዊ መንግሥት የኮሚኒኬሽን ቢሮ ኃላፊ የሆኑት ወ\/ሮ ሊያ ካሳ፤ ዋልታ ኢንፎረሜሽን ማዕከል ያወጣው ዘገባ ፈጽሞ የሐሰት ነው ያሉ ሲሆን ጉዳዩን ወደ ሕግ እንደሚወስዱትም ለቢቢሲ ተናግረዋል። \"ይህ ዘገባ የትግራይን ህዝብ ለማንበርከክ ሆነ ተብሎ የተፈጸመ ሴራ ነው ብለን ነው የምንረዳው። በይቅርታ የሚታለፍም አይደለም\" ያሉት የክልሉ ኮሚኒኬሽን ቢሮ ኃላፊ ወ\/ሮ ሊያ፤ የዚህ አይነት ዘገባ ወዳልተፈለገ ሁከት ሊያስገባ ይችላል ብለዋል። ዶ\/ር ደብረጽዮንም በይፋዊ የፌስቡክ ገጻቸው በእርሳቸው ደህንነት ላይ የተሰራው ዘገባ የሃሰት መሆኑን ገልጸዋል። በትግረኛ ባሰፈሩት አጠር ያለ ጽሑፍ \"በህዝብ እና በፓርቲው ላይ ሲካሄድ የቆየው የስም ማጥፋት አካል ነው\" ብለውታል። ዋልታ ከሰዓታት በፊት የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ምክትል ፕሬዝደንት ደብረጽዮን ገ\/ሚካኤል (ዶ\/ር) ''ባልታወቀ አደጋ ህወታቸው ማለፉን መቀሌ ከሚገኘው ሪፖርተራችን ሰምተናል\" ብሎ ዘግቦ ነበር። ዋልታ ይህን ዜና ከገጹ ላይ ካነሳው በኋላ፤ ''ዜናው ከተቋሙ እውቅና ውጪ'' የተላለፈ እንደሆነና ጉዳዩ እንዴት እንደተፈፀመ አጣርቶ እንደሚያሳውቅ ጠቅሶ ይቅርታ ጠይቋል። ወ\/ሮ ሊያ ካሳ \"ምን እንደተፈጠረ ለማወቅ ወደ ዋልታ ደጋግመን ብንደውልም ስልክ ስለማያነሱ ምላሽ ማግኘት አልቻልንም\" በማለት ለቢቢሲ ተናግረዋል። ቢቢሲም በጉዳዩ ላይ የዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከልን አስተያየት ለማካተት ያደረገው ጥረት አልተሳካም።","len":2410}
{"id":"news-56262360","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56262360","title":"የአሜሪካ ግዛቶች የኮቪድ-19 ክልከላዎችን ማንሳት ጀመሩ","summary":"የቴክሳስ፣ ሚሺጋን፣ ሉዊዚያና እና ሚሲሲፒ ግዛቶች የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግ ግዴታ አይሆንም አሉ።","text":"የግዛቶቹ አስተዳዳሪዎች ከዚህ ውሳኔ የደረሱት ኮቪድ-19 በአሜሪካ ለአራተኛ ዙር ሊሰራጭ ይችላል የሚል ስጋት ባለበት ወቅት ነው። ሪፓብሊካኑ የቴክሳስ ገዢ ግሬግ አቦት፤ “ቴክሳስን 100% ለመክፈት ጊዜ አሁን ነው” ብለዋል። ቴክሳስ የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግ ግዴታ አይደለም በማለት ያወጀች ትልቋ የአሜሪካ ግዛት ነች። በዚህም መሰረት ከአንድ ሳምንት በኋላ የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግ ግዴታ አይሆንም። ዜጎችም በመንግሥት ተቋማት ማስክ ሳያደርጉ አገልግሎት ማግኘት ይችላሉ፤ በገበያ ስፍራዎችም ማስክ ሳያደርጉ መገበያየት ይችላሉ። የሚሲሲፒ ገዢ በበኩላቸው በቀጣይ ቀናት የአፍ እና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግ ግዴታ አይሆንም ብለዋል። ታቴ ሪቭስ፤ “ማስክ የማድረግ ግዴታ እናነሳለን። የንግድ ተቋማትም ከነገ ጀምሮ በሙሉ አቅማቸው ወደ ሥራቸው ይመለሳሉ” ሲሉ ተናግረዋል። የባይደን አስተዳደር ግን አሁንም ቢሆን የኮሮናቫይረስ ክልከላዎች መተግበር አለባቸው የሚል ጽኑ አቋም አለው። የኮሮናቫይረስ ክትባት በአሜሪካ በስፋት በመከፋፈሉ፤ በርካታ አሜሪካውያን ክትባቱን በመውሰዳቸው ሕይወት ወደቀደመ መልኩ ለመመለስ ፍላጎት እንዲጨምር አድርጓል ተብሏል። ባይደን ትናንት አሜሪካ ለሁሉም አዋቂ አሜሪካውያን እስከ ግንቦት ወር መጨረሻ ድረስ የኮቪድ-19 ክትባት ማቅረብ ይቻላታል ብለዋል። በቅርብ ሳምንታት በቫይረሱ የሚያዙ እና የሚሞቱ አሜሪካውያን ቁጥር ቀንሷል። ይሁን እንጂ የአሜሪካው የበሽታ መቆጣጠር ማዕከል (ሲዲሲ) አገሪቱ አስፈላጊውን ጥንቃቄ የማታደርግ ከሆነ ወረርሽኙ ለ4ኛ ዙር ሊከሰት ይችላል ሲል አስጠንቅቋል። አሜሪካ እስካሁን 28 ሚሊዮን ሕዝቧ በቫይረሱ መያዙን በምርመራ ያረጋገጠች ሲሆን፤ 516 ሺህ በላይ ሰዎች ደግሞ ከበሽታው ጋር በተያያዘ ሕይወታቸውን አጥተዋል።","len":2415}
{"id":"57309457","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/57309457","title":"ባለቤታቸው ሠራተኛ በጥፊ በመምታቷ አምባሳደሩ ከኃላፊነት ተነሱ","summary":"የቤልጄሙ አምባሳደር ባለቤት አንድ ሠራተኛ በጥፊ በመምታቷ አምባሳደሩ ከኃላፊነታቸው ተነሱ።","text":"ፒተር ለስኮሂር በደቡብ ኮርያ የቤልጄም አምባሳደር ናቸው። ባለቤታቸው ዢንግ ዢኩ ስዑል ውስጥ አንድ ሠራተኛ በጥፊ ስትመታ ቪድዮ ተቀርጿል። ሠራተኛዋ መደብር ውስጥ ትሰራ ነበር። የአምባሳደሩ ሚስት መደብር ውስጥ የተወችው ልብስ የሷ ይሁን ወይስ የተሰረቀ ስላልታወቀ ውዝግብ ተፈጥሮ ነበር። የቤልጄም የውጪ ጉዳይ ሚንስትር እንዳለው የአምባሳደሩ ሚስት ኋላ ላይ የመደብሩን ሠራተኛ ይቅርታ ጠይቃለች። ሆኖም ግን አምባሳደሩ ከኃላፊነታቸው እንዲነሱ መወሰኑን የውጪ ጉዳይ ሚንስትሯ ሶፊ ዊልምስ ተናግረዋል። በአምባሳደርነት የቆዩት ለሦስት ዓመታት ነበር። ኤምባሲው በፌስቡክ ገጹ ባወጣው መግለጫ \"አምባሳደሩ እስካሁን በትጋት አገራቸውን አገልግለዋል። በቅርብ የተፈጠረው ነገር ግን ከዚህ በኋላ አብረውን እንዳይቀጥሉ አድርጓል\" ብሏል። ባለፈው ወር አምባሳደሩ \"ለባለቤቴ ያልተገባ ባህሪ ይቅርታ እጠይቃለሁ\" ብለዋል። ባለቤታቸው ሠራተኛዋን በጥፊ ከመታች በኋላ ክስ እንዳይመሰረትባት የዲፕሎማት ጥበቃ መርህን ተጠቅማ ነበር። ሆኖም ግን ቤልጄም ጥበቃውን አንስታ የደቡብ ኮርያ ፖሊስ ጉዳዩን መመርመር ይችላል ብላለች። ሠራተኛዋ በጥፊ የተመታችው ባለፈው ወር ነበር። የ63 ዓመቷ የአምባሳደሩ ሚስት ለአንድ ሰዓት ያህል ልብስ ሞክራ ከመደብር ስትወጣ፤ ለብሳ የወጣችው ልብስ የሷ መሆኑን ለማረጋገጥ ሠራተኞች ተከትለዋት ሄደዋል። ሠራተኞቹ ልብሱ ከመደብሩ ሳይከፈል የተወሰደ ሊሆን ይችላል ብለው ነበር። የአምባሳደሩ ባለቤት አንዷን ሠራተኛ ወደ መደብሩ ስትከተል ለመከላከል የሞከረችን ሠራተኛ ገፍትራ በጥፊ መታለች። ይህም በደኅንነት መቆጣጠሪያ ካሜራ ተቀርጿል። የአምባሳደሩ ባለቤት ከዚህ ቀደም በስትሮክ ምክንያት ሆስፒታል ገብታ ነበር። መደብሩ ውስጥ ከተፈጠረው ውዝግብ በኋላ ፖሊስ ጥያቄ አቅርቦላታል።","len":2422}
{"id":"news-57312831","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57312831","title":"ሳዑዲ 'ከመስጅድ የሚወጣ ድምፅ ይቀነስ ማለቴ ትክክል ነው' እያለች ነው","summary":"የሳዑዲ አረቢያ ባለሥልጣናት ከመስጅድ የሚወጣ ድምፅ መጠንን መገደባችን ትክክል ነው እያሉ ነው።","text":"የሃገሪቱ እስላማዊ ጉዳዮች ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ባለፈው ሳምንት የመስጅድ ድምፅ ማጉያዎች ድምፃቸውን ከአንድ ሶስተኛ በላይ ከፍ እንዳያደርጉ ሲሉ አውጆ ነበር። የእስላማዊ ጉዳዮች ሚኒስትሩ አብዱላቲፍ አል-ሼይኽ ይህን ያደረግነው ከሕዝብ በቀረበልን ቅሬታ አማካይነት ነው ብለዋል። ነገር ግን አብዛኛው ሕዝቧ ወግ አጥባቂ የእስልምና እምነት ተከታይ በሆነባት ሃገር ይህ አዲሱ መመሪያ ቁጣ ቀስቅሷል። በተለይ ደግሞ ማሕበራዊ ድር አምባ ተጠቃሚዎች አዲሱን የመንግሥት አዋጅ በፅኑ ተቃውመውታል። ሰዎች በምግብ ቤቶችና በካፌዎች ከፍ ያለ ድምፅ ያለው ሙዚቃ ይከልከል ሲሉ 'ሃሽታግ' በመጠቀም በማሕበራዊ ድር አምባዎች ድምፃቸውን አሰምተዋል። ሚኒስትር ሼይኽ እንዳሉት ቅሬታ ካቀረቡት መካከል ልጅ ያላቸው ወላጆች ሲሆኑ ልጆቻችን እንቅልፍ መተኛት አልቻሉም ሲሉ አማረዋል ብለዋል። በሃገሪቱ ቴሌቪዥን ጣቢያ በተላለፈ መልዕክት ላይ ነው ሚኒስትሩ ፀሎት ማድረግ የሚሹ ሰዎች የኢማሞችን ጥሪ መጠበቅ የለባቸውም ያሉት። በበይነ መረብ አማካይነት የመንግሥትን አዲሱን መመሪያ የተቃወሙ ሰዎችን \"የሳዑዲ አገዛዝ ጠላቶች\" ናቸው፤ \"የሕዝቡን ሐሳብ ለማደበላለቅ እየተንቀሳቀሱም ነው\" ሲሉ ወቅሰዋቸዋል። ልዑል አልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን ሳልማን ሃገራቸው ሳዑዲ አረቢያ 'ሊበራል' እንድትሆን እና ኃይማኖት በሕዝባዊ አኗኗር ላይ ያለው ተፅዕኖ እንዲቀንስ ጥረት እያደረጉ ባለበት ወቅት ነው ይህ መመሪያ የወጣው። ሳዑዲ አረቢያ በቅርቡ የተለያዩ ገደቦችን ማንሳት መጀመሯ ይታወሳል። ከእነዚህም መካከል አንደኛው ሴቶች መኪና እንዲያሽከረክሩ መፍቀድ ነው። ነገር ግን አልጋ ወራሹ ሐሳብን በነፃነት መግለፅን በተመለከተ ጠበቅ ያሉ እርምጃዎች እየወሰዱ ነው ተብለው ይወቀሳሉ። በርካታ የንጉሡ ወቃሾችና ከሳሾች እሥር ቤት ውስጥ ይገኛሉ።","len":2425}
{"id":"44882542","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44882542","title":"የኤርትራ መንግሥት የሐይማኖት እሥረኞችን ፈታ","summary":"የኤርትራ መንግሥት በሃይማኖት ምክንያት የታሠሩ 35 እሥረኞች ትላንት ምሽት አካባቢ መፍታቱ ተሰምቷል። እሥረኞቹ የተፈቱት ማይስርዋ ተብሎ ከሚታወቀው ማረሚያ ቤት ነው።","text":"ከተፈቱት 35 ግለሰቦች መካከል 14 ሴቶች ሲገኙ የጴንጤቆስጤ ቤተክርስትያን አባላት መሆናቸው ታውቋል። • ወደ አሥመራ ለመጓዝ ማወቅ የሚገባዎ 6 ነጥቦች • ኤርትራዊያን የሚሿቸው አምስት ለውጦች ትላንት ከሰዓት ገደማ 30ዎቹ እንደተለቀቁ ከተሰማ በኋላ ማምሻው ላይ ደግሞ የተቀሩቱ 5 ግለሰቦች ከእሥር ተፈተዋል። ከተፈቱት መካከል ታናሽ ወንድሙ የሚገኝበት ዳንኤል «ወንድሜ መፈታቱ እጅግ አስደስቶኛል» ሲል ስሜቱን ለቢቢሲ አጋርቷል። እንደ ዳንኤል ገለፃ ታናሽ ወንድሙ በሐይማኖቱ ምክንያት ለ1 ዓመት ከ8 ወራት በተለያዩ ማረሚያ ቤቶች ለእሥር ተዳርጓል፤ ቤተሰቦቹም ታሣሪ ልጃቸውን ፍለጋ ብዙ ተንገላተዋል። ከ35 ግለሰቦቹ አንዱ ለ8 ዓመታት ያክል እሥር ቤት እንደቆየ የተቀሩቱ ደግሞ ከ1 እስከ 4 ዓመት ድረስ እንደታሰሩ ሰምተናል። ማይስርዋ ከከረሙት እሥረኞች ከሶስት ሳምንታት በፊት እንደሚፈቱ ተነግሯቸው ቅፅ እንደሞሉ ነገር ግን ወዲያው እንዳልተፈቱ ታውቋል። ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ ምንጮች ለቢቢሲ እንደተናገሩት የእሥረኞቹ መፈታት ኤርትራና ኢትዮጵያ ከደረሱት የሰላም ስምምነት ጋር የሚገናኝ አይደለም። • \"ኢትዮጵያና ኤርትራን የሚለያቸው የለም\" ኢሳያስ አፈወርቂ • ''የኤርትራ ኢኮኖሚያዊ ዕቅድ የተነደፈው በኢትዮጵያ ሃብት ላይ ነበር'' አምባሳደር አውዓሎም ወልዱ ምንጮቹ እንደሚገልፁት የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ አስመራን በጎበኙበት ወቅት የታሠሩ ግለሰቦች አሉ። የኤርትራ መንግሥት በ1994 ላይ የጴንጤቆስጤ አብያተ ክርስትያናትን ሙሉ በሙሉ መዝጋቱ ይታወሳል። የሰብዓዊ መብት ቡድኖች የኤርትራ መንግሥት በሺህ የሚቆጠሩ ግለሰቦችን በሐይማኖት እና ፖለቲካ ምክንያት አስሯል ሲሉ ይወቅሳሉ። በጉዳዩ ዙሪያ ተጨማሪ ማብራሪያ ለማግኘት የኤርትራ መንግሥትን ለማግኘት ያደረግነው ሙከራ አልተሳካም።","len":2427}
{"id":"news-53864755","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53864755","title":"የመን፡ 1 ሺህ 200 ኢትዮጵያውያንን ከየመን ለማውጣት እየተሰራ ነው-የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር","summary":"የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አምባሳደር ዲና ሙፍቲ የኢትዮጵያ መንግሥት በየመን በተለያየ ችግር ውስጥ የሚገኙ 1200 ኢትዮጵያውያንን ሊያስወጣ መሆኑን ገለፁ።","text":"ቃል አቀባዩ ይህንን ያሉት በውጪ አገር ስለሚገኙ ኢትዮጵያ እና ስለ ሕዳሴው ግድብ በዛሬው እለት በመሥሪያ ቤታቸው መግለጫ በሰጡበት ወቅት ነው። አምባሳደር ዲና ሙፍቲ በሊባኖስ ስለሚገኙ ኢትዮጵያውያን ሲናገሩ 180 ኢትዮጵያኖችን ወደ አገር ውስጥ ለመመለስ ሰነድ መዘጋጀቱንና ዜጎችም በቅርቡ ወደ ኢትዮጵያ እንደሚመለሱ ገልፀዋል። በሌላ በኩል በየመን ባለው የፀጥታ ችግር ምከንያት ኢትዮጵያኖችን በአንድ ስፍራ ሰብስቦ ማግኘት አስቸጋሪ መሆኑን ተናግረዋል። ይኹን እንጂ ከአውሮጳ ሕብረት ተወካዮች ጋር በመሆን 1200 ኢትዮጵያውያን የጉዞ ሰነድና ሌሎች አስፈላጊ ጉዳዮች እየተመቻቹ መሆኑን አስታውቀዋል። \"ከሳዑዲ አረቢያ መንግሥት ጋር መልካም መግባባትና ግንኙነት አለን\" ያሉት የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ቃል አቀባዩ አምባሳደር ዲና፣ ከየመን ወደ ሳዑዲ አቋርጠው የገቡ ኢትዮጵያኖች በሳዑዲ መንግሥት ጥበቃ የሚደረግበት ስምምነት እንዳለም አስረድተዋል። በቅርቡ ሂይውማን ራይትስ ዎች ያወጣውን ሪፖርት በመጥቀስ በሳዑዲ የሚገኙ ኢትዮጵያውያን በአስከፊ ሁኔታ ውስጥ ይገኛሉ ተብሎ ለቀረበላቸው ጥያቄ አምባሳደር ዲና ሲመልሱ \"እንዲህ አይነት ችግር የለም ማለት ይከብዳል፤ ይሁን እንጂ በሳዑዲ ያሉት አምባሳደሮችና ዲፕሎማቶች ለኢትዮጵያውያን ጉዳይ ቅድሚያ ሰጥተው እንዲሰሩ ትዕዛዝ ተላልፏል\" ብለዋል። ከሕዳሴ ግድብ ጋር በተያያዘ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንና ግብጽ የሚያደርጉት ድርድር እንደቀጠለ መሆኑን ተናግረዋል። \" እኛ በፍላጎት፣ በእምነት እና በአንድ ልብ ሆነን ውይይቱን እየተሳተፍን እንገኛለን ውጤቱንም የምናሳውቅበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም ብለዋል። አምባሳደር ዲና አክለውም ኢትዮጵያን በተለያዩ አገራት ወክለው የሚሰሩ አምባሳደሮች ዓመታዊ ስብሰባቸውን የፊታችን ሰኞ ጀምሮ በአዲስ አበባ እንደሚሰበሰቡ ተናግረዋል።","len":2428}
{"id":"news-42335136","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42335136","title":"'የሮያል ሶሳይቲ' ውድድር አሸናፊ ፎቶዎች","summary":"በአህጉረ አንታርክቲካ በቅርፅ በቅርፅ የተቀመጡ በረዶዎችን እንዲያሳይ አድርጎ ከከፍታ ሥፍራ የተነሳው ፎቶ የ2017 የሮያል ሶሳይቲ ፎተ ውድድር አሸናፊ ሆኗል።","text":"'ሮያል ሶሳይቲ' የተሰኘው የፎቶ ውድድር ስነ-ጠፈር፣ የአካባቢ ሳይንስ የምድር ሳይንስን ጨምሮ ሰባት የመወዳደሪያ ዘርፎችን አካቶ የነበረ ሲሆን 1100 ፎቶዎችም ለፉክክር ቀርበዋል። ፒተር ኮንቬይ ያነሳው ይህ ፎቶ በምድር ሳይንስና በአየር ንብረት ዘርፍ ከማሸነፉም በላይ የጠቅላላ የውድድሩ አሸናፊ ሆኖ ተመርጧል። ፎቶው በአውሮፓውያኑ በ1995 በደቡባዊ አንታርክቲካ የተነሳ ነው። ኒኮ ዴብሩይን ያነሳው ይህ ፎቶ ደግሞ በአንታርክቲካው ማርዮን ደሴት ዳርቻ በምትገኝ አነስተኛ ሰርት ላይ ገዳይ ዌሎች ሰብሰብ ብለው ያሉ ፔንግዊኖችን ለማደን ሲሞክሩ ያሳያል። ፎቶው በኢኮሎጂና በአካባቢ ሳይንስ ዘርፍ ማሸነፍ ዋንጫውን ማንሳት ችሏል። አንቶኒያ ዶንሲላ ያነሳቸው ይህ ፎቶ ደግሞ አንድ በንፍቀ ክበብ አካባቢ የሚገኝ ድብ ግሪንላንድ ባህር ዳርቻ ላይ ተቀምጦ ውሃ ውሃ እያየ ሲተክዝ ያሳያል። በባህርይ ጥናት ዘርፍም ሽልማቱን ማንሳት ችሏል። በሱሚታ ዳታ የተነሳው ፎቶ ኢንዲያን ሮለር የተሰኘች የወፍ ዝርያ ጊንጥ ስትበላ ያስመለክተናል፤ በባህርይ ጥናት ዘርፍ ሁለተኛ ለመውጣትም ችሏል። በሃዋይ ከሚገኝ እሣተ ገሞራ ላይ ሲፈስ የሚታየው ይህ ቀላጭ እሣት በሳብሪና ኮለር የተነሳ ሲሆን በምድር ሳይንስ ዘርፍ የክብር ሽልማት ማግኘት ችሏል። አሜሪካንና ሌሎች ሃገራትን የሸፈነው የዘንድሮው የፀሐይ ግርዶሽ በዌይ-ፌንግ ዡ ተነስቶ በስነ-ከዋክብት ዘርፍ ሁለተኛ ወጥቷል። ዳቪድ ኮስታንቲኒ በባህርይ ጥናት ዘርፍ ከላይ በሚታየው ፎቶ ሁለተኛ መውጣት ችሏል። በኢኮሎጂና በአካባቢ ሳይንስ ዘርፍ የክብር ሽልማቱን ማግኘት የቻለው ካርሎስ ጃሬድ ያነሳውና ሁለት አረንጓዴ እንቁራሪቶች ተደራርበው የሚየሳየው ፎቶ ነው። 'የማይታዩት ጉንዳኖች' የሚል ስያሜ የተሰጠው የቶማስ ኢንድሌይን ፎቶ በኢኮሊጂና በአካባቢ ሳይንስ ዘርፍ ሁለተኛ መውጣት ችሏል።","len":2428}
{"id":"news-54790599","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54790599","title":"የአሜሪካ ነጋዴዎች በምርጫ ምክንያት ሁከት ይፈጠራል የሚል ስጋት ገብቷቸዋል","summary":"የአሜሪካን ምርጫ ተከትሎ ሁከት ይፈጠራል በሚል ስጋት በአሜሪካ ያሉ የሱቅ ባለቤቶች መስኮቶቻቸውን እና በሮቻቸውን አጠናክረው መዝጋት ጀምረዋል፡፡","text":"ጥንቃቄው የተጀመረው የጆርጅ ፍሎይድ በፖሊስ እጅ መሞትን ተከትሎ በተቀሰቀሱ ሰልፎች ላይ በርካታ የንግድ ድርጅቶች ከተዘረፉ ከጥቂት ወራት በኋላ ነው፡፡ ትልልቅ ኩባንያዎችን ጨምሮ ብዙ የንግድ ተቋማት ጥንቃቄ ከሚወስዱት መካከል ይገኙበታል፡፡ . ነገ ጠዋት ስለ አሜሪካ ምርጫ ምን ዜና ልንሰማ እንችላለን? . በአሜሪካ ፕሬዘዳንት የሚመረጠው እንዴት ነው? . ከነገ በስትያ አሸናፊው በሚለየው የአሜሪካ ምርጫ በሕዝብ አስተያየት ማን እየመራ ነው? ብሔራዊ ቅድመ ምርጫ ድምጾች እንደሚያመለክቱት ጆ ባይደን ተቀናቃኛቸው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕን እየመሩ ነው፡፡ ውጤቱን ሊወስኑ በሚችሉ ጥቂት ግዛቶች ግን ባይደን በጠባብ ውጤት ነው የሚመሩት፡፡ በየትኞቹ ድምጾች ይቆጠራሉ በሚለው ላይ የሕግ ሙግቶች በብዙ ግዛቶች ቀደም ተብሎ ተጀምሯል፡፡ በ2000 የፍሎሪዳ ውጤት በድጋሚ ይቆጠር መባሉ የምርጫው ውጤት ላይ እርግጠኛ አለመሆንን በመፍጠሩ የፋይናንስ ገበያዎች ወደ 5% ገደማ ማጣታቸውን የገለፁት የዋሽንግተን የፖሊሲ ዋና ስትራቴጂስት ብሪያን ጋርድነር ናቸው፡፡ የባይደንን ድል የገመቱት ጋርድነር፤ የውጤት እና የሁከት ርዕሶች መነሳታቸው በዚህ ወቅት የፋይናንሱ ዘርፍ ይበልጥ መውደቅን ሊያስከትል እንደሚችል አስጠንቅቀዋል። ዎልማርት ባለፈው ሳምንት በሺዎች በሚቆጠሩ መደብሮቹ ጠመንጃዎችን እና ጥይቶችን ለጊዜው አንደማይሸጥ “ህዝባዊ አመፅን” በምክንያትነት አቅርቦ ገልጿል፡፡ ከአንድ ቀን በኋላ ግን ውሳኔውን ቀልብሶታል፡፡ ሁከት ይኖራል በሚል የአውስትራሊያ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ወደ አሜሪካ የሚጓዙ ዜጎቹ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ አስጠንቅቋል፡፡ ከ96 ሚሊዮን የሚበልጡ አሜሪካውያን ቀደም ብለው ድምፃቸውን የሰጡ ሲሆን፤ አገሪቱ በአንድ ምዕተ ዓመት ውስጥ ከፍተኛ ህዝብ የተሳተፈበት ምርጫ በማስመዝገብ ሂደት ላይ ናት።","len":2430}
{"id":"49835621","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49835621","title":"አሜሪካ ከግብፅ የተሰረቀውን የወርቅ ሬሳ ሳጥን መለሰች","summary":"የአሜሪካ ሙዚየም ከግብፅ ተዘርፎ የነበረውን በወርቅ የተለበጠ ሬሳ ሳጥን ለግብፅ መለሰ።","text":"ለግብፅ የተመለሰው የወርቅ ሬሳ ሳጥን ሬሳ ሳጥኑ ከግብፅ የተዘረፈው በ 'አረብ ስፕሪንግ' አብዮት ወቅት ነበር። ኒው ዮርክ ለሚገኘው ሜትሮፖሊታን ሙዚየም ቅርሱን ሲገዛ፤ ከግብፅ ተዘርፎ የተወደ መሆኑን እንዳላወቀ ተገልጿል። • \"የዘረፉትን ቅርስ በውሰት እንመልስ ማለታቸው ተገቢ አይደለም\" ሚኒስትር ሂሩት ካሳው • ድሬ ዳዋ ስለሚገኙት የለገ ኦዳ የዋሻ ሥዕሎች ያውቃሉ? • ከኢትዮጵያና ከሌሎች የአፍሪካ ሃገራት ስለተዘረፉ ቅርሶች ምን እናውቃለን? ሙዚየሙ፤ ከክርስቶስ ልደት በፊት በአንደኛው መቶ ክፍለ ዘመን አካባቢ እንደተሠራ የሚገመተውን ሬሳ ሳጥን ለግብፅ ባለሥልጣኖች አስረክቧል። ሬሳ ሳጥኑ ውስጥ ኔደጅማንክህ የተባሉት እና ሔሪሻፍ የተባለው አማልክት ቄስ የደረቀ አስክሬን እንደሚገኝበት ተገልጿል። ሙዚየሙ የወርቅ ሬሳ ሳጥኑን የገዛው ከሁለት ዓመት በፊት፤ በ4 ሚሊየን ዶላር ነበር። ሬሳ ሳጥኑን ማዕከል ያደረገ አውደ ርዕይም በሙዚየሙ ተካሂዷል። የተዘረፉ ቅርሶችን የሚመረምር የአሜሪካ ፖሊስ ሬሳ ሳጥኑ የተሰረቀ መሆኑን ከደረሰበት በኋላ ሙዚየሙ ቅርሱን ለመመለስ ወስኗል። የማንሀተን አቃቤ ሕግ ሳይረስ ቪንስ፤ \"ይህን ሬሳ ሳጥን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ጥንታዊ ቅርሶች መዘረፋቸውን ደርሰንበታል\" ሲሉ ለሮይተርስ ተናግረዋል። ቅርሶቹን በሕገ ወጥ መንገድ የሚያዘዋውር አንድ ቡድን እንዳለም ጠቁመዋል። እንደ ጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር በ2011 ግብፅ ውስጥ አብዮት ሲቀጣጠል፤ ሬሳ ሳጥኑ ሚንያ ከሚባለው አካባቢ ተዘርፎ፤ በዱባይ በኩል ወደ ጀርመን ከዛም ወደ ፈረንሳይ ተወስዷል። ፈረንሳይ፣ ፓሪስ ውስጥ የሚኖር የሥነ ጥበብ ደላላ 6 ጫማ የሚሆነውን ሬሳ ሳጥን ለሙዚየሙ ሸጧል። ቅርሱ በይፋ ለግብፅ በተመለሰበት ሥነ ሥርዐት ላይ የግብፅ የውጪ ጉዳይ ሚንስትር፤ ቅርሱ የግብፅ ብቻ ሳይሆን የመላው የሰው ልጅ ነው ብለዋል።","len":2431}
{"id":"51695403","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51695403","title":"ተደብቆ ስለ ሞት ቅጣት ፊልም የሠራው ኢራናዊ ዳይሬክተር ተሸለመ","summary":"ኢራናዊው 'ዳይሬክተር' ስለ ሞት ቅጣት የሠራው ፊልም በበርሊን ኢንተርናሽናል ፊልም ፌስቲቫል ላይ ሽልማት አገኘ።","text":"ሞሐመድ ራሶሎፍ፤ ኢራን ውስጥ ፊልም እንዳይሠራ የታገደው በግሪጎሪ አቆጣጠር 2017 ላይ ቢሆንም ተበድቆ የሠራው 'There Is No Evil' የተሰሠው ፊልም ሊያሸልመው ችሏል። ግለሰቡ ቀድሞ በሠራቸው ፊልሞች ምክንያት በተጣለበት ዕግድ ምክንያት ከሃገር መውጣት አይችልም። በፊልሙ ላይ በትወና የተሳተፈችው የዳይሬክተሩ ልጅ ባራን በአባቷ ስም 'ጎልደን ቢር' የተሰኘውን ሽልማት ተቀብላለች። የፊልም ሽልማቱ ዳኛ ዤሬሚ አይረንስ፤ 'ስለ አራት የሞት ቅጣት ታሪኮች የሚያወራው ፊልም የኢራን መንግሥት ምን ያህል ተራ ዜጎችን እየሰለለ እንደሆነና ኢ-ሰብዓዊ ጥቃት እንደሚያደርስ የሚያሳይ ነው' ብለዋል። 'Never Rarely Sometimes Always' የተሰኘውና ስለ ውርጃ የሚያትተው አሜሪካዊ ፊልም ሁለተኛውን ሽልማት አግኝቷል። በተጣለበት እግድ ምክንያት ሽልማቱን መታደም ያልቻልው ሞሐመድ ከቤቱ ሆኖ በልጁ ስልክ አማካይነት ከሽልማቱ በኋላ የሚካሄደውን ጋዜጣዊ መግለጫ ታድሟል። ዳይሬክቱ በፊልሙ ማሳየት የፈለግኩት ስለ ኃላፊነት ነው ብሏል። «ሰዎች ኃላፊነትን ከራሳቸው ያገላሉ። ውሳኔው የተሰጠው ከእኛ በላይ በሆኑ ኃላፊዎች ነው ይላሉ። ነገር ግን አይሆንም ማለት ይችላል። ይህ ደግሞ ጥንካሬያቸውን ማሳያ ነው።» «እያንዳንዱ የፊልሙ ክፍል የራሴ ሕይወት ታሪክ ነው» ሲል ሞሐመድ በተንቀሳቃሽ ስልክ የቪድዮ ጥሪ መልዕክቱን አስተላልፏል። አንደኛው የፊልሙ ክፍል እሥር ቤት እያለ ያሰቃየው የነበረ ሰው ከባንክ ቤት ሲወጣ ሲያየው የተሰማውን ስሜት የገለፀበት እንደሆነ ሞሐማድ ይናገራል። «ትንሽ ከተከተልኩት በኋላ እንደ ሁሉም ሰው መሆኑን ተረዳሁ። ምንም ዓይነት ሰይጣናዊ ባሕሪ አላየሁበትም። ልዩነቱ ሰውየው ድርጊቴ ምን ዓይነት ጉዳት ያደርሳል ብሎ አለማሰቡ ነው።» ዓለም አቀፍ የመብት ተሟጋች ቡድኖች ኢራን ውስጥ በየዓመቱ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በሞት ቅጣት ይሞታሉ ሲሉ ያወግዛሉ።","len":2431}
{"id":"news-54744140","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54744140","title":"ኢትዮጵያውያን የትራምፕን አስተያየት በመቃውም በለንደን ሰልፍ ወጡ","summary":"የፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕን አስተያየት በመቃውም ኢትዮጵያውያን በለንደን የተቃውሞ ሰልፍ ወጡ።","text":"በዩናትድ ኪንግደም የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን እና ትውልደ ኢትዮጵያውያን የትራምፕን አስተያየት በመቃውም ለንደን በሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ ፊት ለፊት ነው ሰልፍ ያካሄዱት። ባሳለፍነው ሳምንት፤ ሱዳን እና እስራኤል የሰላም ስምምነት መድረሳቸውን በማስመልከት ትራምፕ በዋይት ሃውስ የሁለቱን አገራት መሪዎች ጋዜጠኞች በተገኙበት በስልክ ሲያነጋግሩ፤ \"ግብፅ የሕዳሴ ግድቡን ልታፈነዳቸው ትችላለች\" ማለታቸው ይታወሳል። በዚህ የፕሬዝደንቱ አስተያየት የተበሳጩ ኢትዮጵያውያን ትናንት \"የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ የኔ ነው!\"፣ \"አሜሪካ ገለልተኛ አይደለችም\" የሚሉ መፈክሮችን ይዘው ሰልፍ ወጥተዋል። ሰልፈኞቹ ፕሬዝደንት ትራምፕ ለግዴለሽ ንግግራቸው ይቅርታ መጠየቅ ይኖርባቸዋል ብለዋል። \"በሕዳሴ ግድብ ዙሪያ በቅርቡ የሰጡትን አስተያየት እንዲያስተባብሉ እና ለኢትዮጵያ የሚሰጠውን ድጋፍ ለማቋረጥ የወሰኑትን ዳግም እንዲያጤኑት እንጠይቃለን\" ይላል በዩናይትድ ኪንግደም የኢትዮጵያውን ማህበር ያወጣው መግለጫ። የዶናልድ ትራምፕን አስተያየት ተከትሎ የጠቅላይ ሚንስትሩ ጽህፈት ቤት ባወጣው መግለጫ፤ \"ኢትዮጵያ ፍትሃዊ ወዳልሆነ ስምምነት ውስጥ እንድትገባ የሚሰጡ ጠብ አጫሪ አስተያየቶች ተቀባይነት የላቸውም\" ያለ ሲሆን፤ ጨምሮም \"ኢትዮጵያ ለማንኛውም ማስፈራሪያ አትንበረከከም እንዲሁም በቅኝ ግዛት ለተመሰረተ ውልም እውቅና አትሰጥም\" በማለት አስፍሯል። የዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ለኢትዮጵያ ሊሰጥ የነበረውን የ130 ሚሊዮን ዶላር ድጋፍ መሰረዙ ይታወሳል። ኢትዮጵያ በአሜሪካ እና የዓለም ባንክ አደራዳሪነት ሲካሄድ የቆየውን የሕዳሴ ግድብ ድርድር ጥላ መውጣቷ ይታወሳል። በአፍሪካ ሕብረት የወቅቱ ሊቀ መንበር የሚመራው ድርድር ከሰባት ወራት መቋረጥ በኋላ በዚህ ሳምንት ቀጥሎ መካሄዱም አይዘነጋም።","len":2431}
{"id":"news-50093718","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50093718","title":"ሜክሲኮ ውስጥ የኤል ቻፖን ልጅ ለመያዝ ከባድ ውጊያ ተደረገ","summary":"በሰሜናዊ ሜክሲኮ አደገኛ የሚባለው የዕፅ አዘዋዋሪ ቡድን መሪ ያለበት ስፍራ ከታወቀ በኋላ በጸጥታ ኃይሎችና በቡድኑ አባላት መካካል ከባድ ውጊያ መካሄዱ ተነገረ።","text":"ሲናሎዋ የተባለው የዚህ ቡድን መሪ ኦቪዲዮ ጉዝማን ሎፔዝ ያለበት ቦታ ሊደረስበት የቻለው ፖሊስ በሚያደርገው መደበኛ አሰሳ ወቅት ነበር። ኦቪዲዮ አሜሪካ ውስጥ የዕድሜ ልክና የ30 ዓመታት እስር የተፈረደበት የታዋቂው ዕፅ አዘዋዋሪ ዮአኪን ጉዝማን ወይም ኤል ቻፖ ልጅ ነው ተብሏል። የ62 ዓመቱ ኤል ቻፖ ኒው ዮርክ ውስጥ ፍርድ ቤት ቀርቦ ዕፅ ማዘዋወርና ህገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርን ጨምሮ በ10 ክሶች ጥፋተኛ ተብሎ እስር ተፈረዶበታል። • ኤል ቻፖ ዕድሜ ይፍታህ ተፈረደበት • በችሎት አደባባይ የወጣው የኤል ቻፖ ገመና ኤል ቻፖ ከአራት ዓመታት በፊት ከሜክሲኮ እስር ቤት ከምድር በታች በተቆፈረ መተላለፊያ አምልጦ የነበረ ቢሆንም በኋላ ላይ ተይዞ ለአሜሪካ ተላልፎ ተሰጥቷል። ኤል ቻፖ አሁን ልጁ ይመራዋል የሚባለውና የአሜሪካ ባለስልጣናት እንደሚሉት ወደ አገራቸው ከሚገባው ዕፅ ውስጥ ከፍተኛውን መጠን የሚያቀርበው ሲናሎዋ የተባለው ቡድን መሪ ነበር። በሰሜናዊ ሜክሲኮ የሚገኘው የኩሊያቻን ግዛት ባላስልጣናት እንዳሉት ፖሊሶች አሰሳ በሚያደርጉበት ጊዜ ኦቪዲዮ ጉዝማን ያለበት ቤትን ካገኙ በኋላ የዕፅ አዘዋዋሪው ቡድን አባላት መሪያቸውን ለማስመለጥ ከባድ ጥቃት ሰንዝረዋል። የዕፅ አዘዋዋሪ ቡድኑ መሪ ኦቪዲዮ ጉዝማን በ20ዎቹ ዕድሜ ውስጥ የሚገኝ ሲሆን ከአባቱ እስር በኋላ የሲናሎዋ ቡድንን በመምራት ቁልፍ ሚና እንዳለው ይነገራል። የሜክሲኮ መገናኛ ብዙሃን እንደዘገቡት ኦቪዲዮ ከዕፅ ዝውውር ጋር በተያያዘ በቀረቡበት በርካታ ክሶች አሜሪካ ውስጥ በህግ ይፈለጋል። ቀደም ሲልም ለአጭር ጊዜ በፖሊስ ተይዞ መለቀቁም ተዘግቧል። በፖሊሶችና በዕፅ አዘዋዋሪ ቡድኑ አባላት በተካሄደው ከባድ ውጊያ ሳቢያ ስለደረሰው ጉዳት ከባለስልጣናት የወጣ ምንም መረጃ ባይኖርም፤ ከከተማዋ እየወጡ ያሉ ምስሎች በመንገዶች ላይ የወደቁ አስከሬኖችን ያሳያሉ።","len":2432}
{"id":"news-50298782","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50298782","title":"ትራምፕ ላይ እንዲመሰክሩ የተጠሩት አምባሳደር ፕሬዝደንቱ አስፈራርተውኛል አሉ","summary":"ትራምፕ ከሥልጣን ይወርዱ አይወርዱ ብሎ ለሚመክረው ኮንግረስ ሃሳባቸውን እንዲሰጡ የተጠሩት አምባሳደር ፕሬዝደንቱ ስለሳቸው በተናገሩት ነገር ሃሳብ ውስጥ መግባታቸውን አሳውቀዋል።","text":"በዩክሬን የአሜሪካ አምባሳደር የነበሩት ሜሪ ዮቫኖቪች ለኮንግረሱ ቃላቸውን በሰጡ ወቅት ፕሬዝደንት ትራምፕ ለዩክሬን አቻቸው ደውለው «መቼስ እሷም ብትሆን ብዙ ማየቷ አይቀርም» ሲሉ ስለኔ አስተያየት ሰጥተዋል ይላሉ። ትራምፕ ላይ እየቀረበባቸው ያለው ዋናው ክስ ለዩክሬኑ ፕሬዝደንት ደውለው ስለ መጪው ምርጫ ተቀናቃኛቸው ጆ ባይደን መረጃ ስጠኝ ብለዋል የሚል ነው። የጆ ባይደን ልጅ ሃንተር ባይደን ዩክሬን ውስጥ አንድ የነዳጅ አውጭ ኩባንያ አለው። ይህ ደግሞ ለትራምፕ ተመችቷቸዋል ባይ ናቸው ከሳሾቻቸው። ሐምሌ 25 ለዩክሬኑ ፕሬዝደንት ቮሎድሚር ዜሌንስኪ ስልክ የመቱት ትራምፕ አምበሳደሯን 'መጥፎ ዜና' ሲሉ ወርፈዋታል። ይህን ተከትሎ ነው ኮንግረሱ አምባሳደሯ ቀርበው እንዲመሰክሩ ጥሪ ያቀረበላቸው። «እኔ ፕሬዝደንቱ ምን ማለት እንደፈለጉ አልገባኝም፤ ነገር ግን ያሉት ነገር አስጨንቆኝ ነበር። አሁንም ቢሆን ያሳስበኛል» በማለት ለኮንግረሱ ቃላቸውን ሰጥተዋል። የበርካታ ዓመታት ልምድ ያላቸው ዲፕሎማቷ ምክር ይሰጡኝ እንደሁ ብለው በአውሮጳ ሕብረት የአሜሪካ አምባሳደር ለሆኑት ጎርደን ሶንድላንድ ሃሳባቸውን ቢያካፍሉም፤ የረባ ምላሽ አለማግኘታቸውን አሳውቀዋል። የትራምፕ ደጋፊ ናቸው የሚባልላቸው ጎርደን «ትራምፕን የሚያሞግስ ሃሳብ ትዊተር ላይ ብትለጥፊ ይሻላል» የሚል ምክር ነው የሰጡኝ ብለዋል አምባሳደሯ። አምባሳደሯ ከዩክሬን ፍትህ ሚኒስትር ሳይቀር 'አካባቢዎትን ቢያጠኑ ይሻላል' የሚል መልዕክት እንደደረሳቸውና እና የትራምፕ የግል ጠበቃ የሆኑት ሩዲ ጁሊያኒ በተደጋጋሚ እሳቸውን የሚያጣጥል ሃሳብ መስጠታቸው ሁኔታው አስጊ ነው ብለው እንዲረዱ እንዳስገደዳቸው አልሸሸጉም። አምባሳደር ሜሪ ባለፈው ግንቦት፤ ከሥራ ማለቂያ ቀነ ገደባቸው ወራት ቀደም ብሎ ነበር ሥራቸውን ለቀው ወደ አሜሪካ የተመለሱት።","len":2438}
{"id":"43255638","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43255638","title":"የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ተቃውሞ ቢገጥመውም በምክር ቤቱ ፀደቀ","summary":"የካቲት 09\/2010 ዓ.ም ቀን በመላው ሃገሪቱ የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፀደቀ።","text":"ከእረፍት ተጠርቶ አስቸኳይ ስብሰባ ያደረገው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ለስድስት ወራት የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፅድቋል። መጀመሪያ ላይ አዋጁ 346 የምክር ቤት አባላትን ድጋፍ እንዳገኘና 88ቱ ደግሞ የተቃውሞ ድምፅ እንደሰጡ እንዲሁም የሰባት አባላት ድምፅ በታዕቅቦ መመዝገቡ ቢገለፅም ከሰዓታት በኋላ ከምክር ቤቱ የወጣ መረጃ የተገኘው የድጋፍ ድምፅ ከፍ እንደሚል ገልጿል። አቶ ያቆብ ወልደሰማያት የምክር ቤቱ ሕዝብ ግኑኘነት እንዳሉት ''በቆጠራ ላይ በተከሰተ ስህተት እንጂ የደገፉት ሰዎች ቁጥር 395 ነው'' ብለዋል። ነገር ግን ስህተቱ እንዴት ሊፈጠር እንደቻለ ሊያስረዱ አልቻሉም። የአዋጁን መደንገግ ከተቃወሙት መካከል አብዛኛዎቹ የኦህዴድ አባላት እንደሆኑ ተነግሯል። ለሁለተኛ ጊዜ የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ፤ ሕገ-መንግስቱንና ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን ከአደጋ ለመጠበቅ መታወጁን ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቀረበው የውሳኔ ሀሳብ አመልክቷል። ምክር ቤቱ ከአባላቱና ከሕግ ባለሙያዎች የተወጣጡ ሰባት አባላት ያሉት ቦርድ ይቋቋማል ብሏል። ቦርዱ ካሉት ሥልጣንና ኃላፊነቶች መካከል፤ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ምክንያት የታሰሩትን ግለሰቦችን ስም በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ይፋ ማድረግና የታሰሩበትን ምክንያት መግለፅ ይገኝበታል። ከዚህ በተጨማሪም ማናቸውም የሚወሰዱ እርምጃዎች ኢሰብዓዊ አለመሆናቸውን እንደሚቆጣጠር፤ ኢሰብዓዊ ሆነው ከተገኙ ደግሞ ፈጻሚዎቹን ለፍርድ እንዲቀርቡ ያደርጋል ተብሏል። የአሜሪካን መንግሥትን ጨምሮ በርካታ ምዕራባውያን ሃገራት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን መተቸታቸው የሚታወስ ነው። ከዚህም በተጨማሪ ተቃዋሚዎች እና የመብት ተሟጋቾች በተለያየ መልኩ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት አዋጁን እንዳይደግፉ የተለያዩ ጥረቶችን ሲያደርጉ ቆይተዋል።","len":2438}
{"id":"news-55476791","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55476791","title":"በሕንድ በአዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ የተያዙ ስድስት ግለሰቦች ተገኙ","summary":"በአዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ የተያዙ ስድስት ግለሰቦች በሕንድ መገኘቱ ተገለፀ።","text":"ስድስቱ ሰዎች ከዩናይትድ ኪንግደም በቅርብ የተመለሱ መሆናቸው የተገለፀ ሲሆን፣ ቫይረሱ ከተገኘባቸው በኋላ ራሳቸውን አግልለው እንዲቀመጡ መደረጉ ተነግሯል። ሕንድ ከዩናይትድ ኪንግደም የሚመጣ ምንም አይነት የአየር ትራንስፖርትን ያገደችው ባለፈው ሳምንት ነበር። ባለሙያዎች አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ በፍጥነት የሚዛመት መሆኑን ገልፀው ነገር ግን አደገኛነቱ እምብዛም ነው ብለዋል። ሕንድ በኮሮናቫይረስ መያዛቸውን ያረጋገጠቻቸው ዜጎቿ ቁጥር 10 ሚሊዮን ያለፈ ሲሆን ይህም በተህዋሲው ከተጠቁ የዓለም አገራት መካከል ከአሜሪካ ቀጥሎ በሁለተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል። የሕንድ ባለሥልጣናት ከስድስቱ ግለሰቦች ጋር ንክኪ የነበራቸውን ሰዎች መለየት መጀመራቸውን ገልፀዋል። በሕንድ ከዩናይትድ ኪንግደም የመጡ መንገደኞች በአጠቃላይ በሁሉም የአየር መንገዶች አርቲ-ፒሲአር የተሰኘ የኮሮናቫይረስ ምርመራ እንዲያደርጉ እንደሚደረግ በመግለጫው ላይ ተመልክቷል። ባለፈው ወር ብቻ 33,000 ያህል ግለሰቦች ከዩናይትድ ኪንግደም መምጣታቸው የተገለፀ ሲሆን ከእነዚህም መካከል 114 በኮሮናቫይረስ ተይዘዋል። አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ በርካታ አገራት ከዩናይትድ ኪንግደም የሚመጡ ተጓዦች ላይ ገደብ እንዲጥሉ አስገድዷቸው ነበር። ካናዳ፣ ጃፓን፣ ስፔን፣ ስዊዲን እና ፈረንሳይ አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ ከተገኘባቸው አገራት መካከል ናቸው። በዩናይትድ ኪንግደም ባለሥልጣናት አገሪቱ \"በጣም ከፍተኛ\" የሆነ በኮሮናቫይረስ የተያዘ ሰው እንደሚኖር አስጠንቅቀዋል። ሰኞ እለት ብቻ 41,385 ሰዎች በኮቪድ-19 መያዛቸው በምርመራ ሲረጋገጥ ከእነዚህ መካከል 357 ያህሉ ሕይወታቸውን ማጣታቸው ተዘግቧል። አዲሱ ኮሮናቫይረስ ዝርያ መጀመሪያ የተገኘው በዩናይትድ ኪንግደም ሲሆን በአሁኑ ሰዓት ከሃያ በሚበልጡ አገራት ውስጥ ተስፋፍቶ ይገኛል።","len":2444}
{"id":"50298759","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50298759","title":"ናይጄሪያዊቷ ፊልሟ ከኦስካር ሽልማት ውጪ መደረጉን ተቃወመች","summary":"ናይጄሪያዊቷ ተዋናይትና አዘጋጅ ጄኔቪቭ ናጂ ፊልሟ ከኦስካር ሽልማት ውጪ መደረጉን ተቃወመች።","text":"\"ላየንኃርት\" የተሰኘው የጄኔቪቭ ፊልም ከኦስካር ምርጥ ዓለም አቀፍ ፊቸር ፊልሞች ዝርዝር ውጪ የተደረገው፤ በተዋንያኑ መካከል የተደረገው ንግግር \"እንግሊዘኛ ስለሚበዛው\" መሆኑ ተገልጿል። የኦስካር አወዳዳሪ አካል እንዳለው፤ በዓለም አቀፍ ዘርፍ የሚወዳደሩ ፊልሞች መሠራት ያለባቸው ከእንግሊዘኛ ውጪ ባሉ ቋንቋዎች ነው። • 'አስጸያፊ' ከመባል ኦስካር ወደማሸነፍ • የኢትዮጵያ ፊልም ወዲያና ወዲህ \"ላየንኃርት\" ለኦስካር ውድድር የቀረበ የመጀመሪያው የናይጄሪያ ፊልም ነው። የፊልሙ ተዋንያን ወደ 11 ደቂቃ ገደማ በኢግቦ የሚያወሩ ሲሆን፤ የተቀረው የፊልሙ ክፍል የተሠራው በእንግሊዘኛ ነው። በጎ ምላሽ ያገኘው ፊልሙ፤ አሁን ኔትፍሊክስ ላይ እየታየ ይገኛል። በሴት አዘጋጆች ተሠርተው ለኦስካር ከቀረቡ 93 ፊልሞች መካከል አንዱ ነው። የፊታችን እሮብ በዓለም አቀፍ ፊልሞች ዘርፍ ለዕይታ እንደሚቀርብ ተገልጾ የነበረ ቢሆንም፤ ሰኞ ዕለት ከውድድር ውጪ መደረጉ ለአዘጋጆቹ በኢሜል ተነግሯቸዋል። • የምርጥ ተዋናይቷን ኦስካር ሽልማት የሰረቀው በቁጥጥር ስር ዋለ • የዶክተር ዐብይ አሕመድ ፊልም በፊልሙ ላይ የምትተውነው አዘጋጇ ጄኔቪቭ እንደምትለው፤ ፊልሙ ናይጄሪያውያን እንዴት እንደሚነጋገሩ ስለሚያሳይ ከውድድር ውጪ መደረግ አልነበረበትም። \"እንግሊዘኛ ናይጄሪያ ውስጥ ለሚነገሩ ከ500 በላይ ለሚሆኑ ቋንቋዎች እንደ ድልድይ ነው። እንግዲህ ቅኝ ገዢዎቻችንን አልመረጥንም። እናም ፊልሙ የናይጄሪያ ነጸብራቅ ነው\" ስትል በትዊተር ገጿ አስፍራለች። በእንግሊዝ ቅኝ የተገዙ አገሮች እንግሊዘኛን በሥራ ቋንቋነት እንደሚገለገሉበት ይታወቃል። ታዋቂዋ የሆሊውድ ፊልም አዘጋጅ ኤቫ ዱቭሪ፤ \"ላየንኃርት\" ከውድድር ውጪ መደረጉን ተቃውማለች። ናይጄሪያ የተሠሩ ፊልሞች ኦስካር ላይ እንዳይወዳደሩ ጫና እንደሚያሳድርም ኤቫ ተናግራለች።","len":2448}
{"id":"49910176","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49910176","title":"ትራምፕ የስደተኞችን እግር በጥይት ለመምታት ሀሳብ አቅርበው ነበር ተባለ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ ስደተኞች ወደ አሜሪካ የሚያደርጉትን ጉዞ ለማስተጓጎል ስደተኞቹ እግራቸውን በጥይት እንዲመቱ ሀሳብ አቅርበው ነበር ተባለ።","text":"የኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጠኞች ያሳተሙት መጽሐፍ ላይ የተካተተው መረጃ እንደሚያሳየው፤ ፕሬዘዳንቱ ስደተኞች ወደ አሜሪካ እንዳይገቡ ለማድረግ በኤሌክትሪክ የታጠረ የድንበር ግንብ የመገንባት ሀሳብም ሰንዝረዋል። ትራምፕ ከምረጡኝ ቅስቀሳቸው ጀምሮ ያወሩለት የድንበር ግንብ፤ ከፔንታጎን በተመደበ 3.6 ቢሊዮን ዶላር ግንባታው መጀመሩ ይታወሳል። ፕሬዘዳንቱ፤ ስደተኞችን ለመግታት በእባብ ወይም በአርጃኖ የተሞላ ኩሬ የማዘጋጀት ሀሳብ እንዳቀረቡም በመጽሐፉ ተካቷል። በመጽሐፉ ስለተባሉት ነገሮች እስከአሁን ከዋይት ሀውስ ምላሽ አልተሰጠም። • በአሜሪካ የስድስት ስደተኛ ሕጻናት ሞት እያነጋገረ ነው • አፍሪካውያን ስደተኞች በአሜሪካ ድንበር ደጅ እየጠኑ ነው • በአሜሪካ ድንበር ላይ ተይዞ የነበረው ስደተኛ ህፃን ሞተ 'ቦርደር ዋርስ' (የድንበር ጦርነቶች) የተሰኘው መጽሐፍ የተዘጋጀው ማይክል ሺር እና ጁሊ ዴቪስ በተባሉ ጋዜጠኞች ሲሆን ጋዜጠኞቹ ከተለያዩ ኃላፊዎች ጋር ያደረጉትን ቃለ ምልልስ በማጣቀስ መረጃውን በመጽሐፋቸው አካተዋል። በኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ የታተመው መጽሐፉ፤ ትራምፕ የስደተኞችን እግር በጥይት ለመምታት ሀሳብ ቢያቀርቡም፤ \"ሕገ ወጥ ነው\" የሚል ምላሽ ተሰጥቷቸዋል። ከዚህ ቀደም ፕሬዘዳንቱ የአሜሪካ ወታደሮች ድንጋይ የሚወረውሩ ስደተኞች ላይ ጥይት መተኮስ አለባቸው ማለታቸውም ይታወሳል። ፕሬዘዳንቱ የድንበር ግርግዳው የሰውን አካል በሚበሳ ኤሌክትሪክ እንዲሠራ ሀሳብ ማቅረባቸውን መጽሐፉ ይገልጻል። ግድግዳውን በእባብ ወይም በአርጃኖ በተሞላ ኩሬ የመክበብ ሀሳብ ካቀረቡ በኋላ፤ ግንባታው ምን ያህል ገንዘብ እንደሚያስወጣቸውም ጠይቀው ነበር ተብሏል። ትራምፕ የአሜሪካና የሜክሲኮን ድንበር ሙሉ በሙሉ ለመዝጋት ያቀረቡት ሀሳብ አማካሪዎቻቸውን አስደንግጦ እንደነበርም በመጽሐፉ ተካቷል።","len":2452}
{"id":"news-55226569","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55226569","title":"ሐይማኖት ፡ ኤርትራ ለዓመታት በእስር የቆዩ የይሖዋ ምስክሮችን ከእስር ለቀቀች","summary":"ኤርትራ ውስጥ ለዓመታት በእስር ላይ የቆዩ 28 የይሖዋ ምስክሮች እምነት ተከታዮችን ከእስር እንደለቀቀች ተገለጸ።","text":"ፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ በእስር ላይ የቆዩት የእምነቱ ተከታዮች ከእስር የተለቀቁት የእስር ጊዜያቸውን ካጠናቀቁ በኋላ እንደሆነ ተነግሯል። ኤርትራ ከ1987 ዓ.ም ገደማ ጀምሮ የይሖዋ ምስክሮች እምነት ተከታዮችን ዜግነት የሰረዘች ሲሆን ክስ ሳይመሰረትባቸው ለእስርም ሲዳረጉ ቆይተዋል። የመታወቂያ ደብተርም ማግኘት አይችሉም። የይሖዋ ምስክሮች ለእስር ከሚዳረጉባቸው ምክንያቶች መካከል አንዱ በአስገዳጁ የኤርትራ ወታደራዊ ብሔራዊ አገልግሎት የመሳተፍ ፍላጎት ስለሌላቸው ነው። የይሖዋ ምስክሮች ባወጣው መግለጫ አባላቱ ከአምስት እስከ 26 ዓመታት በእስር ካሳለፉ በኋላ መለቀቃቸውን አስታውቋል። የይሖዋ ምስክሮች ከተለቀቁት የእምነቱ ተከታዮች በተጨማሪ አሁንም 24 አባላቱ በእስር እንደሚገኙ አስታውቋል። ኤርትራ ነጻ አገር ሆና ፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ የመሪነት ስልጣኑን ከያዙ ከአንድ ዓመት በኋላ የይሖዋ ምስክሮችን ዜግነት እንደተሰረ ይነገራል። ኤርትራ በዓለማችን ከሚገኙ የሰዎችን መብት ከሚገድቡ አገራት መካከል አንዷ ነች። በኤርትራ ምርጫ ተካሂዶ አያውቅም። የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትም የላትም። በረቂቅ ደረጃ የሚገኘው ሕገ-መንግሥትም ሥራ ላይ ውሎ አያውቅም። በኤርትራ ፍቃድ ያላቸው እና መንግሥት እውቅና የሰጣቸው ሐይማኖቶች አራት ብቻ ናቸው። የኦርቶዶክስ ክርስትና፣ የሱኒ እስልምና፣ የሮማ ካቶሊክ ቤተ-ክርስቲያን እና የሉተራን ወንጌላዊ ቤተ-ክርስቲያን ናቸው። ሌሎች የእምነት ተቋማት በአገሪቱ ውስጥ እንደ ሕገ-ወጥ ነው የሚቆጠሩት መንግሥት የውጪ አገራት አጀንዳ ማስፈጸሚያ መሳሪያዎች ናቸው በማለት ነው። የአሜሪካ መንግሥት ዓለም አቀፍ የሐይማኖት ነጻነት ኮሚሽን የ2019 ሪፖርት እንደሚጠቁመው ከሆነ፤ ዛሬ ላይ በመቶዎች የሚቆጠሩ ኤርትራዊያን በእምነታቸው ምክንያት ለእስር እንደተዳረጉ ናቸው።","len":2455}
{"id":"news-55205135","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55205135","title":"አሜሪካ በአንድ የጦር ሰፈር ውስጥ ሞተው የተገኙ ወታደሮች ላይ ምርመራ ጀመረች","summary":"አሜሪካ በአንድ የጦር ሰፈር ውስጥ ሞተው የተገኙ ሁለት ወታደሮችና አንድ የቀድሞ የጦር መኮንን ሞት እያጣራሁ ነው ብላለች።","text":"ወታደሮቹ ተገድለው ሊሆን ይችላል የሚሉ ጥርጣሬዎችም ወጥተዋል። ዊልያም ጄ ላቪጅንና ቲሞቲ ዱማስ አስከሬን የተገኘው ሰሜን ካሮላይና ውስጥ የሚገኝ ፎርት ብራግ የተባለ የጦር ሰፈር ውስጥ በዚህ ሳምንት ረቡዕ እለት ነው። ባለስልጣናቱ ወታደሮቹ የሞቱት ከስልጠና ጋር በተያያዘ አይደለም ብለዋል። ፎርት ብራግ በአለም ላይ ካሉ ትልቁ የጦር ሰፈር ሲሆን፣ 57 ሺህ በስራ ላይ ያሉ ወታደሮችና የጦር መኮንኖች መቀመጫ ነው። የአሜሪካ ሰራዊት ልዩ የተልዕኮ ኮማንድ እንዳስታወቀው የ37 አመቱ ዊልያም በአፍጋኒስታንና ኢራቅ በተደጋጋሚ ተመድቦ የተዋጋ ሲሆን በጦሩም ውስጥ ለ19 አመታት ቆይቷል። የ44 አመቱ ቲሞቲ ዱማስ ከጎሮጎሳውያኑ 1996-2016 ድረስ በጦሩ እንዳገለገለ አንድ የፔንታጎን ጦሩ ቃለ አቀባይ ስታርስ ኤንድ ስትሪፕስ ለተባለ ወታደራዊ ጋዜጣ ተናግረዋል። የወታደሮቹ አስከሬን በጦር ሰፈሩ ማሰልጠኛ ቦታ ነው የተገኘው። በቦታውም ምንም አይነት የጦር መሳሪያም እንዳልተገኘው አንድ የጦር ባለስልጣን ለአሜሪካ ሚዲያዎች ተናግረዋል። ሆኖም አስከሬናቸው በተገኘበት አካባቢ የጥይት ባሩዶች መገኘታቸውን የጦር ባለስልጣኑ ለቢቢሲ ዩኤስ አጋር ሲቢኤስ የዜና ወኪል ገልፀዋል። የመከላከያ ሰራዊት አንድ ኃላፊ ለአሜሪካ ሚዲያዎች እንደተናገሩት ሁለቱም ወታደሮች አደንዛዥ ዕፅ በመጠቀምና በመሸጥ ተጠርጥረው እየተመረመሩ እንደነበር ነው። የአሜሪካ የጦር ወንጀል ምርመራ ዕዝም በወታደሮቹ ላይ የሚደረገውን ምርመራ በዋነኝነት እየመራ ይገኛል። ከዚህ ቀደምም ኤንሪክ ሮማን ማርቲኔዝ የተባለ ወታደር በዚሁ የጦር ሰፈር መሞቱ ከታወቀ በኋላም ምርመራ እየተከናወነ ነው። ሮማን ማርቲኔዝ ከሰባት ወታደሮች ጋር አብረው የእግር ጉዞ ለማድረግ እንደወጡ በዚያው የጠፋው ግንቦት ወር ላይ ነበር። ከቀናት በኋላም የተወሰነው የአስከሬኑ ክፍል በሃይቅ ዳርቻ ተገኝቷል።","len":2456}
{"id":"news-48979488","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48979488","title":"ኒው ዮርክ መብራት መጣ","summary":"ቅዳሜ ለታ ማታ መብራት በኒው ዮርክና አካባቢው ድርግም ብሎ ጠፋ። ሊፍት ውስጥ የነበሩ ሰዎች እዚያው ተከርችሞባቸው ዋሉ። ባቡር ባለበት ቆመ። የዓለም ዋና ከተማ ተደርጋ የምትታሰበው ዘናጯ ኒውዮርክ እንቅስቃሴዋ ሁሉ ተገታ።","text":"የትራፊክ መብራቶች ባለመስራታቸው የትራፊክ መተረማመስ አስከትለው ነበር። ቢያንስ 70ሺህ የሚሆኑ ቤቶችና የንግድ ተቋማት በዚህ ምክንያት ከባድ ችግር ውስጥ ገብተዋል። በተለይም ሕዝብ በሚበዛባት ማንሃታን ብዙዎች በመብራት መጥፋት ምክንያት ፍዳቸውን ሲያዩ ነበር። ይህ የመብራት መጥፋት ለአምስት ሰዓታት የዘለቀ ነበር። • ከፀሐይ ኃይል ኤሌክትሪክ ለማመንጨት የሚጥሩ ወንድማማቾች • ከበለስ ኤሌክትሪክ ለማመንጨት የምትመራመረዋ ኢትዮጵያዊት • ረጅሙ የአውሮፕላን በረራ ስንት ሰዓት ይፈጅ ይሆን? ይህ የቅዳሜ ማታው የመብራት መጥፋት ድሮ በ1977 በተመሳሳይ መብራት ጠፍቶ ብዙ ውንብድናና ዝርፍያ በተፈጸመበት ዕለት መሆኑ ብዙዎችን አስገርሟል። የ1977 መብራት መጥፋት ኒው ዮርክን በጨለማ ከማቆየቱም በላይ ሰዎች ከሕግ ውጭ ወጥተው በርካታ ቤቶችን ሲያቃጥሉና ያገኙትን ሲዘርፉ የዋሉበት ዘመን በመሆኑ በታሪክ የሚታወስ ነው። ኒው ዮርክን ለድቅድቅ ጨለማ የዳረጋት ችግር ምን እንደሆነ እስካሁንም በውል አልታወቀም። ሆኖም ምንጩ በአንድ ንዑስ ማስተላለፊያ መበላሸት ሳይሆን እንዳልቀረ ይገመታል። ከኒው ዮርክ 5ኛው ጎዳና እስከ ሀዲሰን ሪቨር ያዳረሰው ጨለማ የትራፊክ ፍሰቱን በማስተጓጎሉ መንገዶች ቅጥ ባጣ ሁኔታ በመኪና ጡሩንባ ሲታወኩ ነበር። • የኤሌክትሪክ ኃይል በፈረቃ መከፋፈሉ መቅረቱ ተገለፀ ከንቲባ ቢል ዴ ብላሲዮ ለኒው ዮርክ ፖሊስ እንዳረጋገጡት የመብራት መጥፋቱ ምንም ዓይነት አሻጥር ያለበት ነገር ሳይሆን መካኒካዊ ችግር የፈጠረው ነው። ለቅዳሜ ማታ ትዕይንት ሊያሳዩ የነበሩ ቲያትር ቤቶችም ደንበኞቻቸውን ይቅርታ እየጠየቁ ለሌላ ጊዜ ለማስተላለፍ ተገደዋል። በማዲሰን ስኩዌር ጋርደን የሙዚቃ ድግስ ልታቀርብ ቀን ተቆርጦላት የነበረችው ዝነናዋ ጄኔፈር ሎፔዝ መብራት በመጥፋቱ ምክንያት ዝግጅቷ መሰረዙ እጅግ እንዳሳዘናት ተናግራለች።","len":2468}
{"id":"41396562","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/41396562","title":"ሰሜን ኮሪያ አሜሪካንን ጦርነት በማወጅ እየወነጀለች ነው","summary":"የሰሜን ኮሪያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሪ ዮንግ ሆ የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ በአገራቸው ላይ ጦርነት አውጃለች በማለት እየከሰሱ ነው።","text":"በሁለቱ አገራት ጦርነት ምን ይመስል ይሆን? ይህንንም ተከትሎ ፒዮንግ ያንግ የአሜሪካን ቦምብ ጦር አውሮፕላኖችን የመምታት መብት እንዳላትም ጨምረው ተናግረዋል። ዮንግ የጦር አውሮፕላኖቹ የሰሜን ኮሪያ ክልል ውስጥ መገኘት አይጠበቅባቸውም ብለዋል። ለዚህ ንግግር ዋይት ሀውስ የሰጠው ምላሽ \"አስቂኝ\" የሚል ነው። ፔንታጎንም ቀጠል በማድረግ ፒዮንግ ያንግ ጠብ አጫሪነቱን ማቆም አለባት በማለት አስጠንቅቋል። የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ቃል አቀባይ ይህ \"ጠብ አጫሪ ንግግር\" ጦርነትን ሊጋብዝ ወደሚችል አለመግባባጠት ይቀየራል ብለዋል። የሰሜን ኮሪያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ክሱን ያቀረቡት ትራምፕ 'የሰሜን ኮሪያ አመራር በዚህ ጉራው ከቀጠለ ለረጅም ጊዜ እንደማይቆዩ' በትዊተር ገፃቸው ላይ ካሰፈሩ በኋላ ነው። \"ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ማስታወስ ያለበት መጀመሪያ አሜሪካ ናት በአገራችን ላይ ጦርነት ያወጀችው።\" በማለት ሪ ዮንግ ሆ የተናገሩት ኒውዮርክ ውስጥ በመንግሥታቱ ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ተሳትፈው ሲወጡ ከሪፖርተሮች ጋር በነበራቸው ቆይታ ነው። \"ከአሜሪካ እየተቃጣብን ላለው ሥጋት የራሳችንን እርምጃ እንወስዳለን። ይሄም ማለት የአሜሪካ ቦምብ ጣይ የጦር አውሮፕላኖችን በአየር ቀጠናዎቻችን ላይ ባይሆኑም የማጥቃት መብት አለን\" በማለትም ጨምረው ተናግረዋል። የትራምፕ የትዊተር ፅሁፍ የመጣው ሪ ዮንግ በመንግስታቱ ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ የአሜሪካ ፕሬዚዳንትን አስመልክቶ \"አእምሮው የቀወሰ፣ በስልጣን የሰከረ፣ ራስን በማጥፋት ዘመቻ ላይ ያለ\" በሚል ኃይለቃል የተሞላበት ንግግር ከሰጡ በኋላ ነው። የፔንታገን ቃልአቀባይ ኮሎኔል ሮበርት በበኩላቸው \"ሰሜን ኮሪያ ይህ ጠብ አጫሪነት ፀባይ ካላቆመች ፕሬዝዳንታችን ሰሜን ኮሪያን አስመልክቶ ምን አይነት እርምጃ መወሰድ እንዳለበት የተሻለ አማራጭ እንሰጣለን።\" በማለት ተናግረዋል።","len":2470}
{"id":"news-47550405","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47550405","title":"የካፕቴን ያሬድ ሃይማኖታዊ የሐዘን ሥርዓት ያለ አስከሬኑ በሞምባሳ ተፈፀመ","summary":"ከጥቂት ቀናት በፊት የተከሰከሰው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ET 302 ዋና አብራሪ የነበረው ያሬድ ጌታቸው ሃይማኖታዊ የሐዘን ሥርዓት በሞምባሳ በትናንትናው ዕለት ተካሂዷል።","text":"በመቶዎች የሚቆጠሩ ግለሰቦች በተሰበሰቡበት በእስልምና እምነት መሠረት አስከሬኑ በሌለበት የሐዘን ሥርዓት በኬንያዋ የባህር ዳርቻ ከተማ ሞምባሳ በሚገኘው በታዋቂው የባሉች መስጊድ ውስጥ ተፈፅሟል። አስከሬኑ በሌለበት የሃይማኖታዊ የሐዘን ሥርዓቱ መፈፀሙ ቤተሰቦቹ አስከሬኑ እንደማይጠብቁ እንደሚያሳይ የቢቢሲው ጋዜጠኛ ዋዚር ሀስሚን ገልጿል። •\"የሞተው የኔ ያሬድ ነው ብዬ አላሰብኩም\" የካፕቴን ያሬድ የ11 አመት ጓደኛ ታዋቂው የሞምባሳ ጦማሪ ኦሚ ዳላህ የሥርዓቱን ቪዲዮ በገፁ ላይ የለጠፈ ሲሆን የካፕቴን ያሬድ ወንድምም በቀኝ በኩል እንደታየ ቪዲዮው ያሳያል። ያሬድ የተወለደው ኬንያ ውስጥ ሲሆን እናቱ ኬንያዊት ሲሆኑ አባቱ ደግሞ ኢትዮጵያዊ ናቸው። ሞምባሳ ውስጥ ቤት ያላቸው ሲሆን የቤተሰቡ መኖሪያ ተደርጎ እንደሚወሰድም ይኸው ቤት እንደሆነ ተገልጿል። ትናንት መላው ቤተሰብ ከሞምባሳ ሞይ ዓለም አቀፍ አየር ማረፊያ ሲደርሱ በከፍተኛ መረበሽና ሐዘን እንደነበር የአገሪቱ ሚዲያ ኤንቲቪ ዘግቧል። •አቶ ተወልደ አየር መንገዶች ሁሉ ለጊዜው ቦይንግ 737-8 ማክስን እንዳይጠቀሙ ጠየቁ በቦታው ላይ እናቱና አጎቱ የነበሩ ሲሆን አባቱ ዶ\/ር ጌታቸው ተሰማ በኢትዮጵያ ያለውን ምርመራ እየተከታተሉ በመሆናቸው መምጣት እንዳልቻሉ አጎትየው ገልፀዋል። ዘገባው ጨምሮም በወቅቱ እናቱን ለማየት እየበረረ እንደነበርና የመጨረሻ ንግግሩም ከእናቱ ጋር ሲሆን \"ወደ ናይሮቢ እየመጣሁ ነው። ስልኬን ረስቻለሁ ግን ስገባ እናወራለን\" የሚል ነበር። • \"አደጋውን ስሰማ በረራው ጠዋት እንዳልሆነ ራሴን አሳመንኩኝ\" የረዳት አብራሪው ጓደኛ ልምድ ያለውና የመጠቀ ችሎታ እንደነበረው ስለተገለፀው ዋና አብራሪ ያሬድ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ሥራ አስፈፃሚ አቶ ተወልደ ገብረ ማርያም የበረራ ሰዓቱም ከስምንት ሺ በላይ እንደበረረ አደጋውን ተከትሎ በሰጡት መግለጫ ተናግረዋል።","len":2477}
{"id":"news-54759329","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54759329","title":"የመጭበርበር ጥያቄ በተነሳበት የታንዛንያ ምርጫ ፕሬዝዳንት ማጉፉሊ በከፍተኛ ድምፅ አሸነፉ","summary":"ተቃዋሚዎች ተጭበርበሯል ሲሉ በገለፁት ምርጫ የታንዛንያው ፕሬዝዳንት ጆን ማጉፉሊ በሰፊ ደምጽ በድጋሚ አሸንፈዋል ፡፡","text":"የማጉፉሊ ዋነኛ ተቀናቃኝ ቱንዱ ሊሱ በረቡዕ ምርጫ የፓርቲያቸው ወኪሎች ወደ ምርጫ ጣቢያዎች እንዳይገቡ መከልከላቸውን ተናግረዋል፡፡ ብሔራዊ የምርጫ ኮሚሽን ስለምርጫው መጭበርበር የተነሱ ጥያቄዎችን ውድቅ አደርጓል፡፡ ኮሚሽኑ እንዳስታወቀው በምርጫው ፕሬዚዳንቱ 84 በመቶ ድምጽ ሲያገኙ ሊሱ ደግሞ 13 በመቶ ደምጽ አግኝተዋል፡፡ አርብ ዕለት የምስራቅ አፍሪካ ማህበረሰብ የታዛቢ ልዑክ ምርጫውን \"ሥርዓቱን ጠብቆ የተካሄደ\" ሲል ገልጾታል፡፡ የቻዴማው ዕጩ የነበሩት ቱንዱሊሱ ባለፈው ሐሙስ ውጤቱን እንደማይቀበሉ ገልጸዋል። ምርጫው \"በታንዛንያም ሆነ በዓለም አቀፍ ህጎች መሠረት የተካሄደ አይደለም፡፡ አንዳንዶች የመንግሥትን ሃብት ያለአግባብ በመጠቀም ስልጣን ላይ ለመቆየት ያደረጉት ሂደት ነው\" ሲሉ ምክንያታቸውን አስቀምጠዋል። በዳሬሰላም የሚገኘው የአሜሪካ ኤምባሲ \"ህገ-ወጥነት እና ከፍተኛ የድምፅ ልዩነት መኖሩ በውጤቱ ተዓማኒነት ላይ ከፍተኛ ጥርጣሬ ይፈጥራሉ። ... የታንዛንያ መንግስት ለዴሞክራሲያዊ እሴቶች ያለው ቁርጠኝነትም ያሳስባል\" ብሏል፡፡ የብሔራዊ ምርጫ ኮሚሽን ኃላፊ ሴሚስቶክልስ ካይጃጌ በበኩላቸው በሐሰተኛ የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ላይ የቀረቡት ክሶች ማስረጃ ያለቀረበባቸው ናቸው ብለዋል፡፡ በታንዛንያ ምርጫ ከመሳተፋቸውም በተጨማሪ ከፊል ራስ ገዝ በሆነችው በዛንዚባር ደሴት ላይ ያሉ ነዋሪዎችም የራሳቸውን ፕሬዝዳንት መርጠዋል። የሲሲኤም ዕጩው ሁሴን ምዊኒ ደግሞ 76 በመቶ ድምጽ በማግኘት አሸናፊ ሆነዋል ፡፡ ተቀናቃኛቸው እና የኤሲቲ-ዋዛሌንዶው ዕጩ ማሊም ሴይፍ ሸሪፍ 19 በመቶ ድምጽ አግኝተዋል። ደምጹ እስካሁን ከተሳተፉበት ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ትልቁ ሽንፈታቸው ሆኖ ተመዝግቧል። ሐሙስ ዕለት ሴይፍ ሸሪፍ ምርጫው ተጭበርብሯል በማለት ህዝባዊ ተቃውሞ ከጠሩ በኋላ በቁጥጥር ስር ወለዋል። በኋላም በዋስ ተለቀቅዋል፡፡","len":2485}
{"id":"news-42631500","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42631500","title":"በካሊፎርንያ የደረሰ የመሬት መንሸራተት 13 ሰዎችን ገደለ","summary":"በአሜሪካ ካሊፎርንያ ክፍለ ግዛት ደቡባዊ ክፍል የደረሰ የመሬት መንሸራተት ቢያንስ የ13 ሰዎችን ሕይወት እንደቀጠፈ የአካባቢው ባለሥልጣናት አስታውቀዋል።","text":"በአደጋው የተጎዱ ከ160 በላይ ሰዎች ወደ ሆስፒታል የተወሰዱ ሲሆን ከመካከላቸው ሃያዎቹ ከአውሎ ንፋስ ጋር የተያያዘ አደጋ እንደደረሰባቸው ሲታወቅ አራቱ ደግሞ ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል። 300 የሚሆኑ ሰዎች ደግሞ 'ሮሜሮ ካንየን' በተባለ ሸለቆ ውስጥ አሁንም መውጫ አጥተው እንዳሉም እየተዘገበም ይገኛል። ፖሊስ አካባቢው \"የአንደኛው ዓለም ጦርነት የተከናወነበት ሥፍራ ይመስላል\" ሲል ተናግሯል። በከባድ ዝናብ ምክንያት በተነሳ ጎርፍ ምክንያት የተከሰተው ይህ የመሬት መንሸራተት አደጋ ዋናውን የክፍለ ግዛቲቱን መንገድ 48 ኪሎ ሜትር ያህል እንደዘጋው ተዘግቧል። የአደጋ ጊዜ ሠራተኞች የሟቾችና የተጎጂዎች ቁጥር በእጅጉ ሊጨማር እንደሚችል ስጋት እንዳላቸው ተናግረዋል። በአንዳንድ ሥፍራዎች አደጋው ባደረሰው ጉዳት ቤቶች ከሥረ መሠረታቸው ተንቀለው የፈረሱ ሲሆን በጣም ትላልቅ ድንጋዮች እዚህም እዚያም ወደቀው ታይተዋል። ሞንቴሲቶ የተባለችው አካባቢ የእሣት አደጋ ኃላፊ ካፕቴን ዴቭ ዛንቦኒ እንደተናገሩት ማክሰኞ ዕለት ከቦታው የአራት ሰዎችን አስከሬን ማስወጣት ተችሏል። አሳሽ ውሻ ሞንቴሲቶ በተባለው አካባቢ ተጎጂዎችን በመፈለግ ላይ ይገኛል ወርሃ ታህሳስ ላይ በግዛቲቱ የደረሰው የሰደድ እሣት አካባቢውን ስለጎዳው ነው የመሬት መንሸራተቱ የደረሰው ሲሉ ባለሙያዎች ይተንትናሉ። በሰደድ እሣቱ የተጎዳው መሬት በመሰነጣጠቁ ምክንያት ዝናብ ሲያገኘው ለጎርፍ እና መሰል መሬት መንሸራተት አግልጦታልም ብለዋል። ቢያንስ 30 ሺህ ሰዎች አካባቢውን ለቀው መውጣት እንዳለባቸውም ተነግሯል። የካሊፎርንያ ነዋሪዎች አካባቢውን ለቀው እንዲወጡ ሲጠየቁ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ለሁለተኛ ጊዜ ሲሆን ምክንያቶቹም የተፈጥሮ አደጋዎች ናቸው። የአሜሪካ ብሔራዊ የአየር ሁኔታ መሥሪያ ቤት እንዳስታወቀው አሁንም ከባድ ዝናብ እና በረዶ ሊጥል እንደሚችል አስታውቋል።","len":2485}
{"id":"news-56121971","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56121971","title":"ፈረንሳይ ሀብታም አገራት ካከማቹት ክትባት 5 ከመቶውን ለድሀ አገሮች እንዲሰጡ ጠየቀች","summary":"የፈረንሳዩ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን አውሮጳና አሜሪካ በአስቸኴይ የክትባት ክምችታቸውን 5 እጅ ለድሀ አገራት እንዲሰጡ ሐሳብ አቀረቡ።","text":"ማክሮን ለፋይናንሻል ታይምስ ጋዜጣ እንደተናገሩት በክትባቱ ዙርያ ፍትሐዊ አለመሆን አለመመጣጠንን ይፈጥራል። እስከአሁን ሙሉ በሙሉ ማለት በሚቻል ሁኔታ ክትባት እየተሰጠ ያለው ለሀብታም አገራት ነው። ማክሮን ይህን ያለተመጣጠነ ዓለም አቀፍ የክትባት ሥርጭትን ለማመጣጠን ይህን ሐሳብ ያቀረቡት ጂ 7 በመባል የሚታወቁት ብልጹግ አገራት ስብሰባ አርብ ከመደረጉ ቀደም ብለው ነው። ዋይት ሐውስ እንዳስታወቀው ጆ ባይደን የ4 ቢሊዮን ዶላር ለኮቫክስ ፕሮጀክት ይለግሳሉ ብሏል። ኮቫክስ የሚባለው ፕሮጀክት ክትባትን ለድሀ አገሮች ለማድረስ የሚሰራ ጥምረት ነው። የታላቋ ብሪታኒያ ጠቅላይ ሚኒስትርና የስብሰባው የወቅቱ ሊቀመንበር ቦሪስ ጆንሰን በበኩላቸው በርከት ያለ ክትባት ለኮፋክስ እንደሚለግሱ እየተጠበቀ ነው። እንደ ጆን ሆፕኪንስ መረጃ ከሆነ እስከአሁን 110 ሚሊዮን ሕዝብ በተህዋሲው የተያዘ ሲሆን 2ሚሊዮን 400ሺህ የሚሆን ሕዝብ ሞቷል። ባለፈው ረቡዕ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒኦ ጉተሬዝ ያልተመጣጠነና ፍትሐዊ ያልሆነውን የክትባት ሥርጭት መተቸታቸው ይታወሳል። እሳቸው እንዳሉት 10 ብልጹግ አገሮች የጠቅላላው ክትባት 75 ከመቶ ለብቻቸው ይዘውታል። 130 አገሮች ግን አንድም ክትባት ጠብታ ለዜጎቻቸው አልሰጡም። ሃብታሞቹ አገራት ክትባቱን ከሚያስፈልጋቸው ቁጥር በላይ ይዘው እያከማቹ መሆኑም ሌላው አነጋጋሪ ጉዳይ ነው። ለምሳሌ ታላቋ ብሪታኒያና ካናዳ ያዘዙት የክትባት ብዛት መላ ሕዝባቸው ክትባቱን ደግሜ ለውሰድ ቢል ራሱ በቅቶ የሚተርፍ ነው። የጤና ባለሙያዎች ፍትሐዊ የኮቪድ ክትባት በዓለማችን ከሌለ ወረርሽኙን መቆጣጠር አዳጋች ይሆናል ብለው ያምናሉ። ከነገ በስቲያ አርብ ብልጹጎቹ የጂ 7 አባል አገር መሪዎች ይህን ኢፍትሐዊ የክትባት ሥርጭት እንዴት ፍትሐዊ እናድርግ በሚለው ላይ አንድ ስምምነት ይደርሳሉ ተብሎ እየተጠበቀ ነው።","len":2486}
{"id":"news-51716795","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51716795","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ቫይረሱ የአእምሮ መረበሽን እያስከተለ ነው ተባለ","summary":"በቻይናዋ ሆንግ ኮንግ ከተማ ኮሮናቫይረስ ጥቂት በማይባሉ ሰዎች ላይ የአእምሮ መቃወስን እያስከተለ እንዳለ የሮይተርስ ዘገባ አመለከተ።","text":"በሆንክ ኮንግ እስካሁን መቶ ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው ሁለት ደግሞ በቫይረሱ መሞታቸው ተመዝግቧል። ነገር ግን እንደ አውሮፓውያኑ በ2003 በግዛቲቱ ሳርስ 300 የሚሆኑ ሰዎችን የመግደሉን እውነታ በማስታወስ የሆንግ ኮንግ ኗሪዎች ዛሬም ያ ታሪክ ሊደገም ይሆን በሚል ከባድ ጭንቀት ውስጥ መግባታቸው እየተነገረ ነው። ኮሮናቫይረስ መከሰትን ተከትሎ በሆንግ ኮንግ እየተስተዋለ ያለውን ጭንቀትና ውጥረት መነሻ አድርጎ ጥናት የሰራው የሆንግ ኮንግ ዩኒቨርሲቲ አንድ ሶስተኛ የሚሆኑ የከተማዋ አዋቂ ሰዎች የአእምሮ መረበሽ ሲያጋጥማቸው 11 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ ድብርት ውስጥ መግባታቸውን አረጋግጧል። በአስር ሺህዎች የሚቆጠሩ የሆንግ ኮንግ ነዋሪዎች ስራቸውን ከቤት ሆነው እየሰሩ ሲሆን ምግብ እና ሌሎች መሰረታዊ ነገሮች በቤት ውስጥ ማከማቸትም የከተማዋ ነዋሪ መሰረታዊ ተግባር ሆኗል። የፊት ጭምብልና የእጅ ንፅህና መጠበቂያዎች ደግሞ ለረዥም ጊዜ የአቅርቦት ችግር ነበር። • በአሳሳቢ ሁኔታ ላይ ነን ያሉት ተማሪዎች ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ደብዳቤ ላኩ • በዉሃን ከሚገኙ ኢትዮጵያውን ተማሪዎች 95 በመቶ መመለስ ይፈልጋሉ • ኮሮናቫይረስ፡ ኢትዮጵያዊያን ተማሪዎች በቻይና በቻይና ዛሬ ማክሰኞ እለት 125 የኮሮናቫይረስ ኬዞች የተመዘገቡ ሲሆን ይህ ቁጥር ባለፉት ስድስት ሳምንታት ከተመዘገቡ አዳዲስ የለት 'ተለት ስርጭቶች ዝቅተኛ የሚባል ነው ተብሏል። ቫይረሱ በተቀሰቀሰባት ሁቤይ ግዛት 31 ተጨማሪ ሞቶች ሲመዘገቡ በጥቅሉ በቻይና 2943 ሰዎች በኮሮናቫይስ ሞተዋል። በሌላ በኩል ቫይረሱ ተመልሶ እንዳይመጣ በማሰብ የቻይናዋ ጉዋንዶንግ ግዛት ቫይረሱ ከተቀሰቀሰባቸው አካባቢዎች የሚመጡ ሰዎች ለ14 ቀናት ራሳቸውን አግልለው እንዲቆዩ አስታውቋል። የግዛቲቱ ባለስልጣናት፤ በዚህ መልኩ ራሳቸውን ማግለል ያለባቸው ከየት አገር የሚሄዱ ሰዎች እንደሆኑ አገራትን ለይተው አላስቀመጡም።","len":2490}
{"id":"54336434","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54336434","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የኮቪድ-19 ውጤትን በ30 ደቂቃ ውስጥ ማወቅ ሊቻል ነው","summary":"ኮቪድ-19ን በደቂቃዎች ውስጥ የሚለይ ምርመራ በዝቅተኛና መካከለኛ ገቢ ባላቸው አገራት ውስጥ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎችን የመለየት ስራን በእጅጉ ያሳድጋል ሲል የዓለም ጤና ድርጅት ተናገረ።","text":"አምስት ዶላር ብቻ የሚያስወጣው ይህ ምርመራ ሃብታም ባልሆኑ እና የጤና ባለሙያዎችና የላብራቶሪ እጥረት ባለባቸው አገራት የኮቪድ-19 ሕሙማንን ለመለየት በእጅጉ ይረዳል ተብሏል። መመርመሪያውን ከሚያመርቱ ድርጅቶች ጋር የተደረገ ስምምነት በስድስት ወር ውስጥ 120 ሚሊዮን መመርመሪያዎችን ለማምረት ያስችላል። ይህንን እርምጃ የጤና ድርጅቱ የበላይ ኃላፊዎች \"ጉልህ ሚና የሚጫወት\" ብለውታል። በበርካታ አገራት ምርመራ ከተደረገ በኋላ ውጤት ለማወቅ የሚፈጀው ጊዜ የቫይረሱን ስርጭት ለመቆጣጠር የሚያርጉትን ትግል ጎድቶት ቆይቷል። እንደ ሕንድና ሜክሲኮ ባሉ ቫይረሱ በከፍተኛ ሁኔታ በተሰራጨባቸው አገራት በፍጥነት መርምሮ ውጤቱን ማወቅ አለመቻል የወረርሽኙን የመስፋፋት ፍጥነት ትክክለኛ ምስል ማሳየት አልቻለም ሲሉ ባለሙያዎች ይናገራሉ። ይህ አዲሱ \"ተንቀሳቃሽ እና ለአጠቃቀም ምቹ የሆነ\" መመርመሪያ ውጤትን ከ15 እስከ 30 ደቂቃ ባለው ጊዜ ውስጥ እንደሚሰጥ ዶ\/ር ቴድሮስ አድሃኖም ሰኞ እለት በነበራቸው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ተናግረዋል። በአሁኑ ወቅት ግን የኮሮናቫይረስን ውጤት ለማወቅ ሰዓታት ካልሆነም ቀናት እንደሚፈጅ ይታወቃል። አቦት እና ኤስዲ ባዮሴንሰር የተባሉ መድሃኒት አምራቾች ከቢልና ሚሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን ጋር በመሆን 120 ሚሊዮን መመርመሪያዎችን ለማምረት ስምምነት መድረሳቸውን ዶ\/ር ቴድሮስ ጨምረው ገልፀዋል። በዚህ ስምምነት መሰረት የሚመረቱ መመርመሪያዎች በቫይረሱ በጣም የተጎዱ የላቲን አሜሪካ አገራትን ጨምሮ ለ133 አገራት ይሰጣል ተብሏል። \"ይህ በተለይ ከፍተኛ ስርጭት ባለባቸው አካባቢዎች የመመርመር አቅም ላይ ትልቅ እመርታ የሚፈጥር ነው\" ብለዋል ዶ\/ር ቴድሮስ። አክለውም \"ላቦራቶሪ በሌላቸውና ለመድረስ አስቸጋሪ በሆኑ አካባቢዎች ወይንም ምርመራውን ለማካሄድ በቂ የሰለጠነ ባለሙያ በሌለበት አካባቢ የመመርመር አቅምን ያሰፋል።''","len":2491}
{"id":"news-49190775","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49190775","title":"የኩላሊት በሽታን መርምሮ ውጤት የሚነግረው መተግበሪያ [አፕ]","summary":"የተንቃሳቃሽ ስልክ መተግበሪያ [አፕ] ነው። ሰዎች የኩላሊት በሽታ ይኑርባቸው፤ አይኑርባቸው በቀላሉ መለየት ያስችላል።","text":"የሕክምና ባለሙያዎች ይህንን መተግበሪያ 'ሕይወት አድን' የሚል ስም ሰጥተውታል፤ የሕክምና አገልግሎት በደቂቃ ውስጥ እንዲሰጥ ማድረግ ችሏልና። የኩላሊት በሽታ በተለያዩ ምክንያቶች ይከሰታል፤ አንዱ ደግሞ ከደም ጋር የተያያዘ ነው። ቢያንስ ከአምስት ሰዎች አንድ ሰው በኩላሊት በሽታ እንደሚጠቃ ይነገራል። • ለመጀመሪያ ጊዜ ከኤች አይቪ በሽተኛ ኩላሊት ተለገሰ በሽታው ብዙውን ጊዜ በዕድሜ ገፋ ያሉ ሰዎችን ያጠቃል። በጊዜ የሕክምና እርዳታ ካልተገኘ ለከፋ አደጋም ሊያጋልጥ ይችላል። በእንግሊዝ ብቻ በየዓመቱ 100 ሺህ ገደማ ሰዎች በኩላሊት በሽታ ምክንያት ሕይዋታቸውን ያጣሉ። አዲሱ የሞባይል መተግበሪያ በፊት ሰዓታት ይወስድ የነበረውን የኩላሊት በሽታ ምርመራ በ14 ደቂቃ ውስጥ ብቻ እንዲከናወን አስችሏል። 'ስትሪምስ' የተሰኘው መተግበሪያ ዋነኛ ተግባር በሰዎች ኩላሊት ወስጥ ያለውን አላስፈላጊ ቆሻሻ መጠን ለይቶ ለሕክምና ባለሙያዎች ያሳውቃል። የሕክምና ባለሙያዎች ውጤቱ የሚደርሳቸው በመተግበሪያው አማካይነት ነው። • በሰው ክፋይ ሕይወት መዝራት - የኩላሊት ንቅለ ተከላ የኩላሊት በሽታን የሚመረምረው መተግበሪያ መተግበሪያውን የተጠቀሙ ሆስፒታሎች የሕክምና ወጭ ከበፊቱ እጅጉን እየቀነሰ መምጣቱን ይናገራሉ። ነርስ ሜሪ ኤመርሰን መተግበሪያው በሥራዋ ላይ ከፍተኛ ለውጥ ማምጣቱን ለቢቢሲ ትናገራለች። «ከየትኛው አካበቢ የሚመጡ መልዕክቶችን ሆስፒታል ውስጥ ሆኖ ማወቅ መቻል እጅግ በጣም ድንቅ ነገር ነው።» በሌላ የጤና እክል ምክንያት ኩላሊት ሥራውን በአግባቡ መከወን ሲያቅተው አጣዳፊ የኩላሊት በሽታን ያስከትላል። ከቀላል የኩላሊት ጉዳት ጀምሮ ኩላሊት ከሥራ ውጭ እስኪሆን ድረስ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል። የኩላሊት በሽታ በጊዜ ሕክምና ካላገኘ ከከፍ አደጋ ጀምሮ እስከሞት ድረስ ሊያጋልጥ ይችላል። • የሚስቱን ኩላሊት የሰረቀው ህንዳዊ በቁጥጥር ስር ዋለ","len":2501}
{"id":"news-54611159","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54611159","title":"ትራምፕ ሱዳንን ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ሊሰርዟት ነው","summary":"የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሱዳን\"የሽብር ተጠቂና በጥቃቱ ቤተሰቦቻቸውን ላጡ አሜሪካውያን 335 ሚሊዮን ዶላር ካሳ ከከፈለች አሸባሪነትን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ውስጥ እንደምትሰርዛት ተናግረዋል።","text":"የሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር አብደላ ሃምዶክ በበኩላቸው የካሳው ገንዘብ ቢተላለፍም ከአሜሪካ በኩል የተፋጠነ ምላሸ አላየንም ብለዋል። በዝርዝሩ መካተት አገራቸውን ከፍተኛ ክፍያ እንዳስከፈላት የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ \"ገንዘቡ መከፈሉም ከዝርዝሩ ለመውጣት የመጨረሻ ዋስትናችን ነው\" ማለታቸውን የአገሪቱ ሚዲያ ዘግቧል። የአልቃይዳው መሪ ኦሳማ ቢን ላደን ሱዳንን ለተወሰነ ጊዜ ኖሮባታል፤ እንዲሁም መቀመጫው ነበረች በማለት አሜሪካ ሱዳንን የምትወነጅላት ሲሆን ከጎሮጎሳውያኑ 1993ም ጀምሮ ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ውስጥ አካትታለች። ካሳውም አልቃይዳ በ1998 በኬንያና በታንዛንያ የሚገኙ የአሜሪካ ኤምባሲዎች ላይ ቦምብ ፍንዳታዎች መፈፀሙ ጋር የተያያዘ ነው። በኬንያና በታንዛንያ በደረሰው ጥቃት 220 ሰዎች የተገደሉ ሲሆን የካሳው ገንዘብ ለተጠቂዎችና በጥቃቱ ቤተሰቦቻቸውን ላጡ አሜሪካውያን እንደሚከፈልም ትራምፕተናግረዋል። ሱዳን ከሶስት አስርት አመታት በላይ የገዙዋት ፕሬዚዳንት ኦማር አልበሽር ከስልጣን መወገድ ተከትሎ የአሜሪካና የሱዳን ግንኙነት መሻሻሉም እየተናገረ ነው። \"መልካም ዜና ነው። አዲሱ የሱዳን መንግሥት በርካታ ማሻሻያዎችን እያደረገ ነው። አሁን ደግሞ ለሽብር ተጠቂና በጥቃቱ ቤተሰቦቻቸውን ላጡ አሜሪካውያን 335 ሚሊዮን ዶላር ለመክፈል ተስማምቷል\" በማለትም ነው ፕሬዚዳንቱ በትዊተር ገፃቸው ያሰፈሩት። \"ገንዘቡ ከተሰጠ በኋላ ሱዳንን ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ውስጥ አወጣታለሁ። በመጨረሻም ፍትህ ለአሜሪካ ህዝብ ፤ ለሱዳንም ትልቅ ደረጃ ነው\" ብለዋል። የአሜሪካ ፕሬዚዳንቶች ሽብርን ከሚደግፉ አገራት ዝርዝር ውስጥ የማውጣት ስልጣን ያላቸው ሲሆን ምክር ቤቱ ደግሞ ለመቃወም 45 ቀናት አሉት። አሜሪካ በጥቁር መዝገብ ውስጥ ካካተቻቸው አገራት መካከል አንዷ ሱዳን ስትሆን፣ ቀሪዎቹ ደግሞ ኢራን፣ ሰሜን ኮሪያና ሶሪያ ይገኙበታል።","len":2508}
{"id":"news-55226326","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55226326","title":"'ጩኸቱ በጠበጠኝ\" በሚል አውራ ዶሮ ተኩሶ የገደለው በእስር ተቀጣ","summary":"ፈረንሳይ ውስጥ አንድ ግለሰብ 'ጩኸቱ በጠበጠኝ' በሚል ሰበብ የጎረቤቱን ዶሮ ተኩሶ በመግደሉ በአምስት ወራት እስራት ተቀጥቷል።","text":"ሰውዬው አውራ ዶሮውን ተኩሶ መግደሉ አልበቃ ብሎት በፌሮ በሳስቶታል ተብሏል። ማርሴል የሚል መጠሪያ የነበረው አውራ ዶሮ የተገደለው ባለፈው ግንቦት ወር ላይ ነበር። ገዳዩ ግለሰብ አውራው ዶሮ ከአቅሙ በላይ እየጮኸ ሰላሜን ነስቶኛል በሚል ምክንያት ነው ድርጊቱን የፈፀመው ተብሏል። የማርሴል ባለቤት የሆነው ሴባስቲያን ቨርኒ 'ፍትህ ለአውራ ዶሮዬ' በሚል በበይነ መረብ ፊርማ ማሰባሰብ ጀምሯል። እሳካሁን ድረስ ከ100 ሺህ በላይ ሰዎች 'ፍትህ ለማርሴል' ሲሉ ፊርማቸውን አሳርፈዋል። ገዳዩ የጎረቤት እንስሳ ላይ ግፍ በመፈፀምና በሌሎች ወንጀሎች ጥፋተኛ ሆኖ ተገኝቷል። ከተፈረደበት የአምስት ወራት እስር በተጨማሪ 300 ዩሮ እንዲቀጣ ዳኛው ፈርደውበታል። አውራ ዶሮ በጭካኔ ገድሏል የተባለው ግለሰብ ለሚቀጥሉት ሶስት ዓመታት ማንኛውንም ዓይነት የጦር መሣሪያ እንዳይዝም ታግዷል። ለአውራ ዶሮው ፍትህ ፊርማ እያሰባሰበ ያለው ሴባስቲያን ግን \"ምንም ቢሆን አውራ ዶሮዬ ላይ የተፈፀመውን ግፍ አይመልስልኝም\" ኤኤፍፒ ለተሰኘው የዜና ወኪል ድምፁን አሰምቷል። አውራ ዶሮው በመገደሉ ምክንያት እሱና ቤተሰብ ከፍተኛ ሃዘን ላይ እንዳሉም ተናግሯል ሴባስቲያን። በገጠራማዋ አርዴቼ ከተማ ነዋሪ የሆነው የአውራ ዶሮው ባለቤት የመንደሩ ሰዎች እንሳስቶቻቸው ላይ ጥቃት እንዳይፈፀም እንዲከላከሉ ጥሪውን አቅርቧል። \"ቀጣይ ማነው? የሚድሁ ኤሊዎች፤ የስንዴ ሽውታ፤ ቲማቲም፤ ወይስ የአህያ ጩኸት?\" በማለት ምሬቱን አሰምቷል። ፈረንሳይ ውስጥ አውራ ዶሮን በተመለከተ አስገራሚ ዜና መስማት የተለመደ ነው። ባለፈው ዓመት አንድ የሃገሪቱ ፍርድ ቤት የጎረቤታችን አውራ ዶሮ ጩኸት በጠበጠን ሲሉ የከሰሱ ሰዎችን ቅሬታ ውድቅ በማድረግ 'የአውራ ዶሮው የመⶐህ' መብት እንዲከበር መበየኑ ይታወሳል። መብቱ የተከበረለት ማውሪስ የተሰኘው አውራ ዶሮ ግን ብዙም ሳይቆይ በስድስት ዓመት ይህቺን ዓለም ተሰናብቷል።","len":2509}
{"id":"news-50668355","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50668355","title":"አዲሱ የታይፎይድ ክትባት ውጤታማ ነው ተባለ","summary":"አዲስ የተሰራው የታይፎይድ ክትባት 'በሚያስገርም ሁኔታ' እየሰራ እንደሆነና አስቸጋሪውን በሽታ ለመግታት ትልቅ ተስፋ የተጣለበት እንደሆነም ዶክተሮች ገለጹ።","text":"እስካሁን የሙከራ ክትባት በተሰጠባቸው አካባቢዎች ከ 80 በመቶ በላይ ውጤታማ መሆኑ ታውቋል። የዘርፉ ባለሙያዎች እንደገለጹት ክትባቱ አስገራሚ ለውጥ ሊያመጣ የሚችልና በመላው ዓለም በበሽታው የሚሞቱና የሚጎዱ ሰዎችን ቁጥር በእጅጉ ይቀንሰዋል። • ኤችአይቪ በኢትዮጵያ ከሦስት ክልሎች ውጪ በወረርሽኝ ደረጃ ነው ያለው • ኢትዮጵያ የካንሰር መከላከያ ክትባት ከሚሰጡ ጥቂት አገራት አንዷ ናት በአሁኑ ሰአት የመጨረሻ ሙከራዎች እየተደረጉ ሲሆን መድሃኒቶችን የተላመደ ታይፎይድ በእጅጉ በተንሰራፋባት ፓኪስታን ዘጠኝ ሚሊየን ህጻናት ክትባቱ እየተሰጣቸው ይገኛል። ታይፎይድ 'ሳልሞኔላ ታይፊል ባክቴሪያ' በተባለ በፍጥነት የመተላለፍ አቅም ያለው ባክቴሪያ የሚተላለፍ ነው። በበሽታው በተበከለ ምግብና ውሃ ከታማሚዎች ወደ ጤነኛ ሰዎች ይተላለፋል። የበሽታው አንዳንድ ምልክቶችም፡ ስለታይፎይድ እስካሁን በቂና አስተማማኝ መረጃ ማግኘት ባይቻልም በዓመት ከ11 እስከ 21 ሚሊየን የሚደርሱ ሰዎች በበሽታው የሚጠቁ ሲሆን ከ128 ሺ እስከ 161 ሺህ የሚደርሱት ደግሞ ህይወታቸውን ያጣሉ ተብሏል። በኔፓል ካትማንዱ ሸለቆ የሚኖሩ እድሜያቸው ከዘጠኝ ወር እስከ 16 ዓመት የሚደርሱ 20 ሺ ህጻናትም የሙከራ ክትባቱን አግኝተዋል። በዚህ አካባቢ ታይፎይድ ወረርሽኝ በሚባል ደረጃ የተሰራጨ ሲሆን ትልቅ የጤና እክል ከሆነም ቆይቷል። • ፈር ቀዳጅ የታይፎይድ ክትባት ተገኘ ክትባቱ ከተሰጣቸው ህጻናት መካከል ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ላይ የበሽታው ምልክት 81 በመቶ መቀነሱን ተመራማሪዎቹ የሰሩት ጥናት ይጠቁማል። ክትባቱ ከኔፓል በተጨማሪ በማላዊ እና ባንግላዲሽም በሙከራ ደረጃ እየተሰጠ ሲሆን፣ ምን ያክል በሽታውን ተከላክሎ ይቆያል የሚለው በቀጣይ ሙከራዎች የሚታወቅ ይሆናል። የዓለም ጤና ድርጅት በቅርቡ እንደገለጸው ታይፎይድ አብዛኛዎቹን መድሃኒቶች እየተላመደ በመምጣቱ አሳሳቢ ደረጃ ላይ ደርሷል።","len":2510}
{"id":"news-44948940","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44948940","title":"በግሪኩ ሰደድ እሳት 74 ሰዎች ህይወታቸውን ካጡ በኋላ የተረፉ ካሉ በሚል ፍለጋው ቀጥሏል","summary":"በግሪክ ከሰደድ እሳት የተረፉ ካሉ በሚል ፍለጋው ቀጥሏል። በአቴንስ አቅራቢያ በተከሰተው በዚህ እሳት እስካሁን ድረስ 74 ሰዎች ህይወታቸውን ማጣታቸው ተዘግቧል።","text":"ከፍተኛ ንፋስ እሳቱን ያዛመተው ሲሆን ቤቶቸን እና መኪኖችን አመድ እያደረገ፣ ከሰደዱ ለማምለጥ የሚሮጡትን መግቢያ በማሳጣት ራሳቸውን በአቅራቢያው ወዳለ ባህር እንዲወረውሩ አስገድዷል። • በደብረ ማርቆስ ማረሚያ ቤት እሳት ተነሳ • በኬንያ በርካታ ትምህርት ቤቶች በተማሪዎች ተቃጠሉ • የግሪንፊል ማማ እሳትና የሐበሾች ምስክርነት የሀገሪቷ ጠቅላይ ሚኒስትር አሌክሲስ ቲስፕራስ የሦስት ቀን ሐዘን አውጀዋል። ማክሰኞ እለት የ26 አዋቂና ሕፃናት ተቃቅፈው እስከወዲያኛው ያሸለቡ ሰዎች አስክሬናቸው በኮረብታ ጫፍ ለይ ተገኝቷል። የግሪክ የቀይመስቀል ማህበር ኃላፊ እንዳሉት \" ማምለጫ እየፈለጉ ነበር፤ ክፉ እድል ሆኖ ግን ማምለጫ ቀዳዳ አላገኙም፤ እናም መጨረሻቸውን በቅርብ ርቀት ሲያዩት ተቃቀፉ\" ሲል ሁኔታውን ገልፀውታል። ሰኞ እለት ማታ በመቶዎች የሚቆጠሩ የእሳት አደጋ ሰራተኞች እሳቱን ለማጠፋት በሰዓት 100 ኪሎ ሜትር ከሚምዘገዘግ ንፋስ ጋር ሲታገሉ ነበር። የድንበር ጠባቂዎች እና የግል ጀልባዎች በውሃ ዳርቻዎች አቅራቢያ የደረሱትን በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ማዳን የቻሉ ሲሆን የነፍስ አድን ሰራተኞች በየቤቱ፣ በየመኪናው እና በውሃ ዳርቻዎች በህይወት የተረፉ ካሉ በሚል እየፈለጉ ናቸው። ነገር ግን አሁንም የሟቾች ቁጥር ሊጨምር እንደሚችል ከፍተኛ ስጋት አለ። በርካታ ቤቶች በሰደድ እሳቱ ተቃጥለዋል በግሪኳ አቲካ እንዲህ ባለ ደረቅ በጋ ሰደድ እሳት የተለመደ ነው። እንደ አካባቢው ባለስልጣናት ጥርጣሬ ግን የአሁኑ እሳት ሆን ተብሎ በሰዎች የተለኮሰ ሊሆን ይችላል። ለዚህ ደግሞ ማስረጃቸውን ሲጠቅሱ በአቴንስ ሶስት የተለያየ ስፍራዎች 15 እሳቶች በተመሳሳይ ወቅት መነሳታቸውን ይጠቅሳሉ። ለዚህም ተጠርጣሪዎችን ለመለየት ከአሜሪካ ድሮንን ጠይቀዋል። ግሪክ እንዲህ አይነት የሰደድ እሳት መቅሰፍት ያስተናገደችው በ2007 ነበር፤ በወቅቱም በርካቶች ህይወታቸውን አጥተዋል።","len":2512}
{"id":"44639408","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44639408","title":"በአዲስ አበባ መርካቶ ታላቁ አንዋር መስጊድ ከእሳት ተረፈ","summary":"ትናንት ረቡዕ ሌሊት ለሐሙስ አጥቢያ በታላቁ አንዋር መስጊድ የተነሳው የእሳት አደጋ በመስጊዱ ላይ የከፋ ጉዳት ሳያደርስ በቁጥጥር ሥር ውሏል። ኾኖም በመስጊዱ ዙርያ የሚገኙ ሱቆች ከነንብረቶቻቸው በከፋ ሁኔታ ወድመዋል።","text":"እሳቱ ጉዳት ያደረሰው በተለምዶ \"የሴቶች በር\" በሚባለው የአንዋር መስጊድ በር፣ \"ሄኒፔኒ ካፌ\" ከሚገኝበት ከቅዱስ ራጉኤል ቤተክርስቲያን ከአስፋልት ማዶ ነው። ከሴቶች በር አንስቶ የቂቤ መሸጫ ሱቆች፣ አባያ፣ ሂጃብና ሌሎች ኢስላማዊ አልባሳት መሸጫዎች እንዲሁም በተለምዶ \"ጎንደር በረንዳ\" በሚባለው ሰፈር ያሉ ሱቆች ላይ እሳቱ ጉዳት አድርሷል። ጎንደር በረንዳ በብዛት የሲዲና የኤሌክትሮኒክስ ዕቃዎች መሸጫ መደብሮች ተሰድረው ያሉበት ገበያ ነው። መስጊዱን ታኮ የሚገኘው ዑመር ሰመተር ትምህርት ቤት በእሳቱ ጉዳት እንዳልደረሰበት የዐይን እማኞች ለቢቢሲ ገልጸዋል። ትምህርት ቤት ከቆርቆሮ የተነሱ በርካታ ክፍሎች ያሉት ሲሆን እሳቱ ወደዚያ ቢዛመት ከዚህም የከፋ ጉዳት ይደርስ እንደነበር ቢቢሲ ያነጋገራቸው የአካባቢው ነዋሪዎች ተናግረዋል። ከሱቆቹ ባሻገር የመስጊዱ የሴቶች በር መግቢያ ቅጥር ውስጥ የሚገኙ የስብከት (ዳዕዋ) አገልግሎት የሚሰጡ የመንፈሳዊ ትምህርት መማሪያ ክፍሎች (መድረሳ) ጣሪያቸው እንደነደደ በእሳት ማጥፋቱ ላይ ተሳትፎ ያደረጉት የዐይን እማኝ አቶ ሙክታር መሐመድ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ከንብረት መውደም ሌላ በሰው ሕይወት ላይ ጉዳት አለመድረሱን የአዲስ አበባ ከተማ እሳትና ድንገተኛ አደጋዎች መከላከልና መቆጣጠር ባለሥልጣን የኮሙዩኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ ሰለሞን መኮንን ለቢቢሲ ገልጸዋል። በአደጋው የወደሙት ሱቆች በቁጥር 50 እንደሚደርሱም ተገልጿል። በአካባቢው የነበሩት የኤሌክትሮኒክስ፣ የጨርቃጨርቅ፣ የማርና የቅቤ መሸጫ ሱቆች እሳቱን በከፍተኛ ፍጥነት በማቀጣጠላቸው አደጋውም ቶሎ ሊዛመት እንደቻለ አቶ ሰለሞን ተናገረዋል። በመጨረሻም በአካባቢው ኅብረተሰብ እና በ 112 የእሳት አደጋ ተቆጣጣሪ ባለሙያዎች ትብብር ዛሬ ንጋት ላይ እሳቱ በቁጥጥር ሥር ውሏል ብለዋል። የአደጋው ትክክለኛ መነሻና ያደረሰው ጉዳት ገና በመጣራት ላይ ነው።","len":2515}
{"id":"news-53725110","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53725110","title":"የቤይሩት ፍንዳታ፡ የሊባኖስ መንግሥት ሥልጣን ለቀቀ","summary":"ባለፈው ማክሰኞ በዋና ከተማዋ ቤይሩት ውስጥ ከደረሰው ፍንዳታ ጋር በተያያዘ የሊባኖስ መንግሥት በገዛ ፈቃዱ ሥልጣን ለቋል።","text":"ከ200 በላይ ሰዎች ለሞት የተዳረጉበት በሊባኖስ ቤይሩት በሚገኝ ወደብ ላይ የደረሰው ፍንዳታን ተከትሎ ፀረ-መንግሥት ተቃውሞዎች ተፋፍመው ነበር። ሰኞ አመሻሽ ላይ ነው ገዢው የሊባኖስ መንግሥት ሥልጣን መልቀቁን በቴሌቪዥን መስኮት ያሳወቁት ጠቅላይ ሚኒስትር ሃሰን ዲያብ ናቸው። በርካታ ሊባኖሳዊያን ለፍንዳታው የገዢው ፓርቲ አመራሮችን ይወቅሳሉ፤ በሙስና ተጠምደው ረስተውናልም ይላሉ። ቤይሩትን ያናወጠው ፍንዳታ የተከሰተው 2750 ቶን የሚመዝን አሞኒዬም ናይትሬት የተባለ ንጥረ ነገር ጥንቃቄ በጎደለው መንገድ ለበርካታ ዓመታት በመከማቸቱ ነው። ባለፈው ሳምንት ማክሰኞ በደረሰው ፍንዳታ ምክንያት የሞቱ ሰዎች ቁጥር 220 መድረሱንና 110 ሰዎች ደግሞ የገቡበት እንደማይታወቅ የቤይሩት ከተማ ከንቲባ ማርዋን አቡድ አል-ማርሳድ ለተሰኘው የዜና ምንጭ ተናግረዋል። በርካታ የውጭ አገር ዜጎችና የጭነት መኪና አሽከርካሪዎች የገቡበት ካልታወቁ ሰዎች መካከል ናቸው ብለዋል ከንቲባው። በፍንዳታው ሳቢያ ከ200 ሺህ በላይ ሰዎች ቤት አልባ ሆነዋል፤ የቀሩትም በርና መስኮቶቻቸውም ከጥቅም ውጪ ሆነዋል። ፍንዳታውን ተከትሎ ፀረ-መንግሥት ተቃውሞ ሰልፈኞች የቤይሩትን መንገዶች አጨናንቀዋል፤ ፖሊስም ሰልፈኞቹን በአስለቃሽ ጭስ ለመበተን ሞክሯል። ሊባኖሳዊያን በስልጣን ላይ ያለው መንግሥት ላይ ያላቸውን ቅሬታ ሲያሰሙ ይህ የመጀመሪያቸው አይደለም። ፀረ-መንግሥት ተቃውሞዎች ለዓመታት የዘለቁ ናቸው። አገሪቱ በምጣኔ ሃብት ድቀት መመታቷ ሳያንስ በኮሮናቫይረስ ምክንያት ኑሮ መቀዛቀዙ ለሊባኖሳዊያን ፈተና ሆኗል። ነገር ግን የዕለተ ማክሰኞው ፍንዳታ ብዙዎች ጣታቸውን መንግሥት ላይ እንዲቀስሩና ለተቃውሞ ወደ አደባባይ እንዲወጡ አድርጓቸዋል። አሁን ያለው የሊባኖስ መንግሥት ባለፈው ዓመት በአገሪቱ የተነሳውን ተቃውሞ ተከትሎ ሥልጣን የለቀቀውን መንግሥት ተከትሎ ወንበር የጨበጠ ነበር።","len":2518}
{"id":"news-51247455","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51247455","title":"በምስራቃዊ ቱርክ በተከሰተ የመሬት መንቀጥቀጥ ቢያንስ 18 ሰዎች ሞቱ","summary":"በምስራቃዊ ቱርክ በደረሰ ከፍተኛ ርዕደ መሬት ቢያንስ 18 ሰዎች ሲሞቱ በመቶዎች የሚቆጠሩት ለጉዳት መዳረጋቸውን ባለሥልጣናት አስታወቁ።","text":"ትናንት ምሽት ርዕደ መሬቱ ከተከሰተ በኋላ 60 ጊዜ ቀላል መንቀጥቀጦችን አጋጥመዋል። ትናንት ምሽት 3 ሰዓት ገደማ የተከሰተው ርዕደ መሬት በሬክተር ስኬል 6.8 ማግኒዩቲዩድ ተለክቷል። ርዕደ መሬቱ ኢላዚግ ግዛት ሲቭራይስ ከተማን በዋናነት የመታ ሲሆን በከተማዋ ለበርካታ ሕንፃዎች መፈራረስ እና ነዋሪዎች ወደ መንገዶች እንዲሸሹ ምክንያት ሆኗል። የቲግሪስ ወንዝ መነሻ በሆነው በሃዛር ሐይቅ ዳርቻ የምትገኘው እና 4 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች የሚኖሩባት ከተማ -ሲቭራይስ የጎብኝዎች መዳራሻ ናት። ርዕደ መሬቱ በጎረቤት አገር ሶሪያ፣ ሊባኖስ እና ኢራንም ተሰምቷል። • ፖስተኛው 24 ሺህ ደብዳቤዎችን በቤቱ ደብቆ ተገኘ • አሜሪካ ነፍሰ ጡር ቪዛ አመልካቾችን ለመቆጣጠር አዲስ ሕግ አወጣች በቱርክ ርዕደ መሬት ማጋጠሙ የተለመደ ነው። በአውሮፓዊያን 1999 በምዕራባዊቷ ከተማ ኢዝሚት በደረሰ ከፍተኛ ርዕደ መሬት 17 ሺህ ሰዎች ሕይወታቸው አልፏል። እንደ ቱርክ ድንገተኛ አደጋዎች መቆጣጠር ባለሥልጣን ከሆነ ርዕደ መሬቱ ከተከሰተ በኋላ 60 ጊዜ ቀላል የመሬት መንቀጥቀጥ አጋጥሞ ነበር። ባለሥልጣናቱ እንዳሉት ከ400 የሚበልጡ የነፍስ አድን ሠራተኞች በአደጋው ምክንያት ለተፈናቀሉ ሰዎች አልጋ እና ድንኳን ይዘው ወደ አካባቢው እያመሩ ነው። ምን አልባት ከከባድ ርዕደ መሬቱ በኋላ ሌሎች አነስተኛ የመሬት መንቀጥቀጥ ሊኖር ስለሚችል ሰዎች ወደ ፈራረሱት ሕንፃዎች ተመልሰው እንዳይሄዱም ባለሥልጣኑ አስጠንቅቋል። የአላዚግ አስተዳዳር በግዛቷ ስምንት ሰዎች መሞታቸውን የገለፀ ሲሆን የጎረቤት ማላትያ ግዛት አስተዳዳር ደግሞ ስድስት ሰዎች መሞታቸውን አስታውቋል። \"በጣም የሚያስፈራ ነበር፤ የቤት ውስጥ እቃዎች እኛ ላይ ወደቁ፤ ከዚያም ተሯሩጠን ወደ ውጭ ወጣን\" ሲል በኢላዚግ ነዋሪ የሆኑትን ምላሃት ካንን ጠቅሶ ኤ ኤፍ ፒ የዜና ወኪል ዘግቧል። • የእግር ኳስ አፍቃሪዎች ለከባድ ጭንቀትና የልብ ህመም ተጋላጭ ናቸው ተባለ","len":2518}
{"id":"news-46819709","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46819709","title":"የአልጀሪያዋ ቁንጅና አሸናፊዋ ከድጃ ቤን ሃሙ ዘረኝነት እንደማይበግራት ገለፀች","summary":"በቅርቡ የአልጀሪያን የቁንጅና ንግስትነት የተቀዳጀችው ከድጃ ቤን ሀሙ በቆዳዋ ቀለም ምክንያት እየደረሰባት ያለው ዘረኝነት እንደማይበግራት ተናገረች።","text":"\"በሚተቹኝ ሰዎች ምክንያት ወደ ኋላ አልልም፤ አይበግረኝም\" በማለት ከድጃ ቤን ሀሙ ለአልጀሪያው ዜና ወኪል ቲኤስኤ ተናግራለች። በፌስቡክና ትዊተር በመሳሰሉ ማህበራዊ ድረ ገፆች ላይ ጠቆር ስላለው ቆዳ ቀለሟ፣ አፍንጫዋና ከንፈሯ የተለያዩ ስድቦችንና ፌዞችንም እያስተናገደች ነው። በሰሜናዊቷ አፍሪካዊቷ ሃገር አልጀሪያ ቆዳቸው ትንሽ ጠቆር ያሉ ሰዎች ዘረኝነትና መድልዎ ይደርስባቸዋል። •\"ማንም መብታችንን ሊሰጠን ስለማይችል፤ ሴቶች ማንንም ሳይጠብቁ በራሳቸው መታገል አለባቸው\" •\"ኢትዮጵያዊ ታሪኮችን ወደ ዓለም አቀፍ የፊልም መድረክ ማምጣት ፈታኝ ነው\" ዘረሰናይ መሐሪ አልጀሪያን ጨምሮ በተለያዩ የሰሜን አፍሪካ ሀገራት ውበት ከቆዳ ቀለም መቅላት (መንጣት) ጋር በከፍተኛ ሁኔታ ይያዛል። ከደቡባዊ አድራር አካባቢ የመጣችው ከድጃም በበኩሏ በማንነቷ እንዲሁም ውድድሩን በማሸነፏ እንደምትኮራ ተናግራለች። \"ህልሜን በማሳካቴ በጣም ደስተኛ ነኝ፤ በመጣሁበት ግዛት አድራርም ተከብሬያለሁ\" ያለችው የቁንጅና ውድድር አሸናፊዋ አክላም \" እኔ ከመጣሁበት አካባቢ ያሉ ሴቶችም መወዳደር ከፈለጉ እንዲሳተፉ አበረታቸዋለሁ\" ብላለች። የፋሽን መፅሄቱ ቮግ እንደዘገበው በአውሮፓውያኑ 2005 ካሸነፈችው ናሲማ ሞካዴም በኋላ ከድጃ ስታሸንፍ ሁለተኛዋ ጥቁር ሴት ናት። ከድጃ ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ በተካሄደው ቁንጅና ውድድር ከማሸነፏ በፊት 20 ዙሮችን አልፋለች። •\"የመከላከያ ሰራዊትን እንቅስቃሴ የሚያግድ ስራ አንቀበልም\" ዶ\/ር ደብረፅዮን የሚተቿት ግለሰቦች አልጀሪያን አትወክልም በማለት ሲሆን ነገር ግን በማህበራዊ ሚዲያ ብዙዎች ድጋፋቸውን አሳይተዋል። ከድጃም በበኩሏ \"ሰዎች ሳያውቁ ዳኝነት መስጠት ተገቢ አይደለም። በጥቁርና በነጭ መካከል ልዩነት የለም\" ብላለች። የቁንጅና ውድድሩ አዘጋጆች በበኩላቸው ዘረኝነት የተሞላው የግለሰቦች አስተያያት አፀያፊ እንደሆነ ተናግረዋል።","len":2522}
{"id":"news-45412041","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45412041","title":"ልባችን ከእድሜያችን ቀድሞ ሊያረጅ እንደሚችል ያውቃሉ?","summary":"የእንግሊዝ የማህበረሰብ ጤና ማህበር በሰራው ጥናት መሰረት፤ እድሜያቸው ከ75 ዓመት በላይ የሆኑ ሰዎች ከሚያጋጥሟቸው የልብ ህመሞች መካከል 80 በመቶ የሚሆኑትን ቀድሞ መከላከል ይቻላል።","text":"ጤናማ ያልሆነ አመጋገብና አኗኗር ከአምስት ሰዎች አራቱ ላይ ሞት ያስከትላል። ሰዎች ሲጋራ አለማጨስ፤ ጤናማ ያልሆ አመጋብን ማስወገድና ያለማቋረጥ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ማድረግ አለባቸው። ማህበሩ እንደሚለው ከ30 ዓመት በላይ የሆኑ ሰዎች የልባቸውን እድሜ ለማወቅ ምርመራ ማካሄድ ይገባቸዋል። በበይነ መረብ የሚካሄደው ምርመራ ልብ በህመም የመጠቃት እድሉ ምን ያህል እንደሆነ ለማወቅ የሚረዳ ሲሆን፤ ድንገተኛ የልብ ህመምን ቀድሞ ለማወቅም ይረዳል። • አዲሱ የማዋለጃ ቦርሳ የእናቶችን ህይወት እየታደገ ነው • ኮሌራን የሚቆጣጠር ኮምፕዩተር ተሰራ ምርመራው ህክምና አይደለም። የልብ ህመም እንዳለብዎትም አይነግሮትም። ነገር ግን ለልብ ህመም ሊያጋልጥዎት የሚችሉ ነገሮችን በመጠቆም እንደ ማንቂያ ደወል ሆኖ ሊያገለግል ይችላል። ከመጠን ያለፈ ውፍረት፤ በቂ የሰውነት እንቅስቃሴ አለማድረግ እና ከፍተኛ የደም ግፊት ለድንገተኛ የልብ ህመም ሊያጋልጡ የሚችሉ መነሻ ምክንያቶች ናቸው። የልባችንን ጤና እንዴት ማሻሻል እንችላለን? እስከ አሁን ሁለት ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች የበይነ መረብ ምርመራውን ያካሄዱ ሲሆን፤ ውጤቱ 78 በመቶ የሚሆኑት ተሳታፊዎች ከእድሜያቸው በላይ ልባቸው ማርጀቱን ያሳያል። ይህ ደግሞ ያለ እድሜ ለሚከሰት ሞት ያጋልጣል። • የመዋቢያ ምርቶች ውስጥ መርዛማ ንጥረ-ነገሮች ተገኙ • ከሰዎች ጋር ያለንን ግንኙነት ለማስተካከል የሚረዱ ዘጠኝ ሚስጥሮች ከእነዚህ ሰዎች መካከል 34 በመቶ የሚሆኑት ከእድሜያቸው አምስት ዓመት የበለጠ የልብ ጤና ሲኖራቸው፤ 14 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ ልባቸው ከእድሜያቸው በላይ 10 ዓመት ያረጀ እንደሆነ ተረድተዋል። በእንግሊዝ ብቻ በየዓመቱ 84 ሺ ሰዎች ከልብ ህመም ጋር በተያያዘ ይሞታሉ። እድሜዎ ከሰላሳ ዓመት በላይ ከሆነና የእንግሊዝ የማህበረሰብ ጤና ማህበር ያዘጋጀውን የልብ እድሜ ማወቂያ መጠይቅ (በእንግሊዝኛ) ለመሙላት ይህንን ይጫኑ።","len":2523}
{"id":"news-49224743","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49224743","title":"\"ህዝብ ከህዝብ ሊጋጭ አይችልም\"የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ","summary":"የሶማሌ እና የኦሮሚያ ክልል ሕዝቦችን ወዳጅነት ለማጠናከር ያሰበ የወዳጅነት መድረክ ጅግጅጋ ላይ እየተካሄደ ነው። ዛሬ ጥዋት ሐምሌ 28፣ 2011 ዓ.ም በተጀመረው መድረክ ላይ የሁለቱም ክልል መሪዎች ተገኝተዋል።","text":"በመድረኩ ላይም የሶማሌ ክልል ፕሬዚዳንት ሙስጠፌ ሙሃመድ የሁለቱን ህዝቦች ግንኙነት በቋንቋ፣ ባህል እና ሃይማኖት ምን ያህል የተሳሰረ እንደሆነ ገልፀው ይህንን ለዘመናት የዘለቀ የሁለቱን ህዝቦች ግንኙነትም ለማጠናከር ከባለፈው አመት ወዲህ ተጠናክሮ እየተሰራ ነው ብለዋል። • ችግኝን በዘመቻ መትከል መቼ ተጀመረ? •በአውሮፓ የኢትዮጵያዊያን ፌስቲቫል፡ ሙዚቃ፣ ኳስ፣ ፍቅርና ቡጢ.. ለዘመናት የሁለቱ ህዝቦች ግጭት ከግጦሽ መሬት ይገባኛል ጋር በተያያዘ ቢሆንም ባለፉት ጥቂት አመታት ግን ወዳልተለመደ አቅጣጫ አምርቷል ብለዋል። የሁለቱ ክልሎችን የሚያዋስነው ድንበር ከ1400 ኪ.ሜትር በላይ መሆኑን አስታውሰው የግጦሽና የመሬት ይገባኛል ጥያቄ መፈታት ያለበት በሐገር ሽማግሌዎች እንጂ ሌላ መልክ መያዝ አልነበረበትም ብለዋል። \"በጠላት ተመርተን ወዳልተፈለገ ግጭት አናመራም\" ብለዋል። በሌላ በኩል የኦሮሚያ ክልል ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ ሽመልስ አብዲሳ በበኩላቸው የሁለቱ ህዝቦች አብሮነት ለዘመናት የቆየ መሆኑን አፅንኦት በመስጠት ተናግረዋል። \"ኦሮሞ ሲከፋው መሸሸጊያ ያደርገው የነበረው ሶማሌውን ነው። ይህ ወንድማማችነት ወደተሻለ ደረጃ ማስተላለፍ ያለበት ደግሞ ይህ ትውልድ ነው\" ብለዋል። •በጎንደር ከ3ሺህ በላይ የመትረየስ ጥይቶች በቁጥጥር ሥር ዋሉ ምክትል ፕሬዚዳንቱ በንግግራቸውም የህዝብን ቀጣይነት አፅንኦት በመስጠት ተናግረዋል። \"ህዝብ ከህዝብ ሊጋጭ አይችልም፤ ግለሰቦች ሊጋጩ ይችላሉ። በጎረቤት መካከል ግጭት ሊፈጠር ይችላል እንጂ ኦሮሞ ከሶማሌ ጋር ሊጋጭ አይችልም\" ብለዋል። ከዚህም በተጨማሪ ባለፈው ዓመት በጅግጅጋ በተከሰተው ሁከት ጉዳት ከደረሰባቸው ቤተ-እምነቶች መካከል የሆነችው የኪዳነ ምህረት ቤተክርስቲያን እደሳዋ ተጠናቆ ዛሬ ትመረቃለች ተብሎም ይጠበቃል። ቤተ ክርሰቲያኗ በሶማሌ ክልል መንግሥት እና በሌሎች አካላት ድጋፍ ነው የታደሰችው።","len":2524}
{"id":"news-44327177","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44327177","title":"ዴንማርክ ሙሉ የፊት ገጽታን የሚሸፍን 'ሂጃብ' አገደች","summary":"ዴንማርክ ሙስሊም ሴቶች ሙሉ ፊታቸውን የሚሸፍነውን ኒቃብ ወይም ቡርቃ በመባል የሚታወቀውን የሂጃብ አለባበስ በሕግ ከልክላለች። ሕጉ በ73 ድጋፍና በ30 ተቃውሞ ነው የጸደቀው።","text":"ኒቃብ የለበሱ ሴቶች በአውሮፓ ከነሐሴ 1 ጀምሮ ሕጉ ተግባራዊ ይሆናል። ኒቃብ ወይም ቡርቃ የሚለብሱ ዴንማርካዊያን ወይም የአገሬው ነዋሪዎች አንድ ሺህ ክሮነር ወይም 157 ዶላር ቅጣት ይጣልባቸዋል። ሆኖም በተደጋጋሚ ለቅጣት የሚዳረጉ ዜጎች የቅጣቱን 10 እጥፍ እንዲከፍሉ ይገደዳሉ። የሕጉ አንቀጽ በግልጽ 'ሙስሊም ሴቶች' የሚል አንቀጽን ባያካትትም የኒቃብና የቡርቃ ሂጃብ ኢስላማዊ አለባበስ በመሆኑ ይህንኑ ለማስቆም የሚሞክር ሕግ እንደሆነ ይታመናል። 'ማንም ሰው ሙሉ ፊቱን የሚሸፍን ልብስ በአደባባይ ለብሶ ከተገኘ ይቀጣል' የሚል ሐሳብን የያዘ አንቀጽ በሕጉ ተካቷል። የሕጉን መጽደቅ ተከትሎ የዴንማርክ ፍትሕ ሚኒስትር ሶረን ፔፕ እንዳሉት 'በኛ ዴንማርካዊያን ባሕል ሰዎች የፊት ገጽታን እየተያዩ ነው የሚያወጉት። ዐይንና ፊትን ሸፍኖ ማውጋት የእኛ እሴት አይደለም' ብለዋል። የመብት ተቆርቋሪው አምነስቲ ኢንተርናሽናል በበኩሉ ሕጉ የሴቶችን መብት የሚጻረር ብሎታል። የአውሮፓ የሰብአዊ መብቶች ፍርድ ቤት ባለፈው ዓመት ቤልጂየም ተመሳሳይ ሕግ ለማጽደቅ በምትሞክርበት ወቅት ይህ ዓይነቱ ሕግ 'የዜጎችን የእምነት ነጻነትና አብሮ የመኖርን እሴት የሚንድ' በሚል አግዶት ቆይቶ ነበር። ቡርቃ-ኒቃብ የከለከሉ አገራት ኒቃብና ቡርቃን በሕግ በመከልከል ፈረንሳይን የቀደማት የለም። በሚያዚያ 2011 በትምህርት ቤቶች አካባቢ ሃይማኖታዊ መገለጫ የሆኑ አልባሳት በሙሉ አግዳለች። ከፈረንሳይ ቀጥሎ ቤልጂየም ማንኛውም ማንነትን ለመለየት አዳጋች የሚያደርግ የፊት ገጽታን የሚሸፍን አለባበስን አግዳለች። ኦስትሪያ፣ ቡልጋሪያ እንዲሁም የደቡባዊ ጀርመኗ ቤቬሪያ ክፍለ አገር በይዘታቸው ተመሳሳይ የሆኑ ከፊልና ሙሉ ክልከላዎችን በዜጎችና ነዋሪዎች ላይ ጥለዋል። የኔዘርላንድስ ምክር ቤት በ2016 ተመሳሳይ እግድ ያስተላለፈ ቢሆነም በአገሪቱ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይሁንታን እስኪያገኝ እየተጠበቀ ነው።","len":2526}
{"id":"51254054","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51254054","title":"የታይላንድ ባለስልጣናት አደንዛዥ ዕጽ የተደበቀበትን መኪና ለጨረታ አቀረቡ","summary":"የታይላንድ ባለስልጣናት በስህተት አደንዛዥ ዕጽ የተደበቀበትን መኪና ለጨረታ አቀረቡ።","text":"የመኪና ሆድ ዕቃ ውስጥ የተገኘ የአደንዛዥ እጽ ክኒን ባለስልጣናቱ መኪና ለመሸጥ ባወጡት ጨረታ መሰረት ዳጎስ ያለ ገንዘብ የሚከፍል ገዥ ተገኝቷል። ሲአር-ቪ የተሰኘችውን መኪና ከበርካታ ፈላጊዎች ጋር ተወዳድሮ አንድ ግለሰብ አሸንፏል። 19 ሺ የአሜሪካን ዶላር ወይም 570 ሺ ብር አካባቢ ደግሞ ጨረታውን ያሸነፈበት ዋጋ ነው። መኪናው ባለፈው ዓመት ፖሊስ የአደንዛዥ እጽ አዘዋዋሪዎችን ሲያድን ይዞ የወረሰው ነበር። ነገር ግን ግዥው ተፈጽሞ ገዥ መኪናውን ሊያስፈትሽ ጋራጅ ሲወስደው የጋራጁ መካኒክ በመኪናው ሆድ ዕቃ ውስጥ ያልተለመደ ነገር አግኝቷል። በክኒን መልኩ የተቀመሙ 94 ሺ አደንዛዥ ዕጾች። በአገረ ታይላንድ በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታ የሚያዙ መኪናዎችን ፖሊስ በሚገባ ይፈትሻል። ይህም መኪና ፖሊስ በቂ ነው ያለው ፍተሻ ተተግብሮበታል። ነገር ግን አዘዋዋሪዎቹ በደንብ ደብቀውት ስለነበር ከዕይታ ሰውረውታል። ከተሽከርካሪው በስተጀርባ በሚስጥር ክፍል ውስጥ ተደብቀው በሚገኙ ሳጥኖች ውስጥ ክኒኖቹ መገኘታቸውን የአካባቢው ከፍተኛ ሹም ሚስተር ሊሪስሪስ ለባንኮክ ፖስት አረጋግጠዋል። በመሆኑም አሁንም ተጨማሪ አደንዛዥ ዕጽ ሊኖር ስለሚችል የመኪናዋ ሆድ ዕቃን የመበርበሩ ጉዳይ የሚቀጥል ይሆናል ብለዋል ሹሙ። ባለፈው ዓመት መኪናዋ ስትያዝ 100 ሺ ተመሳሳይ የአደንዛዥ ዕጽ ክኒኖች ተገኝተው ነበር። የተገኘው አደንዛዥ ዕፅ ወንጀሉን አቀናብረዋል ለተባሉት ግለሰቦች የወንጀል ማክበጃ የሚደረግ ሲሆን መካኒኩና የመኪናዋን በጨረታ የገዛው ግለሰብ ይህ ተጨማሪ አደንዛዥ ዕጽ እንዲገኝ ላደረጉት ትብብር ሽልማት ተበርክቶላቸዋል። \"ያባ\" የሚል ስያሜ ያለው ይህ አደንዛዥ ዕጽ ትርጓሜውም \"የእብድ መድኃኒት\" ማለት ሲሆን በሕገ ወጥ መልኩ ከምያንማር ወደ ታይላንድ እየገባ በርካሽ በቀይ ወይም ሐምራዊ ክኒኖች ይሸጣል። የታይላንድ መንግሥት በ2018 ብቻ 516 ሚሊዮን ተመሳሳይ የአደንዛዥ እጾችን ይዟል።","len":2527}
{"id":"news-51432252","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51432252","title":"በኮሮና ቫይረስ የሟቾች ቁጥር እያሻቀበ ነው፤ 780 ደርሷል","summary":"በኮሮና ቫይረስ የሟቾች ቁጥር በጎርጎሳውያኑ 2003 ከተነሳው ሳርስ ወረርሽኝ ከቀጠፈው ህይወት እንደበለጠ ተገልጿል።","text":"የቫይረሱ መነሻ በሆነችው ሁቤ ግዛት የሟቾች ቁጥር 780 እንደደረሰና፤ በትናንትናው ዕለትም በግዛቷ 81 ሰዎችም እንደሞቱ የጤና ባለሙያዎች አስታውቀዋል። • ኢትዮጵያውያን፡ የአስወጡን ድምጽ በጎሉባት የቻይናዋ ዉሃን • 29 የኮሮናቫይረስ ጥቆማዎች እንደደረሱት ጤና ጥበቃ አስታወቀ እስካሁን ባለው መረጃ በአጠቃላይ በቻይና የሟቾች ቁጥር 803 የደረሰ ሲሆን ከቻይና ውጭ ባለው ሁለት ሰዎች ሞተዋል። እነዚህ ሟቾች አንደኛው በሆንግኮንግ ሲሆን ሌላኛው ደግሞ በፊሊፒንስ ነው። በጎርጎሳውያኑ የተከሰተው የመተንፈሻ አካላትን የሚያጠቃው ሳርስ 774 ሰዎችን ህይወት የቀጠፈ ሲሆን፤ እነዚህም በሃያ ሃገራት ነው ተብሏል። እስካሁን ባለው መረጃ 34 ሺ 800 ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን፤ የአንበሳውን ድርሻ የሚይዘው ደግሞ በቻይና ነው። ከሳምንት በፊት አለም አቀፉ የጤና ድርጅት የኮሮና ቫይረስን የአለም የጤና ስጋት ነው ብሎታል። ቫይረሱ ለመጀመሪያ ጊዜ የታየው በሁቤዋ ግዛት ውሃን ሲሆን ለሳምንታትም የጉዞ፣ የመውጣትና የመግባት እግድ ተጥሎባታል። ሆንግ በበኩሏ ከቻይና የሚመጣ ማንኛውንም መንገደኛ ለሁለት ሳምንት ያህል ተለይተው እንዲቆዩ አዛለች። •የኮሮናቫይረስ እስካሁን ትክክለኛ ስም እንደሌለው ያውቃሉ? •የቻይናዊው ዶክተር ሞት ከፍተኛ ቁጣን ቀሰቀሰ ጎብኝዎች በሚያርፉበት ሆቴልም ሆነ የመንግሥት ማዕከላት ተለይተው እንዲቆዩ እንዲሁም ነዋሪዎቿም ቢሆን ለሁለት ሳምንት ያህል ከምንም አይነት ግንኙነት ርቀው ቤታቸው እንዲቀመጡ ትእዛዝ አስተላለፋለች። ይህንን ተላልፎ የሚገኝ ሰው የገንዘብ እንዲሁም የእስር ቅጣት ይጠብቀዋል። በሆንግ ኮንግ በቫይረሱ የተጠቁ 26 ሰዎች ተገኝተዋል። ከዚህም በተጨማሪ ስለ ኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መቀስቀስ ሲያስጠነቅቅ የነበረው ዶክተር ሊል ዌንሊያንግ መሞት በብዙዎች ዘንድ ቁጣን ቀስቅሷል። በውሃን ህመምተኞችን እያከመ በነበረበት ወቅት ነው በቫይረሱ የተያዘው።","len":2542}
{"id":"44052563","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44052563","title":"ተማሪዎች አስገድዶ ስለመድፈር በመቀለዳቸው ታገዱ","summary":"አስራ አንድ የዋርዊክ ዩንቨርስቲ ተማሪዎች ሴቶችን አስገድዶ ስለመድፈር በፌስቡክ ላይ በመቀለዳቸው ከተቋሙ ታገዱ። ተማሪዎቹ እርምጃ የተወሰደባቸው በፌስቡክ የቡድን መነጋገሪያ ገፅ የተጻጻፉት መልእክት ይፋ ከወጣ በኋላ ነው።","text":"ተማሪዎቹ የተለዋወጧቸው የጽሁፍ መልዕክቶች ፎቶ ተነስተው ይፋ የተደረጉ ሲሆን፤ ተቋሙ ጉዳዩን እየመረመረ መሆኑን ገልጾ ተማሪዎቹ \"የሥነ-ምግባር ማረሚያ ቅጣት ይጠብቃቸዋል\" ተብሏል። የተቋሙ ቃል አቀባይ \"እያደረግን ያለው ምረመራ ሳይጠናቀቅ ስለጉዳዩ ተጨማሪ አስተያየት መስጠት እንችልም\" ብለዋል። ተማሪዎቹ የተለዋወጧቸው መልዕክቶች ይፋ የሆኑት 'ዘ ቦር' እና 'ዘ ታብ' በተሰኙ የተቋሙ የድረ-ገጽ ጋዜጦች ላይ ነው። ከተማሪዎቹ አንዱ 100 ሴቶችን አስገድዶ ስለመድፈር \"አንዳንዴ ከቁጥጥር ውጪ ሆኖ 100 ሴቶችን መድፈር ያዝናናል\" በማለት ጽፏል። ሌላው ተማሪ \"ሁሉንም ሴቶች ደፍሮ ልክ ማስገባት ነው\" ብሏል። ተማሪዎቹ በተለዋወጧቸው መልዕክቶች አንዱ \"ሰው ሁሉ የሚያይበት አውላላ መንገድ ላይ ድፈራት\" ሲል ሌላው \"ምንም ችግር የለውም\" ብሎ መልሶለታል። ተማሪዎቹ ዘረኛ መልዕክቶችም ተለዋውጠዋል። \"ሒትለርን እንወደዋለን፤ አይሁዳዊያንን እንጠላለን\" የሚለው ይጠቀሳል። ከተቋሙ የድረ-ገጽ ጋዜጦች አንዱ የሆነው 'ዘ ታብ' አርታኢ ሮሂኒ ጃስዌል \"ጽሁፎቹን ሳነብ መላ ሰውነቴ ተረብሿል\" በማለት ድንጋጤዋን ገልጻለች። የመጀመሪያ ዓመት የታሪክና ፖለቲካ ተማሪ የሆነችው የ18 ዓመቷ ሮሂኒ ተቋሙ በአፋጣኝ እርምጃ አለመውሰዱን ተናግራለች። የተቋሙ የተማሪዎች ቃል አቀባይ ተግባሩን አውግዛ \"ጉዳዩ በቶሎ እልባት እንደሚሰጠው ተስፋ እናደርጋለን። የተማሪዎች ሕብረት የጽሁፍ መልዕክቶቹ ቃላዊ ጥቃት ያደረሰባቸው ተማሪዎችን እስከመጨረሻው ይደግፋል\" ብላለች። 'ዘ ቦር' የድረ-ገፅ ጋዜጣ ትዊተር ላይ ያሰፈረው መልዕክት ተቋሙ ስለወሲባዊ ጥቃት ግንዛቤ ማስጨበጫ መድረኮች እንዲያዘጋጅ ያሳስባል። የእንግሊዙ ዌስት ሚድላንድ ፖሊስም \"በጉዳዩ እጃችንን ከማስገባታችን በፊት እያጣራን ነው\" ብሏል። በታይምስ የዘንድሮው የዓለም ከፍተኛ ተቋሞች ዝርዝር የዋርዊክ ዩንቨርስቲ አስራ አንደኛ ደረጃ ተሰጥቶታል።","len":2544}
{"id":"news-49765469","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49765469","title":"ሴቶችን እያነቀ የገደለው ኮሪያዊ ከ30 ዓመታት በኋላ ተገኘ","summary":"የደቡብ ኮሪያ ፖሊስ ከሠላሳ ዓመታት በፊት በርካታ ሴቶችን የደፈረውና የገደለውን ኮሪያዊ እንዳገኘው አስታወቀ። ምርመራው ረዥም ጊዜ የፈጀ የወንጀል ምርመራ ተብሏል።","text":"የደቡብ ኮሪያ ፖሊስ በደቡባዊ ሲዑል፤ በሀዋሴኦንግ ገጠራማ ክፍል የተገደሉ የ10 ሴቶችን ሞት ለማጣራት ከአውሮፓዊያኑ 1986 እስከ 1991 ባሉት ዓመታት 1.8 ሚሊየን የሥራ ቀናትን መድቦ ምርመራ ሲያካሂድ ቆይቷል። • የተነጠቀ ልጅነት • አላባማ ህጻናትን የደፈሩ እንዲኮላሹ የሚያዝ ሕግ አሳለፈች • \"ዛሚ አልተሸጠም፤ በትብብር እየሠራን ነው\" ጋዜጠኛ ሚሚ ስብሃቱ አዲስ የተገኘው የዘረ መል ምርመራ ውጤት፤ የ56 ዓመቱ ተጠርጣሪ ሊ ቹንግ ጃኤ፤ በትንሹ በሦስቱ ሴች ግድያ እጁ እንዳለበት አመላክቷል። ተጠርጣሪው ግለሰብ የወንድሙን ሚስት በመድፈርና በመግደል ወንጀል እንደ አውሮፓዊኑ በ1994 እድሜ ይፍታህ ተፈርዶበት ነበር። ይሁን እንጅ ግለሰቡ ድርጊቱን እንዳልፈፀመ በማስረዳት ሊከሰስ እንደማይገባ ተቃውሞ አሰምቷል። የደንቡ ጊዜ በማለፉ ክስ እንደማይመሰረትበት ፖሊስ አስረድቷል። ግድያዎቹ በአሥራዎቹ እድሜ ክልል ከሚገኙ ሴት ሕጻናት እስከ 70 ዓመት አዛውንት የደረሰ ነበር። ጉዳዩ ታዲያ ደቡብ ኮሪያዊው ፈልም ሠሪ ቦንግ ጆን የ2003ት ምርጥ ተሸላሚ የሆነው 'ሜሞሪስ ኦፍ መርደር' የሚል ፊልም እንዲሠራ ምክንያት ሆኖታል። ተጠርጣሪውን ለማግኘት ፖሊስ 21 ሺህ ሰዎች ላይ ምርመራ ያካሄደ ሲሆን፤ ከ20 ሺህ በላይ ሰዎችን የጣት አሻራ ወስዶ ለማመሳከር ሞክሮ ነበር። ግን ፍንጭ ሳይገኝበት ቆይቷል። \"እስካሁን ድረስ ለዚህ ጉዳይ እልባት ሳንሰጥ ለረዥም ጊዜ በመቆየታችን ለሟቾችና ለሟች ቤተሰቦች እንዲሁም ለኮሪያ ሕዝብ የተሰማኝን ጥልቅ ሃዘን እገልፃለሁ\" ሲሉ የግዮንጊ ናምቡ ግዛት የፖሊስ ኤጀንሲ ኃላፊ፤ ባን ጊ ሶ ለኤ ኤፍ ፒ የዜና ወኪል ተናግረዋል። \"ታሪካዊ የሆነ ኃላፊነት ስላለብን እውነቱን ለማውጣት የምንችለውን ሁሉ እናደርጋለን\" ሲሉ አክለዋል። እንደ የኮሪያው የዜና ምንጭ ዮን ሃብ ከሆነ ሴቶቹ የተገደሉት ታንቀው ነው። ግለሰቡ ለግድያው እንደ ካልሲ እና 'ስቶኪንግ' ያሉ የራሳቸውን አልባሳት ሳይጠቀም እንዳልቀረ ገልጿል።","len":2544}
{"id":"news-57197231","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57197231","title":"በህንድ የተከሰተው የጥቁር ፈንገስ በሽታ በወረርሺኝነት እንዲታወጅ ጥሪ ቀረበ","summary":"በህንድ የሚገኙ ክልሎች ‹‹የጥቁር ፈንገስ›› አማካኝነት የሚከሰተው በሽታ በከፍተኛ ቁጥር እየጨመረ በመምጣቱ በወረርሺኝነት እንዲታወጅ የአገሪቱ የጤና ሃላፊዎች ጠየቁ።","text":"ከዚህ ቀደም እንብዛም የማይታየው እና በዚህ ፈንገስ አማካኝነት የሚከሰተው የሚውኮርማይኮሲስ በሽታ እስከ 50 በመቶ ድረስ ገዳይ ሲሆን የሚተርፉ ሰዎችም አይናቸውን ወይም የመንጋጋ አጥንት ያጣሉ። ከቅርብ ወራት ጀምሮ ግን በሺዎች የሚቆጠሩ ከ ኮቪድ ያገገሙ እና በማገገም ላይ ያሉ ሰዎች በሚውኮርማይኮሲስ ተይዘው ተገኝተዋል። የኮቪድ ህመምተኞችን ለማከም ከዋሉ መድሃኒቶች ጋር ግንኙነት ሊኖረው እንደሚችል ሃኪሞች ጥርጣሬያቸውን ገልፀዋል። በተለይም የስኳር ህመምተኞች ከኮሮና ቫይረስ ነፃ ከሆኑ ከ 12 እስከ 15 ባሉት ቀናት ውስጥ ተጋላጭ ሳይሆኑ እንዳልቀረ ሃኪሞቹ ጨምረው ለቢቢሲ ተናግረዋል። የህንድ የጤና ሚኒስትር የጽህፈት ቤት ሃላፊ ላቭ አጋርዋል በህንድ ላሉ 29 ክልሎች ይህንን ህመም ወረርሺኝ ብለው እንዲያወጁ በደብዳቤ ጠይቀዋል። ህመሙ ወረረሺኝ ተብሎ የሚታወጅ ከሆነ ከጤና ሚኒስቴር የተሸለ ትብብር አና ህክምና ለመስጠት ብሎም በእያንዳንዱ ክልል ያለውን ሁኔታ ለመከታተል ያስችላል ተብሏል። በኮሮና ቫይረስ እየተናጠች ባለችው ህንድ እስካሁን ድረስ ምን ያህል ሰዎች በሚውኮርማይኮሲስ እንደተያዙ በውል አይታወቅም። በህንድ ባጋጠመው ሁለተኛው ዙር የኮሮና ቫይረስ የስርጭት ማእበል በሁለተኛ ደረጃ ተጠቂ የሆነችው ማሃራሽትራ ክልል እስካሁን 1500 የሙኮርሚኮሲስ ታማሚዎችን ለይታለች። በህንድ ዋና ከተማ ሙምባይ የሚገኝ አንድ ሆስፒታል በሁለት ወር ውስጥ 24 ህመምተኞችን መመልከቱ እና ይህ ባለፈው አመት ከታየው ስድስት ህመምተኛ ቁጥር ጋር ሲነፃፀር ከፍተኛ መሆኑን ለቢቢሲ ገልጿል። ሃኪሞችም ፈንገሱ ወደ አእምሮ ሳይሰራጭ የህመምተኞችን ህይወት ለማትረፍ የመንጋጋ አጥንትን ወይም አይናቸውን ለማስወገድ መገደዳቸውን ለቢቢሲ አስረድተዋል። በበርካታ የህንድ የመድሃኒት አምራቾች የሚመረተው እና ይህንን ህመም ለማከም የሚለው አምፎተሪሰን የተሰኘው መድሃኒት እጥረት መከሰቱም ታውቋል።","len":2548}
{"id":"news-46313626","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46313626","title":"ደቡብ ኮሪያ ውስጥ በአመት አንድ ሚሊዮን ውሻዎች ታርደው ይበላሉ","summary":"የደቡብ ኮሪያ ባለስልጣናት በሃገሪቱ ትልቁ የሚባለውን የውሻዎች ማረጃና ማቀነባበሪያ ማዕከል ማፈራረስ ጀምራለች።","text":"ታዪፒዮንግ ዶንግ የተባለው እጅግ ሰፊ ማዕከል የሚገኘው ሲዮንግናም በምትባል ከተማ ውስጥ ሲሆን፤ በቅርቡ ለከተማዋ ነዋሪዎች የመዝናኛ ማዕከል ይገነባበታል ተብሏል። ደቡብ ኮሪያ ውስጥ በየዓመቱ እስከ 1 ሚሊዮን የሚደርሱ ውሻዎች ለምግብነት ይውላሉ። በእዚች ሃገር የውሻ ስጋ ትልቅ የክብር ምግብ ሆኖ ለዘመናት ቢቆይም፤ አሁን አሁን ግን ከዘመናዊነት ጋር በተያያዘ ይህ አስተሳሰብ እየቀነሰ መጥቷል። • እውን እንጀራ ሱስ ያስይዛል? • ስደተኞች በየዓመቱ 8 ቢሊዮን ዶላር ለቤተሰቦቻቸው ይልካሉ አንድ የኮሪያ የእንስሳት መብት ተሟጋች የሃላፊዎቹን ውሳኔ ታሪካዊ በማለት ገልጾታል። ጨምሮም ይህ እንቅስቃሴ በመላው ሃገሪቱ ያሉ ሌሎች የውሻ እርድ የሚካሄድባቸው ማዕከላትን ለማስዘጋት የሚደረገውን እንቅስቃሴ ያበረታታል ብሏል። የታዪፒዮንግ ዶንግ ማዕከል በሃገሪቱ ለሚገኙ ብዙ ምግብ ቤቶች ዋነኛ የስጋ አቅራቢ ሲሆን፤ በአንድ ጊዜ በመቶዎች የሚቆጠሩ ውሻዎችን ማስተናገድ የሚችል ነው። ሌላኛዋ የከተማዋ ነዋሪ ናራ ኪም በበኩሏ ማዕከሉ ለከተማዋ ጥሩ ያልሆነ ገጽታ አላብሷት ስለነበረ በመፍረሱ እጅግ መደሰቷን ገልጻለች። ኮሪያ ውስጥ በየዓመቱ ለሶስት ቀናት በሚቆይ በአል ላይ የውሻ ስጋ በተለየ መልኩ ተሰርቶ የሚበላ ሲሆን፤ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ግን ዜጎች ለበአላቱ የዶሮ ስጋን ማዘውተር ጀምረዋል። • ወ\/ት ብርቱካን ሚደቅሳ የምርጫ ቦርድ ሰብሳቢ ሆነው የተሾሙት ለህግ ባላቸው ቀናኢነት መሆኑ ተገለፀ ከዚህ በተጨማሪ በሃገሪቱ ዋና ከተማ ሴዉል የውሻ ስጋን የሚያቀርቡ 1500 ምግብ ቤቶች የነበሩ ሲሆን፤ በቅርቡ በተደረጉ ቆጠራዎች ወደ 700 ዝቅ ማለታቸው ተገልጿል። የደቡብ ኮሪያውያ አንድ አምስተኛ የሚሆነው ህዝቧ ደግሞ ውሻዎች ከምግብነት ይልቅ የቤት እንስሳ ነው መሆን ያለባቸው ብለው ያምናሉ። በአሁኑ ሰአት በሃገሪቱ ውስጥ የውሻ ስጋን መመገብም ሆነ ማረጃ ቤቶች መክፈትን የሚከለክል ምንም አይነት ህግ የለም።","len":2549}
{"id":"news-54526623","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54526623","title":"በእድሜ የገፉ አሜሪካውያን ለትራምፕ ምንም አይደሉም ሲሉ ባይደን ተናገሩ","summary":"ዶናልድ ትራምፕ በፍሎሪዳ ያካሄዱትን የምርጫ ቅስቀሳ ዲሞክራቱ ፕሬዝደንታዊ እጩ ጆ ባይደን አጥብቀው ተቹ።","text":"ለፕሬዝደንቱ \"እናንተ መሰእዋት ናችሁ\" ሲሉ ጆ ባይደን ለአዛውንት አሜሪካውያን ተናግረዋል። ባይደን ይህን ያሉት ዶናልድ ትራምፕ በኮሮናቫይረስ ከተያዙ በኋላ በፍሎሪዳ ግዛት የመጀመሪያውን የምርጫ ቅስቀሳ ባደረጉበት ወቅት ነው። • አንድ ወር ያህል በቀረው የአሜሪካ ምርጫ ማን ያሸንፋል? ባይደን ወይስ ትራምፕ? • የጆ ባይደን የምርጫ ሸሪክ የምትሆነዋ ሴት ማን ናት? እንደ ፍሎሪዳ እና ኦሃይዎ ያሉ ግዛቶች የአሜሪካ ፕሬዝደንታዊ ምርጫን ለማሸነፍ ቁልፍ ግዛቶች ናቸው። ከምርጫ በፊት ከሕዝብ የሚሰበሰቡ አስተያየቶች ባይደን ከትራምፕ የተሻለ ቀጣዩን ምርጫ ሊያሸንፉ እንደሚችሉ ይጠቁማሉ። በዚህም ምክንያት ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ከተቀናቃኛቸው ጋር ያላቸውን ልዩነት ለማጥበብ የምርጫ ቅስቀሳቸውን ተያይዘውታል። ከአራት ዓመት በፊት በነበራው ምርጫ ፍሎሪዳ ግዛት ላይ በእድሜ የገፉ አሜሪካውያን ለትራምፕ ድምጻቸውን መስጠታቸው ልዩነት ፈጥሮ ትራምፕ ተቀናቃኛቸው ሂላሪ ክሊንተንን በጠባብ ልዩነት ማሸነፍ ችለው ነበር። ባይደን በደቡብ ፍሎሪዳ ግዛት ቁጥራቸው አነስተኛ ከሆኑ እድሜያቸው ከገፉ ደጋፊዎቻቸው ጋር ተገናኝተው ነበር። ጆ ባይደን ፕሬዝደንቱ ኮሮናቫይረስ እድሜያቸው የገፋ አሜሪካውያን ላይ የሚያሳድረውን ጫና አቅልለው ተመልክተዋል ሲሉ ወቅሰዋል። ለትራምፕ \"እናንተ መስዋእት ናችሁ፣ የምትረሱ ዜጎች ናችሁ፤ ለትራምፕ እናንተ ምንም ናችሁ። እድሜያቸው የገፉ ዜጎችን የሚመለከተው እንደዛ ነው\" ሲሉ ባይደን ተናግረዋል። • የጆ ባይደን የምርጫ ሸሪክ የምትሆነዋ ሴት ማን ናት? ባይደን አዛውንቶች እራሳቸውን ከቫይረሱ ለመጠበቅ ሲሉ የልጅ ልጆቻቸውን ማግኘት በማይችሉበት ወቅት ሪፓብሊካኖች ሊከሰት የሚችለውን መዘዝ ወደ ጎን በመተው በመተቃቀፍ ደስታ እና ድጋፋቸውን መለወዋጣቸው ስህተት ነው ብለዋል። ትራምፕ በበኩላቸው ዲሞክራቱ ተቀናቃኛቸው \"ጥሩ ሰው አይደለም\" ሲሉ ተደምጠዋል።","len":2557}
{"id":"news-54090212","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54090212","title":"በግሪከ ትልቁ የስደተኞች መጠለያ ጣቢያ በእሳት ተቃጠለ","summary":"በግሪክ፣ ሌዝቦስ ደሴት የሚገኘው ትልቁ የስደተኞች መጠለያ ጣቢያ በእሳት ተቃጥሏል። ሞሪያ ተብሎ የሚጠራው ይህ ጣቢያ በስደተኞች የተጨናነቀ ነው።","text":"25 የሚጠጉ የእሳት አደጋ ሰራተኞችም እሳቱን ለማጥፋት ተረባርበዋል። በርካታ ስደተኞች እሳቱ ሳይነካቸው መውጣት ቢችሉም አንዳንዶች በአደጋው ተጎድተዋል ተብሏል። እሳቱ እንዴት እንደተጀመረ ግልፅ ባይሆንም አንዳንዶች ስደተኞችን ጥፋተኛ አድርገዋል፤ ሌሎች ደግሞ ግሪካውያን ናቸው ይህንን ያደረሱት ብለዋል። በአሁኑ ሰዓት ከጣቢያው ወደ ሌሎች ከተሞች የሚወስዱ መንገዶችን ፖሊስ የዘጋ ሲሆን ይህም ስደተኞች ወደ ሌሎች ከተሞች እንዳያቀኑም ለመከላከል ነው ተብሏል። በዚህም ምክንያት በሺዎች የሚቆጠሩ ስደተኞች ያለመጠለያ ተቸግረው እንዳሉም ተገልጿል። ባለስልጣናቱም መጠለያ ለማግኘት ፈታኝ ሆኖባቸዋል። የጀርመን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሄይኮ የእሳት አደጋውን \"የሰብዓዊ ቀውስ\" በማለት የጠሩት ሲሆን ስደተኞቹንም ፈቃደኛ ለሆኑ የአውሮፓ ህብረት አባል አገራትም እንዲወስዷቸው በትዊተር ገፃቸው ጥሪ አድርገዋል። ስደተኞች ከእሳቱ ሲሸሹ ስደተኞቹ እሳቱን በማምለጥ አቅራቢያቸው ወዳሉ ከተሞችም ሲሸሹ የአካባቢው ነዋሪዎች ጥቃት አድርሰውባቸዋል። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የስደተኞች ጉዳዮች ከፍተኛ ኮሚሽነር (ዩኤንኤችሲአር)ና የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ኤጀንሲ በጣቢያው አቅራቢያ ባሉት ከተሞች ነዋሪዎችና ስደተኞች መካከል ያለው ውጥረት እንደሚያውቁት በመግለጫቸው አትተዋል። \"ሁሉም አካላት ምንም አይነት ነገር ከመፈፀም እንዲቆጠቡ\" ጥሪ ያደረገው መግለጫው ስደተኞቹም እንቅስቃሴያቸውን በመገደብ መጠለያ እስኪገኝም ድረስ በጣቢያው አቅራቢያ ተሰብሰቡ ተብሏል። ሞሪያ ለ13 ሺህ ስደተኞች መጠለያ ጣቢያ ሲሆን ከሚችለው በላይ በአራት እጥፍም ተጨናንቋል። ከነዚህ ስደተኞች መካከል 70 በመቶ የሚሆኑት ከአፍጋኒስታን ሲሆኑ፤ ሌሎቹ ደግሞ ከሰባ አገራት የመጡ እንደሆኑ ከኢንፎ ማይግራንትስ የተገኘው መረጃ ያስረዳል። ሞሪያ የስደተኞች መጠለያ ጣቢያ በእሳት ከተያያዘ በኋላ","len":2560}
{"id":"news-51403845","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51403845","title":"የኮሮናቫይረስ ተጽዕኖ በቻይናና በዓለም ምጣኔ ሃብት ላይ","summary":"ቻይና በኮሮናቫይረስ በርካታ ዜጎቿን በሞት ከመነጠቋም በተጨማሪ፤ በምጣኔ ሃብቱ ረገድም በዋናነት እየተጎዳች ያለችው ቻይና ስትሆን ሌሎች አገራትም የችግሩ ገፈት ቀማሽ ሆነዋል።","text":"ኮሮናቫይረስ በቻይና ኢኮኖሚ አሉታዊ የሆነ ጫና አሳድሯል የመጣኔ ሃበቱ ጉዳት በቀጥታ ቫይረሱ በቀጥታ ያስከተው ብቻ ሳይሆን ቫይረሱን ለመከላከልም ከፍተኛ ወጭ ጠይቋል። 11 ሚሊዮን ሕዝብ የሚኖርባት የዉሃን ከተማ ነዋሪዎች እንዳይንቀሳቀሱ የከተማዋ መግቢያ መውጫ በሮች ተዘግተዋል። በሁቤይ ግዛት በሚገኙ ሌሎች ከተሞችም የሰዎችና የሸቀጦች ዝውውውር እንዲገደብ እየተደረገ ነው። ይህም ለከተሞቹ ትልቅ ኪሳራ ከፍተኛ ይዞ መጥቷል። ቁጥራቸው ቀላል የማይባል ሰዎችም ወደ ሥራ ስንሰማራ ቫይረሱ ሊይዘን ይችላል በማለት ሥራ መስራትና ከሰዎች ጋር መገናኘትን አቁመዋል። ምግብ ቤቶች፣ ሲኒማዎች፣ የትራንስፖርት አቅራቢ ድርጅቶች፣ ሆቴሎችና ሱቆች የመጀመሪያዎቹ የምጣኔ ኃብት ቀውሱ ተጠቂዎች ናቸው። አምራቾችም ከቻይና ውጭም ገበያ ለማፈላለግ አስቸጋሪ ሆኖባቸዋል። ባቡር ውስጥ ብቻውን የተቀመጠ ተሳፋሪ ዓለም አቀፍ አከፋፋዮችም ለጊዜው በቻይና ያላቸውን መደብር እየዘጉ እየወጡ ነው። አይኪያ የተባለው የቤት እቃ አምራች ኩባንያ እና ስታርባክስ አገልግሎታቸውን በቻይና ካቋረጡት ተጠቃሽ ናቸው። ቻይና በግዥው ሂደት በብዛት የምትሳተፍባቸው የኢንዱስትሪ ነክ ምርቶች በከፍተኛ ደረጃ በዓለም አቀፉ ገበያ ዋጋቸው ቀንሷል። ባለፉት ሁለት ሳምንታት የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ቢያንስ በ15 በመቶ ቀንሷል። ይህ ደግሞ የሆነው የቻይናው ግዙፉ የነዳጅ ማጣሪያ ኩባንያ 'ሲኖፔክ' የማጣራት አቅሙን በመቀነሱ ነው ተብሏል። በቫይረሱ ምክንያት ባዶ የቀረ ሬስቶራንት በርካታ የነዳጅ አምራች አገራት ዋጋውን እንደገና ለመጨመር የምርት መጠናቸውን ለመቀነስ እየተነጋገሩ ይገኛሉ። መዳብም በተመሳሳይ ባለፉት ሁለት ሳምንታት በ13 በመቶ ከነበረበት ዋጋ አሽቆልቁሏል። አንድ የኦክስፎርድ ምሁር በቫይረሱ ምክንያት የቻይና ምጣኔ ሃብት በፈረንጆቹ 2020 የመጀመሪያ ሩብ ዓመት ከ4 በመቶ ባነሰ ያድጋል በማለት ትንበያቸውን አስቀምጠዋል።","len":2561}
{"id":"news-54068176","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54068176","title":"የማሊ መፈንቅለ መንግሥት መሪዎቹ የሲቪል መሪ እንዲሰይሙ አንድ ሳምንት ተሰጣቸው","summary":"የማሊን ፕሬዚዳንት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ከስልጣን ያስወገዱት ወታደራዊው ቡድን ሽግግሩን የሚያሳልጥ አንድ የሲቪል መሪ እንዲሰይሙ የአንድ ሳምንት ጊዜ ተሰጥቷቸዋል።","text":"ማሊ አባል የሆነችበትና አስራ አምስት አባላት ያሉት የምዕራብ አፍሪካ ሀገራት የኢኮኖሚ ማህበረሰብ መሪዎች እንዳሉት ቡድኑ የሚያቀርባቸው ሲቪሎች ጠቅላይ ሚኒስትርና ፕሬዚዳንት በመሆን አገሪቷን ይመራሉ። አዲስ ምርጫም እንዲካሄድ ውሳኔ ያስተላልፋሉ ብሏል። በኒጀሯ መዲና በትናንትናው ዕለት በተካሄደውና ስምንት የምዕራብ አፍሪካ አገራት መሪዎችን ባሳተፈው ጉባኤ ነው ይህ ጥሪ የቀረበው። ወታደራዊው ቡድን ለዚህ ጥሪ ምንም ምላሽ አልሰጠም። ኢኮዋስ ሽግግሩ በአመት ውስጥ መፈፀም አለበት የሚል አስተያየት ቢኖረውም ወታደራዊው ቡድን ግን የስልጣን ርክክቡን ለማካሄድ ምክንያታዊ የሚባል ጊዜ እንደሚያስፈልግ ጠቅሶ ቢያንስ በሁለት አመታት ውስጥ ይፈፀማል ብሏል። በባለፈው ወር በመፈንቅለ መንግሥት ከስልጣን የተወገዱት የማሊ የቀድሞ ፕሬዚዳንት ኢብራሂም ባውባካር ኬታ ታመው ለህክምና ወደ አቡዳቢ ሄደዋል። የ75 አመቱ ፕሬዚዳንት በደም ዝውውር መታወክ (ስትሮክ) ታመው ቅዳሜ ዕለት ወደተባበሩት አረብ ኤምሬትስ መዲና አቡዳቢ ማቅናታቸውን የአገሪቱ ወታደራዊ ባለስልጣናት አስታውቀዋል። በአሁኑ ወቅት ስልጣኑን የተቆጣጠረው ወታደራዊ ኃይል ከተቃዋሚ ፓርቲዎችና ከተለያዩ ተቋማት ጋር ወደ ሲቪል አስተዳደር የሚደረገው ሽግግር ላይ ውይይት እያደረጉ ይገኛል። ፕሬዚዳንት ኢብራሂም ባውባካር ኬታ ለተወሰነ ጊዜያትም በወታደራዊ ኃይሉ ቁጥጥር ስር የነበሩ ቢሆንም በኋላ ግን ነፃ ወጥተዋል። ለባለፉት ሁለት ወራት ያህል የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጥምረት፣ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች ከፍተኛ ህዝብ የተሳተፈባቸውን የተቃውሞ ሰልፎች መርተዋል። በሃገሪቱ ውስጥ ያለውን ሙስና፣ የምጣኔ ኃብት ኢ-ፍትሃዊ ክፍፍልና አወዛጋቢ የምርጫ ህግን በተመለከተ ተቃውሞን ከማሰማት ባለፈ የሁሉም መሰረታዊ ጥያቄ ፕሬዚዳንቱ ከስልጣን እንዲወርዱ ነበር። ይህንንም ተከትሎ ፕሬዚዳንቱ በመፈንቅለ መንግሥት ወርደዋል።","len":2564}
{"id":"news-53231190","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53231190","title":"በቻይና እንደ ኮሮናቫይረስ የመዛመት እድል ያለው አዲስ ቫይረስ ተገኘ","summary":"ዓለምን እያስጨነቀ እንዳለው የዘመኑ ወረርሽኝ ሊዛመት የሚችል አዲስ የጉንፋን ቫይረስ ቻይና ውስጥ መገኘቱ ተነገረ።","text":"ተመራማሪዎች አሳማዎች ላይ አገኘነው ያሉት ይህ ቫይረስ ወረርሽኝ የመሆን አቅም ያለው ነው ብለዋል። ሳይንቲስቶቹ ቫይረሱ የዋዛ አይደለም፣ ራሱን ያባዛል በቀላሉ ዓለምን የማዳረስም አቅም አለውም ብለዋል። በአሁኑ ወቅት ይህ ቫይረስ አሳሳቢ ባይሆንም ከፍተኛ ጥንቃቄ ካልተደረገ ውጤቱ አደገኛ ሊሆን ይችላል ይላሉ። ባለሙያዎች እንደሚሉት ቫይረሱ ወደ ሰዎች ከተዛመተ ሰዎች ይቋቋሙታል ተብሎ አይገመትም። በናሽናል አካዳሚ ኦፍ ሳይንስ ላይ ይህንን ቫይረስ በተመለከተ የደረሱበትን ያተሙት ሳይንቲስቶቹ እንደሚሉት ይህን አዲስ ቫይረስ ለመቆጣጠር አሁኑኑ ሥራ መጀመር ይኖርበታል። ኮቪድ-19 ያስተጓጎለው የኢትዮጵያ የካንሰር ህክምና ከኮሮናቫይረስ ያገገሙት የ114 ዓመቱ የዕድሜ ባለፀጋ ማን ናቸው? አስራ አንድ አባላቱ በኮሮናቫይረስ የተያዙበት ቤተሰብ ጭንቀትና ደስታ በአሳማ እርባታዎች አካባቢ በሚሰሩ ሠራተኞች ላይ አሁኑኑ ጥብቅ ክትትል መደረግ ይኖርበታልም ተብሏል። ከዚህ ቀደም ለመጨረሻ ጊዜ ወረርሽኝ የሆነው ጉንፋን በ2009 ነበር በሜክሲኮ አካባቢ የተቀሰቀሰው። ከፍተኛ ጥፋት ያደርሳል ተብሎ የነበረው ይህ ስዋይን ጉንፋን እንደተፈራው ሳይሆን የቀረው በሁለት ምክንያት እንደሆነ ይታሰባል። አንዱ እድሜያቸው የገፉ ሰዎች ይህን ቫይረስ የመከላከል አቅም በዘመናት ውስጥ ማዳበራቸው ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ስዋይን ፍሉ ከዚያ በፊት ከተቀሰቀሱ የወረርሽኝ ጉንፋኖች ጋር ተመሳሳይነት ስለነበረው ነበር። አሁን በአሳማዎች ላይ ተገኘ የተባለው ቫይረስ ግን ወደ ሰዎች ከተዛመተ ለማቆም ፈታኝ የሚሆነው ፍጹም አዲስ በመሆኑ ነው ተብሏል። ፕሮፌሰር ኪን ቾው በእንግሊዝ ኖቲንግሀም ዩኒቨርስቲ ተመራማሪ ናቸው። እርሳቸው ለቢቢሲ በሰጡት አስተያየት \"አሁን ለጊዜው ትኩረታችን ኮሮናቫይረስ ላይ ነው፤ ትክክልም ነው። በዚህ መዘናጋት ውስጥ ግን አዲስ ቫይረስና አዲስ ወረርሽኝ አይኖርም ብለን ማሰብ ይለብንም\" ብለዋል።","len":2565}
{"id":"54861930","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54861930","title":"የትራምፕ መሸነፍ በደስታ ያሰከራቸው አደባባይ ወጡ","summary":"የጆ ባይደንን ድል ተከትሎ በተለያዩ ከተሞች ነዋሪዎች ደስታ ፈንቅሏቸው ወደ አደባባይ ወጥተዋል፡፡","text":"Crowds gathered ahead of the speech in Wilmington, Delaware ከፍተኛ ትንቅንቅ በታየበት የባይደንና የትራምፕ የምርጫ ውጤት ቆጠራ እልህ አስጨራሽ ሆኖ ነበር የተጠናቀቀው፡፡ ሁለቱ ተፎካካሪዎች በየግዛቱ አንዱ ሌላውን ያሸነፈበት የድል ህዳግ ከዚህ ቀደም በአሜሪካ ምርጫ ታይቶ የሚታወቅ አይደለም፡፡ በመጨረሻም 20 የውክልና ድምጽ ያላትን ፔኒሲልቬኒያ ግዛትን ማሸነፍ የቻሉት ባይደን ለማሸነፍ ከሚያስፈልገው 270 የውክልና ድምጽ በላይ በማስቆጠራቸው ባለ ድል ሆነዋል፡፡ ይህን ተከትሎ ነው በበርካታ የአሜሪካና ከአሜሪካ ውጭ ባሉ ከተሞችም ጭምር ድግሱ የተጧጧፈው፡፡እነዚህ ድግሶች ብዙዎቹ ታስቦባቸው የተሰናዱ ሳይሆኑ መገናኛ ብዙኃን የባይደንን አሸናፊነት መናገራቸውን ተከትሎ በግብታዊነት ሕዝብ ደስታ ፈንቅሎት አደባባይ በመውጣት የተከበሩ ናቸው፡፡ ኒውዮርክ ሎስ አንጀለስ በዚህ ረገድ የቀደማቸው የለም፡፡ በአጭር ደቂቃ ውስጥ አደባባዮቻቸው በሕዝብ ተሞልተዋል፡፡ በኒውዮርክ ታይምስ ስኩዌር አደባባይ ሰዎች ለመገናኘትና ድሉን ለማጣጣም አዋጅና መጠራራት አላስፈለጋቸውም፡፡ በደቂቃዎች ውስጥ አደባባዩ በሕዝብ ታጨቀ፡፡ በትራምፕ መኖርያና ቢሮ (ዋይትሐውስ) ደጃፍ በአጭር ጊዜ ውስጥ በርካታ ዜጎች ድሉን ተከትሎ አደባባይ ወጥተዋል፡፡ ብዙዎቹ የአፍ-አፍንጫ ጭምብል ማጥለቃቸውን በማየት ብቻ የማን ደጋፊ እንደሆኑ መናገር ይቻላል፡፡ ዋይትሐውስ ከድሉ ቀደም ብሎ ረብሻ ሊቀሰቀስ ይችላል በሚል ዘለግ ያለ አጥር እንዲታጠር ተደርጎ ነበር፡፡ ሆኖም የድጋፍ ሰልፉ ሰላማዊ ሆኖ አልፏል፡፡ የባይደን ድል የማይተዋወቁ ሰዎችን ጭምር ያስተቃቀፈ ነበር፡፡ በአደባባይ በርካታ የባይደን ደጋፊዎች ትራምፕ ከነጩ ቤተ መንግስት የመሰናበታቸው እውነታ በደስታ አስክሯቸው እርስ በርስ ፎቶ ሲነሱ፣ ሙዚቃ ከፍተው ሲወዛወቁ፣ ሻምፓኝ ሲራጩ ነበር፡፡ ዓለም በዚህ ሁኔታ በደስታ ሲሳከር ተሸናፊው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፐ ቨርጂኒያ በአንድ የጎልፍ ክለብ ውስጥ ነበሩ፡፡","len":2570}
{"id":"43482160","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43482160","title":"\"የእንግሊዙ ተቋም በኬንያ ዳግመ ምርጫ ጣልቃ ገብቷል\"","summary":"ኡሁሩ ክንያታ የኬንያ ዳግማዊ ምርጫ እንዲያሸንፉ ረድቷል የተባለው የእንግሊዙ 'ካምብሪጅ አናሊቲካ' አማካሪ ተቋም ላይ ሙሉ ምርመራ ሊካሄድ ይገባል ሲሉ የሃገሪቱ ተቃወዋሚዎች እየከሰሱ ነው።","text":"ናሽናል ሱፐር አላያንስ (ናሳ) የተሰኘው የኬንያ ዋነኛ ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲ ባለሥልጣን የሆኑት ኖርማን ማጋያ የተሰኙ ግለሰብ ለቢቢሲ አንደተናገሩት ገዢው ፓርቲና አማካሪው ተቋም የህዝብን ድምፅ በመስረቅ ወንጀል ሊከሰሱ ይገባል። የአማካሪ ተቋሙ ኃላፊዎች በኬንያ ምርጫ የነበራቸውን ሚና በኩራት ሲያወሩ ሳያስቡት በካሜራ እይታ ወስጥ ከገቡ በኋላ ነው ሁኔታው ቀልብ መግዛት የጀመረው። ተቋሙ በሂደቱ ውስት እጄ የለበትም ሲል ማስተባበሉ አልቀረም። ገዢው ጁቢሊ ፓርቲ ሁኔታውን ያጣጣለው ሲሆን አማካሪ ድርጅቱ ለማስታወቂያ ሥራ የተቀጠረ እንጂ ለሌላ ጉዳይ የመጣ አይደለም ብሏል። የፓርቲው ምክትል ሊቀመንበር ዳቪድ ሙራቴ ለሮይተርስ ዜና ወኪል ሲናገሩ \"ድርጅቱ የፓርቲያችንን አርማ ማስታወቂያ ለመስራት የመጣ እንጂ ህግ ወጥ ተግባር ሊፈፅም የተቀጠረ አይደለም\" ብለዋል። ተቋሙ በመገናኛ ብዙሃን ዓይን ውስጥ መግባት የጀመረው የአሜሪካው ፕሬዙደንት ዶናልድ ትራምፕ ወደስልጣን እንዲመጡ አግዟል የሚል ወሬ መስፋፋት ከጀመረ ወዲህ ነበር። ከፌስቡክ ላይ የሰዎችን ግላዊ መረጃ ያለፈቃዳቸው ወስዷል በሚልም እየተከሰሰ ይገኛል። አከራካሪ ጉዳዮች ያልተለዩት የኬንያ ምርጫ በወርሃ ሰኔ ከተካሄድ በኋላ ኡሁሩ ማሸነፋቸው ተነግሮ ነበር። ነገር ግን ጉዳዩን ወደ ፍርድ ቤት የወሰዱት ተቃዋሚው ኦዲንጋ ተሳክቶላቸው ምርጫው በፍርድ ቤት ውድቅ ሆኖ ድጋሚ እንዲካሄድ ተወሰነ። በዳግመ-ምርጫው ወቅት ሁኔታዎች አሁንም ፍትሃዊ አይደሉም ያሉት ኦዲንጋ ምርጫውን አቋርጠው ወጡ፤ ኡሁሩም ድጋሚ አሸነፉ። በቅርቡ ግን የማይታሰብ የሚመስለው ሆነ። ኦዲንጋ እና መሪው ኡሁሩ ተቃቅፈው ታዩ። ልዩነቶቻችንን ለመፍታት ጠንክረን እነሠራለን ሲሉም ተደመጡ። ምንም እንኳ አሁን ላይ በሁለቱ ግለሰቦች መካከል ያለው ግንኙነት መልካም ቢመስልም የናሳው ማጋያ መሰል ማጭበርበሮች ለኬንያ ዴሞክራሲ ዕድገት ፀር ናቸው በማለት ነው እየከሰሱ ያሉት።","len":2572}
{"id":"news-54837345","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54837345","title":"የትራምፕ ልጆች ሪፐብሊካኖችን ‘አባታችንን አልደገፋችሁም’ ብለው ተቹ","summary":"የፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሁለት ልጆች ሪፐብሊካኖች አባታቸው ምርጫውን ለማሸነፍ የሚያደርጉትን ትግል እንዳልደገፉ ተናገሩ።","text":"የትራምፕ ትልቁ ልጅ ዶን ጁንየር [ትንሹ]፤ ፓርቲው “ደካማ ነው” ሲል፤ ኤሪክ ደግሞ “እንደ በግ መንጋ ከሆናችሁ መራጮች መቼም አይረሱትም” ብሏል። የትራምፕ ልጆች ፓርቲውን ማብጠልጠል የጀመሩት አባታቸው ከፓርቲው ጋር አለመጣጣም መጀመራቸውን ተከትሎ ነው። ጆ ባይደን ምርጫውን የማሸነፍ እድላቸው እየሰፋ ነው። ትራምፕ ያለ ማስረጃ ምርጫው ‘ተጭበርብሯል’ ብለው፤ ክስ እንደሚመሰርቱ አስታውቀዋል። እንደ ሚት ሮምኒ ያሉ ከፍተኛ የሪፐብሊካን መሪዎች በተቃራኒው የትራምን ንግግር ኮንነዋል። የፖለቲካ ዝንባሌ ያለው ዶን ጁንየር በ2024 ለፕሬዘዳንትነት የሚደረገውን ውድድር ሳይቀር ከወዲሁ ተችቷል። በትዊተር ገጹ “በ2024 ለፕሬዘዳንታዊ ምርጫ እንቀርባለን ብለው የሚያስቡ መላው የሪፐብሊካን አባላት አንዳች እርምጃ አለመውሰዳቸው ይደንቃል” ብሏል። ዶን ጁንየር “ለትግል ዝግጁ እንደሆኑ ማሳየት ይችሉ ነበር። ግድ የለም ትራምፕ አሸንፎ ይታገላል። እነሱም እንደተለመደው ዳር ሆነው ይመለከታሉ” ሲልም ተናግሯል። ማይክ ኮርኖቪች የተባለ የወንዶች መብት ተሟጋችና የትራምፕ ደጋፊ፤ ትዊተር ላይ የቀድሞው የአሜሪካ የተባበሩት መንግሥታት ወኪልን የሚነቅፍ ጽሁፍ ማስፈሩን ተከትሎ ነው የፕሬዘዳንቱ ልጅ የተቆጣው። የፕሬዘዳንቱ ልጅ፤ ሪፐብሊካኖች ለአሠርታት ደካማ መሆናቸው ግራ ዘመሞች ያሻቸውን እንዲያደርጉ መንገድ ጠርጓል ሲልም ተደምጧል። ኤሪክ ደግሞ “ሪፐብሊካኖች የት አሉ! ይህን ወንበዴ ታገሉት” ሲል ተናግሯል። ወንድማማቾቹ ጥሩ ድጋፍ አሳይተዋል ያሏቸውን ሪፐብሊካኖች አሞግሰዋል። ትራምፕ በአራት ዓመት የሥልጣን ዘመናቸው ሪፐብሊካኖች ላይ ጫና በማሳደር ያሻቸውን ውሳኔ አሳልፈዋል። የፓርቲው ማኒፌስቶ ተሰርዞ “የፕሬዘዳንቱን አሜሪካ ትቅደም አጀንዳ መደገፍ” በሚል ቃል ኪዳን ተተክቷል። የትራምፕና የፓርቲያቸው አለመግባባት ፓርቲው በ2020 ወይም በ2024 ምርጫ ምን አቅጣጫ ይይዛል? የሚለውን አጠያያቂ አድርጎታል።","len":2575}
{"id":"news-55802357","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55802357","title":"ጭንቅላቱን ከአዞ አፍ ፈልቅቆ በማውጣት ራሱን ያተረፈው አውስትራሊያዊ","summary":"አውስትራሊያ ውስጥ በአዞ የተነከሰው ግለሰብ ጭንቅላቱን ከአዞው አፍ ውስጥ ፈልቅቆ በማውጣት ሕይወቱን ማትረፉን የጤና ባለሙያዎች ተናገሩ።","text":"ግለሰቡ 44 ዓመቱ ነው የተባለ ሲሆን በክዊንስላንድ ፕላሲድ ሀይቅ ውስጥ እየዋኘ እንደነበር የሕክምና ባለሙያዎቹ አክለው ተናግረዋል። ግለሰቡ ላይ ጥቃት ያደረሰው አዞ ከ1.5 ሜትር እስከ 2 ሜትር ድርስ ርዝማኔ እንዳለው ተገልጿል። ወደ ሆስፒታል በተወሰደበት ወቅት ቀለል ያሉ ጉዳቶች እንደነበሩበት ሀኪሞቹ ተናግረዋል። የአካባቢው ባለሥልጣናት ግለሰቡ ተጨማሪ ጉዳት ሳያጋጥመው ህይወቱ በመትረፉ እድለኛ ነው ብለዋል። የድንገተኛ ጊዜ የሕክምና ባለሙያዎች ጉዳቱ በደረሰበት ዕለት ሐሙስ፣ እነርሱ በስፍራው ሲደርሱ \"እጅጉን ተረጋግቶ\" እንደነበር መስክረዋል። \"እርሱ እንደ ነገረን ከሆነ አዞው ጭንቅላቱን ነከሰው። እናም ጭንቅላቱን ለማስለቀቅ በሚያደርገው ጥረት እጁን ወደ አዞው አፍ ያስገባ እና የፈለቀቀው ሲሆን በዚህም የአመልካች ጣቱን አጥቷል\" ሲሉ ለጋዜጠኞች አስረድተዋል። ግለሰቡ ጥቃት ከደረሰበት በኋላም ወደ ሐይቁ ዳርቻ ለመምጣት ረዥም ርቀት ዋኝቶ፣ ራሱን ወደ ዳርቻው በማውጣት የአስቸኳይ ጊዜ ሰራተኞች እስኪደርሱለት ድረስ ጠብቋል። ሐኪሙ አክለውም \"በኛ ምርመራ መሰረት ጭንቅላቱ ላይ ጉዳት የደረሰበት ምልክት ይታያል\" ብለዋል። ግለሰቡ የተወሰደው ወደ ካሪንስ ሆስፒታል ሲሆን ቢቢሲ ከሆስፒታሉ ኃላፊዎች ማረጋገጥ እንደቻለው በተረጋጋ ሁኔታ እና በመልካም ጤንነት ላይ ይገኛል። ግለሰቡ ማንነቱ እንዳይገለፅ የተጠየቀ ሲሆን በሀይቁ ላይ ከዚህ በፊት ላለፉት ስምነት ዓመታት በሳምንት ሶስት ጊዜ ይዋኝ ነበር ተብሏል። ሀኪሙም \"ወደ ሀይቁ በሌላ ጊዜ በመሄድ ዳግም ቢዋኝ የሚገርም አይሆንም \" በማለትም ያለውን ልምድ አስረድተዋል። የክዊንስላንድ አካባቢ ጥበቃ ወደ ስፍራው ባለሙያዎችን የላከ ሲሆን \"የደረሰው አደጋ ምን መልክ እንዳለው ለማጥናት እንዲሁም ተጨማሪ እርምጃዎች መውሰድ ያስፈልግ እነደሆን ለመለየት\" እንደሚሰሩ አስታውቀዋል። በሰሜናዊ ክዊንስላንድ ውሃማ አካባቢዎች አዞዎች በብዛት ይገኛሉ።","len":2576}
{"id":"news-47153958","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47153958","title":"ታዋቂው ፀሀፊ የአዕምሮ ህመሙን ለመደበቅ ካንሰር ታምሜያለሁ ብሎ መዋሸቱን አመነ","summary":"ዘ ውመን ኢን ዘ ዊንዶው በሚል መፅሀፉ ዝነኝነትን የተጎናፀፈው ፀሀፊው ዳን ማሎሪ የጭንቅላት ካንሰር ታምሜያለሁ ብሎ መዋሸቱን አመነ።","text":"ለዚህ እንደ ምክንያትነት የሰጠውም በወቅቱ የስሜት መዋዠቅን የሚያስከትል የአዕምሮ ህመሙን (ባይፖላር) ለመቆጣጠር ፈታኝ ስለሆነበት እንደነበር ገልጿል። በቅርቡም ኒውዮርከር የተሰኘው መፅሄት ስለ ግል ህይወቱ ብዙ ሀሰት ተናግሯል በሚል ወንጅሎታል። በመፅሄቱ ላይ እንደተጠቀሰው ፀሀፊው በተደጋጋሚ የአዕምሮ ካንሰር እንዳለበት የገለፀ ሲሆን፤ ከዚህም መካከል የዩኒቨርስቲ ማመልከቻ ላይ እንዲሁም በለንደንና ኒውዮርክ ማተሚያ ቤቶች በሚሰራበት ወቅት ደግሞ ለጓደኞቹ ካንሰር እንዳለበት ተናግሯል። •\"ከዐብይ በኋላ የሚመጣውን ሰውዬ እንዴት እናውርደው?\" ነብይ መኮንን •ኢትዮጵያ ዳግም ጤፍን በእጇ ለማስገባት ገና በዝግጅት ላይ ናት ፅሁፉ ጨምሮ እንደጠቀሰው እናቱና ወንድሙ በካንሰር በሽታ እንደሞቱ ዋሽቷል ብሏል። ምንም እንኳን ማሎሪ ታዳጊ በነበረበት ወቅት እናቱ የካንሰር ህመምተኛ የነበሩ ቢሆንም እናቱም ሆነ ወንድሙ በህይወት እንዳሉ በዚሁ ፅሁፍ ተጠቅሷል። ፀሀፊው በምላሹ እናቱ በጡት ካንሰር ይሰቃዩ እንደነበርና ይህም ከፍተኛ የሆነ ህመምና ጭንቀት እንዲሁም የአዕምሮው ጤና መቃወስ እንዳስከተለበት ተናግሯል። \"የአዕምሮ ህመም አለብኝ ብየ ብናገር ጉድለት እንዳለብኝ ይቆጥሩኛል ብየ ስላሰብኩኝ ይህንን መንገድ መረጥኩኝ\" ብሏል። በተደጋጋሚም ከፍተኛ የሆነ ጭንቀት፣ የማስታወስ እክልና እውነታውን የመለየት ችግር በእጅጉ አጋጥሞት እንደነበር ገልጿል። \"በከፍተኛ ጭንቀት ላይ ስለነበርኩኝ አንዳንድ ጊዜም የምለውን ነገር አላስታውሰውም\" ብሏል። ማንንም ለማሳሳትም ሆነ በጥቅም ለመያዝ እንዳልተነሳሳ ለመፅሄቱ ተናግሯል። • ደቡብ ጎንደር መካነ እየሱስ ውስጥ ምን ተፈጠረ? በኒውዮርክ ከፍተኛ ሽያጭ ዝርዝር ውስጥ አንደኛ ደረጃ መቆናጠጥ የቻለውን ውመን ኢን ዘ ዊንዶው ከመፃፉ በፊት በመፅሀፍ አርታኢነት አገልግሏል። ይህ ሁለተኛ መፅሀፉ ሲሆን ለህትመት የበቃውም ባለፈው አመት ጥር ወር ላይ ነበር።","len":2577}
{"id":"45742797","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45742797","title":"አዲስ አበባ ውስጥ በፖሊሶች መካከል በነበረ የተኩስ ልውውጥ ሕይወት ጠፋ","summary":"አዲስ አበባ ቦሌ አካባቢ በሚገኘው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት የመኖሪያ ህንፃ አካባቢ ትናንት ሌሊት በነበረ የተኩስ ልውውጥ የሰው ህይወት መጥፋቱን የዓይን እማኞች ገለፁ።","text":"ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ህንፃ ጥበቃ ከተሰማሩ የፌደራል ፖሊስ አባላት መካከል የተደረገ እንደሆነ በተነገረው የተኩስ ልውውጥ ሶስት ሰዎች መሞታቸው ታውቋል። የተኩስ ልውውጡ እኩለ ሌሊት አካባቢ ተጀምሮ እስከ ንጋት መቀጠሉን በአካባቢው ነዋሪ የሆኑ ሰዎች ጨምረው ገልፀዋል። • በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የጤና ባለሙያዎች ጥቃት ደረሰባቸው • \"ማንም ቢሆን ኢትዮጵያን ለብቻዬ ሰራኋት ሊል አይቻለውም\" ጠ\/ሚ ዐብይ • ሮናልዶ \"ደፍሮኛል\" ያለችው ሴት ከመብት ተሟጋቾች ድጋፍ አገኘች ተኩሱን የጀመረው በጥበቃ ላይ ከነበሩት የፖሊስ አባላት መካከል አንዱ እንደሆነና በምላሹም ሌሎች አባላት ተኩስ በከፈተው አባል ላይ የተኩስ ምላሽ መስጠታቸውን ተናግረዋል። ተኩሱን የጀመረው የፖሊስ አባል ወደ 9ኛ ፎቅ በመውጣት በሌሎች አባላቶቹ ላይ ተኩስ መክፈቱን የዓይን ዕማኞች ተናግረዋል። በተኩስ ልውውጡ ህይወታቸውን ያጡ ሰዎችና የመቁሰል ጉዳት የደረሰባቸው በአካባቢው የነበሩ የፌደራል ፖሊስ አባላት መሆናቸው ሲነገር፤ ጥቃቱን የጀመረው አባልም መገደሉ ታውቋል። ጥቃቱን የከፈተው አባል ለምን ድርጊቱን እንደፈፀመ ምክንያቱ ያልታወቀ ሲሆን ከአለቆቹ ወይም ከባልደረቦቹ ጋር በተፈጠረ አለመግባባት ሊሆን እንደሚችል ተገምቷል። ጥቃቱ በተፈፀመበት ህንፃና በአካባቢው ባሉ መኖሪያዎች የሚገኙ ሰዎች ለሰዓታት በነበረው የተኩስ ልውውጥ ሳቢያ ሌሊቱን በስጋት ማሳለፋቸውን ገልፀዋል። በተኩስ ልውውጡ ወቅት በጥይት የተበሳ የአንድ መኖሪያ ቤት በር በህንፃው አካባቢ ያለው ዋነኛ መንገድም ለረጅም ሰዓታት ተዘግቶ እንደነበር ተገልጿል። ስለ ክስተቱ ከፌደራል ፖሊስ ዝርዝር መረጃ ለማግኘት ያደረግነው ጥረት አልተሳካም። የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን የሰከረ የፌደራል ፖሊስ ኦፊሰር ሁለት የስራ ባልደረቦቹን ተኩሶ እንደገደለና ጥቃት አድራሹም ሕይወቱ እንዳለፈ የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ዘይኑ ጀማልን ጠቅሰው ዘግበዋል።","len":2580}
{"id":"news-50358418","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50358418","title":"አሜሪካ በሱስ የተጠቁ ሰዎች ጭንቅላት ውስጥ መሣሪያ ልትተክል ነው","summary":"በአሜሪካ፤ ኦፒዮድ በተባለው ህመም ማስታሻ ሱስ የተጠመዱ ታማሚዎች እንዲያገግሙ አዕምሯቸው ውስጥ መሣሪያ መትከል ሊጀመር መሆኑ ተገለጸ።","text":"ጄሮድ ቡክሀተር የተባለው የ33 ዓመት ግለሰብ በኦፒዮድ ሱስ ከተያዘ ከአስር ዓመት በላይ ይሆነዋል። የአዕምሮ ቀዶ ጥገናው ከተደረገላቸው አንዱ ሲሆን፤ ዶ\/ር አሊ ረዛይ እንዳሉት፤ አዕምሮው ውስጥ የተተከለው መሣሪያ \"አዕምሮን የሚያረጋጋ ነው።\" በዚህ ወር መባቻ ላይ 'ዌስት ቨርጂንያ ዩኒቨርስቲ ሜዲካል ሆስፒታል' ውስጥ የተደረገውን ቀዶ ጥገና የመሩት ዶ\/ር አሊ ረዛይ ነበሩ። በቀዶ ጥገናው፤ የራስ ቅል በጠባቡ ተበስቶ ወደ አንድ ሚሊ ሜትር የሚድረስ መሣሪያ አዕምሮ ውስጥ ይከተታል። ይህም ሰዎች ራሳቸውን ከሱስ እንዲያቅቡ ይረዳል ተብሏል። • ፊደል ያልቆጠሩት ኢትዮጵያዊት የቀዶ ህክምና ባለሙያ • ቀዶ ህክምና በአፍሪካ ስጋት መሆኑ ከፍ ብሏል • ለቤተሰብ ምግብ ወይስ ለህክምና ይክፈሉ? 'ዲፕ ብሬን ስቲሙሌሽን' የተባለው ይህ መሣሪያ በአሜሪካ የምግብና መድኃኒት ተቆጣጣሪ መስሪያ ቤት (ኤፍዲኤ) ፍቃድ አግኝቷል። ከኦፒዮድ ሱስ ባሻገር፣ ለፓርኪንሰንስ፣ ለሚጥል በሽታና ሌሎችም ህክምና ሊውል እንደሚችልም እየተነገረ ነው። ዶ\/ር አሊ ረዛይ ለቢቢሲ እንደተናገሩት፤ በተለያየ መንገድ ሱስን ለመከላከል ሞክረው ያልተሳካላቸው ሰዎች አዲሱን አማራጭ መጠቀም ይችላሉ። ከመጠን በላይ ሱስ አስያዥ መድሀኒት መውሰድ፤ አሜሪካ ውስጥ ከ50 ዓመት በታች የሆኑ ሰዎችን በመግደል ግንባር ቀደም ነው። ዶክተሩ \"ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ህሙማን በተደጋጋሚ ወደ ሱስ ይመለሳሉ። አስጊ ችግር በመሆኑ መፍትሔ ልናበጅ ይገባል\" ብለዋል። የእንግሊዙ 'ሮያል ሶሳይቲ' በበኩሉ፤ ሰዎች አዕምሮ ውስጥ ባዕድ መሣሪያ ማስገባት ላይ ጥያቄ አንስቷል። ፌስቡክና የኤለን መስክ ተቋም 'ኒውራሊንክ' ለማምረት ያሰቧቸው መሣሪያዎችን እንደ ማሳያ ይጠቅሳሉ። ዶ\/ር አሊ፤ እነዚህ የቴክኖሎጂ ተቋሞች በህክምናው ዘርፍ መግባታቸው ላይ የሚነሳው ጥያቄ እምብዛም አያሳምናቸውም። \"ስለ አዕምሮ የሚደረገው ጥናት በቴክኖሎጂ መደገፉ በጣም ጥሩ ነው ብዬ አስባለሁ\" ሲሉ ያስረዳሉ።","len":2581}
{"id":"news-49903588","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49903588","title":"\"ተጨማሪ የፌደራል የሥራ ቋንቋዎች እንዲኖሩ እየተሠራ ነው\" ጠ\/ሚኒስትር ዐብይ","summary":"ኦሮምኛን ጨምሮ ተጨማሪ ቋንቋዎችን የፌደራል የሥራ ቋንቋ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ተናገሩ።","text":"ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከኦሮሚያ ክልል ቴሌቪዥን (ኦቢኤን) ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደተናገሩት ኦሮምኛን ጨምሮ ሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎች የፌደራል መንግሥቱ የሥራ ቋንቋ እንዲሆኑ ለማድረግ እየተሰራ ነው። ከአማርኛ ቋንቋ በተጨማሪ ሌላ ቋንቋ የፌደራል መንግሥቱ የሥራ ቋንቋ ማድረግ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ችግሮች ካሉና ያላቸውን አመለካከት የተጠየቁት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ በሰጡት መልስ \"በዚህ ረገድ ምንም ችግር የለውም\" ሲሉ በአፅንኦት መልሰዋል። • አሥመራን አየናት፡ እንደነበረች ያለችው አሥመራ • አዲስ ቋንቋ ለመማር አስበዋል? ለመሆኑ እድሜዎ ስንት ነው? አክለውም \"ሁለት፤ ሦስት ቋንቋዎች መጠቀም ሰውን ይጠቅማል እንጂ ምንም ዓይነት ጉዳት የለውም\" ሲሉ አብራርተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በዚህ ቃለ ምልልስ ላይ ተጨማሪ የፌደራል የሥራ ቋንቋዎች ለመጨመር እየተሰራ መሆኑን ተናግረው፤ ለዚህም ጥናት እየተካሄደ መሆኑን ጠቅሰዋል። ይሁን እንጂ ይህ ሊሆን የሚችለው በስሜትና በኩርፊያ ሳይሆን በእውቀትና በተረጋጋ አኳዃን ነው ብለዋል። • ኦሮምኛ የፌዴራል ስራ ቋንቋ የመሆን ጥያቄ • ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ ቀጣዩ ምርጫ ዴሞክራሲያዊ እንደሚሆን ተናገሩ ስለሆነም በቅርብ ጊዜ ሌሎች ቋንቋዎችን የፌደራል የሥራ ቋንቋ ለማድረግ እየተሰራ መሆኑንና ጥናቱም ሲጠናቀቅ \"ከኦሮምኛ በተጨማሪ ሶማልኛ እና ሌሎች ቋንቋዎች የፌደራል መንግሥት የሥራ ቋንቋ ቢሆኑ የምንጎዳው ነገር የለም\" ሲሉ ተናግረዋል። ተጨማሪ ቋንቋዎችን የሚጠቀሙ ሀገራትን እንደ ምሳሌ በማንሳት የተናገሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ \"ከዚህ ኤርትራ ቢኬድ፣ ኬኒያ ቢኬድ፣ ጅቡቲ ቢኬድ እንዲህ አይነት ነገር የተለመደ ነው\" በማለት ችግር እንደማይኖረው አብራርተዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ከኦቢኤን ጋር ባደረጉት ቆይታ በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ምላሽ የሰጡ ሲሆን ስለ መደመር፣ ስለ እሬቻ፣ ሪፎርምና እና ስለ ቤተ መንግሥት እድሳት ዘርዘር ያለ ማብራሪያ ሰጥተዋል።","len":2581}
{"id":"48597771","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48597771","title":"ጠብ አጫሪና ጥቃት አድራሽ የፌስቡክ ፖስቶችን እንዴት ሪፖርት ማድረግ ይቻላል?","summary":"የማሕበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ሆነ ብለውም አልያም በስህተት የሚያሰሯጯቸው መረጃዎች በሌሎች ተጠቃሚዎች ላይ ቀጥተኛ የሆነ ጉዳት ሊያስከትሉ ይችላሉ።","text":"በኢትዮጵያም ፌስቡክን በመጠቀም የሚሰራጩ አንዳንድ መረጃዎች በሌሎች ተጠቃሚዎች ላይ ጉዳት ሲያስከትሉም ተስተውሏል። የማህበራዊ ሚዲያ አውታሩ ፌስቡክም መሰል መረጃዎች በሌሎች ላይ የሚያሳድሩትን ጫና ለመቅረፍ በማሰብ ማንኛውም የፌስቡክ ተጠቃሚ በገፁ ላይ የሚመለከታቸው መልዕክቶች (Facebook posts) በሌሎች ሰዎች ላይ ጉዳት ሊያስከትሉ ይችላሉ ብለው ከገመቱ ጉዳዩን ለፌስቡክ ሪፖርት የሚያደርጉበት ቀላል አማራጭ አቅርቧል። • ፌስቡክና ትዊተር ሐሰተኛ አካውንቶችን ሊያጋልጡ ነው • በሃሰተኛ ዜናዎች \"የሞቱ\" የኪነጥበብ ሰዎች ለመሆኑ በሰዎች ላይ ጉዳት ሊያስከትሉ የሚችሉ የፌስቡክ መልዕክቶች የትኞቹ ናቸው? የሚከተለው ይዘት ያላቸው መልዕክቶች በተጠቃሚዎች ላይ ቀጥተኛ ጉዳት ሊያስከትሉ ስለሚችሉ ፌስቡክ ሪፖርት ሊደረጉልኝ ይገባል ይላል። መልዕክቶቹ በጽሁፍ፣ በፎቶ ወይም በቪዲዮ ሊቀርቡ ይችላሉ። • 'ሃሰተኛ ዜና '፡ የኢትዮጵያ የማሕበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች ስጋት? • አይሸወዱ፡ እውነቱን ከሐሰት ይለዩ ከላይ የተጠቀሱትን አይነት ይዘት ያላቸውን የፌስቡክ መልዕክቶች እንዴት ሪፖርት ማድረግ ይቻላል? ቀላል ነው። ለምሳሌ በምስሉ ላይ የሚታየው መልዕክት ይዘት በፌስቡክ ተጠቃሚዎች ላይ ጉዳት ያደርሳል ብለን እናስብ። ይህን መልዕክት ለፌስቡክ ሪፖርት ለማድረግ ከመልዕክቱ በስተቀኝ አናት ጋር የሚገኙ ••• (ሶስት ነጥቦች) መጫን። ሶስቱን ነጥቦች ስንጫን አራት አማራጮችን ይሰጠናል። ከዚያም የመጨረሻውን አማራጭ ማለትም ''በመልዕክቱ ላይ አስተያየት ይስጡ'' (Give feedback on this post) የሚለውን ይጫኑ። ''Give feedback on this post'' የሚለውን ሲጫኑ ከላይ የሚታየውን አይነት ሌላ አማራጭ ይሰጥዎታል። ለምሳሌ የተመለከቱት የፌስቡክ ፖስት ወይም መልዕክት ሐሰተኛ ዜና ከሆነ፤ False news የሚለውን ይጫኑ። ከዚያም ጉዳዩን ፊፖርት በማድረግዎ ከፌስቡክ የምስጋና ምላሽ ያገኛሉ። ይህን የፌስቡክን ስርዓት በመጠቀም በሰዎቸ ላይ ሊደርሱ የሚችሉ አሉታዊ ተጽእኖዎችን መቀነስ ይቻላል።","len":2582}
{"id":"54196680","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54196680","title":"18 ዓመት ሙሉ ከእባብ ጋር በሰላም የኖረው የቦረናው ቤተሰብ","summary":"ቦታው ቦረና ዞን ነው። ወረዳው ደግሞ ድሬ። በወረዳው የሚኖሩ ሰዎች ስለ አንድ የእባብ አይነት ሲያወሩ አብዛኛው ሰው እንደሚያስበው በፍርሃት አይደለም።","text":"ልክ እንደ ለማዳ እንስሳ ቀለል አድርገው ነው የሚጠሩት። ይህ እባብ እንደ ማንኛውም መርዛማ ሲሆን በአገሬው ሰዎች አጠራር (Buutii) ቡቲ ይባላል። \"ለ18 ዓመታት ይህ \"ቡቲ\" መርዛማ እባብ ከግብያችን ጠፍቶ አያውቅም\" ያሉን የቦሮና ዞን ድሬ ወረዳ ነዋሪ የሆኑት ኦቶ ዱባ ዲዳ ናቸው ። ይህ እባብ አደገኛ መሆኑን የሚናገሩት ግለሰቡ ከተናደፈ ግለሰቡ የመትረፍ እድሉ እጅግ ውስን መሆኑን ይገልፃሉ። አይደለም ተናድፎ እስትንፋሱ እንኳን አካልን አሳብጦ ለበሽታ እንደሚያጋልጥ ከቢቢሲ ጋር በነበራቸው ቆይታ ወቅት ተናግረዋል። በቦረና ዞን ድሬ ወረዳ ሜልባና ቀበሌ ነዋሪ የሆኑት እኚህ ግለሰብ \"በሰላም ቀያችን ውስጥ እየኖረ ነው\" ሲሉ ለበቢሲ አረጋግጠዋል። \" እኛ ወደ እዚህ የመጣነው ከ18 ዓመት በፊት ይሆናል። እዚህ ከሰፈርን ጊዜ ጀምሮ ግቢያችን ውስጥ ይኖራል። በእኛው ግቢ ውስጥ ይገባል፤ እዚሁ ውሎ እዚሁ አድሮ አብረን ወጥተን እየገባን ነው።\" አቶ ዱባ እንደሚሉት ከሆነ እንዲህ ዓይነት መርዛማ እባብ ወደ ሰው ቀዬ ከመጣ አይገደልም። ምክንያቱ ደግሞ እንደእርሳቸው አባባል እባቡ በቀለኛ መሆኑ ነው። ይህ እባብ ሰውን ይበቀላል ተብሎ ይታመናል \"በቀለኛ ነው\" ይላሉ አቶ ዱባ። \" አንገድልም። ከገደልን ሰውን ያጠቃል፤ ይበቀላል፤ አሁን ለምሳሌ ቀያችን ውስጥ ያለውን ብንገድል ሌላ 'ቡቲ' መጥቶ የኛን ሰው ይበቀላል። እንደዚህ አይነት ነገር \"የቁምቢ በቀል ይባላል።\" ይላሉ አቶ ዱባ። \" ከዚህም በፊት ልጆቻችን እኛ ሳናይ አንድ የ'ቡቲ' ልጅ ገድለው ነበር' ከዚያም በኋላ አንድ ወይፈናችንን ነድፎ ገደለ\" በማለት መግደል ያለውን ጦስ ይናገራል። ይህ እባብ በቀያቸው ውስጥ በኖረበት በእነዚህ 18 ዓመታት በሰላም አብሮ መኖር እንጂ ምንም ዓይነት ፍራቻና ስጋት እንደሌላቸው ይናገራሉ። \"ምንም ስጋት የለብንም ፈጣሪ ነው ይከላከልልናል\" አሉ። እንደ አቶ ዱባ ከሆነ በአሁን ሰዓት በቀያቸው ያለው ይህ እባብ በውፍረት ከሌሎች እባቦች የሚበልጥ ሲሆን ርዝመቱም ሁለት ክንድ ያክላል።","len":2590}
{"id":"49969038","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49969038","title":"የናይጄሪያ ዩኒቨርስቲ በቢቢሲ ዘገባ ላይ ወሲባዊ ትንኮሳ ሲፈፅም የታየውን መምህሩን አገደ","summary":"በናይጄሪያ የሚገኘው ዩኒቨርስቲ ኦፍ ሌጎስ የቢቢሲ የምርመራ ዘገባ'ሴክስ ፎር ግሬድ' ከተላለፈ በኋላ መምህሩን ማገዱን አስታወቀ።","text":"ቦኒፌስ ኢግቤንጉ (ዶ\/ር) ከመምህርነቱ በተጨማሪም ፓስተር ሲሆን ዘጋቢ ፊልሙ ከታየ በኋላ ከሚያገለግልበት ቤተ ዕምነትም ታግዷል። የቢቢሲ የምርመራ ዘገባ የተሰራው በምዕራብ አፍሪካ በሚገኙ ዩኒቨርስቲዎች ውስጥ ሲሆን፣ መምህራኖች የተማሪዎችን ውጤት ለማሻሻል ወሲብን እንደመደራደሪያነት እንደሚያቀርቡ ያሳያል። ይህ የምርመራ ዘገባ በትናንትናው ዕለት ከተላለፈ በኋላ በምዕራብ አፍሪካና በሌሎች ሀገራትም በርካቶች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ እነርሱ በሚማሩበት ተቋምም ተመሳሳይ ነገር እንደሚፈፀም እየጠቀሱ ፅፈዋል። • \"ምን ተይዞ ምርጫ?\" እና \"ምንም ይሁን ምን ምርጫው ይካሄድ\" ተቃዋሚዎች • ሁለት ሜትር ከሃያ አምስት ሴንቲ ሜትር የሚረዝመው ሴኔጋላዊ ቅርጫት ኳስ ተጫዋች • \"የረሃብ አድማን የመረጥነው ከራሳችን የምንጀምረው ተቃውሞ ስለሆነ ነው\" አቶ ገረሱ ገሳ ተባባሪ ፕሮፌሰር ቦኒፌስ ኢግቤንጉ፣ በዘጋቢ ፊልሙ ላይ እንደተማሪ ሆና ለቀረበችው ሪፖርተር የወሲብ ጥያቄ ሲያቀርብና ሲተነኩሳት ይታያል። መምህሩ የሚያገለግልበት ፎር ስኬይር ቤተ ክርስቲያን ባወጣው መግለጫ ላይ የፓስተሩን ያልተገባ ባህሪ ያልኮነነ ሲሆን ቦኒፌስ ኢግቤንጉ ከተወነጀለበት ተግባርም ራሱን ለማራቅ ሞክሯል። ቢቢሲ ይህንን የምርመራ ዘገባ ለማጠናቀር ለአንድ ዓመት ያህል በዩኒቨርስቲ ኦፍ ሌጎስና ዩኒቨርስቲ ኦፍ ጋና የምርመራ ስራውን ሲሰራ ቆይቷል። ዩኒቨርስቲ ኦፍ ሌጎስ ወሲባዊ ትንኮሳን በምንም ዓይነት ሁኔታ ተቀባይነት እንደሌለው የሚገልፅ ፖሊሲ ያለው ሲሆን ጾታዊ ትንኮሳ ሲፈፅም የተገኘ ወይንም መፈፀሙ በማስረጃ የተረጋገጠበት ከስራው ላይ ይሰናበታል ይላል። ዩኒቨርስቲ ኦፍ ጋና በወሲባዊ ትንኮሳ ላይ የተሰማራ ማንኛውም ተማሪም ሆነ መምህር ተግባርን የኮነነ ሲሆን በዘገባው ላይ ስማቸው የተጠቀሰ መምህራን ላይ ምርመራውን እንደሚያደርግ ገልጧል። ቦኒፌስ ኢግቤንጉ (ዶ\/ር) በዘገባው ላይ አስተያየታቸውን ለመስጠት ፈቃደኛ አልሆኑም።","len":2591}
{"id":"news-43207874","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-43207874","title":"ደቡብ አፍሪካ፡ ራማፎሳ አዲሱን ካቢኔያቸውን ይፋ አደረጉ","summary":"አዲሱ የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት ሲሪል ራማፎሳ ካቢኔያቸውን ይፋ አደረጉ።","text":"ሲሩል ራማፎሳ ጃኮብ ዙማን በመተካት ነው የደቡብ አፍሪካ ፕሬዝዳንት የሆኑት በቀድሞው ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ከቦታቸው ተነስተው የነበሩትን ንህላንህላ ኔኔን በድጋሚ የገንዘብ ሚንስትር አድርገው ሾመዋል። ተደጋጋሚ የሙስና ክስ የቀረበባቸው ዙማ በፓርቲያቸወ ግፊት ከስልጣን እንዲለቁ መደረጋቸው ይታወሳል። \"አዲስ ምዕራፍ\" ይከፈታል ሲሉ ቃል የገቡት ራማፎሳ ሙስና ላይ ጠንካራ እርምጃ እንደሚወስዱ አስታውቀዋል። \"ይህንን ለውጥ ሳደርግ ኢኮኖሚው እንዲያንሰራራ እና ፈጣን ትራንስፎርሜሽን እንዲኖር ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን ከግምት አስገብቻለሁ\" ብለዋል ራማፎሳ ካቢኔያቸውን ፕሪቶሪያ ውስጥ ይፋ ሲያደርጉ። አብዛኛዎቹን የቀድሞ ሚንስትሮች ቦታን ያልነኩት ራማፎሳ የቀድሞው ፕሬዝዳንት ደጋፊዎች ናቸው ያሏቸውን ተወሰኑትን ከስልጣናቸው ዝቅ ሲያደርጉ ሌሎቹን ያለሥራ አስቀርተዋል። የደቡብ አፍሪካው የአፍሪካዊያን ብሔራዊ ምክር ቤት (ኤኤንሲ) ፓርቲ ምክት የሆኑትን ዴቪድ ማቡዛን ምክትል ፕሬዝዳንት አድርገው ሾመዋል። በፓርቲው የሊቀ-መንበርነት ምርጫ ወቅት ያሸነፏቸውን የዙማን የቀድሞ ባለቤት ንኮሳዛና ድላሚኒ-ዙማን ሚንስትር አድርገው ተሹመዋቸዋል። ትልቁ ዜና ሚያዝያ ላይ ከፋይናንስ ሚኒስትርነታቸው የተነሱት ንህላንህላ ኔኔን በድጋሚ መሾማቸው ነው። በወቅቱ ውሳኔውን በብዙዎች ዘንድ ተተቸ ሲሆን፤ ባለሃብቶችም በሃገሪቱ መዋለ ንዋያቸውን እንዳያፈሱ ስጋት ፈጠረ ነበር። በወቅቱ የሃገሪቱ መገበያያ ገንዘብ ከዶላር ጋር ያለው ምንዛሪ በታሪኩ ዝቅተኛ ሆኖ ተመዝግቧል። ራማፎሳ ባለፈው ሳምንት ለሃገሪቱ ህዝብ ባስተላለፉት መልዕክ ዋነኛ ሥራቸው ሙስናን መዋጋት፣ የሃገሪቱን ኢኮኖሚ ማሳደግ እና የሥራ ዕድል መፍጠር እንደሆነ አስታውቀው ነበር። ዙማ በስልጣን ላይ በቆዩባቸው ዘጠኝ ዓመታት ተደጋጋሚ የሙስና ክስ የቀረበባቸው ሲሆን ሃገሪቱም በከፍተኛ የውጭ ዕዳ እና እና በሥራ አጥነት ችግር ውስጥ ነበረች።","len":2591}
{"id":"news-51780713","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51780713","title":"ሳዑዲ አረብያ ሦስት የንጉሣዊው ቤተሰብ አባላትን አሰረች","summary":"ሳዑዲ አረቢያ የልዑል አልጋወራሹን ሞሐመድ ቢን ሳልማን ታናሽ ወንድምን ጨምሮ ሦስት የአገሪቱ ልዑላንን ማሰሯን ኒዮርክ ታይምስና ዋል ስትሪት ጆርናል ዘገቡ።","text":"ዘገባው እንደሚያመለክተው ልዑላኑ የታሰሩት ትናንት አርብ ጠዋት ነው። ከታሰሩት ልዑላን መካከል ሁለቱ በሳዑዲ ዘውዳዊ ግዛት ውስጥ ከፍተኛ ተፅእኖ ያላቸው ሲሆኑ ለልዑላኑ መታሰር ምክንያቱ ምን እንደሆነ እስካሁን አልታወቀም። ቢሆንም ግን ነገሩ ከልዑል አልጋወራሽ ሞሐመድ ቢን ሳልማን ጋር የተያያዘ እንደሆነ እየተገለፀ ነው። እንደ አውሮፓውያኑ በ2017 በልዑል አልጋወራሽ ቢን ሳልማን ቀጭን ትዕዛት ትውልደ ኢትዮጵያዊውን ባለሃብት ሼክ ሞሐመድ አሊ አላሙዲንን ጨምሮ በርካታ የሳዑዲ ንጉሣዊያን ቤተሰብ አባላት የሆኑ ታላላቅ ሰዎች፣ ሚኒስትሮችና ባለሃብቶች በሪያዱ ሪትዝ ካርልተን ሆቴል መታሰራቸው የሚታወስ ነው። ሞሐመድ ቢን ሳልማን በ2016 በአባታቸው በሳዑዲው ንጉሥ፤ ልዑል አልጋወራሽ ተብለው መሾማቸውን ተከትሎ የሳዑዲ ፈላጭ ቆራጭ ሆነዋል። • ሳዑዲን ወደ ለዘብተኛ የእስልምና ሥርዓት የመመለስ ዕቅድ • ልዑሉ የኻሾግጂን ገዳዮች ለፍርድ እንደሚያቀርቡ ዛቱ • ሳዑዲ የአሜሪካ 'ጣልቃ ገብነትን' አወገዘች ሳዑዲ ያሰረቻቸው ልዑላን የልዑል አልጋወራሽ ቢን ሳልማን ታናሽ ወንድም የሆኑት ልዑል አህመድ ቢን አብዱልአዚዝ፣ የቀድሞ ልዑል አልጋወራሽ ሞሐመድ ቢን ናይፍ እና ልዑል ናዋፍ ቢን ናይፍ ናቸው። ሞሐመድ ቢን ናይፍ በልዑል ቢን ሳልማን ትዕዛዝ 2017 ላይ በቤት ውስጥ የቁም እስረኛ እስከተደረጉበት ጊዜ ድረስ የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው ሲያገለግሉ ነበር። የዋልስትሪት ዘገባ እንደሚያመለክተው ጥቁር ልብስ የለበሱና የፊት ጭምብል ያደረጉ ጠባቂዎች ወደ ልዑላኑ መኖሪያ ቤት በመሄድ ቤታቸውን በርብረዋል። በ2016 እጅግ ወግ አጥባቂ በሆነችው ሳዑዲ አረቢያ ውስጥ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ማሻሻያዎችን እንደሚያደርጉ ቃል የገቡት ሞሐመድ ቢን ሳልማን በጊዜው በከፍተኛ ሁኔታ ዓለም አቀፍ አድናቆት ተችሯቸው ነበር። ነገር ግን በአጭር ጊዜ ውስጥ ስማቸው ከሳዑዲው ጋዜጠኛ የጀማል ኻሾግጂ ግድያን ጨምሮ ከብዙ ቅሌቶች ጋር እየተነሳ ነው።","len":2592}
{"id":"news-48277754","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48277754","title":"ሱዳን፡ ወታደራዊ ምክርቤቱና ተቃዋሚዎች በሦስት ዓመታት የሽግግር ጊዜ ተስማሙ","summary":"በሱዳን ወታደራዊ ምክርቤቱና የተቃዋሚዎች ጥምረት የሲቪል መንግሥት ለመመስረት በሦስት ዓመታት የሽግግር ጊዜ ሥምምነት ላይ መድረሳቸውን የሱዳን ወታደራዊ መሪዎች አስታውቀዋል።","text":"የሽግግር ወታደራዊ ምክርቤቱ እንዳለው የተቃዋሚዎች ጥምረት በሕግ አውጭው ምክር ቤት ሁለት ሦስተኛ መቀመጫ ይኖራቸዋል። ሱዳን ባለፈው ወር ፕሬዚዳንት ኦማር አል በሽር ከሥልጣን ከወረዱበት ጊዜ አንስቶ በወታደራዊ የሽግግር መንግሥት እየተመራች ነው። ይሁን አንጂ ወታደራዊ መንግሥት ወርዶ የሲቪል መንግሥስት እንዲመራቸው የሚጠይቁ ተቃውሞዎችም አሁንም መሰማታቸውን ቀጥለዋል። ይህ ሥምምነት ከተነገረ በኋላ እንኳን እዚያው ካርቱም በተፈጠረ ግጭት አምስት የፀጥታ ኃይል አባላት ተገድለዋል። • በሱዳን በተቀሰቀሰ ግጭት ቢያንስ ሰባት ሰዎች ሞቱ በምን ተስማሙ? በጋራ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ የሥልጣን ክፍፍሉ በተመለከተ ያለው የመጨረሻው ሥምምነት ከተቃዋሚ ጥምረት - ዲክላሬሽን ኦፍ ፍሪደም ኤንድ ቼንጅ ፎርስ ((DFCF) ጋር በሃያ አራት ሰዓታት ውስጥ እንደሚፈራረሙ ሌተናንት ጀነራል ያሰር አል አታ ተናግረዋል። ይህም ምርጫ እስከሚደርስ ድረስ አገሪቷን የሚመራ አዲስ ከፍተኛ ምክር ቤት መመሥረትንም ያካትታል። ሥምምነቱ በ24 ሰዓታት ውስጥ እንደሚጠናቀቅና የሕዝቡን ፍላጎት እንደሚያሟሉ ሌተናንት ጀኔራሉ አክለዋል። • አል-በሽር ካቢኔያቸውን በተኑ ጄነራል አታ እንዳሉት ዲኤፍ ሲ ኤፍ በሽግግሩ ሕግ አውጭው ምክር ቤት ካለው 300 መቀመጫ ሁለት ሶስተኛውን ይይዛል። ሌሎች ቀሪዎቹ ደግሞ በሌሎች ፓርቲዎች የሚያዙ ይሆናሉ ተብሏል። የተቃውሞ እንቅስቃሴው መሪ ቃል አቀባይ ታሃ ኦስማን ሁለቱም አካላት በቀጣይ ስለሚኖራቸው የሥልጣን መዋቅርና ክፍፍል በተመለከተም፤ ከፍተኛው ምክር ቤት፣ ካቢኔት ፥ ሕግ አውጭው አካል እንደሚሆኑም ሥምምነት ላይ ተደርሷል። የዲ ኤፍ ሲ ኤፍ አባል የሆኑት ሳቴ አል ሃጂ የመጨረሻው የሥምምነቱ ዝርዝር በሥልጣን ክፍፍሉ ላይ የሚኖረው ሥምምነት ተስፋ ሰጭ እንደሚሆን ተናግረዋል። ወታደራዊ ምክር ቤቱ ሁለት ዓመት የሽግግር ጊዜ የተቀዋሚ መሪዎች ደግሞ አራት ዓመታት ጊዜ ይፈልጉ እንደነበር መናገራቸው ይታወሳል።","len":2594}
{"id":"news-56192195","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56192195","title":"አንድ ጊዜ ብቻ የሚሰጠው የጆንሰን ክትባት ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ተባለ","summary":"የአሜሪካ ተቆጣጣሪዎች አንድ ጊዜ ብቻ የሚሰጠውን የጆንሰን እና ጆንሰን የኮሮናቫይረስ ክትባት ላይ በሰጠው ግምገማ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ውጤታማ ሆኖ ማግኘቱን አስታውቋል፡፡","text":"ይህም በአሜሪካ ፈቃድ የሚሰጠው ሦስተኛው የኮቪድ -19 ክትባት ለመሆን መንገዱን ከፍቶለታል፡፡ በቀናት ውስጥ ፈቃድ እንደሚያገኝ ይጠበቃል። ክትባቱ ከፋይዘር እና ከሞዴርና ክትባቶች አንጻር ወጭ ቆጣቢ አማራጭ ሲሆን በመደበኛው ማቀዝቀዣ መቀመጥ መቻሉም ተመራጭ ያደርገዋል፡፡ ጆንሰን እና ጆንሰን ከሙከራዎች የተገኙ ውጤቶች ባለፈው ወር ይፋ አድርጓል። የቤልጂየሙ ኩባንያ ጆንሰን ባወጣው መረጃው መሠረት ክትባቱ ከባድ በሽታ ላይ ውጤታማ መሆኑን አሳይቷል ብሏል፡፡ ጋና በኮቫክስ የክትባት መጋራት ተነሳሽነት የኮሮናቫይረስ ክትባቶችን በመቀበል የመጀመሪያዋ ሀገር ሆናለች ፡፡ የአሜሪካ የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደር (ኤፍዲኤ) የጆንሰን እና ጆንሰን ክትባት ምልክት ያላቸውንም ሆነ ከባድ ህመምን ለመቀነስ \"የታወቁ ጥቅሞች አሉት\" ሲል ይደመድማል፡፡ በአሜሪካ፣ በደቡብ አፍሪካ እና በብራዚል በተካሄዱ የክትባት ሙከራዎች ውጤታማነቱ \"በተመሳሳይ ሁኔታ ከፍተኛ\" ሆኖ ተገኝቷል። ነገር ግን በደቡብ አፍሪካ እና በብራዚል በተስፋፋው አዲሱ የቫይረስ ዝርያ ዓይነት ላይ ያለው ውጤታማነት አነስተኛ ነበር፡፡ ከከባድ በሽታ ለመከላከል ከ 85 በመቶ በላይ ውጤታማ መሆኑን መረጃዎች ያሳዩ ሲሆን በአጠቃላይ ውጤታማ የሆነው 66 በመቶ ብቻ ነው፡፡ ክትባቱን ከወሰዱ ተሳታፊዎች መካከል የሞቱ እና ከተከተቡ ከ 28 ቀናት በኋላ ሆስፒታል የገቡም የሉም፡፡ የባለሙያዎች ቡድን ኮሚቴ አርብ ተሰብስቦ ኤፍዲኤ ክትባቱን መፍቀድ አለበት በሚለው ሃሳብ ላይ ይመክራል፡፡ አንድ የኋይት ሃውስ ባለስልጣን ክትባቱ ከኤፍዲኤ የድንገተኛ ጊዜ ፈቃድ ማግኘት ከቻለ አስተዳደሩ በሚቀጥለው ሳምንት ቢያንስ ሶስት ሚሊዮን ክትባት ለማሰራጨት ማቀዱን ተናግረዋል፡፡ ኩባንያው በሰኔ ወር መጨረሻ ለአሜሪካ የ 100 ሚሊዮን ዶዝ (መጠን) ለማቅረብ በተስማማው መሠረት በመጋቢት መጨረሻ በ 20 ሚሊዮን ዶዝ ለማድረስ አቅዷል፡፡ የትኞቹ ሀገሮች የጆንሰን እና ጆንሰን ክትባትን አዘዙ?","len":2595}
{"id":"news-55930333","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55930333","title":"ቻይና ይቅርብኝ ያለችውን የአውስትራሊያ ወይን እንግሊዞች እየሸመቱት ነው","summary":"ከአውስትራሊያ ወደ ዩናይትድ ኪንግደም እየገባ ያለው የወይን ምርት መጠን 30 በመቶ ጨምሯል።","text":"ቻይና ከአውስትራሊያ ጋር በገባችው ጠብ ምክንያት የወይን ምርቶች ላይ የጫነችውን ቀረጥ ተከትሎ አምራቾች ገበያ አጥተው ነበር። ቻይና የወይን ምርቶቹ ላይ የጫነችው ቀረጥ 212 በመቶ ሲሆን ሎብስተር የተሰኘው የባሕር እንስሳ ስጋና የድንጋይ ከሰል ቀረጥ የተጫነባቸው ምርቶች ናቸው። ነገር ግን ባለፉት 10 ዓመታት ታይቶ በማይውቅ ሁኔታ የአውስትራሊያ ወይኖች በአውሮፓ ገበያቸው ደርቷል። ዋይን አውስትራሊያ የተሰኘው ተቋም የዩናይትድ ኪንግደም ዜጎች የአውስትራሊያ ወይን የጣፈጣቸው በእንቅስቃሴ ገደብና በብሬግዚት ምክንያት ሳይሆን አይቀርም ይላል። አውስትራሊያ ወደ አውሮፓ የምትልከው የወይን ምርት ከባለፈው ዓመት ሲነፃፀር ዘንድሮ 22 በመቶ አድጎላታል። ከአውሮፓ ሃገራት ደግሞ ዩኬ ቀንደኛዋ ገዥ ሆናለች። የአውስትራሊያ መንግሥት የወይን ኢንዱስትሪውን ለማስተዋወቅ ደፋ ቀና እያለ ነው። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ የወይን ምርቶች ገበያ እንዲደራ ምክንያት እንደሆነ ዋይን አውስትራሊያ ይናገራል። አልፎም በብሬግዚት ወቅት በርካታ ሰው ወይን እንደሸመተ ድርጅቱ ያለው መረጃ ያሳያል። ቻይና የአውስትራሊያ ወይኖችን በገፍ የምታስጭን ሃገር ነበረች። ከአውስትራሊያ የወይን ምርቶች 39 በመቶውን በማስገባትም ከዓለም ቀዳሚዋ ሃገር ነበረች። አሁን ግን ዩኬ ይህን ስፍራ ተረክባለች። ብሪታኒያዊያን ባለፈው የፈረንጆቹ ዓመት 2020 ብቻ 266 ሚሊዮን ጠርሙስ የአውስትራሊያ ወይን ጠጥተዋል። በዓለም አቀፍ ደረጃ የአውስትራሊያ ቀይ ወይን 57 በመቶ የወይን ሽያጭን ይሸፍናል። ቻይናና አውስትራሊያ ያላቸው ፍጥጫ ከፖለቲካ አልፎ ወደ ንግድ ገብቷል። ቻይና በአውስትራሊያ የወይን ምርቶች ላይ ቀረጥ ከፍ ያደረግኩት በፖለቲካዊ አለመግባባት ምክንያት አይደለም ስትል ትከራከራለች። አውስትራሊያ ግን ይህን አትቀበልም። አውስትርራሊያ ወደ ቻይና የምትልካቸው ምርቶች መጠን 14 በመቶ የቀነሱ ሲሆን ይህን 1 ቢሊዮን የአውስትራሊያ ዶላር ይገመታል።","len":2596}
{"id":"news-48065373","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48065373","title":"የዓለማችን 'ጭንቀታም' እና 'ደስተኛ' ሃገራት ደረጃ ይፋ ሆነ","summary":"የሰው ልጆች ተናዳጅ፣ ድብርታም እና ጭንቀታም እየሆኑ መምጣታቸውን በዓለም አቀፍ ደረጃ የተከናወን ጥናት አመለከተ።","text":"በ140 ሃገራት ውስጥ የሚኖሩ 150 ሺህ የሚሆኑ ሰዎች ቃለመጠይቅ የተደረገላቸው ሲሆን ከእነዚህ መካከል አንድ ሶስተኛ የሚሆኑት ድብርት እየተጫናቸው እንደመጣ የተናገሩ ሲሆን፤ ቢያንስ ከአምስቱ በአንዱ የሃዘን እና የብስጭት ስሜት ተመዝግቧል። ዓመታዊው ጋሉፕ ዓለም አቀፍ የውስጣዊ ስሜት ሪፖርት (Gallup Global Emotions Report) ሰዎችን አዎንታዊ እና አሉታዊ ልምዶቻቸውን ጠይቋል። • የዓለማችን ለኑሮ ምቹ የሆኑ 10 ከተሞች እነማን ናቸው? • የማትተነፍሰው ከተማ: አዲስ አበባ ከተጠየቁት ሰዎች መካከል በብዛት አሉታዊ ምላሾቹን የሰጡት የቻድ እና የኒጄር ዜጎች ናቸው። ሪፖርቱ እንደሚለው አዎንታዊ ምላሽ የሰጡት ደግሞ የፓራጓይ ዜጎች ናቸው። ጥናት አድራጊዎቹ መጠይቁን ካደረጉበት አንድ ቀን በፊት ስለነበራቸው ቀን ነበር ለተሳታፊዎቹ ጥያቄዎቻቸውን ያቀረቡት። ለተሳታፊዎች ከቀረቡ ጥያቄዎች መካከል ''ትናንት ፈገግ ብለው ነበር? ወይም በጣም ስቀው ነበር?'' እንዲሁም ''ትናንት የሚገባዎትን ክብርን አግኝተዋል?'' የሚሉ ጥያቄዎች ይገኙበታል። 71 በመቶ የሚሆኑት ጥናቱ ከተካሄደበት ቀን በፊት ከፍ ያለ የደስታ ስሜት ውስጥ እንደነበሩ ተናግረዋል። 39 በመቶ የሚሆኑ ተሳታፊዎች ለጥናቱ ቃለ መጠይቅ ከተደረገላቸው ቀን በፊት የጭንቀት ስሜት እንደተሰማቸው እንዲሁም 35 በመቶ ደግሞ ድብርት ተሰምቶናል ብለዋል። የጥናት ውጤቱ እንዳመለከተው የጭንቀት መጠን ከፍ ብሏል። አዎንታዊ ውጤትን ያስመዘገቡ ቀዳሚ 5 ሃገራት አሉታዊ ውጤትን ያስመዘገቡ ቀዳሚ 5 ሃገራት ''በየቀኑ በአዎታዊ ስሜት እንሞላለን'' ሲሉ የላቲን አሜሪካ ሃገራቱ ፓራጓይ፣ ፓናማ እና ጓቲማል ዜጎች ምላሽ ሰጥተዋል። በተቃራኒው የአፍሪካዊቷ ሃገር ቻድ ዜጎች ደግሞ \"አሉታዊ ስሜት በየዕለት ኑሯችን ይገጥመናል\" ብለዋል። ከ10 የቻድ ዜጎች 7ቱ ባለፈው ዓመት ቢያንስ በአንድ ወቅት ላይ የሚበሉት አጥሯቸው እንደነበርም ተናግረዋል። 61 በመቶ የሚሆኑት ቻዳውያን ደግሞ አካላዊ ህመም አለብን ሲሉ ምክንያታቸውን አስቀምጠዋል።","len":2597}
{"id":"news-56622891","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56622891","title":"በፈጣን ጀልባዎች ከሞሮኮ ወደ ስፔን ዕጽ የሚያዘዋውር የማፊያ ቡድን ተያዘ","summary":"ፈጣን ጀልባዎችን በመጠቀም ከሞሮኮ ወደ ስፔን አደንዛዥ ዕጽ የሚያዘዋውር የማፊያ ቡድን 100 አባላትን በቁጥጥር ስር መዋሉን የስፔን ፖሊስ አስታወቀ።","text":"የስፔን ፖሊስ እንደሚለው ይህ የማፊያ ቡድን ከሞሮኮ ወደ ስፔን አደንዛዥ እጽን በፈጣን ጀልባዎች በመታገዝ ሲያመላልስ ነበር ግለሰቦቹ የአንድ ማፍያ ቡድን አባላት መሆናቸውንና አደንዛዥ ዕፁን በፈጣን ጀልባ በማጓጓዝ ወደ ስፔን እንደሚያሻግሩ ፖሊስ ገልጿል። በደቡባዊ ስፔን እና ፈረንሳይ በተደረገው በዚህ አሰሳ 5,270 ኪሎ ግራም ሐሺሽ ተገኝቷል። ይህ የአደንዛዥ ዕፅ አዘዋዋሪ ቡድን ሞንፓርሌት በመባል እንደሚታወቅ ፖሊስ በመግለጫው ላይ አስታውቋል። ተጠርጣሪዎቹ አደንዛዥ ዕፁን ወደ ስፔን የሚያስገቡት በወንዝ በኩል ፈጣን ጀልባዎችን በመጠቀም ሲሆን ከዚያም በፍራፍሬ ማመላለሻ መኪና ውስጥ በመደበቅ ወደ ፈረንሳይ ያሸጋግሩታል። በመቀጠልም በአውሮፓ ላሉ ደንበኞቻቸው እንደሚያከፋፍሉት ፖሊስ አስታውቋል። አክሎም 5,040 ኪሎ ግራም ሐሺሽ እና 230 ኪሎ ግራም ማሪዋና መገኘቱም ታውቋል። የስፔን ፖሊስ የማፍያ ቡድኑ አደንዛዥ ዕጾቹን ከስፔን ወደ ፈረንሳይና ሌሎች የአውሮፓ አገራት በፍራፍሬ መኪና ውስጥ በመጠቀም ያሸጋግሩ ነበር ብሏል ፖሊስ እንደሚለው ከሆነ የወንጀል ቡድኑ እጅግ በጣም የተደራጀ የወንጀል መረብ ዘርግቶ የነበረ ሲሆን፣ ፈጣን ጀልባዎቹ ምንጊዜም ነዳጅ ተሞልተው ዝግጁ መሆናቸውን የሚከታተል፣ ሌሎች ወንጀሎችን በአንዳሉሺያ ባሕር ዳርቻ ለመፈፀም የሚያስችል መዋቅር ዘርግቶ ነበር። ፖሊስ የቡድኑን አደረጃጀት ሲያስረዳ \"አንድ ቡድን ከጉአዳልኩዊቪር ወንዝ ፈጣን ጀልባዎችን ያሰማራል፣ ሌላኛው ደግሞ ዶስ ሄርማናስ ከሚገኝ መጋዘን ወደ አውሮፓ አደንዛዥ ዕፆችን በጭነት መኪና አድርጎ ያከፋፍላል፤ ሦስተኛው ቡድን ደግሞ በላ ሊኒያ እና ማኒልቫ መካከል የጎደሉ ነገሮችን የመሙላት ሥራን ያከናውናል\" ብሏል። ፖሊስ ባደረገው አሰሳ ወቅት የውሸት ጠብመንጃዎች፣ የኤሌትሪክ ንዝረት የሚለቁ ሽጉጦች፣ የግንኙነት እና አቅጣጫ መጠቆሚያ መሳሪያዎች እንዲሁም አደንዛዥ እፁን ለማዘዋወር የሚውሉ መኪኖችን በቁጥጥር ስር አውሏል።","len":2599}
{"id":"52038438","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/52038438","title":"ኮሮናቫይረስ ባስከተለው የደም እጥረት በአማራ ክልል የቀጠሮ ቀዶ ህክምናዎች ተሰረዙ","summary":"ከኮሮናቫይረስ ጋር በተያያዘ የደም ለጋሾች ቁጥር በመቀነሱ ምክንያት በቀጠሮ የሚደረጉ ቀዶ ህክምናዎች እንዲሰረዙ መደረጋቸውን የባህር ዳር ደም ባንክ ኃላፊ አቶ ምክሩ ሽፈራው ለቢቢሲ ተናገሩ።","text":"እንደ አቶ ምክሩ ገለጻ ከሆነ ለደም ባንኩ በሳምንት እስከ 400 ሰው ደም ይለግስ የነበረ ቢሆንም ባለፈው ሳምንት አምስት ሰዎች ብቻ ናቸው የለገሱት። ደም የመጠቀሚያ ጊዜ እንዳለው ያስታወቁት ኃላፊው አንድ የደም ባንክ የደም ክምችት የሚኖረው 20 ቀን ነው ብለዋል። በዚህ ምክንያት አሁን ባንኩ እስከ መጋቢት 20 ደረስ ብቻ የሚያገለግል ደም እንዳለው ገልጸዋል። በዚህም ምክንያት በቀጠሮ የሚደረግ ቀዶ ህክምና እንዲሰረዝ እና ከአንድ ወር በላይ ለሚሆን ግዜ እንዲቀጠሩ ተደረገዋል። \"ለወላድ፣ ለህጻናት እና ለመኪና እና ድንገተኛ አደጋ ለኩላሊት እና ለካንሰር በሽተኞች ግዴታ ስለሆነ እና ማራዘም ስለማንችል ብቻ ለእነሱ እንሰጣለን\" ብለዋል። ተኝተው ለሚታከሙም ቢሆን ካለው ችግር አንጻር ቀይ የደም ሴል እጥረት ላለባቸው ደም እንደማይቀርብ አሳውቀዋል። የደም ልገሳው መቀዛቀዝ እንዴት ከኮሮናቫይረስ ጋር መመያያዙን አወቃችሁ ብለን ላቀረብንላቸው ጥያቄ በወር እስከ ሁለት ሺህ ደም ሰብስበው እንደሚያውቁ የገለጹት ኃላፊው፤ የኮሮናቫይረስ በኢትዮጵያ መከሰት መገለጹን ተከትሎ መቀዛቀዙን ጠቁመዋል። አብዛኛው ጊዜ የደም ልገሳ የሚካሄደው በትምህርት ቤቶች፣ ስብስባዎች፣ ፋብሪካዎች አና ሌሎችም ሰዎች በብዛት በሚሰበሰቡባቸው አካባቢዎች ነበር። ሆኖም ኮሮናቫይረስ ወደ ኢትዮጵያ መግባት ከተነገረ በኋላ ትምህር ቤቶች በመዘጋታቸው እና ህዝብ የሚሰበሰብባቸው መድረኮች መሰረዛቸው የደም ማሰባሰብ ሥራውን አስቸጋሪ አድርጎታል። የደም ባንኩ ዝቅ ያለውን የህብረተሰቡን የደም ልገሳ ለማሳደግ በባህር ዳር ከተማ ከማስተዋወቅ ባለፈ ከሰኞ ጀምሮ በጊዜያዊ ጣቢያዎች ደም በማሰባበሰብ ላይ ይገኛል። በዚህም ባለፉት ሁለት ቀናት 20 ዩኒት ደም መሰብሰብ የተቻለ ሲሆን በሳምንቱ መጨረሻም የደም ልገሳ ፕሮግራም ይካሄዳል። የባህር ዳር የደም ባንክ በሳምንት ከ400 ሰው የተለገሰውን ከተላላፊ በስታዎች ነጻ አድርጎ እስከ 25 ለሚደርሱ ሆስፒታሎች ያሰራጭ ነበር።","len":2600}
{"id":"news-52217126","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52217126","title":"የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ለአምስት ወራት በመላው አገሪቱ ተግባራዊ ይሆናል ተባለ","summary":"ኢትዮጵያ እየተስፋፋ ያለውን የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ለመቆጣጠር ያወጠችው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ለአምስት ወራት ተግባራዊ እንደሚሆን ተገለጸ።","text":"የፌደራል ጠቅላይ አቃቤ ሕግ ስለ አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ባወጣው ዝርዝር ማብራሪያ ላይ እንዳመለከተው ውሳኔው በመላው አገሪቱ ተግባራዊ የሚደረግ ሲሆን የሚወሰዱ እርምጃዎችን በዝርዝር ከማስቀመጥ ተቆጥቧል። ለዚህም በሰጠው ማብራሪያ ላይ \"ዝርዝር እና ቋሚ የመብት እገዳዎችን እና እርምጃዎችን ከመዘርዘር ይልቅ እንዳስፈላጊነቱ ተለዋዋጭ በሆነ ሁኔታ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ በማውጣት እገዳዎችን እና እርምጃዎችን እንዲደነግግ\" አዋጁ ስልጣን እንደሰጠ አመልክቷል። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን የማስፈጸም ኃላፊነትን በተመለከተ የሚኖሩ የመብት እገዳዎችና እርምጃዎችን ዝርዝር ሁኔታ በየጊዜው በሚኒስትሮች ምክር ቤት ወይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት ለዚሁ ዓላማ በሚያቋቁመው የሚኒስትሮች ኮሚቴ እየተወሰነ ለሕዝብ ይፋ እንደሚደረግ ተገልጿል። ስለዚህም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ስር ማንኛውም ሰው በሕግ አስከባሪ አካላት ወይም ሌላ በሕግ ሥልጣን ባለው አካል የሚሠጥ ሕጋዊ ትዕዛዝ እና መመሪያን የመፈጸም ግዴታ እንዳለበት ይደነግጋል። በተጨማሪም የፌደራልና የክልል የሕግ አስከባሪ ተቋማትና ሌሎች በሕግ ሥልጣን የተሰጣቸው አካላት ተመጣጣኝ ኃይል በመጠቀም በአዋጁ መሰረት ይፋ የተደረጉ የመብት እገዳዎችንና እርምጃዎችን የማስፈጸም ስልጣን ተሰጥቷቸዋል። ስለዚህም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ የተደነገጉ የመብት እገዳዎችን፣ እርምጃዎችን፣ የተሰጠ መመሪያ ወይም ትዕዛዝን ሆን ብሎ የጣሰ ማንኛውም ሰው እስከ ሦስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከአንድ ሺህ ብር እስከ ሁለት መቶ ሺህ ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ሊቀጣ እንደሚችል ያስቀምጣል። ይህ በጠቅላይ አቃቤ ሕግ በኩል ስለ አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ የወጣው ማብራሪያ እንደጠቀሰው አዋጁ የአገሪቱን ሕገ መንግሥት በሚፈቅደው መሰረት ለአገርና ለሕዝብ ደኅንንት አደጋ የሆኑ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መደንገግ የሚያስችለውን በአንቀጽ መሰረት አድርጎ ነው ብሏል።","len":2601}
{"id":"news-52387728","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52387728","title":"ኬንያ ከለይቶ ማቆያ ያመለጡ ሰዎችን እያደነች ነው","summary":"የኬንያው ፕሬዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ለኮሮናቫይረስ ለይቶ ማቆያ ከተዘጋጁ ሥፍራዎች ሲያመልጡ በካሜራ ዕይታ ሥር የገቡ ሰዎችን አሳደን እንይዛለን ብለዋል።","text":"ኬንያ ለይቶ ማቆያ የሚገኙ ሰዎች ምሬታቸውን እያሰሙ ነው 'እናውቃችኋለን፤ አሳደንም እንይዛችኋለን' ሲሉ ነው ፕሬዝደንቱ ማስጠንቀቂያ አዘል መልዕክታቸውን ያሰሙት። ፕሬዝደንቱ ያመለጡት ሰዎች የሌሎችን ሕይወት አደጋ ላይ ጥለዋል ይላሉ። በኬንያ መዲና ናይሮቢ ከሚገኝ አንድ የኮሮናቫይረስ ለይቶ ማቆያ የተወሰኑ ግለሰቦች በአጥር ተንጠላጥለው ሲያመልጡ የሚያሳይ ምስል በማሕበራዊ ድር አምባዎች መሠራጨቱን ተከትሎ ነው ፕሬዝደንቱ 'የትም አታመልጡም' ሲሉ የተሰሙት። የ Twitter ይዘት መጨረሻ, 1 በለይቶ ማቆያው ውስጥ የሰነበቱ ሰዎች ሥፋራው ምቾት የሌለው እንደሆነ ሲያማርሩ ተደምጠዋል። ማዕከሉ ከእሥር ቤት ምንም የሚተናነስ አይደለም የሚሉት እኒህ ሰዎች ቦታው ንፅህና እንደሚጎድለውና እጅግ በጣም ብዙ ሰዎች ስላሉ ማሕበራዊ መራራቅ የሚታሰብ አይደለም ሲሉ ምሬታቸውን ያሰማሉ። ሌሎች ደግሞ ለቆዩባቸው ቀናት ከ60-100 ዶላር ድረስ ክፍያ መፈፀማችን አግባብ አይደለም ይላሉ። ሆቴሎች፣ ትምህርት ቤቶች ለ14 ቀናት በለይቶ ማቆያ እንዲከርሙ የተደረጉ ሰዎችን ሲያስተናግዱ ሰንብተዋል። ከ400 በላይ ሰዎች አሁን ላይ በለይቶ ማቆያዎች እንዳሉ ይነገራል። ምን ያክል ሰዎች ከለይቶ ማቆያዎች እንዳመለጡ የታወቀ ነገር የለም። ነገር ግን 50 ሰዎች ሳያመልጡ አልቀረም የሚሉ ዘገባዎች እየወጡ ነው። ሲትዝን የተሰኘው የቴሌቪዥን ጣብያ እንደዘገበው ሰዎች ምግብ እየቀረበ ሳለ ነው ያመለጡት ሲል ዘግቧል። አክሎም ዝናብ ሲዘንብ ጠባቂዎች ወደ መጠለያቸው መግባታቸውን አይተው ነው ያመለጡት ብሏል። ዴይሊ ኔሽን የተሰኘው ጣብያ ደግሞ የተወሰኑ ሰዎች አጥር ዘለው ሲያመልጡ የሚታዩበትን ተንቀሳቃሽ ምስል አጋርቷል። ኬንያ ከምሸቱ 1፡00 ሰዓት ጀምሮ እስከ ንጋት 11፡00 የሚቆይ ሰዓት እላፊ ጥላለች። አልፎም ወደ ዋና ከተማዋ ናይሮቢ መግባትም ሆነ መውጣት ክልክል ነው። የረመዳን ፆም መግባትን ተከትሎ መልዕክት ያስተላለፉት ፕሬዝደንት ኡሁሩ ዜጎች በሕግ እንዲመሩ ተማፅነዋል።","len":2603}
{"id":"news-42218873","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42218873","title":"በኢኮኖሚ ቀውስ ውስጥ የምትገኘው ቬኔዙዌላ ምናባዊ ገንዘብ ይፋ አደረገች","summary":"የቬኔዙዌላው ፕሬዝዳንት ኒኮላስ ማዱሮ የሃገሪቱን የኢኮኖሚ ቀውስ ይቀንሳል ያሉትን ምናባዊ መገበያያ ይፋ አድርገዋል።","text":"ፕሬዝዳንት ማዱሮ ፔትሮ የተሰኘው መገበያያ በቬኔዙዌላ ነዳጅ፣ ወርቅ እና አልማዝ ሃብት የሚደገፍ ይሆናል። ተቃዋሚ የፓርላማ አባላት ግን ዕቅዱ ተቃውመውታል። የቬኔዙዌላ ኢኮኖሚ በነዳጅ ዋጋ መቀነስ እና ቦሊቫር በተሰኘው የሃገሪቱ መገበበያ ገንዘብ መውደቅ ምክንያት እያሽቆለቆለ ይገኛል። ፕሬዝዳንት ማዱሮ አሜሪካ ሃገራቸው ላይ የጣለችው ማዕቀብም እንቅፋት እንደሆነባቸው አስታውቀዋል። እሁድ በቴሌቭዥን በሰጡት መግለጫ አዲሱ መገበያያ ገንዘብ ቬኔዙዌላ \"የፋይናንስ ልውውጥ ለማድረግ እና ማዕቀቦቹን ለማለፍ የሚረዳ የገንዘብ ሉዓላዊነት እንዲኖራት ያደርጋል\" ብለዋል። \"21ኛው ክፍለ ዘመን ደርሷል\" ሲሉ በደስታ ለተቀበሏቸው ደጋፊዎች አስታውቀዋል። አዲሱ መገበያያ ገንዘብ መቼ ወይም እንዴት በይፋ ተግባራዊ እንደሚደረግ አላሳወቁም። የነዳጅ ምርት የሃገሪቱ ዋነኛ የገቢ ምንጭ ነው ውሳኔው ምናባዊ የሆነው እና ቢትኮይን የተሰኘው የመገበያያ ገንዘብ በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለው ፍላጎት መጨመሩን ተከትሎ የመጣ ነው። 140 ቢሊዮን ዶላር የውጭ ዕዳ ያለባት ቬኔዙዌላ አዲሱ መገበያያዋ የሆነውን ፔትሮስ ተጠቅማ ዕዳዋን ለመክፈል ማቀዷን የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እየተናገሩ ነው። ተቃዋሚ የፓርላማ አባላት በበኩላቸው አዲሱ መገበያያ ገንዘብ ኮንግረሱን ድጋፍ ይፈልጋል ሲሉ አንዳንዶች ደግሞ መሳካቱ ላይ ጥርጣሬ አላቸው። \"ማዱሮ ቀልደኛ እየሆነ ነው። ይህ ምንም ተዓማኒነት የለውም\" ሲሉ የኢኮኖሚ ባለሙያ የሆኑትና ተቃዋሚው ኤንጅል አልቫርዶ ለሮይተርስ የዜና ወኪል አስታውቀዋል። የቬኔዙዌላ ኢኮኖሚ መሠረት ሆነው ነዳጅ ዋጋው ማሽቆልቆሉን ተከትሎ ሃገሪቱ ለኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ችግሮች ተጋልጣለች። የሃገሪቱ መንግሥት የሚከተለው ጨቋኝ ፖሊሲ ነው በሚልም አሜሪካና የአውሮፓ ህብረት ማዕቀብ ጥለውባታል። ባለፈው ወር ሩሲያ ቬኔዙዌላ ያለባትን 3.15 ቢሊዮን ዶላር ዕዳ በረዥም ጊዜ እንድትከፍል የሚያስችላትን ስምምነት ተስማምተዋል።","len":2605}
{"id":"news-46264572","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46264572","title":"የነጻነት ቅርጫት: መወልወያ","summary":"የቤት ውስጥ ስራ፤ በተለየ መልኩ ደግሞ የቤት ውስጥ የጽዳት ሥራዎች ለሴቶች ብቻ የተተዉ ተግባራት ተደርገው ይወሰዳሉ።","text":"በበርካታ ሃገራት ከወንዶች በላይ ሴቶች የቤት ውስጥ ሥራ የሙሉ ሰዓት ወይም ከስራ በኋላ የሚጠብቃቸው ሌላኛው ኃላፊነታቸው ነው። ከእነዚህ ምርጫዎች መካከል የሚፈልጉትን ዕቃ ይምረጡና እንዴት የጭቆና መሣሪያ እንደሆነ ይመልከቱ። መዋቢያ ቁሳቁስ \"ወንዶች ፊታቸውን ሳያስውቡ ቢወጡ ምንም ነገር አይባሉም\" ምቾች የሌለው ፋሽን \"ሰዎች ለምን እንደሚያደርጓቸው አይገባኝም። ያማሉ፣ አይመቹም ደግሞም ቋሚ የሰውነት በሽታ ያስከትላሉ\" ቤት ውስጥ የተዘጋጀ ምግብ \"ሴት ልጅ ማብሰያ ክፍል ውስጥ ብቻ ነው መሆን ያለባት የሚለው ሃሳብ ሰልችቶኛል\" - ኤማ የቤት ውስጥ ሥራዎች \"እኩልነት ከቤት ስለሚጀምር ወንዶች ተነስታችሁ ቤት አፅዱ።\" ጡት መያዣ \"መዋብ ግዴታዬ አይደለም። ያለእሱ ቆንጆም አዋቂም ነኝ̃።\" - ሊዛ ዝነኛ ሰዎችን የማድነቅ ባህል \"ሁሉም የቁንጅና ሞዴሎች ሰውነት አንድ ዓይነት ነው፤ ደግሞም ደስተኛ አይመስሉም። ይሰለቻል።\"- ዌንዲ ጋብቻ \"እንደኔ እንደኔ የቃልኪዳን ቀለበቶች በሴት መብት ተሟጋቾች ዘንድ የስድብ ያህል ናቸው። ምክንያቱም ቀለበት ያደረገች ሴት የሌላ ሰው ንብረት መሆኗን ስለሚያመለክት።\" ማቲልድ ማህበራዊ ድረ ገፆች \"ለታዳጊ ወጣቶች አዕምሮ ሰላም በጣም አደገኛ ነው። በተለይ ለሴቶች። ምክንያቱም ከእውነታ የራቁና አደገኛ በሆኑ አመለካከቶች ተከበዋል።\" - ሮሻን በፆታ የተለዩ መጫወቻዎች \"በፆታ የተከፋፈሉ መጫወቻዎች በሙሉ ወንዶችንም ሴቶችንም ልጆች የተወሰኑላቸውን ነገሮችን ብቻ እንዲወዱ ያደርጋሉ።\" - አና ተጨማሪ ዕቃ የጭቆና መሣሪያዎች ምንድን ናቸው? 'የፀረ-ነፃነት ቆሻሻ መጣያ' የተሰኘውን አመላከከት ምን እነዳስጀመረው ለማየት የራስዎን መሣሪያ ያጋሩን። የተባበሩት መንግሥታት እንደሚለው፤ ባደጉት ሃገራት ተከፍሏቸውም ይሁን ሳይከፈላቸው ሴቶች ከወንዶች በላይ በየቀኑ ለተጨማሪ 30 ደቂቃዎች ሥራ ላይ ይቆያሉ። እያደጉ ባሉ ሃገራት ደግሞ ሴቶች ከወንዶች በላይ ለተጨማሪ 50 ደቂቃዎች በየቀኑ በሥራ ያሳልፋሉ።","len":2605}
{"id":"47288755","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/47288755","title":"ዶናልድ ትራምፕ ተከሰሱ","summary":"የ16 የአሜሪካ ግዛቶች ጥምረት ዶናልድ ትራምፕ ላይ ክስ መሥርቷል። የክሱ ጭብጥ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ያለ አግባብ በማወጅ ለግንብ አጥር ብር ለማግኘት ሞክረዋል የሚል ነው። ጥምረቱን የሚመራው የካሊፎርኒያ ግዛት ነው።","text":"ክሱ የተከፈተበት ፍርድ ቤትም ኖርዘርን ዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ ነው። ትራምፕ የኮንግረሱ ፍቃድ ሳያሻቸው ገንዘብ ለማግኘት በማሰብ አገሪቱ በስደተኞች ቀውስ ውስጥ ስለምትገኝ ብሔራዊ የአደጋ ጊዜ አዋጅ አውጃለሁ ብለው ይህንኑ ተግባራዊ አድርገዋል። • ትራምፕ ከ'ነጩ ቤተ መንግሥት' ሊባረሩ ይችላሉ? • አይኤስን የተቀላቀለችው ተማሪ ወደ እንግሊዝ መመለስ እፈልጋለሁ እያለች ነው • ሩሲያ ኢንተርኔትን ለማቋረጥ እያሰበች ነው ዲሞክራቶች በበኩላቸው የትራምፕን 'ብልጣብልጥነት' በሚቻላቸው ሁሉ እንደሚመክቱ ዝተዋል። የካሊፎርኒያ አቃቢ ሕግ ዣቪየር ባሴራ 'ትራምፕ ሥልጣናቸውን ያለአግባብ እየተጠቀሙበት ስለሆነ ፍርድ ቤት እንገትራቸዋለን' ብለዋል። የፍርድ ቤት የመጀመርያ ተግባር የሚሆነው ብሔራዊ የአደጋ ጊዜ አዋጁ ለጊዜው የፍርድ ሒደቱ እልባት እስኪያገኝ እንዲቆይ ማድረግ ነው። ትራምፕ ይህን የአደጋ ጊዜ አዋጅ ያወጁት ኮንግረሱ ለአጥር የሚሆን ከ5 ቢሊዮን ዶላር በላይ የሚሆን ገንዘብ ሊፈቅድላቸው ባለመቻሉ ነው። በሜክሲኮ አዋሳኝ ድንበር ላይ እንዲገነባ የተፈለገው ግዙፍ አጥር በድምሩ 23 ቢሊዮን ዶላር ያስወጣል። ኾኖም ትራምፕ ኮንግረሱ እንዲያጸድቅላቸው ጠይቀው የነበረው የገንዘብ መጠን ከ6 ቢሊዮን ያነሰ ነበር። አሁን በዚህ የአደጋ ጊዜ አዋጅ ትራምፕ ቢያንስ ስምንት ቢሊዮን ዶላር ያለ ከልካይ ከአሜሪካ ካዝና ማውጣት ያስችላቸዋል። አሜሪካ ከሜክሲኮ ጋር የምትጋራው የድንበር ርዝማኔ 3ሺህ 2 መቶ ኪሎ ሜትር ነው። ብሔራዊ የአደጋ ጊዜ አዋጅ ምንድነው? ይህ አዋጅ ተግባራዊ የሚሆነው የአገሪቱ ርዕሰ ብሔር አገሪቱ ቀውስ ውስጥ እንዳለች ባመነበት ጊዜ ነው። አወዛጋቢው ትራምፕ አገሬ የስደተኞች ቀውስ ውስጥ ገብታለች ብለው እየተከራከሩ ነው። የስደተኞች ጉዳይ ተንታኞች ግን ትራምፕ ቲያትር እየሠሩ ናቸው ሲሉ ይከሳሉ። የአደጋ ጊዜ አዋጅ ርዕሰብሔሩ የተለመደውን የፖለቲካ አካሄድ ሳይከተሉ ያሻቸውን እንዲያደርጉ ዕድል ይሰጣል።","len":2607}
{"id":"news-54950901","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54950901","title":"ቢሊየነሩ ማርክ ዙከርበርግ በኤሎን መስክ ተበለጠ","summary":"ከአማዞኑ ጄፍ ቤዞስ እና ከማይክሮሶፍቱ ቢል ጌትስ ቀጥሎ በ3ኛ ደረጃ የሚገኘው ኤሎን መስክ ሆኗል። ይህ ደረጃ የፌስቡክ ፈጣሪው ማርክ ዘከርበርግ የተያዘ ነበር።","text":"ዘከርበርግ በኤሎን መስክ የተበለጠው ከሰሞኑ ነው፣ በድንገት። መስክ የግል ሀብቱ ከሰሞኑ በከፍተኛ ሁኔታ ተመንድጓል። በድንገቴ ያገኘው ጭማሪ ሀብት ብቻ 15 ቢሊዮን ዶላር ይገመታል። ለዚህም ነው 3ኛውን ደረጃውን ያለተቀናቃኝ ሊቆናጠጥ የቻለው። ለዚህ ድንገተኛ የሀብት ጭማሪ ምክንያት የሆነው ክስተት ከስቶክ ገበያ ጋር የተያያዘ ነው። ባለፈው ሰኞ ዕለት የኤሌክትሪክ መኪና አምራች ኩባንያው ቴስላ በአሜሪካ ዋናው የስቶክ ማርኬት ውስጥ መግባቱና ሽያጩ 12 በመቶኛ እድገት በማሳያቱ የተነሳ ነው። የኤለን መስክ \"ስፔስ ኤክስ\" የተሰኘው ሌላኛው ኩባንያው 4 የስነ ፈለክ ተመራማሪዎችን ወደ ጠፈር ማሳፈሩን ተከትሎ የተሰማ ዜና ነው። ኤሎን መስክ በቅርቡ የኮቪድ 19 ተህዋሲ ተገኝቶበት ትልቅ ዜና ሆኖ ነበር። አሁን በማገገም ላይ ይገኛል። ኤሎን መስክ በቴክኖሎጂና ፈጠራ የሚታወቅ ሲሆን የኤሌክትሪክ መኪና አምራቹን ቴስላን እንዲሁም ወደ ጠፈር የሚያመላልሰውን የሮኬት ታክሲ \"ስፔስ ኤክስ\"ን የመሠረተ ሰው ነው። በቴስላ ኩባንያ አሁን የኤሎን መስክ ድርሻ 20 ከመቶ ብቻ ቢሆንም ይህ መኪና አምራች ኩባንያ በስቶክ ገበያ እጅግ ስኬታማ በመሆኑ ሀብቱን 117 ቢሊዯን ተኩል አድርሶለታል። የኤሎን መስክ ሀብት 90 ቢሊዮን ዶላርን የተሻገረው በዚህ ዓመት የቴስላ ኩባንያ ሼር መመንደጉን ተከትሎ ነበር። ባለፈው ቅዳሜና እሑድ ኤለን መስክ መጠነኛ የኮቪድ ምልክቶችን እያሳየ እንደሆነ በትዊተር ሰሌዳው ገልጿል። ኤሎን መስክ በፈጠራት የጠፈር ታክሲ \"ስፔስ ኤክስ\" 4 የስነ ፈለክ ተመራማሪዎች ወደ ዓለም አቀፉ የጠፈር ጣቢያ የተሳፈሩት ባለፈው ሳምንት ነበር። ኤሎን መስስ ተወልዶ ያደገው በፕሪቶሪያ ደቡብ አፍሪካ ሲሆን በ17 ዓመቱ ወደ ካናዳ ካቀና በኃላ ለትምህርት በልውውጥ የስኮላርሺፕ ፕሮግራም ወደ አሜሪካ ፔኒሲልቬኒያ ዩኒቨርስቲ ገባ። በዚያው አጋጣሚ ነው አሜሪካ የቀረው። አሁን ነዋሪነቱ በአሜሪካ ሎሳአንጀለስ ካሊፎርኒያ ውስጥ ነው። 49 ዓመቱ ሲሆን የ7 ልጆች አባትም ነው።","len":2611}
{"id":"news-53319291","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53319291","title":"'ኸርድ ኢሚዩኒቲ' ውጤታማ ላይሆን ይችላል ሲሉ ባለሙያዎች አስጠነቀቁ","summary":"ስፔናውያን ተመራማሪዎች 'ኸርድ ኢሚዩኒቲ' የተሰኘው መላ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ለመግታት ላይሠራ ይችላል ሲሉ አስጠንቅቀዋል።","text":"'ከ60 ሺህ በላይ ሰዎች የተሳተፉበት ይህ ጥናት እንደሚጠቁመው 5 በመቶ ሰዎች ብቻ ናቸው የሰውነት የመከላከል አቅምን ማዳበር የቻሉት' ይላል ላንሴት የተሰኘው የሕክምና ጋዜጣ ያወጣው ዘገባ። 'ኸርድ ኢሚዩኒቲ' ማለት በርካታ ሰዎች በበሽታው እንዲያዙ በማድረግ በሽታን የመከላከል አቅም ማዳበር ነው ሲሉ ባለሙያዎች ይተነትናሉ። የበሽታን የመሠራጨት መጠን ለመገደብ ቢያንስ ከ70 እስከ 90 በመቶ የሚሆን የሕብረተሰብ ክፍል በበሽታው መያዝ አለበት። በሰውነት ውስጥ የሚገኘው የኮቪድ-19 የመከላከል አቅም ከቦታ ቦታ እንደሚለያይ ባለሙያዎች ይጠቁማሉ። እንደ ስፔን ያሉ ሃገራት በዚህ ረገድ ዕድለኞች ናቸው ማለት ይቻላል። የጥናቱ ቡድን አባላት ምንም እንኳ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በስፔን ከፍተኛ ጉዳት ቢያደርስም ቫይረሱ በሕብረተሰቡ ዘንድ ተሰራጭቶ የመቆየቱ ነገር እርግጥ አይደለም ይላሉ። ከኸርድ ኢሚዩኒቲ ይልቅ አካላዊ መራራቅ፣ አዳዲስ ታማሚዎችን ለይቶ ማቆየት እና የሕክምና ክትትል ማድረግ የተሻሉ አማራጮች ናቸው ይላሉ አጥኚዎቹ። ጥናቱ አውሮፓ ውስጥ 'ኸርድ ኢሚዩኒቲ' አስመልክቶ ከተሰሩ ጥናቶች መካከል በስፋትና ጥልቀት የሚደርሰው የለም ተብሏል። ቻይና እና ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው ጥናቶች ተሰርተው ነበር። ነገር ግን የነዚህ ጥናቶች ውጤት እንደሚጠቁመው ቫይረሱ በስፋት በተሰራጨባቸው አካባቢዎች እንኳ በርካቶች ተጋላጭነታቸው ዝቅ ያለ ነው። ስፔን እስካሁን ድረስ ከሩብ ሚሊየን በላይ ሰዎች በኮሮናቫይረስ እንተደያዙባት አረጋግጣለች። ከ28 ሺህ በላይ ሰዎች ደግሞ በቫይረሱ ምክንያት ሞተዋል። ነገር ግን ባለፉት ጥቂት ሳምንታት የሟቾች ቁጥር በየቀኑ ከ10 በታች ሆኗል። ቢሆንም ግን በቅርቡ በሰሜን ምዕራብ የምትገኘው ጋሊሲያ ከተማ ባለሥልጣናት ቫይረሱ እንደ አዲስ ማንሰራራቱን ተከትሎ የእንቅስቃሴ ገደብ ጥለዋል። ባለሥልጣናቱ ቫይረሱ እንደ አዲስ ያገረሸው መጠጥና ምግብ ቤቶች በመከፈታቸው ምክንያት ነው ይላሉ።","len":2613}
{"id":"news-44105463","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44105463","title":"በአንድ ቤተሰብ አባላት የተቀነባበረው የሽብር ጥቃት","summary":"ከአንድ ቀን በፊት ተደጋጋሚ የሽብር ጥቃቶችን ያስተናገደችው የኢንዶኔዢያዋ ሱባራያ ከተማ ዛሬ ደግሞ በሞተር ሳይክል ላይ የነበሩ ሁለት ግለሰቦች በፖሊስ ዋና መስሪያ ቤት ላይ የአጥፍቶ መጥፋት ጥቃት ፈጽመውባታል።","text":"በፍንዳታው የፖሊስ ሃይል አባላት ጉዳት ያስተናገዱ ሲሆን ለጥቃቱ አይኤስ ሃላፊነቱን እወስዳለሁ ብሏል። የኢንዶኔዢያው ፕሬዝደንት ጆኮ ዊዶዶ ጥቃቶቹን ''የፈሪ ተግባር፣ ክብር የሌለው እና ኢ-ሰብዓዊ'' ሲሉ ገልጸዋል። የዛሬው ጥቃት እሁድ ከተፈጸመው ጥቃት ጋር የተያያዘ ስለመሆኑ የተነገረ ነገር የለም። በእሁዱ ጥቃት ምን ተፈጸመ? የትናንቱ ሶስቱ ፍንዳታዎች በአንድ ቤተሰብ አባላት የተቀነባበሩና በከተማዋ የሚገኙ ቤተክርስቲያናቶችን ኢላማ ያደረጉ ነበሩ። ፖሊስ እንዳለው የቤተሰብ አባላቱ አይኤስ ከሶሪያ መንግሥት ጋር ወደሚፋለምበት የሶሪያ የጦር ቀጠና አምርተው ወደ ኢንዶኒዢያ ተመልሰዋል። የቤተሰብ አባላቱ ወደ ሶሪያ ተጉዘዋል ይባል እንጂ የጦር ተሳትፏቸው ምን ያህል እንደሆነ የተነገረ ነገር የለም። ወላጅ አባት ዲታ ኦፕሪአረቶ ተብሎ የሚጠራ ግለሰብ መሆኑ የተረጋገጠ ሲሆን በኢንዶኔዢያ የአይኤስ ተልዕኮን ለማሳካት የተቋቋመ ኔትዎርክ መሪ ነበር። የቤተሰብ አባላቱ በፈጸሙት የመጀመሪያ ጥቃት የ16 እና 18 ዓመት እድሜ ያላቸው ወንድማማቾች ከጠዋቱ 1፡30 ላይ ሞተር ሳይክል እያሽከረከሩ ወደ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን በመግባት ተሸክመው የነበረውን ተቀጣጣይ ፈንጂ አፈነዱ። ከዚያም ወላጅ አባት ባለቤቱን እና ሁለት ሴት ልጆቹን ቤተክርስቲያን አቅራቢያ አወረዳቸው። የ9 እና 12 ዓመት ዕድሜ ያለቸው ሴት ልጆች ከእናታቸው ጋር በመሆን ታጥቀው የነበሩትን ፈንጂ እላያቸው ላይ አፈነዱ። በሶስተኛው ጥቃት ደግሞ፤ ወላጅ አባት መኪናው በማሽከርከር ወደ መሃል ከተማ ካቀና በኋላ፤ ፈንጅ የተጠመደበትን መኪናው ውስጥ እንዳለ በሌላ ፔንቴኮስታል ቤተክርስቲያን ላይ ፍንዳታ ፈጸመ። በጥቃቶቹ 13 ሰዎች ሲገደሉ ከ40 ባለይ ሰዎች ደግሞ ጉዳት አስተናግደዋል። ይህ ጥቃት በኢንዶኔዢያ ከ10 ዓመት በኋላ የደረሰ አስከፊ የሽብር ጥቃት ሆኖ ተመዝግቧል። እሁድ ረፋድ ላይ ደግሞ በመኖሪያ ህንጻ ላይ በደረሰ ጥቃት ሶስት ሰዎች መገደላቸውን ኤኤፍፒ የዜና ምንጭ ዘግቧል።","len":2613}
{"id":"news-48167001","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48167001","title":"የላሙ ፕሮጀክት ቦርድ አባላት በኢትዮጵያ ጉብኝት ሊያደርጉ ነው","summary":"የላሙ ኮሪዶር ልማት ፕሮጀክት የቦርድ አባላት በኢትዮጵያ ጉብኝት ሊያደርጉ መሆኑን በኬንያ የኢትዮጵያ ኤምሳሲ አስታወቀ።","text":"አምባሳደር መለስ አለም እና የላሙ ፕሮጀክት ዳይሬክተር ጄኔራል ሲልቪስተር ካሱኩ በፕሮጀክቱ ዳይሬክተር ጄኔራል ሲልቪስተር ካሱኩ የሚመራው ይህ የልዑክ ቡድን፤ ከሚያዚያ 26 እስከ ግንቦት 2 ቀን 2011 ዓ.ም በኢትዮጵያ በሚያደርገው ቆይታ ከተለያዩ የመንግሥት አካላት ጋር ውይይት ያደርጋል ተብሎ ይጠበቃል። በዚህ ጉብኝት ላይ 30 የሚሆኑ አባላት የላሙ ኮርደር ልማት የደረሰበትን ደረጃ በተመለከተ ከኢትዮጵያ የመንግሥት ኃላፊዎች ጋር የሚወያይ ሲሆን በተጨማሪ በኬንያ በኩል የደረሰበትን ደረጃ ማብራሪያ እንደሚያቀርብ ኤምባሲው አስታውቋል። • \"ከውጪ የገቡ ሚዲያዎች 'ማገገምያ' መግባት ያለባቸው ይመስለኛል\" • እስራኤል በጋዛ ላይ የአፀፋ ጥቃት ሰነዘረች • አይ ኤስ በጀነራል ካሊፍ ጦር ላይ ጥቃት ሰነዘርኩ አለ ከኬንያ የውጭ ጉዳይ የኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር፣ የላሙ ጉዳዮች ባለስልጣን እና የሌሎች ተቋሞች ኃላፊዎችን ያከተተው ይህ ቡድን፤ በኢትዮጵያ የሚገኙ የኢንዱስትሪ ፓርኮችን እንደሚጎበኝ ተጠቅሷል። ላሙ ወደብ፣ ደቡብ ሱዳን እና ኢትዮጵያ ትራንስፖርት ኮሪዶር (ላፕሴት) በምስራቅ አፍሪካ ግዙፍ እና ብዙ ተስፋ የተጣለበት የመሠረተ ልማት ግንባታ ሲሆን፤ ኬንያ፣ ኢትዮጵያ እና ደቡብ ሱዳንን የሚያገናኝ ፕሮጀክት ነው። በፕሮጀክቱ የወደብ እና አየር ማረፊያ ልማት፣ ሦስቱን ሃገራት የሚያገናኙ የባቡር መስመር እና መንገድ ግንባታ፣ እንዲሁም ነዳጅ ማስተላለፊያ ቱቦዎች ዝርጋታ ተካተውበታል። በኬንያ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር መለስ ዓለም እና የላሙ ፕሮጀክት ዳይሬክተር ጄኔራል በቅርብ በሚመረቀው የላሙ ወደብ የመርከቦች ማቆያ ዙሪያ ተወያይተዋል። የላሙ ወደብ ልማት የአካባቢው አገሮች ኢኮኖሚ ለማስተሳሰር አስፈላጊ በመሆኑ ኢትዮጵያ ለስኬታማነቱ እንደምትሰራ አምባሳደሩ ገልፀውላቸዋል። ዳይሬክትር ጄኔራሉ በላሙ ሦስት የመርከቦች ማቆያ ሥራ እየተፋጠነ መሆኑን ገልፀው ይህም የኢትዮጵያን ተጠቃሚነት ያረጋግጣል ብለዋል።","len":2617}
{"id":"53634448","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/53634448","title":"የሌባኖሷ ቤይሩት በከፍተኛ ፍንዳታ ተናወጠች","summary":"የቀድሞ የሌባኖስ ጠቅላይ ሚንስትር ራፊክ ሃሪሪ ላይ ግድያ ፈጽመዋል የተባሉ ግለሰቦች ላይ የፊታችን ዓርብ ብይን ለመስጠት የተዘጋጀችው የሌባኖስ መዲና ቤይሩት በከፍተኛ ፍንዳታ መናወጧ ተነገረ።","text":"የቤሩት ፍንዳታ በብዙ ርቀት ላይ የሚገኙ ህንጻዎችን አውድሟል እየወጡ ያሉ ሪፖርቶች እንደሚጠቁሙት ከሆነ ፍንዳታው የተሰማው የከተማዋ ወደብ የሚገኝበት አቅራቢያ ነው። ምንም እንኳ እስካሁን ማረጋገጫ ባይገኝም ሁለተኛ ፍንዳታ መሰማቱም ተነግሯል። ሁለተኛው ፍንዳታ ያጋጠመው በራፊክ መኖሪያ ቤት አቅራቢያ መሆኑን እየወጡ ያሉ ሪፖርቶች ይጠቁማሉ። ለፍንዳታው ምክንያቱ ምን እንደሆነ እስካሁን የተገለፀ ነገር የለም። ፍንዳታው ከተሰማ በኋላ ኢንተርኔት ላይ የተጫኑ ተንቀሳቃሽ ምስሎች ከፍተኛ ጉዳት የደረሰባቸው ህንጻዎችን እና ጭስ አስመልክተዋል። ሆስፒታሎች ጉዳት ባጋጠማቸው ሰዎች ተጨናንቀዋል ተብሏል። ሮይተርስ የዜና ወኪል በበኩሉ የዓይን እማኞቹ ከፍርስራሽ ሥር የ10 ሰዎች አስክሬን ሲወጣ መመልከታቸውን ዘግቧል። እአአ 2005 ላይ የቀድሞ የሌባኖስ ጠቅላይ ሚንስትር ራፊክ ሃሪሪን ገድለዋል የተባሉ አራት ተጠርጣሪዎች ላይ የፊታችን ዓርብ በሌሉበት ብይን ይሰጣል ተብሎ ይጠበቃል። በጠቅላይ ሚንስትሩ ግድያ የፍርድ ውሳኔ የተላለፈባቸው አራቱም ግለሰቦች በኢራን መንግሥት የሚደገፈው የሄዝቦላ ቡድን አባላት ናቸው። ሄዝቦላ በጠቅላይ ሚንስትሩ ግድያ እጄ የለበትም ሲል በተደጋጋሚ ተከላክሏል። የሌባኖስ ጠቅላይ ሚንስትር ሃማድ ሃሰን በፍንዳታው በርካቶች ላይ ጉዳት መድረሱን እና ንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ማጋጠሙን ተናግረዋል። የሌባኖስ የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ፍርስራሽ ሥር የወደቁ ሰዎች ምስልን አስመልክተዋል። ይህ ፍንዳታ የተከሰተው የሌባኖስ ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ከፍተኛ ደረጃ ላይ በደረሰበት ወቅት ነው። የዓለም ምጣኔ ሃብት ፎረም በዓለማችን ላይ በከፍተኛ ውዝፍ እዳ ውስጥ ከሚገኙ አገራት መካከል ሌባኖስን በሦስተኛ ደረጃ ላይ ያስቀምጣታል። ከሳምንታት በፊት ሥራ አጥ የሆኑ የሌባኖስ ወጣቶች አደባባይ ወጥተዋል። የቫይረሱን ስርጭትም የአገሪቱን ኢኮኖሚ ግን 'ከድጥ ወደ ማጡ' እንዲገባ ሊያደርገው እንደሚችል ተገምቷል።","len":2617}
{"id":"news-52284121","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52284121","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ቻይና ውስጥ ጥቁሮች እንዳይገቡ የከለከለው ምግብ ቤት ይቀርታ ጠየቀ","summary":"በቻይናዋ የኢንዱስትሪ ከተማ ጓንዡ ውስጥ የሚገኝ አንድ የማክዶናልድስ ቅርንጫፍ ምግብ ቤት አፍሪካዊያን ገብተው እንዳይጠቀሙ በመከልከሉ ድርጅቱ ይቅርታ ጠየቀ።","text":"ምግብ ቤቱ በር ላይ የተለጠፈው ማስታወቂያ ጥቁሮች ወደ ምግብ ቤቱ መግባት እንደማይችሉ የሚያመለክት ማስታወቂያን ተለጥፎ የሚያሳይ አንድ ተንቀሳቃሽ ምስል በማኅበራዊ መገናኛ መድረኮች ላይ በስፋት ሲሰራጭ ታይቷል። በዓለም ዙሪያ የሚገኙ ምግብ ቤቶችን የሚያስተዳድረው ማክዶናልድስ ቻይና ውስጥ በሚገኘው ቅርንጫፉ በኩል ስለተለጠፈውን የክልከላ ማስታወቂያ እንዳወቀ ምግብ ቤቱን ለጊዜው እንዲዘጋ ማድረጉን አሳውቋል። • ቢልጌትስ የኮሮናቫይረስ ሊከሰት እንደሚችል እንዴት ቀድመው ሊያውቁ ቻሉ? ባለፈው ሳምንት በድረ ገጾች በኩል የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በከተማዋ ባሉ አፍሪካዊያን መካከል እየተስፋፋ ነው የሚል ወሬ ከተነዛ በኋላ በመቶዎቹ የሚቆጠሩ ነዋሪነታቸው ጓንዡ የሆኑ በመቶዎቹ የሚቆጠሩ አፍሪካዊያን ከሚኖሩባቸው አፓርታማዎች መባረራቸውን የማኅበረሰቡ መሪዎች ለቢቢሲ ተናግረዋል። በዚህም ሳቢያ በአሁኑ ጊዜ በከተማዋ ውስጥ በነዋሪዎችና በአፍሪካዊያን መካከል ያለው ውጥረት በእጅጉ ተካሮ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። ሸቀጦችን የሚሸጡና የሚገዙ የአፍሪካዊያን ነጋዴዎች ማዕከል የሆነችው ጓንዡ በቻይና ውስጥ በርካታ የአፍሪካ ማኅበረሰብ ከሚገኝባቸው ከተሞች መካከል አንዷ ናት። በአፍረካውያን ላይ የሚደረገውን መድልዎ በተመለከተ የጓንግዶንግ ክፍለ አገር መንግሥት ቻይናና አፍሪካ መልካም ወዳጆች፣ አጋሮችና ወንድማማቾች ናቸው የሚል ምላሽ ሰጥቷል። ጥቁሮች ላይ የተደረገውን ክልከላ በተመለከተ ማክዶናልድስ በበኩሉ በሰጠው ምላሽ ድርጊቱ \"ሁሉን አካታች የሆነውን እሴታችንን የሚወክል አይደለም\" ሲል አውግዞታል። ጨምሮም \"ጓንዡ በሚገኘው ምግብ ቤታችን ውስጥ ያልፈቀድነው ማስታወቂያ መለጠፉን እንዳወቅን ወዲያውኑ በማስነሳት ምግብ ቤቱ ለጊዜው እንዲዘጋ አድርገናል።\" ማክዶናልድ እንዳለው ከዚህ ቀደም በዚሁ ቅርንጫፉ ውስጥ ለሚሰሩ ሰዎች \"ብዘሃነትንና ሁሉን አቀፍነትን\" የተመለከተ ስልጠና መስጠቱን ተናግሯል።","len":2619}
{"id":"news-56262195","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56262195","title":"ጃፓናዊው ቢሊየነር ወደ ጨረቃ አብራችሁኝ መጓዝ የምትፈልጉ ማመልከቻ አስገቡ አለ","summary":"ጃፓናዊው ቢሊየነር ያሳኩ ማኢዛዋ ወደ ጨረቃ አብረውኝ የሚጓዙ ስምንት ሰዎችን እፈልጋለሁ አለ","text":"ጃፓናዊው ቢሊየነር ያሳኩ ማኢዛዋ ያሳኩ ማኢዛዋ ወደ ጨረቃ የሚጓዘው በአሜሪካዊው ቢሊየነር ኤለን ማስክ ድርጅት በሚዘጋጀው የሕዋ ጉዞ ነው። ''ከተለያየ የማህብረሰብ ክፍል የሚመጡ ሰዎችን ነው የምፈልገው'' ብሏል በትዊተር ገጹ ላይ ባስተላለፈው የተንቀሳቃሽ ምስል መልዕክት። ቢሊየነሩ ወደ ጨረቃ ለመሄድ የሚፈልጉ ሰዎች ሊያመለክቱ የሚችሉበትን የድረ-ገጽ አድራሻም አስቀምጧል። ፍቃደኝነታቸውን በመግለጽ ወደ ጨረቃ ለመሄድ የሚመረጡ ሰዎች ወደ ጨረቃ ለሚደረገው ጉዞ ሙሉ ወጪያቸው እንደሚሸፈን ቢሊየነሩ አስታውቋል። 'ዲርሙን' ወይም በአማርኛ ውዷ ጨረቃ የሚል ስያሜ የተሰጠው ይህ ጉዞ በአውሮፓውያኑ 2023 እንደሚደረግ እቅድ ተይዞለታል። ነገር ግን ወደ ጨረቃ መሄድ የፈለገ በሙሉ አይመረጥም። አመልካቾች ማሟላት የሚገባቸው በርካታ መስፈርቶች እንዳሉ ተገልጿል። ''በማንኛውም አይነት ሁኔታ ውስጥ ቢሆኑ ሰዎችን በማንኛውም ጊዜ ለመርዳት ዝግጁ የሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎችን ነው የምፈልገው። በተጨማሪም በጨረቃ ላይ በሚኖረን ቆይታ የበረራ ቡድን አባላትን ለመርዳት ፈቃደኛ የሆኑ'' ብሏል። አክሎም ''ሁሉንም የመንኩራኩሩን መቀመጫዎች ገዝቻቸዋለሁ። ስለዚህ በረራው ግላዊ ነጻነትን በጠበቀ መልኩ ነው የሚደረገው'' ብሏል። ጃፓናዊው ቢሊየነር ያሳኩ በአልባሳት ኢንዱስትሪው እጅግ ስኬታማ የንግድ ሰው ሲሆን በተጨማሪም የተለያዩ የአርት ስራዎችን በመሰብሰብ ይታወቃል። እንደ ቢሊየነሩ ከሆነ መጀመሪያ ላይ ወደ ጨረቃ ሊወስድ ያሰበው አርቲስቶችን ነበር። ነገር ግን ሀሳቡን ቀይሮ ከመላው ዓለም የተወጣጡ ሰዎችን ወደ ጨረቃ መውሰድ የሚለውን ሀሳብ እንደመረጠ ገልጿል። ባለፈው ዓመት ይሄው ቢሊየነር በአንድ ዘጋቢ ፊልም አማካይነት ወደ ጨረቃ አብራው የምትጓዝ የፍቅር አጋር እየፈለገ እንደሆነ አስታውቆ የነበረ ሲሆን ''የተቀላቀሉ ስሜቶች ስላስቸገሩኝ'' በማለት ትቶታል። ያሳኩ ማኢዛዋ ወደ ጨረቃ ለሚደረገው ጉዞ ምን ያክል እንደከፈለ ይፋ አልተደረገም።","len":2620}
{"id":"48652480","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48652480","title":"የትራምፕ እና የለንደኑ ከንቲባ ሳዲቅ ካህን ምን አገናኛቸው?","summary":"የአሜሪካው ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ የለንደኑን ከንቲባ ሳዲቅ ካህን ወርፈዋቸዋል፤ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ሁለተኛው መሆኑ ነው።","text":"የእንግሊዝን ዋና ከተማ እያጠፋ ያለ 'ብሔራዊ ኀፍረት' ሲሉ ነው ትራምፕ የለንደኑን አስተዳዳሪ ያጣሏሏቸው። ለንደን፤ በ24 ሰዓት ጊዜ ውስጥ አምስት ሰዎች በጩቤ እና በጥይት መገደላቸውን ተከትሎ ነው ትራምፕ ከንቲባውን ከላይ ታች ያከናነቧቸው። • ትራምፕ ቱርክን አስጠነቀቁ የሌበር ፓርቲ መሪ ጀረሚ ኮርቢን ግን ትራምፕ የሰዎችን ሞት ተጠቅመው ከንቲባውን እንዲህ መናገራቸው 'በጣም የወረደ' ተግባር ነው ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል። በለንደኑ ከንቲባ ሳዲቅ ካህን እና ዶናልድ ትራምፕ መካከል እሰጣገባ ሲነሳ ይህ የመጀመሪያው አይደለም፤ ምንም እንኳ ብዙ ጊዜ ጠብ የሚጭሩት ዶናልድ ቢሆኑም። አሁንም ለንደን ውስጥ የተከሰተውን ግድያ ተከትሎ ወደ ትዊተር ያቀኑት ትራምፕ ከታች የተመለከተውን ዘለፋ ፅፈዋል። የከንቲባ ካህን ቃል አቀባይ 'ከንቲባው በተፈጠረው ነገር ወገን ላጡ ቤተሰቦች መፅናናት ይመኛል። ለመሰል ዘለፋዎች ምላሽ በመስጠት ግን ጊዜያችንን አናባክንም' ሲል አትቷል። • ጠብ አጫሪና ጥቃት አድራሽ የፌስቡክ ፖስቶችን እንዴት ሪፖርት ማድረግ ይቻላል? የለንደን ፖሊስ ከግድያው ጋር በተያያዘ የጠረጠራቸውን፤ ታዳጊዎችን ጨምሮ 14 ግለሰቦች በቁጥጥር ሥር አውያለሁ ብሏል። አርብ ዕለት ከሰዓት ነበር በደቡብ ሎንዶን የ18 ዓመት ታዳጊ በጩቤ ተወግቶ የተገደለው፤ ከደቂቃዎች በኋላ ደግሞ የ19 ዓመት ግለሰብ በጥይት ሕይወቱን አጣ። ዕለተ ቅዳሜ ረፋዱ ላይ ሁለት ግሰለቦች በጩቤ የመገደላቸው ዜና ተሰምቶ ሳያበቃ ከሰዓቱን በ30 ዕድሜ ክልል የሚገኝ ሰው የቢላ ሲሳይ ሆነ። ክስተቱ በዚህ ዓመት ብቻ ሎንዶን ውስጥ በግድያ ምክንያት ሕይወታቸውን ያጡ ግለሰቦች ቁጥር 56 አድርሶታል። በወርሃ ሰኔ መባቻ እንግሊዝን የጎበኙት ዶናልድ ትራምፕ ከሳዲቅ ካህን ጋር የቃላት ጦርነት ውስጥ ከገቡ ቢቆዩም ዋነኛ መንስዔ የነበረው ክንቲባው ትራምፕ እንግሊዝ ውስጥ ቀይ ምንጣፍ ሊዘረጋላቸው አይገባም ማለታቸውን ተከትሎ ነው። • ለጎንደር ጥልቅ ፍቅር ያለው ኬንያዊ ቤተ መንግሥት ሊገባ ሲል ተያዘ","len":2625}
{"id":"55706105","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55706105","title":"“የክትባት ክፍፍሉ ለሞራል መላሸቅ ያጋልጠናል” ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም","summary":"የዓለም ጤና ድርጅት ዋና ኃላፊ ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም ዓለም የኮሮናቫይረስ ክትባትን እየተከፋፈለ ያለበት ሁኔታ ለሞራል መላሸቅን የሚያጋጥ እንደሆነ ገለጹ።","text":"ዶ\/ር ቴድሮስ የክትባት ክፍፍሉ ሊፈጥር የሚችለው የሞራል ቀውስ እንደሚያሳስባቸው ተናግረዋል። በዓለም ጤና ድርጅት ዋና የቦርድ አባላት ስብሰባ ላይ ንግግር ያደረጉት ዋና ኃላፊው፤ በርካታ ሀብታም አገሮች ዓለም አቀፍ የክትባት ክፍፍል ትብብር (ኮቫክስ) አሠራርን መጣሳቸውን ጠቁመዋል። ኮቫክስ ክትባትን ለዓለም ሕዝብ በፍትሐዊ መንገድ ለማከፋፈል የተመሠረተ የትብብር መድረክ ነው። ኮቫክስ በተለይም ድሀ አገራት ክትባቱን ማግኘት የሚችሉበትን መንገድ ያመቻቻል። ዶ\/ር ቴድሮስ እንዳሉት ሀብታም አገራት የኮቫክስ የክትባት ክፍፍል ሂደትን በመጣስ ለዜጎቻቸው ክትባት እያከማቹ ነው። ይህ ደግሞ ድሀ አገራትን ችግር ውስጥ ይከታል። \"ዓለም እጅግ አስጊ በሆነ የሞራል ውድቀት ጫፍ ላይ ናት። ይህ ውድቀት በድሀ አገሮች የሚኖሩ ሰዎችን ሕይወት የሚቀጥፍና ኑሮንም የሚያከብድ ነው\" ብለዋል። ዶ\/ር ቴድሮስ ባደረጉት ንግግር \"ስለ እኩል የክትባት ክፍፍል እየተናገርኩ ቢሆንም እንኳን አንዳንድ አገሮች እና ድርጅቶች ከኮቫክስ ውጪ የሁለትዮሽ ስምምነትን ያስቀድማሉ። ክፍ በመጨመር ከሌሎች አገራት ቀድመው ክትባት ለማግኘት ይሞክራሉ። ይህ ስህተት ነው\" ሲሉም ተደምጠዋል። የክትባት ክፍፍል ፍትሐዊ ካልሆነ ወረርሽኙን ማስወገድ እንደማይችልና በሽታው የሚያሳድረው ሰብአዊ እንዲሁም የምጣኔ ሀብት ቀውስ እንደማይገታ ተናግረዋል። ሀብታም አገራት 'ቅድሚያ ለኛ' በሚል እየሄዱበት ያለው መንገድ ድሀ አገራትና ዜጎቻቸውን አጣብቂኝ ውስጥ እንደሚከት ዶ\/ር ቴድሮስ አስምረውበታል። በተያያዥም ይህ አካሄድ ሀብታም አገራትንም ጭምር የሚጠቅም እንዳልሆ አስረድተዋል። \"ይህ እሽቅድድም ወረርሽኙ የሚቆይበትን ጊዜና ጉዳታችንን ያረዝመዋል። የሚጣሉ ገደቦችን እንዳይነሱ፤ ሰብአዊና ምጣኔ ሀብታዊ ቀውሱ እንዳይገታም ያግዳል\" ብለዋል። ዶ\/ር ቴድሮስ \"የክትባት ክፍፍል ፍትሐዊ መሆን ያለበት ከሞራል አንጻር ብቻ ሳይሆን ለምጣኔ ሀብት ሲባልም ነው\" በማለትም አክለዋል።","len":2630}
{"id":"news-48836249","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48836249","title":"የአውሮፕላን ጎማ ሥር ተደብቆ እንግሊዝ መግባት ያሰበው ግለሰብ ወድቆ መሞቱ ተሰማ","summary":"ወደ እንግሊዝ ተደብቆ ለመግባት በማሰብ የአውሮፕላን ጎማ ውስጥ ተደብቆ የነበረው ሰው ወድቆ ሕይወቱ አለፈ።","text":"ግለሰቡ ጎማው ከሚገባበት ማስቀመጫ ውስጥ የወደቀው፤ አውሮፕላኑ ወደ መዳረሻው መቃረቡን ተከትሎ ጎማውን በመዘርጋቱ ነው ተብሏል። የግለሰብ አስክሬን የተገኘው ለንደን ከተማ በሚገኝ አንድ መናፈሻ ውስጥ ነው። ባለስልጣናት ግለሰቡ ቀድሞውኑ አውሮፕላኑ ጎማ ላይ ተንጠልጥሎ ሳለ ህይወቱ ይለፍ ወይም ከጎማው ስር ወድቆ ያሉት ነገር የለም። ፖሊስ ግለሰቡ ከናይሮቢ ኬንያ ወደ ለንደን ይበር በነበረ የኬንያ አየር መንገድ አውሮፕላን መውደቁን አረጋግጠዋል። • ሰባኪው አውሮፕላን ግዙልኝ አለ • ልብ የረሳው አውሮፕላን • በሞስኮ አውሮፕላን አደጋ የሰው ሕይወት ጠፋ አንድ የዓይን እማኝ እንዳሉት፤ ከአውሮፕላኑ ላይ የወደቀው ግለሰብ ያረፈው ጎረቤታቸው ግቢ አጠገብ ነው። ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈጉት እኚህ የዓይን እማኝ እንደሚሉት፤ ጎረቤታቸው በግቢ ውስጥ ሆነው ጸሃይ እየሞቁ ሳለ አንዳች ነገር እንደወደቀ መስማታቸውን ይናገራሉ። ''ከዛ በመስኮት ስመለከት አስክሬን እና በደም የተሸፈነ የአትክልት ስፋራ ተመለከትኩ'' ብለዋል። ''ከዚያ ወደ ውጪ ወጣሁ። ጎረቤቴም በጣም ተደናግጦ ነበር\" ሲሉ ተናግረዋል። አስክሬኑ የተገኘው ክላፍም በሚሰኝ አካባቢ ባለ መናፈሻ ስፍራ ነው የለንደን ፖሊስ የአስክሬን ምረመራ እያደረገ መሆኑን እና ግለሰቡን \"ሰው ነው የገደለው\" የሚል እምነት እንደሌለ ጨምሮ አስታውቋል። የኬንያ አየር መንገድ አውሮፕላኑን ሙሉ በሙሉ መመርመሩን እና በአውሮፕላኑ ላይ ምንም አይነት ጉዳት አለመድረሱን አስታውቋል። ቦርሳ፣ ውሃ እና ምግብ የአውሮፕላኑ ጎማ ታጥፎ የሚገባበት ቦታ ላይ መገኘቱ ተነግሯል። የአየር መንገዱ ቃል አቀባይ \"6840 ኪሎ ሜትር የሚረዝመው በረራ ስምንት ሰዓት ከ50 ደቂቃ ይፈጃል። በእኛ አውሮፕላን ተደብቆ ለመጓዝ ባደረገው ጥረት ህይወት ማለፉ ያሳዝናል። በክስተቱ ሃዘናችንን እንገልጻለን\" ብለዋል። ቃል አቀባዩ ጨምረውም የኬንያ አየር መንገድ ጉዳዩን ለመመርመር ከኬንያ እና እንግሊዝ ባለስልጣናት ጋር ተባብሮ እንደሚሰራ ጠቁመዋል።","len":2637}
{"id":"news-54784599","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54784599","title":"አቶ ልደቱ ህክምና እንዲያገኙ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሰጠ","summary":"አቶ ልደቱ ህክምና እንዲያገኙ ፍርድ ቤት ዛሬ ትዕዛዝ መስጠቱን ተከትሎ ነገ ህክምና እንደሚያገኙ የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) ፕሬዝዳንት አቶ አዳነ ታደሰ ገለጹ።","text":"“ህመም እየተሰማቸው ስለሆነ ፍርድ ቤቱ ለፖሊስ ህክምና እንዲያገኙ ትዕዛዝ እንዲሰጥልን” የሚል ማመልከቻ ማቅረባቸውን በዚሁ መሠረት ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ በመስጠቱ ነገ ወደ ሐኪም ይሄዳሉ ሲሉ አቶ አዳነ ለቢቢሲ ተናግረዋል። አቶ ልደቱ ስላሉበት የጤና ሁኔታ ቢቢሲ ላቀረበላቸው ጥያቄም “በእውነት ምንም ሳልደብቅ መናገር የምፈልገው ነገር ከሌላው ጊዜ በተለየ ሁኔታ የህመም ስሜት ይታይባቸዋል። ሰውነታቸው ትንሽም ቢሆን ቀነስ ብሏል። በእርሳቸው ህመም ሰው እንዲጨነቅ ስለማይፈልጉ በጣም ካልባሰባቸው በስተቀር ህመማቸውን እና ስቃያቸውን ለሰው መናገር አይፈልጉም። \"በዚህ ሳምንት በሦስቱ ቀናት ያየነው ነገር ግልጽ ህመም እየተሰማቸው እንደሆነ፤ በህይወታቸውም ላይ አደጋ እንዳይደርስ እየሰጉ እንደሚተኙ ነው። ከዚያ በፊት ህመም አይሰማኝም አታስቡ አትጨቁ ነበር የሚሉት” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል። “ስለዚህ በተቻለ መጠን ነገ ህክምና የሚሄዱልን ከሆነ ቢያንስ የህክምናውን ውጤት ዶክተሩ እንዲጽፍልን እናደርግና እንደገና መልሰን ህይወታቸው አደጋ ውስጥ እንዳይወድቅ የሚደረገውን ጥረት አጠናክረን መቀጠል ነው” ሲሉ አክለው ገልጸዋል። ለህክምና ውጭ በነበሩበት ወቅት ሌላ ህመም እንዳለበቻው ተገልጾላቸው ቀዶ ጥገና አድረገው የስድስት ወር ቀጠሮ ተሰጥቷቸው እንደነበርም አቶ አዳነ አስታውሰዋል። በተለያዩ ምክንያቶች ከዶክተሩ ጋር ሲጻጻፉ ቆይተው በዓመታቸው ሊሄዱ እንደነበር ገልጸው ሆኖም ለህክምና ወደ ውጭ ሊሄዱ ሁለት ቀን ሲቀራቸው በቁጥጥር ስር ውለዋል ብለዋል። “ህክምናው በሃገር ውስጥ የሚገኝ አይደለም። የእሳቸው ህመም መሣሪያው ሃገር ውስጥ የለም። የሚታከሙበትን መሣሪያ እኔም ጠይቄዋለሁ። አሁን ዝም ብሎ ለቼካፕ ካልሆነ የሚሄደው ‘የእኔን [ህመም] ሊመረምር የሚችል መሣሪያ ሃገር ውስጥ የለም ነው’ ያለው” ብለዋል። የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ አባል የሆኑት አቶ ልደቱ አያሌው ከወራት በፊት በቁጥጥር ሥር ውለው አሁንም እሥር ቤት ይገኛሉ።","len":2637}
{"id":"56179063","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/56179063","title":"የቴስላ የገበያ ደርሻ መዳከሙን ተከትሎ ኤለን መስክ ቁጥር አንድ ባለጠጋ መሆኑ ቀረ","summary":"ኤለን መስክ የሐብቱ ዋና ምንጭ የሆነው የቴስላ የኤሌክትሪክ መኪና አክሲዮን ዋጋ በመቀነሱ በዓለም የሐብታሞች ደረጃ የቀዳሚነቱን ቦታ አጥቷል።","text":"ኤለን መስክ በጥር ወር መጀመሪያ ላይ ከ 880 ዶላር በላይ የደረሰው የቴስላ አክሲዮኖች ዋጋ አሁን ላይ 20 በመቶ በላይ አሽቆልቁሏል። ኩባንያው በቅርቡ በ1.5 ቢሊዮን ዶላር ቢትኮይን ላይ ኢንቨስት በማድረጉ ምከንያት የቴስላ ዋጋ በከፍተኛ ደረጃ ቀንሷል። ይህን ተከትሎም የአማዞኑ አለቃ ጄፍ ቤዞስን በሐብታሞች ዝርዝር ውስጥ ወደ ነበረበት ቀዳሚ ቦታ ተመልሷል። ምንም እንኳን ኩባንያው የገበያ ደርሻው መቀነሱ ችግር ውስጥ ባይከተውም፤ ኩባንያው ከቢትኮይን ጋር መያያዙ አንዳንድ የቴስላ ባለአክሲዮኖች የአክሲዮን ድርሻቸውን እንዲሸጡ አነሳስቷቸዋል ሲሉ የዌድቡሽ ሴኩሪቲሱ ተንታኝ ዳን ኢቭስ ተናግረዋል። ቴስላ በ1.5 ቢሊዮን ዶላር ቢትኮይን መግዛቱ እና ቢትኮይንን እንደ ክፍያም ለመቀበል ማቀዱን ተከትሎ የቢትኮይን ዋጋ በቅርብ ሳምንታት በ50 በመቶ አድጓል። እንደ ማስተርካርድ እና የኒው ዮርክ ባንክ ያሉ ዋና ዋና ኩባንያዎች ቴስላን ተከትለው የዲጂታል ገንዘብን ለመቀበል ማቀዳቸውን አስታውቀዋል። መስክ ለቢትኮይን ትኩረት በሰጠበት ወቅት ቴስላ ሌሎች ተግዳሮቶችም እየገጠሙት ነው ፡፡ ኩባንያው ዝቅተኛ ዋጋ ያላቸውን መኪኖች ለማሻሻል በማሰብ የመኪኖቹን ሽያጭ በቅርቡ አቁሟል። ከዚህ በተጨማሪም፤ በዚህ ወር መጀመሪያ የቻይና ተቆጣጣሪዎች የባትሪ ቃጠሎ እና ያልተለመደ የፍጥነት ሪፖርት ከተደረገ በኋላ በደህንነት እና በጥራት ጉዳዮች ላይ ድርጅቱን አነጋግረዋል። እነዚህም ምክንያቶች የቴስላን ገቢ ከቀነሱ ጉዳይ መካከል ተጠቅሰዋል። እንደ ጄኔራል ሞተርስ እና ቮልስዋገን ያሉ ተፎካካሪ መኪና አምራቾችም በቅርብ ወራት በኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎች ላይ ትኩረታቸውን አጠናክረዋል። እነዚህ ተግዳሮቶች የመጡት የቴስላ የአክሲዮን ዋጋዎች ከ 90 ዶላር ወደ 700 ዶላር በላይ በመመንደግ አስገራሚ ጭማሪን ካስከተሉ በኋላ የመጡ ናቸው። ጭማሪዎች መስክ በጥር ወር ለመጀመሪያ ጊዜ በዓለም የሐብታሞች ዘውርዝር የአማዞኑን ባለቤት ጄፍ ቤዞስን እንዲበልጥ አስችለውት ነበር።","len":2638}
{"id":"news-57237151","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57237151","title":"አሜሪካዊው 'የልጄን አመድ ፖሊስ በትኖታል' ሲል ከሰሰ","summary":"አሜሪካዊው ግለሰብ የልጁ አመድ ያለበትን ማሰሮ የመሰለች ማስቀመጫ ፖሊስ በሕገ ወጥ መንገድ ወስዷል በማለት ከሷል።","text":"ሜት የተባለው አደንዛዥ ዕፅ አለበትና እመረምራለሁ በሚል \"ፖሊስ የልጄን አመድ በትኖታል\" ይላል ለፍርድ ቤት የቀረበው ክስ። ዳርታቪየስ ባርነስ የተባለው ግለሰብ ፖሊስ በቁጥጥር ስር ሲያውለው የሚያሳየው ቪዲዮ ወጥቷል። ቪዲዮው እንደሚያሳየው ግለሰቡ ታስሮ ፖሊሶች ከመኪናው ውስጥ የልጁ አመድ ያለበትን እቃ ሲወስዱ ያሳያል። ዳርታቪየስ ፖሊስንም የልጁን አመድ \"አበላሽተውታል፤ አቆሽሸውታል\" ሲልም ከሷል። አመዱ የሁለት አመት ህፃን ልጁ ስትሆን የሞተችውም ከሁለት አመታት በፊት ነበር። የፍርድ ቤት መረጃዎች እንደሚያሳዩት ፖሊስ ምንም ስህተት አልሰራሁም ይላል። ዳርታቪየስ ፖሊስን ብቻ ሳይሆን የከተማዋንም አስተዳዳሪዎች ከሷል። የልጁን አመድ በሕገወጥ መንገድ መውሰዳቸው ብቻ ሳይሆን እቃውን ከፍተው የተወሰነ አመድ መሬት ላይ በትነዋል እንዲሁም አደንዛዥ ዕፅ እንመረምራለን በሚልም ውርደት ፈፅመዋል ብሏል። ልጁ ታንጃ ከሁለት አመት በፊት ሕይወቷ ያለፈው በረሃብና እንክብካቤ በማጣት ነበር። እናቷ ትዋንካ ዴቪስ ልጇን ገድላለች በሚል ፍርድ ቤቱ ጥፋተኛ ሆና ስላገኛት የ20 አመት እስር ፈርዶባታል። ባለፈው አመት ዳርታቪየሰስ በፍጥነት መኪና በመንዳትና የትራፊክ ሕጎችን በመጣስ ነበር ፖሊስ በቁጥጥር ስር ያዋለው። ቪዲዮው ላይ እንደሚታየው ፖሊሶች ከመኪናው ጀርባ አድርገው ሲያስሩትም ሆነ ሲፈትሹት ተባባሪ ነበር። ፖሊሶች መኪናውን ከመፈተሻቸው በፊት መኪናው ውስጥ ያለውን ነገር ሲጠይቁት ዕፀ ፋርስ እንዳለ ተናግሯል። መኪናው ውስጥም 80 ግራም ዕፀ ፋርስ የተገኘ ሲሆን ይህም በግዛቲቱ ከሚፈቀደው ሦስት እጥፍ ነው። በመቀጠልም ፖሊሶቹ የልጁ አመድ ያለበትን እቃ ያሳዩት ሲሆን \"ሜት ወይም ኤክስታሲ የሚባሉ አደንዛዥ ዕፅ አለበት\" አሉት። \"በጭራሽ፣ በጭራሽ አይደለም፤ ወንድሜ ልጄ ናት\" በማለት በብስጭት የጮኸ ሲሆን \" ያንን መልስልኝ። ልጄ ናት። ልጄን እባክህ መልስልኝ! እጄ ላይ አድርግልኝ። እያዋረዳችኋት ነው እባካችሁ ወንድሞቼ!\" ሲልም ተማፅኗል።","len":2638}
{"id":"news-56236700","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56236700","title":"ምርጫ 2013፡ የመራጮች ምዝገባ ወደ ሌላ ጊዜ ተላለፈ","summary":"በዚህ ዓመት ለሚካሄደው ምርጫ የመራጮች መዝገባ ለሌላ ጊዜ መዘዋወሩን የኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ።","text":"ቦርዱ እንዳለው ለምርጫው ዝግጅት መከናወን ባለባቸው ቀዳሚ ሥራዎች ላይ መዘግየቶች በማጋጠሙ በወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሠረት የካቲት 22\/2013 ዓ.ም እንዲጀመር ታስቦ የነበረው ምዝገባ በሦሰት ሳምንታት ዘግይቶ መጋቢት 16\/2013 ዓ.ም እንዲጀመር መወሰኑን ገልጿል። ለዚህም ከክልሎች የሚጠበቀው የቢሮዎች ትብብር በመዘግየቱ፣ የዕጩዎች ምዝገባ ከተጀመረ በኋላ በነበሩ መስተጓጉሎች፣ የዕጩዎች ምዝገባ በመራዘሙ እና የአስፈጻሚዎችን ገለልተኝነት የማጣራት ሥራን በተገቢው ሁኔታ ለማከናወን ሲባል የመራጮች ምዝገባ ቀን ወደ ሌላ ጊዜ መተላለፉን አሳውቋል። ለስድስተኛው አገር አቀፍ ምርጫ የዕጩዎች ምዝገባ በአዲስ አበባና በድሬዳዋ ከተማ አስተዳድር፣ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ፣ በጋምቤላ፣ በኦሮሚያና በሐረሪ ክልሎች ከየካቲት 8 እስከ የካቲት 21\/2013 ሲካሄድ የቆየ ሲሆን የነበረውን ሂደት በመገምገም ምዝገባው ለተጨማሪ አራት ቀናት እንዲራዘም ማድረጉ ይታወሳል። ቦርዱ እንዳለው ከዕጩዎች ምዝገባ ጎን ለጎን ገለልተኛ ምርጫ አስፈጻሚዎች ምልመላን እያከናወነ ሲሆን፤ በዚህም ከ140 ሺህ በላይ በምርጫ አስፈጻሚነት የሚሰሩ ግለሰቦችን አዘጋጅቶ ገለልተኝነታቸውን የማጣራት ሥራን እያከናወነ ነው። ባለፈው ዓመት ሊካሄድ ታቅዶ የነበረው አገራዊና ክልላዊ ምርጫ በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ስጋት ምክንያት ወደዚህ ዓመት ከተሸጋገረ በኋላ በመጪው ግንቦት ማብቂያና በሠኔ ወር መጀመሪያ ላይ ለማካሄድ የጊዜ ሰሌዳ ወጥቶለት የብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አስፈላጊውን ዝግጅት እያካሄደ መሆኑ ይታወቃል። ባለው ወቅታዊ ሁኔታ ምክንያት ከትግራይ ክልል በስተቀር በሌሎቹ የአገሪቱ ክፍሎች ይካሄዳል በተባለው ምርጫ ከአገሪቱ ሕዝብ ግማሽ ያህሉ በመራጭነት ይሳተፋሉ ተብሎ እንደሚጠበቅ ምርጫ ቦርድ ገልጿል። በዚህ ምርጫ በመላው አገሪቱ ድምጽ የሚሰጡባቸው ከ50 ሺህ በላይ የምርጫ ጣቢያዎች፣ ከ152 ሺህ በላይ የመራጮች ምዝገባን የሚያከናውኑ ባለሙያዎችና ከ254 ሺህ በላይ ምርጫ አስፈጻሚዎ እንደሚሰማሩ ተገልጿል።","len":2639}
{"id":"news-53354296","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53354296","title":"በቫይረሱ ምክንያት በቤት እስር የቆየው የቀድሞ የትራምፕ ጠበቃ እስር ቤት ተመለሰ","summary":"የፕሬዚዳንት ትራምፕ የቀድሞ ጠበቃ ማይክል ኮኸን ወደ እስር ቤት ተመለሰ።","text":"ከፕሬዚዳንት ትራምፕ ጋር በተያያዘ ህጋዊ ያልሆነ ክፍያ ፈፅሟል በሚል የሶስት አመት እስር ተፈርዶበት ያለው ማይክል ከኮሮናቫይረስ ጋር በተያያዘ ስጋት በግንቦት ወር ተለቆ በቤቱ እንዲወሰን ትዕዛዝ ተላልፎለት ነበር። ባለስልጣናቱ እንዳሉት ጠበቃው የቤት እስሩን ሁኔታዎች በመጣሱ ወደ እስር ቤት እንዲመለስ ተደርጓል ብለዋል። የማይክል ኮኸን ጠበቃ ጄፍሪ ሌቪን በበኩሉ ደንበኛው ለተለያዩ ሚዲያዎች ቃለ መጠይቅ መስጠትም ሆነ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ መፃፍ ተከልክሎ ነበር ብለዋል። ከዚህ በተጨማሪ ከሰሞኑም ከባለቤቱና ከባልና ሚስት ጓደኞቹ ጋር ማንሃተን በሚገኝ ሬስቶራንት ውስጥ እራት ሲበላ መታየቱ ጋር ተያይዞም ነው በቤት መወሰኑን መመሪያ ተላልፎ ወደ እስር ቤት እንዲመለስ የተወሰነው። ማይክል የነበረበት እስር ቤት በርካታ ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸውን ተከትሎም ነበር በቤቱ እንዲቀመጥ የተወሰነው በትናንትናው ዕለት ፍርድ ቤት ቀርቦም ውሳኔው እንዲቀለበስና በቤቱ ውስጥ የመወሰን ሁኔታ እንዲከበርለትም ለማድረግ እንደሞከረም ተዘግቧል። ከፈደራል እስር ቤቶች ቢሮ የወጣው መግለጫው እንደሚያትተው \"በቤት ውስጥ እንዲወሰን ትዕዛዝ ቢተላለፍለትም ይህንን ስለጣሰ ወደ እስር ቤት እንዲመለስ አድርገናል\" ይላል። የማይክል ጠበቃ በበኩሉ ውጭ ወጥቶ ሬስቶራንት ምግብ የመብላቱን ሁኔታ ምንም መመሪያ የሚጥስ አይደለም ብሎ የተከላከለ ሲሆን ለሚዲያዎች አትናገር ብሎ መከልከሉም የደንበኛውን መብት የሚጥስ ነው ብሏል። የአምሳ ሶስት አመቱ ማይክል ከሶስት አመታት በፊት በነበረው ሩሲያ በአሜሪካ ምርጫ ላይ ጣልቃ መግባት አለመግባቷን በሚመረምረው አካል ባደረገው ማጣራት የትራምፕ የምርጫ ዘመቻ እንዳይበላሽ በሚል ከፕሬዚዳንቱ ጋር ወሲባዊ ግንኙነት አላቸው የሚባሉ ሁለት ሴቶችን ዝም ለማስባል ክፍያ መፈፀሙ ተገልጿል። እንዲሁም ከፕሬዚዳንቱ ጋር ግንኙነት የሌላቸው የግብርና የባንክ ማጭበርበር ተግባራትን ፈፅሟል በሚልም ነው ለእስር የተዳረገው።","len":2640}
{"id":"news-49232054","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49232054","title":"የኦሃዮው ታጣቂ እህቱንና ስምንት ሰዎችን ገደለ","summary":"በሰላሳ ሰከንዶች ውስጥ በተፈጸመው ጥቃት ታጣቂው እህቱን ጨምሮ ቢያንስ ስምንት ሰዎችን መግደሉን ፖሊስ ገለጸ።","text":"በአሜሪካዋ የኦሃዮ ግዛት የውስጥ የተፈጸመው የዚህ ጥቃት ፈጻሚ ኮነር ቤትስ የተባለ የ24 ዓመት ወጣት ሲሆን፤ በቅርብ የነበሩ ፖሊሶች የተኩስ ድምጽ ከሰሙ በኋላ ግለሰቡ በርካታ ሰው ተሰብስቦበት ወደነበረ መጠጥ ቤት እንዳይሄድ አድርገዋል። የዳይተን ፖሊስ ኃላፊ እንደተናገሩት ጥቃት ፈጻሚው ወደ መጠጥ ቤቱ መግባት ቢችል ኖሮ ሊያደርስ የሚችለው ጉዳት \"ዘግናኝ\"ይሆን እንደነበር ተናግረዋል። ጠመንጃ አንጋቹ ግለሰብ ለጥቃቱ ምክንያቱ ምን እንደሆነ እስካሁን የታወቀ ነገር የለም። በ24 ሰዓታት ውስጥ በተፈጸመው በዚህ ሁለተኛ ጥቃት ቢያንስ 27 ሰዎች የመቁሰል ጉዳት ደርሶባቸዋል። • በቴክሳሱ ጅምላ ጥቃት 20 ሰዎች ሞተዋል • የላስቬጋሱ ታጣቂ የሴት ጓደኛ ስለጥቃቱ 'አታውቅም' ነበር ጥቃት አድራሹ የመጀመሪያውን ጥቃት ከፈጸመ በኋላ በርካታ ሰዎች ወደተሰበሰቡበት ቦታ እየሮጠ በመሄድ ላይ እያለ ነው በፖሊስ ጥይት የተመታው። ግለሰቡ ሰውነትን ከጥይት የሚከላከል ልብስ ያጠለቀ ሲሆን ተጨማሪ ጥይቶችንም ይዞ ነበር። አጥቂው ኔድ ፒፐርስ ወደተባለው የምሽት ክበብ የመግባት ዕድልን ቢያገኝ ኖሮ ከያዘው የጦር መሳሪያ አንጻር ከባድ ጉዳትን ሊያደርስ ይችል እንደነበር ፖሊስ ገልጿል። ጥቃት ፈጻሚው የጦር መሳሪያውን በኢንተርኔት አማካይነት ከቴክሳስ ግዛት የገዛ ሲሆን፤ በግለ ታሩኩ ላይ ምንም አጠራጣሪ ነገር ስላልነበረ በሕጋዊ መንገድ የጦር መሳሪያ እንዳይገዛ ለመከልከል የሚያስችል ምክንያት እንዳለነበረ ፖሊስ አመልክቷል። ጥቃቱ ፈጻሚው ታናሽ እህቱ የሆነችውን የ22 ዓመቷ ሜጋን ቤትስንም ገድሏል። ፖሊስ እንዳለውም እህትየው ከመጀመሪያዎቹ ሟቾች መካከል ናት። ጥቃቱ ከዘር ጥላቻ ጋር የተያያዘ ይሁን አይሁን የታወቀ ነገር እንደሌለና ለምን ድርጊቱን እንደፈጸመ ለመገመት ጊዜው እንዳልሆነ ፖሊስ ገልጾል። የመገናኛ ብዙሃን የጥቃት ፈጻሚውን ስም ይፋ ካደረጉ በኋላ ፖሊስ በሰጠው መረጃ ታጣቂው ኮነር ቤትስ የተባለ ኦሃዮ ግዛት ውስጥ ቤልብሩክ ነዋሪ የሆነ የ24 ዓመት ወጣት ነው።","len":2643}
{"id":"54798224","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54798224","title":"ዩኒቨርስቲዎች የተማሪዎችን ቅበላ ላልተወሰነ ጊዜ አራዘሙ","summary":"በአገሪቱ የሚገኙ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት በፌደራል መንግሥት እና በትግራይ ክልላዊ መንግሥት መካከል በተፈጠረው ግጭት ምክንያት የተማሪዎችን ቅበላን ላልተወሰነ ጊዜ አራዝመዋል።","text":"ተማሪዎችን ላልተወሰነ ጊዜ እንደማይቀበሉ ካስታወቁት ዩኒቨርስቲዎች መካከል አምቦ፣ ባህር ዳር ፣ ደብረ ማርቆስና ወራቤ ዩኒቨርሲቲዎች ተጠቃሽ ናቸው። ባህር ዳር ዩኒቨርስቲ ባወጣው አስቸኳይ ማስታወቂያ ተመራቂ ተማሪዎች ጥቅምት 27 እና 28 2013 ዓ.ም ወደ ዩኒቨርሲቲው እንዲገቡ ጥሪ ማስተላለፉን አስታውሶ፤ \"አሁን ባለው ወቅታዊ ሁኔታ ምክንያት ጥሪ አድርገንላችሁ የነበራችሁ የዩኒቨርስቲያችን ተማሪዎች ወደፊት በአዲስ ማስታወቂያ ጥሪ እስከምናስተላልፍ ድረስ ባለችሁበት እንድትቆዩ እናሳስባን\" ብሏል። አምቦ ዩኒቨርሲቲም በተመሳሳይ ጥቅምት 25 እና 26 2013 ዓ.ም ተጠርተው የነበሩ ተማሪዎች \"አሁን በተፈጠረው አሁናዊ ሁኔታ የትራንስፖርት ችግር መፈጠሩን ተረድተናል። በመሆኑም በያላችሁበት ቆዩ\" ብሏል። ዩኒቨርሲቲው ተማሪዎች ወደ ዩኒቨርስቲው መድረስ ከቻሉ ግን ተማሪዎችን እንደሚቀበል በተጨማሪ ገልጿል። ወራቤ ዩኒቨርሲቲ ጥቅምት 30\/ 2013 ዓ.ም ተማሪዎችን የመቀበል ጥሪ አስተላልፎ እንደነበረ አስታውሶ፤ \"የምዝገባ ፕሮግራሙ የተለወጠ እና ላልተወሰነ ግዜ የተራዘመ መሆኑን አስታውቋል። ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርስቲም \"ተመራቂ ተማሪዎች አሁን ካለው ሀገራዊ ሁኔታ አንፃር ለደህንነታችሁ ባላችሁበት እንድትቆዩ\" ሲል አሳስቧል። የኢፌዴሪ ሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር በበኩሉ በዛሬው ዕለት ባወጣው መግለጫ በአገሪቱ በተፈጠረው ወቅታዊ ሁኔታ ምክንያት ለተወሰነ ጊዜ የተማሪዎችን እንቅስቃሴ ተገትቷል ተብሏል። ሚኒስቴሩ ለሁሉም የመንግሥት ዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ባስተላለፈው መልዕክት በተመደቡበት ያሉ ተማሪዎች በግቢያቸው እንዲቆዩ እና በየግቢያቸው የሚሰጧቸውን ማሳሰቢያዎችም እየተከታተሉ እንድትንቀሳቀሱ ብሏል። ከዚህም በተጨማሪ የተለየ ጉዳይ ሲያጋጥምም ለተቋሞቻቸው ሃላፊዎች እንድትሳውቁም በማለት መግለጫው አስፍሯል። ከአካባቢያቸው ያልተነሱ ተማሪዎች በቀጣይ ተለዋጭ ማስታወቂያ እስኪወጣ ድረስ በያሉበት እንዲቆዩም አሳስቦናል።","len":2645}
{"id":"51670284","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51670284","title":"የዓለም ጤና ድረጅት ኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሊሆን እንደሚችል አስታወቀ","summary":"የአለም ጤና ድርጅት ዳይሬክተር ዶ\/ር ቴዎድሮስ አድሃኖም በቻይና የተቀሰቀሰው ኮሮናቫይረስ ወሳኝ ምእራፍ ላይ እንደደረሰና ወረርሽኝ የመሆን አቅም እንዳለው ገለፁ።","text":"በአሁኑ ወቅት ጣልያንና ኢራን የቫይረሱ ስርጭት አዲስ ማእከሎች መሆናቸው እየተነገረ ነው። የኢራን ከፍተኛ ባለስልጣናት በቫይረሱ ተይዘዋል። ዶ\/ር ቴዎድሮስም አሁን ትልቅ ስጋት የሆነው በቻይና ያለው ሁኔታ ሳይሆን ቫይረሱ በተቀሰቀሰባቸው ሌሎች አገሮች ያለው ሁኔታ ነው ብለዋል። • ኮሮናቫይረስ፡ የወቅቱ አሳሳቢው የዓለማችን የጤና ስጋት • የኢራን ምክትል ጤና ጥበቃ ሚንስቴር ኮሮናቫይረስ እንደያዛቸው ተገለጸ • ትራምፕ ለምክትላቸው ፔንስ 'የኮሮና ተከላካይ' ሹመት ሰጧቸው በዓለም አቀፍ ደረጃ በ50 አገሮች 80 ሺህ የሚሆኑ ሰዎች በቫይረሱ ተይዘዋል፤ 2ሺህ 800 የሚሆኑ ደግሞ ሞተዋል። ብዙዎቹ ሞቶች የተመዘገቡት ቫይረሱ በተቀሰቀሰባት የቻይናዋ ሁቤ ግዛት ነው። ዶ\/ር ቴዎድሮስ መንግሥታት የቫይረሱን ስርጭት በአፋጣኝ መግታት ይቻል ዘንድ ከፍተኛ ስራ እንዲሰሩ አሳስበዋል። \"በጣም ስሱ የሆነ ሁኔታ ውስጥ ነው ያለነው። ለሁኔታው ምላሽ እንደምንሰጥበት መንገድ የቫይረሱ ስርጭት ባልታሰበ አቅጣጫ ሊሄድ ይችላል\" በማለት የሁኔታውን አስቸጋሪነት አመልክተዋል። ቢሆንም ግን ጊዜው ዓለም በፍርሃት የሚሸበብበት ሳይሆን የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት ወሳኝ እርምጃ የሚወስድበት መሆን እንደሚገባውም ገልፀዋል። አገራት ምን አይነት እርምጃ እየወሰዱ ነው? ጃፓን እና ኢራቅ የቫይረሱን ስርጭት ለመግታት በማሰብ ትምህርት ቤቶችን ዘግተዋል። ይህ በቻይና የተለያዩ አካባቢዎችም ተተግብሯል። ሳውዲ አረቢያ ለመንፈሳዊ ጉዞ ማንም አይምጣ ስትል እገዳ የጣለች ሲሆን እገዳው ቀጣዩን የሃጅ ጉዞ ይመልከት አይመልከት አልታወቀም። • ኮሮና ቫይረስ ከየት መጣ? ኢራን ዜጎቿ የሚያደርጓቸውን አላስፈላጊ የአገር ውስጥ ጉዞዎች እንዲሰርዙ ያሳሰበች ሲሆን በመዲናዋ ቴህራን እና በሌሎች ከተሞች የአርብ ፀሎትን ሰርዛለች። አውስትራሊያ ከቻይና የሚነሱ ተጓዦች ወደ ግዛቷ እንዳይገቡ አግዳለች። በቫይረሱ 17 ሰው የሞተባት ጣልያን 11 ከተሞችን ዘግታለች። ግሪክ ፌስቲቫሎችን በሙሉ ሰርዛለች።","len":2645}
{"id":"55561318","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55561318","title":"ሕንድ የበርድ ፍሉ ወረርሽኝን በመፍራት ዶሮዎችን ማስወገድ ጀመረች","summary":"ሕንድ በመላው አገሪቱ የዱር ዝይ፣ ቁራዎች እና ዳክዬዎች ላይ 'አቪያን ፍሉ' የተሰኘው በሽታ ከተገኘባቸው በኋላ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ዶሮዎችን ማስወገድ ጀምራለች።","text":"ባለሥልጣናት ኤች5ኤን8 ቫይረስ ለመጀመሪያ ጊዜ መኖሩን ያወቁት ከሳምንት በፊት የወፍ መንጋዎች በተለያዩ ግዛቶች ሞተው ከተገኙ በኋላ ነው። የፌደራል መንግሥቱ ስርጭቱን ለመግታት \"አስቸኳይ እርምጃዎችን\" እንዲወስዱ \"ከፍተኛ ማስጠንቀቂያ\" አውጥቷል። አብዛኞቹ ዝርያዎች ለሰው ልጆች ያላቸው ተጋላጭነት ዝቅተኛ ቢሆንም ሰዎች የሞቱ ወይም የታመሙ ወፎች እንዳይነኩ ተመክረዋል። ሕንድ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ለመዋጋት ከፍተኛ ጥረት እያደረገች በምትገኝበት ወቅት ነው ይህ የበሽታ ስጋት መኖሩ የተገለጸው። አገሪቱ በጥቂት ወራቶች በመቶ ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን ለመከተብ የሚያስችል ከፍተኛ የክትባት ፕሮግራም ለመጀመር በዝግጅት ላይ ትገኛለች። በአንዳንድ አካባቢዎች የዶሮ መሸጫ ሱቆችም የተዘጉ ሲሆን የእንቁላል ሽያጭም ተቋርጧል። ቫይረሱ ሌሎች የአዕዋፍ ዝርያዎችንም አዳርሷል። በሰሜናዊው የሂማቻል ፕራዴሽ ግዛት ወደ 2,400 የሚፈልሱ ወፎች በፖንግ ግድብ ሐይቅ አካባቢ ሞተው ተገኝተዋል ሲሉ የእንስሳት በሽታ ባለሙያ የሆኑት ቪክራም ሲንግ ለቢቢሲ ተናግረዋል። \"በግድብ 10 ኪ.ሜ አካባቢ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷል። በዚህ አካባቢ የዶሮ እርባታ ባለመኖሩ እስካሁን ድረስ በዶሮ እርባታ ውስጥ ምንም የወፍ ጉንፋን ምልክቶች አልተገኙም\" ብለዋል። ባለሥልጣናት በደቡባዊ ኬራላ እስከ 12,000 የሚደርሱ ዳክዬዎች መሞታቸውን የገለጹ ሲሆን በክልሉ መመሪያ መሠረት ከ36,000 በላይ ወፎችን ለማስወገድ መታቀዱን አስታውቀዋል። በማድያ ፕራዴሽ ማዕከላዊ ግዛት ባለፉት 10 ቀናት በመቶዎች የሚቆጠሩ ቁራዎች መሞታቸው ተገልጻል። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ሽመላዎች እና ርግቦች እንደሞቱም ሪፖርት ተደርጓል። በኢንዶሬ ከተማ 50 ቁራዎች ሞተው ሲገኙ ባለስልጣናት በአቅራቢያው ካሉ ነዋሪዎች መካከል እንደብርድ፣ ሳል እና ትኩሳት ያሉ ምልክቶችን ያለባቸውን በመፈለግ ላይ ናቸው። ባለሥልጣናቱ ለቢቢሲ እንደተናገሩት በክልሉ ሁኔታውን ለመቋቋም የቁጥጥር ሥራ የሚያከናውን ክፍል ተቋቁሟል።","len":2645}
{"id":"44193354","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44193354","title":"ማዱሮ የቬንዝዌላ ምርጫን አሸነፉ","summary":"ምንም እንኳ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ምርጫው ፍትሃዊ አይደለም ብለው ቢወቅሱም የቬንዝዌላው ፕሬዝደንት ኒኮላስ ማዱሮ በሃገራቸው የተደረገውን ምርጫ በማሸነፍ ለሚቀጥሉት ስድስት ዓመታት መንበረ-ሥልጣኑን መቆጣጠር ተቆጣጥረዋ።","text":"የምግብ እጥረት ምጣኔ ሀብቱ ላይ እያሳደረ ያለው ተፅዕኖ እየጎለበተ በመጣበት ወቅት የተካሄደው ምርጫ 46 በመቶ ያክል ሰው ብቻ ለምርጫ እንደወጣ እየተዘገበ ነው። ቀንደኛ ተቃዋሚ የሆነው ሄንሪ ፋልኮን የተባለ ግለሰብ ምርጫው በተጠናቀቀ ሰዓታት ልዩነት ውጤቶቹ ተቀባይነት የላቸውም በማለት አውግዟል። \"የምርጫ ሂደቱ ትክክለኛውን መንገድ የተከተለ አይደለም፤ ቬንዝዌላ ሌላ ምርጫ ያስፈልጋታል\" ሲልም ተደምጧል። ከተሰበሰው ድምፅ 90 በመቶ ያክሉ በተቆጠረ ሰዓት የ55 ዓመቱ ማዱሮ 67.7 በመቶ ድምፅ እንዳመጡ የተዘገበ ሲሆን ተቃዋሚው ሄንሪ ደግሞ 21.2 በመቶ ድምፅ እንዳመጡ የሃገሪቱ የምርጫ ምክር ቤት አስታውቋል። የምርጫው አሸናፊ መሆናቸው የተነገረላቸው ማዱሮ \"ተንቄ ነበር\" ሲሉ ድላቸውን ለመጋራት ካራካስ ከተማ ለተሰበሰቡ ደጋፊዎቻቸው ተናግረዋል። የአሜሪካው ፕሬዚዳንት የትራምፕ አስተዳደር የምርጫውን ውጤት እንደማይቀበለው በተወካዩ በኩል ግልፅ አድርጓል። የቬንዝዌላ ምርጫ በአውሮፓውያኑ ወርሃ ታህሳስ 2018 ሊካሄድ ቀነ ቀጠሮ ተይዞለት የነበረ ቢሆንም የሃገሪቱ ምርጫ ጉባዔ ለማዱሮ ደጋፊዎች ሲባል ቀደም ብሎ እንዲከናወን መደረጉን አስታውቋል። ተፎካካሪው 'ዴሞክራሲያዊ አንድነት' ፓርቲ የምርጫው ከቀጠሮ ቀደም ብሎ መካሄድ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ላይ ጫና ለማሳደር ታቅዶ የተደረገ ነው ሲል ይኮንናል። በሁጎ ቻቬዝ ዘመነ መንግሥት ሥልጣን ላይ የነበሩት እና ከገዥው ሶሻሊስት ፓርቲ የዛሬ 8 ዓመት ገደማ የተገነጠሉት ሄንሪ ፕሬዚዳንት ማዱሮን በእጅጉ ይፈትናሉ ተብለው ሲጠበቁ እንደነበረም አይዘነጋም። \"እመኑኝ አብዛኛው የቬንዝዌላ ሰው ማዱሮን ሥልጣን እንዲለቁ አጥብቆ ይፈልጋል\" ብለዋል። ቬንዝዌላ ወደ ቀውስ ከገባች ሰሞን አንስቶ የሃገሪቱ ምጣኔ ሃብት እያሽቆለቆለ ያለ ሲሆን የዋጋ ግሽበቱም ጣሪያ መንካቱን ባለሙያዎች ያስረዳሉ። አልፎም በርካታ ሺዎች ሃገራቸውን በመተው እንደብራዚልና ኮሎምቢያ ወደመሳሰሉ ጎረቤት ሃገራት መሰደድ ከጀመሩ ሰንበትበት ብሏል።","len":2649}
{"id":"news-56440705","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56440705","title":"ባይደን በፑቲን ላይ የሰጡትን አስተያየት ተከትሎ ሩሲያ አምባሳደሯን ጠራች","summary":"ሩሲያ ዋሽንግተን የሚገኙ አምባሳደሯን ለውይይት በሚል ከሰሞኑ ጠርታለች።","text":"ከአሜሪካ ጋር ያለው የሻከረ ግንኙነት የማይቀለበስ ደረጃ ላይ እንዳይደርስም ለመምከር ነው ተብሏል። የሩሲያ መንግሥት እንዳሳወቀው አምባሳደር አናቶሊ አንቶኖቭ ወደ ሞስኮ የተጠሩበት ምክንያት አገሪቷ ከአሜሪካ ጋር ያላት ግንኙነት መጥፎ ሁኔታ ላይ በመድረሱ ያንን አቅጣጫ ለማስያዝ ነው ብሏል። ይህንን ውሳኔ ሩሲያ ያሳወቀችው ፕሬዚዳንት ባይደን በአሜሪካ ምርጫ ላይ ጣልቃ ገብተዋል የሚባሉትን ቭላድሚር ፑቲንን \"ዋጋ ይከፍላሉ\" ማለታቸውን ተከትሎ ነው። ከቅርብ ወራት በፊት የአሜሪካ መንበረ ስልጣንን የተቆጣጠሩት ፕሬዚዳንት ጆ ባይደን ከኤቢሲ ጋር ባደረጉት ቆይታ ፕሬዚዳንት ፑቲን \"ነፍሰ ገዳይ ናቸው\" ብለው እንደሚያስቡ ተናግረዋል። በጥቅምት ወር መጨረሻ በተደረገው የአሜሪካ ምርጫ ላይ ጣልቃ የመግባት ዘመቻን ፕሬዚዳንት ፑቲን መፍቀዳቸውን አንድ የአሜሪካ ደህንነት ሪፖርት ይፋ ማድረጉን ተከትሎ ነው ባይደን ይህንን የተናገሩት። ሪፖርቱ ሩሲያ ተሰናባቹን ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አሸናፊ እንዲሆኑ ጣልቃ በመግባት አስተዋፅኦ አድርጋለች በማለት ወንጅሏታል። ሩሲያ ጣልቃ በመግባቷ ምን አይነት ውጤቶች ሊኖሩ ይችላሉ ተብለው የተጠየቁት ፕሬዚዳንት ባይደን\"በቅርቡ ታዩታላችሁ\" ብለዋል። የፕሬዚዳንት ፑቲን ቃለ አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ በበኩላቸው ውንጀላው በመረጃ ያልታገዘና የሁለትዮሽ ግንኙነቱንም በቀጣዩ የሚጎዳ ነው ብለውታል። የሪፖርቱ ማጠቃለያን ተከትሎ አሜሪካ በሚቀጥለው ሳምንት በሩሲያ ላይ ማዕቀብ ትጥላለች ተብሎ ይጠበቃል። የሩሲያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በጉዳዩ ላይ ምን አለ? \"በአሜሪካ የሚገኙት የሩሲያ አምባሳደር አናቶሊ አንቶኖቭ ወደ ሞስኮ የተጠሩት ለምክክር ነው። የሁለቱን አገራት ግንኙነት በተመለከተ አውዱ ምን ሊሆን ይገባል የሚለው ላይ ትንታኔም ይሰጣል\" በማለት መግለጫው አትቷል። ሩሲያ አክላም በሁለቱ አገራት መካከል ያለው ግንኙነት መሻከር የማይቀለበስ ደረጃ ከመድረሱ በፊትም መካላከል እንደምትፈልግ አስታውቃለች።","len":2649}
{"id":"news-47892204","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47892204","title":"የሰሜን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክን እሳት ለማጥፋት ሄሊኮፕተር ተጠየቀ","summary":"የሰሜን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ እሳት ጠፋ ሲሉት እንደገና እየተነሳ ለሳምንታት ዘልቆ ከባድ ጉዳት እያስከተለ ያለውን እሳት ለማጥፋት የሚረዳ ሄሊኮፕተር ከኬኒያ መንግሥት መጠየቁን ናይሮቢ የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲ ለቢቢሲ አረጋገጠ።","text":"ይህን በሰሜን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ በድጋሚ የተቀሰቀሰውን እሳት በሰው ኃይል ለማጥፋት ጥረት እየተደረገ ቢሆንም በቦታው የመልክዓ ምድር አቀማመጥ የተነሳ አዳጋች እንደሆነ በተደጋጋሚ ተገልጾ ነበር። • በሰሜን ተራሮች በድጋሚ የተነሳውን እሳት ለመቆጣጠር ጥረቱ ቀጥሏል ትናንት ገደላማውን የፓርኩ ክፍል ማቃጠል የጀመረው እሳት መጠኑ መጨምሩን የሰሜን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ የህብረተሰብ እና ቱሪዝም ኃላፊ አቶ ታደሠ ይግዛው ለቢቢሲ ገልፀው ነበር። እሳቱን ለመቆጣጠርም አደረጃጀቱን በማስተካከል የአካባቢው ማህበረሰብ 24 ሰዓት እንዲሠራ እየተደረገ እንደሆነ አስረድተዋል። \"ዛሬም ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሰው እሳቱን ለማጥፋት ወደ ቦታው አቅንቶ በመረባረብ ላይ ነው\" የሚሉት ኃላፊው በክልል ደረጃ ልዩ ኃይል ድጋፍ እያደረገ መሆኑን፣ በፌደራል ደረጃ ደግሞ የቁሳቁስ እና የፋይናንስ ድጋፍ መደረጉን ተናግረዋል። የኢትዮጵያ የዱር እንስሳት ልማትና ጥበቃ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ኩመራ ዋቅጅራ በበኩላቸው ድጋፉ ተጠናክሮ እንደሚቀጥል ገልፀው \"የንፋስ ፍጥነት ከፍተኛ መሆን፤ ተራራማ የመሬት አቀማመጥ እና የአካባቢው አፈር በእሳተ ገሞራ የተፈጠረ መሆኑ የመከላከሉን ሥራ አዳጋች አድርጎታል\" ብለዋል። እስካሁንም የመከላከልን ሥራን ለመደገፍ ሰባት ሺህ የሚሆን ሰው መሠማራቱንም አክለዋል። • የሰሜን ተራሮች ፓርክ እሳት ሙሉ በሙሉ አልጠፋም ዳይሬክተሩ እንደሚሉት እሳቱ ወደ ገደላማው የፓርኩ ክፍል በመስፋፋቱ እና ይህም በሰው ጉልበት ለማጥፋት አደጋች በመሆኑ እሳት የሚያጠፋ ሄሊኮፕተር ከኬንያ ለማምጣት እየተሞከረ መሆኑንና ሙከራውም ተስፋ ሰጭ መሆኑን ጠቁመዋል። ከዚሁ ጋር አያይዘውም ተመሳሳይ እሳት አደጋዎችን ቀድሞ ለመከላከል እና ከተነሳም በፍጥነት ለመቆጣጠር የሚያስችል ጥናት በሦስት ፓርኮች ላይ እየተሠራ መሆኑን ዋና ዳይሬክተሩ ተናግረዋል። በሰሜን ተራሮች ብሔራዊ ፓርክ ከሳምንት በፊት እሳት ተነስቶ 340 ሄክታር የሚሆን ቦታ መቃጠሉ ይታወሳል።","len":2651}
{"id":"news-47972564","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47972564","title":"በኦሮሚያና ሶማሌ ክልል በኩፍኝ ወረርሽኝ 39 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል","summary":"ከሶስት ወራት በፊት በተቀሰቀሰው የኩፍኝ ወረርሽኝ በሶማሌና ኦሮሚያ ክልሎች የሰዎች ሕይወት አልፏል። በርካቶችም በወረርሽኙ መያዛቸውንና አሁንም በአንዳንድ ቦታዎች መቀስቀሱን የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ምክትል ዳይሬክተር ዶ\/ር በየነ ሞገስ ለቢቢሲ ገልፀዋል።","text":"እርሳቸው እንደሚሉት በሶማሌ ክልል ላይ በዋናነት በሸበሌ፣ ሊበንና ጃረር የሚባሉ ዞኖች ላይ ወረርሽኑ የተከሰተ ሲሆን በኦሮሚያ ክልል ደግሞ ባሌ ላይ ተዛምቶ ነበር። ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ አንስቶ በኦሮሚያ ክልል 3611፤ በሶማሌ ክልል 1248 ሰዎች መጠቃታቸውን የሚናገሩት ዳይሬክተሩ ከተያዙት ሰዎች መካከል በኦሮሚያ ክልል 23 እንዲሁም በሶማሌ ክልል 16 ሰዎች በወረርሽኙ ምክንያት ሕይወታቸው አልፏል። • ዓለማችን የኩፍኝ ወረርሽኝ ያሰጋታል ይሁን እንጂ መንግሥት ፕሮግራም ወጥቶለት ህፃናትን ለመከተብ የተቀመጠ መድሃኒት ስለነበር ከዚያ ላይ በማንሳት የተወሰኑ ሰዎችን መክተብ እንደተቻለና በከፋ ሁኔታ ሳይስፋፋ ማስታገስ እንደተቻለ አስረድተዋል። \"ሁሉንም ለመከተብ የክትባት እጥረት ነበር \" የሚሉት ዳይሬክተሩ በተለይ በሶማሌ ክልል አዳዲስ ቦታዎች ወረርሽኙ እየተስፋፋ ነው ብለዋል። • በርካቶች ከምጥ ይልቅ በቀዶ ህክምና መውለድን እየመረጡ ነው አገሮች እንዲህ ዓይነት ወረርሽኝ ሲያጋጥማቸው መድሃኒት ከሚያገኙበትና ኤም አር አይ የተባለ ዓለም አቀፍ የመድሃኒት ማከማቻ፤ የኢትዮጵያ መንግስት በዓለም አቀፍ የጤና ድርጅት በኩል 1.3 ሚሊዮን መጠን (ዶዝ) ክትባት ትናንት ኢትዮጵያ መድረሱን ዶ\/ር በየነ ተናግረዋል። ክትባቱም በሚቀጥሉት ሳምንታት በወረርሽኙ ለተጠቁ ሰዎች በዘመቻ ይሰጣል፤ ክትባቱን ለመስጠት ቅድመ ዝግጅት በመደረጉም የከፋ ስጋት እንደሌላቸው ዳይሬክተሩ አስረድተዋል። በዚህ ዓመት የመጀመሪያ ሶስት ወር ብቻ ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወራት ጋር ሲነፃፀር ወረርሽኙ በሶስት እጥፍ መጨመሩን የዓለም የጤና ድርጅት አስታውቋል። የኩፍኝ በሽታ አፍሪካ ውስጥ በ700 እጥፍ የጨመረ ሲሆን አሁን ያለው መረጃ እንደሚያሳየው መላው ዓለም ለወረርሽኙ ተጋላጭ መሆኑን ነው። በወረርሽኙ ክፉኛ ከተጠቁ አገሮች መካከል ዩክሬን፣ ማዳጋስካርና ህንድ ይገኙበታል። ወረርሽኙን በክትባት መከላከል ቢቻልም የክትባት እጥረት መኖሩን ዓለም አቀፉ የጤና ድርጅት አስታውቋል።","len":2652}
{"id":"news-56884290","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56884290","title":"ዩናይትድ ኪንግደም ከሙስና ጋር በተያያዘ በደቡብ ሱዳንና በደቡብ አፍሪካ ባለሀብቶች ላይ ማዕቀብ ጣለች","summary":"ዩናይትድ ኪንግደም ግዙፍ ሙስናን ይፈጽማሉ፣ ያስፈጽማሉ፣ ያሳልጣሉ ባለቻቸው ሃያ ሁለት የተለያየ አገር ዜግነት ባላቸው ግለሰቦች ላይ ማዕቀብ ጣለች።","text":"ሕንዳውያኑ ነጋዴዎች አጃይ እና አቱል ጉብታ ከወንድማቸው ራጂሽ ጋር ደቡብ አፍሪካ ውስጥ ከተፈፈመ ሙስና ጋር በተያያዘ ማዕቀብ ተጥሎባቸዋል ከእነዚህ ውስጥ ደግሞ አስራ አራቱ ሩሲያውያን ናቸው። ዩናይትድ ኪንግደም (ዩኬ) ይህንን ማዕቀብ የጣለችው በአዲስ የጸረ ሙስና ሕጓ ላይ ተመሥርታ ነው። ማዕቀቡ የተጣለባቸው ግለሰቦች ከሩሲያውያኑ ሌላ በደቡብ አፍሪካ፣ በደቡብ ሱዳንና በላቲን አሜሪካ የሚገኙ ባለሀብቶች ይገኙበታል። ማዕቀቡ ሀብታቸው እንዳይንቀሳቀስ ማድረግና የጉዞ ዕግድ መጣልን ያካተተ ነው። የዩኬ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶምኒክ ራብ ለፓርላማው እንደተናገሩት አገራቸው በዓለም አቀፉ የጸረ ሙስና ትግል ውስጥ ትልቅ ሚናን መጫወት ትችላለች። ጨምረውም አገራቸው ከተለያዩ አገራት የሚመጡ ሙሰኞች ምቹ መናኸሪያ ሆና ቆይታለች ብለዋል። በአዲሱ የዩኬ የጸረ ሙስና ሕግ መሠረት በዓለም አቀፉ የሙስና መረብ ውስጥ የገቡ ከባድ ሚዛን ሙሰኞች ገንዘባቸውን በአገሪቱ ባንኮች በኩል ማስተላልፍም ሆነ ማስቀመጥ አይችሉም። እንዲሁም ወደ ግዛቷ መግባትም አይፈቀድላቸውም። አሁን ማዕቀቡ ከተጣለባቸው ውስጥ በጠበቃ ሰርጌይ ማግኔትስኪ የተጋለጡ 14 ግዙፍ የሩሲያ ባለሃብቶች ይገኙበታል። ጠበቃው በእስር ሳለ መሞታቸው ይታወሳል። በደቡብ አፍሪካ ስማቸው ከውስብስብ ሙስና ጋር የሚነሳው ቢሊየነሮቹ አጃይ፣ አቱል እና ራጄሽ ጉብታም ማዕቀቡ ተጥሎባቸዋል። በደቡብ ሱዳን በሙስና የሚታሙት ሱዳናዊው አሽራፍ ሰኢድ አህመድ ሑሴን አሊ ወይም በቅጽል ስማቸው አል ካርዲናል ማዕቀቡ ነክቷቸዋል። ሌሎቹ በዚህ ዝርዝር ውስጥ የተካተቱት ደግሞ በላቲን አሜሪካ ውስጥ በሚገኙት በሆንዱራስ፣ ኒካራጉዋ እና ጓቲማላ የሚገኙ ሦስት ሚሊየነሮች ናቸው። ዩናይትድ ኪንግደም ዓለም አቀፍ የሙስና ሰንሰለትን ለመበጣጠስ በግሏ ማዕቀብ ስትጥል ይህ የመጀመርያዋ ነው። የአሜሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንተኒ ብሊነከን የዩኬን እርምጃ አድንቀው አገራቸውም ይህን አርአያ እንደምትከተል ቃል ገብተዋል።","len":2654}
{"id":"news-55729087","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55729087","title":"\"ነውረኛ ኬኮችን ጋግረሻል\" የተባለችው ግብጻዊት በቁጥጥር ስር ዋለች","summary":"ግብጽ ውስጥ \"ነውረኛ ኬኮችን ጋግረሻል\" የተባለች ሴት ለአጭር ጊዜ በቁጥጥር ስር ውላ መለቀቋን የአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን ዘገቡ።","text":"ኬኮቹ በመራቢያ አካልና በሙታንታ ቅርጽ ተሰርተው ክሬም የተዘጋጁ ሲሆኑ ለልደት ክብረ በዓል በካይሮ ስፖርት ክለብ ውስጥ የቀረቡ ናቸው ተብሏል። የእነዚህ ኬኮች ምስል በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ በርካቶች ከተቀባበሉት በኋላ፣ የጋገረችው ሴት በቁጥጥር ስር የዋለች ሲሆን በኋላም 319 ዶላር ለዋስትና በማስያዝ ከእስር ወጥታለች። በዚህ የልደት ድግስ ላይ የተሳተፉ ቅጣት ሊጠብቃቸው ይችላል እየተባለ ነው። አንድ ከፍተኛ የሐይማኖት አባት በእንዲህ አይነት ቅርጽ የሚጋገሩ ነገሮች በእስልምና የተከለከሉ ናቸው ሲሉ ተደምጠዋል። ዳር አል-ኢፍታ የተባሉ ሰው ደግሞ በፌስቡክ ገጻቸው ላይ እንደጻፉት እንዲህ አይነት ከወሲባዊ ነገሮችን የሚወክሉ ነገሮች \"የማኅበረሰብ እሴትን የሚያንቋሽሹ እና ማኅበረሰቡን መናቅ ናቸው\" ብለዋል። የወጣቶችና ስፖርት ሚኒስቴር በበኩሉ በክለቡ ውስጥ ድግሱን ያዘጋጁ እና ድግሱ ላይ የተሳተፉ ሰዎችን እየፈለገ ነው ተብሏል። የሰብዓዊ መብት ጠበቃ ኔጋድ ኤል ቦራይ በትውተር ሰሌዳቸው ላይ \"የተወሰነ የማኅበረሰብ ክፍል በመንግሥት እየታገዘ የግብጻውያንን ቤተሰባዊ እሴቶች ለመጠበቅ በሚል የግል ነጻነትን ለመደፍጠጥ ይፈልጋል\" ሲሉ ጽፈዋል። ከዚህ ቀደም በርካታ ወጣት ግብጸውያን በቲክቶክና ሌሎች ማኅበራዊ ሚዲያዎች ላይ በለቀቁት ተንቀሳቃሽ ምስል የተነሳ ግብረገብነትን በመጣስ መወንጀላቸውንም አስታውሷል። ባለፈው ማክሰኞ፣ \"የቤተሰብ እሴትን ዝቅ ያደረገ\" እና \"ተገቢ ያልሆነ\" ምስል በማኅበራዊ ሚዲያ ላይ ለጥፈዋል በሚል የተከሰሱ የሁለት ወጣት ሴቶችን ክስ ፍርድ ቤቱ ውድቅ አድርጓል። ነገር ግን ከቀናት በኋላ ሃናን ሆሳም እና ማውዳ አልአድሃም የተባሉት ተከሳሾችን ዐቃቤ ሕግ እንዳይለቀቁ በማለት በሕገወጥ የሰው ዝውውር እፈልጋቸዋለሁ ብሏል። ዐቃቤ ሕግ እነዚህ ተከሳሾች ታዳጊ ልጆችን ከእነርሱ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ተንቀሳቃሽ ምስል እንዲለጥፉ አበረታተዋል ብሏል። የሴቶቹ ጠበቆች ይህንን የዐቃቤ ሕግ ውሳኔን ይግባኝ እንደሚሉ አስታውቀዋል።","len":2655}
{"id":"54031486","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54031486","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የጋምቤላ ዕለታዊ የኮቪድ-19 ሪፖርት ለምን ተቋረጠ?","summary":"በጋምቤላ ክልል እስካሁን 863 ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን የሰባት ሰዎች ሕይወት አልፏል። የቫይረሱ ስርጭት አሁንም አልተገታም።","text":"ከሳምንታት ወዲህ ግን ክልሉ እንደ ሌሎች ክልሎች የኮቪድ- 19 ዕለታዊ ሪፖርቶችን በመደበኛነት አያወጣም። የክልሉ ጤና ቢሮ ኮሚዩኒኬሽን ኃላፊ አቶ ወንድምአገኘሁ በላይነህ እንደሚሉት፤ የክልሉ የኮሮናቫይረስ ዕለታዊ መረጃ እንደሌሎች ክልሎች እየወጣ አይደለም። \"የናሙና ምርመራ ውጤት ቀጥታ ለኮሚዩኒኬሽን ክፍል አይላክም። የኢመርጀንሲ ኦፕሬሽን ሴንተር ከተላከ በኋላ ነው ወደ ኮሚዩኒኬሽን የሚልኩት። በየቀኑ መረጃ መውጣት እንዳለበት ተማምነናል። በየቀኑ አለመውጣቱ ሰውን ያዘናጋል\" ሲሉ ክፍተቱን ለመሸፈን እየሠሩ መሆኑን ለቢቢሲ ገልጸዋል። በየቀኑ ውጤት እየወጣ አይሁን እንጂ ምርመራ ግን እንዳልተቋረጠ ኃላፊው ለቢቢሲ ተናግረዋል። ኢትዮጵያ ኮሮናቫይረስ ከገባ ወዲህ የዛሬ አርብ ነሐሴ 29\/2012 መረጃን ሳያካትት ለ970 ሺህ 591 ናሙናዎች ምርመራ አድርጋለች። በአጠቃላይ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር 55 ሺህ 213 ደርሷል። ከእነዚህ መካከል 20 ሺህ 283 ሰዎች ከቫይረሱ ማገገማቸው ተገልጿል። የሟቾች ቁጥር ደግሞ 856 ደርሷል። ይህ መረጃ የአርብ ነሐሴ 29 ቁጥርን ያካተተ አይደለም። ቀደም ሲል በክልሉ በቀን እስከ 90 የናሙና ምርመራ እንደሚደረግና አሁን ግን በክልሉ 13 ወረዎች ወደ 1 ሺህ ናሙና ላይ ምርመራ እንደሚካሄድ አቶ ወንድምአገኘሁ ተናግረዋል። በክልሉ የሕብረተሰብ ጤና ተቋም ንብረት የሆነ አንድ የምርመራ ማዕከል ብቻ እንዳለ አቶ ወንምአገኘሁ ይናገራሉ። ከቀናት በፊት የትግራይ ክልል ምርመራ መቀነሱን በማስመልከት ለፌዴራል መንግሥት ቅሬታ ማሰማቱ አይዘነጋም። ክልሉ የፌዴራል መንግሥት ለኮቪድ-19 ምርመራ ለሚውል ሶፍትዌር መክፈል የነበረበትን ገንዘብ ስላልከፈለ ነው ምርመራ የቀነሰው ብሎ ነው ቅሬታ ያሰማው። ምንም እንኳ ቅሬታዎች ይሰሙ እንጂ ኢትዮጵያ በየቀኑ የምታደርገው የኮሮናቫይረስ ምርመራ እየጨመረ መጥቷል። ባለፉት ጥቂት ቀናት በኮሮናቫይረስ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር መቀነስ አሳይቷል። ይህ ቁጥር መቀነስ ከምርመራ ጋር የተገናኘ ስለመሆኑ ግን የተገለፀ ነገር የለም።","len":2656}
{"id":"44249352","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44249352","title":"በእባብ በመነደፍ ሳቢያ በመቶ ሺዎች እንደሚሞቱ ተገለፀ","summary":"የዓለም የጤና ድርጅት በእባብ በመነደፍ ምክንያት የሚከሰቱ የጤና እክሎች ቅድሚያ ሊሰጠው እንደሚገባ ውሳኔ አስተላላፈ።","text":"በዚህ ምክንያት በየዓመቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ሞተዋል፤ ብዙዎችም ለአካል ጉዳት ተዳርገዋል። \"በእባብ መነደፍ የሚመጡ ውስብስብ የጤና ችግሮች ችላ ከተባሉት የቆላ በሸታዎች መካከል አንዱ ነው\" ሲል የዓለም የጤና ድርጅት አስታውቋል። ውሳኔውን የተቀበሉት የዓለም የጤና ድርጅት አባል አገራት ችግሩን ለማስወገድ ቀድሞ በመከላከል፣ በመቆጣጠርና ህክምናውን በመስጠት ረገድ ተመሳሳይ የአተገባበር ሒደት ሊከተሉ ይገባል ብለዋል። የጤና ጉዳይ ተሟጋች ቡድኖች በበኩላቸው ውሳኔው መተላለፉ ያስደሰታቸው ሲሆን \"በዓለም አቀፍ ደረጃ በእባብ በመነደፍ የሚሞቱ ሰዎችን ቁጥር ለመቀነስ እንዲሁም አካል ጉዳትን ለመከላከል ትልቅ ርምጃ ነው\" ሲሉ ተደምጠዋል። የዓለም የጤና ድርጅት ቅድመ መከላከል ላይ ለመስራት፣ ህክምናውን ለመስጠት፣ እንዲሁም የማገገሚያ ፕሮግራሞችን ለማከናወን የመተግበሪያ ዕቅድ ለማውጣት ሃላፊነቱን ወስዷል። ይህም ለበርካታ አገራት በተለይም ከሰሃራ በታች ለሚገኙ ድሃ አገራት ርካሽና ውጤታማ የሆነ የእባብ መርዝ ማርከሻ መድሃኒት ተደራሽ ማድረግን የሚያካትት ነው። በድህነት ምክንያትና በቂ የጤና ተቋማት ባለመኖሩ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ተገቢው ህክምና ሳይደረግላቸው ህይወታቸው አልፏል። ሌሎች ደግሞ ምንም ዕውቀቱ ወደ ሌላቸው የልምድ ሐኪሞች ጋር በመሄድ ለበለጠ ጉዳት ተዳርገዋል። አዲሱ መላ ለጤና ባለሙያዎች የእባብ መነደፍን በምን መልኩ ሊያክሙ እንደሚችሉ፤ እንዲሁም ችግሩ በአብዛኛው በሚከሰትባቸው አካባቢዎች ለሚኖሩ የማህበረሰብ ክፍሎች የመጀመሪያ ህክምና እርዳታ ስልጠና መስጠት ላይ ትኩረት ያደርጋል። በዓለም በየዓመቱ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በእባብ ተነድፈው ይሞታሉ። ከእነዚህ ውስጥ 20 በመቶ የሚሆኑት ከአፍሪካ አገራት ናቸው። በእባብ በመነደፋቸው ምክንያት ግማሽ ሚሊየን የሚሆኑ ሰዎች የዓይን ብርሃናቸውን አጥተዋል፤ ሌሎች የአካል ጉዳቶችም አጋጥመዋቸዋል። ይህም የጤና አገልግሎት ፍላጎቱን ከፍ እንዲል አድርጎታል።","len":2660}
{"id":"news-54681088","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54681088","title":"ማክሮን “የአዕምሮ ጤና ምርመራ” ያስፈልጋቸዋል ሲሉ የቱርኩ ኤርዶጋን ተናገሩ","summary":"የቱርክ ፕሬዝደንት ረሲፕ ታይፕ ኤርዶጋን የፈረንሳዩ ፕሬዝደንት ኤማኑኤል ማክሮን “የአዕምሮ ጤና ምርመራ” ያስፈልጋቸዋል ማለታቸውን ተከትሎ ፈረንሳይ የቱርክ አምባሳደሯን ጠራች።","text":"ኢማኔኤል ማክሮን እና ታይፕ ኤርዶጋን ኤርዶጋን የፈረንሳዩን ፕሬዝደንት የአዕምሮ ጤና ምርመራ ያስፈልጋቸዋል ያሉት ፕሬዝደንት ማክሮን ጽንፈኛ እስላማዊነትን ለመዋጋት ቃል መግባታቸውን ተከትሎ ነው። ፈረንሳያዊው መምህር አወዛጋቢውን የነብዩ መሐመድን የካርቱን ምስሎች ክፍል ውስጥ ማሳየቱን ተከትሎ አንገቱ ተቀልቶ መገደሉን ተከትሎ ፕሬዝደንት ማክሮን በጉዳዩ ላይ ጠንከር ያለ አቋም እየንጸባረቁ ይገኛሉ። የፈረንሳይ መንግሥት የአንድን ማህበረሰብ ወይም እምነት ተከታዮችን ስሜት ለመጠበቅ ሲባል የሰዎች የመናገር መብት ሊገደብ አይደባም የሚል ጠንካራ አቋም ይዟል። ፈረንሳይ የሰዎች የመናገር መብትን መገደብ የፈረንሳይን አንድነት ጥያቄ ውስጥ ይጥላል የሚል አቋም አላት። ማክሮን ይህን የፈረንሳይ እሴትን ለመጠበቅ ዘመቻ ላይ ናቸው። የቱርኩ ፕሬዝደንት በዚህ ላይ አስተያየታቸውን ሲሰጡ፤ “ማክሮን የሚባለው ግለሰብ ከእስልምና እና ሙስሊም ጋር ያለው ችግር ምንድነው?” ሲሉ ጠይቀዋል። “ማክሮን የአዕምሮ ጤና ሕክምና ያስፈልገዋል” ሲሉም ጨምረዋል። የቱርኩ ፕሬዝደንት ይህን ማለታቸውን ተከትሎ በቱርክ የፈረንሳይ አምባሳደር ለምክክር ወደ ፓሪስ መጠራታቸውን ኤኤፍፒ የዜና ወኪል አንድ የፈረንሳይ ከፍተኛ ባለስልጣንን ዋቢ አድርጎ ዘግቧል። አምባሰደሩ ከማክሮን ጋር ተገናኝተው ይነጋገራሉ ተብሏል። እኚህ የፈረንሳይ ከፍተኛ ባለስልጣን “የፕሬዝደንት ኤርዶጋን አስተያየት ተቀባይነት የለውም” ስለማለታቸው ኤኤፍፒ ጨምሮ ዘግቧል። ይህ የኤርዶጋን አስተያየት በፈረንሳይ እና ቱርክ መካከል ያሉ ልዩነቶች እየሰፉ ስለመምጣታቸው አንዱ ማሳያ ነው ተብሏል። ሁለቱም የሰሜን አትላንቲክ የጦር ቃልኪዳን ድርጅት (ኔቶ) አባል አገራት ይሁኑ እንጂ የማይሰማሙባቸው ጉዳዮች በርካታ ናቸው። በሊቢያ እና ሶሪያ የእርስ በእርስ ጦርነት ውስጥ ሁለቱ አገራት በተቃራኒ ጎራ ተሰልፈው ይገኛሉ። በአርሜኒያ እና አዘርባጃን ግጭት ውስጥም የሁለቱ አገራት ፍላጎት የተለያየ ነው።","len":2661}
{"id":"news-55434309","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55434309","title":"'ግማሽ ቢሊዮን ቻይናዊያን ከመጠን በላይ ክብደት ጨምረዋል'","summary":"ነብስ ካወቁ ቻይናዊያን መካከል ከግማሽ በላዩ ወይም ደግሞ ከግማሽ ቢሊዮን በላይ ቻይናዊያን ከመጠን በላይ ክብደት መጨመራቸውን አንድ ጥናት ይፋ አደረገ።","text":"ቻይናዊያን ክብደት መጨመር የጀመሩት ከፈረንጆቹ 2002 ጀምሮ ነው ይላል ጥናቱ። በወቅቱ 29 በመቶ ቻይናዊያን ብቻ ነበሩ ከመጠን በላይ ክብደት የነበራቸው። ቻይና ከቅርብ ዓመታት ወዲህ እያሳየችው ያለው የምጣኔ ሃብት እመርታ በብዙ ዜጎቿ የአኗኗር ዘይቤ ላይ ለውጥ አምጥቷል። አመጋገብ ተቀይሯል፤ አካላዊ እንቅስቃሴም እንዲሁ። ከመጠን ያለፈ ክብደት መጨመር ለልብ በሽታ፣ ለስትሮክ እና በተለምዶ ስኳር በሽታ ተብሎ ለሚታወቀው ዳያቢቲስ ሊያጋልጥ ይችላል። የቻይናዊያን ክብደት መጨር ጉዳይ ዓይን ውስጥ መግባት የጀመረው በተለይ ከኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ወዲህ ነው። ከመጠን ያለፈ ክብደት ያላቸው ሰዎች ከሌሎች በላቀ ሁኔታ በኮሮናቫይረስ የመሞት ዕድላቸው የሰፋ ነው። ብሔራዊ የጤና ኮሚሽን ረቡዕ ዕለት ያወጣው ዘገባ እንደሚያሳየው ከ50 በመቶ በላይ ቻይናዊያን ከመጠን ያለፈ ክብደት አላቸው። ከእነዚህ መካከል 16 በመቶው ደግሞ እጅግ መጠን የለሽ ክብደት አላቸው ይላል ዘገባው። የኮሚሽኑ መግለጫ ከ18 ዓመት በላይ ከሆኑ ቻይናዊያን ሲሶው ብቻ ናቸው ቢያንስ በሳምንት አንድ ጊዜ አካላዊ እንቅስቃሴ የሚያደርጉት ይላል። አልፎም የቻይናዊያን አንጀት ለስጋ መከፈቱና ለፍራፍሬ ያለው አመለካከት የተዛባ መሆኑ ለክብደት መጨመር ምክንያት ነው ተብሏል። የአመጋገብ ሥርዓት ባለሙያው ዋንግ ዳን በርካታ ቻይናዊያን የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አይሠሩም፣ ጫና አለባቸው፣ የሥራቸው ፀባይም ጤናማ አይደለም ይላሉ። ቻይና፤ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ዜጎቿ ከመጠን በላይ ክብደት የጨመሩባት ብቸኛዋ ሃገር አይደለችም። ከወራት በፊት የዓለም ጤና ድርጅት በመላው ዓለም መጠን ያለፈ ክብደት ከ45 ዓመት በፊት ከነበረው ጋር ሲነፃፀር በሶስት እጥፍ ጨምሯል ብሎ ነበር። እንደ ደርጅቱ ከሆነ ከ40 በመቶ በላይ ነብስ ያወቁ ሰዎች ከመጠን በላይ ክብደት ጨምረዋል። ትንሽዬዋ የባሕረ ሰላጤ ሃገር ኳታር በክብደት መጨመር ወደር አልተገኘላትም ተብሏል። ከ70 በመቶ በላይ የሃገሪቱ ሰው ከመጠን ያለፈ ክብደት አለው ይላሉ ጥናቶች።","len":2661}
{"id":"news-55487115","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55487115","title":"ኮሮናቫይረስ ፡ የኦክስፎርድ-አስትራዜኔካ ክትባት በዩናይትድ ኪንግደም ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ አገኘ","summary":"የኦክስፎርድ-አስትራዜኔካ ክትባት ዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ ማግኘቱ ተገልጿል። በሚቀጥለው ሰኞ ደግሞ የመጀመሪያዎቹ ክትባቶች ለሰዎች መሰጠት እንደሚጀምሩ ተገልጿል።","text":"ዩኬ የዚህን ክትባት 100 ሚሊየን ብልቃጦች ያዘዘች ሲሆን ለ50 ሚሊየን ሰዎች ይበቃል። ከፋይዘር እና ባዮንቴክ የታዘዘው ክትባት ከኦክስፎርድ- አስትራዜኔካ ጋር ሲደመር መላውን ሕዝብ ለመከተብ ያስችላል ብለዋል የጤና ሚንስትር ጸሐፊው ማት ሃኖክ። የዚህ ክትባት ክትባት ፈቃድ ማግኘት በአዲሱ የኮሮናቫይረስ ምክንያት ጠበቅ ባል ገደብ ስር ለሆኑ በሚሊየኖች ለሚቆጠሩ ሰዎች ትልቅ ተስፋን ይዞ የመጣ እንደሆነ ተገልጿል። ማክሰኞ ዕለት በዩናይትድ ኪንግደም ተጨማሪ 53 ሺ 135 ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው የተረጋጋጠ ሲሆን አገሪቱ በብዛት መመርመር ከጀመረች ወዲህ ይህ ከፍተኛው ቁጥር እንደሆነ ተገልጿል። በተጨማሪም 414 ሰዎች ቫይረሱ እንዳለባቸው ካወቁ በ28 ቀናት ውስጥ ሕይወታቸው አልፏል። ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን በክትባቶች ዙሪያ እየታየ ያለውን ስኬት በዩኬ የሳይንስ እድገት \"ትልቅ ድል\" ለማስመዝገቡ ማሳያ ነው ሲሉ ተደምጠዋል። አክለውም ''ከዚህ በኋላ በቻልነው ፍጥነት የቻለንውን ያክል ሰው ወደ መከተብ ነው የምንገባው'' ብለዋል። የእንግሊዝ ዋና ሜዲካል ኦፊሰር የሆኑት ክሪስ ዊቲ በጥምረት ተገኘ ላሉት ስኬት ምስጋናቸውን አቅርበዋል። የክትባት ማዕከላት ከሚቀጥለው ሳምንት ጀምሮ ሰዎች ወደ ማዕከላቱ እየመጡ ክትባቱን እንዲወስዱ ጥሪ ማስተላለፍ ይጀምራሉ ተብሏል። ይህ ክትባት ለማስቀመጥና ለማጓጓዝ የማያስቸግር በመሆኑ የክትባቱን ስራ በእጅግ እንደሚያቀለው ተገምቷል። በተጨማሪም በመጀመሪያ ፈቃድ ያገኘው የፋይዝ\/ባዮንቴክ ክትባት ከቤልጂየም ድረስ ተጓጉዞ የሚመጣ መሆኑ የኦክስፎርድ-አስትራዜኔካ ክትባትን ተመራጭ ያደርገዋል። በዩናይትድ ኪንግደም እቅድ መሰረት በየሳምንቱ ሁለት ሚሊየን ሰዎችን ለመከተብ የታሰበ ሲሆን ሁለት አይነት ክትባቶች መኖራቸው ደግሞ ስራውን ሊያቀለው ይችላል። በዩኬ እስካሁን 600 ሺ ሰዎች የፋይዘር\/ባዮንቴክ ክትባትን አግኝተዋል። በዓለማችን የመጀመሪያውን ክትባት የወሰዱት ደግሞ ማርጋሬት ኪን የተባሉት የእድሜ ባለጸጋ ናቸው።","len":2662}
{"id":"news-42658931","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42658931","title":"ትራምፕ ስለ ስደተኞች በተናገሩት ወቀሳ እየደረሰባቸው ነው","summary":"\"ለምንድነው ይህን ሁሉ ሕዝብ ከ'ቆሻሻ' ሃገራት ይዘን የተቀመጥነው?\" ሲሉ የአሜሪካው ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ከሕግ አውጭዎች ጋር በነበራቸው ውይይት መናገራቸውን ዋሽንግተን ፖስት የተሰኘው ጋዜጣ ዘገበ።","text":"ይህን ያሉት ከሄይቲ፣ ከአልሳልቫዶር እንዲሁም ከአፍሪካ ሃገራት የሚመጡ ግለሰቦችን በተመለከተ ንግግር ሲያደርጉ ነበር። ዋይት ሃውስ ሁኔታው መፈጠሩን አልካደም፤ ሌሎች የሃገሪቱ መገናኛ ብዙሃንም ጉዳዩን እየዘገቡት ይገኛል። \"አንዳንድ የዋሽንግተን ፖለቲከኞች ስለሌሎች ሃገራት ሲከራከሩ ይደመጣሉ። ትራምፕ ግን ሁሌም ስለ አሜሪካውያን ነው የሚከራከሩት\" ሲሉ የዋይት ሃውስ ቃል-አቀባዩ ራጅ ሻህ መግለጫ ሰጥተዋል። አክለውም \"ትራምፕ እየታገሉ ያሉት ለስደተኝነት ዘላቂ መፍትሄ ለማምጣት እና ወደ አሜሪካ የሚመጡ የሌላ ሃገራት ዜጎች ለሃገራችን የበኩላቸውን አስተዋፅኦ እንዲያበርክቱ ለማድረግ ነው\" ብለዋል ቃል-አቀባዩ። ትራምፕ ሃሙስ ዕለት ከዴሞክራቲክ እና ሪፐብሊካን ፓርቲዎች የተውጣጡ ሕግ አውጪዎች ጋር ስደተኞችን በተመለከተ የጋራ መስማማት ላይ ለመድረስ በተደረገ ውይይት ላይ ነው ይህን ንግግር ያሰሙት። ዋሽንግተን ፖስት ጨምሮም ትራምፕ \"አሜሪካ ስደተኞች መቀበል ያለባት እንደ ኖርዌይ ካሉ ሃገራት ነው\" ብለው እንደሚያስቡ ዘግቧል። ኒው ዮርክ ታይምስ የተሰኘው ጋዜጣ ከሦስት ሳምንታት በፊት ባወጣው ዘገባው \"የሄይቲ ዜጎች ሁሉም ኤድስ አለባቸው\" ሲሉ ወርሃ ሰኔ ላይ መናገራቸውን አስታውቆ ነበር። ትራምፕ አሁን ላይ ያሰሙት ንግግር ግን ከብዙዎቹ ዘንድ ወቀሳ እንዲያስተናግዱ አድርጓቸዋል። ኤላያህ ከሚንግስ የተሰኙ ዴሞክራት በትዊተር ገፃቸው \"ይህ ይቅር የማይባል የፕሬዚደንቱና የቢሯቸውን መግለጫ በእጅጉ እቃወማለሁ\" ሲሉ አስፍረዋል። ብቸኛዋ ትውልዷ ከሄይቲ የሆነው አሜሪካዊቷ ሪፐብሊካን የኮንግረስ አባል ትራምፕ ለዚህ \"ክፉ፣ ከፋፋይ እና አስተዋይነት ለጎደለው\" ንግግራቸው ይቅርታ ሊጠይቁ ይገባል ሲሉ ተናግረዋል። ቢሆንም የትራምፕ ዋይት ሃውስ ስለሁኔታው ቀጥተኛ የሆነ አስተያየት ከመስጠት ተቆጥቧል። አሁን ላይ አሜሪካ ውስጥ የሚኖሩ ቁጥራቸው ከፍተኛ የሆነ የሌሎች ሃገራት ዜጎች ከሃገር የመባረር እጣ ሊጠብቃቸው እንደሚችል እየተዘገበ ነው።","len":2663}
{"id":"news-53197197","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53197197","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ወረርሽኙ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ የሆነባት የመን","summary":"በየመን የኮቪድ-19 ወረርሽኝን ተከትሎ የሚደረገው ድጋፍ በከፍተኛ ሁኔታ በመቀነሱ በሚሊየን የሚቆጠሩ ህጻናት ለከፋ ረሃብ ሊዳረጉ ይችላሉ ሲል የተባበሩት መንግሥታት አንድ ግብረ ሰናይ ድርጅት አስታወቀ፡፡","text":"ዩኒሴፍ በዓለማችን ከፍተኛ በሆነው የሰብዓዊ ቀውስ በምትናጠው የመን ያሉ ህጻናትን ለመታደግ ግማሽ ቢሊየን ዶላር ያስፈልገኛል ብሏል፡፡ ይሁን እንጅ እስካሁን የተቀበለው የገንዘብ ድጋፍ ከሚፈልገው ከግማሽ ያነሰ እንደሆነ ገልጿል፡፡ ለአምስት ዓመታት በዘለቀው ጦርነት በፈራረሰችው የመን፤ ሁለት ሚሊየን የሚጠጉ ህጻናት በምግብ እጥረት የተጎዱ ናቸው፡፡ በመሆኑም ድርጅቱ በነሐሴ ወር መጨረሻ ላይ 54.5 ሚሊየን ዶላር ማግኘት ካልቻለ፤ 23 ሺህ 500 የሚሆኑ በከፋ የምግብ እጥረት የተጎዱ ህጻናት ለሞት የመዳረጋቸው አደጋ ይጨምራል ብሏል፡፡ በሚሊየን የሚቆጠሩ ህጻናትም ተመጣጣኝ ምግብ እና ቫይታሚን ወይም ክትባት አያገኙም ሲል አሳስቧል፡፡ አክሎም ድጋፉን ማግኘት ካልተቻለ 1 ሚሊየን ነፍሰ ጡር አሊያም የሚያጠቡ እናቶችን ጨምሮ 19 ሚሊየን ሰዎች የጤና አገልግሎት እንደማያገኙ ድርጅቱ አስታውቋል፡፡ በየመን የድርጅቱ ተወካይ የሆኑት ሳራ ቤይሶሎው፤ \"ህጻናት የዓለማችን ሰብዓዊ ቀውስ ባለበት እና ከኮቪድ -19 ጋር በሚደረግ ትግል ውስጥ ያሉ እንደመሆናቸው፤ ችግሩን አቅልለን ማየት አንችልም\" ብለዋል፡፡ በመሆኑም \"የገንዘብ ድጋፉን በአፋጣኝ ማግኘት ካልቻልን፤ ህጻናት ለከፋ ርሃብ ይዳረጋሉ፤ በርካቶችም ይሞታሉ\" ሲሉ አስጠንቅቀዋል፡፡ ግብረ ሰናይ ድርጅቱ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ለመዋጋትም ተጨማሪ 53 ሚሊየን ዶላር እንደሚፈልግ ገልጿል፡፡ በየመን በመንግሥት ቁጥጥር ሥር ባሉ ግዛቶች ከ1 ሺህ በላይ ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን 288 ሞቶች ተመዝግቧል፡፡ በአማጺያን ቁጥጥር ሥር ባሉት አካባቢዎች በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ጥቂት ቢሆንም ቁጥሩ ከተጠቀሰው በላይ እንደሚሆን ይታመናል፡፡ በአገሪቷ ላለፉት አምስት ዓመታት የዘለቀው ግጭት በሚሊየን የሚቆጠሩ ሰዎች ቫይረሱን ለመከላከል ወሳኝ የሆኑ ተገቢ የጤና አገልግሎት፣ ንጹህ ውሃ፣ ወይም ንጽህና እንዳያገኙ አድርጓቸዋል፡፡ የአገሪቷ የጤና ሥርዓትም የፈራረሰ ሲሆን ወረርሽኙን ለመቆጣጠር የሚያስችል አቅም የለውም፡፡","len":2663}
{"id":"news-45951488","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45951488","title":"ኤርዶዋን፡ “የኻሾግጂን ሬሳ ለማን እንደሰጣችሁት ንገሩን”","summary":"ዛሬ ከሰዓት ከኤርዶጋን ብዙ ተጠብቆ ነበር። የተጠበቀው ግን አልሆነም። የዓለም ዋና ዋና መገናኛ ብዙኃን ካሜራቸውን ወደ ቱርክ የእንደራሴዎች ምክር ቤት የማዞራቸውም ምክንያት ይኸው ነበር፤ ኻሾግጂ።","text":"ፕሬዝዳንት ጣዪብ ኤርዶዋን በዚህ ደረጃ እንዲጠበቁ ያደረጉት ራሳቸው ናቸው። ከሰሞኑ ለደጋፊዎቻቸው ባደረጉት ንግግር \"ማክሰኞ ጠብቁኝ፤ የጀማል ኻሾግጂን ግድያ ጥሬ ሐቅ ምክር ቤት ተገኝቼ አፍረጠርጠዋለሁ\" አሉ። እንደተጠበቀው ግን አዲስ ሐቅ ይዘው አልተገኙም። ያም ኾኖ ጠንካራ የሚባል ንግግርን አድርገዋል። ግድያው በደንብ ታስቦበትና ታቅዶ ስለመፈጸሙ ለእንደራሴዎቻቸው ተናግረዋል። ሳዑዲ እንደምትለው ኻሾግጂን አፍኖ ለመውሰድ ሳይሆን ለመግደል 15 መቺ ግብረ ኃይል ኢስታንቡል መግባቱን፤ ኢስታንቡል ቤልግሬድ ጫካ አካባቢ ጥናት ማድረጉን አብራርተዋል። • በመጨረሻም ጀማል ኻሾጂ መገደሉን ሳዑዲ አመነች • የሳዑዲው ጋዜጠኛ ለመገደሉ ቱርክ አሳማኝ ማስረጃ እንድታቀርብ አሜሪካ ጠየቀች \"ታስቦበት መደረጉን ቅንጣት ታህል አንጠራጠርም፤ ጠንካራ መረጃም አለን\" ብለዋል ኤርዶዋን። ፕሬዝዳንቱ ድርጊቱን በቱርክ ምድር የተፈጸመ ዘግናኝ ወንጀል ነው ካሉ በኋላ ቱርክ ለሚከተሉት ጥያቄዎች መልስ ትፈልጋለች ብለዋል። \"ለምን መቺ ግብረ ኃይል በዚያን ቀን ኢስታንቡል መጣ? ይህን ገዳይ ግብረኃይል ማን ላከው? የኻሾግጂን ሬሳ ምን አደረጋችሁት? ለአገሬው ሰው ሬሳውን ሰጥተናል ብላችኋል፤ ለማን ነው የሰጣችሁት? ሲሉ በማያሻማ መልኩ ጠይቀዋል። በዚህ አጋጣሚ አንካራ በዚህ አሰቃቂ ወንጀል የተሳተፉትን በሙሉ ተላልፈው እንዲሰጧት ትፈልጋለችም ብለዋል። ኤርዶዋን በመጨረሻም ለእንደራሴዎቻቸው እንዳረጋገጡት \"ቱርክ እውነቱ እስኪወጣ ፍለጋውን ማንም አያስቆማትም\" ብለዋል። የወንጀል ምርመራ ባለሞያዎች እንደሚሉት የኻሾግጂ ሬሳ ተቆራርጦ ከሆነና በአሲድ አልያም በእንሰሳት እንዲበላ ከተደረገ ፍለጋው ከንቱ ሊሆን ይችላል። ሪያድ ያዘጋጀችው የኢንቨስትመንት ፎረም በጋዜጠኛው ኻሾግጂ ግድያ ምክንያት በርካታ የዓለም መሪዎችና ባለሀብቶች ላለመገኘት ቢዝቱም ከዛሬ ጀምሮ ለሚቀጥሉት ቀናት ይካሄዳል ተብሏል። ሳዑዲ የሚተቹ ሁሉ እምጥ ይግቡ እስምጥ የማይታወቀው ለምንድን ነው?","len":2668}
{"id":"news-52051271","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52051271","title":"ኮንቴይነር ውስጥ ሞተው የተገኙት ኢትዮጵያዊያን ቀብር በሞዛምቢክ ተፈጸመ","summary":"ከማላዊ ወደ ሞዛምቢክ ሲጓዝ በነበረበት የጭነት መኪና ውስጥ ህይወታቸው አልፎ የተገኙት 64 ኢትዮጵያዊያን ቀብር ተፈጸመ።","text":"ፋይል ፎቶ-ኮንቴነር የጫኑ የደረቅ ጭነት ተሽከርካሪዎች የሞዛምቢክ ባለስልጣናት እንዳሉት በኮንቴነር ውስጥ ሞተው የተገኙትን ኢትዮጵያዊያን የቀብር ሥነ ሥርዓት ዛሬ እዚያው ሞዛምቢክ ውስጥ ፈጽሟል። ማክሰኞ ዕለት አስክሬናቸው የተገኘው ኢትዮጵያዊያን በአየር እጥረት ታፍነው ሳይሞቱ እንደማይቀር በስፋት ተገምቷል። በሞዛምቢክ ምዕራባዊ ግዛት ቴቴ በተባለችው ክፍለ አገር ውስጥ ተሽከርካሪ ላይ ኮንቴነር ውስጥ ከሞቱት ሰዎች በተጨማሪ 14 ሰዎች በህይወት መገኘታቸው ይታወሳል። \"የሞዛምቢክ የኢሚግሬሽን አገልግሎት ሰራተኞች የጭነት መኪናውን አስቁመው ሲፈትሹ ነው ሟቾቹን ያገኙት\" ሲሉ የአካባቢው ባለስልጣን ተናግረው ነበር። በደቡብ አፍሪካ የኢትዮጵያ አምባሳደር የሆኑት ዶክተር ሽፈራው ተክለማርያም ከሁለት ቀናት በፊት ለቢቢሲ ሲናገሩ \"ከማላዊ ወደ ሞዛምቢክ ጉዞ እያደረጉ ሳለ ነው ይህ አሳዛኝ ነገር የተፈጠው\" ብለው ነበር። አምባሳደሩ ከ78 ተጓዞች የ64ቱ ሕይወት ማለፉን አረጋግጠውም ነበር። የሞዛምቢክ ባለስልጣናት ኢትዮጵያዊያኑ መዳረሻቸውን ደቡብ አፍሪካ ያደረጉ ስደተኞች ናቸው ብለዋል። በህይወት የተረፉት 14ቱ ኢትዮጵያዊያን በሞዛምቢክ የኮሮናቫይረስ ምረመራ እንደተደረገላቸው ተነግሯል። ምንም እንኳ ከቫይረሱ ነጻ መሆናቸው ቢረጋገጥም ስደተኞቹ ከፍተኛ የሆነ የሰውነት ሙቀት አላቸው መባሉን ተከትሎ ወደ ለይቶ ማቆያ መወሰዳቸው ተገልጿል። የሞዛምቢክ ብሔራዊ የስደተኞች አግልግሎት ቃል አቀባይ የሆኑት አሜሊዓ ዲሬኢቶ አንዳሉት \"የ64ቱን ስደተኞች እስክሬን ለመለየት እንዲያመች ቁጥር ተሰጥቶት ቀብር ተፈጽሟል። የኢትዮጵያ ኤምባሲም ከግዛቱ የስደተኞች አገልግሎት ጋር ተገናኝቷል\" ብለዋል። በህይወት የተረፉ ኢትዮጵያዊንን በሚመለከት ደግሞ \"ከኢትዮጵያ ኤምባሲ እና ከዓለም አቀፍ የስደተኞች ድርጅት ጋር ሥራዎች እየተከናወኑ ነው\" ብለዋል። ቃል አቀባዩ ጨምረውም ከጉዳዩ ጋር በተያያዘ ሁለት የሞዛምቢክ ዜጎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ተናግረዋል።","len":2669}
{"id":"news-54307417","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54307417","title":"ኤሚ ቤሬት የጠቅላይ ፍርድ ቤት ዳኛ ሊሆኑ ይችላሉ ተባለ","summary":"ዳኛ ኤሚ ኮኒ ቤሬት በፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምት የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኛ ተደርገው ሊሾሙ መሆነ ተነገረ።","text":"ኤሚ ቤሬት ፕሬዝደንት ትራምፕ እጩዋን ኤሚ ቤሬት ዛሬ በዋይት ሃውስ በሚካሄድ ስነ-ስርዓት ይፋ እንደሚያደርጉ ሲቢኤስ ኒውስ ዘግቧል። ኤሚ በቅርቡ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩትን ሩት ባደር ጊንስበርግን ይተካሉ። ኢቢኤስ በርካታ ምንጮቹን በመጥቀስ እንደዘገበው ከሆነ ትራምፕ ከቀረቡላቸው በርካታ እጩዎች መካከል ዳኛ ቤሬት የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኛ እንዲሆኑ ወስኗል ሲል ዘግቧል። ትራምፕ ግን ትናንት ቅድሚያ የሰጡት እጩ ስለመኖሩ ለቀረበላቸው ጥያቄ ምላሽ ከመስጠት ተቆጥበዋል። “ማን እንደሚሾም ነገ ታውቃለችሁ። ሁሉም ጠንካራ ናቸው። ከመካከላቸው አንዳቸው ሊሆኑ ይችላሉ” ብለዋል ትራምፕ። ዳኛ ቤሬት በትራምፐ የሚመረጡ ከሆነ ከአጠቃላይ 9 የጠቅላይ ፍርድ ቤት ዳኞች መካከል የወግ አጥባቂ ዳኞ ብዛት ወደ 6 ከፍ የሚል ይሆናል። የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኛ ሆነው የሚሾሙ ዳኞች ሙሉ የዕድሜ ዘመናቸውን ማገልገል ይችላሉ። በጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚያስተላለፉት ውሳኔም በአገሪቱ ፖሊስ እና ስትራቴጂዎች ላይ ተጽእኖ የሚያሳድር ነው። ጠቅላይ ፍርድ ቤት በቅርቡ ካስተላለፋቸው ውሳኔዎች መካከል በሁሉም 50 የአሜሪካ ግዛቶች የተመሳሳይ ጾታ ጋብቻን መፍቀድ እና ትራምፕ አስተላልፈው የነበረውን የጉዞ ገደብ ማስቆም ተጠቃሽ ናቸው። ኤሚ ኮሬት ቤሬት ማን ናቸው? የ48 ዓመቷ ዳኛ ጠንካራ የካቶሊክ እምነት ተከታይ ናቸው። ከዚህ ቀደም በጻፉት ጽሑፍ ላይ የሰው ልጅ ህይወት የሚጀምረው ከተጸነሰበት ቅጽበት ጀምሮ ነው ብለዋል። ይህ የዳኛዋ አቋም በአሜሪካ ጽንስ ማቋረጥ ሕጋዊ መሆኑ እንዲቀር በሚሹ ሰዎች ዘንድ ተስፋን አሳድሯል። እአአ 1973 ላይ በአሜሪካ ጽንስ ማቋረጥ በሕግ ተፈቅዷል። ኢንዲያና ግዛት ውስጥ ከሚገኘው ኖተር ዳም ዩኒቨርሲቲ በሕግ የተመረቁት ዳኛ የትራምፕ ጠንካራ የስደተኞች ፖሊስ ደጋፊ መሆናቸው ይነገራል። አሜሪካውያን የጦር መሳሪያ የመታጠቅ መብት አላቸው የሚል ጽኑ አቋም እንዳላቸውም ይገለጻል። የ7 ልጆች እናት የሆኑት ኤሚ ቤሬት በተማሩበት ዩኒቨርሲቲም ለ15 ዓመታት አስተምረዋል።","len":2672}
{"id":"news-57188531","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57188531","title":"ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ከ26 አመታት አገልግሎት በኋላ ከጥቅም ውጭ ሊሆን ነው","summary":"የማይክሮሶፍቱ ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ከ26 አመታት አገልግሎት በኋላ ከጥቅም ውጭ እንደሚሆን ግዙፉ ኩባንያ አስታውቋል።","text":"ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ደንበኞች ኢንተርኔት መጠቀም በሚፈልጉበት ወቅት የሚጠቀሙት ቀዳሚ የድር አሳሽ ሆኖም ለዘመናት አገልግሏል። በቅርብ ጊዜያት ግን በተጠቃሚዎች ዘንድ ተመራጭ አለመሆኑ እየተሰማ ነው። የቴክኖሎጂ ምርቶችን በማምረት የሚታወቀውና ከኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ጀርባ ያለውም ማይክሮሶፍት ኩባንያ ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር በማመርታቸው አዲሶቹ ኮምፒውተሮች ላይ አይኖርም ብሏል። ተጠቃሚዎች ኮምፒውተሮቻቸው ዊንዶውስ 10 ከሆነ ኢንተርኔት ኤክስፕሎረርም አይኖርም ብሏል። ይህም ከአንድ ወር በኋላ ተግባራዊ እንደሚሆን የማይክሮ ሶፍት ኩባንያ በመግለጫው አስታውቋል። ማይክሮ ሶፍት ይህንን አንጋፋ የድር አሳሽ ከጥቅም ውጭ ለማድረግ ለብዙ አመታት ሞክሯል። ከሁለት አመታት በፊት ያለውን መረጃ ስናይ 8 በመቶ የሚሆነው የቴክኖሎጂ ተጠቃሚ ኢንተርኔት ኤክስፕሎረርን ይገለገልበት ነበር ተብሏል። በኢንተርኔት ኤክስፕሎረር ፈንታ ለሱ የሚጣጣም ማይክሮሶፍት ኤጅ የተባለ ድር አሳሽ ይተካል ተብሏል። የድሮ ድረ ገፆች አብዛኛዎቹ በድሮ የቴክኖሎጂ ስርአት ጋር ተጣጥመው ከመሰራታቸው አንፃር አዲሶቹ የድር አሳሾችም የነሱን ሂደት ማቀላጠፍ ያዳግታቸውዋል ተብሏል። የማይክሮሶፍት ኤጅ ፕሮግራም ስራ አስኪያጅ ሲን ሊንደርሳይ በበኩላቸው አዲሱ የድር አሳሽ \" የበለጠ ፈጣን፣ ደህንነቱ የተጠበቀና በአዲስና በተቀላጠፈ መልኩ የተለያዩ ድረ ገፆችን ማሰስ የሚያስችል ነው\" ካሉ በኋላ የቀድሞ መተግበሪያዎችም ጋር እንዲጣጣም ተደርጎ የተሰራ ነው ብለዋል። ነገር ግን ማይክሮሶፍት ከደንበኞች ለቀረቡለት ጥያቄ በሚመልስበት ወቅት እንዳስታወቀው ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር በአዲሶቹ ኮምፒውተሮች ላይ ብቻ ሳይሆን የድሮ መተግበሪያ በሚጠቀሙትም ላይ ከጥቅም ውጭ ሊሆን እንደሚችል ጠቁሟል። ከአውሮፓውያኑ 2000-2005 ባለው ወቅት ኢንተርኔት ኤክስፕሎረር 90 በመቶ የሚሆነውን ገበያ ተቆጣጥሮት ነበር። በአሁኑ ወቅት የድር አሳሽነትን ከፍተኛ ስፍራ እየመራ ያለው ጉግል ክሮም ነው።","len":2673}
{"id":"49080506","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49080506","title":"በመድፈር የተወነጀለው ሮናልዶ አይከሰስም ተባለ","summary":"የአሜሪካ አቃቤ ሕግ ክርስቲያኖ ሮናልዶ አስገድዶ በመድፈር እንደማይከሰስ አስታወቀ።","text":"የ34 ዓመቷ ካትሪን ማይርጋ፤ ሮናልዶ እንደ ጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር በ2009 አሜሪካ፣ ላስ ቬጋስ በሚገኝ ሆቴል ውስጥ አስገድዶ እንደደፈራት መናገሯ ይታወሳል። ካትሪን ማይርጋ እና ፖርቹጋላዊው እግር ኳስ ተጫዋች ሮናልዶ 2010 ላይ ያለ ፍርድ ቤት ጣልቃ ገብነት ስምምነት ማድረጋቸው ተገልጿል። ሮናልዶ በካትሪን የቀረበበትን ውንጀላ ባይቀበልም፤ 2018 ላይ ክስ ከፍታለች። • ሮናልዶ \"ደፍሮኛል\" ያለችው ሴት ከመብት ተሟጋቾች ድጋፍ አገኘች • ክሪስቲያኖ ሮናልዶ ከቀረበበት የመድፈር ክስ ጋር በተያያዘ የዘረመል ናሙና እንዲያቀርብ ታዘዘ • ናይኪ ሮናልዶ ላይ የቀረበው ውንጀላ\"አሳስቦኛል\" አለ ትላንት የላስ ቬጋስ አቃቤ ሕግ በሰጡት መግለጫ \"ክሱን የሚያጠናክር ማስረጃ የለም\" ብለዋል። ካትሪን መደፈሯን ሪፓርት ያደረገችው 2009 ላይ ነበር። በወቅቱ ማን፣ የት እንደደፈራት በይፋ ለመናገር ፈቃደኛ አልነበረችም። \"ስለዚህም ፖሊሶች ምርመራ ማድረግ አልቻሉም ነበር\" ተብሏል። ነሀሴ 2018 ላይ ምርመራ ይደረግልኝ ብላ በመጠየቋ፤ የላስ ቬጋስ ፖሊስ በድጋሚ ጉዳዩን መመርመር ጀምሯል። አቃቤ ሕግ በመግለጫው \"አሁን በእጃችን ያለውን መረጃ ስንፈትሽ፤ ከቀረበው ክስ ባሻገር ክርስቲያኖ ሮናልዶ ወሲባዊ ጥቃት ስለማድረሱ ማስረጃ ስለሌለን ሮናልዶ አይከሰስም\" ብሏል። አምና ክሱን ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ያደረገው 'ደር ስፒግል' የተባለ የጀርመን ጋዜጣ ነበር። 2010 ላይ ካትሪን ክሱን በይፋ እንዳታቀርብ ከሮናልዶ ጋር በ375,000 ዶላር ተስማምተው እንደነበር ተገልጿል። የካትሪን ጠበቃ እንዳሉት፤ ካትሪን መደፈሯን በይፋ ተናግራ ክስ ለመመስረት የወሰነችው በ 'ሚቱ' (#MeToo) ንቅናቄ ተነሳስታ ነው። ሮናልዶ ከካትሪን ጋር 2009 ላይ ላስ ቬጋስ ውስጥ እንደተገናኙ ባይክድም፤ በመሀከላቸው የተፈጠረው ነገር \"በጋራ ስምምነት የተደረገ\" እንደነበረ ገልጿል። በወቅቱ የማንችስተር ዩናይትድ ተጫዋች የነበረው ሮናልዶ ወደ ሪያል ማድሪድ እየተዘዋወረ ነበር። ሮናልዶ አሁን ለጁቬንቱስ ይጫወታል። አምስት ጊዜ የዓለም ምርጥ ኳስ ተጫዋች ተብሏል።","len":2674}
{"id":"49869496","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/49869496","title":"ቀነኒሳ 'ከሞት እንደመነሳት' ነው ባለው ሁኔታ ማራቶንን አሸነፈ","summary":"ከሩጫው መድረክ ጠፍቶ የከረመው የኦሊምፒክና የዓለም ሻምፒዮኑ ቀነኒሳ በቀለ ዛሬ በተካሄደው የበርሊን ማራቶን ላይ ለውድድሩ ክብረወሰን ሁለት ሰከንዶች የቀሩት ውጤት በማስመዝገብ አሸነፈ።","text":"ቀነኒሳ በቀለ ከማራቶን ክብረ ወሰን ቀጥሎ ሁለተኛው ምርጥ ሰዓት ነው በተባለ 2 ሰዓት ከአንድ ደቂቃ ከአርባ አንድ ሰከንድ በማስመዝገብ ነው የበርሊን ማራቶንን ማሸነፍ የቻለው። ቀነኒሳ ከውድድሩ በኋላ ለቢቢሲ እንደተናገረው የዚህን ውድድር ውጤት \"ከሞት እንደመነሳት ነው የምመለከተው\" ሲል ጠቅሶ ምክንያቱንም ሲያስረዳ ለረጅም ጊዜ በህመም ምክንያት ከሩጫ ውድድር እርቆ መቆየቱን ይገልጻል። • በወለደች በ30 ደቂቃ ውስጥ የተፈተነችው ተማሪ ስንት አስመዘገበች? • በዶሃ የሴቶች ማራቶን ሦስት ኢትዮጵያውያን ሯጮች አቋርጠው ወጡ በቀጣይ በጤናው ላይ ምንም ችግር ካላጋጠመው የዓለም የማራቶን ክብረ ወሰንን ለመስበር እንደሚሰራ ተናግሯል። \"ህመም ላይ ስለነበርኩ ክብረወሰኑን ለመስበር የሚያስችል በቂ ልምምድ አላደረግኩም\" የሚለው ቀነኒሳ ለዚህ ውጤት ያልተቋረጠ የወራት ልምምድ እንደሚያስፈልግ ጠቅሶ \"በቅርቡ የማራቶን ክብረ ወሰን ወደ ኢትዮጵያ ይመለሳል\" ሲል ተናግሯል። በሴቶቹ የማራቶን ውድድር አንደኛና ሁለተኛ በመውጣት ኢትዮጵያዊያን ያሸነፉ ሲሆን አንደኛ አሸቴ በከሬ ሁለተኛ ማሬ ዲባባ በመሆን ተከታትለው አሸናፊነቱን ተቆጣጥረውታል። • በወለደች በ30 ደቂቃ ውስጥ የተፈተነችው ተማሪ ስንት አስመዘገበች? በወንዶቹ ውድድር በአንደኛነት ካሸነፈው ቀነኒሳ በቀለ በተጨማሪ ኢትዮጵያዊያኑ ብርሐኑ ለገሰ ሁለተኛ እንዲሁም ሲሳይ ለማ ሦስተኛ በመውጣት በሁለቱም ጾታዎች የበርሊን ማራቶን ውድድር በኢትዮጵያዊያን የበላይነት ተጠናቋል። የ37 ዓመቱ ቀነኒሳ በቀለ ከዚህ በፊት በተካሄዱ የኦሊምፒክና የዓለም ሻምፒዮና ውድድሮች ላይ በተከታታይ የወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት ሲሆን ክብረ ወሰኖችንም ያሻሻለ ኮከብ አትሌት ነው። በኬንያዊው ኢሉድ ኪፕቾጌ የተያዘው የማራቶን ክብረወሰን ላይ ለመድረስ ሁለት ሰከንዶችን ዘግይቶ ውድድሩን የጨረሰው ቀነኒሳ \"አዝናለሁ፤ እድለኛ አልነበርኩም። ነገር ግን ተስፋ አልቆርጥም፤ ክብረ ወሰኑንም ለመስበር እችላለሁ\" ሲል ከበርሊኑ ድሉ በኋላ ተናግሯል።","len":2677}
{"id":"news-51734126","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51734126","title":"በኮሮናቫይረስ ምክንያት የሌሎች የመድሃኒቶች እጥረት ሊያጋጥም እንደሚችል ተሰግቷል","summary":"ህንድ የምታመርታቸውን መድሃኒቶች በኮሮናቫይረስ ምክንያት ወደ ውጪ መላክ ባለመቻሏ በዓለም ዙሪያ የመሰረታዊ መድሃኒቶች ዕጥረት ሊያጋጥም ይችላል ተብሎ ተሰግቷል።","text":"የዓለማችን ትልቋ መድሃኒት አምራች የሆነችው ህንድ ለመድሃኒቶች መስሪያ የሚውሉ 26 አይነት ግብአቶችንና ከእነሱ የሚመረቱ መድሃኒቶች ሽያጭ ላይ ክልከላ ጥላለች። ክልከላው ከተጣለባቸው መድሃኒቶች ውስጥ በስፋት ህመምን ለማስታገስ የሚውለው ፓራሲታሞል እንደሚገኝበት ተነግሯል። ይህ የተከሰተው ለመድሃኒቶቹ መስሪያ የሚውሉ ግብአቶችን የሚያመርቱ የቻይና ተቋማት በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ምርት በማቆማቸው ወይም ምርታቸውን በመቀነሳቸው ነው። የህንድ መድሃኒት አምራቾች 70 በመቶ የሚሆነውን የምርታቸውን ግብአት የሚያገኙት ከቻይና በመሆኑ፤ ወረርሽኙ እየተስፋፋ ከሄደ እጥረት ሊያጋጥማቸው እንደሚችል የዘርፉ ባለሙያዎች አስጠንቅቀዋል። \"ቻይና ውስጥ የማይመረቱ መድሃኒቶች ሳይቀር ዋነኛ ግብአታቸውን የሚያገኙት ከቻይና ነው። ቻይናና ህንድ በበሽታው ከተጠቁ በዓለም ዙሪያ የመድሃኒት እጥረት ሊከሰት ይችላል\" ሲሉ ሹዋን ሬን ተናግረዋል። እጥረት ያጋጥማል ተብለው ከተሰጉት የመድሃኒቶች ዝርዝር ውስጥ ለተለያዩ ህመሞች ህክምና የሚውሉ መድሃኒቶችና ቫይታሚኖች ይገኙባቸዋል። የምጣኔ ሐብት ባለሙያው ስቴፈን ፎርማን ለቢቢሲ እንደተናገሩት በመድሃኒት ግብአቶች ላይ ያጋጠመው እጥረት በዋጋ ላይ ጭማሪን እያስከተለ ነው። \"ህንድ ውስጥ የመድሃኒቶች አቅርቦት መቀነስ ምልክቶች በመታየቱ በዋጋ ላይ ጭማሪ እየተስተዋለ ነው።\" ይህንን ተከትሎ የተፈጠረውን ስጋት ለማረጋጋት የህንድ መንግሥት በሰጠው መግለጫ፤ እስከ ሦስት ወር ድረስ ሊቆይ የሚችል የመድሃኒት ክምችት እንዳለው ገልጿል። ከፍተኛ መጠን ያለው መሰረታዊ መድሃኒቶችን ከህንድ የምታስገባው አሜሪካ ህንድ በመድሃኒቶችና በመድሃኒት ማምረቻ ግብአቶች ላይ ከጣለችው ክልከላ አንጻር ሊያስከትል የሚችለውን ተጽእኖ ለመለየት እየሰሩ መሆናቸውን ባለስልጣናት ተናግረዋል። ዋና ዋና የአሜሪካ መድሃኒት አምራች ተቋማትም የምርት ግብአት የሚያገኙበትን መስመር በቅርበት እየተከታተሉ መሆኑም ተገልጿል።","len":2677}
{"id":"news-52437014","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52437014","title":"በኒው ዮርክ ዋነኛዋ ዶክተር እራሷን አጠፋች","summary":"ክፉኛ በኮሮናቫይረስ በተመታችው የአሜሪካዋ ኒው ዮርክ ግዛት ውስጥ ትሰራ የነበረችው ዋነኛ ዶክተር እራሷን አጠፋች።","text":"ዶክተር ሎርና በሬን ኒው ዮርክ ማንሐተን ውስጥ በሚገኘው ፕሪስቢቴሪያን አለን ሆስፒታል ውስጥ የድንገተኛ ክፍል ሜዲካል ዳይሬክትር የነበረች ሲሆን እሁድ እለት እራሷ ላይ ባደረሰችው ጉዳት ህይወቷ እንዳለፈ ፖሊስ አስታውቋል። ከ49 ዓመቷ ዶክተር ሞት በኋላ አባቷ ዶክተር ፊሊፕ በሬን ለኒው ዮርክ ታይምስ ጋዜጣ እንደተናገሩት \"ሥራዋን ለመስራት ስትጥር ቆይታለች ነገር ግን ሥራዋ ለዚህ አበቃት\" ብለዋል። አሜሪካ ውስጥ በኮሮናቫይረስ ምክንያት ከሞቱት 56 ሺህ ሰዎች ውስጥ 17500ው የሚገኙት በኒው ዮርክ ግዛት ውስጥ ነው። የዶክተሯ አባት እንዳሉት ልጃቸው ከዚህ በፊት ለዚህ ሊያበቃት የሚችል የአእምሮ ህመም አልነበረባትም። ዶክተሯ የሞተችው ከቤተሰቦቿ ጋር በምትኖርበት ሻርለትቪል ውስጥ ነው። ዶክትር ሎርና የህክምና ሥራዋን በምታከናውንበት ጊዜ በኮሮናቫይረስ ተይዛ ታማ የነበረ ሲሆን፤ ለአንድ ሳምንት ከግማሽ እራሷን ለይታ ካቆየች በኋላ አገግማ ወደ ሥራዋ ተመልሳ እንደነበር አባቷ ተናግረዋል። ነገር ግን ወደ ቤተሰቦቿ ከመመለሷ በፊት ትሰራበት የነበረው ሆስፒታል እረፍት እንድትወስድ አድርጓት ነበር። አባቷ በመጨረሻ ባናገሯት ጊዜ በልጃቸው ላይ \"የመነጠል\" ሁኔታ እንደተመለከቱና የኮሮናቫይረስ ህሙማን ከመጡበት አምቡላንስ ሳይወርዱ እንዴት ህይወታቸው ያልፍ እንደነበር እንደነገረቻቸው አስታውሰዋል። \"በእውነትም ልጄ በበሽታው የፍልሚያ ቦታ ላይ ከፊት ለፊት ተሰልፋ ነበር\" ሲሉ አባት ስለልጃቸው አስተዋጽኦ ተናግረዋል። እንደ ጀግናም እንድትታሰብ እንደሚያደርጉም ገልጸዋል። ዶክትር ሎርና ለቤተሰቦቿ ቅርብ የነበረች ሲሆን የበረዶ ሸርተቴና ዳንስ የምትወድ እንዲሁም በሳምንት አንድ ቀን አረጋዊያን እንክብካቤ ወደሚያገኙበት ማዕከል በመሄድ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ትሰጥ ነበረ ተብሏል። ትሰራበት የነበረው ሆስፒታልም ዶክተሯን \"ጀግና\" በማለት የገለጻት ሲሆን በሙያዋ የድንገተኛ ክፍሉን በዚህ አስቸጋሪ ጊዜ በብቃት ስታገለግል እንደነበር በመግለጽ አድናቆቱን ገልጿል።","len":2679}
{"id":"news-49956753","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49956753","title":"ሕንድ ውቅያኖስ፡ የደቡብ አፍሪካ ባሕር ጠላቂዎች አስክሬን ፍለጋ ላይ ሊሰማሩ ነው","summary":"ከኬንያ ሞምባሳ ወደብ ወደ ባህር ዳርቻው የእቃና የሰው ማሻገሪያ መርከብ ላይ ሆኖ ሲያቋርጥ ሕንድ ውቅያኖስ ውስጥ የገባውን መኪና መፈለግ ከተጀመረ ዘጠኝ ቀናት ተቆጥረዋል።","text":"መኪናው ውስጥ እናት እና ሕፃን ሴት ልጇ እንደነበሩ ተረጋግጧል። በእቃና ሰው ማሻገሪያ መርከብ ላይ ተጭነው ከሞምባሳ ወደ ሊኮኒን በማቋረጥ ላይ ሳሉ መሃል ላይ ሲደርስ መኪናው ወደ ኋላ በመንሸራተቱ አደጋው እንዳጋጠመ ታውቋል። • ሕንድ ውቅያኖስ ውስጥ የገባው መኪና እየተፈለገ ነው • በፀሐይ የሚሰራው የሕዝብ ማመላለሻ ጀልባ አደጋው ሲደርስ የሚያሳየው ተንቀሳቃሽ ምስል በማህበራዊ ሚዲያዎች በስፋት ተሠራጭቷል። አደጋው ካጋጠመበት እለት አንስቶ የግለሰቦቹን አስክሬን ለመፈለግ በርካታ ድርጅቶች ተሰማርተው ጥረት ሲደረግ ቢቆይም አስክሬናቸውም ሆነ መኪናው ሊገኝ አልቻለም። ይህም በበርካቶች ዘንድ ቁጣን ቀስቅሷል፤ በኬንያ የባህር ኃይል የነፍስ አድን መሳሪያ በቂ ባለመሆኑ ምክንያት በድርጅቱ ላይም ጥቁር ጥላን ጥሎ አልፏል። በመሆኑም ኬንያ የሰጠሙትን ሰዎች አስክሬን ለመፈለግ ደቡብ አፍሪካ ባሕር ጠላቂዎች ላይ ተስፋ ጥላለች። የመንግሥት ቃል አቀባይ ሲይረስ ኦጉና፤ ደቡብ አፍሪካዊያን ባህር ጠላቂዎች ለፍለጋው በሁለት ቡድን ተከፍለው እንደሚገቡ ተናግረዋል። ፍለጋውንም ነገ እንደሚጀምሩ በመግለፅ። \"የመጀመሪያው ባህር ጠላቂዎች ቡድን ትናንት ኬንያ የደረሰ ሲሆን ሁለተኛ ቡድን ዛሬ ገብቷል፤ ፍለጋቸውን ለመቀጠልም ከኬንያ የፍለጋ ሠራተኞች ጋር ይገናኛሉ\" ሲሉ ቃል አቀባዩ ለስታር ጋዜጣ ተናግረዋል። የትራንስፖርት ሚኒስትሩ ጀምስ ማቺሪያም ባህር ጠላቂዎቹ ኬንያ መድረሳቸውን ለጋዜጠኞች አረጋግጠዋል። \"ከስዊድን ባለሙያ አለን፤ የአደጋ ሠራተኞችን እንዲቀላቀሉ ደግሞ ሌሎች ባለሙያዎችን ከደቡብ አፍሪካ ጨምረናል\" ብለዋል። አደጋው በዚህ ዓመት ሃገር አቀፍ የጀግኖች ቀንን ለማክበር በዚያው የእቃና የሰው ማጓጓዣ መርከብ ማቋረጫ አቅራቢያ ይካሄዳል በተባለው ዝግጅት ላይ መጥፎ ጥላ አጥልቶበታል። በአስር ቀናት ውስጥ 'ማማ ጊና ዋተር ፍሮንት መናፈሻ' ለሚካሄደው ዝግጅት የኬንያ የባህር ኃይል ቡድን የመርከብና ሄሊኮፕተር ትዕይንት ለማቅረብ ልምምድ እያደረጉ ይገኛሉ።","len":2680}
{"id":"news-52897479","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52897479","title":"የአሜሪካ ኮንግረንስ አባሏ ኢልሃን ኦማር ዘረኝነትን ለመዋጋት አስቸኳይ ለውጥ እንደሚያስፈልግ ተናገረች","summary":"ጆርጅ ፍሎይድ የተገደለበት የአሜሪካዋ ሜኒሶታ ግዛት ተወካይ የሆነችው የኮንግረስ አባሏ ኢልሃን ኦማር በአሜሪካ ያለውን ዘረኝነት ለመዋጋት አስቸኳይ ለውጥ እንሚያስፈልግ ተናገረች፡፡","text":"ኢልሃን \"በአገሪቷ ጥቁር ሕዝቦች ከባርነት ዘመን አንስቶ ያለፍርድ ግድያ፣ ከዚያም ወደ 'ጂም ክሮው' ወደተሰኘው ጨቋን ሕግ፣ እንዲሁእመ አሁን እያየነው ወዳለው ጭካኔ የተሞላበት የፖሊስ ድርጊት፣ ወደ ጅምላ እስር . . . ብቻ ሰብዓዊነታችን እንደተገፈፈ ነው\" ስትል ለቢቢሲ ኒውስናይት ተናግራለች፡፡ ኢልሃን አክላም \"ታመናል፤ ታክቶናል፡፡ በእያንዳንዱ ቀን ራሳችንን በዚህ ሁኔታ ውስጥ እናገኘዋለን፡፡ ማንም ይሁን ማን ግድ አይሰጠንም ግድ የሚለን እንዲመጣ የምንታገልለት ለውጥ ነው፡፡\" ብላለች በምሬት፡፡ ኢልሃን በተለያየ ጊዜ ዘረኛ ንግግሮችና ድርጊቶችን በመቃወም ጠንከር ያሉ ሃሳቦችን በመሰንዘር ትታወቃለች፡፡ ከምርጫ ቅስቀሳቸው ጀምሮ የስደተኞችን ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ ለመቀነስ ቃል እየገቡ የመጡት ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ልክ የዛሬ አንድ ዓመት ብዙዎች አግላይ ያሉትን ንግግር አድርገው ነበር፡፡ ትራምፕ በንግግራቸው ከዚህ በኋላ አሜሪካ የምትቀበላቸው ስደተኞች ወጣት፣ የተማሩና እንግሊዝኛ ቋንቋ የሚችሉትን ነው፤ የስደተኞች የጥገኝነት ጥያቄ ተቀባይነት የሚያገኘው አቅማቸው ታይቶ ሲሆን፤ የአሜሪካን የሥነ ዜጋ ትምህርት ተፈትነው ማለፍ ይኖርባቸዋል ነበር ያሉት። ብዙዎች ይህን ንግግራቸውን \"ዘረኝነት የተሞላበት\"፤ \"ፀረ ስደተኛና ፀረ-ጥቁር ነው\" ሲሉ ኮንነውታል፡፡ ከእነዚህም ውስጥ ትውልደ ሶማሊያዋ የኮንግረስ አባል ኢልሃን ኦማር አንዷ ነበረች። \"ጥገኝነት ለሚጠይቁ ግለሰቦች ጀርባችንን ልንሰጣቸው አይገባም። \"የትራምፕ ንግግር በጣም ተስፋ አስቆራጭ ነው። በተለይም ከፍተኛ ፈተናን አምልጠው፣ አዲስ ተስፋን ሰንቀው የሚመጡ ሰዎች ላይ እንዲህ አይነት ንግግር ማድረጋቸው ሀዘኔን የበለጠ ይጨምረዋል። ምክንያቱም እኔም ከእነሱ አንዷ ነበርኩ\" ማለቷ ይታወሳል። የ37 ዓመቷ ኢልሃን ኦማር የሦስት ልጆች እናት ሶማሊ አሜሪካዊት ናት፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የመጀመሪያዋ አፍሪካ የተወለደች የአሜሪካ ኮንግረስ አባል ከሆኑት የመጀመሪያ ሙስሊም ሴቶች አንዷ ናት፡፡","len":2683}
{"id":"news-51260529","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51260529","title":"ታዋቂው አሜሪካዊ ስፖርተኛ ከነልጁ በሄሊኮፕተር አደጋ ሞተ","summary":"አሜሪካዊው የቅርጫት ኳስ ኮከብ ኮቢ ብራያንት ከሴት ልጁ ጋር ካሊፎርኒያ ግዛት ውስጥ ሲጓዝበት የነበረው ሄሊኮፕተር ተከስክሶ ከሌሎች ሰባት ሰዎች ጋር ህይወቱ አለፈ።","text":"የ41 ዓመቱ ብራያንትና አብረውት የነበሩት ሰዎች ላይ አደጋው የደረሰው ሲጓዙበት የነበረው የግል ሄሊኮፕተር ከተከሰከሰ በኋላ በእሳት ተያይዞ ነው። የሎስ አንጀለስ ፖሊስ እንዳስታወቀው ከአደጋ በህይወት የተረፈ ሰው የለም። • የእግር ኳስ አፍቃሪዎች ለከባድ ጭንቀትና የልብ ህመም ተጋላጭ ናቸው ተባለ • የትራምፕን የክስ ሂደት በቀላሉ እንዲገነዘቡ የሚረዱ 5 ወሳኝ ጥያቄዎች • የአፍ ጭምብል ማጥለቅ ከቫይረስ ይታደገን ይሆን? ብራያንት ለታዋቂው ሎስ አንጀለስ ሌከርስ የቅርጫት ኳስ ቡድን በመጫወት አምስት ጊዜ ሻምፒዮን ለመሆን በመቻሉ በውድድሩ ታሪክ ውስጥም ታላላቅ ከሚባሉ ተጫዋቾች መካከል የሚጠቀስ ስፖርተኛ ነበር። በርካቶች በብራያንት ድንገተኛ ሞት ድንጋጤያቸውን እየገለጹ ሲሆን ታዋቂ ግለሰቦችን ሃዘናቸውን እየገለጹ ነው። የስፖርተኛው ሞት እንደተነገረም በመላው አሜሪካ በሚካሄዱ የቅርጫት ኳስ ውድድሮች ላይ ለብርያንት የህሊና ጸሎት ተደርጎለታል። የአሜሪካ የቅርጫት ኳስ ውድድር የበላይ አካል የሆነው ኤንቢኤ የብራያንትን ሞት ተከትሎ ባወጣው መግለጫ ማህበሩ በስፖርተኛውና በ13 ዓመት ታዳጊ ልጁ ሞት የተሰማውን ሃዘን ገልጿል። መግለጫው \"ላለፉት 20 የውድድር ወቅቶች ኮቤ ተሰጥኦንና ለስፖርቱ ያለውን ሁሉ በማድረግ አሸናፊ መሆን እንደሚቻል አሳይቷል\" ሲል ብራያንትን አስታውሶታል። ብራያንት ለ20 ዓመታት በዘለቀው የቅርጫት ኳስ ህይወቱ የተጫወተው ሎስ አንጀለስ ሌከርስ ለተባለው ቡድን ብቻ የነበረ ሲሆን ከአራት ዓመት በፊት መጫወት አቁሟል። በተለያዩ ጊዜያት በቅርጫት ኳስ ውድድር ባሳየው ችሎታው የኮከብነት ሽልማቶችን ያገኘ ሲሆን ሁለት ጊዜ በኦሊምፒክ ላይ ተሳትፎ የአሸናፊነትን ክብር ተጋርቷል። ብራያንት ከሁለት ዓመት በፊት 'ዲር ባስኬትቦል' በሚል ለቅርጫት ኳስ ስፖርት ያለውን ፍቅር በሚያሳየውና በእራሱ በተጻፈው አጭር ፊልም የኦስካር ሽልማትን ለማግኘት ችሎ ነበር። ኮቢ ብራያንት በአደጋው አብራው ህይወቷ ካለፈው ሴት ልጁ በተጨማሪ የሌሎች ሦስት ሴት ልጆች አባት ነው።","len":2687}
{"id":"news-53957613","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53957613","title":"ኮቪድ -19 ፡ በፈረንሳይ በኮቪድ-19 የሚያዙ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ መጥቷል","summary":"በፈረንሳይ ከመጋቢት ወዲህ በአንድ ቀን ከፍተኛ የተባለው በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ተመዝግቧል።","text":"ይህንንም ተከትሎ ፕሬዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን በአገሪቷ በድጋሜ እንቅስቃሴ ገደብ ሊጣል እንደሚችል ተናግረዋል። አርብ እለት ብቻ ተጨማሪ 7 ሺህ 379 ሰዎች በቫይረሱ የተያዙ ሲሆን በአጠቃላይ በአገሪቷ በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥርን 267 ሺህ 077 አድርሶታል። አርብ እለት የተመዘገበው ቁጥርም ከመጋቢት ወር ወዲህ የተመዘገበ ከፍተኛ ቁጥር ነው ተብሏል። በመጀመሪያው ዙር ወረርሽኝ ወቅት የተመዘገበው ከፍተኛው ቁጥር 7 ሺህ 578 ነበር። • ኮሮናቫይረስ ሁለቴ ሊይዘን ይችላል? • በህዳሴው ግድብ ድርድር ላይ ወጤት እየታየ መሆኑ ተገለጸ • የሰውን አንጎል ከማሽን ጋር የሚያገናኘው መሣሪያ በአገሪቷ በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ከዚህ ሊጨምር እንደሚችልም የጤና ሚኒስቴር አስታውቋል። ሚኒስቴሩ እንዳለው በተከታታይ ሦስት ቀናት የተመዘገበው ቁጥር ከዕለት ተዕለት ያለውን የቫይረሱን ሥርጭት ያሳያል። አርብ ዕለት የተመዘገበው ከፍተኛ ቁጥር ሐሙስ ዕለት ከተመዘገበው 6 ሺህ 111 እና ረቡዕ ዕለት ከነበረው 5 ሺህ 429 በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር ጭማሬ አሳይቷል። ምንም እንኳን በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር ቢጨምርም በሆስፒታል የሚገቡ ሰዎች እና የሞት ቁጥሩ በአንፃራዊነት ባለበት ነው የቆመው ማለት ይቻላል። አዲስ በቫይረሱ እየተያዙ ያሉትም ለቫይረሱ እምብዛም ተጋላጭ ያልሆኑት ወጣቶችን መሆናቸውን ሚኒስቴሩ አክሏል። አርብ ዕለት ከኮቪድ-19 ጋር በተያያዘ የ20 ሰዎች ሕይወት ያለፈ ሲሆን በአገሪቷ ያለውን የሟቾች ቁጥር 30 ሺህ 596 አድርሶታል። በዚሁ ዕለት የተመዘገበው ቁጥር ይፋ ከተደረገ በኋላ ፕሬዚደንት ኢማኑኤል በአገሪቷ ቫይረሱ ከቁጥጥር ውጭ ከሆነ ለሁለተኛ ጊዜ በመላ አገሪቷ የእንቅስቃሴ ገደብ መጣሉ አይቀርም ብለዋል። ይሁን እንጂ መንግሥታቸው አገሪቷ ኢኮኖሚዋን ለማንሰራራት እያደረገች ያለውን ጥረት ወደ ኋላ ሊመልሱ የሚችሉ ገደቦች ዳግም እንዳይመለሱ እየሞከረ እንደሆነ አስታውቀዋል። ፕሬዚደንቱ ቫይረሱን ለመዋጋትም ዋናው እንቅስቃሴን መገደብ ነው በማለትም ሁሉም ሰው እንዲጠነቀቅ አሳስበዋል።","len":2689}
{"id":"48482723","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48482723","title":"ኦሮምያ ክልል ውስጥ ወደ ቤልጄም ሊላክ የነበረ ቡና መዘረፉ ተሰማ","summary":"ወደ ቤልጄም ሊላክ፤ ወደ ጅቡቲ ወደብ እየተጓጓዘ የነበረ 40 ቶን ቡና መዘረፉ ተሰማ።","text":"በተሳቢ መኪና ተጭኖ በሁለት ኮንቴይነር ወደ ጅቡቲ እየተጓጓዘ የነበረው ቡና በኦሮሚያ ክልል፣ ምስራቅ ሸዋ ዞን፣ ሎሜ ወረዳ እንደተዘረፈ የዞኑ ፖሊስ ወንጀል ምርመራ ሂደት ባለቤት የሆኑት ኮማንደር ተስፋሁን ታደሰ ለቢቢሲ አረጋግጠዋል። የኩሩ ኢትዮጵያ ኮፊ ዴቬሎፕመንት ባልደረባ የሆኑት አቶ ቴዎድሮስ ተፈሪ በበኩላቸው፤ ሰኞ እለት ሁለት ተሳቢ መኪና ቡና ተጭኖ ወደ ጅቡቲ ይሄድ እንደነበረ አስታውሰው፤ ዝርፊያ የተፈፀመበት ተሳቢ ከቀኑ 10 ሰዓት ከአዲስ አበባ እንደተንቀሳቀሰ ተናግረዋል። አቶ ቴዎድሮስ ቡናው በሁለት ኮንቴይነር የተጫነ 690 ኬሻ (40 ቶን ገደማ) መሆኑን ተናግረው፤ ዘረፋው የተፈፀመው ከምሽቱ ሦስት ሰዓት አካባቢ መሆኑን፣ በሹፌሩም ላይ ድብደባ እንደደረሰበት ገልጸዋል። • ወደ ለንደን የሚሄደው አስደናቂው የትራምፕ ጓዝ • ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን ስደተኞች ከሊቢያ ወደ ጣልያን ተወሰዱ • በአተት ሳቢያ የአምስት ሰዎች ሕይወት አለፈ ኮማንደር ተስፋሁን ዝርፊያው የተፈጸመው ሰኞ ግንቦት 19 ቀን 2011 ዓ. ም. ምሽት መሆኑን አረጋግጠው፤ ቡናውን የጫነው መኪና 39 ሺህ 900 ኪሎ ግራም ቡና ጭኖ ነበር ብለዋል። ፓሊስ ባደረገው ክትትልም ከተዘረፈው ቡና ማግኘት የቻለው 5ሺህ 514 ኪሎ ግራም ቡና ብቻ መሆኑን ጠቅሰዋል። አቶ ቴዎድሮስ ሹፌሩ \"በመልክ የማውቀው የጅቡቲ ሹፌር ነው\" ያለውን ግለሰብ አዳማ ከመድረሱ በፊት ጭኖ እንደነበር መናገሩን ገልጸው፤ ማታ ሦስት ሰዓት ላይ መኪናውን ሲያቆም ዘራፊዎች እንደያዙት መስማታቸውን ይናገራሉ። ኮማንደሩ እንዳሉት፤ ዝርፊያውን የፈጸሙት ግለሰቦች የተጠቀሙበት ቪትስ መኪና እንዲሁም አንድ ተጠርጣሪ በቁጥጥር ሥር የዋለ ሲሆን፤ ቀሪዎቹን ተጠርጣሪዎች ለመያዝ ክትትል እያደረጉ ነው። ኮማንደር ተስፋሁን ጉዳዩ ምርመራ ላይ ስላለ ዝርዝር ማብራሪያ ለመስጠት እንደሚቸገሩ በመግለፅ፤ ቡናውን ጭኖ የነበረው ተሳቢ መኪና በኅብረተሰቡ ጥቆማና ትብብር ተገኝቷል ብለዋል። አክለውም የዝርፊያው ተባባሪ ናቸው የተባሉ ሰዎችን የማጣራት ሥራ እየተከናወነ ነው ብለዋል።","len":2690}
{"id":"52378021","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/52378021","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የበርሊን ማራቶን መቼ እንደሚካሄድ አልታወቀም","summary":"በአለማችን ከሚካሄዱ ስድስት ታላላቅ የስፖርት ውድድሮች መካከል የሆኑት የበርሊንና የለንደን ማራቶን በተያዘላቸው ጊዜ እንደማይካሄዱ ታወቀ።","text":"የበርሊን ማራቶን በጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር ሴፕቴምበር 27 ቀን 2020 ይካሄዳል ተብሎ የታቀደ ቢሆንም ጀርመን የእንቅስቃሴ ገደቧን እስከ ጥቅምት ወር መጨረሻ ድረስ በማራዘሟ የተነሳ እንደማይካሄድ ታውቋል። የውድድሩ አዘጋጆች በመግለጫቸው በታቀደለት ጊዜ \"አይካሄድም\" ከማለት ውጭ ለሌላ ጊዜ ይተላለፍ አይተላለፍ የገለፁት ነገር የለም። ቀጣዩን እርምጃ እንደሚያስተባብሩም ጨምረው ገልፀዋል። • ኢትዮጵያን ጨምሮ አስር የዓለም አገራት ከፍተኛ የረሃብ አደጋ ተደቅኖባቸዋል-የዓለም ምግብ ድርጅት • በሴቶች የሚመሩ አገራት ወረርሽኙን በተሳካ ሁኔታ እንዴት ተቆጣጠሩት? • አሜሪካ ቋሚ የመኖሪያ ፈቃድ መስጠት ልታቆም ነው የበርሊኑ ውድድር ሊካሄድ ታቅዶ የነበረው ከለንደኑ ማራቶን በፊት አንድ ሳምንት ቀደም ብሎ ሲሆን በኋላ ላይ ግን የለንደኑ ማራቶን እኤአ ወደ ኦክቶበር 4 ተገፍቷል። የለንደኑ ማራቶን በመጀመሪያ እቅዱ መሰረት በዚህ ሳምንት መጨረሻ ለመካሄድ እቅድ ተይዞ የነበረ ሲሆን በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ነው ወደ ሌላ ጊዜ የተላለፈው። የበርሊን ማራቶን አዘጋጆች በቅርብ ጊዜ እንዲካሄድ የሚወስኑ ከሆነ በሕዳር ወር አጋማሽ ሊሆን ይችላል የተባለ ሲሆን በዚያ ወቅትም ግን የኒው ዮርኩ ማራቶን እንደሚካሄድ የወጣው የጊዜ ሰሌዳ ያሳያል። የበርሊን ማራቶን ፈጣን ውድድር ሲሆን ባለፉት አመታት በወንዶች ማራቶን ውድድር ሰባት ጊዜ ክብረ ወሰን ተሻሽሎበታል። እአአ በ2018 ኬንያዊው ኤሉድ ኪፕቾጌ ሁለት ሰዓት ከአንድ ደቂቃ ከ39 ሰከንድ በመግባት ክብረወሰኑን በእጁ አስገብቷል። ባለፈው አመት ቀነኒሳ በቀለ ሁለተኛው ፈጣን ሰዓት ሆኖ የተመዘገበውን 2:01:41 በመግባት ያሸነፈ ሲሆን በዚህ ዓመት ከኪፕቾጌ ጋር በለንደን ማራቶን ለመፎካከር ቀጠሮ ነበራቸው። ጀርመን ከዩናይትድ ኪንግደም አንጻር አነስተኛ ሰዎች ብቻ ነው የሞቱባት። ጆንስ ሆፕኪንስ ባጠናቀረው መረጃ መሰረት በጀርመን 4,948 ሲሞቱ በዩናይትድ ኪንግደም 17,337 ሞት ተመዝግቧል። በዚህም የተነሳ ጀርመን በከፊል የእንቅስቃሴ ገደቧን አንስታለች።","len":2690}
{"id":"news-53369513","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53369513","title":"ቱርክ ታሪካዊውን ሙዚየም መስጂድ እንዲሆን ወሰነች","summary":"የቱርኩ ፕሬዝዳንት ረሲፕ ጣይፕ ኤርዶዋን ታሪካዊው አያ ሶፊያ ሙዚየም ወደ መስጂድነት እንዲለወጥ የሚያስችል ውሳኔን በፊርማቸው አጸደቁ።","text":"ቀደም ሲል የቱርክ ፍርድ ቤት ኢስታንቡል ውስጥ የሚገኘው ታሪካዊውና ታዋቂው የባሕል ማዕከል አያ ሶፊያ መስጂድ እንዲሆን የሚያስችል ብይን ሰጥቷል። አያ ሶፊያ 1500 ዓመታት ታሪክ ያለውና ሲመሰረት ካቴድራል የነበረ ሙዚየም ነው። ከዚያም ኦቶማኖች ካቴድራሉን ወደ ሙዚየምነት ቀይረውት ነበር። ሥፍራው በሙዚየምነት የተመዘገበው በአውሮፓውያኑ 1934 ነው። የተባበሩት መንግሥታት የቅርስ ጥበቃ ወኪል ዩኔስኮ ቱርክ ድርጅቱን ሳታማክር ሥፍራውን ወደ መስጅድነት እንዳትቀይረው አሳስቦ ነበር። እርምጃውን በተመለከተም የቱርኩ ፕሬዝደንት ረሲፕ ጣይብ ኤርዶዋን ለውጥ ያስፈልጋል ሲሉ ይሞግታሉ። ቱርክ ውስጥ ያሉ እስላማዊ ድርጅቶች ሥፍራው መስጅድ እንዲሆን ቅስቀሳ ሲያደርጉ ነበር። መንግሥትና ሐይማኖት ይነጣጠሉ የሚሉ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ደግሞ ይህንን እንቅስቃሴ ሲያወግዙ ከርመዋል። ሙዚየሙን መስጅድ ሊያደርግ ይችላል የተባለውን ውሳኔ በርካታ ዓለም አቀፍ የሐይማኖት ድርጅቶችና ፖለቲከኞች ተቃውመውታል። የምሥራቁ ዓለም ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ኃላፊ ውሳኔውን ተቃውመውታል። ከበርካታ ሚሊዮን የኦርቶዶክስ ክርስቲያን እምነት ተከታዮች የሚኖሩባት ግሪክም የቱርክን ሃሳብ ተቃውማለች። የዘመናዊ ቱርክ መስራች ናቸው የሚባሉት ሙስጠፋ ከማል አታቱርክ ናቸው በ1934 ሥፍራው ሙዚየም እንዲሆን የፈቀዱት። ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ቦታው ከእምነት ተፅዕኖ ነፃ የሆነ ተደርጎ ይቆጠር ነበር። የትኛውም እምነት ተከታይ የሆነ ሰው በነፃነት የሚጎበኘው ነበር። የቱርክ ከፍተኛ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤት የሆነው 'ካውንስል ኦፍ ስቴት' ግን ዛሬ አርብ ባስተላለፈው ውሳኔ \"ሥፍራው መስጅድ ሊሆን ይገባል፤ ይህን ሥፍራ ከዚህ ውጭ ለሌላ ዓይነት ጥቅም ማዋል ሕገ-ወጥ ነው\" ሲል በይኗል። የሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የቱርክ ፍርድ ቤት አያ ሶፍያን በተለመከተ ላቀረበችው መፍትሄ ጆሮ ዳባ ልበስ ማለቱ እንሳዘናት አስታውቃለች። ቤተክርስቲያኒቷ የቱርክ ፍርድ ቤት የወሰነው ውሳኔ ወደ ከፋ ክፍፍል የሚወስድ ነው ትላለች።","len":2691}
{"id":"news-56441602","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56441602","title":"በታይዋን ሬስቶራንት በነፃ ለመመገብ ሲሉ በርካቶች ስማቸውን መቀየራቸው ተነገረ","summary":"ከሰሞኑ የታይዋን ዜጎች ስማቸውን \"ሳልመን\" ወደሚባል የአሳ ዝርያ ቀይረዋል ተባለ።","text":"ለዚህ ደግሞ ምክንያቱ አንድ ሬስቶራንት 'ሳልመን' የሚል ስም ያላቸው ሰዎች በነፃ ሱሺ መመገብ ይችላሉ በማለት ያወጣውን ማስታወቂያ ተከትሎ ነው። በርካቶችም ስማቸውን ለማስቀየር የሚመለከታቸው የመንግሥት መስሪያ ቤቶች መሄዳቸውን ተከትሎ ባለስልጣናቱ \"እባካችሁ ስማችሁን መቀየር አቁሙ\" በማለት መማፀናቸውን የአገሪቱ ሚዲያ ግቧል። ሬስቶራንቱ \"ጁይ ዩ ወይም ሳልመን የሚል ስም ያላችሁ ሰዎች በነፃ ለመመገብ ማምጣት ያለባችሁ መታወቂያችሁን ነው\" ብሏል። በዚህ ሁኔታ ትንሽ ብስጭት የገባቸው ባለስልጣናቱ ይሄ ወከባ የመንግሥት ጊዜ እያቃጠለ ነው ብለዋል። አኪንዶ ሱሺሮ የተባለው ሬስቶራንት ራሳቸውን ጨምሮ አምስት ጓደኞቻቸው በነፃ እንደሚመገቡ ያሳወቀው በያዝነው ሳምንት ማክሰኞ ነበር። ይህንንም ተከትሎ በርካቶች 3 ዶላር በመክፈል ስማቸውን የቀየሩ ሲሆን በዚያውም አዲስ መታወቂያ እንዲሁ የምዝገባ ወረቀት እንደሚያገኙ ታይፔይ ታይምስ ዘግቧል። ጋዜጣው ታይቹንግ ውስጥ የምትገኝ ስሟን የቀየረች ተማሪ ያናገረ ሲሆን በነፃ ሱሺዋን ከተመገበች በኋላ ወደቀደመ ስሟ እንደምትመልሰው ተናግራለች። በርካቶች መሃል ላይ ሳልመን የሚለውን እየጨመሩ፤ የሳልመን ልዑል፣ የሳልመን ንጉስ፣ የሳልመን የተጠበሰ ሩዝ የሚል ስም መቀየራቸውን አጃንስ ፍራንስ ፕሬስ ዘግቧል። ጥሬ አሳና፣ የተቀቀለ ሩዝ ከሌሎች ቅመሞች ጋር የያዘውን ሱሺን ለመብላት በርካቶች ስማቸውን መቀየራቸው ብዙ ቅር እንዳላሰኛቸው ነው። ሁለት ግለሰቦች እንደተናገሩት 460 ዶላር የሚገመት ሱሺ መብላታቸውን በማህበራዊ ሚዲያ ገፆቸቻው አስፍረዋል፤ አንደኛውም \" ከዚህ በኋላ ሳልመን ለተወሰነ ጊዜ አልበላም\" ብሏል። ምክትል የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ቼን ሱንግ የን በበኩላቸው ስም ቅያሬው የመንግሥትን ጊዜ የሚያባክንና አላስፈላጊ ስራዎችንም ያመጣ ነው ብለዋል። \"በርካቶች ያመዛዝናሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁኝ\" ብለዋል ባለስልጣናቱ በአሁኑ ወቅት ዜጎች በህጉ መሰረት ስማቸውን መቀየር የሚችሉት ሶስት ጊዜ እንደሆነም እያስታወሱ ነው።","len":2692}
{"id":"news-47770405","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47770405","title":"የቬንዝዌላ ቀውስ፡ የተቃዋሚ መሪው ጓይዶ የጦሩን ድጋፍ እየተጠባበቁ ነው","summary":"የቬንዝዌላው የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ እና እራሳቸውን ፕሬዝዳንት አድርገው የሾሙት ጓይዶ የጦሩን ድጋፍ የሚያገኙ ከሆነ የመንግሥት ለውጥ እንደሚኖር አሳታወቁ።","text":"የቬንዝዌላ ጦር መሪዎች እስካሁን ለፕሬዝደንት ኒኮላስ ማዱሮ ታማኝ ሆነው ቆይተዋል። የ90 በመቶ ቬንዝዌላውያን ድጋፍ አለኝ የሚሉት ጓይዶ ፕሬዝዳንትነታቸው በአሜሪካ እና ሌሎች ኃያላን ሃገራት ይሁንታን አግኝቷል። ትናንት የቬንዝዌላ ባለስልጣናት የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረት ስላጋጠመ የሥራ ሰዓትን እንደሚያሳጥሩ እንዲሁም ትምህርት ቤቶች ዝግ ሆነው እንደሚቆዩ አስታውቀዋል። • ኢትዮጵያዊያን ቶሎ አያረጁም? • አደጋው ስፍራ በየቀኑ እየሄዱ የሚያለቅሱት እናት ማን ናቸው? • \"በመጨረሻ ላይ ሳትስመኝ መሄዷ ይቆጨኛል\" እናት ጓይዶ ለቢቢሲ ሲናገሩ በተደጋጋሚ የሚያጋጥሙት የኃይል እና የውሃ አቅርቦት ማነስ ህዝቡ በማዱሮ አስተዳደር ላይ እምነት እንዲያጣ አድርጎታል ብለዋል። ''ዋና መዲናዋን ካራካስን ጨምሮ ወደ 20 በሚጠጉ አስተዳደሮች ውስጥ በማዱሮ አስተዳደር ላይ ከፍተኛ ህዝባዊ ተቃውሞዎች ተከስቷል። ህዝቡ የመሠረተ ልማት አቅርቦቶች እንዲሟሉ እና ኒኮላስ ማዱሮ ስልጣናቸውን እንዲለቁ መልእክት እያስተላለፉ ነው'' ሲሉ ጓይዶ ለቢቢሲ ተናግረዋል። የማዱሮ አስተዳደር እንደሚለው ከሆነ ግን የኃይል አቅርቦት ላይ ሆነ ተብሎ እክል እየተደረገበት ነው፤ ይህም በማዱሮ አስተዳደር ጫና ለማሳደር ነው ሲል ይከሳል። ቬንዝዌላውያን ተደጋጋሚ የሆነ የኃይል እና የውሃ አቅርቦት እጥረት ያጋጥማቸዋል ጓይዶ እንደሚሉት ከሆነ ማዱሮ የጦሩ ድጋፍ እስካላቸው ድረስ ከስልጣን መነሳት አይችሉም። ''የጦሩን ድጋፍ ማግኘት በቬንዝዌላ ዲሞክራሲያዊ እና ሠላማዊ የሆነ የስልጣን ሽግግር ለማድረግ እጅግ ወሳኝ ነው'' ሲሉ ተናግረዋል። የሩስያ የጦር አውሮፕላኖች ቬኔዝዌላ ገቡ፤ ጦርነት እንዳይቀሰቀስ ተሰግቷል ፕሬዝዳንት ማዱሮ የሩሲያ እና የቻይና ከፍተኛ ድጋፍ ሲኖራቸው፤ እራሳቸውን ፕሬዝደንት አድረገው የሾሙት ጓይዶ ደግሞ የአሜሪካ፣ የካናዳ፣ የእንግሊዝ እና የአውሮፓ ህብረት ድጋፍ አላቸው። በቅርቡ በርካታ መሣሪያዎችን እና ተዋጊዎችን የጫኑ የሩስያ የጦር አውሮፕላኖች ቬንዝዌላ መግባታቸው ይታወሳል።","len":2693}
{"id":"news-53995048","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53995048","title":"በኮሮናቫይረስ የተያዘችው ስደተኛ ሄሊኮፕተር ውስጥ ልጇን ተገላገለች","summary":"ጣልያኗ ላምፔዱሳ ደሴት በሚገኝ እጅግ በተጨናነቀ የስደተኞች ማቆያ ውስጥ የነበረች አንዲት በኮሮናቫይረስ የተያዘች ሴት ወደተሻለ ሕክምና ስፍራ በሄሊኮፕተር እየተወሰደች ሳለ እዛው ሄሊኮፕተሩ ውስጥ ልጇን መገላገሏ ተሰምቷል።","text":"ልጇን በሰላም የተገላገለችው እናት ምጥ ውስጥ ሳለች ነበር የኮሮረናቫይረስ ምርመራ የተደረገላት። ሮይተርስ የዜና ወኪል እንደዘገበው ወላዷ እናት በደሴቲቱ ውስጥ በሚገኝና መያዝ ከሚገባው አስር እጥፍ ስደተኞችን በማስተናገድ ላይ በሚገኝ ማዕከል ውስጥ ነበር የቆየችው። ባለስልጣናት በበኩላቸው የሴትዮዋ ሁኔታ ስላሳሰባቸው በሲሲሊ ዋና ከተማ ፓሌርሞ ወደሚገኝ ሆስፒታል ለማዘዋወር መወሰናቸውን ገልጸዋል። ምንም እንኳን የሄሊኮፕተር በረራው አንድ ሰአት ያክል ብቻ የሚፈጅ የነበረ ቢሆንም ሴትዮዋ ግን ሳይታሰብ አየር ላይ እያለች ልጇን ተገላግላለች። ስደተኛዋ ሴት ከየት አገር እንደመጣችና ሴት ይሁን ወንድ የወለደቸው ያልተገለጸ ሲሆን በአሁኑ ሰአት በፓሌርሞ ሆስፒታል ከነልጇ በጥሩ ጠንነት ላይ እንደሚገኙ ተገልጿል። በሌላ በኩል 27 የሚሆኑ ተጨማሪ ስደተኞች በአነስተኛ ጀልባ ተጭነው ወደ ጣልያን ለመግባት ሲሞክሩ ባህር ላይ መንቀሳቀስ ያቃታቸው ሲሆን የድረሱልን ጥሪያቸውን እያሰሙ ነው። አንድ የንግድ መርከብም ከማልታ በደረሰኝ ጥሪ መሰረት ባደረግኩት አሰሳ በያዝነው ወር መጀመሪያ አካባቢ ስደተኞቹ ባህር ላይ እየተንገላቱ መሆኑን ተመልክቻለሁ ብሏል። ሁኔታቸውም ''እጅግ አሳሳቢ'' ነው ሲል ገልጾታል። ጣልያን በዚህ ዓመት በርካታ ስደተኞች እየመጡ መሆኑንና ሁኔታው ከባድ እየሆነ መምጣቱን ገልጻለች። የተባበሩት መንግሥታት ለጣልያን መንግሥት ባቀረበው ጥሪ መሰረትም 353 የሚሆኑ ስደተⶉች ከትናንት በስቲያ ከባህር ላይ እርዳታ እንዲደረግላቸው አንድ መርከብ መሰማራቱም ተገልጿል። በዚህ ዓመት ብቻ 19 ሺ 400 የሚሆኑ ስደተኞች ወደ ጣልያን የውሀ ክልል የገቡ ሲሆን ባለፈው ዓመት ግን መግባት የቻሉት 5 ሺ 200 የሚሆኑት ብቻ እንደነበር ሩዌይተርስ ዘግቧል። ይህም በዚህ ዓመት ከፍተኛ የስደተኞች ቁጥር ጭማሪ መኖሩን ያሳያል ብሏል። የተባበሩት መንግስታት እንደሚለው በፈረንጆቹ 2020 ብቻ 40 ሺ የሚሆኑ ስደተኞች ወደ አውሮፓ ባህር አቋርጠው የገቡ ሲሆን 443 ሰዎች ደግሞ በባህር ጉዞ ላይ ሳሉ ሕይወታቸው አልፏል።","len":2701}
{"id":"news-46629553","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46629553","title":"ስመ ጥሩ ጋዜጠኛ ሃሰተኛ ዜናዎችን በመፈብረኩ ከስራው ተባረረ","summary":"ዴር ስፒገል የተባለው የጀርመኑ የዜና መጽሄት ባልደረባ የነበረው ስመ ጥር ጋዜጠኛ ሃሰተኛ ዜናዎችን በመፈብረክ ከስራው ተባረረ።","text":"በስራዎቹ ዝናን እና ሽልማቶችን መሰበሰብ ችሎ የነበረው ጋዜጠኛ በዘገባዎቹ ላይ ሃሰተኛ ዝርዝር መረጃዎችን በመጨመር እና ግለሰቦች ያላሉትን ብለዋል ብሎ በማካተቱ ነው የተወገዘው። ጋዜጠኛ ክላስ ሬሎቲስ ''በከፍተኛ ደረጃ በዘገባዎች ላይ ሃሰተኛ መረጃዎችን አካቷል፤ እንዲሁም ገጸ ባህሪዎችን ፈጥሯል'' ሲል መጽሄቱ የቀድሞ ባልደረባውን ከሷል። • የዓመቱ ሐሰተኛ ዜናዎች በአፍሪካ • 'ሃሰተኛ ዜና '፡ የኢትዮጵያ የማሕበራዊ ሚድያ ተጠቃሚዎች ስጋት? ሃሰተኛ መራጃዎች ተካቶባቸውል ከተባሉት ዘገባዎቹ መካከል ለሽልማት የታጨባቸው እና ሽልማት የተቀበለባቸው ሥራዎቹ ይገኙበታል። የ33 ዓመቱ ጋዜጠኛ ክላስ ሬሎቲስ በመጽሄቱ ላይ በታተሙ 13 ሥራዎቹ ውስጥ ሃሰተኛ መረጃዎችን ስለ ማካተቱ አምኗል። ረቡዕ ዕለት መጽሄቱ ባወጣው መግለጫ የጋዜጠኛው ባልደረባ በክላስ ሬሎቲስ ዘገባዎች ላይ ያለውን ጥርጣሬ ካሳወቀ በኋላ ጋዜጠኛው ሃሰተኛ ዜናዎችን ሲያዘጋጅ እንደነበረ ደርሼበታለሁ ብሏል። የጀርመኑ መጽሄት ጨምሮም ክላስ ሬሎቲስ ምን ያክል ሃሰተኛ ዜናዎችን እንደሰራ እና በዘገባዎች ውስጥ ያካተታቸው ሃሰተኛ መረጃዎች እንደሆኑ ይፋ አደርጋለሁ ብሏል። ከዚህ ቀደም የቀረበበትን ክስ ክዶ ተከራክሮ የነበረው ሬሎቲስ፤ ባሳለፈነው ሳምነት በዘገባዎቹ ውስጥ ፊት ለፊት አግኝቷቸው የማያውቃቸውን ወይም አነጋግሮ የማያቃቸውን ሰዎች ታሪክ ይጽፍ እንደነበረ እና እነሱ አሉ ብሎ ይዘግብ እንደነበረ ቃሉን ሰጥቷል። • አይሸወዱ፡ እውነቱን ከሐሰት ይለዩ • በሃሰተኛ ዜናዎች \"የሞቱ\" የኪነጥበብ ሰዎች ''እሱ እንዳመነው ከሆነ ቢያንስ 14 ዘገባዎች ሃሰተኛ መረጃ የተካተተባቸው ናቸው'' መጽሄቱ ያለ ሲሆን፤ ጨምሮም ሃሰተኛ መረጃ የተካተተባቸው ዘገባዎች ከዚያ በላይ ሊሆኑ ይችላሉ። ጋዜጠኛው የጀርመኑን መጼሄት የተቀላቀለው እአአ 2011 ላይ ሲሆን እስከ አሁን በቆይታው ከ60 በላይ ዘገባዎችን ሰርቷል። በጥፋቴ ተጸጽቻለሁ እጅግም አፍሪያለሁ የሚለው ጋዜጠኛው ለመጽሄቱ ካበረከትኳቸው ዘገባዎች መካከል አብዛኛው እውነት ናቸው ብሏል።","len":2704}
{"id":"news-52338538","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52338538","title":"በኮሮናቫይረስ ምክንያት ስጋት ውስጥ የወደቀው የጃፓን የጤና ሥርዓት","summary":"በጃፓን ውስጥ እየታየ ያለው ቁጥራቸው እየጨመረ የመጣው በኮሮናቫይረስ በሚያዙ ሰዎች ምክንያት የአገሪቱ የጤና ሥርዓት ሊንኮታኮት እንደሚችል ሃኪሞች አስጠነቀቁ።","text":"የድንገተኛ ክፍሎች በኮሮናቫይረስ ህሙማን በመጣበባቸው ምክንያት ከባድ የጤና ችግር ያለባቸውን ሌሎች ህሙማንን ለማከም እንዳልቻሉ ባለስልጣናት ተናግረዋል። አንድ የኮሮናቫይረስ በሽታ ምልክቶችን የሚያሳይ በሽተኛ ይዞ የነበረ አምቡላንስ በመጨረሻ የሚቀበለው እስኪያገኝ ድረስ ቁጥራቸው በርካታ ወደ ሆኑ ሆስፒታሎች ሄዶ እንደመለሱት ተነግሯል። በመጀመሪያ ላይ የቫይረሱን ስርጭት እንደተቆጣጠረችው ሲነገርላት የቆየችው ጃፓን ዛሬ ቅዳሜ በወጣ አሃዝ መሰረት በበሽታው መያዛቸው የተረጋገጡ ሰዎች ቁጥር ከ10 ሺህ አልፏል። ጃፓን ውስጥ እስካሁን ድረስ ከ200 ሰዎች በላይ በኮቪድ-19 ወረርሸዕኝ ምክንያት የሞቱ ሲሆን በበሽታው ክፉኛ የተጠቃችው ደግሞ ዋና ከተማዋ ቶኪዮ እነደሆነች ተነግሯል። በከተማዋ ውስጥ በሌሎች መደበኛ ሥራዎች ላይ ተመድበው ይሰሩ የነበሩ አጠቃላይ የቀዶ ህክምና ዶክተሮች በአገሪቱ የጤና ሥርዓት ላይ የተፈጠረውን ጫና ለማቅለል ሲሉ በበሽታው በተጠረጠሩ ሰዎች ላይ በሚደረገው የምርመራ ሥራ ላይ ተሰማርተዋል። የሐኪሞቹ ማኅበር ምክትል ለሮይተርስ እንደገለጹት አባሎቻቸው እያደረጉ ያለው \"የአገሪቱ የህክምና ሥርዓትን በሚፈጠርበት ጫና ከመንኮታኮት ለመከላከል ነው\" ብለዋል። የጃፓን መንግሥትም አሽከርካሪዎች በቀጥታ መጥተው ምርመራ የሚያገኙበትን መንገድ በማመቻቸት ያለውን መመርምር አቅም ከፍ ለማድረግ እየሰራ መሆኑ ተነግሯል። በቅርብ ሳምንታት ውስጥ ጃፓን ሌሎች አገራት ውስጥ ከተካሄደው የበሽታው ምርመራ ያነሰ ቁጥር ያለውን ብቻ ያደረገች ሲሆን፤ ይህም የበሽታውን መስፋፋት ለመከታተል አስቸጋሪ እንዳደረገው ባለሙያዎች አመልክተዋል። ኦክስፎርድ ዩኒቨርስቲ ያወጣው መረጃ እንደሚጠቁመው ጃፓን ባለፈው ወር ያደረገችው ምርመራ ደቡብ ኮሮያ ካደረገችው 16 በመቶውን ብቻ ነው። ደቡብ ኮሪያ ሰፊ የኮሮናቫይረስ ምርመራን በማድረግ በሽታውን በቁጥጥር ስር ማዋል የቻለች ሲሆን፤ በወቅቱ የጃፓን መንግሥት መጠነ ሰፊ ምርመራ ማካሄድ \"የሃብት ብክነት ነው\" ሲሉ አጣጥለውት ነበረ።","len":2709}
{"id":"news-55900269","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55900269","title":"ለጠ\/ሚ ዐብይ ድጋፍ ለመግለጽ በበርካታ የኦሮሚያ ከተሞች ሰልፎች ተካሄዱ","summary":"በዛሬው ዕለት በኦሮሚያ ክልል በተለያዩ ከተሞች ለጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ የድጋፍ ሰልፎች መደረጋቸውን ተከትሎ፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ድጋፉ በተለያየ ደረጃ ላይ ያሉ የመንግሥት ባለስልጣናት ሃላፊነታቸውን በአግባባቡ እንዲወጡ የህዝብ አደራ መሆኑን መማሪያ ነው ብለዋል።","text":"ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ በፌስቡካቸው ስለተደረገላቸው ድጋፍ አመስግነው የመንግሥት ዋነኛ ተግባር ህዝብን ማገልገል እንደሆነ አስታውሰዋል። \"የመንግስት ልዩ ተልዕኮ ህዝብን ማገልገል ብቻ ነው ፤ በየደረጃው ያለን የህዝብ አገልጋዮች ከእንደዚህ አይነት ድጋፍ የምንማረው እና መገንዘብ ያለብን ሀላፊነታችንን በአግባቡ እንድንወጣ የህዝብ ጥሪና አደራ እንዳለብን ሊሆን ይገባል።\" ብለዋል። በዛሬው ዕለት በክልሉ የተደረጉ የድጋፍ ሰልፎችን የክልሉ የቴሌቪዥን ጣቢያ ኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትዎርክ (ኦቢኤን) ከተለያዩ በቀጥታ ስርጭቱ አስመልክቷል። ኦቢኤን በቀጥታ ዘገባው በሻሸመኔ፣ ዶዶላ፣ አሰላ፣ ባሌ ሮቤ፣ ጅማ፣ በደሌ፣ አዳማ፣ ዱከም፣ ገላን፣ ሰበታ፣ ሰንዳፋ፣ ቡራዩ፣ ያቤሎ፣ ምዕራብ እና ምስራቅ ወለጋ በሚገኙ ከተሞች የድጋፍ ሰልፎች እየተካሄዱ ከሚገኝባቸው ስፍራዎች መካከል መሆናቸውን አስመልክቷል። የክልሉ ኮሚኒኬሽን ቢሮ በበኩሉ ለጠቅላይ ሚንስትሩ የሚደረገው የድጋፍ ሰልፍ በመላው ኦሮሚያ እንደተካሄደ ገልጿል። ኮሚኒኬሽን ቢሮው በፌስቡክ ገጹ ላይ እንዳስታወቀው ለጠቅላይ ሚንስትሩ የሚደረገው የድጋፍ ሰልፍ በነገው ዕለትም እንደሚቀጥል ይጠበቃል። ድጋፋቸውን ለጠቅላይ ሚንሰትሩ ለመስጠት አደባባይ ከወጡት መካከል “የአገራችን ሰላም እንጠብቃለን፣ በኃይል ስልጣን ለመያዝ የሚደረገውን ጥረት እንቃወማለን፣ በማህበራዊ ሚዲያ ለውጡን ለማደናቀፍ የሚደረገውን ጥረት እናወግዛለን” የሚሉ መፈክሮችን ሲያሰሙ በኦቢኤን በቀጥታ ስርጭቱ አስመልክቷል። ከሰሞኑ በማሕበራዊ ድር አምባዎቻቸው ላይ ጠፍተው የነበሩት ጠቅላይ ሚኒስትሩ ባለፈው ሳምንት መጨረሻ ብቅ ማለታቸው ይታወሳል። የጠቅላይ ሚኒስትሩን በአደባባይ አለመታየት በማስመልከት በማሕበራ ድር አምባዎች ያልተረጋገጡ ወሬዎች ሲሰራጩ እንደነበረ ይታወሳል። ይህንን ተከትሎ የሃገሪቱ ብሔራዊ ደኅንነት መሥሪያ ቤት በማሕበራዊ ድር አምባዎች ላይ ሃሰተኛ መረጃዎች የሚያሰራጩ ሰዎችን አስጠንቅቆ እንደነበር ይታወሳል።","len":2710}
{"id":"news-47849780","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-47849780","title":"የሩዋንዳ ዘር ጭፍጨፋ 25ኛ አመት እየታሰበ ነው","summary":"\"እንደገና የቤተሰብነት ስሜትን ማደስ ችለናል\" ይህንን ንግግር የተናገሩት የሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜ ሲሆኑ ከ800ሺ ሰዎች በላይ በተገደሉበት የሩዋንዳ ዘር ጭፍጨፋ 25ኛ አመት በሚታሰብበትም ዕለት ነው።","text":"በወቅቱ የአማፂ ቡድን እየመሩ የነበሩት ፖል ካጋሜ የማስታወሻውን ችቦ በመዲናዋ ኪጋሊ አቀጣጥለዋል። የሩዋንዳን 1\/10ኛ ህዝቧ ያለቀበትን የጭፍጨፋ ወቅትም ሩዋንዳውያን በመቶ ቀናት ሀዘን ለማስታወስ አቅደዋል። •\"እናቱ ስታየኝ 'ልጄ ያሬድ ይመጣል' እያለች ታለቅስ ነበር\"- በናይሮቢ የካፒቴኑ ጸጉር አስተካካይ አብዛኛዎቹ የሞቱት የቱትሲ ማህበረሰብና ለዘብተኞቹ ሁቱዎች ሲሆኑ የተገደሉትም በሁቱ አክራሪዎች ነው። \"ከ25 አመታት በፊት ምንም አይነት ተስፋ አልነበረም። ድቅድቅ ጨለማ የዋጠን ጊዜ ነበር\" በማለት ፕሬዚዳንቱ በጭፍጨፋው ህይወታቸውን ካጡት መካከል 250ሺ ሰዎች በተቀበሩበት የኪጋሊ የዘር ጭፍጨፋ መታሰቢያ ማዕከል ለተሰበሰው ህዝብ ተናግረዋል። •የደቡብ ክልል፡ ውስብስቡ የዐብይ ፈተና \"በዛሬው እለት ብርሀን እያንፀባረቀ ነው። ይሄ እንዴት ተፈጠረ? ሩዋንዳውያን እንደገና የቤተሰብነትን ስሜት አዳብረናል\" ብለዋል። ሩዋንዳ እንዴት እያስታወሰችው ነው? መታሰቢያው ህይወታቸውን ላጡ ሰዎች ሻማ በማብራት የተጀመረ ሲሆን፤ ይህም ለመቶ ቀናት ይቀጥላል። ሀገሪቷን ለ19 አመታት የመሩት ፖል ካጋሚ በመቀጠልም በኪጋሊ ስብሰባ ማዕከል ንግግር አድረገዋል። •አቶ ተወልደ አየር መንገዶች ሁሉ ለጊዜው ቦይንግ 737-8 ማክስን እንዳይጠቀሙ ጠየቁ ከዘር ጭፍጨፋው የተረፉት ሰዎች ጥንካሬ የሩዋንዳውያን አልበገሬ ባይነት ማሳያ ነውም ብለዋል። \"የተሳሰረው የህዝባችን እጅ ያገሪቷ ማገር ነው\" ያሉት ፕሬዚዳንቱ \" እርስ በርስ እንደገፋፋለን።የአካልም ሆነ የአዕምሮ ጠባሳ ቢኖርብንም ብቻችንም አይደለንም\" ብለዋል። አክለውም \"የአርበኝነት መንፈሳችን ንቁ ነው። ይህ የተደረገው ጭፍጨፋ በጭራሽ አይደገምም\" ከዚህ በተጨማሪ በተባበሩት መንግሥታት አማካኝነት ተዘጋጅቶ ለቱትሲዎች መጠለያ በነበረው አማሆሮ አለም አቀፍ ስታዲየም የተደረገውን የሻማ ማብራት ስነ ስርአት መርተዋል። ወደ 2000ሺ የሚጠጉ ሰዎችም ከፓርላመንት ስታዲየም ድረስ በነበረው የእግር ጉዞ ላይ የተሳተፉ ሲሆን፤ የሻማ ማብራት ስርአትም ተካሂዷል።","len":2710}
{"id":"news-54025940","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54025940","title":"ቤይሩት፡ በህንፃዎች ፍርስራሾች ውስጥ በህይወት ያሉ ሰዎችን ማግኘት ተስፋ የመነመነ ነው ተባለ","summary":"በባለፈው ወር በሊባኖሷ መዲና ቤይሩት በደረሰው ፍንዳታ ተቀብረው በሚገኙ ህንፃዎች ፍርስራሾች ውስጥ ሰዎችን ለማዳን ጥረቱ ቢቀጥልም \"በህይወት ይገኛሉ\" የሚለው ተስፋ የመነመነ እንደሆነ ተገልጿል።","text":"ከሰሞኑ በሚደረገው ፍለጋና ህይወት የማትረፍ ስራ በአንደኛው መሳሪያ የሰው ልብ ምት ከህንፃው ፍርስራሽ ውስጥ ቢሰማም፤ ፍርስራሹን ከተነሳ በኋላ ግን ምንም ነገር አልተገኘም። በቦታውም ከቺሊ የመጡ ቡድኖችን ጨምሮ አምሳ በጎ ፈቃደኞች ተገኝተዋል። ቤይሩትን ባንቀጠቀጣት ፍንዳታ 190 ሰዎች ሲሞቱ በርካታ ሺዎች ቆስለዋል። ጌምዛያነ ማርና ሚክሃኤል ተብለው በሚጠሩ የመኖሪያ ስፍራዎች በሚገኙ ቦታዎችም ነዋሪዎች ዘመዶቻቸው በህይወት እንዲገኙ ተአምር እየጠበቁ ተሰባስበውም ታይተዋል። ከቺሊ የመጣው የአዳኞች ቡድን በአካባቢው ሲዘዋወሩ ውሻው በህይወት ያለ ሰው እንዳለ ምልክት በዚህ ሳምንት ረቡዕ ሰጠ ይህንንም ተግባር በተከታዩ ቀንም ደገመው። መሳሪያም አምጥተው ሲመረምሩ በተመሳሳይ መልኩ የልብ ምት ሰጣቸው። የልብ ምቱም ጥልቀቱ ሶስት ሜትር ፍርስራሽ ውስጥ ነው እንዳለ ነው የተገመተው። የህንፃውን ፍርስራሽ በመሳሪያ በመታገዝ እንዲሁም በእጃቸው ቢያነሱትም እስካሁን የህይወት ፍንጭ አላገኙም። በትናንትናው ዕለትም በነበረው ጋዜጣዊ መግለጫ የቺሊ በጎ ፈቃደኞች አዳኝ ቡድን ኃላፊ ፍራንሲስኮ ሌርማንዳ እንዳሉት \"እስካሁን በህይወት ያለ ሰው ምልክት እንኳን አላገኘንም\" ብለዋል። ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት በባለፉት ሁለት ቀናት የተመዘገቡት እስትንፋሶች ከህንፃው ስር የሚሰሩ በጎ ፈቃደኞች ነው ብለዋል። በአሁኑ ወቅት በሕይወት የሚገኙ ሰዎችን ፍለጋ የሚለው አስከሬናቸውና ቀሪ አካላቸውን መፈለግ ወደሚል እንደሚዞርም አስረድተዋል። ሆኖም\" አንድ በመቶ ቅንጣት ተስፋ ካለችም አናቆምም፤ ቀሪ አካላቸውን እየፈለግን እነሱንም በህይወት የሚገኙ ከሆነ እንፈልጋለን\" ብለዋል። የቺሊው አዳኝ ቡድን በጎርጎሳውያኑ 2010፣ 700 ሜትር ጥልቀት ባለው ማዕድን ማውጫ ተቀብረው የነበሩ 33 ማዕድን አውጭዎችን በሁለት ወራት ፍለጋ በማዳንም ይታወቃል። የሊባኖስ ባለስልጣናት እንዳሳወቁት በፍንዳታው ሰባት ሰዎች መጥፋታቸውን ነው። በዚህ ሳምንት አርብም በፍንዳታው ህይወታቸውን ላጡ ዜጎች የህሊና ፀሎት ተደርጓል።","len":2717}
{"id":"news-43174898","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-43174898","title":"\"ልጆች እያሳደጉ ትምህርት ከባድ ቢሆንም፤ ፍላጎቱ ካለ ሁሉንም ይቻላል\"","summary":"ከ20 ዓመት በፊት ነበር በስደት ለንደን የገባችው የአራት ልጆች እናት፣ ኤርትራዊት መምህር ነፃነት ንርዓዮ።","text":"መምህርት ነፃነት ልጆቿን ለማሳደግ ለ12 ዓመታት ትምህርቷን አቋርጣ ነበር። በ2014 በለንደን ዩኒቨርሲቲ ሳዉዝ ባንክ ያቋረጠችዉን ትምህርት ቀጥላ በዲግሪ ተመረቀጭ። ዓለምአቀፍ እውቅና የሚያሰጣትን ብቃት ለማግኘትም የተለያዩ የአቅም ግንባታ ሥልጠናዎችን እየወሰደች ነው። \"ወደዚህ ሃገር እንደመጣሁ የበረራ አስተናጋጅ የመሆን ፍላጎት ነበረኝ። ለዚህም ለሦስት ዓመት ተምሬ በአንድ የጉዞ ወኪል ሥራ ጀመርኩኝ። በኋላ ላይ ግን ድርጅቱ ከስሮ ስለተዘጋ ትዳር መስርቼ ልጆቼን ማሳደግ ጀመርኩኝ\" ትላለች። ልጆቿን በምታሳድግበት ወቅት መጽሐፍት ታነብላቸው ስለነበር ቆይታ መምህር ለመሆን ፍላጎት እንዲያድርባት ምክንያት ሆነ። ለዚህም ወደ ኮሌጅ በመሄድ ረዳት መምህር ለመሆን የሚያግዛትን ሥልጠና ለአንድ ዓመት ወሰደች። \"ትምህርቴን እንደጨረስኩ አንድ ትምህርት ቤት ውስጥ ለስድስት ወራት ረዳት መምህር ሆኜ ሠራሁ። አሁን በማስተምርበት ትምህርት ቤት ለ12 ዓመታት ረዳት መምህር ሆኜ ሠርቻለሁ\" ትላለች ነፃነት። ከዚህ ባለፈ ለሙያ ካላት ፍቅር በተጨማሪ የሚጠበቅባት ደረጃ ላይ ለመድረስ ዩኒቨርሲቲ ገብታ ትምህርቷን ተከታትላለች። \"ቀላል አልነበረም። ልጆች እያሳደጉ ትምህርት ከባድ ቢሆንም፤ ፍላጎቱ ካለ ሁሉም ይቻላል\" ባይ ናት ነፃነት። እንዴት ተወጣችው? \"ጠዋት 12 ሰዓት ተነስቼ ልጆቼን አሰናዳለሁ። ልጆቼ ከትምህርት ቤት ተመልሰው የቤት ሥራቸዉን ሠርተዉ ሲጨርሱ፤ እኔ ደግሞ ማታ አምሽቼ እተኛለሁ። የእንቅልፍ ሰዓት ሲያጥረኝ አስታውሳለሁ። የነገዋ ተስፋ ቀድማ ትታየኝ ስለነበር ያጣሁት የሚመስለኝ ነገር አልነበረም\" ስትል ያላትን ጊዜ እንዴት እንደምታሳልፍ ትናገራለች። ነጻነት በተለይ ስደት ላይ ለሚኖሩ ሴቶች እንዲህ ትላለች \"ሁሉም እንደሚቻል ማመን ዋናው ነገር ነው። ይቻላል ብሎ መሥራት ብቻ በቂ ነው ባይ ነኝ'' የምትለዉ ነፃነት በመቀጠል \"ለጥረቴ መሳካት ከጎኔ ያልተለየኝን ባለቤቴን ጴጥሮስ ዘካርያስን አመሠግነዋለሁ፤ ከዚህም ተነስቼ ሁሉም ባሎች ሚስቶቻቸውን እንዲያግዙ ለመምከር እፈልጋለሁ\" ብላለች።","len":2719}
{"id":"news-53858879","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53858879","title":"ጆ ባይደን ‹‹ከጨለማው ዘመን አወጣችሁ ዘንድ ምረጡኝ›› አሉ","summary":"አራተኛ ቀኑን በያዘው የዲሞክራቶች ታላቅ ጉባኤ የማሳረግያ ንግግር ያደረጉት ጆ ባይደን፣ የድቅድቅ ጨለማ ዘመን ሊያበቃ ይገባል አሉ።","text":"እጩው ፕሬዝዳንት ጆ በይፋ የዲሞክራቲክ እጩነቱን ተቀብለዋል። ጆ ባይደን በፖለቲካ ውስጥ ብቻ 47 ዓመታትን አሳልፈዋል። አሁን 77 ዓመታቸው ሲሆን በኅዳር 3 ምርጫ ቢመረጡ ወደ ዋይትሀውስ ሲገቡ 78 ይሆናቸዋል። ያን ጊዜ በታሪክ ሽማግሌው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ይሆናሉ። ዶናልድ ትራምፕ የጆ ታናሽ ናቸው። ገና 74 ላይ ነው ያሉት። ጆ ባይደን ከትውልድ ግዛታቸው ዊልሚንግተን፣ ዴሌዌር በቀጥታ ባደረጉት መራር ንግግር ራሳቸውን ብርሃን፣ ዶናልድ ትራምፕን ደግሞ በጨለማ መስለዋል። ሰውዬው አሜሪካንን ለረዥም ጊዜ ጨለማ ውስጥ አቆይቷታል ብለዋል። ሆኖም ዘለግ፣ መረር ባለው ንግግራቸውን አንድም ጊዜ ትራምፕን በስም አልጠቀሱም፣ አመላከቱ እንጂ። ‹‹አሁን ያለን ፕሬዝዳንት ብዙ ቁጣ ቀስቅሷል፣ ብዙ ፍርሃት ፈጥሮብናል፣ ብዙ ከፋፍሎናል›› ሲሉ የትራምፕ ዘመን ለአሜሪካ ምጥ ሆኖባት እንደቆየ አመላክተዋል። አሁን የሕዝብ ስሜቶችና አስተያየቶችን በሚተነብዩ የዳሰሳ ዘዴዎች የአሜሪካ ሕዝብ ልቡ በተወሰነ መልኩ ወደ ባይደን እንደዞረ ይነገራል። ነገር ግን ለምርጫው ገና 75 ቀናት ስለሚቀሩ ውጤት ይህን ይመስላል ብሎ ከወዲሁ መተንበይ ከባድ ይሆናል። ጆ በትውልድ ግዛታቸው ደለዌር በሚገኝ ባዶ አዳራሽ ሆነው ባደረጉት የማሳረጊያ ንግግር ከጨለማ ወደ ብርሃን ይዣችሁ እወጣለሁ ብለዋል። ‹ከፍርሃት ይልቅ ተስፋን፣ ከልቦለድ ይልቅ እውነትን ከአድሎ ይልቅ ፍትህን ይዤ መጥቻለሁ።› ጆ ባይደን የዲሞክራቲክ ፓርቲ እጩነቱን በይፋ በተቀበሉበት ንግግራቸው አንድም ጊዜ ‹‹ዶናልድ ትራምፕ›› የሚል ስም ባያነሱም ትራምፕ ጆ ባይደንን ስም ባነሱባቸው አብዛኛዎቹ አጋጣሚዎች ‹‹እንቅልፋሙ ጆ›› በሚል ያንጓጥጧቸዋል። ይህ የትራምፕ ስልት በሂላሪ ጊዜም የነበረ ነው። ሒላሪ ክሊንተንን ‹‹ቀጣፊዋ ሒላሪ›› ይሏት እንደነበር አይዘነጋም። የጆ ባይደንን የማሳረጊያ ንግግር ተከትሎ ትራምፕ በፍጥነት ወደ ትዊተር ሰሌዳችው ገብተው ‹‹ጆ ባይደን ላለፉት 47 ዓመታት በፖለቲካ ዓለም ሳለ አሁን የሚናገረውን ነገር አንዱንም አላሳካም፣ ወሬ ብቻ›› ብለዋቸዋል።","len":2720}
{"id":"50953732","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50953732","title":"በሮማኒያ የጣፊያ ካንሰር ህሙሟ በቀዶ ሕክምና ላይ እያለች በደረሰባት ቃጠሎ መሞቷ ተሰማ","summary":"በሮማኒያ በቀዶ ሕክምና ወቅት በተፈጠረ እሳት የካንሰር ሕሙሟ ሕይወቱ ማለፉ ተሰማ።","text":"ሮማኒያ ቡቻሬስት በሚገኘው በፍሎሬስካ ሆስፒታል የጣፊያ ካንሰር ለመታከም ወደ ቀዶ ሕክምና ክፍል የገባችው ታካሚ የተደረገላት አልኮልነት ያለው ፀረ ተባይ ከእሳት ጋር በመያያዙ ለሕይወቷ መጥፋት ምክንያት ሆኗል ተብሏል። የቀዶ ሕክምናውን ለማካሄድ የተጠቀሙት ከፍተኛ መጠን ያለው የኤሌትሪክ ቀዶ ሕክምና መሳሪያ የፈጠረው ሙቀት ከአልኮሉ ጋር ስለተገናኘ ታካሚዋ በቀዶ ሕክምና አልጋ ላይ ባለችበት መላ አካሏ በእሳት ተያይዟል። • ያልታወቁት ከወር አበባ ጋር የሚከሰቱ የባህሪ ለውጦችና አደገኛ ውጤታቸው • ፊደል ያልቆጠሩት ኢትዮጵያዊት የቀዶ ህክምና ባለሙያ • እቴጌ፡ የጡት ካንሰርን በቀላሉ በስልክዎ መለየት እንደሚችሉ ያውቃሉ? በእሳቱ ከባድ ቃጠሎ የደረሰባት ሲሆን በሆስፒታሉ ለሳምንት ያህል ሕክምና ስታገኝ ቆይታ ሕይወቷ አልፏል። የሟች ቤተሰቦች ለሮማኒያ መገናኛ ብዙኀን እንደተናገሩት በወቅቱ \" የጉዳቷ መጠን \" ወይንም ምን እንደተፈጠረ አልተነገራቸውም ነበር፤ እንዲሁ \"አደጋ አጋጥሟታል\" መባላቸውን ገልጸዋል። \"የተፈጠረውን ነገር በቴሌቪዥን ላይ ሲተላለፍ ነው የሰማነው\" በማለት \"ማንንም ለመውቀስና የማንንም ስም ለማጥፋት ሳይሆን በትክክል ምን እንደተፈጠረ ማወቅ እንፈልጋለን\" ብለዋል። የጤና ጥበቃ ሚኒስትሩ ቪክቶር ቾስታቼ ይህንን \"ዘግናኝ\" ክስተት ተገቢውን ምርመራ በማድረግ ምን እንደተፈጠረ ይፋ እንደሚያደርጉ ቃል ገብተዋል። በመግለጫቸው ላይ \"ከዚህ አስደንጋጭ ክስተት ለመማር እንሞክራለን\" ያሉ ሲሆን \" እኔም ሆንኩ የማስተባብረው ቡድን ምን እንደተፈጠረ ለማወቅ የየበኩላችንን እናደርጋለን\" ብለዋል። ምክትል ሚኒስትሩ ሆራቲዩ በበኩላቸው \"የቀዶ ሕክምና ባለሙያዎቹ የኤሌትሪክ ቀዶ ሕክምና መሳሪያ በሚጠቀሙበት ወቅት አልኮልነት ያለው ፀረ ተባይ መጠቀም የተከለከለ መሆኑን ማወቅ ነበረባቸው\" ብለዋል። ሮማኒያ ከአውሮፓ አባል ሀገራት በአጠቃላይ ዝቅተኛ የሆነ የሕክምና አሰጣጥ ያለባት ሀገር ስትሆን፣ የጤና ተቋማቷ በአግባቡ ያልተሟሉ፣ ጤና ባለሙያዎች እጥረት ያለባት ሀገር ናት።","len":2720}
{"id":"news-46111695","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46111695","title":"በደቡብ ኢትዮጵያ ወላይታ ውስጥ የቢጫ ወባ ወረርሽኝ 10 ሰዎችን ገደለ","summary":"በደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ በቢጫ ወባ ምክንያት አስር ሰዎች መሞታቸውን ተከትሎ የዓለም ጤና ድርጅት በሽታውን ለመከላከል የሚያግዝ ክትባት እያቀረበ መሆኑን ገለፀ።","text":"በዚህ አደገኛ በሆነውና በወባ ትንኝ አማካይነት በሚከሰተው በሽታ ሰዎቹ ህይወታቸውን ያጡ ሲሆን ድርጅቱም ለቢጫ ወባ የሚሆን ክትባት ለአስቸኳይ ጊዜ ካዘጋጀው ክምችቱ በማውጣት እንያቀርበ መሆኑን ሮይተርስ ዘግቧል። • ጫትን መቆጣጠር ወይስ ማገድ? ወረርሽኙ በደቡብ ክልል ወላይታ ዞን ከሁለት ወራት በፊት በታመመ አንድ ግለሰብ ላይ የተገኘ ሲሆን፤ 35 የሚሆኑ በቢጫ ወባ ተይዘዋል ተብለው የተጠረጠሩ ሰዎችም ተገኝተዋል። የዓለም ጤና ድርጅት እንዳለው \"ለበሽታው ባለ ከፍተኛ ተጋላጭነትና በክትባት እጦት ሳቢያ የቢጫ ወባ ወረርሽኝ መከሰቱ አሳሳቢ ሆኗል።\" በበሽታው የተያዙ ሰዎች ትኩሳት፣ የራስ ምታት፣ የጡንቻ ህመም፣ ማቅለሽለሽ፣ ትውከትና የሰውነት መዛል ምልክቶች የሚታዩባቸው ሲሆን የተወሰኑት ላይ ደግሞ ጠንከር ያሉ የህመም ምልክቶች ይታያሉ። በበሽታው ከተያዙት መካከል ግምሽ የሚሆኑት ከሰባት እስከ አስር ቀናት ባሉት ጊዜያት ውስጥ ይሞታሉ። • አትክልት ብቻ ስለሚመገቡ ሰዎች ሊያውቋቸው የሚገቡ ነገሮች በወላይታ ዞን በተከሰተው ይህ የቢጫ ወባ ወረሽኝ ሙሉ ለሙሉ የተመዘገበው ኦፋ ወረዳ ውስጥ ሲሆን ከክስተቱ በኋላ በተካሄደ የመከላከያ ክትባት ዘመቻ ተጨማሪ ሰዎች በበሽታው አለመያዛቸው ተገልጿል። ቢሆንም ግን የዓለም የጤና ድርጅት በከፊል በአካባቢው ባለ ግጭት ምክንያትነት በሽታው ሊስፋፋ የሚችልበት አጋጣሚ ሊኖር እንደሚችል አመልክቷል። ጨምሮም 1.45 ሚሊዮን የሚደርስ ክትባት በስፋት መካሄድ ላለበት የክትባት ዘመቻ \"ያለምንም ተጨማሪ መዘግየት\" እንዲቀርብ እየተደረገ ነው ብሏል። • ተፈጥሮን በብሩሽ የሚመዘግበው መዝገቡ ኢትዮጵያ የቢጫ ወባ በስፋት በሚከሰትበት መልክአ ምድር የምትገኝ ስትሆን እስከ 1960ዎቹ ድረስ ተደጋጋሚ ወረርሽኝ አጋጥሟት ነበር። በፈረንጆቹ 2013 በደቡብ ክልል 143 ህሙማን እስከተመመዘገቡበት ክስተት ድረስ ችግሩ እንዳልታየ የዓለም የጤና ድርጅት ሪፖርት አመልክቷል። የቢጫ ወባ መከላከያ ክትባትን ከመደበኛ ክትባቶች ጋር በኢትዮጵያ ውስጥ ከሁለት ዓመታት በኋላ ለመስጠት ዕቅድ አለ።","len":2721}
{"id":"news-48754363","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48754363","title":"በሱዳን የተቋረጠው ኢንተርኔት ለአንድ ጠበቃ ብቻ መሥራት ጀመረ","summary":"በሱዳን ጠበቃ የሆነው አቤል አድሀም ሀሰን በሀገሪቱ ለሶስት ሳምንታት ኢንተርኔት ተቋርጦ የነበረ ቢሆንም ለእርሱ ብቻ መስራት እንደጀመረ ለቢቢሲ ተናገረ።","text":"የቴሌኮም አቅራቢውን ዛይን በመከላከያ ኃይሉ ታዝዞ ኢንተርኔት ካቋረጠ በኋላ ጠበቃው ፍርድ ቤት ፋይል ከፍቶ በመክሰስ ረትቶታል። ነገር ግን በፍርድ ቤት ጉዳዩን ማሸነፍ ቢችልም ውሳኔው ተጠቃሚ ያደረገው እርሱን ብቻ ነው፤ ምክንያቱ ደግሞ ክሱን ሲመሰርት ራሱን ብቻ ወክሎ ስለሆነ የተከራከረው ኢንተርኔት ሊለቀቅ የቻለውም ለእርሱ ብቻ ነው። በሱዳን ኢንተርኔት የተቋረጠው መከላከያ ኃይሉ በካርቱም ተቃውሟቸውን ሲያሰሙ የነበሩ ሰልፈኞችን በኃይል ከበተነ በኋላ ነው። • ራሱን አጥፍቷል የተባለው የጄነራል ሰዓረ ጠባቂ ሆስፒታል እንደሚገኝ ተገለፀ • በሃየሎም ይምሉ የነበሩት ጄነራል ሰዓረ መኮንን ማን ናቸው? • የሰኔ 16ቱ ጥቃትና ብዙም ያልተነገረላቸው ክስተቶች ተቃዋሚ ሰልፈኞቹ የወታደራዊ ኃይሉ አገዛዝ አብቅቶ የሲቪል አስተዳደር ስልጣኑን እንዲረከብ ይፈልጋሉ። የሕግ ባለሙያው ሀሰን እንደሚሉት በአሁኑ ሰአት ከሱዳን ነዋሪዎች እርሳቸው ብቻ ናቸው ኢንተርኔት መጠቀም የሚችሉት። ነገርግን ዛሬ ወደ ፍርድ ቤት ዳግመኛ በማምራት በርካታ ሱዳናውያንን በመወከል ፋይል እንደሚከፍቱና የቴሌኮም አቅራቢውን ለመሞገት አቅደዋል። \"ሰሞኑን በሚኖረን የፍርድ ቤት ክርክር መርታት ከቻልን አንድ ሚሊየን ሰዎች ኢንተርኔት እንዲለቀቅላቸው እናደርጋለን \" ብለዋል የሕግ ባለሙያው። በሱዳን አሁንም ኢንተርኔት እንደተቋረጠ መሆኑን ቢቢሲ ማረጋገጥ ችሏል። ጠበቃው እንደሚሉት \"የቴሌኮም አቅራቢው ኢንተርኔት እንዲያቋርጥ የታዘዘበትን የጽሁፍ ማስረጃ ማቅረብ አልቻለም\" \"ማንም ሰው ተጠያቂ መሆን አልፈለገም፤ ሁሉም ኃላፊነት ይሸሻል። ይህ የአለም ዓቀፉ የሰብአዊ መብት ጥሰትና ወንጀል ነው\" ሰኞ ዕለት የተባበሩት መንግሥታት የሱዳን ባለስልጣናትን የሰብአዊ መብት ቡድኖች ወደ ሀገሪቱ ገብተው በተቃዋሚ ሰልፈኞች ላይ የደረሰውን \"አፈና\" እንዲያጣሩ ጠይቆ ነበር። የተባበሩት መንግሥታት ኃላፊ የሆኑት ማይክል ባቼሌት በጄኔቫ ባደረጉት ንግግር ላይ የሱዳን ወታደራዊ ኃይል የኢንተርኔት ማቋረጡን እንዲያቆም ጠይቀው ነበር።","len":2722}
{"id":"news-56398439","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56398439","title":"እንግሊዝ በኮቪድ-19 ስጋት ኢትዮጵያን ጨምሮ የ4 አገራት ተጓዦችን ልታግድ ነው","summary":"እንግሊዝ በኮሮናቫይረስ ስጋት ምክንያት ኢትዮጵያን ጨምሮ ከአራት አገራት ወደ ግዛቷ የሚገቡ ተጓዦች ላይ ከመጪው አርብ ጀምሮ እገዳ መጣሏን አስታወቀች።","text":"ከዚህ ቀደም 30 ያህል አገራት ላይ ተመሳሳይ እርምጃ የወሰደችው እንግሊዝ አሁን ደግሞ ከዝርዝሩ ውስጥ ኢትዮጵያ፣ ኳታርን፣ ኦማንንና ሶማሊያን ማካተቷን አስታውቃለች። አገሪቱ ለዚህ እንደምክንያት ያቀረበችው እየተካሄደ ያለው የወረርሽኙ ክትባት መስጠት ዘመቻ ወሳኝ ደረጃ ላይ ባለበት ወቅት በደቡብ አፍሪካ በብራዚል የተገኙትን የመሰሉ አዲስ አይነት የኮሮናቫይረስ ዝርያዎችን ለመከላከል ነው ተብሏል። ከኮሮናቫይረስ ጋር በተያያዘ በእንግሊዝ \"ቀዩ ዝርዝር\" ውስጥ ከተካተቱት ከኢትዮጵያና ከሦስቱ አገራት ከአርብ መጋቢት 10\/2013 ዓ.ም ቀደም ብሎ ካሉት አስር ቀናት ጀምሮ ጉዞ ያደረጉ ወይም በዚያ ያለፉ ሰዎች ወደ እንግሊዝ እንዲገቡ አይፈቀድላቸውም። ተጓዦቹ የብሪታኒያ ወይም የአየርላንድ ዜጎች ወይም የረጅም ጊዜ ቪዛን ጨምሮ የመኖሪያ ፈቃድ ያላቸው ከሆኑ ግን እንዲገቡ የሚፈቀድላቸው ሲሆን፤ ነገር ግን በመንግሥት እውቅና ባላቸው ማቆያዎች ውስጥ ለ10 ቀናት ተለይተው እንዲቆዩና በሁለተኛና በ8ኛ ቀናቸው የኮሮናቫይረስ ምርመራ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል። ከተጓዦች በተጨማሪም ከተጠቀሱት አገራት በሚመጡ የንግድና የግል አውሮፕላኖች ላይም እገዳ ይጣላል። ይህ ግን የጭነት አውሮፕላኖችን እንደማይመለከት የወጣው መግለቻ አመልክቷል። መግለጫው ጨምሮም እዚህ ውሳኔ ላይ የሚደረሰው በሽታውን በተመለከተ የተለያዩ መረጃዎችን መሠረት በማድረግ መሆኑን ጠቅሶ ከዚህ ውስጥም በየአገራቱ በሕብረተሰቡ ውስጥ ያለው የቫይረሱ ዝርያ እና የስጋት ደረጃ በዋናነት የሚጣዩ ናቸው። የአገራቱን ዝርዝር በተመለከተም በየጊዜው እየተፈተሸ የሚጨመሩና የሚቀነሱ አገራት የሚኖሩ ሲሆን አሁን ከተጨመሩት በተቃራኒው ከዚህ በፊት ዝርዝሩ ውስጥ የነበሩት አውሮፓዊቷ ፖርቱጋልና አፍሪካዊተወ ሞሪሺየስ እንደሚወጡ ተገልጿል። እንግሊዝ በኮሮረናቫይረስ ስጋት ምክንያት የጉዞ ዕገዳ የታለችባቸው አገራት ከ30 በላይ ሲሆኑ ከእነዚህም ውስጥ አብዛኞቹ ደቡብ አፍሪካን ጨምሮ የአፍሪካ፣ የመካከለኛው ምሥራቅና የደቡብ አሜሪካ አገራት ናቸው።","len":2723}
{"id":"news-48619164","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48619164","title":"በዲሞክራቲክ ኮንጎ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ ስርጭት \"እጅግ አስበርጋጊ\" ነው ተባለ","summary":"በሕክምና ምርምር ሥራዎች ላይ ቀዳሚ የሆነው የበጎ አድራጎት ድርጅት ኃላፊ በዲሞክራቲክ ኮንጎ የተከሰተው የኢቦላ ወረርሽኝ \"እጅግ አስበርጋጊ\" ነው አሉ።","text":"በኮንጎ 1400 ሰዎች ያህል በኢቦላ ቫይረስ ተይዘው መሞታቸው ታውቋል። የዌልካም ትረስት ዳይሬክተር የሆኑት ዶ\/ር ጄርሚ ፋራር እንዳሉት የተከሰተው ወረርሽኝ ከ2013ቱም ሆነ ከ2016ቱ የከፋ ሲሆን ምንም \"የመቆም ምልክት አይታይበትም\" ብለዋል። በሽታው ወደ ጎረቤት ሀገር ኡጋንዳ ተስፋፍቶ አንድ የአምስት ዓመት ህጻን መሞቱ ሲረጋገጥ፤ አያቱ እና እናቱም ቫይረሱ ተገኝቶባቸዋል። ይህም በኡጋንዳ በበሽታው የተያዘ ሰው ሪፖርት ሲደረግ የመጀመሪያው ነው። • አሜሪካዊቷ አምስት ልጆቿን የገደለው የሞት ፍርድ አይገባውም ብላለች • ኢቦላ ወደ ኡጋንዳ እየተዛመተ ነው • የኢትዮጵያ ፊልም ወዲያና ወዲህ የኡጋንዳ መንግሥት እንዳስታወቀው በአሁኑ ሰዓት ሰባት ሰዎች ቫይረሱ ሊኖርባቸው ይችላል በሚል ጥርጣሬ በማቆያ ውስጥ ይገኛሉ። ዶ\/ር ፋራር በመግለጫቸው ላይ እንዳሉት \"አስበርጋጊ ነው ነገር ግን አስደናቂ አይደለም\" ብለዋል። አክለውም ሌሎች አዳዲስ ታማሚዎች እንደሚኖሩ በመግለፅ ሙሉ የዓለም አቀፉ ማህበረሰብንና የሀገሪቱ መንግሥት ምላሽን ይጠይቃል ብለዋል። \"ዲሞክራቲክ ኮንጎ ይህንን ብቻዋን ልትጋፈጠው አትችልም\" ሲሉም ያክላሉ። ኢቦላ ከዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ወደ ኡጋንዳ መዛመቱ ከተሰማ በኋላ ሩዋንዳ በድንበሮቿ ላይ የኢቦላ በሽታ ቁጥጥርን አጠናከረች። ሩዋንዳ በምዕራብ በኩል ከዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፤ በሰሜን በኩል ደግሞ ከኡጋንዳ ጋር ትዋሰናለች። የሩዋንዳ የጤና ጥበቃ ሚንስትር ለቢቢሲ ሲናገሩ፤ ''ሩዋንዳ በጎረቤት ሃገራት የተከሰተውን የኢቦላ ወረርሸኝ አጽንኦት ሰጥታ ትከታተለዋለች'' ብለዋል። በዲሞክራቲክ ኮንጎ እስካሁን ድረስ ብቻ 1400 ሰዎች በኢቦላ ቫይረስ ምክንያት ሕይወታቸውን ያጡ ሲሆን ይህም በበሽታው ከተያዙት ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው መሞታቸውን ያሳያል። ኢቦላ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ እንደ ወረርሽኝ ከተከሰተ ወዲህ ከኮንጎ ውጪ በበሽታው ምክንያት ሰው ሲሞት የኡጋንዳው ለመጀመሪያ ጊዜ መሆኑ ነው። ኢቦላ በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ሲከሰት ይህ ሁለተኛው ትልቁ የኢቦላ ወረርሽኝ ነው ተብሏል።","len":2724}
{"id":"50430104","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50430104","title":"በአማራና ኦሮሚያ ክልል የሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎች በክልሎቹ ባሉ ዩኒቨርስቲዎች የሚታየው ግጭት እንዲቆም ጥሪ አቀረቡ","summary":"በኦሮሚያና በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ ሰባት ፓርቲዎች በክልሎቹ በሚገኙ ዩኒቨርስቲዎች የሚታየው ጥቃት እንዲቆም ጥሪ አቀረቡ።","text":"የአማራ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (አዴፓ)፣ የኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኦዲፒ)፣ የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ)፣ የአማራ ብሄራዊ ንቅናቄ (አብን)፣ የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ)፣ የኦሮሚያ ብሄራዊ ፓርቲ (ኦብፓ) እና የአማራ ማህበራዊ ራዕይ ግንባር በጋራ ለመሥራት መስማማታቸው የገለጹት ዛሬ በጠቅላይ ሚኒስትር ቢሮ በሰጡት የጋራ መግለጫ ላይ ነው። ፓርቲዎቹ ትላንት ከጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ አሕመድ ጋር በጽሕፈት ቤታቸው ውይይት ማድረጋቸው ይታወሳል። ፓርቲዎቹ በመግለጫቸው፤ የአማራ እና የኦሮሞ ሕዝቦችን ትስስር ከሚያላሉና ወደ ብጥብጥና ከሚያመሩ ማናቸውም ተንኳሽ ጉዳዮች ለመቆጠብና በሕዝቦች ላይ የተደቀኑ አደጋዎችን ለመቀልበስ በመተባበር ለመሥራት መወሰናቸውንም ተናግረዋል። • በስጋት የሚናጡት ዩኒቨርስቲዎች • “ከብሔርም ከሐይማኖትም በላይ ሰውነት ከሰሃራ በረሃ ስቃይ አውጥቶኛል\" • ኢትዮጵያ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃን የተመለከተ አዋጅን ልታጸድቅ ነው \"ልዩነቶች ቢኖሩንም፣ ልዩነቶቻችን ከአገራችን እና ሕዝባችን የማይበልጡ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል\" ያሉት ፓርቲዎቹ፤ ለአገሪቱ ሰላምና አንድነት ቅድሚያ ሰጥተው በጋራ እንደሚሠሩ አስታውቀዋል። ፓርቲዎቹ በሁለቱ ክልሎች እና ዩኒቨርስቲዎች እየተፈጠሩ ያሉ ግጭቶች እንዲቆሙ የድርሻቸውን በመወጣት፣ በአማራና በኦሮሞ ሕዝቦች አንድነት ላይ በጋራ ለመሥራት ስምምነት ላይ ደርሰዋል። የዛሬ ሳምንት በወልዲያ ዩኒቨርስቲ በተቀሰቀሰውና የሁለት ተማሪዎችን ሕይወት ከቀጠፈው ጥቃት በኋላ በደምቢዶሎ፣ በደብረብርሃን ዩኒቨርስቲም ተማሪዎች መሞታቸው ተሰምቷል። እስካሁን ድረስ በወልዲያ ዩኒቨርስቲ ጥቃት ተሳትፈዋል የተባሉ ተማሪዎች በቁጥጥር ሥር የዋሉ ሲሆን፤ በክልሎቹ ውስጥ በሚገኙ ዩኒቨርስቲዎች ሰላም ለማስፈን የጸጥታ ኃይሎች ተሰማርተው ይገኛሉ። የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትር በዩኒቨርስቲዎቹ ውስጥ የተከሰተውን ለመቆጣር እየሠራ መሆኑን ገልጾ፤ ግጭቱን መቆጣጠር ከአቅሜ በላይ አይደለም ማለቱ ይታወሳል።","len":2733}
{"id":"news-50265352","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50265352","title":"በህንዷ ዴልሂ በአየር ብክለት ምክንያት 5 ሚሊየን ማስኮች እየተከፋፈሉ ነው","summary":"በህንዷ ዋና ከተማ ዴልሂ ባጋጠመ የአየር ብክለት ምክንያት ሃላፊዎች የማህበረሰብ ጤና ድገተኛ አደጋ አዋጅ ለማወጅ ተገደዋል። በተጨማሪም በከተማዋ ለሚገኙ 5 ሚሊየን ተማሪዎች አፍ መሸፈኛ ማስክ ሲያከፋፍሉ ውለዋል።","text":"በዚህ ምክንያት እስከ መጪው ማክሰኞ ድረስ ትምህርት ቤቶች የተዘጉ ሲሆን በዴልሂ አየር ላይ የሚገኙት በካይ ንጥረ ነገሮች የዓለማቀፉ የጤና ድርጅት ካስቀመጠው ቁጥር በ 20 እጥፍ ይበልጣል ተብሏል። • ብክለት የዓለምን ድሃ ህዝብ እየጨረሰ ነው? • በቤታችን ውስጥ ያለ አየር የጤናችን ጠንቅ እንዳይሆን ማድረግ ያለብን ነገሮች በከተማዋ የሚካሄዱ ግንባታዎችም ቢሆን ሳምንቱን በሙሉ ሲስተጓጎሉ ነበር ተብሏል። ከመኪናዎች የሚወጣውን ብክለት ለመቀነስም በጣም የተመረጡና ልዩ ፈቃድ ያላቸው መኪናዎች ብቻ በጎዳናዎች ላእ እንዲሽከረከሩ የሚያስገድድ ጊዜያዊ ሕግም ተግባራዊ ተደርጓል። የዴልሂ ዋና አስተዳዳሪ ሚኒስትር አርቪንድ ኬጅሪዋል እንዳሉት ከተማዋ ''ወደ ጋዝ ማከማቻ ተቀይራለች።'' ለተማሪዎችና ለቤተሰቦቻቸው የተከፋፈሉት 5 ሚሊየን አፍ መሸፈና ማስኮችንም ዜጎች በተቻለ መጠን ሁሌም እንዲጠቀሟቸው መልእክታቸውን አስተላልፈዋል። የዓለማቀፉ የጤና ድርጅት ባስቀመጠው መለኪያ መሰረት ጎጂ ጥቃቅን አካላቱ በአንድ ቀን ውስጥ ከ 25 ማይክሮግራሞች መብለጥ የሌለበት ሰሆን በዴልሂ ኤር ውስጥ ግን 533 ማይክሮግራሞች የበለጠ ጎጂ ንጥረነገር ወደ ሳንባ ይገባል። አንዳንድ የመንግስትና የግል ድርጅት ሰራተኞች ለጊዜው ስራቸውን በቤታቸው ሆነው እንዲያከናውኑ የተነገራቸው ሲሆን ዜጎች ከዓመት ዓመት በተመሳሳይ ችግር መጠቃታችን ተገቢ አይደለም፤ መንግስት የሆነ መፍትሄ ይፈልግ ሲሉ ምሬታቸውን በማህበራዊ ሚዲያዎች እየገለጹ ነው። የአየር ብክለት በጤናችን ላይ ምን ያስከትላል? እ.አ.አ. በ2017 የህንድና የስሪላንካ የክሪኬት ብሄራዊ ቡድኖች ጨዋታቸውን እያደረጉ በቦታው በነበረው ከፍተኛ ብክለት ምክንያት የስሪላንካ ተጫዋቾች ሜዳ ውስጥ ሲያስመልሱ እንደነበር ይታወሳል። በዴልሂ እንደዚህ ላስቸገረው የአየር ብክለት ምክንያት ነው የሚባለው ከወርሃ ጥቅምት እስከ ታህሳስ ድረስ በጎረቤት ግዛቶች ፑንጃብ እና ሃርያና የሚገሡ ገበሬዎች ማሳቸውን ለአዲስ የግብርና ዓመት ለማዘጋጅ በጣም ሰፋፊ እርሻዎችን ስለሚያቃጥሉ ነው ተብሏል።","len":2734}
{"id":"news-46503834","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46503834","title":"ሳዑዲ የኻሾግጂን ተጠርጣሪ ገዳዮች አሳልፌ አልሰጥም አለች","summary":"የሳዑዲው የውጪ ጉዳይ ሚኒስትር አደል አል ጁቤር ሃገራቸው በጋዜጠኛ ጃማል ኻሾግጂ ግድያ ወንጀል የተጠረጠሩ ዜጎቿን ለቱርክ አሳልፋ እንደማትሰጥ አስታወቁ።","text":"አደል አል ጁቤር ''ዜጎቻችንን ለማንም አሳልፈን አንሰጥም።'' ሲሉ ተደምጠዋል። ከአንድ ሳምንት በፊት የቱርኩ ፕሬዚዳንት ኤርዶዋን ተጠርጣሪዎቹን ይሰጡን ብለው የጠየቁ ሲሆን፤ አንድ የሃገሪቱ ፍርድ ቤት ደግሞ ባለፈው ረቡዕ ተጠርጣሪዎቹ በቁጥጥር ስር እንዲውሉ ትእዛዝ ሰጥቶ ነበር። • ትራምፕ ውግዘት ከደረሰባት ሳዑዲ ጎን ቆመዋል • «ኻሾግጂ አደገኛ ሰው ነበር» የሳዑዲው ልዑል ባለፈው ጥቅምት በቱርክ የሳዑዲ ኤምባሲ ውስጥ ከተፈጸመው ከግድያ ጋር በተያያዘ ሳኡዲ 11 ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ስር አውላለች። የቱርኩ ፍርድ ቤት የእስር ማዘዣ ከቆረጠላቸው ተጠርጣሪዎች መካከል ደግሞ የሳኡዲው የደህንነት ቢሮ ሃላፊው አህመድ አሲሪና የቀድሞው ንጉሳዊ አማካሪ አል ቃታኒ ይገኙበታል። የውጪ ጉዳይ ሚኒስትሩ ቱርክ በጉዳዩ ዙሪያ ያገኘችውን መረጃ ለሳኡዲ ያጋራችበትን መንገድ ተችተዋል። ''የቱርክ ባለስልጣናት በተጠርጣሪዎች ላይ ያገኙትን ማስረጃ እንዲያጋሩን ብንጠይቅም በተገቢው ሁኔታ ልናገኘው አልቻልንም።'' ብለዋል። ሳዑዲ አሁንም ልዑል ሞሃመድ ቢን ሳልማን በጉዳዩ እጃቸው እንደሌለበት እየተከራከረች ቢሆንም፤ የቱርኩ ፕሬዝዳንት ግን ከፍተኛ የንጉሳዊ ቤተሰብ እጅ አለበት ሲሉ ተደምጠዋል። የሳዑዲ ፖሊስ በበኩሉ ወንጀሉ የተፈጸመው አፈንግጠው በወጡ አካላት እንጂ ትእዛዝ ከማንም ተሰጥቷቸው አልነበረም ብሏል። ጀማል ኻሾግጂ ማን ነበር? ጀማል በሳዑዲ ዝነኛ ጋዜጠኛ ነበር፤ የሶቪየት ሕብረት የአፍጋኒስታን ወረራን በዝርዝር ዘግቧል። እንደ ኦሳማ ቢን ላድን ከመሳሰሉ ግለሰቦች ጋር ቃለ መጠይቅ አድርጓል። • የጋዜጠኛው አስክሬን 'በአሲድ እንዲሟሟ ተደርጓል' ለበርካታ አስርት ዓመታት ለሳዑዲ ንጉሳውያን ቤተሰብ የቅርብ ሰው ነበር፤ የሳዑዲ መንግሥት የመገናኛ ብዙሃን አማካሪ ሆኖም ሰርቷል። ባለፈው ዓመት ግን ከሳዑዲ መንግሥት ጋር በተፈጠረ አለመግባባት ሃገር ጥሎ ወደ አሜሪካ ተሰደደ። አሜሪካም ሆኖ የዋሽንግተን ፖስት አምደኛ ሆነ። በጽሑፎቹ የሳዑዲ አረቢያውን ልዑል አልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን ሰልማንን ይተች ነበር።","len":2736}
{"id":"news-55785138","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55785138","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ኒውዚላንድ ከወራት በኋላ በቫይረሱ የተያዘች ሴት አገኘች","summary":"ከሁለት ወራት በላይ የኮሮናቫይረስ የማህበረሰብ ስርጭት ያልታየባት ኒውዚላንድ ከሰሞኑ በቫይረሱ የተያዘች ሴት አግኝታለች።","text":"የጤና ባለሙያዎች ከሰሞኑ ከአውሮፓ የተመለሰች የ56 አመት ሴት ቫይረሱ ተገኝቶባታል። ግለሰቧ ከሌላ አገራት ለሚመጡ አስገዳጅ የሆነውን የሁለት ሳምንት ለይቶ ማቆያ ጊዜ ጨርሳ ቤቷ ከሄደች ከቀናት በኋላ ነው ቫይረሱ እንደተገኘባት የታወቀው። ከሴትዮዋ ጋር የቅርብ ግንኙነት ያላቸውን እንዲሁም የጎበኘቻቸውን ስፍራዎች ዝርዝር ባለስልጣናቱ እየተከታተሉ ነው ተብሏል። የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን በመግታት ዘርፍ ከፍተኛ ሙገሳና ምስጋና ካተረፉ አገራት መካከል ኒውዚላንድ በዋናነት ትጠቀሳለች። አምስት ሚሊዮን ነዋሪዎች ያሏት ኒውዚላንድ እስካሁን ድረስ በቫይረሱ የመዘገበችው ቁጥር 1 ሺህ 927 ሲሆን 25 ዜጎቿም ሞተዋል። ግለሰቧ በኦክላንድ የነበራትን የለይቶ ማቆያ ጊዜዋን ከጨረሰች በኋላ ባደረገችው ምርመራ ሁለት ጊዜ ከቫይረሱ ነፃ ነሽ ተብላ ነበር። ከሁለት ቀናት በኋላ ቀለል ያሉ የቫይረሱን ምልክቶች ማሳየት የጀመረች ሲሆን በኋላም እየከፋና እየባሰባት መጥቷል ተብሏል። ምርመራ ባደረገችበት ወቅት በቫይረሱ እንደተያዘች የታወቀ ሲሆን ከዚያ ቀን በኋላ በቤቷ ራሷን ለይታ ተቀምጣለች። በዛሬው ዕለት የጤና ሚኒስትሩ ክሪስ ሂፕኪንስ እንዳሉት የቫይረሱ ዝርያ ከየት እንደመጣ ለመገመት በአሁኑ ሰዓት ከባድ ነው ብለዋል። ነገር ግን ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ \" የቫይረሱ ዝርያ አይነት በከፍተኛ ፍጥነት የሚተላለፍ እንደሆነ በማሰብ አስፈላጊውን ሁሉ ጥንቃቄ እያደረግን ነው\" ብሏል። ከዚህ በላይ ግን ስለ ቫይረሱ ምንም ማለት እንደማይቻል ሚኒስትሩ ተናግረዋል። የለይቶ ማቆያ ጊዜዋን ከጨረሰች በኋላ በሰሜናዊ ኒውዚላንድ የሚገኙ ቦታዎችን ጎብኝታለች ተብሏል። የጤና ሚኒስቴር ጎብኝታቸዋለች ብሎ የጠቀሳቸውን ሱፐር ማርኬቶች፣ ሬስቶራንቶችና ጋለሪዎች ዝርዝር አውጥቷል።። በነዚህ በተጠቀሱት ቦታዎች ድንገት ተገኝቶ የነበረ ሰው በሙሉ በጥርጣሬ እንደሚታይና ቤታቸውም ራሳቸውን ለይተው እንዲቆዩና እንዲመረመሩም ተነግሯቸዋል። ከሴትዮዋ ጋር ቅርበት አላቸው የተባሉ አራት ሰዎች የተለዩ ሲሆን ምርመራ ተደርጎላቸዋል ተብሏል።","len":2737}
{"id":"news-48116605","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48116605","title":"ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፡ \"ጥገኝነት ፈላጊዎች የማመልከቻ ክፍያ ይፈፅሙ\"","summary":"የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጥገኝነት ፈልገው ወደ አሜሪካ የሚገቡ ስደተኞች፤ ማመልከቻ ለማቅረብ ክፍያ መፈፀም እንዳለባቸው ተናገሩ። ፕሬዚደንቱ ይህንን አቅጣጫ ያስቀመጡት ባለፈው ሰኞ በፕሬዚደንታዊ የመግባቢያ ሰነድ ላይ ሲሆን አዳዲስ ሕጎች እንዲካተቱ የተጠየቀበት ነው።","text":"• አፍጋናዊቷ ስደተኛ በኢትዮጵያ ይሁን እንጂ ክፍያ እንዲፈፀም መደረጉ ብዙ ሰዎችን መድረስ አያስችልም የሚል ትችት አጋጥሞታል። በአሜሪካ የስደተኞችን ጥያቄ የሚያስተናግደው ድርጅት የቀድሞ ኃላፊ ቪክቶሪያ ኔልሰን በበኩላቸው \"በአብዛኛው ወደ አሜሪካ የሚገቡ ስደተኞች በትከሻቸው ላይ እራፊ ጨርቅ ብቻ አንጠልጥለው ነው የሚመጡት፤ ምንም የላቸውም\" ሲሉ አስተያየታቸውን ለሮይተርስ የዜና ወኪል ገልፀዋል። • ዕጽ በማዘዋወር የተጠረጠረችው ናይጄሪያዊት ከእስር ተለቀቀች በመግባቢያ ሰነዱ ላይ ፕሬዚዳንት ትራምፕ ክፍያው የስደተኞቹን ማመልከቻ ሂደት ለመከታተል የሚውል እንጂ ከዚያ በላይ ገንዘብ እንደማይጠይቁ የገለፁ ቢሆንም ምን ያህል እንደሚሆን ያስቀመጡት የገንዘብ መጠን የለም። ነገር ግን አሁን ባለው ሕግ ወደ ሃገሪቱ በሕጋዊም ሆነ በሕገ-ወጥ መንገድ ወደ ሃገሪቱ የሚገቡ ጥገኝነት ፈላጊዎች ማመልከቻቸው እስከሚያልቅላቸው ድረስ ጊዜያዊ የሥራ ፈቃድ እንዲሰጣቸው ይደረጋል። ፕሬዚዳንቱ እንዳሉት የተለየ ሁኔታ ከሌለ በስተቀር እንዲህ ዓይነት ጥያቄዎች በ180 ቀናት ውስጥ በስደተኞች ፍርድ ቤት ማለቅ የሚቻልበት ሕግ መኖር አለበት ሲሉ ይሞግታሉ። ቢሆንም ግን ከ800 ሺህ በላይ ጥገኝነት ጠያቂዎች ባሉባት ሃገር በተጠቀሰው ቀነ ገደብ ጥያቄው ተስተናግዶ ያልቃል የሚለው ዘበት ነው። ይህ ማለት ደግሞ ሂደቱን ለመጨረስ አንድ ዓመት ይወስዳል ማለት ነው። • ተስፋዬ ገብረአብ ስለ ዶ\/ር ነጋሶ ጊዳዳ ምን ይላል? በመሆኑም ፕሬዚዳንት ትራምፕ ለአሜሪካ ፍትህ ቢሮና የሃገር ውስጥ ደህንነት መሥሪያ ቤት የሰጡት ትዕዛዝ አሜሪካ ካላት ፖሊሲ ጋር ሲነፃፀር ተዓምራዊ ለውጥ እንደሆነ ተናግረዋል። ከዚህም በተጨማሪ በሕገ-ወጥ መንገድ ወደ አሜሪካ የገቡና ጊዜያዊ የሥራ ፈቃድ ያገኙ ስደተኞችን ጥያቄም መሰረዝ እንደሚፈልጉ ፕሬዚዳንቱ የገለፁ ሲሆን ባለሥልጣናቱ አዲስ ሕግ አርቅቀው እንዲመጡ የ90 ቀናት ጊዜ ሰጥተዋል። ትዕዛዙ በመካከለኛው አሜሪካ የሚመጡ ስደተኞች ወደ ሃገር ውስጥ እንዳይገቡ ለመቆጣጠር ሲሉ ያመጡት ሃሳብ እንደሆነ ተነግሯል።","len":2739}
{"id":"news-52438763","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52438763","title":"ሳኡዲ አረቢያ በተወሰኑ ጥፋተኞች ላይ የሞት ቅጣትን ልታስቀር ነው","summary":"ሳኡዲ አረቢያ የወንጀል ድርጊት የፈጸሙ ታዳጊዎችን በሞት መቅጣት ልታቆም እንደሆነ የአገሪቱ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን አስታወቀ።","text":"ንጉሥ ሰልማን ያረቀቁት ነው የተባለው ይህ ሕግ አገሪቱ ግርፋትን እንደ ወንጀል መቀጣጫ ማድረግ አቆማለሁ ካለች ጥቂት ቀናት በኋላ ነው የታወጀው። ሳኡዲ ፊርማዋን ያኖረችበት የተባበሩት መንግሥታት የሕፃናት መብቶች ጉባዔ ሕፃናት ለሚፈፅሙት ቅጣት የሞት ፍርድ ሊፈርድባቸው አይገባም ይላል። የመብት ተማጋቾች ሳኡዲ አረቢያ የሰው ልጅ መብትን ክፉኛ እየረገጠች ነው ሲሉ ይኮንናሉ። ሐሳብን በነፃነት መግለፅ የታፈነው ነው የሚሉት ተሟጋቾቹ መንግሥትን መቃወም ያለ ሕግ አግባብ ሊያሳስር ይችላል ሲሉ የሳኡዲን አገዛዝ ይተቻሉ። ባለፈው ዓመት በሳኡዲ 184 ሰዎችን በሞት ቀጥታለች። ይህም እስከዛሬ ከተመዘገበው ከፍተኛው ነው፤ ይላል አምነስቲ ኢንተርናሽናል የተሰኘው ዓለም አቀፍ ቡድን። ከእነዚህ መካከል አንድ ግለሰብ ከ18 ዓመት በታች እያለ በፈፀመው ጥፋት ነው በሞት የተቀጣው ሲል ድርጅቱ በመግለጫው አመልክቷል። እሁድ የወጣው የሳዑዲ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽኝ መግለጫ እንደሚያመለክተው ንጉሡ ዕድሜያቸው ለጋ የሆኑ ሰዎች ለፈፀሙት ቅጣት የሚሰጠው ሞት ፍርድ ተሽሮ እስከ 10 ዓመት በሚደርስ እሥር እንዲቀጡ ይሁን ብለዋል። የኮሚሽኑ ፕሬዝደንት አዋድ አላዋድ እንዳሉት አጥፊዎች ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ሰዎች የሚታረሙበት እሥር ቤት ይገባሉ። ''ትዕዛዙ ወደ ዘመናዊ የወንጀል ቅጣት ዘዴ እንድመጣ ያግዘናል'' ሲሉ የኮሚሽኑ ፕሬዝደንት አዋድ የንጉሡን እርምጃ አድንቀዋል። የመንግሥት መገናኛ ብዙሃን ጆሮ የነሱት ውሳኔ ከመቼ ጀምሮ እንደሚተገበር የተነገረ ነገር የለም። ምንም እንኳ ሳኡዲ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የተለያዩ ክልከላዎችን ብታነሳም አሁንም ንጉሣዊው አስተዳደር ከወቀሳ አልዳነም። በተለይ ደግሞ ጋዜጠኛ ጀማል ኻሾግጂ ከሁለት ዓመት በፊት ቱርክ በሚገኘው የሳኡዲ ቆንስላ የተፈጸመበት አሰቃቂ ግድያና በርካታ የሰብዓዊ መብትና የሴቶች መብት ተሟጋቾች እሥር ቤት መሆን የሳኡዲን ስም ያጠለሹ ናቸው። ባለፈው ሳምንት ለሰብዓዊ መብት በመሟገት የሚታወቅ አንድ የሳኡዲ ዜጋ እሥር ቤት ውስጥ እያለ መሞቱ ደግሞ ነገሮችን ከድጡ ወደ ማጡ አድርጓቸዋል።","len":2742}
{"id":"news-55477076","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55477076","title":"ኤፍቢአይ ትራምፕን የሚደግፉ ተጨማሪ ነውጦች ሊከሰቱ እንደሚችሉ አስጠነቀቀ","summary":"ተሰናባቹን የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕን የሚደግፉ ነውጦች በመላው አሜሪካ ግዛቶች ሊከሰቱ እንደሚችሉ የአሜሪካው የፌደራል ምርመራ ቢሮ ኤፍቢአይ አስጠንቅቋል።","text":"መጪው ፕሬዚዳንት ጆ ባይደንም ሹመታቸውን ከሚረከቡበት ቀንም ቀድመው ሊከሰቱ እንደሚችሉ ቢሮው መረጃ ደርሶኛል ብሏል። በጦር መሳሪያ የታገዙ ነውጦች ዋሽንግተን ዲሲን ጨምሮ በአምሳ የተለያዩ የአሜሪካ የምክር ቤት አባላት መቀመጫዎች መታቀዳቸውን ሪፖርቶች ቢሮው አግኝቷል። ጆ ባይደን ከስምንት ቀናት በኋላ በዓለ ሲመታቸው የሚካሄድ ሲሆን የዝግጅቱንም የፀጥታ ሁኔታ ለማስጠበቅ ከፍተኛ የደህንነት ስራዎች እየተሰራ ቢሆንም ፍራቻዎች ነግሰዋል። በያዝነው ሳምንት መጀመሪያ ሰኞ ላይም ጆ ባይደን ለሪፖርተሮች እንደተናገሩት የምክር ቤት አባላትና የመንግሥት ተሿሚዎች መቀመጫ ከሆነው የአሜሪካው ካፒቶል ህንፃ ውጭ ቃለ መሓላቸውንም ለመፈፀም እንደማያስፈራቸው ነው። እሳቸውም ሆነ ምክትል ፕሬዚዳንቷ ካማላ ሃሪስ በትራምፕ ደጋፊዎች በቅርቡ በነውጠኞች ተከቦ ከፍተኛ አመፅ የተከሰተበት የካፒቶል ህንፃ ውጭ ቃለ መሓላቸውን እንዲፈፅሙ ይጠበቃሉ። የምክር ቤቱ አባላት የምርጫውን ውጤት የመጨረሻ ማረጋገጫ ለመስጠት ድምፅ እየሰጡ በነበረበት ወቅት በሺዎች የሚቆጠሩ የምርጫውን ውጤት አንቀበልም ያሉ የትራምፕ ደጋፊዎች የካፒቶልን ህንፃ ሰብረው በመግባት ከፍተኛ ነውጥ አስከስተዋል። የፀጥታ ኃይሎችም ከሳምንት በፊት የተከሰተው ይህ የሽብር ሁኔታ እንደገና እንደማይከሰት ማረጋገጫ ሰጥተዋል። የአሜሪካ ሆምላንድ ሴኩሪቱ ኃላፊ ቻድ ዎልፍ የመሪዎቹ በዓለ ሲመት ከመካሄዱ ቀደም ብሎም የአሜሪካ የደህንነት ልዩ ተልዕኮ እንዲያከናውንም ትዕዛዝ መስጠታቸውን ተናግረዋል። \"በባለፈው ሳምንት የተከሰተውንና ያንዣበበውን የደህንነት ስጋት በማየት አስፈላጊ ሆኗል\" ብለዋል። የዝግጅቱንም ደህንነት ለመቆጣጠር 15 ሺህ የአሜሪካ ብሄራዊ ወታደሮችም ይሰማራሉ ተብሏል። ሆኖም ትዕዛዝ ባስተላለፉባት በዚያችው ቀን በካፒቶል አመፁ ምክንያት ቻድ ዎልፍ ከስልጣናቸው እንዲነሱ ተደርገዋል። በዚህ አመፅ ምክንያትም የተነሱ ሶስተኛው የምክር ቤት አባልም ሆነዋል። ቻድ ዎልፍ ነውጠኞቹን እንዲያወግዙም ለትራምፕ ጥሪ አቅርበው ነበር።","len":2744}
{"id":"48048266","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48048266","title":"የሰሜን ኮሪያው መሪ ኪምና የሩስያው ፑቲን ተገናኙ","summary":"የሰሜን ኮሪያው መሪ ኪም ጆንግ ኡን እና የሩስያው ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ለመጀመሪያ ጊዜ ተገናኝተዋል።","text":"ሁለቱ መሪዎች በሩስያ ምስራቃዊት ከተማ ቭላዲቮስቶክ አቅራቢያ በሚገኝ ረስኪ የተባለ ቦታ ነበር የተገናኙት። ኪም እና ፑቲን የኮርያ ሰርጥን ከኒውክሌር ነጻ ስለማድርግ ይወያያሉ ተብሎ ይጠበቃል። • የሰሜን ኮርያ የኒዩክሌር ሚሳየል ሙከራ ደቡብ ኮርያንም ልምምድ እንድታካሂድ አስገድዷል በተጨማሪም ኪም ጆንግ ኡን ከአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ያደረጉት ውይይት መክሸፉን ተከትሎ፤ ኪም ከሩስያው ፕሬዘዳንት ድጋፍ ሊጠይቁ ይችላሉ። ኪም ትላንት ሩስያ ሲገቡ የሀገሪቱ ባለስላጣኖች ሞቅ ያለ አቀባባል አድርገውላቸዋል። በወታደራዊ ባንድ ሙዚቃ ዘና እንዲሉ ከተደረገ በኋላ ዘወትር ከመኪናቸው ጎን ለጎን በሚሮጡ ጠባቂዎቻቸው ታጅበው ተወስደዋል። \"ጉብኝቴ ውጤታማ እና ጠቃሚም ይሆናል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ\" ሲሉ ኪም ለሩስያ የቴሌቭዥን ጣቢያ ተናግረዋል። • ኪም ጆንግ ኡን የጦርነት ልመና ጥሪ በማድረግ ተወቀሱ የሰሜን ኮርያና የሩስያን የሁለትዮሽ ግንኙነትን ከማጠናከር ባለፈ ከፕሬዝዳንት ፑቲን ጋር ስለ ኮርያ ሰርጥ ጉዳይ ለመወያየት እቅድ እንደያዙም ኪም ተናግረዋል። የሩስያ መንግሥት ቃል አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ የኮርያ ሰርጥ የኒውክሌር ጉዳይን በተመለከተ አሁን ላይ ውጤታማ ሊሆን የሚችል ዓለም አቀፍ ጥረት እምብዛም አለመኖሩን ተናግረዋል። እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2003 ተጀምሮ የቆመው የሰሜን ኮርያ፣ ደቡብ ኮርያ፣ ቻይና፣ ጃፓን፣ ሩስያና አሜሪካ ውይይትን ቃል አቀባዩ ጠቅሰዋል። ሰሜን ኮርያና ሩስያ ምን ይፈልጋሉ? ተንታኞች እንደሚሉት፤ የኪም እና ዶናልድ ትራምፕ ውይይት ፍሬ ስላላፈራ ሰሜን ኮርያ እንደ ሩስያ ያሉ ወዳጆች ከጎኗ ማሰለፍ ግድ ይላታል። ሰሜን ኮርያ በምጣኔ ሀብት ረገድም ብቸኛ አጋሯ አሜሪካ አንዳልሆነች ማሳየት ትፈልጋለች። • ሰሜን ኮርያ የአሜሪካውያንን አጽም መለሰች ሩስያ በበኩሏ በኮርያ ሰርጥ ጉዳይ ቀንደኛ ተዋናይ መሆን ትፈልጋለች። ፑቲን ከኪም ጋር ለመገናኘት በጉጉት ሲጠብቁ ነበርም ተብሏል። እንደ አሜሪካና ቻይና ሁሉ ሩስያም የሰሜን ኮርያ ኒውክሌር ክምችት እንቅልፍ ይነሳታል።","len":2745}
{"id":"news-53590827","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53590827","title":"ዚምባብዌ ለነጭ አርሶ አደሮች ካሳ ልትከፍል ወሰነች","summary":"ዚምባብዌ መሬት ተወስዶብናል ላሉት ነጭ አርሶ አደሮች ካሳ ልትከፍል ነው","text":"ዚምባብዌ የቅጭ ግዛት መገርሰስን እንዲሁም አገሪቷ ከተጫነባት ቀንበር ነፃ መውጣቷን ተከትሎ በኃይል ተነጥቆ የነበረውን መሬት ለጥቁሮች አከፋፍላለች። ይህ መሬት በአናሳ ነጭ አርሶ አደሮች በኃይል ተይዞ የነበረ ነው። ከሰሞኑ ደግሞ አገሪቷ ላከፋፈለችው መሬት ካሳ የሚሆን 3.5 ቢሊዮን ዶላር ካሳ ለመክፈል ተስማምታለች። ይህ ገንዘብ መሬታቸው ተወሰደ ለተባሉት በሺዎች ለሚቆጠሩ ነጭ አርሶ አደሮች በካሳነት የሚሰጥ ይሆናል። አገሪቷ በቀጥታ ለነዚህ ነጭ አርሶ አደሮች የምትከፍለው ገንዘብ ባይኖራትም ለረዥም ጊዜ በሚከፈል ቦንድና ከተለያዩ ለጋሽ አገራት በሚሰበሰብ ገንዘብም ካሳው ይሰጣል ተብሏል። የአርሶ አደሮች ማህበር የካሳውን ሁኔታ በፀጋ እንደተቀበሉት ገልቨው፤ ካሳው ግን በቀጥታ ለመሬቱ ሳይሆን በዚህ ሂደት ለወደመው የእርሻ መሰረተ ልማት ግብዓት መሆን አለበት ሲል እንደ ቅድመ ሁኔታ አስቀምጧል። ዚምባብዌን ከእንግሊዝ ነጭ ቅጭ አገዛዝ ነፃ ለማውጣት ሲታገሉ የነበሩት ሮበርት ሙጋቤ ወደ ስልጣን መምጣት ተከትሎ ነው 4 ሺህ 500 የሚጠጉ ነጭ አርሶ አደሮች መሬታቸው ተወስዷል። ይህንንም መሬት 300 ሺህ ለሚጠጉ ጥቁር ቤተሰቦችም ተከፋፍሎ ነበር። ሙጋቤ ከዘረኝነት አስተሳሰብ ነፃ የወጣ ማኅበረሰብ ለመፍጠር በርካታ ተግባራት አከናውነዋል። በጎርጎሳውያኑ 1992 ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የመሬት ባለቤት መሆን የሚያስችል የመሬት ይዞታ ደንብ አስተዋወቁ። የደንቡ ዓላማ የነበረው ከ4500 በላይ በሚሆኑ ነጭ ገበሬዎች ተይዞ የነበረውን መሬት የዚምባብዌ ባለቤት ለሚሏት ጥቁሮች እንደገና ለማከፋፈል ያለመ ነበር። በዚህ ምክንያት በ2000 መጀመሪያ አዲስ የተመሰረተው ለዲሞክራሲዊ ለውጥ ንቅናቄ [ሙቭመንት ፎር ዲሞክራሲ ቼንጅ] መሪ በነበሩት ሞርጋን ፅፋንጊራይ በሚመራው እንቅስቃሴ ከፍተኛ አጣብቂኝ ውስጥ ገብተው ነበር። ሙጋቤ ከአርሶ አደሮቹ ጎን ባለመቆማቸው የእንቅስቃሴው ደጋፊ ተደርገውም ይቆጠሩ ነበር። የቀድሞ ወታደሮች በነጮች ተይዞ የነበረውን መሬት የግላቸው ያደረጉ ሲሆን፤ በወቅቱም በርካታ ገበሬዎችና ጥቁር ሠራተኞች ተገድለዋል።","len":2747}
{"id":"news-42441567","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42441567","title":"ኦሮሚያ በአዲስ አበባ በምታገኘው ልዩ ጥቅም ላይ ሊመክር የነበረው ስብሰባ ተበተነ","summary":"ኦሮሚያ በአዲስ አበባ ላይ ሊኖራት በሚገባው ልዩ ጥቅም ላይ ለመምከር በተወካዮች ምክር ቤት የህግና የከተሞች ልማት ጉዳይ ቋሚ ኮሚቴ የተጠራው ስብሰባ መሰረዙ ተነግሯል።","text":"የተወካዮች ምክር ቤት አባል የሆኑት አቶ አረጋ ሱፋ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ውይይቱ የተሰረዘው ኦሮሚያን ወክለው በምክር ቤቱ የሚገኙ የፓርላማ አባላት እና በስብሰባው ላይ የተገኙ ሌሎች ጉዳዩ ይመለከተናል የሚሉ ወገኖች ባነሱት ተቃውሞ ነው። የዚህ የልዩ ጥቅም ረቂቅ አዋጅ ጉዳይ በ2009 ዓ.ም ለምክር ቤቱ በቀረበበት ሰዓት የጉዳዩ ባለቤት የሆነው የኦሮሞ ህዝብ በስፋት እንዲወያይበት በሚል አቅጣጫ ተቀምጦ ነበር። \"በዛሬው ስብሰባም ተሳታፊዎች ካነሷቸው ጥያቄዎች መካከል 'የኛ ሕዝብ ተፈናቅሏል፤ የተፈናቀሉት ሰዎች ልጆች በረሃብ እየተቸገሩ፣ ሌሎች ደግሞ እየሞቱ ስለሆነ የተረጋጋ አዕምሮ ሲኖር ማየት አለብን' የሚሉት ይገኙበታል' ይላሉ አቶ አረጋ። እናም ተሳታፊዎቹ በሙሉ በአንድ ኃሳብ ስለተቃወሙ ስብሰባውን የጠራው ኮሚቴ ምክክሩን ለሌላ ጊዜ እንዳስተላለፈው ተናገረዋል። በስብሰባው ላይ ኦሮሚያ ክልል መንግሥትን በመወከል የተገኘ ባለሥልጣን አልነበረም። በጨለንቆ በመከላከያ ሠራዊት ስለተገደሉ ንፁሃን ዜጎች እና በሀገሪቱ ውስጥ እየታየ ባለው የሰላም ችግር ዙሪያ ጠቅላይ ሚኒስተር ኃይለማርያም ደሳለኝ ማብራሪያ እንዲሰጡ ከተጠየቁ በኋላ ምክር ቤቱ በስራ ላይ አልነበረም የሚሉት አቶ አረጋ የምክክር ጥሪውን እንደ ቀሪው ህዝብ ሁሉ ከመገናኛ ብዙኃን እንደሰሙ ይናገራሉ። \"ምክክሩ እንዲቀር ያደረጉት ሁለት ዋና ዋና ጉዳዮች ናቸው\" የሚሉት ደግሞ ሌላኛው የምክር ቤት አባል አቶ አንዳርሳ መገርሳ ናቸው። \"ሕዝቡ ቀድሞ በጉዳዩ ላይ ሳይመክር መቅረቱ እና በአሁኑ ወቅት ከዚህ የበለጠ አጣዳፊ ልንወያይባቸው የሚገባን ጉዳዮች መኖራቸው ናቸው\" ብለዋል። ለዚህም ጥያቄ የተሰጠው መልስ ከዚህ ምክክር በኋላ ሕዝቡን ለማወያየት የሚከለክል ነገር የለም የሚል ቢሆንም ጉዳዩ ጠንከር ያለ ተቃውሞ ስለገጠመው ምክክሩ ላልተወሰነ ጊዜ መተላለፉን ይናገራሉ። በተመሳሳይ የኦሮሚያ ኮሚዩኒሽን ጋዳዮች ኃላፊ አቶ አዲሱ አረጋ በአሁኑ ወቅት የአዲስ አበባ ልዩ ጥቅም ለክልሉ መንግስት ቅድሚያ የሚሰጠው ነገር አይደለም ሲሉ በፌስ ቡክ ገጻቸው ላይ አስፍረዋል።","len":2751}
{"id":"news-49726172","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49726172","title":"ላይቤሪያ የጦር ፍርድ ቤት ለማቋቋም ዓለም አቀፉን ተቋም እያማከረች ነው","summary":"የላይቤሪያው ፕሬዝዳንት ጆርጅ ዊሃ በሃገራቸው ለማቋቋም ስላሰቡት የጦርና የኢኮኖሚ ወንጀሎች ፍርድ ቤት ጉዳይ ለመምከር ለዓለም አቀፉ ወንጀለኞች ፍርድ ቤት ፕሬዝዳንትን ጋበዙ።","text":"ይቋቋማል የተባለው ችሎት እንደ አውሮፓዊያኑ አቆጣጠር በ1989-1996 እና 1999-2003 በተካሄዱትና የ250 ሺህ ዜጎችን ህይወት ከቀጠፉት ደም አፋሳሽ ጦርነት ወቅት የተፈጸሙ ወንጀሎችን እንዲመለከት የታለመ ነው። በእርስ በርስ ጦርነቶቹ ወቅት በሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎች በስለት የመቆራርጥና ተገደው የመደፈር ጥቃት አደንዛዥ እፅ በሚጠቀሙ ህጻናት ወታደሮችን በሰማሩ ጨካኝ የጦር አበጋዞች ተፈጽሟል። ጦርነቱንም ለማስቆም ከአካባቢው ሃገራት የተወጣጡ ሰላም አስከባሪ ወታደሮች ሁለት ጊዜ ተሰማርተው ነበር። • የምዕራብ ኦሮሚያ ነዋሪዎች ስጋትና ሰቆቃ • በአባይ ግድብ ላይ ለዓመታት የተካሄድው ውይይት ውጤት አላመጣም፡ ግብጽ የላይቤሪያ ፕሬዝዳንት ምክትል የፕሬስ ኃላፊ ስሚዝ ቶቢ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ፕሬዝዳንት ዊሃ ከዓለም አቀፉ ፍርድ ቤት ፕሬዝዳንት ጋር ናይጄሪያ ውስጥ ለአጭር ጊዜ ተወያይተው ነበር። \"የፍርድ ቤቱ ፕሬዝዳንትን ምላሽ እየተጠባበቅን ነው\" ሲሉ ሚስተር ቶቢ ተናግረዋል። ባሕላዊ መሪዎችንና ሽማግሌዎችን ጨምሮ የተለያዩ ወገኖች ፍርድ ቤቱ እንዲቋቋም ግፊት ሲያደርጉ ቆይተዋል። ፕሬዝዳንት ዊሃም በፍርድ ቤቱ መመስረት ጉዳይ ላይ የሃገሪቱ ምክር ቤት ያለውን ሃሳብ እንዲያካፍል በደብዳቤ ጠይቀዋል። • የደቡብ ኮርያ ፖለቲከኞች ለምን ጸጉራቸውን በአደባባይ ይላጫሉ? በምክር ቤቱ የተቃዋሚው ሊበርቲ ፓርቲ አባል የሆኑት አብረሃም ዳሪየስ ዲሎን \"በሃገራችን ወንጀል ሰርቶ ሳይጠየቁ መቅረትን ልማድ ለማስወገድ ጊዜው አሁን ነው\" ሲሉ ፍርድ ቤቱን የማቋቋሙን ሃሳብ በመደገፍ በአንድ ሬዲዮ ላይ ሃሳባቸውን ሰጥተዋል። ነገር ግን አንዳንዶች ፕሬዝዳንት ዊሃ ፍርድ ቤቱን ለማቋቋም የሚያስችል ረቂቅ ሕግ ለምክር ቤቱ ከማቅረብ ይልቅ ምክር መጠየቃቸውን ተችተውታል። በዚህም አንዳንዶች የፕሬዝዳንቱ አስተዳደር የፍርድ ቤቱ መመስረት ላይ ጽኑ ፍላጎት ስለሌለው ጉዳዩን የማጓተት ዘዴን እየተጠቀመ ነው ሲሉ ይጠራጠራሉ። ሄንሪ ኮስታ የተባለው ታዋቂ የሬዲዮ ውይይት ፕሮግራም አስተናጋጅም \"ሰውዬው [ፕሬዝዳንቱ] ጨዋታ የያዘ ይመስላል\" ሲል ተችቷል።","len":2752}
{"id":"news-57140211","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57140211","title":"ኮሮናቫይረስ፡ በሕንድ ያጋጠመው የኮሮና ቀውስ የኮቫክስን ክትባት ጎትቷል ተባለ","summary":"በሕንድ ባጋጠመው ከፍተኛ የኮሮናቫይረስ ሥርጭት ምክንያት በመላው አለም የቫይረሱን ክትባት ለማዳረስ የሚደረገውን ርብርብ በ 140 ዶዝ ወደ ኋላ ጎትቷል ተባለ።","text":"ኮቫክስ በተሰኘው ፍትሃዊ የክትባት ማከፋፋያ ጥምረት ሥር ከፍተኛ ቁጥር ያለውን ክትባት የምታበረክተው ሕንድ የውጪ ንግዷ ላይ በጣለችው ክልከላ ምክንያት ላለፉት ሦስት ወራት አንድም ጭነት መላክ አልቻለችም። ሕንድ ክትባቱን የምታመርተው ሲረም ኢንስቲትዩት ኢንዲያ በተባለ ተቋሟ አማካኝት ነበር። የተመድ የሕፃናት ኤጀንሲ ዩኒሴፍ የኮቫክስን ክትባት የመግዛት እና የማከፋፈል ተግባሩን እያከናወነ ይገኛል። ኤጀንሲው የቡድን ሰባት እና የአውሮፓ ሕብረት አገራት ከራሳቸው ድርሻ ላይ ክትባቶችን እንዲያካፍሉ እየጠየቀ ይገኛል። ኃያላኑ አገራት በቀጣዩ ወር በእንግሊዝ ይሰበሰባሉ ተብሎ ይጠበቃል። ዩኒሴፍ እንዳለው አገራቱ የዜጎቻቸውን ፍላጎት ካሟሉ በኋላ 153 ሚሊዮን ዶዝ ክትባት መለገስ የሚያስችል አቅም አላቸው። ሲረም ኢንስቲትዩት በመላው አለም በኮቫክስ ሥር ይሰራጫል ተብሎ ከሚጠበቀው ሁለት ቢሊዮን ክትባት ግማሹን ይሸፍናል ተብሎ ነበር። ሕንድ ለአራት ተከታታይ ወር ክትባቱን አምርታ ትጭናለች ተብሎ አይጠበቅም። ይህ ከሆነ ጉድለቱ አሁን ካለበት ወደ 190 ሚሊዮን ያሻቅባል። የዩኒሴፍ ኮቫክስ የአቅርቦት አስተባባሪ ጂያን ጋንዲ \"ቀጣይ ዶዞች መቼ ይጫናሉ የሚለውን የማናውቅበት ደረጃ ላይ ነው ያለነው\" ብለዋል። \"ነገሮች በቅርቡ ተስተካክለው ወደ መስመራችን እንመለሳለን ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። ነገር ግን በሕንድ ያለውን ሁኔታ ለመገመት አስቸጋሪ ነው፤ ይህ ከፍተኛ ስጋት ነው\" ሲሉ ተናግረዋል። ዩኒሴፍ ክትባት አዋጡ ካላቸው ኃያላን አገራትም የተወሰኑት ከሕዝብ ብዛታቸው በላይ ብዙ እጥፍ ክትባት አዘዋል። እንግሊዝ፣ ካናዳ እና አሜሪካ ቀዳሚዎቹ ናቸው። በየካቲት ወር የእንግሊዙ ጠቅላይ ሚኒስቴር ቦሪስ ጆንሰን አገራቸው የሚተርፋትን ክትባት ለደሃ አገራት ለመስጠት ቃለ ገብተው ነበር። ነገር ግን እስካሁን ይህ የሚሆንበትን ጊዜ አልገለጹም። አሜሪካም በተመሳሳይ ጊዜውን ባታስታውቅም ፈረንሳይ ግን ብቸኛዋ ክትባቶቿን ለመለገስ ቃል የገባች የቡድን ሰባት አገር ናት። ፈረንሳይ ግማሽ ሚሊዮን ክትባት ለመለገስ ቃል ገብታለች።","len":2752}
{"id":"43862012","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/43862012","title":"ፈረንሳይ ስደተኞችን የተመለከተ ጥብቅ ሕግ አወጣች","summary":"የፈረንሳይ ብሄራዊ ምክር ቤት በጥገኝነት ጠያቂዎች ዙሪያ ያለውን ደንብ የሚያጠብቅ ጠንካራ የስደተኞች ሕግ አፀደቀ።","text":"ሕጉ ጥገኝነት ለሚጠይቁ ሰዎች ጥያቄ የሚያቀርቡበትን የጊዜ ገደብ ያሳጠረ ሲሆን ሕገ-ወጥ ስደተኞች ሊታሰሩ የሚችሉበትን ጊዜ በእጥፍ እንዲጨምር አድርጓል። በተጨማሪም ወደ ፈረንሳይ በሕገ-ወጥ መንገድ የሚገቡ ስደተኞች አንድ ዓመት እንዲታሰሩ የሚያደርግ አዲስ ቅጣትንም አካቷል። የፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ገዢ ፓርቲ እንዳለው አዲሱ ሕግ ያለውን ጥገኝነት የመጠየቂያ ሂደት ያፋጥነዋል። ነገር ግን ተቃዋሚ ፖለቲከኞችና የሰብአዊ መብት ተከራካሪ ድርጅቶች እንደሚሉት በሕጉ ላይ ያሉ እርምጃዎች ከተገቢው በላይ የተጋነኑ ናቸው ብለዋል። ይህ አዲስ ሕግ በ228 ድጋፍ፣ በ139 ተቃውሞና በ24 ድመፀ ተአቅቦ ማለፉም ተዘግቧል። በመቶ ዎች የሚቆጠሩ ማሻሻያዎች ከቀረቡበት በኋላ ነበር ሕጉ ባለፈው ሳምንት ማብቂያ ላይ ድምፅ የተሰጠበት። አንድ የፕሬዝዳንት ማክሮን ፓርቲ አባል አዲሱን ሕግ ተቃውመው ድምፅ የሰጡ ሲሆን 14 የሚሆኑት ደግሞ ድምፀ ተአቅቦ አድርገዋል። ሂዩማን ራይትስ ዋች የተባለው የሰብአዊ መብቶች ተሟጋች ድርጅት እንዳለው ጥገኝነት የመጠየቂያውን ጊዜ ማሳጠር \"ለችግር ተጋላጭ የሆኑ ጥገኝነት ጠያቂዎች በተሰጠው ጊዜ ጥያቄያቸውን ማቅረብ ስለማይችሉ ጊዜው እንዲያልፍባቸው ሊያደርግ ይችላል\" በማለት አዲሱ ሕግ አሉታዊ ውጤት ሊኖረነው እንደሚችል ስጋቱን ገልጿል። \"ውጤታማ የጥገኝነት መጠየቂያ ሥርዓት በመዘርጋት ስም አዲሱ ሕግ ጥበቃ የማግኘት ዕድልን የሚያጠቡ ተከታታይ እርምጃዎችን አካቷል\" ሲሉ የሂዩማን ራይትስ ዋች የፈረንሳይ ዳይሬክተር ቤኔዲክት ጂያኔሮድ በሰጡት መግለጫ ላይ ተናግረዋል። አዲሱ ሕግ በመጪው ሰኔ ወር ላይ ለፈረንሳይ የላይኛው ምክር ቤት ቀርቦ ውይይት ይደረግበታል። ማስታወሻ በስያሜ ላይ፡ ቢቢሲ ስደተኛ የሚለውን ቃል የሚጠቀመው ከሃገራቸው ወጥተው ጥገኝነት ለማግኘት የሚያስፈልገው ሕጋዊ ሂደት ላይ ላሉ ሰዎች ነው። በእዚህ ውስጥም ሶሪያን ከመሳሰሉ በጦርነት ውስጥ ካሉ ሃገራት የሚመጡትንና ሌሎች ደግሞ መንግሥታት የኢኮኖሚ ስደተኞች የሚሏቸውን ሥራና የተሻለ ህይወትን ፍለጋ የሚሰደዱትን ያካትታል።","len":2752}
{"id":"news-53217424","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53217424","title":"ትግራይ ክልል የምርጫ ኮሚሽን ለማቋቋም ምክክር እንደሚደረግ ተገለጸ","summary":"የትግራይ ክልል የራሱን የምርጫ ኮሚሽን ለማቋቋም የሚያስችለው አዋጅ እንዲሁም የምርጫ ሥነ ምግባር አዋጅ አዘጋጅቶ ለውይይት ማቅረቡን ቢቢሲ ያገኘው መረጃ አመለከተ።","text":"በአገሪቱ በዚህ ዓመት ማብቂያ ላይ ሊካሄድ ታቅዶ ባለው የወረርሽኝ ስጋት ምክንያት ምርጫው ወደ ሌላ ጊዜ እንዲዘዋወር ቢወሰንም የትግራይ ክልል ግን ስድስተኛውን ዙር ምርጫ ለማካሄድ እንደወሰነ ማሳወቁ ይታወሳል። በዚህም በክልሉ ለማካሄድ ዕቅድ ከተያዘለት ክልላዊ ምርጫ ጋር በተያያዘ ሁለት የሕግ ረቂቅ ሰነዶች ተዘጋጅተው ማክሰኞ ሰኔ 23\/2012 በትግራይ ከሚንቀሳቀሱ ተቃዋሚ የፖለቲካ ድርጅቶች ጋር ለመወየያያት ቀጠሮ መያዙን ለማወቅ ተችሏል። ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር ምክክር ከሚደረግባቸው ረቂቅ ሰነዶች አንዱ የምርጫና የምርጫ ሥነምግባር ረቂቅ አዋጁ 130 አንቀጾችን የያዘ ነው ተብሏል። ሁለተኛው ሰነድ ደግሞ የትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት የምርጫ ኮሚሽን ለማቋቋም ለማደራጀት እንዲሁም ስልጣኑንና ተግባሩን ለመወሰን የተዘጋጀ ረቂቅ አዋጅ ነው። ይህ አዋጅ 33 አንቀጾችን የያዘና 27 ገጾች ያሉት ሰነድ መሆኑን ቢቢሲ ያገኘው መረጃ ያሳያል። በኢትዮጵያ የአገራዊ ምርጫ ሊካሄድ ታቅዶ የነበረው ነሐሴ ወር ላይ የነበረ ቢሆንም የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ መከሰት ጋር ተያይዞ ማካሄድ እንደማይችል ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ማስታወቁ ይታወሳል። ምርጫው ወደ 2013 ዓ.ም ሲራዘም ተቃውሟቸውን ካሰሙ አካላት መካከል የትግራይ ክልል አንዱ ሲሆን በክልሉ ወቅቱን ጠብቆ ምርጫ ለማካሄድ መወሰኑን በማስታወቅ ለምርጫ ቦርድ ጥያቄ አቅርቦ ነበር። ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ የክልሉን ጥያቄ ውድቅ ካደረገ በኋላ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ትግራይ ክልል ለማካሄድ የጠየቀውን የክልላዊ ምርጫ ለማስፈጸም የሚያስችለው ሁኔታ የለም ቢልም፤ የትግራይ ክልል የሚያቋቁመው አካል ምርጫውን እንደሚያስፈጽም የክልሉ ፍትህ ቢሮ ኃላፊ አቶ አማኑኤል አሰፋ ለቢቢሲ በወቅቱ ገልፀዋል። ይህንንም ተከትሎ በትግራይ ክልል 6ኛው ምርጫ እንዲካሄድ በክልሉ የሚንቀሳቀሱ ሦስት የፖለቲካ ድርጅቶች ተሳታፊ የሚያደርጋቸው የጋራ ምክር ቤትና የምርጫ ተቋም እንዲቋቋም ለክልሉ መንግሥት ጥያቄ አቅርበው ነበር። የክልሉ ምክር ቤትም የመስከረም ወር ከማብቃቱ ቀደም ብሎ ምርጫ እንዲካሄድ መወሰኑ ይታወሳል።","len":2753}
{"id":"news-50781926","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50781926","title":"ጀነራል ካሊፍ ሃፍታር፡ ወታደሮቻቸው ትሪፖሊን እንዲቆጣጠሩ አዘዙ","summary":"ሊቢያዊው የጦር ጀነራል ካሊፍ ሃፍታር ወታደሮቻቸው የሊቢያን መዲና ትሪፖሊን በቁጥጥራቸው ሥር እንዲያውሉ አዘዙ።","text":"ተጽእኖ ፈጣሪው የጦር ጀነራል ይህን መልዕክታቸውን ያስተላለፉት በቀጥታ በቴሌቪዥን በተላለፈ ንግግራቸው ነው። ጀነራሉ ከዚህ ቀደም በቴሌቪዥን መስኮት ብቅ ብለው ይህን መሰል መልዕክት አስተላልፈው አያውቁም ተብሏል። የጀነራል ሃፍታር መልዕክት በትሪፖሊ ከተማ ነዋሪዎች ዘንድ ከፍተኛ ድንጋጤን ፈጥሯል። ጀነራሉ በተባበሩት መንግሥታት እውቅና ባለው መንግሥት ሥር የምትተዳደረውን ትሪፖሊን ለመቆጣጠር ከወራት በፊት የጦር እርምጃ ሲወስዱ ነበር። ትሪፖሊን የሚያስተዳድረው መንግሥት ግን የጀነራል ሃፍታር ወታደሮች ትሪፖሊን እንዳይቆጣጠሩ የመከላከል እርምጃዎችን ሲወስድ ቆይቷል። በተለይ በደቡባዊ ወደ ትሪፖሊ በሚወስዱ አቅጣጫዎች ላይ የጀነራሉ ወታደሮች ብዙ ሽንፈቶችን ተከናንበዋል። የፖለቲካ ተንታኞች የአሁኑ የጀነራሉ መልዕክት ጦራቸው ሙሉ ኃይሉን ተጠቅሞ መዲናዋን ለመያዝ መወሰኑን ያመላክታል ብለዋል። ጀነራል ካሊፍ ሃፍታር ማናቸው? ፊልድ ማርሻል ካሊፍ ቤልቃሲም ሃፍታር የአሜሪካ እና የሊቢያ ጥምር ዜግነት ያላቸው የሊቢያ ብሔራዊ ጦር የመሰረቱ እና የሚመሩ ተጽእኖ ፈጣሪ የጦር አለቃ ናቸው። ጀነራል ካሊፍ የሊቢያ መንግሥት ከሚቀናቀኑ ሁለት ቡድኖች መካከል ከአንደኛው ጋር ጥምረት በመመስረት የትጥቅ ትግል ላይ ይገኛሉ። ጀነራሉ ከወራት በፊት ''አሸባሪዎች እና ወንጀለኛ ቡድኖች'' ባሏቸው አካላት ላይ ጥቃት መሰንዘር ጀምረዋል። በጦር አዛዡ ጀነራል ካሊፍ ሃፍታር የሚመራው ጦር ከወራት በፊት በወሰደው እርምጃ በነዳጅ ሃብታቸው የበለጸጉ ደቡባዊ የሊቢያ ክፍሎች ተቆጣጥሯል። በሊቢያ በሚፈጸሙ ጥቃቶች ብዙ ንጹሃን ዜጎች ህይወታቸውን ያጣሉ። በተለይ ደግሞ በመንግሥት ተቋማት እና በእስር ቤቶች ላይ በሚፈጸሙ ጥቃቶች በርካቶች የተገደሉ ሲሆን፤ የተባበሩት መንግሥታት እውቅና ያለው መንግሥት በተደጋጋሚ ለሚፈጸሙት ጥቃቶች በጀነራል ካሊፍ ሃፍታር የሚመራውን ቡድን ተጠያቂ ያደርጋል። ሊቢያ ከ8 ዓመታት በፊት በቀድሞ መሪዋ ሙአመር ጋዳፊ ላይ ተቃውሞ ከተነሳ እና ከተገደሉ በኋላ ሰላም እና መረጋጋት እርቋት ቆይቷል።","len":2753}
{"id":"54830388","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54830388","title":"የአሜሪካ ምርጫ፡ በወሳኝ ግዛቶች ምን እየተከናወነ ነው?","summary":"አሁን የምርጫውን ውጤት የሚወስኑ ጥቂት ግዛቶች ብቻ ናቸው ያሉት፡፡","text":"ባይደን 243 የኤሌክቶራል ኮሌጆች ድምጽ ሲኖራቸው ትራምፕ ደግሞ 214 አላቸው። ኋይት ሃውስ ለመግባት 270 ማግኘት ያስፈልጋቸዋል፡፡ ቀሪዎቹ ወሳን ግዛቶች አሪዞና፣ ጆርጂያ፣ ኔቫዳ፣ ፔንሲልቬንያ፣ ሰሜን ካሮላይና እና ዊስኮንሲን ናቸው ፡፡ ወደ ድል የሚወስዱ የተለያዩ መንገዶች አሉ ፡፡ 270ን ቁጥር ለመድረስ ትራምፕ በዊስኮንሲን በአስር ድምፅ ተሸንፈው በጆርጂያ (16 ድምጽ)፣ በሰሜን ካሮላይና (15)፣ በፔንሲልቬንያ (20)፣ በአሪዞና (11) ወይም በኔቫዳ (6) ማሸነፍ አለባቸው ፡፡ ባይደን በበኩላቸው ያለ ፔንሲልቬንያ (ውጤት በቅርቡ የማይጠበቅበት ነው) ሊያሸንፉ ይችላሉ። ሆኖም አሪዞና፣ ጆርጂያ እና ኔቫዳን ማሸነፍ ይጠበቅባቸዋል ፡፡ አንዳንድ የዜና አውታሮች በዊስኮንሲን እና አሪዞና ባይደን አሸናፊ እንደሆኑ ቢገልጹም ቢቢሲ ግን ውጤቱን ለመግለጽ ገና መሆኑን በወኪሎቹ በኩል ለማረጋገጥ ችሏል፡፡ ባይደን ከዊስኮንሲን ጋር አሪዞና እና ኔቫዳ ላይ ብቻ በማሸነፍ ፕሬዝዳንት ይሆናሉ፡፡ ቆጠራው እንደቀጠለ ሲሆን ባለሥልጣናቱ ውጤት በቀጣይ ሰዓታት ያሳውቃሉ ተብሎ ይጠበቃል ፡፡ ሁሉም ድምፆች እስኪቆጠሩ ድረስ ሌሊቱን በሙሉ ቆጠራቸውን እንደሚቀጥሉ የጆርጂያ ባለሥልጣናት ተናግረዋል፡፡ በግዛቱ የትራምፕ መሪነት ወደ 24,000 ድምፆች ቀስ እያለ እየቀነሰ ነው ሲል ኒው ዮርክ ታይምስ ዘግቧል። በኔቫዳ የድምጽ ልዩዩቱ ጠባብ ሲሆን ባይደን ከ8000 ባነሰ ድምፅ ይመራሉ፡፡ ቀጣይ ውጤቶች ሐሙስ ከሰዓት በኋላ እንደሚለጠፉ ባለሥልጣናቱ ተናግረዋል፡፡ በፔንሲልቬንያ በሰፊ ልዩነት ሲመሩ የነበሩት ትራምፕ አሁን ልዩነታቸው ጠቧል። 90 በመቶ ድምጾች ተቆጥረው ትራምፕ በ164 ሺህ 414 ድምፅ ይመራሉ፡፡ ባይደን በአሪዞና በ80,000 ያህል ድምጽ እየመሩ ሲሆን ተጨማሪ ውጤቶች ሐሙስ ይጠበቃሉ። በሰሜን ካሮላይና አብዛኛው ድምጽ የተቆጠረ ሲሆን ትራምፕ 77 ሺህ በሚጠጋ ጠባብ ድምጽ በመምራት ላይ ይገኛሉ። ጆ ባይደን ከ 20 ሺህ በላይ ድምጽ እየመሩ ነው በሚባልበት ዊስኮንሲን አጋራችን ሮይተርስ አሸናፊነቱን ያልሰጣቸው ሲሆን ሌሎች የዜና አውታሮች ግን ባይደን በግዛቱ እንዳሸነፉ እየዘገቡ ነው።","len":2757}
{"id":"news-53447241","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53447241","title":"ትራምፕ ዜጎቻቸው ጨምብል እንዲያደርጉ አላስገድድም አሉ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዝዳናት ዶናልድ ትራምፕ የኮሮናቫይረስ መስፋፋትን ለመግታት ዜጎች የአፍና የአፍንጫ መሸፈኛ ጭምብልን እንዲያደርጉ እንደማያዙ አስታወቁ።","text":"ፕሬዝዳንቱ ይህንን ያሉት የአገሪቱ የተላላፊ በሽታዎች ከፍተኛ ባለሙያ የሆኑት ዶክተር አንተኒ ፋውቺ የግዛቶችና የአካባቢ አስተዳዳሪዎች ሕዝቡ የፊት እና አፍ መሸፈኛ ጭምብል እንዲጠቀም በተቻለ አቅም \"እንዲያስገድዱ\" መጠየቃቸውን ተከትሎ ነው። ዶክተር ፋውቺ እንዳሉት የፊትና የአፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግ በሽታውን ለመከላከል \"በጣም አስፈላጊ ስለሆነ፤ ሁላችንም ልንጠቀምበት ይገባል።\" በአሜሪካ ጭምብል የመጠቀም ጉዳይ በከፍተኛ ሁኔታ የፖለቲካዊ ውዝግብ ምንጭ ከሆነ ወራት ተቆጥረዋል። ነገር ግን በአገሪቱ ያሉ የአብዛኞቹ ግዛቶች አስተዳዳሪዎች ማንኛውም ሰው ከቤቱ ውጪ በሚሆንበት ጊዜ ጭምብል ማድረግን የምርጫ ጉዳይ ሳይሆን ግዴታ አድርገውታል። ለረጅም ጊዜ ጭምብል ማድረግን ሲቃወሙ የነበሩት ፕሬዝዳንት ትራምፕ ባለፈው ሳምንት ቅዳሜ ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ ጭምብል አድርገው ታይተዋል። ነገር ግን ትናንት አርብ ለፎክስ ኒውስ እንደተናገሩት የአፍና የአፍንጫ መሸፈኛ ጭምብልን መጠቀም ግዴታ መደረግን እንደማይስማሙበት \"ሕዝቡ ነጻነት ሊሰጠው ይገባል\" በማለት አመልክተው። ከቀናት በፊት የአሜሪካ የሕብረተሰብ ጤና ተቋም የሆነው የበሽታ መቆጣጠሪያና መከላከያ ማዕከል ባወጣው መግለጫ ላይ ሕዝቡ ጭምብል እንዲጠቀም አጥብቆ ጠይቋል። \"የኮሮናቫይረስን የምነከላከልበት ዘዴ አለን\" ያሉት የማዕከሉ ዳይሬክተር ዶክተር ሮበርት ሬድፊልድ ናቸው። \"ከጨርቅ የሚሰሩ ጭምብሎች የቫይረሱን መስፋፋት ለማስቆምና ለመቀነስ ዋነኛ ዘዴ ነው። በተለይ ሰዎች በሚሰበሰቡባቸው ስፍራዎች ላይ መጠቀም በጣም አስፈላጊ ነው\" ብለዋል። በደቡባዊ አሜሪካ የምትገኘው የጆርጂያ ግዛት ገዢ ብሪያን ኬምፕ የአፍን የአፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግን ሲቃወሙ የነበሩ ቢሆንም አሁን ግን ነዋሪዎች እንዲጠቀሙ ጠይቀዋል። በግዛቲቱ የምትገኘው የአትላንታ ከተማ ከንቲባ ኬይሻ ላንስ ቦቶምስ የኮሮናቫይረስ የተገኘባቸው ሲሆን ቀደም ብለው ከንቲባዋ በከተማዋ ውስጥ ጭምብል ማድረግ ግዴታ መሆኑን በማወጃቸው ከአገረ ገዢው ኬምፕ ተቃውሞ ገጥሟቸው ነበር።","len":2760}
{"id":"news-55317806","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55317806","title":"የፓኪስታን ፕሬዝዳንት ደፋሪዎች ላይ ከባድ ቅጣት የሚጥል ሕግ ላይ ፈረሙ","summary":"የፓኪስታን ፕሬዝዳንት በመድፈር ወንጀል የተከሰሱ ሰዎች በፍጥነት የቅጣት ውሳኔ እንዲተላለፍባቸው እንዲሁም ጠንከር ያለ ቅጣት እንዲጣልባቸው የሚያስችል ሕግ ላይ ፊርማቸውን አኖሩ።","text":"ይህ ሕግ በአገር አቀፍ ደረጃ የብሔራዊ የፆታ ጥቃት አድራሾች ምዝገባ ሥርዓት ማካሄድን፣ ጥቃት የደረሰባቸውን ግለሰቦች ማንነት መደበቅንና የተወሰኑ ጥቃት አድራሾችን በኬሚካል ማኮላሸትን ይፈቅዳል። የመድፈር ወንጀሎችን በፍጥነት የሚቋቋሙ ችሎቶች ጉዳዩን እንዲመለከቱ የሚደረግ ሲሆን በአራት ወር ውስጥም ውሳኔ ሰጥተው ፋይሉን ይዘጋሉ ተብሏል። ይህ የፕሬዝዳንቱ ያፀደቁት ሕግ የተሰማው ከላሆሬ ከተማ ወጣ ባለ ስፍራ በቡድን የተደፈረች ሴት ታሪክ የሕዝብ ቁጣና ተቃውሞ ከቀሰቀሰ በኋላ ነው። ጥቃት የደረሰባት ሴት የተደፈረችው ወደ ከተማዋ በሚያመራ አውራ ጎዳና አጠገብ ሲሆን ሁለት ልጆቿም ጥቃቱ እናታቸው ላይ ሲፈፀም በስፍራው ነበሩ ተብሏል። በወቅቱ የላሆሬ ፖሊስ ከፍተኛ ባለስልጣን ጥቃት የደረሰባት ሴት ለወንጀሉ በከፊል አስተዋጽኦ አድርጋለች ሲሉ መናገራቸው ተሰምቷል። የኃላፊው አስተያየት እና ድርጊት ፓኪስታናውያንንን በቁጣ ወደ አደባባይ እንዲወጡ ያደረገ ሲሆን መንግሥትም አፋጣኝ እርምጃ ለመውሰድ ቃል እንዲገባ አስገድዶታል። ጠቅላይ ሚኒስትር ኢምራን ካኻን እና ካቢኔያቸው ሕጋዊ እርምጃውን ያፀደቁት ባለፈው ወር ሲሆን ፕሬዝዳንት አሪፍ አልቪ በበኩላቸው ሕጉ ላይ ፊርማቸውን ያዋሉት ዛሬ ማክሰኞ እለት ነው። መንግሥት በ120 ቀናት ውስጥ ወደ ሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ ሕግ ሆኖ እንዲፀድቅ ማድረግ የሚጠበቅበት ይሆናል። አንዳንዶች ፕሬዝዳንቱ ፊርማቸውን ያኖሩበትን ሕግ ከባድ ቅጣት ይዟል በሚል ትችታቸውን እያሰሙ ነው። አክለውም ባለስልጣናቱ ሕጉን ከማጽደቃቸው በፊት አስፈላጊውን ምክክር አላካሄዱም ብለዋል። ኢንዶኔዢያ እንዲሁም ፖላንድ ሕጻናትን የሚደፍሩ ሰዎች በኬሚካል እንዲኮላሹ የሚያስገድድ ሕግ ያጸደቁት እኤአ በ2016 እና በ2009 ነው። በፓኪስታን ጾታዊ ጥቃት የሚያጋጥማቸው ሴቶች ቁጥር ከጊዜ ወደጊዜ እየጨመረ መሆኑ ይነገራል። በ2015 እኤአ አንዲት ሴት በቡድን ስትደፈር የሚያሳይ ተንቀሳቃሽ ምስል በማህበራዊ መገናኛ ብዙኀን ላይ የተሰራጨ ሲሆን ፓኪስታን ይህ እንዳይሆን መከልከል የሚያስችል ሕግ የላትም።","len":2761}
{"id":"news-52289889","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52289889","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ትራምፕ ዶ\/ር ቴድሮስ በሚመሩት የዓለም ጤና ድርጅት ላይ የገንዘብ እቀባ አደረጉ","summary":"ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ለኮሮናቫይረስ የሰጠው ምላሽ ቀርፋፋ ነው፤ በአካሄዱም ቻይናን ማዕከል አድርጓል ላሉት የዓለም ጤና ድርጅት አገራቸው የምታበረክተውን የገንዘብ መዋጮ እዲቋረጥ አዘዙ።","text":"ይህም ማለት አሜሪካ ለድርጅቱ በየዓመቱ ለድርጅቱ ትሰጥ የነበረው ገንዘብ እንዲቆም የሚያደርግ ነው ተብሏል። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ዋና ጸሐፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ የትራምፕን ውሳኔ \"ጊዜውን ያላገናዘበ እርምጃ\" ሲሉ ተችተውታል። ዶናልድ ትራምፕ ከሳምንታት በፊት ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም የሚመሩትን መሥሪያ ቤት ክፉኛ ሲወቅሱ ነበር። በየዓመቱ የሚሰጡትን መዋጮ ለማጤን እንደሚገደዱም ጥቁምታ መስጠታቸው ይታወሳል። ትራምፕ እንደሚሉት የዓለም ጤና ድርጅት \"መሠረታዊ ኃላፊነቱን እንኳ\" አልተወጣም። የቫይረሱን የስርጭት ስፋትና አደገኛነት ባላገናዘበ መልኩ እርምጃ አወሳሰዱ የዘገየና ቀርፋፋም ነበር ብለዋል። ከሁሉም በላይ ለቻይና ያደላ ሲሉም ተችተውታል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ በአሁኑ ወቅት ራሳቸውም በአገራቸው ጋዜጠኞችና ፖለቲከኞች ለቫይረሱ ባሳዩት ቸልተኝነት ክፉኛ እየተብጠለጠሉ ይገኛሉ። አንዳንድ የፖለቲካ ተንታኞች ትራምፕ በዓለም ጤና ድርጅት ላይ እየወሰዱ ያሉት እርምጃ የተወሰነ ፋታ ለማግኘትና ትኩረት ለማስቀየር እንደሆነ ይገምታሉ። ትራምፕ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ \"ለደረሰው ጥፋት ድርጅቱ ተጠያቂ መሆን አለበት\" እስከ ማለት ደርሰዋል። አሜሪካ ለዓለም ጤና ድርጅት የምትሰጠው የገንዘብ ድጋፍ ለድርጅቱ ወሳኝና የጠቅላላውን 15 በመቶ የሚይዝ ሲሆን፤ ቻይና በአንጻሩ በፈረንጆቹ 2018\/19 ለድርጅቱ ያዋጣቸው ገንዘብ 76 ሚሊዮን ዶላር ብቻ ነው፤ የአሜሪካ የባለፈው ዓመት መዋጮ 400 ሚሊዮን ዶላር ይደርሳል። \"ድርጅቱ ቫይረሱ ከዉሃን የተነሳ ሰሞን ፈጥኖ እርምጃ ቢወስድ ኖሮ ይህ ሁሉ ቀውስ ባልተፈጠረ ነበር። ከዚያ ይልቅ ቻይና እየወሰደችው የነበረውን እርምጃ ሲያንቆለጳጵስ ነበር\" ሲሉ ዶ\/ር ቴድሮስ የሚመሩትን ድርጅት ወቅሰዋል፤ ፕሬዝዳንት ትራምፕ። የቢቢሲ የዋይት ሐውስ ሪፖርት በበኩሉ ፕሬዝዳንቱ ራሳቸው በተመሳሳይ ጊዜ የቻይናን እርምጃ አወሳሰድ ሲያደንቁ ነበር፤ ይህንንም በትዊተር ሰሌዳቸው ጽፈውታል ብሏል። የአሜሪካንን እርምጃ በተመለከተ የዓለም ጤና ድርጅት መሪ ዶ\/ር ቴድሮስ መግለጫ ይሰጣሉ ተብሎ ይጠበቃል።","len":2762}
{"id":"50949851","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50949851","title":"አሜሪካ፡ቴክሳስ ቤተ ክርስትያን ውስጥ በተከፈተ ተኩስ ሁለት ሰዎች ተገደሉ","summary":"አንድ ታጣቂ በአሜሪካዋ ቴክሳስ ግዛት ቤተ ክርስትያን ውስጥ በከፈተው ተኩስ ሁለት ሰዎች በፅኑ ካቆሰለ በኋላ በአንድ የታጠቀ የፀሎት ስነ ሥርዓት ታዳሚ ተገድሏል።","text":"ታጣቂው ዌስት ፍሪዌይ ቸርች ኦፍ ክራይስት በተባለ ቤተ ክርስትያን ጥቃቱን ለመፈጸም 6 ሴኮንዶች የወሰዱበት ሲሆን ሰውየው ለምን ሲል ይህንን እንዳደረገው የታወቀ ነገር የለም። የዋይት ሴትልመንት የፖሊስ ኃላፊ ጂፒ በቨሪንግ ታጣቂውን የተከላከሉት የቤተ ክርስትያኑ አባላትን ሥራ \"የጀግና ድርጊት\" ሲሉ አሞካሽተውታል። • የቴክሳሱ የጅምላ ተኳሽ ከሥራ ተሰናብቶ ነበር ተባለ • በቴክሳሱ ጅምላ ጥቃት 20 ሰዎች ሞተዋል ትላንት እሁድ ረፋድ ተኩሱ ሲፈፀም የጥዋት የፀሎት መርሃ ግብሩ ማኅበራዊ ሚድያ ላይ በቀጥታ ስርጭት ሲተላለፍ ነበር። በምስሉ ላይም ታጣቂው የቤተ ክርስትያኑ ጥግ ላይ ቆሞ አንድ የፀሎት ታዳሚን ሲያናግር ታዳሚውም እጁን ሲያወናጭፍ ታጣቂው ወደሱ መተኮስ ሲጀመር ያሳያል። ወድያውኑም ከአማኞቹ መካከል አንድ ሰው በተኩስ አፀፋውን መልሶ ታጣቂውን ሲጥል ያሳያል። ምንም እንኳ የጠራ ምስል ባይገኝም ሌሎች የፀሎት ስነ ሥርዓቱን የታደሙ ሰዎችም ተኩሰዋል። ፖሊስ እንዳለው ሁለቱ የቆሰሉት ሰዎች ሆሰፒታል እንደደረሱ ሕይወታቸው አልፏል። ባለስልጣኖች የሞቱትና የተገደለውን ታጣቂ ስም ይፋ ከማድረግ ተቆጥበዋል። የቴክሳስ አሰተዳዳሪ ግሬግ አቦት በበኩላቸው ጥቃቱን \"ሰይጣናዊ ድርጊት\" በማለት ከገለጹት በኋላ \"የእምነት ቦታዎች የተባረኩ ናቸው፤ የባሰ ጉዳት እንዳይደርስ የቤተ ክርስትያኑ አባላት ወድያውኑ የወሰዱት እርምጃ እጅግ ተገቢ ነው\" ብለዋል። የቤተ ክርስትያኑ ዋና አገልጋይ ጃክ ካሚንግስ ለኒውዮርክ ታይምስ እንዳሉት የታጣቂው አኳሃን የሚያጠራጥር ስለነበር የቤተ ክርስትያኑን የጥበቃ ቡድን ትኩረት የሳበ ነበር። • ታላቋ ፀሐፊ ቶኒ ሞሪሰን ስትታወስ • አሜሪካ በታሪኳ ከፍተኛ የጅምላ ግድያ የተፈጸመበት ዓመት አስመዘገበች ''የጥበቃ ቡድኑ አባላት በቤተ ክርስትያኑ መሣርያ ለመያዝ የተፈቀደላቸውና በፍቃደኝነት የሚያገለግሉ ናቸው ዛሬ የብዙ ሰው ሕይወት አድነዋል፤ ይህ ባይሆን ኖሮ ሁኔታው ዘግናኝ ጭፍጨፋ ይሆን ነበር\" ብለዋል። በቴክሳስ ግዛት ባለፈው ነሃሴ በተፈፀመ ጥቃት 22 ሰዎች ሲሞቱ 24 ሰዎች ደሞ መቁሰላቸው ይታወሳል።","len":2764}
{"id":"news-53773210","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53773210","title":"እስራኤል እና አረብ ኤሜሬቶች ታሪካዊ ከተባለለት ስምምነት ደረሱ","summary":"እስራኤል እና የተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች ግንኙነታቸውን ለማሻሻል ታሪካዊ ከተባለለት የሰላም ስምምነት መድረሳቸውን ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ይፋ አደረጉ።","text":"የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚንስትር ቤንያሚን ኔታኒያሁ እና የአቡ ዳቢው ልዑል አልጋ ወራሽ ሞሐመድ አል ናሃያን ፕሬዝደንት ትራምፕ፣ የእስራኤሉ ቤንያሚን ኔታኒያሁ እና የአቡ ዳቢው ልዑል አልጋ ወረሽ ሞሐመድ አል ናሃያን በጋራ በሰጡት መግለጫ በሁለቱ አገራት መካከል የተደረሰውን ስምምነት \"በመካከለኛው ምስራቅ ሰላም ለማስፈን ታሪካዊ እና ፈር ቀዳጅ ነው\" ብለውታል። በሁለቱ አገራት መካከል የተደረሰው ስምምነት እስራኤል አወዛጋቢውን በዌስት ባንክ የምታደርገውን የሰፈራ እቅዷን ያሰቆማል ተብሏል። እስከዛሬ ድረስ እስራኤል በባህረ ሰላጤው አገራት ምንም አይነት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት አልነበራትም። ኢራን በቀጠናው ያላት ተጽእኖ ፈጣሪነት፤ የእስራኤል እና የተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች የጋራ ስጋት በመሆኑ ሁለቱን አገራት ሳያቀራርብ አልቀረም ተብሏል። ፕሬዝደንት ትራምፕ ስምምነቱን ይፋ ሲያደርጉ፤ በምላሹ ኔታኒያሁ በሂብሩ ቋንቋ \"ታሪካዊ ቀን\" ሲሉ በትዊተር ገጻቸው ላይ አስፍረዋል። በአሜሪካ የተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች አምባሳደር የሆኑት ዩሱፍ አል ኦታኢባ በበኩላቸው \"ለቀጠናው የዲፕሎማሲ ድል ነው\" ብለዋል። ይህ የሁለቱ አገራት ስምምነት የፍልስጤም መሪዎችን ያስደሰተ አይመስልም። የፍልስጤም ከፍተኛ አመራሩ ሃናን አሽራዊ ስምምነቱን በመተቸት አረብ ኤሜሬቶች ከእስራኤል ጋር ስታደርገው የነበረው ድብቅ ስምምነት ጋሃድ ያወጣ ብለዋል። ፍልስጤማውያን የሁለቱ አገራት የሰላም ስምምነት በዓለም አቀፍ ደረጃ ሉዓላዊ አገር የመሆናቸውን ተስፋ እንደሚያጨልም ስጋታቸውን እየገለጹ ነው። በቀጣዮቹ ሳምንታት የእስራኤል እና የአረብ ኤሜሬቶች ልኡካን የሁለትዮሽ ስምምነት እንደሚፈርሙ ተነግሯል። የሁለትዮሽ ስምምነቱ ላይ የኢንቨስትመንት፣ የቴክኖሎጂ፣ የኢነርጂ፣ የባህል፣ በሁለቱ አገራት ኤምባሲዎች መከፍት እና የሁለቱ አገራት ጥቅም ላይ ያተኮረ እንደሚሆነ የሶስቱ አገራት መሪዎች በሰጡት የጋራ መግለጫ ላይ ተገልጿል። ከዚህ ቀደም ከእስራኤል ጋር መሰል የሰላም ስምምነት የፈረሙት አረብ አገራት ግብጽ እና ጆርዳን ብቻ ናቸው።","len":2766}
{"id":"news-55751446","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55751446","title":"በማዕድን ጉድጓድ ውስጥ የታፈኑትን ቻይናውያን ለማውጣት ሁለት ሳምንት ያስፈልጋል ተባለ","summary":"የቻይና ነፍስ አድን ሰራተኞች በመሬት ውስጥ 100 ሜትሮች ውስጥ ተቀብረው የሚገኙትን የማዕድን ሰራተኞች ሕይወት ለማትረፍ ተጨማሪ ሁለት ሳምንት እንደሚያስፈልጋቸው ገለፁ።","text":"የማዕድን ሰራተኞቹ በጉድጓዱ ውስጥ ታግተው የቀሩት ከአስር ቀን በፊት በሥራ ላይ እያሉ በደረሰ ፍንዳታ ነው። በሁሻን የወርቅ ማዕድን ጉድጓድ ውስጥ ተቀብረው ከሚገኙ ሰራተኞች መካከል ባለሥልጣናት 11 ሰራተኞችን ማናገር የቻሉ ሲሆን ከዚያ በኋላ ግን አንድ ግለሰብ መሞቱ ተዘግቧል። የነፍስ አድን ሰራተኞቹ በጉድጓዱ ውስጥ የተቀበሩት ሰዎች ምግብ እና መድሃኒት የሚያገኙበትን አነስተኛ ቀዳዳ ቆፍረዋል። የማዕድን ጉድጓዱ መግቢያ የተዘጋው ምክንያቱ ባልታወቀ ፍንዳታ እንደሆነ በወቅቱ ተገልጾ ነበር። ለማዕድን ቆፋሪዎቹ በተቆፈረው ጉድጓድ በኩል ምግብና መልዕክቶች እየተላከ ቢሆንም እጣ ፈንታቸው ምን ይሆናል የሚለው ግን እስካሁን የታወቀ ነገር የለም። እነዚህ የማዕድን ቆፋሪዎች በአሁኑ ሰዓት ከባለሥልጣናቱ ጋር እየተነጋገሩ ሲሆን፣ ከእነርሱ በታች 100 ሜትር ርቆ ብቻውን ያለ ሌላ ባልደረባቸውን አግኝተው የነበረ ቢሆንም በአሁኑ ሰዓት ያላቸው ግንኙነት መቋጡን ተናግረዋል። በአሁኑ ሰዓት 10 የማዕድን ቆፋሪዎች ከመሬት በታች 600 ሜትር ርቀት ላይ እንደሚገኙ ለማወቅ ተችሏል። ከነፍስ አድን ሰራተኞች ጋርም በየጊዜው ይገናኛሉ። በቻይና የማዕድን አደጋዎች የተለመዱ ሲሆኑ ብዙውን ጊዜ በደንብ ባልተተገበሩ የደህንነት ደንቦች ምክንያት የሚከሰቱ ናቸው፡፡ በምስራቅ ቻይና ሻንዶንግ አውራጃ በያንታይ አቅራቢያ በሚገኘው ሁሻን የማዕድን ማውጫ ጣቢያ ላይ በደረሰው ፍንዳታ የማዕድን ማውጫውን መውጫ እና የግንኙነት ሥርዓት የጎዳ ሲሆን ሰዎቹን ለማትረፍ ርብርብ እየተደረገ ነው። በቻይና የማዕድን አደጋዎች ብዙውን ጊዜ የሚከሰቱት የደህንነት ደንቦች በአግባቡ ካለመተግበር ጋር የተቆራኙ ናቸው፡፡ ባለፈው ዓመት ታህሳስ በድንጋይ ከሰል ማዕድን ማውጫ ካርቦን ሞኖክሳይድ አፈትልኮ 23 የማዕድን ሠራተኞች ሞተዋል፡፡ በመስከረም ወር በቾንግኪንግ ዳርቻ በሚገኝ ሌላ የማዕድን ማውጫ ስፍራ 16 ሠራተኞች ሕይወታቸው አልፏል፡፡ በጎርጎሮሳዊያኑ ታህሳስ 2019 በደቡብ ምዕራብ ቻይና በጊዡ ግዛት በከሰል ማዕድን ማውጫ ስፍራ በደረሰ ፍንዳታ ቢያንስ 14 ሰዎች ሞተዋል፡፡","len":2768}
{"id":"news-50852552","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50852552","title":"አሜሪካ ዋካንዳን ከ'ሸሪኮቿ' ዝርዝር አወጣች","summary":"የአሜሪካ መንግሥት የግብርና ክፍል፤ በ 'ብላክ ፓንተር' ፊልም ላይ ያለውን ልብ ወለዳዊ አገር 'ዋካንዳ' ነፃ የንግድ ሸሪኬ ብሎ በስህተት ሰይሞት የነበረ ቢሆንም፤ 'ዋካንዳ' ከዝርዝሩ መውጣቱ ተሰምቷል።","text":"የአሜሪካ መንግሥት የ 'ዋካንዳ' ግዛትን ዝርዝሩ ውስጥ በስህተት ያስገባው በግብርና ክፍል የሠራተኞች ፈተና ወቅት ነበር። የክፍሉ የዋጋ ቁጥጥር ዝርዝር ሲወጣ፤ 'ዋካንዳ' ን ከዳክዬ፣ ከአህያ እና ከላሞች ተርታ ወጥቶ ነበር። 'ዋካንዳ' በምሥራቅ አፍሪካ ውስጥ የሚኖር በጣም ኃይለኛ የሆነ ጥቁር ግስላ የሚኖርበት ልብ ወለዳዊ አገር ነው። • አምሳለ ዋካንዳ በጢስ አባይ ይገነባ ይሆን? • ዶናልድ ትራምፕ በመከሰስ ሶስተኛ የሃገሪቱ ፕሬዚዳንት ሆኑ • በሺዎች የሚቆጠሩ የጀርመን ተማሪዎች የኢሜላቸውን ይለፍ ቃል ለማግኘት ወረፋ ይዘዋል የአሜሪካ መገናኛ ብዙሀን ስለጉዳዩ ሲጠይቁ፤ ልብ ወለዳዊ አገሩ ከዝርዝሩ ተሰርዟል። \"አሜሪካ የንግድ ጦርነት ጀምራለች\" የሚሉ ሽሙጦችም ተሰምተዋል። 'ዋካንዳ' ለመጀመርያ ጊዜ የወጣው፤ እንደ ጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር በ1966 'ፋንታስቲክ ፎር' የተሰኘ ፊልም ላይ ነበር። አምና ኦስካር ሽልማት ያሸነፈው 'ብላክ ፓንተር' ፊልም ላይ ሲነሳ ደግሞ ሁለተኛው ነው። 'ዋካንዳ' በስህተት ዝርዝር ውስጥ እንደገባ ያወቀው ፍራንሲስ ቴስንግ የተባለ ኒውዮርክ የሚኖር የሶፍትዌር መሃንዲሰ ነበር። ላመለከተው ስልጠና መርሃ ግብር የእቃዎች ዋጋ ዝርዝር በሚመለከትበት ግዜ ነበር 'ዋካንዳ' ን ዝርዝሩ ውስጥ ያየው። ፍራንሲስ 'ዋካንዳ' ን ዝርዝሩ ውስጥ ሲያገኘው \"በጣም እንደተደናገረ\" ነበር ለሮይተርስ የተናገረው። \"አገሩን ፊልሙ ላይ እንደማውቀው ረስቼው ከሌላ ነገር ጋ ተምታቶብኝ ነበር\" ብሏል። 'ዋካንዳ' ከዝርዝሩ ውስጥ ከተሰረዘ በኋላ የአሜሪካ ግብርና ክፍል ቃል አቀባይ ለዋሽንግተን ፖስት እንዳሉት፤ 'ዋካንዳ' ሠራተኞችን ለመፈተን ሲባል ዝርዝር ውስጥ የገባ እንጂ በይፋ የተካተተ እንዳልሆነ ተናግረዋል። \"ስለ ዋካንዳ የወጣው መረጃ ለመፈተን ከወጣ በኋላ መሰረዝ ነበረበት፤ አሁን ተሰርዟል\" ብለዋል። ልብ ወለዳዊ ስሞች በስህተት በገሀዱ ዓለም ሲመጡ ይህ ለመጀመርያ ግዜ አይደለም። በ2017 የፖላንድ የውጪ ጉዳይ ሚንስትር ዊቶልድ ዋዚስዝክዎስኪ ለሪፖርተሮች 'ቤሊዝ' እና ሳን 'ኤስኮበር' የተባሉ የሌሉ ስሞችን ተጠቅመው ተናግረው ነበር።","len":2768}
{"id":"news-55367978","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55367978","title":"የሴቶች ጥቃት፡ ህንዳዊቷን በቡድን ደፍረው ገድለዋል የተባሉ አራት ሰዎች ክስ ተመሰረተባቸው","summary":"በሕንድ የ19 ዓመት ወጣትን በቡድን ደፍረውና ገድለዋል የተባሉ አራት ግለሰቦች ክስ ተመሰረተባቸው።","text":"ወጣቷ በአገሪቷ ሰሜናዊ ግዛት ኡታር ፕራዲሽ ጥቃቱ ከተፈፀመባት በኋላ ሆስፒታል ገብታ ነበር። ይሁን እንጂ በደረሰባት ከፍተኛ ጉዳት ሳቢያ ሕይወቷ ሳይተርፍ ቀርቷል። የአስራ ዘጠኝ አመቷ ታዳጊ በህንድ የማህበረሰብ አመዳደብ መሰረት ዝቅተኛ ስፍራ የተሰጣቸውና ዳሊት የሚባሉ ሲሆኑ በቀደመው ወቅትም የማይነኩ የማይባሉ ናቸው። የደፈሯትም አራት ወንዶች ከላይኛው መደብ የሚመደቡ ናቸውም ተብሏል። የወጣቷ ሞት በዚህ ዓመት መጀመሪያ ላይ በመላ አገሪቷ እንዲሁም በዓለም አቀፍ ደረጃ ቁጣን ቀስቅሶ ነበር። የዚህ ወንጀል ምርመራ የተያዘበት አግባብም በስፋት ሲተች ነበር። የአካባቢው ፖሊስ ሆነ ብሎ ጉዳዩን እያድበሰበሰ ነው የሚሉ ክሶችም ነበሩ። ይህንን ተከትሎም ጉዳዩ ወደ ሕንድ ማዕከላዊ የምርመራ ቢሮ እንዲተላለፍ ተደርጓል። አራቱ ተጠርጣሪዎች ወጣቷን በሃትራስ አካባቢ በሚገኝ ሜዳ ላይ ጥቃት በመፈፀም እንደደፈሯት ተገልጿል። ከሁለት ሳምንታት በኋላም ሕይወቷ አልፏል። ቤተሰብ ያለ ዕውቅናቸው ቀብሯ ተፈፅሟል በማለት ፖሊስን ወንጅለዋል፤ በህንድ የቀብር ባህል ስነ ስርአትም መሰረትም አስከሬኗን አቃጥለውታል ብለዋል። ባለሥልጣናት ግን ይህንን አላደረግንም ሲሉ ክሱን አስተባብለዋል። በቡድን መደፈሯና መገደሏ ሁኔታ በአገሪቷ በከፍተኛ ሁኔታ ቁጣን የቀሰቀሰ ሲሆን ያለ ቤተሰቦቿ እውቅና በዚህ መንገድ መቀበሯም \"ኢሰብዓዊ ውሳኔ\" ነው በማለት ተሟጋቾች ማውገዛቸው የሚታወስ ነው አንድ የመንግሥት ባለሥልጣንም በተደረገ የአስክሬን ምርመራ የወንድ ፈሳሽ ባለመገኘቱ ወጣቷ እንዳልተደፈረች በመግለፅ፤ \"ለሞት የተዳረገችውም በትንኮሳ ሳቢያ በተፈጠረባት ጭንቀት ነው\" ሲሉ ተናግረው ነበር። ከስምንት ዓመታት በፊት በደልሂ በአውቶብስ ውስጥ የተፈፀመ የመድፈር ወንጀልና ግድያ ዓለም አቀፍ ቁጣን መቀስቀሱ ይታወሳል። ይህንንም ተከትሎ በአገሪቷ የመድፈርና ወሲባዊ ጥቃት ጉዳይ ትኩረት ተሰጥቶታል። ይህም አገሪቷ የነበራትን የመድፈር ወንጀል ሕግ እንድትቀይር ምክንያት ሆኗል። ይሁን እንጂ አሁንም በሴቶች ላይ የሚፈፀም ጥቃት አልቀነሰም።","len":2769}
{"id":"news-49188436","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49188436","title":"ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ፡ ኢቦላን የሚያክሙ ሐኪሞች የሞት ማስፈራሪያ እየደረሰባቸው ነው","summary":"በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የኢቦላ ወረርሽኝ ለመቆጣጠር እየሞከሩ ያሉ የጤና ባለሙያዎች የሞት ማስፈራሪያ እየደረሰባቸው መሆኑ ተገለፀ።","text":"በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ ባለፈው ዓመት ብቻ 1ሺህ 800 ሰዎች በኢቦላ ቫይረስ ሕይወታቸው አልፏል ኢቦላን ለመዋጋት እየሰሩ ያሉት ዶ\/ር ፓስካል ቫህዌሬ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ሰዎች ፈፅሞ ኢቦላ የሚባል በሽታ እንደሌለ ያስባሉ ብለዋል። ምንም እንኳን ኢቦላ የበርካታ ሰዎችን ሕይወት እየቀጠፈ ቢሆንም በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የሚገኙ የጤና ባለሙያዎች የታጣቂዎችንና የደቦ ጥቃትን እየተጋፈጡ ነው። በአገሪቷ በማህበራዊ ድረ ገፆች እንደ ሰደድ እሳት በስፋት እየተዛመተ ያለው አሉቧልታ እንደ አንድ ምክንያት ተጠቅሷል። • ሕይወት ከኢቦላ ወረርሽኝ በኋላ • ኢቦላ ወደ ኡጋንዳ እየተዛመተ ነው \" የሚሰራጩት ሐሰተኛ መረጃዎች ሰዎች ኢቦላ ለፖለቲከኞች ገንዘብ የሚያስገኝ ሥራ እንደሆነ እንዲያስቡ አድርጓቸዋል\" ይላሉ ዶ\/ር ቫህዌሬ። እርሳቸው እንደሚሉት አንዳንዶች ሕክምናው ሰዎችን ለመግደል ታስቦ የሚሰጥ እንደሆነ ያምናሉ። በዚህም ምክንያት በዚህ ዓመት ብቻ በትንሹ ሰባት የጤና ባለሙያዎች ተገድለዋል። ባለፉት ሰባት ወራት ብቻ 198 በሚሆኑ የሕክምና መስጫ ጣቢያዎች ላይ ጥቃት ተሰንዝሯል። በጥቃቱም 7 ሰዎች እንደሞቱና ሌሎች 58ቱ ላይ ጉዳት እንዳጋጠመ የዓለም የጤና ድርጅት የኮሚዩኑኬሽን ኃላፊ ሳኩያ ኦካ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ይህም የኢቦላ ሥርጭትን በቶሎ ለመግታት አዳጋች አድርጎታል ተብሏል። በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የኢቦላ ወረርሽኝ መከሰቱ የተረጋገጠው ባለፈው ዓመት ነበር። የአለም ጤና ድርጅት እንዳስታወቀው በእነዚህ ጊዜያት 2577 የኢቦላ ታማሚዎች መገኘታቸው ተረጋግጧል። ከእነዚህ መካከልም ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑት (1790) በወረርሽኙ ሕይወታቸው አልፏል። የሟቾቹ ቁጥር እየጨመረ እንደመጣ የተነገረ ሲሆን በሐምሌ ወር መጀመሪያ ላይ ብቻ 254 ሰዎች ሞተዋል። ዓለም አቀፍ የጤና ቡድንም ከአገሪቱ የጤና ባለሙያዎች ጋር በመሆን ወረርሽኙን ለመቆጣጠር የተቻለው እያደረገ ቢሆንም ለራሳቸው ሕይወት ግን ስጋት ገብቷቸዋል። እስካሁን በኢቦላ ከተጠቁ ሰዎች ጋር ግንኙነት አላቸው ተብለው የተጠረጠሩ 170 ሺህ ያህል ሰዎች ክትባት መሰጠቱም ተገልጿል።","len":2770}
{"id":"news-52690098","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52690098","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የኔዘርላንድስ መንግሥት 'ነጠላ ሰዎች የወሲብ አጋር ፈልጉ' የሚል መመሪያ አወጣ","summary":"የደች መንግሥት ለብቸኞች አዲስ መመሪያ አውጥቷል። መመሪያው አጋር የሌላቸው ነጠላ ሰዎች በዚህ ወረርሽኝ ወቅት አንድ የወሲብ አጋር እንዲፈልጉ ያሳስባል።","text":"ብሔራዊ የሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት ነው ነጠላ ሰዎች በአንድ የወሲብ አጋር ተወስነው ደስታቸውን እንዲያጣጥሙ የሚል ምክር የለገሰው። ከአጋሮቹ አንዱ ሰው የኮሮናቫይረስ ምልክት ከታየበት ግን ወሲብ ማድረግ አይመከርም ብሏል ተቋሙ። ተቺዎች የኔዘርላንድስ መንግሥት በዚህ ከባድ ወቅት ምነው አጋር አልባ ሰዎችን ችላ አለ ማለታቸውን ተከትሎ ነው ተቋሙ በአዲስ ምክረ-ሐሳብ ከች ያለው። ኔዘርላንድስ ውስጥ ማኅበራዊ ርቀትን መጠበቅ ግዴታ የሆነው ወርሃ መጋቢት አጋማሽ ላይ ነበር። ሕጉ እንደ ጎረቤት አገራት ጠበቅ ያለ አይደለም። ሰዎች ማኅበራዊ ርቀታቸውን ከጠበቁ ሰብሰብ ብለው ጊዜያቸውን ማሳለፍ ይችላሉ። ተቋሙ ከትናንት በስትያ ባወጣው መመሪያ ነጠላ ሰዎች ምንም ቢሆን አካላዊ ግንኙት ይሻሉ ብሏል። ወሲብ ሲፈጽሙም ጥንቃቄ እንዳይለያቸውና በተቻለ መጠን ኮሮናቫይረስ የማይዛመትበት መንገድ ይምረጡ ሲልም ማስጠንቀቂያ አዘል ምክር ለግሷል። 'ለምሳሌ ወሲባዊ ግንኙት ማድረግ ከፈቀዳችሁት ሰው ጋር ምክክር አድርጉ። ሁለታችሁም ከቫይረሱ ነፃ መሆናችሁን አረጋግጡ' ይላል መመሪያው። አልፎም ነጠላ ሰዎች በአንድ ቢወሰኑ እንደሚመረጥ፤ እዚህም እዚያም ማለቱ ለቫይረሱ መስፋፋት እንደሚዳርግ የተቋሙ መመሪያ ያትታል። በተጨማሪም ለበርካታ ጊዜያት በጥንድት የቆዩ ሰዎች አንደኛው አጋር የኮሮናቫይረስ እንዳለበት ከጠረጠሩ ወሲብ እንዳይፈፅሙ ተቋሙ መክሯል። በአሁኑ ጊዜ ኔዘርላንድስ የእንቅስቃሴ እገዳዋን በአምስት ከፍላ በማላላት ላይ ትገኛለች። የመጀመሪያው ክፍል ቤተ-መፃሕፍት፣ የውበት ሳሎኖች፣ ማሳጅ ቤቶች እንዲሁም 'ቴራፒ' የሚሰጡ ክሊኒኮችን መክፈት ነው። የደች ጠቅላይ ሚኒስትር ማርክ ሩት በአገራቸው ቀስ በቀስ በኮሮናቫይረስ የሚያዙና የሚሞቱ ሰዎችን ቁጥር መቀነሷን ካስታወቁ በኋላ ነው እንቅስቃሴዎች መላላት የጀመሩት። ኔዘርላንድስ ውስጥ ባለፉት 24 ሰዓታት 200 ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸው ሲነገር፤ 53 ሰዎች ደግሞ ሞተዋል። በጠቅላላው አገሪቱ 43 ሺህ ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውን ይፋ አድርጋለች። የሟቾች ቁጥር ደግሞ 5 ሺህ 500 ነው።","len":2774}
{"id":"50236223","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50236223","title":"የሽንት ቤት ውሃ ለመጠጣት የተገደዱት ኢትዮጵያዊያንና ኤርትራዊያን ከሊቢያ ስደተኞች ማጎሪያ ወጡ","summary":"ከሁለት መቶ በላይ የሚሆኑ ስደተኞች በሊቢያ መንግሥት ይዞታ ስር ካለው የስደተኞች ማጎሪያ ማዕከል ወጡ።","text":"ከስደተኞቹ ውስጥ አብዛኛውን ቁጥር የሚይዙት ኢትዮጵያዊያንና ኤርትራዊያን መሆናቸውም ተገልጿል። በሊቢያ መዲና ትሪፖሊ ከሚገኘው የስደተኞች ማጎሪያ ማዕከል ለመውጣት የተገደዱበትም ዋነኛው ምክንያት በቂ ህክምና ባለማግኘታቸው እንዲሁም ከሽንት ቤት ውሃ ለመጠጣት በመገደዳቸው እንደሆነ ተገልጿል። •ከአርባ የሚበልጡ ስደተኞች በሊቢያ ባህር ዳርቻ ሰመጡ •ኢትዮጵያ በህዳሴ ግድብ ላይ የሦስተኛ ወገን ጣልቃ ገብነትን እንደማትቀበል አሳወቀች ስደተኞቹ ለአንድ ዓመት ያህል በቂ ምግብ እንዲሁም ውሃ አለማግኘታቸው ለኃላፊዎቹ በተደጋጋሚ አቤቱታ ቢያቀርቡም ምላሽ ያልተሰጣቸው ሲሆን፤ በትናንትናው ዕለትም ጥቅምት 18\/2012 ዓ.ም የማጎሪያው ጠባቂዎች ከፈለጋችሁ መውጣት ትችላላችሁ ብለው በሩን እንደከፈቱላቸው ቢቢሲ ያናገራቸው ስደተኞች ተናግረዋል። ቄስ ዮውሃንስ ጎበዛይና ተክለብርሃን ተክሉ ለቢቢሲ እንደተናገሩት በስደተኞች ማጎሪያ ማዕከል ለዓመት ያህል እንደቆዩና ስደተኞቹ በምግብ እጦት በርሃብ ሲሰቃዩ እንዲሁም በበሽታ ሲጠቁ እንዳዩ ተናግረዋል። \"ባለፉት ሳምንታት የሚጠጣ ውሃ አልነበረም እናም ከሽንት ቤት ውሃ እየጠጣን ነበር\" በማለት ቄስ ዮውሃንስ ተናግረዋል። •የባልደራስ፣ የአብን አባላትና የብርጋዴር ጄነራል አሳምነው ጽጌ ባለቤት ተፈቱ የታመሙ ሰዎችንም ከስደተኞች ማጎሪያ ማዕከል ተሸክመው ለሦስት ሰዓታት ያህል በእግራቸው ከተጓዙ በኋላ ትሪፖሊ የሚገኘው የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ተራድዖ ድርጅት (ዩኤንኤችሲአር) ማዕከል ደርሰናል ብለዋል። በሊቢያ የሚገኘው የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ተራድዖ ድርጅት ቢሮም ስደተኞቹ ማዕከላቸው መድረሳቸውን አረጋግጧል። በደቡባዊ ትሪፖሊ የሚገኘው የአቡ ሳሊም የስደተኞች ማጎሪያ ማዕከል ከስምንት መቶ በላይ ስደተኞች እንዳሉበት ይታመናል። በሐምሌ ወር የተባበሩት መንግሥታት የስደተኞች ተራድዖ ድርጅት እነዚህ የስደተኞች ማጎሪያ ማዕከላት ለስደተኞቹ በቂ ባለመሆናቸው እንዲዘጉም ጥሪ አቅርቦ ነበር። እነዚህንም ማዕከላት \"አሰቃቂ\" ሲልም ገልጿቸው ነበር።","len":2775}
{"id":"48448917","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48448917","title":"\"ቤቶች ከመፍረሳቸው በፊት ዜጎች መጠለያ የማግኘት መብታቸው መከበር አለበት\" ባለአደራ ምክር ቤት","summary":"የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በሺዎች የሚቆጠሩ \"ህገወጥ ቤቶችን\" ከሁለት ሳምንት በኋላ እንደሚያፈርስ መግለፁን ተከትሎ የአዲስ አበባ ባለአደራ ምክር ቤት ዛሬ ባደረገው ስብሰባ እንቅስቃሴውን ኮንኖታል።","text":"ከ30 ሺ በላይ ቤተሰቦች የሚኖሩባቸው ቤቶች በምን ሁኔታ እንደተገነቡ፤ መቼ እንደተገነቡና በወቅቱ የከተማው አስተዳደር ለምን ኃላፊነታቸውን እንዳልተወጡ ለህዝብ መረጃ ሳይቀርብ ማፍረሱ ዜጎችን ከሰላማዊ ኑሯቸው ማፈናቀል፣ የዘፈቀደ አካሄድና በአስተዳደሩም ላይ ጥያቄ የሚያስከትል ነው ብሏል። \"በምርጫ እሸነፋለሁ\" በሚል ስጋት ውስጥ ያለ ጊዜያዊ አስተዳደር መሆኑን ግምት ውስጥ በማስገባት ፣ ይህ እንቅስቃሴ ሕጋዊ ሽፋንን የተላበሰ መንግስታዊ የመሬት ወረራ ሆኖ አግኝተነዋል\" በሚል መግለጫው አትቷል። • \"በሰላማዊ ትግል እስከመጨረሻው በፅናት እንታገላለን\" እስክንድር ነጋ • ''አዲስ አበባ የሁላችንም ከተማ ናት'' ከንቲባ ታከለ ኡማ ባለአደራ ምክር ቤቱ ከተማዋ ውስጥ ህገወጥነት መስፋፋት እንደሌለበት ቢያምንም ነዋሪዎች የመኖሪያ ቤት የማግኘት ፍላጎታቸው ሊሟላ ይገባል በሚለው መግለጫው ቤቶቹ የሚፈርስበት ወቅቱ ክረምት መሆኑም ተቀባይነት እንደሌለው ገልጿል። \"ጊዜያዊ አስተዳደሩ እንደሚለው ቤቶቹ ሕገ ወጥ ናቸው ቢባል እንኳን፣ ዓመቱን ሙሉ ጠብቆ የክረምት ወቅት መባቻ ላይ ስናስገባ\"አፈርሳለሁ\" ብሎ መነሳቱ ፍጽሞ ሰብአዊነት እና ኃላፊነት የጎደለው አፈጻጸም ሆኖ አግኝተነዋል፡፡\" ብሏል። አስተዳደሩ በጊዜያዊነትና እና በቋሚነት የመፍትሄ አቅጣጫዎች ባለማስቀመጡ ዜጎች ተፈናቅለው በየጎዳናው ላይ የሚጥላቸው ሁኔታም እንደሚፈጠርም አሳስቧል። በተጨማሪም ምክር ቤቱ በመግለጫው አስተዳደሩ ሊያደርጋቸው ይገባል የሚላቸውን የመፍትሄ ሃሳቦች ጠቁሟል። • ጠበቃ ሔኖክ አክሊሉና ሚካኤል መላክ እንዲለቀቁ አምነስቲ ጠየቀ የኃገሪቱ ህገመንግሥትም ሆነ ኢትዮጵያ የፈረመቻቸው አለም አቀፍ ህግጋት እንዲከበሩ በሚደነግገው መሰረት ቤቶች ከመፍረሳቸው በፊት ዜጎች መጠለያ የማግኘት መብታቸው እንዲከበርና፤ አስተዳደሩ አዳዲስ ህገወጥ ቤቶች እንዳይሰሩ በመከላከልና ህግጋቱን እያከበሩ እስከቀጣዩ ምርጫ ባለበት እንዲቆዩ የሚል ምክረ ኃሳብ ይዟል። እነዚህ ምክረ ኃሳቦች ተግባራዊ ካልሆኑ ግን ወደ ሰላማዊ እንቅስቃሴ እንደሚገባ አስታውቋል።","len":2780}
{"id":"news-46650924","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46650924","title":"አርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ ፈርሶ አዲስ ፓርቲ ሊመሰረት ነው","summary":"አርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ ፈርሶ አዲስ ፓርቲ ሊመሰረት መሆኑን የአርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ የአዲስ አበባ ጊዜያዊ አደራጅ ምክትል ሰብሳቢ አቶ እዮብ መሳፍንት ለቢቢሲ ገልፀዋል።","text":"አዲሱ ፓርቲ በዋናነት የዜግነት ፖለቲካንና ማህበራዊ ፍትህን ማዕከል ያደረገ እንደሚሆን አስረድተዋል። በሀገሪቱ ውስጥ የሰፈነውን የብሔር ፓለቲካ ወይም ዘውገኝነትን በመተው በግለሰብ ላይ የተመሰረተ መብትንም የሚያስቀድም ይሆናል ብለዋል። \"በዜግነት ላይ የተመሰረተና አንድ ሰው ኢትዮጵያዊ ስለሆነ ብቻ በእኩልነት የሚታይበት ሀገር ለመመስረት እንታገላለን። የምንመሰርተው ፓርቲ ርዕዮተ አለምም እሱን ማእከል ያደረገ ይሆናል\" ብለዋል። በሀገሪቱ ላይ በብሔር የተከፋፈለ ፖለቲካና ህዝብ ከመሆኑ አንፃር በግለሰብ በዜግነት ላይ የተመሰረተ ፖለቲካን እንዴት ማምጣት ይቻላል የሚል ጥያቄ ከቢቢሲ የቀረበላቸው አቶ እዮብ ስትራቴጂዎችንም እየቀየሱ መሆኑንም አስረድተዋል። •\"ከአርበኞች ግንቦት ሰባት ንቅናቄ ተገንጥሎ የሚወጣ አካል የለም\"-ኤፍሬም ማዴቦ •\"ገዳ የወደፊቱ የፖለቲካ ስርዓት መሆን ይችላል\" ፕሮፌሰር አስመሮም ለገሰ አርበኞች ግንቦት 7 በንቅናቄነት ሲታገል የነበረ ሲሆን የራሱ መርሆች ቢኖሩትም ፓርቲ ባለመሆኑ የራሱ ፕሮግራም እንዳልነበረው አስረድተዋል። አዲሱ ፓርቲ ከሌላው ጊዜ ለየት ባለ መልኩ ከታች ወደላይ የሚደራጅ መሆኑን የሚናገሩት አቶ እዮብ የሚኖረው አደረጃጀት ኢትዮጵያ ውስጥ ባሉ 547 የምርጫ ወረዳዎችንና በአዲስ አበባ ያለውን 23 ወረዳዎችን የሚያካትት የፓርቲ የነዋሪዎች መዋቅር ይመሰረታል ብለዋል። •መጠየቅ ካለብን የምንጠየቀው በጋራ ነው፡ አባይ ፀሐዬ ፓርቲው ያስፈልጋሉ የሚላቸውን ፖሊሲዎችን በማርቀቅ ላይ ሲሆኑ አመራሮችን መምረጥ እንዲሁም ስያሜውን በተመለከተ በጠቅላላ ጉባኤው ወይም በአባላት የሚወሰን መሆኑንም አቶ እዮብ ይናገራሉ። የአዲሱ ፓርቲ አመሰራረትንም አስመልክቶ አርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ አመራሮች ህዝቡን ለማወያየት በአዲስ አበባ በመጪው ቅዳሜና እሁድ ውይይት ጠርተዋል። ከአዲሱ ፓርቲ በተጨማሪ አርበኞች ግንቦት 7 ንቅናቄ አመራሮች ወደ ሃገር ውስጥ ሲገቡ ለተደረገላቸው አቀባበል ምስጋናን ለማቅረብና እንዲሁም ከህዝቡ የሚነሱ ጥያቄዎችን ለመመለስ ያለመ መሆኑንም አቶ እዮብ ይናገራሉ።","len":2783}
{"id":"news-49264236","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49264236","title":"ልጃቸውን ወደ ፓርላማ ይዘው የመጡት አባል ከምክር ቤቱ ተባረሩ","summary":"አንዲት የኬንያ ፓርላማ አባል ጨቅላ ልጃቸውን ወደ ምክር ቤት ይዘው በመምጣታቸው ከፓርላማው በግድ እንዲወጡ መደረጋቸው ተነገረ።","text":"ዙሌካህ ሃሰን የተባሉት የፓርላማ አባል ጨቅላ ልጃቸውን ወደ ምክር ቤት ይዘው ለመሄድ የተገደዱት ችግር አጋጥሟቸው እንደሆነ ቢናገሩም ሰሚ አላገኙም። ውይይት ላይ የነበረው የኬንያ ፓርላማ በመንግሥት በሚተዳደረው ኬቢሲ ቴሌቪዥን በቀጥታ ሲተላለፍ የቆየ ሲሆን የፓርላማ አባሏ ልጃቸውን ታቅፈው ሲገቡ ስርጭቱ ለአጭር ጊዜ ተቋርጦ ነበር። ከዚህ ክስተት በኋላ አንዳንድ አባላት ጩኽት በማሰማታቸውና ትርምስ በመፈጠሩ የፓርላማው ምክትል አፈ ጉባኤም በምክር ቤቱ ውስጥ የተፈጠረው ክስተት ለመቆጣጠር አስቸጋሪ ሆኖባቸው ነበር። • መንግሥት በምን የሕግ አግባብ ኢንተርኔት ይዘጋል? • ለኬንያ ፓርላማ የተላከው ጭነት ባዶውን ተገኘ ምክትል አፈ ጉባኤው ልጃቸውን ይዘው የመጡትን የምክር ቤት አባል ድርጊት \"ታይቶ የማይታወቅ\" ነው በማለት ከስብሰባ አዳራሹ እንዲወጡ አዘዋል። የፓርላማ አባሏ ዙሌካህ ሃሰን ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት ከስድስት ዓመት በፊት ለልጆች የሚሆን ክፍል በፓርላማው ውስጥ እንዲዘጋጅ የተወሰነ ቢሆንም ተግባራዊ አልሆነም ሲሉ ተናግረዋል። \"ከህጻን ልጄ ጋር ወደ ፓርላማው ላለመምጣት የቻልኩትን ለማድረግ ሞክሬ ነበር። ነገር ግን ከአቅሜ በላይ የሆነ ችግር ስላጋጠመኝ ነው የተገደድኩት፤ ምን ማድረግ እችላለሁ?\" ሲሉ በምሬት ገልጸዋል። • ሙዚቀኛው የፓርላማ አባል በኡጋንዳው ፕሬዝዳንት ላይ በመሳለቁ ተከሰሰ የፓርላማ አባሏ አክለውም የህጻናት ማቆያ ቢኖር ኖሮ ይህ አይነቱ ነገር እንደማይከሰት በመጥቀስ \"በርካታ ሴቶች በፓርላማው ውስጥ እንዲሳተፉ የምንፈልግ ከሆነ ምቹ ሁኔታዎች መዘጋጀት አለባቸው\" ሲሉ ዙሌካህ ሃሰን ጠቅሰዋል። በፓርላማው መመሪያ መሰረት ህጻናትን ጨምሮ አባል ያልሆኑ ሰዎች ወደ ምክር ቤቱ መግባት አይፈቀድላቸውም። የፓርላማ አባሏ ከነልጃቸው ከምክር ቤቱ ከተባረሩ በኋላ በማኅበራዊ መገናኛ መድረኮች ላይ ክርክር ተነስቷል። ሌሎች ሃገራት ህጻናት ወደ ፓርላማ እንዲመጡ መፍቀዳቸውን እንደምሳሌ በማንሳት የምክር ቤት አባሏን ሲያደንቁ፤ ሌሎች ደግሞ እናትየው ይህን ያደረገችው ትኩረት ፍለጋ ነው በሚል ወቀሳ ሰንዝረዋል።","len":2785}
{"id":"news-56086189","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56086189","title":"በዲሞክራቲክ ኮንጎ በጀልባ ላይ በደረሰ አደጋ ቢያንስ 60 ሰዎች ሞተዋል ተባለ","summary":"በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ አንዲት ጀልባ ወንዝ ላይ ባጋጠማት አደጋ ቢያንስ 60 ሰዎች ሰጥመው መሞታቸው ተሰምቷል።","text":"በኮንጎ ወንዝ ላይ በደረሰው አደጋ ቢያንስ 300 የሚሆኑ ሰዎች የተረፉ ሲሆን እስከ 200 የሚደርሱ ሰዎች ደግሞ እስካሁን የት እንዳሉ እንደማይታወቅ ባለስልጣናት ገልጸዋል። የአካባቢው ነዋሪዎች እንደገለጹት ከዋና ከተማዋ ኪንሻሳ በስተምስራቅ በኩል በሚገኘው ወንዝ ላይ ትጓዝ የነበረችው ጀልባ ከትልቅ አለት ጋር ተጋጭታለች። አደጋው ሲደርስ ጀልባዋ ስትጓዝ የነበረው በምሽት ሲሆን በአገሪቱ ህግ መሰረት በምሽት ወንዝ ላይ መጓዝ ክልክል ነው። በዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኮንጎ የመንገድ ዘርፉ ደካማ በመሆኑ ምክንያት በርካታ ዜጎች ረጅም ርቀት ጉዞ ሲያደርጉ ጀልባዎችን ይመርጣሉ። የአገሪቱ የሰብአዊ ጉዳዮች ሚኒስትሩ ስቲቭ ምቢካዬ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ጀልባዋ ከመገልበጧ በፊት በርካታ ሰዎችን ጭና በምሽት ስትጓዝ እንደነበር ከአካባቢው ነዋሪዎች ጥቆማ ደርሷቸዋል። '' 60 ሰዎችን ለቀጠፈው አደጋው መድረስ ምከንያቱ በምሽት መጓዛቸው ነው። ከአደጋው በኋላ ባደረግው አሰሳ 300 ሰዎችን ማዳን የቻልን ሲሆን አሁንም ቢሆን የፍለጋ ስራው ቀጥሏል'' ብለዋል የአካባቢው መንግስት ቃል አቀባይ ቻርለስ ምቡታሙንቱ እንደገለጹት አደጋው የደረሰው ምሽት አንድ ሰአት ላይ ነው። ''ነዋሪዎች አደጋውን ተከትሎ አስክሬኖች በወንዙ ላይ ሲንሳፈፉ እንደነበር ነግረውናል'' ብለዋል ቃል አቀባዩ ለኤኤፍፒ የዜና ወኪል ሲገልጹ። በዴሞክራቲክ ኮንጎ ተመሳሳይ የጀልባ አደጋዎች የተለመዱ ሲሆን ብዙ ጊዜ ጀልባዎቹ መጫን ከሚገባቸውና ከሚችሉት በላይ ተሳፋሪዎችን ጭነው ሲንቀሳቀሱ ይስተዋላል። ሌላው ቢቀር ዋና የማይችሉ ሰዎች እንኳን እንዴት እራሳቸውን ከሞት ማዳን እንደሚችሉ የጥንቃቄ መረጃ አይሰጣቸውም። ባለፈው ሚያዝያ ወር ላይ 'ኪቩ' ሀይቅ ላይ አንዲት ጀልባ ተገልብጣ 167 ሰዎች ሕይወታቸው ማለፉ የሚታወስ ነው። ይህ አደጋ ተከትሎም ፕሬዝዳንት ፌሊክስ ሺሰኬዲ በጀልባ ላይ የሚጓዙ ሰዎች የህይወት አድን ጃኬት ማድረግ ግዴታ እንዲሆን አድርገው ነበር። ነገር ግን በዚህኛው ጀልባ ላይ ተሳፍረው የነበሩት ዜጎች መከላከያ ጃኬቱን ስለማድረጋቸው አልያም ስላለማድረጋቸው የታወቀ ነገር የለም ተብሏል።","len":2791}
{"id":"news-55205284","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55205284","title":"የተመሳሳይ ፆታ ፍቅርን የሚቀጣ ሕግ ያወጡት ፖለቲከኛ ድርጊቱን ሲፈፅሙ ተያዙ","summary":"ሃንጋሪያዊው ፖለቲከኛ ጆሴፍ ስዛዬር በዚህ ሳምንት በአውሮፓ ስማቸው የመገናኛ ብዙሃን አፍ መፍቻ ሆኖ ከርሟል።","text":"ነገሩ ወዲህ ነው። ሰውዬው ቤልጂየም ውስጥ የኮሮናቫይረስ ሕግጋትን ጥሰው በቁጥጥር ሥር ይውላሉ። ነግር ግን አነጋጋሪ የነበረው ነገር በዘመነ ኮቪድ ለምን 25 ሰዎች አንድ ላይ ተሰብስበው ተገኙ የሚለው አልነበረም። ሰውዬው ሃንጋሪ ውስጥ የተመሳሳይ ፆታ ፍቅር በሕገ-መንግሥት እንዲከለከል ሕግ ያረቀቁ ናቸው። ነገር ግን እጅ ከፍንጅ የተያዙ ከሌሎች ወንዶች ጋር ራቁታቸውን ሲጨፍሩ፣ ሲበሉ ሲጠጡ እንዲሁም የአገሪቱ ጋዜጣ እንደዘገበው የወሲብ ፓርቲ እየተካሄደበት ነበር። የአውሮፓ ሕብረት ፓርላማ አባል የሆኑት ሰው ፖሊስ እጃችሁን ወደላይ ሲል በአጥር ዘለው ሊያመልጡ ሲሞክሩ ተይዘዋል። ሰውዬው ከተያዙ በኋላ ይህ የኔ ችግር እንጂ ከሃገሬ ጋር ወይም ከፖለቲካ ምህዳሩ ጋር ምንም አይገናኝም ብለዋል። ስዛዬር፤ ሃንጋሪ ውስጥ የወግ አጥባቂውና አምባገነኑ የፊደስ መንግሥት መሥራች ናቸው። ፊደስ ሃንጋሪ ውስጥ አውራ ፓርቲ ነው። ፓርቲው የተቃዋሚ አባላት ድምፆችን በማፈን ይታወቃል። አልፎም ሕገ ውጭውን አካል ሙሉ በሙሉ በመቆጣጠር አፋኝ ሕጎች ያረቃል። ፓርቲው ከሌሎች የአውሮፓ ሕብረት በተለየ የተመሳሳይ ፆታ ፍቅርን የሚቀጣ ሕግ አውጥቷል። በፅንስ ማስወረድ ረገድም አከራካሪ ሕግ ያላት ናት ሃገረ ሃንጋሪ። በሃንጋሪ ሕግ ጋብቻ የሚፈቀደው በወንድና በሴት መካከል ብቻ ነው የሚለውን አንቀፅ የፃፉት በተመሳሳይ ፆታ ፓርቲ ላይ የተገኙት ጆሴፍ ናቸው። ልክ ይህ መረጃ ሲወጣ ፖለቲከኛው ከአውሮፓ ፓርላማ አባልነት ራሱን አግልሏል። ተንታኞች የሰውዬው የፖለቲካ ሕይወት አበቃለት እያሉ ይገኛሉ። የፊደስ ፓርቲ ሊቀ መንበርና የሃንጋሪው ጠቅላይ ሚኒስትር ቪክቶር ኦርባን የፖለቲካ አጋራቸውን ጉድ ሲሰሙ ከዚህ በፊት ላደረገው እናመሰግነዋለን ከዚህ በኋላ ግን ብቻውን ነው የሚል አንድምታ ያለው አስተያየት ሰጥተዋል። ቤልጂዬም ውስጥ ፓርቲውን ያዘጋጁት ሰው ፖሊስ ዘለፋ አድርሶብናል ሲሉ አማረዋል። \"ፖሊስ መታወቂያችሁን አሳዩን ይላል። ሰው ሁሉ ራቁቱን ነው። አንዴት አድርገን ነው መታወቂያ የምናሳዬው\" ብለዋል። ፖለቲከኛው የኮቪድ-19 ሕግጋት በመጣሳቸው ይቀጣሉ ተብሏል።","len":2792}
{"id":"news-56060178","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56060178","title":"በባንግላዴሽ ጦማሪውን በአሰቃቂ ሁኔታ የገደሉት በሞት ተቀጡ","summary":"የባንግላዴሹ ፍርድ ቤት ጦማሪውን በአሰቃቂ ሁኔታ በቆንጨራ ገድለዋል ያላቸውን አምስት ግለሰቦች በሞት ሲቀጣ አንደኛውን ደግሞ የእድሜ ልክ እስራት ፈርዶበታል።","text":"ጦማሪው አቭጂት ሮይ የተገደለው ከስድስት አመታት በፊት ድሃካ በምትባል ቦታ ነው። መኖሪያውን በአሜሪካ አድርጎ የነበረው የባንግላዴሹ ጦማሪ በመዲናዋ ድሃካ ከመፅሃፍ ትዕይንት ቆይቶ ሲወጣ ነው በቆንጨራ የገደሉት ተብሏል። ኢ-አማኒ ነው የተባለው አቭጂት እምነትን አስመርኩዞ በሚፅፋቸው ጉዳዮች አክራሪዎችን አስቆጥቷል ተብሏል። ሙክቶ ሞና (ነፃ ሃሳብ) የሚባል ድረ ገፅ የነበረው ሲሆን በፅሁፎቹም በርካታ የግድያ ማስፈራሪያዎች ደርሰውታል። ጦማሪው በሙያው መሃንዲስ እንደሆነም ተነግሯል። በተገደለበት ወቅት ባለቤቱ ራፊዳ አህመድ አብራው የነበረች ሲሆን እሷም በከፍተኛ ሁኔታ እንደቆሰለች ተገልጿል። ድሃካ ዩኒቨርስቲ ግቢን ለቀው በወጡበት ወቅት ነው ጥቃቱ የደረሰባቸው ተብሏል። ጥቃቱን ያደረሱት ከአልቃይዳ ጋር ግንኙነት አለው የተባለና በአገሪቱም እንዳይንቀሳቀስ የታገደው አንሳር አል ኢስላም ቡድን መሆኑን ከፍርድ ቤቱ ከተሰሙት መረጃዎች ተገኝቷል። ጥቃቱን መርተዋል የተባለው የጦር ጄኔራል ሰይድ ዚያውል ሃኬን ጨምሮ ሌላ ግለሰብ በሌሉበት ነው ሞት የተፈረደባቸው። የጦር ጄኔራሉን ጨምሮ አክራም ሁሴይን የተባለ ሌላ ግለሰብ በመንግሥት ለጦማሪው ግድያ በባንግላዴሽ መንግሥት እየታደኑ ነው ተብሏል። ፍርድ ቤቱ በአጠቃላይ አምስቱ በስቅላት እንዲቀጡ ወስኖባቸዋል። ስድስተኛው ግለሰብ ሻፊዩር ራህማን ፋራቢ የዕድሜ ልክ እስራት ተፈርዶበታል። በአውሮፓውያኑ 2016 የጥቃቱ ሌላኛው መሪ ነው ፖሊስ ያለው ሻሪፍ የተባለ ተጠርጣሪ በመዲናዋ በነበረ የተኩስ ልውውጥ እንደተገደለም ፖሊስ አስታውቋል። ከጦማሪው በተጨማሪ ሌሎች የመብት ተሟጋቾችንና ፀሃፊዎች ግድያ ጀርባ ይኼ ቡድን እንዳለ ፖሊስ አስታውቋል። ከአውሮፓውያኑ 2013-2016 ውስጥ ባለው ወቅት በአልቃይዳና አይኤስ ጋር ግንኙነት አለው የተባለ ቡድን በርካታ ግድያዎችን ፈፅሟል። ከነዚህም ውስጥ አንዱ በዳህካ ሆሊ አርቲሳን በሚባል ካፌ አንድ ታጣቂ ገብቶ 20 ሰዎችን ገድሏል። ካፌው ከውጭ አገራት በመጡ ዜጎች የሚዘወተር ነበር የተባለ ሲሆን በርካታዎቹ የሞቱት የውጭ አገራት ዜጎች እንደሆነም ተገልጿል።","len":2793}
{"id":"news-52267352","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52267352","title":"የኢትዮጵያ አየር ኃይል የአልሻባብ የፈንጂ ቡድን አባላትን ደመሰስኩ አለ","summary":"የኢትዮጵያ አየር ኃይል ሶማሊያ ውስጥ በአልሻባብ ቡድን አባላት ላይ በወሰደው እርምጃ በርካቶችን መግደሉን የመከላከያ ሠራዊት አስታወቀ።","text":"አየር ኃይሉ ርምጃውን የወሰደው በሶማልያ ልዩ ስሙ ኮርቶሌ እና ህርኩት በተባሉ አካባቢዎች ሲሆን ጥቃቱም የአልሻባብ \"17 የፈንጂ ቡድኑ አባላትን ሙሉ በሙሉ መደምሰሳቸውን\" የምሥራቅ አየር ምድብ ምክትል አዛዥ ኮሎኔል ሀብቶም ዘነበ ገልጸዋል። መከላከያ ሠራዊቱ ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው የአልሻባብ የፈንጂ ቡድን፤ ከዶሎ በመነሳት ወደ ደቡብ ምዕራብ ሶማልያ ባይደዋ የተለያዩ ወታደራዊ ቁሣቁሶችን ጭኖ እየተንቀሳቀሰ በነበረው የኢትዮጵያ ወታደራዊ ተሽከርካሪዎች አጀብ ላይ ጥቃት ለመፈጸም በመዘጋጀት ላይ እንዳለ ነው ተብሏል። የአየር ኃይሉ የተዋጊ ሄሊኮፕተር ክንፍ አዛዥ ሻለቃ ደረሰ እንዳለ እንደገለጹት የአልሸባብ የፈንጅ ቡድን በርካታ ፈንጂዎችን ሠራዊቱ በሚንቀሳቀስበት መስመር ላይ በመቅበር ጥቃት ለመሰንዘር አቅደው እየተዘጋጁ ነበር ተብሏል። የአየር ኃይሎ ኃላፊዎች እንዳሉት በተወሰደው ርምጃ \"የአልሸባብ እቅድ ሳይሳካ የፈንጅ ቡድን አባላትን ሙሉ በሙሉ በመደምሰስ\" ሠራዊቱ ያለስጋት እንዲንቀሳቀስ እንዳስቻሉ አመልክተዋል። አልሻባብ የኢትዮጵያ አየር ኃይል ፈጸምኩት ስላለው ጥቃት እስካሁን ድረስ ምንም ያለው ነገር የለም። የኢትዮጵያ ሠራዊት አክራሪውን እስላማዊ ታጣቂ ቡድንን ለመምታት ወደ ሶማሊያ ከገባ 10 ዓመት በላይ ያስቆጠረ ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት በአፍረካ ሕብረት የሚደገፈውን የሶማሊያ መንግሥትን ለመደገፍ ከሌሎች አገራት ሠራዊት ጋር ሶማሊያ ውስጥ ይገኛል። አልሻባብ በሶማሊያ ማዕከላዊ መንግሥትና በአገሪቱ በሚገኙ የውጪ ኃይሎች ላይ በመዲናዋ ሞቃዲሾና በሌሎች ስፍራዎች በተለያዩ ጊዜያት የቦንብ ጥቃቶችን በመፈጸም ከባድ ጉዳት እያደረሰ ያለ ቡድን ነው። የኢትዮጵያ አየር ኃይል ከዚህ በፊትም በቡድኑ ላይ ጥቃት በመፈጸም ጉዳት እንዳደረሰ አስታውቋል። የአሜሪካ ሰው አልባ አውሮፕላኖችም የቡድኑ መስራቾችና መሪዎች ላይ ተደጋጋሚ ጥቃት በመፈጸም ጉዳት አድርሰዋል። በቅርቡም አሜሪካ እስላማዊ ቡድን አልሻባብ መስራች አባል የነበረውን ዩሱፍ ጂስ ሶማሊያ ውስጥ በፈጸመችው የአየር ጥቃት መግደሏን ማስታወቋ አይዘነጋም ።","len":2794}
{"id":"news-46942624","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-46942624","title":"የቻይና ምጣኔ ሃብት እድገት በአስርት አመታት ውስጥ ዝቅተኛ ቁጥር አስመዘገበ","summary":"የቻይና ምጣኔ ሃብት በባለፈው ሩብ አመት ማሽቆልቆሉ የዓለምን የኢኮኖሚ ስርአት ያዛባዋል የሚል ፍራቻን አሳድሯል።","text":"እስከ ታህሳስ ባሉት ሶስት ወራት ውስጥ የምጣኔ ሃብት እድገቷ 6.4% ያስመዘገበ ሲሆን ይህም በባለፈው አመት ከነበረው 6.5% ያነሰ ሆኖ ተገኝቷል። በአጠቃላይ በአመቱ ውስጥ 6.6% እድገትን ያስመዘገበች ሲሆን ይህም እንደ ጎርጎሳውያኑ አቆጣጠር ከ1990 በኋላ ዝቅተኛው ነው ተብሏል። •የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንክ ሰማኒያ ሚሊዮን ብር እንዴት ተዘረፈ? •''መከላከያ በሌሎች ስፍራዎች ያሳየውን ትዕግስት በምዕራብ ጎንደርም መድገም ነበረበት'' ምንም እንኳን የተመዘገበው የኢኮኖሚ እድገት ተገምቶ ከነበረው ቁጥር ጋር የሚጣጣም ቢሆንም የአለም ትልቋ ኢኮኖሚ እድገት መቀዛቀዝ ሊፈጥረው የሚችለው ተፅእኖ አሳሳቢ ሆኗል። ቻይና በአለም ላይ ያላትን ከፍተኛ መስፋፋት ተከትሎም ነው በአለም አቀፉ ኢኮኖሚ ላይ ፍራቻን ያስከተለው። ሰኞ እለት የወጣው ይህ ቁጥር ከአለም አቀፉ የኢኮኖሚ ቀውስ በኋላ የተመዘገበ ዝቅተኛ የሩብ አመት እድገት መሆኑም ተገልጿል። የቻይና እድገት ከአመት አመት የተወሰነ መቀነስን ቢያሳይም በቅርብ ወራት ግን የተከሰተው ማሽቆልቆል ኩባንያዎችን አሳስቧቸዋል። በዚህ ወር መጨረሻ የአፕል ኩባንያ የቻይና ኢኮኖሚ መቀዝቀዝ ሽያጩን በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚቀንሰው ገልፆ ነበር። •\"ኢትዮጵያዊ ታሪኮችን ወደ ዓለም አቀፍ የፊልም መድረክ ማምጣት ፈታኝ ነው\" ዘረሰናይ መሐሪ የመኪና አምራቾችና ሌሎች ኩባንያዎችም ከአሜሪካ ጋር ያለው የንግድ ጦርነት በቻይና እንዲሁም በአለም አቀፉ ምጣኔ ሃብት ላይ እያስከተለ ያለውን ጫና በመናገር ላይ ናቸው። የቻይና መንግሥት ምርቶችን ወደ ውጪ ሃገር ከመላክ ይልቅ የተመረቱትን ምርቶች ሃገሬው እንዲጠቀምባቸው የማድረግ የኢኮኖሚ ዘዴን ለመቀየስ እየሰሩ ነው። የፖሊሲ አማካሪዎችም ኢኮኖሚውን ለመደገፍ ጥረት እያደረጉ ነው። እየተደረጉ ካሉ ርብርቦች መካከል የተለያዩ የግንባታ ስራዎችን ስራ ማጣደፍ፣ ግብርን መቀነስና እንዲሁም ባንኮች የሚይዙትን መጠባበቂያ ክምችት መቀነስ መሆኑ ተገልጿል። ኢቫንስ ፕሪቻርድ የተሰኘው የቻይና ምጣኔ ሃብት ባለሙያ እንደገለፀው ምንም እንኳን ቁጥሩ ዝቅ ያለ ቢሆንም እንደተፈራው እንዳልሆነ ነው።","len":2797}
{"id":"news-50089740","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50089740","title":"የትግራይ ክልል አዲስ ገቢ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችን ወደ አማራ ክልል አንደማይልክ አስታወቀ","summary":"የትግራይ ክልል አዲስ ገቢ የዩኒቨርሲቲ ተማሪችን አማራ ክልል ወደሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች አልክም አለ።","text":"የትግራይ ክልል ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ገ\/መስቀል ካሕሳይ የትግራይ ክልል ትምህርት ቢሮ ኃላፊ ገ\/መስቀል ካሕሳይ ዛሬ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፡ \"ማንነትን መሰረት ያደረጉ ጥቃቶች ወደ ሚሰነዘሩባቸው ዩኒቨርሲቲዎች እና ኃላፊነት ወደማይወስድ ክልል አዲስ ተማሪዎችን ላለመላክ የክልሉ አቋም ነው\" ብለዋል። \"አማራ ክልል የተመደቡት 600 ተማሪዎች እንደማይሄዱ ለሚመለከተው የፌደራል መንግሥት አሳውቀናል። ይህ የክልሉ አቋም ነው\" ሲሉ የክልሉ ትምህርት ቢሮ ኃላፊ በሰጡት መግለጫ ተናግረዋል። ዘንድሮ፤ በትግራይ ክልል የዩኒቨሲቲ መግብያ ፈተና ወስደው ማለፍ የቻሉ የተማሪዎች ቁጥር ከ9000 በላይ መሆኑን የጠቀሱ ኃላፊው፤ ወደ አማራ ክልል ተመድበው የነበሩ ተማሪዎች ከ2000 በላይ እንደነበረ እና ከሚመለከታቸው የፌደራል መንግስት አካላት ጋር በተደረገው ውይይት ወደ 600 ዝቅ እንዲል መደረጉን ተናግረዋል። \"ከአንድ ወር ተኩል በላይ የክልሉ መንግሥት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ሲወያይ ቆይቷል። የተቀሩ 600 ተማሪዎችን ሌላ ቦታ እንዲመደቡ ይሰራል። ይህ የማይሆን ከሆነ ግን የትግራይ ክልል ሌላ አማራጭ ይፈልጋል እንጂ ተማሪዎቹን ወደዛ አይልክም\" ብለዋል። ከዚህ ቀደም በዩኒቨርሲቲ አመዳደብ ስርዓት መሰረት ከአንድ ክልል አጠቃላይ ተማሪዎች መካከል 40 በመቶ የሚሆኑት በክልላቸው የተቀሩት 60 በመቶ ደግሞ ሌላ ክልል በሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች ይመደቡ እንደነበረ የሚያስታውሱት ኃላፊው፤ \"ብሔርን መሰረት ያደረጉ ጥቃቶች በበዙበት ወቅት ይህ ተቀይሮ 10 በመቶ በክልላቸው 90 በመቶ ደግሞ ወደ ሌላ ክልል እንዲላኩ መደረጉ አግባብ አይደለም\" ብለዋል በሰጡት መግለጫ። ይህ እንዲስተካከል ከፌደራል እና ከሌሎች አካላት ጋር ውይይት መደረጉን እና 20 በመቶ በክልላቸው 80 በመቶ ደግሞ ከክልል ውጪ እንዲመደቡ መወሰኑን ጨምረው ተናግረዋል። የትምህርት ቢሮው ኃላፊ ገ\/መስቀል ካሕሳይ ትግራይ ክልል ወደሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች ተመድበው የሚመጡ ተማሪዎች \"ምንም አይነት የደህንነት ችግር አይገጥማቸውም\" ብለዋል። የትምህርት ቢሮ ኃላፊው ሁለተኛ ዓመት እና ከዚያ በላይ በሆኑ ተማሪዎች ዙሪያ ያሉት ነገር የለም።","len":2797}
{"id":"45352116","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45352116","title":"ድመቶች ዝር የማይሉበት የኒውዚላንድ መንደር","summary":"በኒውዚላንድ የምትገኝ ኦማዊ የተሰኘች አንድ መንድር ውስጥ የሚኖሩ ሰዎች ድመት የሚባል ነገር እንዳናይ ሲሉ ተደምጠዋል።","text":"የመንደሪቱን ከባቢያዊ ሁኔታ የሚቆጣጠር አንድ ድርጅት ድመቶች ወደ መንደሪቱ እንዳይገቡ የሚል ሃሳብ ያመጣው የዱር አራዊትን ለመጠቅ በሚል ነው። ድመት ያላቸው የመንደሪቱ ነዋሪዎች ድመቶቹ ሕይወታቸው እስኪያልፍ ድረስ እንዲያኖሯቸው ከዚያ በኋላ ግን ማሳደግ እንደማይችሉ ተደንግጓል። ነዋሪዎቹ ድመቶች ለበርካታ የዱር እንስሳት ሕይወት መጥፋት በተለይ ደግሞ ለአእዋፍ፤ ተጠያቂ ናቸው በሚለው ሃሳብ የተስማሙ ይመስላሉ። • ከሺዎች እስከ ኳትሪሊየን እንስሳት በአንድ ቀን የሚወለዱባት ምድር በአካባቢው የሚገኝ አንድ የአእዋፋት ማቆያ ሥፍራ ኃላፊ የሆኑት ዶክተር ፒት ማራ «ምንም እንኳ ከድመቶች ጋር ፀብ ባይኖረንም ያሰብነውን ለማሳካት እነሱን ማስወገድ ዋነኛ መፍትሄ ነው» ይላሉ። «ድመቶች የፈለጉበት ውለው መምጣት ይችላሉ፤ ውሾች ግን ከክልላቸው ንቅንቅ አይሉም። አሁን ጊዜው ድመቶችን እንደ ውሾች የምናይበት ነው።» ውሳኔው የተላለፈባቸው ድመቶች እየተዘዋወሩ የዱር እንስሳትን ሲያድኑ በካሜራ እይታ ውስጥ ገብተዋል። ሕጉን አንክተልም የሚሉ ነዋሪዎች የማስጠንቀቂያ ደብዳቤ እንዲደርሳቸው ለጥቆም ድመቶቹ እንዲወገዱ እንደሚደረግ ባለሙያዎቹ ያስረዳሉ። • ከአዕዋፍ እስከ አንበሳ ለስቃይና ለጉዳት እየተዳረጉ ነው ድመቶች ለዱር አራዊት ፀር ናቸው የሚለው ሃሳብ አከራካሪነቱ እንደቀጠለ ነው፤ የኒውዚላንዷ መንደርም ድመቶችን በማስወገድ የመጀመሪያዋ አይደለችም። የዱር ሕይወት አጥኚዎች ዓለም ላይ አድጋ ተጋርጦባቸው ላሉ የአእዋፍ ዝርያዎች ድመቶች ተጠያቂ ናቸው ይላሉ። በተለይ ደግሞ እንደ ኒውዚላንድ ባሉ የዱር እንስሳት ከሰው ጋር ተደባልቀው በሚኖሩባቸው ሃገራት። «ጥፋቱ እኮ የድመቶቹ አይደለም፤ የአሳዳገዎች እንጂ» የዶክትር ማራ ሃሳብ ነው። «ድመቶች አዳኝ ሆነው እንዲያድጉ የምናሳድጋቸው እኛው ሰዎች ነን።» ድመቶች በሰው ዘንድ ያላቸው ተወዳጅነት ጉዳይን ከበድ እንዲያደርገው ግን አልሸሸጉም። ምንም እንኳ ትክክለኛውን ቁጥር ማስቀመጥ አዳጋች ቢሆንም በአሜሪካ ብቻ 86 ሚሊዮን ገደማ የቤት ድመቶ ች አሉ። • ለህገወጥ አዳኞች ፈተና የሆኑት ውሾች","len":2798}
{"id":"news-44409467","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44409467","title":"ተማሪዎች ሞባይሎቻቸውን ሊነጠቁ ነው","summary":"የፈረንሳይ ሕግ አውጪ ምክር ቤት የተንቀሳቃሽ ስልክን በትምህርት ቤቶች ውስጥ መጠቀመን የሚያግድ ረቂቅ አጸደቀ።","text":"ፕሬዚዳንት ማክሮን ስልክ ከተማሪዎች እጅ እንዳይኖር ለማድረግ እንደሚሠሩ በምርጫ ቅስቀሳ ወቅት ቃል ገብተው ነበር መንግሥት አዲሱ ሕግ ተማሪዎች ትኩረታቸውን ትምህርት ላይ እንዲደርጉ ያበረታታል ብሎ ያምናል። በተጨማሪም ረቂቁ \"የኢንተርኔት ጉልቤዎችን\" (cyber bullying) ተማሪዎች ላይ የሚያደርሱትን ዕለታዊ ጥቃት ያስቀራል ተብሏል። ይህ ብቻ ሳይሆን የልቅ ወሲብ ፊልሞችን በስልኮቻቸው እያጮለቁ የሚመለከቱ የአንደኛ ደረጃ ተማሪዎችንም አደብ ያሲዛል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበታል። ተቺዎች በአንጻሩ የዚህን ሕግ ተግባራዊነት ይጠራጠራሉ። \"እንዲሁ ለይስሙላ ካልሆነ ነገሩ ወደ መሬት ወርዶ አንደማይተገበር እናውቃለን\" ይላሉ። ይህ ረቂቅ የአሁኑ ፕሬዚዳንት ኢማኑኤል ማክሮን ባለፈው ዓመት ምርጫ ቅስቀሳ ላይ ለደጋፊዎቻቸው ቃል የገቡትን ወደ ተግባር ለመውሰድ ያደረጉት ጥረት እንደሆነ ተመልክቷል። የፈረንሳይ ብሔራዊ ሸንጎ አባላትም ረቂቅ ሕጉን በሙሉ ድምጽ የደገፉት ሲሆን ትናንት ሐሙስ ወደ ሕግ መወሰኛ ምክር ቤት መርተውታል። ይህ ረቂቅ ተግባራዊ ሲሆን ዕድሜያቸው ከ15 ዓመት በታች የሆኑ አዳጊዎች በትምህርት ቤት ቅጥር ግቢ ተንቀሳቃሽ ስልኮቻቸውን መጠቀም እንዳይችሉ ያግዳቸዋል። የትምህርት ሚኒስትሩ ዤን ሜሽል ረቂቁን \"ለ21ኛው ክፍለ ዘመን የሚመጥን\" ሲሉ አሞካሽተውታል። \"ለቴክኖሎጂ ክፍት መሆን ማለት የመጣን ነገር ሁሉ መቀበል ማለት አይደለም\" ሲሉ ለፈረንሳይ እንደራሴዎች ተናግረዋል። በመጨረሻ ሰዓት በረቂቁ ላይ የተጨመረው አንቀጽ መምህራንም ቢሆን በትምህርት ክፍለ ጊዜ ስልኮቻቸውን መጠቀም እንዳይችሉ ዕቀባ ያደርጋል። ወትሮም ቢኾን በመላው ፈረንሳይ ከሚገኙ 51 ሺህ የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ውስጥ ግማሾቹ በተማሪ ቤት ስልክ መጠቀምን ያግዳሉ። 7 ሺህ የመለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶችም በተመሳሳይ ተንቀሳቃሽ ስልክ መጠቀምን አይፈቅዱም። ረቂቁ ከጸደቀ በአዲሱ የትምህርት ዓመት ተግባራዊ መሆን ይጀምራል ተብሎ ይጠበቃል። በ2016 በተደረገ አንድ ጥናት ዕድሜያቸው ከ12 እስከ 17 የሚሆኑ 10 ፈረንሳዊያን ተማሪዎች 8ቱ በትምህርት ክፍለ ጊዜ ስልኮቻቸውን ይጎለጉላሉ።","len":2811}
{"id":"news-42686036","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-42686036","title":"ፕሬዝዳንት ትራምፕ \"ቆሻሻ \" ከሚለው አስተያየታቸው በኋላ ዘረኛ አይደለሁም ሲሉ አስተባበሉ","summary":"ፕሬዝዳንት ትራምፕ አፍሪካውያንን፣ ሄይቲ እና ኤልሳልቫዶርን ለመግለፅ \"ቆሻሻ\" የሚለውን ቃል ከተጠቀሙና ከፍተኛ ተቃውሞ ከደረሰባቸው በኋላ ዘረኛ አይደለሁም ሲሉ አስተባበሉ።","text":"ትራምፕ ስለስደተኞች በተናገሩት ወቀሳ ደረሰባቸው \"ዘረኛ አይደለሁም፤ ቃለመጠይቅ ከምታደርጉላቸው ሰዎች መካከል በጣም ዘረኛ ያልሆንኩት እኔ ነኝ\" ሲሉ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል። ባሳለፍነው ሳምንት \"ለምንድነው ይህን ሁሉ ሕዝብ ከ'ቆሻሻ' ሃገራት ይዘን የተቀመጥነው?\" ብለዋል ተብሎ መዘገቡ ይታወሳል። ፕሬዝዳንቱ ዘረኝነትን በሚመለከት ለሚቀርብባቸው ክስ ለመጀመሪያ ጊዜ በይፋ መልስ መስጠታቸው ነው። ትራምፕ ሐሙስ ዕለት ከዴሞክራቲክ እና ሪፐብሊካን ፓርቲዎች የተውጣጡ ሕግ አውጪዎች ጋር ስደተኞችን በተመለከተ የጋራ መስማማት ላይ ለመድረስ በተደረገ ውይይት ላይ ነው ይህን ንግግር ያሰሙት። ከቅርብ ሳምንታት ወዲህ የትራምፕ አስተዳደር በአሜሪካ የሚኖሩ የበርካታ ሃገራት ዜጎችን በጊዜያዊነት የመኖር ምብታቸውን በማንሳት ላይ ይገኛል። በተፈጥሮ አደጋ፣ በጦርነት ወይንም በወረርሽኝ ለተጎዱ ሃገራት ዜጎች ጊዜያዊ የመኖሪያ ፈቃድ ከመስጠት አሜሪካ ስደተኞችን ከኖርዌይ መቀበል እንደምትመርጥ ተናግረዋል ተብሎ ነበር። ዘገባዎች እንደሚያስረዱት በርካታ ቁጥር ያላቸው ስደተኞች ከ ኤል ሳልቫዶር ሆንዱራስ እና ሄይቲ መሆናቸው ሲነገራቸው \"ሄይታውያን?ተጨማሪ ሄይታውያን ያስፈልጉናል?\"ሲሉ ጠይቀዋል። ፕሬዝዳንት ትራምፕ አርብ እለት በትዊተር ገጻቸው እንዳሰፈሩት የተጠቀሙት ቃል \"ጠንካራ\" ቢሆንም ነገር ግን ዘገባው ላይ የቀረበውን ቃል ግን አልተጠቀምኩም ብለው ነበር። በተጨማሪም ሄይታውያንን መዝለፋቸውን ክደው ይህ የዲሞክራቶች ሴራ ነው ብለዋል። የአፍሪካ ህብረት አርብ ዕለት ባወጣው መግለጫ ፕሬዝዳንቱ ይቅርታ እንዲጠይቁ ጠይቋል። በተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብቶች ቢሮ ቃለ አቀባይ የሆኑት ሩፐርት ኮልበቫይል ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት ደግሞ 'ትራምፕ የተናገሩት እውነት ከሆነ ንግግራቸው አጸያፊ ነው፤ አንድን ሃገር እና አህጉር በደምሳሳው ቆሻሻ ማለት ተገቢ አይደለም\" ብለዋል። በርካታ ዲሞክራቶችም ፕሬዝዳንቱ በዚህ ወር ስቴት ኦፍ ዘ ዩኒየን ላይ ተገኝተው የሚያደርጉት ንግግር ላይ በዚህ ዘረኛ አስተያየታቸው የተነሳ እንደማይገኙ ተናግረዋል።","len":2814}
{"id":"news-52632111","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52632111","title":"“በአፍሪካ በኤችአይቪ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር በግማሽ ሚሊዮን ሊጨምር ይችላል”","summary":"ከሰሀራ በታች ባሉ አገራት በኤችአይቪ ሳቢያ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር ከግማሽ ሚሊዮን በላይ ሊጨምር እንደሚችል የዓለም ጤና ድርጅት አስታወቀ።","text":"እስከሚቀጥለው ዓመት ድረስ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ እንዳለ ሆኖ በኤችአይቪ ሳቢያ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር እንደሚጨምር የድርጅቱ ኃላፊ ዶ\/ር ቴድሮስ አድኃኖም ገልጸዋል። መንግሥታት ተገቢውን እርምጃ መውሰድ እንዳለባቸውም አሳስበዋል። • ከኮሮናቫይረስ የትኞቹ ድርጅቶች አተረፉ? እነማንስ ከሰሩ? • የፕሪምየር ሊግ ክለቦች 419 ሚሊየን ዶላር ካሳ ሊከፍሉ ይችላሉ ድርጅቱ ከተባበሩት መንግሥታት የኤችአይቪ ክንፍ (ዩኤንኤድስ) ጋር በመጣመር የሠራው የዳሰሳ ጥናት፤ ለስድስት ወራት የኤችአይቪ መድኃኒት ቢቋረጥ የሟቾች ቁጥር እንደሚጨምር ያሳያል። ቁጥሩ፤ በበሽታው ሳቢያ ከ12 ዓመት በፊት ይሞቱ ከነበሩ ሰዎች ጋር ሊስተካከል እንደሚችልም ተጠቁሟል። ያኔ በመላው አህጉሪቱ 950,000 ሰዎች በቫይረሱ ሳቢያ ሞተው ነበር። “አፍሪካ ውስጥ ከኤድስ ጋር በተያያዘ ግማሽ ሚሊዮን ሰዎች ቢሞቱ እጅግ አሳዛኝ ነው። ወዳለፍነው ዘመን ተንሸራተትን ማለትም ነው” ሲሉ ዶ\/ር ቴድሮስ አስረድተዋል። የዩኤንኤድስ ዋና ዳይሬክተር ዊኒ ቢንያማ እንዳሉት፤ በኮሮናቫይረስ ሳቢያ የኤችአይቪ ሕክምና እንቅፋት ሊገጥመው ይችላል። ሕክምና መስጫዎች ሊዘጉ ወይም አገልግሎት ለመስጠት ሊቸገሩም ይችላሉ ብለዋል። “በኮቪድ-19 ምክንያት ሕክምና መስጫዎች ከመጠን በላይ ሊጨናነቁም ይችላሉ” ሲሉም አስረድተዋል። ኮሮናቫይረስን ለመዋጋት የሚደረገው ጥረት ኤችአይቪን ለማስወገድ የተደረገው ውጊያ ላይ ተጽዕኖ ሊያሳድር እንደሚችል ገልጸው፤ “አንዱ በሽታ ለሌላው በሽታ የሚሰጠው ሕክምና ላይ ማጥላት የለበትም” ብለዋል። • የኮሮናቫይረስ ክራሞት በኢትዮጵያ፡ ከመጋቢት እስከ ግንቦት ዶ\/ር ቴድሮስ በበኩላቸው አገራት ኤችአይቪ ያለባቸው ሰዎች ሕክምናቸውን በአግባቡ እንዲከታተሉና አገልግሎቱ እንዳይቋረጥ ማድረግም እንዳለባቸው ተናግረዋል። አንዳንድ አገራች ዜጎች በብዛት መድኃኒት የሚያገኙበት መንገድ እየቀየሱ ነው። ራስ መመርመሪያ መሣሪያ የሚገኝባቸው ቦታዎች በመመደብ የሕክምና ባለሙያዎችን ጫና ለማቅለልም እየተሞከረ ነው። “ሕክምና ላይ ያሉ ሰዎች ሕክምናቸውን እንዲቀጥሉ መደረግ አለበት” ብለዋል ዶ\/ር ቴድሮስ።","len":2816}
{"id":"news-55447035","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55447035","title":"ኮሮናቫይረስ፡ በደቡብ አፍሪካ በኮቪድ-19 የተያዙ ሰዎች ቁጥር ከ1 ሚሊዮን አለፈ","summary":"ደቡብ አፍሪካ ከአህጉሪቱ አገራት መካከል ከአንድ ሚሊየን በላይ በኮቪድ-19 የተያዙ ሰዎችን በመመዝገብ ቀዳሚዋ ሆነች።","text":"ይህ የሆነው የአገሪቱ ባለሥልጣናት በፍጥነት የሚስፋፋው አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ በአገሪቱ ውስጥ መገኘቱን ይፋ ካደረጉ ከቀናት በኋላ ነው። የተወሰኑ የደቡብ አፍሪካ ሆስፒታሎች እንዲሁም የሕክምና ማዕከላት በርካታ በቫይረሱ የተያዙ ሕሙማንን እየተቀበሉ መሆኑን ሪፖርት ያደረጉ ሲሆን፣ ይህም ለኮሮናቫይረስ መከላከል የተመደበው ሀብት ላይ አደጋን ደቅኗል። ፕሬዝዳንት ሲሪል ራማፎሳ ቫይረሱ ይበልጥ እንዳይሰራጭ ለማድረግ ጠበቅ ያለ የእቅንቅስቀሴ ገደብ ይፋ ያደርጋሉ ተብሎ ይጠበቃል። እሁድ ዕለት የአገሪቱ ጤና ሚኒስትር ዝዌሊ ምክሂዜ ይህንን አሳዛኝ ዜና ለአገራቸው ሕዝብ ይፋ አድርገዋል። አሁን ደቡብ አፍሪካ 1,004,413 በኮቪድ-19 የተያዙ ሰዎች መኖራቸው በምርመራ ያረጋገጠች ሲሆን ከእነዚህም መካከል ካለፈው ዓመት መጋቢት ወር ጀምሮ 26,735 ያህሉ ሕይወታቸውን አጥተዋል። ባለፈው ሳምንት ብቻ 11,700 ደቡብ አፍሪካውያን በአንድ ቀን በቫይረሱ መያዛቸው የታወቀ ሲሆን በዚህ የተነሳም ከቀደመው ሳምንት ጋር ሲነጻጸር በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር በ39 በመቶ እንዲጨምር አድርጎታል። ከረቡዕ እስከ አርብ ድረስ ባሉት ቀናትም በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥር በ14,000 ጨምሮ ታይቷል። በደቡብ አፍሪካ አዲሱ 501.ቪ2 በመባል የሚታወቀው የኮሮናቫይረስ ዝርያ ስርጭቱን በከፍተኛ ሁኔታ እንዲጨመር እንዳደረገው ይታመናል። ይህ ዝርያ በደቡብ አፍሪካውያን ተመራማሪዎች በምሥራቃዊ ኬፕ አውራጃ እና በሌሎች የአገሪቱ አካባቢዎች በፍጥነት እየተስፋፋ መሆኑ ተደርሶበታል። ከዚህ ሳምንት ቀደም ብሎ በዚሁ አዲስ የቫይረስ ዝርያ ምክንያት ዩናይትድ ኪንግደም ከደቡብ አፍሪካ የሚመጡ መንገደኞች ላይ እገዳ ጥላለች። በዩናይትድ ኪንግደም አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ መገኘቱ ይታወሳል። ከደቡብ አፍሪካ ቀጥሎ በቫይረሱ ክፉኛ የተጎዳችው አፍሪካዊት አገር ሞሮኮ ስትሆን 432,079 ሰዎች በቫይረሱ ሲያዙ ከእነዚህም መካከል 7,240 ያህሉ ሕይወታቸውን አጥተዋል። በመቀጠል ግብጽ 131,315 ሰዎች በኮቪድ-19 መያዛቸው ሲረጋገጥ 7,352 ሞተዋል፤ በተመሳሳይ በቱኒዚያም 130,230 በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች መኖራቸው ሲረጋገጥ 4,426 ሕይወታቸውን አጥተዋል።","len":2819}
{"id":"news-48673764","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48673764","title":"የደምቢ ዶሎ ከንቲባ በጥይት ተመትተው ቆሰሉ","summary":"ወለጋ ውስጥ በምትገኘው የደምቢዶሎ ከተማ ከንቲባ በጥይት ተመትተው መቁሰላቸውን አንድ የቄለም ወለጋ ዞን አስተዳደር ባለስልጣን ለቢቢሲ ተናገሩ።","text":"በተኩሱ ቢቆስሉም ህይወታቸው ተርፏል። የከተማው ከንቲባ አቶ ታደለ ገመቹ በጥይት ተመትተው የቆሰሉት ባለፈው አርብ እንደሆነ እኚሁ ስማቸው እንዳይጠቀስ የፈለጉ ባለስልጣን ተናግረዋል። ባለስልጣኑ እንዳሉት በከንቲባው ላይ ጥቃቱን የፈጸሙት አባ ቶርቤ ተብሎ የሚጠራው ቡድን አባላት ይሆናሉ ተብሎ እንደሚጠረጠር ተናግረዋል። ይህ አባ ቶርቤ ተብሎ የሚታወቀው ቡድን ጫካ ውስጥ ከቀሩት የቀድሞው የኦነግ ታጣቂዎች ጋር ግንኙነት አለው ተብሎ ይታመናል። • የኦነግ ጦር መሪ በትግላችን እንቀጥላለን አለ • ኢትዮጵያዊያን፣ ጃፓናዊትና ህንዳዊ በታጣቂዎች ተገደሉ ከንቲባው ላይ የተተኮሰባቸው ከቢሯቸው ወጥተው መኪናቸው ውስጥ ሊገቡ ሲሉ ነበር። \"ከንቲባው ከሥራ በሚወጡበት ሰዓት ነበር በር ላይ ጥቃቱን ያደረሱባቸው\" ሲሉ የአካባቢው ባለስልጣን አረጋግጠዋል። ጥቃት ፈጻሚዎቹ ከንቲባውን በሁለት ጥይት እንደመቷቸውና አንደኛው ጥይት እጃቸውን ሌላኛው ደግሞ በጎን በኩል ኩላሊታቸው አካባቢ እንደመታቸውም ለማወቅ ተችሏል። ከንቲባው አቶ ታደለ ቀደም ሲል ከነበሩበት ቦታ ተዘዋውረው አሁን ወዳሉበት ኃላፊነት የመጡት በቅርብ ጊዜ ነው። ለደህንነታቸው ሲባል ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉት እኚህ የአካባቢው ባለስልጣን እንዳሉት አቶ ታደለ ለተጨማሪ ህክምና ወደ አዲስ አበባ ተወስደዋል። • ከተገደሉት አንዱ የማዕድን ኩባንያው ባለቤት ነበር እስከትላንት ድረስ በከንቲባው ላይ ጥቃት አድርሰዋል ከተባሉት ሰዎች መካከል የተያዘ ሰው እንደሌለም ታውቋል። እንዲህ አይነቱ ጥቃት ባለፉት አምስት ወራት ውስጥ በአካባቢው ባለስልጣናት ላይ ሲፈጸም ይህ የአሁኑ ሁለተኛው ነው። ከአንድ ወር በፊት የሰዮ ወረዳ የኦዲፒ ጽህፈት ቤት ሃላፊ አቶ ነጌሶ አቡ ከአዲስ አበባ ወደ ደምቢ ዶሎ በጉዞ ላይ እያሉ ታፍነው ከተወሰዱ በኋላ ጫካ ውስጥ ተገድለው መገኘታቸው ይታወሳል። ቀደም ሲል በተፈጸመው የአቶ ነጌሶ ግድያ በኦነግ ታጣቂዎች የተፈጸመ እንደሆነ የአካባቢው የመንግሥት ባለስልጣናት አረጋግጠዋል። አርብ እለት በከንቲባው ላይ ስለተፈጸመው ጥቃት በአካባቢው ያለው የታጠቀ ቡድን ምን ያለው ነገር የለም።","len":2820}
{"id":"news-45730512","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45730512","title":"የአስር ደቂቃ እንቅስቃሴ የማስታወስ ችሎታን እንዴት ይጨምራል?","summary":"አጭር የእግር ጉዞም ይሁን፣ የማርሻል አርትስ ልምምድ፤ ቢያንስ ለአስር ደቂቃ ማንኛውንም አይነት የአካል እንቅስቃሴ ካደረጉ የማስታወስ ችሎታዎን በፍጥነት መጨመር ይችላሉ።","text":"በካሊፎርንያ ዩኒቨርሲቲ ጥናት የሚያካሂድ የተመራማሪዎች ቡድን በጥናቴ ደረስኩበት እንዳለው ሌላው ቢቀር በቀን ለአስር ደቂቃ ቀለል ያለ ያአካል እንቅስቃሴ ማድረግ የዓዕምሯችንን የሥራ ሂደት ለማነቃቃት በቂ ነው። ተመራማሪዎቹ በጥናታቸው የሰውነት እንቅስቃሴ በዓዕምሯችን ላይ ያለውን አዎንታዊ ተጽዕኖ ለማረጋገጥ ''ኤምአርአይ'' የተባለውን የህክምና መሳሪያ የተጠቀሙ ሲሆን፤ በርካታ ሰዎች ላይም ሙከራ ተደርጓል። • ልባችን ከእድሜያችን ቀድሞ ሊያረጅ እንደሚችል ያውቃሉ? • ሳናውቀው በሰውነታችን ውስጥ የሚከማች አደገኛ ስብ • ኢትዮጵያዊው የ100 ሜትር ክብረወሰን ባለቤት ምንም አይነት የሰውነት እንቅስቃሴ ያላደረጉ ሰዎችን እንቅስቃሴ ካደረጉ ሰዎች ዓዕምሮ ጋር ሲነጻጸር እንቅስቃሴ ያደረጉት ሰዎች ጭንቅላት በጣም ፈጣንና ውጤታማ በሆነ መልኩ መልእክቶችን ይለዋወጣል። ተመራማሪዎቹ ባሳተሙት የጥናት ጽሁፍ ላይ የሰውነት እንቅስቃሴ ማድረግ ሶስት ወሳኝ ጥቅሞች አሉት። ይህ የተመራማሪዎች ቡድን ባደረገው ጥናት የአስር ደቂቃ እንቅስቃሴ ማድረግ አይደለም ለሰው ልጆች የአይጦችን የማስታወስ ችሎታ እንደሚጨምረው ጠቁሟል። የሙከራውን ውጤታማነት ለማረጋገጥ በጥናቱ የተሳተፉት 36 በጎ ፈቃደኞች የማስታወስ ችሎታቸው ቀድሞ ለማወቅ ከጥናቱ በፊት እንዲፈተሽ ተደርጓል። በጎ ፈቃደኞቹ 186 አይነት እቃዎች፣ ፍራፍሬዎችን እና ሌሎች መገልገያዎችን ምስል እንዲመለከቱ የተደረገ ሲሆን፤ ቀጥሎም ተጨማሪ 256 ምስሎችን እንዲመለከቱ ተደርገው ምን ያህሉን እንደሚያስተውሱ ተፈትሸዋል። በሚያስገርም ሁኔታ ለአስር ደቂቃ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ ያደረጉት የጥናቱ ተሳታፊዎች እንቅስቃሴ ካላደረጉት በተሻለ የተመለከቷቸውን ምስሎች ማስታወስ ችለዋል። ምንም እንኳን የአካል ብቃት እነቅስቃሴ ብዙ ጥቅሞች እንዳሉት ቢታወቅም አዲሱ የምርምር ውጤት ግን ቢያንስ ለአስር ደቂቃ እንቅሳቄ የማድረግ አስገራሚ ጥቅሞችን ያብራራ ነው። ከዚህም በተጨመሪ የሰውነት እንቅስቃሴ ከእድሜ መጨመራ ጋር ተያይዘው ከሚመጡ የማስታወስ ችግሮችን ለማከምና ለመቀነስ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው ተብሏል።","len":2822}
{"id":"54769006","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/54769006","title":"በአሜሪካ ፕሬዘዳንት የሚመረጠው እንዴት ነው?","summary":"በአሜሪካ የምርጫ ሥርዓት አብላጫ ድምጽ ያገኘ ፕሬዝደንት ሆኖ ይመረጣል ማለት አይደለም። ለምሳሌ ከ100 ሚሊዮን ድምጽ ሰጪዎች 60 ሚሊዮን ያገኘ እጩ ፕሬዝደንት ሆኖ የማይመረጥበት አጋጣሚ ይኖራል።","text":"ለምሳሌ እአአ 2016 ተካሂዶ በነበረው ምርጫ፤ ሂላሪ ክሊንተን ከትራምፕ በበለጠ በርካታ ድምጽ አግኝተው ነበር። ይህ ግን የአሜሪካ ፕሬዝደንት አላደረጋቸውም። ለዚህ ምክንያቱ የአሜሪካ ፕሬዝደንት የሚመረጠው ቀጥታ በመራጮች ሳይሆን በኤሌክቶራል ኮሌጅ ስለሆነ ነው። አሜሪካውያን ወደ ፕሬዝደንታዊ የምርጫ ጣቢያዎች ሲያቀኑ ድምጻቸውን የሚሰጡት ኤሌክቶራል ኮሌጅን ለሚጠቀልሉት ፖለቲከኞች ስብስብ ነው። \"ኮሌጅ\" የሚለው ቃል የሰዎች ስብስብን የሚያመላክት ነው። እነዚህ ሰዎች መራጮች ናቸው። ሥራቸውም ፕሬዝደንት እና ምክትል ፕሬዝደንቶችን መምረጥ ነው። የእነዚህ መራጮች ቁጥር አጠቃላይ 538 ነው። ግዛቶች እንደ ሕዝብ ቁጥር ብዛታቸው ኤሌክቶራል ኮሌጅ አላቸው። በርካታ ነዋሪ ያላት ካሊፎርኒያ ግዛት 55 መራጮች (ኢሌክተርስ) አሏት። ይህም ትልቁ ቁጥር ነው። እያንዳንዱ መራጭ አንድ ኤሌክቶራል ቮት (ድምጽ) ይይዛል። አንድ እጩ ፕሬዝደንት ሆኖ ለመመረጥ፤ ካሉት 538 ኤሌክቶራል ኮሌጅ 270 እና ከዚያ በላይ ያስፈልገዋል። ግዛቶች የኤሌክቶራል ኮሌጅ አጠቃላይ ቁጥራቸውን በግዛቱ ብዙ ድምጽ ላገኘ አሸናፊ ይሰጣሉ። ለምሳሌ በቴክሳስ ግዛት 38 ኤሌክቶራል ኮሌጅ አሉ። በዚህ ግዛት ሪፐብሊካኖች 50.1 እንዲሁም ዴሞክራቶች 49.9 ደምጽ ቢያገኙ፤ ሪፐብሊካኖች 38 ኤሌክቶራል ኮሌጅ ድምጽ ጠቅልለው ይወስዳሉ ማለት ነው። ኔብራስካ ግዛት ግን እጩዎች ባገኙት ድምጽ መሠረት ኤሌክቶራል ኮሌጅ ድምጽ ቁጥርን ታከፋፍላለች። ይህን ግን በምርጫው አጠቃላይ ውጤት ላይ ይህ ነው የሚባል ለውጥ አያመጣም። ሁለቱም እጩዎች አብላጫ ድምጽ ባያገኙ ምን ይፈጠራል? ትራምፕ የአሜሪካ ፕሬዝደንት በመሆን ሁለተኛ የስልጣን ዘመናቸውን ለመቀጠል እንዲሁም ጆ ባይደን ቀጣዩ የአሜሪካ ፕሬዝደንት ለመሆን 270 እና ከዚያ በላይ የሆነ ኤሌክቶራል ድምጽ ያስፈልጋቸዋል። ሁለቱም እጩዎች 270 ኤሌክቶራል ድምጽ ባያገኙስ? የአሜሪካ የሕዘብ ተወካዮች ምርክ ቤት ፕሬዝደንቱ ማን ይሁን? በሚለው ላይ ድምጻቸውን ይሰጣሉ። ይህ የመሆን እድሉ በጣም ጠባብ ነው። በአሜሪካ የምርጫ ታሪክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤቱ ፕሬዝደንቱን የመረጠው እአአ 1824 ላይ ነበር።","len":2823}
{"id":"news-53430480","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53430480","title":"የትግራይ ምክር ቤት አምስት የምርጫ ኮሚሽን አመራሮችን ሹመት አጸደቀ","summary":"የትግራይ የህዝብ ተወካዮች ምክርቤት ዛሬ ባካሄደው አስቸኳይ ስብሰባ፤ ነሐሴ መጨረሻ ላይ ይካሄዳል ለተባለው 6ኛ ክልላዊ ምርጫ የሚያስፈጽሙ የምርጫ ኮሚሽን አመራሮች ሹመት ሰጠ።","text":"በዚህ መሰረት፤ አቶ ሙሉወርቅ ኪዳነማርያም፣ የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ሆኖው ሲሾሙ፤ ወይዘሮ ጽጌሬዳ ዲበኩሉ ደግሞ ምክትል ሆነዋል። አቶ መረሳ ጸሃየ፣ አቶ መሀመድ ስዒድ ሐጎስና ዶክተር ጸጋ ብርሃነ ደግሞ፣ የኮሚሽኑ የስራ አመራር በመሆን ተመርጠዋል። በትግራይ በሚካሄደው ክልላዊ ምርጫ፤ ገዢው ድርጅት ህወሐት ጨምሮ ሌሎች በክልሉ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ ፓርቲዎች እንደሚሳተፉ ይጠበቃል። 6ኛ አገር አቀፍ ምርጫ በኮሮናቫይረስ ወረርሽን ምክንያት እንደተራዘመ ይታወሳል። በኮቪድ -19 ምክንያት አገራዊ ምርጫ ቢራዘምም የትግራይ ክልል ግን ክልላዊ ምርጫ ለማካሄድ በመወሰን ለብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ጥያቄ አቅርቦ እንደነበር ይታወሳል። ምርጫ ቦርድ አገራዊ ምርጫ ላልተወሰነ ጊዜ እንዲራዘም መወሰኑን በመግለጽ ማስፈፀም እንደማይችል መግለፁን ተከትሎ ክልሉ የራሱን ኮሚሽን ለማቋቋም ሲንቀሳቀስ ነበር። ከባለፈው ሳምንት ቅዳሜ እስከ ማክሰኞ ድረስም ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች የኮሚሽኑ አባላት ይሆናሉ የተባሉ ሰዎች ሲጠቆሙ ቆይተዋል። ከተጠቆሙት 776 ሰዎች መካከል አስር ተመርጠውም በትናንትናው እለት ከክልሉ ምክትል ርዕሰ መስተዳድር ጋር ሶስት የተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ተቀምጠው አስር ግለሰቦችን ለኮሚሽነሩ የቦርድ አባልነት በእጩነት መርጠዋል። ከ776 በቅድሚያ 177 ሰዎች መጣራታቸውን በመቀጠልም ከእነዚህ መካከል አስሩ መመረጣቸው በትናንትናው እለት ተገልጿል። የተመረጡት ሰዎች በመቀለ ዩኒቨርስቲ የፖለቲካ ሳይንስ ምሁራን፣ የታሪክና ሕግ ምሁራን መሆናቸው ተገልጿል። በትግራይ ክልል በሚካሄደው ቀጣይ ምርጫ ህወሃትን ጨምሮ ሶሰት ፓርቲዎች እንደሚሳተፉ የታወቀ ሲሆን፣ አረና እና ትግራይ ዲሞክራሲያዊ ፓርቲ ግን እንደማይሳተፉ አስታውቀዋል። በትግራይ ክልል በምርጫ ለመሳተፍ እየተዘጋጁ ከሚገኙት ተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከል ሳልሳይ ወያነ፣ የትግራይ ብሔራዊ ሸንጎ እና ውናት የተባሉት ፓርቲዎች ይገኙበታል። ትናንት በነበረው ውይይት ከተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በመነጋገር የተመረጡ አምስት የኮሚሽኑ አመራሮችን ለክልሉ ምክር ቤት ያቀረበው ህወሓት መሆኑም ተገልጿል።","len":2824}
{"id":"news-54438997","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54438997","title":"ስለላ፡ ኢራን ለአሜሪካዊው ቤተሰብ 1.45 ቢሊዮን ዶላር ትክፈል ተባለ","summary":"ኢራን እአአ 2007 ላይ አገሯ ውስጥ ለተሰወረው የቀድሞው የኤፍቢአይ አባል ቤተሰብ 1.45 ቢሊዮን ዶላር እንድትከፍል የአሜሪካ ፍርድ ቤት አዘዘ።","text":"ሮበርት ሌቪንሰን ለተባለው ግለሰብ ባለቤትና ልጆች የሚሰጠው ይሰጥ ከተባለው ገንዘብ 1.35 ቢሊዮን ዶላር ለደረሰው ጉዳት እና 107 ሚሊዮን ዶላር ለእገታ ነው። ግለሰቡ የት እንዳለ እንደማያውቅ የገለጸው የኢራን መንግሥት ስለ ፍርድ ቤቱ ውሳኔ እስካሁን ያለው ነገር የለም። የአሜሪካ ባለሥልጣኖችና የሮበርት ቤተሰቦች፤ ሮበርት በኢራን እጅ ሳለ እንደሞተ ያምናሉ። የፍርድ ቤቱን ውሳኔ በተመለከተ “ወደ ፍትሕ አንድ እርምጃ ነው። እስካሁን ኢራን ለድርጊቷ እርምጃ አልተወሰደባትም። ውሳኔው ሮበርትን ባይመልስልንም በቀጣይ ኢራን ሰዎችን ከማገት እንድትቆጠብ ይረዳል” ብለዋል። ግለሰቡ ደብዛው የጠፋው 2007 ላይ ወደ ኢራኗ ደሴት ኪሽ ከተጓዘ በኋላ ነበር። የአሜሪካ መንግሥት እንዳለው፤ ግለሰቡ ኢራን ውስጥ ለብዙ ድርጅቶች በግል መርማሪነት ይሠራ ነበር። የአሜሪካ መገናኛ ብዙኃን እንደሚሉት ከሆነ ግን ወደ ኢራን የሄደው ፍቃድ ያልተሰጠው የሲአይኤ ሥራ ይዞ ሲሆን፤ ደሴቷ ላይ አሜሪካዊውን የሕግ ተሳዳጅ ዳውድ ሻላሁዲን አግኝቷል። ሮበርት በወቅቱ በቀጠናው ያለውን ሕገ ወጥ የሲጋራ ዝውውር እየመረመረ እንደሆነ እንደነገረውም ገልጿል። ከተገናኙ በኋላ በኢራን የጸጥታ ኃይሎች ተይዘዋል። 2011 ላይ ሮበርት የእስረኞች ልብስ አድርጎ የሚያሳይ ፎቶ ለቤተሰቡ ተልኳል። በወቅቱ ሂላሪ ክሊንተን “የታገተው በደቡብ ምሥራቅ እስያ ነው” ብለው ነበር። 2019 ላይ ባለቤቱ ለአሜሪካ ምክር ቤት “ተትቷል፤ ተረስቷል፤ ትኩረት ተነፍጓል” ስትል ተናግራለች። የዓመቱ መባቻ ላይ የኤፍቢአይ ዳይሬክተር ክሪስቶፈር ዌሪ፤ “ባለፉት 13 ዓመታት የሰበሰብነው መረጃ ሮበርት ታግቶ ሳለ መሞቱን ይጠቁማል” ሲሉ ለቤተሰቡ ተናግረዋል። ኢራን ስለ ግለሰቡ ስላለበት ሁኔታ መረጃ እየፈለገች ቢሆንም፤ በሕይወት እንዳለ የሚጠቁም ነገር አለማግኘቷል ገልጻ ነበር። ውሳኔውን ያስተላለፉት ዳኛ “ኢራን የቀድሞ ኤፍቢአይ እና ዲኢኤ ልዑክን ከምድረ ገጽ አጥፍታለች። ወደ 13 ዓመታት ገደማ አግታ አሰቃይታዋለች። ኃላፊነቱን ግን አልወሰደችም። ባለቤቱና ልጆቹ ምን እንደገጠመው ሳያውቁ ለመኖር ተገደዋል። ይህ ድርጊት መወገዝ አለበት” ብለዋል።","len":2824}
{"id":"45911039","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/45911039","title":"\"አዲስ አበባ በአዲስ አበባውያን ትተዳደር ማለት ወንጀል አይደለም\" ጠበቃ አለልኝ ምህረቱ","summary":"የሰብዓዊ መብት ተሟጋቹ አለም አቀፉ ድርጅት አምነስቲ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቹንና ጠበቃ ሔኖክ አክሊሉና ጓደኛው ሚካኤል መላክ ሐሳባቸውን በነፃ በመግለፃቸው ሊታሰሩ አይገባም፤ እንዲለቀቁም በትናንትናው ዕለት ባወጣው መግለጫ ጠይቋል።","text":"ሔኖክ አክሊሉና ጓደኛው ሚካኤል መላክ \"አዲስ አበባ እንደ ሌሎች ክልሎች በራሷ አስተዳደር ልትተዳደር ይገባል ማለታቸውና ከፍልስጥኤም ቆንሱላ ስልጠና ወስዳችኋል በሚል\" ለእስር እንደበቁ አትቷል። •\"የመከላከያ ሚኒስቴርን በተሻለ መልኩ መምራት ይቻላል\" ኢንጂነር አይሻ መሀመድ •ሃምሳ በመቶ የሚኒስትሮች ሹመት ለሴቶች •\"የኢትዮጵያ መንግሥት የሚከተለው ዲፕሎማሲ ቀለም አልባ ነው\" የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር \"የሔኖክና የሚካኤል መታሰር የኢትዮጵያ መንግሥት የፖለቲካ ምህዳሩን ለማስፋት ቃል በገባባበት ማግስት መፈጠሩ አሁንም ቢሆን የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች የሚገጥማቸው ችግር እንዳልተቀረፈ ነው\" ይላል። ሐሳባውን በነፃ መግለፃቸውም ሆነ ማህበር መፍጠራቸው ሊያሳስራቸው እንደማይገባ በመግለጫው ተጠቅሷል። በተለያየ ጊዜ በሽብር ለተከሰሱ ሰዎች በጠበቃነት በመቆም የሚታወቀው ሔኖክ አክሊሉና ጓደኛው ሚካኤል መላክ ረቡዕ ምሽት ላይ በፖሊስ ቁጥጥር ስር የዋሉ ሲሆን በትናንትናውም ዕለት ፍርድ ቤት ቀርበዋል። ሔኖክና አብሮት የታሰረው ጓደኛው አቶ ሚካኤል ትናንትና ፍርድ ቤት ቀርበው የነበረ ሲሆን ፖሊስ አዲስ አበባን ከአዲስ አበባዊ ውጭ ሊያስተዳደር አይገባም በሚል እምነት የአዲስ አበባን ወጣት በማደራጀትና ከፍልስጤም ኤምባሲ ጋር ግንኙነት በመፍጠር ጠርጥሬአቸዋለሁ ብሏል። በትናንትናው ዕለት ለአቶ ሔኖክ ሶስት ጠበቆች ቆመው የነበረ ሲሆን አንደኛው ጠበቃ አቶ አለልኝ ምህረቱ ለቢቢሲ እንደተናገሩት \" ሀሳባችሁን ስትገልፁ ህዝብ እርስ በርሱ እንዲጠራጠርና ሌሎች ላይ ስጋት እንዲፈጠር አድርጋችኋል፤ አዲስ አበባ ላይ ጥርጣሬ እንዲፈጠር አድርጋችኋል\" በሚል እንደሆነ ጠቅሰው ጨምረውም \"አዲስ አበባ በአዲስ አበባውያን ትተዳደራለች ማለት መብትም ነው፤ በሌላ በኩል አዲስ አበባ የራሷ የአስተዳደር እርከንም ያላት ነው። ይህን ማለት ወንጀል አይደለም፤ ወንጀልም ሆነ እንዴት እንደቀረበ አናውቅም\" ይህ ሀሳብን መግለፅ ወንጀል አይደለም የሚሉት ጠበቃው በመጨረሻ በማን እንደምትተዳር የሚወስነው ህዝብ ነው። የጠበቃ ሄኖክና ጓደኛው አቶ ሚካኤል መላኩ ቀጣይ ቀጠሮ ጥቅምት 15 ነው።","len":2829}
{"id":"news-51942033","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-51942033","title":"ሁለት ኢትዮጵያዊያን ጣሊያን ውስጥ በኮሮናቫይረስ መሞታቸው ተረጋገጠ","summary":"አውሮፓ ውስጥ በኮሮናቫይረስ [ኮቪድ-19] ክፉኛ ከተጠቁት አገራት መካከል ቀዳሚዋ በሆነችው ጣሊያን ውስጥ ሁለት ኢትዮጵያዊያን በበሽታው ምክንያት ህይወታቸው ማለፉን ቢቢሲ አረጋገጠ።","text":"ኢትዮጵያዊያኑ እዚያው ጣሊያን ውስጥ በበሽታው ተይዘው ህክምና ሲደረግላቸው ቆይተው ህይወታቸው ማለፉን ቢቢሲ ያናገራቸው የውጪ ጉዳይ ምንጮች አረጋግጠዋል። በወረርሽኙ የሞቱት ሁለቱም ሰዎች ዕድሜያቸው ከ40 ዓመት በላይ የነበረ ወንድና ሴት ኢትዮጵያዊያን እንደሆኑ የታወቀ ሲሆን አንደኛው ለረጅም ዓመታት ጣሊያን ውስጥ የኖሩ መሆናቸውም ቢቢሲ ለመረዳት ችሏል። አመሻሹ ላይ ያነጋገርናቸው በጣሊያን የኢትዮጵያ ኤምባሲ ሠራተኛ የሆኑት አቶ ብዙአየሁ ወንድይራድ የሁለቱን ኢትዮጵያዊያን ሞት ለቢቢሲ አረጋግጠው፤ ሟቾቹ ግን ሁለት ወንዶች መሆናቸውን ተናግረዋል። አንደኛው ፓርማ በተባለ ከተማ ሌላኛው ደግሞ ቤርጋሞ የሚባል ሚላን አጠገብ የምትገኝ ትንሽ ከተማ ውስጥ ሕይወታቸው እንዳለፈ አስረድተዋል። በመጀመሪያ በፓርማ ሕይወቱ ያለፈው ግለሰብ ባለቤትም በቫይረሱ ተይዛ በሆስፒታል ውስጥ ክትትል እየተደረገላት ሲሆን በጥሩ ሁኔታ ላይ እንደምትገኝ የገለፁልን አቶ ብዙአየሁ፤ የሁለቱ ግለሰቦች ባለቤቶችን በጣሊያን የኢትዮጵያ አምባሳደር ዘነቡ ታደሰ ደውለው እንዳፅናኗቸውም አክለዋል። በጣሊያን የሚገኙ ኢትዮጵያዊያንን ሁኔታም በተመለከተም በዋትስአፕ ግሩፕ እና የኢትዮጵያዊያን ማህበረሰብን ከሚያስተባብሩ ግለሰቦች ጋር መረጃዎችን እንደሚለዋወጡ አቶ ብዙአየሁ ለቢቢሲ ገልፀዋል። ባለሙያዎች እንደሚሉት የኮሮናቫይረስ በሽታ በእድሜ በገፉና ሌሎች የቆዩ የጤና ችግሮች ባሉባቸው ሰዎች ላይ እስከ ሞት የሚያደርስ ከባድ ጉዳትን ያስከትላል። ጣሊያን ውስጥ በኮሮናቫይረስ ህይወታቸው እንዳለፈ የተነገረው ሁለቱ የኢትዮጵያዊያንም ሞት የተፋጠነው ቀደም ባለ የጤና ችግር ምክንያት ሊሆን ይችላል ተብሎ ተጠርጥሯል። ከቻይና ቀጥሎ በኮሮናቫይረስ ወረርሽን ክፉኛ በተጠቃችው ጣሊያን ውስጥ እስካሁን በበሽታው የተያዙ ሰዎች ቁጥር ከ31 500 በላይ የደረሰ ሲሆን 2503 ሰዎች ደግሞ መሞታቸውን የጆንስ ሆፕኪንስ ዩኒቨርሲቲ መረጃ ያመላክታስ። ከኮሮናቫይረስ ጋር የተያያዙ ሌሎች የአገር ውስጥ እና ከተቀረው ዓለም የተሰባሰቡ ወቅታዊ መረጃዎችን የሚከተለውን ሊንክ በመጫን ማግኘት ይችላሉ።","len":2833}
{"id":"48494203","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/48494203","title":"ዛሬ በሱዳን የተገደሉ ሰዎች ቁጥር 13 ደረሰ","summary":"አልበሽርን ከመንበራቸው የፈነገለው የሱዳን ተቃውሞ አሁንም የበረደ አይመስልም፤ ወታደራዊውን ጊዜያዊ መንግሥት የተቃወሙ ሰልፈኞች ድምፃቸውን በማሰማት ላይ ይገኛሉ።","text":"የመብት ተከራካሪዎች የሱዳን ጦር በተቃዋሚዎች ላይ በከፈተው ተኩስ በርካቶችን ገድሏል ብለዋል። የሆስፒታል ምንጮች ደግሞ 13 ሰዎች መገደላቸውን እና በርካቶች መቁሰላቸው ይጠቁማሉ። በሱዳን መዲና ካርቱም በሚገኝ አንድ ሥፍራ አድማ ላይ የነበሩ ዜጎች የተከፈተባቸውን ተኩስ በመሸሽ ላይ እንደሆኑ ከካርቱም የሚወጡ ዘገባዎች እየጠቆሙ ነው። ሮይተርስ የተሰኘው የዜና ወኪል የታጠቁ ወታደሮች አድማ የሚደረግበት ሥፍራን ሰብረው እንደገቡ አስነብቧል። ተቃዋሚዎች ከወታደሩ ጋር ያላቸውን ንግግር ከዛሬ ጀምሮ አቋርጠናል ያሉ ሲሆን ተቃዋሚዎች ከወታደሩ ጋር በፈጠሩት ግጭት ሳቢያ ነው 13 ሰዎች መሞታቸው የተዘገበው። የዓይን እማኝ የታጠቁ ወታደሮች የታቃደ ጥቃት ሰላማዊ ዜጎች ላይ ፈፅመዋል ሲል ይወነጅላል። ''የሱዳን ጦር አድማውን ለመበትን አልሞከረም ይልቁንም በጦሩ ዋና መስሪያ ቤት አካባቢው እየተደረገ ያለው አድማ ለሱዳን ዜጎች ደህንነት አስጊ ሆኖ ስለተገኝ እሱ ላይ ነው ትኩረት የተደረገው'' ሲሉ የሱዳን ጊዜያዊ ወታደራዊ የሽግግር መንግሥት ቃል አቀባይ ሌተናል ጄኔራል ሸመስ አል-ዲን ካባሺ ስካይ ኒውስ አረቢያ ተናግረዋል። • በደቡብ ሱዳን የምሽት ክለቦች ታገዱ በማሕበራዊ ድር አምባዎች የሚለቀቁ ምስሎችም በጭስ ከታፈነችው ካርቱም የሚወጡ የጥይት ድምፆችን የሚያስደምጡ ናቸው። አልፎም ተቃዋሚዎች ጎማ በማቃጠል ራሳቸውን ከወታደሮች ለመከላከል እየጣሩ እንዳለ ታውቋል። ከሱዳን ጦር ኃይል ዋና መሥሪያ ቤት ፊት ለፊት እየተደረገ ያለው ተቃውሞ ወታደራዊው ጊዜያዊ አስተዳደር ሥልጣኑን ለሲቪል እንዲያስረክብ የሚጠይቅ ነው። ለቢቢሲ ድምጿን የሰጠችው ፋቢያ ካላፍ ተቃውሞው ላይ ለመሳተፍ የካርቱም መንገዶችን እያካለለች እንደሆነ ትናገራለች። • ኦማር አል-በሽር: ከየት ወደየት? ፀረ-መንግሥት የሆኑ ሰልፎችን በማቀነባበር የሚታወቀው 'ሱዳኒዝ ፕሮፌሽናል አሶሴሽን' ሱዳናውያን ወታደራዊውን አስተዳደር ተቃውመው ሰልፍ እንዲወጡ አዟል። ፋቢያ «ወታደራዊው አገዛዝ ሥልጣን ለሲቪል እስኪሰጥ ድረስ ድምፃችንን ማሰማት አናቆምም» ትላለች። • የሱዳን ተቃውሞ ተጋግሎ አምስት ቀናት ተቆጥረዋል","len":2838}
{"id":"51094929","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51094929","title":"ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ ለዶናልድ ትራምፕ ቅሬታ ምላሽ ሰጡ","summary":"ባሳለፍነው ሳምንት ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ በአገራት መካከል ሊከሰት የነበረን 'ትልቅ ጦርነት' ማስቆማቸውን እና እርሳቸው ጦርነት እንዳይከሰት በማድረጋቸው የአገሪቱ መሪ የኖቤል ሽልማትን እንዲያገኙ ስለማስቻላቸው ገልጸው ነበር።","text":"በርካቶችም የፕሬዝዳንቱ ንግግር ስለ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ ነው የሚል ድምዳሜ ላይ ደርሰዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር አብይም ከዚሁ ጋር በተያያዘ ከጋዜጠኞች ለተነሳላቸው ጥያቄ ምላሽ ሰጥተዋል። • ''ሃገርን ከጦርነት ታደኩ. . . መሪዋም የኖቤል ሽልማትን አሸነፈ'' ትራምፕ • የዶክተር ዐብይ አሕመድ ፊልም ለይፋዊ ጉብኝት በደቡብ አፍሪካዋ ዋና ከተማ ፕሪቶሪያ የነበሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ አስተያየት እንዲሰጡ ሲጠየቁ፤ እኔ ስለ ሽልማቱ አካሄድ የማውቀው ነገር የለም ብለዋል። ''የኖቤል ሸልማት ኮሚቴው አሸናፊዎችን ለመመርጥ ከግምት ውስጥ ስለሚያስገባቸው መስፈርቶች ምንም የማውቀው ነገር የለም። ፐሬዝዳንት ትራምፕ ቅሬታ ካላቸው ኦስሎ ወደሚገኘው ኮሚቴ ሄደው ቅሬታቸውን ማሰማት ይችላሉ።'' አክለውም ''እኔ ሽልማቱን ለማግኘት ብዬ አይደለም የምሠራው። በቀጠናው በጣም ወሳኝ ነገር ለሆነው ሰላም ነው የምሠራው'' ብለዋል። ፕሬዝደንት ትራምፕ በንግግራቸው ስለ የትኛው አገር መሪ ወይም በየትኞቹ አገራት መካከል ሊከሰት ስለነበረው 'ትልቅ ጦርነት' በቀጥታ ያሉት ነገር ባይኖረም፤ በርካቶች ንግግራቸውን ከኢትዮጵያው መሪ እና የኖቤል ሽልማት አሸናፊ ጠቅላይ ሚንስትር ዐብይ አህመድ እንዲሁም ከግብጽ እና ኢትዮጵያ ጋር አገናኝተውታል። ከግብጽ በተጨማሪ ጉዳዩን ከኤርትራ እና ኢትዮጵያ ጋር ያያዙትም አሉ። ፕሬዝዳንቱ በንግግራቸውም እንዲህ ሲሉ ተደምጠዋል። ''ስለ የኖቤል የሰላም ሽልማት ልነግራችሁ እችላለሁ፤ ከስምምነት ደረስኩኝ፤ አገር አዳንኩኝ፤ እንደሰማሁት የዚያ አገር መሪ 'አገሩን በመታደጉ' የኖቤል ሽልማት ማግኘቱን ሰማሁ። እኔ በዚህ ላይ ተሳትፎ ነበረኝ? አዎ!። ግን እኛ እውነታውን እስካወቅነው ድረስ ምንም አይደለም። ትልቅ ጦርነት ነው ያስቀረሁት። ሁለት አገሮችን ነው ያዳንኩት።'' • ትራምፕ፡ \"ወጣትና የተማሩ ስደተኞችን እንቀበላለን\" ጠቅላይ ሚንስትሩ የኖቤል ሽልማትን ያሸነፉት በዋነኝነት በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል ሠላም እንዲሰፍን ላበረከቱት አስተዋጽኦ መሆኑን በማስታወስ ትራምፕ ደግሞ በዚህ ላይ የነበራቸው ድርሻ ምንም ነው ያሉ በርካቶች ናቸው።","len":2839}
{"id":"news-44858447","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-44858447","title":"የኢትዮጵያና የኤርትራ አየር መንገዶች በሽርክና ሊሰሩ ነው","summary":"የአሰብ ወደብ በቅርቡ ሥራ እንደሚጀምርና የኢትዮጵያ አየር መንገድ በኤርትራ አየር መንገድ ላይ ድርሻ እንደሚኖረው የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር አስታወቀ።","text":"የሚኒስቴሩ ቃል አቀባይ አቶ መለስ ዓለም የኢትዮጵያና ኤርትራ መሪዎች አሥመራ ላይ የደረሱት የሠላምና የወዳጅነት የጋራ ስምምነት ተግባራዊ መደረግ መጀመሩን አስመልክቶ ዛሬ በሰጡት መግለጫ ተናግረዋል። ቃል አቀባዩ እንዳሉት ሁለቱ መሪዎች ከተፈራረሟቸው ስምምነቶች መካከል በትራንስፖርት፣ በንግድ እና በኮምዩኒኬሽን ዘርፎች ላይ የደረሷቸውን ስምምነቶች በአፋጣኝ ተግባራዊ ለማድረግ በጋራ እየሰሩ መሆናቸውንም ተናግረዋል። • ከአዲስ አበባ ወደ አስመራ የሚወስዱ አውራ ጎዳናዎች • የኤርትራና የኢትዮጵያ መጪው ፈተና ከሁለት አስርታት በኋላ የመጀመሪያውን በረራ ወደ አሥመራ የሚያደርገው የኢትዮጵያ አየር መንገድም በኤርትራ አየር መንገድ ላይ ሃያ በመቶ ድርሻ እንደሚኖረው የተገለፀ ሲሆን፤ አየር መንገዱ ረቡዕ እለት 465 መንገደኞችን አሳፍሮ ይጓዛል። የአሰብ ወደብን በተመለከተም ሁለቱ መሪዎች ወደቡ በአፋጣኝ አገልግሎት እንዲጀምር በተስማሙት መሰረት በኢትዮጵያ በኩል የተለያዩ አካላት ያሉበት ግብረ-ኃይል ተቋቁሞ አስፈላጊ ሥራዎችን እየተሰሩ መሆኑን አቶ መለስ አመልክተዋል። ከወደቡ ቁሳቁሶችን ወደ ኢትዮጵያ ለማጓጓዝ የሚያስችሉ መንገዶች ጥገና በሁለቱም ሃገራት በኩል እየተከናወነ መሆኑንም ቃል አቀባዩ ጨምረው ተናግረዋል። በቴሌኮምዩኒኬሽን በኩልም የስልክ አገልግሎት ከተጀመረ ቀናት መቆጠራቸውን አመልክተው በሁለቱ ሃገራት ያሉ ሰዎች ግንኙነት መቀጠሉም ተገልጿል። • የኢትዮጵያና ኤርትራን የአብሮነት እርምጃ ምን ይፈትነዋል? • ፕሬዝዳንት ኢሳያስ የኢትዯጵያና የኤርትራ ሕዝቦች አንድ ናቸው አሉ የኤርትራ ኤምባሲ አዲስ አበባ ላይ መከፈቱን ተከትሎ ኢትዮጵያም አሥመራ የሚገኘውን ኤምባሲዋን ለመክፈት አስፈላጊ ሥራዎች እየተሰሩ መሆናቸውን ገልፀዋል። በኢትዮጵያ አየር መንገድ የመጀመሪያ ጉዞ ላይ ባለሥልጣናት፣ የንግድ ሰዎችና ከቤተሰቦቻቸው ጋር ለበርካታ ዓመታት ተለያይተው የቆዩ ሰዎች በነገው የመጀመሪያ በረራ ውስጥ ይገኛሉ። የኢትዮጵያ አየር መንገድ የቲኬት ቢሮውን አሥመራ ውስጥ የከፈተ ሲሆን በቀን ሁለት በረራዎችን ለማድረግ ዕቅድ እንዳለውም ታውቋል።","len":2844}
{"id":"51830173","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51830173","title":"ቶም ሐንክስ እና ባለቤቱ በኮሮና ቫይረስ መያዛቸውን ተናገሩ","summary":"የኦስካር አሸናፊው ተዋናይ ቶም ሐንክስና ባለቤቱ ሪታ ዊልሰን አውስትራሊያ ውስጥ ተመርምረው ኮሮናቫይረስ እንደተገኘባቸው ገለፁ።","text":"ቶም ሐንክስና ባለቤቱ ሪታ ዊልሰን አውስትራሊያ ውስጥ በኮሮናቫይረስ ተያዙ ሐንክስና ዊልሰን ብርድ በመታመማቸው ነበር ህክምና ፈልገው ኩዊንስላንድ ወደሚገኝ ሆስፒታል የሄዱት። አሁን ራሳቸውን በቤታቸው ነጥለው መቀመጣቸውን በኢንስታግራም ገፁ ላይ ባሰፈረው መልዕክት ላይ አስታውቋል ሃንክስ። ቶም ሐንክስ ወደ አውስትራሊያዋ ጎልድ ኮስት ያቀኑት የኤልቪስ ፕሪስሊን የሕይወት ታሪክ ለመስራት ነበር። • የኮሮናቫይረስ ንግዱንም ስፖርትንም መጉዳቱን ኃይሌ ገብረሥላሴ ተናገረ • ኮሮናቫይረስ ሰዎችን ከእምነታቸው እየለየ ይሆን? • የኮሮናቫይረስ በአዲስ አበባ ሆቴሎች ላይ ያጠላው ስጋት በትናንትናው ዕለት ፣ ዕሮብ፣ የዓለም ጤና ድርጅት ኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ደረጃ ላይ መድረሱን መግለጫ ሰጥቶ ነበር። ቶም ሐንክስ በኢንስታግራም መልዕክቱ ላይ \" ድካም ይሰማን ነበር፤ ልክ ብርድ እንደታመመ ሰው፣ ሰውነታችንንም ይቆረጣጥመን ነበር። ሪታ ሄደት መጣ የሚል ብርድ ብርድ የማለት ስሜት ነበራት\" ብሏል። ከዚህ በኋላ ነው ምርመራ ለማድረግ ወስነው የተመረመሩት። የምርመራቸው ውጤት እንደሚያሳውም ሁለቱም ቫይረሱ ተገኝቶባቸዋል። ቶም ሐንክስ ፎረስት ጋምፕ እና ሴቪንግ ፕራይቬት ራያን በተሰኙ ፊልሞቹ የሚታወቅ ሲሆን አካዳሚ አዋርድ አሸናፊም ነው። ከቶም ሐንክስ ጋር ፊልሙን እየሰራ የነበረው ኩባንያ \" የኩባንያችን አባላት ጤንነትና ደህንነት ቅድሚያ የምንሰጠው ጉዳይ ነው፤ እንዲሁም ከእኛ ጋር በዓለም ዙሪያ ለሚሰሩ ሁሉ ቅድመ ጥንቃቄ እንዲያደርጉና መከላከል እንዲችሉ አስፈላጊውን ሁሉ እናደርጋለን\" ብለዋል። አውስትራሊያ ውስጥ እስካሁን ድረስ 130 ሰዎች ቫይረሱ የተገኘባቸው ሲሆን ሞት ግን አልተመዘገበም። አውሮፓ ውስጥ እስካሁን ድረስ ማንኛውንም እንቅስቃሴ የገደበችው ጣሊያን ስትሆን ከምግብ መሸጫ መደብሮችና ከመድሃኒት ቤቶች ውጪ ሁሉም ነገር ተዘግቶ ፀጥ ረጭ ማለቱ ተሰምቷል። የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕም ከአውሮፓ ወደ አሜሪካ የሚደረጉ ማንኛውንም የአየር ጉዞዎች አግደዋል። ኮሮናቫይረስ፡ ጀርም ወይም ቫይረስ ከእጅ ወደ አፍ እንዴት ይተላለፋል? እንዴትስ እንከላከለዋለን?","len":2847}
{"id":"news-53627131","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53627131","title":"በደቡብ አፍሪካ በኮሮናቫይረስ የተያዙ ሰዎች ከግማሽ ሚሊዮን አለፈ","summary":"በደቡብ አፍሪካ ከግማሽ ሚሊዮን የሚበልጡ ሰዎች በኮሮናቫይረስ መያዛቸውን የአገሪቷ የጤና ሚኒስትር አስታወቁ።","text":"የጤና ሚኒስትሯ ዚዌሊኒ ምክሂዝ እንዳሉት በአገሪቷ ቅዳሜ ዕለት ብቻ 10 ሺህ 107 ሰዎች በቫይረሱ መያዛቸውን ተከትሎ አጠቃላይ ቁጥሩን 503 ሺህ 290 አድርሶታል። እስካሁን 8 ሺህ 153 ሰዎች ደግሞ በቫይረሱ ሳቢያ ሕይወታቸውን አጥተዋል። ደቡብ አፍሪካ በአፍሪካ አህጉር ከሚገኙ አገራት ክፉኛ በቫይረሱ የተጎዳች ሲሆን በአገሪቷ የተመዘገበው በቫይረሱ የተያዙ ሰዎች ቁጥርም በአህጉሩ ከተመዘገበው ግማሽ ያህሉን ነው ተብሏል። አገሪቷ በቫይረሱ በተያዙ ሰዎች ቁጥርም አሜሪካ ፣ ብራዚል፣ ሩሲያና ሕንድን ተከትላ በአለም አቀፉም በአምስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች። በአገሪቷ ያለው የሟቾች ቁጥርም ይፋ ከተደረገው የላቀ ሊሆን እንደሚችል ባለሙያዎች ይናገራሉ። የደቡብ አፍሪካ የጤና ባለሥልጣናት በፕሪቶሪያ በቫይረሱ የሚያዙ ሰዎች ቁጥር መጨመሩን ጠቅሰው የወረርሽኙ ሥርጭት በፍጥነት እየተስፋፋ እንደሆነ አስጠንቅቀዋል። ከአጠቃላይ በቫይረሱ ከተያዙ ሰዎች ቁጥር ከአንድ ሦስተኛ የሚበልጠው በአገሪቷ የንግድ ማዕከል ጋውተንግ የተመዘገበ ሲሆን ሌሎች ግዛቶችም የወረርሽኙ ማዕከል ሆነዋል ብለዋል። ደቡብ አፍሪካ የወረርሽኙን ሥርጭት ለመግታት በሚያዝያና ግንቦት ወር ላይ ጥብቅ የሆነ የእንቅስቃሴ ገደብ ጥላ ነበር። እነዚህ ገደቦች ሰኔ ወር ላይ ቀስ በቀስ መላላት የጀመሩ ቢሆንም የወረርሽኙ ስርጭት እንደገና መስፋፋቱን ተከትሎ የአልኮል ሽያጭን ጨምሮ ሌሎች ገደቦች ደግሞ ባለፈው ወር ጀምሮ እንደገና ተጥለዋል። የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁም ለመጭዎቹ 15 ቀናት በሥራ ላይ እንደሚቆይ ተነግሯል። በበሽታው የተያዙ ሰዎች ቁጥር መጨመር በሆስፒታሎች ላይ መጨናነቅ የፈጠረ ሲሆን የጤና ባለሙያዎች መዳከማቸውንና የጤና አገልግሎቱም እጅግ የተዳከመ መሆኑን ቢቢሲ በምርመራው አረጋግጧል። ባለፈው ወር ፕሬዚዳንት ሲሪል ራማፎሳ ለኮቪድ -19 ታማሚዎች 28 ሺህ የሆስፒታል አልጋዎች መዘጋጀታቸውን ተናግረው፤ ነገር ግን ከፍተኛ የሆነ የዶክተሮችና ነርሶች እጥረት እንዳለባቸው ተናግረው ነበር። ባለፈው ሳምንትም የዓለም ጤና ድርጅት የደቡብ አፍሪካ ልምድ በአህጉሯ ምን ሊፈጠር እንደሚችል አመላካች ነው ሲል ማስጠንቀቁ ይታወሳል።","len":2849}
{"id":"news-52916926","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52916926","title":"'የኢንተርሃምዌይ አባት' ፌሊሺየ ካቡጋ ተላልፎ ሊሰጥ ነው","summary":"ከ26 ዓመታት አደን በኋላ በፈረንሳይ ፓሪስ ከተማ በቁጥጥር ሥር የዋለው ፌሊሺየ ካቡጋ ሄግ ለሚገኘው ዓለም አቀፉ ፍድር ቤት ተላልፎ ሊሰጥ ነው።","text":"ፈሊሴ ካቡጋ በሩዋንዳው የዘር ጭፍጨፋ ወቅት በእራሱ የሬዲዮ ጣቢያ ጥቃቱን ለማበረታታት በተጨማሪ መሳሪያ ያቀርብ እንደነበር የሚከሰሰው የ84 ዓመቱ ካቡጋ፤ ባለፈው ወር ነበር ከፓሪስ ወጣ ብላ በምትገኝ ሰፈር ውስጥ ነበር በቁጥጥር ሥር የዋለው። በሩዋንዳ የዘር ጭፍጨፋ እጅግ ተፈላጊው ሰው ፌሊሺየ ካቡጋ እንዴት ለ26 ዓመታት ሊደበቅ ቻለ የሚለው ዓለምን ሲያነጋግር ሰንብቷል። ካቡጋ ፓሪስ ውስጥ በቁጥጥር ሥር ከመዋሉ በፊት ምናልባት በኬንያ ናይሮቢና በማዳጋስካር የተወሰኑ ዓመታትን ተደብቆ እንደቆየ ጥርጣሬ አለ። በጎርጎሳውያኑ 1994 የሁቱ ሚሊሻዎች የቱትሲ ዘርን በከፍተኛ ሁኔታ እንዲጨፈጭፉና ከምድረ ገጽ እንዲያጠፉ የገንዘብ እርዳታ ሲያደርግ እንደነበር የሚጠረጠረው ካቡጋ በወቅቱ የሩዋንዳ ቁጥር አንድ ሚሊየነር ነበር። በተለይም በሻይ ቅጠል ንግድ በአፍሪካ ቀዳሚው ሀብታም እንደነር ይነገራል። ካቡጋ ለኢንተርሃምዌይ ሚሊሻ ቱትሲዎችን መጨፍጨፍያ እንዲሆን በሚል በርካታ ቆንጨራ ከውጭ አገር ጭምር እንዲገባ በማድረግ ከመጠርጠሩም ባሻገር የዘር ፍጅቱ እንዲያካሄድ ዜጎችን በማነሳሳት ትልቁን ሚና የተጫወተውን ሊብሬ ዴስ ሬዲዮ ኮሊንስ የተባለውን ራዲዮ ጣቢያ በባለቤትነት ይቆጣጠር ነበር ተብሎ ይከሰሳል። በአጠቃላይ የሩዋንዳን ጭፍጨፋ \"ስፖንሰር\" ያደረገ ሰው ተብሎ ነው ካቡጋ የሚጠረጠረው። በዚህ የፕሮፓጋንዳ ራዲዮ ከፍተኛ መነቃቃትና ብርታት ያገኙ የሁቲ ሚሊሻዎች የበመቶ ቀናት ውስጥ ብቻ 800 ሺህ ቱትሲዎችና ለዘብተኛ ሁቱዎች ተገድለዋል። የዘመኑ የሩዋንዳ ፕሬዝዳንት ሃቢያሪማና አውሮፕላን ተመትቶ እርሳቸው መገደላቸውን ተከትሎ ነበር የዓለማችን እጅግ ሰቅጣጩ የዘር ፍጀት በሩዋንዳ የተከሰተው። ካቡጋ በዚያን ጊዜ ከተገደሉት ፕሬዝዳንት ሃቢያሪማና ቤተሰብ ጋር በጋብቻ ተሳስሮ እንደነበረም ይታወቃል። ለ26 ዓመታት ፖሊስ ሲያድነው የነበረው ካቡጋን ያለበትን ለጠቆመ አሜሪካ 5 ሚሊዮን ዶላር እሸልማለሁ ብላ ነበር። ፊሊሲየ ካቡጋን ለዓለም አቀፉ ፍርድ ቤት ተላልፈው እንዲሰጡ የወሰነው የፓሪስ ፍርድ ቤት ነው። የካቡጋ ጠበቃ የደንበኛቸው ፍርድ ሂደት በዚያው በፓሪስ እንዲሆን ይፈልጋሉ።","len":2851}
{"id":"news-56080577","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56080577","title":"ዘብጥያ አልወርድም ያለው ራፐር ዩኒቨርስቲ ገብቶ መሸገ","summary":"ስፔናዊው ራፐር በትዊትር እና በግጥሞቹ የአገሪቱን ንጉሣዊ ሥርዓትና ፖሊስን በመዝለፉ የተጣለበትን ቅጣት በመሸሽ በዩኒቨርስቲ ውስጥ መመሸጉ ተገለፀ።","text":"የ33 ዓመቱ ፓብሎ ሃስል ከራፐርነቱ ባሳገር በፖለቲካዊ አቋሙ ጽንፈኛ ግራ ዘመም አመለካከት እንዳለው ይነገራል ራፐሩ ዘውዳዊ ሥርዓቱን በመዝለፍ እና የአገሪቱን ተቋማት በመዝለፍ እንዲሁም አሸባሪነትት አንቆለጳጵሶ በማቅረብ የዘጠኝ ወር እስር ተፈርዶበት ነበር። ፓብሎ ሃስል እስከ ባለፈው ሳምንት አርብ ድረስ እጁን እንዲሰጥ ቢጠየቅም በትዊተር ሰሌዳው ላይ ባሰፈረው መልዕክት ከደጋፊዎቹ ጋር በመሆን በለለይዳ ዩኒቨርስቲ መመሸጉን አስታውቋል። በትዊተር ሰሌዳው ላይ “እኔን ከዚህ ወስደው ለማሰር ሰብረው መግባት አለባቸው” ብሏል። የአገሪቱ ፍርድ ቤት ፓብሎ ሃስልን በቁጥጥር ሥር እንዲውል የሰጠው ውሳኔ ተፈጻሚ ከሆነ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ሃሳብን በነጻነት ከመግለጽ ጋረ በተያያዘ ወደ ማረሚያ ቤት የገባ ዝነኛ ሰው ይሆናል። በስፔን ዘውዳዊ ሥርዓትን ከመዝለፉ ባሻገር ሙዚቀኛው በትዊተር ላይ በሚጽፋቸው እንዲሁም በሙዚቃዎቹ ግጥሞች ውስጥ የአገሪቱ ፖሊስ፣ ተቃዋሚ ስፈኞችን እና ስደተኞችን በማሰቃየት እና በመግደል ወንጀል ይከስሳቸዋል። ለለይዳ ዩኒቨርስቲ በካታሎናውያን ከተማ ለለይዳ ከተማ የምትገኝ ስትሆን ከባርሴሎና 150 ኪሎ ሜትር ትርቃለች። ድምጻዊው በዩኒቨርስቲው ገብቶ የመሸገው ከ20 ደጋፊዎቹ ጋር እንደሆነ ታውቋል። የእርሱን እስር በመቃወም ከ200 በላይ ታዋቂ የአገሪቱ የጥበብ ባለሙያዎች የድጋፍ ፊርማ አሰባስበዋል። የስፔን መንግሥት በጥበብ ሥራዎች ውስጥ የሚነሱ የጥላቻ ንግግሮች፣ ሃይማኖትንና ዘውዳዊ ስርዓቱን መዝለፍ፣ ሽብርተኝነትን ማግነን ላይ የሚጣሉ ቅጣቶችን የመቀነስ እቅድ አለው። ራፐር ፓብሎ ሃስል ትክክለኛ ስሙ ፓብሎ ሪቫዱላ ዱሮ ሲሆን የካታላናውያንን የመገንጠል ጥያቄ ይደግፋል። እኤአ በ2017 የካታላን ተገንጣይ ቡድኖች ስፔን ውስጥ ትልቅ የፖለቲካ ቀውስ አስነስተው ነበር። በስፔን ከዚህ በፊትም ጦማሪያን “ሽብርተኛነትን በማግነን” ወንጀል ተከስሰው ያውቃሉ። በ2018 ሌላ ቫልቶኒክ በመባል የሚታወቅ ስፔናዊ ራፐር ለሶስት ዓመት ተኩል ታስሮ የነበረ ሲሆን ከዚያ በኋላ ወደ ቤልጂየም ተሰድዷል። ድምጻዊው አሁንም በስፔን መንግሥት ከሚፈለጉ ግለሰቦች ዝርዝር ውስጥ ይገኛል።","len":2853}
{"id":"news-56144371","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-56144371","title":"አንደኛው ክንፉ በአየር ላይ የተቦደሰው አውሮፕላን በሰላም አረፈ","summary":"የቦይንግ ንብረት የሆነው አውሮፕላን በአንደኛው ሞተር ላይ በደረሰበት እክል ምክንያት አካላቱን መኖሪያ ቤቶች መጣሉ ተሰምቷል።","text":"ቦይንግ 777 የሆነው አውሮፕላን 231 መንገደኞች ያሳፈረ ሲሆን በተጨማሪ 10 የአየር መንገዱ ሠራተኞች ነበሩ። ምንም እንኳ አውሮፕላኑ በደረሰበት እክል ምክንያት አካላቱ እየተቦዳደሱ ዴንቨር አካባቢ ያሉ መኖሪያ ቤቶች ላይ ቢያርፉም ተመልሶ በሰላም ማረፍ ችሏል። አውሮፕላኑ በደረሰበት አደጋ ምክንያት ምንም ዓይነት ጉዳት ሰው ላይ አለመድረሱ ተዘግቧል። የብሩምፊልድ ፖሊስ ከአውሮፕላኑ የወዳደቁ ናቸው የተባሉ የአንደኛው ሞተር ስብርባሪዎች ከመኖሪያ ቤቶች አቅራቢያ ማግኘቱን በፎቶ ማስረጃ አረጋግጧል። ተሳፋሪዎች ልክ አውሮፕላኑ እንደተነሳ 'ከባድ ፍንዳታ' መስማታቸውን ተናግረዋል። የበረራ ቁጥሩ 328 የሆነው ይህ አውሮፕላን የዩናይትድ ኤርላይንስ ንብረት ነው። አውሮፕላኑ ከዴንቨር አውሮፕላኑ ማረፊያ ወደ ሆኖሉሉ [ሁዋይ] እየበረረ ሳለ ነው የቀኝ ክንፍ ሞተሩ ላይ አደጋ ያጋጠመው ሲል የፌዴራል አቪዬሽን አስተዳደር አሳውቋል። ኤፒ የዜና ወኪል ያነጋገረው አንድ ተሳፋሪ ከባድ ፍንዳታ የተሰማው የአውሮፕላኑ ዋና አብራሪ መልዕክት እያስተላለፈ ሳለ ነው ብሏል። \"አውሮፕላኑ በጣም መንቀጥቀጥ ጀመረ፤ ከዚያ የምንበርበት ከፍታ ትተን ወደታች መምዘግዘግ ጀመርን\" ሲል ነው ተሳፋሪው ሁኔታውን የገለፀው። ተሳፋሪው አክሎ ምናልባት አደጋ ቢከሰት መለየት እንዲችሉ እሱና ባለቤቱ መታወቂያ ወረቀታቸውን በኪሳቸው እንዳኖሩ ተናግሯል። በይነ መረብ ላይ የተለጠፉ ፎቶዎች እንደሚያሳዩት እክል ከገጠመበት ክንፍ ላይ ጭስ ሲወጣ ነበር። አንድ አውሮፕላኑ ውስጥ የነበረ ተሳፋሪ የቀረፀው ተንቀሳቃሽ ምስል እንደሚያሳየው አንደኛው ሞተር በእሳት ከተያያዘ በኋላ ተሰብሮ ወደታች ተምዘግዝጓል። ሲኤንኤን ያናገረው አንድ የአካባቢው ነዋሪ የአውሮፕላኑ ስባሪ ከሰማይ ወደታች ሲወድቅ አይቶ ልጆቹን ከለላ ፍለጋ ሲሯሯጥ እንደነበር ተናግሯል። አደጋው የተከሰተው በሃገሪቱ ሰዓት አቆጣጠር ቅዳሜ ከሰዓት 7 ሰዓት አካባቢ ነው። የብሉምፊልድ ፖሊስ ነዋሪዎች የአውሮፕላኑን ስብርባሪ ከቦታው እንዳያነሱ አሳስቧል። የፌዴራል አቪዬሽን አስተዳደርና ብሔራዊው የትራንስፖርቴሽን ሴፍቲ ቦርድ አደጋውን እንደሚያጣሩ ተነግሯል።","len":2860}
{"id":"news-49548029","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49548029","title":"ሔዝቦላ ከሌባኖስ ወደ እስራኤል ሮኬቶችን አስወነጨፈ","summary":"መቀመጫውን ሌባኖስ ያደረገው የሺዓ ሙስሊም ታጣቂው ቡድን ሔዝቦላ ከሌባኖስ ሆኖ በርካታ ጸረ-ታንክ ሮኬቶችን ወደ እስራኤል ማስወንጨፉ ተነገረ።","text":"ሔዝቦላ ያስወነጨፋቸው ሮኬቶች ያደረሱት ጉዳት መጠን አልታወቀም ሔዝቦላ እስራኤል ላይ ይህን ጥቃት የሰነዘረው እስራኤል ባለፈው ሳምንት የሌናቦስ መዲና ቤሩት ለፈጸመችው የድሮን ጥቃት ምላሽ እንዲሆን ነው ብሏል። የሮኬት ጥቃቶቹ በወታደሮች እና በጦር ተሽከርካሪ ካምፕ ላይ መፈጸሙን የእስራኤል ጦር አረጋግጧል። የእስራኤል ጦርም በደቡባዊ ሌባኖስ በሚገኙ የሔዝቦላ ካምፖች ላይ ጥቃት በመሰንዘር የአጸፋ ምላሽ ሰጥቷል። • እስራኤል የሐማስ ኮማንደርን በጋዛ ገደለች የሔዝቦላ ምንጮች ሔዝቦላ እስራኤል ላይ በፈጸመው ጥቃት ከፍተኛ ጉዳት ደርሷል ይላሉ። ይሁን እንጂ የእስራኤል መንግሥት በሰው ላይ የደረሰ ጉዳት የለም ብሏል። ጥቃቱ ከተፈጸመበት ስፍራ እየወጡ ያሉ መረጃዎችን እንደሚጠቁሙት ከሆነ፤ የሮኬት ጥቃት የተፈጸመባቸው ነዋሪዎች ጥቃቱን በመሸሽ ጉድጓድ ውስጥ ተሸሸገው እንደነበር ያመላክታል። ሔዝቦላ የፈጸመው የሮኬት ጥቃት አንድ በእንቅስቃሴ ላይ የነበረን የእስራኤል ታንክ ማጋየቱን እና በውስጡ የነበሩትንም መግደሉን የሔዝቦላ አባላት ተናግረዋል። እስራኤል ወደ ሌባኖስ ድንብር አቅራቢያ ታንኮችን አሰማርታለች። የእስራኤል ድሮን የአየር ክልሉን ጥሶ በመግባት ሁለቱ ሃገራት በሚዋሰኑበት ድንበር አቅራቢያ በሚገኝ ደን ላይ ተቀጣጣይ ነገር ጥሎ ማለፉን የሌባኖስ ጦር አስታውቋል። የእስራኤል ጦርም በደኑ እሳት እንዲነሳ ማድረጉን አምኗል። • አፋር ውስጥ የሞተችው እስራኤላዊት ምን ገጠማት? • እስራኤል 'የኢራንን ድሮን ጣቢያ ከጥቅም ውጭ አድርግያለሁ' እያለች ነው በኢራን የሚደገፈው ሔዝቦላ በእስራኤል ላይ ጥቃቶችን ለመፈጸም ተደጋጋሚ ዛቸዎችን ያደርጋል። ቅዳሜ ምሽት ላይ የሔዝቦላ መሪ የሆነው ሐሰን ናስራላህ እስራኤል ላይ ጥቃት ሊፈጸም እንደሚችል ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ነበር። የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚንስትር ቤኒያሚን ኔታኒያሁ እስራኤል እራሷን ከማንኛውን አይነት ጥቃት ለመከላከል ዝግጁ መሆኗን ተናግረዋል። እ.አ.አ. 2006 ላይ በእስራኤል እና በሔዝቦላ መካከል ለወራት በዘለቀው ጦርነት ከ1ሺህ በላይ ንጹሐን ዜጎች የተገደሉ ሲሆን ከእነዚህም መካከል አብዛኛዎቹ የሌባኖስ ዜጎች ነበሩ።","len":2861}
{"id":"51686710","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51686710","title":"በመላው ኢትዮጵያ ያጋጠመው የኤሌክትሪክ መቋረጥ ምክንያቱ ምንድን ነው?","summary":"ትናንት ከአመሻሽ ጀምሮ በመላው አገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል ማስተላለፊያ ሥርዓት ላይ ባጋጠመ ችግር ምክንያት የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት ተቋርጦ ነበር።","text":"የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የኮምዩኒኬሽን ዳይሬክተር እቶ ሞገስ መኮንንም የኃይል መቋረጥ ማጋጠሙን ትናንት ምሽት ለቢቢሲ አረጋግጠዋል። ነገር ግን ላጋጠመው የኤሌክትሪክ ኃይል መቋረጥ ምክንያቱ ምን እንደሆነ አለመታወቁን ገልጸው፣ ነገር ግን ከግልገል ጊቤ ሦስት ከሚቀርበው የኃይል አቅርቦት መስመር ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችልና ተቋማቸው የችግሩን ምንጭ ለማወቅና መፍትሄ ለመስጠት እየሰራ መሆኑን አቶ ሞገስ ተናግረው ነበር። • የግድቡ ውሃ ሙሌት ከመጀመሩ በፊት ስምምነት መፈረም አለበት፡ አሜሪካ • በሶማሌ ክልል የነዳጅ ማውጫ አካባቢ ያልተለመደ የጤና ችግር እያጋጠመ ነው ተባለ ከሰዓታት በኋላም በግልገል ጊቤ ማመንጫዎች ቦታ የጣና በለስና የፊንጫ ኃይል ማመንጫ ጣቢያዎችን ከኃይል አቅርቦት ሥርዓቱ ጋር በማገናኘት የዋና ከተማዋ አዲስ አበባ የተወሰኑ አካባቢዎች ኃይል እንዲያገኙ መደረጉም ታውቋል። ግን ምንድን ነው ያጋጠመው? አቶ ሞገስ ዛሬ ቅዳሜ ጠዋት ለቢቢሲ እንደገለጹት ላጋጠመው የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት ምክንያት የሆነው በግልገል ጊቤ ሁለት የኃይል ማመንጫ አካባቢ በጣለ ከባድ ዝናብ ሳቢያ መሆኑን አመልክተዋል። የኮምዩኒኬሽን ዳይሬክተሩ ጨምረውም ከባዱ ዝናብ በግልገል ጊቤ ሁለት ላይ ባስከተለው ችግር ምክንያት የኃይል ማመንጫው ተግባሩን በአግባቡ ማከናወን ባለመቻሉ የመቆጣጠሪያ ሥርዓቱ በእራሱ አሰራር ኃይል የማግኛ መስመሩን ወደ ግልገል ጊቤ ሦስት በማሸጋገር አገልግሎቱን ለመቀጠል ተሞክሯል። • እያንፀባረቁ ያሉት ኢትዮጵያውያን ሙዚቀኞች ይህ ደግሞ በግልገል ጊቤ ሦስት የኃይል ማመንጫ ላይ ያልተጠበቀ ክፍተኛ ጫና በማስከተሉ ግልገል ጊቤ ሦስትም ሥራውን በአግባቡ እንዳያከናውን ምክንያት ሆኖ አገልግሎት በማቆሙ በአገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል ለሰዓታት እንዲቋረጥ ምክንያት መሆኑን አቶ ሞገስ እብራርተዋል። አክለውም የድርጅታቸው ባለሙያዎች ችግሩን ለመቅረፍ የኃይል መቋረጡ ካጋጠመበት ጊዜ ጀምሮ ጥረት እያደረጉ መሆኑን አመልክተው ሙከራ እየተደረገባቸው ካሉ አንዳንድ እካባቢዎች በስተቀር በሁሉም ቦታዎች ላይ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት መመለሱን ተናግረዋል።","len":2866}
{"id":"55285685","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55285685","title":"ኮሮናቫይረስ ፡ የኮቪድ-19 ክትባት በአሜሪካ ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ አገኘ","summary":"የአሜሪካ ምግብና መድኃኒት አስተዳደር የፋይዘር\/ባዮንቴክ የኮሮናቫይረስ ክትባት ለአስቸኳይ ጊዜ አገልገሎት እንዲውል ፈቃድ ሰጠ።","text":"ተቋሙ እንዳለው ክትባቱ ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ መስጠቱ አስካሁን በአሜሪካ ውስጥ ከ295 ሺህ በላይ ሰዎችን ለሞት የዳረገውን ወረርሽኝ በመከላከል በኩል \"ታላቅ እርምጃ\" እንደሆነ አመልክቷል። በሽታውን በመከላከል በኩል አስከ 95 በመቶ ድረስ አስተማማኝ እንደሆነ የተነገረለት ክትባቱ ደኅንነቱ የተጠበቀና ውጤታማ መሆኑን የምግብና መድኃኒት አስተዳደር መስክሯል። የአገሪቱ ፕሬዘዳንት ዶናልድ ትራምፕም የመጀመሪያው የኮሮናቫይረስ መከላከያ ክትባት \"ከ24 ሰዓት ባነሰ ጊዜ ውስጥ መስጠት ይጀመራል\" ብለዋል። \"አገራችን በህክምናው ዘርፍ ታላቅ የሚባል እመርታን አስመዝግባለች\" በማለት የተናገሩት ፕሬዝደንት ትራምፕ \"በዘጠኝ ወራት ውስጥ ብቻ ውጤታማና ደኅንነቱ የተጠበቀ ክትባት መስራት ችለናል\" ብለዋል። የአሜሪካ ምግብና መድኃኒት አስተዳደር አርብ ምሽት ለክትባቱ ፈቃድ ከመስጠቱ ቀደም ብሎ ከፕሬዝደንት ትራምፕ አስተዳደር በኩል ክትባቱ ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ እንዲሰጥ ከፍተኛ ጫና ሲደረግበት ቆይቷል። የድርጅቱ ዋና ኃላፊ ስቴፈን ሃህን \"ሐሰት ነው\" ቢሉም ክትባቱ በቶሎ ለአስቸኳይ ጊዜ ግልጋሎት እንዲውል እንዲያጸድቁት ወይም ኃላፊነታቸውን እንዲለቁ በዋይት ሐውስ መጠየቃቸውን የአሜሪካ መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል። የአሜሪካ ጤናና የሰብአዊ አገልግሎት ኃላፊ አሌክስ አዛር ትናንት እንዳሳወቁት፤ መጠነ ሰፊ የኮሮናቫይረስ ክትባት ፕሮግራም ሰኞ ወይም ማክሰኞ ለማስጀመር መስሪያ ቤታቸው ከፋይዘር ጋር ይሰራል ብለዋል። ይህ የፋይዘር ክትባት አስካሁን ድረስ በዩናይትድ ኪንግደም፣ በካናዳ፣ በባህሬንና በሳዑዲ አረቢያ ፈቃድ አግኝቷል። በእነዚህ አገራት ውስጥ እንደታቀደው በአሜሪካም ክትባቱ በቀዳሚነት ለአዛውቶች፣ ለጤና ሠራተኞችና ለአደጋ ጊዜ ሠራተኞች የሚሰጥ ይሆናል። ከታህሳስ ወር ጀምሮ በአሜሪካ ውስጥ በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ሰበብ የሚሞቱ ሰዎች ቁጥር በከፍተኛ መጠን ካለፈው ወር ጀምሮ ጨምሯል። ባለፈው ረቡዕ ብቻ ከሦስት ሺህ በላይ ሰዎች በበሽታው ሳቢያ እንደሞቱ የተነገረ ሲሆን፤ ይህ የኮሮናቫይረስ ሞት አሃዝ ከፍተኛነቱ ለአሜሪካ ብቻ ሳይሆን በዓለም ከፍተኛው ተብሎ ተመዝግቧል።","len":2869}
{"id":"50298760","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50298760","title":"የሆንግ ኮንግ 'የተቃውሞ' ኬክ ከውድድር ታገደ","summary":"የሆንግ ኮንግ ተቃውሞን የሚገልጽ ኬክ ከእንግሊዝ የኬክ ጋጋሪዎች ውድድር ውጪ መደረጉ \"ፖለቲካዊ ማዕቀብ\" ነው ተብሏል።","text":"የሆንግ ኮንግ ተቃውሞን የሚገልጸው ኬክ ኬኩ የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ ምልክት በሆነው ጃንጥላ እና ጭንብል ያጌጠ ነው። • ''ፕሬዝደንት ትራምፕ እባክዎ ሆንግ ኮንግን ይታደጉ'' ሰልፈኞች • ተቃውሞ በቻይና፡ መንግሥት 'የውጭ ኃይሎችን' እየወቀሰ ነው ኬኩን የጋገረው ድርጅት ለቢቢሲ እንደተናገረው፤ ከቻይናውያን ተወዳዳሪዎች የቀረበውን ቅሬታ ተከትሎ ኬኩ ከውድድር ውጪ መደረጉን ያምናሉ። አወዳዳሪው አካል በበኩሉ፤ ኬኩ ከውድድር እንዲወጣ የተወሰነው አንድ የኬኩ ክፍል ገዝፎ በመገኘቱ ነው ይላል። ባለፉት አምስት ወራት ሆንክ ኮንግ ውስጥ ከፍተኛ ተቃውሞ ሲካሄድ መሰንበቱ ይታወሳል። እንግሊዝ፣ በርሚንግሀም ውስጥ እየተካሄደ ባለው የኬክ ውድድር ከመላው ዓለም የተውጣጡ ጋጋሪዎች ተሳትፈዋል። ሆንግ ኮንግ ውስጥ የሚገኘው 'ሰርድ ስፔስ' ካፍቴርያ ኬክ ጋጋሪ ለውድድር ያስገቡት ኬክ በተቃውሞ ምልክቶች የተሞላ ነው። ጥቁር የለበሰ ተቃዋሚ እና የአስለቃሽ ጭስ ምልክትን መጥቀስ ይቻላል። ኬኩ የሆንግ ኮንግ ተቃውሞን የሚያስተጋባ 'ግሎሪ ቱ ሆንግ ኮንግ' የተሰኘ ሙዚቃም ያጫውታል። • የሆንግ ኮንግ ፖሊስ፡ «ሰልፈኛ አስመስለን ፖሊስ አሰማርተናል» • የሆንግ ኮንግ የሕዝብ እንደራሴዎች ተቧቀሱ ኬኩ የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ ምልክት በሆነው ጃንጥላ እና ጭንብል ያጌጠ ነው የካፌው ቃል አቀባይ ለቢቢሲ እንደተናገሩት፤ ኬኩ የሆንግ ኮንግን ተቃውሞ ተመርኩዞ የተጋገረ ነው። \"የኬኩ ዲዛይን ሆንግ ኮንግ ውስጥ ምን እተከናወነ እንደሆነ ያሳያል\" ብለዋል። የቻይና ተወዳዳሪዎች ኬኩ፤ \"አስከፊ ይዘት ያለውና የሆንግ ኮንግን ነጻ አስተዳደር የሚያሳይ ነው\" ብለው ቅሬታ ማሰማታቸውንም ቃል አቀባዩ ገልጸዋል። ኬኩ የሆንግ ኮንግ ተቃውሞ ምልክት በሆነው ጃንጥላ እና ጭንብል ያጌጠ ነው አወዳዳሪዎቹ መጀመሪያ ላይ ኬኩ የሚያጫውተውን ሙዚቃ ካገዱ በኋላ ኬኩን ከውድድር ውጪ አድርገዋል። የማኅበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች አወዳዳሪዎቹ \"ፖለቲካዊ ማዕቀብ ጥለዋል\" ሲሉ እየከሰሱ ይገኛሉ። የውድድሩ አዘጋጆች በበኩላቸው \"ኬኩ ከውድድር ውጪ የተደረገው ከመጠን በላይ ስለሆነ እንጂ ከፖለቲካዊ ይዘቱ ጋር አይገኛኝም\" ብለው በፌስቡክ ገጻቸው አስፍረዋል።","len":2870}
{"id":"news-55317614","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55317614","title":"\"የትዊተሩ ነፍሰ በላ\" ሞት ተፈረደበት","summary":"በትዊተር እያማለለ የ9 ሴቶችን ነፍስ ያጠፋው ጃፓናዊ በመጨረሻ በሞት እንዲቀጣ ተፈረደበት፡፡","text":"ታካሂሮ ሺራይሺ የተባለው ይህ ነፍሰ ገዳይ የፍርድ ሒደቱ በጃፓን ትልቅ ጉዳይ ሆኖ ቆይቷል፡፡ የሰውየው ድርጊትም ጃፓናዊያንን አስደንግጧል፡፡ ‹የትዊተሩ ነፍሰ በላ› በሚል ቅጽል በይበልጥ የሚታወቀው ይህ ሰው በ2017 ነበር ፖሊስ ሰዎችን እየቆራረጠ እንደሚገድል የደረሰበት፡፡ የሚኖርበት አፓርታማ ሲፈተሸም የገደላቸው ሰዎች ቁርጥራጭ ስጋ ተገኝቷል፡፡ ሺራዪሺ ድርጊቱን ስለመፈጸሙ ባለፈው ጥቅምት ለፍርድ ቤት ሳያቅማማ አምኗል፡፡ ‹‹የተመሰረተብኝ ክስ ሙሉ በሙሉ ትክክል ነው›› ብሎ ነበር ለፍርድ ቤቱ፡፡ ይህ የ30 ዓመት ጃፓናዊ ሴቶቹን ለመግደል በትዊተር የሚያማልለው ራሳቸውን ማጥፋት የሚሹ ሴቶችን ብቻ መርጦ ወደቤቱ በመጋበዝ ነበር፡፡ ራሳቸውን ማጥፋት የሚፈልጉ ሴቶችን አድኖ ከተዋወቃቸው በኋላ በሂደቱ አግዛችኋለሁ በማለት ቃል ይገባል፡፡ አብሯቸው ራሱን ለማጥፋትም በመስማማት ያበረታታቸው ነበር ተብሏል፡፡ ወንጀለኛው የሚኖረው በቶክዮ አቅራቢያ በምትገኝ ዛማ በምትባል ትንሽ ከተማ ውስጥ ነው፡፡ ጠበቃው የሞት ቅጣቱ እንዲቀልለት ቀደም ብለው ያቀረቡት መቃወሚያ ደንበኞቹ ራሳቸውን ለማጥፋት ቀድመው የተስማሙ መሆናቸውንና የእርሱ ድርሻ መተባበር ብቻ እንደነበር በመጥቀስ ነው፡፡ ነገር ግን ሺራይሺ የራሱን ጠበቃ መቃወሚያ በሚጣረስ መልኩ ደንበኞቹ ሳይስማሙ ጭምር ይገድላቸው እንደነበር ለፍርድ ቤት ተናግሯል፡፡ ዳኛው በመጨረሻ በሰጡት ብይን ሟቾች አንዳቸውም ነፍሳቸውን እንዲያጠፋላቸው ስምምነት አልፈጸሙም ነበር ብለዋል፡፡ ዘገባው ሺራይሺ በየትኛው መንገድ በሞት እንደሚቀጣ ያለው ነገር የለም፡፡ ፖሊስ በ2017 የወንጀለኛውን ቤት ሲፈትሽ ከ9 ሰዎች ውስጥ የሁለት ሴቶችን ጭንቅላት ተቆርጦ ማቀዝቀዣ ውስጥ ተቀምጦ አግኝቶ ነበር፡፡ የሚገድላቸውን ሴቶች ሰውነት ከበለተው በኋላ በመልክ በመልኩ በሳጥን ውስጥ ያስቀምጣቸው እንደነበር የመርማሪ ፖሊስ የምርመራ ውጤት ያሳያል፡፡ በየጊዜው ደብዛቸው የሚጠፉ ሴቶችን ፍለጋ ላይ የነበረ ፖሊስ የወንጀለኛው መኖርያ ቤት አካባቢ የሬሳ ሽታ መኖሩን ከጎረቤት ጥቆማ ማግኘቱን ተከትሎ ነው ያን ጊዜ የ27 ዓመት ወጣት የነበረውን ሰው ጠርጥሮ ምርመራ የጀመረበት፡፡","len":2871}
{"id":"news-53816680","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-53816680","title":"ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ መከላከያ ሚንስትርነትን ጨምሮ አዳዲስ ሹመቶችን ሰጡ","summary":"ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ በዛሬው ዕለት አዳዲስ አስር ሹመቶችን ሰጥተዋል።","text":"ከሰሞኑ ከኦሮሚያ የብልፅግና ፓርቲ ማዕከላዊ አባልነታቸው የታገዱት አቶ ለማ መገርሳ ከመከላከያ ሚነስትርነታቸው ተነስተዋል። በአቶ ለማ ምትክ ቀንዓ ያደታ (ዶ\/ር) የመከላከያ ሚንስትር ሆነው መሾማቸውን ከጠቅላይ ሚኒስትር ፅህፈት ቤት ፌስቡክ ገፅ ከሰፈረው መረጃ መረዳት ተችሏል። ከዚህም በተጨማሪ በወ\/ሮ አዳነች አቤቤ ምትክ ጌድዮን ጢሞቴዎስ (ዶ\/ር) የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግነቱን ቦታ የተረከቡ ሲሆን፣ ዶ\/ር ሳሙኤል ሁርካቶ፤ የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትር ሆነው ተሾመዋል። የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ በማዕድንና ኢነርጂ ሚኒስትርነት እንዲያገለግሉ መሾማቸውንም መረጃው ጠቁሟል። ሌሎቹ ሹመቶች ተስፋዬ ዳባና ፍቃዱ ጸጋ በምክትል ጠቅላይ አቃቤ ሕግነት፣ ዮሐንስ ቧያለው፤ የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት ስትራቴጂክ ጥናት ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር፣ እንደአወቅ አብቴ፤ የብረታ ብረት ኢንጅኔሪንግ ኮርፖሬሽን ምክትል ዋና ዳይሬክተር፣ ፕሮፌሰር ኂሩት ወልደ ማርያም፤ በሚኒስትር ማዕረግ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የማኅበራዊ ዘርፍ አማካሪ ናቸው። የጠቅላይ ሚንስትር ፅህፈት ቤት ቃለ አቀባይ የነበሩት አቶ ንጉሡ ጥላሁን ካሉበት ኃላፊነት ተነስተው የሥራ ዕድል ፈጠራ ኮሚሽን ኮሚሽነር ሹመት እንደተሰጣቸውም መረጃው ጠቁሟል። የሚኒስትሮቹ ሹመት ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤቱ ቀርቦም መፅደቅ ያለበት ሲሆን ፤ ምክር ቤቱ በአሁኑ ወቅት እረፍት ላይ መሆኑም ይታወቃል። ምክትል ከንቲባ ታከለ ኡማ ከኃላፊነታቸው መነሳታቸውን አስመልክቶ ፌስቡክ ገፃቸው ላይ ባስተላለፉት መልእክት የአዲስ አበባ ነዋሪዎችን ማገልገል ደስታ እንደሰጣቸውና የከተማዋን ችግሮች ለመቅረፍ የተቻላቸውን ማድረጋቸውን ገልፀዋል። \"አዲስ አበባን መምራት ትልቅ ዕድል ነው። ደጋግመን እንደምንለው፤ \"በታሪክ አጋጣሚ ያገኘነውን እድል\" ላለማባከን ጥረናል። በሁሉም ውስጥ የነዋሪዎቻችን ብርቱ ድጋፍ አብሮን ነበር። አዲስ አበባን እንደስሟ ለማድረግ በደስታ፤ በፍላጎትና በፍቅር ስንተጋ ምርኩዝ ለሆናችሁን ሁሉ፤ ከልቤ አመሰግናለሁ! በፍጹም ቅንነት ላጎደልናቸው ነገሮችም ይቅርታ እጠይቃለሁ\" በማለት መልዕክታቸውን አስፍረዋል።","len":2877}
{"id":"news-55950121","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55950121","title":"በሚየንማር የሰላማዊ አመፅ እንቅስቃሴ መቀጣጠሉ ተሰማ","summary":"ከሰሞኑ በሚየንማር ወታደራዊው ኃይል መፈንቅለ መንግሥት ማንሳቱን ተከትሎ በአገሪቱ ሰላማዊ አመፅ ተቀጣጥሏል።","text":"ጦሩ ስልጣን በኃይል መቆጣጠሩን የሚቃወሙ በርካቶች ሲሆኑ በተለይም መምህራንና ተማሪዎች ከፍተኛ ሚና እየተጫወቱ ነው ተብሏል። በትልቋ ከተማ ያንጎን በሚገኝ ዩኒቨርስቲ ተቃዋሚዎች በኃይል የተገረሰሱትና በእስር ላይ የሚገኙትን መሪ አንግ ሳን ሱ ቺ ስም እያነሱ መፈክር ሲያሰሙ ነበር። ከዚህም በተጨማሪ የፓርቲያቸውን ቀለም የሚወክል ቀይ ሪባን አድርገዋል። ኦንግ ሳን ሱቺን ጨምሮ የአገሪቱ ባለስልጣናት በእስር ላይ ነው የሚገኙት። በዛሬው ዕለት እንዲሁ የአገሪቱን ስልጣን ተቆጣጥሮ የነበረውን የኦንግ ሳን ሱ ቺ ፓርቲ ናሽናል ሊግ ፎር ዲሞክራሲ (ኤንኤልዲ) ፓርቲ ከፍተኛ አመራር በቁጥጥር ስር ውለዋል። መፈንቅለ መንግሥት ከተከሰተበት ከሰኞ እለት ጀምሮ ለህዝብ ያልታዩት ኦንግ ሳን ሱ ቺ በቤት ውስጥ እስር እንደሚገኙ አንድ የፓርቲያቸው ባለስልጣን አስታውቋል። የቀድሞዋ በርማ በመፈንቅለ መንግሥቱ ማግስት ፀጥታ ወሯት የነበረ ሲሆን በአሁኑ ወቅት ግን ሰላማዊ አመፆች ተቀጣጥለዋል ተብሏል። በዛሬው ዕለት በመቶዎች የሚቆጠሩ መምህራንና ተማሪዎች በዳጎን ዩኒቨርስቲ ውጭ ሰብሰብ ብለው ሶስት ጣቶቻቸውን በማውጣት ምልክት እያሳዩ ነበር። የሶስት ጣት ምልክት የጭቆና አገዛዝን ለመቃወም በአካባቢው የሚጠቀሙበት ነው። \"የኛ ትውልድ በእንደዚህ አይነት አምባገነን ስርአት እንዲሰቃይ አንፈቅድም\" በማለት ሚን ስትሁ የተሰኘች ተማሪ ለአጃንስ ፍራንስ ፕሬስ የዜና ወኪል ተናግራለች። ከዚህም በተጨማሪ በሚየንማር የተለያዩ ግዛቶች በርካታ የተቃውሞ ሰልፎች ተደርገዋል። መፈንቅለ መንግሥቱ ከተነሳ በኋላ የዛሬው በህዝብ ቁጥርም ሆነ የተለያዩ ግዛቶችን በመሸፈን ትልልቅ ናቸው ተብሏል። በያንጎን የሚገኙ የከተማዋ ነዋሪዎች በምሽትም ቢሆን ከቤታቸው አካባቢ ከበሮ፣ ቆርቆሮዎችን በመደብደብ፣ አብዮታዊ መዝሙሮችን በመዘመር ተቃውሟቸውን እያሰሙ ነው። በቀን እንዲሁ ባትሪ በማብራት የሰላማዊ አመፅ እንቅስቃሴያቸውን አቀጣጥለውታል። የጤና ባለሙያዎች፣ መምህራንና የመንግሥት ሰራተኞች ሰልፎችን በማካሄድ፣ የስራ አድማ በመምታት እንዲሁም አንዳንዶች ቀይ ሪባን በማድረግ ህዝባዊ እምቢተኝነታቸውን እያሳዩ ነው።","len":2877}
{"id":"news-48735457","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48735457","title":"መፈንቅለ መንግሥቱና የግድያ ሙከራዎች","summary":"መፈንቅለ መንግሥት በአማራ ክልል መስተዳደር ላይ ባህር ዳር ከተማ ውስጥ ተሞክሮ እንደ እንደከሸፈ ከተነገረ ከሰዓታት በኋላ በሃገሪቱ ጦር ኃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ላይ የግድያ ሙከራ መፈጸሙን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ አረጋገጡ።","text":"ባህር ዳር ውስጥ ስለተሞከረው መፈንቅለ መንግሥት ዝርዝር መረጃ እየተጠበቀ በነበረበት ጊዜ ዕኩለ ሌሊት ገደማ በወታደራዊ የደንብ ልብስ ብሔራዊው ቴሌቪዥን ላይ ቀርበው መግለጫ የሰጡት ጠቅላይ ሚኒስትሩ የሠራዊቱ ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ጄነራል ሰዓረ መኮንን ላይ የመግደል ሙከራ መፈጸሙን ገልጸዋል። •ጓድ መንግሥቱ እንባ የተናነቃቸው 'ለት •የከሸፈው መፈንቅለ መንግሥት ሥዕላዊ መግለጫ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በመግለጫቸው ላይ እንደገለጹት ባህር ዳር ከተማ ውስጥ የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ የተደረገው የክልሉ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ስብሰባ በማካሔድ ላይ በነበሩበት ጊዜ ነው። በመፈንቅለ መንግሥት ሙከራው ወቅት ጥቃት ከተፈጸመባቸው መካከል \"ከፊሉ መሞታቸውንና ከፊሉ መቁሰላቸውን\" ጠቅላይ ሚኒስትሩ የተናገሩ ሲሆን ጉዳቱ የደረሰባቸው እነማን እነደሆኑ የሰጡት ምንም አይነት ማብራሪያ። ጨምረውም ከአመሻሽ በፊት በባህር ዳር ከተማ ተሞክሮ በከሸፈው የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ ጉዳት መድረሱን አመልክተው፤ አዲስ አበባ ውስጥ በኤታማዦር ሹሙ ላይ የተፈጸመው የመግደል ሙከራ ከመፈንቅለ መንግሥቱ ሙከራ ጋር ግንኙት እንዳለው አመልክተዋል። •ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ጄኔራል ሰዓረ መኮንን መገደላቸው ተነገረ ጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዳሉት ኤታማዦር ሹሙ ከመፈንቅለ መንግሥት ሙከራው ጋር በአማራ ክልል የተከሰተውን ችግር ለመቆጣጠር የሚደረገውን ጥረት እየመሩ እንደነበርጠቁመው ጥቃቱም ምሽት ላይ \"ቅጥረኞች\" ባሏቸው ሰዎች እንደተፈጸመባቸው ገልጸዋለ። በኤታማዦር ሹሙ ላይ የመግደል ሙከራውን የፈጸሙት ግለሰቦች መያዛቸውንና በቀጣይነትም በድርጊቱ ውስጥ እጃቸው አለበት የሚባሉትን በቁጥጥር ሥር ለማዋል እየተሰራ መሆኑን ተናግረው፤ ለመከላከያ ሠራዊትና ለፌደራል ፖሊስ አባላት ባቀረቡት ጥሪ ሃገራቸውንና ባንዲራቸውን አስቀድመው በአንድነት በሃገር ላይ የሚሰነዘርን ጥቃት በመመከት ጀግንነታቸውን ዳግም እንዲያረጋግጡ ጥሪ አቅርበዋል። አዲስ አበባ ላይ በተፈጸመው ጥቃት ተጎድተዋል ከተባሉት የመከላከያ ሠራዊት ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም በተጨማሪ አንድ የቀድሞ ጀነራልም ጥቃት እንደተፈጸመባቸው እየተነገረ ነው።","len":2879}
{"id":"news-49481121","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49481121","title":"ባንግላዴሽ የጋብቻ መመዝገቢያ ቅፅ ላይ \"ድንግል\" የሚለውን ቃል እንዲወጣ ወሰነች","summary":"በባንግላዴሽ የሚገኙ ሴቶች በጋብቻ ምዝገባ ወቅት \"ድንግል\" መሆናቸውንና አለመሆናቸውን በጋብቻ ቅፅ ላይ ማስፈር ይጠበቅባቸው የነበረ ሲሆን ከሰሞኑ ግን ፍርድ ቤቱ ይህ ተቀባይነት እንደሌለው ወስኗል።","text":"የከፍተኛው ፍርድ ቤት በውሳኔው እንዳሳወቀው \"ድንግል\" የሚለው ቃል \"ያላገባች\" በሚል ይተካል ብሏል። በቅፁ ላይ የሰፈረው ስለተጋቢዎች ከዚህ ቀደም መረጃ የሚጠይቀው የሞቱባቸውና የተፋቱ የሚለው ግን አይቀየርም። •በሠርግ ዕለት ማታ በጉጉት የሚጠበቀው 'የደም ሸማ' •እንግሊዛውያን የወሲብ ሕይወታቸው ''ደካማ ነው'' ተባለ የሴት መብት ተሟጋቾች \"ድንግል\" የሚለው ቃል የሚያዋርድ ነበር በማለትም በውሳኔው ጮቤ ረግጠዋል። ፍርድ ቤቱ በተጨማሪ ወንዶች ተጋቢዎችም የጋብቻ ሁኔታቸውን ሊያሳውቁ እንደሚገባ ውሳኔ አስተላልፏል። የእስልምና እምነት ተከታዮች ከፍተኛ ቁጥር ያላት ባንግላዴሽ የጋብቻ ህጓ በሴት መብት ተሟጋቾች ዘንድ ገዳቢና አግላይ እየተባለም ይተቻል። ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ልጃገረዶችም በቤተሰቦቻቸው ምክንያት ያለእድሜያቸው ይዳራሉ። ፍርድ ቤቱ ምን ወሰነ? ፍርድ ቤቱ \"ኩማኒ\" የሚለው የቤንጋሊ ቃል ከጋብቻ መመዝገቢያ ቅፅ መውጣት አለበት ሲል ወስኗል። ቃሉ ያላገባችን ሴት የሚገልፅ ከመሆኑ በተጨማሪ \"ድንግል\" የሚል ትርጓሜ አለው። በጎርጎሮሳውያኑ አቆጣጠር 2014 የህግ ባለሙያዎች ቡድን የጋብቻ መመዝገቢያ ቅፁ አሳፋሪና የሴቶችን መብት የጣሰ ነው በማለት መከራከሪያ አቅርቦ ነበር። እሁድ እለትም ፍርድ ቤቱ ቃሉን \"ኦቢባሂታ\" በሚል አሻሚ ትርጉም በሌለው ቃል እንዲተካ ወስኗል። •''አዝማሪዎቻችን የሙዚቃ ሳይንቲስቶች ናቸው\" ውሳኔውም ከጥቂት ወራት በኋላ ተግባራዊ ይሆናል። በጉዳዩ ላይ ተሳታፊ የነበረችው የህግ ባለሙያ አይኑን ናሃር ሲዱቅዋ ውሳኔውን አድንቃ ይህ ውሳኔም በባንግላዴሽ ያለውን የሴቶች መብት እንደሚያሻሽል ተስፋ አድርጋለች። በአካባቢው ያለ የጋብቻ መመዝገቢያ ፅህፈት ቤት ሰራተኛ መሀመድ አሊ አክባር አዲሱ ቅፅ መቼ ተግባራዊ እንደሚሆን እንዲያሳውቋቸው ባለስልጣናቱን እየጠበቁ መሆናቸውን ገልፆ ከዚህ ቀደም ግን ወንዶች ስለ ጋብቻ ሁኔታቸው ምንም አይነት ጥያቄ ሳይመልሱ ሴቶች የሚገደዱበት አሰራር ለምን ተዘረጋ በሚል ብዙዎች ይጠይቁት እንደነበር ተናግሯል። \"እንዲህ አይነት ጥያቄዎች በምጠየቅበት ወቅት ከኔ ኃላፊነት በላይ ነው እል ነበር፤ ከዚህ በኋላ ግን ያንን አልመልስም\" ብሏል።","len":2880}
{"id":"news-55072946","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-55072946","title":"አውስትራሊያ ሽብር ጠንሳሽ ያለችውን አብዱል ናስርን ዜግነት ነጠቀች","summary":"አውስትራሊያ በአውሮፓውያኑ 2005 ተከታታይ የሽብር ጥቃቶችን በማቀናበር የተከሰሰውንና የአልጄሪያ ተወላጅ የሆነውን የእስልምና መምህር ዜግነት ነጠቀች፡፡","text":"አብዱል ናስር ቤንብሪካ 15 ዓመት የተፈረደበት ሲሆን ከሚቀጥለው ወር ጀምሮ ሊለቀቅም ይችላል ተብሏል። የአገር ውስጥ ጉዳይ ሚኒስትሩ ፒተር ዱተን አውስትራሊያውያንን ለመጠበቅ ሲባል ዜግነቱን መሻሩ ተገቢ ነው ብለዋል፡፡ እርምጃው ቤንብሪካ በአውስትራሊያ እያለ ዜግነቱ የተነጠቀ የመጀመሪያ ግለሰብ ያደርገዋል፡፡ እንደ ኤቢሲ ዘገባ ከሆነ ጠበቃው በመንግስት ውሳኔ ላይ አስተያየት ለመስጠት ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀርተዋል፡፡ \"በሀገራችን ላይ ከፍተኛ የአሸባሪነት ስጋት እየፈጠረ ያለ ግለሰብ ከሆነ አውስትራሊያውያንን ለመጠበቅ ስንል በሃገሪቱ ሕግ መሠረት የሚቻለውን ሁሉ እናደርጋለን\" ሲሉ ዱተን ለጋዜጠኞች ገልጸዋል፡፡ በአውስትራሊያ ሕግ መሠረት መንግሥት ዜግነነት መንጠቅ የሚችለው ግለሰቦች አገር አልባ እንዳይሆኑ ተረጋግጦ ሁለት ዜግነት ያላቸው ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ባለፈው ዓመት የአውስትራሊያ ብሄራዊ የደህንነት ድርጅት አሲዮ በዚህ የመንግስት ስልጣን ላይ ስጋቶች እንዳሉት አስታውቋል። \"ያልታሰበ ወይም ያልተጠበቀ የደህንነት ስጋት ሊኖር ይችላል\" በሚል ምከንያቱን አስቀምጧል፡፡ ከ1989 ጀምሮ በአውስትራሊያ የኖረው ቤንብሪካ እ.ኤ.አ. በ 2005 በቁጥጠር ስር የዋለ ሲሆን የሽብርተኛ ድርጅት አባል በመሆን እና ተግባሮቹን በመምራት ጥፋተኛ ተብሏል፡፡ ሌሎች ስድስት ሰዎች ደግሞ በየአመቱ ሜልበርን የሚደረገውንና ወደ 100 ሺህ የሚጠጉ ሰዎችን የሚታደሙበትን የአውስትራሊያ የእግር ኳስ ፍፃሜ ጨዋታን ጨምሮ በርካታ ጥቃቶችን ለመፈጸም ያቀደውን ቡድን በመቀላቀል ጥፋተኛ ተብለዋል፡፡ የቤንብራካ ቅጣት ህዳር 5 ቀን የተጠናቀቀን የ12 ዓመታት ያለአመክሮ መታሰርን ያካትታል፡፡ የአውስትራሊያ መንግሥት የእስር ጊዜውን እንዲያራዝም ለቪክቶሪያ ግዛት ጠቅላይ ፍርድ ቤት አመልክቷል፡፡ በእንደዚህ ዓይነት ጥያቄዎች በሽብር ወንጀል ጥፋተኛ የተባሉ ሰዎች እስራታቸውን ከጨረሱ በኋላ ለሦስት ዓመታት ያህል በእስር ቤት ሊቆዩ ይችላሉ፡፡ የቪክቶሪያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ቤንሪካን በእስር ቤት ለማቆየት እስካሁን ሁለት ጊዜያዊ የ28 ቀናት ማራዘሚያዎችን ፈቅዷል፡፡ የቤንብሪካ ጠበቆች እየቀጠለ ባለው እስር ላይ ይግባኝ ጠይቀዋል፡፡","len":2881}
{"id":"news-48101927","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48101927","title":"ኢንዶኔዢያ፡ የመስጠም አደጋ የተጋረጠባት ዋና ከተማ ልትቀየር ነው","summary":"የኢንዶኔዢያዋ ዋና ከተማ ጃካርታ በዓለማችን እጀግ አስፈሪ በተባለ ፍጥነት እየሰመጠች ስለሆነ በሌላ ከተማ ልትቀየር እንደሆነ የሀገሪቱ የእቅድ ሚኒስትር መስሪያ ቤት አስታውቋል።","text":"ሚኒስትሩ ባምባንግ በሮጆንጎሮ እንደገለጹት ውሳኔው እጅግ በጣም ወሳኝ ሲሆን የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት ጆኮ ዊዶዶ የትኛዋ ከተማ ጃካርታን እንደምትተካ መርጠዋል ሲሉ ውሳኔውን ይፋ አድርገዋል። አዲሱ ዋና ከተማ የት ሊሆን እንደሚችል የታወቀ ነገር ባይኖርም ብዙዎች ግን ፓላግካራያ የተባለችው ከተማ መሆኗ አይቀሬ ነው እያሉ ነው። • ልጆችዎ ጤናማ ምግብ እንዲመገቡ ማድረጊያ መላዎች • ቁርስ የቀኑ እጅግ አስፈላጊ ምግብ ነውን? ከ10 ሚሊየን በላይ ነዋሪዎች ያሏት ጃካርታ በፍጥነት ወደ ምድር እየሰጠመች መሆኑ የኢንዶኔዢያ ባለስልጣናትን አሳስቧቸዋል። በቅርቡ የሃገሪቱን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ያሸነፉት ፕሬዝዳንት ዊዶዶ ደግሞ ይህንን ጉዳይ ቅድሚያ የምሰጠው ኃላፊነቴ ነው ብለዋል። ምንም እንኳን ኢንዶኔዢያውያን በአውሮፓውያኑ 1945 ከኔዘርላንድስ ነጻነታቸውን ካገኙ ጀምሮ ዋና ከተማዋ ጃካርታን በሌላ ለመቀየር ቢያስቡም እስካሁን አልተሳካላቸውም ነበር። በቅርቡ በተሰራ አንድ ዓለማቀፍ ጥናት መሰረት ጃካርታ በዓለማችን እጅግ ከተጨናነቁ ከተሞች መካከል አንዷ ነች። የመንግስት ባለስልጣናትም ከቦታ ቦታ ሲንቀሳቀሱ በከፍተኛ የፖሊስ ኃይል ታጅበው ለመሄድ ይገደዳሉ። በዚህም መጨናነቅ ምክንያት በየዓመቱ 6.8 ቢሊየን ዶላር ሃገሪቱ እንደምታጣ የሀገሪቱ የእቅድ ሚኒስትር መስሪያ ቤት አስታውቋል። የጃካርታን ሥነ ምድራዊ አቀማመጥ የሚያጠኑ ተመራማሪዎች እንደገለጹት ከተማዋ በአውሮፓውያኑ 2050 ሙሉ በሙሉ የምትሰጥም ሲሆን ባለፉት 10 ዓመታት ብቻ 2.5 ሜትር ወደታች ሰጥማለች። ይህ ማለት ደግሞ ከተማዋ በየዓመቱ ከ1 እስከ 15 ሴንቲሜትር ወደታች ትገባለች ማለት ነው። • የአውሮፕላን አደጋዎች የበዙበት 2018 ዋና ከተማው ከጃካርታ ወደሌላ ቦታ ከመቀየሩ ጋር በተያያዘ ፕሬዝዳንት ጆኮ ዊዶዶ ሶስት አማራⶐች ቀርበውላቸው ነበር ተብሏል። የመጀመሪያው እዛው ጃካርታ ውስጥ አዲስና ልዩ ክልል በመመስረት የመንግስት መስሪያ ቤቶችን ወደ እዛው ማዘዋወር ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ሌላ ተተኪ ከተማ ማፈላለግ ነው። የመጨረሻውና ፕሬዝዳንቱ የመረጡት ሃሳብ ሳይሆን አይቀርም የተባለው ደግሞ አዲስ ከተማ ሌላ ቦታ ገንብቶ ዋና ከተማውን መቀየር የሚለው ነው።","len":2883}
{"id":"55451431","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/55451431","title":"ኮሮናቫይረስ፡ ፈረንሳይ በአዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ የተያዘ የመጀመሪያውን ግለሰብ ማግኘቷን አረጋገጠች","summary":"ፈረንሳይ በቅርቡ በዩናይትድ ኪንግደም ተገኘ የተባለውና ከነባሩ በጣም ተላላፊ በሆነው አዲሱ የኮሮናቫይረስ ዝርያ የተያዘ የመጀመሪያውን ሰው ማግኘቷን አረጋገጠች።","text":"የፈረንሳይ የጤና ሚኒስቴር እንዳለው ግለሰቡ የፈረንሳይ ዜጋ ሲሆን ከሰባት ቀናት በፊት ከለንደን ወደ አገሪቱ የገባ ነው። በቫይረሱ መያዙ የተረጋገጠውም ከአምስት ቀናት በፊት በሆስፒታል ምርመራ ከተደረገለት በኋላ መሆኑን ሚኒስቴሩ ገልጿል። ሚኒስቴሩ እንዳለው ግለሰቡ የበሽታው ምልክት ያልታየበት ሲሆን አሁን ላይ በቤቱ ውስጥ ራሱን ለይቶ ይገኛል። በቫይረሱ የተያዘው ግለሰብ ነዋሪነቱን በዩናይትድ ኪንግደም ያደረገ ፈረንሳዊ ሲሆን በደህና ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ ሚኒስቴሩ አክሏል። ስለግለሰቡ የጤና ሁኔታ ግን በዝርዝር ያለው ነገር የለም። በእንግሊዝ ተገኘ የተባለው አዲስ የኮሮናቫይረስ ዝርያ በርካታ አገራት ወደ አገሪቷ የሚያደርጉትን በረራ እንዲያግዱ አድርጓቸዋል። ፈረንሳይም ድንበሯን ዘግታ የነበረ ሲሆን፤ መንገደኞች ከጉዟቸው በፊት እንዲመረመሩ በማድረግ ረቡዕ ዕለት የጣለችውን ገደብ አንስታለች። በሺዎች የሚቆጠሩ የከባድ መኪና አሽከርካሪዎችም የ'ኢንግሊሽ ቻናል'ን ለማለፍ እየተጠባበቁ የገናን በዓል በመኪናቸው ውስጥ ለማሳለፍ ተገደዋል። ሌሎች አገራትም በአዲሱ ቫይረስ የተያዙ ሰዎችን አግኝተዋል። ጃፓን ከዩናይትድ ኪንግደም ወደ አገሪቷ የገቡ አምስት መንገደኞች በቫይረሱ መያዛቸውን ያረጋገጠችው አርብ ዕለት ነበር። ሆኖም ዴንማርክ፣ አውስትራሊያ እና ኔዘርላንድስ በበሽታው የተያዘ ሰው ማግኘታቸውን ያስታወቁት ቀደም ብለው ነው። ባለፈው ሳምንት ፈረንሳይ በኮሮናቫይረስ ሳቢያ ጥላው የነበረውን የእንቅስቀሴ ገደብ አንስታለች፤ ይሁን እንጅ የቫይረሱ ስርጭት ባለመቀነሱ ሌሎች የተጣሉ ገደቦችን ለማንሳት አለመቻሉን መንግሥት አስታውቋል። በዚህም ምክንያት እንደ መጠጥ ቤቶችና ምግብ ቤቶች ሁሉ ትያትርና ፊልም ማሳያ ቤቶችም ተዘግተው እንደሚቆዩ ተገልጿል። በአገሪቷ የተጣለው የሰዓት እላፊም ከምሽቱ 2 ሰዓት እስከ ጠዋት 12 ሰዓት ሆኖ ይቆያል። ይህ የሰዓት እላፊ በገና በዓል ዋዜማ ላይ ተነስቶ የነበረ ቢሆንም በአዲስ ዓመት ዋዜማ ግን አይቀየርም ተብሏል። ፈረንሳይ ወረርሽኙ ከተከሰተ አንስቶ ከ2.5 ሚሊየን ሰዎች በላይ በኮቪድ-19 መያዛቸውን ያረጋገጠች ሲሆን፤ 62 ሺህ ሞትም ተመዝግቦባታል።","len":2887}
{"id":"news-50348471","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-50348471","title":"ትራምፕ ህዳሴ ግድብ ሲያልቅ እመርቃለሁ ማለታቸው ተሰማ","summary":"የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ለኢትዮጵያ፣ ግብፅና ሱዳን ሚኒስትሮች የታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ሲጠናቀቅ ምርቃቱ ላይ በመገኘት ቀዩን ሪባን እቆርጣለሁ ማለታቸውን የኢትዮጵያ የውሃ፣ መስኖና ኃይል ሚኒስትር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ ተናግረዋል።","text":"ሚኒስትሩ እንደገለፁት ትራምፕ ይህንን የተናገሩት በትናንትናው ዕለት አሜሪካ የሦስቱን አገራት ሚኒስትሮች በህዳሴ ግድብ አሞላል እና ኦፕሬሽን ውይይት ከተሳተፉ በኋላ ነው። በውይይቱ ላይ ከሦስቱ ሃገራት ሚንስትሮች ባሻገር የአሜሪካ የገንዘብ ሚንስትር እና የዓለም ባንክ ፕሬዝደንት ተሳታፊ ነበሩ። •ሦስቱ ሃገራት በዋሽንግተን ምን ተስማሙ? •ኢትዮጵያ በህዳሴ ግድብ ላይ የሦስተኛ ወገን ጣልቃ ገብነትን እንደማትቀበል አሳወቀች ኢንጅነር ስለሺ በቀለ አክለው እንደገለፁትም ፕሬዚዳንት ትራምፕ ከሦስቱ ሃገራት ከተውጣጡ ስድስት ልዑካን ጋር ተገናኝተው ጉዳዩንም ለመረዳት ሙከራ አድርገዋል ብለዋል። ውይይቱም ካለቀ በኋላ፤ ግድቡ ከተጠናቀቀ በኋላ በምርቃቱ ላይ ሪባን መቁረጥ እንደሚፈልጉ እንደነገሯቸው ገልፀዋል። ፕሬዚዳንቱ ጨምረውም ልዩነቶቻቸውን አስወግደው ተባብረው እንዲሠሩ መልዕክታቸውንም አስተላልፈዋል ብለዋል ሚኒስትሩ። ከዚህም በተጨማሪ ለገንዘብ ሚኒስትራቸውም የህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት በተሳለጠ ሁኔታ እስኪጠናቀቅ ድረስ የሚደረጉ ውይይቶች በተላሰለሰና ፈጣን ሁኔታ እንዲካሄዱ እንዲመሩ አቅጣጫ መስጠታቸውም ተገልጿል። •ከኢንጅነር ስመኘው ሞት በኋላ ህዳሴ ግድብ ምን ላይ ደረሰ? •አሜሪካ የአባይ ወንዝ አጠቃቀምን በተመለከተ መግለጫ አወጣች ውይይቱ ከተጠናቀቀ በኋላ ሦስቱን ሃገራት በመወከል የአሜሪካ ገንዘብ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ፤ ፕሬዚዳንቱ ግድቡን መመረቅ መፈለጋቸውን ምንም የጠቀሰው ጉዳይ የለም። የውጪ ጉዳይ ሚንስትሮቹ በየውሃ ሚንስትሮች ደረጃ የሚደረግ አራት መንግሥታዊ የቴክኒክ ስብሰባዎችን ለማካሄድ የተስማሙ ሲሆን፤ የዓለም ባንክ እና አሜሪካ ድጋፍ እንዲሰጡ እና በውይይቶቹ በታዛቢነት እንዲሳተፉ ከስምምነት ላይ መድረሳቸውን መግለጫው ያትታል። በተጨማሪም ሚንስትሮቹ ጥር 6፣ 2012 ዓ.ም. ድረስ ከስምምነት ለመድረስ እንደሚሰሩ እና ኅዳር 29 እና ጥር 4 ዳግም በዋሽንግተን ለመገናኘት እና ሂደቱን ለመገምገም ቀጠሮ ይዘዋል። እስከ ጥር 6፣ 2012 ዓ.ም. ስምምነት ላይ የማይደረስ ከሆነ በ2008 ተፈርሞ የነበረው የጋራ አቋም መግለጫ አንቀጽ 10 ተግባራዊ እንዲሆን ሚኒስትሮቹ ተስማምተዋል።","len":2891}
{"id":"news-52195424","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52195424","title":"ኮሮናቫይረስ፡ የንግሥቲቱ የቴሌቪዥን ንግግር 24 ሚሊዮን ሰዎች በቀጥታ ተመልክተውታል","summary":"የታላቋ እንግሊዝ፣ የሰሜን አየርላንድ በጠቅላላው ዩናይትድ ኪንግደምና የኮመንዌልዝ ሌሎች ግዛቶች ንግሥት የዳግማዊት ኤልዛቤጥን የእሑዱን ንግግር 24 ሚሊዮን ሰዎች በቀጥታ ተመልክተውታል።","text":"ይህ በብዙ ዓመታት አንዴ የሚደረግ ነው የሚባልለት የንግሥቲቱ ሕዝባዊ ንግግር ዓለማቀፍ ትኩረትን ስቦ ነበር። ግርማዊት ኤልሳቤጥ 2ኛ በንግግራቸው ሕዝባቸው ከመንግሥት የሚወጡ መመሪያዎችን 'እህ' ብሎ ሰምቶ ተግባራዊ በማድረጉ አመስግነዋል። የንግሥቲቱ ንግግር በዚህ ዓመት በርካታ የቴሌቪዥን ተመልካቾችን ትኩረት ከሳቡ ሕዝባዊ ንግግሮች 2ኛው ሆኖ ተመዝግቧል። ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ከመታመማቸው በፊት በኮረናቫይረስ ወረርሽኝ ዙርያ ያስተላለፉት መልእክት 27 ሚሊዮን ሰዎች ተመልከተውት ነበር። የግርማዊት ንግሥቲቱን ንግግር በቢቢሲ - 1 ጣብያ ብቻ 14 ሚሊዮን ሰዎች ተመልክተውታል፤ 5 ሚሊዮን ሰዎች ደግሞ በአይቲቪ እንዲሁም 2.5 ሚሊዮን ሰዎች በቻናል 4 እና 5 እንዲሁም ቀሪዎቹ በስካይ ኒውስ መመልከታቸው ተዘግቧል። ዳግማዊት ኤልዛቤጥ በ68 ዓመት ንግሥናቸው ሕዝባዊ ንግግር ሲያደርጉ ይህ ለ5ኛ ጊዜ ብቻ ነው። በእሑድ ምሽቱ ንግግራቸው ንግሥቲቱ ኮሮናቫይረስን ድል እናደርገዋለን፤ ዳግም በሰላም እንገናኛለን፤ ዳግም ከቤተቦቻችን ጋር እንቀላቀላለን፤ ሁሉም መልካም ይሆናል፤ አይዟችሁ ሲሉ ተስፋ የተሞላበት ንግግር ነበር ያደረጉት። ንግሥቲቱ በተለይ ላቅ ያለ ምሥጋና ያቀረቡት ለአገራቸው ጤና ባለሙያዎች ነው። ቀደም ያሉት ቀሪዎቹ የግርማዊት ንግሥት ኤልዛቤጥ ሕዝባዊ ንግግሮች የተደረጉት እንደ ጎርጎሮሲያዊያኑ የጊዜ ቀመር በ1991፣ 1997፣ 2002 እና 2012 ላይ ነበር። የመጀመርያው ንግግራቸው በኢራቅ ጦርነት መባቻ ላይ የተደረገ ሲሆን ሁለተኛው የልዕልት ዲያናን ሞት ተከትሎ የሆነ ነው። ይህ የክቡርነታቸው የንግሥት ኤልዛቤት 2ኛ ንግግር በቀጥታ የተደረገ ሳይሆን ቀደም ብሎ የተቀረጸ ነው። ለቀረጻውም አንድ የካሜራ ባለሞያ ብቻ እንዲገባ የተደረገ ሲሆን ባለሞያውም ከፍተኛ ጥንቃቄ በማድረግና ሙሉ የቫይረስ መከላከያ በማጥለቅ እንዲሁም ከንግሥቲቱ ተገቢውን ርቀት ጠብቆ እንዲቆም መደረጉ ተዘግቧል። ክቡርነታቸው ንግሥት ዳግማዊት ኤልዛቤት የተወለዱት እንደ ጎርጎሮሲያዊያኑ በ1926 ነው፡፡ ከጥቂት ቀናት በኋላ 94ኛ ዓመታቸውን ያከብራሉ። በዩናይትድ ኪንግደም ታሪክ የንግሥቲቱ የንግሥና ዘመን በርዝመቱ ወደር የማይገኝለት ነው።","len":2897}
{"id":"news-48919995","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-48919995","title":"የኦሎምፒክ ተወዳዳሪው በመስጠም ላይ የነበረን ሙሽራ ታደገ","summary":"ከሁለት ቀናት በፊት ትዳር የመሰረተው አንድሬ ቤዴንቶ ሜድትራኒያን ባህር ላይ በምትገኝ ደሴት ላይ ባለች ሳርዲኒያ በምትባል የሃይቅ ዳርቻ ላይ ከትዳር አጋሩ ጋር እየተዝናና ነበር።","text":"ማኒኒ በኦሎምፒክ እና ዓለም ሻምፒዮን ሜዳሊያዎችን ማሸነፍ ችሏል ድንገት ሃይቁ ላይ ሲንሳፈፍበት የነበረው ፕላስቲክ ከእጁ አምልጦ ቤዴንቶ መስመጥ ጀመረ። እድለኛ ሆኖ በኦሎምፒክ ውድድር ላይ ጣሊያንን ወክሎ የተወዳደረው ፊሊፖ ማኒኒ በቅርብ እርቀት ይገኝ ነበር። የቀድሞ የዓለም ሻምፒዮን ዋናተኛም እየሰጠመ የነበረውን ቤዴንቶን ህይወት ማትረፍ ችሏል። የህይወት አድን ዋናተኞች እስኪደርሱለት ድረስ ዋናተኛው ሊሰጥም የነበረውን ቤዴንቶን ጭንቅላት ከውሃ በላይ አድርጎ ቆይቷል። • \"እባካቹን ለቤተሰቦቼ ንገሩልኝ! መዋኘት አልችልም፤ ለቤተሰቦቼ ብቸኛ ነኝ\" • ስደተኞችን ያሳፈረች መርከብ ተገልብጣ 65 ሰዎች ሞቱ • በቱኒዚያ የ48 ስደተኞች ሕይወት አለፈ ''ማድረግ የሚጠበቅብኝን ነው ያደረኩት'' ብሏል የቀድሞ የዓለም ሻምፒዮን ዋናተኛ። ቤዴንቶ ከሁለት ቀናት በፊት ያገባ ሲሆን፤ ከትዳር አጋሩ ጋር በአየር የተሞላ ፕላስቲክ መንሳፈፊያ ላይ ተመርኩዘው በሃይቁ ዳርቻ ሲዝናኑ ነበር። ከዚያ ቤዴንቶ ከፕላስቲኩ መንሳፈፊያ ላይ ወደቀ። ወዲያው ኃይለኛ ንፋስ የፕላስቲክ መንሳፈፊያውን እንደወሰደው አብረውት የነበሩት ጓደኞቹ ይናገራሉ። በህመም ምክያት እግሮቹን ማንቀሳቀስ የማይችለው የ45 ዓመቱ ቤደንቶ ህይቱን ለማትረፍ ቢጥርም እየሰጠመ ነበር። በህመም ምክያት እግሮቹን ማንቀሳቀስ የማይችለው የ45 ዓመቱ ቤደንቶ ህይቱን ለማትረፍ ቢጥርም እየሰጠመ ነበር። በሁነቱ የተደናገጡት የቤዴንቶ ጓደኞች መጯጯህ ጀመሩ። ህይወት አድን ሰራተኞችም ቤዴንቶን ለማዳን ወደ ሃይቁ ቢገቡም ዋናተኛው ቀድሞ ደርሶ ህይወቱን አትርፏል። ''አጠገቡ ሲደርስ መናገር እንኳን አቅቶት ነበር፤ የባህር ውሃ ጠጥቶ ነበር'' ሲል ዋናተኛው ለጣሊያን መገናኛ ብዙሃን ተናግሯል። የመስጠም አደጋ ያጋጠመው ቤዴንቶ ራሱን ስቶ የነበረ ሲሆን ከሰዓታት ቆይታ በኋላ ራሱን ያወቀው ሆስፒታል ከደረሰ በኋላ ነበር። ''ህይወቴን ያዳነው ፊሊፖ መሆኑን ሆስፒታል ከደረስኩ በኋላ ነው ያወኩት። እሱን የማመሰግንበት አጋጣሚ እንኳን አላገኘሁም። በአካል አግኝቼው እንደማመሰግነው ተስፋ አለኝ።'' ሲል ተናግሯል። ዋናተኛው በባህር ዳርቻው ላይ ከታዋቂ ፍቅረኛው ጋር እየተዝናና ነበር።","len":2898}
{"id":"news-45550765","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-45550765","title":"በአዲስ አበባ ከጸጥታ ኃይሎች ጋር ባጋጠመ ግጭት 5 ሰዎች ተገደሉ","summary":"በአሸዋ ሜዳ፣ ከታ እና ቡራዩ አካባቢዎች የተፈፀመውን ጥቃት በማውገዝ በርካቶች ዛሬ በአዲስ አበባ ከተማ አደባባይ በወጡበት ወቅት ከጸጥታ ኃይሎች ጋር ተጋጭተው የአምስት ሰዎች ህይወት ማለፉን ፖሊስ አስታወቀ።","text":"የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጀነራል ዘይኑ ጀማል ዛሬ ከሰዓት በሰጡት መግለጫ ''ብዛት ያለው የከተማዋ ነዋሪ አደባባይ ወጥቷል፤ በርካቶቹ ድምጻቸውን አሰምተው ተበትነዋል። የተወሰነው ኃይል ግን አዝማሚያቸው ሌላ ነበር፤ ህብረተሰቡን ለማሸበር እና ግጭቱን ለማስፋፋት ቦንብ ይዘው የወጡ ነበሩ'' ብለዋል። ፒያሳ አካበቢም ዝርፊያ ለመፈጸም ጥረት ያደረጉ ነበሩ ያሉት ኮሚሽነሩ፤ ከጸጥታ አስከባሪዎችም መሳሪያ ለመንጠቅ ሙከራዎች ተደርገው ነበረም ብለዋል። ከአንድ የጸጥታ አስከባሪ ላይም መሳሪያ መነጠቁን ኮሚሽነር ጀነራል ዘይኑ ተናግረዋል። • ሞትና መፈናቀል በአዲስ አበባ ዙሪያ • \"ምንም ዓይነት ችግር እንዳይከሰተ ተዘጋጅተናል\" ፖሊስ ከፖሊስ ጋር በተፈጠረው ግጭት የአምስት ሰዎች ህይወት ማለፉን እና የቆሰሉም እንዳሉ ተናግረዋል። ኮሚሽነሩ ጨምረው እንደተናገሩት የተጀመረውን ለውጥ ለማደናቀፍ ወጣቶችን በመመልመል እና ገንዘብ በመክፈል ያሰማራቸው ኃይል አለ ብለዋል። ባለፉት አራት ቀናት በአዲስ አበባ እና አዲስ አበባ ዙሪያ ባሉ አካባቢዎች የጸጥታ ኃይሎች በመቶዎች የሚቆጠሩ ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ሥር ማዋላቸውን ኮሚሽነሩ ጨምረው ተናግረዋል። ከቡራዩ እና አካባቢው የተዘረፉ ንብረቶችንም ፖሊስ በቁጥጥር ሥር እያዋለ መሆኑን ተናግረዋል። በአዲስ አበባ እና አዲስ አበባ ዙሪያ የተፈጸመው ጥቃት በአንድ ማዕከል የሚመራ እና በሁለት ድርጅቶች ስም የሚንቀሳቀስ ቡደን ያቀነባበረው ተግባር ነው ያሉት ኮሚሽነሩ ''ወንጀሉን የፈጸሙት በሙሉ በቁጥጥር ሥር እየዋሉ ነው'' ብለዋል። ኮሚሽነሩ በአዲስ አበባ ወደ 300 የሚጠጉት፤ በቡራዩ ደግሞ ከ300-400 የሚሆኑ ግለሰቦች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ተናግረዋል። ኮሚሽነሩ ''መንግሥት እና ፖሊስ በማንም ላይ ጉዳት እንዲደርስ አይሹም። ፖሊስ የዜጎችን ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነት አለበት። ይህን ተልዕኮ ለመፈጸም ፖሊስ ማንኛውንም እርምጃ ይወስዳል'' ሲሉ አስጠንቀቀዋል። ''ሃገር ለማፍረስ እኩይ ተግባር የሚፈጽሙትን ለፍርድ ለማቅረብ የህብረተሰቡ ተሳትፎ ይጠበቃል። ወጣቶችም በእነዚህ እኩይ ተልዕኮ ባላቸው ቡድኖች ሊታለሉ አይገባም'' ሲሉ ኮሚሽነሩ መልዕክታቸውን አስተላልፈዋል።","len":2898}
{"id":"50298784","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/50298784","title":"ዋትስአፕን መተው ለስልክዎ ደህንነት ይመከራል?","summary":"ዋትስአፕ የተሰኘው የመልዕክት መለዋወጫ መተግበሪያን መረጃ መዝባሪዎች እየተጠቀሙበት እንደሆነ ያመነው በቅርቡ ነበር። ይህን ተከትሎ በርካቶች ዋትስአፕን ከዚህ በኋላ አንጠቀምም ሲሉ ቃል ገብተዋል። ባለሙያዎች ግን ለስጋትዎ ምላሹ ይህ አይደለም ይላሉ።","text":"'ስፓይዌር' የመረጃ መዝባሪዎች ዋትስአፕ እና መሰል መተግበሪያዎችን ተጠቅመው የተጠቃሚዎችን መረጃ የሚመዘብሩበት ዘዴ ነው። ታድያ ዋትስአፕ ለዚህ የመረጃ ዝርፊያ ተጋልጫለሁ ካለ በኋላ በተለይ ህንድ ውስጥ ያሉ ተጠቃሚዎች ዋትስአፕን ከስልካቸው መንቀል [አንኢነስቶል] ማድረግ ተያያዙ። የህንድ መንግሥት ያለስሜ ስም አትስጡኝ ሲል ቢቃወምም፤ አንዳንዶች እንደውም 'መንግሥት ከሚፈልጋቸው ሰዎች መረጃ መውሰድ ስለፈለገ ነው፤ እጁ አለበት' ሲሉ ጣታቸውን ቀሰሩ። ከዋትስአፕ ይልቅ ሲግናል እና ቴሌግራም የተባሉት መተግበሪያዎች መረጃችንን አሳልፈው አይሰጡም ያሉ ሰዎች ፊታቸውን ወደእነዚህ አማራጮች አዞሩ። የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ባለመያዎች ግን በዓለም ዙሪያ 1.6 ቢሊዮን፤ በህንድ ደግሞ 400 ሚሊዮን ገደማ ተጠቃሚዎች ያሉት ዋትስአፕ ለመረጃ ምዝበራው ተጠያቂ አይደለም ይላሉ። በተለይ ደግሞ የዋትስአፕን የቪዲዮ መደዋወያ መላን በመጠቀም ነው መዝባሪዎቹ የተጠቃሚዎች ስልክ ውስጥ ካሉበት ሆነው የሚበረብሩት። ይህ ደግሞ ስልኩን ከሚዘውረው ሶፍትዌር ወይም ኦፕሬቲንግ ሲስተም ጉደለት ነው ባይ ናቸው ባለሙያዎች። ዋትስአፕ ራሱን ሲያስተዋውቅ እጅግ ደህንነቱ የተጠበቀ በማለት ነው። ለዚሀ ምክንያቱ ደግሞ መልዕክቶቹን ማንበበት የሚችሉ የላኪና ተቀባይ ስልኮች ብቻ መሆናቸው ነው። ይህንንም በቴክኖሎጂው አጠራር 'ኢንክሪፕትድ' ይሉታል። ነገር ግን ስፓይዌር የተሰኘው መመዝበሪያ ስልክዎ ውስጥ ከገባ 'ኢንክሪፕትድ' ሆነ አልሆነ ምንም ለውጥ አይመጣም። በዚህ መንገድ ስልክዎ ከተጠለፈ የጠላፊው እንጂ የእርስዎ አይደለም ማለት ይቀላል። ዋናው ችግር ያለው 'ኦፕሬቲንግ ሲስተሙ' ላይ ነው በማለት ባለሙያዎች ይከራከራሉ። ታድያ ዋትስአፕን ትቶ ወደ ሌሎች የመልዕክት መላላኪያ መተግበሪያዎች ማምራት ይመከራል? ሌሎቹስ መተግበሪያዎች ደህንነታቸው የተጠበቀ ነውን? \"አይመስለንም\"፤ የባለሙያዎቹ ምላሽ ነው። አሁን ባለው ሁኔታ ዋትስአፕ ከሌሎች የመልዕክት መለዋወጫ መተግበሪያዎች ያነሰ ደህንነት አለው ብሎ ለማመን የሚያስችል ምንም ምክንያት የለም ይላሉ ባለሙያዎቹ። የፌስቡክ በሐሰተኛ መልዕክቶችና የኃይሌ ገብረሥላሴ ስጋት","len":2899}
{"id":"news-54113878","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-54113878","title":"የሩሲያ፣ ቻይና እና የኢራን መረጃ በርባሪዎች የአሜሪካ ምርጫ ላይ ኢላማ አድርገዋል ተባለ","summary":"የሩሲያ፣ ቻይና እና የኢራን መረጃ በርባሪዎች ቀጣዩ የአሜሪካ ምርጫ ላይ ኢላማ አድርገዋል ሲል ማይክሮሶፍት አስታወቀ።","text":"ከሩሲያ፣ ቻይና እና ኢራን ጋር ቁርኝነት ያላቸው የኢንተርኔት መረጃ በርባሪዎች ከቀጣዩ የአሜሪካ ምርጫ ጋር በአንድም ሆነ በሌላ ግንኙነት ያላቸው ሰዎች ላይ ስለላ እያከናወኑ ነው ሲል ማይክሮሶፍት ገልጿል። የፕሬዝደንት ትራምፕ እና የዲሞክራቶች እጩ ጆ ባይደን የምርጫ ቅስቀሳ ቡድን አባላትም ኢላማ ተደርገዋል። በ2016ቱ የአሜሪካ ምርጫ ወቅት የተሳተፉ የሩሲያ መረጃ በርባሪዎች አሁንም በዚህ ተግራባቸው ተሳታፊ መሆናቸውን አረጋግጫለሁ ብሏል ማይክሮሶፍት። ማይክሮሶፍት ከሪፓብሊካን እና ዲሞክራት ፓርቲዎች ጋር ግንኙነት ያላቸው 200 ድርጅቶች ኢላማ ተደርገዋል ብሏል። ማይክሮሶፍት ጨምሮ እንዳለው ዚኮሪየም የተሰኘው የቻይና መረጃ መንታፊዎች ቡድን የጆ ባይደን የምርጫ ቅስቀሳ አካል የሆኑ ሰዎች ላይ ጥቃት ሰንዝሯል። ፎስፈረስ የተሰኘው የኢራን መረጃ በርባሪዎች ቡድን ደግሞ ኢላማቸው ያደረጉት የትራምፕ የምርጫ ቅስቀሳ አባላት ላይ ነው። ማይክሮሶፍት እንዳለው ይህ ቡድን የዋይት ሃውስ ኃላፊዎችን እና የትራምፕ የምርጫ ቅስቀሳ አባላት ላይ ግንቦት እና ሰኔ ወራት ላይ አካውንት ሰብሮ ለመግባት ያደረጉት ጥረት ሳይሳካላቸው ቀርቷል። ማይክሮሶፍት የእነዚህ ሶስት ቡድኖች ዓላማ ምን እንደሆነ ግልጽ አይደለም ይላል። ጉግል በተመሳሳይ ከወራት በፊት ተመሳሳይ የሆኑ የሳይበር ጥቃቶች ከቻይና እና ኢራን ስለመመዝገቡ አስታውቆ ነበር። የትራምፕ እና የጆ ባይደን የምርጫ ቅስቀሳ ኃላፊዎች ይህ መሰል ጥቃት ሊሰነዘር እንደሚችል ስለምናውቅ ቀድመን ተዘጋጅተናል ብለዋል። የአሜሪካ የአገር ውስጥ ደህንነት ከፍተኛ ኃላፊ የሆኑት ክርቶፈር ክሬብስ የማይክሮሶፍት ማስጠንቀቂያ ከዚህ ቀደም የአሜሪካ የደህንነት ተቋማት ያሉትን የሚያጠናክር ነው ብለዋል። ከቀናት በፊትም የትራምፕ አስተዳደር በምርጫው እጁን አስገብቷል የተባለ የሩሲያ ዜጋ ላይ ክስ መስርቷል። ከዚህ ቀደም የአሜሪካ የደህንነት አካላት ሶስቱ አገራት በምርጫው ላይ ተጽእኖ ለመፍጠር እየሰሩ ነው ብለው ነበር። እንደ የአሜሪካ የደህንነት ተቋማት ከሆነ ሩሲያ ጆ ባይደንን “ለማሳጣት” እየሰራች ሲሆን ቻይና እና ኢራን ደግሞ ዶናልድ ትራምፕ ምርጫውን እንዲያሸንፉ አይፈልጉም።","len":2899}
{"id":"44193355","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/44193355","title":"የቼልሲው ባለቤት አብራሞቪች የእንግሊዝ ቪዛ ማሳደስ አልቻሉም","summary":"ሩስያዊው ቢሊዬነር እና የቼልሲ እግር ኳስ ክለብ ባለቤት ሮማን አብራሞቪች በእንግሊዝ የመኖሪያ ቪዛቸውን ለማሳደስ እንተቸገሩ ቢቢሲ መረዳት ችሏል።","text":"አብራሞቪች ቡድናቸው ቼልሲ የኤፍ ኤ ዋንጫ ፍፃሜን ማንቸስተር ዩናይትድን በማሸነፍ ሲረታ ሊመለከቱ እንዳልቻሉ ተዘግቧል። ለ51 ዓመቱ ጉምቱ ቱጃር ቅርብ የሆኑ ምንጮች ቪዛቸውን ማሳደስ ከእንደዚህ በፊቱ ካለው ላቅ ያለ ጊዜ እንደወሰደባቸው ተናግረዋል። ይህ ለምን ሆነ ተብለው ለተየጠቁት ጥያቄ የእንግሊዙ ደህንነት ሚኒስትር \"በመሰል የግለሰብ ጉዳዮች ላይ አስተያየት አንሰጥም\" ሲሉ መልሰዋል። የአብራሞቪች ቢሮ ሰዎችም እንዲህ ባለ ግለሰባዊ ጉዳይ ላይ ለመገናኛ ብዙሃን አስተያየት አንሰጥም የሚል ምላሽ ሰጥተዋል። ዘገባዎች እንደሚጠቁሙት የቢሊየነሩ የኢንስትመንት ቪዛ መታደስ ካለባቸው ጊዜ ሶስት ሳምንት አልፏቸዋል። በለንደን እና በሞስኮው መካከል ካለው ውጥረት ጋር ተያይዞም የአብራሞቪች ቪዛ እደሳ መዘግየት ጉዳይ የብዙዎችን ጆሮ መግዛት ችሏል። የቢቢሲው ዳንኤል ሳንድፎርድ እንደሚናገረው አብራሞቪች በሩስያ ያለምንም ስጋት መዋዕለ-ንዋያችውን የሚያፈሱ ሲሆን ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ያላቸው ቅርበትም ላቅ ያለ ነው። የእንግሊዝ ቪዛ እደሳቸው መዝግየት ጉዳይ ግን ከሁለቱ ሃገራት ሰሞንኛ ፍጥጫ ጋር ይያያዝ አይያያዝ እርግጠኛ መሆን አልተቻለም። ከነዳጅ እና ጋዝ በተገናኘ ገንዘብ የናጠጡት አብራሞቪች በአውሮፓውያኑ 2003 ነበር የእንግሊዙን እግር ኳስ ክለብ የግል ንብረታቸው ያደረጉት። 9.3 ቢሊዮን ዩሮ በማካበትም እንግሊዝ ውስጥ ካሉ ቱጃሮች 13ኛ ደረጃን ይዘው ይገኛሉ ሲል ሰንደይ ታይምስ የተሰኘው ጋዜጣ ዘግቧል። በፈረንጆቹ ጥር ወር በግል አውሮፕላናቸው እንግሊዝን ለቀው ከወጡ ወዲህ ሞስኮ፣ ኒው ዮርክ፣ ሞናኮና ስዊዘርላንድ ቢዘዋወሩም ወደ እንግሊዝ የተመለሱት በቅርቡ ነው። አብራሞቪች ሩስያ አሉኝ ከምትላቸው ቱጃሮች አንዱ ሲሆኑ ወደ ሃብት ጣሪያ ከመመንጠቃቸው በፊት አሻንጉሊት ይሸጡ ነበር። ኋላም ከቀድሞው የሩስያ ፕሬዚዳንት ቦሪስ የልሰን ጋር ያላቸውን ግንኙነት ተጠቅመው በነዳጅና ጋዝ ንግድ አማካይነት ሊበለፅጉ እንደቻሉ ይነገርላቸዋል። የሩስያዋ ቹኮታ ክፍለ ሃገር አስተዳዳሪ ሆነውም አገልግለዋል፤ ከወቅቱ የሩስያ ፕሬዚዳንት ቭላድሚር ፑቲን ጋር የቀረበ ግንኙነት እንዳላቸውም ይነገራል፤ ሮማን አብራሞቪች።","len":2906}
{"id":"news-49644928","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-49644928","title":"በስህተት ገቢ የተደረገላቸውን 3 ሚሊዮን ገደማ ብር የተጠቀሙት ጥንዶች ክስ ተመሰረተባቸው","summary":"በባንክ በተፈጠረ ስህተት ምከንያት አካውንታቸው ላይ ገቢ የተደረገውን ገንዘብ ወጪ ያደረጉት ጥንዶች በስርቆት ክስ ተመሰረተባቸው።","text":"ነዋሪነታቸው በአሜሪካ ፔንስሎቬኒያ ግዛት የሆነው ሮበርት እና ቲፋኒ ዊሊያምስ የተባሉት ጥንዶች 120 ሺህ ዶላር (3.4 ሚሊዮን ብር ገደማ) በባንክ ስህተት አካውንታቸው ውስጥ ገቢ ከተደረገ በኋላ ጥንዶቹ ገንዘቡን ሙሉ በሙሉ በሚባል መልኩ አውጥተውታል። ቅንጡ መኪና ጭምር የገዙት ጥንዶቹ አሁን ላይ ከ100ሺህ ዶላር በላይ ዕዳ ተቆልሎባቸዋል። • በስህተት የተሰጣቸውን 1 ሚሊየን ብር የመለሱት መምህር ጥንዶቹ ለፍርድ ቤት በሰጡት ቃል ገንዘቡ የእነርሱ አለመሆኑን እያወቁ ወጪ አድርገውታል። በዋስ የተለቀቁት የ36 እና የ35 ዓመት ጥንዶች፤ በስርቆት እና የተሰረቀ ንብረት መቀበል የሚሉ ክሶች ተመስርተውባቸዋል። ቢቢ ኤንድ ቲ የሚባለው ባንክ ግንቦት 23 ላይ ለአንድ የኢንቨስትመንት ኩባንያ መላክ የነበረበትን ገንዘብ በስህተት ወደ ጥንዶቹ አካውንት ገቢ አድርጎላቸዋል ሲሉ የፖሊስ ባልደረባው አሮን ብራወን ተናግረዋል። • ''ከአባቴ ጋር በተቃራኒ ጎራ ተዋግቻለሁ'' ታጋይ ዓለምጸሃይ የባንኩ የሂሳብ ባለሙያዎች ስህተት እንደተፈጸመ ሰኔ 13 ላይ ቢረዱም፤ ጥንዶቹ ስህተቱን ለባንኩ ሳያሳውቁ በ20 ቀናት ልዩነት ውስጥ 107ሺህ ዶላር ወጪ አድረገዋል። ጥንዶቹ፤ በ20 ቀናት ውስጥ ሼቭሮሌት ቅንጡ መኪና፣ ኩሽና፣ ሽንት ቤት እና የመኝታ ቦታ ያለው የሽርሽር መኪና፣ ሁለት ባለ አራት ጎማ ሞተር፣ የውድድር መኪና እና የቤት ውስጥ መገልገያ እቃዎችን ከመግዛታቸውም በተጨማሪ፤ ለተቸገሩ ጓደኞቻቸው 15ሺህ የአሜሪካ ዶላር ሰጥተዋል። የፖሊስ ሪፖርት እንደሚያሳየው ከሆነ ጥንዶቹ ከባንኩ ገንዘብ እንዲመልሱ ጥሪ ሲቀርብላቸው፤ ገንዘቡን ሙሉ ለሙሉ ወጪ ማድረጋቸውን ተናግረዋል። ''ቲፋኒ ዊሊያምስ ለባንኩ ባለቤቷ አብዛኛውን መጠን ወጪ ማድረጉን ካሳወቀች በኋላ፤ ከባለቤቷ ጋር ተመካክራ ገንዘቡን መልሰው የሚከፍሉበት የክፍያ አማራጭ እንደሚያጤኑ ተናግራ ነበር\" ብለዋል የፖሊስ ባልደረባው አሮን ብራዎን። • በጋምቤላ የተራድኦ ድርጅት ሰራተኞችን በመግደል የተጠረጠሩ አለመያዛቸው ተገለፀ ይሁን እንጂ ከዚያ በኋላ ባንኩ ጥንዶቹን ማግኘት አልቻለም ነበር። ገንዘቡ ወደ ጥንዶቹ ሂሳብ ቁጥር ገቢ ከመደረጉ በፊት በጥንዶቹ ሂሳብ ቁጥር ውስጥ የነበረው ከ1ሺህ ዶላር ያነሰ ገንዘብ ነበር።","len":2907}
{"id":"news-57146508","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-57146508","title":"የፕሬዝደንት ባይደን የግብር ሰነዶች ዓመታዊ ገቢያቸው በከፍተኛ ደረጃ መቀነሱን አመለከቱ","summary":"ፕሬዝደንት ጆ ባይደን ለአሜሪካ መንግሥት ግብር መክፈላቸውን የሚያረጋግጡ የግብር ሰነዶች ይፋ ማድረጋቸውን ዋይት ሐውስ አስታወቀ።","text":"ፕሬዝደንት ጆ ባይደን እና ቀዳማዊ እመቤት ጂል ባይደን ይፋ የሆኑት የግብር ሰነዶች የጆ ባይደን እና የባለቤታቸው ዓመታዊ ገቢ በከፍተኛ ሁኔታ መቀነሱን አሳይተዋል። እአአ 2020 ባይደን እና ባለቤታቸው በድምሩ በዓመት 607,336 ዶላር ያገኙ ሲሆን ከዚህ ውስጥ 157,414 ዶላር በግብር መልክ ለመንግሥት ከፍለዋል። እአአ 2019 ላይ ደግሞ ጥንዶቹ በጋራ በዓመት አግኝተው የነበረው 985,223 ዶላር ነበር። የባይንደን እና የባለቤታቸው የገቢ ምንጭ ናቸው ተብለው ከተዘረዘሩት መካከል፤ የመጽሐፍት ሽያጭ፣ በተለያዩ መድረኮች ላይ የሚያደርጓቸው ንግግሮች እንዲሁም በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ላይ ያላቸው ተሳትፎዎች ናቸው። የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ለመንግሥት የሚጠበቅባቸውን ግብር ስለመክፈላቸው የሚያረጋግጥ ሰነድ ይፋ አላደረጉም በሚል መነጋጋሪያ ሆነው እንደነበረ ይታወሳል። የወቅቱ ፕሬዝደንት ባይደን ግን ባለፉት 22 ዓመታት ግብር የከፈሉባቸውን ዶሴዎች ነው ይፋ ያደረጉት። ባይደን እና ባለቤታቸው ለፕሬዝደንታዊው ምርጫ የምረጡኝ ቅስቀሳ እያደረጉ በነበሩት ዓመት ከጠቅላላ ገቢያቸው 25.9 በመቶ ግብር መክፈላቸውን ዋይት ሐውስ አስታውቋል። በተመሳሳይ ዓመት 30,704 ዶላር ለ10 በጎ አድርራጊ ድርጅቶች በእርዳታ መልክ ሰጥተዋል። ይፋ የተደረገው ሰነድ እንደሚያሳየው ከሆነ፤ ጥንዶቹ በጠቅላለው ከ1.2 እስከ 2.88 ሚሊዮን ዶላር የሚገመት ንብረት አፍርተዋል። ባይደን የአሜሪካ ፕሬዝደንት በመሆናቸው ወርሃዊ ደሞዛቸው 400,000 ዶላር ነው። ዲሞክራቱ ፕሬዝደንት በወር ከ400,000 ዶላር በላይ የሚያገኙ ሰዎች ተጨማሪ ግብር እንዲከፍሉ ምክረ ሃሳብ እያቀረቡ ነው። ይህም መንግሥት የተሻለ ማኅበራዊ አገልግሎት ማቅረብ እንዲችል እና ተጨማሪ የሥራ እድል እንዲፈጥር ይረዳዋል ይላሉ ፕሬዝደንት ጆ ባይደን። በተመሳሳይ ምክት ፕሬዝደንት ካማላ ሃሪስ እና ባለቤታቸው ዳግ ኤምሆፍ የባለፈው ዓመት የግብር ሰነዶቻቸውን ይፋ አድርገዋል። ጥንዶቹ ይፋ ባደረጉት የግብር ሰነድ ላይ ጠቅላላ ዓመታዊ ገቢያቸው ከ1.69 ሚሊዮን ዶላር በላይ መሆኑን አስታውቀዋል። ከዚህ ገቢያቸው 36.7 በመቶ በግብር መልክ መክፈላቸውን እና 27 ሺህ ዶላር ደግሞ ለበጎ አድራጎት ድርጅት መለገሳቸውን አመላክተዋል።","len":2908}
{"id":"news-52691409","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/news-52691409","title":"በሩዋንዳ ዘር ጭፍጨፋ የሚፈለጉት ተጠርጣሪ ፈረንሳይው ውስጥ በቁጥጥር ሥር ዋሉ","summary":"ፌሊሲዬን ካቡጋ፤ በሩዋንዳ የዘር ማጥፋት ወንጀል እጅጉን ተፈላጊ ሰው ናቸው። ሰውዬው ፈረንሳይ ውስጥ በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የፈረንሳይ ፍትህ ሚኒስቴር አስታውቋል።","text":"ካቡጋ ፈረንሳይ ውስጥ አዝኒዬር ሱር ሴን በተሰኘ ሥፍራ ማንታቸውን ቀይረው እየኖሩ ነበር ተብሏል። ዓለም አቀፉ የሩዋንዳ ወንጀል ችሎት የ84 ዓመቱን ግለሰብ በዘር ማጥፋት ወንጀል እና የሰው ልጅ ላይ ሰቆቃን በመፈፀም ወንጀል ይፈልጋቸዋል። በፈረንጆቹ 1994 የሁቱ አክራሪዎች 800 ሺህ ያክል ሰዎችን ሲጨፍጭፉ ሰውዬው አክራሪዎቹን በገንዘብ ደግፈዋል ይባላል። የሁቱ አማፅያን በወቅቱ የአናሳዎቹን ቱትሲዎችና የፖለቲካ ተቀናቃኞቻቸውን ዒላማ አድርገው ነበር ጥፋት የፈፀሙት። ዩናይትድ ስቴትስ፤ ካቡጋ ያለበትን ለጠቆመ 5 ሚሊዮን ዶላር ሽልማት እሰጣለሁ ማለቷ አይዘነጋም። በሄግ የሩዋንዳን ጉዳይ የሚከታተሉት ዋና አቃቤ ሕግ ፈረንሳይ ሰውዬውን ልታገኝ የቻለችው ከብዙ ፍለጋና ድብቅ ኦፕሬሽን በኋላ ነው ብለዋል። \"የፌሊሲዬን ካቡጋ መታሠር የዘር ማጥፋት ወንጀል በመፈፀም የተጠረጠሩ ሰዎች ከ26 ዓመታት በኋላ ሊያዙ እንደሚችሉ ማሳያ ነው\" ብለዋል ዋና አቃቤ ሕግ ሰርጌይ ብራሜርትዝ። አቃቤ ሕጉ አክለውም የሰውዬው በቁጥጥር ሥር መዋል አገራት የሚተባበሩ ከሆነ የወንጀል ተጠርጣሪዎች የትም መደበቅ እንደማይችሉ ያሳየ ነው ብዋል። አቃቤ ሕጉ ለፈረንሳይ መንግሥት ምስጋናቸውን ካቀረቡ በኋላ፤ ሩዋንዳ፣ ብሪታኒያ፣ ጀርመንና አሜሪካንን ጨምሮ ሌሎች አገራትና ድርጅቶች ትብብር ማድረጋቸውን ጠቁመዋል። ሰውዬው በፈረንሳይ ሕግ መሠረት አስፈላጊው ምርመራ ከተደረገላቸው በኋላ ወደ ዓለም አቀፉ የሩዋንዳ ዘር ማጥፋት ወንጀልን ወደሚመለከተው ችሎት እንደሚተላለፉ ተነግሯል። በዚያም ፍርዳቸውን መከታተል የሚጀምሩ ይሆናል። ካቡጋ በፈረንጆቹ 1997 ነው በሰባት ወንጀሎች እንደሚፈለጉ የተነገረው። ዘር ማጥፋትና የዘር ጥፋት ማነሳሳት ከሚጠረጠሩባቸው ወንጀሎች መካከል ናቸው። ካቡጋ የፎ ደ ዴፎንስ ናሲዮናል [ኤፍዲኤን] ተባባሪ መሥራች ናቸው። ይህ ድርጅት ደግሞ ለወቅቱ የሩዋንዳ ጊዜያዊ መንግሥት የገንዘብ ድጋፍ በማድረግ የዘር ማጥፋቱ እንዲፋፋም አግዟል ስትል አሜሪካ ሰውዬውን ትከሳለች። ሰውዬው ከዚህም አልፎ ለታጣቂዎች የሎጂስቲክ መረጃ በመስጠት እንዲሁም የወታደር መለያና መሣሪያ በማስታጠቅ የዘር ጥፋቱን አፋፍመዋል ተብለው ሲፈለጉ ቆይተዋል።","len":2910}
{"id":"51464286","url":"https:\/\/www.bbc.com\/amharic\/51464286","title":"አል-በሽር ለዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ተላልፈው ሊሰጡ ነው","summary":"አል-በሽር ለዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት ተላልፈው ሊሰጡ ነው።","text":"አል-በሽር ሱዳን የቀድሞውን ፕሬዝደንት ኦማር አል-በሽርን ለዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት አሳልፋ ልትሰጥ እንደሆነ ተነገረ። ሱዳን አል-በሽርን አሳልፋ የምትሰጠው በቀረበባቸው የጦር ወንጀል ክሶች ነው። የቀድሞ ፕሬዝደንት እአአ 2003 ላይ በዳርፉር ተከስቶ የነበረውን ግጭት ተከትሎ በዘር ማጥፋት፣ በጦር ወንጆሎችና በሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ክሶች ቀርቦባቸዋል። በሄግ የሚገኘው ዓለም የአቀፉ የጦር ወንጀሎች ፍርድ ቤት አቃቢ ሕጎች የቀድሞ ፕሬዝደንት የቀረበባቸውን ክሶች በሄግ ተገኝተው እንዲከላከሉ ሲጠይቁ ነበር። የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ከሆነ በዳርፉር በነበረው ጦርነት በትንሹ የሞቱት ሰዎች 300,000 እንደሚኑ እና ከ2.5 ሚሊዮን በላይ ሰዎችም መፈናቀላቸውን አስታውቋል። ከሁለት ወራት በፊት አል-በሽር በቀረቡባቸው የሙስና ወንጀሎ የሁለት ዓመት እስር ተበይኖባቸው ነበር። የአል-በሽር አገዛዝ አልፋ እና ኦሜጋ በተመሳሳይ ወታደራዊ ድራማ መጠናቀቁ ይታወሳል። ዘመናቸው በወታደራዊ መፈንቅለ-መንግሥት ተጀምሮ፤ በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ፍፃሜውን በማግኘቱ። ባሳለፍነው ዓመት ሚያዝያ ወር ላይ ከስልጣን የተወገዱት አል-በሽር፤ በመፈንቅለ መንግሥት እአአ 1989 ላይ ነበር ወደ ስልጣን የወጡት። የአል-ባሽር የፖለቲካ ሕይወት በጦርነት ዜማ የተቃኘ ነው። አል-በሽር ሥልጣን ሲቆናጠጡ በደቡባዊ እና ሰሜናዊ ሱዳናውያን መካከል በተከሰተ የእርስ በርስ ጦርነት ሃገሪቱ ስትታመስ የነበረበት ወቅት ነበር። ሱዳን በአል-በሽር አገዛዝ መባቻ ግድም የተረጋጋች ብትመስልም ግጭቱ እንደ አዲስ አገረሸ፤ አል-በሽርም ዳርፉር አካባቢ ከባድ የጦር ኃይል ተጠቅመዋል ተብለዋል ተወቀሱ። ጫና የበረታባቸው አል-በሽር ግን በአውሮፓውያኑ 2010 እና 2015 የተደረጉ ምርጫዎችን በማሸነፍ መንበራቸው ላይ ተደላደሉ። በአይሲሲ የእሥር ማዘዣ የወጣባቸው አል-በሽር ከሃገራቸው ውጭ በተገኙበት የካቴና ሲሳይ እንዲሆኑ ቢወሰንባቸውም ወደ ኢትዮጵያ፣ ግብፅ፣ ሳዑዲ አራቢያ እና ደቡብ አፍሪቃ ከመሄድ ግን ያገዳቸው አልተገኘም። ወርሃ ሰኔ 2015 ላይ ግን ደቡብ አፍሪካ ውስጥ ሳሉ ሊያዙ መሆናቸውን የሰሙት አል-ባሽር ሹልክ ብለው የወጡበት መንገድ ዓለምን ጉድ አሰኘ።","len":2910}