diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-javnstodupolitikkur_ti_tad_loysir_00035.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-javnstodupolitikkur_ti_tad_loysir_00035.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f22ec3ce30b2461815b9284fe6be5bd22366c99e --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-javnstodupolitikkur_ti_tad_loysir_00035.xml @@ -0,0 +1,15409 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + JAVNSTØÐUPOLITIKKUR – tí tað loysir seg + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 11752 words + 13079 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-c56248a1f15c7b6affd4 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + JAVNSTØÐUPOLITIKKUR – tí tað loysir seg + almannamalaradid-c56248a1f15c7b6affd4 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/39583_amr_virkisaetlan_faldari_a4-47-si-dur.pdf.xml + 2020-01-01 / 2020-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2020-08-22 + Dagfestingin 2020 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/39583_amr_virkisaetlan_faldari_a4-47-si-dur.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ JAVNSTØÐUPOLITIKKUR – tí tað loysir seg +

+ + Virkisætlan + +

+

+ + JAVNSTØÐU + +

+

+ + POLITIKKUR + – + tí + tað + loysir + seg + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + INNIHALDS + +

+

+ + YVIRLIT + +

+

+ + Inngangur + til + virkisætlan + 4 + +

+

+ + Samanumtøka + : + Fokusøki + og + átøk + 6 + +

+

+ + Økt + tilvitan + um + kyn + og + javnstøðu + í + samfelagnum + 10 + +

+

+ + Átøk + á + dagstovnum + og + í + skúlum + 10 + +

+

+ + Upplýsandi + tilfar + í + almenna + rúminum + 14 + +

+

+ + Politisk + luttøka + hjá + kvinnum + 14 + +

+

+ + Kvinnur + og + menn + í + fjølmiðlunum + 15 + +

+

+ + Javnstøða + í + arbeiðslívinum + 16 + +

+

+ + Javnstøða + og + útbúgving + 18 + +

+

+ + Kynbýtt + útbúgvingarskipan + 18 + +

+

+ + STEM + 21 + +

+

+ + Møguleikin + at + sameina + familjulív + og + arbeiðslív + 21 + +

+

+ + Kvinnur + arbeiða + niðursetta + tíð + 24 + +

+

+ + Minka + munin + á + pensjónsuppsparing + millum + kynini + 24 + +

+

+ + Útlendskar + kvinnur + í + Føroyum + 25 + +

+

+ + Javnstøðupolitikkur + á + arbeiðsplássum + 25 + +

+

+ + Menn + og + javnstøða + 28 + +

+

+ + Pápar + í + barnsburðarfarloyvi + 28 + +

+

+ + Rætturin + hjá + pápum + at + taka + størri + lut + í + lívinum + hjá + smábørnum + 30 + +

+

+ + Menn + og + heilsa + 30 + +

+

+ + Barbershop + 31 + +

+

+ + Harðskapur + og + haturstala + 32 + +

+

+ + Haturstala + 33 + +

+

+ + Hagtøl + um + harðskap + móti + kvinnum + 34 + +

+

+ + Lóggáva + og + altjóða + sáttmáli + 36 + +

+

+ + CEDAW-sáttmálin + 36 + +

+

+ + Javnstøðulógin + 39 + +

+

+ + Skrivstova + til + javnstøðumál + 40 + +

+

+ + Kynsamtáttan + 40 + +

+

+ + Javnstøðufrágreiðing + 41 + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + 42 + +

+

+ + Fylgiskjal + 2 + 44 + +

+

+ + Keldulisti + 46> + +

+

+ + Almannamálaráðið + , + várið + 2018 + +

+

+ + Snið + og + framleiðsla + : + Sendistovan + +

+

+ + Myndir + : + Bjartur + Vest + , + Sev + , + Landsverk + , + +

+

+ + Føroya + landsstýri + og + Fotostudio + 45 + +

+

+ + Henda + virkisætlanin + byggir + á + : + „ + Javnstøðupolitikkur + – + tí + tað + loysir + seg + “ + , + og + politikkurin + eigur + at + verða + lisin + , + áðrenn + farið + verður + undir + at + lesa + virkisætlanina + +

+

+ + Sum + víst + varð + á + í + Javnstøðupolitikkinum + , + eru + fleiri + avbjóðingar + á + javnstøðuøkinum + , + og + hesum + ynskir + landsstýriskvinnan + at + arbeiða + við + +

+

+ + Ein + av + størstu + avbjóðingunum + er + stóri + ójavnin + á + útgoldnum + lønum + til + kvinnur + og + menn + , + og + at + lønargjógvin + millum + kynini + bara + tykist + at + vaksa + Kvinnur + hava + framvegis + nógvar + tímar + av + óløntum + arbeiði + , + og + munur + er + á + hvussu + nógvar + tímar + kvinnur + brúka + til + ólønt + arbeiði + í + mun + til + menn + Onnur + hvør + kvinna + arbeiðir + niðursetta + tíð + , + og + fimta + hvør + av + hesum + sleppur + ikki + upp + í + tíð + , + hóast + hon + ynskir + tað + Kvinnur + hava + lægri + eftirlønaruppsparingar + Pápar + taka + einans + 7 + % + av + barnsburðarfarloyvinum + , + og + hetta + er + nógv + lægst + í + Norðurlondum + +

+

+ + Javnstøðuøkið + er + sera + umfatandi + , + og + tí + hevur + landsstýriskvinnan + Eyðgunn + Samuelsen + raðfest + fimm + fokusøki + : + +

+

+ + Virkisætlanin + lýsir + tey + fimm + fokusøkini + og + tær + forðingar + , + sum + eru + fyri + javnstøðu + Til + hvørt + fokusøki + er + ein + røð + av + ítøkiligum + átøkum + , + sum + skulu + virka + fyri + at + smalka + gjónna + millum + kynini + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + hevur + arbeitt + saman + við + avvarðandi + landsstýrisfólkum + , + stjórnarráðum + , + stovnum + , + felagsskapum + og + øðrum + at + gera + átøk + innan + tey + ymsu + fokusøkini + +

+

+ + Tilsamans + eru + orðað + 27 + ymisk + átøk + , + sum + myndugleikar + og + stovnar + fara + at + seta + í + verk + komandi + fimm + árini + Átøkini + verða + lýst + í + stuttum + , + ábyrgdari + og + samstarvspartnarar + eru + sett + á + , + umframt + at + tíðarætlan + er + fyri + , + nær + átakið + verður + framt + Nøkur + átøk + eru + rættiliga + ítøkilig + , + og + til + ber + at + fara + undir + hesi + alt + fyri + eitt + Onnur + krevja + , + at + partarnir + arbeiða + saman + um + , + hvussu + hesi + átøkini + kunnu + skipast + +

+

+ + Inngangur + til + virkisætlan> + Økt + tilvitan + um + kyn + og + javnstøðu + > + Javnstøða + í + arbeiðslívinum> + Menn + og + javnstøða> + Harðskapur + og + haturstala> + Lóggáva + og + altjóða + sáttmáli + +

+

+ + EYÐGUNN + SAMUELSEN + landsstýriskvinna + í + javnstøðumálum + 67 + +

+

+ + Fokusøki + og + átøk + +

+

+ + Samanumtøka + : + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Ábyrgdari + +

+

+ + Samstarvspartar + +

+

+ + Tíðarætlan + +

+

+ + Átak + 1 + : + Økja + tilvitan + um + kynleiklutir + og + javnstøðu + í + dagstovnum + +

+

+ + Javnstøðunevndin2021 + – + 2022 + +

+

+ + Átak + 2 + : + Tilvitan + um + kynleiklutir + í + námsskipanum + á + námsfrøði + - + og + læraraútbúgvingunum + +

+

+ + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Mentamálaráðið + , + Fróðskaparsetrið2020 + – + 2021 + +

+

+ + Átak + 3 + : + Økja + tilvitan + um + javnstøðu + hjá + børnum + í + skúlaaldri + +

+

+ + Mentamálaráðið + +

+

+ + Nám + +

+

+ + Í + gongd + +

+

+ + Átak + 4 + : + Økja + tilvitan + um + javnstøðu + hjá + næmingum + á + miðnámi + +

+

+ + Mentamálaráðið2018 + – + 2022 + +

+

+ + Átak + 5 + : + Upplýsandi + tilfar + í + almenna + rúminum + +

+

+ + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Føroya + Arbeiðsgevarafelag2019 + – + 2020 + +

+

+ + Átak + 6 + : + Kvinnur + í + politikki + +

+

+ + Demokratia + +

+

+ + Í + gongd + +

+

+ + Átak + 7 + : + Javnstøða + í + Public + service + sáttmálan + við + Kvf + +

+

+ + Mentamálaráðið + +

+

+ + Kringvarp + Føroya2020 + – + 2021 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Ábyrgdari + +

+

+ + Samstarvspartar + +

+

+ + Tíðarætlan + +

+

+ + Átak + 8 + : + Forða + fyri + at + dreingir + detta + út + úr + útbúgvingarskipanini + uttan + útbúgving + +

+

+ + Mentamálaráðið + +

+

+ + Fólkaheilsuráðið2019-2022 + +

+

+ + Átak + 9 + : + Eggja + øðrum + kyninum + til + at + taka + ávísar + útbúgvingar + +

+

+ + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Mentamálaráðið + , + Fróðskaparsetrið2019-2020 + +

+

+ + Átak + 10 + : + Eggja + fleiri + gentum + at + taka + STEM + fak + +

+

+ + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Mentamálaráðið + , + skúlaleiðslur + , + lærarar + , + yrkisskúlar + , + vegleiðarar + , + Fróðskaparsetrið2021-2022 + +

+

+ + Átak + 11 + : + Kunning + um + parttíðarstørv + í + Føroyum + +

+

+ + Javnstøðunevndin2018 + +

+

+ + Átak + 12 + : + Økja + møguleikan + fyri + at + arbeiða + fulla + tíð + +

+

+ + Lønardeildin + í + Fíggjarmálaráðnum + +

+

+ + Heilsuverkið + , + Kommunufelagið + , + fakfeløg2018-2020 + +

+

+ + Átak + 13 + : + Kanning + av + muninum + millum + pensjóns + uppsparing + hjá + kvinnum + og + monnum + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Granskingarráðið + , + Pensjónsfeløg + , + fakfeløg2018-2020 + +

+

+ + Átak + 14 + : + Kunningartiltak + – + javnstøða + viðvíkjandi + pensjónsviðurskiftum + +

+

+ + Almannamálaráðið2020 + +

+

+ + Átak + 15 + : + Kanna + støðuna + hjá + útlendskum + kvinnum + og + gera + neyðug + átøk + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Útlendingastovan2018-2022 + +

+

+ + Átak + 16 + : + Javnstøðupolitikkur + á + arbeiðsplássum + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Javnstøðunevndin + , + Føroya + Arbeiðsgevarafelag2018-2020 + +

+

+ + Fokusøki + 1 + : + Økt + tilvitan + um + kyn + og + javnstøðu + +

+

+ + Fokusøki + 2 + : + Javnstøða + í + arbeiðslívinum89 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Ábyrgdari + +

+

+ + Samstarvspartar + +

+

+ + Tíðarætlan + +

+

+ + Átak + 17 + : + Pápar + longri + í + barsilsfarloyvi + +

+

+ + Samferðslumálaráðið + +

+

+ + Lønardeildin + , + Føroya + Arbeiðsgevarafelag + , + fakfeløg2018 + – + 2022 + +

+

+ + Átak + 18 + : + Betri + foreldrarættindi + +

+

+ + Heilsu + - + og + innlendismálaráðið + +

+

+ + Eftir + 29 + juli + 2018 + +

+

+ + Átak + 19 + : + Kunningarátøk + – + Hvat + feilar + tær + , + maður + ? + +

+

+ + Fólkaheilsuráðið2019-2021 + +

+

+ + Átak + 20 + : + Barbershop + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Javnstøðunevndin + , + ísl + Uttanríkismálar + og + Vælferðarmálar + Fólkaheilsuráðið + +

+

+ + Á + heysti + 2019 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Ábyrgdari + +

+

+ + Samstarvspartar + +

+

+ + Tíðarætlan + +

+

+ + Átak + 21 + : + Kunningarátak + – + Haturstala + +

+

+ + Sig + frá + ! + +

+

+ + Fólkaheilsuráðið2018-2020 + +

+

+ + Átak + 22 + : + Útvega + hagtøl + um + harðskap + móti + kvinnum + +

+

+ + Sig + frá + ! + 2018-2019 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Ábyrgdari + +

+

+ + Samstarvspartar + +

+

+ + Tíðarætlan + +

+

+ + Átak + 23 + : + Almenn + kunning + um + +

+

+ + Kvinnurættindasáttmálan + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Mentamálaráðið + , + Amnesty + International2018-2019 + +

+

+ + Átak + 24 + : + Leggja + kærumál + hjá + Javnstøðunevndini + til + kærunevnd + +

+

+ + Almannamálaráðið2018 + +

+

+ + Átak + 25 + : + Seta + á + stovn + skrivstovu + at + taka + sær + av + m + ø + javnstøðumálum + +

+

+ + Almannamálaráðið2018-2019 + +

+

+ + Átak + 26 + : + Kynsamtáttan + +

+

+ + Løgmansskrivstovan + Javnstøðunevndin2018-2020 + +

+

+ + Átak + 27 + : + Javnstøðufrágreiðing + +

+

+ + Almannamálaráðið + +

+

+ + Javnstøðunevndin + , + Hagstovan2018-2020 + +

+

+ + Fokusøki + 3 + : + Menn + og + javnstøða + +

+

+ + Fokusøki + 4 + : + Harðskapur + og + haturstala + +

+

+ + Fokusøki + 5 + : + Lóggáva + og + altjóða + sáttmáli1011 + +

+

+ + Økt + tilvitan + um + kyn + og + javnstøðu + í + samfelagnum + +

+

+ + Fokusøki + 1 + : + +

+

+ + Javnstøða + snýr + seg + um + , + at + kvinnur + og + menn + , + gentur + og + dreingir + skulu + hava + somu + møguleikar + , + rættindi + og + skyldur + í + samfelagnum + , + á + jøvnum + føti + , + og + at + munur + ikki + verður + gjørdur + vegna + kyn + Javnstøða + og + javnrættindi + eru + ein + fyritreyt + fyri + fólkaræði + og + hartil + eisini + ein + fyritreyt + í + einum + vælvirkandi + , + modernaðum + vælferðarsamfelagi + , + har + øll + eru + vinnarar + +

+

+ + Sjálvt + hugtakið + javnstøða + elvir + ofta + til + misskiljingar + – + og + verður + ofta + blandað + saman + við + javnleika + ella + tað + at + vera + einsháttað + – + hóast + javnstøða + í + rættari + tulking + júst + merkir + tað + øvuta + Javnstøða + er + rætturin + at + vera + ymisk + , + óheft + av + samfelagsnormum + og + væntanum + tengdar + at + okkara + kyni + Tað + er + sostatt + á + ongan + hátt + talan + um + at + taka + nakað + frá + nøkrum + , + men + eitt + íkast + til + breiðari + og + fleiri + ágóðar + Mótstøðan + ímóti + javnstøðu + , + sum + onkuntíð + sæst + í + føroyska + samfelagnum + , + er + tengd + at + misskiljing + av + sjálvum + heitinum + og + endamálinum + , + og + tí + verður + mett + , + at + tað + er + av + stórum + týdningi + at + arbeiða + við + at + økja + um + tilvitanina + , + bæði + hjá + almenninginum + , + men + eisini + myndugleikum + +

+

+ + Átøk + á + dagstovnum + og + í + skúlum + Gentur + og + dreingir + skulu + ikki + vera + eins + , + men + tey + skulu + hava + somu + møguleikar + at + menna + síni + evni + , + sama + hvat + kynið + er + Og + tað + hevur + stóran + týdning + , + hvat + verður + lagt + niður + í + børn + og + ung + Tað + hevur + ikki + bara + týdning + fyri + lívið + í + løtuni + , + men + eisini + fyri + tær + útbúgvingar + , + størv + og + tað + familjulív + , + sum + tey + fáa + sær + í + framtíðini + Skulu + vit + broyta + nakað + , + tá + ið + ein + tíð + er + liðin + , + má + javnstøðuarbeiðið + byrja + millum + børnini + og + tey + ungu + +

+

+ + Longu + tíðliga + í + lívinum + møta + gentur + og + dreingir + vaksnum + , + sum + hava + ávísar + væntanir + til + , + hvussu + tey + skulu + bera + seg + at + , + sum + ávikavist + ein + rættur + drongur + ella + ein + røtt + genta + , + og + so + líðandi + verða + tey + sosialiserað + inn + í + kynleiklutirnar + Hetta + hevur + avgerandi + týdning + í + mun + til + , + hvørji + val + tey + gera + seinni + í + lívinum + , + t + d + viðvíkjandi + útbúgving + , + starvi + og + familjulívi + Kynleiklutirnir + kunnu + avmarka + teirra + møguleikar + at + menna + síni + evni + og + áhugamál + Bæði + á + dagstovnum + , + í + skúlum + og + í + samfelagnum + annars + kunnu + børn + uppliva + , + at + ymiskt + virksemi + er + ætlað + øðrum + kyninum + , + og + tí + kann + vera + trupult + at + bróta + tey + sosialu + mynstrini + +

+

+ + Seinastu + áratíggjuni + eru + tó + stórar + broytingar + hendar + í + kynleiklutamynstrinum + , + og + formliga + eru + menn + og + kvinnur + javnsett + Men + framvegis + er + neyðugt + at + varpa + ljós + á + , + at + tað + einstaka + barnið + skal + kunna + menna + seg + út + frá + egnum + fortreytum + , + og + ikki + út + frá + , + um + tey + eru + genta + ella + drongur + +

+

+ + Javnstøðulógin + um + frálærutilfar + Sambært + § + 7 + í + javnstøðulógini + skal + frálærutilfar + og + uppaling + barna + samsvara + javnstøðu-hugsjónini + um + , + at + munur + ikki + skal + gerast + á + fólki + vegna + kyn + Mangt + verður + grundað + tíðliga + í + uppvøkstrinum + , + eisini + fatanir + av + kynleiklutum + , + og + tískil + hevur + tað + stóran + týdning + , + at + starvsfólk + , + ið + eru + um + børnini + , + eru + tilvitað + um + , + hvussu + tey + eru + við + til + at + mynda + børnini + +

+

+ + Vit + kunnu + og + skulu + ikki + lóggeva + okkum + burtur + úr + avmarkandi + kynleiklutum + , + men + vit + eiga + at + umrøða + , + hvussu + vit + í + felag + kunnu + skapa + størri + frælsi + Vit + eiga + at + arbeiða + fyri + , + at + fakfólk + og + onnur + , + sum + eru + um + børn + og + ung + , + eru + tilvitað + um + kyn + og + um + hvørjar + ótilvitaðar + væntanir + , + ið + vit + kunnu + hava + til + børn + , + orsakað + av + okkara + siðbundnu + fatanum + av + kynleiklutum + Starvsfólk + eiga + at + vera + tilvitað + um + at + stimbra + og + stuðla + børnum + at + styrkja + síni + áhugamál + og + menna + síni + evni + , + uttan + mun + til + kyn + +

+

+ + Námsfrøðiliga + stevnumiðið + fyri + dagstovnar + Í + „ + Námsfrøðilig + stevnumið + fyri + dagstovnar + “ + , + sum + landsstýriskvinnan + í + mentamálum + , + Rigmor + Dam + , + og + Mentamálaráðið + góvu + út + í + 2016 + , + stendur + á + s + 11 + : + „ + Dagstovnurin + skal + byggja + sítt + virksemi + á + sjónarmiðið + um + javnstøðu + millum + kynini + Javnstøða + millum + kynini + skal + endurspegla + tað + pedagogiska + arbeiðið + í + dagstovninum + Dagstovnurin + skal + stuðla + børnunum + at + møta + og + skapa + 1213javnstøðu + í + samfelagnum + Gentur + og + dreingir + eiga + at + hava + sama + møguleika + at + vera + sædd + og + hoyrd + og + at + verða + eggjað + til + luttøku + í + felagsskapinum + í + øllum + virksemi + í + dagstovninum + +

+

+ + Neyðugt + er + , + at + starvsfólkini + umhugsa + sín + egna + hugburð + til + gentur + og + dreingir + og + hugburðin + , + sum + er + frammi + í + samfelagnum + , + so + kynið + ikki + verður + ein + avmarking + í + teimum + møguleikum + og + avbjóðingum + , + sum + børnini + fáa + “ + 1 + +

+

+ + Dagstovnaráð + Sambært + fylgiskjalinum + til + samgonguskjalið + , + „ + Mál + at + fremja + “ + , + vil + samgongan + : + „ + menna + dagstovnaøkið + og + geva + tí + uppiborna + rúmd + og + tign + við + tí + endamáli + , + at + meira + tíð + verður + til + námsfrøðiligt + virksemi + , + at + skapa + trivnað + og + málsliga + menning + Dagstovnaráðið + skal + fáast + at + virka + “ + 2 + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + í + mentamálum + fer + í + næstum + at + leggja + uppskot + fyri + løgtingið + , + har + dagstovnaráð + verður + sett + á + stovn + Javnstøðunevndin + fær + umboðan + í + dagstovnaráðnum + til + tess + at + tryggja + , + at + omanfyri + nevnda + áseting + í + námsfrøðiliga + stevnumiðinum + verður + rokkin + +

+

+ + Tilfar + til + íblástur + Javnstøðunevndin + tók + í + 2016 + stig + til + at + umseta + ein + faldara + , + „ + Barnagarðar + við + plássi + fyri + Pippiprinsum + og + sjórænaraprinsessum + , + “ + sum + er + ætlaður + starvsfólki + á + dagstovnum + Faldarin + kann + geva + starvsfólkum + á + dagstovnum + íblástur + til + at + arbeiða + við + kyni + og + javnstøðu + Javnstøðunevndin + skipar + fyri + ókeypis + skeiðum + fyri + starvsfólkum + í + øllum + vøggustovum + , + barnagørðum + og + fyri + dagrøktarpedagogum + kring + landið + at + arbeiða + við + kyni + og + javnstøðu + Javnstøðunevndin + hevur + vitjað + flestallar + dagstovnar + fyri + kortum + , + men + ætlanin + er + at + skipa + fyri + skeiðum + aftur + um + nøkur + ár + +

+

+ + Átak + 1 + : + Økja + tilvitan + um + kynleiklutir + og + javnstøðu + í + dagstovnum + Átak + 1 + snýr + seg + um + at + skipa + fyri + skeiðum + og + tiltøkum + á + dag + stovnum + til + tess + at + gera + tey + meira + tilvitað + um + kynleiklutir + og + javnstøðu + millum + børn + +

+

+ + Tíðarætlan + 2021-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + 1 + Námsfrøðilig + stevnumið + fyri + dagstovnar + , + Mentamálaráðið + , + 2016 + 2 + Fylgiskjal + til + samgonguskjalið + , + https://d3b1dqw2kzexi.cloudfront.net/media/6803/fylgiskjal-mal-at-fremja-kvf.pdf + +

+

+ + Átak + 2 + : + Tilvitan + um + kynleiklutir + í + námsskipanum + á + námsfrøði + - + og + læraraútbúgvingunum + Átak + 2 + snýr + seg + um + at + áseta + í + námsskipanina + fyri + námsfrøði + - + og + læraraútbúgvingarnar + á + Fróðskaparsetrinum + undirvísing + í + kynfrøði + , + til + tess + at + lærarar + og + námsfrøðingar + gerast + tilvitað + um + kynleiklutir + í + framtíðar + starvi + sínum + , + og + soleiðis + at + henda + tilvitanin + er + við + í + allari + námsfrøði + - + og + skúlaskipanini + Dagstovnar + og + skúlar + kunnu + eitt + nú + skipa + fyri + tiltøkum + fyri + foreldrum + , + ið + snúgva + seg + um + kyn + +

+

+ + Tíðarætlan + 2020-2021 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Samstarvspartnari + Mentamálaráðið + og + +

+

+ + Fróðskaparsetrið + +

+

+ + Undirvísingartilfar + í + fólkaskúlanum + Í + endamálsorðingini + í + fólkaskúlalógini + stendur + millum + annað + í + § + 1 + , + stk + 3 + : + „ + Undirvísing + og + gerandislív + skúlans + eiga + at + vera + grundað + á + andsfrælsi + , + tollyndi + , + javnvirði + og + fólkaræði + “ + 3 + +

+

+ + Tað + eru + ikki + nógvar + kanningar + , + sum + vísa + , + um + fólkaskúlin + livir + upp + til + hesa + áseting + Tó + læt + Javnstøðunevndin + í + 2010 + eina + kanning + gera + , + sum + viðgjørdi + kynleiklutir + í + føroyskum + lesibókum + í + 1 + - + 3 + flokki + +

+

+ + Niðurstøðan + var + millum + annað + , + at + lítið + fjølbroytni + sæst + í + kynleiklutunum + hjá + gentum + og + kvinnum + Tær + hava + fingið + tillutaðar + munandi + færri + leiklutir + enn + dreingir + og + menn + Hjá + dreingjum + og + monnum + er + munandi + størri + fjølbroytni + , + og + teir + hava + fleiri + leiklutir + Siðbundnar + fatanir + av + kynleiklutunum + eru + ráðandi + í + tekstunum + Gentur + og + kenslur + hoyra + saman + , + og + dreingir + og + virkisfýsni + hoyra + saman + Lesibókarøðin + , + sum + byrjar + í + umleið + 2000 + , + telur + tríggjar + bøkur + til + ávikavist + til + 1 + , + 2 + , + og + 3 + flokk + Meðan + bókin + til + 1 + flokk + leggur + dent + á + javnt + virði + , + eru + søgurnar + meira + siðbundnar + í + bókunum + til + 2 + og + 3 + flokk + , + við + ótíðarhóskandi + og + stereotýpum + í + siðbundnum + kynleiklutum + 4 + +

+

+ + Skal + nakað + gerast + fyri + at + broyta + siðbundnu + fatanina + av + ymisku + leiklutunum + hjá + kvinnum + og + monnum + , + er + umráðandi + at + framleiða + undirvísingartilfar + til + fólkaskúlan + , + sum + setur + spurnartekn + við + siðbundnu + fatanina + av + leiklutunum + hjá + kvinnum + og + monnum + , + gentum + og + dreingjum + Samstundis + eigur + tilfar + , + sum + verður + framleitt + til + fólkaskúlan + , + ikki + at + vera + við + til + at + sementera + siðbundnu + fatanina + av + kynleiklutunum + +

+

+ + Tað + er + eisini + umráðandi + at + hyggja + eftir + útbúgvingarvali + hjá + gentum + og + dreingjum + Hvørjir + faktorar + gera + seg + galdandi + , + tá + 3 + Løgtingslóg + um + fólkaskúlan + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr. + 67 + frá + 26. + mai + 2011 + 4 + Jacobsen + , + M. + „ + Kynsleiklutir + í + føroyskum + lesibókum + 1.-3. + flokk + “ + , + Javnstøðunevndin + 2010 + 5 + Løgtingslóg + nr. + 62 + frá + 15. + mai + 2012 + um + gymnasialar + miðnámsútbúgvingar + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr. + 140 + frá + 18. + desember + 2015 + tey + velja + , + sum + tey + gera + Eru + tilfar + , + undirvísing + og + vegleiðing + ávirkað + av + væntanum + til + , + hvat + rættir + dreingir + og + rættar + gentur + eiga + at + hava + áhuga + fyri + ? + + + Børnini + eiga + at + kenna + , + at + tað + eru + ikki + kynmørk + fyri + , + hvat + tey + velja + í + sambandi + við + yrkisleið + ella + útbúgving + +

+

+ + Mentamálaráðið + hevur + givið + Námi + boð + um + at + taka + atlit + at + javnstøðu + , + tá + ið + undirvísingartilfar + verður + endurnýggjað + , + og + tá + ið + nýtt + tilfar + verður + framleitt + Landsstýriskvinnan + hevur + heitt + á + Nám + um + at + gera + ein + javnstøðupolitikk + í + sambandi + við + virksemi + teirra + +

+

+ + Átak + 3 + : + Økja + tilvitan + um + javnstøðu + hjá + børnum + í + skúlaaldri + Átak + 3 + snýr + seg + um + at + tryggja + , + at + alt + undirvísingartilfar + , + sum + verður + framleitt + , + er + í + samsvari + við + ásetingina + í + fólkaskúlalógini + Eisini + snýr + átakið + seg + um + at + geva + lærarum + og + vegleiðarum + í + fólkaskúlanum + frálæru + í + , + hvussu + teir + undirvísa + og + vegleiða + uttan + at + leggja + væntanir + um + kynleiklutir + í + børn + Mentamálaráðið + og + Nám + eru + longu + farin + undir + hetta + arbeiðið + +

+

+ + Tíðarætlan + Í + gongd + +

+

+ + Ábyrgdari + Mentamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Nám + +

+

+ + Økja + tilvitan + um + javnstøðu + hjá + næmingum + á + miðnámi + Í + stevnumiðnum + fyri + gymnasialu + miðnámsútbúgvingarnar + stendur + í + § + 1 + , + stk + 4 + : + „ + Næmingurin + skal + ogna + sær + førleika + at + taka + virknan + lut + í + einum + fólkaræðisligum + samfelag + , + ið + byggir + á + andsfrælsi + , + tolsemi + og + javnrættindi + , + og + at + taka + á + seg + ábyrgd + og + skyldur + í + hesum + høpi + “ + 5 + +

+

+ + Samfelagsfrøði + er + kravd + lærugrein + á + miðnámi + , + og + eigur + tað + í + námsætlanini + at + verða + ásett + , + at + næmingar + skulu + fáa + frálæru + í + kynfrøði + og + viðgera + javnstøðuspurningar + Eitt + nú + kann + nevnast + , + at + Javnstøðunevndin + , + í + samstarvi + við + Nám + , + í + januar + 2015 + gav + út + eina + samvirkna + bók + : + „ + Tvey + kyn + - + ymsar + støður + “ + Bókin + viðgerð + ymsar + javnstøðuspurningar + og + er + ætlað + til + undirvísing + í + samfelagsfrøði + á + miðnámi + , + men + kann + eisini + brúkast + til + eldru + flokkarnar + í + fólkaskúlanum + Tað + merkir + , + at + føroyskt + tilfar + er + tøkt + at + brúka + í + undirvísingini +  + 1415 + +

+

+ + Átak + 4 + : + Økja + tilvitan + um + javnstøðu + hjá + næmingum + á + miðnámi + Átak + 4 + snýr + seg + um + at + gera + eina + ætlan + fyri + , + hvussu + kynfrøði + og + javnstøða + kunnu + gerast + partur + av + námsætlanunum + á + útbúgvingunum + á + miðnámi + Eins + og + í + fólkaskúlanum + , + eigur + frálæra + eisini + at + vera + fyri + lærarum + og + vegleiðarum + um + at + hava + javnstøðusjónarhornið + við + í + undirvísingini + og + vegleiðingini + , + soleiðis + at + tað + ikki + er + kynið + , + ið + er + avgerandi + , + tá + næmingar + velja + sær + útbúgving + og + lívsstarv + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Mentamálaráðið + +

+

+ + Upplýsandi + tilfar + í + almenna + rúminum + Tá + arbeitt + verður + við + at + økja + um + tilvitanina + um + javnstøðu + og + ráðandi + kynleiklutir + , + er + ofta + neyðugt + at + spyrja + , + hvussu + vit + sum + samfelag + síggja + kynleiklutirnar + og + gera + greitt + , + um + hetta + er + fremjandi + ella + forðandi + fyri + frælsið + hjá + tí + einstaka + og + hjá + samfelagnum + sum + heild + +

+

+ + Vit + ynskja + , + at + tað + ikki + skal + vera + kynið + , + sum + er + avgerandi + , + tá + gentur + og + dreingir + velja + sær + útbúgving + ella + yrkisleið + Eisini + er + týdningarmikið + , + at + arbeiðsmarknaðurin + ikki + er + ov + kynbýttur + Vit + vita + , + at + tað + ber + væl + til + hjá + kvinnum + at + vera + í + siðbundnum + mannfólkastørvum + , + og + monnum + at + vera + í + siðbundnum + kvinnustørvum + , + men + tað + er + ikki + altíð + so + sjónligt + í + almenna + rúminum + +

+

+ + Átak + 5 + : + Upplýsandi + tilfar + í + almenna + rúminum + Átak + 5 + snýr + seg + um + at + gera + upplýsingarátøk + , + sum + vísa + eina + aðra + mynd + enn + ta + ráðandi + í + mun + til + siðbundin + kvinnustørv + og + mannfólkastørv + , + til + tess + at + eggja + gentum + og + dreingjum + at + velja + útbúgving + og + starv + eftir + áhuga + og + evnum + , + heldur + enn + eftir + , + hvat + verður + væntað + av + teimum + +

+

+ + Tíðarætlan + 2019-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Samstarvspartnari + Føroya + Arbeiðsgevarafelag + +

+

+ + Politisk + luttøka + hjá + kvinnum + Hóast + stóra + framgongd + seinnu + árini + er + málið + framvegis + at + fáa + fleiri + kvinnur + at + vera + virknar + í + lands + - + og + kommunalpolitikki + Sigast + kann + , + at + tað + er + grundleggjandi + fyri + fólkaræðið + , + at + kvinnur + , + sum + eru + helvtin + av + fólkinum + , + eisini + eru + við + til + at + taka + avgerðir + í + samfelagnum + +

+

+ + Demokratia + , + sum + er + nevnd + , + ið + løgtingið + setti + eftir + tilmæli + frá + Útnorðurráðnum + í + 1999 + við + játtan + á + fíggjarlógini + at + virka + fyri + at + økja + um + kvinnuleiklutin + í + politikki + , + hevur + seinastu + árini + skipað + fyri + eini + røð + av + átøkum + við + tí + endamáli + , + at + kvinnur + fáa + størri + leiklut + í + politiskum + avgerðum + Hetta + arbeiðið + hevur + heilt + víst + verið + við + til + at + seta + sjóneykuna + á + spurningin + um + kvinnuluttøku + í + politikki + Talið + av + kvinnum + , + sum + eru + valdar + í + løgtingið + , + er + vaksið + frá + 15 + % + í + 1998 + til + 30 + % + í + 2015 + , + og + fyri + fyrstu + ferð + hava + vit + nú + javnstøðu + í + landsstýrinum + Til + seinasta + kommunustýrisval + vóru + 34 + % + av + valdu + kommunustýrislimunum + kvinnur + +

+

+ + Men + hóast + batar + eru + at + hóma + , + er + neyðugt + áhaldandi + at + hava + fokus + á + hesa + avbjóðingina + , + tí + tað + vísir + seg + , + at + tá + hildið + verður + , + at + málið + er + rokkið + , + ella + at + væl + stendur + til + , + fella + fólk + í + somu + vanar + aftur + +

+

+ + Átak + 6 + : + Kvinnur + í + politikki + Átak + 6 + snýr + seg + um + at + fáa + fleiri + kvinnur + í + politikk + , + ið + er + átak + sum + Demokratia + arbeiðir + við + +

+

+ + Tíðarætlan + Í + gongd + +

+

+ + Ábyrgdari + Demokratia + +

+

+ + Kvinnur + og + menn + í + fjølmiðlunum + Fjølmiðlar + eru + mentanarberar + , + og + hátturin + menn + og + kvinnur + eru + - + ella + ikki + eru + - + við + í + fjølmiðlamyndini + , + gevur + okkum + eina + ótilvitaða + mynd + av + virðum + og + normum + í + samfelagnum + og + hevur + tí + ein + týðandi + leiklut + í + mun + til + , + hvussu + vit + fata + kynleiklutir + +

+

+ + Tíðindaflutningurin + er + serliga + týðandi + í + mun + til + , + hvussu + valdshugtakið + er + býtt + í + samfelagnum + Ein + fesk + norðurlendsk + kanning + frá + 2017,6 + vísir + á + , + at + kvinnur + eru + undirumboðaðar + í + tíðindaflutninginum + , + bæði + sum + tíðindafólk + og + sum + keldur + til + upplýsingar + Tá + talan + er + um + týðandi + evni + , + er + ójavnin + uppaftur + størri + 6 + Women + and + Men + in + the + News + , + Nordic + Council + of + Ministers + , + 2017 + +

+

+ + Í + Føroyum + er + talið + av + kvinnuligum + tíðindafólkum + nógv + vaksið + seinnu + árini + , + tó + eru + ikki + eins + nógvar + kvinnur + og + menn + í + sendingum + og + í + miðlum + sum + heimildarfólk + , + serliga + tá + týðandi + samfelagsviðurskifti + verða + viðgjørd + +

+

+ + Tað + er + týdningarmikið + við + fyrimyndum + , + soleiðis + at + uppvaksandi + ættarliðið + fær + eina + fjølbroyttari + fatan + av + samfelagnum + Og + hesa + fatan + fáa + tey + millum + annað + gjøgnum + miðlarnar + , + sum + hava + stóra + ávirkan + og + tí + stóra + ábyrgd + +

+

+ + Átak + 7 + : + Javnstøða + í + Public + service + sáttmálan + við + Kringvarp + Føroya + Mentamálaráðið + ger + fjórða + hvørt + ár + Public-service + sáttmála + við + Kringvarp + Føroya + Í + hesum + sáttmála + stendur + onki + um + , + at + Kringvarpið + skal + hava + javnstøðu + við + í + sínum + arbeiði + Hetta + fer + Mentamálaráðið + at + taka + við + í + komandi + Public + service + sáttmála + við + Kringvarp + Føroya + +

+

+ + Tíðarætlan + 2020-2021 + +

+

+ + Ábyrgdari + Mentamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Kringvarp + Føroya14 + +

+

+ + 1617 + +

+

+ + Javnstøða + í + arbeiðslívinum + +

+

+ + Fokusøki + 2 + : + +

+

+ + Javnstøða + er + ein + fyritreyt + fyri + eins + møguleikum + og + atgongd + fyri + øll + at + gera + seg + galdandi + á + arbeiðsmarknaðinum + Í + grannalondum + okkara + eru + kanningar + gjørdar + , + sum + vísa + , + at + er + javnstøða + á + arbeiðsmarknaðinum + , + verða + kappingarevni + og + búskaparvøksturin + í + samfelagnum + eisini + styrkt + 7 + +

+

+ + Sambært + tølum + hjá + Hagstovuni + eru + føroyingar + arbeiðsvirknasta + fólk + í + Evropa + 8 + Hagstovan + hevur + samanborið + 34 + evropeisk + lond + , + og + samanberingarnar + vísa + , + at + av + øllum + føroyingum + millum + 15 + og + 74 + ár + , + eru + íalt + 85 + % + á + arbeiðsmarknaðinum + Talan + er + um + bæði + kvinnur + og + menn + +

+

+ + Hyggja + vit + at + støðuni + við + javnstøðubrillum + , + sæst + , + at + menninir + eru + meira + virknir + á + arbeiðsmarknaðinum + enn + kvinnurnar + , + og + hetta + er + ikki + einans + galdandi + fyri + føroyskar + menn + , + men + sama + myndin + sæst + í + øllum + londunum + Av + øllum + føroyskum + monnum + í + aldrinum + 15 + til + 74 + ár + , + eru + 87 + % + virknir + á + arbeiðsmarknaðinum + 83 + % + av + teimum + føroysku + kvinnunum + 7 + http://www.norden.org/da/nordisk-ministerraad/ministerraad/nordisk-ministerraad-for-ligestilling-mr-jaem/arrangementer/ligestilling-er-envigtig-oekonomisk-parameter + 8 + http://www.hagstova.fo/fo/tidindi/2017/06/vit-eru-tey-mest-arbeidsvirknu-i-europa + eru + á + arbeiðsmarknaðinum + Sambært + hesum + tølum + eru + vit + eitt + samfelag + við + góðari + javnstøðu + +

+

+ + Hagstovan + skrivar + , + at + tá + býtt + verður + á + kyn + , + er + vinnutíttleikin + javnt + størstur + hjá + mannfólki + í + Føroyum + og + Íslandi + við + 87 + % + Hjá + konufólki + er + vinnutíttleikin + nógv + størstur + í + Føroyum + við + 83 + % + Minsti + munurin + millum + vinnutíttleikan + hjá + monnum + og + kvinnum + er + í + Føroyum + , + ávikavist + 87 + og + 83 + % + Fyri + ES + er + tað + ávikavist + 70 + og + 59 + % + +

+

+ + Men + hóast + hetta + , + er + framvegis + stórur + munur + á + , + hvørji + størv + menn + og + kvinnur + velja + , + og + í + fleiri + vinnubólkum + er + so + at + siga + einans + annað + kynið + umboðað + Hyggja + vit + eftir + arbeiðsmarknaðinum + í + Føroyum + horisontalt + ( + eftir + vinnugreinum + ) + er + hann + sera + kynbýttur + +

+

+ + Nøkur + yrki + ella + vinnugreinar + hava + stóra + yvirvág + av + einum + kyni + Dømi + um + hetta + er + starvsfólk + á + dagstovnum + , + har + ein + stórur + meiriluti + er + kvinnur + Onnur + dømi + eru + byggi + - + og + fiskivinnan + , + har + flestu + starvsfólk + eru + menn + +

+

+ + Vit + hava + ikki + nóg + góð + hagtøl + ella + gransking + í + Føroyum + hesum + viðvíkjandi + , + men + um + hugt + verður + at + horisontala + kynbýtinum + í + Danmark + , + vísir + gransking + , + at + fleiri + enn + 60 + % + av + fólkinum + starvast + innan + vinnugreinar + , + har + tað + eru + fleiri + enn + 80 + % + av + øðrum + kyninum + 9 + Orsakað + av + hesum + kynbýtinum + , + eru + nógv + fólk + , + sum + í + stóran + mun + ikki + starvast + saman + við + fólki + av + hinum + kyninum + Hetta + hevur + avleiðingar + fyri + , + hvussu + uppgávurnar + verða + loystar + , + menningina + innan + hesar + vinnugreinar + eins + og + hugburðin + til + , + hvør + ger + hvat + í + samfelagnum + Kanningar + vísa + , + at + har + kynbýtið + er + javnt + , + eru + betri + trivnaður + og + betri + úrslit + 10 + 9 + Et + kønsopdelt + arbejdsmarked + . + + + Udviklingstræk + , + konsekvenser + og + forklaringer + . + + + 16:15 + . + +

+

+ + Udviklingstræk + , + konsekvenser + og + forklaringer + . + + + 16:15 + . + + + SFI + , + Det + nationale + forskningscenter + for + velfærd + , + 2016 + . + +

+

+ + Ein + onnur + avleiðing + av + einum + kynbýttum + arbeiðsmarknaði + er + , + at + arbeiðsmarknaðurin + verður + nógv + minni + smidligur + Um + kvinnur + og + menn + kenna + seg + ov + bundin + at + ávísum + sløgum + av + størvum + , + síggjast + fleiri + fløskuhálsar + á + arbeiðsmarknaðinum + Tað + hevur + við + sær + , + at + arbeiðsmarknaðurin + ikki + kann + laga + seg + til + nóg + skjótt + , + tá + fyritreytirnar + broytast + 11 + +

+

+ + Skal + horisontala + kynbýtið + á + arbeiðsmarknaðinum + broytast + , + er + hetta + ein + uppgáva + , + sum + skal + loysast + bæði + í + útbúgvingarskipanini + , + á + hægri + lærustovnum + og + á + arbeiðsmarknaðinum + Harafturat + er + tað + umráðandi + , + at + børn + kenna + á + sær + , + at + tey + kunnu + velja + yrkisleið + frá + eini + breiðari + viftu + av + møguleikum + , + og + ikki + verða + stýrd + av + eintáttaðum + hugsunarhátti + um + , + hvørja + yrkisleið + menn + og + kvinnur + eiga + ella + ynskja + at + hava + +

+

+ + Løntakarar + býttir + á + vinnuøki + , + 2017 + +

+

+ + Rávøruvinna + +

+

+ + Ídnaður + og + smiðjur + +

+

+ + Bygging + , + handil + og + umvæling + +

+

+ + Flutningur + v.m + . + +

+

+ + Fíggjarvirksemi + +

+

+ + Tænastuvinna + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Landsfyrisiting + +

+

+ + Kommunur + ( + eldra + røkt + , + barnaansing + +

+

+ + Undirvísing + +

+

+ + Heilsu + - + og + almannaverk + +

+

+ + Onnur20 + %15 + %10 + %5 + % + 1819 + +

+

+ + Javnstøða + og + útbúgving + Rákið + seinnu + árini + vísir + , + at + dreingir + dragna + afturúr + , + tá + talan + er + um + útbúgving + , + og + at + færri + dreingir + fara + undir + hægri + lestur + Tað + vísir + seg + , + at + støðan + á + útbúgvingarøkinum + er + ymisk + fyri + gentur + og + dreingir + Eftir + fólkaskúlan + halda + munandi + fleiri + gentur + áfram + í + útbúgvingarskipanini + , + meðan + dreingir + í + størri + mun + falla + frá + 12 + Bæði + á + miðnámsútbúgvingum + og + á + hægri + útbúgvingum + eru + væl + fleiri + gentur + enn + dreingir + +

+

+ + Samstundis + sum + allar + forsagnir + vísa + á + , + at + í + framtíðini + verður + alsamt + meira + brúk + fyri + útbúnari + arbeiðsmegi + , + og + eftirspurningurin + eftir + ófaklærdari + arbeiðsmegi + fer + at + minka + , + bendir + alt + á + , + at + í + framtíðini + fara + menn + at + vera + munandi + verri + útbúnir + enn + kvinnur + Hetta + er + ein + óheppin + gongd + , + tí + formaliserað + vitan + , + útbúgving + og + førleikar + eru + avgerandi + fyri + , + hvussu + vit + sum + einstaklingar + og + samfelag + fara + at + klára + okkum + í + einum + støðugt + meira + altjóðagjørdum + heimi + +

+

+ + Donsk + kanning + frá + 2011 + , + „ + Hvor + bliver + drengene + af + ? + “ + 13 + staðfestir + , + at + trý + ár + eftir + lokna + miðnámsútbúgving + eru + 29 + % + av + gentunum + og + 37 + % + av + dreingjunum + ikki + farin + undir + víðari + lesnað + 12 + Strøm + , + H.P + . + + + og + Poulsen + , + K.W + . + + + „ + Javnstøða + - + Tvey + Kyn + “ + 2015 + 13 + Hutters + , + C. + og + Brown + , + R. + „ + Hvor + bliver + drengen + af + ? + + + “ + , + Centrer + for + ungdomsforskning + , + 2011 + +

+

+ + Sum + samfelag + hava + vit + ikki + ráð + at + lata + óbrúkt + tilfeingi + gleppa + okkum + av + hondum + +

+

+ + Átak + 8 + : + Forða + fyri + at + dreingir + detta + út + úr + útbúgvingarskipanini + uttan + útbúgving + Átak + 8 + snýr + seg + um + at + forða + fyri + at + dreingir + detta + út + úr + útbúgvingarskipanini + uttan + eina + útbúgving + Hesi + tiltøk + kunnu + fremjast + á + øllum + stigum + – + frá + dagstovnum + til + miðnám + +

+

+ + Tíðarætlan + 2019-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Mentamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Fólkaheilsuráðið + +

+

+ + Kynbýtt + útbúgvingarskipan + Stórur + munur + er + á + , + hvørjar + framhaldsútbúgvingar + gentur + og + dreingir + velja + Ein + stórur + partur + av + útbúgvingunum + hevur + stóra + yvirvág + av + øðrum + kyninum + Nakrir + heilt + fáir + dreingir + hava + valt + at + gerast + sjúkrarøktarfrøðingar + , + og + tað + eru + ikki + nógvar + gentur + , + sum + velja + at + fara + á + Vinnuháskúlan + fyri + at + gerast + skipsførarar + ella + maskinmeistarar + +

+

+ + Vit + kunnu + tí + vænta + , + at + kynbýtið + , + sum + er + á + arbeiðsmarknaðinum + í + dag + , + fer + at + halda + fram + langt + inn + í + framtíðina + Tá + arbeiðsmarknaðurin + er + so + kynbýttur + , + er + væl + hugsandi + , + at + øll + ikki + brúka + síni + evni + til + fulnar + , + og + at + arbeiðsmarknaðurin + verður + óliðiligur + +

+

+ + Avleiðingin + av + kynbýttu + útbúgvingskipanini + er + , + at + við + at + avmarka + útboðið + av + hugsandi + valmøguleikum + , + avmarka + vit + eisini + møguleikarnar + hjá + einstaka + menniskjanum + , + og + harvið + samfelagnum + Eitt + avmarkað + val + kann + vera + undirskilt + og + ikki + altíð + so + týðiligt + Hetta + merkir + , + at + tey + ungu + umvegis + sosialiseringina + læra + , + at + ávís + val + ikki + eru + hóskandi + í + mun + til + tað + normala + mynstrið + Á + henda + hátt + verður + fatanin + av + veruligum + valmøguleikum + avmarkað + til + tað + , + sum + hóskar + til + galdandi + kynfatan + Avleiðingin + er + , + at + arbeiðsmarknaðurin + framhaldandi + verður + kynbýttur + , + og + at + kynmentanin + og + kynleiklutirnir + verða + endurskaptir + ella + reproduseraðir + 14 + +

+

+ + Vit + hvørki + kunnu + , + ella + skulu + , + ráða + fyri + , + hvørja + útbúgving + hvørt + einstakt + ungfólk + skal + taka + , + men + vit + kunnu + gera + karmarnar + so + góðar + sum + gjørligt + fyri + , + at + øll + hava + eitt + frítt + val + Fjølbroytni + er + ein + grundtreyt + fyri + , + at + eitt + og + hvørt + samfelag + kann + blóma + , + og + tí + eiga + vit + at + royna + at + loysa + upp + fyri + teimum + týðiligu + 14 + Hayfield + , + E. + , + í + samrøðu + í + bókini + „ + Javnstøða + – + tvey + kyn + “ + 2015 + 15 + Patursson + , + L. + , + í + samrøðu + í + bókini + „ + Javnstøða + – + tvey + kyn + “ + 2015 + kynleiklutunum + , + so + at + øll + sløg + av + fólki + síggja + ein + møguleika + fyri + og + eina + orsøk + til + at + búgva + her + Aðrastaðni + er + hugsanin + um + javnstøðu + ein + partur + av + arbeiðinum + at + menna + vælferð + , + trivnað + og + vøkstur + , + og + soleiðis + verður + tað + eisini + í + størri + mun + her + í + Føroyum + 15 + +

+

+ + Átak + 9 + : + Eggja + øðrum + kyninum + til + at + taka + ávísar + útbúgvingar + Átak + 9 + snýr + seg + um + at + kanna + , + hvørt + tað + ber + til + á + ein + skynsaman + hátt + at + eggja + fleiri + dreingjum + til + at + taka + útbúgvingar + , + har + tað + er + yvirvág + av + gentum + , + og + samstundis + eggja + gentum + til + at + taka + útbúgvingar + , + har + yvirvág + er + av + dreingjum + til + tess + at + fáa + ein + minni + kynbýttan + arbeiðsmarknað + +

+

+ + Tíðarætlan + 2019-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Samstarvspartnari + Mentamálaráðið + , + +

+

+ + Fróðskaparsetrið + +

+

+ + Fólkatal + 19 + – + 25 + ár20 + %30 + %40 + %50 + %60 + %10 + % + +

+

+ + Lesandi + , + %-býti + millum + kvinnur + og + menn + , + samanborið + við + %-býtið + av + fólkatalinum + av + kvinnum + og + monnum + 19 + – + 25 + ár + , + 2011 + / + 122 + +

+

+ + Lesandi + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + 44 + %56 + %54 + %46 + % +  + 2021 + +

+

+ + STEM + Kanningar + vísa + , + at + gentur + ofta + hava + minni + tiltrúgv + til + sín + sjálvs + , + tá + tað + kemur + til + tey + náttúruvísindaligu + og + tøkniligu + yrkini + Hetta + hevur + avgerandi + týdning + fyri + , + hvørja + útbúgving + tær + velja + , + og + er + hetta + tí + ein + av + orsøkunum + til + kynbýtta + útbúgvingarvalið + 16 + Samstundis + vísa + kanningar + , + at + lærarar + og + foreldur + hava + størstan + týdning + , + tá + børn + og + ung + velja + útbúgving + , + og + tí + hevur + tað + týdning + at + gera + átøk + , + sum + venda + sær + til + lærarar + og + foreldur + +

+

+ + Tað + vísir + seg + , + at + lærarar + hava + ymiskar + væntanir + til + , + hvat + gentur + og + rættir + dreingir + hava + áhuga + fyri + og + duga + væl + ; + lærarar + halda + , + at + dreingir + eru + sterkast + í + teimum + náttúruvísindaligu + greinunum + , + meðan + gentur + eru + stinnast + innan + málslig + fak + 17 + Genturnar + vísa + á + , + at + ein + av + orsøkunum + til + , + at + tær + ikki + hava + valt + útbúgvingar + innan + náttúruvísindi + , + er + , + at + lærararnir + ikki + eggjaðu + teimum + til + at + fara + náttúruvísindaliga + vegin + Sama + er + galdandi + í + mun + til + lestrarvegleiðingina + , + har + serliga + gentur + siga + seg + ynskja + betri + vegleiðing + innan + STEM-fak + STEM + er + stytting + fyri + Science + , + Technology + , + Engineering + and + Mathematics + – + vísindi + , + tøkni + , + verkfrøði + og + støddfrøði + +

+

+ + Ikki + allir + lærarar + , + sum + undirvísa + í + STEM + fakum + , + hava + hesi + fak + á + linju + , + tá + teir + hava + tikið + læraraútbúgvingina + 18 + Hetta + er + ein + stór + avbjóðing + , + og + tað + er + neyðugt + at + leggja + dent + á + at + styrkja + førleikarnar + hjá + lærarum + innan + hesi + fakini + , + tí + áhugin + fyri + náttúruvísindum + kemur + ikki + av + sær + sjálvum + – + hvørki + hjá + gentum + ella + dreingjum + 16 + Puggaard + , + K.M + og + Bækgaard + , + L. + „ + Håndbog + om + tiltrækning + af + piger + til + Science + , + Technology + , + Engineering + and + Mathematics + ( + STEM + ) + “ + , + Norden + , + 2016 + 17 + Puggaard + , + K.M + og + Bækgaard + , + L. + „ + Håndbog + om + tiltrækning + af + piger + til + Science + , + Technology + , + Engineering + and + Mathematics + ( + STEM + ) + “ + , + Norden + , + 2016 + 18 + Skúlablaðið + nr. + 2 + / + 2017 + 19 + Hagstovan + 20 + Kvinna + , + nr. + 02 + / + 2017 + +

+

+ + Átak + 10 + : + Eggja + fleiri + gentum + at + taka + STEM + fak + Átak + 10 + snýr + seg + um + at + fremja + upplýsing + , + framleiða + faldara + , + tosa + við + skúlaleiðslur + og + lærarar + , + børn + og + foreldur + t + d + í + 4 + , + 5 + og + 6 + flokki + í + fimm + ár + +

+

+ + Tíðarætlan + 2021-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Samstarvspartnari + Mentamálaráðið + , + skúlaleiðslur + , + yrkisskúlar + , + vegleiðarar + , + Fróðskaparsetrið + +

+

+ + Møguleikin + at + sameina + familjulív + og + arbeiðslív + Menninir + í + Føroyum + forvinna + lutfalsliga + nærum + dupult + so + nógv + í + lønum + sum + kvinnurnar + Í + 2016 + forvunnu + menn + 5,3 + mia + kr + í + lønum + , + og + kvinnur + forvunnu + 3,2 + mia + kr + 19 + Tað + merkir + , + at + menn + forvinna + 62 + % + av + lønunum + , + og + kvinnurnar + 38 + % + +

+

+ + Tølini + fevna + bara + um + lønir + , + sum + føroyskar + fyritøkur + rinda + , + so + inntøkur + frá + útlendskum + arbeiðsgevarum + eru + ikki + við + Av + tí + at + munandi + fleiri + menn + enn + kvinnur + arbeiða + uttanlands + , + er + lønargjógvin + millum + kynini + allarhelst + munandi + breiðari + 2020 + + 2223 + +

+

+ + Tølini + vísa + tó + bara + eina + síðu + Veruleikin + er + , + at + ein + stórur + partur + av + arbeiðinum + als + ikki + verður + løntur + , + og + tískil + heldur + ikki + skrásettur + í + tjóðarroknskapinum + +

+

+ + Kvinnur + brúka + í + miðal + 60 + % + meira + tíð + enn + menn + til + ólønt + arbeiði + heima + við + hús + Ójavna + býtið + er + ein + týðandi + forðing + fyri + javnstøðu + , + fíggjarligum + sjálvræði + og + búskaparligari + menning + , + meta + bæði + OECD + og + ST + 21 + Kvinna + , + nr. + 02 + / + 2017 + 22 + Part-Time + Work + in + the + Nordic + Region + III + , + TemaNord + 2016:518 + +

+

+ + Blaðið + Kvinna + gjørdi + á + vári + 2017 + eina + kanning + av + , + hvussu + arbeiðsbýtið + er + millum + kynini + í + Føroyum + , + og + hendan + kanningin + vísir + , + at + sama + mynstur + er + galdandi + her + heima + 21 + Ein + norðurlendsk + kanning + , + sum + kannaði + partíðararbeiði + , + vísti + , + at + nógvar + føroyskar + kvinnur + fara + niður + í + tíð + fyri + at + fáa + stundir + til + ólønta + arbeiðið + heima + 22 + +

+

+ + Kvinnur + brúka + í + miðal + 3 + til + 6 + tímar + til + ólønt + arbeiði + um + dagin + , + meðan + menn + brúka + 1½ + til + 2 + tímar + Ólønta + arbeiðið + skerjir + møguleikarnar + hjá + kvinnuni + at + vera + á + arbeiðsmarknaðinum + , + tí + fleiri + tímar + kvinnur + brúka + til + ólønta + arbeiðið + , + minni + eru + tær + á + arbeiðsmarknaðinum + Ójavna + býtið + í + ólønta + arbeiðinum + ávirkar + eisini + lønarlagið + hjá + kvinnunum + , + eins + og + tað + hevur + neiliga + ávirkan + á + pensjónsuppsparingina + +

+

+ + Samlað + inntøka + , + 2015 + í + tús.kr + . + +

+

+ + Inntøkubólkar + +

+

+ + Kvinnur + í + innbólki35 + %40 + %20 + %25 + %30 + %15 + %10 + %5 + %0-150151-300301-500501-700701-900901+ + +

+

+ + Tað + er + umráðandi + , + at + familjulívið + samvirkar + við + arbeiðslívið + , + og + at + býtið + av + ólønta + arbeiðinum + er + javnari + millum + kynini + Fleiri + av + uppgávunum + , + sum + í + dag + eru + óløntar + , + kunnu + loysast + av + øðrum + Millum + annað + er + umráðandi + , + at + dagstovnar + hava + opið + meira + smidligt + , + at + eldrarøktin + virkar + væl + , + og + at + bæði + foreldur + býtast + um + barnsburðarfarloyvið + Tí + tíðin + , + sum + fer + til + ólønta + arbeiðið + , + hevur + ávirkan + á + so + nógv + onnur + viðurskifti + , + eitt + nú + møguleikarnar + hjá + kvinnunum + at + vera + við + , + har + avgerðir + verða + tiknar + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + javnstøða + er + millum + kynini + , + tá + tað + ræður + um + ólønta + arbeiðið + , + til + børnini + koma + Tá + hendir + eitt + skifti + , + tí + kvinnurnar + eru + heima + í + barnsburðarfarloyvi + í + longri + tíð + – + ofta + upp + í + eitt + ár + – + og + yvirtaka + tá + høvuðsábyrgdina + av + heiminum + , + meðan + maðurin + í + størri + mun + fær + høvuðsábyrgdina + av + at + forsyrgja + familjuni + Hendan + gjógvin + gerst + alsamt + breiðari + , + jú + longri + tíð + kvinnan + er + burtur + frá + arbeiðsmarknaðinum + +

+

+ + Skal + hetta + broytast + , + er + tað + avgerandi + , + at + foreldur + býta + barnsburðarfarloyvið + meira + javnt + Hetta + verður + viðgjørt + nærri + undir + Fokusøki + 3 + 2425 + +

+

+ + Kvinnur + arbeiða + niðursetta + tíð + 84 + , + 4 + % + av + kvinnunum + í + Føroyum + arbeiða + uttan + fyri + heimið + , + og + hetta + eru + fleiri + , + enn + í + hinum + Norðurlondunum + 23 + Men + samstundis + arbeiða + tær + í + stóran + mun + niðursetta + tíð + Sambært + Manntali + 2011 + arbeiða + 54 + % + av + kvinnunum + í + Føroyum + undir + 35 + tímar + um + vikuna + , + og + tað + er + eisini + flest + í + Norðurlondum + +

+

+ + Ein + týðandi + orsøk + til + , + at + kvinnur + arbeiða + niðursetta + tíð + , + er + fyri + at + fáa + familjulívið + at + ganga + smidligari + , + sigur + Erika + Hayfield + , + sum + saman + við + øðrum + hevur + kannað + parttíðararbeiðið + í + Føroyum + , + Grønlandi + og + Álandi + 24 + Kvinnur + fata + seg + sjálvar + sum + tann + støðuga + partin + av + familjuni + , + sum + fær + gerandisdagin + at + glíða + smidligari + , + og + sum + eisini + ger + , + at + maðurin + kann + vera + meira + mobilur + á + arbeiðsmarknaðinum + +

+

+ + Søguliga + er + føroyski + arbeiðsmarknaðurin + merktur + av + , + at + nógvir + menn + eru + sjómenn + ella + arbeiða + uttanlands + Ráðandi + fatanin + var + – + og + er + kanska + í + stóran + mun + enn + – + at + menn + máttu + hava + arbeiði + Óbeinleiðis + raðfesta + vit + , + sum + samfelag + , + arbeiðið + hjá + monnum + hægri + enn + arbeiðið + hjá + kvinnum + „ + Vit + taka + altíð + avgerðir + innan + fyri + givnar + strukturar + Okkara + kynmentan + skapar + rættiliga + strammar + karmar + fyri + , + hvørjar + avgerðir + vit + kunnu + taka + sum + kvinnur + og + menn + Har + eru + ymiskar + væntanir + til + , + hvat + kvinnur + og + menn + kunnu + gera + Tað + eru + væntanir + til + menn + , + at + teir + eru + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + at + kvinnurnar + eru + tær + góðu + , + ordiligu + mammurnar + , + sum + taka + sær + meira + av + heiminum + , + “ + sigur + Erika + Hayfield + , + granskari + 25 + +

+

+ + Tí + er + tað + umráðandi + , + at + arbeitt + verður + við + at + mýkja + ráðandi + kynmentanina + , + um + vit + skulu + fáa + betri + javnstøðu + í + Føroyum + Fleiri + familjur + velja + , + at + kvinnurnar + arbeiða + niðursetta + tíð + , + meðan + børnini + eru + smá + Men + kvinnur + eru + ikki + bundnar + av + smábørnum + alt + lívið + +

+

+ + Og + tað + er + umráðandi + at + hava + í + huga + , + at + tað + ikki + altíð + er + av + egnum + vilja + , + at + kvinnur + arbeiða + niðursetta + tíð + Fimta + hvør + , + 20 + % + , + av + kvinnunum + , + sum + arbeiða + niðursetta + tíð + , + kundu + sambært + Manntali + 2011 + hugsað + sær + fleiri + tímar + Ein + stórur + partur + av + størvunum + , + har + stór + yvirvág + er + av + kvinnum + , + verður + normeraður + sum + parttíðarstørv + , + og + hetta + hevur + víst + seg + at + vera + trupult + at + broyta + 26 + +

+

+ + Føroyar + eru + eitt + útjaðara + - + og + oyggjasamfelag + , + og + arbeiðsmarknaðurin + er + øðrvísi + enn + í + okkara + grannalondum + Vit + eiga + tí + at + gera + okkara + egnu + skipanir + , + sum + taka + atlit + at + , + at + 23 + Kvinna + , + nr. + 02 + / + 2017 + 24 + Part-Time + Work + in + the + Nordic + Region + III + , + TemaNord + 2016:518 + 25 + Kvinna + nr. + 02 + / + 2017 + 26 + Frá + heimasíðuni + hjá + Javnstøðunevndini + 27 + Hayfield + , + E. + í + Kvinnu + nr. + 02 + / + 2017 + vit + hava + nógv + sjófólk + , + samstundis + sum + kynini + kunnu + hava + javnbjóðis + møguleikar + at + virka + og + býta + uppgávurnar + heima + sínámillum + 27 + +

+

+ + Tað + er + sostatt + bæði + tørvur + á + at + økja + um + tilvitanina + um + støðuna + , + at + betra + um + møguleikarnar + at + arbeiða + fulla + tíð + hjá + kvinnum + , + sum + ynskja + tað + , + og + at + gera + skipanir + sum + taka + hædd + fyri + serliga + arbeiðsmarknaðinum + í + Føroyum + +

+

+ + Átak + 11 + : + Kunning + um + parttíðarstørv + í + Føroyum + Átak + 11 + snýr + seg + um + at + leggja + fram + norðurlendsku + kanningina + um + parttíðarstørv + í + Føroyum + , + Grønlandi + og + Álandi + , + og + fáa + viðkomandi + partar + á + arbeiðsmarknaðinum + at + kjakast + um + støðuna + , + sum + hon + er + , + og + hvat + eigur + at + verða + gjørt + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018 + +

+

+ + Ábyrgdari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Átak + 12 + : + Økja + møguleikan + fyri + at + arbeiða + fulla + tíð + Átak + 12 + snýr + seg + um + at + gera + verkætlan + við + avvarðandi + pørtum + , + sum + varða + av + økjum + , + har + talið + av + normeraðum + parttíðarstørvum + er + serliga + stórt + Verkætlanin + skal + kanna + møguleikar + at + gera + broytingar + í + vaktarskipanum + , + soleiðis + at + møguleiki + verður + hjá + teimum + kvinnum + , + sum + í + dag + arbeiða + niðursetta + tíð + at + arbeiða + fulla + tíð + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Lønardeildin + í + Fíggjarmálaráðnum + +

+

+ + Samstarvspartnari + Heilsuverkið + , + Kommunufelagið + , + fakfeløg + +

+

+ + Minka + munin + á + pensjónsuppsparing + millum + kynini + Kanningar + vísa + , + at + kvinnur + hava + munandi + minni + í + pensjónsuppsparing + enn + menn + Verður + hugt + at + uppsparingunum + hjá + LÍV + ( + 2010 + ) + er + áhugavert + at + vísa + á + niðanfyri + standandi + tøl:> + Menn + í + aldrinum + 60-64 + ár + hava + 67 + % + hægri + uppspart + virði + enn + kvinnur + ( + talan + er + um + miðalvirði + ) + Í + hesum + aldursbólkinum + høvdu + menn + í + miðal + kr. + 311.084 + og + kvinnur + kr. + 187.807.> + Menn + í + aldrinum + 65-69 + ár + hava + 26 + % + hægri + uppspart + virði + enn + kvinnur + Í + hesum + aldursbólkinum + høvdu + menn + í + miðal + kr. + 241.753 + og + kvinnur + kr. + 179.955 + +

+

+ + Tað + eru + fleiri + orsøkir + til + hetta + Kvinnur + forvinna + minni + enn + menn + , + og + tá + pensjónsuppsparingin + ofta + er + ein + prosentupphædd + av + lønini + , + verður + uppsparingin + eisini + minni + Kvinnur + eru + í + størri + mun + enn + menn + í + lág + - + og + miðallønarstørvum + , + og + ein + stórur + partur + arbeiðir + niðursetta + tíð + Men + afturat + hesum + eiga + flestu + kvinnur + nøkur + børn + í + sínum + lívsskeiði + , + og + fara + í + hesum + sambandi + av + arbeiðsmarknaðinum + , + í + barnsburðarfarloyvi + í + eitt + longri + tíðarskeið + +

+

+ + Til + 2014 + hava + tær + kvinnur + , + sum + fingu + gjald + úr + Barsilsskipanini + , + ikki + fingið + eftirlønargjald + Eftir + 2014 + verður + tvungna + eftirlønin + trekt + frá + barsilsgjaldinum + +

+

+ + Við + pensjónsnýskipanini + er + ætlanin + at + tvungna + eftirlønin + verður + løgd + omaná + barsilsgjaldið + , + og + tað + verður + ein + bati + Men + tá + útgjaldið + úr + barsilsskipanini + kann + vera + lægri + enn + lønin + , + og + tvungna + eftirlønin + ofta + er + munandi + lægri + enn + eftirlønin + , + sum + fleiri + hava + avtalað + við + arbeiðsgevara + , + merkir + hetta + eisini + minni + inngjald + í + eftirløn + +

+

+ + Av + hesi + orsøk + hava + kvinnur + í + sínum + arbeiðslívi + ofta + fleiri + tíðarskeið + , + har + tær + spara + lítið + ella + onki + upp + til + eftirløn + , + og + hetta + hevur + neiliga + ávirkan + á + pensjónsuppsparingina + +

+

+ + Átak + 13 + : + Kanning + av + muninum + millum + pensjónsuppsparing + hjá + kvinnum + og + monnum + Átak + 13 + er + at + gera + eina + neyvari + kanning + av + støðuni + í + Føroyum + , + fáa + til + vega + tøl + , + til + tess + at + fáa + størri + vitan + um + hetta + týðandi + evnið + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Granskingarráðið + , + Pensjónsfeløg + , + fakfeløg + +

+

+ + Átak + 14 + : + Kunningartiltak + – + javnstøða + viðvíkjandi + pensjónsviðurskiftum + Átak + 14 + snýr + seg + um + at + gera + kunningarátøk + , + sum + upplýsa + fólk + um + ójavnan + millum + kvinnur + og + menn + , + tá + tað + snýr + seg + um + pensjónsuppsparingar + , + og + hvørjir + møguleikar + eru + fyri + at + rætta + upp + upp + á + hetta + Eitt + nú + kunnu + hjún + og + pør + gera + avtalur + sínámillum + , + soleiðis + at + goldið + verður + inn + á + pensjónsuppsparingini + hjá + tí + partinum + , + sum + fær + minni + í + løn + , + eitt + nú + vegna + niðursetta + arbeiðstíð + ella + farloyvi + , + til + tess + at + minka + um + munin + á + uppsparingini + millum + kynini + +

+

+ + Tíðarætlan + 2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Útlendskar + kvinnur + í + Føroyum + Seinnu + árini + er + talið + av + útlendingum + , + serliga + úr + fjarskotnum + londum + , + sum + hava + búsett + seg + í + Føroyum + , + nógv + økt + , + og + kvinnurnar + eru + greitt + í + yvirvág + Í + Føroyum + búgva + umleið + 1 + 100 + innflytarar + , + sum + koma + úr + øðrum + londum + enn + Norðurlondum + +

+

+ + 2627 + +

+

+ + Meðan + menn + av + útlendskum + uppruna + ofta + flyta + til + Føroya + við + arbeiðsloyvi + , + flyta + útlendskar + kvinnur + ofta + til + Føroya + við + familjusamanføring + Umstøðurnar + hjá + útlendskum + kvinnum + og + útlendskum + monnum + eru + tí + ógvuliga + ymiskar + +

+

+ + Útlendingastovan + hevur + víst + á + , + at + atgongdin + til + arbeiðsmarknaðin + er + av + sera + stórum + týdningi + , + men + hetta + kann + vera + ein + avbjóðing + hjá + útlendsku + kvinnunum + Eitt + nú + kann + talan + vera + um + málsligar + forðingar + , + tí + tær + ikki + duga + nóg + væl + føroyskt + , + eins + og + tað + kann + vera + ein + forðing + , + at + tær + ikki + duga + nógv + væl + danskt + +

+

+ + CEDAW-nevndin28 + hevur + víst + á + , + at + neyðugt + er + at + savna + inn + hagtøl + og + at + greina + støðuna + hjá + kvinnum + frá + minnilutabólkum + , + eitt + nú + støðuna + í + mun + til + arbeiðsmarknaðin + , + útbúgving + o + a + +

+

+ + Átak + 15 + : + Kanna + støðuna + hjá + útlendskum + kvinnum + og + gera + neyðug + átøk + Átak + 15 + snýr + seg + um + at + kanna + støðuna + hjá + útlendskum + kvinnum + í + Føroyum + , + og + seta + neyðug + átøk + í + verk + , + saman + við + viðkomandi + pørtum + , + til + tess + at + kvinnurnar + kunnu + gerast + virknar + í + føroyska + samfelagnum + 28 + CEDAW-nevndin + er + nevnd + hjá + ST. + CEDAW + stendur + fyri + „ + Convention + of + the + Elimination + of + All + Forms + of + Discrimination + against + Women + “ + 29 + Volvo + Group + framløga + , + Barbershop + í + Keypmannahavn + , + 12. + oktober + 2017 + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Útlendingastovan + +

+

+ + Javnstøðupolitikkur + á + arbeiðsplássum + Javnstøðan + millum + kvinnur + og + menn + kann + gerast + betri + , + tá + tað + snýr + seg + um + kynbýtið + í + leiðslum + og + í + nevndarsessum + ( + serliga + tá + talan + er + um + formann + ella + forkvinnu + ) + Kanningar + vísa + , + at + tær + fyritøkur + sum + hava + kvinnur + í + leiðslu + ella + forfólk + í + nevndum + hava + betri + úrslit + , + enn + fyritøkur + , + har + bert + menn + eru + í + leiðslum + 29 + +

+

+ + Sambært + § + 8 + í + javnstøðulógini + skal + kynbýtið + í + almennum + nevndum + , + ráðum + og + líknandi + vera + javnt + , + og + tað + er + skylda + hjá + Javnstøðunevndini + at + fylgja + við + gongdini + á + hesum + øki + Gongdin + seinastu + 16 + árini + vísir + , + at + tað + hevur + verið + framgongd + ; + í + 2000 + sótu + menn + í + 70 + % + av + sessunum + , + og + í + 2016 + eiga + teir + 61 + % + Hóast + gongdin + er + jalig + , + er + enn + nakað + eftir + á + mál + , + serliga + á + summum + økjum + , + har + meirilutin + av + monnum + enn + er + 74 + % + +

+

+ + Eitt + er + tó + almennar + nevndir + , + annað + er + leiðslur + og + nevndir + í + privata + geiranum + Kynbýtið + av + nevndarsessum + í + privata + vinnulívinum + var + í + 2007 + ávikavist + 80 + % + menn + og + 20 + % + kvinnur + Tó + vóru + bara + 14 + % + av + forfólkunum + í + nevndunum + kvinnur + 30 + Tá + hugt + verður + eftir + stjórastørvum + í + privata + vinnulívinum + vóru + 80 + % + av + øllum + stjórum + menn + Í + Manntal + kanningini + , + sum + varð + gjørd + í + 2011 + , + vóru + 75 + % + , + sum + søgdu + seg + vera + leiðarar + á + arbeiðsplássum + , + menn + 31 + +

+

+ + Mett + verður + ikki + , + at + tað + er + rætt + at + áleggja + privatum + fyritøkum + krøv + um + javnstøðu + í + nevndum + og + leiðslum + Tó + er + áhugavert + at + kanna + og + upplýsa + um + fyrimunirnar + við + javnstøðu + eins + og + at + eggja + til + eina + størri + javnstøðu + , + eisini + í + privata + geiranum + +

+

+ + Stórar + altjóða + fyritøkur + hava + við + góðum + úrslitinum + orðað + javnstøðupolitikk + fyri + teirra + arbeiðspláss + , + eitt + nú + Volvo + og + IKEA + Javnstøðupolitikkurin + snýr + seg + um + at + seta + sær + mál + um + at + fáa + javnstøðu + millum + kynini + á + øllum + stigum + í + fyritøkuni + , + tí + fyritøkan + fær + betri + fíggjarlig + úrslit + og + starvsfólk + trívast + betur + 30 + Vinnuvitan + 1. + mars + 2007 + 31 + Vinnuvitan + 8. + oktober + 2014 + +

+

+ + Mál + eru + sett + sum + t + d + at + burturbeina + lønarmun + millum + kynini + , + at + hugsa + javnstøðu + , + tá + fólk + verða + sett + í + starv + , + gera + arbeiðsplássið + attraktivt + til + tess + at + fasthalda + starvsfólk + Allir + leiðarar + og + stjórar + fáa + harafturat + undirvísing + í + javnstøðu + +

+

+ + Átak + 16 + : + Javnstøðupolitikkur + á + arbeiðsplássum + Átak + 16 + snýr + seg + um + at + heita + á + nakrar + føroyskar + fyritøkur + , + sum + hava + ein + stóran + meiriluta + av + øðrum + kyninum + , + at + orða + ein + javnstøðupolitikk + , + og + at + virka + fyri + at + fremja + størri + javnstøðu + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Javnstøðunevndin + og + Føroya + +

+

+ + Arbeiðsgevarafelag +  + 2829 + +

+

+ + Menn + og + javnstøða + +

+

+ + Fokusøki + 3 + : + +

+

+ + Javnstøða + snýr + seg + um + javnstøðu + millum + kvinnur + og + menn + Men + hóast + javnstøðupolitikkur + serliga + hevur + snúð + seg + um + viðurskifti + , + har + kvinnur + eru + fyri + ójavnstøðu + , + eru + eisini + viðurskifti + , + har + menn + eru + fyri + ójavnstøðu + vegna + sítt + kyn + Tað + er + av + stórum + týdningi + , + at + javnstøðupolitikkur + eisini + viðgerð + evnir + , + har + dreingir + og + menn + eru + fyri + ójavnstøðu + vegna + sítt + kyn + At + virka + fyri + at + beina + burtur + órætt + vegna + kyn + gagnar + bæði + kvinnum + og + monnum + og + gagnar + øllum + samfelagnum + +

+

+ + Tí + eru + menn + og + javnstøða + eitt + serstakt + fokusøki + Sjóneykan + verður + í + hesum + fokusøkinum + sett + á + pápar + og + barsilsfarloyvi + , + rættin + hjá + pápum + at + vera + saman + við + børnum + sínum + og + menn + og + heilsa + Undir + fokusøki + 2 + , + javnstøða + í + arbeiðslívinum + , + varð + eisini + nomið + við + avbjóðingina + í + mun + til + dreingir + og + útbúgving + +

+

+ + Pápar + í + barnsburðarfarloyvi + Barnsburður + og + barsil + eru + týðandi + samfelagsøki + , + sum + viðkoma + øllum + samfelagsborgarum + Tað + er + umráðandi + at + skapa + so + góð + kor + fyri + barnafamiljur + , + sum + yvirhøvur + gjørligt + Barsilsskipanin + 32 + Ársfrágreiðing + 2016 + , + Javnstøðunevndin + 33 + Ársfrágreiðing + 2013 + , + Javnstøðunevndin + 34 + Social + protection + in + the + Nordic + Countries + , + 2015 + / + 2016 + 35 + The + motherhood + pay + gap + : + A + review + of + the + issues + , + theory + and + international + evidence + , + Working + Paper + No. + 1 + / + 2015 + , + International + Labour + Office + ( + ILO + ) + 36 + Johansson + , + E-A + . + , + Effekten + av + delad + föräldraledighet + på + kvinnors + löner + , + 2010 + 37 + Madsen + , + L.P + . + + + ” + Hele + familjen + trives + bedre + , + når + far + er + på + banen + ” + , + Kvinfo + 1. + sept. + 2017 + í + Føroyum + er + nógv + ment + seinnu + árini + , + og + sum + heild + má + sigast + , + at + hon + er + góð + Men + rúm + er + fyri + batum + Eitt + nú + eigur + barsilsskipanin + at + vera + meira + smidlig + , + og + skipanin + eigur + í + størri + mun + at + eggja + pápum + at + taka + barsilsfarloyvi + +

+

+ + Barsilsskipanin + gevur + foreldrum + rætt + til + farloyvi + í + eitt + ár + eftir + barnsburð + Mamman + hevur + rætt + til + 4 + vikur + undan + barnsburði + , + og + fyrstu + 14 + vikurnar + eftir + barnsburð + eru + markaðar + til + mammuna + 4 + vikur + eru + markaðar + til + pápan + Eftir + 14 + viku + kunnu + foreldrini + býta + 28 + vikur + sínámillum + Loft + er + sett + á + útgjaldið + , + soleiðis + at + tað + loysir + seg + betur + at + lata + tað + foreldrið + , + sum + hevur + lægri + løn + , + taka + farloyvið + +

+

+ + Støðan + í + Føroyum + er + hon + , + at + mammurnar + taka + 93 + % + av + barnsburðarfarloyvinum + , + meðan + pápar + taka + 7 + % + 32 + Fleiri + av + hinum + Norðurlondunum + hava + skipanir + , + har + t + d + størri + partur + av + barsilstíðini + er + markaður + til + pápan + 33 + +

+

+ + Niðanfyri + er + mynd + av + , + hvussu + stóran + part + av + barnsburðarfarloyvinum + , + pápar + taka + í + teimum + ymsu + Norðurlondunum + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + jú + longri + tíð + kvinnurnar + eru + burturi + frá + arbeiðsmarknaðinum + , + tess + størri + verður + lønargjógvin + millum + kynini + 34 + Kanning + vísir + , + at + fyri + hvønn + mánað + , + sum + pápin + er + í + barnsburðarfarloyvi + hækkar + framtíðar + lønin + hjá + mammuni + við + nærum + 7 + % + 35 + +

+

+ + At + pápar + fara + í + barsilsfarloyvi + gagnar + tó + ikki + bara + lønarlagnum + hjá + kvinnunum + , + og + tí + fíggjarstøðuni + hjá + familjuni + , + men + gagnar + eisini + pápum + og + børnum + teirra + Royndir + úr + eitt + nú + Íslandi + og + Danmark + vísa + , + at + øll + familjan + trívist + betur + , + tá + páparnir + eisini + fáa + møguleika + at + vera + heima + hjá + børnunum + 36 + +

+

+ + Pápar + , + sum + hava + verið + í + barnsburðarfarloyvi + , + fáa + eitt + tættari + samband + við + barnið + , + og + pápar + hava + stóran + týdning + í + mun + til + kensluligu + og + andligu + menningina + hjá + barninum + , + eins + og + menningina + av + innlivingarevnum + barnsins + 37 + +

+

+ + At + pápar + eru + saman + við + sínum + børnum + tíðliga + í + lívinum + , + mótvirkar + vánaligari + sálarheilsu + hjá + børnunum + , + og + hevur + jaliga + ávirkan + á + teirra + sjálvvirði + , + og + tey + klára + seg + betur + seinni + í + lívinum + Harafturat + fremur + umsorganin + hjá + monnum + størri + javnstøðu + , + tí + , + at + +

+

+ + Partur + , + sum + pápar + taka + av + barnsburðarfarloyvinum + í + % + , + 201634 + 7 + +

+

+ + Føroyar + 11 + +

+

+ + Danmark + 11 + +

+

+ + Finnland + 29 + +

+

+ + Ísland + 19 + +

+

+ + Norra + 28 + +

+

+ + Svøríki + umsorganin + hjá + monnunum + fremur + størri + javnstøðu + , + tí + børn + , + sum + síggja + pápar + sínar + taka + lut + í + dagligu + umsorganini + , + hava + minni + lyndi + at + halda + seg + til + siðbundnu + kynmynstrini + ; + gentur + velja + í + minni + mun + siðbundin + størv + , + og + dreingir + , + tá + teir + verða + menn + , + hava + størri + sannlíkindi + at + gera + húsligt + arbeiði + 38 + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + tey + londini + , + sum + marka + ávísar + vikur + til + pápar + , + hava + best + úrslit + í + mun + til + , + at + pápar + fara + í + barsilsfarloyvi + +

+

+ + Ein + kanning + , + sum + Gallup + gjørdi + fyri + Javnstøðunevndina + í + 2013 + vísir + , + at + stórur + meiriluti + av + báðum + kynum + hevði + tikið + av + , + um + pápin + hevði + fingið + boðið + 3 + mánaðar + barnsburðarfarloyvi + markaðar + til + sín + Men + av + teimum + , + sum + ikki + høvdu + tikið + av + , + grundgeva + nógv + fleiri + kvinnur + enn + menn + við + , + at + tað + ber + ikki + til + í + arbeiðinum + hjá + manninum + +

+

+ + Fyrrverandi + forkvinnan + í + Javnstøðunevndini + , + Katrin + Kallsberg + skrivar + soleiðis + í + fororðinum + til + ársfrágreiðingina + hjá + nevndini + í + 2013 + : + „ + Tað + er + tankavekjandi + , + at + menninir + sjálvir + halda + tað + bera + til + , + meðan + kvinnurnar + síggja + arbeiðið + hjá + manninum + sum + eina + forðing + Hvørji + størv + eru + soleiðis + háttað + , + at + ikki + ber + starvsfólkinum + til + at + fara + í + barsil + nakrar + vikur + fyri + hvørt + barnið + í + eitt + heilt + arbeiðslív + ? + “ + +

+

+ + Víðari + stendur + : + „ + Tað + snýr + seg + í + stóran + mun + um + hugburð + Javnstøðunevndin + heldur + , + at + vit + í + Føroyum + eiga + at + arbeiða + fram + móti + eini + betri + barsilsskipan + við + størri + parti + av + tíðini + markaðum + til + pápan + , + tó + uttan + at + mamman + missir + nakað + 38 + MenCare + , + A + global + fatherhood + campaig + , + The + MenCare + Parental + Leave + Platform + , + 2016 + 39 + MenCare + , + A + global + fatherhood + campaig + , + The + MenCare + Parental + Leave + Platform + , + 2016 + 40 + Sí + meira + um + kanningina + í + Fylgiskjalið + 2 + +

+

+ + Hagtøl + úr + grannalondunum + vísa + , + at + páparnir + taka + tann + partin + av + barsilstíðini + , + ið + er + markað + til + teir + Royndir + úr + grannalondunum + vísa + eisini + , + at + tá + pápin + hevur + virknan + leiklut + í + primeru + umsorganini + av + barninum + , + eru + avleiðingar + betri + trivnaður + fyri + alla + familjuna + “ + 39 + +

+

+ + Javnstøðunevndin + mælir + í + ársfrágreiðingini + frá + 2016 + til + at + endurskoða + barsilsskipanina + , + soleiðis + at + hon + verður + javnari + nýtt + av + báðum + kynum + Mælt + verður + til + , + at + útgjaldsloftið + verður + hægri + , + og + hvørt + foreldrið + sjálvt + ger + av + , + hvussu + nógvar + vikur + tað + tekur + – + uttan + at + tað + ávirkar + hitt + foreldrið + Og + at + í + minsta + lagi + áttu + kvoturnar + hjá + mammum + og + pápum + at + verið + eins + stórar + 40 + +

+

+ + Mett + verður + , + at + til + ber + at + arbeiða + á + fleiri + økjum + fyri + at + eggja + pápum + at + fara + í + barsilsfarloyvi + Eitt + nú + eiga + allar + vikur + , + sum + verða + lagdar + afturat + barnsburðarfarloyvinum + frameftir + at + verða + markaðar + pápunum + Eitt + annað + er + at + gera + barsilsskipanina + meira + smidliga + , + soleiðis + at + foreldur + í + størri + mun + sjálvi + kunnu + avgera + , + nær + tey + fara + í + barsil + Og + í + triðja + lagi + kunnu + upplýsingarátøk + gerast + , + sum + birta + hugin + ella + gera + tað + meira + góðtikið + hjá + pápum + at + fara + í + barsilsfarloyvi + +

+

+ + Átak + 17 + : + Pápar + longri + í + barsilsfarloyvi + Átak + 17 + snýr + seg + um + at + viðkomandi + partar + saman + gera + átøk + , + sum + kunnu + eggja + fleiri + pápum + at + taka + barsilsfarloyvi + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2022 + +

+

+ + Ábyrgdari + Samferðslumálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Lønardeildin + , + Føroya + +

+

+ + Arbeiðsgevarafelag + , + fakfeløg + + 3031 + +

+

+ + Rætturin + hjá + pápum + at + taka + størri + lut + í + lívinum + hjá + smábørnum + Børn + hava + rætt + til + bæði + foreldur + Samgongan + hevur + sett + sær + fyri + at + styrkja + rættindini + hjá + børnunum + til + bæði + foreldur + Tá + børn + eru + fødd + uttanfyri + hjúnalag + , + sum + meira + enn + helmingurin + av + børnunum + er + , + fær + mamman + einsamøll + foreldramyndugleikan + yvir + barninum + , + um + foreldrini + ikki + hava + gjørt + avtalu + um + felags + foreldramyndugleika + Fara + foreldur + hvørt + til + sítt + , + búgva + børnini + aloftast + hjá + mammuni + Hetta + kann + ávirka + sambandið + millum + pápa + og + barn + +

+

+ + Familjurætturin + er + danskt + málsøki + , + men + avtala + er + gjørd + um + at + yvirtaka + málsøkið + 29 + juli + 2018 + Eftir + at + málsøkið + er + yvirtikið + , + skal + kannast + , + hvussu + lóggávan + skal + vera + á + økinum + í + Føroyum + , + og + hvussu + vit + við + lóggávuni + kunnu + styrkja + rættindini + hjá + børnunum + til + bæði + foreldur + +

+

+ + Átak + 18 + : + Betri + foreldrarættindi + Átak + 18 + snýr + seg + um + at + kanna + , + hvussu + lóggávan + skal + vera + á + økinum + í + Føroyum + , + og + hvussu + vit + við + lóggávuni + kunnu + styrkja + rættindini + hjá + børnunum + til + bæði + foreldur + +

+

+ + Tíðarætlan + Eftir + 29. + juli + 2018 + +

+

+ + Ábyrgdari + Heilsu + - + og + innlendismálaráðið + +

+

+ + Menn + og + heilsa + Menn + liva + í + meðal + 5 + ár + styttri + enn + kvinnur + Menn + fáa + eisini + í + størri + mun + álvarsamar + sjúkur + enn + kvinnur + Sambært + danskari + kanning + brúka + menn + millum + 40 + og + 65 + ár + sín + lækna + helvtina + so + lítið + , + sum + kvinnur + Teir + fara + seint + til + lækna + , + og + eru + ofta + sjúkari + , + tá + teir + loksins + fara + til + lækna + Tað + er + ein + viðvirkandi + orsøk + til + , + at + menn + doyggja + 40 + % + oftari + av + krabba + , + enn + kvinnur + Og + hvørja + ferð + 100 + kvinnur + doyggja + av + hjarta + / + æðrasjúkum + , + doyggja + 146 + menn + 41 + Hetta + vísa + danskar + kanningar + , + og + tøl + frá + landslæknanum + vísa + , + at + støðan + er + ikki + øðrvísi + í + Føroyum + 42 + 41 + www.sundmand.dk + 42 + Heilsulýsing + Landslæknans + 2015-2016 + +

+

+ + Í + Danmark + eru + átøk + gjørd + , + sum + serliga + venda + sær + til + menn + , + fyri + at + fáa + teir + at + gáa + eftir + broytingum + í + kroppinum + og + almenna + trivnaðinum + , + og + eggja + teimum + at + fara + til + lækna + Eisini + eru + átøk + gjørd + mótvegis + heilsuskipanini + , + sum + í + fleiri + førum + ikki + hevur + nøktandi + amboð + at + síggja + sjúkueyðkenni + hjá + monnum + Føroyskir + sjómenn + hava + tó + tann + fyrimun + , + at + teir + skulu + regluliga + til + lækna + fyri + at + fáa + Bláu + bók + , + og + tí + kanska + eru + oftari + í + sambandi + við + heilsuverkið + enn + menn + í + okkara + grannalondum + Kanningar + vísa + tó + , + at + menn + eru + í + størri + vanda + at + vera + fyri + álvarsligum + arbeiðsvanlukkum + , + eisini + á + sjónum + +

+

+ + Tað + eru + serliga + menn + , + sum + eru + illa + fyri + fíggjarliga + , + sum + eru + í + størsta + heilsuvanda + Teir + hava + lægsta + miðallivialdur + , + eru + ringast + fyri + og + eru + í + størst + vanda + fyri + at + gerast + bundnir + at + rúsdrekka + og + / + ella + rúsevnum + , + og + gerast + heimleysir + Eisini + eru + teir + í + størri + vanda + fyri + at + fremja + sjálvmorð + +

+

+ + Átak + 19 + : + Kunningarátøk + – + Hvat + feilar + tær + , + maður + ? + + + Átak + 19 + snýr + seg + um + at + gera + eitt + átak + serliga + ætlað + monnum + í + mun + til + heilsu + +

+

+ + Tíðarætlan + 2019-2021 + +

+

+ + Ábyrgdari + Fólkaheilsuráðið + +

+

+ + Barbershop + Fyri + at + fáa + menn + at + samskifta + um + javnstøðu + og + at + vekja + áhugan + hjá + monnum + um + javnstøðuspurningar + , + hevur + Norðurlendska + ráðharraráðið + skipað + fyri + einari + røð + av + sokallaðum + Barbershops + við + góðum + úrslitum + +

+

+ + Endamálið + við + Barbershop’unum + er + at + skipa + eitt + stað + at + umrøða + javnstøðumál + , + har + menn + kenna + seg + aftur + – + eitt + nú + hjá + hárskera + , + í + skiftingarrúminum + ella + í + undirhúsinum + Hesi + Barbershops + hava + verið + á + ST + høvuðsborgini + í + New + York + , + á + høvuðsborg + NATO’s + í + Brússel + , + og + hjá + WTO + , + ILO + og + ST + í + Geneve + Nú + er + ætlanin + at + skipa + fyri + einari + Barbershop + Føroyum + +

+

+ + Á + Barbershopini + fara + menn + frá + týðandi + vinnufyritøkum + , + sum + hava + royndir + at + fáa + størri + javnstøðu + millum + kynini + á + virkjum + sínum + , + at + greiða + frá + royndum + og + geva + øðrum + vinnulívsleiðarum + íblástur + +

+

+ + Átak + 20 + : + Barbershop + +

+

+ + Tíðarætlan + Á + heysti + 2019 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Javnstøðunevndin + , + íslendska + +

+

+ + Uttanríkismálaráðið + og + Vælferðarmálaráðið + , + Fólkaheilsuráðið30 +  + 3233 + +

+

+ + Harðskapur + og + haturstala + +

+

+ + Fokusøki + 4 + : + +

+

+ + Harðskapur + móti + kvinnum + er + eitt + alheims + fyribrigdi + Í + patriarkalskum + samfeløgum + hevur + kvinnan + í + øldir + verið + undirløgd + manninum + og + kropsliga + eru + kvinnur + veikari + enn + menn + +

+

+ + Gjøgnum + alla + tjúgundu + øld + hava + kvinnur + stríðst + fyri + sínum + rættindum + og + javnstøðu + , + tað + veri + seg + á + sosiala + økinum + , + í + politikki + , + eins + og + fíggjarliga + Hetta + stríð + hevur + havt + við + sær + , + at + nógv + lond + hava + samtykt + lógir + , + sum + skulu + tryggja + kvinnum + síni + rættindi + , + sí + eisini + okkara + javnstøðulóg + 43 + +

+

+ + Harðskapur + móti + kvinnum + og + gentum + er + eitt + sera + álvarsligt + brot + á + kvinnurættindi + Í + CEDAW + - + sáttmálanum + hjá + ST + ( + sí + um + sáttmálan + á + s + 36 + ) + , + er + orðið + harðskapur + ikki + 43 + Løgtingslóg + nr. + 52 + frá + 3. + mai + 1994 + um + javnstøðu + millum + kvinnur + og + menn + 44 + http://www.un.org/womenwatch/daw/vaw/index.htm + beinleiðis + nevnt + Men + í + 1992 + gjørdi + CEDAW-nevndin + eitt + tilmæli + , + sum + snúði + seg + um + harðskap + móti + kvinnum + Í + tilmælinum + skrivar + nevndin + , + at + kyngrundaður + harðskapur + er + eitt + slag + av + mismuni + , + sum + álvarsliga + forðar + kvinnum + í + at + hava + rættindi + og + frælsi + á + jøvnum + føti + við + menn + +

+

+ + Harðskapur + , + antin + hann + er + sálarligur + ella + kropsligur + , + ger + seg + inn + á + rættin + hjá + einstaklinginum + til + at + ráða + yvir + egnum + lívi + Og + børn + , + sum + eru + vitni + til + harðskap + , + bera + henda + førning + við + sær + víðari + í + lívinum + +

+

+ + Altjóða + samfelagið + hevur + avgjørt + , + at + harðskapur + móti + kvinnum + og + gentum + skal + steðga + , + og + ST + hevur + bundið + seg + til + at + berjast + móti + harðskapi + móti + kvinnum + 44 + CEDAW-nevndin + hevur + víst + á + viðurskifti + í + Føroyum + , + sum + ikki + eru + í + lagi + , + eisini + tá + talan + er + um + harðskap + móti + kvinnum + , + sí + talvu + í + fylgiskjali + 1 + +

+

+ + Arbeiðið + at + seta + í + verk + átøkini + í + Heildarætlan + um + harðskap + í + parløgum + og + nærsambondum + byrjaði + í + 2012 + Enn + vita + vit + ikki + heilt + , + hvussu + øll + átøkini + hava + hilnast + , + men + vit + vita + , + at + opinleikin + í + samfelagnum + er + vorðin + størri + og + at + fólk + tora + betur + at + leita + sær + hjálp + , + tá + um + harðskap + ræður + – + bæði + tey + , + sum + eru + fyri + harðskapi + og + tey + , + sum + hava + framt + harðskap + +

+

+ + Vit + eiga + alla + tíðina + at + gera + upplýsandi + átøk + , + sum + kunna + um + fylgjurnar + av + harðskapi + og + um + , + hvar + kvinnur + , + sum + eru + fyri + harðskapi + , + kunnu + leita + sær + hjálp + Í + arbeiðinum + við + Heildarætlan + um + harðskap + í + parløgum + og + nærsambondum + eins + og + Heildarætlan + um + kynsligan + ágang + hevur + samstarvið + við + viðkomandi + samstarvspartar + og + starvsbólkar + verið + fyrimyndarligt + Hetta + samstarvið + er + sera + týdningarmikið + í + arbeiðinum + at + basa + harðskapi + móti + kvinnum + +

+

+ + Haturstala + Norðurlendska + ráðharraráðið + fyri + javnstøðu + hevur + samtykt + , + at + arbeiðið + at + basa + haturstalu + ( + hate + speech + ) + er + eitt + fokusøki + í + norðurlendska + javnstøðusamstarvinum + tíðarskeiðið + 2015-2018 + +

+

+ + Allýsingin + av + haturstalu + er + : + „ + Haturstala + er + tala + , + ið + loypir + á + ein + persón + ella + ein + bólk + vegna + teirra + húðalit + , + átrúnað + , + uppruna + , + kynsligan + samleika + , + brek + ella + kyn + “ + +

+

+ + Í + juni + í + 2017 + skipaði + Noreg + , + sum + hevði + formansskapin + , + fyri + stórari + altjóða + ráðstevnu + um + hetta + evnið + 45 + Endamálið + við + 45 + https://www.norden.org/en/nordic-council-of-ministers/council-of-ministers/the-nordic-council-of-ministers-for-gender-equality-mr-jaem/ + nordic-committee-of-senior-officials-for-gender-equality-ek-jaem + / + events + / + nordic-conference-on-hate-speech + ráðstevnuni + var + at + kunna + um + evnið + og + at + leggja + fram + royndir + við + arbeiðinum + at + basa + haturstalu + Norðurlendskir + og + altjóða + serfrøðingar + tóku + lut + á + ráðstevnuni + , + har + dentur + serliga + varð + lagdur + á + ungdómsperspektivið + í + mun + til + haturstalu + +

+

+ + Eisini + á + norðurlendska + ráðharrafundinum + í + Lofoten + í + 2017 + , + var + evnið + á + breddanum + , + og + allir + ráðharrarnir + samdust + um + , + at + Norðurlond + eiga + at + fremja + felags + átøk + móti + haturstalu + „ + Tora + fólk + ikki + at + siga + hugsan + sína + alment + , + er + talan + í + grundini + um + , + at + talufrælsið + verður + skert + , + “ + segði + Eyðgunn + Samuelsen + , + landsstýriskvinna + , + sum + tók + lut + á + fundinum + +

+

+ + Eisini + í + Føroyum + er + trupulleikin + kendur + , + og + landsstýriskvinnan + heldur + tað + vera + sera + týdningarmikið + , + at + vit + røkka + teimum + ungu + við + boðskapinum + um + , + at + vit + vilja + basa + haturstalu + 3435 + +

+

+ + Í + samstarvi + við + Fólkaheilsuráðið + , + Amnesty + International + og + Politiið + í + Føroyum + hevur + Almannamálaráðið + í + tvey + ár + , + 2016 + og + 2017 + , + gjørt + fyribyrgjandi + kampanjur + Tann + fyrra + undir + yvirskriftini + „ + Sex + krevur + samtykki + “ + , + og + tann + seinna + undir + yvirskriftini + „ + Mynd + krevur + samtykki + “ + Tann + seinna + snúði + seg + um + tað + at + býta + myndir + á + netinum + 46 + Kampanjurnar + í + 2016 + og + 2017 + vórðu + væl + móttiknar + , + ikki + minst + av + teimum + ungu + , + og + tað + hevur + alstóran + týdning + at + røkka + júst + ungdóminum + við + boðskapinum + um + haturstalu + +

+

+ + Átak + 21 + : + Kunningarátak + – + Haturstala + Átak + 21 + snýr + seg + um + at + gera + kampanju + um + haturstalu + við + at + framleiða + tilfar + , + sum + serliga + vendir + sær + til + ung + , + har + sum + ung + ferðast + , + eitt + nú + á + netinum + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Sig + frá + +

+

+ + Samstarvspartnari + Fólkaheilsuráðið + +

+

+ + Hagtøl + um + harðskap + móti + kvinnum + Sambært + ST + er + ella + hevur + triðja + hvør + kvinna + í + øllum + heiminum + verið + fyri + harðskapi + , + flestu + teirra + frá + makanum + 47 + Hvussu + støðan + er + her + hjá + okkum + , + vita + vit + ikki + við + vissu + , + og + neyðugt + er + útvega + nøktandi + hagtøl + , + sum + eisini + skulu + brúkast + í + sambandi + við + komandi + CEDAW + hoyring + , + sum + verður + í + 2019 + +

+

+ + Tøl + hjá + Kvinnuhúsinum + vísa + , + at + í + 2016 + vóru + 488 + áheitanir + til + Kvinnuhúsið + , + og + at + 6 + kvinnur + og + 5 + børn + gistu + á + Kreppumiðstøðini + 48 + +

+

+ + Átak + 22 + : + Útvega + hagtøl + um + harðskap + móti + kvinnum + Átak + 22 + snýr + seg + um + at + útvega + nøktandi + hagtøl + um + harðskap + móti + kvinnum + , + sum + CEDAW-nevndin + eisini + hevur + víst + á + mangla + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2019 + +

+

+ + Ábyrgdari + Sig + frá + 46 + https://www.amnesty.fo/tidindi/mynd-krevur-samtykki/ + 47 + http://www.unwomen.org/-/media/headquarters/attachments/ + sections + / + library + / + publications + / + 2013 + / + 12 + / + un + %20women + %20evawthembrief + _ + us-web-rev9 + %20pdf.pdf + ? + la=en + 48 + sí + ársfrágreiðing + á + heimasíðuni + hjá + Kvinnuhúsinum + , + kvinnuhusid.fo + . + + +  + 3637 + +

+

+ + Lóggáva + og + altjóða + sáttmáli + +

+

+ + Fokusøki + 5 + : + +

+

+ + Hóast + fáar + løgfrøðiligar + forðingar + eru + fyri + javnstøðu + í + Føroyum + , + eigur + javnstøðulóggávan + at + verða + dagførd + , + soleiðis + at + hon + virkar + í + dagsins + samfelag + +

+

+ + Javnstøðulógin + er + frá + 1994 + , + og + er + lógin + hesi + nærum + 25 + árini + ikki + broytt + Mett + verður + , + at + tíðin + er + komin + at + gera + ávísar + broytingar + , + sum + verða + viðgjørdar + niðanfyri + +

+

+ + Føroyar + hava + umframt + javnstøðulógina + tikið + undir + við + altjóða + sáttmála + , + sum + hevur + til + endamáls + at + burturbeina + allan + mismun + móti + kvinnum + , + nevndur + CEDAW-sáttmálin + , + ella + Kvinnurættindasáttmálin + 49 + Fjórða + hvørt + ár + skulu + Føroyar + til + hoyringar + í + ST49 + CEDAW + stendur + fyri + „ + Convention + on + the + Elimination + of + All + Forms + of + Discrimination + against + Women + . + “ + 50 + CEDAW + skrivar + m.a. + á + heimasíðu + sínari + : + „ + By + accepting + the + Convention + , + States + commit + themselves + to + undertake + a + series + of + measures + to + end + discrimination + against + women + in + all + forms + , + including + : + +

+

+ + to + incorporate + the + principle + of + equality + of + men + and + women + in + their + legal + system + , + abolish + all + discriminatory + laws + and + adopt + appropriate + ones + prohibiting + discrimination + against + women + ; + +

+

+ + to + ensure + elimination + of + all + acts + of + discrimination + against + women + by + persons + , + organizations + or + enterprises + . + ” + 51 + Poulsen + , + K.W + . + + + ( + 2009 + ) + „ + CEDAW + : + Menniskjarættindi + fyri + kvinnur + “ + . + + + Greinasavn + um + ST + og + mannarættindi + . + + + Ritstj. + Amnesty + International + Føroya + Deild + . + + + Fróðskapur.í + sambandi + við + , + at + CEDAWnevndin + ger + niðurstøður + um + , + hvørt + Føroyar + liva + upp + til + ásetingarnar + í + sáttmálanum + Føroyar + vóru + seinast + til + hoyringar + í + ST + í + 2015 + og + fingu + tá + fleiri + viðmerkingar + Hesar + eiga + at + verða + tiknar + í + álvara + og + arbeitt + eigur + at + verða + fyri + at + bøta + tey + viðurskifti + , + sum + viðmerkingarnar + snúgva + seg + um + +

+

+ + CEDAW-sáttmálin + Hóast + vit + kunnu + siga + , + at + vit + í + Føroyum + hava + formliga + javnstøðu + millum + menn + og + kvinnur + , + eru + tað + fleiri + dømi + um + , + at + kvinnur + eru + fyri + mismuni + Hetta + sæst + m + a + við + at + hyggja + eftir + Global + Gender + Gap + Report + , + sum + World + Economic + Forum + stendur + fyri + Kvinnuójavnstøðan + í + heiminum + er + mett + at + vera + ein + nóg + víttfevnandi + trupulleiki + til + , + at + ST + hevur + ein + serliganmenniskjarættindasáttmála + fyri + kvinnur + , + Convention + on + the + Elimination + of + All + Forms + of + Discrimination + against + Women + , + CEDAW-sáttmálin + 186 + lond + hava + tikið + undir + við + sáttmálanum + 50 + +

+

+ + Løgtingið + samtykti + sáttmálan + í + 1987 + , + og + harvið + bleiv + sáttmálin + rættarliga + bindandi + fyri + Føroyar + Sáttmálin + bindur + limaríkini + til + at + avtaka + mismun + á + øllum + økjum + í + samfelagnum + 51 + +

+

+ + At + Kvinnurættindasáttmálin + er + rættarliga + bindandi + fyri + Føroyar + , + merkir + , + at + myndugleikar + og + almennir + stovnar + hava + skyldu + til + at + lóggeva + , + fyrisita + og + annars + virka + samsvarandi + sáttmálanum + fyri + at + avtaka + mismun + móti + kvinnum + á + øllum + økjum + í + samfelagnum + Tílíkur + mis + munur + fevnir + um + bæði + formligar + og + óformligar + forðingar + +

+

+ + Fjórða + hvørt + ár + eru + Føroyar + til + hoyringar + í + ST + Hoyringin + fer + fram + í + sambandi + við + , + at + CEDAW + nevndin + ger + niðurstøður + um + , + hvørt + Føroyar + liva + upp + til + ásetingarnar + í + sáttmálanum + Føroyar + vóru + til + hoyringar + í + 2015 + , + og + skulu + aftur + í + 2019 + Í + niðurstøðuni + hevur + CEDAW-nevndin + varpað + ljós + á + nøkur + viðurskifti + , + ið + tey + meta + ikki + eru + í + lagi + í + Føroyum + , + hvat + javnstøðu + viðvíkur + Hesi + eru + sett + upp + í + talvu + í + fylgiskjali + 1 + +

+

+ + CEDAW-nevndin + festi + seg + serliga + við + , + at + fáar + kvinnur + eru + í + leiðslum + bæði + á + privata + arbeiðsmarknaðinum + og + innan + tað + almenna + Harumframt + mælti + CEDAW-nevndin + til + , + at + kvinnur + , + sum + arbeiða + niðursetta + tíð + fáa + møguleikan + at + arbeiða + fulla + tíð + Samanumtikið + verður + eisini + mælt + til + , + at + Føroyar + seta + í + verk + tiltøk + fyri + at + fremja + veruliga + , + de + facto + , + javnstøðu + +

+

+ + Føroyar + skulu + aftur + til + hoyringar + um + Kvinnurættindasáttmálan + í + 2019 + , + og + metir + landsstýriskvinnan + í + javnstøðumálum + , + at + millum + annað + við + hesi + virkisætlan + ber + til + at + bøta + um + fleiri + av + teimum + viðmerkingum + , + sum + ST + hevði + til + Føroyar + í + 2015 + +

+

+ + Átak + 23 + : + Almenn + kunning + um + +

+

+ + Kvinnurættindasáttmálan + Ein + av + viðmerkingunum + hjá + CEDAW-nevndini + var + , + at + Føroyar + skulu + upplýsa + um + Kvinnurættindasáttmálan + , + og + hvat + sáttmálin + merkir + fyri + samfelagið + Hetta + verður + millum + annað + gjørt + nú + Javnstøðupolitikkurin + og + virkisætlanin + fara + til + aðalorðaskiftis + í + løgtinginum + +

+

+ + Almannamálaráðið + fer + saman + við + Mentamálaráðnum + og + Amnesty + International + at + gera + ætlan + til + tess + at + tryggja + , + at + CEDAW-sáttmálin + verður + betur + kendur + í + Føroyum + , + eitt + nú + við + at + gera + serstakt + undirvísingartilfar + um + sáttmálan + , + umframt + at + gera + sáttmálan + meira + kendan + millum + fólk + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2019 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Mentamálaráðið + og + +

+

+ + Amnesty + International + + 3839 + +

+

+ + Javnstøðulógin + Løgtingslóg + nr + 52 + frá + 3 + mai + 1994 + um + javnstøðu + millum + kvinnur + og + menn + hevur + til + endamáls + at + beina + burtur + allan + mismun + vegna + kyn + , + bæði + tá + tað + snýr + seg + um + útbúgving + , + arbeiði + , + yrkisliga + og + mentanarliga + menning + Sambært + lógini + er + Javnstøðunevndin + sett + at + hava + eftirlit + við + , + at + javnstøðulógin + verður + hildin + , + eins + og + at + ráðgeva + og + gera + tilmæli + í + spurningum + , + sum + snúgva + seg + um + javnstøðumál + Harumframt + skal + Javnstøðunevndin + viðgera + kærur + frá + fólki + , + sum + halda + seg + hava + verið + fyri + mismuni + vegna + sítt + kyn + Javnstøðunevndin + er + eisini + kærumyndugleiki + í + løgtingslóg + nr + 63 + frá + 26 + juni + 2011 + um + at + banna + mismuni + á + arbeiðsmarknaðinum + , + orsakað + av + breki + +

+

+ + Javnstøðunevndin + hevur + fimm + limir + , + sum + verða + tilnevndir + av + landsstýrinum + eftir + tilmæli + frá + arbeiðstakarum + , + arbeiðsgevarum + , + Kvinnufelagssamskipan + Føroya + , + eitt + umboðandi + skúla + - + , + heilsu + og + almannaverkið + og + eitt + umboðandi + Føroya + landsstýri + Umboð + landsstýrisins + er + formaður + ella + forkvinna + +

+

+ + Skiftandi + Javnstøðunevndir + hava + gjørt + vart + við + , + at + javnstøðulógin + eigur + at + verða + endurskoðað + 52 + Ein + av + høvuðsatfinningunum + , + sum + Javnstøðunevndin + hevur + til + lógina + , + er + , + at + kærur + um + brot + á + javnstøðulógina + verða + viðgjørdar + í + nevndini + , + heldur + enn + av + óheftum + myndugleika + Hetta + kann + bæði + vera + óheppið + , + tá + nevndin + er + samansett + av + fólkum + við + greiðum + áhugamálum + ( + t + d + umboð + fyri + arbeiðsgevarar + og + umboð + fyri + arbeiðstakarar + ) + , + og + tí + kærumál + taka + nógva + tíð + hjá + nevndini + Harafturat + hevur + ivi + verið + um + heimildina + hjá + Javnstøðunevndini + at + áleggja + pørtum + at + rinda + endurgjald + Hildið + verður + , + at + Javnstøðunevndin + heldur + enn + at + brúka + orku + til + at + viðgera + kærumál + , + átti + at + brúkt + orkuna + til + at + fremja + javnstøðu + við + upplýsing + og + kunning + í + almenna + rúminum + +

+

+ + Átak + 24 + : + Leggja + kærumál + hjá + +

+

+ + Javnstøðunevndini + til + kærunevnd + Átak + 24 + snýr + seg + um + at + gera + uppskot + til + broyting + í + javnstøðulógini + soleiðis + , + at + kærumál + verða + løgd + til + sjálvstøðuga + kærunevnd + ella + til + Føroya + kærustovn + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + 52 + Ársfrágreiðing + 2007 + , + Javnstøðunevndin + + 4041 + +

+

+ + Skrivstova + til + javnstøðumál + Árliga + játtanin + til + Javnstøðunevndina + á + fíggjarlógini + hevur + seinastu + 10 + árini + meira + ella + minni + staðið + í + stað + , + og + er + í + 2017 + 419 + 000 + kr + Fíggjarliga + orkan + er + ikki + til + at + fremja + tær + ætlanir + , + sum + nevndin + kundi + hugsað + sær + Afturvendandi + forfólk + í + Javnstøðunevndini + hava + eisini + í + ársfrágreiðingum + víst + á + , + at + umstøðurnar + at + fáast + við + javnstøðunevndararbeiði + einamest + eru + í + frítíðini + , + 53 + og + hetta + er + ikki + nóg + gott + +

+

+ + Uppgávurnar + eru + nógvar + og + tíðarkrevjandi + , + og + skal + nakað + munagott + fáast + burtur + , + hevði + verið + betri + at + nevndin + varð + knýtt + at + eini + skrivstovu + Skrivstovan + kann + hava + til + uppgávu + at + fyrireika + mál + til + nevndina + at + taka + støðu + til + , + eins + og + at + útinna + tær + ætlanir + , + sum + nevndin + setir + út + í + kortið + +

+

+ + Skrivstovan + kann + samstundis + í + størri + mun + vera + tøk + hjá + myndugleikum + , + stovnum + , + feløgum + og + einstaklingum + at + venda + sær + til + at + fáa + hjálp + og + ráðgeving + í + javnstøðuspurningum + Ein + skrivstova + kann + á + ymsan + hátt + varpað + ljós + á + javnstøðumál + , + og + standa + fyri + átøkum + sum + fremja + størri + javnstøðu + Fyri + at + tryggja + eitt + ávíst + fakligt + umhvørvi + , + eigur + at + verða + kannað + um + líknandi + nevndir + og + ráð + undir + landsstýrinum + kundu + skipað + seg + saman + í + skrivstovu + , + eitt + nú + Demokratia + , + sum + er + í + líknandi + støðu + sum + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Átak + 25 + : + Seta + á + stovn + skrivstovu + at + taka + sær + av + m.ø + . + + + javnstøðumálum + Átak + 25 + snýr + seg + um + at + virka + fyri + at + skipa + ymsar + almennar + nevndir + og + ráð + saman + í + eina + skrivstovu + , + sum + skal + virka + fyri + 53 + Ársfrágreiðing + hjá + Javnstøðunevndini + 2015 + , + 2011 + at + fremja + málini + hjá + hesum + nevndum + og + ráðum + Eitt + nú + skal + skrivstovan + virka + fyri + Javnstøðunevndina + og + Demokratia + , + og + møguliga + onnur + við + Játtan + eigur + at + vera + til + at + framleiða + tilfar + til + myndugleikar + , + skúlar + , + stovnar + , + feløg + o + o + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2019 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Kynsamtáttan + Kynsamtáttan + , + á + enskum + Gender + mainstreaming + , + er + eitt + altjóða + viðurkent + amboð + at + nýta + til + tess + at + røkka + javnstøðu + At + kynsamtátta + merkir + , + at + javnstøðuperspektivið + er + í + miðdeplinum + í + øllum + arbeiði + í + fyrisitingini + , + sum + ávirkar + menniskju + +

+

+ + Kynsamtáttan + varð + samtykt + sum + strategiamboð + á + altjóða + kvinnuráðstevnuni + í + Beijing + í + 1995 + , + og + hevði + sum + høvuðsendamál + at + fáa + londini + at + binda + seg + til + javnstøðuarbeiðið + , + og + at + flyta + javnstøðumál + frá + „ + útjaðaranum + “ + í + politikki + , + inn + í + politiska + „ + maskinrúmið + “ + +

+

+ + Javnstøða + millum + kvinnur + og + menn + verður + til + , + har + vanligar + avgerðir + verða + tiknar + , + har + tilfeingi + verður + býtt + , + og + har + normar + verða + skaptir + Tí + má + javnstøðuperspektivið + vera + við + í + dagliga + arbeiðinum + í + fyrisitingini + Í + øllum + lóggávuarbeiði + , + í + øllum + tilgongdum + , + har + avgerðir + verða + tiknar + eins + og + í + allari + ráðlegging + eigur + hædd + at + verða + tikin + at + kyni + og + javnstøðu + Javnstøðuperspektivið + skal + vera + við + í + orðingum + av + politikki + , + í + gransking + , + í + samskifti + , + í + raðfestingum + , + íverksetan + og + eftirliti + av + skipanum + og + verkætlanum + +

+

+ + Kynsamtáttan + er + ein + strategi + til + tess + at + røkka + javnstøðu + , + men + er + ikki + eitt + mál + í + sjálvum + sær + Heldur + er + talan + um + eitt + amboð + at + røkka + málinum + um + javnstøðu + millum + kynini + +

+

+ + Átak + 26 + : + Kynsamtáttan + Átak + 26 + snýr + seg + um + at + fáa + javnstøðuper + - + spektivið + inn + í + alt + virksemið + í + fyrisitingini + +

+

+ + Løgmannskrivstovan + og + Javnstøðunevndin + arbeiða + saman + um + , + hvussu + hetta + kann + fremjast + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Løgmansskrivstovan + +

+

+ + Samstarvspartnari + Javnstøðunevndin + +

+

+ + Javnstøðufrágreiðing + Á + javnstøðuøkinum + hava + vit + – + sum + á + fleiri + øðrum + økjum + – + ov + vánaligt + hagtalsgrundarlag + og + ov + fáar + kanningar + , + sum + vísa + støðuna + á + økinum + Tað + hevur + alstóran + týdning + at + styrkja + hetta + økið + Ein + gongd + leið + er + at + fáa + fyritøkur + og + stovnar + at + gera + afturvendandi + javnstøðufrágreiðingar + +

+

+ + Í + grannalondum + okkara + eru + krøv + til + eitt + nú + stovnar + og + fyritøkur + at + gera + slíkar + frágreiðingar + Endamálið + við + frágreiðingunum + er + at + geva + eina + mynd + av + , + hvat + hesi + gera + fyri + at + fremja + javnstøðu + , + og + hvussu + tey + hugsa + kyn + inn + í + teirra + arbeiði + og + tilboð + til + borgarar + Í + nøkrum + londum + eru + tað + einans + lands + - + og + kommunalir + stovnar + , + sum + gera + hesar + frágreiðingar + , + í + øðrum + londum + ger + stórur + partur + av + arbeiðsmarknaðinum + hesar + frágreiðingar + +

+

+ + Tað + er + týdningarmikið + , + tá + slíkar + frágreiðingar + skulu + gerast + , + at + tað + ikki + verður + álagt + stovnum + og + fyritøkum + eyka + umsiting + Miðað + eigur + at + vera + ímóti + at + brúka + upplýsingar + , + sum + longu + eru + til + taks + +

+

+ + Átak + 27 + : + Javnstøðufrágreiðing + Átak + 27 + snýr + seg + í + fyrstu + atløgu + um + at + finna + fram + til + , + hvussu + arbeitt + eigur + at + verða + við + hesum + , + hvørji + krøv + eiga + at + verða + sett + fyritøkum + og + virkjum + , + landsstovnum + og + kommunum + um + at + arbeiða + við + at + tryggja + javnstøðu + , + hvørjir + faktorar + eru + viðkomandi + at + arbeiða + við + , + og + hvussu + upplýsingar + til + frágreiðingina + skulu + latast + Almannamálaráðið + , + Javnstøðunevndin + og + Hagstovan + fara + at + gera + hetta + forarbeiðið + +

+

+ + Tíðarætlan + 2018-2020 + +

+

+ + Ábyrgdari + Almannamálaráðið + +

+

+ + Samstarvspartnari + Javnstøðunevndin + og + Hagstovan +  + 4243 + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + +

+

+ + Viðmerkingar + frá + CEDAW + 2015 + Niðanfyri + eru + tær + mest + týðandi + viðmerkingar + frá + CEDAWnevndini + til + Føroyar + frá + hoyringini + í + 2015 + +

+

+ + Til + ber + at + fáa + nærri + at + vita + um + CEDAW + niðurstøðurnar + í + frágreiðingini + „ + Concluding + observations + of + the + Commitee + on + the + Elimination + of + Discrimination + against + Women + : + Denmark + “ + 54 + 54 + http://undocs.org/cedaw/C/DNK/CO/8 + +

+

+ + Tað + er + greitt + frá + í + omanfyri + standandi + talvu + , + at + CEDAWnevndin + hevur + viðmerkingar + á + mestsum + øllum + økjum + +

+

+ + Eitt + øki + , + sum + kanska + er + serliga + týðandi + at + taka + fram + , + eru + manglandi + hagtøl + og + kanningar + í + Føroyum + Um + vit + ikki + veruliga + vita + , + hvussu + støðan + er + , + er + torført + at + vita + , + hvørjar + broytingar + eiga + at + verða + framdar + , + og + um + átøkini + , + sum + verða + framd + , + gera + mun + +

+

+ + Viðmerkingar + frá + CEDAW + +

+

+ + Útgreining + av + CEDAW + viðmerkingum + +

+

+ + Almennar + viðmerkingar + +

+

+ + Alt + ov + lítið + tilfar + ( + hagtøl + o + a + ) + um + støðuna + hjá + kvinnum + í + Føroyum + +

+

+ + Kunnast + skal + um + niðurstøðurnar + hjá + CEDAW + til + fyrisiting + , + løgting + og + dómsvald + +

+

+ + Sáttmálin + og + ríkisrættarliga + støða + Føroya + +

+

+ + DK + er + sáttmálapartur + , + men + løgtingið + og + landsstýrið + hava + ábyrgd + fyri + javnstøðu + og + at + tryggja + sáttmálarættindini + +

+

+ + Mælir + til + , + at + CEDAW + sáttmálin + verður + beinleiðis + skrivaður + inn + í + lóggávu + +

+

+ + Kunnleiki + um + CEDAW + sáttmálan + +

+

+ + Betri + kunning + skal + vera + um + CEDAW + , + serliga + í + mun + til + rættarskipan + , + løgfrøði + , + politisku + skipanina + , + á + tingi + , + í + fyrisiting + , + løgreglu + – + umframt + borgarum + sum + heild + +

+

+ + Serligar + fyribils + fyriskipanir + +

+

+ + Savna + inn + og + greina + hagtøl + , + sum + eru + býtt + á + kyn + , + seta + í + verk + ítøkilig + átøk + til + tess + at + fremja + veruliga + javnstøðu + ( + de + facto + ) + , + og + mýkja + siðbundnu + kynleiklutirnar + í + familjuni + og + í + samfelagnum + +

+

+ + Politisk + umboðan + +

+

+ + Nevndin + fegnast + um + , + at + fleiri + kvinnur + eru + í + politikki + , + men + er + enn + stúrin + um + lágu + kvinnuumboðanina + í + løgtinginum + Mæla + til + fyribilsskipanir + , + eitt + nú + kvotur + ella + átøk + , + sum + eggja + politisku + flokkunum + at + hava + eins + nógvar + kvinnur + og + menn + á + vallistum + +

+

+ + Lóggáva + +

+

+ + Nevndin + mælir + til + , + at + vit + umhugsa + at + arbeiða + sáttmálan + inn + í + lóggávu + , + og + í + minsta + lagi + samtykkja + lóg + um + forboð + ímóti + at + gera + mun + vegna + kyn + +

+

+ + Mælir + til + , + at + vit + gera + eina + føroyska + ætlan + fyri + at + kynsamtátta + ( + gender + mainstreaming + ) + +

+

+ + Harðskapur + móti + kvinnum + +

+

+ + Samtykkja + lóggávu + um + at + savna + inn + og + greina + hagtøl + býtt + á + aldur + , + uppruna + , + tjóðskap + og + samband + millum + offur + og + tann + , + ið + fremur + harðskap + +

+

+ + Tryggja + dygd + og + verju + , + við + hesum + eisini + tilhald + , + til + kvinnur + , + sum + hava + verið + fyri + harðskapi + +

+

+ + Samtykkja + lóggávu + , + sum + serliga + verjir + kvinnur + móti + sálarligum + harðskapi + +

+

+ + Arbeiðsmarknaður + +

+

+ + Nevndin + heftir + seg + við + , + at + framvegis + er + lønarmunur + millum + kynini + og + at + framvegis + mangla + hagtøl + , + sum + regluliga + og + óheft + samanbera + data + um + kyn + og + løn + +

+

+ + Føroyskar + kvinnur + eru + virknar + á + arbeiðsmarknaðinum + , + men + fáar + í + leiðandi + størvum + +

+

+ + Nógvar + kvinnur + arbeiða + niðursetta + arbeiðstíð + , + sum + hevur + neiliga + ávirkan + á + starvsmøguleikar + og + pensjón + +

+

+ + Hava + ein + kynbýttan + arbeiðsmarknað + +

+

+ + Mæla + til + ítøkilig + átøk + at + gera + arbeiðsmarknaðin + minni + kynbýttan + og + tryggja + fleiri + kvinnum + møguleika + fyri + at + arbeiða + fulla + tíð + +

+

+ + Mæla + til + , + at + vit + gera + greiðar + vegleiðingar + um + somu + løn + fyri + arbeiði + , + sum + hevur + sama + virði + +

+

+ + Útbúgving + +

+

+ + Tryggja + fjølbroytt + úrval + av + akademiskum + og + yrkisútbúgvingum + , + og + eggja + gentum + og + dreingjum + at + velja + ósiðbundnar + útbúgvingar + og + vinnuvegir + , + eitt + nú + eggja + gentum + at + velja + vísind + og + tøkni + og + dreingjum + at + velja + umsorgan + +

+

+ + Eggja + fleiri + kvinnum + at + velja + akademisk + størv + , + og + við + fyribils + skipanum + fáa + fleiri + kvinnuligar + professarar + +

+

+ + Hagtøl + og + greiningar + +

+

+ + Menna + eina + kynindikator + skipan + +

+

+ + Kunning + um + niðurstøður + og + uppfylging + +

+

+ + Føroyskir + myndugleikar + skulu + kunna + um + niðurstøðurnar + fyri + almenninginum + , + embætisfólkum + , + tingfólkum + , + kvinnu + - + og + mannarættindafelagsskapum + til + tess + at + greiða + er + um + framdu + átøkini4445 + +

+

+ + Fylgiskjal + 2 + +

+

+ + Kanning + hjá + Javnstøðunevndini + um + hugburðin + til + barsilsviðurskifti + Í + august + 2013 + gjørdi + Gallup + eina + kanning + fyri + Javnstøðunevndina + um + hugburðin + til + barsilsviðurskifti + , + og + í + november + 2014 + varð + aftur + ein + líknandi + kanning + gjørd + +

+

+ + Kanningin + frá + 2013 + vísir + , + at + páparnir + fáa + sera + lítlan + ágóða + av + barslinum + Tey + flestu + eru + nøgd + við + hægsta + gjaldið + úr + Barsilsskipanini + , + men + vildu + ynskt + longri + barsil + , + og + tey + flestu + meina + , + at + eftirlønargjaldið + skal + fylgja + við + í + barsilstíðini + Nógv + tann + størsti + parturin + av + monnunum + - + 72 + % + - + vóru + 0-14 + dagar + heima + við + hús + við + síðsta + barninum + 62 + % + av + kvinnunum + vóru + 9 + mánaðir + ella + longur + heima + við + síðsta + barninum + +

+

+ + Tey + flestu + ( + 51 + % + ) + halda + , + at + um + barsilsskipanin + skuldi + verið + broytt + , + eiga + mamman + og + pápin + sjálvi + at + kunna + avgera + , + hvussu + tey + býta + barsilstíðina + ímillum + sín + , + men + tey + flestu + ( + 63 + % + ) + høvdu + tikið + av + , + um + pápin + hevði + fingið + tilboð + um + markað + 3 + mánaða + barsil + - + og + her + svara + kynini + nøkulunda + eins + +

+

+ + Av + teimum + , + sum + ikki + høvdu + tikið + av + , + svara + 41 + % + sum + grundgeving + , + at + tað + ikki + ber + til + í + starvinum + hjá + pápanum + Men + tað + er + áhugavert + , + at + her + svara + kynini + als + ikki + eins + Heili + 52 + % + av + kvinnunum + , + men + bara + 21 + % + av + monnunum + siga + , + at + tað + ikki + ber + pápanum + til + at + taka + barsilsfarloyvi + orsakað + av + starvinum + hjá + honum + +

+

+ + Afturímóti + nevna + 43 + % + av + pápunum + , + sum + ikki + høvdu + tikið + av + 3 + mánaða + barsilsfarloyvi + , + at + mamman + dugir + betur + at + ansa + barninum + , + sum + fremstu + grundgeving + Tað + halda + bara + 17 + % + av + mammunum + , + sum + ikki + ynskja + 3 + mánaða + barsil + til + páparnar + 64 + % + av + kvinnunum + og + 41 + % + av + monnunum + halda + verandi + barsilsfarloyvi + ( + august + 2013 + ) + vera + ov + stutt + Tey + flestu + halda + , + at + eftirlønargjald + eigur + at + verða + goldið + teimum + , + sum + eru + í + barsli + , + men + her + eru + kynini + ikki + heilt + samd + : + 75 + % + av + kvinnunum + og + 62 + % + av + monnunum + +

+

+ + Tey + flestu + ( + 74 + % + ) + halda + , + at + galdandi + hægsta + gjald + , + 25 + 000 + kr + / + mðn + , + er + passaligt + , + og + her + eru + kynini + samd + , + og + eingin + stórvegis + munur + er + á + inntøkubólkunum + +

+

+ + Kanningin + frá + november + 2014 + vísti + so + at + siga + sama + úrslit + sum + í + august + 2013 + ( + Kelda + : + Javnstøðunevndin + ) + 4647 + +

+

+ + Keldulisti + +

+

+ + Arbejdsmiljø + , + 2014 + +

+

+ + Ársfrágreiðingar + frá + Javnstøðunevndini + 2007 + , + 2011 + , + 2013 + , + 2015 + , + 2016 + +

+

+ + Ársfrágreiðing + hjá + Kvinnuhúsinum + , + 2016 + +

+

+ + Exit + Føroyar + , + Høgni + Reistrup + og + Heri + á + Rógvi + , + 2012 + +

+

+ + Framløga + Volvo + Group + , + 12 + oktober + 2017 + +

+

+ + Fylgiskjal + til + samgonguskjalið + : + http + : + / + / + cdn + lms + fo + / + media + / + 6803 + / + fylgiskjal-mal-at-fremja-kvf + pdf + +

+

+ + Hamilton + , + L + C + og + Otterstad + , + O + ( + 1998 + ) + „ + Sex + ratio + and + community + size + : + Notes + from + the + Northern + +

+

+ + Atlantic + “ + Population + and + environment + : + A + journal + of + interdisciplinary + studies + , + 20 + ( + 1 + ) + : + 11-22 + +

+

+ + Heilsulýsing + Landslæknans + 2015-2016 + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Amnesty + International + Føroya + deild + www + amnesty + fo + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Føroya + landsstýri + www + foroyalandsstyri + fo + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Hagstovuni + www + hagstovan + fo + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Javnstøðunevndini + www + javnstoda + fo + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Norðurlendskt + samstarv + www + norden + org + +

+

+ + Heimasíðan + hjá + Starvsmannafelagnum + www + starvsmannafelag + fo + +

+

+ + Heimasíður + hjá + ST + www + un + org + / + womenwatch + , + www + unwomen + org + , + og + www + undocs + org + +

+

+ + Jacobsen + , + M + „ + Kynsleiklutir + í + føroyskum + lesibókum + 1 + - + 3 + flokk + “ + , + Javnstøðunevndin + 2010 + +

+

+ + Johansson + , + E-A + , + Effekten + av + delad + föräldraledighet + på + kvinnors + löner + , + 2010 + +

+

+ + Kvinna + , + nr + 02 + / + 2017 + +

+

+ + Løgtingslóg + nr + 125 + frá + 20 + juni + 1997 + um + fólkaskúlan + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr + 67 + frá + 26 + mai + 2011 + +

+

+ + Løgtingslóg + nr + 52 + frá + 3 + mai + 1994 + um + javnstøðu + millum + kvinnur + og + menn + +

+

+ + Løgtingslóg + nr + 62 + frá + 15 + mai + 2012 + um + gymnasialar + miðnámsútbúgvingar + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr + 140 + frá + 18 + desember + 2015 + +

+

+ + Madsen + , + L + P + „ + Hele + familjen + trives + bedre + , + når + far + er + på + banen + “ + , + Kvinfo + 1 + sept + 2017 + +

+

+ + MenCare + , + A + global + fatherhood + campaig + , + The + MenCare + Parental + Leave + Platform + , + 2016 + +

+

+ + Námsfrøðilig + stevnumið + fyri + dagstovnar + , + Mentamálaráðið + , + 2016 + +

+

+ + Part-Time + Work + in + the + Nordic + Region + III + , + TemaNord + 2016:518 + +

+

+ + Poulsen + , + K + W + ( + 2009 + ) + „ + CEDAW + : + Menniskjarættindi + fyri + kvinnur + “ + Greinasavn + um + ST + og + mannarættindi + Ristj + Amnesty + International + Føroya + Deild + Fróðskapur + +

+

+ + Engineering + and + Mathematics + ( + STEM + ) + “ + , + Norden + , + 2016 + +

+

+ + Skúlablaðið + nr + 2 + / + 2017 + +

+

+ + Social + protection + in + the + Nordic + Countries + , + 2015 + / + 2016 + +

+

+ + Strøm + , + H + P + og + Poulsen + , + K + W + „ + Javnstøða + - + Tvey + Kyn + “ + 2015 + +

+

+ + Paper + No + 1 + / + 2015 + , + International + Labour + Office + ( + ILO + ) + +

+

+ + Vinnuvitan + 1 + mars + 2007 + og + 8 + oktober + 2014 + +

+

+ + Women + and + Men + in + the + News + , + Nordic + Council + of + Ministers + , + 2017 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kanning_av_livikorum_hja_00019.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kanning_av_livikorum_hja_00019.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc7d4153c1215194284e7848ff1cfeb990e0c7dc --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kanning_av_livikorum_hja_00019.xml @@ -0,0 +1,55787 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + kanning av livikorum hjá fólkapensjónistum + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 38931 words + 45797 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-73f4c0864b52ae61f6e1 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + kanning av livikorum hjá fólkapensjónistum + almannamalaradid-73f4c0864b52ae61f6e1 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/kanning-av-livikorum-hja-folkapensjonistum.pdf.xml + 2020-01-01 / 2020-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2020-08-21 + Dagfestingin 2020 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/kanning-av-livikorum-hja-folkapensjonistum.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ kanning av livikorum hjá fólkapensjónistum +

+ + Í + triðja + aldri + ráða + vit + yvir + degnum + - + ein + kanning + av + livikorum + hjá + fólkapensionistum + +

+

+ + Fróðskaparsetur + Føroya + +

+

+ + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + +

+

+ + Sept. + 2010 + 1 + 2 + +

+

+ + Í + triðja + aldri + ráða + vit + yvir + degnum + - + ein + kanning + av + livikorum + hjá + fólkapensionistum + Verkætlan + gjørd + fyri + Almannaráðið + á + vári + 2010 + . + + + Staðið + fyri + verkætlanini + : + Fróðskaparsetur + Føroya + , + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + , + í + samstarvi + við + Almannastovuna + +

+

+ + Fróðskaparsetur + Føroya + +

+

+ + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + +

+

+ + J. + Broncksgøta + 25 + 100 + Tórshavn + www.setur.fo + 3 + +

+

+ + Fororð + +

+

+ + Henda + frágreiðing + er + fyrsti + partur + av + verkætlan + um + livikorini + hjá + fólkapensionistum + , + sum + Fróðskaparsetrið + ( + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + ) + hevur + staðið + fyri + . + + + Landsstýriskvinnan + í + almannamálum + hevur + í + samstarvi + við + Landsfelag + Pensjonista + tikið + stig + til + kanningina + . + + + Verandi + frágreiðing + lýsir + kanningina + og + úrslitið + av + henni + . + + + Tilfarið + , + ið + er + innsavnað + , + er + ikki + nýtt + til + fulnað + , + og + í + so + máta + gevur + kanningin + grundarlag + fyri + at + gera + neyvari + gransking + av + fleri + økjum + viðvíkjandi + kanningini + . + + + Almannaráðið + hevur + fíggjað + verkætlanina + , + og + Fróðskaparsetrið + við + at + góðkenna + , + at + vísindastarvsfólk + á + Søgu + - + og + samfelagsdeildini + hava + nýtt + part + av + granskingartíðini + til + verkætlanina + . + + + Verkætlanin + er + í + tveimum + : + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + hevur + staðið + fyri + spurnakanning + millum + eitt + úrval + av + fólkapensionistum + , + og + Almannastovan + hevur + staðið + fyri + innsavning + av + taltilfari + og + hagtølum + , + sum + viðvíkja + almannaveitingum + til + fólkapensionistar + . + + + Ein + stýrisbólkur + varð + settur + við + hesum + trimum + : + Eyðun + Mohr + Hansen + , + aðalstjóri + á + Almannaráðnum + , + Petra + Jónsdóttir + Joensen + , + stjóri + á + Almannastovuni + , + og + Jóan + Pauli + Joensen + , + rektari + á + Fróðskaparsetri + Føroya + . + + + Skrivari + fyri + styrisbólkin + hevur + verið + Michael + H. + Feldballe + Hansen + , + fulltrúi + í + Almannamálaráðnum + . + + + Luttakarar + frá + Søgu + - + og + samfelagsdeildini + hava + verið + Bjørg + Jacobsen + , + adjunktur + , + Beinta + í + Jákupsstovu + , + lektari + og + Elin + Súsanna + Jacobsen + , + lektari + , + sum + eisini + hevur + verið + verkætlanarleiðari + . + + + Vit + takka + Eli + Kjersem + , + stipendiati + á + Høgskolen + i + Molde + . + + + Hon + hevur + við + eldhuga + hjálpt + til + við + góðum + ráðum + . + + + Bjørg + Jacobsen + hevur + skrivað + frágreiðingina + . + + + Med-høvundar + hava + verið + Elin + Súsanna + Jacobsen + , + Beinta + í + Jákupsstovu + og + Eli + Kjersem + . + + + Luttakarar + frá + Almannastovuni + hava + verið + Maria + Jacobsen + , + deildarleiðari + og + verkætlanarsamskipari + á + Almannastovan + , + Eli + Christiansen + fíggjarleiðari + , + , + Eyðvør + Mortensen + fulltrúi + , + John + Mortensen + deildarleiðari + og + Leif + Olsen + fulltrúi + . + + + Spurnakanningin + fór + fram + í + februar-mars + 2010 + . + + + Vit + takka + teimum + , + sum + hava + verið + hjálparfólk + við + innsavning + av + svørum + : + Gunnhild + Dahl-Niclasen + , + Conny + Danielsen + , + Unn + Hentze + , + Guðrið + Krúnufjall + , + Lív + Arge + Simonsen + og + Annika + Y. + Skaalum + . + + + Stóra + tøkk + til + øll + tey + , + sum + hava + svarað + upp + á + spurnablaðið + . + + + Uttan + teirra + beinasemi + hevði + eingin + kanning + verið + . + + + FRÓÐSKAPARSETUR + FØROYA + SØGU + - + OG + SAMFELAGSDEILDIN + Sept. + 2010 + 4 + +

+

+ + Innihaldsyvirlit + +

+

+ + Innihald + 5 + +

+

+ + Lesaravegleiðing + 5 + +

+

+ + Inngangur + 6 + +

+

+ + Samandráttur + av + kanningarúrslitunum + 9 + +

+

+ + Samandráttur + í + orðum + 9 + +

+

+ + Samandráttur + í + tølum + 11 + +

+

+ + Kanningarháttur + 16 + +

+

+ + Um + spurnablaðið + 16 + +

+

+ + Svarprocent + og + representativitetur + 17 + +

+

+ + Tey + vit + ikki + fingu + samband + við + 19 + +

+

+ + Kap. + 1 + Skúli + , + útbúgving + og + arbeiði + 20 + +

+

+ + Kap. + 2 + Bústaður + og + mobilitetur + 37 + +

+

+ + Kap. + 3 + Heilsustøða + 47 + +

+

+ + Kap. + 4 + Sosialt + netverk + 57 + +

+

+ + Kap. + 5 + Frítið + 63 + +

+

+ + Kap. + 6 + Fíggjarviðurskifti + 72 + +

+

+ + Kap. + 7 + Nøgdsemi + 87 + +

+

+ + Bókmentalisti + 105 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 1 + 106 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 2 + : + Frágreiðing + frá + Almannastovuni + 113 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 3 + : + Frágreiðing + frá + Almannastovuni + 117 + +

+

+ + Modelfoto + frá + www.flickr.com + o.a. + 5 + +

+

+ + Innihald + +

+

+ + Frágreiðingin + er + í + 10 + pørtum + . + + + Fyrsti + partur + er + inngangur + við + einum + stuttum + mentanarsøguligum + perspektivi + á + hugtakið + aldurdóm + . + + + Annar + partur + er + ein + samandráttur + av + kanningarúrslitunum + . + + + Triði + partur + er + um + kanningarháttin + . + + + Í + kap. + 1-7 + verða + kanningarúrslitini + løgd + fram + . + + + Kap. + 1 + er + um + grundleggjandi + skúlagongd + , + útbúgving + og + arbeiðslív + . + + + Kap. + 2 + er + um + bústaðarviðurskifti + , + hugburð + til + flyting + og + um + mobilitet + . + + + Kap. + 3 + er + um + sjálvsmettu + heilsustøðuna + hjá + respondentunum + . + + + Kap. + 4 + er + um + sosiala + netverkið + , + fysiskt + og + telefoniskt + . + + + Kap. + 5 + er + um + útvaldar + frítíðarvanar + . + + + Kap. + 6 + er + um + fíggjarviðurskifti + : + inntøkur + , + pensións + - + og + eftirlønarviðurskifti + , + útreiðslur + , + ogn + og + skuld + . + + + Haraftrat + eru + egnar + metingar + av + fíggjarstøðuni + hjá + respondentunum + . + + + Kap. + 7 + snýr + seg + um + nøgdsemi + hjá + respondentunum + við + tilveruna + sum + heild + . + + + Aftast + í + frágreiðingini + eru + spurnablað + , + bókmentalisti + og + fylgiskjøl + við + tilfari + frá + Almannastovuni + . + +

+

+ + Lesaravegleiðing + Meginparturin + av + kanningarúrslitunum + verða + løgd + fram + í + talvum + . + + + Respondentarnir + eru + býttir + upp + í + tríggjar + aldursbólkar + : + 67-74 + ár + , + 75-84 + ár + og + 85 + ár + og + eldri + . + + + Úrslitini + eru + víst + í + procentum + , + og + N + niðast + í + hvørjari + talvu + vísir + , + hvussu + nógvir + respondentar + hava + svarað + . + + + Í + byrjanini + av + hvørjum + kapitli + er + ein + inngangur + og + ein + samandráttur + av + høvuðsúrslitunum + . + + + 6 + +

+

+ + Inngangur + +

+

+ + Livikorini + í + Vesturheiminum + eru + seinastu + øldina + støðugt + batnað + . + + + Vit + eru + vorðin + materielt + ríkari + enn + nakrantíð + og + hava + eisini + fingið + sálarligt + og + fíggjarligt + yvirskot + at + ganga + høgt + upp + í + heilsuna + . + + + Endaleys + er + røðin + av + ráðum + um + , + hvat + vit + skulu + gera + og + ikki + fyri + at + fáa + eitt + sunnari + og + longri + lív + . + + + Og + ikki + hevur + stríðið + verið + til + fánýtis + ; + miðallivialdurin + er + í + støðugari + hækking + . + + + Miðallivialdurin + í + Føroyum + í + dag + er + 76,5 + ár + hjá + monnum + og + 82 + ár + hjá + kvinnum + . + +

+

+ + Í + 1959 + fingu + vit + fólkapensión + fyri + øll + , + sum + vóru + fylt + 67 + ár + . + + + Tá + var + miðallivialdurin + 5-6 + ár + lægri + enn + nú + . + + + Sambært + framskrivingum + fer + miðallivialdurin + at + hækka + enn + meira + komandi + árini + . + + + Tað + merkir + , + at + tað + vera + færri + , + sum + skulu + breyðføða + fleiri + . + + + Henda + gongdin + sæst + í + øllum + Vesturheiminum + og + hevur + ført + til + , + at + eitt + nýtt + orð + hevur + stungið + seg + upp + í + samfelagskjakinum + : + eldrabyrðan + . + +

+

+ + Eingin + ivi + er + um + , + at + hækkandi + miðallivialdurin + er + ein + avbjóðing + fyri + dagsins + og + framtíðarinnar + samfelag + . + + + Men + hvussu + rímiligt + og + beinrakið + er + tað + nú + at + brúka + lítið + virðiliga + orðið + eldrabyrðu + um + fólk + , + sum + bara + hava + livað + tað + lív + , + tey + nú + einaferð + hava + fingið + ? + + + Tað + er + í + stóran + mun + málbrúkið + , + sum + definerar + og + tulkar + veruleikan + rundan + um + okkum + . + + + Eingin + ynskir + at + liggja + nøkrum + til + byrðu + , + og + tá + vit + knýta + orðini + eldri + og + byrða + saman + , + fáa + vit + ikki + neyðugvís + eina + spegilsmynd + av + veruleikanum + , + sum + hann + er + , + men + skapa + eina + ávísa + mynd + av + , + hvussu + vit + velja + at + síggja + tey + eldru + beint + nú + : + sum + eina + byrðu + . + + + Vit + hava + jú + ikki + altíð + brúkt + hetta + orðið + ; + tað + er + nettupp + spildurnýtt + , + men + gomul + hava + altíð + verið + til + . + +

+

+ + Hetta + hevur + at + gera + við + okkara + mentanarligu + fyristillingar + um + , + hvussu + fólk + eiga + at + vera + , + og + hvat + tey + eiga + at + gera + , + tá + tey + hava + ein + ávísan + aldur + . + + + Í + eldragransking + verður + tosað + um + hugtakið + life-course1 + , + lívsleið + . + + + Lívsleiðin + kann + í + hesum + sambandi + definerast + sum + ein + ferð + gjøgnum + lívið + eftir + eini + ávísari + meira + ella + minni + fastlagdari + ferðaætlan + , + og + við + ymiskum + steðgistøðum + , + sum + hóska + til + ymiskar + aldrar + . + + + Á + hvørjum + steðgistað + eru + ymisk + ritual + , + sum + tann + einstaki + skal + ígjøgnum + fyri + at + fáa + viðurkenning + frá + umhvørvinum + og + ferðaseðil + víðari + . + + + Í + Vesturheiminum + vænta + vit + ofta + , + at + tann + einstaki + skal + náa + ávís + mál + ávís + tíðspunkt + í + lívinum + , + t.d. + fyrsti + skúladagur + , + 18 + ára + føðingardagurin + , + fyrsta + próvtøkan + , + fyrsta + barnið + osfr + . + + + Tá + tann + einstaki + útførir + ritualini + eftir + forskriftunum + , + váttar + hann + ella + hon + við + síni + atferð + tey + kollektivu + virði + , + sum + sambært + teimum + mentanarligt + galdandi + normunum + verða + sæð + sum + røtt + og + natúrlig + , + og + lønin + er + viðurkenning + . + + + Tað + øvugta + kann + eisini + henda + : + um + tann + einstaki + ikki + fylgir + ferðaætlanini + , + kann + tað + føra + til + kritiskar + viðmerkingar + frá + umhvørvinum + , + í + ringasta + føri + sosialar + sanktiónir + og + eksklusión + frá + felagsskapinum + , + t.d. + um + man + fær + børn + á + “ + skeivum + ” + tíðspunktum + , + ikki + fær + børn + yvirhøvur + , + ella + ikki + arbeiðir + , + tá + man + annars + hevur + aldur + til + at + arbeiða + . + +

+

+ + Vit + fokusera + meira + upp + á + neyvan + kronologiskan + aldur + , + enn + vit + nakrantíð + hava + gjørt + . + + + Í + tí + gamla + bóndasamfelagnum + í + 1800-talinum + hvørki + taldu + tey + ár + ella + fylgdu + klokkuni + so + slaviskt + , + sum + vit + gera + í + dag.2 + Lívsleiðirnar + vóru + tá + einfaldari + skipaðar + enn + nú + , + tríggjar + í + tali + : + barndómur + , + manndómur + og + aldurdómur + . + + + Kvinnudómur + var + tað + einki + , + sum + æt + , + tí + talan + var + um + eitt + patriarkalskt + samfelag + , + har + kvinnur + eins + og + børn + og + gomul + ikki + vórðu + roknað + sum + fullgyldug + menniskju + á + sama + hátt + sum + menn + , + av + tí + at + tey + ikki + skuldu + forsyrgja + sær + sjálvum + , + men + í + staðin + skuldu + verða + forsyrgd + av + húsbóndanum + . + + + 1 + Hareven + 2000 + . + + + 2 + Frykman + og + Löfgren + 1979 + . + + + 7 + +

+

+ + Tað + sama + kundi + vera + galdandi + fyri + ognarleysar + menn + , + sum + máttu + arbeiða + fyri + aðrar + menn + . + + + Men + at + arbeiða + slapp + eingin + undan + ; + arbeiði + var + ein + sjálvsagdur + partur + av + gerandisdegnum + hjá + øllum + , + bæði + børnum + , + vaksnum + og + gomlum + , + og + hjá + báðum + kynum + . + + + Men + tað + vóru + bara + ( + summir + ) + menn + , + sum + fingu + inntøku + og + makt + gjøgnum + arbeiðið + . + + + Tá + tíðin + var + komin + , + legði + húsbóndin + forsyrgjaraábyrgdina + frá + sær + , + fór + frá + manndómi + yvir + í + aldurdóm + og + misti + tá + status + sum + forsyrgjari + . + + + Men + tað + var + ikki + altíð + tann + kronologiski + aldurin + , + men + harafturímóti + ymiskar + ognarviðurskiftis + - + og + arvaregluskipanir + , + sum + gjørdu + av + , + hvør + hevði + makt + og + status + . + + + Lívsleiðirnar + hjá + kvinnum + vórðu + afturímóti + defineraðar + sum + barndómur + , + móðurskapur + og + aldurdómur + . + + + Seinri + bleiv + lívsleiðarskipanin + víðkað + við + einum + dómi + aftrat + : + ungdómur + . + + + Henda + lívsuppfatan + er + avmyndað + á + ymiskum + aldurstrappumyndum + . + + + Trappan + toppar + við + tey + 50 + árini + ; + hereftir + gongur + tað + niðureftir + . + +

+

+ + Winter + Carl + Hansson + , + 1799 + +

+

+ + Síðan + tað + hava + vit + í + størri + og + størri + mun + valt + at + skipa + lívið + eftir + tíð + og + lívsleiðum + , + og + hetta + hugtakið + verður + í + aldursgransking + rópt + kronologisering.3 + Hvørt + samfelag + og + hvør + tíð + hava + sínar + egnu + lívsleiðarskipanir + , + og + tær + broytast + , + sum + samfelagstreytirnar + broytast + . + + + Lívsleiðirnar + í + dag + eru + munandi + broyttar + í + mun + til + fyrr + . + + + Tær + eru + nógv + fleiri + í + tali + : + vit + tosa + um + pinkubørn + , + vøggustovu + - + , + barnagarðs + - + , + forskúla + - + og + skúlabørn + . + + + Tey + verða + til + framhalds + - + og + síðan + miðnámsskúlanæmingar + . + + + 3 + Blaakilde + 2004 + . + + + 8 + +

+

+ + Síðani + verða + tey + umtalað + sum + vaksin + , + og + eftir + tað + fylta + 67. + árið + sum + fólkapensionistar + , + og + ( + næstan + ) + somu + reglur + eru + galdandi + fyri + menn + og + kvinnur + . + + + Men + leivdirnar + frá + gomlu + samfelagstankagongdini + liva + framvegis + : + vit + hava + enn + lyndi + til + at + hugsa + hugtøkini + aldur + og + ( + inntøkugevandi + ) + arbeiði + saman + . + + + Tað + , + sum + fyrr + æt + manndómur + , + eitur + nú + arbeiðsførur + aldur + , + og + aldurdómur + er + skiftur + út + við + pensiónsaldur + . + + + Vit + vænta + ikki + av + børnum + og + fólkapensionistum + , + at + tey + forsyrgja + sær + sjálvum + , + men + vit + vænta + tað + av + fólki + í + arbeiðsførum + aldri + . + + + Orð + sum + fyritíðarpensionist + og + eftirløn + avdúka + , + at + talan + er + um + fyribrigdi + , + sum + henda + ávv + . + + + áðrenn + og + eftir + ávísa + tíð + – + ella + lívsleið + . + + + Eitt + nýggjari + heiti + fyri + pensiónsaldurin + er + triði + aldurin + , + og + enn + eitt + nýtt + hugtak + , + fjórði + aldurin + , + hevur + sæð + dagsins + ljós + seinastu + árini + . + + + Triði + aldurin + er + lívsskeiðið + , + har + fólk + eru + farin + av + arbeiðsmarknaðinum + , + men + framvegis + eru + frísk + og + virkin + . + + + Fjórði + aldurin + er + merktur + av + stórum + tørvi + fyri + røkt + og + umsorgan.4 + +

+

+ + Men + eins + og + samfelagið + er + í + støðugari + broyting + , + og + broytingarnar + henda + skjótari + nú + enn + fyrr + , + er + eisini + “ + ólag + ” + komið + á + lívsleiðarskipanina + . + + + Lívið + er + vorðið + longri + og + heilsan + betri + langt + upp + í + árini + , + og + hetta + hevur + givið + fjølbroyttari + møguleikar + . + + + Tað + er + í + dag + blivið + alt + meira + vanligt + at + vitja + tey + ymsu + steðgistøðini + í + alternativari + raðfylgju + í + mun + til + fyri + bara + fáum + ártíggjum + síðan + . + + + Tá + var + vanligt + hjá + monnum + , + fyrst + at + taka + møguliga + útbúgving + og + síðan + arbeiða + til + pensiónsaldurin + . + + + Børnini + komu + vanliga + undir + ella + eftir + møguligu + útbúgvingina + , + men + høvdu + ikki + stórvegis + ávirkan + á + arbeiðslívið + hjá + monnum + . + + + Hjá + kvinnum + var + minni + vanligt + at + taka + útbúgving + , + men + um + tær + gjørdu + tað + , + var + tað + sum + oftast + , + áðrenn + børnini + komu + . + + + Tá + børnini + komu + , + vóru + flestu + kvinnurnar + heima + við + hús + og + fóru + út + at + arbeiða + , + tá + børnini + vóru + frá + hondini + – + um + tær + yvirhøvur + fóru + á + arbeiðsmarknaðin + . + + + Í + dag + eru + munandi + leysari + reglur + fyri + , + nær + man + ger + hvat + . + + + Bæði + kvinnur + og + menn + taka + útbúgving + og + arbeiða + úti + , + og + børnini + koma + bæði + áðrenn + , + undir + og + eftir + útbúgvingina + . + + + Tað + er + ikki + óvanligt + at + taka + útbúgving + – + ta + fyrstu + , + aðru + ella + triðju + osfr + . + + + – + seint + í + lívinum + . + + + Sjálvandi + setir + biologiin + sítt + mark + , + men + hvussu + vit + skipa + okkara + lívsleiðir + millum + lív + og + deyða + , + er + upp + til + okkum + sjálv + . + + + Móðurskapurin + er + eitt + av + fáu + steðgistøðunum + á + lívsleiðini + , + sum + er + biologiskt + treytaður + ( + um + enn + sjálvt + hetta + eisini + er + í + broyting + ) + ; + men + annars + er + ferðaætlanin + fríari + enn + nakrantíð + . + +

+

+ + Mentanarsøguliga + afturlitið + vísir + okkum + , + at + lívsleiðarskipanin + ikki + er + natúrgivin + og + støðug + . + + + Hon + hevur + verið + øðrvísi + enn + nú + , + og + hon + fer + eisini + at + broytast + í + framtíðini + . + + + Og + tað + eru + vit + sjálv + , + sum + stýra + . + + + Tá + nú + triði + aldurin + er + í + støðugari + leinging + , + og + vit + eru + farin + at + brúka + ferðaætlanina + í + tí + raðfylgju + , + sum + hóskar + okkum + best + , + er + tíðin + kanska + komin + at + hyggja + at + lívsleiðarskipanini + við + nýggjum + eygum + . + +

+

+ + Fólkapensionistar + eru + ikki + ein + homogenur + bólkur + , + men + hava + bara + ein + kronologiskan + aldur + yvir + 67 + til + felags + og + eru + annars + ymiskir + júst + sum + aðrir + samfelagsborgarar + . + + + Okkara + kanning + vísir + , + at + ein + stórur + partur + hevur + góða + heilsu + og + er + virkin + á + ymsan + hátt + . + + + Øll + hava + tey + royndir + og + vitan + frá + einum + longum + lívi + – + eisini + av + slíkum + slagi + , + sum + kunnu + brúkast + til + allar + tíðir + . + + + Meginparturin + er + førur + fyri + at + geva + eitt + íkast + , + so + ella + so + . + + + Tá + vit + kortini + seta + tey + gomlu + uttanfyri + við + at + fylgja + kronologiseringsprinsippinum + uttan + atlit + til + heilsuliga + , + fíggjarliga + , + sosiala + og + mentanarliga + variatión + , + spenna + vit + bein + fyri + okkum + sjálvum + og + fáa + stein + oman + á + ( + eldra + ) + byrðu + . + + + Ein + lagaligari + skiftistíðarskipan + millum + arbeiðslívið + og + pensionistatilveruna + kundi + verið + ein + vegur + , + og + er + ikki + ómøgulig + at + seta + í + verk + . + + + Tað + er + ikki + okkara + uppgáva + ella + ørindi + at + gera + av + , + um + ella + hvussu + lívsleiðarskipanin + skal + umskipast + , + men + vit + vilja + bara + vísa + á + , + at + tá + ið + vit + definera + tey + eldru + sum + eina + byrðu + , + so + hava + vit + ikki + loyst + okkum + nóg + væl + úr + leivdunum + frá + gomlu + samfelagstankagongdini + . + + + Tey + gomlu + eru + ein + forskotin + spegilsmynd + av + teimum + 4 + Romøren + 2001 + . + + + 9 + yngru + . + + + Um + tey + yngru + framhaldandi + skulu + tíma + at + strevast + fyri + at + fáa + eitt + longri + lív + , + mugu + tey + eisini + hava + okkurt + at + gleða + seg + til + í + triðja + aldrinum + . + +

+

+ + Kronologiskur + aldur + kann + ikki + nýtast + til + at + skilja + millum + triðja + og + fjórða + aldur + . + + + Tað + er + meira + ein + ( + kvalitativ + ) + meting + av + , + hvussu + tey + eldru + eru + fyri + , + um + tey + klára + seg + ella + hava + tørv + á + hjálp + í + dagligdegnum + . + + + Henda + kanning + hevur + mesta + fokus + á + triðja + aldur + – + samanber + tittulin + á + hesi + frágreiðing + . + + + Út + frá + svørunum + vit + fingu + , + hava + vit + sett + upp + tøl + , + ið + kunnu + geva + eina + mynd + av + umstøðunum + hjá + eldru + borgarunum + í + Føroyum + , + fíggjarliga + , + heilsuliga + og + sosialt + . + + + Sera + avmarkað + er + , + hvussu + ein + í + tølum + kann + lýsa + lívsgóðsku + , + tað + sum + gevur + lívinum + meining + og + innihald + . + + + Men + vit + halda + tó + , + at + kanningin + vísir + á + nøkur + virði + , + sum + okkara + eldru + borgarar + meta + høgt + : + fíggjarligan + tryggleika + , + góða + heilsu + og + sjálvbjargni + . + +

+

+ + Tann + politiska + avbjóðingin + er + at + geva + sær + far + um + , + hvat + ið + tey + eldru + sjálv + meta + hava + týdning + fyri + tey + , + og + laga + eldrapolitikkin + hareftir + , + bæði + tann + fyribyrgjandi + , + ið + longst + møguligt + tryggjar + eitt + gott + lív + í + triðja + aldri + , + og + virðiligar + loysnir + fyri + tey + óhjálpnu + . + + + At + tørvurin + á + hjálp + til + tey + í + fjórða + aldri + er + stórur + , + kann + m.a. + síggjast + av + , + at + bert + í + Tórshavnar + kommunu + standa + umleið + 100 + fólk + á + akuttum + bíðilista + til + røktarheimspláss + . + +

+

+ + Samandráttur + av + kanningarúrslitunum + +

+

+ + Samandráttur + í + orðum + +

+

+ + Nøgdsemi + +

+

+ + Tey + allarflestu + eru + sum + heild + nøgd + við + støðuna + sum + heild + , + men + 6 + % + eru + illa + nøgd + . + + + Áttandi + hvør + í + Tórshavnarøkinum + og + sjeyndi + hvør + kring + landið + er + vælnøgd + / + ur + . + + + Her + hava + heilsan + , + útbúgving + og + fíggjarviðurskiftini + stóran + týdning + ; + men + eisini + arbeiðslív + , + sjálvbjargni + , + mobilitetsmøguleikar + og + sosialt + netverk + telja + við + . + + + Samband + tykist + at + vera + millum + lágt + nøgdsemi + og + ring + heilsustøda + , + lágt + útbúgvingarstøði + og + vánalig + fíggjarlig + støða + . + +

+

+ + Skúli + , + útbúgving + og + arbeiði + +

+

+ + Fýra + av + fimm + hava + bara + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúlagongd + , + og + menninir + hava + í + miðal + nakað + longri + skúlagongd + enn + kvinnurnar + . + + + Men + jú + yngri + aldursbólk + talan + er + um + , + jú + longri + er + skúlagongdin + , + og + jú + meira + minkar + kynsmunurin + . + + + Nakað + omanfyri + helvtina + hevur + útbúgving + aftaná + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Menninir + eru + samanlagt + munandi + betur + útbúnir + enn + kvinnurnar + , + men + eins + og + viðvíkjandi + grundleggjandi + skúlagongdini + , + so + er + kynsmunurin + størri + millum + tey + eldru + og + enn + millum + tey + yngru + . + + + Respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + eru + í + miðal + betur + útbúnir + enn + kring + landið + . + + + Næstan + allir + menninir + hava + verið + fulla + tíð + á + arbeiðsmarknaðinum + í + 30 + ár + ella + meira + , + meðan + bara + fjórða + hvør + kvinna + hevur + verið + 30 + ár + ella + longur + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + uml. + helmingurin + fulla + tíð + . + + + Jú + yngri + tær + eru + , + jú + longur + hava + tær + arbeitt + úti + ; + starvið + sum + heimagangandi + húsmóðir + er + 10 + nærum + svunnið + í + einki + í + yngsta + mótvegis + elsta + bólki + . + + + Kvinnurnar + í + Tórshavnarøkinum + hava + verið + munandi + longur + á + arbeiðsmarknaðinum + enn + kvinnurnar + kring + landið + . + + + Meðan + tey + í + Tórshavnarøkinum + hava + verið + á + leið + javnt + býtt + millum + almenn + og + privat + størv + , + hava + tey + kring + landið + í + nógv + størri + mun + arbeitt + hjá + tí + privata + . + + + Menninir + hava + í + størri + mun + arbeitt + í + privatu + og + kvinnurnar + í + almennu + vinnuni + . + + + Fjórði + hvør + maður + í + Tórshavnarøkinum + og + helvtin + av + monnunum + kring + landið + hava + mest + arbeitt + sum + sjómenn + . + + + 11 + +

+

+ + Bústaðarviðurskifti + +

+

+ + Meginparturin + býr + í + egnum + húsum + , + og + húskini + eru + smá + , + oftast + 1-2 + fólk + í + húsi + . + + + Tey + flestu + vilja + helst + búgva + í + verandi + bústaði + sum + longst + , + men + støðufestið + er + sterkari + kring + landið + enn + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Sjálvbjargnistrongdin + er + stór + : + tey + fægstu + hugsa + sær + at + flyta + inn + til + børn + ella + aðra + familju + , + men + heldur + í + minni + hús + ella + íbúð + . + + + Tað + hevur + eisini + stóran + týdning + at + kunna + fara + frá + húsum + í + ørindum + ella + til + annað + endamál + á + lagaligan + hátt + . + + + Ein + rættiliga + stórur + partur + koyrir + í + egnum + bili + . + +

+

+ + Heilsustøða + +

+

+ + Tey + flestu + eru + hampiliga + væl + fyri + heilsuliga + . + + + Menninir + láta + betur + at + heilsuni + enn + kvinnurnar + . + + + Og + tað + eru + tey + , + sum + hava + longstu + útbúgvingarnar + , + sum + hava + verið + longst + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + sum + hava + bestu + fíggjarumstøðurnar + , + sum + eisini + hava + bestu + heilsuna + . + +

+

+ + Sosialt + netverk + +

+

+ + Øll + hava + samband + við + familju + ella + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + , + og + sambandið + við + familjuna + er + sterkari + enn + við + onnur + . + + + Álitið + á + , + at + familjan + fer + at + hjálpa + , + tá + og + um + á + fer + at + standa + , + er + somuleiðis + stórt + . + + + Í + nógv + minni + mun + vænta + tey + sær + hjálp + frá + øðrum + , + t.d. + grannum + , + vinum + og + kenningum + . + +

+

+ + Frítið + +

+

+ + Nakrir + geografiskir + munir + eru + á + frítíðarvanunum + ; + t.d. + eru + nakað + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + , + sum + brúka + teldu + , + ganga + til + fyrilestrar + og + bindiklubb + , + meðan + nakað + fleiri + kring + landið + ganga + á + bingo + og + í + pensionistafelag + . + + + Eisini + ganga + tey + kring + landið + meira + á + møti + og + í + kirkju + og + fáast + í + størri + mun + við + seyð + og + onnur + kríatúr + . + +

+

+ + Fíggjarviðurskifti + +

+

+ + Níggju + av + tíggju + láta + væl + at + fíggjarstøðuni + . + + + Av + teimum + , + sum + kára + seg + illa + , + eru + átta + av + tíggju + , + sum + bara + hava + minstupensión + . + + + 61 + % + hava + onga + inntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + og + menninir + tjena + í + miðal + meira + enn + kvinnurnar + . + + + Fimti + hvør + hevur + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + , + og + 15 + % + hava + privata + pensión + ; + og + hetta + er + serliga + galdandi + fyri + tann + yngra + partin + . + + + Uml. + ein + fjórðingur + hevur + uppsparing + og + / + ella + aðrar + ognir + . + + + Átta + av + tíggju + eru + skuldarfrí + . + + + Tey + í + Tórshavnarøkinum + eru + í + miðal + betur + fyri + enn + kring + landið + . + + + Tey + allarflestu + hava + ongar + bústaðarútreiðslur + , + og + útreiðslurnar + til + hita + liggja + hjá + teimum + flestu + millum + 1.000-2.000 + kr. + / + mðn + . + + + Útreiðslur + til + el + variera + meira + , + og + helvtin + brúkar + undir + 500 + kr. + / + mðn + til + telefon + . + +

+

+ + Samandráttur + í + tølum + 12 + +

+

+ + Nøgdsemi + +

+

+ + 73 + % + eru + vælnøgd + , + og + 6 + % + illa + nøgd + við + sína + støðu + sum + heild + +

+

+ + 81 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 70 + % + kring + landið + eru + vælnøgd + við + sína + støðu + sum + heild + +

+

+ + 78 + % + av + teimum + , + sum + búgva + saman + við + hjúnafelaga + , + og + 64 + % + av + teimum + , + sum + ikki + búgva + saman + við + hjúnafelaga + , + eru + vælnøgd + +

+

+ + Jú + longri + skúlagongd + og + útbúgving + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + fleiri + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + respondentarnir + hava + verið + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + betri + heilsa + og + størri + sjálvbjargni + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + betri + fíggjarstøða + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + betri + mobilitetsmøguleikar + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + meira + samband + við + onnur + , + jú + størri + nøgdsemi + +

+

+ + Skúli + , + útbúgving + og + arbeiði + +

+

+ + 75 + % + av + monnunum + og + 84 + % + av + kvinnunum + hava + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúlagongd + +

+

+ + 89 + % + av + teim + elstu + og + 73 + % + av + teim + yngstu + hava + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúlagongd + +

+

+ + Kynsmunurin + millum + tey + við + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúlagongd + minkar + frá + 20 + % + millum + tey + elstu + til + 1 + % + millum + tey + yngstu + +

+

+ + 71 + % + av + monnunum + og + 37 + % + av + kvinnunum + hava + útbúgving + av + einhvørjum + slag + +

+

+ + 25 + % + av + teimum + elstu + og + 65 + % + av + teimum + yngstu + hava + útbúgving + av + einhvørjum + slag + +

+

+ + Kynsmunurin + millum + tey + við + útbúgving + minkar + frá + 44 + % + millum + tey + elstu + til + 29 + % + millum + tey + yngstu + +

+

+ + 67 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 46 + % + kring + landið + hava + útbúgving + av + einhvørjum + slag + +

+

+ + 42 + % + av + kvinnunum + í + Tórshavnarøkinum + og + 20 + % + av + kvinnunum + kring + landið + hava + arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + . + +

+

+ + 17 + % + av + kvinnunum + í + Tórshavnarøkinum + og + 30 + % + av + kvinnunum + kring + landið + hava + verið + heimagangandi + húsmøður + . + +

+

+ + 24 + % + av + monnunum + í + Tórshavnarøkinum + og + 51 + % + av + monnunum + kring + landið + hava + mest + arbeitt + á + sjónum + . + +

+

+ + 96 + % + av + monnunum + og + 41 + % + av + kvinnunum + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + 30 + ár + ella + meira + +

+

+ + 30 + % + av + teim + elstu + og + 5 + % + av + teim + yngstu + kvinnunum + hava + ongantíð + arbeitt + úti + +

+

+ + 25 + % + av + teim + elstu + og + 56 + % + av + teim + yngstu + kvinnunum + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + +

+

+ + 60 + % + av + kvinnunum + í + Tórshavnarøkinum + og + 33 + % + av + kvinnunum + kring + landið + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + +

+

+ + 100 + % + av + monnunum + og + 54 + % + av + kvinnunum + hava + mest + arbeitt + fulla + tíð + +

+

+ + 35 + % + av + teim + elstu + og + 58 + % + av + teim + yngstu + kvinnunum + hava + mest + arbeitt + fulla + tíð + 13 + +

+

+ + Bústaðarviðurskifti + +

+

+ + 90 + % + búgva + í + egnum + húsum + +

+

+ + 55 + % + búgva + tvey + í + húsi + +

+

+ + 12 + % + av + teimum + yngstu + og + 20 + % + av + teimum + elstu + monnunum + búgva + einsamallir + +

+

+ + 29 + % + av + teimum + yngstu + og + 58 + % + av + teimum + elstu + kvinnunum + búgva + einsamallar + +

+

+ + 77 + % + av + monnunum + og + 53 + % + av + kvinnunm + búgva + saman + við + hjúnafelaga + +

+

+ + 77 + % + hava + ongar + ætlanir + um + at + flyta + úr + verandi + bústaði + +

+

+ + 55 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 67 + % + kring + landið + vita + ikki + , + hvagar + tey + skulu + flyta + , + um + flyting + verður + aktuel + +

+

+ + 20 + % + vísa + á + , + at + húsini + eru + ov + stór + og + tung + at + halda + sum + grund + fyri + møguligari + flyting + +

+

+ + 51 + % + vísa + á + kensluligt + tilknýti + til + húsið + sum + grundgeving + fyri + at + verða + verandi + í + núverandi + bústaði + +

+

+ + 48 + % + vísa + á + ynski + um + at + vera + sjálvbjargin + sum + grundgeving + fyri + at + verða + verandi + í + núverandi + bústaði + +

+

+ + 61 + % + hava + minni + enn + 15 + min. + til + gongu + til + nærmasta + matvøruhandil + +

+

+ + 75 + % + av + teimum + yngstu + og + 44 + % + av + teimum + elstu + monnunum + koyra + í + egnum + bili + +

+

+ + 51 + % + av + teimum + yngstu + og + 10 + % + av + teimum + elstu + kvinnunum + koyra + í + egnum + bili + +

+

+ + 69 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 59 + % + kring + landið + koyra + í + egnum + bili + +

+

+ + Heilsustøða + +

+

+ + 60 + % + av + teimum + yngstu + og + 30 + % + av + teimum + elstu + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 2 + % + av + teimum + yngstu + og + 11 + % + av + teimum + elstu + meta + heilsustøðuna + sum + vánaliga + ella + heilt + vánaliga + +

+

+ + 54 + % + av + monnunum + og + 44 + % + av + kvinnunum + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 53 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 46 + % + kring + landið + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 40 + % + av + teimum + uttan + útbúgving + , + 50-56 + % + av + teimum + við + styttri + ella + miðallangari + útbúgving + og + 82 + % + av + teimum + við + langari + útbúgving + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 21 + % + av + kvinnunum + , + sum + ongantíð + hava + arbeitt + úti + , + og + 58 + % + av + kvinnunum + , + sum + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + , + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 21 + % + av + kvinnunum + , + sum + ongantíð + hava + arbeitt + úti + , + og + 3 + % + av + kvinnunum + , + sum + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + , + meta + heilsustøðuna + sum + vánaliga + ella + heilt + vánaliga + +

+

+ + 60 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + væl + við + verandi + inntøku + , + og + 39 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + við + verandi + inntøku + , + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + +

+

+ + 6 + % + av + teimum + yngstu + og + 16 + % + av + teimum + elstu + eru + nógv + hindrað + í + dagligdegnum + vegna + sjúku + ella + brek + +

+

+ + 73 + % + av + teimum + yngstu + og + 32 + % + av + teimum + elstu + eru + ikki + hindrað + í + dagligdegnum + vegna + sjúku + ella + brek + +

+

+ + 4 + % + av + teimum + yngstu + og + 29 + % + av + teimum + elstu + hava + tørv + fyri + hjálp + 14 + +

+

+ + Sosialt + netverk + +

+

+ + 0 + % + hevur + einki + samband + við + familju + ella + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + +

+

+ + 31 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 39 + % + kring + landið + hitta + familju + , + sum + tey + ikki + búgva + saman + við + , + hvønn + dag + +

+

+ + 9 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 22 + % + kring + landið + hitta + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + , + hvønn + dag + +

+

+ + 31 + % + av + monnunum + og + 42 + % + av + kvinnunum + hava + dagligt + telefonsamband + við + familju + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + +

+

+ + Frítíð + +

+

+ + 83 + % + lesa + hvørja + viku + ella + meira + +

+

+ + 63 + % + av + teimum + 67-74 + ára + gomlu + og + 18 + % + av + teimum + 85 + ára + gomlu + og + eldri + brúka + teldu + +

+

+ + 55 + % + av + monnunum + og + 39 + % + av + kvinnunum + brúka + teldu + +

+

+ + 60 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 39 + % + kring + landið + brúka + teldu + +

+

+ + 26 + % + av + monnunum + og + 88 + % + av + kvinnunum + fáast + við + hondarbeiði + / + handverk + +

+

+ + 41 + % + av + teimum + yngstu + og + 15 + % + av + teimum + elstu + kvinnunum + ganga + í + bindiklubb + +

+

+ + 78 + % + av + monnunum + og + 62 + % + av + kvinnunum + fáast + við + uttanduraarbeiði + +

+

+ + 33 + % + av + monnunum + og + 12 + % + av + kvinnunum + fáast + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + 13 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 26 + % + kring + landið + fáast + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + 94 + % + ganga + meira + ella + minni + ofta + í + føðingardag + , + veitslur + o.t + . + +

+

+ + 26 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 47 + % + kring + landið + ganga + regluliga + í + kirkju + / + á + møti + +

+

+ + 36 + % + av + monnunum + og + 26 + % + av + kvinnunum + ganga + á + fund + / + til + fyrilestrar + +

+

+ + 40 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 26 + % + kring + landið + ganga + á + fund + / + til + fyrilestrar + +

+

+ + 4 + % + av + monnunum + og + 23 + % + av + kvinnunum + ganga + á + bingo + +

+

+ + 8 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 17 + % + kring + landið + ganga + á + bingo + +

+

+ + 21 + % + av + monnunum + og + 30 + % + av + kvinnunum + ganga + í + pensionistafelag + +

+

+ + 15 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 31 + % + kring + landið + ganga + í + pensionistafelag + +

+

+ + 31 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 43 + % + kring + landið + taka + lut + í + hjálpararbeiði + fyri + vælgerandi + endamál + +

+

+ + 28 + % + av + teimum + yngstu + og + 4 + % + av + teimum + elstu + hjálpa + foreldrum + e.ø + . + + + eldri + +

+

+ + 77 + % + av + teimum + yngstu + og + 42 + % + av + teimum + elstu + hjálpa + børnum + e.ø + . + + + yngri + +

+

+ + 32 + % + av + monnunum + og + 15 + % + av + kvinnunum + ganga + til + ítróttardystir + +

+

+ + 48 + % + motionera + saman + við + øðrum + , + og + 64 + % + motionera + einsamøll + +

+

+ + 70 + % + av + monnunum + og + 58 + % + av + kvinnunum + motionera + einsamøll + +

+

+ + 33 + % + hyggja + í + sjónvarp + 0-1 + tíma + um + dagin + , + og + 7 + % + hyggja + 5 + tímar + um + dagin + ella + meira + 15 + +

+

+ + Fíggjarviðurskifti + +

+

+ + 61 + % + hava + onga + inntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + 54 + % + av + monnunum + og + 68 + % + av + kvinnunum + hava + onga + lønarinntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + 47 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 69 + % + kring + landið + hava + onga + lønarinntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + 19 + % + av + monnunum + og + 4 + % + av + kvinnunum + tjena + 200.000 + kr. + ella + meira + um + árið + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + Hjá + 53 + % + hava + hvørki + respondentur + ella + møguligur + hjúnafelagi + lønarinntøku + +

+

+ + 28 + % + av + teimum + yngstu + og + 11 + % + av + teimum + elstu + hava + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + +

+

+ + 22 + % + av + teimum + yngstu + og + 4 + % + av + teimum + elstu + hava + privat + uppsparda + pensión + +

+

+ + 38 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 14 + % + kring + landið + hava + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + +

+

+ + 21 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 11 + % + kring + landið + hava + privat + uppsparda + pensión + +

+

+ + 63 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 80 + % + kring + landið + hava + onga + ogn + ( + føst + ogn + ikki + íroknað + ) + +

+

+ + 80 + % + eru + skuldafrí + +

+

+ + 84 + % + hava + ongar + útreiðslur + til + húsaleigu + / + lán + +

+

+ + 68 + % + gjalda + millum + 1.000-2.000 + kr. + / + mðn + til + hita + +

+

+ + 35 + % + brúka + undir + 600 + kr. + / + mðn + í + el + +

+

+ + 48 + % + brúka + undir + 500 + kr. + / + mðn + í + telefon + +

+

+ + 89 + % + halda + seg + klára + seg + sera + væl + ella + væl + við + verandi + húsarhaldsinntøku + +

+

+ + 79 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + fíggjarliga + , + hava + bara + minstupensión + +

+

+ + 33 + % + siga + , + at + livifóturin + versnaði + , + tá + tey + fóru + upp + á + pensión + +

+

+ + 55 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 44 + % + kring + landið + meta + , + tey + vóru + fíggjarliga + væl + fyri + , + tá + tey + vóru + um + 50 + ára + aldur + +

+

+ + 38 + % + hava + brúkt + av + uppspardari + ogn + +

+

+ + 22 + % + hava + latið + øðrum + peningahjálp + +

+

+ + 32 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 51 + % + kring + landið + fáa + javnan + fisk + ella + aðrar + matvørur + til + gávus + +

+

+ + Jú + betur + fyri + fíggjarliga + respondentarnir + vóru + um + 50 + ára + aldur + , + jú + betur + fyri + á + ellisárum + +

+

+ + Jú + longri + útbúgving + , + jú + betri + fíggjarstøða + 16 + +

+

+ + Kanningarháttur + Tilfarið + til + kanningina + er + fingið + til + vegar + partvíst + við + spurnakanning + millum + eitt + úrval + av + fólkapensionistum + , + partvíst + við + hagtølum + frá + Almannastovuni + . + + + Tann + 13. + februar + 2010 + sendu + vit + spurnabløð5 + til + eitt + úrval + av + fólkapensionistum + , + sum + vit + eftir + umbøn + fingu + frá + Landsfólkayvirlitinum + . + +

+

+ + Vit + valdu + at + ringja + fólk + upp + heldur + enn + at + biðja + tey + sjálv + útfylla + spurnablaðið + og + senda + tað + aftur + til + okkara + ; + spurnablaðið + var + ætlað + respondentunum + at + fyrireika + seg + til + samrøðu + um + teir + settu + spurningarnar + . + + + Við + tað + at + kanningin + skuldi + fara + fram + við + at + ringja + fólk + upp + og + biðja + um + svar + upp + á + teir + settu + spurningarnar + , + var + neyðugt + at + leita + fram + telefonnummar + hjá + teimum + , + sum + vit + høvdu + sent + spurnablað + . + + + Avgjørt + varð + frá + byrjan + , + at + kanningin + skuldi + fevna + um + heimabúgvandi + fólkapensionistar + , + og + at + tey + sum + búðu + á + ellis + - + og + røktarheimum + ikki + skuldu + vera + við + í + kanningini + . + + + Harafturímóti + vórðu + fólk + , + sum + búðu + á + sambýli + , + ikki + skild + frá + . + + + Fyri + at + fáa + spurnakanningina + skjótt + frá + hondini + , + vóru + seks + fólk + um + at + ringja + út + . + + + Kanningin + fór + fram + frá + 15. + februar + til + miðjan + mars + . + + + Svørini + vórðu + tastað + inn + á + databasu + so + hvørt + . + + + Í + telefonsamrøðuni + vórðu + somu + spurningar + settir + sum + í + spurnablaðnum + , + tó + við + nøkrum + eykaspurningum + , + sum + ikki + vóru + við + í + spurnablaðnum + . + + + Eitt + dømi + er + , + at + vit + spurdu + , + hvussu + væl + tey + mettu + seg + at + hava + verið + fyri + fíggjarliga + í + mun + til + onnur + , + tá + ið + tey + vóru + í + 50-árunum + . + + + ( + Spurningur + 7c + ) + . + +

+

+ + Um + spurnablaðið + +

+

+ + Spurnablaðið + er + skipað + eftir + nøkrum + høvuðsevnum + : + 1. + útbúgving + og + arbeiði + ; + 2. + fysiskir + karmar + ; + 3. + fíggjarstøða + ; + 4. + heilsustøða + ; + 5. + sosiala + lívið + og + nøgdsemi + . + + + Viðv. + bústaði + hava + vit + í + fyrsta + umfari + skrásett + postnummar + hjá + respondentunum + , + men + bæði + av + praktiskum + grundum + og + fyri + at + tryggja + anonymitet + hava + vit + í + frágreiðingini + bert + býtt + sundur + í + tveir + geografiskar + høvuðsbólkar + : + Tórshavn + + + Argir + + + Hoyvík + í + einum + bólki + , + og + restin + av + landinum + í + einum + bólki + . + + + Umframt + at + skráseta + kyn + , + føðiár + og + civilstøðu + hava + vit + eisini + spurt + um + tal + á + børnum + , + og + um + børnini + búgva + í + Føroyum + . + + + Hetta + halda + vit + kann + hava + ein + ávísan + týdning + fyri + at + kenna + møguleikar + fyri + familjusambandi + ella + samanhaldi + . + + + Serliga + um + hesar + upplýsingar + verða + samanhildnar + við + aðrar + spurningar + , + t.d. + hvussu + ofta + tey + hitta + ella + tosa + í + telefon + við + familju + . + + + Um + børn + búgva + uttanlands + , + kundi + tað + møguliga + verið + áhugavert + at + kanna + , + um + tað + ávirkar + tal + á + uttanlandsferðum + – + møguliga + eisini + ætlanir + um + at + flyta + úr + Føroyum + at + búgva + . + + + Viðvíkjandi + tí + fíggjarliga + hava + vit + spurt + bæði + um + verulig + tøl + – + ogn + og + skuld + , + inntøku + og + fastar + útreiðslur + , + og + um + hvussu + respondentarnir + uppliva + ella + meta + seg + vera + fyri + fíggjarliga + . + + + Ein + partur + av + respondentunum + hevur + ikki + ynskt + at + svara + upp + á + spurningarnar + um + inntøku + og + ogn + . + + + Aftast + í + frágreiðingini + er + ymiskt + taltilfar + frá + Almannastovuni + . + + + 5 + Spurnablaðið + prentað + sum + fylgiskjal + 1 + . + + + 17 + +

+

+ + Svarprocent + og + representativitetur + +

+

+ + Frá + Landsfólkayvirlitinum + fingu + vit + eitt + aldurs + - + , + kyns + - + og + geografiskt + representativt + úrval + uppá + 700 + fólk + í + aldrinum + 67 + og + eldri + . + + + Av + hesum + komu + vit + fram + á + 13 + , + sum + búðu + á + ellis + - + og + røktarheimi + , + og + onnur + 6 + vóru + , + sum + av + ymsum + orsøkum + ikki + fingu + spurnablað + . + + + Íalt + sendu + vit + spurnablað + til + 681 + fólkapensionistar + . + + + Vit + fingu + samband + við + 574 + fólk + , + harav + 485 + vildu + og + vóru + før + fyri + at + taka + lut + í + kanningini + . + + + Tal + á + útsendum + spurnabløðum + 681 + +

+

+ + Tal + á + fólkum + ið + svaraðu + ” + kann + ikki + svara + ” + 33 + +

+

+ + Tal + á + fólkum + ið + svaraðu + ” + vil + ikki + svara + ” + 56 + +

+

+ + Tal + á + fólkum + ið + vit + ikki + fingu + telefonsamband + við + 107 + +

+

+ + Tal + á + teimum + , + sum + ikki + hava + luttikið + - + 196 + +

+

+ + Tal + á + fólkum + ið + hava + tikið + lut + í + kanningini + 485 + +

+

+ + Spurnakanningin + byggir + sostatt + á + 485 + svør + , + svarandi + til + 71 + % + av + teimum + , + sum + fingu + spurnablað + , + og + hetta + meta + vit + vera + eitt + gott + grundarlag + fyri + at + kunna + geva + eina + trúliga + mynd + av + livikorunum + hjá + heimabúgvandi + fólkapensionistum + í + Føroyum + . + + + Nógvir + av + variablunum + eru + truplir + at + máta + , + og + bæði + spurningar + og + svarmøguleikar + kunnu + tulkast + ymsar + vegir + . + + + Fyri + at + kunna + geva + eina + holla + og + eftirfarandi + frágreiðing + um + viðurskiftini + , + verða + summi + evni + lýst + við + fleiri + spurningum + , + og + haraftrat + hava + vit + stuðlað + okkum + til + aðrar + lýsingar + av + føroyskum + viðurskiftum + , + og + til + tilsvarandi + kanningar + frá + øðrum + londum + ( + sí + bókmentalistan + ) + . + + + Talva + 1 + og + talva + 2 + vísa + , + at + tað + ikki + eru + stórir + systematiskir + skeivleikar + í + mun + til + aldur + og + kyn + . + + + Talva + 1 + vísir + , + at + aldursbýtini + eru + á + leið + eins + , + tá + vit + samanbera + fólkatalið + og + respondentarnar + . + + + Procentparturin + av + fólki + í + aldursbólkinum + 67-74 + ár + ( + +1 + % + ) + og + 75-84 + ár + ( + - + 1 + % + ) + er + á + leið + tann + sami + millum + fólkatalið + sum + heild + og + millum + respondentarnar + , + sum + hava + tikið + lut + í + hesi + kanning + . + + + Tann + elsti + aldursbólkurin + , + 85 + ár + og + eldri + , + er + eitt + sindur + undirumboðaður + ( + - + 3 + % + ) + , + men + alt + í + alt + er + kanningartilfarið + er + væl + umboðandi + eftir + aldri.6 + Skeivleikar + í + úrslitum + verða + størstir + fyri + elsta + aldursbólkin + , + av + tí + at + hesin + bólkur + er + lítil + samanborin + við + yngru + aldursbólkarnar + . + + + Svarprocentið + er + sum + vera + man + hægst + í + yngsta + og + lægst + í + elsta + aldursbólki + . + + + Orsøkin + til + , + at + svarprocentið + í + teimum + elstu + aldursbólkunum + kortini + er + so + høgt + , + er + at + fleiri + , + sum + ikki + kundu + svara + sjálv + , + hava + biðið + onnur + um + at + svara + fyri + seg + . + + + Hetta + bendir + á + , + at + hugurin + at + taka + lut + hevur + verið + høgur + , + og + tað + høvdu + vit + eisini + varhugan + av + , + tá + vit + ringdu + respondentarnar + upp + . + + + 6 + Ofta + verða + tey + elstu + ikki + spurd + í + hesum + slagi + av + brúkarakanningum + millum + eldri + , + hóast + royndirnar + eru + sera + ymiskar + hjá + t.d. + teimum + , + ið + eru + 67 + , + og + teimum + , + ið + eru + 87 + . + + + Hetta + verður + viðgjørt + í + norskari + kanning + sum + eins + og + okkara + , + eisini + hevur + tey + elstu + við + , + sí + Kjersem + og + Aarseth + 2009 + . + + + 18 + +

+

+ + Talva + 1 + : + Aldursbýti + millum + fólkapensionistar + í + Føroyum + sum + heild + samanborið + við + aldursbýti + hjá + respondentunum + . + + + Tøl + og + procent + . + +

+

+ + Samlað + tal + í + aldurs-bólki + í + øllum + landinum + % + av + aldursbólki + í + øllum + landinum + +

+

+ + Tal + á + respondent-um + %-býti + millum + respondentar + 67-74 + ár + 2.668 + 45 + 240 + 49 + 75-84 + ár + 2.360 + 40 + 189 + 39 + 85 + ár + + + 919 + 15 + 56 + 12 + +

+

+ + N= + 5.947 + 100 + % + 485 + 100 + % + +

+

+ + Kynsbýtið + millum + respondentarnar + í + hesi + kanning + svarar + væl + til + kynsbýtið + í + hesum + aldursbólki + í + fólkatalinum + sum + heild + . + + + Tó + eru + menn + í + elsta + aldursbólkinum + nakað + undirumboðaðir + ( + - + 5 + % + ) + . + + + Talva + 2 + : + Tal + á + monnum + og + kvinnum + í + ymsum + aldursbólkum + í + kanningini + samanborið + við + tilsvarandi + tøl + í + fólkinum + sum + heild + . + + + 67-74 + ár + 75-84 + ár + 85 + ár + + + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Menn + Kvinnur + Menn + Kvinnur + Menn + Kvinnur + +

+

+ + Kanning + ( + % + ) + 52 + 48 + 43 + 57 + 29 + 71 + 46 + 54 + +

+

+ + Fólkatal + ( + % + ) + 52 + 48 + 43 + 57 + 34 + 66 + 46 + 54 + +

+

+ + Kanning + ( + N + ) + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + 222 + 263 + +

+

+ + Fólkatal + ( + N + ) + 1.381 + 1.287 + 1.021 + 1.339 + 311 + 608 + 2.713 + 3.234 + 19 + +

+

+ + Tey + vit + ikki + fingu + samband + við + +

+

+ + Ymsar + grundir + vóru + til + , + at + vit + ikki + fingu + fatur + á + 107 + fólkum + á + listanum + . + + + Í + flestu + førum + antin + tí + eingin + telefon + var + á + navni + ella + bústaði + hjá + viðkomandi + , + ella + telefonin + var + óvirkin + . + + + Hetta + var + serliga + galdandi + fyri + tey + elstu + ; + av + teimum + , + ið + vóru + 85 + ár + og + eldri + , + vóru + 14 + , + sum + ikki + høvdu + egna + telefon + , + í + øðrum + førum + var + telefonin + avbrotin + ella + óvirkin + . + + + Í + øðrum + førum + svaraði + telefonin + ikki + hóast + fleiri + royndir + . + + + Hetta + var + serliga + galdandi + fyri + menn + í + aldursbólkinum + 67-74 + ár + , + og + orsøkin + kann + vera + , + at + hesir + eru + minni + heima + við + hús + enn + teir + eldru + . + + + Tað + at + vit + ikki + fingu + samband + við + 39 + av + teimum + 116 + yvir + 85 + ár + , + hevur + helst + ávísa + ávirkan + á + heildarmyndina + av + summum + viðurskiftum + , + sum + spurnakanningin + skal + lýsa + , + eitt + nú + heilsustøðu + , + bústaðarviðurskifti + og + mobilitet + . + + + Serliga + menninir + í + hesum + aldursbólki + eru + undirumboðaðir + . + + + Vit + kunnu + rokna + við + , + at + ein + partur + av + teimum + í + elsta + aldursbólki + býr + hjá + t.d. + børnum + ella + øðrum + . + + + – + At + vit + ikki + fingu + samband + við + 32 + av + teimum + 310 + í + yngsta + aldursbólki + ( + 67-74 + ár + ) + meta + vit + ikki + hevur + stórvegis + ávirkan + á + heildarmyndina + . + + + Samanumtikið + er + hugsandi + , + at + tey + virknastu + av + teimum + yngstu + og + tey + ússaligastu + av + teimum + elstu + eru + nakað + undirumboðað + . + + + Talva + 3 + : + Yvirlit + yvir + luttakarar + og + fráfall + , + býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + tølum + og + procentum + . + +

+

+ + M + 67-74 + +

+

+ + K + 67-74 + +

+

+ + M + 75-84 + +

+

+ + K + 75-84 + +

+

+ + M + 85+ + +

+

+ + K + 85+ + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + N + % + +

+

+ + Hava + svarað + 125 + 72 + 115 + 84 + 81 + 74 + 108 + 75 + 16 + 41 + 40 + 52 + 485 + 71 + +

+

+ + Ikki + kontakt + 22 + 13 + 10 + 7 + 7 + 6 + 12 + 8 + 16 + 41 + 23 + 30 + 90 + 13 + +

+

+ + Vil + ikki + svara + 19 + 11 + 9 + 7 + 8 + 7 + 13 + 9 + 1 + 3 + 6 + 8 + 56 + 8 + +

+

+ + Kann + ikki + svara + 2 + 1 + 2 + 1 + 11 + 10 + 9 + 6 + 2 + 5 + 7 + 9 + 33 + 5 + +

+

+ + Á + røktarheimi + 2 + 1 + 1 + 1 + 3 + 3 + 2 + 1 + 4 + 10 + 1 + 1 + 13 + 2 + +

+

+ + Flutt + / + ur + av + landinum + 2 + 1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 2 + 0,5 + +

+

+ + Sp.blað + retur + 1 + 1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1 + 0,25 + +

+

+ + Deyð + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1 + 1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 1 + 0,25 + +

+

+ + N= + 173 + 137 + 110 + 145 + 39 + 77 + 681 + 20 + +

+

+ + Kap. + 1 + Skúli + , + útbúgving + og + arbeiði + +

+

+ + Í + hesum + kapitli + verður + greitt + frá + , + hvussu + respondentarnir + hava + svarað + viðvíkjandi + skúlagongd + og + útbúgving + , + og + hvat + arbeiði + tey + hava + havt + . + + + Men + fyrst + skulu + vit + greiða + eitt + sindur + frá + arbeiðsmarknaðinum + , + soleiðis + sum + hann + hevur + verið + í + tíðini + , + tá + respondentarnir + hava + verið + í + vinnu + . + + + Eisini + skal + greiðast + eitt + sindur + frá + møguleikunum + fyrr + fyri + at + fáa + grundleggjandi + skúlagongd + og + útbúgving + . + +

+

+ + Arbeiðsmarknaðurin + søguliga + +

+

+ + Teir + elstu + respodentarnir + eru + føddir + í + 1915 + , + og + teirra + arbeiðslív + byrjaði + umleið + 1930 + . + + + Tað + var + ein + óstøðug + tíð + við + kreppuárum + uppímillum + . + + + Allarflestu + arbeiðspláss + vóru + innan + fyri + fiskivinnu + , + t.e. + fiskiskapi + , + fiskavirking + og + fiskasølu + . + + + Tey + flestu + fiskiskipini + royndu + á + fjarleiðum + ein + part + av + árinum + . + + + Teir + mánaðirnar + , + tá + ið + menn + ikki + vóru + til + fiskiskap + , + kundu + teir + rógva + út + . + + + Spesialiseringen + og + differentieringin + í + vinnubólkar + var + lítil + . + + + Ein + maður + kundi + arbeiða + upp + á + veg + ein + dag + , + dagin + eftir + smíðaði + hann + hús + , + og + triðja + dagin + var + hann + sjómaður + ella + útróðrarmaður + . + + + Í + Havn + og + á + øðrum + stórbygdum + var + ikki + sørt + av + fyrifallandi + arbeiði + , + har + fleiri + størri + byggiætlanir + vóru + framdar + í + 30-árunum + . + + + Men + nógvastaðni + var + lítið + lønt + arbeiði + at + fáa + , + og + hjá + nógvum + var + svangligt + , + um + ikki + tey + høvdu + so + frægt + av + jørð + , + at + tey + kundu + føða + kúgv + og + onnur + kríatúr + , + velta + epli + o.a. + sum + ískoyti + til + húshaldið + . + + + Roknað + verður + við + , + at + 3-4.000 + menn + mannaðu + fiskiflotan + . + + + Sjálvt + um + nakrir + teirra + vóru + siglingarlærdir + ella + maskinkønir + , + kravdust + ikki + stórvegis + skúlakunnleikar + ella + útbúgving + fyri + at + kunna + arbeiða + í + fiskivinnuni + . + + + Sama + er + at + siga + um + byggivinnu + , + handils + - + og + flutningsvinnu + . + + + Eingi + tøl + um + arbeiðsloysi + vóru + at + halda + seg + til + ; + men + ásannað + varð + , + at + nógv + húshald + vóru + illa + fyri + fíggjarliga + helst + ta + árstíðina + , + tá + ið + skipini + lógu + bundin + heima + og + einki + fiskaarbeiði + var + á + landi + . + + + Í + 1933 + var + talan + um + at + seta + danska + lóg + um + arbeiðsloysisskipan + í + gildi + í + Føroyum + , + men + hetta + var + av + ongum + , + mest + tí + at + kommunurnar + ikki + sóu + seg + førar + fyri + at + innkrevja + skatt + til + at + lata + sín + part + av + fígging + av + arbeiðsloysisstuðli + . + + + Støðan + broyttist + nakað + til + tað + betra + undir + 2. + heimsbardaga + , + tá + ið + føroysk + skip + seldu + ísfisk + til + bretska + marknaðin + fyri + góðan + prís + , + og + nógv + nutu + gott + av + at + arbeiða + fyri + bretska + hervaldið + , + sum + hevði + støðir + ymsa + staðni + í + landinum + undir + krígnum + . + + + Støðan + á + arbeiðsmarknaðinum + var + ikki + stórt + betri + í + 1950-unum + enn + í + 30-unum + . + + + Vanlig + fatan + var + , + at + nógvastaðni + var + arbeiðsloysi + fram + til + 1960-ini + , + hóast + hetta + ikki + var + skrásett + . + + + Talið + á + sjómonnum + , + sum + antin + vóru + til + fiskiskap + alt + árið + ella + part + av + árinum + lá + oman + fyri + 4.400 + , + ein + triðingur + sigldi + við + útlendskum + , + serliga + íslendskum + skipum.7 + Nógvir + føroyingar + fóru + eisini + til + Grønlands + at + rógva + út + . + +

+

+ + Inntøkan + hevur + verið + ymisk + , + alt + eftir + veiðitølum + og + fiskaprísum + , + eisini + var + munur + á + úrtøkuni + hjá + yvirmonnum + og + vanligum + fiskimonnum + . + + + Í + øllum + førum + kunnu + vit + staðfesta + , + at + tað + var + avmarkað + , + hvussu + nógvir + menn + við + serligari + útbúgving + kravdist + í + fiskiflotanum + . + + + 7 + Kallsberg + 1962 + , + s. + 14f + . + + + 21 + +

+

+ + Í + 1960 + - + og + 1970-unum + kom + vend + í + føroyska + búskapin + til + tað + betra + . + + + Arbeiðsmarknaðurin + vaks + og + gjørdist + meira + fjølbroyttur + vegna + stórar + útbyggingar + innan + vinnulív + , + vegagerð + , + til + skúlar + og + aðrar + almennar + stovnar + . + + + Stóru + broytingarnar + á + arbeiðsmarknaðinum + í + 1960unum + og + fram + síggjast + aftur + í + arbeiðsmynstrinum + hjá + respondentunum + . + + + Talið + á + almennum + størvum + var + støðugt + vaksandi + . + + + Bæði + menn + , + og + serliga + kvinnur + fara + í + hesum + tíðarskeiðnum + í + stórum + tali + í + almenn + størv + , + men + annars + fylgja + kynini + heilt + ymiskum + mynstrum + : + meðan + menninir + flyta + millum + ymsar + vinnugreinir + á + arbeiðsmarknaðinum + , + flyta + kvinnurnar + arbeiðspláss + úr + heiminum + út + á + arbeiðsmarknaðin + . + + + Kvinnurnar + fara + bæði + í + privat + , + men + í + enn + størri + mun + í + almenn + størv + , + har + tær + gerast + fleiri + enn + menninir + , + sum + harafturímóti + eru + fleiri + í + privatu + og + sjálvstøðugu + størvunum + . + + + Starvið + , + sum + er + við + størsta + sviðusoð + , + er + heimaarbeiðandi + húsmóðir + , + sum + fellur + frá + 52 + % + av + teimum + elstu + niður + í + 11 + % + av + teimum + yngstu + kvinnunum + . + + + Nógvar + av + uppgávunum + hjá + heimagangandi + húsmøðrunum + í + privatu + heimunum + blivu + fluttar + út + á + almennar + stovnar + , + t.d. + barnaansing + , + eldra + – + og + sjúkrarøkt + . + + + Húsmøðurnar + fylgdu + í + stóran + mun + við + út + við + tí + úrsliti + , + at + starvið + sum + heimagangandi + húsmóðir + svann + niður + í + lítið + og + einki + ; + yvir + helvtin + av + kvinnunum + í + elsta + bólkinum + í + kanningini + hava + verið + heimagangandi + húsmøður + , + men + bara + ein + av + tíggju + í + yngsta + bólkinum + . + + + Fólkatalið + vaks + 1960-1977 + frá + 34.596 + til + 41.969 + , + og + vinnutíttleikin + frá + 36.8 + % + til + 42 + %.8 + Serliga + týðuligur + var + vøksturin + í + kvinnuligari + arbeiðsmegi + , + bæði + tá + vit + telja + arbeiðspláss + og + rokna + kynsbýtið + av + fólki + í + skrásettari + vinnu + . + + + Í + 1960 + vóru + kvinnur + 14 + % + av + samlaða + talinum + av + fólki + í + vinnu + , + í + 1977 + nærum + tvífaldað + til + 27 + % + . + + + Í + sama + tíðarskeiði + vaks + talið + á + giftum + kvinnum + í + vinnu + frá + 11 + , + 6 + % + til + 47 + % + . + + + Í + 1960 + vóru + teir + yngstu + av + respondentunum + í + hesi + kanning + 17-24 + ár + , + miðalaldursbólkurin + 25-34 + ár + , + og + tey + elstu + 35-46 + ár + . + + + Í + 1977 + vóru + tey + yngstu + 34-41 + , + tey + mittastu + 42-51 + og + tey + elstu + 52-63 + ára + gomul + . + + + Í + fólkateljingunum + 1960 + og + 1977 + eru + fólk + í + vinnu + skift + í + nakrar + høvuðsbólkar + , + t.d. + sjálvstøðug + , + starvsfólk + / + tænastumenn + , + faklærdir + arbeiðarar + / + handverkarar + og + ófaklærd + . + + + Størstu + bólkarnir + eru + starvsfólk + / + tænastumenn + og + ófaklærd + . + + + Uppí + bólkin + starvsfólk + / + tænastumenn + eru + bæði + størv + , + sum + krevja + stutta + ella + longri + útbúgving9 + , + og + størv + , + serliga + í + skrivstovu + - + og + handilsvinnu + , + við + ongari + ella + stuttari + útbúgving + . + + + Hesin + bólkurin + meira + enn + tvífaldaðost + , + frá + 2.743 + ( + 1.689 + menn + og + 1.054 + kvinnur + ) + í + 1960 + , + til + 5.931 + ( + 3.376 + menn + og + 2.555 + kvinnur + ) + í + 1977 + . + + + Hertil + kemur + bólkurin + “ + selvstændige + , + direktører + , + bestyrere + ” + , + sum + vaks + frá + 1.524 + til + 1.888 + í + sama + tíðarskeiði + . + + + – + Bólkurin + ófaklærd + vaks + frá + 4.407 + ( + 3.946 + menn + og + 561 + kvinnur + ) + til + 6.524 + ( + 4.748 + menn + og + 1.776 + kvinnur + ) + . + + + Hyggja + vit + at + tølunum + , + hvat + slag + av + arbeiði + kvinnurnar + høvdu + , + er + greitt + , + at + lutfalsliga + størsti + vøkstur + er + í + bólkinum + “ + ófaklærdir + arbeiðarar + ” + . + + + Í + 1977 + er + viðmerkt + , + at + av + teimum + 1.776 + eru + umleið + triðingurin + í + fiskaarbeiði + , + men + eisini + heilsuverkið + og + almannaverkið + er + longu + í + hesum + tíðarskeiði + vorðin + ein + størri + møguleiki + hjá + ófaklærdum + kvinnum + at + fáa + arbeiði + . + + + Sambært + fólkateljingunum + 1960 + og + 1977 + vuksu + tølini + á + starvsfólki + í + ” + Heilsuverk + og + almannastovnar + ” + frá + 488 + til + 1.332 + ; + kynsbýtt + eru + tølini + vaksin + frá + 80 + monnum + í + 1960 + til + 164 + í + 1977 + , + og + frá + 408 + kvinnum + til + 1.168.10 + Her + má + 8 + Ársfrágreiðing + fyri + Føroyar + 1981 + s. + 63-64 + . + + + 9 + Tó + ikki + handverkarar + , + teir + eru + flokkaðir + í + bólkinum + ‘ + faklærdir + arbeiðarar’ + . + + + 10 + Færøerne + . + + + Folketælling + 1960 + s. + 25 + og + Folke + - + og + boligtælling + på + Færøerne + 1977 + s. + 53 + . + + + 22 + hugsast + , + at + tað + hevur + gjørt + mun + , + at + heimahjálparaskipanin + kom + í + 1974 + og + tá + ikki + kravdi + serliga + útbúgving + . + + + Einki + er + tilskilað + um + býti + millum + parttíðar + - + og + fulltíðararbeiði + . + + + Í + bólkinum + starvsfólk + / + tænastumenn + eru + í + 1960 + 666 + rein + “ + kvinnustørv + ” + , + har + eingir + menn + eru + í + sama + undirbólki + , + og + vit + kunnu + ganga + út + frá + , + at + nógvar + av + hesum + kvinnum + lítla + og + onga + skipaða + útbúgving + hava + havt + . + + + Tá + tær + stóru + broytingarnar + fóru + fram + á + arbeiðsmarknaðinum + , + hava + tær + elstu + kvinnurnar + í + kanningini + verið + munandi + eldri + enn + tær + yngstu + . + + + Í + 1970 + vóru + tær + elstu + 45 + ár + og + eldri + , + meðan + tær + yngstu + vóru + 28-35 + ár + , + og + sostatt + í + bestu + árum + . + + + Tað + forklárar + , + hví + so + nógvur + munur + á + , + hvussu + nógv + ár + ymsu + aldursbólkarnir + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + hvussu + arbeiðstíðin + hevur + verið + ( + sí + talvu + 1.15 + , + 1.18 + og + 1.19 + ) + . + + + At + talið + á + kvinnum + , + sum + mest + hava + arbeitt + fulla + tíð + , + ikki + kemur + longri + enn + upp + á + sættu + hvørja + av + teimum + yngstu + , + er + í + stóran + mun + , + tí + at + barnaansingarmøguleikarnir + ikki + vóru + so + útbygdir + í + 1960-70unum + , + sum + teir + blivu + seinri + . + + + Eitt + vanligt + mynstur + í + einum + kvinnulívi + , + sum + gongur + aftur + og + aftur + millum + tær + , + sum + hava + luttikið + í + kanningini + , + er + skiftandi + arbeiðstíðir + gjøgnum + lívið + . + + + T.d. + var + vanligt + at + arbeiða + nøkur + fá + ár + aftaná + skúlan + , + men + tá + tær + giftust + , + fóru + tær + heim + at + ansa + húsi + og + børnum + . + + + Tá + tað + yngsta + var + farið + í + skúla + ella + seinri + , + fóru + tær + út + ( + aftur + ) + á + arbeiðsmarknaðin + . + + + Summar + byrjaðu + t.d. + við + hálvari + ella + parttíð + í + nøkur + ár + og + fóru + seinri + upp + á + fulla + ; + aðrar + vórðu + verandi + parttíð + ella + skiftandi + tíðir + . + + + Alt + í + alt + kunnu + vit + staðfesta + , + at + í + 1960-unum + og + 1970-unum + víðkaðist + føroyski + arbeiðsmarknaðurin + , + Eftirspurningurin + á + útbúnum + fólki + vaks + , + men + eisini + var + rúm + fyri + arbeiðsfólki + , + ið + ikki + høvdu + stórvegis + útbúgving + . + + + Nógvar + útbúgvingar + , + sum + í + dag + krevja + miðnámsútbúgvingar + , + kundi + ein + fara + undir + við + barnaskúla + sum + grundarlag + . + + + – + Sum + vit + seinni + skulu + síggja + , + var + stórur + partur + av + respondentunum + , + ið + bert + høvdu + barnaskúla + at + byggja + víðari + á + , + men + tað + var + fyri + nøkrum + ártíggjum + síðan + ikki + eins + stór + forðing + fyri + at + fáa + útbúgving + og + gott + arbeiði + sum + í + dag + . + +

+

+ + Skúlar + og + útbúgving + søguliga + +

+

+ + Atgongdin + til + millum + - + real + - + og + preliminerskúla + og + studentaskúla + var + lítið + útbygd + í + Føroyum + , + tá + ið + teir + eldru + aldursbólkarnir + vuksu + upp + . + + + Realskúli + hevur + verið + í + Tórshavn + síðan + 1861 + , + næmingatalið + var + í + 1930-unum + uml. + 12011 + . + + + Frá + 1925 + bar + til + at + taka + preliminerprógv + á + Tvøroyri + , + og + í + Vági + kom + realskúli + í + 1929 + . + + + Í + Klaksvík + varð + stovnaður + millum + - + og + realskúli + í + 1935.12 + Á + Føroya + Studentaskúla + var + frá + 1937 + preliminerdeild + við + 2-ára + skúlagongd + , + men + áðrenn + 1950 + var + talið + á + teimum + sum + tóku + prógv + sum + oftast + niðan + fyri + 15 + ; + í + 50-árunum + nakað + hægri + , + men + bert + eitt + árið + oman + fyri + 30.13 + +

+

+ + Føroya + Studentaskúli + varð + stovnaður + í + 1937 + , + og + teir + fyrstu + studentarnir + fingu + prógv + í + 1939 + , + sjey + í + tali + ( + 4 + dreingir + 3 + gentur + ) + . + + + Tey + næstu + 20 + árini + lá + talið + á + studentsprógvum + millum + 3 + og + 17 + , + tey + flestu + árini + um + 10-12 + . + + + Hóast + dreingirnir + sum + oftast + vóru + í + meirluta + , + vóru + at + kalla + øll + árini + eisini + nakrir + kvinnuligir + studentar + . + + + Talið + á + studentum + vaks + munandi + frá + 1960 + . + + + Nakrir + møguleikar + vóru + fyri + at + fáa + útbúgving + í + Føroyum + longu + í + fyrru + helvt + av + 20. + øld + , + t.d. + á + navigatiónsskúla + , + læraraskúla + , + sjúkrasystraskúla + . + + + Ungfólk + kundu + eisini + koma + í + handverkaralæru + 11 + Hentze + 2000 + , + s. + 338 + . + + + NB + næmingatal + í + øllum + 4 + flokkum + , + her + er + ikki + tilskilað + , + hvussu + nógv + tóku + prógv + . + + + 12 + Petersen + 1994 + , + s. + 95-96 + . + + + 13 + Føroya + Studentaskúli + og + HF-skeið + 50 + ár + . + + + 1937-1987 + . + + + 23 + innan + ymisk + fak + ; + tekniskir + skúlar + og + handilsskúlar + vóru + eisini + longu + í + 1930-unum + . + + + Men + ein + stórur + partur + av + ungfólki + leitaði + burtur + , + mest + til + Danmarkar + , + fyri + at + fáa + læru + ella + útbúgving + . + + + Talið + á + teimum + , + sum + fingu + sær + longri + útbúgving + , + vaks + ógvusliga + frá + 1960-unum + , + m.a. + tí + at + tað + gjørdist + lagaligari + at + fáa + fígging + til + útbúgvingina + , + og + ikki + minst + tí + at + eftirspurningurin + eftir + útbúnum + fólki + vaks + so + hvørt + sum + arbeiðsmarknaðurin + gjørdist + meira + fjølbroyttur + og + førleikakrøvini + herdust + . + +

+

+ + Skúlagongd + , + útbúgving + og + arbeiði + +

+

+ + Á + talvunum + niðanfyri + er + gjørt + upp + , + hvussu + respondentarnir + hava + svarað + upp + á + spurningar + um + skúlagongd + , + útbúgving + og + arbeiði + . + + + Høvuðsúrslitini + eru + hesi + : + Dupult + so + nógvar + ( + fýra + av + tíggju + ) + í + Tórshavnarøkinum + sum + kring + landið + annars + ( + tvær + av + tíggju + ) + hava + arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + . + + + Harafturímóti + hevur + ein + góður + triðingur + av + kvinnunum + kring + landið + arbeitt + í + privatari + vinnu + móti + einum + fimtingi + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Umleið + sætta + hvør + í + Tórshavnarøkinum + móti + uml. + triðju + hvørjari + kring + landið + hava + verið + heimagangandi + . + + + Hjá + monnunum + er + geografiski + munurin + størri + viðvíkjandi + størvum + á + sjónum + og + á + landi + : + Dupult + so + nógvir + av + monnunum + kring + landið + ( + uml. + helvtin + ) + sum + í + Tórshavnarøkinum + ( + ein + fjórðingur + ) + hava + arbeitt + mest + sum + sjómenn + . + + + Eisini + er + stórur + munur + millum + , + hvussu + leingi + menn + og + kvinnur + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Nógv + tann + størsti + parturin + av + monnunum + hevur + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + 30 + ár + ella + meira + , + og + allir + hava + arbeitt + fulla + tíð + . + + + Mynstrið + hjá + kvinnunum + er + heilt + øðrvísi + , + og + tað + broytist + ógvusliga + yvir + tíð + : + meðan + ein + knappur + triðingur + av + teimum + elstu + ongantíð + hevur + arbeitt + úti + , + eru + bara + nakrar + heilt + fáar + í + teimum + báðum + yngru + aldursbólkunum + , + sum + ongantíð + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Uml. + fimta + hvør + í + teimum + báðum + eldru + aldursbólkunum + , + men + bara + nakrar + svinnandi + fáar + av + teimum + yngstu + hava + arbeitt + úti + minni + enn + tíggju + ár + . + + + Fjórða + hvør + av + teimum + elstu + og + ein + góður + triðingur + av + teimum + yngstu + hava + arbeitt + millum + 10-29 + ár + . + + + Fjórða + hvør + av + teimum + elstu + hevur + arbeitt + 30 + ár + ella + 24 + meira + móti + væl + yvir + helvtini + av + teimum + yngstu + . + + + Eisini + arbeiðstíðin + er + kollvelt + . + + + Ein + góður + triðingur + av + teimum + elstu + og + næstan + seks + av + tíggju + av + teimum + yngstu + hevur + arbeitt + mest + fulla + tíð + . + + + Meira + enn + onnur + hvør + av + teimum + elstu + hevur + arbeitt + mest + hálva + tíð + ella + minni + , + meðan + hetta + bara + er + galdandi + fyri + fimtu + hvørja + av + teimum + yngstu + . + + + Munur + er + millum + geografisku + økini + : + Lutfalsliga + fleiri + av + kvinnunum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + hava + ongantíð + arbeitt + úti + ella + úr + nøkrum + fáum + árum + upp + til + 29 + ár + , + men + í + Tórshavnarøkinum + hava + dupult + so + nógvar + ( + seks + av + tíggju + ) + sum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + ( + tríggjar + av + tíggju + ) + arbeitt + 30 + ár + ella + meira + . + + + Geografiski + munurin + viðvíkjandi + arbeiðstíð + er + ikki + eins + stórur + . + + + Næstan + sætta + hvør + í + Tórshavnarøkinum + hevur + arbeitt + mest + fulla + tíð + móti + góðari + helvtini + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + , + og + ein + fjórðingur + í + Tórshavnarøkinum + hevur + arbeitt + mest + hálva + tíð + ella + minni + móti + einum + knøppum + triðingi + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + Fýra + av + fimm + hava + barnaskúla + sum + einastu + grundleggjandi + skúlagongd + , + og + menninir + hava + í + miðal + nakað + longri + skúlagongd + enn + kvinnurnar + . + + + Men + jú + yngri + , + jú + longri + skúlagongd + : + meðan + níggju + av + tíggju + í + elsta + bólkinum + bara + hava + barnaskúla + , + hava + tríggir + fjórðingar + av + teimum + yngstu + bara + barnaskúla + , + og + kynsmunurin + minkar + niður + í + nærum + einki + millum + tey + yngstu + . + + + Nakað + niðanfyri + helvtina + hevur + onga + útbúgving + aftaná + grundleggjandi + skúlagongd + , + og + her + er + kynsmunurin + uppaftur + størri + : + Menninir + eru + í + fleirtali + á + øllum + útbúgvingum + , + og + 63 + % + av + kvinnunum + hava + onga + útbúgving + móti + 29 + % + av + monnunum + . + + + Stórur + munur + er + á + útbúgvingarmynstrinum + yvir + tíð + . + + + Talið + á + teimum + við + ongari + útbúgving + fellur + javnt + við + tíðini + og + minkar + úr + trimum + fjórðingum + av + teimum + elstu + niður + í + ein + góðan + triðing + av + teimum + yngstu + . + + + 44 + % + av + teimum + elstu + og + 21 + % + av + teimum + yngstu + monnunum + hava + onga + útbúgving + , + men + ógvusligasti + vøksturin + er + hjá + kvinnunum + : + her + fellur + talið + á + teimum + uttan + útbúgving + úr + 88 + % + í + elsta + bólkinum + niður + í + 50 + % + í + yngsta + bólkinum + . + + + Hjá + báðum + kynum + er + vøksturin + stórur + í + 3-4 + ára + útbúgvingunum + . + + + Ein + stórur + partur + av + 3-4 + ára + útbúgvingunum + hjá + monnunum + eru + maritimar + útbúgvingar + , + t.d. + maskinmeistara + - + , + stýrimans + - + og + skipsføraraútbúgvingar + . + + + 3-4 + ára + útbúgvingarnar + , + sum + kvinnurnar + taka + , + eru + mest + innan + undirvísingar + - + og + heilsuverkið + , + t.d. + lærarar + , + pedagogar + og + sjúkrarøktarfrøðingar + . + + + Serliga + millum + kvinnurnar + er + eisini + stórur + vøkstur + í + 1-2 + ára + útbúgvingunum + , + t.d. + háskúlaskeið + , + styttri + skeið + og + útbúgvingar + í + sjúkra + - + og + eldrarøkt + , + hondarbeiði + , + skrivstovu + og + handli + . + + + Talið + á + teimum + , + sum + taka + sveinabrævsútbúgving + , + er + rættiliga + støðugt + , + og + har + eru + kvinnurnar + fáar + . + + + Talið + á + akademikarum + veksur + eisini + , + men + tølini + eru + smá + . + + + Munurin + millum + Tórshavnarøkið + og + restina + av + landinum + er + stórur + : + meira + enn + helvtin + av + respondentunum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + hava + onga + útbúgving + móti + einum + triðingi + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Lutfalsliga + fleiri + á + øllum + útbúgvingarstigum + uttan + sveinabrævsútbúgvingar + eru + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Kynsmunirnir + líkjast + eisini + ; + undantak + eru + 3-4 + ára + útbúgvingarnar + : + her + eru + uml. + eins + nógv + av + báðum + kynum + í + Tórshavnarøkinum + , + men + nógv + fleiri + menn + enn + kvinnur + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + 25 + +

+

+ + Grundleggjandi + skúlagongd + +

+

+ + Talva + 1.1 + vísir + , + at + nógv + teir + flestu + av + respondentunum + ( + 80 + % + ) + hava + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Ein + munandi + minni + partur + ( + 15 + % + ) + 14 + hevur + millumskúla + ella + real + / + preliminerskúla + , + og + ein + heilt + lítil + partur + ( + 5 + % + ) + hevur + studentaskúla + . + + + Menninir + hava + gjøgnumgangandi + nakað + longri + skúlagongd + enn + kvinnurnar + . + + + Tað + er + stórur + kynsmunur + við + tað + , + at + tað + eru + nógv + fleiri + kvinnur + enn + menn + , + sum + bara + hava + barnaskúla + sum + grundleggjandi + skúling + . + + + Nógv + hava + útbúgving + aftrat + hesum + ( + sí + talvu + 1.4 + ) + . + + + Talva + 1.1 + : + Hvussu + langa + grundleggjandi + skúlagongd + fingu + tygum + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Barnaskúli + 80 + 75 + 83 + +

+

+ + Millumskúli + 3 + 5 + 3 + +

+

+ + Realskúli + / + Preliminer + 12 + 15 + 10 + +

+

+ + Studentaskúli + 5 + 5 + 4 + +

+

+ + N= + 485 + 222 + 263 + +

+

+ + Aldursbýtið + á + talvu + 1.2 + vísir + eina + greiða + mynd + : + Jú + yngri + , + jú + longri + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Í + elsta + aldursbólkinum + ( + 85 + ár + og + eldri + ) + hava + 89 + % + barnaskúla + , + men + í + yngsta + aldursbólkinum + ( + 67-74 + ár + ) + hava + 73 + % + barnaskúla + og + so + mikið + fleiri + millum + - + , + real + - + , + preliminer + - + og + / + ella + studentaskúla + . + + + Kynsmunurin + minkar + og + javnar + seg + út + við + tíðini + , + sí + talvu + 1.3 + . + + + Talva + 1.2 + : + Hvussu + langa + grundleggjandi + skúlagongd + fingu + tygum + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Barnaskúli + 80 + 73 + 85 + 89 + +

+

+ + Millumskúli + 3 + 5 + 3 + 2 + +

+

+ + Realskúli + / + Preliminer + 12 + 15 + 10 + 7 + +

+

+ + Studentaskúli + 5 + 7 + 2 + 2 + +

+

+ + N= + 485 + 240 + 189 + 56 + +

+

+ + Talva + 1.3 + : + Hvussu + langa + grundleggjandi + skúlagongd + fingu + tygum + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Kyn + +

+

+ + Barnaskúli + 75 + 83 + 73 + 74 + 78 + 90 + 75 + 95 + +

+

+ + Millumskúli + 5 + 3 + 4 + 5 + 5 + 1 + 6 + 0 + +

+

+ + Realskúli + / + Preliminer + 15 + 10 + 15 + 15 + 15 + 7 + 19 + 2,5 + +

+

+ + Studentaskúli + 5 + 4 + 8 + 6 + 2 + 2 + 0 + 2,5 + +

+

+ + N= + 222 + 263 + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + 14 + 3 + % + + + 12 + % + 26 + +

+

+ + Útbúgving + aftaná + grundleggjandi + skúlagongd + +

+

+ + Sum + nevnt + omanfyri + , + var + fyri + nøkrum + ártíggjum + síðan + so + , + at + til + bar + at + fara + í + læru + ella + undir + útbúgving + uttan + stórvegis + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Viðurskiftini + vóru + sostatt + heilt + øðrvísi + enn + nú + , + tá + ið + meginparturin + av + ungdóminum + tekur + einhvørja + miðnámsútbúgving + . + + + Vit + hava + valt + at + skipa + útbúgvingarnar + í + bólkar + eftir + , + hvussu + langa + tíð + tær + hava + tikið + heldur + enn + eftir + yrki + . + + + Í + spurnablaðnum + varð + spurt + ” + Hvørja + útbúgving + hava + tygum + ? + ” + , + og + tá + ið + respondentarnir + vórðu + ringdir + upp + , + vórðu + teir + bidnir + um + at + upplýsa + longstu + útbúgving + sína + . + + + Upp + í + bólkin + 1-2 + ár + eru + eisini + tald + tey + , + ið + hava + faklig + skeið + , + sum + kunnu + hava + verið + styttri + enn + 1 + ár + . + + + Undir + ” + Sveinabræv + ” + eru + flokkaðir + handverkarar + o.o. + , + ið + hava + útbúgving + skipað + sum + lærutíð + við + sveinabrævi + . + + + Uppi + í + bólkinum + 3-4 + ár + er + ein + long + røð + av + útbúgvingum + : + martimar + útbúgvingar + , + lærarar + , + sjúkrarøktarfrøðingar + , + handils + - + og + skrivstovuútbúgvingar + o.m.a. + Bólkurin + akademikarar + skuldi + ikki + kravt + nærri + upplýsing + – + fevnir + um + verkfrøðingar + , + læknar + o.a. + universitetsútbúgvingar + . + + + Tað + eru + bert + 17 + tilsaman + í + okkara + úrvali + , + sum + hava + so + langa + útbúgving + , + 12 + menn + og + 5 + kvinnur + . + + + Talva + 1.4 + niðanfyri + vísir + , + at + 47 + % + av + respondentunum + hava + onga + útbúgving + aftaná + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Her + er + kynsmunurin + uppaftur + størri + enn + á + grundleggjandi + skúlagongdini + : + 29 + % + av + monnunum + og + 63 + % + av + kvinnunum + hava + onga + útbúgving + , + og + menninir + eru + í + fleirtali + á + øllum + útbúgvingum + . + + + Flestu + menn + hava + 1-2 + ára + útbúgving + , + flestu + kvinnur + onga + . + + + Talva + 1.4 + : + Hvussu + langa + útbúgving + hava + tygum + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Onga + útbúgving + 47 + 29 + 63 + 1-2 + ára + útbúgving + 27 + 31 + 23 + +

+

+ + Sveinabræv + 8 + 15 + 1 + 3-4 + ára + útbúgving + 15 + 20 + 11 + +

+

+ + Akademikari + 3 + 5 + 2 + +

+

+ + N= + 483 + 221 + 262 + +

+

+ + Eisini + her + er + týðuligur + munur + á + aldursbólkunum + . + + + Talið + á + teimum + við + ongari + útbúgving + fellur + javnt + við + tíðini + og + minkar + úr + 75 + % + í + elsta + bólkinum + niður + í + 35 + % + í + yngsta + bólkinum + , + og + talið + á + teimum + við + útbúgving + – + serliga + millum + 1-4 + ár + - + veksur + , + jú + yngri + aldursbólk + talan + er + um + , + sí + talvu + 1.5 + . + + + Eisini + fellur + kynsmunurin + yvir + tíð + , + um + enn + hann + ikki + verður + javnaður + í + eins + stóran + mun + og + á + grundleggjandi + skúlagongdini + : + Talið + á + monnum + uttan + útbúgving + fellur + úr + 44 + % + millum + teir + elstu + til + 21 + % + millum + teir + yngstu + , + men + ógvusligasti + vøksturin + er + hjá + kvinnunum + : + her + fellur + talið + á + teimum + uttan + útbúgving + úr + 88 + % + í + elsta + bólkinum + niður + í + 50 + % + í + yngsta + bólkinum + . + + + Kvinnurnar + taka + seg + serliga + fram + á + 1-2 + ára + útbúgvingunum + , + har + tær + koma + á + hædd + við + menninar + , + meðan + menninir + serliga + taka + seg + fram + á + 3-4 + ára + útbúgvingunum + . + + + Nærum + ongar + kvinnur + taka + sveinabrævsútbúgvingar + , + sí + talvurnar + 1.5 + og + 1.6 + . + + + 27 + +

+

+ + Talva + 1.5 + : + Hvussu + langa + útbúgving + hava + tygum + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Aldur + 67-74 + 75-84 + 85+ + % + - + diff + * + +

+

+ + Onga + útbúgving + 35 + 55 + 75 + - + 40 + 1-2 + ár + 31 + 25 + 14 + 18 + +

+

+ + Sveinabræv + 9 + 5 + 7 + 2 + 3-4 + ár + 20 + 13 + 2 + 18 + +

+

+ + Akademikari + 5 + 2 + 2 + 3 + +

+

+ + N= + 240 + 188 + 56 + * + Procentmunir + millum + aldursbólkarnar + 67-74 + ár + og + 85 + ár+ + . + +

+

+ + Á + talvu + 1.6 + eru + procentmunir + millum + kyn + tilskilað + . + + + Tað + sæst + , + at + munurin + millum + kyn + er + minkaður + , + serliga + við + tað + , + at + kvinnur + í + størri + mun + hava + tikið + stuttar + útbúgvingar + ( + 1-2 + ár + ) + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + 28 + +

+

+ + Talva + 1.6 + : + Hvussu + langa + útbúgving + hava + tygum + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + ? + + + Býtt + eftir + kyni + og + aldri + . + + + Í + procentum + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + K + % + - + +

+

+ + Diff + . + + + * + +

+

+ + K + % + - + +

+

+ + Diff + . + + + * + +

+

+ + K + % + - + +

+

+ + Diff + . + + + * + +

+

+ + Onga + útbúgving + 21 + 50 + 29 + 37 + 68 + 31 + 44 + 88 + 44 + 1-2 + ár + 32 + 31 + - + 1 + 29 + 22 + - + 7 + 31 + 8 + - + 23 + +

+

+ + Sveinabræv + 18 + 0 + - + 18 + 11 + 1 + - + 10 + 19 + 2 + - + 17 + 3-4 + ár + 22 + 16 + - + 6 + 19 + 8 + - + 11 + 6 + 0 + - + 6 + +

+

+ + Akademikari + 7 + 3 + - + 4 + 4 + 1 + - + 3 + 0 + 2 + - + 2 + +

+

+ + N= + 125 + 115 + 80 + 108 + 16 + 40 + * + Procentmunur + millum + kyn + í + teimum + trimum + aldursbólkunum + . + + + Á + talvu + 1.7 + hava + vit + markerað + procenttøl + , + ið + víkja + mest + frá + miðaltalinum + , + við + reyðum + ( + væl + meira + enn + miðal + ) + og + við + bláum + ( + væl + minni + enn + miðal + ) + . + + + Sum + talva + 1.7 + vísir + , + er + stórur + kyns + - + og + geografiskur + munur + : + lutvíst + nógv + fleiri + menn + ( + 35 + % + ) + uttan + útbúgving + búgva + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + móti + 15 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Hjá + kvinnunum + ger + sama + mynstrið + seg + galdandi + : + 70 + % + av + teimum + , + sum + búgva + kring + landið + , + hava + onga + útbúgving + , + móti + 48 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + hava + lutfalsliga + fleiri + útbúgving + . + + + Undantikið + er + sveinabrævsútbúgvingin + . + + + Kynsmunirnir + líkjast + eisini + . + + + Undantak + eru + 3-4 + ára + útbúgvingarnar + ; + her + eru + uml. + eins + nógv + av + báðum + kynum + í + Tórshavnarøkinum + , + men + nógv + fleiri + menn + enn + kvinnur + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + Talvan + vísir + , + at + kvinnur + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + og + menn + í + Tórshavnarøkinum + eru + tey + , + sum + mest + líkjast + burturúr + í + tí + generella + útbúgvingarmynstrinum + . + + + Kvinnur + í + landinum + annars + hava + væl + styttri + útbúgving + enn + hinir + bólkarnir + . + + + Menn + í + Tórshavnarøkinum + hava + yvirlutan + í + øllum + útbúgvingarstigum + , + líka + frá + 1-2 + ára + útbúgving + og + til + akademikarar + . + + + Talva + 1.7 + : + Hvussu + langa + útbúgving + hava + tygum + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + ? + + + Býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Geografiskt + býti + +

+

+ + Býti + í + geografi + og + kyn + +

+

+ + Alt + landið + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Onga + útbúgving + 47 + 33 + 54 + 15 + 48 + 35 + 70 + 1-2 + ár + 27 + 32 + 25 + 38 + 26 + 27 + 23 + +

+

+ + Sveinabræv + 8 + 8 + 7 + 17 + 0 + 15 + 1 + 3-4 + ár + 15 + 21 + 12 + 21 + 22 + 19 + 5 + +

+

+ + Akademikari + 3 + 6 + 2 + 9 + 4 + 4 + 1 + +

+

+ + N= + 484 + 159 + 325 + 71 + 88 + 150 + 175 + * + Har + munandi + størri + munur + er + enn + í + úrvalinum + tilsamans + ( + totalt + fyr + bæði + kyn + og + landið + sum + heild + ) + , + eru + tølini + markerað + við + reyðum + , + og + har + munurin + er + munandi + minni + við + bláum + . + + + 29 + +

+

+ + Arbeiði + +

+

+ + Í + tí + útsenda + spurnablaðnum + ljóðaði + ein + spurningur + : + ” + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + ” + . + + + Í + samrøðu + varð + hartil + spurt + , + um + tey + høvdu + arbeitt + mest + sjálvstøðugt + ; + hjá + tí + almenna + ella + hjá + tí + privata + , + ella + bæði + / + og + ; + um + tey + høvdu + arbeitt + mest + á + sjógvi + ella + landi + ella + bæði + / + og + ; + sum + heimagangandi + / + medhjálpandi + húsmóðir + ; + fulltíðar + , + parttíðararbeiði + ella + bæði + / + og + . + + + Á + talvu + 1.8 + sæst + , + at + væl + størri + partur + av + monnunum + ( + 57 + % + ) + enn + av + kvinnunum + ( + 30 + % + ) + hava + arbeitt + í + privatari + vinnu + . + + + Í + yngsta + aldursbólki + er + procenttalið + hægst + fyri + tey + , + ið + mest + hava + arbeitt + hjá + tí + almenna + . + + + At + nevna + “ + heimagangandi + húsmóðir + ” + “ + heimagangandi + húsmóðir + ” + sum + “ + høvuðsvinnu + ” + hoyrir + tí + elsta + aldursbólkinum + til + ( + 37 + % + ) + , + og + í + mittasta + bólki + 19 + % + . + + + Bert + 5 + % + í + yngsta + aldursbólkinum + hava + svarað + so + . + + + Talva + 1.8 + : + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + 23 + 18 + 27 + +

+

+ + Arbeitt + mest + í + privatari + vinnu + 42 + 57 + 30 + +

+

+ + Arbeitt + mest + sjálvstøðugt + 8 + 12 + 4 + +

+

+ + Bæði + og + / + alt + møguligt + / + veit + ikki + 12 + 13 + 11 + +

+

+ + Heimagangandi + húsmóðir + 14 + 0 + 26 + +

+

+ + Medhjálpandi + húsmóðir + 1 + 0 + 2 + +

+

+ + N= + 482 + 219 + 263 + * + Tøl + , + ið + víkja + mest + frá + miðaltalinum + , + eru + við + reyðum + ( + væl + meira + enn + miðal + ) + og + við + bláum + ( + væl + minni + enn + miðal + ) + . + + + 30 + +

+

+ + Talva + 1.9 + : + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + 23 + 28 + 22 + 5 + +

+

+ + Arbeitt + mest + í + privatari + vinnu + 42 + 44 + 43 + 32 + +

+

+ + Arbeitt + mest + sjálvstøðugt + 8 + 9 + 5 + 11 + +

+

+ + Bæði + og + / + alt + møguligt + / + veit + ikki + 12 + 13 + 11 + 13 + +

+

+ + Heimagangandi + húsmóðir + 14 + 5 + 19 + 37 + +

+

+ + Medhjálpandi + húsmóðir + 1 + 1 + 0 + 2 + +

+

+ + N= + 482 + 239 + 187 + 56 + * + Tøl + , + ið + víkja + mest + frá + miðaltalinum + , + eru + við + reyðum + ( + væl + meira + enn + miðal + ) + og + við + bláum + ( + væl + minni + enn + miðal + ) + . + + + 31 + +

+

+ + Talva + 1.10 + vísir + , + at + parturin + av + kvinnum + , + sum + hava + arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + , + er + hægstur + í + yngsta + aldursbólki + ( + 27 + % + ) + og + lægst + í + elsta + aldursbólki + ( + 5 + % + ) + . + + + Talva + 1.10 + : + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + 18 + 27 + 18 + 37 + 20 + 24 + 6 + 5 + +

+

+ + Arbeitt + mest + í + privatari + vinnu + 57 + 30 + 55 + 33 + 60 + 31 + 56 + 23 + +

+

+ + Arbeitt + mest + sjálvstøðugt + 12 + 4 + 14 + 4 + 9 + 3 + 19 + 7 + +

+

+ + Bæði + og + / + alt + møguligt + / + veit + ikki + 13 + 11 + 13 + 12 + 11 + 10 + 19 + 10 + +

+

+ + Heimagangandi + húsmóðir + 0 + 26 + 0 + 11 + 0 + 32 + 0 + 52 + +

+

+ + Medhjálpandi + húsmóðir + 0 + 2 + 0 + 3 + 0 + 0 + 0 + 3 + +

+

+ + N= + 219 + 263 + 124 + 115 + 79 + 108 + 16 + 40 + +

+

+ + Stórur + munur + er + á + geografiska + býtinum + av + teimum + ymsu + vinnugreinunum + , + serliga + viðvíkjandi + býtinum + millum + almenna + og + privata + arbeiðsmarknaðin + : + 33 + % + av + teimum + í + Tórshavnarøkinum + hava + arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + móti + 18 + % + kring + landið + , + og + 45 + % + kring + landið + hava + arbeitt + mest + í + privatari + vinnu + móti + 36 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Meðan + munurin + á + monnunum + í + Tórshavnarøkinum + og + kring + landið + bara + er + nøkur + fá + procent + , + er + hann + munandi + størri + hjá + kvinnunum + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + hava + 42 + % + av + kvinnunum + arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + móti + 20 + % + av + kvinnunum + kring + landið + . + + + Harafturímóti + 32 + hava + 36 + % + av + kvinnunum + kring + landið + arbeitt + í + privatari + vinnu + móti + 20 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + 30 + % + av + kvinnunum + kring + landið + hava + verið + heimagangandi + móti + 17 + % + í + Tórshavnarøkinum + , + sí + talvu + 1.11 + . + + + Talva + 1.11 + : + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + + + Býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + K + % + - + diff + * + +

+

+ + K + % + - + diff + +

+

+ + Arbeitt + mest + hjá + tí + almenna + 33 + 18 + 21 + 42 + - + 21 + 17 + 20 + - + 3 + +

+

+ + Arbeitt + mest + í + privatari + vinnu + 36 + 45 + 55 + 20 + 30 + 57 + 36 + 21 + +

+

+ + Arbeitt + mest + sjálvstøðugt + 8 + 8 + 10 + 6 + 4 + 14 + 3 + 11 + +

+

+ + Bæði + og + / + alt + møguligt + / + veit + ikki + 13 + 11 + 14 + 13 + 1 + 12 + 10 + 2 + +

+

+ + Heimagangandi + húsmóðir + 9 + 17 + 0 + 17 + - + 17 + 0 + 30 + - + 30 + +

+

+ + Medhjálpandi + húsmóðir + 1 + 1 + 0 + 2 + - + 2 + 0 + 1 + - + 1 + +

+

+ + N= + 160 + 322 + 72 + 88 + 147 + 175 + * + Procentmunir + millum + kynini + í + ymsum + vinnum + . + +

+

+ + Á + talvu + 1.12 + sæst + , + at + 52 + % + av + monnunum + hava + arbeitt + mest + á + landi + , + og + 42 + % + hava + arbeitt + mest + sum + sjómenn + . + + + Munurin + á + teimum + báðum + yngru + aldursbólkunum + er + ikki + stórur + , + men + tann + elsti + líkist + burturúr + við + lutfalsliga + færri + sjómonnum + . + + + Hugsast + kann + , + at + nógvir + av + javnaldrum + teirra + ikki + longur + eru + á + lívi + . + + + Her + skal + fyrivarni + tó + takast + fyri + smáu + tølunum + . + + + Óvæntað + fáir + menn + svaraðu + , + at + teir + høvdu + arbeitt + bæði + á + sjógv + og + landi + . + + + Ongar + kvinnur + , + sum + hava + luttikið + í + kanningini + , + hava + havt + lívsstarv + á + 33 + sjónum + . + + + Talva + 1.13 + vísir + stóran + geografiskan + mun + : + 68 + % + av + monnunum + í + Tórshavnarøkinum + hava + arbeitt + mest + á + landi + móti + 44 + % + av + monnunum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + 24 + % + av + monnunum + í + Tórshavnarøkinum + hava + arbeitt + mest + sum + sjómenn + móti + 51 + % + av + monnunum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + Talva + 1.12 + : + Arbeitt + mest + á + landi + / + mest + til + sjós + . + + + Býtt + eftir + aldri + ( + menn + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Mest + á + landi + 52 + 52 + 49 + 62 + +

+

+ + Mest + til + sjós + 42 + 42 + 42 + 38 + +

+

+ + Bæði + og + / + veit + ikki + 6 + 6 + 9 + 0 + +

+

+ + N= + 222 + 125 + 81 + 16 + +

+

+ + Talva + 1.13 + : + Arbeitt + mest + á + landi + / + mest + til + sjós + . + + + Býtt + eftir + geografi + ( + mannligir + respondentar + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Mest + á + landi + 52 + 68 + 44 + +

+

+ + Mest + til + sjós + 42 + 24 + 51 + +

+

+ + Bæði + og + / + veit + ikki + 6 + 8 + 5 + +

+

+ + N= + 222 + 72 + 150 + +

+

+ + Stórur + munur + er + millum + , + hvussu + leingi + menn + og + kvinnur + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Á + talvu + 1.14 + sæst + , + at + nógv + størsti + parturin + av + monnunum + ( + 96 + % + ) + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + meira + enn + 30 + ár + . + + + Mynstrið + hjá + kvinnunum + er + heilt + øðrvísi + . + + + 41 + % + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + meira + enn + 30 + ár + , + 9 + % + hava + ongantíð + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + restin + , + sum + telur + uml. + helmingin + , + hevur + arbeitt + úti + frá + nøkrum + fáum + árum + til + 29 + ár + . + + + Talva + 1.14 + : + Hvussu + leingi + hava + tygum + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Havi + ongantíð + arbeitt + úti + 0 + 9 + +

+

+ + Minni + enn + 10 + ár + 0 + 13 + 10-29 + ár + 4 + 37 + 30 + ár + ella + meira + 96 + 41 + +

+

+ + N= + 221 + 262 + +

+

+ + Talva + 1.15 + vísir + , + at + talið + á + kvinnum + , + sum + ongantíð + hava + arbeitt + úti + , + er + nógv + lægri + í + teimum + báðum + yngstu + bólkunum + ( + 5 + % + ) + enn + í + tí + elsta + bólkinum + ( + 30 + % + ) + . + + + Tilsvarandi + er + talið + á + teimum + , + sum + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + økt + ógvusliga + , + jú + yngri + aldursbólkar + talan + er + um + . + + + Meðan + 25 + % + av + teimum + elstu + kvinnunum + hava + arbeitt + úti + 30 + ár + ella + meira + , + er + hetta + talið + 56 + % + fyri + tær + yngstu + kvinnurnar + . + + + 34 + +

+

+ + Talva + 1.15 + : + Hvussu + leingi + hava + tygum + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + ? + + + ( + Bara + kvinnuligu + respondentarnir + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + %-diff + * + +

+

+ + Havi + ongantíð + arbeitt + úti + 9 + 5 + 5 + 30 + - + 25 + +

+

+ + Minni + enn + 10 + ár + 13 + 3 + 20 + 20 + - + 17 + 10-29 + ár + 37 + 36 + 42 + 25 + 11 + 30 + ár + ella + meira + 41 + 56 + 33 + 25 + 31 + +

+

+ + N= + 262 + 115 + 107 + 40 + * + Procentmunir + millum + elsta + og + yngsta + aldursbólkin + . + +

+

+ + Á + talvu + 1.16 + niðanfyri + sæst + munur + millum + geografisku + økini + : + Lutfalsliga + fleiri + kvinnur + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + enn + í + Tórshavnarøkinum + hava + antin + ongantíð + arbeitt + úti + , + ella + arbeitt + úti + minni + enn + 30 + ár + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + hava + 60 + % + av + kvinnunum + arbeitt + 30 + ár + ella + meira + móti + 33 + % + av + kvinnunum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + Í + hvussu + stóran + mun + kvinnurnar + sjálvvalt + hava + arbeitt + heima + , + ella + um + orsøkin + er + , + at + útboðið + av + arbeiði + ikki + hevur + verið + eins + stórt + úti + um + landið + sum + í + Tórshavnarøkinum + , + er + ilt + at + siga + . + + + 35 + +

+

+ + Talva + 1.16 + : + Hvussu + leingi + hava + tygum + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + ? + + + ( + Bara + kvinnuligu + respondentarnir + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + %-diff + * + +

+

+ + Ongantíð + arbeitt + úti + 9 + 6 + 11 + - + 5 + +

+

+ + Minni + enn + 10 + ár + 13 + 9 + 14 + - + 5 + 10-29 + ár + 37 + 25 + 42 + - + 17 + 30 + ár + ella + meira + 41 + 60 + 33 + 27 + +

+

+ + N= + 262 + 85 + 177 + * + Procentmunir + millum + økini + +

+

+ + Eisini + viðv. + arbeiðstíð + er + stórur + munur + millum + kynini + . + + + Meðan + allir + menninir + hava + arbeitt + fulla + tíð + , + hava + bara + 54 + % + av + kvinnunum + arbeitt + fulla + tíð + , + sí + talvu + 1.17 + . + + + Men + á + aldursbýtinum + á + talvu + 1.18 + sæst + , + at + eisini + her + er + stór + broyting + farin + fram + hjá + kvinnunum + yvir + tíð + : + Talið + á + kvinnum + , + sum + hava + arbeitt + fulla + tíð + , + er + økt + úr + 35 + % + millum + tær + elstu + upp + í + 58 + % + millum + tær + yngstu + . + + + Meðan + 55 + % + av + teimum + elstu + hava + arbeitt + hálva + tíð + ella + minni + , + er + hetta + talið + fallið + til + 22 + % + millum + tær + yngstu + . + + + Talva + 1.17 + : + Arbeiðstíð + býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Arbeitt + mest + fulla + tíð + 75 + 100 + 54 + +

+

+ + Arbeitt + mest + parttíð + ella + ongantíð + 15 + 0 + 28 + +

+

+ + Bæði + og + / + veit + ikki + 10 + 0 + 18 + +

+

+ + N= + 483 + 221 + 262 + 36 + +

+

+ + Talva + 1.18 + : + Arbeiðstíð + hjá + kvinnum + býtt + eftir + aldri + ( + kvinnur + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Arbeitt + mest + fulla + tíð + 54 + 58 + 55 + 35 + +

+

+ + Arbeitt + mest + hálva + tíð + ella + minni + 28 + 22 + 25 + 55 + +

+

+ + Bæði + og + / + veit + ikki + 18 + 20 + 20 + 10 + +

+

+ + N= + 262 + 115 + 107 + 40 + +

+

+ + Í + Tórshavnarøkinum + hava + 58 + % + av + kvinnunum + arbeitt + mest + fulla + tíð + móti + 51 + % + kring + landið + , + meðan + 25 + % + í + Tórshavnarøkinum + hava + arbeitt + mest + hálva + tíð + ella + minni + móti + 30 + % + kring + landið + . + + + Talva + 1.19 + : + Arbeiðstíð + hjá + kvinnum + . + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Arbeitt + mest + fulla + tíð + 54 + 58 + 51 + +

+

+ + Arbeitt + mest + hálva + tíð + ella + minni + 28 + 25 + 30 + +

+

+ + Bæði + og + / + veit + ikki + 18 + 17 + 19 + +

+

+ + N= + 262 + 88 + 174 + 37 + +

+

+ + Kap. + 2 + Bústaður + og + mobilitetur + Í + hesum + parti + av + kanningini + vórðu + respondentarnir + bidnir + um + at + svara + upp + á + nakrar + spurningar + um + bústaðarviðurskifti + og + mobilitet + . + + + Kanningin + vísir + , + at + tey + flestu + búgva + í + egnum + húsum + , + og + húskini + eru + smá + , + 1-2 + fólk + í + húsi + er + tað + vanligasta + . + + + Meira + enn + dupult + so + nógvar + kvinnur + búgva + einsamallar + í + húsi + , + og + jú + eldri + kvinnur + , + jú + fleiri + búgva + einsamallar + , + av + tí + at + tær + í + miðal + liva + longur + enn + menn + . + + + Húski + við + fleiri + enn + einum + fólki + fata + nógv + vanligast + um + mann + og + konu + ; + men + fleirættarliðað + húsarhald + ella + aðrar + kombinatiónir + koma + eisini + fyri + . + + + Meginparturin + hevur + ynski + um + at + búgva + í + verandi + bústaði + sum + longst + , + men + støðufestið + er + sterkari + kring + landið + enn + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Tað + er + tó + vert + at + geva + gætur + , + at + av + teimum + , + sum + antin + høvdu + avgjørt + at + flyta + ella + hugsaðu + um + tað + , + var + ein + fimtapartur + , + sum + høvdu + valt + at + flutt + í + minni + hús + ella + íbúð + . + + + Serliga + tey + 67-74 + ára + gomlu + vóru + opin + fyri + at + flyta + í + minni + bústað + , + og + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + enn + í + landinum + annars + . + + + Sum + grundir + til + at + flyta + nevndu + tey + flestu + , + at + húsini + vóru + ov + stór + og + tung + at + halda + , + meðan + tað + , + sum + helt + teimum + flestu + aftur + at + flyta + var + kensluligt + tilknýti + til + hús + og + møguliga + eisini + grannalagið + , + umframt + trongdina + at + vera + sjálvbjargin + . + + + Sjálvbjargnistrongdin + vísir + seg + eisini + við + , + at + so + fá + hugsa + tað + sum + ein + møguleika + at + flyta + inn + til + børn + ella + aðra + familju + . + + + Bara + eitt + fátal + nevndi + einsemi + sum + ein + grund + til + at + flyta + . + + + Vert + er + at + viðmerkja + , + at + í + Føroyum + er + sterk + traditión + fyri + at + búgva + í + egnum + húsum + størsta + partin + av + lívinum + , + og + fáir + alternativir + møguleikar + eru + fyri + eldri + , + sum + ikki + hava + tørv + á + ellis + - + ella + røktarheimsplássi + , + t.d. + eldraíbúðir + ella + aðrir + formar + fyri + smærri + húsum + ella + íbúðum + . + + + Hetta + kann + hugsast + at + hava + ávirkað + svarini + . + + + Fyri + tað + , + um + tey + flestu + hava + svarað + nei + til + at + flyta + , + kunnu + fleiri + teirra + hava + ynski + um + at + flyta + , + men + bara + ongar + møguleikar + síggja + fyri + , + hvagar + tey + skuldu + flutt + . + + + Útboðið + av + eldraíbúðum + , + vardum + íbúðum + og + vælegnaðum + smærri + íbúðum + annars + er + ógvuliga + avmarkað + . + + + Tá + ið + fleiri + kring + landið + enn + í + Tórshavnarøkinum + svara + , + at + tey + ikki + hava + hugsað + um + at + flyta + , + kann + tað + hanga + saman + við + , + at + útboðið + í + Tórshavn + av + t.d. + smærri + íbúðum + hóast + alt + er + størri + enn + aðrastaðni + . + + + Í + opnu + spurningunum + ( + sí + kap. + 7 + ) + vóru + tó + nógv + , + bæði + í + Tórshavnarøkinum + og + kring + landið + , + sum + nevndu + , + at + tey + saknaðu + størri + íbúðarvalmøguleikar + , + og + til + lagaligan + prís + . + + + Ætlanin + við + hesi + kanning + er + í + hesum + umfari + ikki + at + gera + samanberingar + við + onnur + lond + , + men + vit + fara + sum + eitt + einstakt + undantak + at + vísa + á + eina + líknandi + kanning + í + Vestnes + kommunu + í + Noregi + frá + 2008.15 + Í + +

+

+ + Vestnes + kommunu + vístu + 96 + % + á + tørv + á + hjálp + / + umsorgan + sum + møgulig + grund + til + at + flyta + – + í + okkara + kanning + vístu + bara + 7 + % + á + hesa + grund + . + + + Ì + Vestnes + kommunu + vístu + eisini + 18 + % + á + grundina + einsemi + sum + møguliga + flytingargrund + , + men + bara + 2 + % + í + okkara + kanning + . + + + Vestnes + kommuna + liggur + í + einum + øki + í + Noregi + , + har + húsini + og + bygdirnar + eru + rættiliga + spjødd + . + + + Í + Føroyum + er + tætt + millum + húsanna + nærum + allastaðni + . + + + Trúligt + er + , + at + hetta + hevur + týdning + fyri + bæði + hjálparloysis + - + og + einsemiskenslu + . + + + Viðvíkjandi + hjálp + hava + vit + varhugan + av + , + at + álitið + á + , + at + familjan + hjálpir + , + tá + og + um + á + stendur + , + er + stórt + , + sí + eisini + kap. + 4 + . + + + Men + tað + merkir + ikki + neyðugvís + , + at + bara + 2 + % + av + fólkapensionistunum + í + Føroyum + kenna + seg + einsamøll + ( + sí + talvu + 2.10 + ) + . + + + Í + opnu + spurningunum + í + kap. + 7 + góvu + fleiri + enn + so + til + kennar + , + at + tey + høvdu + tað + einsligt + og + saknaðu + fólk + rundan + um + seg + . + + + 15 + Kjersem + 2008 + . + + + 38 + +

+

+ + Týdning + fyri + at + kenna + seg + sjálvbjargnan + og + at + ráða + yvir + egnum + lívi + hevur + tað + eisini + at + kunna + fara + frá + húsum + í + ørindum + ella + til + annað + endamál + á + lagaligan + hátt + . + + + Upp + á + spurningin + um + , + hvussu + langt + var + at + ganga + til + nærmasta + matvøruhandil + svaraðu + 61 + % + , + at + tey + høvdu + minni + enn + 15 + minuttir + til + gongu + , + meðan + umleið + ein + triðingur + hevði + meira + enn + 15 + minuttir + at + ganga + . + + + Ein + minni + partur + svaraði + , + at + tey + ikki + kundu + fara + til + handils + . + + + Millum + tey + , + sum + hava + meira + enn + 15 + minuttir + at + ganga + , + eru + eisini + tey + , + sum + noyðast + í + aðra + bygd + at + gera + handilsørindi + við + tað + , + at + nógvastaðni + er + als + eingin + handil + í + bygdini + . + + + Kanningin + hevur + ikki + tikið + hædd + fyri + at + staðfesta + , + hvussu + nógv + eru + rakt + av + hesum + trupulleika + . + + + Kanningin + vísir + , + at + ein + rættiliga + stórur + partur + koyrir + í + egnum + bili + . + + + Sum + vera + man + , + fækkast + tey + , + sum + koyra + bil + við + árunum + ; + tó + svaraðu + 44 + % + av + monnum + yvir + 85 + ár + , + at + teir + koyrdu + sjálvir + , + men + ikki + meira + enn + 10 + % + av + kvinnunum + í + hesum + aldursbólki + . + + + Eitt + sindur + óvæntað + var + , + at + størri + procentpartur + í + Tórshavnarøkinum + enn + í + landinum + annars + koyra + bil + , + tá + hugsað + verður + um + , + at + í + Tórshavn + er + rættiliga + væl + útbygd + busstænasta + í + mun + til + aðrastaðni + . + + + Afturímóti + er + nógv + vanligari + í + restini + av + landinum + enn + í + Tórshavn + at + antin + fáa + onnur + at + koyra + seg + ella + fáa + onnur + at + fara + fyri + seg + . + + + Sum + væntað + eru + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + , + sum + brúka + bussleiðirnar + ella + hýruvogn + ; + frástøðurnar + inni + í + Tórshavnarøkinum + eru + styttri + enn + millum + bygdir + , + hvat + ið + ger + sítt + til + , + at + har + er + vanligari + at + taka + hýruvogn + enn + manga + aðrastaðni + . + + + At + fólk + í + so + stóran + mun + eru + til + reiðar + at + koyra + eldri + aftur + og + fram + til + lækna + , + til + handils + til + ymisk + tiltøk + osfr + . + , + er + kanska + eitt + serføroyskt + fyribrigdi + , + vit + eiga + at + at + fjálga + um + . + + + Frástøðurnar + í + Føroyum + eru + einki + at + tosa + um + , + og + haraftrat + er + tað + á + flestu + arbeiðsplássum + forstáilsi + fyri + , + at + “ + eg + má + fara + at + koyra + mammu + mína + ” + . + + + Hetta + fyribrigdið + er + kanska + eitt + virði + , + sum + vit + dagliga + geva + okkum + lítið + far + um + , + men + taka + sum + eina + sjálvfylgju + . + + + Í + størri + londum + ber + hetta + ikki + til + á + sama + hátt + ; + í + ávísan + mun + hava + tey + skipanir + , + har + tey + eldru + kunnu + fáa + ókeypis + koyring + ella + fyri + lagaligan + prís + , + men + annars + mugu + tey + finna + aðrar + loysnir + . + + + 39 + +

+

+ + Á + talvu + 2.1 + sæst + , + at + nógv + tey + flestu + ( + 90 + % + ) + búgva + í + egnum + húsum + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + búgva + lutfalsliga + nakað + fleiri + til + leigu + ella + hjá + børnum + / + familju + ( + 9 + % + ) + 16 + enn + kring + landið + annars + ( + 4 + % + ) + 17 + . + +

+

+ + Bústaðar + - + og + ognarviðurskiftini + hjá + einum + lítlum + parti + ( + 4 + % + ) + av + respondentunum + eru + ógreið + , + og + hesi + eru + flokkað + undir + Annað + . + + + Í + fleiri + førum + er + t.d. + ein + sonur + ella + dóttir + við + møguligari + familju + flutt + / + ur + inn + í + erva + , + og + foreldrini + hava + innrættað + seg + í + neðra + , + men + talan + er + um + hvør + sítt + húsarhald + . + + + Sera + fá + av + teimum + 485 + búgva + á + sambýli + . + + + Hetta + var + ikki + óvæntað + , + tá + hugsað + verður + um + , + at + bert + 140-150 + búpláss + eru + íalt + á + teimum + 16 + eldrasambýlunum + í + landinum.18 + +

+

+ + Talva + 2.1 + : + Hvussu + búgva + tygum + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Í + egnum + húsum + 90 + 87 + 92 + +

+

+ + Í + leiguíbúð + / + kamari + 4 + 6 + 3 + +

+

+ + Í + sambýli + 1 + 0 + 1 + +

+

+ + Hjá + børnum + / + familju + 1 + 3 + 1 + +

+

+ + Annað + 4 + 4 + 3 + +

+

+ + N= + 485 + 160 + 325 + +

+

+ + Vanligasta + húsarhaldsstøddin + er + tvey + : + meira + enn + helvtin + – + 55 + % + - + búgva + tvey + í + húsi + – + sum + oftast + maður + og + kona + , + 26 + % + búgva + einsamøll + , + og + 19 + % + eru + trý + ella + fleiri + í + húsi + . + + + Stórur + munur + er + á + kynunum + : + 35 + % + av + kvinnunum + og + 15 + % + av + monnunum + búgva + einsamøll + í + húsi + , + sí + talvu + 2.2 + . + + + Talva + 2.2 + : + Hvussu + nógv + búgva + tit + vanliga + í + húsinum + / + íbúðini + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + 1 + 26 + 15 + 35 + 2 + 55 + 61 + 51 + 3+ + 19 + 24 + 14 + +

+

+ + N= + 484 + 221 + 263 + +

+

+ + Talva + 2.3 + vísir + , + at + jú + hægri + aldur + , + jú + fleiri + búgva + einsamøll + . + + + Hetta + er + serliga + galdandi + fyri + kvinnurnar + , + av + tí + at + tær + í + miðal + liva + longur + enn + menninir + . + + + Talið + á + einsamallum + monnum + veksur + úr + 12 + % + millum + teir + yngstu + upp + í + 20 + % + millum + teir + elstu + , + meðan + tað + fyri + einsamallar + kvinnur + veksur + úr + 29 + % + millum + tær + yngstu + upp + í + 58 + % + millum + tær + elstu + . + + + Gongdin + sæst + eisini + aftur + á + tølunum + fyri + tey + , + sum + búgva + tveyeini + : + her + eru + á + leið + eins + nógvir + menn + og + kvinnur + í + yngsta + aldursbólkinum + , + men + í + elsta + bólkinum + búgva + 67 + % + av + monnunum + móti + 22 + % + av + kvinnunum + tvey + í + húsi + . + + + Talið + fyri + húsarhaldini + við + trimum + ella + fleiri + er + skiftandi + . + + + 16 + 6 + % + + + 3 + % + . + + + 17 + 3 + % + + + 1 + % + . + + + 18 + Hagstovan + , + tøl + uppgjørd + oktober + 2009 + . + + + 40 + +

+

+ + Talva + 2.3 + : + Hvussu + nógv + búgva + tit + vanliga + í + húsinum + / + íbúðini + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + K + 1 + 12 + 29 + 20 + 34 + 20 + 58 + 2 + 61 + 61 + 59 + 50 + 67 + 22 + 3+ + 27 + 10 + 21 + 16 + 13 + 20 + +

+

+ + N= + 125 + 115 + 81 + 108 + 15 + 40 + +

+

+ + Tey + flestu + , + sum + búgva + fleiri + enn + ein + , + búgva + saman + við + hjúnafelaga + ella + sambúgva + , + og + kynsmunurin + gongur + aftur + her + : + 77 + % + av + monnunum + og + 53 + % + av + kvinnunum + hava + hjúnafelaga + ella + sambúgva + aftrat + sær + við + hús + . + + + Talið + á + teimum + , + sum + hava + hjúnafelaga + / + sambúgva + , + minkar + sum + vera + man + við + aldrinum + , + og + tað + minkar + ógvusligari + hjá + kvinnunum + ( + úr + 65 + % + í + 25 + % + ) + enn + hjá + monnunum + ( + úr + 82 + % + í + 68 + % + ) + í + yngsta + bólkinum + móti + elsta + , + sí + talvu + 2.4 + . + + + Mynstrið + í + Tórshavnarøkinum + líkist + mynstrinum + kring + landið + . + + + Talva + 2.4 + : + Um + tygum + ikki + búgva + einsamøll + , + hvør + annar + býr + í + húsinum + / + íbúðini + umframt + tygum + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hjúnafelagi + / + sambúgvi + 77 + 53 + 82 + 65 + 70 + 51 + 68 + 25 + +

+

+ + Ikki + hjúnafelagi + / + sambúgvi + 23 + 47 + 18 + 35 + 30 + 49 + 32 + 75 + +

+

+ + N= + 222 + 263 + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + +

+

+ + Tá + ið + fleiri + enn + møguligur + hjúnafelagi + / + sambúgvi + búgva + í + húsinum + , + er + talan + í + flestu + førum + um + fleirættarliðað + húsarhald + , + har + vaksið + barn + , + møguligt + verbarn + og + barnabørn + búgva + saman + við + foreldraættarliðnum + . + + + 19 + % + av + monnunum + og + 14 + % + av + kvinnunum + búgva + saman + við + barni + ella + børnum + sínum + , + nøkur + heilt + fá + búgva + saman + við + systkjum + ella + foreldrum + , + og + 9 + % + búgva + saman + við + øðrum + , + sí + talvu + 2.5 + . + + + Onnur + kunnu + t.d. + vera + verbørn + , + barnabørn + , + systkin + og + í + heilt + fáum + førum + foreldur + . + + + Talva + 2.5 + : + Um + tygum + ikki + búgva + einsamøll + , + hvør + annar + býr + í + húsinum + / + íbúðini + umframt + tygum + ? + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + +

+

+ + Hjúnafelagi + 77 + 53 + +

+

+ + Børn + 19 + 14 + +

+

+ + Systkin + 2 + 2 + +

+

+ + Foreldur + 1 + 0 + +

+

+ + Onnur + 9 + 9 + +

+

+ + N= + 222 + 263 + +

+

+ + Nógv + tann + størsti + parturin + , + 77 + % + , + hevur + ikki + hugsað + um + at + flyta + úr + verandi + bústaði + . + + + Ein + lítil + partur + , + 13 + % + , + hugsar + um + at + flyta + . + + + Tað + eru + serliga + tey + elstu + , + sum + umhugsa + at + flyta + , + ( + 18 + % + ) + , + men + vert + er + at + 41 + leggja + til + merkis + , + at + hóast + alt + heili + 71 + % + av + teimum + elstu + ynskja + at + halda + fast + um + verandi + bústað + , + sí + talvu + 2.6 + . + + + Talva + 2.6 + : + Hava + tygum + hugsað + um + at + flyta + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Nei + 77 + 78 + 79 + 71 + +

+

+ + Ja + , + eg + havi + avgjørt + at + flyta + 1 + 1 + 1 + 0 + +

+

+ + Ja + , + eg + hugsi + um + tað + 13 + 13 + 12 + 18 + +

+

+ + Hjúnafelagin + / + sambúgvin + vil + ikki + 2 + 2 + 1 + 0 + +

+

+ + Ongir + møguleikar + eru + at + sleppa + av + við + húsini + 1 + 1 + 2 + 2 + +

+

+ + Veit + ikki + enn + / + ósikkur + / + bæði + og + 2 + 1 + 2 + 0 + +

+

+ + Eri + stutt + síðan + flutt + / + ur + í + minni + íbúð + 4 + 4 + 3 + 9 + +

+

+ + N= + 485 + 240 + 189 + 56 + +

+

+ + Støðufestið + er + minni + í + Tórshavnarøkinum + enn + kring + landið + annars + : + í + Tórshavnarøkinum + siga + 70 + % + móti + 81 + % + kring + landið + annars + nei + til + at + flyta + , + og + í + Tórshavnarøkinum + siga + 21 + % + seg + hugsa + um + at + flyta + móti + 9 + % + kring + landið + annars + , + sí + talvu + 2.7 + . + + + Talva + 2.7 + : + Hava + tygum + hugsað + um + at + flyta + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Nei + 70 + 81 + +

+

+ + Ja + , + eg + havi + avgjørt + at + flyta + 0 + 2 + +

+

+ + Ja + , + eg + hugsi + um + tað + 21 + 9 + +

+

+ + Hjúnafelagin + / + sambúgvin + vil + ikki + 1 + 2 + +

+

+ + Ongir + møguleikar + eru + at + sleppa + av + við + húsini + 1 + 1 + +

+

+ + Veit + ikki + enn + / + ósikkur + / + bæði + og + 3 + 1 + +

+

+ + Eri + stutt + síðan + flutt + / + ur + í + minni + íbúð + 4 + 4 + +

+

+ + N= + 160 + 325 + +

+

+ + Meginparturin + ( + 61 + % + ) + veit + ikki + , + hvagar + tey + fara + at + flyta + , + um + so + skuldi + verið + . + + + Her + er + vert + at + hava + í + huga + , + at + ein + stórur + partur + svarar + nei + til + at + flyta + ( + sí + talvu + 2.6 + ) + , + og + tey + flestu + av + hesum + hava + neyvan + gjørt + sær + serliga + nógvar + tankar + um + , + hvagar + tey + kundu + hugsað + sær + at + flutt + , + áðrenn + tað + yvirhøvur + er + aktuelt + . + + + Men + hóast + hetta + hava + kortini + 21 + % + svarað + minni + hús + / + íbúð + , + og + 13 + % + sambýli + / + stovn + . + + + Ikki + óvæntað + síggja + tey + elstu + ( + 20 + % + ) + í + størri + mun + stovn + ella + sambýli + fyri + sær + enn + tey + yngstu + ( + 13 + % + ) + . + + + Tey + yngstu + ( + 30 + % + ) + hugsa + hinvegin + meira + um + minni + hús + / + íbúð + enn + tey + elstu + ( + 9 + % + ) + . + + + Bara + ein + svinnandi + lítil + partur + ( + 1 + % + ) + sigur + seg + flyta + í + aðra + bygd + / + bý + , + inn + til + familju + ellla + annað + , + sí + talvu + 2.8 + . + + + 42 + +

+

+ + Talva + 2.8 + : + Um + tygum + flyta + , + verður + tað + so + .... + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Í + minni + hús + / + íbúð + 21 + 30 + 14 + 9 + +

+

+ + Í + aðra + bygd + / + bý + 1 + 2 + 0,5 + 0 + +

+

+ + Á + sambýli + / + stovn + 13 + 13 + 10 + 20 + +

+

+ + Inn + til + familju + 1 + 0,5 + 0,5 + 1 + +

+

+ + Annað + 3 + 0,5 + 2 + 0 + +

+

+ + Veit + ikki + / + ósikkur + 61 + 54 + 73 + 70 + +

+

+ + N= + 485 + 240 + 189 + 56 + +

+

+ + Munandi + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + ( + 33 + % + ) + hava + svarað + , + at + tey + ætla + at + flyta + í + minni + hús + / + íbúð + enn + kring + landið + annars + ( + 16 + % + ) + . + + + Harafturímóti + hava + nakað + fleiri + kring + landið + ( + 14 + % + ) + svarað + á + sambýli + / + stovn + enn + í + Tórshavnarøkinum + ( + 10 + % + ) + . + + + Fleiri + kring + landið + ( + 67 + % + ) + enn + í + Tórshavnarøkinum + ( + 55 + % + ) + hava + svarað + veit + ikki + / + ósikkur + , + sí + talvu + 2.9 + . + + + Talva + 2.9 + : + Um + tygum + flyta + , + verður + tað + so + .... + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Í + minni + hús + / + íbúð + 33 + 16 + +

+

+ + Í + aðra + bygd + / + bý + 1 + 1 + +

+

+ + Á + sambýli + / + stovn + 10 + 14 + +

+

+ + Inn + til + familju + 0 + 1 + +

+

+ + Annað + 1 + 1 + +

+

+ + Veit + ikki + / + ósikkur + 55 + 67 + +

+

+ + N= + 160 + 325 + +

+

+ + Sum + omanfyri + nevnt + skal + hetta + ikki + neyðugvís + bara + fatast + sum + ynski + , + men + eisini + sum + tað + , + respondentarnir + síggja + sum + realistiskar + møguleikar + . + + + Tað + er + møguligt + , + at + fleiri + høvdu + kunnað + hugsað + sær + at + flutt + t.d. + inn + til + familju + , + í + eldraíbúð + ella + annað + , + men + av + tí + at + møguleikarnir + eru + so + avmarkaðir + , + verða + svarini + hareftir + . + + + Talva + 2.9 + stuðlar + hesum + uppáhaldi + ; + at + so + nógv + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + enn + kring + landið + annars + svara + minni + hús + / + íbúð + , + avspeglar + , + at + íbúðarmarknaðurin + í + Tórshavnarøkinum + er + fjølbroyttari + enn + kring + landið + annars + . + + + Sum + talva + 2.10 + vísir + , + eru + ikki + nógv + , + sum + vísa + á + grundir + til + at + flyta + , + og + her + má + sum + áður + nevnt + havast + í + huga + , + at + tey + flestu + jú + ikki + hava + ætlanir + um + at + flyta + , + og + tískil + er + sjálvsagt + trupult + at + grundgeva + fyri + flyting + . + + + Tað + , + sum + tey + flestu + halda + hava + týdning + fyri + at + flyta + , + er + , + at + húsini + eru + ov + stór + og + tung + at + halda + ( + 20 + % + ) + , + og + at + ov + nógv + er + at + hugsa + um + / + ansa + eftir + ( + 18 + % + ) + . + + + Munur + er + á + Tórshavnarøkinum + og + landinum + annars + : + í + Tórshavnarøkinum + meta + ávv + . + + + 29 + % + og + 25 + % + tað + hava + týdning + fyri + at + flyta + , + at + húsini + eru + ov + stór + og + tung + at + halda + , + og + at + ov + nógv + er + at + hugsa + um + / + ansa + eftir + . + + + Hetta + talið + er + nógv + minni + kring + landið + annars + : + ávv + . + + + 16 + % + og + 14 + % + . + + + Ógvuliga + fá + vísa + á + einsemi + , + tørv + á + hjálp + / + umsorgan + , + ynski + um + at + vera + nærri + børnum + / + familju + ella + aðrar + grundir + at + flyta + . + + + Aðrar + grundir + , + sum + respondentarnir + hava + víst + á + , + eru + trappur + , + fíggjartrupulleikar + , + ynski + frá + børnum + , + longsul + til + heimbygdina + , + ella + at + tey + eiga + hús + aðrastaðni + . + + + Sannlíkt + er + , + at + munurin + millum + Tórshavnarøkið + og + landið + annars + stavar + frá + , + sum + áður + nevnt + , + at + tey + , + sum + búgva + í + Tórshavnarøkinum + hava + lættari + við + at + síggja + eina + flyting + fyri + sær + enn + tey + , + sum + búgva + kring + landið + annars + . + + + 43 + +

+

+ + Talva + 2.10 + : + Um + tygum + flyta + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + * + ( + N= + 485 + , + n + ( + Tórshavnarøkið + ) + =160 + og + n + ( + Landið + annars + ) + = + 325 + ) + . + +

+

+ + Tils + . + + + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Húsini + eru + ov + stór + og + tung + at + halda + 20 + 29 + 16 + +

+

+ + Ov + nógv + at + hugsa + um + / + ansa + eftir + 18 + 25 + 14 + +

+

+ + Tørv + á + hjálp + / + umsorgan + 7 + 5 + 8 + +

+

+ + Vil + vera + nærri + børnum + / + familju + 3 + 3 + 3 + +

+

+ + Aðrar + grundir + 3 + 4 + 2 + +

+

+ + Einsligt + 2 + 3 + 2 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + . + + + Sum + víst + á + talvu + 2.7 + hava + nógv + tey + flestu + ikki + hugsað + um + at + flyta + , + og + sum + víst + á + talvu + 2.10 + hava + ikki + so + nógv + víst + á + møguligar + orsøkir + til + at + flyta + . + + + Talva + 2.11 + vísir + , + hvørjar + grundir + respondentarnir + hava + víst + á + til + ikki + at + flyta + , + ella + við + øðrum + orðum + grundir + til + at + verða + verandi + í + núverandi + bústaði + . + + + Eisini + her + hava + fá + víst + á + nakrar + grundir + – + men + hóast + alt + væl + færri + enn + í + talvu + 2.10 + . + + + Orsøkin + er + helst + , + at + tá + ið + ein + ikki + gongur + í + flytingartonkum + til + dagligt + , + er + trupult + bæði + at + svara + upp + á + , + hvørjar + grundir + ein + hevur + til + at + flyta + , + og + hvørjar + grundir + ein + hevur + til + at + verða + verandi + ; + tað + seinra + er + tó + hóast + alt + kanska + nakað + lættari + at + svara + uppá + enn + tað + fyrra + . + + + Av + grundum + til + ikki + at + flyta + verða + grundirnar + kensluligt + tilknýti + til + húsið + ( + 51 + % + ) + og + vil + vera + sjálvbjargin + ( + 48 + % + ) + nevndar + sum + tær + fremstu + . + + + Nakað + minni + týdning + hevur + grundin + kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + ( + 38 + % + ) + , + og + enn + minni + týdning + hevur + grundin + fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + ( + 17 + % + ) + . + + + Grundirnar + Tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + og + Tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + eg + havi + ikki + ráð + at + flyta + tykjast + bara + vera + aktuellar + fyri + ein + ógvuliga + lítlan + part + . + + + Aðrar + grundir + , + sum + respondentarnir + hava + nevnt + , + eru + t.d. + stríð + at + flyta + , + eri + stutt + síðan + flutt + / + ur + , + havi + júst + gjørt + húsini + í + stand + , + fari + at + leiga + kamar + / + íbúð + út + , + havi + seyð + at + passa + og + ymiskt + annað + praktiskt + . + + + Grundgevingar + fyri + ikki + at + flyta + fækka + við + árunum + . + + + Ein + partur + av + respondentunum + hevði + longu + funnið + loysnir + upp + á + møguligar + trupulleikar + . + + + Hetta + var + serliga + galdandi + fyri + tey + elstu + , + har + 9 + % + ( + talva + 2.6 + ) + stutt + síðan + vóru + flutt + í + minni + hús + ella + íbúð + , + evt + . + + + við + at + lata + børn + ella + onnur + yvirtaka + húsini + , + og + sjálv + húsaðust + í + minni + parti + av + húsinum + , + tó + við + egnum + húshaldi + . + + + T.d. + nevndu + 55 + % + av + teimum + yngstu + , + men + bara + 41 + % + av + teimum + elstu + sum + grund + til + ikki + at + flyta + , + at + tey + høvdu + kensluligt + tilknýti + til + húsið + . + + + Kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + er + væl + minni + enn + tilknýti + til + húsið + , + men + minkar + eisini + við + við + árunum + , + frá + 47 + % + millum + tey + yngstu + til + 18 + % + millum + tey + elstu + . + + + Nakrir + respondentar + nevndu + , + at + grannaløg + broytast + ; + grannar + ein + hevur + havt + gjøgnum + lívið + tynnast + , + og + minni + samband + er + við + nýggjar + grannar + . + + + Týdningurin + av + fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + minkar + eisini + nógv + við + árunum + . + + + Sum + víst + í + kap. + 6 + hava + tey + flestu + onga + skuld + í + húsinum + , + tørvurin + at + broyta + ella + byggja + um + minkar + – + tó + hava + fleiri + gjørt + gagn + av + møguleikanum + fyri + lagaligari + fígging + til + bjálving + . + + + 50 + % + í + yngsta + og + 41 + % + í + elsta + aldursbólki + svara + , + at + sjálvbjargni + hevur + týdning + fyri + at + verða + verandi + í + húsinum + , + og + helst + hugsa + tey + tá + um + sambýli + / + stovn + ella + at + flyta + inn + til + onnur + sum + alternativ + . + + + Við + 44 + hækkandi + aldri + mugu + tó + fleiri + síggja + í + eyguni + , + at + útlitini + til + framhaldandi + at + vera + sjálvbjargin + verða + skerd + . + + + Ein + lutfalsliga + lítil + partur + ( + 6 + % + ) + hevur + nevnt + sum + týðandi + grundgeving + fyri + ikki + at + flyta + er + , + at + eingin + hóskandi + bústaður + er + at + flyta + til + . + + + Ein + uppaftur + minni + partur + ( + 2 + % + ) + sigur + seg + ikki + hava + ráð + at + flyta + í + annan + betur + hóskandi + bústað + . + + + Hetta + má + hugsast + at + hava + samanhang + við + , + at + útboðið + á + húsamarknaðinum + av + smærri + íbúðum + er + lítið + , + og + serliga + lítið + er + útboðið + av + íbúðum + , + ið + er + serliga + ætlað + til + eldri + og + onnur + við + skerdum + førleika + . + + + Talva + 2.11 + : + Um + tygum + ikki + flyta + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + + + * + ( + N= + 485 + , + n + ( + 67-74 + ár + ) + =240 + , + n + ( + 75-84 + ár + ) + = + 189 + og + n + ( + 85 + ár + +) + = + 56 + ) + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + húsið + 51 + 55 + 49 + 41 + +

+

+ + Vil + vera + sjálvbjargin + 48 + 50 + 48 + 41 + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + 38 + 47 + 33 + 18 + +

+

+ + Fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + 17 + 24 + 11 + 7 + +

+

+ + Tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + 6 + 7 + 4 + 4 + +

+

+ + Tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + havi + ikki + ráð + 2 + 3 + 2 + 0 + +

+

+ + Aðrar + grundir + 4 + 5 + 3 + 4 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + , + og + tí + er + samlaða + prosenttalið + meira + enn + 100 + % + . + + + Tað + eru + fleiri + menn + enn + kvinnur + , + sum + vísa + á + allar + nevndu + grundir + til + at + verða + verandi + í + verandi + bústaði + , + sí + talvu + 2.12 + . + + + Tvey + undantøk + eru + : + grundirnar + Tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + og + Tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + havi + ikki + ráð + . + + + Sæð + í + eini + heildarmynd + kundi + hetta + bent + á + , + at + menninir + sum + heild + eru + minni + sinnaðir + at + flyta + enn + kvinnurnar + . + + + Talva + 2.12 + : + Um + tygum + ikki + flyta + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + + + * + ( + N= + 485 + , + n + ( + menn + ) + = + 222 + og + n + ( + kvinnur + ) + = + 263 + ) + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + húsið + 51 + 55 + 47 + +

+

+ + Vil + vera + sjálvbjargin + 48 + 50 + 46 + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + 38 + 40 + 37 + +

+

+ + Fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + 17 + 19 + 15 + +

+

+ + Tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + 6 + 4 + 8 + +

+

+ + Tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + havi + ikki + ráð + 2 + 1 + 3 + +

+

+ + Aðrar + grundir + 4 + 3 + 5 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + , + og + tí + er + samlaða + prosenttalið + meira + enn + 100 + % + . + + + Á + talvu + 2.13 + sæst + , + at + munur + er + á + , + hvat + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + og + kring + landið + annars + vísa + á + sum + grundir + til + ikki + at + flyta + . + + + 47 + % + í + Tórshavnarøkinum + móti + 53 + % + kring + landið + annars + svara + kensluligt + tilknýti + til + húsið + . + + + 32 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 41 + % + kring + landið + svara + kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + . + + + Sannlíkt + er + , + at + fleiri + uttan + fyri + enn + í + Tórshavnarøkinum + eru + barnvaksin + har + tey + búgva + , + ella + í + nánd + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + eru + harafturímóti + nógv + fleiri + tilflytarar + . + + + 45 + +

+

+ + Talva + 2.13 + : + Um + tygum + ikki + flyta + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + húsið + 47 + 53 + +

+

+ + Vil + vera + sjálvbjargin + 44 + 50 + +

+

+ + Kensluligt + tilknýti + til + grannalagið + 32 + 41 + +

+

+ + Fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + 16 + 17 + +

+

+ + Tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + 8 + 5 + +

+

+ + Tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + havi + ikki + ráð + 2 + 2 + +

+

+ + Aðrar + grundir + 5 + 4 + +

+

+ + N= + 160 + 325 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + , + og + tí + er + samlaða + prosenttalið + meira + enn + 100 + % + . + + + Seks + av + tíggju + hava + minni + enn + 15 + min. + til + gongu + til + handils + , + og + ein + triðingur + hevur + longri + , + og + nøkur + fá + hava + svarað + , + at + tey + ikki + kunnu + fara + til + handils + . + + + 28 + % + í + Tórshavnarøkinum + hava + meira + enn + 15 + min. + móti + 35 + % + kring + landið + , + sí + talvu + 2.14 + . + + + Meira + enn + 15 + min. + er + eitt + vítt + hugtak + ; + í + summum + førum + er + talan + um + munandi + longri + tíð + og + frástøðu + . + + + Á + smáplássum + , + har + eingin + handil + er + í + bygdini + , + er + neyðugt + at + fara + til + grannabygdina + ella + longri + fyri + at + sleppa + til + handils + . + + + Kanningin + hevur + ikki + tikið + hædd + fyri + at + staðfesta + , + hvussu + nógv + eru + rakt + av + hesum + meinboga + , + og + hvussu + hesi + loysa + spurningin + viðvíkjandi + handilsørindum + . + + + Talva + 2.16 + vísir + tó + , + at + ein + nógv + størri + partur + í + landinum + sum + heild + enn + í + Tórshavnarøkinum + fær + onnur + at + koyra + seg + ella + fara + fyri + seg + , + tá + ikki + ber + til + at + fara + til + gongu + ella + koyra + sjálv + / + ur + . + + + Talva + 2.14 + : + Hvussu + leingi + er + at + ganga + til + nærmasta + matvøruhandil + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Minni + enn + 15 + min. + 61 + 63 + 60 + +

+

+ + Meira + enn + 15 + min. + 33 + 28 + 35 + +

+

+ + Kann + ikki + fara + til + handils + 6 + 9 + 5 + +

+

+ + N= + 484 + 160 + 324 + +

+

+ + Á + talvu + 2.15 + sæst + , + at + ein + stórur + partur + ( + 62 + % + ) + koyrir + í + egnum + bili + ella + við + hjúnafelaganum + / + sambúgvanum + . + + + Stórur + munur + er + á + aldursbólkunum + : + jú + eldri + , + jú + færri + koyra + í + egnum + bili + . + + + Eisini + er + stórur + munur + á + kynunum + : + 75 + % + av + monnunum + móti + 51 + % + av + kvinnunum + koyra + sjálv + ella + við + makanum + , + og + munurin + millum + kynini + veksur + við + árunum + . + + + Orsøkin + til + ógvusligu + og + vaksandi + munirnar + millum + aldursbólkarnar + og + millum + kynini + kann + vera + , + at + sjúka + og + onnur + ( + ellis + ) + brek + gera + seg + galdandi + , + jú + hægri + aldur + talan + er + um + . + + + Ein + munandi + partur + av + serliga + teimum + eldru + kvinnunum + hevur + ikki + koyrikort + , + og + sostatt + er + maðurin + í + húsinum + einasta + álitið + í + sambandi + við + bilin + . + + + Tá + maðurin + ikki + longur + er + førur + fyri + at + koyra + bil + , + er + hugsandi + , + at + húskið + í + flestu + førum + sleppur + sær + av + við + bilin + . + + + Øvugt + veksur + talið + á + teimum + við + árunum + , + sum + heita + á + onkran + um + at + koyra + seg + , + fara + við + bussi + ella + hýruvogni + ella + fáa + onkran + at + fara + fyri + seg + . + + + Eisini + her + er + kynsmunur + í + nærum + øllum + aldursbólkum + : + kvinnurnar + eru + virknari + á + hesum + økinum + enn + menninir + . + + + Ein + forkláring + kann + vera + , + at + tað + oftast + eru + kvinnurnar + , + ið + standa + fyri + dagliga + húsarhaldinum + við + innkeypi + og + øðrum + ørindum + , + sum + hartil + hoyra + – + umframt + at + fleiri + teirra + ikki + hava + koyrikort + . + + + 46 + +

+

+ + Talva + 2.15 + : + Um + tygum + skulu + so + langt + , + at + ikki + ber + tygum + til + at + ganga + , + hvat + gera + tygum + oftast + ? + + + Býtt + eftir + kyni + og + aldri + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + M+K + tils + . + + + M + +

+

+ + M + K + +

+

+ + Eg + / + vit + koyra + í + egnum + bili + 62 + 75 + 51 + 83 + 74 + 68 + 42 + 44 + 10 + +

+

+ + Fái + onkran + at + koyra + meg + 28 + 19 + 37 + 13 + 16 + 24 + 46 + 37 + 68 + +

+

+ + Fari + við + bussi + 10 + 6 + 12 + 5 + 12 + 6 + 15 + 19 + 7 + +

+

+ + Taki + hýruvogn + 6 + 4 + 8 + 2 + 6 + 7 + 8 + 6 + 10 + +

+

+ + Fái + onkran + at + fara + fyri + meg + 7 + 4 + 10 + 2 + 3 + 5 + 10 + 19 + 32 + +

+

+ + N= + 485 + 222 + 263 + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + , + og + tí + er + samlaða + prosenttalið + meira + enn + 100 + % + . + + + Talva + 2.16 + niðanfyri + vísir + , + at + geografiskur + munur + er + á + flutningshættunum + . + + + Fleiri + í + Tórshavnarøkinum + ( + 69 + % + ) + enn + kring + landið + ( + 59 + % + ) + koyra + í + egnum + bili + . + + + Tað + eru + eisini + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + ( + 26 + %19 + ) + , + sum + koyra + við + bussi + ella + hýruvogni + enn + kring + landið + ( + 11 + %20 + ) + . + + + Harafturímóti + eru + fleiri + kring + landið + ( + 34 + % + ) + , + sum + koyra + við + øðrum + enn + í + Tórshavnarøkinum + ( + 17 + % + ) + . + + + Eisini + eru + fleiri + kring + landið + ( + 9 + % + ) + , + sum + fáa + onkran + at + fara + fyri + seg + enn + í + Tórshavnarøkinum + ( + 4 + % + ) + . + + + Tað + er + ikki + undrunarvert + , + at + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + koyra + við + bussi + og + hýruvogni + , + av + tí + at + buss + – + og + hýruvognaskipaninar + eru + meira + útbygdar + har + ; + men + júst + av + somu + orsøk + , + og + av + tí + at + frástøðurnar + inni + í + Tórshavnarøkinum + eru + styttri + enn + millum + bygdirnar + , + kann + tað + kanska + undra + , + at + lutfalsiga + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + koyra + í + egnum + bili + . + + + Talva + 2.16 + : + Um + tygum + skulu + so + langt + , + at + ikki + ber + tygum + til + at + ganga + , + hvat + gera + tygum + oftast + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + * + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Eg + / + vit + koyra + í + egnum + bili + 69 + 59 + +

+

+ + Fái + onkran + at + koyra + meg + 17 + 34 + +

+

+ + Fari + við + bussi + 17 + 6 + +

+

+ + Taki + hýruvogn + 9 + 5 + +

+

+ + Fái + onkran + at + fara + fyri + meg + 4 + 9 + +

+

+ + N= + 160 + 325 + * + Møguleiki + var + at + seta + kross + fyri + fleiri + svarmøguleikum + , + og + tí + er + samlaða + prosenttalið + meira + enn + 100 + % + . + + + 19 + 17 + % + + + 9 + % + . + + + 20 + 6 + % + + + 5 + % + . + + + 47 + +

+

+ + Kap. + 3 + Heilsustøða + Í + hesum + parti + av + kanningini + vórðu + respondentarnir + bidnir + um + at + svara + upp + á + nakrar + spurningar + um + heilsustøðu + teirra + . + + + Eingir + nærri + spurningar + vórðu + settir + um + , + hvat + teimum + møguliga + feilti + , + tað + er + við + øðrum + orðum + eina + generella + og + subjektiva + meting + av + heilsustøðuni + eftir + egnum + parametrum + , + sum + respondentarnir + vórðu + bidnir + um + at + svara + uppá + . + + + Nógv + viðurskifti + kunnu + ávirka + svarini + . + + + Fólk + eru + ymisk + á + lyndi + ; + summi + eru + bjartskygdari + og + láta + betur + at + enn + onnur + . + + + Hugsast + kann + eisini + , + at + svarið + er + litað + av + , + hvussu + respondenturin + hevur + tað + beint + í + løtuni + , + tá + ið + hann + / + hon + verður + spurd + / + ur + ; + men + hinvegin + hava + tey + longu + frammanundan + ( + tá + ið + tey + fingu + spurnablaðið + sendandi + ) + havt + stundir + at + umhugsa + , + hvat + tey + kunnu + svara + upp + á + spurningin + . + + + Samanumtikið + gevur + kanningin + eina + greiða + ábending + um + , + at + allarflestu + fólkapensionistar + eru + hampiliga + væl + fyri + heilsuliga + . + + + Og + tað + eru + tey + , + sum + hava + verið + longst + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + sum + hava + bestu + fíggjarumstøðurnar + , + sum + eisini + hava + bestu + heilsuna + . + + + Uml. + helvtin + av + teimum + spurdu + metir + seg + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + ; + nakað + niðan + fyri + helvtina + metir + heilsustøðuna + sum + hampiliga + / + upp + og + niður + , + og + undir + 5 + % + meta + seg + hava + vánaliga + ella + heilt + vánaliga + heilsustøðu + . + + + Størstiparturin + – + yvir + seks + av + tíggju + – + kenna + seg + ikki + hindrað + , + t.d. + vegna + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek + ( + illa + gongd + , + hoyra + / + síggja + illa + e.a + . + ) + + + í + dagligdegnum + . + + + Trý + av + tíggju + kenna + seg + eitt + sindur + hindrað + . + + + Bara + ein + av + tíggju + kennir + seg + nógv + hindraða + / + n. + + + Yvir + níggju + av + tíggju + klára + seg + sjálv + og + hava + ikki + tørv + á + hjálp + . + + + Tó + er + sum + vera + man + munur + á + aldursbólkunum + : + ikki + óvæntað + versnar + heilsustøðan + við + árunum + . + + + Í + elsta + aldursbólkinum + meta + hóast + alt + heili + 30 + % + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + , + og + bara + ein + av + tíggju + hevur + vánaliga + / + sera + vánaliga + heilsustøðu + . + + + 71 + % + klára + seg + sjálv + , + og + 68 + % + kenna + seg + eitt + sindur + ella + nógv + hindrað + í + dagligdegnum + . + + + Mynstrið + er + ikki + eins + kring + landið + ; + í + Tórshavnarøkinum + meta + nakað + omanfyri + helvtina + heilsustøðuna + sum + sera + góða + / + góða + , + meðan + nakað + niðan + fyri + helvtina + kring + landið + hava + hetta + skoðsmál + . + + + Munur + er + eisini + á + kynunum + : + menninir + láta + sum + heild + nakað + betur + at + heilsuni + enn + kvinnurnar + . + + + Yvir + helvtin + av + monnunum + og + væl + undir + helvtina + av + kvinnunum + halda + seg + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + . + + + Meira + enn + fjórða + hvør + kvinna + móti + einum + góðum + triðingi + av + monnunum + kennir + seg + eitt + sindur + ella + nógv + hindraða + / + n. + + + Tað + verður + ofta + sagt + , + at + kvinnur + ganga + hægri + upp + í + heilsuna + enn + menn + . + + + Og + tá + fólk + meta + um + sína + heilsustøðu + , + er + ilt + at + siga + , + um + tey + meta + út + frá + tá + ið + tey + vóru + yngri + , + ella + út + frá + hvussu + onnur + javnaldrandi + hava + tað + . + + + Summi + í + eldru + aldursbólkunum + lótu + skilja + , + at + ellisbrek + vóru + væntandi + , + tá + ein + var + komin + so + væl + upp + í + árini + . + + + Hóast + hesi + fyrivarni + halda + vit + subjektivu + metingina + hjá + respondentunum + av + egnu + heilsustøðu + vera + eftirfarandi + , + og + hon + verður + styrkt + av + , + at + so + stórur + partur + sigur + seg + ikki + hava + tørv + fyri + hjálp + . + + + Ein + rættiliga + stórur + partur + ( + 46 + % + ) + hevur + svarað + , + at + heilsan + er + hampilig + / + upp + og + niður + . + + + Tað + má + í + høvuðsheitum + skiljast + sum + , + at + tey + viðhvørt + eru + betur + fyri + , + til + aðrar + tíðir + kenna + seg + ússalig + ella + plágað + av + onkrari + sjúku + , + soleiðis + at + tey + hvørki + vilja + siga + , + at + heilsan + er + góð + ella + ring + . + + + 48 + +

+

+ + Ikki + kann + útilokast + , + at + hesi + svør + í + ein + vissan + mun + skulu + tolkast + út + frá + tí + , + sum + hevur + verið + vanligur + málburður + , + um + ikki + at + gera + ov + nógv + av + , + eitt + afturhaldni + í + at + vera + ov + avgjørd + / + ur + í + orð + og + talu + ( + “ + understatement + ” + ” + ) + , + ella + “ + ikki + hava + orðið + ᔓikki + hava + orðið + á + ” + einhvørjum + . + + + Har + sum + summi + ikki + himprast + við + at + siga + , + at + eitthvørt + er + gott + ella + ringt + , + eru + onnur + meira + varin + við + at + brúka + avgjørdar + orðingar + . + + + Henda + moderata + lýsing + kann + tolkast + báðar + vegir + , + at + heilsustøðan + er + í + betra + ella + verra + endanum + . + + + Sum + talvur + 3.1 + og + 3.3 + vísa + , + er + hetta + svar + vanligari + í + eldru + aldursbólkunum + , + og + vanligari + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + ; + tað + kundi + týtt + uppá + , + at + hesin + varni + málburður + var + vanligari + fyrr + í + tíðini + , + smbr + . + + + nútíðar + føroyskt + , + har + ið + ungfólk + ikki + smæðast + við + at + døma + alt + positivt + sum + “ + mega + feitt + ” + . + + + Henda + tolking + gevur + tó + ikki + svar + uppá + , + hví + heldur + fleiri + kvinnur + ( + 50 + % + ) + enn + menn + ( + 42 + % + ) + – + serliga + í + eldru + aldursbólkunum + – + siga + heilsuna + vera + hampiliga + / + upp + og + niður + . + + + Kynsmunurin + kann + stava + frá + , + at + kvinnur + sum + heild + tykjast + vera + meira + tilvitandi + um + kropp + og + heilsustøðu + enn + menn + . + + + Sjálvt + um + tær + ikki + eru + beinleiðis + sjúkar + , + órógvast + tær + lættari + av + diffusari + kenslu + av + ússaleika + ella + sjúkuteknum + enn + menn + . + + + Kynsmunir + í + sjúkuatburði + kunnu + hava + fysiologiskar + , + psykologiskar + og + mentanarligar + orsakir + , + t.d. + hevdvunnar + ímyndir + av + femininiteti + og + maskuliniteti + – + tann + kenslustýrda + og + sárbara + kvinnan + , + meðan + ein + rættur + maður + byggir + sín + samleika + á + at + vera + raskur + , + treystur + og + djarvur + . + + + Fyri + at + liva + upp + til + hesar + normar + bíta + menn + sum + longst + pínu + og + órógv + um + sjúkutekin + í + seg + . + + + Meðan + kvinnur + hava + lættari + við + at + siga + frá + pínu + og + ússaleika + og + at + leita + sær + stuðul + frá + øðrum + , + verður + væntað + av + monnum + , + at + teir + klára + seg + og + ikki + vísa + veikleikar + og + erkvisni.21 + +

+

+ + Eisini + er + samband + millum + heilsuna + á + ellisárum + og + arbeiðslívið + hjá + respondentunum + . + + + Jú + longri + tíð + á + arbeiðsmarknaðinum + , + jú + betri + er + heilsan + . + + + Hetta + sæst + serliga + týðuliga + hjá + kvinnuligu + respondentunum + ; + meðan + allarflestu + mannligu + respondentarnir + hava + verið + fulla + tíð + á + arbeiðsmarknaðinum + í + yvir + 30 + ár + , + hevur + yvir + helvtin + av + kvinnunum + arbeitt + úti + minni + enn + tað + ella + verið + heimagangandi + , + og + næstan + helvtin + hevur + arbeitt + minni + enn + fulla + tíð + ella + ikki + arbeitt + úti + yvirhøvur + . + + + Tær + kvinnur + , + ið + hava + verið + longst + á + arbeiðsmarknaðinum + , + siga + í + størstan + mun + heilsuna + vera + góða + ella + sera + góða + ( + 58 + % + ) + 22 + , + og + í + minni + mun + hampiliga + / + upp + og + niður + ( + 39 + % + ) + . + + + Eingin + av + kvinnunum + , + sum + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + styttri + enn + 10 + ár + ella + ikki + yvirhøvur + , + metir + seg + hava + sera + góða + heilsu + , + og + av + teimum + kvinnunum + , + sum + hava + arbeitt + úti + 29 + ár + ella + minni + , + um + yvirhøvur + , + meta + 12-36 + % + seg + hava + góða + heilsu + . + + + Afturímóti + svara + tær + í + nógv + størri + mun + , + at + heilsan + er + hampilig + / + upp + og + niður + ( + 50-79 + % + ) + . + + + Orsøk + til + tann + greiða + samanhangin + millum + heilsustøðu + og + hvussu + leingi + respondentarnir + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + kann + fyri + ein + part + vera + , + at + tey + sum + longst + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + , + hava + verið + betur + fyri + heilsuliga + gjøgnum + stóran + part + av + lívinum + enn + tey + , + sum + ongantíð + hava + arbeitt + úti + , + og + ein + partur + kann + hugsast + at + vera + farin + tíðliga + av + arbeiðsmarknaðinum + av + heilsuávum + . + + + Men + havast + skal + eisini + í + huga + , + at + meðan + tað + hevur + verið + normur + , + at + menn + sum + høvuðsforsyrgjarar + arbeiddu + fyri + løn + , + hava + kvinnur + , + sum + nú + eru + fólkapensionistar + , + livað + í + eini + broytingartíð + , + hvat + viðvíkur + normum + og + hugburði + til + kvinnur + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Tann + heimaarbeiðandi + húsmóðirin + hevur + verið + seiglívað + ideal + . + + + Valið + millum + at + arbeiða + heima + ella + úti + hevur + tí + ikki + altíð + verið + sjálvvalt + . + + + Sum + víst + á + í + kap. + 2 + eru + kvinnurnar + sum + heild + lægri + úbúnar + enn + menninir + , + serliga + í + elsta + aldursbólki + . + + + Nógvir + kvinnuligir + respondentar + hava + í + samrøðu + harmast + , + at + tær + sum + ungar + ikki + sluppu + at + fáa + sær + einhvørja + útbúgving + . + + + Arbeiðið + , + ið + var + í + boði + fyri + miðaldrandi + 21 + Schei + & + Bakketeig + 2007 + , + s. + 41 + , + 82 + og + 92 + . + + + 22 + 9 + % + + + 49 + % + . + + + 49 + kvinnur + , + sum + fóru + út + at + arbeiða + , + tá + ið + børnini + vóru + sjálvbjargin + , + var + fyri + stóran + part + láglønt + og + slítandi + , + við + lítlari + ávirkan + á + arbeiðsumstøður + teirra + . + + + Ónøgd + og + slit + kann + vera + ein + orsøk + til + , + at + tær + sum + minst + hava + arbeitt + úti + , + sum + heild + láta + verri + at + heilsuni + enn + tær + , + sum + hava + verið + leingi + á + arbeiðsmarknaðinum + og + í + meira + førleikakrevjandi + starvi + . + + + Eins + og + útbúgving + og + arbeiðslív + hava + eisini + fíggjarkor + týdning + fyri + heilsuna + . + + + Jú + betri + fíggjarkor + , + jú + betri + heilsa + ( + orsøksrelatiónin + kann + sjálvandi + eisini + vera + øvug + ) + . + + + Seks + av + tíggju + , + sum + siga + seg + klára + seg + sera + væl + við + verandi + inntøku + , + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + , + meðan + fýra + av + tíggju + , + sum + siga + seg + klára + seg + sera + illa + ella + illa + við + verandi + inntøku + , + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + . + + + Svarið + hampiligt + / + upp + og + niður + er + vanligari + , + jú + styttri + útbúgving + respondentarnir + hava + : + tey + við + ongari + útbúgving + ( + 54 + % + ) + , + javnt + lækkandi + til + akademikarar + ( + 12 + % + ) + . + + + Samband + er + eisini + millum + heilsustøðuna + og + útbúgvingarstig + : + jú + longri + útbúgving + , + jú + betri + heilsustøða + . + + + Serliga + stórur + er + munurin + millum + tey + , + sum + onga + útbúgving + hava + og + tey + , + sum + hava + útbúgving + av + einhvørjum + slagi + . + + + Fýra + av + tíggju + uttan + útbúgving + meta + seg + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + móti + átta + av + tíggju + akademikarum + . + + + Hjá + teimum + við + miðallangari + ella + styttri + útbúgvingum + liggur + hetta + millum + 50-56 + % + . + + + Sum + aðrastaðni + í + hesi + frágreiðing + víst + á + , + er + samanhangur + er + millum + nøgdsemi + øðrumegin + , + og + útbúgving + , + tilknýti + til + arbeiðsmarknaðin + og + heilsu + hinumegin + . + + + Procenttalið + av + teimum + , + sum + svara + at + heilsan + er + hampilig + / + upp + og + niður + fylgir + sama + mynstri + . + + + Hesi + kanningarúrslit + samsvara + við + kanningarúrslit + aðrastaðni + , + sum + vísa + , + at + sannførandi + samband + er + millum + úbúgving + , + arbeiðslív + og + heilsustøðu + . + + + Útbúgving + er + eitt + atgongumerki + til + eitt + betri + lív + á + flest + øllum + økjum23 + . + + + Útbúgving + er + lykilin + til + betri + fíggjarumstøður + , + arbeiðsumstøður + , + hægri + sosialan + status + og + størri + makt + og + evni + at + ávirka + lívsumstøðurnar + og + handfara + avbjóðingar + , + herundir + heilsuligar + . + + + Eisini + vísir + ein + kanning + av + 5.600 + kvinnum + yvir + 70 + ár + í + Noregi + , + at + kvinnur + , + sum + hava + verið + virknar + á + arbeiðsmarknaðinum + , + eru + heilsuliga + betur + fyri + enn + tær + , + sum + hava + verið + minni + virknar + ella + heimagangandi + . + + + Orsøkin + er + m.a. + , + at + tær + við + ( + eisini + ) + at + arbeiða + uttan + fyri + heimið + hava + fingið + lærdóm + , + dugnaliggjørt + seg + og + fingið + størri + netverk + , + og + hetta + hevur + skapt + størri + sjálvsálit + . + + + Men + tað + snýr + seg + eisini + um + identitet + : + Tá + ein + hevur + eitt + starv + , + er + ein + ikki + bara + kona + og + mamma + hjá + øðrum + . + + + Multirollan + sum + kona + , + mamma + , + húsmóðir + og + starvsfólk + hevur + positivt + árin + á + heilsuna + , + m.a. + tí + at + tá + og + um + eitt + øki + svíkur + , + ber + til + at + kompensera + á + einum + øðrum.24 + Um + tað + mundið + , + tá + kvinnur + í + stórum + tali + fóru + út + at + arbeiða + , + var + vanligt + at + royna + at + finna + orsøk + til + , + at + kvinnur + tóktust + vera + sjúkligari + og + oftari + enn + menn + gramdu + seg + um + pínu + , + at + tær + høvdu + dupult + arbeiði + og + ábyrgd + úti + og + heima + . + + + Nærri + gransking + vísti + á + , + at + tað + ikki + var + dupultarbeiði + í + sær + sjálvum + , + sum + var + orsøk + til + sjúkligheit + ; + orsøkin + skuldi + heldur + finnast + í + tí + arbeiði + , + tær + høvdu + , + ofta + slítandi + upp + á + kropp + og + sál + . + + + Áhaldandi + rannsóknir + førdu + til + , + at + granskarar + komu + við + nýggjum + hugtaki + , + “ + double + blessing + ” + , + í + staðin + fyri + tað + eldra + “ + double + burden + ” + , + tí + kanningar + vístu + , + at + kvinnur + við + góðari + útbúgving + og + arbeiði + , + umframt + familju + og + børn + , + yvirhøvur + vóru + tær + frískastu + . + + + “ + Det + kan + se + ut + , + som + om + det + å + ha + flere + arenaer + å + utfolde + sig + på + , + er + beskyttende + mot + sykdom + . + ” + 25 + +

+

+ + Sambandið + millum + heilsu + , + útbúgving + og + arbeiðslív + er + ivaleyst + ein + stórur + partur + av + forkláringini + uppá + , + hví + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + láta + betur + at + heilsuni + enn + kring + landið + annars + . + + + Sum + 23 + Elstad + 2008 + , + Kjøller + , + Davidsen + og + Juel + 2010 + , + Rostad + 2010 + . + + + 24 + Rostad + 2010 + . + + + 25 + Schei + & + Bakketeig + 2007 + , + s. + 48 + . + + + 50 + víst + á + í + kap. + 2 + , + eru + fólkapensionistarnir + í + Tórshavnarøkinum + samanlagt + betur + útbúnir + enn + kring + landið + annars + , + og + kvinnurnar + har + hava + verið + longst + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Haraftrat + eru + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + eisini + fíggjarliga + betur + fyri + enn + kring + landið + annars + ; + hetta + verður + nærri + viðgjørt + í + kap. + 6 + . + +

+

+ + Tils + . + + + 49 + %26 + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + . + + + 46 + % + meta + heilsustøðuna + sum + hampiliga + / + upp + og + niður + , + og + bara + 5 + % + meta + seg + hava + vánaliga + ella + heilt + vánaliga + heilsu + . + + + Munur + er + tó + á + aldursbólkunum + : + jú + hægri + aldur + , + jú + verri + heilsa + . + + + 60 + %27 + av + teimum + yngstu + og + 30 + %28 + av + teimum + elstu + meta + seg + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + . + + + 2 + %29 + av + teimum + yngstu + meta + heilsustøðuna + sum + vánaliga + ella + heilt + vánaliga + ; + millum + tey + elstu + er + hetta + 11 + % + , + sí + talvu + 3.1 + . + + + 26 + 10 + % + + + 39 + % + . + + + 27 + 13 + % + + + 47 + % + . + + + 28 + 7 + % + + + 23 + % + . + + + 29 + 1 + , + 5 + % + + + 0 + , + 5 + % + . + + + 51 + +

+

+ + Talva + 3.1 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Sera + góð + 10 + 13 + 6 + 7 + +

+

+ + Góð + 39 + 47 + 33 + 23 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 46 + 38 + 54 + 59 + +

+

+ + Vánalig + 4 + 1,5 + 6 + 11 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 1 + 0,5 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 484 + 239 + 189 + 56 + +

+

+ + Menninir + láta + samanlagt + sæð + nakað + betur + at + enn + kvinnurnar + ; + tils + . + + + 54 + %30 + av + monnunum + móti + tils + . + + + 44 + %31 + av + kvinnunum + meta + heilsustøðu + sína + vera + sera + góða + ella + góða + . + + + Men + kynsmunurin + er + ikki + so + stórur + millum + tey + yngstu + ; + hann + veksur + við + árunum + , + sí + talvu + 3.2 + . + + + Mynstrið + líkist + kring + alt + landið + . + + + Talva + 3.2 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + kyni + og + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + K + % + +

+

+ + Dif + +

+

+ + K + % + dif + +

+

+ + K + % + dif + +

+

+ + K + % + +

+

+ + Dif + +

+

+ + Sera + góð + 13 + 6 + 7 + 14 + 10 + 4 + 10 + 3 + 7 + 19 + 2 + 17 + +

+

+ + Góð + 41 + 38 + 3 + 46 + 49 + - + 3 + 37 + 31 + 4 + 25 + 23 + 2 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 42 + 50 + - + 8 + 37 + 39 + - + 2 + 50 + 57 + - + 7 + 44 + 65 + - + 21 + +

+

+ + Vánalig + 3 + 6 + - + 3 + 2 + 2 + - + 1 + 2 + 9 + - + 7 + 12 + 10 + 2 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 1 + 0 + 1 + 1 + 0 + 1 + 1 + 0 + 1 + 0 + 0 + 0 + +

+

+ + N= + 221 + 263 + 124 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + 53 + %32 + í + Tórshavnarøkinum + meta + heilsuna + sum + sera + góða + / + góða + , + móti + 46 + %33 + í + landinum + annars + . + + + Ein + lítil + munur + er + eisini + , + sum + ber + á + sama + borðið + , + í + tølum + á + teimum + , + sum + siga + seg + hava + sera + vánaliga + / + vánaliga + heilsu + , + sí + talvu + 3.3 + . + + + Talva + 3.3 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Sera + góð + 13 + 8 + +

+

+ + Góð + 40 + 38 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 43 + 48 + +

+

+ + Vánalig + 4 + 5 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 0 + 1 + +

+

+ + N= + 159 + 325 + +

+

+ + Á + talvu + 3.4 + er + yvirlit + yvir + heilsustøðuna + út + frá + útbúgvingarstigi + . + + + 40 + %34 + av + respondentunum + uttan + útbúgving + meta + heilsustøðuna + sum + sera + góða + ella + góða + . + + + Hetta + liggur + millum + 50-56 + % + hjá + teimum + , + 30 + 13 + % + + + 41 + % + . + + + 31 + 6 + % + + + 38 + % + . + + + 32 + 13 + % + + + 40 + % + . + + + 33 + 8 + % + + + 38 + % + . + + + 34 + 5 + % + + + 35 + % + . + + + 52 + sum + hava + 1-2 + ára + útbúgving + , + sveinabrævsútbúgving + og + 3-4 + ára + útbúgving + , + og + munandi + hægri + ( + 82 + % + ) + 35 + hjá + akademikarunum + . + +

+

+ + Talva + 3.4 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ár + Sveinabræv + 3-4 + ár + Akademikari + +

+

+ + Sera + góð + 5 + 15 + 6 + 11 + 29 + +

+

+ + Góð + 35 + 40 + 44 + 45 + 53 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 54 + 40 + 47 + 43 + 12 + +

+

+ + Vánalig + 6 + 4 + 3 + 0 + 6 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 0 + 1 + 0 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 228 + 130 + 36 + 72 + 17 + +

+

+ + Talvurnar + 3.5 + og + 3.6 + vísa + , + at + lítil + kynsmunur + er + millum + tey + , + sum + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + í + meira + enn + 30 + ár + og + sum + meta + heilsustøðuna + at + vera + sera + góða + / + góða + : + 55 + %36 + av + monnunum + og + 58 + %37 + av + kvinnunum + . + + + Í + bólkinum + 10-29 + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + siga + 50 + %38 + av + monnunum + og + 43 + %39 + av + kvinnunum + seg + hava + sera + góða + / + góða + heilsu + . + + + Ringastu + heilsustøðu + hava + kvinnur + , + sum + ongantið + hava + arbeitt + úti + ( + 21 + % + ) + , + og + procentparturin + við + ringari + heilsu + minkar + javnt + eftir + , + hvussu + leingi + tær + hava + arbeitt + úti + ( + frá + 21 + og + niður + í + 1 + % + ) + . + + + Í + bólkunum + havi + ongantíð + arbeitt + úti + og + minni + enn + 35 + 29 + % + + + 53 + % + . + + + 36 + 13 + % + + + 42 + % + . + + + 37 + 9 + % + + + 49 + % + . + + + 38 + 12 + % + + + 38 + % + . + + + 39 + 7 + % + + + 36 + % + . + + + 53 + 10 + ár + ber + ikki + til + at + samanbera + við + menn + , + tí + teir + hava + allir + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + í + minsta + lagi + 10 + ár + , + teir + flestu + meira + enn + 30 + ár + . + + + Talva + 3.5 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + hvussu + leingi + mannligu + respondentarnir + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Í + procentum + . + + + 10-29 + ár + 30 + ár + ella + meira + +

+

+ + Sera + góð + 12 + 13 + +

+

+ + Góð + 38 + 42 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 38 + 42 + +

+

+ + Vánalig + 12 + 2 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 0 + 1 + +

+

+ + N= + 8 + 212 + +

+

+ + Talva + 3.6 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + hvussu + leingi + kvinnuligu + respondentarnir + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Havi + ongantíð + arbeitt + úti + Minni + enn + 10 + ár + 10-29 + ár + 30 + ár + ella + meira + +

+

+ + Sera + góð + 0 + 0 + 7 + 9 + +

+

+ + Góð + 21 + 12 + 36 + 49 + +

+

+ + Hampilig + / + upp + og + niður + 58 + 79 + 50 + 39 + +

+

+ + Vánalig + 21 + 9 + 7 + 1 + +

+

+ + Heilt + vánalig + 0 + 0 + 0 + 2 + +

+

+ + N= + 24 + 33 + 96 + 111 + +

+

+ + Talva + 3.7 + vísir + , + at + munur + er + á + heilsuni + , + alt + eftir + hvussu + respondentarnir + eru + fyri + fíggjarliga + . + + + Jú + betur + fyri + fíggjarliga + , + jú + betri + heilsa + . + + + 60 + %40 + av + teimum + , + sum + klára + seg + sera + væl + við + verandi + inntøku + , + hava + sera + góða + ella + góða + heilsu + . + + + Hetta + er + bara + galdandi + fyri + 39 + %41 + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + . + + + Talva + 3.7 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + hvussu + respondentarnir + klára + seg + við + verandi + húsarhaldsinninntøku42 + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Klári + meg + sera + væl + við + verandi + inntøku + +

+

+ + Klári + meg + væl + við + verandi + inntøku + +

+

+ + Klári + meg + sera + illa + / + illa + við + verandi + inntøku + +

+

+ + Heilsustøðan + er + sera + góð + 24 + 6 + 6 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + góð + 36 + 40 + 33 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + hampilig + / + upp + og + niður + 38 + 48 + 54 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + vánalig + 2 + 5 + 5 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + heilt + vánalig + 0 + 1 + 2 + +

+

+ + N= + 101 + 326 + 52 + 40 + 24 + % + + + 36 + % + . + + + 41 + 6 + % + + + 33 + % + . + + + 42 + Inntøka + umfatar + í + hesum + føri + fólkapensión + , + samhaldsfasta + + + møguligar + aðrar + inntøkur + . + + + 54 + +

+

+ + Talva + 3.8 + staðfestir + tað + sama + , + sum + talva + 3.7 + vísir + : + jú + betur + fyri + fíggjarliga + , + jú + betri + heilsa + , + og + munurin + er + stórur + . + + + 57 + %43 + av + teimum + , + sum + kunnu + spara + , + men + bara + 25 + %44 + av + teimum + , + sum + tað + manglar + í + hjá + , + láta + sera + væl + ella + væl + at + heilsuni + . + + + 19 + %45 + av + teimum + respondentunum + , + sum + tað + manglar + í + hjá + , + hava + sera + vánaliga + / + vánaliga + heilsu + , + meðan + hetta + bara + er + galdandi + fyri + nøkur + fá + procent + av + hinum + . + + + Talva + 3.8 + : + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + Býtt + eftir + hvussu + langt + húsarhaldsinntøkan + hjá + respondentunum + røkkur + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Meira + er + eftir + , + so + eg + / + vit + kunnu + spara + +

+

+ + Einki + er + eftir + , + tað + melur + akkurát + runt + +

+

+ + Tað + manglar + í + +

+

+ + Heilsustøðan + er + sera + góð + 14 + 7 + 9 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + góð + 43 + 39 + 16 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + hampilig + / + upp + og + niður + 38 + 51 + 56 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + vánalig + 5 + 2,5 + 16 + +

+

+ + Heilsustøðan + er + heilt + vánalig + 0 + 0,5 + 3 + +

+

+ + N= + 174 + 266 + 32 + +

+

+ + Talvurnar + 3.9 + og + 3.10 + eru + greiðar + : + jú + hægri + aldur + , + jú + meira + hindraðar + kenna + respondentarnir + seg + í + dagligdegnum + . + + + Eisini + her + láta + menninir + sum + heild + betur + at + enn + kvinnurnar + , + men + meðan + kynsmunurin + ikki + er + stórur + í + yngsta + aldursbólkinum + , + veksur + hann + við + árunum + , + smbr + . + + + eisini + við + talvu + 3.2 + . + + + 43 + 14 + % + + + 43 + % + . + + + 44 + 9 + % + + + 16 + % + . + + + 45 + 16 + % + + + 3 + % + . + + + 55 + +

+

+ + Talva + 3.9 + : + Eru + tygum + hindrað + í + dagligdegnum + vegna + varandi + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek + ( + illa + gongd + , + hoyri + / + síggi + illa + e.a. + ) + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Ja + , + nógv + hindrað + 9 + 6 + 11 + 16 + +

+

+ + Ja + , + eitt + sindur + 29 + 21 + 32 + 52 + +

+

+ + Nei + 62 + 73 + 57 + 32 + +

+

+ + N= + 485 + 240 + 189 + 56 + +

+

+ + Talva + 3.10 + : + Eru + tygum + hindrað + í + dagligdegnum + vegna + varandi + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek + ( + illa + gongd + , + hoyri + / + síggi + illa + e.a. + ) + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + K + %-diff + . + + + * + M + +

+

+ + K + %-diff + . + + + * + M + K + %-diff + . + + + * + M + K + %-diff + . + + + * + +

+

+ + Ja + , + nógv + hindrað + 6 + 12 + - + 6 + 5 + 8 + - + 3 + 6 + 15 + - + 9 + 12 + 17 + - + 5 + +

+

+ + Ja + , + eitt + sindur + 28 + 30 + - + 2 + 21 + 22 + - + 1 + 38 + 28 + 10 + 38 + 58 + - + 20 + +

+

+ + Nei + 66 + 58 + 8 + 74 + 70 + 4 + 56 + 57 + - + 1 + 50 + 25 + 25 + +

+

+ + N= + 222 + 263 + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + * + Procentmunir + millum + kynini + í + ymsu + aldursbólkunum + . + +

+

+ + Á + talvunum + 3.11 + og + 3.12 + sæst + , + at + 93 + % + klára + seg + , + meðan + 7 + % + hava + tørv + fyri + hjálp + . + + + Munur + er + sum + vera + man + eisini + her + á + aldursbólkunum + : + jú + eldri + , + jú + størri + er + tørvurin + fyri + hjálp + ; + men + tað + er + serliga + í + elsta + aldursbólkinum + , + at + talið + á + respondentum + , + sum + klára + seg + , + minkar + av + álvara + . + + + Eisini + her + er + kynsmunurin + lítil + í + yngsta + aldursbólkinum + , + men + veksur + við + árunum + , + smbr + . + + + við + talvurnar + 3.2 + og + 3.9 + . + + + Mynstrið + líkist + kring + landið + . + + + 56 + +

+

+ + Talva + 3.11 + : + Hava + tygum + tørv + fyri + hjálp + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Eg + klári + meg + 93 + 96 + 93 + 71 + +

+

+ + Tørv + fyri + hjálp + 7 + 4 + 7 + 29 + +

+

+ + N= + 484 + 240 + 188 + 56 + +

+

+ + Talva + 3.12 + : + Hava + tygum + tørv + fyri + hjálp + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + K + %-diff + * + +

+

+ + K + %-diff + . + + + * + +

+

+ + K + %-diff + . + + + * + +

+

+ + K + %-diff + . + + + * + +

+

+ + Eg + klári + meg + 92 + 91 + 1 + 95 + 96 + - + 1 + 91 + 93 + - + 2 + 81 + 68 + 13 + +

+

+ + Tørv + fyri + hjálp + 8 + 9 + - + 1 + 5 + 4 + 1 + 9 + 7 + 2 + 19 + 32 + - + 13 + +

+

+ + N= + 222 + 262 + 125 + 115 + 81 + 107 + 16 + 40 + * + Procentmunir + millum + kynini + í + ymsu + aldursbólkunum + . + + + 57 + +

+

+ + Kap. + 4 + Sosialt + netverk + Í + hesum + parti + av + kanningini + vórðu + respondentarnir + bidnir + um + at + svara + upp + á + nakrar + spurningar + um + , + hvussu + ofta + teir + hitta + og + hava + telefonsamband + við + familju + og + onnur + , + sum + teir + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + , + og + um + tey + hava + nakran + nærindis + , + sum + kann + hjálpa + teimum + , + tá + og + um + tey + hava + tørv + á + tí + . + + + Eingir + nærri + spurningar + um + sambondini + vórðu + settir + . + + + Kanningin + sigur + tískil + einki + um + kvalitetin + av + sambandinum + úteftir + , + men + bara + um + títtleikan + , + men + hetta + meta + vit + kortini + gevur + eina + ábending + um + sosiala + netverkið + hjá + respondentunum + . + + + Allir + respondentarnir + hava + samband + við + familju + og + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + . + + + Sambandið + við + familjuna + er + tó + munandi + sterkari + enn + við + onnur + , + bæði + fysiskt + og + telefoniskt + . + + + Telefonin + verður + brúkt + uml. + eins + ofta + og + fysisk + samvera + . + + + Eingin + stórvegis + munur + er + á + kynunum + ; + tó + eru + kvinnurnar + nakað + virknari + við + telefonina + . + + + Men + bæði + fysiska + og + telefoniska + sambandið + minkar + við + árunum + . + + + Sambandið + við + onnur + minkar + ógvusligari + enn + sambandið + við + familjuna + , + tað + fysiska + tó + meira + enn + tað + telefoniska + . + + + Respondentarnir + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + hitta + bæði + familju + og + onnur + oftari + enn + í + Tórshavnarøkinum + , + og + tey + tosa + eisini + nakað + oftari + í + telefon + við + familjuna + . + + + Harafturímóti + tosa + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + oftari + í + telefon + við + onnur + . + + + Eins + og + sambandið + við + familjuna + er + sterkt + , + er + álitið + á + hjálp + frá + familjuni + stórt + . + + + Tey + allarflestu + rokna + við + , + at + familjan + fer + at + veita + eina + hjálpandi + hond + , + tá + og + um + tað + verður + neyðugt + . + + + Í + nógv + minni + mun + vænta + tey + sær + hjálp + frá + øðrum + , + t.d. + grannum + , + vinum + og + kenningum + . + +

+

+ + Alt + í + alt + kann + um + sosiala + netverkið + sigast + , + at + familjusambandið + er + sterkt + , + og + álit + er + á + , + at + familjan + kennir + ábyrgd + at + hjálpa + til + , + tá + ið + tað + krevst + . + + + Í + kanningini + er + ikki + skilað + til + , + hvat + hjálpin + kann + fevna + um + , + men + sum + aðrastaðni + víst + ( + talva + 2.15 + og + 2.16 + ) + , + er + sera + vanligt + at + kunna + heita + á + onnur + , + tá + ið + ræður + um + at + fáa + flutning + ella + fáa + onkran + at + fara + ørindi + fyri + seg + . + + + Talvurnar + 4.1 + og + 4.2 + vísa + , + hvussu + ofta + respondentarnir + hitta + ávv + . + + + familju + og + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + . + + + Tey + allarflestu + hava + nógv + samband + , + men + munur + er + á + familjuni + og + øðrum + . + + + Dupult + so + nógv + ( + 36 + % + ) + hitta + familjuna + sum + onnur + ( + 18 + % + ) + hvønn + dag + . + + + Harafturímóti + hitta + respondentarnir + familju + og + onnur + ofta + í + eins + stóran + mun + ( + 43 + % + ) + . + + + 16 + % + hitta + familjuna + og + 23 + % + onnur + 58 + av + og + á. + 6 + % + hitta + familjuna + og + 15 + % + onnur + sjáldan + . + + + Eingin + er + uttan + samband + við + familjuna + , + og + bara + 1 + % + hittir + ongantíð + onnur + . + + + Men + stórur + munur + er + á + aldursbólkunum + . + + + Jú + hægri + aldur + , + jú + minni + samband + . + + + Hetta + er + serliga + galdandi + fyri + hvønn + dags-sambandið + , + sum + minkar + bæði + við + familju + og + við + onnur + . + + + Ofta-sambandið + minkar + ikki + nógv + við + familju + ( + úr + 44 + % + í + yngsta + niður + í + 43 + % + í + elsta + bólki + ) + men + nógv + ógvusligari + við + onnur + ( + úr + 50 + % + í + yngsta + niður + í + 21 + % + í + elsta + bólki + ) + . + + + Sterkasta + fysiska + sambandið + úteftir + er + sostatt + familjusambandið + , + og + tað + er + munandi + sterkari + enn + sambandið + við + onnur + , + av + tí + at + tað + er + bæði + títtari + og + heldur + longur + enn + sambandið + við + onnur + . + + + Hóast + at + síggja + til + nógv + samband + vóru + nógv + , + sum + nevndu + , + at + tey + kendu + seg + einsamøll + stóran + part + av + tíðini + og + saknaðu + at + vera + meira + saman + við + fólki + . + + + Í + summum + førum + var + tað + heilsan + , + sum + setti + mørk + fyri + sosialari + samveru + ; + í + øðrum + førum + vóru + tey + hindrað + vegna + vánaligt + ferðasamband + og + høvdu + lítlan + hug + at + plága + onnur + um + at + koyra + seg + higar + og + hagar + . + + + Sí + meira + um + hetta + í + kap. + 7 + . + + + Talva + 4.1 + : + Hvussu + ofta + hitta + tygum + familju + , + sum + tygum + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hvønn + dag + 36 + 41 + 33 + 28 + +

+

+ + Ofta + 42 + 44 + 40 + 43 + +

+

+ + Av + og + á + 16 + 10 + 20 + 25 + +

+

+ + Sjáldan + 6 + 5 + 7 + 4 + +

+

+ + Ongantíð + 0 + 0 + 0 + 0 + +

+

+ + N= + 481 + 240 + 189 + 52 + 59 + +

+

+ + Talva + 4.2 + : + Hvussu + ofta + hitta + tygum + onnur + , + sum + tygum + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hvønn + dag + 18 + 20 + 16 + 13 + +

+

+ + Ofta + 43 + 50 + 39 + 21 + +

+

+ + Av + og + á + 23 + 17 + 29 + 32 + +

+

+ + Sjáldan + 15 + 12 + 15 + 34 + +

+

+ + Ongantíð + 1 + 1 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 478 + 239 + 186 + 53 + +

+

+ + Talva + 4.3 + vísir + , + at + respondentarnir + kring + landið + hitta + oftari + bæði + familju + og + onnur + enn + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Respondentarnir + kring + landið + hava + meira + hvønndagssamband + enn + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + , + sum + hava + á + leið + tilsvarandi + meira + oftasamband + . + + + Annars + eru + mynstrini + ógvuliga + lík + . + + + Talva + 4.3 + : + Hvussu + ofta + hitta + tygum + familju + ávv + . + + + onnur + , + sum + tygum + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hitta + familju + +

+

+ + Hitta + onnur + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Hvønn + dag + 31 + 39 + 9 + 23 + +

+

+ + Ofta + 49 + 39 + 51 + 38 + +

+

+ + Av + og + á + 14 + 16 + 23 + 23 + +

+

+ + Sjáldan + 6 + 6 + 16 + 15 + +

+

+ + Ongantíð + 0 + 0 + 1 + 1 + +

+

+ + N= + 161 + 322 + 157 + 324 + +

+

+ + Talvurnar + 4.4 + og + 4.5 + vísa + , + at + respondentarnir + hava + á + leið + eins + nógv + telefoniskt + sum + fysiskt + samband + bæði + við + familju + og + onnur + , + og + eisini + telefoniska + sambandið + úteftir + avspeglar + sterkara + sambandið + 60 + við + familjuna + enn + við + onnur + . + + + 76 + %46 + hava + telefonsamband + við + familjuna + , + og + 51 + %47 + við + onnur + hvønn + dag + ella + ofta + . + + + Eins + og + við + fysiska + sambandinum + , + so + minkar + eisini + telefonsambandið + við + árunum + ; + men + eins + og + viðvíkjandi + fysiska + sambandinum + , + so + heldur + telefoniska + sambandið + við + familjuna + longur + enn + við + onnur + . + + + Ógvuliga + fá + tosa + ongantíð + í + telefon.48 + +

+

+ + Talva + 4.4 + : + Hvussu + ofta + hava + tygum + telefonsamband + við + familju + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hvønn + dag + 36 + 40 + 34 + 34 + +

+

+ + Ofta + 40 + 42 + 38 + 44 + +

+

+ + Av + og + á + 14 + 10 + 18 + 16 + +

+

+ + Sjáldan + 9 + 8 + 9 + 6 + +

+

+ + Ongantíð + 1 + 0 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 479 + 240 + 189 + 50 + +

+

+ + Talva + 4.5 + : + Hvussu + ofta + hava + tygum + telefonsamband + við + onnur + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hvønn + dag + 14 + 17 + 13 + 7 + +

+

+ + Ofta + 37 + 44 + 30 + 31 + +

+

+ + Av + og + á + 25 + 20 + 32 + 25 + +

+

+ + Sjáldan + 22 + 18 + 23 + 35 + +

+

+ + Ongantíð + 2 + 1 + 2 + 2 + +

+

+ + N= + 482 + 239 + 189 + 54 + 46 + 36 + % + + + 40 + % + . + + + 47 + 14 + % + + + 37 + % + . + + + 48 + Tey + , + sum + ongantíð + tosa + í + telefon + orsaka + av + t.d. + hoyri + - + ella + talubreki + , + eru + íroknað + . + + + 61 + +

+

+ + Á + talvu + 4.6 + sæst + , + at + kvinnurnar + tosa + oftari + í + telefon + enn + menninir + . + + + 31 + % + av + monnunum + og + 42 + % + av + kvinnunum + tosa + í + telefon + við + familju + hvønn + dag + , + og + 10 + % + av + monnunum + og + 18 + % + av + kvinnunum + tosa + í + telefon + við + onnur + hvønn + dag + . + + + Respondentarnir + kring + landið + tosa + eitt + vet + oftari + í + telefon + við + familju + enn + teir + í + Tórshavnarøkinum + , + meðan + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + tosa + eitt + sindur + oftari + í + telefon + við + onnur + enn + teir + kring + landið + . + + + Talva + 4.6 + : + Hvussu + ofta + hava + tygum + telefonsamband + við + familju + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Telefonsamband + við + familju + +

+

+ + Telefonsamband + við + onnur + +

+

+ + Hvønn + dag + 31 + 42 + 10 + 18 + +

+

+ + Ofta + 42 + 39 + 41 + 34 + +

+

+ + Av + og + á + 14 + 13 + 22 + 28 + +

+

+ + Sjáldan + 12 + 6 + 25 + 19 + +

+

+ + Ongantíð + 1 + 0 + 2 + 1 + +

+

+ + N= + 222 + 261 + 221 + 262 + +

+

+ + Tey + flestu + hava + onkran + nærindis + , + sum + kann + hjálpa + teimum + ( + talva + 4.7 + ) + . + + + Meginparturin + svarar + , + at + familjan + hjálpir + . + + + Eisini + hjúnafelagin + hjálpir + , + men + í + minni + mun + kemur + hjálpin + frá + grannum + ( + 9 + % + ) + , + vinum + og + kenningum + ( + 7 + % + ) + . + + + 5 + % + fáa + heimahjálp + , + og + heilt + fá + ( + 2 + % + ) + svara + , + at + tey + ikki + fáa + ta + hjálp + , + teimum + tørvar.49 + Spurningurin + um + , + hvørt + respondentarnir + hava + nakran + nærindis + , + sum + kann + hjálpa + , + er + kanska + ikki + so + heppið + orðaður + . + + + Í + fyrsta + lagi + er + hann + í + so + hypotetiskur + ; + fleiri + av + respondentunum + svaraðu + nei + og + søgdu + , + at + tey + jú + kláraðu + seg + sjálv + og + ikki + høvdu + tørv + á + nakrari + hjálp + . + + + Í + øðrum + lagi + kann + hugtakið + hjálp + vera + so + mangt + . + + + Munur + er + á + at + hjálpast + at + við + smátingum + í + gerandisdegnum + og + at + vera + bundin + av + hjálp + . + + + Eftir + nøkur + telefoninterviews + tilskilaðu + vit + “ + um + tað + skuldi + verið + neyðugt + ” + , + soleiðis + at + spurningurin + ljóðaði + Hava + tygum + nakran + nærindis + , + sum + kann + hjálpa + tygum + , + um + tað + 49 + Sambært + upplýsingum + frá + Nærverkinum + fáa + uml. + 450 + borgarar + yvir + 67 + ár + heimahjálp + , + svarandi + til + 7 + , + 8 + % + av + øllum + borgarum + 67 + ár + og + eldri + . + + + Munurin + millum + 7 + , + 8 + % + og + okkara + úrslit + , + 5 + % + , + stavar + óivað + frá + , + at + tey + mest + hjálpartørvandi + eru + undirumboðað + í + hesi + kanning + . + + + 62 + skuldi + verið + neyðugt + ? + + + Tá + gekk + betur + at + fáa + svar + ; + men + tað + er + umráðandi + at + hava + in + mente + , + at + spurningurin + framvegis + er + rættiliga + hypotetiskur + . + + + Tá + so + nógv + svara + , + at + familjan + hjálpir + , + er + tað + ikki + tí + tað + neyðugvís + er + aktuelt + beint + nú + , + men + skal + meira + skiljast + sum + , + at + álitið + á + hjálp + frá + familjuni + , + tá + og + um + tað + verður + neyðugt + , + er + har + . + + + Sum + áður + nevnt + vóru + vit + ikki + varug + við + óhepnu + orðingina + í + byrjanini + , + og + tískil + eru + óivað + mong + , + sum + ikki + hava + svarað + játtandi + til + spurningin + Ja + , + familjan + hjálpir + , + men + sum + høvdu + svarað + játtandi + , + um + hann + frá + byrjan + hevði + verið + greiðari + orðaður + . + + + Svarprocentið + eigur + tí + at + vera + enn + hægri + enn + tey + 69 + % + . + + + Tað + sama + er + sjálvsagt + galdandi + fyri + spurningarnar + um + hjúnafelaga + , + grannar + , + vinir + og + kenningar + hjálpa + . + + + Tølini + á + talvu + 4.7 + skulu + tískil + meira + lesast + sum + relativ + enn + absolut + , + og + greiða + niðurstøðan + er + , + at + álitið + hjá + respondentunum + í + nógv + størsta + munin + er + á + hjálp + frá + familjuni + ( + og + hjúnafelaganum + ) + , + tá + og + um + á + fer + at + standa + – + og + í + nógv + minni + mun + á + onnur + . + +

+

+ + Talva + 4.7 + : + Hava + tygum + nakran + nærindis + , + sum + kann + hjálpa + tygum + , + tá + tygum + hava + tørv + fyri + tí + ? + + + Býtt + eftir + aldri + og + kyni + . + + + Í + procentum50 + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + M + K + +

+

+ + Ja + , + hjúnafelagin + / + sambúgvin + hjálpir + 48 + 28 + 51 + 30 + 37 + 32 + 6 + 7 + +

+

+ + Ja + , + familjan + hjálpir + 69 + 74 + 68 + 64 + 58 + 87 + 11 + 33 + +

+

+ + Ja + , + grannar + hjálpa + 10 + 7 + 10 + 8 + 9 + 8 + 1 + 2 + +

+

+ + Ja + , + vinir + og + kenningar + hjálpa + 8 + 5 + 12 + 3 + 3 + 4 + 0 + 3 + +

+

+ + Ja + , + fái + heimahjálp + 6 + 8 + 2 + 2 + 7 + 6 + 4 + 12 + +

+

+ + Nei + , + eg + fái + ikki + ta + hjálp + , + mær + tørvar + 1 + 2 + 0 + 2 + 2 + 3 + 1 + 1 + +

+

+ + N= + 222 + 263 + 125 + 115 + 81 + 108 + 16 + 40 + 50 + Her + var + møguleiki + fyri + at + seta + fleiri + krossar + í + spurnablaðnum + ; + tískil + eru + samanløgdu + procentini + meira + enn + 100 + . + + + 63 + +

+

+ + Kap. + 5 + Frítið + Í + hesum + parti + valdu + vit + at + spyrja + um + eitt + úrval + av + frítíðarmøguleikum + . + + + Vit + kundu + havt + gjørt + ein + longri + lista + , + t.d. + um + hvussu + ofta + tey + vóru + á + matstovu + , + til + sjónleik + , + konsertir + og + biograf + , + dansifeløg + , + men + valdu + tað + frá + , + m.a. + tí + hesir + møguleikar + so + eyðsýnt + vóru + ójavnir + í + teimum + ymsu + landspørtunum + . + + + Við + tí + úrvali + vit + gjørdu + , + vónaðu + vit + at + fáa + eina + hylling + av + frítíðarlívinum + og + lívsformunum + hjá + fólkapensionistum + , + og + um + munur + var + á + aldursbólkunum + , + kyni + og + millum + bygd + og + bý + . + + + Hóast + Havnin + er + lítil + býur + , + er + fólkasamansetingin + meira + heterogen + sosialt + og + mentanarliga + har + enn + aðrastaðni + . + + + Av + fólkapensionistum + við + longri + útbúgving + býr + størri + parturin + í + Havn + , + og + sum + heild + eru + fleiri + har + við + hægri + inntøku + og + størri + peningaogn + , + og + fleiri + hava + einhvørja + eftirlønarskipan + har + enn + aðrastaðni + . + + + Nógvir + íbúgvar + í + Havn + hava + búð + í + størri + býum + ein + part + av + lívinum + undir + útbúgving + o.a. + og + hava + tikið + “ + býarmentan + ” + við + sær + . + + + Hinvegin + hava + nógv + , + sum + búgva + í + Havn + , + sterkar + røtur + í + bygdasamfeløgum + , + og + tey + hava + kanska + ikki + tørv + ella + trongd + at + broyta + liviháttin + stórvegis + , + um + tey + enn + búgva + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Harafturat + eru + samferðsluviðurskiftini + nógv + útbygd + , + og + nógv + pendla + millum + arbeiðsstað + í + Havn + og + bústað + aðrastaðni + . + + + Hetta + er + alt + við + til + at + minka + mun + millum + býar + - + og + bygdamentan + . + + + Nakrir + munir + síggjast + tó + á + frítíðarvanum + hjá + eldra + fólkinum + í + Tórshavnarøkinum + og + aðrastaðni + í + landinum + . + + + At + fáast + við + hondarbeiði + er + á + leið + eins + vanligt + kring + alt + landið + , + men + í + Tórshavnarøkinum + eru + fleiri + , + sum + ganga + í + bindiklubb + . + + + Munur + er + eisini + á + , + hvussu + nógv + tey + taka + lut + í + kvøldskúla + , + á + fundum + og + fyrilestrum + ; + her + eru + tilboðini + í + Havn + fleiri + og + fjølbroyttari + , + og + harvið + fleiri + møguleikar + at + velja + tiltøk + , + ið + hava + júst + teirra + áhuga + . + + + Øvugt + eru + nakað + fleiri + kring + landið + , + sum + eru + á + bingo + ella + í + pensionistafelagi + . + + + Tað + eru + eisini + fleiri + kring + landið + enn + í + Tórshavn + , + sum + taka + lut + í + arbeiði + fyri + vælgerandi + endamálum + . + + + Somuleiðis + eru + tey + kring + landið + nakað + oftari + til + ítróttardystir + enn + tey + í + Tórshavnarøkinum + , + men + tey + í + Tórshavnarøkinum + eru + harafturímóti + nakað + ídnari + at + motionera + saman + við + øðrum + . + + + Rættiliga + stórur + munur + er + á + hvussu + stórur + procentpartur + gongur + regluliga + í + kirkju + ella + á + møti + : + næstan + helvtin + av + øllum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + móti + fjórðinginum + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Hesin + munur + kann + fyri + ein + part + stava + frá + , + at + fleri + møguleikar + eru + í + Havn + at + velja + í + at + savnast + saman + við + øðrum + aðrastaðni + enn + í + kirkju + og + øðrum + kristnum + samkomuhúsum + . + + + Viðvíkjandi + uttanduraarbeiði + er + lítil + munur + . + + + Uttanduraarbeiði + er + fyri + stóran + part + urtagarðsarbeiði + , + og + tað + er + eins + vanligt + allastaðni + at + hava + urtagarð + . + + + Harafturímóti + er + munurin + stórur + , + tá + ið + spurt + verður + um + seyð + og + kríatúr + . + + + Hetta + er + rættiliga + vanligt + úti + um + landið + , + har + umstøður + mangastaðni + eru + til + at + hava + heimaseyð + , + gæs + og + onnur + kríatúr + , + men + rættiliga + avmarkaðar + í + Havn + . + + + – + Samanumtikið + eru + frítíðarvanar + og + ítriv + , + sum + hava + longri + søguligar + røtur + , + vanligari + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + er + nógv + vanligari + javnliga + at + brúka + teldu + , + óivað + tí + nógv + hava + havt + arbeiði + , + ið + kravdi + teldukunnleika + , + sí + eisini + kap. + 1 + . + + + Ein + møgulig + forkláring + kann + finnast + í + arbeiðsmarknaðarviðurskiftunum + hjá + respondentunum + . + + + Sum + eisini + nevnt + í + kap. + 1 + hevur + hetta + helst + eisini + samband + við + , + at + størvini + í + Tórshavnarøkinum + og + kring + landið + hava + verið + ( + og + eru + ) + ógvuliga + ymiskhættað + . + + + T.d. + liggja + nógv + teir + flestu + almennu + stovnarnir + og + skrivstovur + yvirhøvur + í + Tórshavn + , + har + næstan + einki + starvsfólk + kann + vera + fyri + uttan + teldukunnleika + . + + + Eisini + er + stórur + munur + á + 64 + aldursbólkunum + , + og + her + er + orsøkin + ikki + bara + vanlig + aldursbrek + , + men + eins + nógv + ella + kanska + í + nógv + størri + mun + , + at + fyribrigdið + telda + enn + er + so + mikið + nýtt + , + at + jú + yngri + fólk + talan + er + um + , + jú + betri + tíð + og + møguleikar + hava + tey + havt + at + seta + seg + inn + í + hetta + amboð + . + + + Fleiri + av + teimum + yngstu + hava + brúkt + teldu + í + nøkur + ár + t.d. + á + arbeiðsplássinum + , + men + tey + elstu + vóru + longu + farin + av + arbeiðsmarknaðinum + , + áðrenn + teldan + bleiv + so + útbreidd + , + sum + hon + er + vorðin + tey + seinastu + uml. + 15 + árini + . + + + Næstan + alt + virksemið + minkar + við + árunum + , + men + sumt + minkar + meira + enn + annað + . + + + Orsøkin + er + í + flestøllum + førum + helst + viknandi + heilsa + og + svinnandi + netverk + , + sum + ger + tað + trupult + ella + ómøguligt + at + taka + lut + . + + + Hinvegin + kann + eisini + hugsast + , + at + mobilitetstrupulleikar + við + hvørt + kunnu + vera + orsøkin + . + + + T.d. + minkar + hondarbeiði + ikki + nakað + serligt + við + árunum + , + men + tað + ger + harafturímóti + luttøkan + í + bindiklubba + . + + + Nakrir + kynsmunir + eru + eisini + ; + eingin + av + teimum + er + óvæntaður + , + men + samsvara + væl + við + traditionellu + kynsrollurnar + . + + + Kvinnurnar + eru + í + flertali + og + / + ella + virknari + á + hondarbeiðsøkinum51 + , + bingo + , + pensionistafelag + , + kvøldskúla + , + skeið + , + arbeiði + fyri + vælgerandi + endamál + . + + + Menninir + eru + fleiri + og + / + ella + virknari + viðvíkjandi + at + brúka + teldu + , + ganga + á + fund + ella + til + fyrilestrar + og + ítróttardystir + , + at + motionera + einsamallir + , + uttanduraarbeiði + og + at + fáast + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + . + +

+

+ + Talvurnar + 5.1 + , + 5.2 + og + 5.3 + eru + yirlit + yvir + ymisku + frítíðarvirksemini + , + býtt + ávv + . + + + eftir + aldri + , + kyni + og + geografi + . + + + Vegna + plásstrot + eru + talvurnar + bólkaðar + eftir + , + um + respondentarnir + hava + svarað + hvørja + viku + ella + oftari + ella + ongantíð + . + + + Tey + , + sum + hava + svarað + hvønn + mánað + ella + nakrar + ferðir + um + árið + , + standa + ikki + í + talvunum + , + men + talið + fæst + við + at + leggja + talið + á + teimum + , + sum + hava + svarað + hvørja + viku + ella + meir + saman + við + talinum + á + teimum + , + sum + hava + svarað + ongantíð + , + og + draga + summin + frá + 100 + . + + + 51 + Sjálvt + um + hondarbeiði + í + hesum + sambandi + eisini + fevnir + um + annað + handverk + , + t.d. + smíð + . + + + 65 + +

+

+ + Dømi + : + Í + talvu + 5.1 + hava + tilsamans + 83 + % + svarað + , + at + tey + lesa + hvørja + viku + ella + oftari + , + og + 5 + % + hava + svarað + , + at + tey + ongantíð + lesa + . + + + 83 + + + 5 + = + 88 + . + + + 100 + – + 88 + = + 12 + . + + + Altso + lesa + 12 + % + hvønn + mánað + ella + sjáldnari + . + +

+

+ + Lesnaður + og + telda + +

+

+ + Meira + enn + fýra + fimtapartar + lesa + hvørja + viku + ella + oftari + , + og + bara + 5 + % + lesa + ongantíð + , + og + tað + er + galdandi + fyri + bæði + kynini + og + alt + landið + . + + + Sjálvt + um + talið + á + lesandi + pensionistum + minkar + nakað + við + árunum + , + oftast + vegna + viknandi + eygu + ella + annað + heilsubrek + , + so + heldur + lesingin + sær + langt + upp + í + árini + ; + tríggir + fjórðingar + av + teimum + elstu + respondentunum + lesa + framvegis + hvørja + viku + ella + oftari + , + og + bara + ein + tíggjundapartur + lesur + ongantíð + . + + + Nakað + øðrvísi + er + støðan + viðvíkjandi + teldu + og + interneti + . + + + Yvir + helvtin + av + teimum + yngstu + , + men + bara + 9 + % + av + teimum + elstu + brúka + telduna + hvørja + viku + ella + oftari + . + + + 63 + % + av + teimum + yngstu + og + 18 + % + av + teimum + elstu + brúka + teldu + . + + + Nakað + av + kynsmuni + er + : + næstan + helvtin + av + monnunum + brúka + teldu + hvørja + viku + ella + oftari + móti + einum + góðum + triðingi + av + kvinnunum + . + + + Væl + undir + helvtina + av + monnunum + brúka + ongantíð + teldu + , + meðan + seks + av + tíggju + kvinnum + ongantíð + brúka + hana + . + + + Eisini + er + munur + á + Tórshavnarøkinum + , + har + seks + av + tíggju + eru + teldubrúkarar + móti + fýra + av + tíggju + kring + landið + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + eru + tey + eisini + oftari + virkin + við + telduna + : + 54 + % + brúka + teldu + hvørja + viku + ella + oftari + móti + 34 + % + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + . + +

+

+ + Hondarbeiði + og + bindiklubbar + +

+

+ + Uml. + helvtin + av + respondentunum + fæst + við + hondarbeiði + hvørja + viku + ella + oftari + , + og + her + eru + kvinnurnar + ikki + óvæntað + nógv + tær + virknastu + – + sjálvt + um + hondarbeiði + her + eisini + umfatar + annað + handverk + , + t.d. + smíð + . + + + 88 + % + av + kvinnunum + fáast + við + hondarbeiði + móti + bara + 16 + % + av + monnunum + . + + + Tríggir + fjórðingar + av + monnunum + , + men + bara + nakað + yvir + tíggjunda + hvør + kvinna + fáast + ongantíð + við + hondarbeiði + . + + + Kring + landið + eru + tær + eitt + vet + virknari + enn + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Tað + eru + sum + vera + man + bara + kvinnurnar + , + sum + ganga + í + bindiklubba + . + + + 41 + % + av + teimum + yngstu + kvinnunum + ganga + í + bindiklubb + , + og + vanligast + er + at + vera + í + bindiklubba + hvønn + mánað + ella + sjáldnari + ( + 28 + % + ) + . + + + Við + árunum + minkar + virksemið + týðuliga + á + hesum + økinum + ; + millum + tær + elstu + ganga + bara + 15 + % + í + bindiklubba + , + og + tær + hava + allar + avmarkað + seg + til + hvønn + mánað + ella + sjáldnari + , + allarhelst + av + heilsuávum + , + í + summum + førum + kanska + eisini + orsakað + av + mobilitetstrupulleikum + . + + + Geografiskur + munur + er + : + uml. + ein + triðingur + í + Tórshavnarøkinum + móti + einum + fjórðingi + kring + landið + gongur + í + bindiklubb + . + +

+

+ + Uttanduraarbeiði + , + seyður + og + onnur + kríatúr + +

+

+ + Uttanduraarbeiði + er + vælumtókt + ; + 81 + % + av + teimum + yngstu + takast + við + uttanduraarbeiði + , + helvt + um + helvt + hvørja + viku + / + oftari + og + hvøn + mánað + / + sjáldnari + . + + + Við + árunum + minkar + hetta + virksemið + týðuliga + , + men + millum + tey + elstu + eru + tað + hóast + alt + 40 + %52 + , + sum + meira + ella + minni + ofta + arbeiða + uttandura + . + + + Menninir + eru + virknari + enn + kvinnurnar + : + átta + av + tíggju + monnum + og + seks + av + tíggju + kvinnum + fáast + við + uttanduraarbeiði + . + + + Eitt + sindur + av + geografiskum + muni + er + : + í + Tórshavnarøkinum + ( + 73 + %53 + móti + 67 + %54 + ) + . + + + 52 + 16 + % + + + 24 + % + . + + + 53 + 100 + % + - + 27 + % + . + + + 66 + +

+

+ + Uml. + ein + fimtapartur + fæst + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + . + + + Eisini + hetta + virksemið + minkar + við + árunum + ; + 29 + % + av + teimum + yngstu + móti + 7 + % + av + teimum + elstu + takast + meira + ella + minni + við + kríatúr + . + + + Menninir + ( + 33 + % + ) + eru + munandi + virknari + á + hesum + økinum + enn + kvinnurnar + ( + 12 + % + ) + . + + + Eisini + eru + respondentarnir + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + virknari + í + so + máta + , + tí + á + bygd + er + vanligari + at + hava + umstøður + til + heimaseyð + o.o. + kríatúr + . + + + Meðan + ein + fjórðingur + av + teimum + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + hevur + seyð + ella + onnur + kríatúr + sum + frítíðarítriv + , + eru + tað + bert + 13 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Tey + flestu + eru + virkin + hvørja + viku + ella + oftari + , + men + bæði + í + Tórshavnarøkinum + og + uttanfyri + eru + nakrir + menn + , + sum + fáast + við + seyð + nakrar + ferðir + um + árið + , + trúliga + í + sambandi + við + fjallgongu + og + arbeiði + , + sum + hartil + hoyrir + . + +

+

+ + Føðingardagar + og + veitslur + +

+

+ + Nógv + tann + størsti + parturin + er + av + og + á + í + føðingardegi + og + øðrum + veitslum + , + men + 6 + % + eru + ongantíð + . + + + Tað + vanligasta + er + nakrar + ferðir + um + árið + , + men + ein + triðingur + er + hvønn + mánað + . + + + Men + veitsluvitjanirnar + minka + ógvusliga + við + aldrinum + , + og + mynstrið + er + eins + kring + alt + landið + og + fyri + bæði + kynini + . + +

+

+ + Trúarlív + 84 + %55 + eru + meira + ella + minni + regluliga + í + kirkju + ella + á + møti + . + + + Eisini + hetta + minkar + við + árunum + , + men + eingin + munur + er + á + kynunum + . + + + Kring + landið + eru + tey + munandi + virknari + enn + í + Tórshavnarøkinum + : + 47 + % + kring + landið + eru + í + kirkju + ella + á + møti + hvørja + viku + , + men + bara + 26 + % + í + Tórshavnarøkinum + , + har + tey + í + størri + mun + eru + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + 23 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 12 + % + kring + landið + eru + ongantíð + í + kirkju + ella + á + møti + . + +

+

+ + Kvøldskúli + , + skeið + , + fundir + og + fyrilestrar + +

+

+ + Í + yngsta + aldursbólki + eru + 12 + % + av + og + á + í + kvøldskúla + ella + á + skeið + , + tey + flestu + hvørja + viku + ella + oftari + , + men + eingin + av + teimum + elstu + . + + + Ein + størri + partur + av + kvinnunum + enn + av + monnunum + luttaka + í + slíkum + virksemi + ( + 15 + %56 + móti + 11 + %57 + ) + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + eru + tey + virknari + ( + 16 + %58 + ) + enn + kring + landið + ( + 12 + %59 + ) + . + +

+

+ + Trý + av + tíggju + eru + onkuntíð + á + fundi + ella + til + fyrilestur + , + sum + oftast + nakrar + ferðir + um + árið + , + og + menninir + ( + ein + triðingur + ) + eru + nakað + ídnari + enn + kvinnurnar + ( + ein + fjórðingur + ) + á + hesum + økinum + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + eru + fýra + av + tíggju + meira + ella + minni + virkin + móti + einum + fjórðingi + kring + landið + . + + + Orsøkin + til + , + at + tey + í + Tórshavnarøkinum + eru + virknari + á + kvøldskúla + - + , + skeiðs + - + , + fundar + - + og + fyrilestraøkinum + , + er + óivað + , + at + munandi + meira + virksemi + av + hesum + slagi + er + í + Tórshavn + . + + + 54 + 100 + % + - + 33 + % + . + + + 55 + 40 + % + + + 44 + % + . + + + 56 + 11 + % + + + 4 + % + . + + + 57 + 6 + % + + + 5 + % + . + + + 58 + 12 + % + + + 4 + % + . + + + 59 + 7 + % + + + 5 + % + . + + + 67 + +

+

+ + Bingo + og + pensionistafeløg + +

+

+ + Respondentarnir + gera + ikki + nógv + av + at + ganga + á + bingo + ( + 14 + %60 + ) + , + men + munur + er + á + kynunum + : + 4 + %61 + av + monnunum + og + 23 + %62 + kvinnunum + eru + av + og + á + á + bingo + , + størstiparturin + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + Bingo + er + meira + vanligt + frítíðarvirksemi + kring + landið + ( + 17 + % + ) + enn + í + Tórshavnarøkinum + ( + 8 + % + ) + . + + + Ein + fjórðingur + er + av + og + á + í + pensionistafelag + , + og + mest + vanligt + er + at + taka + lut + hvønn + mánað + ella + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + Kvinnurnar + eru + virknari + enn + menninir + : + tríggjar + av + tíggju + kvinnum + og + tveir + av + tíggju + monnum + brúka + pensionistafelag + . + + + Respondentarnir + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + eru + dupult + so + virknir + á + hesum + økinum + : + 31 + % + av + teimum + móti + 15 + % + í + Tórshavnarøkinum + brúka + pensionistafelag + meira + ella + minni + . + +

+

+ + At + hjálpa + øðrum + +

+

+ + Uml. + ein + av + fýra + hjálpir + meira + ella + minni + ofta + til + uttan + løn + fyri + vælgerandi + endamál + , + sum + oftast + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + Virksemið + minkar + við + árunum + , + og + kvinnurnar + eru + eitt + vet + virknari + enn + menninir + , + bæði + í + tali + og + títtleika + , + og + tey + eru + eisini + virknari + uttan + fyri + Tórshavnarøkið + : + her + taka + 43 + % + lut + í + hjálpararbeiði + móti + 31 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Uml. + ein + fimtipartur + hjálpir + av + og + á + foreldrum + ella + øðrum + eldri + , + tey + flestu + sjáldnari + enn + hvørja + viku + . + + + Hetta + minkar + sum + vera + man + ógvusliga + við + árunum + ; + 28 + % + av + teimum + yngstu + og + 4 + % + av + teimum + elstu + . + + + Í + Tórshavnarøkinum + siga + 22 + % + seg + hjálpa + eldri + , + kring + landið + bara + 16 + % + . + + + Munandi + fleiri + – + tveir + triðingar + - + hjálpa + børnum + , + barnabørnum + og + øðrum + yngri + av + og + á + , + tey + flestu + mánaðarliga + ella + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + Hjálpin + minkar + við + árunum + , + men + eingin + stórur + geografiskur + munur + er + . + + + Viðvíkjandi + at + hjálpa + bæði + eldri + og + yngri + er + kynsmunur + . + + + 22 + % + av + monnunum + og + 15 + % + av + kvinnunum + siga + seg + hjálpa + eldri + , + og + 68 + % + av + monnunum + og + 65 + % + av + kvinnunum + siga + seg + hjálpa + yngri + . + + + Menninir + siga + seg + eisini + vera + oftari + virknar + enn + kvinnurnar + . + + + Spurningurin + er + , + um + talan + her + er + um + lítillætni + og + / + ella + okkurt + , + sum + líkist + fyribrigdinum + understatement + , + sum + greitt + frá + um + í + kap. + 3 + . + + + Fleiri + av + kvinnunum + , + vit + spurdu + , + søgdu + seg + ikki + hjálpa + nakað + serligt + , + men + upp + á + fyrispurning + um + tær + ikki + onkuntíð + vóru + barnagentur + ella + tílíkt + kom + sum + oftast + fram + , + at + tær + bæði + passaðu + barnabørn + og + gjørdu + teimum + og + øðrum + døgurða + osfr + . + + + Hugsandi + er + eisini + , + at + kynsmunurin + her + stavar + frá + , + at + menninir + hjálpa + við + ymiskum + , + sum + sæst + meira + aftur + , + og + at + kvinnurnar + kanska + ikki + halda + tað + vera + vert + at + nevna + tað + meira + trivielt + kenda + , + sum + tær + hjálpa + við + , + t.d. + barnaansing + og + matgerð + . + + + Men + hetta + eru + bara + gitingar + , + tí + vit + hava + ikki + spurt + meira + inn + til + , + á + hvønn + hátt + respondentarnir + hjálpa + . + + + - + Talan + kann + eisini + vera + um + understatement + , + tá + 22 + % + í + Tórshavnarøkinum + móti + 16 + % + kring + landið + siga + seg + hjálpa + eldri + . + +

+

+ + Ítróttardystir + og + motión + +

+

+ + Ein + fimtapartur + gongur + av + og + á + til + ítróttardystir + , + sum + oftast + nakrar + ferðir + um + árið + . + + + Menninir + ( + 32 + % + ) + eru + dupult + so + virknir + sum + kvinnurnar + ( + 15 + % + ) + . + + + Mynstrið + líkist + um + alt + landið + ; + tó + eru + tey + kring + landið + eitt + sindur + oftari + til + dystir + enn + tey + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Virksemið + minkar + við + árunum + – + úr + 30 + % + 60 + 4 + % + + + 10 + % + . + + + 61 + 1 + % + + + 3 + % + . + + + 62 + 6 + % + + + 17 + % + . + + + 68 + millum + tey + yngstu + í + 9 + % + millum + tey + elstu + . + + + Fleiri + løgdu + afturat + , + at + teimum + dámdi + væl + at + hyggja + at + ítróttarsendingum + í + sjónvarpi + , + men + nú + sjáldan + fóru + at + hyggja + at + sjálvum + dystunum + . + + + Viðvíkjandi + motión + nevndu + tey + flestu + gongutúrar + , + men + í + bygdum + , + har + skipað + verður + fyri + fimleiki + , + t.d. + á + ellisheimum + , + var + hetta + eisini + ein + møguleiki + . + + + Knøpp + helvtin + motionerar + saman + við + øðrum + , + og + enn + fleiri + – + næstan + tveir + triðingar + - + motionera + einsamøll + . + + + Tey + flestu + motionera + hvørja + viku + ella + oftari + , + og + motiónin + minkar + sum + vera + man + við + árunum + : + 59 + % + av + teimum + yngstu + og + 28 + % + av + teimum + elstu + motionera + saman + við + øðrum + , + og + 73 + % + av + teimum + yngstu + og + 44 + % + av + teimum + elstu + motionera + einsamøll + . + + + Talið + á + teimum + , + sum + dyrka + motión + er + á + leið + eins + kring + landið + , + men + í + Tórshavnarøkinum + ( + 39 + % + ) + gera + tey + oftari + motión + saman + við + øðrum + enn + kring + landið + annars + ( + 32 + % + ) + . + + + Menninir + og + kvinnurnar + eru + á + leið + eins + nógv + í + tali + viðvíkjandi + at + motionera + saman + við + øðrum + , + tó + eru + kvinnurnar + nakað + virknari + : + 37 + % + av + kvinnunum + motionera + hvørja + viku + ella + oftari + móti + 32 + % + av + monnunum + . + + + Men + menninir + eru + ídnari + at + motionera + einsamallir + : + sjey + av + tíggju + monnum + motionera + einsamallir + móti + uml. + seks + av + tíggju + kvinnum + , + og + teir + eru + eisini + oftari + virknir + : + 49 + % + av + monnunum + móti + 42 + % + av + kvinnunum + motionera + hvørja + viku + ella + oftari + . + +

+

+ + Sjónvarp + +

+

+ + Ein + triðingur + hyggur + í + miðal + 0-1 + tíma + í + sjónvarp + um + dagin + , + men + enn + fleiri + – + seks + av + tíggju + - + hyggja + 2-4 + tímar + , + og + 7 + % + hyggja + 5 + tímar + ella + meira + , + men + einki + ávíst + aldursmynstur + sæst + . + + + Eingin + stórvegis + munur + er + á + kynunum + , + og + mynstrið + er + nakað + tað + sama + kring + landið + . + + + 69 + +

+

+ + Talva + 5.1 + : + Yvirlit + yvir + frítíðarítriv + . + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hvussu + ofta + … + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 83 + 95 + 93 + 82 + +

+

+ + Lesa + tygum + avís + / + bøkur + / + vikubløð + +

+

+ + Ongantíð + 5 + 3 + 6 + 11 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 41 + 56 + 30 + 9 + +

+

+ + Brúka + tygum + teldu + / + internet + +

+

+ + Ongantíð + 54 + 37 + 67 + 82 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 50 + 49 + 51 + 54 + +

+

+ + Hondarbeiði + ( + binda + , + handverk + o.t + . + ) + +

+

+ + Ongantíð + 40 + 38 + 43 + 39 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 8 + 13 + 6 + 0 + +

+

+ + Bindiklubba + +

+

+ + Ongantíð + 72 + 59 + 78 + 85 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 35 + 40 + 35 + 16 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + uttanduraarbeiði + +

+

+ + Ongantíð + 31 + 19 + 38 + 60 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 15 + 17 + 15 + 5 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 71 + 83 + 93 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 2 + 3 + 2 + 2 + +

+

+ + Í + føðingardag + o.a. + veitslur + +

+

+ + Ongantíð + 6 + 4 + 6 + 13 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 40 + 40 + 43 + 29 + +

+

+ + Á + møti + / + í + kirkju + +

+

+ + Ongantíð + 16 + 13 + 17 + 27 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 10 + 12 + 7 + 0 + +

+

+ + Kvøldskúla + / + skeið + +

+

+ + Ongantíð + 86 + 72 + 90 + 100 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 4 + 7 + 3 + 2 + +

+

+ + Til + fund + / + fyrilestur + +

+

+ + Ongantíð + 69 + 61 + 76 + 84 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 4 + 2 + 6 + 2 + +

+

+ + Bingo + +

+

+ + Ongantíð + 86 + 87 + 84 + 89 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 8 + 6 + 11 + 5 + +

+

+ + Pensionistafelag + +

+

+ + Ongantíð + 74 + 78 + 69 + 77 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 6 + 8 + 3 + 2 + +

+

+ + Hjálpi + til + vælgerandi + endamál + +

+

+ + Ongantíð + 61 + 52 + 69 + 78 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 5 + 8 + 3 + 2 + +

+

+ + Ítróttardystir + ( + fótbólt + o.a. + ) + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 70 + 83 + 91 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 34 + 40 + 32 + 20 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + saman + við + øðrum + ) + +

+

+ + Ongantíð + 52 + 41 + 58 + 72 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 45 + 51 + 44 + 29 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + einsamallur + / + einsamøll + ) + +

+

+ + Ongantíð + 36 + 27 + 42 + 56 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 6 + 10 + 2 + 0 + +

+

+ + Hjálpi + foreldrum + e.ø + . + + + sum + eru + eldri + +

+

+ + Ongantíð + 82 + 72 + 91 + 96 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 17 + 24 + 12 + 2 + +

+

+ + Hjálpi + børnum + e.ø + sum + eru + yngri + +

+

+ + Ongantíð + 34 + 23 + 41 + 58 + 5 + tímar + eller + meir + 7 + 7 + 7 + 6 + 2-4 + tímar + 61 + 59 + 63 + 59 + +

+

+ + Tímar + um + dagin + hyggja + at + sjónvarpi + 0-1 + tíma + 33 + 34 + 30 + 36 + +

+

+ + N= + 448-82 + 216-38 + 178-88 + 54-56 + 70 + +

+

+ + Talva + 5.2 + : + Yvirlit + yvir + frítíðarítriv + . + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hvussu + ofta + ... + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 93 + 92 + 93 + +

+

+ + Lesa + tygum + avís + / + bøkur + / + vikubløð + +

+

+ + Ongantíð + 5 + 6 + 5 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 41 + 47 + 35 + +

+

+ + Brúka + tygum + teldu + / + internet + +

+

+ + Ongantíð + 54 + 45 + 61 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 50 + 12 + 82 + +

+

+ + Hondarbeiði + ( + binda + , + handverk + o.t + . + ) + +

+

+ + Ongantíð + 40 + 74 + 12 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 4 + 0 + 8 + +

+

+ + Bindiklubba + +

+

+ + Ongantíð + 84 + 99 + 71 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 35 + 40 + 31 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + uttanduraarbeiði + +

+

+ + Ongantíð + 31 + 22 + 38 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 15 + 23 + 7 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 67 + 88 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 3 + 2 + 3 + +

+

+ + Í + føðingardag + o.a. + veitslur + +

+

+ + Ongantíð + 6 + 7 + 5 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 40 + 40 + 40 + +

+

+ + Á + møti + / + í + kirkju + +

+

+ + Ongantíð + 16 + 15 + 17 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 9 + 6 + 11 + +

+

+ + Kvøldskúla + / + skeið + +

+

+ + Ongantíð + 87 + 89 + 85 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 1 + 1 + 1 + +

+

+ + Til + fund + / + fyrilestur + +

+

+ + Ongantíð + 69 + 64 + 74 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 4 + 1 + 6 + +

+

+ + Bingo + +

+

+ + Ongantíð + 86 + 96 + 77 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 8 + 4 + 11 + +

+

+ + Pensionistafelag + +

+

+ + Ongantíð + 74 + 79 + 70 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 5 + 3 + 7 + +

+

+ + Hjálpi + til + vælgerandi + endamál + +

+

+ + Ongantíð + 61 + 63 + 60 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 5 + 8 + 3 + +

+

+ + Ítróttardystir + ( + fótbólt + o.a. + ) + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 68 + 85 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 34 + 32 + 37 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + saman + við + øðrum + ) + +

+

+ + Ongantíð + 52 + 51 + 52 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 45 + 49 + 42 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + einsamallur + / + einsamøll + ) + +

+

+ + Ongantíð + 36 + 30 + 42 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 6 + 7 + 5 + +

+

+ + Hjálpi + foreldrum + e.ø + . + + + sum + eru + eldri + +

+

+ + Ongantíð + 82 + 78 + 85 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 17 + 20 + 14 + +

+

+ + Hjálpi + børnum + e.ø + sum + eru + yngri + +

+

+ + Ongantíð + 34 + 32 + 35 + 5 + tímar + eller + meir + 7 + 7 + 6 + 2-4 + tímar + 61 + 61 + 60 + +

+

+ + Tímar + um + dagin + hyggja + at + sjónvarpi + 0-1 + tíma + 33 + 31 + 34 + +

+

+ + N= + 448-83 + 205-22 + 243-61 + 71 + +

+

+ + Talva + 5.3 + : + Yvirlit + yvir + frítíðarítriv + . + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hvussu + ofta + ... + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + T + / + H + / + A + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 93 + 93 + 93 + +

+

+ + Lesa + tygum + avís + / + bøkur + / + vikubløð + +

+

+ + Ongantíð + 5 + 6 + 5 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 41 + 54 + 34 + +

+

+ + Brúka + tygum + teldu + / + internet + +

+

+ + Ongantíð + 54 + 40 + 61 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 50 + 49 + 51 + +

+

+ + Hondarbeiði + ( + binda + , + handverk + o.t + . + ) + +

+

+ + Ongantíð + 40 + 42 + 39 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 8 + 10 + 7 + +

+

+ + Bindiklubba + +

+

+ + Ongantíð + 71 + 64 + 74 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 35 + 40 + 33 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + uttanduraarbeiði + +

+

+ + Ongantíð + 31 + 27 + 33 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 15 + 7 + 18 + +

+

+ + Fáast + tygum + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 87 + 74 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 3 + 3 + 3 + +

+

+ + Í + føðingardag + o.a. + veitslur + +

+

+ + Ongantíð + 6 + 6 + 6 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 40 + 26 + 47 + +

+

+ + Á + møti + / + í + kirkju + +

+

+ + Ongantíð + 16 + 23 + 12 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 9 + 12 + 7 + +

+

+ + Kvøldskúla + / + skeið + +

+

+ + Ongantíð + 86 + 84 + 88 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 1 + 2 + 0 + +

+

+ + Til + fund + / + fyrilestur + +

+

+ + Ongantíð + 69 + 60 + 74 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 4 + 2 + 4 + +

+

+ + Bingo + +

+

+ + Ongantíð + 86 + 92 + 83 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 8 + 5 + 9 + +

+

+ + Pensionistafelag + +

+

+ + Ongantíð + 74 + 85 + 69 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 5 + 9 + 4 + +

+

+ + Hjálpi + til + vælgerandi + endamál + +

+

+ + Ongantíð + 61 + 69 + 57 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 5 + 3 + 6 + +

+

+ + Ítróttardystir + ( + fótbólt + o.a. + ) + +

+

+ + Ongantíð + 78 + 77 + 78 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 34 + 39 + 32 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + saman + við + øðrum + ) + +

+

+ + Ongantíð + 52 + 50 + 53 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 45 + 45 + 45 + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + einsamallur + / + einsamøll + ) + +

+

+ + Ongantíð + 36 + 38 + 36 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 6 + 8 + 5 + +

+

+ + Hjálpi + foreldrum + e.ø + . + + + sum + eru + eldri + +

+

+ + Ongantíð + 82 + 78 + 84 + +

+

+ + Hvørja + viku + eller + meir + 17 + 17 + 17 + +

+

+ + Hjálpi + børnum + e.ø + sum + eru + yngri + +

+

+ + Ongantíð + 34 + 34 + 34 + 5 + tímar + eller + meir + 7 + 8 + 6 + 2-4 + tímar + 61 + 58 + 62 + +

+

+ + Tímar + um + dagin + hyggja + at + sjónvarpi + 0-1 + tíma + 33 + 34 + 32 + +

+

+ + N= + 448-83 + 149-59 + 299-324 + 72 + +

+

+ + Kap. + 6 + Fíggjarviðurskifti + Samanumtikið + láta + respondentarnir + hampiliga + væl + at + fíggjarstøðuni + . + + + Yvir + helvtin + av + respondentunum + hava + onga + inntøku + sjálv + aftrat + fólkapensiónini + og + samhaldsfasta + , + og + uml. + tíggjundi + hvør + tjenar + yvir + 200.000 + kr. + p.a + . + + + Tá + møgulig + inntøka + hjá + hjúnafelaganum + verður + tald + uppí + , + er + støðan + nakað + øðrvísi + : + tá + er + tað + væl + undir + helvtin + , + sum + onga + inntøku + hevur + . + + + Menninir + tjena + munandi + meira + enn + kvinnurnar + , + og + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + tjena + væl + meira + enn + respondentarnir + kring + landið + . + + + 22 + % + hava + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + , + og + 15 + % + hava + privata + pensión + . + + + Eingin + serligur + kynsmunur + er + her + , + men + stórur + aldurs + - + og + geografiskur + munur + . + + + Jú + yngri + , + jú + fleiri + hava + eftirlønarskipan + ella + privatpensión + , + og + munandi + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + enn + kring + landið + hava + bæði + eftirlønarskipan + og + privata + pensión + . + + + Størstiparturin + hevur + lítla + ella + onga + ogn63 + , + men + tey + allarflestu + ( + 80 + % + ) + eru + skuldarfrí + , + og + bara + tíggjundi + hvør + skyldar + yvir + 200.000 + kr. + Tey + allarflestu + ( + 84 + % + ) + hava + ongar + útreiðslur + til + húsaleigu + / + lán + . + + + Mest + vanligt + er + at + brúka + 1.000-2.000 + kr. + um + mðn + til + hita + , + meðan + el-brúkið + varierar + meira + – + 27 + % + brúka + 400-600 + kr. + / + mðn + , + 35 + % + brúka + 600-800 + kr. + / + mðn + , + og + 30 + % + brúka + meira + enn + 800 + kr. + / + mðn + . + + + Helvtin + brúkar + undir + og + helvtin + yvir + 500 + kr. + / + mðn + til + telefon + . + + + Níggju + av + tíggju + halda + , + at + tey + klára + seg + sera + væl + ella + væl + við + verandi + inntøku + . + + + Hjá + væl + yvir + helvtini + melur + tað + akkurát + runt + , + og + 37 + % + siga + , + at + tá + mánaðurin + er + farin + , + hava + tey + meira + eftir + , + so + tey + kunnu + spara + , + og + tey + allarflestu + ( + 81 + % + ) + klára + at + fíggja + eina + óvæntaða + útreiðslu + à + 10.000 + kr. + Tey + í + Tórshavnarøkinum + láta + yvirhøvur + eitt + sindur + betur + at + enn + tey + kring + landið + , + og + jú + hægri + útbúgvingarstig + , + jú + betur + láta + tey + at + fíggjarstøðuni + . + + + Tey + flestu + ( + 79 + % + ) + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + , + hava + bara + minstupensión + . + + + Av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + , + metir + ein + góður + triðingur + , + at + tey + vóru + fíggjarliga + væl + fyri + , + tá + tey + vóru + um + 50 + ára + aldur + , + meðan + seks + av + tíggju + vóru + miðal + fyri + um + 50 + ára + aldur + . + + + Men + verri + enn + so + øll + , + sum + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + siga + seg + klára + seg + illa + / + sera + illa + . + + + Núverandi + inntøkan + er + tó + ikki + tað + einasta + , + sum + hevur + týdning + fyri + , + hvsussu + fólk + uppliva + sína + fíggjarstøðu + . + + + Fleiri + faktorar + spæla + inn + her + , + t.d. + persónlig + eftirløn + og + / + ella + privatpensión + og + eftirløn + / + privatpensión + hjá + møguligum + hjúnafelaga + , + møgulig + lønarinntøka + hjá + hjúnafelaga + , + og + haraftrat + ogn + og + skuld + . + + + Fýra + av + tíggju + hava + brúkt + av + uppspardari + ogn + , + og + hetta + kundi + bent + á + , + at + tað + er + vanligt + at + eiga + á + bók + . + + + Hetta + uppáhald + verður + stuðlað + av + , + at + bara + 2 + % + siga + seg + hava + fingið + peningahjálp + frá + øðrum + , + meðan + 22 + % + afturímóti + hava + latið + øðrum + peningahjálp + . + + + Helvtin + sigur + seg + kunna + leggja + færri + pengar + til + síðis + nú + í + mun + til + áðrenn + tey + fóru + upp + á + pensión + , + og + tað + kundi + eisini + bent + á + , + at + ein + stórur + partur + hevur + lagt + dent + á + at + spara + upp + til + ellisárini + . + + + 63 + Bara + 58 + % + av + teimum + spurdu + hava + svarað + upp + á + spurningin + um + ogn + . + + + Vit + gita + , + at + ognirnar + eru + nakað + fleiri + og + størri + enn + her + upplýst + , + men + vita + ikki + hvussu + nógv + . + + + 73 + +

+

+ + Inntøkur + +

+

+ + Talva + 6.1 + niðanfyri + vísir + persónligu + bruttolønarinntøkurnar + p.a + . + + + hjá + respondentunum + býtt + eftir + aldri + , + og + talva + 6.2 + vísir + bruttolønarinntøkurnar + hjá + respondentunum + og + møguligum + hjúnafelaga + / + sambúgva + tilsamans + , + somuleiðis + býtt + eftir + aldri + . + + + Her + skal + viðmerkjast + , + at + 72 + ( + svarandi + til + 15 + % + ) + av + teimum + 485 + , + sum + hava + luttikið + í + kanningini + , + ikki + svaraðu + upp + á + spurningin + um + persónligu + inntøkuviðurskiftini + , + og + 86 + ( + svarandi + til18 + % + ) + svaraðu + ikki + upp + á + spurningin + um + inntøkuviðurskiftini + hjá + hjúnafelaganum + / + sambúgvanum + . + + + Kortini + víkja + tølini + ikki + so + ógvuliga + nógv + frá + tølunum + hjá + Almannastovuni + , + sí + fylgiskjal + 3 + aftast + í + frágreiðingini + . + + + Har + er + eisini + ymiskt + annað + tilfar + um + fólkapensión + o.a. + frá + Almannastovuni + . + + + 61 + % + hava + onga + inntøku + ( + talva + 6.1 + ) + , + og + tey + , + sum + hava + inntøku + , + býta + seg + nøkulunda + javnt + millum + inntøkubólkarnar + 1.000-49.000 + kr. + , + 50.000-199.000 + kr. + og + 200.000 + kr. + og + meira + . + + + Á + talvu + 6.2 + , + har + inntøkan + hjá + møguligum + hjúnafelaga + / + sambúgva + er + íroknað + , + eru + sum + vera + man + færri + ( + 53 + % + ) + við + ongari + inntøku + , + og + serliga + eru + fleiri + í + teimum + báðum + hægru + inntøkubólkunum + . + + + Við + árunum + minkar + talið + á + teimum + við + inntøku + . + + + Serliga + stórur + munur + er + á + yngsta + og + mittasta + bólki + í + hægsta + inntøkubólki + ; + summi + av + teimum + yngstu + eru + jú + framvegis + sjálv + og + / + ella + hava + hjúnafelaga + / + sambúgva + , + sum + er + á + arbeiðsmarknaðinum + , + meðan + tey + flestu + av + teimum + eldru + aldursbólkunum + eru + givin + at + arbeiða + fulla + tíð + . + + + Undantak + er + elsti + bólkurin + , + har + lutfalsliga + nógv + liggja + í + inntøkubólkinum + 50.000-199.000 + kr. + Munur + er + á + kynunum + : + 54 + % + av + monnunum + og + 68 + % + av + kvinnunum + hava + onga + inntøku + ( + talva + 6.3 + ) + ; + munurin + er + serliga + stórur + í + hægsta + inntøkubólkinum + : + 19 + % + menn + og + 4 + % + kvinnur + . + + + 74 + +

+

+ + Lønarinntøka + +

+

+ + Talva + 6.1 + : + Persónlig + bruttolønarinntøka + p.a + . + + + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + 0-999 + kr. + 61 + 51 + 72 + 64 + 1.000-49.000 + kr. + 13 + 16 + 10 + 12 + 50.000-199.000 + kr. + 15 + 17 + 11 + 18 + 200.000 + kr. + + + 11 + 16 + 7 + 6 + +

+

+ + N= + 413 + 183 + 180 + 50 + +

+

+ + Talva + 6.2 + : + Bruttolønarinntøka + p.a + . + + + hjá + tygum + og + hjúnafelagnum + / + sambúgvanum + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + 0-999 + kr. + 53 + 35 + 66 + 61 + 1.000-49.000 + kr. + 13 + 16 + 13 + 10 + 50.000-199.000 + kr. + 17 + 21 + 11 + 23 + 200.000 + kr. + + + 17 + 28 + 10 + 6 + +

+

+ + N= + 399 + 164 + 184 + 51 + +

+

+ + Talva + 6.3 + : + Persónlig + bruttolønarinntøka + p.a + . + + + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + M + +

+

+ + K + 0-999 + kr. + 61 + 54 + 68 + 1.000-49.000 + kr. + 13 + 13 + 13 + 50.000-199.000 + kr. + 15 + 14 + 15 + 200.000 + kr. + + + 11 + 19 + 4 + +

+

+ + N= + 413 + 187 + 226 + 75 + +

+

+ + Stórur + geografiskur + munur + er + ; + í + Tórshavnarøkinum + hava + 47 + % + onga + lønarinntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + kring + landið + annars + 69 + % + . + + + Í + øllum + trimum + inntøkubólkunum + eru + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + enn + kring + landið + , + og + størsti + munurin + er + í + inntøkubólkinum + 50.000-199.000 + kr. + + + p.a + . + , + har + uml. + dupult + so + nógv + búgva + í + Tórshavnarøkinum + sum + kring + landið + . + + + Hetta + er + galdandi + bæði + fyri + persónligu + inntøkuna + hjá + respondentunum + , + og + tá + møgulig + inntøka + hjá + hjúnafelaga + / + sambúgva + verður + roknað + uppí + , + sí + talvu + 6.4 + . + + + Talva + 6.4 + : + Bruttolønarinntøka + p.a + . + + + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Persónlig + lønarinntøka + +

+

+ + Inntøka + íroknað + inntøku + hjá + hjúnafelaga + / + sambúgva + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + +

+

+ + Landið + annars + 0-999 + kr. + 47 + 69 + 35 + 61 + 1.000-49.000 + kr. + 17 + 11 + 16 + 12 + 50.000-199.000 + kr. + 22 + 11 + 25 + 13 + 200.000 + kr. + + + 14 + 9 + 24 + 14 + +

+

+ + N= + 132 + 281 + 127 + 272 + +

+

+ + Aðrar + inntøkur + +

+

+ + Talva + 6.5 + vísir + , + hvussu + nógvir + respondentar + hava + aðrar + inntøkur + - + 5 + % + av + monnunum + og + 11 + % + av + kvinnunum + . + + + Orsøkin + til + henda + kynsmun + er + , + at + fleiri + kvinnur + fáa + krígspensión + . + + + Undir + Aðrar + inntøkur + eru + eisini + t.d. + inntøkur + frá + útleiguvirksemi + bólkaðar + . + + + 12 + % + hava + svarað + , + at + tey + hava + rentuinntøkur + . + + + Talva + 6.5 + : + Hava + tygum + aðrar + inntøkur + ? + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Ja + 8 + 5 + 11 + +

+

+ + Nei + 92 + 95 + 89 + +

+

+ + N= + 476 + 220 + 256 + +

+

+ + Eftirløn + og + privatpensión + +

+

+ + Talvurnar + 6.6 + og + 6.7 + vísa + , + hvussu + nógvir + respondentar + hava + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + og + / + ella + privat + uppsparda + pensión + . + + + 22 + % + hava + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + , + og + 15 + % + hava + privat + uppsparda + pensión + . + + + Stórur + geografiskur + munur + er + , + serliga + viðvíkjandi + eftirlønarskipan + : + 38 + % + í + Tórshavnarøkinum + móti + 14 + % + kring + landið + annars + hava + eftirlønarskipan + , + og + 21 + % + í + Tórshavnarøkinum + móti + 11 + % + kring + landið + hava + privatpensión + . + + + Munurin + á + kynunum + er + lítil + : + 23 + % + av + monnunum + og + 21 + % + av + kvinnunum + hava + eftirlønarskipan + , + og + 17 + % + av + monnunum + og + 13 + % + av + kvinnunum + hava + privatpensión + . + + + Men + stórur + munur + er + á + aldursbólkunum + : + Jú + yngri + , + jú + fleiri + hava + uppsparing + ( + talvan + sigur + tó + einki + um + upphæddirnar + ) + . + + + 76 + +

+

+ + Talva + 6.6 + : + Hava + tygum + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + og + / + ella + privatpensión + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + +

+

+ + Privat + uppspard + pensión + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Ja + 22 + 38 + 14 + 15 + 21 + 11 + +

+

+ + Nei + 78 + 62 + 86 + 85 + 79 + 89 + +

+

+ + N= + 475 + 154 + 321 + 477 + 155 + 322 + +

+

+ + Talva + 6.7 + : + Hava + tygum + eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + og + / + ella + privatpensión + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiðið + +

+

+ + Privat + uppspard + pensión + 67-74 + 75-84 + 85+ + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Ja + 28 + 17 + 11 + 22 + 8 + 4 + +

+

+ + Nei + 72 + 83 + 89 + 78 + 92 + 96 + +

+

+ + N= + 233 + 188 + 54 + 236 + 186 + 55 + +

+

+ + Ogn + og + skuld + +

+

+ + Spurningurin + um + ogn + fatar + ikki + um + fasta + ogn + , + so + sum + hús + , + jørð + o.t. + , + men + kontantar + pengar + , + virðisbrøv + og + annað + tílíkt + . + + + Stórur + geografiskur + munur + er + : + 80 + % + av + respondentunum + kring + landið + hava + onga + ogn + móti + 63 + % + í + Tórshavnarøkinum + , + talva + 6.8 + . + + + Men + bara + 283 + av + teimum + 485 + , + svarandi + til + 58 + % + , + hava + svarað + uppá + henda + spurning + . + + + Summi + vildu + ikki + svara + , + onnur + vistu + ikki + . + + + Talvan + skal + tí + lesast + við + stórum + fyrivarni + . + + + Jú + hægri + aldur + , + jú + minni + skuld + . + + + Í + elsta + bólkinum + eru + 89 + % + skuldarfrí + , + og + bara + 3 + % + hava + 200.000 + kr. + ella + meira + í + skuld + ( + talva + 6.9 + ) + . + + + Geografiskt + er + nærum + eingin + munur + . + + + Talva + 6.8 + : + Ogn + ( + tygum + og + hjúnafelagin + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Onga + ogn + 74 + 63 + 80 + 5.000-199.000 + kr. + 8 + 8 + 7 + 200.000-999.000 + kr. + 13 + 21 + 9 + 1.000.000 + kr. + + + 5 + 8 + 4 + +

+

+ + N= + 283 + 95 + 188 + +

+

+ + Talva + 6.9 + : + Skuld + ( + tygum + og + hjúnafelagin + ) + býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Onga + skuld + 80 + 76 + 81 + 89 + 10.000-199.000 + kr. + 11 + 11 + 13 + 8 + 200.000 + kr. + + + 9 + 13 + 6 + 3 + +

+

+ + N= + 460 + 200 + 200 + 60 + 77 + +

+

+ + Útreiðslur + +

+

+ + Spurningarnar + um + útreiðslur + hava + vit + valt + at + avmarka + til + húsaleigu + / + lán + , + hita + , + el + og + telefon + . + + + Hesar + útreiðslur + eru + relevantar + fyri + so + at + siga + øll + húsarhald + , + og + sannlíkt + er + , + at + tey + flestu + kenna + hesar + útreiðslur + nøkulunda + upp + á + standandi + fót + . + + + Vit + hava + valt + , + ikki + at + spyrja + um + útreiðslur + til + mat + , + klæðir + , + neyðsynjarvørur + , + trygging + , + bil64 + , + ferðing + og + annað + , + av + tí + at + útreiðslur + av + hesum + slagi + kunnu + variera + nógv + , + og + tey + fægstu + munnu + kenna + tær + serliga + neyvt + . + + + Kringvarpsgjaldið + er + óneyðugt + at + spyrja + um + , + av + tí + at + tað + er + eins + fyri + øll + húsarhald + , + og + eitt + hámark + er + fyri + , + hvussu + nógv + brúkarar + sjálvir + skulu + gjalda + fyri + læknaordinerað + medicin + . + + + Talvurnar + 6.10 + , + 6.11 + , + 6.12 + og + 6.13 + niðanfyri + vísa + , + hvat + respondentarnir + hava + svarað + . + + + Viðmerkjast + skal + , + at + í + ongum + føri + hava + øll + tey + 485 + spurdu + vitað + svarið + upp + á + hesar + spurningarnar + . + + + Nógv + tann + størsti + parturin + hevur + ongar + útreiðslur + til + húsaleigu + / + lán + , + men + eitt + sindur + fleiri + í + Tórshavnarøkinum + ( + 18 + % + ) + 65 + enn + kring + landið + ( + 14 + % + ) + 66 + gjalda + 300 + kr. + um + mánaðin + ella + meira + , + og + útreiðslurnar + í + Tórshavnarøkinum + eru + – + ikki + óvæntað + - + hægri + ( + talva + 6.10 + ) + . + + + Nógv + tey + flestu + ( + 68 + % + ) + gjalda + 1.000-1.999 + kr. + um + mánaðin + til + hita + ( + talva + 6.11 + ) + . + + + Útreiðslurnar + til + el + variera + nógv + – + tey + flestu + býta + seg + á + leið + javnt + millum + 400-599 + kr. + , + 600-799 + kr. + og + 800 + kr. + ella + meira + um + mánaðin + ( + talva + 6.12 + ) + . + + + Telefonútreiðslurnar + eru + javnt + býttar + millum + 0-499 + kr. + og + 500 + kr. + ella + meira + um + mánaðin + ( + talva + 6.13 + ) + . + + + Talva + 6.10 + : + Útreiðslur + um + mðn + til + húsaleigu + / + lán + . + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Onga + húsaleigu + / + lán + 84 + 82 + 86 + 300-1.999 + kr. + 6 + 6 + 6 + 2.000 + kr. + + + 10 + 12 + 8 + +

+

+ + N= + 439 + 141 + 298 + 64 + Upprunaliga + spurdu + vit + eisini + um + útreiðslur + til + bil + , + men + svarini + vóru + ov + ónágreinilig + . + + + Útreiðslur + til + bil + umfata + so + nógvar + ymiskar + upphæddir + , + t.d. + rentur + og + avdrag + , + trygging + , + vegskatt + og + benzin + . + + + Ein + so + stórur + procentpartur + svaraði + , + at + tey + vistu + ikki + , + ella + at + tey + bara + kendu + ein + part + av + útreiðslunum + , + at + vit + valdu + at + taka + spurningin + burturúr + . + + + 65 + 6 + % + + + 12 + % + 66 + 6 + % + + + 8 + % + . + + + 78 + +

+

+ + Talva + 6.11 + : + Útreiðslur + um + mðn + til + hita + . + + + Í + procentum + . + + + 0-999 + kr. + 20 + 1.000-1.999 + kr. + 68 + 2.000 + kr. + + + 12 + +

+

+ + N= + 383 + +

+

+ + Talva + 6.12 + : + Útreiðslur + um + mðn + til + el. + Í + procentum + . + + + 0-399 + kr. + 8 + 400-599 + kr. + 27 + 600-799 + kr. + 35 + 800 + kr. + + + 30 + +

+

+ + N= + 402 + +

+

+ + Talva + 6.13 + : + Útreiðslur + um + mðn + til + telefon + . + + + Í + procentum + . + + + 0-499 + kr. + 48 + 500 + kr. + + + 52 + +

+

+ + N= + 422 + +

+

+ + Hvussu + uppliva + respondentarnir + sína + fíggjarstøðu + ? + +

+

+ + Niðanfyri + eru + nakrir + spurningar + um + , + hvussu + respondentarnir + uppliva + sína + fíggjarstøðu + . + + + Heili + 89 + %67 + hava + svarað + , + at + tey + klára + seg + sera + væl + ella + væl + við + verandi + húsarhaldsinntøku + , + og + bara + 1 + % + klárar + seg + sera + illa + ( + talva + 6.14 + ) + . + + + Jú + eldri + , + jú + betur + gongur + tað + . + + + Her + er + vert + at + viðmerkja + , + at + ein + partur + av + teimum + yngstu + framvegis + er + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + fleiri + av + teimum + yngstu + og + nakað + færri + av + teimum + mittastu + hava + hjúnafelaga + , + sum + enn + er + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Tá + tey + elstu + kortini + láta + betur + at + , + kann + ein + orsøk + vera + , + at + tørvur + og + krøv + fækka + við + árunum + ; + húsini + eru + sum + oftast + útgoldin + , + og + sjúka + og + brek + seta + mørk + fyri + , + hvat + ber + til + ( + sum + kostar + pengar + ) + . + + + Ein + onnur + orsøk + kann + vera + , + at + eldru + 67 + 21 + % + + + 68 + % + . + + + 79 + ættarliðini + sum + heild + eru + minni + kravmikil + enn + tey + yngru + , + sí + eisini + kap. + 7 + um + eldri + og + afturhaldni + viðv. + at + láta + illa + at + . + + + Talva + 6.14 + : + Hvussu + røkkur + húsarhaldsinntøkan + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Sera + væl + 21 + 20 + 19 + 30 + +

+

+ + Væl + 68 + 66 + 71 + 66 + +

+

+ + Illa + 10 + 12 + 9 + 4 + +

+

+ + Sera + illa + 1 + 2 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 479 + 236 + 187 + 56 + +

+

+ + Á + talvu + 6.15 + sæst + , + at + 92 + %68 + í + Tórshavnarøkinum + klára + seg + sera + væl + ella + væl + við + húsarhaldsinntøkuni + móti + 87 + %69 + kring + landið + annars + . + + + Hesin + munur + er + ikki + so + stórur + , + sum + ein + kundi + væntað + eftir + talvunum + omanfyri + at + døma + yvir + lønarinntøku + , + eftirløn + , + pensión + og + ogn + . + + + Samanumtikið + eru + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + eftir + hesum + talvum + væl + betur + fyri + enn + tey + kring + landið + , + men + kortini + meta + tey + kring + landið + seg + ikki + klára + seg + so + nógv + verri + enn + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Her + skulu + vit + tó + hava + í + huga + , + at + ein + partur + av + respondentunum + ikki + hevur + svarað + upp + á + spurningin + um + lønarinntøku + , + og + ein + ógvuliga + stórur + partur + hevur + ikki + svarað + upp + á + spurningin + um + ognarviðurskifti + , + og + hetta + kann + hava + havt + stóra + ávirkan + á + kanningarúrslitið + . + + + Sjálvt + um + spurningurin + í + talvu + 6.15 + snýr + seg + um + húsarhaldsinntøku + , + kann + svarið + vera + litað + av + ognarviðurskiftunum + . + + + Haraftrat + er + tað + ein + subjektiv + meting + , + hvussu + ein + klárar + seg + fíggjarliga + ; + krøv + og + tørvur + variera + frá + fólki + til + fólk + . + + + 68 + 25 + % + + + 67 + % + . + + + 69 + 19 + % + + + 68 + % + . + + + 80 + +

+

+ + Talva + 6.15 + : + Hvussu + røkkur + húsarhaldsinntøkan + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Sera + væl + 25 + 19 + +

+

+ + Væl + 67 + 68 + +

+

+ + Illa + 6 + 12 + +

+

+ + Sera + illa + 2 + 1 + +

+

+ + N= + 159 + 320 + +

+

+ + Talva + 6.16 + vísir + fíggjarviðurskifti + í + mun + til + útbúgvingarstig + , + og + her + er + eingin + ivi + : + Jú + hægri + útbúgving + , + jú + betri + fíggjarstøða + . + + + Respondentarnir + kunnu + býtast + upp + í + 3 + bólkar + : + 1 + ) + tey + uttan + útbúgving + ; + 2 + ) + tey + við + 1-2 + ára + útbúgving + , + sveinabrævi + ella + 3-4 + ára + útbúgving + og + 3 + ) + akademikararnir + . + + + 15 + % + av + teimum + uttan + útbúgving + , + og + 23-25 + % + av + teimum + við + 1-2 + ára + útbúgving + , + sveinabrævi + ella + 3-4 + ára + útbúgving + klára + seg + sera + væl + . + + + Av + akademikarunum + klára + heili + 59 + % + seg + sera + væl + . + + + Men + her + skal + sjálvsagt + eisini + takast + hædd + fyri + , + at + møguligur + hjúnafelagi + eisini + hevur + havt + týdning + fyri + fíggjarstøðuna + . + + + Talva + 6.16 + : + Hvussu + røkkur + húsarhaldsinntøkan + ? + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + Akademikari + +

+

+ + Sera + væl + 15 + 24 + 23 + 25 + 59 + +

+

+ + Væl + 72 + 67 + 66 + 65 + 35 + +

+

+ + Illa + 11 + 8 + 11 + 9 + 6 + +

+

+ + Sera + illa + 2 + 1 + 0 + 1 + 0 + +

+

+ + N= + 226 + 130 + 35 + 71 + 17 + +

+

+ + Av + teimum + 43 + , + sum + hava + svarað + , + at + tey + eru + illa + ella + sera + illa + fyri + fíggjarliga + , + svarar + ein + greiður + meiriluti + ( + 79 + % + ) + , + at + orsøkin + er + , + at + tey + bara + hava + minstupensión + at + liva + fyri + , + talva + 6.17 + . + + + Talva + 6.17 + : + Hvat + er + høvuðsgrundin + til + , + at + tygum + eru + illa + fyri + fíggjarliga + ? + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Bara + minstupensión + 79 + +

+

+ + Havi + mist + hjúnafelaga + / + sambúgva + 9 + +

+

+ + Øktar + útreiðslur + 9 + +

+

+ + Mist + uppsparda + ogn + 3 + +

+

+ + N= + 43 + +

+

+ + Talva + 6.18 + staðfestir + tað + , + sum + talva + 6.14 + vísir + . + + + Á + talvu + 6.18 + hava + bara + 7 + % + svarað + , + at + pengar + mangla + í + , + og + eins + og + í + talvu + 6.14 + letur + elsti + bólkurin + best + at + . + + + Í + elsta + bólkinum + leypur + av + hjá + 61 + % + , + og + hjá + 33 + % + melur + tað + akkurát + runt + . + + + Í + yngsta + bólkinum + er + lutfallið + á + leið + øvugt + . + + + Men + tað + veldst + um + eygað + , + sum + sær + . + + + Meðan + á + leið + samsvar + er + millum + tey + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + ( + 11 + % + , + sí + talvu + 6.14 + ) + og + tey + , + sum + svara + , + at + pengar + mangla + í + ( + 7 + % + , + talva + 6.18 + ) + , + er + ikki + samsvar + millum + tey + , + sum + klára + seg + sera + væl + ( + 21 + % + , + talva + 6.14 + ) + og + tey + , + sum + kunnu + spara + ( + 37 + % + , + talva + 6.18 + ) + , + og + tilsvarandi + heldur + ikki + samsvar + millum + tey + , + sum + svara + , + at + tey + klára + seg + væl + ( + 68 + % + , + talva + 6.14 + ) + og + tey + , + sum + akkurát + fáa + tað + at + mala + runt + ( + 56 + % + , + talva + 6.18 + ) + . + + + Hetta + kann + hanga + saman + við + , + hvønn + tørv + , + krøv + og + væntanir + ymisk + fólk + hava + til + tilveruna + . + + + Summi + meta + seg + vera + væl + fyri + , + um + tað + bara + melur + runt + , + meðan + hjá + øðrum + skal + meira + til + , + um + tey + skulu + meta + tað + ganga + væl + . + + + At + hava + meira + eftir + , + so + man + kann + spara + , + er + eisini + eitt + vítt + hugtak + . + + + Munur + er + á + at + kunna + spara + nakrar + hundraðkrónuseðlar + og + fleiri + túsund + . + + + Nakað + av + geografiskum + muni + er + : + 41 + % + í + Tórshavnarøkinum + kunnu + spara + móti + 35 + % + kring + landið + . + + + 81 + +

+

+ + Talva + 6.18 + : + Hvussu + langt + røkka + pengarnir + , + sum + tygum + fáa + um + mánaðin + ? + + + Tá + mánaðurin + er + farin + , + so + … + . + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Meira + er + eftir + , + so + eg + / + vit + kunnu + spara + 37 + 36 + 31 + 61 + +

+

+ + Einki + er + eftir + , + tað + melur + akkurát + runt + 56 + 56 + 64 + 33 + +

+

+ + Tað + manglar + í + 7 + 8 + 5 + 6 + +

+

+ + N= + 473 + 237 + 185 + 51 + +

+

+ + Talva + 6.19 + staðfestir + tað + sama + sum + talva + 6.16 + : + Jú + hægri + útbúgving + , + jú + betur + gongur + tað + fíggjarliga + . + + + Talva + 6.19 + : + Hvussu + langt + røkka + pengarnir + , + sum + tygum + fáa + um + mánaðin + ? + + + Tá + mánaðurin + er + farin + , + so + … + . + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + +

+

+ + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Akademikari + +

+

+ + Meira + er + eftir + , + so + eg + / + vit + kunnu + spara + 30 + 41 + 36 + 42 + 64 + +

+

+ + Einki + er + eftir + , + tað + melur + akkurát + runt + 63 + 51 + 58 + 56 + 18 + +

+

+ + Tað + manglar + í + 7 + 8 + 6 + 2 + 18 + +

+

+ + N= + 221 + 126 + 36 + 71 + 17 + +

+

+ + Tey + allarflestu + klára + at + fíggja + eina + óvæntaða + útreiðslu + à + 10.000 + kr. + Elsti + og + yngsti + bólkur + eru + nakað + betur + fyri + í + so + máta + ; + her + hava + 83 + % + svarað + ja + , + meðan + nakað + færri + ( + 78 + % + ) + í + mittasta + aldursbólki + hava + svara + ja + . + + + Men + talan + er + ikki + um + stóran + mun + ( + talva + 6.20 + ) + . + + + Geografiski + munurin + er + so + at + siga + eingin + . + + + 82 + +

+

+ + Talva + 6.20 + : + Um + nakað + verður + í + ólagi + við + húsunum + , + ella + okkurt + hendir + , + so + at + tygum + hava + brúk + fyri + 10.000 + kr. + , + ber + tað + til + hjá + tygum + at + fíggja + eina + slíka + óvæntaða + útreiðslu + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 74-84 + 85+ + +

+

+ + Ja + 81 + 83 + 78 + 83 + +

+

+ + Nei + 19 + 17 + 22 + 17 + +

+

+ + N= + 440 + 225 + 169 + 46 + +

+

+ + Eins + og + víst + í + talvunum + 6.16 + og + 6.19 + , + vísir + eisini + talva + 6.21 + mun + í + sambandi + við + fíggjarkor + og + útbúgvingarstig + . + + + Talva + 6.21 + : + Um + nakað + verður + í + ólagi + við + húsunum + , + ella + okkurt + hendir + , + so + at + tygum + hava + brúk + fyri + 10.000 + kr. + , + ber + tað + til + hjá + tygum + at + fíggja + eina + slíka + óvæntaða + útreiðslu + ? + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + +

+

+ + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Akademikari + +

+

+ + Ja + 71 + 90 + 68 + 94 + 100 + +

+

+ + Nei + 29 + 10 + 32 + 6 + 0 + +

+

+ + N= + 200 + 119 + 31 + 70 + 17 + 33 + % + av + respondentunum + siga + livifótin + vera + versnaðan + , + eftir + at + tey + fóru + á + pensión + , + talva + 6.22 + . + + + Men + vert + er + at + leggja + til + merkis + , + at + hóast + alt + siga + 67 + %70 + livifótin + vera + óbroyttan + ella + batnaðan + . + + + Yngsti + og + mittasti + bólkurin + líkjast + , + meðan + elsti + bólkurin + letur + nakað + betur + at + : + 80 + %71 + meta + livifótin + vera + óbroyttan + ella + batnaðan + . + + + Her + er + vert + at + minna + á + , + at + tey + eldru + sum + heild + láta + betur + at + fíggjarviðurskiftunum + , + smbr + . + + + talvurnar + 6.14 + og + 6.18 + , + og + sí + eisini + kap. + 7 + um + eldri + og + afturhaldni + viðvíkjandi + at + láta + illa + at + . + + + Í + elsta + bólkinum + eru + kvinnur + , + sum + hava + verið + heimagangandi + húsmøður + ella + bara + arbeitt + parttíð + , + best + umboðaðar + . + + + Hjá + teimum + hevur + fólkapensiónin + verið + ein + mótvekt + móti + inntøkumissinum + hjá + møguliga + hjúnafelaganum + . + + + Eisini + er + vert + at + hava + í + huga + , + at + har + hjúnafelagarnir + ikki + eru + javngamlir + , + hendir + fólkapensioneringin + fyri + húsarhaldið + í + stigum + . + + + Um + tann + parturin + , + sum + forvinnur + mest + , + fer + fyrst + á + pensión + , + merkir + tað + versnaðan + livifót + , + um + pensionisturin + ikki + hevur + nóg + stóra + eftirløn + / + privata + pensión + . + + + Hetta + kann + eisini + hava + ávirkað + svarúrslitið + . + + + Geografiskt + er + eingin + munur + . + + + Talva + 6.22 + : + Hvussu + var + at + fara + upp + á + pensión + ? + + + Býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Livifóturin + batnaði + 6 + 7 + 4 + 8 + +

+

+ + Livifóturin + óbroyttur + 61 + 60 + 60 + 72 + +

+

+ + Livifóturin + versnaði + 33 + 33 + 36 + 20 + +

+

+ + N= + 469 + 235 + 184 + 50 + 70 + 6 + % + + + 61 + % + . + + + 71 + 8 + % + + + 72 + % + . + + + 83 + +

+

+ + Talva + 6.23 + vísir + á + sama + hátt + sum + talva + 6.16 + , + at + respondentarnir + kunnu + býtast + upp + í + tríggjar + bólkar + : + 1 + ) + tey + uttan + útbúgving + ; + 2 + ) + tey + við + 1-2 + ára + útbúgving + , + sveinabrævi + ella + 3-4 + ára + útbúgving + og + 3 + ) + akademikararnir + . + + + Tey + uttan + útbúgving + láta + ringast + at + ; + her + versnaði + livifóturin + hjá + 39 + % + . + + + Hjá + restini + versnaði + livifóturin + hjá + 26-29 + % + , + eftir + at + tey + fóru + upp + á + pensión + , + men + hjá + 12 + % + av + akademikarunum + batnaði + hann + móti + 3-7 + % + hjá + hinum + . + + + Men + her + skal + sjálvsagt + eisini + takast + hædd + fyri + , + at + møguligur + hjúnafelagi + eisini + hevur + ( + havt + ) + týdning + fyri + fíggjarstøðuna + . + + + Talva + 6.23 + : + Hvussu + var + at + fara + upp + á + pensión + ? + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + +

+

+ + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Akademikari + +

+

+ + Livifóturin + batnaði + 7 + 6 + 3 + 3 + 12 + +

+

+ + Livifóturin + óbroyttur + 54 + 67 + 71 + 70 + 59 + +

+

+ + Livifóturin + versnaði + 39 + 27 + 26 + 27 + 29 + +

+

+ + N= + 221 + 121 + 35 + 73 + 17 + 84 + +

+

+ + Talva + 6.24 + vísir + , + at + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + meta + , + at + teir + vóru + nakað + betur + fyri + fíggjarliga + , + tá + teir + vóru + í + 50-árunum + , + enn + respondentarnir + kring + landið + meta + . + + + 55 + % + í + Tórshavnarøkinum + móti + 44 + % + kring + landið + meta + seg + at + hava + verið + væl + fyri + í + 50-árunum + , + meðan + 39 + % + í + Tórshavnarøkinum + og + 50 + % + kring + landið + meta + , + at + tey + vóru + miðal + væl + fyri + . + + + Eingin + munur + er + á + teimum + , + sum + meta + seg + vera + illa + fyri + tá + : + 6 + % + í + báðum + økjum + . + + + Talva + 6.24 + : + Hvussu + meta + tygum + , + tygum + vóru + fyri + fíggjarliga + í + mun + til + onnur + , + tá + tygum + vóru + í + 50-árunum + , + mett + á + einum + skala + frá + 1-10 + ? + + + Býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoy + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Væl + fyri + 7-10 + 55 + 44 + +

+

+ + Miðal + væl + fyri + 5-6 + 39 + 50 + +

+

+ + Illa + fyri + 1-4 + 6 + 6 + +

+

+ + N= + 147 + 287 + +

+

+ + Viðvíkjandi + subjektivari + meting + av + egnari + fíggjarstøðu + vísir + talva + 6.25 + , + at + tey + við + ongari + útbúgving + og + tey + við + sveinabrævsútbúgving + líkjast + mest + og + láta + ringast + at + : + 35-37 + % + meta + , + at + tey + vóru + væl + fyri + , + tá + tey + vóru + um + 50 + ára + aldur + , + og + góð + helvtin + metir + , + at + tey + vóru + miðal + væl + fyri + . + + + Tey + við + 1-2 + ára + útbúgving + láta + nakað + betur + at + ; + her + meta + 55 + % + , + at + tey + vóru + væl + fyri + og + 43 + % + , + at + tey + vóru + miðal + væl + fyri + . + + + Enn + betur + láta + tey + við + 3-4 + ára + útbúgving + at + : + her + meta + 66 + % + , + at + tey + vóru + væl + fyri + , + og + 32 + % + , + at + tey + vóru + miðal + væl + fyri + um + 50 + ára + aldur + . + + + Av + akademikarunum + meta + 87 + % + , + at + tey + vóru + væl + fyri + , + og + 13 + % + , + at + tey + vóru + miðal + væl + fyri + . + + + Men + her + skal + sjálvsagt + eisini + takast + hædd + fyri + , + at + møguligur + hjúnafelagi + eisini + hevur + havt + týdning + fyri + fíggjarstøðuna + , + tá + tey + vóru + í + 50-árunum + . + + + Talva + 6.25 + : + Hvussu + meta + tygum + , + tygum + vóru + fyri + fíggjarliga + í + mun + til + onnur + , + tá + tygum + vóru + í + 50-árunum + , + mett + á + einum + skala + frá + 1-10 + ? + + + Býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + +

+

+ + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Akademikari + +

+

+ + Væl + fyri + 7-10 + 37 + 55 + 35 + 66 + 87 + +

+

+ + Miðal + væl + fyri + 5-6 + 53 + 43 + 59 + 32 + 13 + +

+

+ + Illa + fyri + 1-4 + 10 + 2 + 6 + 2 + 0 + +

+

+ + N= + 203 + 117 + 34 + 62 + 15 + +

+

+ + Talva + 6.26 + vísir + , + at + jú + betur + respondentarnir + vóru + fyri + fíggjarliga + , + tá + teir + vóru + um + 50 + ára + aldur + , + jú + betur + klára + teir + seg + eisini + í + dag + . + + + Talva + 6.26 + : + Hvussu + meta + tygum + , + tygum + vóru + fyri + fíggjarliga + í + mun + til + onnur + , + tá + tygum + vóru + í + 50-árunum + , + mett + á + einum + skala + frá + 1-10 + ? + + + Býtt + eftir + , + hvussu + respondentarnir + meta + seg + klára + seg + við + núverandi + inntøku + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Sera + væl + Væl + Illa + / + sera + illa + +

+

+ + Væl + fyri + 7-10 + 65 + 44 + 36 + +

+

+ + Miðal + væl + fyri + 5-6 + 28 + 50 + 58 + +

+

+ + Illa + fyri + 1-4 + 7 + 6 + 6 + +

+

+ + N= + 92 + 292 + 48 + 85 + +

+

+ + Talva + 6.27 + vísir + , + at + 93 + %72 + av + teimum + , + sum + hava + lønarinntøku + , + antin + sjálv + ella + frá + hjúnafelaga + , + og + / + ella + eftirløn + , + privata + pensión + ella + annað + , + meta + seg + klára + seg + sera + væl + ella + væl + við + verandi + inntøku + , + meðan + 85 + %73 + av + teimum + , + sum + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + meta + tað + sama + . + +

+

+ + Tó + svara + hesi + í + størri + mun + væl + enn + sera + væl + samanborið + við + tey + , + sum + hava + inntøku + ella + annað + aftrat + . + + + At + munurin + ikki + er + størri + enn + so + , + kann + vera + , + at + fleiri + hava + privata + uppsparing + ella + aðra + ogn + , + sí + eisini + talvu + 6.28 + . + + + Talva + 6.27 + : + Hvussu + røkkur + húsarhaldsinntøkan + ? + + + Býtt + eftir + , + hvørt + respondentarnir + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + ella + teir + aftrat + tí + eisini + hava + lønarinntøku + , + íroknað + lønarinntøku + hjá + møguligum + hjúnafelaga + , + eftirløn + , + pensión + , + rentuinntøkur + og + / + ella + aðrar + inntøkur + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hava + lønarinntøku + ella + annað + aftrat + Bara + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + Sera + væl + 28 + 12 + +

+

+ + Væl + 65 + 73 + +

+

+ + Illa + 5 + 14 + +

+

+ + Sera + illa + 2 + 1 + +

+

+ + N= + 258 + 216 + +

+

+ + Á + talvu + 6.28 + sæst + , + at + ein + stórur + partur + ( + 38 + % + ) + hevur + brúkt + av + uppspardari + ogn + . + + + Talvan + fortelur + einki + um + , + hvussu + nógv + talan + er + um + , + men + vit + kunnu + rokna + við + , + at + ein + partur + hevur + syrgt + fyri + at + eiga + pengar + t.d. + á + bók + , + tá + tey + fara + upp + á + pensión + . + + + Hetta + uppáhald + verður + stuðlað + av + , + at + bara + 2 + % + siga + seg + hava + fingið + peningahjálp + frá + familju + / + vinum + , + men + heili + 22 + % + hava + hinvegin + latið + øðrum + peningahjálp + . + + + 31 + % + hava + tikið + lán + til + størri + umvælingar + , + herundir + bjálvingarstuðul.74 + 45 + % + fáa + javnan + fisk + ella + aðrar + matvørur + til + gávus + , + og + her + er + stórur + munur + á + Tórshavnarøkinum + og + restina + av + landinum + , + sí + talvu + 72 + 28 + % + + + 65 + % + . + + + 73 + 12 + % + + + 73 + % + . + + + 74 + Bjálvingarstuðul + = + lán + frá + Húsalánsgrunninum + à + max + . + + + 150.000 + kr. + til + orkusparandi + ábøtur + á + egnan + bústað + . + + + Pensionistar + nýtast + ikki + at + gjalda + avdrátt + og + rentur + aftur + so + leingi + tey + liva + ; + lánið + og + tilskrivaðar + rentur + falla + ikki + til + gjaldingar + fyrr + enn + við + deyða + ella + við + ognarskifti + . + + + 86 + 6.27 + . + + + 51 + % + kring + landið + fáa + javnan + mat + móti + bara + 32 + % + í + Tórshavnarøkinum + . + + + Hesin + vanin + at + bera + hvør + øðrum + mat + er + eftir + hesum + at + døma + munandi + meira + útbreiddur + kring + landið + enn + í + Tórshavn + , + allarhelst + tí + sjómenninir + eru + fleiri + kring + landið + enn + í + Tórshavnarøkinum + , + sí + talvu + 6.29 + . + + + Talva + 6.28 + : + Hava + tygum + ( + og + evt + . + + + hjúnafelagi + / + sambúgvi + ) + seinasta + árið + … + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Ja + Nei + +

+

+ + N= + +

+

+ + Fingið + ískoyti + frá + øðrum + í + húskinum + 3 + 97 + 475 + +

+

+ + Fingið + peningahjálp + frá + familju + / + vinum + 2 + 98 + 475 + +

+

+ + Latið + øðrum + peningahjálp + 22 + 78 + 473 + +

+

+ + Umlagt + lán + 4 + 96 + 472 + +

+

+ + Brúkt + av + uppspardari + ogn + 38 + 62 + 469 + +

+

+ + Tikið + lán + til + størri + umvælingar + 31 + 69 + 472 + +

+

+ + Tikið + lán + til + ferðing + ella + onnur + dýr + ting + 1 + 99 + 473 + +

+

+ + Fingið + ískoyti + frá + Almannastovuni + 9 + 91 + 473 + +

+

+ + Javnan + fingið + fisk + ella + aðrar + matvørur + 45 + 55 + 475 + +

+

+ + Talva + 6.29 + : + Hava + tygum + ( + og + evt + . + + + hjúnafelagi + / + sambúgvi + ) + seinasta + árið + … + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + + + Landið + annars + +

+

+ + Javnan + fingið + fisk + ella + aðrar + matvørur + til + gávus + 32 + 51 + +

+

+ + Ikki + javnan + fingið + fisk + ella + aðrar + matvørur + til + gávus + 64 + 49 + +

+

+ + N= + 158 + 317 + +

+

+ + Talva + 6.30 + vísir + yvirlit + yvir + , + í + hvønn + mun + forbrúkið + av + nøkrum + útvaldum + vøru + - + og + tænastubólkum + hjá + respondentunum + er + broytt + , + eftir + at + teir + fóru + upp + á + pensión + . + + + Annar + hvør + hevur + færri + pengar + at + leggja + til + síðis + , + eftir + at + vera + farin + upp + á + pensión + . + + + Fleiri + nevndu + , + at + tey + ikki + slíta + klæði + og + skógvar + á + sama + hátt + nú + sum + fyrr + , + og + tískil + keypa + tey + minni + av + tí + nú + enn + fyrr + . + + + Uttanlandsferðirnar + eru + eisini + færri + ( + hjá + summum + tó + av + øðrum + enn + fíggjarligum + orsøkum + , + t.d. + vegna + viknandi + heilsu + ) + . + + + Hjá + 21-24 + % + er + forbrúkið + til + bil + , + gávur + og + bløð + minkað + , + 15 + % + ganga + minni + til + tannlækna + ( + í + summum + førum + , + av + tí + at + tenninar + eru + tiknar + ) + , + og + 14 + % + brúka + minni + til + áhugafelagslimagjald + . + + + 13 + % + brúka + minni + til + bát + ( + í + flestu + førum + var + hetta + ikki + relevant + , + av + tí + at + tey + fægstu + eiga + bát + ) + , + og + 12 + % + brúka + minni + til + frisør + ; + fleiri + av + kvinnunum + søgdu + , + at + frisørvitjaninar + høvdu + stóran + týdning + fyri + tær + og + teirra + vælveru + . + + + 4 + % + brúka + minni + til + televarp + / + parabol + , + og + 2 + % + brúka + minni + til + internet + . + + + Talva + 6.30 + : + Er + tygara + forbrúk + broytt + , + aftaná + at + tygum + vórðu + pensionerað + / + ur + ? + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Minni + enn + áðrenn + Óbroytt + ( + ella + meira + ) + +

+

+ + N= + +

+

+ + Leggja + pengar + til + síðis + 49 + 51 + 447 + +

+

+ + Nýggj + klæði + og + skógvar + 38 + 62 + 462 + +

+

+ + Uttanlandsferðir + 35 + 65 + 456 + +

+

+ + Halda + bløð + 24 + 76 + 465 + +

+

+ + Geva + jóla + - + og + føðingardags + - + og + aðrar + gávur + 22 + 78 + 463 + +

+

+ + Bilur + 21 + 79 + 430 + +

+

+ + Ganga + regluliga + til + tannlækna + 15 + 85 + 446 + +

+

+ + Limagjald + til + áhugafeløg + o.t + . + + + 14 + 86 + 432 + +

+

+ + Bátur + 13 + 87 + 395 + +

+

+ + Ganga + regluliga + til + frisør + 12 + 88 + 459 + +

+

+ + Hava + televarp + / + parabol + 4 + 96 + 442 + +

+

+ + Internet + 2 + 98 + 427 + 87 + +

+

+ + Kap. + 7 + Nøgdsemi + Í + seinasta + parti + í + spurnablaðnum + vórðu + respondentarnir + bidnir + um + at + meta + um + , + hvussu + nøgdir + teir + eru + við + sína + støðu + sum + heild + á + einum + skala + frá + 0-10 + . + + + Haraftrat + vóru + hesir + báðir + opnu + spurningarnir + í + spurnablaðnum + : + - + +

+

+ + Hvat + halda + tygum + vera + gott + við + at + vera + pensionistur + ? + + + - + +

+

+ + Hvat + halda + tygum + vera + ringt + við + at + vera + pensionistur + ? + +

+

+ + Nøgdsemi + er + eitt + subjektivt + hugtak + , + sum + er + ávirkað + av + mentanarligum + og + individuellum + normum + , + væntanum + og + krøvum + , + og + sum + kann + vera + trupult + at + máta + og + samanbera + . + + + Svarini + verða + givin + út + frá + egnum + mátum + fyri + , + hvat + ið + avger + , + um + tey + kunnu + siga + seg + vera + nøgd + ella + ikki + . + + + Nøgdsemi + er + eisini + eitt + relativt + hugtak + , + sum + altíð + hvílir + á + einum + samanberingargrundarlagi + , + og + hetta + varierar + frá + fólk + til + fólk + . + + + Jú + eldri + , + jú + fleiri + samanberingarmøguleikar + eru + . + + + Nøgdsemi + kann + mátast + í + mun + til + støðuna + fyrr + : + “ + Tá + eg + orkaði + meira + .... + ” + ; + “ + Tá + eg + enn + arbeiddi + ... + ; + “ + Tá + hjúnafelagin + enn + var + á + lívi + ... + ” + osfr + . + + + Tað + kann + eisini + mátast + í + mun + til + støðuna + hjá + javnaldrunum + : + Tað + ber + altíð + til + at + finna + onkran + , + sum + er + heilsuliga + , + fíggjarliga + , + sosialt + og + / + ella + í + aðrar + mátar + betur + ella + verri + fyri + enn + ein + sjálv + / + ur + . + + + Svarini + upp + á + spurningin + um + nøgdsemi + kunnu + sostatt + variera + , + alt + eftir + hvørjar + faktorar + fólk + leggja + dent + á + , + tá + tey + verða + spurd + . + + + Ikki + minst + kunnu + normar + um + rímiligheit + og + rættvísi + spæla + inn + : + Tey + , + sum + vegna + sjúku + ella + brek + eru + ógvuliga + bundin + av + hjálp + frá + øðrum + , + hava + sæð + úr + einum + reinum + heilsuligum + perspektivi + kanska + lítla + grund + til + at + vera + nøgd + , + men + sæð + úr + einum + rímiligheitsperspektivi + kunnu + tey + uppliva + tað + sum + ein + norm + , + ikki + at + seta + ov + stór + krøv + , + men + vera + nøgd + við + tað + , + tey + hóast + alt + hava + , + t.d. + góð + fíggjarkor + , + góða + hjálp + frá + børnum + / + familju + , + heimahjálp + , + hjálpartól + osfr + . + + + Tey + , + sum + eru + farin + av + arbeiðsmarknaðinum + hóast + frísk + og + arbeiðshugað + , + kunnu + uppliva + tað + sum + frustrerandi + og + niðurbrótandi + , + at + teirra + vitan + og + førleikar + ikki + longur + eru + eftirspurd + , + at + tey + ikki + longur + sleppa + at + førleikamenna + seg + og + taka + lut + í + tí + sosiala + lívinum + á + arbeiðsmarknaðinum + osfr + . + + + Hinvegin + kunnu + tey + føla + , + at + tey + ikki + kunnu + loyva + sær + at + gremja + seg + , + tá + tey + nú + hóast + alt + eru + frísk + og + hava + møguleika + at + liva + eitt + virkið + lív + uttan + fyri + arbeiðsmarknaðin + . + + + Alt + í + alt + er + hugtakið + nøgdsemi + problematiskt + at + arbeiða + við + , + av + tí + at + tað + ikki + kann + mátast + eftir + nøkrum + felags + rationellum + parametrum + , + men + byggir + á + subjektivar + útsagnir + , + har + respondentarnir + hvør + í + sínum + lagi + sjálvir + avgera + treytirnar + . + + + Tað + er + ikki + altíð + givið + , + hvat + er + orsøk + og + hvat + virkningur + aftanfyri + nøgdsemi + . + + + T.d. + hava + fólk + við + góðari + heilsu + , + góðari + inntøku + og + góðum + fíggjarviðurskiftum + annars + nógvar + møguleikar + at + vera + virkin + sosialt + , + á + arbeiðsmarknaðinum + , + á + frítíðarøkinum + og + í + aðrar + mátar + , + men + í + nógvum + førum + kann + orsøksrelatiónin + vera + øvug + . + + + Mest + sannlíkt + er + , + at + allir + hesir + faktorar + hanga + saman + og + ávirka + hvør + annan + . + + + Kanningar + aðrastaðni + hava + tó + víst + , + at + nakrir + faktorar + ganga + aftur + sum + fortreyt + fyri + nøgdsemi + , + sjálvt + í + sera + ymiskum + samfeløgum + . + + + Tað + er + fyrst + og + fremst + hvussu + tey + klára + seg + , + og + hvat + ræði + tey + hava + á + egnum + lívi + – + og + her + spæla + tey + materiellu + korini + stóran + lut + ; + í + øðrum + lagi + viðurskifti + við + børn + og + onnur + skyldfólk + , + og + í + triðja + lagi + heilsustøða.75 + T.d. + hava + fíggjarviðurskifti + og + heilsa + stóran + týdning + fyri + , + hvussu + fólk + uppliva + síni + livikor + . + + + Teir + virka + sum + aftanfyriliggjandi + variablar + , + sum + ávirka + 75 + Easterlin + 2001 + . + + + Hansara + kanning + vísir + , + at + ¾ + nevna + matereriell + kor + og + livifót + , + ½ + nevnir + viðurskifti + við + børn + og + onnur + skyldfólk + , + 1 + / + 3 + heilsu + . + + + 88 + bústaðarviðurskifti + ( + t.d. + um + fólk + eiga + ella + leiga + bústað + ) + , + sosialt + netverk + , + frítíðarvirksemi + og + onnur + avgerandi + livikorsviðurskifti + . + + + Men + hesir + faktorar + ávirka + eisini + hvønn + annan + : + t.d. + hava + fólk + við + sterkum + sosialum + relatiónum + betri + heilsu + , + og + verða + tey + sjúk + , + koma + tey + skjótari + fyri + seg.76 + Tað + er + eisini + vælkent + , + at + samanhangur + er + millum + inntøku + og + nøgdsemi + . + + + Samanhangur + millum + útbúgving + og + nøgdsemi + kann + forklárast + við + , + at + vanliga + gevur + longri + útbúgving + hægri + inntøku.77 + Í + Føroyum + er + tað + eisini + hugsandi + , + at + tað + hevur + týdning + fyri + sosiala + netverkið + at + hava + skúlafelagar + . + + + Tey + , + sum + hava + gingið + í + studentaskúla + og + / + ella + á + øðrum + útbúgvingarstovnum + í + Føroyum + , + hava + fleiri + skúlafelagar + enn + tey + , + sum + bara + hava + gingið + í + barnaskúla + . + + + Tey + , + sum + hava + lisið + ella + lært + í + Danmark + , + hava + eina + felags + ungdóms + - + og + lestrartíð + og + kanska + eitt + serligt + samanhald + . + + + Men + samanhangurin + millum + inntøku + og + nøgdsemi + er + meira + ógreiður + , + tá + ið + ein + samanber + ymsar + aldursbólkar + , + ella + mátar + nøgdsemi + gjøgnum + eitt + lívsskeið + . + + + Vanligt + er + , + at + lívskrøvini + vaksa + so + hvørt + sum + inntøkan + veksur + , + og + um + ikki + samsvar + er + millum + inntøkuvøkstur + og + lívskrøv + , + virkar + tað + øvugt + , + so + at + nøgdsemið + kanska + minkar.78 + +

+

+ + Tað + hevur + verið + undrast + á + , + at + inntøka + ikki + hevur + so + stóra + ávirkan + á + , + hvussu + eldri + fólk + meta + sítt + nøgdsemi + . + + + Fólk + í + pensiónsaldri + kunnu + siga + seg + vera + væl + nøgd + og + láta + væl + at + fíggjarstøðuni + , + hóast + inntøkan + er + munandi + minkað + ella + burturdottin + . + + + Roynt + hevur + verið + at + finna + eina + forkláring + við + at + hyggja + ikki + bert + at + inntøku + , + men + eisini + ogn + og + skuld + . + + + Kanningar + t.d. + í + Noreg + vísa + , + at + ogn + ( + serliga + peningaogn + og + í + minni + mun + fastogn + ) + og + skuld + hevur + minst + líka + stóran + týdning + sum + inntøka + hjá + hesum + aldursbólki.79 + Hjá + hesum + aldursbólkum + er + tí + meira + umráðandi + at + kanna + heildarfíggjarstøðuna + , + t.e. + um + tey + eiga + uppspardan + pening + at + taka + til + , + og + um + tey + eru + skuldarfrí + . + + + Vanliga + hava + tey + , + ið + mest + hava + tjent + gjøgnum + lívið + , + betri + møguleikar + at + spara + saman + og + sleppa + sær + av + við + skuld + , + enn + tey + ið + hava + havt + lægri + inntøku + . + + + Hetta + vísir + seg + eisini + við + , + at + fíggjarligt + nøgdsemi + tykist + vera + rættiliga + konstant + gjøgnum + lívið + . + + + Samanumtikið + minkar + samanhangurin + millum + objektivt + og + subjektivt + fíggjarligt + nøgdsemi + við + aldrinum + . + + + Vanligt + er + at + forklára + fíggjarligt + nøgdsemi + hjá + teimum + gomlu + við + , + at + tey + seta + lívskrøvini + niður + og + laga + sítt + forbrúk + eftir + fíggjarstøðuni + , + men + norska + kanningin + vísir + , + at + fíggjarstøða + hevur + størri + týdning + fyri + nøgdsemi + hjá + eldru + aldursbólkunum + enn + fyrr + hildið + . + + + At + kenna + seg + fíggjarliga + tryggan + kann + so + aftur + hava + ávirkan + á + eina + breiðari + uppliving + av + nøgdsemi + við + lívsstøðuna + sum + heild + . + + + Í + hesi + norsku + kanning + verður + mint + á + , + at + norðurlendska + vælferðarskipanin + við + fólkapensión + o.o. + sosialum + veitingum + verjir + fyri + , + at + gomul + fólk + koma + í + ringa + armóð + . + + + Tað + verður + tó + ávarað + ímóti + at + leggja + ov + stóran + dent + á + subjektiv + mát + fyri + fíggjarligt + nøgdsemi + , + tí + sum + staðfest + í + nógvum + kanningum + , + eru + nógv + av + teimum + eldru + afturhaldandi + við + at + gremja + seg + og + láta + illa + at + fíggjarstøðuni + . + + + Okkara + kanningarúrslit + viðvíkjandi + nøgdsemi + samsvara + væl + við + kanningar + aðrastaðni + . + + + Fíggjarkorini + , + sosiala + netverkið + og + heilsustøðan + hava + stóra + ávirkan + á + nøgdsemiskensluna + . + + + Nøgdsemið + veksur + , + jú + betri + fíggjarkorini + og + heilsustøðan + eru + . + + + Tað + sama + er + galdandi + fyri + sosiala + sambandið + við + onnur + : + jú + meira + samband + , + jú + betur + nøgd + . + + + Familjan + hevur + størri + týdning + enn + onnur + , + men + munurin + er + ikki + so + stórur + . + + + Tey + , + sum + búgva + saman + við + hjúnafelaga + / + sambúgva + eru + meira + vælnøgd + enn + tey + , + sum + eru + støk + 76 + Iversen + 2002 + . + + + 77 + Elsted + 2008 + . + + + 78 + Easterlin + 2001 + . + + + 79 + Hansen + et + al + . + + + 2008 + . + + + 89 + ella + einkjufólk + . + + + At + hava + børn + ávirkar + nøgdsemiskensluna + positivt + , + og + tað + hevur + enn + meira + týdning + fyri + nøgdsemið + , + at + tey + eru + búsitandi + í + Føroyum + , + enn + hvørt + ein + er + barnleys + / + ur + ella + ei + . + + + Mobilitetsmøguleikarnir + hava + eisini + stóran + týdning + . + + + Jú + minni + bundin + at + øðrum + , + jú + meira + nøgd + , + og + at + kunna + koyra + í + egnum + bili + gevur + stóra + nøgdsemiskenslu + . + + + Tað + undrar + ikki + , + at + mobilitetur + hevur + so + stóran + týdning + fyri + nøgdsemi + . + + + Tað + hevur + avgerandi + týdning + at + vera + før + / + ur + fyri + at + taka + lut + sum + ein + virkin + samfelagsborgari + við + at + kunna + fara + heimanífrá + at + gera + handils + - + og + onnur + ørindi + , + vitja + fólk + , + til + mentanar + - + og + frítíðarvirksemi + og + onnur + sosial + tiltøk + uttan + stórvegis + hóvasták + . + + + Tað + snýr + seg + jú + ikki + bara + um + at + avgreiða + neyðug + ørindi + , + men + eisini + um + alt + tað + , + sum + fylgir + við + og + skapar + gleði + , + stimbran + og + inspiratión + : + rørsla + , + frísk + luft + , + natúrupplivingar + og + ikki + minst + tann + sosiala + samveran + við + onnur + . + + + Eins + og + samband + er + millum + heilsu + og + útbúgving + ( + sí + kap. + 3 + ) + , + hanga + útbúgving + og + nøgdsemi + eisini + saman + . + + + Jú + betri + útbúgving + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + Hetta + er + eisini + galdandi + fyri + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Útbúgving + er + sum + nevnt + í + kap. + 3 + atgongumerki + til + eitt + betri + lív + á + flest + øllum + økjum + . + + + Nøgdsemi + og + arbeiðslív + hanga + eisini + saman + ; + jú + fleiri + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + Hetta + síggja + vit + hjá + kvinnunum + , + sum + í + hesum + ættarliðinum + hava + havt + skiftandi + arbeiðsmynstur + . + + + Summar + hava + ongantíð + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + , + nakrar + nøkur + fá + ár + , + aðrar + longur + . + + + Menn + , + sum + mest + hava + arbeitt + á + landi + , + eru + meira + nøgdir + enn + teir + , + sum + mest + hava + verið + til + skips + . + + + Hvørjar + orsøkirnar + eru + , + vita + vit + ikki + , + men + hugsandi + er + , + at + tey + hørðu + korini + til + skips + , + sum + í + størri + mun + vóru + galdandi + í + 1930-60unum + enn + í + dag + , + hava + týdning + . + + + At + nøgdsemið + samanlagt + er + størri + í + Tórshavnarøkinum + enn + kring + landið + annars + , + hongur + ivaleyst + saman + við + , + at + tað + er + har + , + tey + best + útbúnu + við + teimum + bestu + fíggjarkorunum + búgva + . + + + Á + frítíðarvirksemisøkinum + sæst + eisini + munur + á + nøgdseminum + . + + + Ringast + nøgd + eru + tey + , + sum + hyggja + mest + í + sjónvarp + . + + + Nógvir + variablar + kunnu + hugsast + at + liggja + aftanfyri + her + , + eitt + nú + vánalig + heilsa + ella + fíggjarstøða + , + mobilitetstrupulleikar + , + svinnandi + netverk + osfr + . + + + Motión + sær + eisini + út + til + at + hava + ávísan + týdning + , + men + enn + størri + týdning + hevur + uttanduraarbeiði + . + + + Tey + eru + best + nøgd + , + sum + fáast + mest + við + uttanduraarbeiði + , + t.d. + urtagarðsarbeiði + . + + + Hugsandi + er + , + at + fríska + luftin + , + dagsljósið + , + fysiska + venjingin + , + tað + at + hava + eitt + projekt + og + síggja + tað + menna + seg + og + tað + sosiala + ( + at + práta + við + fólk + , + sum + koma + framvið + , + og + sum + hava + somu + áhugamál + ) + hevur + stimbrandi + ávirkan + . + + + 90 + +

+

+ + Talvurnar + niðanfyri + vísa + , + hvat + respondentarnir + hava + svarað + upp + á + spurningin + um + , + hvussu + teir + eru + nøgdir + við + sína + støðu + alt + í + alt + . + Nøgdsemið + er + í + øllum + tølum + mátað + á + einum + stiga + frá + 0-10 + , + har + 0 + er + minst + nøgd + , + og + 10 + er + mest + nøgd + . + + + Vit + hava + bólkað + tølini + 7-10 + sum + vælnøgd + , + 5-6 + sum + miðalnøgd + og + 0-4 + sum + illa + nøgd + . + + + Á + talvu + 7.1 + sæst + , + at + heili + 73 + % + eru + vælnøgd + , + og + bara + 6 + % + illa + nøgd + . + + + Yngsti + og + elsti + aldursbólkurin + líkjast + mest + , + meðan + fleiri + miðalnøgd + ( + 28 + % + ) + og + færri + vælnøgd + ( + 66 + % + ) + eru + í + mittasta + aldursbólkinum + . + + + Ein + møgulig + forkláring + kann + vera + , + at + í + yngsta + aldursbólkinum + er + heilsan + generelt + góð + hjá + teimum + flestu + , + og + fleiri + eru + framvegis + sjálv + ella + hava + hjúnafelaga + / + sambúgva + á + arbeiðsmarknaðinum + og + hava + sostatt + enn + ikki + merkt + nakra + fíggjarliga + niðurgongd + ella + aðrar + negativar + efektir + av + pensionistatilveruni + . + + + Men + øvugt + vóru + eisini + fleiri + av + teimum + spurdu + , + sum + søgdu + , + at + tað + var + herligt + at + vera + sloppin + frá + at + arbeiða + og + kunna + brúka + sína + tíð + , + sum + man + vil + . + + + Í + mittasta + aldursbólki + er + tað + , + at + aldursbrek + ofta + byrja + at + gera + vart + við + seg + , + meðan + elsti + aldursbólkurin + kanska + hevur + lært + at + liva + við + hesum + og + hevur + slakað + upp + á + lívskrøvini + . + + + Nógv + í + elsta + aldursbólkinum + vístu + á + , + at + so + gomul + sum + tey + vóru + blivin + , + kundu + tey + ikki + vera + annað + enn + vælnøgd + . + + + Kynsmunur + er + eingin + . + + + Men + sum + omanfyri + nevnt + skal + fyrivarni + takast + : + eldri + eru + sum + heild + afturhaldandi + við + at + gremja + seg + . + + + Tað + kann + vera + problematiskt + at + virka + ónøgd + / + ur + , + bæði + yvir + fyri + sær + sjálvum + / + ari + og + yvir + fyri + umheiminum + . + + + Talva + 7.1 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + aldri + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + 67-74 + 75-84 + 85+ + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 73 + 78 + 66 + 73 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 21 + 16 + 28 + 19 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 6 + 6 + 6 + 8 + +

+

+ + N= + 449 + 230 + 171 + 48 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + 91 + +

+

+ + Talva + 7.2 + vísir + , + at + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + eru + nøgdari + enn + kring + landið + annars + . + + + Sannlíkt + er + , + at + hetta + hongur + saman + við + , + at + respondentarnir + í + Tórshavnarøkinum + samanlagt + sæð + eru + betur + útbúnir + og + heilsuliga + og + fíggjarliga + betur + fyri + . + +

+

+ + Talva + 7.2 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + % + +

+

+ + Thn + / + Arg + / + Hoyv + . + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 81 + 70 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 16 + 23 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 3 + 7 + +

+

+ + N= + 144 + 305 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + +

+

+ + Útbúgving + og + arbeiði + +

+

+ + Talva + 7.3 + vísir + , + at + samband + er + millum + grundleggjandi + skúlagongd + og + nøgdsemi + . + + + Longri + skúlagongdin + er + , + størri + er + nøgdsemið + . + + + 100 + % + av + studentunum + eru + vælnøgdir + móti + 69 + % + av + teimum + , + sum + bara + hava + barnaskúla + . + + + Bólkarnir + við + ávv + . + + + millumskúla + og + realskúla + / + preliminer + líkjast + hvør + øðrum + : + ávv + . + + + 86 + % + og + 83 + % + eru + vælnøgd + . + + + Tó + eru + nakað + fleiri + við + realskúla + / + preliminer + miðalnøgd + ( + 15 + % + ) + móti + 7 + % + við + millumskúla + . + + + 92 + +

+

+ + Talva + 7.3 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Barnaskúli + Millumskúli + Realskúli + / + Preliminer + Studentaskúli + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 69 + 86 + 83 + 100 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 24 + 7 + 15 + 0 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 7 + 7 + 2 + 0 + +

+

+ + N= + 353 + 15 + 59 + 22 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Á + talvu + 7.4 + sæst + , + at + samband + er + millum + nøgdsemi + og + útbúgvingarstig + , + eins + og + millum + nøgdsemi + og + grundleggjandi + skúlagongd + . + + + Jú + hægri + útbúgvingarstig + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + Minst + nøgd + eru + tey + við + ongari + útbúgving + – + 68 + % + eru + vælnøgd + og + 7 + % + illa + nøgd + . + + + Nakað + betur + nøgd + eru + tey + við + 1-2 + ára + og + sveinabrævsútbúgving + , + sum + eru + teir + bólkarnir + , + ið + líkjast + mest + : + 72-73 + % + eru + vælnøgd + og + 6 + % + illa + nøgd + . + + + Enn + betur + nøgd + eru + tey + við + 3-4 + ára + útbúgving + : + her + eru + 84 + % + vælnøgd + og + 3 + % + illa + nøgd + . + + + Allarbest + nøgdir + eru + akademikararnir + : + 94 + % + eru + vælnøgdir + , + og + eingin + er + ónøgdur + . + + + Talva + 7.4 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + +

+

+ + Sveinabræv + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Akademikari + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 68 + 73 + 72 + 84 + 94 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 25 + 21 + 22 + 13 + 6 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 7 + 6 + 6 + 3 + 0 + +

+

+ + N= + 202 + 126 + 36 + 70 + 17 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Eins + og + samband + er + millum + skúlagongd + / + útbúgving + og + nøgdsemi + , + vísir + tað + seg + eisini + at + vera + samband + millum + árini + á + arbeiðsmarknaðinum + og + nøgdsemi + . + + + Jú + fleiri + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + , + jú + størri + nøgdsemi + , + og + munurin + er + stórur + og + týðuligur + . + + + Talva + 7.5 + vísir + , + hvussu + nøgdir + kvinnuligu + respondentarnir + eru + í + mun + til + , + um + og + hvussu + leingi + tær + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum.80 + +

+

+ + Myndin + er + greið + : + Jú + fleiri + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + , + jú + nøgdari + eru + tær + . + + + Mest + nøgdar + eru + tær + , + sum + hava + verið + 30 + ár + ella + meira + á + arbeiðsmarknaðinum + ; + 84 + % + av + teimum + eru + í + vælnøgda + bólkinum + . + + + Hetta + er + 11 + % + yvir + miðalnøgdsemistalið + à + 73 + % + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + , + sí + talvu + 7.1 + . + + + Talið + á + miðalnøgdum + ( + 13 + % + ) + og + illa + nøgdum + ( + 3 + % + ) + er + so + mikið + minni + í + mun + til + miðalnøgdsemistalið + à + ávv + . + + + 21 + % + og + 6 + % + . + + + Minst + nøgdar + eru + heimagangandi + húsmøðurnar + ; + bara + 52 + % + eru + vælnøgdar + , + svarandi + til + 19 + % + undir + miðalnøgdsemistalið + 73 + % + , + og + so + mikið + fleiri + eru + miðalnøgdar + ( + 34 + % + ) + og + illa + nøgdar + í + mun + til + miðalnøgdsemistalið + à + ávv + . + + + 21 + % + og + 6 + % + . + + + 80 + Mannligu + respondentarnir + hava + flestallir + verið + 30 + ár + ella + meira + á + arbeiðsmarknaðinum + , + og + tískil + gevur + tað + onga + meining + at + bólka + teir + eftir + árum + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + 93 + +

+

+ + Talva + 7.5 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + leingi + kvinnuligu + respondentarnir + hava + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tils + . + + + Havi + ongantíð + arbeitt + úti + +

+

+ + Minni + enn + 10 + ár + 10-29 + ár + 30 + ár + ella + +

+

+ + Meira + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 73 + 52 + 61 + 68 + 84 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 21 + 34 + 32 + 28 + 13 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 6 + 14 + 7 + 4 + 3 + +

+

+ + N= + 449 + 21 + 28 + 83 + 101 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talva + 7.6 + vísir + , + hvussu + nøgdir + mannligu + respondentarnir + eru + í + mun + til + , + hvørt + teir + hava + arbeitt + mest + á + landi + ella + á + sjógvi.81 + 76 + % + av + teimum + , + sum + hava + starvast + mest + á + landi + , + eru + vælnøgdir + móti + 68 + % + av + teimum + , + sum + mest + hava + verið + til + skips + . + + + Fleiri + av + teimum + á + sjónum + enn + á + landi + eru + miðal + - + ella + illa + nøgdir + . + + + Hví + hetta + er + so + , + vita + vit + ikki + , + men + tað + kundi + verið + áhugavert + at + kanna + nærri + . + + + Talva + 7.6 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvørt + mannligu + respondentarnir + hava + havt + sítt + lívsstarv + á + landi + ella + til + sjós + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Mest + á + landi + Mest + til + sjós + Bæði + og + / + veit + ikki + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 76 + 68 + 64 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 20 + 23 + 29 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 4 + 9 + 7 + +

+

+ + N= + 337 + 92 + 14 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Á + talvu + 7.7 + er + yvirlit + yvir + nøgdsemið + hjá + sjómonnunum + , + býtt + eftir + útbúgvingarstigi + , + og + eingin + ivi + er + : + Jú + hægri + útbúgving + , + jú + nøgdari + . + + + Men + útbúgvingin + skal + upp + á + eitt + ávíst + stig + ; + tað + eru + teir + við + 3-4 + ára + útbúgving + , + sum + eru + mest + vælnøgdir + ( + 87 + % + ) + , + 13 + % + eru + miðalnøgdir + og + eingin + illa + nøgdur + . + + + Teir + við + ongari + útbúgving + og + 1-2 + ára + útbúgving + líkjast + í + so + máta + og + eru + munandi + minni + nøgdir + : + 62-63 + % + eru + vælnøgdir + , + 25-26 + % + miðalnøgdir + og + 12 + % + illa + nøgdir + . + + + Størstiparturin + av + teimum + við + 3-4 + ára + útbúgving + eru + skipsførarar + , + stýrimenn + og + maskinmeistarar + , + og + teir + flestu + við + 1-2 + ára + útbúgving + eru + heimaskiparar + , + fjarritarar + ella + hava + onnur + styttri + skeið + . + + + Sannlíkt + er + , + at + betru + møguleikarnir + , + sømdirnar + og + lønin + , + og + kanska + eisini + sosiala + netverið + , + sum + yvirmenninir + hava + havt + í + mun + til + dekkararnar + , + hava + ávirkan + á + nøgdsemið + . + + + Eingin + akademikari + er + millum + sjómenninar + . + + + 81 + Eingir + kvinnuligir + respondentar + hava + havt + lívsstarv + sítt + á + sjónum + , + og + tískil + gevur + tað + onga + meining + at + bólka + tær + eftir + starvi + á + landi + og + sjógvi + . + + + 94 + +

+

+ + Talva + 7.7 + : + Nøgdsemi + hjá + respondentunum + , + sum + hava + verið + sjómenn + tað + mesta + av + lívinum + , + býtt + eftir + útbúgvingarstigi + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Sjómenn + +

+

+ + Onga + útbúgving + 1-2 + ára + útbúgving + 3-4 + ára + útbúgving + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 62 + 63 + 87 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 26 + 25 + 13 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 12 + 12 + 0 + +

+

+ + N= + 34 + 32 + 23 + +

+

+ + Bústaður + og + mobilitetur + +

+

+ + Tey + , + sum + búgva + hjá + børnum + / + aðrari + familju + , + eru + vælnøgd + . + + + Ein + forkláring + kann + vera + , + at + búfelagsskapir + við + fleiri + familjum + og + / + ella + einstaklingum + ella + fleiri + enn + tveimum + ættarliðum + eru + heldur + óvanligir + í + okkara + mentan + , + og + tey + flestu + hús + eru + upprunaliga + heldur + ikki + innrættað + til + tað + , + men + í + staðin + typiskt + til + eina + kjarnufamilju + . + + + Kortini + finnast + nakrir + slíkir + búfelagsskapir + ; + teir + eru + tó + sjáldan + planlagdir + , + men + verða + oftast + brúktir + sum + ein + ( + neyð + ) + loysn + upp + á + trupulleikar + , + sum + stinga + seg + upp + , + t.d. + tá + tey + gomlu + verða + óhjálpin + ella + ótrygg + við + at + vera + einsamøll + ella + vegna + fíggjartrupulleikar + hjá + onkrum + av + pørtunum + . + + + Sjálvt + um + húsini + upprunaliga + ikki + eru + innrættað + til + búfelagsskap + , + eru + tey + oftast + so + mikið + stór + , + at + tað + ber + til + at + gera + hóskandi + broytingar + . + + + Henda + loysn + verður + kanska + ofta + brúkt + , + av + tí + at + so + fáir + aðrir + bústaðarmøguleikar + eru + til + eldri + og + veik + , + men + vit + eiga + tó + ikki + at + undirmeta + , + at + henda + loysnin + eisini + kann + vera + til + sínámillum + gleði + og + gagns + fyri + allar + partar + . + + + Tað + kann + tykjast + sum + eitt + svárt + stig + at + taka + at + skula + flyta + saman + við + øðrum + , + tá + ein + í + nógv + ár + hevur + rátt + fyri + egnari + borg + , + men + tá + stigið + er + tikið + , + hvørva + ella + minka + jú + samstundis + teir + trupulleikar + , + ið + elvdu + til + stigið + , + og + ymsir + fyrimunir + vísa + seg + . + + + Talva + 7.8 + vísir + , + at + tey + , + sum + búgva + saman + við + hjúnafelaga + ella + sambúgva + , + eru + meira + nøgd + . + + + 78 + % + av + teimum + , + sum + búgva + saman + við + hjúnafelaga + / + sambúgva + , + eru + vælnøgd + móti + 64 + % + av + teimum + , + sum + ikki + búgva + saman + við + hjúnafelaga + ella + sambúgva + . + + + Tey + , + sum + ikki + búgva + saman + við + hjúnafelaga + / + sambúgva + , + eru + í + so + mikið + størri + mun + miðalnøgd + , + og + á + leið + eins + fá + ( + 6-7 + % + ) + av + báðum + pørtum + eru + illa + nøgd + . + + + Betri + fíggjarstøða + ( + tvær + inntøkur + ) + , + størri + tryggleikakensla + og + tað + dagliga + sosiala + sambandið + kunnu + vera + aftanfyriliggjandi + variablar + , + sum + føra + til + størri + nøgdsemi + millum + tey + , + sum + búgva + saman + við + hjúnafelaga + / + sambúgva + . + + + Harafturímóti + tykist + tað + ikki + at + ávirka + nøgdsemið + , + um + respondentarnir + búgva + saman + við + egnum + barni + / + børnum + ella + ikki + . + + + Talva + 7.8 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + um + respondentarir + búgva + saman + við + hjúnafelaga + / + sambúgva + ella + ikki + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Búgva + saman + við + hjúnafelaga + Búgva + ikki + saman + við + hjúnafelaga + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 78 + 64 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 16 + 29 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 6 + 7 + +

+

+ + N= + 295 + 154 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + 95 + +

+

+ + Talva + 7.9 + vísir + , + at + tey + , + sum + koyra + í + egnum + bili + , + eru + meira + nøgd + enn + tey + , + sum + mugu + brúka + aðrar + møguleikar + . + + + 79 + % + av + teimum + , + sum + koyra + sjálv + ella + við + møguligum + hjúnafelaga + / + sambúgva + , + eru + vælnøgd + , + og + bara + 4 + % + illa + nøgd + . + + + Tey + , + sum + taka + hýruvogn + ella + fáa + onkran + at + koyra + seg + , + eru + nakað + minni + nøgd + . + + + Enn + minni + nøgd + eru + tey + , + sum + mugu + heita + á + onnur + at + fara + fyri + seg + , + og + allarringast + nøgd + eru + tey + , + sum + koma + ov + sjáldan + heimanífrá + . + + + 80 + % + av + teimum + , + sum + brúka + buss + , + eru + vælnøgd + , + og + eingin + ónøgdur + . + + + Her + skal + verða + mint + á + , + at + fleiri + svarmøguleikar + vóru + til + henda + spurningin + . + + + Summi + av + teimum + , + sum + brúka + buss + , + kunnu + sostatt + eisini + koyra + sjálvi + osfr + . + + + Men + tendensurin + er + greiður + : + Jú + minni + bundin + at + øðrum + og + jú + størri + frælsi + at + kunna + flyta + seg + sjálvan + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + Talva + 7.9 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + hvørjar + flutningsmøguleikar + respondentarnir + brúka + oftast + , + tá + teir + skulu + so + langt + , + at + ikki + ber + til + at + ganga + . + + + Í + proentum + . + +

+

+ + Fari + við + bussi + +

+

+ + Eg + / + vit + koyra + í + egnum + bili + +

+

+ + Taki + hýruvogn + +

+

+ + Fái + onkran + at + koyra + meg + +

+

+ + Fái + onkran + at + fara + fyrimeg + +

+

+ + Komi + ov + sjáldan + heimanífrá + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 80 + 79 + 69 + 67 + 54 + 45 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 20 + 17 + 28 + 26 + 25 + 22 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 0 + 4 + 3 + 7 + 21 + 33 + +

+

+ + N= + 39 + 287 + 29 + 123 + 28 + 9 + +

+

+ + Heilsustøðan + +

+

+ + Talva + 7.10 + vísir + ógvuliga + sannførandi + samband + millum + heilsu + og + nøgdsemi + . + + + Millum + tey + við + sera + góðari + heilsustøðu + eru + heili + 96 + % + vælnøgd + , + 4 + % + eru + miðalnøgd + , + og + eingin + er + ónøgdur + . + + + Til + samanberingar + eru + bara + 33 + % + av + teimum + við + vánaligari + heilsustøðu + vælnøgd + , + og + 28 + % + eru + illa + nøgd82 + . + +

+

+ + Talið + á + teimum + vælnøgdu + veksur + proportionalt + við + heilsugóðskuni + , + meðan + talið + á + teimum + miðalnøgdu + og + illa + nøgdu + minkar + proportionalt + við + heilsugóðskuni + . + + + Talva + 7.10 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + respondentarnir + meta + um + heilsustøðu + sína + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Heilsustøðan + er + sera + góð + +

+

+ + Heilsu-støðan + er + góð + +

+

+ + Heilsustøðan + er + hampilig + / + upp + og + niður + +

+

+ + Heilsustøðan + er + vánalig + +

+

+ + Heilsustøðan + er + heilt + vánalig + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 96 + 86 + 61 + 33 + 0 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 4 + 11 + 31 + 39 + 50 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 0 + 3 + 8 + 28 + 50 + +

+

+ + N= + 45 + 177 + 206 + 18 + 2 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + 82 + Bólkurin + við + teimum + við + heilt + vánaligari + heilsustøðu + telur + bara + tvey + og + er + tískil + óegnaður + at + gera + niðurstøðu + um + . + + + 96 + +

+

+ + Umframt + at + spyrja + um + heilsustøðuna + hava + vit + eisini + spurt + respondentarnar + , + um + teir + eru + hindraðir + í + dagligdegnum + vegna + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek.83 + Talva + 7.11 + stuðlar + tí + , + sum + talva + 7.10 + vísir + : + jú + minni + hindrað + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + 80 + % + av + teimum + , + sum + ikki + eru + hindrað + , + eru + vælnøgd + , + og + bara + 3 + % + illa + nøgd + . + + + Bara + 37 + % + av + teimum + nógv + hindraðu + eru + vælnøgd + , + og + heili + 24 + % + illa + nøgd + . + + + Tey + mest + hindraðu + líkjast + mest + burturúr + ; + her + er + ónøgdin + munandi + størri + enn + millum + tey + ikki-hindraðu + og + tey + eitt + sindur-hindraðu + . + + + Hetta + er + ikki + óvæntað + og + krevur + neyvan + meira + forkláring + . + + + Talva + 7.11 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + um + og + í + hvønn + mun + respondentarnir + kenna + seg + hindraðar + í + gerandisdegnum + , + t.d. + vegna + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek + ( + illa + gongd + , + hoyra + / + síggja + illa + e.a. + ) + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Nei + , + ikki + hindrað + / + ur + Ja + , + eitt + sindur + hindrað + / + ur + Ja + , + nógv + hindrað + / + ur + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 80 + 68 + 37 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 17 + 25 + 39 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 3 + 7 + 24 + +

+

+ + N= + 284 + 127 + 38 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talva + 7.12 + staðfestir + enn + einaferð + tað + sama + , + sum + talvurnar + 7.11 + og + 7.12 + vísa + . + + + Jú + meira + sjálvbjargin + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + 75 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + sjálv + , + eru + vælnøgd + . + + + Hetta + samsvarar + við + talið + fyri + respondentarnar + sum + heild + ( + talva + 7.1 + ) + . + + + Tey + , + sum + hava + tørv + fyri + hjálp + , + eru + munandi + minni + nøgd + ; + bara + 53 + % + eru + vælnøgd + , + og + 15 + % + eru + illa + nøgd + móti + 6 + % + av + samlaða + luttakaraskaranum + ( + talva + 7.1 + ) + . + + + Talva + 7.12 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + respondentarnir + klára + seg + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Eg + klári + meg + Tørv + fyri + hjálp + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 75 + 53 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 20 + 32 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 5 + 15 + +

+

+ + N= + 414 + 34 + +

+

+ + Sosialt + netverk + +

+

+ + At + hava + børn + tykist + hava + ávísan + týdning + fyri + , + hvørt + respondentarnir + eru + vælnøgdir + ella + miðalnøgdir + . + + + Barnloysi + sær + tó + ikki + út + til + at + gera + fleiri + enn + annars + illa + nøgd + , + men + nakað + fleiri + barnsleys + eru + miðalnøgd + enn + tey + við + børnum + , + sí + talvu + 7.13 + . + + + Hetta + samsvarar + við + nýggja + norska + kanning + , + sum + vísti + , + at + tað + at + hava + børn + lítlan + og + ongan + týdning + hevur + fyri + lukkukenslu + hjá + eldri + fólki + . + + + Hjá + teimum + barnleysu + kanska + tí + tey + tá + hava + vant + seg + við + tankan + og + funnið + aðrar + keldur + til + stuðul + og + meining.84 + 83 + Illa + gongd + , + hoyra + / + síggja + illa + e.a + . + + + 84 + Hansen + 2010 + , + her + endurgivið + frá + www.nova.no + / + id + / + 21472 + . + + + 97 + +

+

+ + Talva + 7.13 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + um + respondentarnir + hava + børn + ella + ikki + . + + + Í + procentum + . + + + 0 + barn + 1 + barn + ella + fleiri + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 62 + 74 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 33 + 19 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 5 + 7 + +

+

+ + N= + 39 + 406 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Tey + , + sum + ikki + hava + børn + búsitandi + í + Føroyum + , + fylgja + á + leið + sama + mynstri + í + nøgdsemi + sum + tey + , + ið + eingi + børn + hava + yvirhøvur + , + sí + talvu + 7.14 + og + smbr + . + + + við + talvu + 7.13 + . + + + Tað + sær + tískil + út + til + , + at + tað + at + hava + børn + búgvandi + í + nánd + hevur + størri + týdning + fyri + nøgdsemi + , + enn + hvørt + ein + er + barnleys + / + ur + ella + ei + . + + + Talva + 7.14 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + um + respondentarnir + hava + børn + búsitandi + í + Føroyum + ella + ikki + . + + + Í + procentum + . + + + 0 + barn + búsitandi + í + Føroyum + 1 + barn + ella + fleiri + búsitandi + í + Føroyum + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 63 + 75 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 30 + 19 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 7 + 6 + +

+

+ + N= + 56 + 389 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Á + talvu + 7.15 + er + yvirlit + yvir + nøgdsemi + í + mun + til + , + hvussu + ofta + respondentarnir + hitta + ávv + . + + + familju + og + onnur + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + . + + + Myndin + er + greið + : + jú + títtari + samband + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + Nógv + tann + størsti + bólkurin + hittir + familju + hvønn + dag + ella + ofta + , + og + ein + minni + , + men + eisini + stórur + partur + hittir + onnur + hvønn + dag + ella + ofta + . + + + 78 + % + av + teimum + , + sum + hitta + familju + hvønn + dag + ella + ofta + , + eru + vælnøgd + , + og + bara + 5 + % + illa + nøgd + . + + + Mynstrið + er + tað + sama + viðvíkjandi + at + hitta + onnur + : + Av + teimum + , + ið + hitta + onnur + hvønn + dag + ella + ofta + , + eru + 80 + % + vælnøgd + og + 4 + % + illa + nøgd + . + + + Bólkarnir + , + sum + hitta + familju + ávv + . + + + onnur + sjáldan + / + ongantíð + líkjast + eisini + : + 59 + % + ávv + 60 + % + eru + vælnøgd + , + 32 + % + ávv + . + + + 28 + % + miðalnøgd + og + ávv + . + + + 9 + % + ávv + . + + + 12 + % + illa + nøgd + . + + + Í + hesum + bólkunum + ávirkar + tað + sostatt + ikki + nøgdsemið + , + um + sambandið + fatar + um + familju + ella + onnur + . + + + Viðvíkjandi + teimum + , + sum + hitta + familju + ella + onnur + av + og + á + , + er + munur + á + nøgdseminum + , + hvørt + sambandið + er + við + familju + ella + ikki + : + her + eru + bara + 50 + % + av + teimum + , + sum + hitta + familjuna + av + og + á + vælnøgd + móti + 65 + % + av + teimum + , + sum + hitta + onnur + av + og + á. + Samanumtikið + kann + sigast + , + at + tað + at + hitta + fólk + hevur + positiva + ávirkan + á + nøgdsemiskensluna + . + + + Familjan + hevur + meira + týdning + enn + onnur + , + men + munurin + er + ikki + stórur + . + + + 98 + +

+

+ + Talva + 7.15 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + hvussu + ofta + respondentarnir + hitta + familju + ávv + . + + + onnur + ikkiskyldfólk + , + sum + tey + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Hitta + familju + +

+

+ + Hitta + onnur + +

+

+ + Hvønn + dag + ella + ofta + +

+

+ + Av + og + á + +

+

+ + Sjáldan + ella + ongantíð + +

+

+ + Hvønn + dag + ella + ofta + +

+

+ + Av + og + á + +

+

+ + Sjáldan + ella + ongantíð + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 78 + 50 + 59 + 80 + 65 + 60 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 17 + 37 + 32 + 16 + 27 + 28 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 5 + 13 + 9 + 4 + 8 + 12 + +

+

+ + N= + 359 + 68 + 22 + 275 + 105 + 65 + +

+

+ + Frítíð + +

+

+ + Niðanfyri + eru + talvur + fyri + nøgdsemi + gjørdar + fyri + nøkur + útvald + frítíðarítriv + av + almennum + slagi + , + sum + flestu + fólk + í + útgongustøðinum + hava + møguleika + at + fáast + við + : + at + hyggja + í + sjónvarp + , + at + motionera + og + at + takast + við + uttanduraarbeiði + . + + + Á + talvu + 7.16 + sæst + lítil + munur + á + nøgdseminum + hjá + teimum + , + sum + hyggja + 0-1 + tíma + og + teimum + , + sum + hyggja + 2-4 + tímar + í + sjónvarp + um + dagin + . + + + 70 + % + av + teimum + , + sum + hyggja + 0-1 + tíma + , + eru + vælnøgd + móti + 77 + % + av + teimum + , + sum + hyggja + 2-4 + tímar + . + + + So + mikið + fleiri + av + teimum + , + sum + hyggja + 0-1 + tíma + , + eru + miðalnøgd + ( + 25 + % + ) + móti + 17 + % + miðalnøgdum + av + teimum + , + sum + hyggja + 2-4 + tímar + . + + + Men + av + teimum + , + sum + hyggja + 5 + tímar + ella + meira + , + eru + bara + 55 + % + vælnøgd + og + 38 + % + miðalnøgd + . + + + 99 + +

+

+ + Talva + 7.16 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + leingi + respondentarnir + vanliga + hyggja + í + sjónvarp + um + dagin + . + + + Í + procentum + . + + + 0-1 + tíma + sjónvarp + 2-4 + tímar + sjónvarp + 5 + tímar+ + sjónvarp + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 70 + 77 + 55 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 25 + 17 + 38 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 5 + 6 + 7 + +

+

+ + N= + 145 + 266 + 29 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talvurnar + 7.17 + og + 7.18 + vísa + nøgdsemið + í + mun + til + , + hvussu + ofta + respondentarnir + vanliga + motionera + , + ávv + . + + + einsamallir + ella + saman + við + øðrum + . + + + Tølini + eru + nakað + skiftandi + , + og + illa + ber + til + at + vísa + á + nakran + greiðan + samanhang + . + + + Kortini + er + vert + at + leggja + til + merkis + , + at + tey + , + ið + motionera + dagliga + ella + fleiri + ferðir + um + vikuna + ávv + . + + + einsamøll + ella + saman + við + øðrum + , + eru + tey + mest + vælnøgdu + ( + 80 + % + ávv + . + + + 83 + % + ) + móti + 65 + % + ávv + 67 + % + vælnøgdum + millum + tey + , + sum + ongantíð + motionera + . + + + Men + variablarnir + aftanfyri + kunnu + vera + nógvir + . + + + Ein + hin + mest + upplagdi + er + heilsa + . + + + Í + fleiri + førum + er + tað + helst + so + , + at + tey + , + ið + ( + orka + at + ) + motionera + mest + , + hava + best + heilsu + , + men + tað + kann + í + øðrum + førum + eisini + vera + øvugt + , + soleiðis + at + tey + , + sum + motionera + mest + , + nettupp + gera + tað + , + tí + heilsan + bilar + , + t.d. + eftir + ráðum + frá + lækna + ella + øðrum + . + + + Talva + 7.17 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + ofta + respondentarnir + plaga + at + motionera + einsamallir + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Dagliga + / + fleiri + ferðir + um + vikuna + +

+

+ + Hvørja + viku + +

+

+ + Hvønn + mánaða + +

+

+ + Nakrar + ferðir + um + árið + +

+

+ + Ongantíð + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 80 + 72 + 60 + 75 + 65 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 16 + 21 + 40 + 18 + 27 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 4 + 7 + 0 + 7 + 8 + +

+

+ + N= + 128 + 58 + 25 + 40 + 147 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talva + 7.18 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + ofta + respondentarnir + plaga + at + motionera + saman + við + øðrum + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Dagliga + / + fleiri + ferðir + um + vikuna + +

+

+ + Hvørja + viku + +

+

+ + Hvønn + mánaða + +

+

+ + Nakrar + ferðir + um + árið + +

+

+ + Ongantíð + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 83 + 82 + 86 + 66 + 67 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 16 + 14 + 14 + 17 + 26 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 1 + 4 + 0 + 17 + 7 + +

+

+ + N= + 86 + 66 + 22 + 36 + 205 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Á + talvu + 7.19 + sæst + nøgdsemi + mátað + í + mun + til + , + hvussu + ofta + respondentarnir + fáast + við + uttanduraarbeiði + . + + + Her + tykist + at + vera + greiður + samanhangur + . + + + Munurin + er + stórur + millum + tey + , + sum + 100 + arbeiða + uttandura + dagliga + / + fleiri + ferðir + um + vikuna + ( + 85 + % + ) + og + tey + , + sum + ongantíð + arbeiða + uttandura + ( + 58 + % + ) + . + + + Talva + 7.19 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + í + hvønn + mun + respondentarnir + fáast + við + uttanduraarbeiði + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Dagliga + / + fleiri + ferðir + um + vikuna + +

+

+ + Hvørja + viku + +

+

+ + Hvønn + mánaða + +

+

+ + Nakrar + ferðir + um + árið + +

+

+ + Ongantíð + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 85 + 79 + 71 + 78 + 58 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 12 + 20 + 23 + 17 + 31 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 3 + 1 + 6 + 5 + 11 + +

+

+ + N= + 85 + 77 + 34 + 121 + 128 + +

+

+ + Fíggjarviðurskifti + +

+

+ + Á + talvu + 7.20 + sæst + greitt + samband + millum + nøgdsemi + og + lønarinntøku + . + + + Jú + hægri + lønarinntøka + , + jú + størri + nøgdsemi + . + + + 63 + % + av + respondentunum + , + sum + hvørki + hava + lønarinntøku + ella + hjúnafelaga + / + sambúgva + við + lønarinntøku + , + eru + vælnøgdir + . + + + Til + samanberingar + eru + heili + 91 + % + av + respondentunum + við + eini + húsarhaldsinntøku + à + 200.000 + kr. + p.a + . + + + ella + meira + , + vælnøgdir + . + + + 9 + % + av + teimum + við + ongari + inntøku + eru + illa + nøgd + móti + 1 + % + av + teimum + , + sum + forvinna + 200.000 + kr. + p.a + . + + + ella + meira + . + + + Tá + heili + 63 + % + av + teimum + uttan + lønarinntøku + hóast + alt + eru + vælnøgd + og + bara + 9 + % + illa + nøgd + , + kann + tað + hanga + saman + við + , + at + summi + av + hesum + eiga + pening + , + virðisbrøv + ella + aðrar + ognir + . + + + Talva + 7.20 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + møguligari + bruttolønarinntøku + p.a + . + + + hjá + respondentunum + og + møguligum + hjúnafelaga + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Onga + inntøku + 1.000 + - + 49.000 + kr. + p.a + . + + + 50.000 + - + 199.000 + kr. + p.a + . + + + 200.000 + kr. + + + p.a + . + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 63 + 74 + 79 + 91 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 28 + 23 + 14 + 8 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 9 + 3 + 7 + 1 + +

+

+ + N= + 188 + 66 + 63 + 64 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talva + 7.21 + vísir + uppaftur + týðuligari + sambandið + millum + nøgdsemi + og + góð + fíggjarkor + . + + + Jú + betri + fíggjarkor + , + jú + betur + nøgd + . + + + 90 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + sera + væl + fíggjarliga + , + eru + vælnøgd + , + meðan + bara + 33 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + / + sera + illa + , + eru + vælnøgd + . + + + Bara + 2 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + sera + væl + , + eru + illa + nøgd + . + + + 28 + % + av + teimum + , + sum + klára + seg + illa + ella + sera + illa + , + eru + illa + nøgd + . + + + 101 + +

+

+ + Talva + 7.21 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + hvussu + respondentarnir + klára + seg + við + núverandi + inntøku.85 + Í + procentum + . + +

+

+ + Klára + seg + sera + væl + Klára + seg + væl + Klára + seg + illa + / + sera + illa + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 90 + 74 + 33 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 8 + 22 + 39 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 2 + 4 + 28 + +

+

+ + N= + 98 + 302 + 46 + +

+

+ + Talva + 7.22 + staðfestir + enn + einaferð + tað + , + sum + omanfyri + er + nevnt + um + , + hvussu + stóra + ávirkan + fíggjarviðurskifti + hava + á + nøgdsemið + . + + + 88 + % + av + teimum + , + sum + hava + nóg + mikið + eftir + av + inntøkuni + til + at + kunna + spara + , + eru + vælnøgd + og + bara + 2 + % + illa + nøgd + , + meðan + bara + 43 + % + av + teimum + , + har + sum + tað + manglar + í + , + eru + vælnøgd + og + 27 + % + illa + nøgd + . + + + Talva + 7.22 + : + Nøgdsemi + á + einum + skala + frá + 0-10 + býtt + eftir + hvussu + langt + húsarhaldsinntøkan + hjá + respondentunum + røkkur + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Meira + er + eftir + , + so + eg + / + vit + kunnu + spara + +

+

+ + Einki + er + eftir + , + tað + melur + akkurát + runt + +

+

+ + Tað + manglar + í + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 88 + 67 + 43 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 10 + 27 + 30 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 2 + 6 + 27 + +

+

+ + N= + 166 + 244 + 30 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + 85 + Bara + 5 + respondentar + hava + her + svarað + , + at + tey + klára + seg + sera + illa + við + inntøkuni + . + + + Tað + gevur + onga + mening + at + procentuera + hesar + 5 + ; + tískil + eru + teir + bólkaðir + saman + við + teimum + , + sum + hava + svarað + , + at + tey + klára + seg + illa + við + inntøkuni + . + + + 102 + +

+

+ + Talva + 7.23 + endurtekur + enn + einaferð + tað + sama + , + sum + er + nevnt + omanfyri + . + + + Talva + 7.23 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + um + respondentarnir + klára + at + fíggja + eina + óvæntaða + útreiðslu + à + 10.000 + kr. + Í + procentum + . + +

+

+ + Ja + +

+

+ + Nei + +

+

+ + Vælnøgd + ( + 7-10 + ) + 81 + 41 + +

+

+ + Miðalnøgd + ( + 5-6 + ) + 17 + 36 + +

+

+ + Illa + nøgd + ( + 0-4 + ) + 2 + 23 + +

+

+ + N= + 336 + 75 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Talva + 7.24 + vísir + yvirlit + yvir + teir + respondentar + , + sum + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + og + teir + , + sum + aftrat + tí + hava + lønarinntøku + ( + íroknaða + lønarinntøku + hjá + hjúnafelaganum + ) + , + eftirløn + , + pensión + , + rentuinntøkur + og + / + ella + aðrar + inntøkur + . + + + Henda + talva + fortelur + einki + um + upphæddirnar + , + og + heldur + ikki + eru + møguligar + ognir + roknaðar + uppí + her + . + + + Kortini + vísir + tendensurin + seg + : + 80 + % + av + teimum + , + sum + hava + okkurt + aftrat + , + eru + vælnøgd + móti + 64 + % + av + teimum + , + sum + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + . + + + Tey + , + sum + bara + hava + minstupensión + , + eru + í + størri + mun + miðalnøgd + ( + 27 + % + ) + og + illa + nøgd + ( + 9 + % + ) + . + + + 103 + +

+

+ + Talva + 7.24 + : + Nøgdsemi + býtt + eftir + , + hvørt + respondentarnir + bara + hava + fólkapensión + og + samhaldsfasta + , + ella + teir + aftrat + tí + eisini + hava + lønarinntøku + , + íroknað + lønarinntøku + hjá + møguligum + hjúnafelaga + , + eftirløn + , + pensión + , + rentuinntøkur + og + / + ella + aðrar + inntøkur + . + + + Í + procentum + . + +

+

+ + Tøl + +

+

+ + Hava + lønarinntøku + ella + annað + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + +

+

+ + Hava + onga + inntøku + aftrat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + 7-10 + 80 + 64 + 5-6 + 16 + 27 + 0-4 + 4 + 9 + +

+

+ + N= + 250 + 193 + +

+

+ + Reyð + markering + : + Munandi + hægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Blá + markering + : + Munandi + lægri + procenttal + enn + miðalnøgdsemisprocentið + fyri + allar + luttakararnar + í + kanningini + . + + + Til + seinast + fara + vit + at + geva + respondentunum + orðið + . + + + Í + opnu + spurningunum + um + , + hvat + er + gott + ávv + . + + + ringt + við + at + vera + pensionistur + ganga + tveir + faktorar + aftur + og + aftur + : + heilsa + og + fíggjarkor + . + + + Tey + allarflestu + vóru + samd + um + , + at + um + heilsan + og + fíggjarkorini + eru + góð + , + so + er + einki + at + klaga + um + . + + + Men + eisini + nógv + annað + varð + nevnt + . + + + Millum + svarini + upp + á + spurningin + Hvat + halda + tygum + vera + gott + við + at + vera + pensionistur + ? + + + vóru + : + - + at + kunna + ráða + yvir + tíðini + sjálv + / + ur + og + gera + tað + , + man + vil + - + at + hava + meira + tíð + til + familjuna + og + barnabørnini + - + at + hava + nógv + at + fara + upp + til + , + sum + man + ikki + hevði + tíð + til + fyrr + - + at + kunna + taka + tað + róligt + - + at + hava + fáar + útreiðslur + - + ongar + spekulatiónir + - + trygt + at + vita + , + at + man + ikki + er + gloymd + / + ur + av + samfelagnum + . + + + Umlætting + , + pensión + og + pensionistafeløg + eru + ómissandi + tilboð + - + at + kunna + fáa + heimahjálp + - + bíligari + at + ferðast + . + +

+

+ + Millum + svarini + uppá + spurningin + Hvat + halda + tygum + vera + ringt + við + at + vera + pensionistur + ? + + + vóru + : + - + óbehagiligt + at + hoyra + fjølmiðlarnar + og + politikararnar + tosa + um + eldrabyrðu + - + ótrygt + at + hoyra + politikararnar + kjakast + um + at + lækka + pensiónina + - + einsemi + , + saknar + starvsfelagar + og + netverk + annars + , + kensla + av + at + vera + uttanfyri + - + minkandi + megi + , + orkar + minni + , + heilsubrek + annars + - + ov + lítið + at + gera + , + keðir + seg + - + vánalig + fíggjarstøða + - + ómynduggering + - + vil + fegin + arbeiða + , + men + sleppur + ikki + uttan + mótrokning + í + pensiónini + - + ikki + longur + at + hava + ábyrgd + av + og + ávirkan + á + samfelagsviðurskiftini + - + ov + fá + mentanar + - + og + onnur + tiltøk + í + summum + støðum + kring + landið + – + dýrt + og + strævið + at + skula + langan + veg + - + vánaligt + útboð + av + hóskandi + íbúðum + til + eldri + til + lagaligan + prís + - + trupult + at + finna + út + av + broytingum + , + t.d. + á + tekniska + økinum + - + vánaligt + ferðasamband + , + brekkur + , + trupult + at + fara + nakrastaðni + 104 + - + keðiligt + at + vera + øðrum + til + byrðu + - + ólag + á + heimahjálpini + . + +

+

+ + Eisini + vóru + nakrar + hugleiðingar + : + - + vandi + er + fyri + at + gerast + dovin + , + um + man + ikki + aktiverar + seg + sjálva + / + n + - + man + noyðist + sjálv + / + ur + at + vera + opin + og + søkja + samband + við + onnur + - + smáligt + hevði + verið + uttan + uppspardan + pening + aftrat + pensiónini + - + ringt + skil + hevði + verið + uttan + bilin + . + +

+

+ + Vit + minna + enn + einaferð + á + , + at + mark + er + fyri + , + í + hvønn + mun + støðan + hjá + teimum + eldru + kann + mátast + og + lýsast + við + tølum + . + + + Tøl + siga + tað + , + tey + siga + , + men + heldur + ikki + meira + enn + tað + . + + + Tey + siga + nakað + um + mongdir + , + men + einki + um + innihald + , + og + geva + tískil + eina + einfalda + mynd + av + tí + samansetta + veruleikanum + og + øllum + teimum + kompleksu + samanhangunum + í + honum + . + + + T.d. + siga + tøl + um + mongd + av + árum + á + arbeiðsmarknaðinum + einki + um + annað + íkast + , + so + sum + húsarbeiði + , + at + ansa + børnum + , + gomlum + og + sjúkum + , + luttøku + í + ymsum + felagsarbeiði + o.m.a. + Títtleiki + av + sosialum + relatiónum + sigur + sigur + einki + um + nærleikan + í + teimum + , + hvar + tær + fyriganga + , + í + hvørjum + sambandi + og + nærri + umstøður + annars + . + + + Tøl + um + heilsustøðu + mátað + út + frá + egnum + subjektivum + metingum + siga + í + summum + førum + nakað + annað + , + enn + tá + tey + verða + mátað + út + frá + einum + medicinskum + perspektivi + . + + + Sjálvt + konkret + tøl + um + fíggjarstøðu + siga + ikki + alt + , + av + tí + at + fíggjarstøða + er + samansett + av + inntøkum + , + útreiðslum + , + ogn + , + skuld + , + prísum + og + forbrúkstørvi + , + og + ymiskt + er + , + hvussu + fólk + fyrihalda + seg + til + hetta + . + + + Nøgdsemi + er + kanska + tað + allartruplasta + at + máta + , + tí + her + eru + eingi + objektiv + kriteriir + ella + mongdir + at + fyrihalda + seg + til + . + + + Fyri + at + geva + kanningarúrslitunum + meira + dýpd + hava + vit + - + umframt + at + fyrihalda + okkum + til + kanningarúrslitini + - + í + ávísan + mun + stuðlað + okkum + til + aðrar + kanningar + av + líknandi + slag + og + til + ymsar + bókmentir + . + + + Hetta + kundi + verið + munandi + meira + útbygt + og + hevði + givið + kanningarúrslitunum + enn + meira + vekt + , + men + tað + verður + kanska + møguleiki + fyri + tí + í + einum + seinri + umfari + . + + + Hóast + hesar + avmarkingar + meta + vit + kortini + , + at + hesi + fyribilsúrslitini + av + kanningini + geva + nakrar + eftirfarandi + ábendingar + um + fíggjarligu + , + heilsuligu + og + sosialu + livikorini + hjá + fólkapensionistum + í + Føroyum + . + + + 105 + +

+

+ + Bókmentalisti + Ársfrágreiðing + fyri + Føroyar + 1981 + . + + + Føroya + Landsstýri + / + Ríkisumboðsmaðurin + í + Føroyum + . + +

+

+ + Om + kronlogiseringens + betydning + for + forestillinger + om + alder + . + + + Tidsskrift + for + kulturforskning + Volum + 3. + nr. + 1 + / + 2004 + : + 67-85 + . + + + Easterlin + , + Richard + A. + ( + 2001 + ) + : + Income + and + Happiness + . + + + Towards + a + Unified + Theory + . + + + The + Economic + Journal + , + 111:465-484 + . + + + Royal + Economic + Society + Elstad + , + Jon + Ivar + ( + 2008 + ) + : + Utdanning + og + helseulikheter + . + + + Problemstillinger + og + forskningsfunn + . + + + " + Den + gule + serien + " + IS-1573 + . + + + Oslo + : + Helsedirektoratet + Frykman + , + Jonas + og + Löfgren + , + Orvar + ( + 1979 + ) + : + Den + kultiverade + människan + . + + + Liber + Läromedel + Lund + Færøerne + . + + + Folketællingen + 1960 + . + + + Statistisk + Tabelværk + 1965 + Færøerne + . + + + Folke + - + og + boligtællingen + 22. + september + 1977 + . + + + Statistisk + Tabelværk + 1979 + Føroya + Studentaskúli + og + HF-skeið + 50 + ár + : + 1937-1987 + . + + + Tórshavn + . + + + Føroya + Studentaskúli + og + HF-skeið + , + 1987 + . + + + - + 149 + s. + : + myndir + ; + 22 + cm + + + rættingarlepi + & + uppískoyti + til + næmingalistan + ( + s. + 151-157 + ) + Hansen + , + T. + , + Slagsvold + , + B. + & + Moum + , + T. + ( + 2008 + ) + : + Financial + Satisfaction + in + Old + Age + : + A + Satisfaction + Paradox + or + a + Result + of + Accumulated + Wealth + ? + + + Social + Indicator + Research + . + + + 2008:89:323-347 + Hansen + , + Thomas + ( + 2010 + ) + : + Subjective + well-being + in + the + second + half + of + life + . + + + The + influence + of + family + and + household + resources + . + + + ( + Endurgivið + frá + www.nova.no + / + id + / + 21472 + ) + . + + + Hareven + , + T. + : + ( + 2000 + ) + : + Families + , + History + , + and + Social + Change + : + Life-Course + & + Cross-Cultural + Perspectives + , + Wetview + Press + , + Perseus + Press + Books + Group + Hentze + : + Jens + Marius + ( + 2000 + ) + : + Tórshavnar + skúlasøga + . + + + Tórshavn + Iversen + , + Lars + m.fl. + ( + 2002 + ) + : + Medicinsk + sociologi + – + samfund + , + sundhed + og + sygdom + . + +

+

+ + Afgivet + til + Færøernes + landsstyre + og + statsministeriet + . + + + Tórshavn + 1962 + . + + + Kjersem + , + Eli + ( + 2008 + ) + : + En + dag + om + gangen + . + + + Undersøkelse + av + behov + for + heldøgns + omsorg + blant + eldre + i + Vestnes + kommune + . + + + Arbeidsnotat + 2008:4 + , + Høgskolen + i + Molde + . + + + Kjersem + . + + + Eli + og + Turid + Aarseth + ( + 2009 + ) + : + ” + Nei + , + det + har + jeg + ikke + tenkt + over + ennå + ” + . + + + Om + kunnskapsgrunnlag + og + beslutningsutfordringer + i + eldreomsorgen + . + + + Tidsskrift + for + Velferdsforskning + , + Vol + . + + + 12 + , + No + . + +

+

+ + En + skolehistorisk + håndbog + . + + + Tórshavn + Romøren + , + Tor + Inge + ( + 2001 + ) + : + Den + fjerde + alderen + . + + + Funksjonstap + , + familieomsorg + og + tjenestebruk + hos + mennesker + over + 80 + år + . + + + Oslo + : + Gyldendal + Akademisk + Rostad + , + Berit + ( + 2010 + ) + : + Sosiale + ulikheter + i + kvinners + helse + . + + + HUNT + 1984-86 + og + 1995-97 + Schei + , + Berit + og + Bakketeig + , + Leif + S. + + + ( + red + . + ) + + + ( + 2007 + ) + : + Kvinner + lider + – + menn + dør + . + + + Folkehelse + i + et + kjønnsperspektiv + . + + + Gyldendal + Norsk + Forlag + . + + + 106 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 1 + +

+

+ + SPURNABLAÐ + - + LIVIKOR + FÓLKAPENSIONISTA + Til + tygum + , + sum + hava + fingið + hetta + spurnablað + : + Fróðskaparsetrið + skipar + fyri + eini + verkætlan + , + har + endamálið + er + at + fáa + størri + vitan + um + livikorini + hjá + heimabúgvandi + fólkapensionistum + . + + + Sum + liður + í + hesi + verkætlan + verður + hetta + spurnablað + sent + til + um + leið + 700 + fólkapensionistar + . + + + Tað + er + av + stórum + týdningi + , + ikki + minst + fyri + landsins + myndugleikar + , + at + fáa + eina + so + fullfíggjaða + mynd + sum + gjørligt + av + livikorunum + hjá + fólkapensionistum + í + Føroyum + . + + + Tygum + eru + ein + av + teimum + tilvildarliga + útvaldu + til + at + vera + við + í + hesi + kanning + , + og + vit + vóna + , + at + tygum + vilja + gera + okkum + tann + beina + at + svara + spurningunum + , + sum + eru + settir + í + spurnablaðnum + . + + + Vit + fara + at + ringja + til + tygara + , + og + tá + vóna + vit + , + at + tygum + vilja + svara + spurningunum + . + + + Tygum + skulu + also + ikki + senda + spurnablaðið + aftur + til + okkara + . + + + Spurnablaðið + er + sent + til + tygara + , + so + at + tygum + kunnu + vita + , + hvat + vit + fara + at + spyrja + um + , + tá + vit + ringja + . + + + Allar + upplýsingar + verða + viðgjørdar + í + trúnaði + og + bert + nýttar + til + hesa + verkætlan + . + + + Eingi + nøvn + verða + nevnd + í + frágreiðingini + , + sum + verður + skrivað + út + frá + úrslitinum + av + spurnakanningini + . + + + Tá + ið + kanningin + er + liðugt + viðgjørd + , + verða + øll + spurnabløð + burturbeind + . + + + Kanningin + er + fráboðað + Dátueftirlitinum + sambært + lóg + um + viðgerð + av + persónsupplýsingum + . + + + Dátueftirlitið + hevur + sett + treytir + fyri + kanningini + fyri + at + tryggja + persónsvernd + hjá + teimum + , + sum + taka + lut + í + spurnakanningini + . + + + Vit + gera + vart + við + , + at + tað + er + frívillugt + at + taka + lut + í + spurnakanningini + . + + + Tygum + avgera + sjálv + / + ur + , + um + tygum + vilja + svara + øllum + spurningunum + , + ella + um + tygum + velja + at + svara + nøkrum + , + men + ikki + øllum + spurningunum + , + ella + um + tygum + ikki + vilja + svara + nøkrum + av + spurningunum + . + + + Fróðskaparsetur + Føroya + ( + Søgu + - + og + samfelagsdeildin + ) + stendur + fyri + kanningini + . + + + Ábyrgd + : + Elin + Súsanna + Jacobsen + , + lektari + á + Søgu + - + og + samfelagsdeildini + . + + + J. + Broncksgøta + 25 + , + Tórshavn + . + + + Telefon + 352580 + . + + + Teldupostur + : + elinsj@setur.fo + . + + + 107 + +

+

+ + Spurnablað + í + samband + við + kanning + av + livikorum + hjá + fólkapensionistum + 1 + . + + + □ + maður + □ + kvinna + 2 + . + +

+

+ + Nær + eru + tygum + fødd + / + - + ur + ? + + + ár + _ + _ + _ + _ + 3 + . + + + Sivilstøða + ? + + + □ + gift + □ + sambúgvandi + □ + fráskild + ( + ur + ) + □ + einkja + / + einkjumaður + □ + støk + / + stakur + 4 + . + + + Hvussu + langa + grundleggjandi + skúlagongd + fingu + tygum + ? + + + □ + barnaskúla + □ + millumskúla + □ + realskúla + / + preliminer + □ + studentaskúla + 5 + . + + + Hvørja + útbúgving + hava + tygum + ? + + + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 6 + . + + + Hvat + hevur + verið + tygara + høvuðsvinna + ? + + + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 7 + . + + + Hvussu + leingi + hava + tygum + verið + á + arbeiðsmarknaðinum + ? + + + □ + havi + ongantíð + arbeitt + úti + □ + minni + enn + 10 + ár + □ + 10-19 + ár + □ + 20-29 + ár + □ + 30 + ella + longri + 8 + . + + + Hvussu + búgva + tygum + ? + + + □ + í + egnum + húsi + / + íbúð + □ + í + leigaðum + húsi + / + íbúð + / + kamari + □ + í + sambýli + □ + hjá + børnum + ella + aðrari + familju + 9a + . + + + Hvussu + nógv + búgva + tit + vanliga + í + húsinum + / + íbúðini + ? + + + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 9b + . + + + Um + tygum + ikki + búgva + einsamøll + / + einsamallur + , + hvør + býr + í + húsinum + umframt + tygum + ? + + + □ + Hjúnafelagi + / + sambúgvi + □ + Barn + □ + Systkin + □ + Foreldur + □ + Onnur + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 10 + a. + Hava + tygum + hugsað + um + at + flyta + ? + + + □ + Nei + □ + Ja + , + eg + havi + avgjørt + at + flyta + □ + Ja + , + eg + hugsi + um + at + flyta + 108 + 10 + b. + Um + tygum + flyta + , + verður + tað + so + : + □ + í + minni + hús + / + íbúð + □ + í + aðra + bygd + / + bý + □ + á + sambýli + / + stovn + 10 + c. + Um + ja + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + ( + møguliga + fleiri + krossar + , + men + raðfesting + ) + □ + húsini + ov + stór + og + tung + at + halda + □ + ov + nógv + at + hugsa + um + og + ansa + eftir + □ + einsligt + □ + havi + tørv + á + hjálp + / + umsorgan + frá + øðrum + □ + vil + vera + nærri + børnum + / + familju + □ + aðrar + grundir + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 10 + d. + Um + nei + , + hvat + er + viktigasta + orsøkin + ? + + + ( + møguliga + fleiri + krossar + , + men + raðfesting + ) + □ + ( + kensluligt + ) + tilknýti + til + húsið + □ + ( + kensluligt + ) + tilknýti + til + grannalagið + □ + vil + vera + sjálvbjargin + □ + fáar + útreiðslur + til + húsið + í + verandi + støðu + □ + tað + er + ikki + annar + hóskandi + bústaður + til + mín + / + okkum + □ + tað + er + annar + hóskandi + bústaður + at + velja + í + , + men + havi + ikki + ráð + til + at + flyta + □ + aðrar + grundir + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 11 + . + + + Hava + tygum + nakran + nærindis + sum + kann + hjálpa + tygum + , + tá + tygum + hava + tørv + fyri + tí + ? + + + ( + møguliga + fleiri + krossar + ) + □ + Klári + meg + oftast + sjálv + / + - + ur + □ + Ja + , + havi + hjúnafelaga + / + sambúgva + sum + hjálpir + mær + □ + Ja + , + familjan + hjálpir + □ + Ja + , + grannar + hjálpa + □ + Ja + , + vinir + og + kenningar + hjálpa + □ + Ja + , + fái + heimahjálp + □ + Nei + , + fái + ikki + ta + hjálp + , + mær + tørvar + Netverk + 12.a + Hvussu + ofta + hitta + tygum + familju + ella + onnur + , + sum + tygum + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + ? + + + Familja + : + □ + hvønn + dag + □ + ofta + □ + sjáldan + □ + ongantíð + +

+

+ + Onnur + : + □ + hvønn + dag + □ + ofta + □ + sjáldan + □ + ongantíð + 12.b + Hvussu + ofta + hava + tygum + telefonsamband + ( + ella + umvegis + telduna + ) + við + familju + ella + onnur + , + sum + tygum + ikki + búgva + í + húsi + saman + við + ? + + + Familja + : + □ + hvønn + dag + □ + ofta + □ + sjáldan + □ + ongantíð + +

+

+ + Onnur + : + □ + hvønn + dag + □ + ofta + □ + sjáldan + □ + ongantíð + 13 + . + + + Hvussu + langt + er + at + ganga + til + nærmasta + matvøruhandil + ? + + + □ + minni + enn + 15 + min. + □ + meira + enn + 15 + min. + 109 + 14 + . + + + Um + tygum + skulu + so + langt + , + at + ikki + ber + tygum + til + at + ganga + , + hvat + gera + tygum + oftast + ? + + + ( + møguliga + fleiri + krossar + ) + □ + Eg + / + vit + koyra + í + egnum + bili + □ + Fái + onkran + at + koyra + meg + □ + Fari + við + bussi + □ + Taki + hýruvogn + □ + Komi + ov + sjáldan + heimanífrá + +

+

+ + Heilsan + 15 + . + + + Hvussu + meta + tygum + heilsustøðuna + at + vera + ? + + + □ + Sera + góð + □ + Góð + □ + Hampilig + / + Upp + og + niður + □ + Vánalig + □ + Heilt + vánalig + □ + Veit + ikki + 16 + . + + + Eru + tygum + hindrað + í + dagligdegnum + vegna + varandi + likamliga + ella + sálarliga + sjúku + ella + brek + ( + td + illa + gongd + , + hoyri + / + síggi + illa + e.a + . + ) + + + □ + ja + , + nógv + skerd + □ + ja + , + eitt + sindur + □ + nei + □ + veit + ikki + +

+

+ + Fíggjarstøðan + 17 + . + + + Hvussu + meta + tygum + at + húsarhaldsinntøkan + røkkur + : + □ + Eg + klári + meg + sera + væl + við + verandi + inntøku + □ + Eg + klári + meg + við + verandi + inntøku + □ + Eg + klári + meg + illa + við + verandi + inntøku + □ + Eg + klári + meg + sera + illa + við + verandi + inntøku + □ + Veit + ikki + 17 + b. + Um + svarið + er + ILLA + : + Hvat + man + vera + høvuðsgrundin + til + , + at + tygum + eru + illa + fyri + fíggjarliga + ? + + + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 18 + . + + + Hvussu + var + at + fara + upp + á + pensión + ? + + + Livifóturin + : + □ + versnaði + □ + varð + óbroyttur + □ + batnaði + 19 + . + + + Hvussu + røkka + pengarnir + , + sum + tygum + fáa + um + mánaðin + ? + + + Tá + mánaðurin + er + farin + , + er + so + □ + meira + eftir + , + so + at + eg + / + vit + kunnu + spara + □ + einki + eftir + , + tað + melur + akkurát + runt + □ + tað + manglar + í + 110 + 20 + . + + + Um + nakað + verður + í + ólagi + við + húsunum + , + ella + okkurt + hendir + , + so + at + tygum + hava + brúk + fyri + 10.000 + kr. + , + ber + tað + til + hjá + tygum + at + fíggja + eina + slíka + óvæntaða + útreiðslu + ? + + + □ + ja + □ + nei + □ + veit + ikki + / + vil + ikki + svara + 21 + . + + + Hvørjar + inntøkur + hava + tygum + afturat + fólkapensjón + og + samhaldsfasta + ? + +

+

+ + Ja + +

+

+ + Nei + +

+

+ + Vil + ikki + svara + +

+

+ + Løn + +

+

+ + Hjúnafelagin + hevur + inntøku + +

+

+ + Eftirlønarskipan + gjøgnum + arbeiði + +

+

+ + Privat + uppsparda + pensjón + +

+

+ + Rentuinntøkur + 22 + a. + Hvussu + nógv + hava + tygum + í + inntøku + um + árið + , + brutto + afturat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + ? + +

+

+ + Umleið + kr + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + □ + veit + ikki + / + vil + ikki + svara + 22 + b. + Hvussu + nógv + hava + tygum + og + hjúnafelagin + / + sambúgvin + tilsaman + í + inntøku + um + árið + , + brutto + afturat + fólkapensión + og + samhaldsfasta + ? + +

+

+ + Umleið + kr + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + □ + veit + ikki + / + vil + ikki + svara + 23 + . + + + Hava + tygum + ( + og + hjúnafelagin + / + sambúgvin + ) + ogn + ( + pening + , + virðisbrøv + ) + ? + + + □ + Ja + , + umleið + kr + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + □ + nei + □ + veit + ikki + / + vil + ikki + svara + 24 + . + + + Hava + tygum + ( + og + hjúnafelagin + / + sambúgvin + ) + skuld + ? + + + □ + Ja + , + umleið + kr. + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + □ + nei + □ + veit + ikki + / + vil + ikki + svara + 25 + . + + + Hava + tygum + ( + og + evt + . + + + hjúnafelagi + / + sambúgvi + ) + seinasta + árið + … + ( + møguliga + fleiri + krossar + ) + +

+

+ + Ja + +

+

+ + Nei + +

+

+ + Vil + ikki + svara + +

+

+ + Fingið + ískoyti + til + húsarhaldið + frá + øðrum + í + húskinum + ( + tó + ikki + hjúnafelaga + / + sambúgva + ) + ? + +

+

+ + Fingið + peningahjálp + ( + gávu + , + lán + ) + frá + familju + ella + vinum + ? + +

+

+ + Latið + øðrum + ( + t.d. + familju + ella + vinum + ) + peningahjálp + ? + +

+

+ + Umlagt + lán + ? + +

+

+ + Brúkt + av + uppspardari + ogn + ? + +

+

+ + Tikið + lán + til + størri + umvælingar + ? + +

+

+ + Tikið + lán + til + ferðing + ella + til + at + keypa + dýr + ting + ? + +

+

+ + Fingið + ískoyti + frá + Almannastovuni + ? + +

+

+ + Javnan + fingið + fisk + ella + aðrar + matvørur + til + gávus + ? + + + 111 + 26 + . + + + Leypandi + útreiðslur + Hvussu + nógvar + útreiðslur + hevur + húskið + um + mánaðin + til + húsaleigu + / + húsalán + Umleið + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + kr + hita + +

+

+ + Umleið + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + kr + el + +

+

+ + Umleið + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + kr + telefon + +

+

+ + Umleið + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + kr + bil + +

+

+ + Umleið + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + kr + +

+

+ + Frítíð + 27 + . + + + Hvussu + ofta + … + +

+

+ + Hvønn + dag + / + fleiri + ferðir + um + vikuna + +

+

+ + Hvørja + viku + Hvønn + mánaða + +

+

+ + Nakrar + ferðir + um + árið + +

+

+ + Ongantíð + +

+

+ + Lesa + tygum + avís + / + bøkur + / + vikubløð + +

+

+ + Brúka + tygum + teldu + / + internet + +

+

+ + Hondarbeiði + ( + binda + , + handverk + o.t + . + ) + +

+

+ + Bindiklubba + +

+

+ + Fáast + tygum + við + uttanduraarbeiði + +

+

+ + Fáast + tygum + við + seyð + ella + onnur + kríatúr + +

+

+ + Í + føðingardag + o.a. + veitslur + +

+

+ + Til + møti + / + í + kirkju + +

+

+ + Kvøldskúla + / + skeið + +

+

+ + Til + fund + / + fyrilestur + +

+

+ + Bingo + +

+

+ + Pensionistafelag + +

+

+ + Hjálpi + til + uttan + løn + fyri + vælgerandi + endamál + +

+

+ + Ítróttardystir + ( + fótbólt + o.a. + ) + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + saman + við + øðrum + ) + +

+

+ + Motión + , + gongutúrar + e.a + . + + + ( + einsamallur + / + einsamøll + ) + +

+

+ + Hjálpi + foreldrum + e.ø + . + + + sum + eru + eldri + +

+

+ + Hjálpi + børnum + e.ø + sum + eru + yngri + 28 + . + + + Hvussu + nógvar + tímar + um + dagin + hyggja + tygum + vanliga + at + sjónvarpi + ? + + + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + tímar + 112 + 29 + . + + + Er + tygara + forbrúk + broytt + , + aftan + á + at + tygum + vórðu + pensjonerað + / + ur + ? + +

+

+ + Minni + enn + áðrenn + eg + varð + pensionist + +

+

+ + Óbroytt + ( + ella + meira + ) + +

+

+ + Veit + ikki + / + vil + ikki + svara + +

+

+ + Uttanlandaferðir + +

+

+ + Bilur + +

+

+ + Bátur + +

+

+ + Nýggj + klæði + og + skógvar + +

+

+ + Ganga + regluliga + til + frisør + +

+

+ + Ganga + regluliga + til + tannlækna + +

+

+ + Geva + jóla + - + , + føðingardags + - + og + aðrar + gávur + +

+

+ + Limagjald + til + áhugafeløg + o.tíl + +

+

+ + Hava + televarp + / + parabol + +

+

+ + Halda + bløð + +

+

+ + Leggja + pengar + til + síðis + til + óvæntaðar + útreiðslur + +

+

+ + Internet + 30 + . + + + Hvat + halda + tygum + vera + gott + við + at + verða + pensjonistur + ? + + + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + 31 + . + + + Hvat + halda + tygum + vera + ringt + við + at + verða + pensjonistur + ? + + + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + … + ........ + 32 + . + + + Alt + í + alt + – + hvussu + nøgd + / + ur + eru + tygum + við + støðuna + mált + í + tølum + frá + 0 + til + 10 + ? + +

+

+ + Stak + illa + nøgd + / + ur + Stak + væl + nøgd + / + ur + □ + Veit + ikki + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + _ + 0 + 1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 7 + 8 + 9 + 10 + +

+

+ + Takk + fyri + luttøkuna + ! + + + 113 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 2 + : + Frágreiðing + frá + Almannastovuni + Fólkapensjónin86 + +

+

+ + Pensjónsaldurin + er + 67 + ár + . + + + Rætturin + til + fólkapensjón + tekur + við + 1. + í + mánaðinum + aftaná + fylta + 67. + árið + . + + + Ein + áheitan + skal + tó + verða + latin + inn + , + áðrenn + útgoldið + verður + . + + + Almannastovan + sendir + út + áminning + til + øll + 3 + mánaðar + áðrenn + 67 + ára + føðingardagin + . + + + Rætturin + til + fólkapensjón + er + treytaður + av + , + at + ein + hevur + danskan + ríkisborgararætt + og + hevur + búð + í + danska + ríkinum + í + minsta + lagi + 3 + ár + frá + tí + ein + fylti + 15 + ár + . + + + Full + pensjón + verður + útgoldin + , + tá + viðkomandi + hevur + búð + í + danska + ríkinum + í + minsta + lagi + í + 40 + ár + . + + + Er + bústaðartíðin + styttri + , + verður + útgoldið + í + talinum + av + 40. + partum + , + ið + svara + til + árini + , + ein + hevur + búð + í + danska + ríkinum + . + + + Ein + skal + hava + fastan + bústað + í + Føroyum + fyri + at + kunna + fáa + fólkapensjón + . + + + Tað + er + vanliga + treytin + . + + + Tó + er + sáttmáli + gjørdur + millum + Norðurlond + um + at + innvinna + pensjónsrætt + hvør + hjá + øðrum + . + + + Soleiðis + ber + til + hjá + norðurlendskum + ríkisborgara + at + fáa + pensjón + úr + Føroyum + og + føroyingum + at + fáa + pensjón + úr + hinum + Norðurlondunum + , + um + bústaðartíðin + har + hevur + verið + í + minsta + lagi + 3 + ár + . + + + Samanseting + av + pensjón + Fólkapensjónin + er + samansett + av + grundupphædd + og + viðbót + . + + + Upphæddirnar + eru + ymiskar + eftir + um + pensjonisturin + er + giftur + ella + stakur + – + hægri + til + ein + stakan + pensjonist + . + + + Hevur + fólkapensjónistur + uppihaldsskyldu + mótvegis + barni + , + verður + barnaviðbót + veitt + – + ein + fyri + hvørt + barn + undir + 18 + ár + . + + + Ein + fyritíðarpensjonistur + , + sum + hevur + fingið + tillutað + hjálparviðbót + ella + røktarviðbót + , + varðveitir + hesa + , + tá + hann + / + hon + verður + 67 + ár + og + flytir + frá + fyritíðar + - + til + fólkapensjón + . + + + Hesar + viðbøtur + kunnu + tillutast + fyritíðarpensjonistum + , + sum + hava + tørv + á + støðugari + hjálp + ella + røkt + / + hjáveru + av + øðrum + persóni + . + + + Fólkapensjón + verður + goldin + forút + eina + ferð + um + mánaðin + . + + + Pensjónsupphæddir + ( + fullar + upphæddir + ) + 87 + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + stakur + giftur + stakur + giftur + +

+

+ + Grundupphædd + Viðbót + Tilsamans + 50.028 + 37.884 + 39.756 + 29.328 + 4.169 + 3.157 + 7.326 + 3.313 + 2.444 + 5.757 + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + +

+

+ + Barnaviðbót + Hjálparviðbót + Røktarviðbót + 12.552 + 34.848 + 69.552 + 1.046 + 2.904 + 5.796 + 86 + Viðvíkjandi + reglum + um + fólkapensjón + sbr. + LØGTINGSLÓG + NR. + 48 + FRÁ + 10 + . + + + MAI + 1999 + UM + ALMANNAPENSJÓNIR + O.A. + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + LØGTINGSLÓG + NR. + 50 + FRÁ + 26 + . + + + MAI + 2010 + 87 + Viðvíkjandi + upphæddum + fyri + 2010 + , + sbr. + KUNNGERÐ + NR. + 152 + FRÁ + 3 + . + + + DESEMBER + 2009 + UM + ÁSETING + OG + JAVNING + AV + ALMANNAVEITINGUM + 114 + +

+

+ + Grundupphæddin + , + sum + er + skattafrí + , + er + óheft + av + fíggjarligu + viðurskiftunum + hjá + pensjónistinum + . + + + Viðbótin + , + sum + er + skattskyldug + , + verður + javnað + eftir + inntøkuni + . + + + Lækking + av + pensjón + Viðbótin + verður + lækkað + , + tá + pensjonistur + hevur + aðra + skattskylduga + inntøku + enn + fólkapensjón + , + samhaldsfast + eftirlønarútgjald + , + útlendska + almannapensjón + o.l + . + + + Viðbótin + verður + lækkað + við + 60 + % + av + inntøku + omanfyri + 59.800 + kr + um + árið + . + + + Viðbótin + til + giftan + pensjónist + verður + lækkað + við + grundarlag + í + helvtini + av + inntøkuni + hjá + báðum + hjúnafeløgunum + tilsamans + . + + + Hetta + uttan + mun + til + um + annað + ella + bæði + fáa + pensjón + . + + + Sostatt + byrjar + viðbótin + hjá + giftum + pensjonisti + at + minka + , + tá + inntøkan + hjá + hjúnum + tilsamans + fer + uppum + 119.600 + kr. + Inntøkan + tilsamans + hjá + báðum + verður + býtt + í + tvey + við + útrokning + av + pensjónini + til + giftan + fólkapensjonist + . + + + Viðbótin + fellur + burtur + , + tá + ársinntøkan + er + 122.940 + kr + hjá + einum + støkum + pensjonisti + og + 217.360 + kr + tilsamans + um + árið + hjá + hjúnum + . + + + Viðbøtur + við + uppruna + í + eldri + lóg + Nakrir + fólkapensjonistar + eru + , + sum + fáa + bíðiviðbót + , + aldursviðbót + ella + skiftisupphædd + . + + + Hetta + eru + upphæddir + , + ið + vórðu + ásettar + ella + varðveittar + fyri + at + forða + fyri + , + at + pensjónsútgjaldið + minkaði + í + sambandi + við + skiftið + , + tá + nýggj + almannapensjónslóg + varð + sett + í + gildi + 1. + januar + 2000 + . + + + Persónlig + viðbót + Fólkapensjonistur + , + sum + hevur + serliga + trupul + kor + kann + søkja + um + at + fáa + persónliga + viðbót + . + + + Henda + verður + latin + eftir + umsókn + frá + pensjonistinum + og + meting + av + tørvinum + í + hvørjum + einstøkum + føri + . + + + Mett + verður + um + tað + neyðuga + og + rímiliga + í + tí + útreiðslu + , + sum + søkt + verður + um + stuðul + til + at + gjalda + , + og + um + fíggjarviðurskiftini + loyva + pensjónistinum + sjálvum + at + gjalda + . + + + Kannað + og + mett + verður + um + hvussu + inntøkur + og + útreiðslur + hanga + saman + og + um + pensjónisturin + hevur + ogn + , + ið + kann + verða + nýtt + til + gjald + av + viðkomandi + útreiðslu + . + + + Fólkapensjón + á + røktarstovni + 88 + +

+

+ + Tá + fólkapensjonistur + fær + uppihald + á + ellis + - + ella + røktarstovni + fellur + pensjónin + burtur + . + + + Í + staðin + verður + útgoldin + ein + upphædd + til + persónligan + tørv + ( + sonevndur + lummapeningur + ) + . + + + Hevur + pensjonistur + á + røktarstovni + inntøku + umframt + pensjónina + , + skal + hann + gjalda + 30 + % + av + hesari + fyri + uppihaldið + . + + + Hevur + pensjonistur + á + røktarstovni + uppihaldsskyldur + mótvegis + hjúnafelaga + og + børnum + , + skal + eftir + nærri + ásettum + reglum + tryggjast + , + at + livikorini + hjá + hesum + verða + varðveitt + , + áðrenn + gjald + verður + roknað + av + inntøkuni + hjá + tí + , + sum + kemur + á + røktarstovn + . + + + Heimabúgvandi + hjúnafelagi + fær + fólkapensjón + sum + stakur + , + tá + hjúnafelagi + fer + á + røktarstovn + . + + + Upphædd + á + ellis + - + og + røktarheimi + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + +

+

+ + Upphædd + til + persónligan + tørv + ( + lummapeningur + ) + 11.772 + 981 + 88 + LØGTINGSLÓG + NR. + 108 + FRÁ + 22 + . + + + DESEMBER + 1999 + UM + UPPIHALD + Á + STOVNI + O.L. + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + LØGTINGSLÓG + NR. + 174 + FRÁ + 22 + . + + + DESEMBER + 2009 + 115 + +

+

+ + Fólkapensjón + á + eldrasambýli89 + +

+

+ + Fólkapensjónin + verður + útgoldin + sum + vanligt + , + tá + flutt + verður + í + eldrasambýli + . + + + Her + skal + pensjonisturin + gjalda + fyri + kost + og + logi + , + umframt + eitt + fast + og + eitt + inntøkuheft + gjald + fyri + 30 + tímars + heimahjálp + eftir + ávísum + reglum + , + sum + eru + ásettar + í + kunngerð + . + + + Gjaldið + fyri + uppihald + er + 3.558 + kr + fyri + støk + og + 2.409 + kr + fyri + gift + um + mánaðin + . + + + Fasta + gjaldið + fyri + heimahjálp + er + 2000 + kr. + 30 + tímars + gjaldið + , + ið + kann + koma + aftrat + , + sum + sagt + , + heft + at + inntøkuni + hjá + pensjonistinum + útyvir + pensjónina + . + + + Tølini + eru + fyri + 2010 + . + + + Viðbót + til + ávísar + pensjonistar + 90 + +

+

+ + Fólkapensjonistar + sum + hava + eina + ársinntøku + útyvir + pensjónina + , + sum + er + niðanfyri + 60.000 + kr + hjá + stakum + pensjónisti + og + 80.000 + kr + hjá + giftum + pensjónistum + tilsamans + um + árið + , + hava + rætt + til + viðbót + til + ávísar + pensjonistar + . + + + Viðbótin + verður + útgoldin + 3 + ferðir + um + árið + . + + + Viðvót + til + ávísar + pensjonistar + 2010 + kr. + um + árið + kr. + hvørt + útgjald + +

+

+ + Kr. + um + mán. + ( + rokn + ) + +

+

+ + Viðbót + ( + Brennistudningur + ) + 7.344 + 2.448 + 612 + +

+

+ + Áseting + og + javning + av + pensjón + 91 + +

+

+ + Pensjónsupphæddirnar + verða + ásettar + á + hvørjum + ári + sambært + lóg + um + áseting + og + javning + av + almannaveitingum + . + + + Tey + seinastu + nógvu + árini + eru + upphæddirnar + – + grundupphæddin + undantikin + – + hækkaðar + við + 4 + % + um + árið + , + í + 2010 + tó + við + 3 + % + . + + + Samhaldsfasta + eftirlønargjaldið + 92 + +

+

+ + Øll + , + sum + eru + búsitandi + í + +

+

+ + Føroyum + hava + rætt + til + útgjald + frá + samhaldsfasta + arbeiðsmarknaðareftirlønargrunninum + . + + + Hetta + gjald + varð + fyrstu + ferð + útgoldið + 1. + apríl + 1997 + við + 500 + kr + um + mánaðin + . + + + Síðan + er + gjaldið + hækkað + á + hvørjum + árið + . + + + Gjaldið + er + frá + 1. + januar + 2010 + kr. + 2600 + um + mánaðin + . + + + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + +

+

+ + Samhaldsfasti + 31.200 + 2.600 + 89 + Sbr. + KUNNGERÐ + NR. + 101 + FRÁ + 24 + . + + + JULI + 2000 + UM + HEIMAHJÁLP + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + KUNNGERÐ + NR. + 3 + FRÁ + 28 + . + + + JANUAR + 2010 + , + KUNNGERÐ + NR. + 67 + FRÁ + 18 + . + + + MAI + 2006 + UM + ELDRASAMBÝLI + , + SUM + BROYTT + VIÐ + KUNNGERÐ + NR. + 71 + FRÁ + 30 + . + + + MAI + 2006 + , + KUNNGERÐ + NR. + 4 + FRÁ + 28 + . + + + JANUAR + 2010 + UM + GJALD + FYRI + HEIMAHJÁLP + og + kunngerð + um + áseting + og + javning + av + almannarveitingum + frá + des. + 2009 + 90 + LØGTINGSLÓG + NR. + 35 + FRÁ + 16 + . + + + APRÍL + 1997 + UM + VIÐBÓT + TIL + ÁVÍSAR + PENSIÓNISTAR + V.FL. + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + LØGTINGSLÓG + NR. + 10 + FRÁ + 9 + . + + + FEBRUAR + 2001 + . + + + 91 + LØGTINGSLÓG + NR. + 35 + FRÁ + 16 + . + + + APRÍL + 1997 + UM + VIÐBÓT + TIL + ÁVÍSAR + PENSIÓNISTAR + V.FL. + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + LØGTINGSLÓG + NR. + 10 + FRÁ + 9 + . + + + FEBRUAR + 2001.og + kunngerðir + 92 + LØGTINGSLÓG + NR. + 39 + FRÁ + 7 + . + + + MAI + 1991 + UM + ARBEIÐSMARKNAÐAREFTIRLØNARGRUNN + , + SUM + SEINAST + BROYTT + VIÐ + LØGTINGSLÓG + NR. + 64 + FRÁ + 25 + . + + + MAI + 2009 + 116 + +

+

+ + At + ráða + yvir + hjá + fólkapensjonisti + uttan + aðrar + inntøkur + Ein + fólkapensjonistur + , + sum + ikki + hevur + aðrar + inntøkur + enn + pensjónina + , + hevur + eina + upphædd + at + ráða + yvir + , + sum + framgongur + av + talvunum + niðanfyri + . + + + 93 + +

+

+ + At + ráða + yvir + heimabúgvandi + áðrenn + skatt + * + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + stakur + giftur + stakur + giftur + +

+

+ + Grundupphædd + Viðbót + Viðbót + til + ávísar + pens + . + + + * + Samhaldsfasti + Tilsamans + Skattur + Tilsamans + aftaná + skatt + 50.028 + 37.884 + 7.344 + 31.200 + 126.456 + 14.286 + 112.170 + 39.756 + 29.328 + 3.672 + 31.200 + 103.956 + 11.802 + 92.154 + 4.169 + 3.157 + 612 + 2.600 + 10.538 + 1.191 + 9.348 + 3.313 + 2.444 + 306 + 2.600 + 8.434 + 984 + 7.680 + * + At + skatturin + er + roknaður + við + miðal + kommunu + - + og + kirkjuskattaprosenti + sambært + www.taks.fo + . + + + At + ráða + yvir + á + røktarstovni + áðrenn + skatt + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + stakur + giftur + stakur + giftur + +

+

+ + Upphædd + til + persónligan + tørv + Samhaldsfasti + Tilsamans + Skattur + Tilsamans + aftaná + skatt + 11.772 + 31.200 + 42.972 + - + 3.766 + 39.206 + 11.772 + 31.200 + 42.972 + - + 3.766 + 39.206 + 981 + 2.600 + 3.581 + - + 314 + 3.267 + 981 + 2.600 + 3.581 + - + 314 + 3.267 + +

+

+ + At + ráða + yvir + á + eldrasambýli + áðrenn + skatt + 2010 + kr. + um + árið + kr. + um + mán. + stakur + giftur + stakur + giftur + +

+

+ + Grundupphædd + Viðbót + Viðbót + til + ávísar + pens.94 + +

+

+ + Samhaldsfasti + Uppihaldsgjald + 95 + +

+

+ + Fast + gjald + fyri + heimahjálp + Tilsamans + Skattur + Tilsamans + aftaná + skatt + 50.028 + 37.884 + 7.344 + 31.200 + - + 42.696 + - + 24.000 + 59.760 + - + 14.286 + 45.474 + 39.756 + 29.328 + 3.672 + 31.200 + - + 28.908 + - + 12.000 + 63.048 + - + 11.802 + 51.246 + 4.169 + 3.157 + 612 + 2.600 + - + 3.558 + - + 2.000 + 4.980 + - + 1.191 + 3.790 + 3.313 + 2.444 + 306 + 2.600 + - + 2.409 + - + 1.000 + 5.254 + - + 984 + 4.271 + 93 + Skatturin + er + roknaður + við + miðal + kommunu + - + og + kirkjuskattaprosenti + sambært + www.taks.fo + . + + + 94 + av + tí + at + bara + ein + ” + viðbót + til + ávísar + pensjonistar + ” + verður + útgoldin + til + hjún + er + upphæddin + býtt + í + helvt + til + hvønn + hjúnafelaga + 95 + munur + er + tó + sambært + reglurnar + á + gjaldinum + fyri + gift + við + ikki-pensjonisti + og + gift + við + pensjonisti + , + umfraamt + tá + gift + bæði + búgva + á + sambýli + .. + Talvan + vísur + bara + gjald + hjá + giftum + við + pensjonisti + . + + + Uppihaldsgjaldið + er + 3.558 + kr + fyri + ein + , + ið + er + giftur + við + ikki-pensjónisti + ella + bæði + búgva + á + sambýli + . + + + 117 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 3 + : + Frágreiðing + frá + Almannastovuni + Talva + A + : + Fólkpensionistar + býttir + eftir + aldri + , + kyni + og + hjúnastøðu + desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Gift + +

+

+ + Støk + * + +

+

+ + M+K + +

+

+ + K + 67-69 + 1.229 + 655 + 574 + 466 + 398 + 189 + 176 + 70-74 + 1.571 + 801 + 770 + 601 + 440 + 200 + 330 + 75-79 + 1.370 + 654 + 716 + 458 + 341 + 196 + 375 + 80-84 + 993 + 391 + 602 + 242 + 157 + 149 + 445 + 85-89 + 644 + 214 + 430 + 112 + 72 + 102 + 358 + 90-94 + 287 + 102 + 185 + 53 + 17 + 49 + 168 + 95+ + 53 + 14 + 39 + 2 + 2 + 12 + 37 + +

+

+ + Tils + . + + + 6.147 + 2.831 + 3.316 + 1.934 + 1.427 + 897 + 1.889 + * + Áður + gift + og + ógift + Talva + B + : + Fólkpensionistar + býttir + eftir + kyni + og + hjúnastøðu + . + + + Desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + +

+

+ + Tórshavnarøkið + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Menn + Kvinnur + +

+

+ + Gift + 3.361 + 589 + 461 + 1.345 + 966 + +

+

+ + Støk + * + 2.786 + 270 + 664 + 627 + 1.225 + +

+

+ + Tils + . + + + 6.147 + 859 + 1.125 + 1.972 + 2.191 + * + Áður + gift + og + ógift + Talva + C + : + Fólkpensionistar + býttir + eftir + kyni + , + hjúnastøðu + og + bústøðu + . + + + Desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Gift + +

+

+ + Støk + * + +

+

+ + Pensionistar + , + heimabúgvandi + 2.722 + 3.108 + 1.903 + 1.398 + 819 + 1.710 + Pensionistar + á + stovni + 109 + 208 + 31 + 29 + 78 + 179 + +

+

+ + Tils + . + + + 2.831 + 3.316 + 1.934 + 1.427 + 897 + 1.889 + * + Áður + gift + og + ógift + Talva + D + : + Tal + á + fólkapensionistum + , + sum + fáa + veitingar + frá + Almannastovuni + 1999-2009 + . + + + Uppgerð + desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + + + 1999 + 2000 + 2001 + 2002 + 2003 + 2004 + 2005 + 2006 + 2007 + 2008 + 2009 + +

+

+ + Eysturoy + 1.020 + 1.095 + 1.166 + 1.224 + 1.255 + 1.274 + 1.264 + 1.287 + 1.312 + 1.329 + 1.370 + +

+

+ + Norðoyggjar + 632 + 676 + 717 + 753 + 768 + 780 + 786 + 771 + 768 + 778 + 780 + +

+

+ + Ókent + 863 + 645 + 408 + 156 + 7 + 12 + 9 + 4 + 4 + 3 + 4 + +

+

+ + Sandoyar + økið + 199 + 215 + 225 + 237 + 234 + 233 + 236 + 238 + 237 + 239 + 242 + +

+

+ + Streymoyar + økið + 427 + 468 + 513 + 548 + 554 + 555 + 558 + 563 + 570 + 591 + 616 + +

+

+ + Suðuroyar + økið + 601 + 635 + 667 + 712 + 723 + 737 + 726 + 711 + 716 + 709 + 714 + +

+

+ + Tórshavnarøkið + 1.380 + 1.480 + 1.576 + 1.661 + 1.716 + 1.738 + 1.768 + 1.781 + 1.854 + 1.900 + 1.984 + +

+

+ + Vága + økið + 351 + 373 + 393 + 417 + 420 + 421 + 425 + 423 + 416 + 429 + 437 + +

+

+ + Tilsamans + 5.473 + 5.587 + 5.665 + 5.708 + 5.677 + 5.750 + 5.772 + 5.778 + 5.877 + 5.978 + 6.147 + 118 + +

+

+ + Talva + E + : + Útreiðslur + til + fólkapensión + árini + 2000-2009 + ( + í + 1.000 + kr. + ) + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + + + 2000 + 2001 + 2002 + 2003 + 2004 + 2005 + 2006 + 2007 + 2008 + 2009 + +

+

+ + Grundarupph + . + + + 223.993 + 238.554 + 240.314 + 243.152 + 244.078 + 245.709 + 245.043 + 245.362 + 248.964 + 255.722 + +

+

+ + Viðbót + 60.694 + 63.902 + 95.497 + 97.860 + 103.097 + 109.828 + 114.167 + 119.335 + 125.766 + 130.116 + +

+

+ + Hjálparviðbót + 750 + 760 + 753 + 752 + 797 + 796 + 802 + 753 + 802 + 738 + +

+

+ + Røktarviðbót + 303 + 429 + 447 + 487 + 468 + 394 + 319 + 275 + 219 + 259 + +

+

+ + Barnaviðbót + 197 + 205 + 201 + 167 + 149 + 151 + 150 + 164 + 179 + 226 + +

+

+ + Eldri + ( + skiftis + - + ) + viðbøtur + ) + 7.448 + 6.280 + 5.313 + 4.564 + 3.917 + 3.344 + 2.658 + 2.148 + 1.678 + 1.416 + +

+

+ + Lummapeningur + 1.905 + 1.993 + 2.088 + 2.258 + 2.267 + 2.483 + 2.809 + 3.228 + 3.583 + 3.614 + +

+

+ + Persónlig + viðbót + 1.457 + 950 + 985 + 892 + 781 + 872 + 827 + 502 + 634 + 294 + +

+

+ + Persónlig + viðbót + - + heilivágur + 4.895 + 6.695 + 8.102 + 9.492 + 8.976 + 8.800 + 9.437 + 9.965 + 10.810 + 12.177 + +

+

+ + Tilsamans + fólkapensjón + 301.642 + 319.768 + 353.700 + 359.424 + 364.530 + 372.377 + 376.212 + 381.732 + 392.635 + 404.562 + +

+

+ + Talva + F + : + Útreiðslur + til + viðbót + til + ávísar + pensjónistar + árini + 2000-2009 + ( + í + 1.000 + kr. + ) + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + + + 2000 + 2001 + 2002 + 2003 + 2004 + 2005 + 2006 + 2007 + 2008 + 2009 + +

+

+ + Tilsamans + 12.303 + 15.780 + 16.166 + 16.716 + 17.369 + 18.402 + 19.195 + 19.481 + 24.600 + 24.832 + +

+

+ + Herav + til + fólkapensjónistar + 11.552 + 11.866 + 12.341 + 12.929 + 13.740 + 14.188 + 14.673 + 18.462 + 18.815 + +

+

+ + Talva + G + : + Fólkapensionistar + býttir + eftir + móttiknum + upphæddum + og + kyni + . + + + Januar + 2010 + . + + + Í + kr. + / + mðn + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + +

+

+ + Grundupphædd + , + og + søkt + um + viðbót + 5.411 + 2.458 + 2.953 + +

+

+ + Bíðiviðbót + 34 + 14 + 20 + +

+

+ + Skiftisupphædd + 39 + 31 + 8 + +

+

+ + Viðbót + 4.192 + 1.881 + 2.311 + +

+

+ + Hjálparviðbót + 21 + 8 + 13 + +

+

+ + Røktarviðbót + 3 + 2 + 1 + +

+

+ + Barnaviðbót + 3 + 3 + 0 + +

+

+ + Aldursviðbót + 219 + 80 + 139 + +

+

+ + Lummapengar + 317 + 109 + 208 + +

+

+ + Grundupphædd + , + ikki + søkt + um + viðbót + 421 + 266 + 155 + +

+

+ + Persónligt + viðbót + til + røkt + 1 + 0 + 1 + +

+

+ + Tilsamans + 10.661 + 4.852 + 5.809 + 119 + +

+

+ + Talva + H + : + Veittar + upphæddir + til + fólkapensionistar + , + býtt + eftir + kyni + . + + + Januar + 2010 + . + + + Í + kr. + / + mðn + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Grundupphædd + , + og + søkt + um + viðbót + 19.974.418 + 8.780.360 + 11.194.058 + +

+

+ + Bíðiviðbót + 5.917 + 2.134 + 3.783 + +

+

+ + Skiftisupphædd + 33.384 + 26.536 + 6.848 + +

+

+ + Viðbót + 10.994.616 + 4.738.855 + 6.255.761 + +

+

+ + Hjálparviðbót + 60.984 + 23.232 + 37.752 + +

+

+ + Røktarviðbót + 17.388 + 11.592 + 5.796 + +

+

+ + Barnaviðbót + 3.138 + 3.138 + 0 + +

+

+ + Aldursviðbót + 65.303 + 19.677 + 45.626 + +

+

+ + Lummapengar + 310.977 + 106.929 + 204.048 + +

+

+ + Grundupphædd + , + ikki + søkt + um + viðbót + 1.477.978 + 917.130 + 560.848 + +

+

+ + Persónlig + viðbót + til + røkt + 2.904 + 0 + 2.904 + +

+

+ + Tilsamans + 32.947.007 + 14.629.583 + 18.317.424 + +

+

+ + Talva + I + : + Yvirlit + yvir + ansarar + , + ansað + og + ansingarløn + * + , + býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Desember + 2009 + . + + + Í + kr. + / + mðn + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Menn + +

+

+ + Kvinnur + +

+

+ + Ansarar + Ansaðir + Upphædd + Ansarar + Ansaðar + Upphædd + +

+

+ + Tórshavnarøkið + 9 + 9 + 90.999 + 19 + 21 + 197.839 + +

+

+ + Landið + annars + 9 + 9 + 90.999 + 61 + 62 + 626.882 + +

+

+ + Tils + . + + + 18 + 18 + 181.998 + 80 + 83 + 824.721 + * + Ansingarløn + er + samsýning + fyri + at + ansa + eldri + og + óhjálpnum + heima + . + + + Tann + ið + ansar + , + skal + vera + um + tann + óhjálpna + , + soleiðis + at + hann + / + hon + fær + ta + neyðugu + hjálpina + og + hjáveruna + . + + + Talva + J + : + Inntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + hjá + fólkapensionistum + 2009 + . + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0-1.000 + kr. + 3.370 + 1.361 + 2.009 + 1.000-49.000 + kr. + 1.021 + 563 + 458 + 50.000-199.000 + kr. + 1.218 + 547 + 671 + 200.000-700.000 + kr. + 538 + 360 + 178 + +

+

+ + N= + 6.147 + 2.831 + 3.316 + * + Inntøkugrundarlag + fatar + her + um + allar + inntøkur + , + sum + verða + mótroknaðar + við + fólkapensiónina + , + t.v.s. + allar + skattskyldugar + inntøkur + undantikið + almannapensjónir + og + samhaldsfasta + arbeiðsmarknaðareftirløn + . + +

+

+ + Talva + K + : + Inntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + hjá + fólkapensionistum + 2009 + . + + + Býtt + eftir + kyni + . + + + Í + procentum + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0-1.000 + kr. + 55 + 48 + 61 + 1.000-49.000 + kr. + 17 + 20 + 14 + 50.000-199.000 + kr. + 20 + 19 + 20 + 200.000-700.000 + kr. + 8 + 13 + 5 + +

+

+ + N= + 6.147 + 2.831 + 3.316 + * + Inntøkugrundarlag + fatar + her + um + allar + inntøkur + , + sum + verða + mótroknaðar + við + fólkapensiónina + , + t.v.s. + allar + skattskyldugar + inntøkur + undantikið + almannapensjónir + og + samhaldsfasta + arbeiðsmarknaðareftirløn.120 + +

+

+ + Talva + L + : + Inntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + hjá + fólkapensionistum + 2009 + býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tórshavnarøkið + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0-1.000 + kr. + 3.370 + 947 + 340 + 607 + 2.423 + 1.021 + 1.402 + 1.000-49.000 + kr. + 1.021 + 389 + 200 + 189 + 632 + 363 + 269 + 50.000-199.000 + kr. + 1.218 + 400 + 164 + 236 + 818 + 383 + 435 + 200.000-700.000 + kr. + 538 + 248 + 155 + 93 + 290 + 205 + 85 + +

+

+ + N= + 6.147 + 1.984 + 859 + 1.125 + 4.163 + 1.972 + 2.191 + * + Inntøkugrundarlag + fatar + her + um + allar + inntøkur + , + sum + verða + mótroknaðar + við + fólkapensiónina + , + t.v.s. + allar + skattskyldugar + inntøkur + undantikið + almannapensjónir + og + samhaldsfasta + arbeiðsmarknaðareftirløn + . + + + Talva + M + : + Inntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + hjá + fólkapensionistum + 2009 + býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Í + procentum + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tórshavnarøkið + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0-1.000 + kr. + 55 + 48 + 40 + 54 + 58 + 51 + 64 + 1.000-49.000 + kr. + 16 + 20 + 23 + 17 + 15 + 19 + 12 + 50.000-199.000 + kr. + 20 + 20 + 19 + 21 + 20 + 20 + 20 + 200.000-700.000 + kr. + 9 + 12 + 18 + 8 + 7 + 10 + 4 + +

+

+ + N= + 6.147 + 1.984 + 859 + 1.125 + 4.163 + 1.972 + 2.191 + * + Inntøkugrundarlag + fatar + her + um + allar + inntøkur + , + sum + verða + mótroknaðar + við + fólkapensiónina + , + t.v.s. + allar + skattskyldugar + inntøkur + undantikið + almannapensjónir + og + samhaldsfasta + arbeiðsmarknaðareftirløn + . + + + Talva + N + : + Rentuinntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + býtt + eftir + kyni + . + + + Desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0 + kr. + 909 + 464 + 445 + 1-5.000 + kr. + 3.632 + 1.560 + 2.072 + 5.000-30.000 + kr. + 1.253 + 611 + 642 + 30.000 + kr. + + + 353 + 196 + 157 + +

+

+ + N= + 6.147 + 2.831 + 3.316 + +

+

+ + Rentuinntøka + merkir + her + avkast + av + øllum + kapitali + , + bæði + sølu + , + inninstandandi + osfr + . + + + Talva + O + : + Rentuinntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + býtt + eftir + kyni + . + + + Desember + 2009 + . + + + Í + procentum + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0 + kr. + 15 + 16 + 13 + 1-5.000 + kr. + 59 + 56 + 63 + 5.000-30.000 + kr. + 20 + 21 + 19 + 30.000 + kr. + + + 6 + 7 + 5 + +

+

+ + N= + 6.147 + 2.831 + 3.316 + +

+

+ + Rentuinntøka + merkir + her + avkast + av + øllum + kapitali + , + bæði + sølu + , + inninstandandi + osfr + . + + + 121 + +

+

+ + Talva + P + : + Rentuinntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Desember + 2009 + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tórshavnarøkið + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0 + kr. + 909 + 386 + 186 + 200 + 523 + 278 + 245 + 1-5.000 + kr. + 3.632 + 971 + 381 + 590 + 2.661 + 1.179 + 1.482 + 5.000-30.000 + kr. + 1.253 + 460 + 205 + 255 + 793 + 406 + 387 + 30.000 + kr. + + + 353 + 167 + 87 + 80 + 186 + 109 + 77 + +

+

+ + N= + 6.147 + 1.984 + 859 + 1.125 + 4.163 + 1.972 + 2.191 + +

+

+ + Rentuinntøka + merkir + her + avkast + av + øllum + kapitali + , + bæði + sølu + , + inninstandandi + osfr + . + + + Talva + Q + : + Rentuinntøkugrundarlag + * + p.a + . + + + býtt + eftir + kyni + og + geografi + . + + + Desember + 2009 + . + + + Í + procentum + . + + + Kelda + : + Almannastovan + . + +

+

+ + Tórshavnarøkið + +

+

+ + Landið + annars + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + Tils + . + +

+

+ + Menn + Kvinnur + 0 + kr. + 15 + 20 + 22 + 18 + 13 + 14 + 11 + 1-5.000 + kr. + 59 + 49 + 44 + 52 + 64 + 60 + 68 + 5.000-30.000 + kr. + 20 + 23 + 24 + 23 + 19 + 21 + 18 + 30.000 + kr. + + + 6 + 8 + 10 + 7 + 4 + 5 + 3 + +

+

+ + Rentuinntøka + merkir + her + avkast + av + øllum + kapitali + , + bæði + sølu + , + inninstandandi + osfr + . + + + 122 + 123 + +

+

+ + Føroyingar + í + triðja + aldri + 2010 + Hvat + eyðkennir + tey + , + sum + eru + fólkapensionistar + og + enn + klára + seg + sjálv + ? + +

+

+ + 90 + % + búgva + í + egnum + húsum + +

+

+ + 55 + % + búgva + tvey + í + húsi + +

+

+ + 2 + % + av + teimum + yngstu + og + 11 + % + av + teimum + elstu + meta + heilsuna + sum + vánaliga + / + heilt + vánaliga + +

+

+ + 83 + % + lesa + hvørja + viku + ella + meira + +

+

+ + 80 + % + eru + skuldafrí + +

+

+ + 84 + % + hava + ongar + útreiðslur + til + húsaleigu + / + lán + +

+

+ + Jú + longri + útbúgving + , + jú + betri + fíggjarstøða + , + heilsa + og + nøgdsemi + +

+

+ + Jú + fleiri + ár + á + arbeiðsmarknaðinum + , + jú + betri + heilsa + og + størri + nøgdsemi + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-politikk_borgarin_takast_uppa_rad_00003.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-politikk_borgarin_takast_uppa_rad_00003.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f46054aeea7764402461e3db537922c8e011f94d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-politikk_borgarin_takast_uppa_rad_00003.xml @@ -0,0 +1,8678 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + politikk borgarin takast uppa rad + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 6587 words + 7556 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-053f03aa9be8956cf3b2 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + politikk borgarin takast uppa rad + almannamalaradid-053f03aa9be8956cf3b2 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/politikk-borgarin-takast-uppa-rad.pdf.xml + 2020-01-01 / 2020-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2020-08-22 + Dagfestingin 2020 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/politikk-borgarin-takast-uppa-rad.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ politikk borgarin takast uppa rad +

+ + 01 + +

+

+ + Ein + vælvirkandi + sosial + tænasta + byggir + á + miðvíst + og + skipað + samstarv + millum + borgara + , + avvarðandi + og + fakfólk + , + sum + í + felag + tryggja + , + at + borgarin + kann + hava + so + sjálvstøðugt + , + virkið + og + innihaldsríkt + lív + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Sosialar + tænastur + skulu + fremja + sjálvhjálpni + . + +

+

+ + BORGARIN + +

+

+ + TAKAST + +

+

+ + UPPÁ + RÁÐ + +

+

+ + Almannamálaráðið + 2017 + +

+

+ + BORGARIN + +

+

+ + TAKAST + +

+

+ + UPPÁ + RÁÐ + +

+

+ + Tilmæli + um + tænastupolitikk + +

+

+ + INNIHALD + 1 + . + + + Inngangur + 2 + +

+

+ + Setan + av + arbeiðsbólki + og + skipan + av + arbeiðinum + 2 + +

+

+ + Tulking + og + avmarking + av + arbeiðssetningi + 2 + +

+

+ + Brekhugtakið + 3 + +

+

+ + Breksáttmálin + og + brekpolitisku + grundreglurnar + 3 + 2 + . + + + Tænastupolitiskar + meginreglur + 4 + +

+

+ + Borgarin + hevur + ræði + á + egnum + lívi + 4 + +

+

+ + Tænastur + skulu + skipast + við + endurmenning + og + menning + í + huga + 4 + +

+

+ + Borgarin + skal + hava + skjóta + , + munagóða + og + samskipaða + tænastu + 5 + 3 + . + + + Tilmæli + og + átøk + , + sum + stuðla + undir + tænastupolitisku + meginreglurnar + 5 + +

+

+ + Rættarstøða + borgarans + styrkjast + við + nýggjari + tænastulóg + 5 + +

+

+ + Einføld + og + góð + tilgongd + frá + tørvi + til + tænastu + 6 + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + skal + skipast + 7 + +

+

+ + Endurvenjing + skal + styrkjast + og + samskipast + við + aðrar + myndugleikar + 7 + +

+

+ + Stuðulstænastur + skulu + styrkjast + 7 + +

+

+ + BPA + skipan + skal + setast + á + stovn + 7 + +

+

+ + Virknistænastur + skulu + styrkjast + 8 + +

+

+ + Flutningstænasta + skal + skipast + 8 + +

+

+ + Tænasta + til + fólk + við + hoyribreki + 8 + +

+

+ + Fleiri + og + fjøltáttaðir + bústaðir + skulu + byggjast + 9 + +

+

+ + Tænasta + í + vardum + bústaði + skal + styrkjast + og + í + størri + mun + skiljast + frá + bústaðnum + 10 + +

+

+ + Borgarin + skal + ikki + takast + av + ræði + 10 + +

+

+ + Álit + og + eftirlit + 11 + +

+

+ + Tvørfakligt + samstarv + 11 + +

+

+ + Tvørgeiraligt + samstarv + 11021 + . + + + INNGANGUR + Setan + av + arbeiðsbólki + og + skipan + av + arbeiðinum + Tænastur + til + borgarar + , + ið + bera + brek + , + eru + ein + av + grundar + - + steinunum + í + føroysku + vælferðarskipanini + . + + + Tí + hevur + tað + alstóran + týdning + , + at + ein + tænastupolitikkur + og + komandi + tænastulóg + hava + breiða + undirtøku + bæði + í + politisku + skipanini + og + frá + borgarum + , + fakfólki + , + fakfeløgum + og + stovnum + . + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + í + almannamálum + , + Eyðgunn + Samuelsen + , + gjørdi + tí + av + , + at + arbeiðsbólkurin + , + sum + undanfarna + landsstýriskvinnan + setti + í + apríl + 2015 + , + skuldi + halda + áfram + við + arbeiðinum + . + + + Arbeiðsbólkurin + umboðar + ein + breiðan + skara + av + fakfólki + og + feløgum + , + sum + saman + skulu + orða + eitt + tilmæli + um + ein + tænastupolitikk + . + +

+

+ + Arbeiðið + er + nú + at + enda + komið + , + og + verður + lagt + fyri + Løgtingið + til + aðalorðaskifti + í + hesi + tingsetuni + . + + + Tænastupolitikkurin + verður + grundarlag + undir + tænastulógini + , + sum + ætlandi + verður + løgd + fyri + Løgtingið + komandi + vár + . + +

+

+ + Tey + , + ið + hava + mannað + arbeiðsbólkin + eru + : + Ása + Olsen + ( + MBF + ) + , + Sigrun + Wardum + ( + Javni + ) + , + Súsanna + Olsen + ( + Sinnisbati + ) + , + Turid + Jacobsen + ( + Ergoterapeutfelag + Føroya + ) + , + Jórun + Petersen + ( + Fysioterapeutfelag + Føroya + ) + , + Marjun + Petersen + , + Jógvan + Philbrow + , + Katrin + Haraldsen + ( + Føroya + Pedagogfelag + ) + , + Óluva + í + Gong + ( + Felagið + føroyskir + sjúkrarøktarfrøðingar + ) + , + Ása + Holm + ( + Heilsuhjálparafelag + Føroya + ) + , + Majbritt + Mohr + ( + Heilsurøktarafelagið + ) + , + Johan + Lamhauge + ( + Kommunu + - + felagið + ) + , + Elin + Debes + , + Rannvá + Unadóttir + Vestureið + , + Barbara + Berg + ( + Almannaverkið + ) + , + Doris + Bjarkhamar + og + Heini + Petersen + ( + Almannamálaráðið + ) + . + +

+

+ + Arbeiðið + hevur + verið + skipað + við + afturvendandi + fundum + , + har + umboðini + hava + havt + møguleika + at + koma + til + orðanna + bæði + í + mun + til + innihald + og + í + mun + til + endaligu + tilmælini + í + tænastupolitikkinum + . + + + Skipað + hevur + verið + fyri + framløgum + , + har + umboð + fyri + Almannamálaráðið + hava + havt + framløgur + um + ST + - + sáttmálan + fyri + fólk + , + sum + bera + brek + , + fíggjarlógina + og + forsorgar + - + lógina + . + + + Eisini + hava + umboð + í + bólkinum + lagt + síni + sjónarmið + fram + í + mun + til + ymisk + evni + , + umframt + at + umboð + fyri + ymiskar + myndugleikar + hava + greitt + frá + , + hvussu + tænastur + eru + skipaðar + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + , + í + tíðarskeiðnum + frá + mai + 2015 + – + mars + 2016 + , + havt + 13 + fundir + og + ein + evnisdag + , + har + tvørfakligt + samstarv + varð + viðgjørt + út + frá + ymiskum + sjónarhornum + . + + + Arbeiðið + hevur + eisini + verið + merkt + av + , + at + val + varð + útskrivað + og + nýtt + landsstýrisfólk + er + komið + í + Almannamálaráðið + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + í + trimum + umførum + havt + tilmælið + um + tænastupolitikkin + til + hoyringar + , + og + hava + umboðini + hvør + í + sínum + lagi + gjørt + viðmerkingar + til + tilmælini + . + +

+

+ + Tulking + og + avmarking + av + arbeiðssetningi + Yvirskipaði + arbeiðssetningurin + er + at + gera + tilmæli + um + tænastur + til + fólk + , + sum + bera + brek + , + hvørjar + meginreglur + tænasturnar + frameftir + skulu + byggja + á + , + hvørjar + tænastur + skulu + veitast + og + hvussu + hesar + skulu + skipast + . + +

+

+ + Tilmælið + um + tænastupolitikkin + fevnir + í + høvuðsheitinum + um + umsorganarveitingar + , + t.e. + tænasta + , + sum + krevur + starvsfólk + . + + + Eisini + fevnir + tilmælið + um + viðurskifti + , + sum + hava + tilknýti + til + umsorganarveitingar + , + so + sum + atgongd + og + tilgongd + til + hesar + . + + + Í + tilmælinum + um + tænastupolitikk + verða + hesar + kallaðar + “ + sosialar + tænastur + ” + ella + bara + “ + tænastur + ” + . + +

+

+ + Tænastupolitikkurin + fevnir + ikki + um + peningaveitingar + til + uppihald + ella + stuðulsveitingar + sum + t.d. + stuðul + til + hjálparráð + , + bil + ella + stuðul + til + bústaðarbroytingar + , + sum + eru + neyðugar + fyri + , + at + borgari + , + sum + hevur + mist + førleikar + , + kann + húsast + í + egnum + heimi + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + ikki + viðgjørt + spurningin + um + gjøld + fyri + tænastur + . + + + Sum + er + , + rinda + borgarar + fyri + bústað + , + mat + og + uppihald + í + vardum + bústaði + . + +

+

+ + Tilmælið + um + tænastupolitikkin + tekur + støði + í + brekpolitiskum + meginreglum + um + samhaldsfesti + , + javnviðgerð + , + kompensatión + , + geiraábyrgd + og + í + ST-sáttmálanum + um + rættindi + hjá + einstaklingum + , + ið + bera + brek + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + arbeiðið + at + orða + tilmælið + um + tænastupolitikk + , + hevur + Almannamálaráðið + saman + við + arbeiðsbólkinum + og + við + hjálp + frá + Almannaverkinum + , + gjørt + eina + frágreiðing + um + verandi + tænastur + . + +

+

+ + Tænasturnar + , + sum + lýstar + verða + , + eru + stuðulsfólkaskipanin + fyri + børn + og + vaksin + , + bústaðartilboð + , + endurvenjingartænasta + og + virknistænasta + , + tænasta + til + fólk + , + sum + hava + hoyribrek + umframt + viðlíkahaldsvenjing + og + flutningstænasta + , + sum + ikki + finnast + í + dag + . + +

+

+ + Harumframt + verður + skipanin + við + eftirliti + við + verandi + tænastum + eins + og + víst + verður + á + týdningin + av + greiðum + og + tryggum + kørmum + um + møguligar + tvingsilsfyriskipanir + . + + + Eisini + verða + tvørfakligt + og + tvørgeiraligt + samstarv + lýst + . + +

+

+ + Tilmælið + um + tænastupolitikkin + er + orðað + við + støði + í + frágreiðingini.03 + +

+

+ + Brekhugtakið + Í + Føroyum + hevur + ávíst + kjak + staðist + av + orðinum + “ + brek + ” + , + ið + fólk + meta + hevur + ein + niðursetandi + týdning + . + + + Eftir + drúgva + umrøðu + og + í + samráð + við + Málráðið + , + hevur + Arbeiðsbólkurin + valt + at + brúka + heitið + “ + Fólk + , + sum + bera + brek + ” + í + frágreiðingini + . + + + Talan + er + um + eitt + alment + heiti + , + sum + fevnir + um + allar + borgarar + , + sum + orsakað + av + breki + ella + sjúku + , + hava + virkistarn + , + sum + viðførir + , + at + viðkomandi + hevur + tørv + á + kompensatión + fyri + at + kunna + virka + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + +

+

+ + Hugburðurin + í + samfelagnum + til + fólk + , + ið + bera + brek + , + hevur + ávirkan + á + , + hvørjar + tænastur + verða + veittar + og + hvussu + hesar + verða + skipaðar + . + + + Brekhugtakið + og + hugburðurin + eru + broytt + frá + tíðini + har + borgarar + vórðu + fullkomuliga + stovnsgjørdir + við + total + institutionalisering + til + í + dag + , + har + dentur + verður + lagdur + á + at + veita + hesum + borgarum + javnbjóðis + møguleikar + í + samfelagnum + . + +

+

+ + Brekhugtakið + er + sostatt + ikki + siðfast + , + men + hevur + alsamt + flutt + seg + frá + at + vera + eitt + læknafrøðiligt + hugtak + , + til + í + dag + , + at + samfelagið + og + umhvørvið + annars + skal + fevna + fólki + , + ið + bera + brek + . + +

+

+ + Tilmælið + um + tænastupolitikkin + tekur + støði + í + hesum + brek + - + hugtakinum + , + sum + ST + hevur + brúkt + síðani + 1993 + , + tá + sokallaðu + fyrimyndarreglurnar + vórðu + samtyktar + . + +

+

+ + Breksáttmálin + og + brekpolitisku + grundreglurnar + Breksáttmálin + varð + settur + í + gildi + í + 2009 + . + + + Endamálið + við + sáttmálanum + er + at + virka + fyri + , + at + borgarar + , + ið + bera + brek + , + verða + virdir + sum + javnbjóðis + borgarar + í + einum + rættarsamfelagi + , + og + til + fulnar + kunnu + nýta + øll + grundleggjandi + manna + - + og + frælsisrættindi + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + +

+

+ + Hóast + Breksáttmálin + ikki + er + ásettur + við + lóg + , + hava + Føroyar + bundið + seg + til + at + halda + sáttmálan + og + merkir + hetta + , + at + lóggevandi + , + útinnandi + og + dømandi + valdið + altíð + virka + í + samljóði + við + sáttmálan + . + +

+

+ + Sáttmálin + bindur + londini + á + tveir + ymsar + hættir + . + + + Skilt + verður + í + hesum + sambandi + ímillum + borgarlig + og + politisk + rættindi + og + fíggjarlig + , + sosial + og + mentanarlig + rættindi + . + +

+

+ + Borgarlig + og + politisk + rættindi + eru + rættindi + , + ið + landið + hevur + skyldu + til + at + tryggja + frá + tí + degi + , + sáttmálin + er + settur + í + gildi + . + + + Vanlig + borgarlig + og + politisk + rættindi + eru + eitt + nú + talufrælsi + , + at + vera + líka + fyri + lógini + , + persónlig + trygd + og + luttøka + í + politiska + lívinum + . + +

+

+ + Fíggjarlig + , + sosial + og + mentanarlig + rættindi + eru + rættindi + , + ið + londini + hava + skyldu + til + áhaldandi + at + betra + um + . + + + Skyldan + skal + skiljast + sum + ein + áhaldandi + skylda + , + ið + landið + kann + tryggja + yvir + tíð + og + í + mun + til + tær + ressursur + , + ið + landið + hevur + at + ráða + yvir + . + + + Fíggjarlig + - + , + sosial + - + og + mentanarlig + rættindi + eru + eitt + nú + rætturin + at + fáa + eitt + arbeiði + undir + sømiligum + korum + , + rætturin + til + útbúgving + , + rætturin + til + bústað + , + rætturin + til + almannatrygd + og + tænastur + og + rætturin + at + taka + lut + í + mentanarlívinum + . + +

+

+ + Tænastur + til + fólk + , + ið + bera + brek + , + verða + skipaðar + við + grundarlagi + í + teimum + brekpolitisku + grundreglunum + : + – + Grundreglan + um + kompensatión + ber + við + sær + , + at + samfelagið + bjóðar + fólki + , + ið + bera + brek + , + tænastur + og + veitingar + , + sum + hava + til + endamáls + at + hjálpa + upp + á + ella + avmarka + avleiðingarnar + av + virkistarninum + . + + + Talan + er + ikki + um + at + veita + hesum + borgarum + framíhjárætt + , + men + at + javna + eitt + ójavnt + upprunastøði + . + + + – + Grundreglan + um + geiraábyrgd + ber + við + sær + , + at + hvør + myndugleiki + , + felagsskapur + ella + virki + , + ið + hevur + ábyrgd + av + at + veita + eina + ávísa + almenna + tænastu + ella + veiting + til + allar + borgarar + , + hevur + ábyrgd + av + at + tryggja + og + fíggja + , + at + eisini + borgarar + , + sum + bera + brek + , + fáa + somu + tænastu + . + + + – + Grundreglan + um + samhaldsfesti + ber + við + sær + , + at + øll + kompensatión + og + allar + tænastur + verða + veittar + á + einum + samhaldsføstum + grundarlagi + og + fíggjaðar + yvir + skatta + - + skipanina + . + + + Stuðul + og + fyriskipanir + til + borgarar + , + ið + bera + brek + , + eru + í + høvuðsheitum + ókeypis + , + og + eru + tí + ikki + tengd + at + inntøku + og + ogn + . + – + Grundreglan + um + javnviðgerð + ber + við + sær + , + at + øll + skulu + hava + somu + møguleikar + – + somu + møguleikar + at + menna + og + gagnnýta + førleikar + og + hegni + . + + + Persónur + , + ið + ber + brek + , + hevur + aðrar + fortreytir + enn + persónur + , + ið + ikki + ber + brek + , + eins + og + persónar + , + ið + bera + brek + , + sínámillum + kunnu + hava + sera + ymiskar + fortreytir + . + + + Javnviðgerð + merkir + tí + ikki + , + at + øll + skulu + viðgerast + eins + . + +

+

+ + Breksáttmálin + og + brekpolitisku + grundreglurnar + mynda + , + hvussu + samfelagið + sum + heild + verður + innrættað + , + hvussu + viðkomandi + lóggáva + verður + tilevnað + , + og + hvussu + mannagongdir + og + skipanir + eru + og + verða + háttaðar.042 + . + + + TÆNASTUPOLITISKAR + +

+

+ + MEGINREGLUR + Høvuðsendamálið + við + sosialum + tænastum + er + at + kompensera + fyri + brekið + og + harvið + geva + borgaranum + møguleika + at + luttaka + í + samfelagnum + á + jøvnum + føti + við + aðrar + borgarar + . + + + Alsamt + størri + dentur + verður + lagdur + á + at + gera + borgaran + so + sjálvbjargnan + og + sjálvhjálpnan + sum + gjørligt + , + og + setir + hetta + stór + krøv + bæði + til + skipanina + , + starvsfólk + og + ikki + minst + avvarðandi + . + +

+

+ + Borgarin + hevur + ræði + á + egnum + lívi + Fólk + , + sum + bera + brek + og + hava + tørv + á + sosialari + tænastu + , + hava + eins + og + aðrir + borgarar + í + Føroyum + ein + grundleggjandi + almennan + og + sosialan + rætt + til + at + hava + ávirkan + á + egið + lív + og + gerandisdag + og + at + taka + avgerðir + um + egin + persónlig + viðurskifti + undir + teimum + fyritreytum + , + ið + avvarðandi + borgarar + virka + undir + . + +

+

+ + Sjálvsavgerðarrætturin + er + tó + ávirkaður + av + førleikanum + hjá + hvørjum + einstøkum + til + at + velja + og + taka + avgerðir + . + + + Sjálvsavgerðarrætturin + kann + eisini + vera + avmarkaður + í + tann + mun + samfelagið + ikki + hevur + neyðugu + tænasturnar + at + bjóða + viðkomandi + . + +

+

+ + Sambandið + millum + myndugleika + og + borgara + hevur + seinastu + árini + verið + fyri + stórum + broytingum + . + + + Borgarin + tekur + ikki + longur + einans + ímóti + eini + tænastu + , + men + er + í + størri + mun + við + í + sjálvari + tilgongdini + at + taka + avgerð + og + hevur + harvið + størri + ávirkan + á + , + hvørja + tænastu + viðkomandi + fær + . + + + Harumframt + at + sjálvsavgerðarrætturin + hjá + einum + borgara + fingið + serliga + verju + . + +

+

+ + Tænastur + skulu + veitast + við + støði + í + ynskinum + hjá + borgaranum + um + egna + lívsstøðu + og + skulu + styðja + og + styrkja + um + sjálvsavgerðarrættin + hjá + tí + einstaka + soleiðis + , + at + borgarin + hóast + tarn + ella + sjúku + fær + eitt + fyri + hann + nøktandi + og + innihaldsríkt + lív + . + +

+

+ + Í + Føroyum + hevur + familjan + framvegis + ein + týðandi + leiklut + í + lívinum + hjá + øllum + , + og + ofta + er + familjan + serfrøðingur + í + lívinum + hjá + hesum + borgarum + . + + + Familjan + kann + í + nøkrum + førum + vera + einasta + varandi + sambandið + , + sum + viðkomandi + hevur + . + + + Tískil + er + týdningarmikið + at + hugt + verður + eftir + leiklutinum + hjá + teimum + avvarðandi + og + í + hvønn + mun + tey + eiga + at + taka + lut + í + málsviðgerðini + og + at + legga + til + rættis + tænastuna + . + +

+

+ + Tá + ein + borgari + hevur + tørv + á + tænastu + og + søkir + um + hesa + , + er + tað + myndugleikin + , + sum + útvegar + tænastuna + , + sum + í + síðsta + enda + hevur + avgerðarrætt + í + mun + til + , + hvørja + tænastu + viðkomandi + fær + . + + + Hetta + merkir + , + at + borgarin + í + slíkum + førum + ikki + hevur + fullan + sjálvsavgerðarrætt + í + mun + til + tænastu + , + tí + myndugleikin + eisini + skal + taka + atlit + til + tørvin + hjá + viðkomandi + , + sum + skal + standa + mát + við + tænastuna + , + aðrar + umsøkjarar + , + aðrar + borgarar + í + t.d. + einum + toymi + ella + bústaði + , + játtan + os.fr + . + +

+

+ + Avbjóðingin + er + at + finna + eina + javnvág + millum + frælsið + hjá + borgaranum + og + rásarúmið + hjá + myndugleikanum + at + avgera + , + hvussu + ein + tænasta + skal + skipast + , + hvussu + ressusurnar + í + familjuni + ella + nærumhvørvinum + skulu + troytast + , + og + hvussu + borgarin + kann + nýta + almennar + ella + sjálvbodnar + tænastur + . + +

+

+ + Tænastur + skulu + skipast + við + endurmenning + og + menning + í + huga + Allir + borgarar + hava + førleikar + og + menningarmøguleikar + og + borgarin + skal + møtast + har + , + sum + borgarin + er + . + + + Tænastan + skal + standa + mát + við + tørvin + hjá + viðkomandi + , + eins + og + tænastan + skal + taka + hædd + fyri + tí + umhvørvi + , + ið + borgarin + livir + í + , + og + skal + ikki + vera + meira + víðfevnd + enn + neyðugt + . + +

+

+ + Borgarin + skal + eggjast + , + stimbrast + og + stuðlast + til + at + hava + so + sjálvstøðugt + lív + sum + gjørligt + eins + og + borgarin + skal + hava + ávirkan + á + tilgongdina + og + innihaldið + í + teim + tænastum + , + sum + honum + verða + tillutaðar + og + veittar + . + + + Hetta + er + galdandi + bæði + fyri + borgarar + , + sum + búgva + sjálvstøðugt + og + í + vardum + bústøðum + . + +

+

+ + Tænastan + skal + slóða + fyri + , + at + teir + borgarar + , + sum + megna + tað + , + skulu + gerast + førir + fyri + at + uppihalda + sær + sjálvum + og + sínum + við + minst + møguligari + hjálp + frá + tí + almenna + . + + + Samstundis + er + umráðandi + , + at + tænastur + til + borgarar + , + sum + hava + umfatandi + og + varandi + tørv + á + tænastu + slóða + fyri + , + at + borgarin + fær + eitt + fyri + hann + so + sjálvstøðugt + , + støðugt + , + og + innihaldsríkt + lív + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Er + talan + um + børn + , + skal + samfelagið + við + nøktandi + tænastum + slóða + fyri + , + at + bæði + familjan + og + barnið + kunnu + liva + eitt + so + vanligt + familjulív + , + sum + til + ber + . + + + M.a. + skulu + foreldrini + hava + møguleika + at + varðveita + tilknýtið + til + arbeiðsmarknaðin + , + vera + familja + , + taka + sær + av + hinum + børnunum + og + luttaka + í + sosialum + tiltøkum + – + hóast + barnið + ber + brek.05 + +

+

+ + Tænastan + skal + taka + støði + í + kropsligu + , + sálarligu + og + sosialu + støðuni + umframt + ynskjunum + og + avgerðunum + hjá + hvørjum + borgara + sær + soleiðis + , + at + hædd + verður + tikin + fyri + tí + heila + menniskjanum + . + +

+

+ + Tænastan + skal + skipast + sum + eitt + tíðaravmarkað + , + miðvíst + og + skipað + samstarv + millum + ein + borgara + , + fakfólk + og + avvarðandi + og + í + tann + mun + tað + er + neyðugt + , + skulu + tænasturnar + vera + samanhangandi + frá + barndómi + , + ungdómi + og + til + vaksnamannalívið + . + +

+

+ + Tænasturnar + skulu + veitast + saman + við + borgaranum + heldur + enn + fyri + borgaran + . + +

+

+ + Borgarin + skal + hava + skjóta + , + munagóða + og + samskipaða + tænastu + Ein + fortreyt + fyri + , + at + borgarar + til + fulnar + og + á + virknan + hátt + kunnu + vera + við + í + samfelagnum + á + jøvnum + føti + við + onnur + er + , + at + samfelagið + tryggjar + at + fólk + , + ið + bera + brek + , + hava + atgongd + til + nógvar + ymiskar + tænastur + bæði + heima + , + á + vardum + bústøðum + og + at + borgararnir + hava + atgongd + til + stuðulstænastur + , + undir + hesum + persónliga + hjálp + fyri + at + lætta + um + gerandisdagin + og + fyri + at + fyribyrgja + , + at + borgarin + verður + einsamallur + og + avbyrgdur + frá + samfelagnum + . + +

+

+ + Tað + kann + vera + sera + møðsamt + – + serliga + hjá + borgarum + , + ið + bera + brek + – + at + ferðast + runt + í + teimum + skipanum + , + sum + settar + eru + í + verk + fyri + at + hjálpa + viðkomandi + . + +

+

+ + Við + rættartrygd + og + við + almennum + fíggjarligum + atlitum + í + huga + , + skal + borgarin + fáa + røttu + hjálpina + á + røttum + staði + soleiðis + , + at + borgarin + fær + eina + munadygga + og + úrslitagóða + tænastu + . + +

+

+ + Støðan + kann + lýsast + sum + , + at + í + staðin + fyri + , + at + borgarin + skal + venda + sær + til + fleiri + myndugleikar + , + eiga + myndugleikarnir + at + samskipa + og + samstarva + um + tænasturnar + kring + ein + borgara + , + og + harvið + gera + tað + meira + einfalt + fyri + borgaran + . + +

+

+ + Saman + við + borgarunum + skulu + vit + royna + nýggjar + leiðir + . + + + Tað + krevur + , + at + vit + gerast + betri + til + at + meta + um + , + hvat + ið + munar + og + hví + tað + munar + . + + + Tað + kann + t.d. + snúgva + seg + um + samspælið + við + borgaran + , + um + hvussu + greið + virkisætlanin + er + , + um + arbeiðs + - + umstøðurnar + hjá + starvsfólkunum + , + um + útbúgvingarstigið + hjá + starvsfólkunum + , + um + samstarvið + og + samskipan + av + tænastum + millum + myndugleikar + . + + + Hetta + krevur + , + at + tænasturnar + verða + skipaðar + soleiðis + , + at + tær + kunnu + eftir + - + metast + . + + + Ein + størri + partur + av + játtanini + eigur + tí + at + verða + settur + av + til + at + savna + vitan + um + effektina + av + vælferðartænastnum + , + bæði + gjøgnum + egnar + royndir + og + við + íblástri + frá + okkara + grannalondum.3 + . + + + TILMÆLI + OG + ÁTØK + , + +

+

+ + SUM + STUÐLA + UNDIR + +

+

+ + TÆNASTUPOLITISKU + +

+

+ + MEGINREGLURNAR + Rættarstøða + borgarans + styrkjast + við + nýggjari + tænastulóg + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + rættindi + hjá + borgarum + , + ið + bera + brek + eiga + at + verða + ásett + í + lóg + soleiðis + , + at + borgarin + veit + , + hvørji + rættindi + og + hvørjar + skyldur + hann + hevur + og + myndugleikin + og + politiska + skipanin + hava + greiðar + karmar + at + virka + undir + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + áseta + innihaldið + av + teimum + tænastum + , + ið + Almannaverkið + , + sjálvsognarstovnar + og + sjálvbodnir + felagsskapir + skulu + bjóða + borgarum + , + í + tænastulógini + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + lógin + verður + kjølfest + í + Breksáttmálanum + og + sjálvsavgerðarrættur + borgarans + , + meginreglan + um + kompensatión + og + ábyrgdarbýtið + millum + einstaklingin + , + familjuna + og + tað + almenna + , + verður + staðfest + í + lógini + . + + + Eisini + verður + mælt + til + , + at + tænastulógin + hevur + greiðar + ásetingar + um + vegleiðingarskyldu + , + fráboðanarskyldu + , + tvingsil + , + eftirlit + og + kærumøguleika + . + +

+

+ + Týdningarmest + er + , + at + tænastan + í + tænastulógini + verður + ásett + soleiðis + , + at + borgarin + fær + eina + hóskandi + tænastu + í + mun + til + sín + tørv + . + + + Havandi + í + huga + , + at + tænasturnar + , + ið + veittar + verða + sambært + tænastulógini + , + eru + tengdar + at + einari + rakstrar + - + játtan + , + er + tað + av + stórum + týdningi + , + at + rætta + tænastan + verður + veitt + borgaranum + soleiðis + , + at + tænastan + rakar + tørvin + hjá + borgaranum + so + neyvt + sum + møguligt + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + áseta + í + tænastulógini + , + at + borgarin + skal + visiterast + grundað + á + eina + heildarmeting + av + tørvi + og + ynski + borgarans + soleiðis + , + at + borgarin + fær + røttu + tænasturnar + til + rætta + tíð + , + og + borgarin + fær + eina + endurmenningarætlan + ella + eina + menningarætlan + , + ið + greitt + vísir + , + hvat + endamálið + er + við + veittu + tænastuni + , + og + hvørji + mál + skulu + røkkast + . + +

+

+ + Ein + heildarmeting + av + støðu + borgarans + skal + slóða + fyri + , + at + borgarin + fær + røttu + tænastu + ella + tænastur + til + røttu + tíð + . + + + 06 + +

+

+ + Borgarin + verður + settur + í + miðdepilin + , + tænasturnar + koma + til + borgaran + og + borgarin + sleppur + undan + at + vera + málsviðgeri + í + egnum + lívi + . + + + Í + sambandi + við + heildarmetingina + fær + borgarin + eina + endurmenningarætlan + ella + eina + menningarætlan + . + + + Ætlanin + skal + týðiliga + vísa + , + hvat + endamálið + er + við + veittu + tænastuni + og + hvørji + mál + skulu + røkkast + . + +

+

+ + Greið + lógarheimild + verður + ásett + í + tænastulógini + fyri + at + veita + ymsu + tænasturnar + og + tænastustøðið + verður + ásett + á + tann + hátt + , + at + lógin + áleggur + Almannaverkinum + at + gera + sokallaðar + kvalitetsstandardir + , + ið + mynda + grundarlagið + undir + tænastunum + , + ið + veittar + verða + . + +

+

+ + Í + sama + viðfangi + ásannar + arbeiðsbólkurin + týdningin + av + , + at + tænasturnar + fáa + neyðugu + játtanina + á + fíggjarlógini + . + + + Mett + verður + í + hesum + sambandi + , + at + kvalitetsstandardur + og + m.a. + skjalfesting + av + hagtølum + , + eru + amboð + , + ið + kunnu + slóða + fyri + , + at + neyðug + játtan + verður + tryggjað + sum + grundarlag + undir + tænastunum + . + +

+

+ + Einføld + og + góð + tilgongd + frá + tørvi + til + tænastu + Arbeiðsbólkurin + metir + tað + umráðandi + , + at + tað + er + einfalt + fyri + borgarar + og + avvarðandi + at + venda + sær + til + og + samskifta + við + Almannaverkið + og + aðrar + myndugleikar + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + tilgongdin + hjá + Almannaverkinum + at + gera + tað + einfalt + fyri + borgaran + heldur + áfram + , + og + um + møguligt + verður + styrkt + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + Almannaverkið + fær + ein + sokallaðan + borgaraportal + , + har + borgarin + sjálvur + ella + saman + við + avvarðandi + kann + síggja + , + hvørjar + tænastur + eru + og + sjálvur + kann + søkja + um + tænasturnar + beinleiðis + á + netinum + eins + og + í + øðrum + londum + . + +

+

+ + Tað + kann + t.d. + vera + torført + hjá + eini + familju + , + sum + hevur + fingið + eitt + barn + , + sum + ber + brek + ella + einum + vaksnum + , + sum + er + innlagdur + á + Psykiatriska + deplinum + at + skula + fyrihalda + seg + til + sína + sosialu + støðu + . + + + Um + t.d. + sosialráðgevarar + vóru + á + staðnum + , + vildi + tað + verið + ein + munandi + lætti + fyri + hesi + at + søkt + um + og + fingið + neyðuga + hjálp + í + rættari + tíð + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + Almannaverkið + í + størri + mun + enn + higartil + kemur + út + har + borgarin + er + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + skjalfestingarskylda + eigur + at + vera + staðfest + í + tænastulógini + , + har + tørvurin + á + skjalfesting + er + týdningarmikil + og + gevur + meining + , + eitt + nú + í + mun + til + tvingsil + og + , + í + ein + ávísan + mun + , + til + at + savna + hagtøl + og + ikki + minst + í + mun + til + at + meta + um + , + í + hvønn + mun + endamálið + við + tænastuni + verður + rokkið + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + tænastulógin + ásetir + skyldu + at + skjalfesta + , + har + tað + verður + mett + neyðugt + og + gevur + meining + . + + + Skjalfestingarskyldan + eigur + at + vera + avmarkað + soleiðis + , + at + hon + ikki + tekur + tíð + frá + borgaranum + . + +

+

+ + Skjalfesting + er + eitt + ítøkiligt + amboð + at + gera + starvsfólk + meira + tilvitað + um + , + hvat + endamálið + við + tænastuni + er + , + hvør + leiklutur + teirra + skal + vera + og + hvørji + rættindi + borgarans + eru + . + + + Arbeiðsbólkurin + vísir + á + , + at + starvsfólk + eiga + at + verða + førleikament + í + hesum + sambandi + , + og + førleikament + at + skjalfesta + soleiðis + , + at + tíð + ikki + verður + nýtt + at + skjalfesta + vanlig + og + óviðkomandi + viðurskifti + , + ið + er + natúrligur + partur + arbeiðinum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + heldur + tað + hevur + týdning + , + at + borgarin + , + sum + hevur + tørv + á + tí + , + fær + ein + málsviðgera + , + sum + samskipar + tænastur + og + veitingar + , + sum + viðkomandi + fær + frá + Almannaverkinum + . + + + Mælt + verður + til + , + at + allar + familjur + , + sum + hava + tørv + á + tænastu + frá + fleiri + myndugleikum + , + fáa + eina + samskipaða + tænastu + . + +

+

+ + Royndir + vísa + , + at + tað + kann + vera + sera + orkukrevjandi + hjá + einum + stovni + at + luttaka + í + tvørgangandi + samstarvi + , + at + fáa + eina + tilgongd + skipaða + og + at + halda + skipanini + koyrandi + . + + + Skal + samstarvið + gerast + veruleiki + og + halda + áfram + , + er + alneyðugt + , + at + allir + myndugleikar + , + stovnar + og + fakfólk + eru + sinnaði + at + luttaka + og + seta + neyðuga + orku + av + til + hetta + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + familjur + , + sum + hava + børn + , + sum + bera + brek + , + fáa + málrættaða + og + dygdargóða + familjuráðgeving + á + høgum + fakligum + støði + . + +

+

+ + Ráðgeving + er + ein + kærkomin + hjálp + og + stuðul + í + gerandis + - + degnum + hjá + familjuni + , + og + stuðlar + undir + , + at + familjan + klárar + tær + avbjóðingar + , + ið + kunnu + standast + av + at + fáa + eitt + barn + , + sum + ber + brek + . + + + Eisini + hevur + tað + týdning + , + at + barnið + fær + neyðugan + stuðul + í + familjuni + og + at + familjan + fær + neyðuga + námsfrøðiliga + vegleiðing + . + + + Umráðandi + er + , + at + tvørfaklig + ráðgevandi + toymi + verða + skipaði + við + fólki + , + ið + hava + breiða + námsfrøðiliga + og + terapeutiska + vitan + . + + + Samstundis + er + eisini + neyðugt + , + at + starvsfólk + , + sum + virka + sum + ráðgevar + , + hava + neyðug + amboð + at + koma + inn + í + heimið + hjá + familjuni + og + møta + og + rúma + familjuni + , + har + hon + er + . + + + 07 + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + skal + skipast + Viðlíkahaldsvenjing + er + málrættað + venjing + , + sum + skal + forða + fyri + førleikamissi + , + og + fasthalda + ella + betra + um + verandi + førleika + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + fevnir + bæði + um + likamligar + og + sálarligar + førleikar + og + hegni + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + skipa + viðlíkahaldsvenjing + í + Føroyum + , + og + at + heimild + til + veita + víðlíkahaldsvenjing + verður + staðfest + í + tænastulógini + , + undir + hesum + hvør + , + ið + hevur + rætt + til + viðlíkahaldsvenjing + og + undir + hvørjum + treytum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + samdur + um + , + at + tænastan + eigur + at + verða + skipað + í + Almannaverkinum + saman + við + endurvenjingini + . + + + Arbeiðsbólkurin + metir + tó + , + at + eitt + neyvari + útgreiningararbeiði + má + gerast + , + áðrenn + viðlíkahaldsvenjingin + verður + skipað + sum + tænasta + . + + + Í + hesum + sambandi + skal + arbeiðsbólkurin + vísa + á + , + at + neyðugt + er + at + lýsa + og + staðfesta + munin + á + viðlíkahaldsvenjing + frá + tí + almenna + og + so + teirri + venjing + , + sum + borgarin + kann + fáa + stuðul + umvegis + Heilsutrygd + . + +

+

+ + Endurvenjing + skal + styrkjast + og + samskipast + við + aðrar + myndugleikar + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + verandi + heimild + til + at + veita + endurvenjing + eigur + at + verða + ásett + í + tænastulógini + soleiðis + , + at + tað + framhaldandi + verður + greitt + , + at + tað + eru + borgarar + 18-66 + ár + og + í + serligum + førum + 16-17 + ár + , + sum + kunnu + fáa + endurvenjing + fyri + at + varðveita + ella + fáa + tilknýti + til + arbeiðsmarknaðin + ella + fyri + at + klára + seg + við + so + lítlari + hjálp + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Harafturat + metir + arbeiðsbólkurin + , + at + tilráðingarnar + í + tilmælinum + “ + Ein + samskipað + endurvenjing + ” + um + at + fáa + í + lag + eitt + skipað + samstarv + millum + heilsuverkið + , + Almannaverkið + og + kommunala + geiran + eiga + at + setast + í + verk + soleiðis + , + at + partarnir + í + felag + tryggja + , + at + borgarin + fær + eina + samskipaða + endurvenjingartænastu + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + verandi + heimild + at + veita + endurvenjing + verður + ásett + í + tænastulógini + , + og + at + tænastan + stig + - + og + miðvíst + verður + styrkt + soleiðis + , + at + borgarar + sum + hava + tørv + á + tænastuni + kunnu + fáa + hesa + . + + + Mælt + verður + til + at + samskipa + tænastuna + millum + Almannaverkið + , + heilsuverk + og + kommunurnar + . + +

+

+ + Stuðulstænastur + skulu + styrkjast + Stuðulstænastur + eru + tænastur + , + sum + kunnu + stuðla + undir + , + at + borgarar + , + sum + bera + brek + , + kunnu + hava + ein + virknan + og + innihaldsríkan + gerandisdag + á + jøvnum + føti + við + aðrar + føroyingar + . + +

+

+ + Harumframt + kunnu + stuðulstænasturnar + viðvirka + til + , + at + borgarin + kann + mennast + og + stuðlast + til + at + klára + seg + við + so + lítlari + hjálp + sum + gjørligt + . + + + Í + triðja + lagi + eru + verandi + stuðulstænastur + at + rokna + sum + umlættingartilboð + til + familjuna + hjá + borgaranum + , + sum + ber + brek + . + + + Harafturat + kunnu + stuðulstænastur + viðvirka + til + , + at + borgarar + , + sum + bera + brek + , + ikki + hava + tørv + á + vardum + bústaði + ella + minni + vardum + bústaði + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + varðveita + verandi + stuðulstænastur + og + styrkja + hesar + soleiðis + , + at + tørvurin + á + tænastu + verður + nøktaður + , + og + at + greið + heimild + til + at + veita + tær + tænastur + , + sum + eru + , + t.e. + stuðulstænasta + , + fylgjari + , + náttarvakt + , + umlætting + , + frítíðar + - + tilboð + / + frítíðarklubb + o.s.fr. + , + verður + ásett + í + tænastulógini + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + játtanin + til + stuðulstænasturnar + eigur + at + verða + hækkað + soleiðis + , + at + fleiri + borgarar + , + sum + hava + tørv + á + tænastu + , + fáa + hesa + og + at + tey + , + sum + fáa + stuðulstænastu + , + kunnu + fáa + ta + tænastu + tey + metast + hava + tørv + á + . + +

+

+ + BPA + skipan + skal + setast + á + stovn + BPA + stendur + fyri + borgarastýrd + persónlig + atstøða + og + merkir + hetta + , + at + ein + borgari + , + sum + hevur + tørv + á + stuðli + , + sjálvur + virkar + sum + arbeiðsgevari + og + arbeiðsleiðari + hjá + teimum + , + sum + veita + tænastuna + . + + + Í + uppgávuni + at + vera + arbeiðsgevari + liggur + setan + av + starvsfólki + , + umsiting + av + løn + og + øðrum + starvsfólka + - + viðurskiftum + . + + + Sum + arbeiðsleiðari + skal + ein + avgera + , + hvør + skal + røkja + uppgávuna + , + hvat + stuðulin + skal + brúkast + til + og + hvussu + ein + arbeiðsætlan + skal + leggjast + til + rættis + . + + + Borgarin + verður + visiteraður + til + tænastuna + útfrá + eini + tørvsmeting + av + , + hvussu + nógvum + tímum + viðkomandi + hevur + tørv + á + og + um + BPA + verður + mett + at + vera + tann + rætta + skipanin + til + viðkomandi + . + + + Síðani + fær + viðkomandi + eina + fíggjarliga + játtan + svarandi + til + hetta + at + umsita + eftir + nærri + ásettum + reglum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + seta + eina + BPA-skipan + á + stovn + í + Føroyum + og + at + heimildin + til + at + veita + hesa + tænastu + verður + ásett + í + tænastulógini + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + BPA + eigur + at + fevna + um + fylgjara + - + uppgávur + og + stuðulstímar + / + umlætting + . + + + BPA + eigur + ikki + at + fevna + um + sernámsfrøðiligar + uppgávur + , + sum + krevja + sernámsfrøðiligar + førleikar + , + røktaruppgávur + , + sum + liggja + 08uttan + fyri + tað + , + sum + ein + stuðul + kann + lærast + upp + til + , + ergo + - + og + fysioterapi + ella + aðrar + heilsufakligar + seruppgávur + . + +

+

+ + Limir + í + bólkinum + eru + tó + ikki + samdir + um + , + hvørjar + treytir + skulu + setast + borgarum + , + ið + fáa + hesa + tænastu + og + hvussu + umfatandi + leikluturin + hjá + borgaranum + skal + vera + í + mun + til + virka + sum + arbeiðsgevari + og + arbeiðsleiðari + . + +

+

+ + Ein + loysn + er + , + at + farið + verður + hóvliga + fram + eins + og + í + granna + - + londunum + soleiðis + , + at + farið + verður + undir + at + skipa + eina + BPA + skipan + , + sum + - + í + fyrstu + syftu + - + leggur + upp + til + , + at + Almannaverkið + hevur + arbeiðsgevaraleiklutin + , + og + at + borgarin + sjálvur + skal + megna + at + útføra + arbeiðsleiðaraleiklutin + sum + er + at + avgera + , + hvør + settur + verður + í + starv + , + hvussu + og + nær + stuðulstímarnir + verða + brúktir + . + + + Er + talan + um + børn + , + eru + tað + foreldrini + / + verjar + , + sum + avgera + , + hvør + settur + verður + í + starv + og + hvussu + og + nær + stuðulstímarnir + verða + brúktir + . + +

+

+ + Tá + skipanin + er + komin + í + eina + fastari + legu + , + kann + BPA + skipanin + mið + - + og + stigvíst + víðkast + til + at + fevna + um + allar + borgarar + . + +

+

+ + Virknistænastur + skulu + styrkjast + Virknistænastur + geva + borgarum + møguleika + at + varðveita + ella + betra + um + persónligar + førleikar + ella + lívskor + við + at + arbeiða + . + + + Virknistænastur + eru + við + til + at + geva + borgaranum + kensluna + av + at + megna + nakað + sjálvur + og + at + hava + ein + leiklut + og + týdning + í + felagsskapinum + . + +

+

+ + Virknistænastur + fevna + um + vard + verkstøð + , + verkhús + og + tilhaldsstøð + og + kunnu + eisini + skipast + sum + sjálvhjálparbólkar + , + ráðgeving + og + uppsøkjandi + arbeiði + . + + + Sum + er + , + hava + Almannaverkið + , + Sjóndepilin + , + Fountainhúsið + og + Dugni + virknistænastur + og + metir + arbeiðsbólkurin + , + at + verandi + tænastur + eiga + at + verða + varðveittar + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + verandi + heimild + at + veita + virknistænastur + verður + ásett + í + tænastulógini + , + og + at + tað + verður + greitt + , + hvør + hevur + rætt + til + virknistænastu + og + undir + hvørjum + treytum + . + + + Mælt + verður + til + , + at + virknistænasturnar + verða + styrktar + soleiðis + , + at + borgarar + , + sum + bera + brek + , + kunnu + hava + eitt + virkið + arbeiðslív + . + +

+

+ + Tilgongdin + at + skipa + tænasturnar + við + endurmenning + og + menning + í + huga + eigur + at + halda + áfram + og + verða + víðkað + soleiðis + , + at + tænastan + í + størri + mun + enn + higartil + verður + veitt + við + støði + í + førleikum + og + ynskjum + hjá + einstaka + borgaranum + . + + + Miðast + skal + eftir + , + at + so + nógv + sum + gjørligt + , + sum + ynskja + og + megna + tað + , + kunnu + luttaka + á + vanliga + arbeiðsmarknaðinum + . + +

+

+ + Flutningstænasta + skal + skipast + Sambært + grein + 20 + í + Breksáttmálanum + , + skulu + limalondini + taka + munadygg + stig + til + at + tryggja + persónligt + flytføri + við + størst + møguligum + sjálvbjargni + hjá + fólki + , + ið + bera + brek + , + m.a. + við + at + lætta + um + flytføri + hjá + fólki + , + ið + bera + brek + , + á + tann + hátt + og + til + ta + tíð + , + tey + ynskja + og + fyri + rímiligan + kostnað + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + samdur + um + , + at + tørvur + er + á + at + fáa + skipaði + flutningsviðurskifti + til + borgarar + , + ið + bera + brek + og + sum + ikki + eru + førir + fyri + at + koyra + í + egnum + bili + , + ella + nýta + almenna + ferðasambandið + . + + + Tørvur + er + á + skipaðum + flutningsviðurskiftum + kring + alt + landið + og + tvørtur + um + kommunumørk + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + heimild + verður + sett + í + tænastulógini + at + veita + flutningstænastu + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + flutningstænasta + kann + veitast + sum + fíggjarligur + stuðul + , + soleiðis + , + at + borgarin + hevur + frælsi + at + vitja + familju + og + vinir + , + luttaka + í + mentunarlívinum + , + gera + persónlig + ørindi + o.a. + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + flutningur + verður + partur + av + tænastuni + í + sambandi + við + , + at + borgarin + fær + virknistænastu + , + dagtilboð + ella + líknandi + dagliga + tænastu + uttanfyri + heimið + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + ikki + viðgjørt + nærri + , + hvussu + ein + flutningstænasta + best + verður + skipað + í + Føroyum + , + men + mælt + verður + til + , + at + tænastan + verður + so + mikið + smidlig + , + at + hon + tekur + hædd + fyri + , + at + almenna + ferðasambandið + ikki + er + eins + gott + kring + alt + landið + , + og + at + avmarkingarnar + hjá + borgaranum + kunnu + vera + sera + ymiskar + , + alt + eftir + , + hvat + brek + talan + er + um + , + og + eftir + , + hvør + flutningstænasta + verður + veitt + . + +

+

+ + Tað + eru + fleiri + myndugleikar + , + sum + veita + ymiskar + tænastur + til + somu + borgarar + og + mælir + arbeiðsbólkurin + til + , + at + hesir + myndugleikar + í + felag + fara + undir + at + skipa + soleiðis + fyri + , + at + borgarar + , + sum + bera + brek + , + kunnu + ferðast + á + jøvnum + føti + við + aðrar + føroyingar + . + + + Í + hesum + sambandi + eigur + at + verða + umrøtt + , + um + Serflutningsskipan + landsins + kundi + verið + ein + lands + - + fevnandi + tænasta + . + +

+

+ + Tænasta + til + fólk + við + hoyribreki + Samskifti + er + ein + týðandi + lutur + í + at + vera + menniskja + , + og + er + grundarlagið + undir + nærum + allari + sosialari + samveru + millum + menniskju + og + er + ein + fortreyt + fyri + at + kunna + liva + og + virka + í + samfelagnum + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + +

+

+ + Sambært + geiraábyrgdini + hava + føroyskir + myndugleikar + , + ið + veita + tænastur + til + borgarar + , + skyldu + at + tryggja + og + rinda + fyri + , + at + tænastan + verður + veitt + øllum + borgarum + , + undir + hesum + fólki + , + 09ið + hava + hoyribrek + . + + + Sum + dømi + kann + nevnast + , + at + skúlaverkið + rindar + fyri + tulkatænastu + til + næmingar + , + ið + hava + hoyribrek + . + + + Heilsutrygd + rindar + teknmálstulk + í + sambandi + við + lækna + - + viðtalur + og + Kringvarpið + rindar + fyri + at + teknmálstulka + tíðindasendingar + . + +

+

+ + Ongar + reglur + eru + tó + í + lóggávu + um + tulkatænastur + til + fólk + , + ið + hava + hoyribrek + , + og + har + myndugleikar + ikki + hava + skyldu + at + rinda + . + +

+

+ + Teknmálstulkatænastan + , + ið + er + ein + sjálvstýrandi + eind + , + veitir + tulk + í + øllum + sløgum + av + samskifti + millum + hoyrandi + , + tunghoyrd + og + deyv + , + og + har + almenn + upplýsing + og + tiltøk + fara + fram + , + men + Teknmálstulkatænastan + er + ikki + skipað + við + lóg + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + borgarar + fáa + ávís + lógartryggjaði + rættindi + til + samskifti + og + møguliga + ráðgeving + og + at + virksemið + hjá + Teknmálstulkatænastuni + verður + skipað + við + lóg + . + +

+

+ + Fleiri + og + fjøltáttaðir + bústaðir + skulu + byggjast + Fólk + , + sum + bera + brek + eru + ymisk + , + hava + ymiskan + tørv + og + ymisk + ynskir + – + eisini + í + mun + til + bústaðir + – + og + soleiðis + er + eisini + hjá + borgarunum + , + ið + fáa + bútilboð + frá + Almannaverkinum + . + + + Talan + er + um + fólk + við + fjølbreki + , + menningartarni + , + autismu + , + seinheila + - + skaða + og + sálarsjúku + , + og + talan + er + um + fólk + í + øllum + aldri + . + +

+

+ + Onkur + borgari + trívist + best + í + einum + kamari + , + meðan + aðrir + hava + tørv + á + stórum + íbúðum + . + + + Nakrir + borgarar + ynskja + og + hava + gott + av + at + vera + saman + við + nógvum + fólki + , + meðan + onnur + hava + tað + best + við + at + vera + einsamøll + . + +

+

+ + Børn + kunnu + hava + størri + tørv + á + felagshølum + og + at + kenna + seg + sum + part + av + einum + felagsskapi + enn + vaksin + fólk + . + + + Hetta + setir + onnur + krøv + til + teir + bústaðirnar + , + ið + verða + útvegaðir + til + børn + . + +

+

+ + Tað + er + ein + sannroynd + , + at + eisini + fólk + , + sum + bera + brek + , + liva + longri + í + dag + enn + áður + og + setir + hetta + eisini + krøv + til + bústaðin + . + +

+

+ + Hetta + fjølbroytnið + eigur + bústaðarmarknaðurin + at + kunna + bjóða + . + + + Samstundis + er + torført + greitt + at + áseta + , + hvat + ein + nøktandi + bústaður + er + fyri + allar + borgarar + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + verandi + heimildir + at + veita + vardan + bústað + verða + ásettar + í + tænastulógini + soleiðis + , + at + tað + er + greitt + , + hvør + kann + fáa + ávikavist + fyribils + ella + varandi + bústað + og + undir + hvørjum + treytum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vísir + á + , + at + tað + er + sera + týdningarmikið + at + bygt + verður + , + har + tørvurin + er + størstur + , + og + at + tilgongdin + hjá + +

+

+ + Almannamálaráðnum + og + Bústøðum + til + at + útvega + fleiri + vardar + bústaðir + heldur + áfram + og + verður + styrkt + soleiðis + , + at + øll + fáa + ein + hóskandi + bústað + og + soleiðis + , + at + hvør + einstakur + borgari + harvið + eisini + fær + størri + sjálvræði + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vísur + á + , + at + bústaðarmarknaðurin + til + fólk + , + sum + bera + brek + , + skal + vera + fjøltáttaður + soleiðis + , + at + bústaðurin + kann + standa + mát + við + tørvin + og + ynskini + hjá + tí + einstaka + , + og + soleiðis + at + borgarin + hevur + ein + veruligan + møguleika + at + velja + sær + bústað + , + at + velja + hvørjum + hann + ynskir + at + búgva + saman + við + , + og + hava + møguleika + fyri + at + flyta + bústað + , + eins + og + onnur + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vil + vísa + á + týdningin + av + , + at + tað + í + størst + møguligan + mun + verður + bygt + til + endamálið + heldur + enn + at + hildið + verður + áfram + at + leiga + sethús + , + sum + ikki + eru + bygd + til + endamálið + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + borgarar + fáa + høvi + at + velja + ímillum + sjálvstøðugar + bústaðir + so + sum + vanligar + íbúðir + og + búfelags + - + skapir + , + og + meira + kollektivar + bústaðir + so + sum + sambýli + og + røktarbústaðir + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vísir + á + , + at + tað + er + serstakliga + umráðandi + , + at + fólk + , + ið + bera + brek + , + hava + pláss + at + fáa + vitjan + av + næstringum + o.ø. + , + eins + og + borgarin + skal + hava + møguleika + at + gera + mat + í + egnari + íbúð + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + ikki + samdur + um + , + um + fermetratal + á + vardu + bústøðunum + skal + setast + á. + Javni + mælir + til + , + at + hvør + borgari + skal + hava + eina + íbúð + á + í + minsta + lagi + 55-60 + fermetrar + umframt + felagshølini + . + + + MBF + vísir + á + , + at + 35 + fermetrar + til + privata + nýtslu + er + ov + lítið + , + og + mælir + til + , + at + hvør + borgari + í + minsta + lagi + fær + 55-60 + fermetrar + til + privata + nýtslu + . + + + Í + tann + mun + vardir + bústaðir + hava + felagshøli + eigur + hetta + at + vera + afturat + privata + rúminum + hjá + borgaranum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + vardir + bústaðir + eru + á + hædd + við + vanligar + bústaðir + og + at + allir + vardir + bústaðir + hava + køk + , + stovu + , + baðirúm + og + kamar + , + umframt + goymslurúm + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + heldur + ikki + á + einum + máli + um + fyrimunin + við + , + at + vardir + bústaðir + hava + felagshøli + . + + + Tað + , + sum + talar + ímóti + felagshølum + er + , + at + tænastan + í + staðin + fyri + at + taka + støði + í + hvørjum + einstøkum + borgara + , + verður + veitt + úti + í + felagshølinum + , + og + at + borgarar + við + hesum + í + ov + stóran + mun + noyðast + at + laga + seg + til + hvønn + annan + . + +

+

+ + Fyri + felagshølum + talar + , + at + fólk + , + ið + bera + brek + eru + eins + ymisk + og + onnur + , + men + um + hesi + bert + skulu + búgva + í + sjálvstøðugum + íbúðum + uttan + felagshøli + , + so + er + vandi + fyri + isolatión + og + 10einsemi + . + + + Alt + eftir + brekinum + , + kann + tað + vera + ein + avbjóðing + fysiskt + at + flyta + seg + ímillum + íbúðir + , + eins + og + tað + kann + vera + ein + avbjóðing + at + skapa + kontaktir + við + onnur + soleiðis + og + á + ein + hátt + , + at + sosiali + tørvurin + verður + nøktaður + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + tí + samdur + um + , + at + ávísir + persónar + , + ið + bera + brek + , + kunnu + hava + gleði + og + tørv + á + felagshølum + , + men + at + tað + er + umráðandi + , + at + felagshølini + ikki + verða + nýtt + sum + karmur + um + felags + tænastu + , + soleiðis + , + at + tænastan + til + einstaka + borgaran + ikki + tekur + støði + í + ynski + og + tørvi + hjá + viðkomandi + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + allir + almennir + bústaðir + eiga + at + verða + bygdir + í + algildum + sniði + , + sum + tryggjar + at + bústaðirnir + kunnu + rúma + øllum + lívsskeiðum + hjá + borgarum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + allir + vardir + bústaðir + verða + bygdir + í + algildum + sniði + , + sum + tryggjar + , + at + bústaðirnir + kunnu + rúma + øllum + lívsskeiðum + hjá + borgarum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vísir + somuleiðis + á + , + at + allir + almennir + leigubústaðir + og + ikki + bert + vardir + bústaðir + , + eiga + at + verða + bygdir + í + algildum + sniði + , + og + at + hetta + eigur + at + verða + ásett + í + Bústaða + - + politikki + landsins + . + + + Algilda + sniðið + eigur + at + síggjast + aftur + bæði + innandura + í + mun + til + koyristólspláss + í + øllum + rúmum + og + lyftum + , + og + uttandura + í + mun + til + rampur + , + álegging + av + flísum + o.ø. + Við + hesum + fáa + borgarar + , + ið + bera + brek + , + javnbjóðis + møguleikar + at + búgva + í + einum + almennum + leigubústaði + , + og + verða + ikki + fysisku + karmarnir + ein + forðing + fyri + , + um + ein + borgari + kann + fáa + tillutað + ein + almennan + leigubústað + heldur + enn + ein + vardan + bústað + . + + + Heldur + ikki + vera + fysisku + karmarnir + forðing + fyri + , + at + persónar + , + ið + bera + brek + , + kunnu + vitja + grannar + ella + onnur + , + ið + búgva + í + einum + almennum + bústaði + . + + + Harumframt + vilja + bústaðir + í + algildum + sniði + taka + hædd + fyri + , + at + borgarar + , + ið + fáa + ellisbrek + , + kunnu + búgva + sum + longst + í + egnum + heimi + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + almennu + Føroyar + hava + neyvar + ásetingar + um + , + hvat + tað + merkir + at + byggja + í + algildum + sniði + , + og + at + mannagongdir + verða + settar + í + verk + hjá + almennum + byggiharrum + , + ið + tryggja + , + at + almennir + bústaðir + verða + gjørdir + í + algildum + sniði + . + +

+

+ + Royndirnar + uttanlands + vísa + , + at + tað + er + dýrari + at + fáa + ein + verandi + bygning + at + lúka + krøvini + um + algilt + snið + , + enn + at + byggja + algilt + frá + byrjan + . + + + Arbeiðsbólkurin + vísir + á + , + at + verandi + støða + við + manglandi + endurnýggjan + og + viðlíkahaldi + av + vardum + bústaði + er + óvirðilig + , + bæði + fyri + starvsfólk + og + búfólk + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + endurnýggjan + og + viðlíkahald + av + verandi + og + nýggjum + bústøðum + verður + raðfest + . + +

+

+ + Tænasta + í + vardum + bústaði + skal + styrkjast + og + í + størri + mun + skiljast + frá + bústaðnum + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + stig + eiga + at + verða + tikin + til + , + at + tænastan + í + vardu + bústøðunum + verður + meira + málrættað + einstaka + borgaranum + soleiðis + , + at + borgarin + kann + fáa + eitt + meira + sjálvstøðugt + lív + óheft + av + sambúgvunum + . + + + Hetta + kann + gerast + við + at + geva + øllum + borgarum + , + sum + fáa + vardan + bústað + møguleika + fyri + at + fáa + fylgjara + soleiðis + , + at + borgarin + kann + fáa + eitt + meira + sjálvstøðugt + lív + óheft + av + hinum + búfólkunum + . + + + Tímarnir + eiga + ikki + at + vera + tengdir + at + arbeiðsætlanini + í + varda + bústaðnum + tí + tað + kann + avmarka + møguleikarnar + hjá + borgarunum + . + + + Hetta + hevði + verið + í + samsvari + við + hugsjónina + um + sjálvsavgerðarrætt + , + ávirkan + á + egið + lív + og + minsta + inntriv + – + eisini + til + borgarar + , + sum + hava + tørv + á + at + búgva + í + vardum + bústøðum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + skilja + tænastuna + og + bústaðin + soleiðis + , + at + tað + verður + ásett + ein + grundtænasta + , + sum + er + knýtt + at + einstaka + bústaðnum + og + at + tað + harafturat + við + støði + í + førleikum + og + tørvi + hjá + borgaranum + verður + tillutað + eitt + ávíst + tímatal + , + sum + er + meira + málrættað + einstaka + borgaranum + . + +

+

+ + Á + henda + hátt + kann + tænasta + gerast + meira + málrættað + í + mun + til + tørvin + hjá + einstaka + borgaranum + . + + + Samstundis + kann + ein + slík + tørvsmeting + síggjast + sum + eitt + gott + amboð + hjá + myndugleikanum + at + áseta + játtanina + , + tænastustøðið + og + starvsfólkorkuna + heldur + enn + at + áseta + starvsfólkanormering + í + lóggávu + . + +

+

+ + Borgarin + skal + ikki + takast + av + ræði + Sum + meginregla + er + ongantíð + loyvt + hjá + starvsfólki + at + nýta + tvingsil + og + vald + í + sambandi + við + røkt + og + umsorgan + av + borgarum + . + + + Allir + borgarar + hava + rætt + at + taka + avgerðir + um + egið + lív + og + virki + eins + og + rætt + til + at + takka + nei + til + tilboð + um + hjálp + og + stuðul + . + + + Rætturin + er + eitt + nú + staðfestur + í + Evropiska + Mannarættindasáttmálanum + og + Breksáttmálanum + . + + + Rætturin + er + galdandi + uttan + mun + til + , + um + borgarin + er + førur + fyri + at + geva + samtykki + ella + ei + . + +

+

+ + Tó + kunnu + vera + støður + har + hesin + sjálvræðisrættur + eigur + at + avmarkast + . + + + Hetta + eru + støður + , + har + eitt + nú + vandin + fyri + umsorganarsviki + merkir + , + at + serlig + átøk + mugu + setast + í + verk + 11mótvegis + einstaka + borgaranum + . + + + Eisini + kunnu + hetta + vera + støður + , + har + beinleiðis + vandi + er + fyri + heilsu + og + lívi + hjá + viðkomandi + borgara + ella + øðrum + í + hansara + nærumhvørvi + , + ella + støður + har + atlit + mugu + takast + til + tignina + hjá + tí + einstaka + borgaranum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + er + ein + stórur + vansi + fyri + rættartrygdina + hjá + bæði + borgarum + og + starvsfólkum + , + at + lógarheimildargrundarlagið + fyri + tvingsilsinntrivum + í + summum + førum + vantar + og + í + øðrum + førum + er + ógreitt + . + + + Hóast + Almannaverkið + hevur + ment + góðar + mannagongdir + og + skipanir + , + so + kunnu + hesar + ongantíð + einsamallar + skipa + viðurskifti + , + ið + annars + krevja + greiða + lógarheimild + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + áseta + neyðuga + lógarheimild + í + mun + til + tvingsil + og + onnur + inntriv + í + persónliga + frælsið + í + tænastulógini + , + og + at + meginreglan + um + minstainntriv + verður + staðfest + í + lógini + soleiðis + , + at + tað + er + greitt + , + at + tvingsilsinntriv + og + onnur + inntriv + í + sjálvsavgerðarrættin + bara + eru + amboð + , + ið + skulu + nýtast + , + tá + einki + annað + munar + . + +

+

+ + Álit + og + eftirlit + Tá + Almannaverkið + bjóðar + borgara + eina + tænastu + ella + bústað + , + hevur + Almannaverkið + eisini + ábyrgdina + av + , + at + tænastan + ella + bústaðarviðurskiftini + eru + veitt + á + fullgóðum + grundarlagi + . + + + Tað + vil + siga + , + at + Almannaverkið + eitt + nú + hevur + ábyrgdina + av + , + at + sosialnámsfrøðiligi + stuðulin + verður + veittur + av + røttu + starvsfólkunum + á + einum + hollum + fakligum + grundarlagi + , + og + at + borgarar + og + starvsfólk + húsast + undir + tryggum + og + hóskandi + umstøðum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + er + óheppið + fyri + rættartrygdina + hjá + borgaranum + , + at + eftirlitsskyldan + ikki + er + nágreinað + meira + í + lóggávu + . + + + Eftirlit + hevur + alstóran + týdning + til + tess + at + skapa + álit + , + tryggja + dygd + og + veita + tryggar + umstøður + , + bæði + fyri + starvsfólk + og + teir + borgarar + , + ið + gagnnýta + tænasturnar + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + áseta + greiða + eftirlitsheimild + í + tænastulógini + , + til + tess + at + styrkja + rættartrygd + borgarans + . + +

+

+ + Heimildin + skal + m.a. + tryggja + , + at + borgarin + er + tryggur + og + trívist + , + at + dygdin + í + veittu + tænastuni + er + í + lagi + , + at + bústaðarviðurskiftini + eru + nøktandi + og + at + viðkomandi + og + neyðugi + starvsfólka + - + hópurin + er + um + borgaran + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + ásannar + , + at + styrkin + í + einum + eftirliti + er + at + finna + í + tí + áliti + , + ið + borgarin + hevur + á + eftirlitinum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + eftirlitsátøk + verða + skipaði + soleiðis + , + at + tey + í + mest + møguligan + mun + taka + borgaran + við + upp + á + ráð + . + +

+

+ + Harafturat + metir + arbeiðsbólkurin + , + at + tað + er + týdningarmikið + , + at + starvsfólk + ikki + kenna + seg + kroyst + av + eftirlitinum + í + teirra + dagliga + arbeiði + . + + + Slíkt + kann + nerva + arbeiðsgongdina + hjá + starvsfólki + óneyðugt + . + + + Tískil + er + tað + av + stórum + týdningi + , + at + eftirlitið + verður + skipað + á + ein + hátt + , + ið + stuðlar + undir + fakliga + støðið + hjá + starvsfólkunum + og + stimbrar + undir + menning + . + + + Aðalmálið + eigur + at + vera + , + at + eftirlitið + altíð + verður + skipað + soleiðis + , + at + tað + verður + fatað + sum + ein + viðleikari + heldur + enn + ein + mótleikari + . + +

+

+ + Tvørfakligt + samstarv + Tilmælini + um + styrktar + og + nýggjar + tænastur + krevja + fleiri + starvsfólk + . + + + Tænasturnar + eru + nógvar + og + ymiskar + og + seta + krøv + til + , + at + tað + er + nóg + nógv + starvsfólk + , + og + at + starvsfólkini + eru + væl + skikkað + í + mun + til + ta + tænastu + , + sum + tey + veita + . + + + Tørvur + er + á + at + hava + ymiskar + fakbólkar + og + hevur + tað + alstóran + týdning + , + at + tey + starvsfólk + , + ið + veita + tænastuna + til + borgaran + , + megna + at + arbeiða + saman + til + frama + fyri + , + at + borgarin + og + tørvur + hansara + javnt + og + samt + eru + í + miðdeplinum + . + +

+

+ + Tað + kann + vera + ein + avbjóðing + at + samansjóða + sjónarmiðini + í + einum + breiðum + starvsfólkahópi + , + tá + tænastan + skal + leggjast + til + rættis + og + veitast + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + viðgjørt + tvørfakligt + samstarv + og + hava + øll + fakfeløgini + lagt + stóran + dent + á + , + at + samstarv + millum + fakbólkar + er + neyðugt + , + men + at + tað + er + sera + týdningarmikið + , + at + tað + í + hvørjum + einstøkum + føri + verður + greitt + , + hvør + tænastan + er + , + hvørjir + starvsbólkar + megna + at + veita + tænastuna + , + og + um + tað + er + neyðugt + við + fleiri + starvsbólkum + fyri + at + veita + tænastuna + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + tað + í + so + stóran + mun + sum + gjørligt + , + har + tað + er + neyðugt + og + gevur + meining + , + verður + arbeitt + tvørfakligt + tá + tænasturnar + verða + veittar + soleiðis + , + at + borgarin + fær + eina + dygdargóða + tænastu + . + +

+

+ + Tvørgeiraligt + samstarv + Fólk + , + ið + bera + brek + hava + ofta + tørv + á + tænastum + frá + meira + enn + bert + einum + myndugleika + . + + + Heildartilboð + er + orð + , + ið + týðum + hevur + verið + á + tungu + , + og + er + umráðandi + , + at + ymisku + geirarnir + , + myndugleikar + og + stovnar + í + felag + lyfta + uppgávuna + á + hvørjum + øki + sær + . + +

+

+ + Fyri + at + geirar + , + myndugleikar + og + stovnar + kunnu + hava + eitt + mennandi + samstarv + , + mugu + skipanirnar + undir + einstøku + 12aðalráðunum + virka + á + nøktandi + hátt + . + + + Skulu + tænastur + til + fólk + , + sum + bera + brek + , + veruliga + flyta + seg + , + er + umráðandi + at + arbeitt + verður + miðvíst + umframt + , + at + arbeiðið + verður + raðfest + av + øllum + myndugleikum + samstundis + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + politisku + myndugleikarnir + arbeiða + mið + - + og + stigvíst + við + at + menna + samstarv + tvørtur + um + geirar + , + myndugleikar + og + stovnar + , + á + øllum + stigum + , + og + í + størri + mun + enn + higartil + , + fara + undir + felags + átøk + og + seta + neyðuga + orku + av + til + tvørgeiraligt + samstarv + . + +

+

+ + Skulu + heildartilboð + setast + á + stovn + , + er + neyðugt + , + at + politiskar + semjur + verða + gjørdar + millum + stjórnarráðini + og + kommunala + geiran + og + at + politiskt + bindandi + avtalur + verða + gjørdar + , + sum + nágreina + , + hvussu + hesi + tilboð + skulu + skipast + . + +

+

+ + Í + hesum + sambandi + er + neyðugt + at + talan + verður + um + formaliserað + samstarv + á + øllum + stigum + og + at + orka + verður + sett + av + til + at + menna + samskipanina + til + frama + fyri + borgaran + . + + + 014 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-st_fyrimyndarreglur_00029.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-st_fyrimyndarreglur_00029.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc08ddf7eb7d22cded5928404462f4f6958435e1 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-st_fyrimyndarreglur_00029.xml @@ -0,0 +1,14122 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + st fyrimyndarreglur + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 10489 words + 12246 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-acf926e68bede80445ef + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + st fyrimyndarreglur + almannamalaradid-acf926e68bede80445ef + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/st-fyrimyndarreglur.pdf.xml + 2020-01-01 / 2020-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2020-08-22 + Dagfestingin 2020 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/st-fyrimyndarreglur.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ st fyrimyndarreglur +

+ + ALMANNA + - + OG + HEILSUMÁLASTÝRIÐ + ið + bera + brek + +

+

+ + Javnar + møguleikar + fyri + fólk + +

+

+ + Fyrimyndarreglur + um + +

+

+ + Sameindu + Tjóða + 1 + +

+

+ + United + Nations + , + New + York + , + 1994 + Almanna + - + og + heilsumálastýrið + , + 19992 + +

+

+ + ST + - + Fyrimyndarreglur + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + fólk + , + vórðu + samtyktar + á + 48. + altjóða + ST + aðalfundinum + 20. + desember + 1993 + ( + Resolution + 48 + / + 96 + ) + . + + + Ráðið + fyri + Brekað + hevur + heitt + á + Almanna + - + og + heilsumálastýrið + um + at + geva + hesar + fyrimyndarreglur + út + . + + + Týtt + úr + enskum + hevur + Nicolina + Dahl + . + + + Givið + út + : + Almanna + - + og + heilsumálastýrið + , + november + 1999 + 3 + +

+

+ + Fororð + Alheimsfelagsskapurin + Sameindu + tjóða + er + ein + felagsskapur + , + ið + arbeiðir + fyri + at + beina + burtur + mismun + millum + tjóðir + , + millum + fólkasløg + , + millum + borgarar + og + millum + ymsar + samfelagsbólkar + . + + + Felagsskapurin + virkar + fyri + javnbjóðis + rættindum + fyri + øll + . + + + ” + Fyrimyndarreglur + STs + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + ” + , + og + sum + standa + at + lesa + í + bóklinginum + , + tygum + hava + í + hondini + , + eru + bert + eitt + av + mongum + dømum + um + miðvísa + virksemi + STs + . + + + Enn + eru + Føroyar + ikki + sjálvstøðugur + limur + í + ST. + Kortini + verður + stórur + dentur + lagdur + á + , + at + Føroyar + fylgja + altjóða + leiðsreglum + STs + . + + + Men + fyri + at + kunna + fylgja + reglunum + , + er + tað + neyðugt + , + at + øll + kenna + tær + . + + + Tað + er + tí + at + fegnast + um + , + at + vit + nú + kunnu + lesa + meginreglur + STs + um + rættindi + teirra + brekaðu + á + føroyskum + í + hesum + snotuliga + bólkingi + , + ið + øll + kunnu + ogna + sær + . + + + Vit + kunnu + staðfesta + , + at + Sameindu + tjóða + leingi + hevur + víst + rættindunum + hjá + brekaðum + fólki + stóran + ans + . + + + Endamálið + hjá + ST + at + orða + hesar + Fyrimyndarreglur + er + at + áseta + nøkur + altjóða + viðurkend + stevnumið + , + sum + skulu + tryggja + rættindi + teirra + brekaðu + og + javnstøðu + teirra + , + á + sama + hátt + sum + alheims + viðurkendi + mannarættindasáttmálin + hevur + virkað + í + nógv + ár + . + + + Á + aðalfundinum + í + 1982 + samtykti + ST + eina + heimsverkætlan + um + , + hvussu + farast + skal + til + verka + viðvíkjandi + brekaðum + . + + + Hetta + var + beint + aftaná + ár + teirra + brekaðu + í + 1981 + . + + + Samstundis + varð + avgjørt + , + at + næsta + tíggjuáraskeið + , + ið + vardi + frá + 1983 + til + 1992 + , + skuldi + vera + ST-tíggjuáraskeið + teirra + brekaðu + . + + + Eitt + av + úrslitunum + sum + spurdist + burturúr + var + , + at + ” + Fyrimyndarreglurnar + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + ” + vóru + samtyktar + á + ST + aðalfundi + tann + 20. + desember + 1993 + . + + + Tað + er + áhugavert + í + bóklinginum + at + kunna + seg + um + søguna + aftanfyri + mannarættindi + teirra + brekaðu + . + + + Nú + ST-fyrimyndarreglurnar + eru + komnar + á + føroyskum + , + eru + tey + politisku + málini + um + javnstøðu + og + javnbjóðis + rættindi + teirra + brekaðu + gjørd + sjónlig + og + ítøkilig + , + og + ikki + minst + , + hvussu + farast + skal + fram + . + + + Til + dømis + áseta + ST-fyrimyndarreglurnar + í + teimum + fyrstu + greinunum + , + at + vit + alsamt + og + støðugt + eiga + at + gera + vart + við + tørv + og + rættindi + hjá + brekaðum + , + at + brekað + eru + borgarar + við + somu + rættindum + og + skyldum + , + sum + aðrir + borgarar + , + og + sostatt + hava + rætt + til + tiltøk + sum + beina + burtur + allar + forðingar + sum + tarna + teimum + at + vera + uppi + í + øllum + , + at + brekaðum + verður + tryggjað + viðgerð + , + endurbúgving + og + annan + stuðul + , + soleiðis + at + tey + kunnu + lutaka + í + samfelagslívinum + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + + + Hesar + grundleggjandi + fyritreytir + verða + fylgdar + av + ítøkiligum + leiðbeiningum + um + , + hvussu + vit + veita + øllum + fullgóðan + møguleika + til + vitan + , + kunning + og + samskifti + eins + væl + og + til + útbúgving + , + arbeiði + , + inntøkutrygd + og + almanna + trygd + , + familjulív + , + mentunarlív + , + frítíð + , + ítrótt + og + átrúnað + . + + + 4 + +

+

+ + Víst + verður + á + , + at + tá + ið + brekað + fólk + fáa + somu + rættindi + sum + onnur + , + skulu + tey + eisini + hava + somu + skyldur + . + + + Tað + merkir + , + at + tá + ið + hesi + rættindi + eru + vunnin + , + skal + samfelagið + vænta + sær + meira + av + brekaðum + fólki + . + + + Tí + sum + part + av + mannagongdini + at + vinna + javnstøðu + , + skulu + tiltøk + verða + sett + í + verk + til + at + hjálpa + brekaðum + at + taka + við + fullari + ábyrgd + sum + samfelagsborgarar + . + + + ST-fyrimyndarreglurnar + geva + ítøkiliga + leiðbeining + , + sum + Løgting + , + Landsstýri + og + aðrir + myndugleikar + eins + væl + og + einstaklingar + og + feløg + beinleiðis + kunnu + og + eiga + at + brúka + sum + grundarlag + undir + meiri + tilvitsku + og + framtakssemi + í + tí + dagliga + arbeiðinum + . + + + Hóast + hesar + reglur + ikki + eru + bindandi + , + kunnu + tær + gerast + fyrimynd + um + allan + heim + , + tá + ið + nógvar + tjóðir + seta + tær + í + verk + við + ætlanum + um + at + virða + tær + sum + reglu + í + altjóða + lóg + . + + + Tær + krevja + , + at + hvør + einstøk + tjóð + bindur + seg + bæði + moralskt + og + politiskt + at + arbeiða + fyri + javnrættindi + fyri + brekað + fólk + . + + + Soleiðis + eiga + vit + eisini + at + tryggja + , + at + politikkurin + , + sum + verður + rikin + í + Føroyum + er + í + samsvari + við + ” + Fyrimyndarreglurnar + fyri + javnlíkum + rættindum + hjá + brekaðum + ” + . + + + Helena + Dam + á + Neystabø + landsstýrismaður + í + Almanna + - + og + heilsumálum5 + +

+

+ + ST-FYRIMYNDARREGLUR + UM + AT + ÚTVEGA + JAVNLÍKAR + MØGULEIKAR + FYRI + BREKAÐ + . + + + INNGANGUR + ............................................................................................................... + 7 + +

+

+ + Bakstøði + og + nútíðar + tørvur + .................................................................................... + 7 + Undanfarin + altjóða + tiltøk + ....................................................................................... + 8 + Fram + ímóti + Fyrimyndarreglum + .............................................................................. + 9 + Endamálið + við + og + innihaldið + í + Fyrimyndarreglunum + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + fólk + .................................................................................. + 9 + Grundleggjandi + hugtøk + í + politikki + teirra + brekaðu + ............................................... + 10 + +

+

+ + FORMÆLI + .................................................................................................................. + 13 + I. + FORTREYTIR + FYRI + JAVNLÍKARI + LUTTØKU + .................................................. + 16 + 1. + regla + . + + + Betri + tilvitska + ......................................................................................... + 16 + 2. + regla + . + + + Viðgerð + .................................................................................................. + 17 + 3. + regla + . + + + Endurbúgving + ........................................................................................ + 18 + 4. + regla + . + + + Stuðulstænasta + ....................................................................................... + 19 + +

+

+ + II + . + + + ØKI + , + HAR + BØTAST + SKAL + UM + ........................................................................... + 20 + 5. + regla + . + + + Atkoma + . + + + ................................................................................................. + 20 + 6. + regla + . + + + Útbúgving + .............................................................................................. + 21 + 7. + regla + . + + + Arbeiði + ................................................................................................... + 23 + 8. + regla + . + + + Inntøkutrygd + og + almannatrygd + .............................................................. + 24 + 9. + regla + . + + + Heimalív + og + egið + frælsi + . + + + ........................................................................ + 25 + 10. + regla + . + + + Mentan + ................................................................................................. + 26 + 11. + regla + . + + + Frítíð + og + ítrótt + . + + + ..................................................................................... + 27 + 12. + regla + . + + + Átrúnaður + . + + + ........................................................................................... + 27 + +

+

+ + III + . + + + AT + FREMJA + Í + VERKI + .......................................................................................... + 29 + 13. + regla + . + + + Upplýsing + og + gransking + . + + + ..................................................................... + 29 + 14. + regla + . + + + Stevna + og + ráðlegging + ........................................................................... + 30 + 615. + regla + . + + + Lóggáva + . + + + .............................................................................................. + 30 + 16. + regla + . + + + Búskaparpolitikkur + . + + + ............................................................................. + 31 + 17. + regla + . + + + Arbeiðssamskipan + . + + + .............................................................................. + 32 + 18. + regla + . + + + Feløg + teirra + brekaðu + . + + + ........................................................................... + 32 + 19. + regla + . + + + Starvsfólkaútbúgving + . + + + ......................................................................... + 33 + 20. + regla + . + + + Eftirlit + við + og + endurskoðan + av + verkætlanum + fyri + brekað + í + sambandi + við + at + fremja + Fyrimyndarreglurnar + í + hvørjum + landi + sær + . + + + .................... + 34 + 21. + regla + . + + + Tøkniligt + og + búskaparligt + samstarv + ..................................................... + 34 + 22. + regla + . + + + Altjóða + samstarv + .................................................................................. + 35 + +

+

+ + IV + . + + + EFTIRLIT + .............................................................................................................. + 37 + 7 + +

+

+ + INNGANGUR + +

+

+ + Bakstøði + og + nútíðar + tørvur + 1 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + eru + um + allan + heim + , + í + øllum + stættum + í + hvørjum + einasta + samfelagi + . + + + Nógv + fólk + í + heiminum + eru + brekað + , + og + tey + verða + alt + fleiri + og + fleiri + . + + + 2 + . + +

+

+ + Orsakirnar + til + brek + og + avleiðingarnar + av + breki + eru + ymiskar + , + alt + eftir + hvar + í + heiminum + ein + býr + . + + + Hesi + frábrigdi + koma + av + ymiskum + sosio + / + búskaparligum + umstøðum + , + og + av + , + hvussu + tey + ymisku + londini + hava + umsorgan + fyri + lívskorunum + hjá + borgarunum + . + + + 3 + . + +

+

+ + Nútíðar + politikkur + fyri + brekað + fólk + er + úrslitið + av + menningini + hesi + seinastu + 200 + árini + . + + + Á + mangan + hátt + vísir + hann + tey + vanligu + lívskorini + og + almanna + - + og + búskaparpolitikkin + , + sum + hevur + valdað + upp + gjøgnum + tíðirnar + . + + + Men + tá + ið + hugsað + verður + um + brek + , + so + eru + tað + so + nógvar + serligar + umstøður + , + sum + hava + ávirkað + lívskorini + hjá + brekaðum + . + + + Ókunnleiki + , + órøkt + , + pátrúgv + og + ótti + eru + sosial + viðurskifti + , + sum + upp + gjøgnum + søgu + teirra + brekaðu + hava + avbyrgt + tey + brekaðu + og + seinkað + menning + teirra + . + + + 4 + . + +

+

+ + Sum + árini + gingu + , + so + broyttist + politikkurin + fyri + brekað + fólk + frá + at + vera + grundleggjandi + røkt + til + eisini + at + umfata + at + útbúgva + brekað + børn + og + endurbúgva + tey + , + sum + gjørdust + brekað + tilkomin + . + + + Gjøgnum + útbúgving + og + endurbúgving + gjørdust + brekað + fólk + virknari + og + gjørdust + drívmegin + framhaldandi + at + menna + politikk + teirra + brekaðu + . + + + Feløg + fyri + brekað + , + ætt + teirra + og + forsprákarar + , + vórðu + stovnað + , + og + tey + røddu + fyri + betri + umstøðum + hjá + teimum + brekaðu + . + + + Eftir + seinna + heimsbardaga + komu + fram + hugtøkini + um + innliman + / + integratión + og + regluskipan + . + + + Hesi + hugtøk + vísa + eina + vaksandi + tilvitsku + um + evni + og + møguleikar + hjá + fólki + , + sum + eru + brekað + . + + + 5 + . + +

+

+ + Seinast + í + sekstiárunum + fóru + feløg + fyri + brekað + í + summum + londum + at + orða + eitt + nýtt + hugtak + um + brek + . + + + Hetta + nýggja + hugtak + vísti + á + tað + neyva + sambandið + millum + avmarkingarnar + , + sum + einstaklingar + , + ið + eru + brekaðir + , + vita + um + , + at + tillaga + umhvørvi + teirra + og + hugburðin + hjá + vanliga + fólkinum + . + + + Um + sama + mundið + vóru + trupulleikarnir + hjá + brekaðum + í + menningarlondunum + alt + sjónskari + og + sjónskari + . + + + Í + summum + av + hesum + londum + var + lutfalsliga + stórur + partur + av + fólkinum + hildin + at + vera + brekaður + , + og + sum + oftast + vóru + hesi + fólk + serstakliga + fátøk + . + + + 8 + +

+

+ + Undanfarin + altjóða + tiltøk + 6 + . + +

+

+ + Sameindu + tjóðirnar + og + aðrir + altjóða + felagsskapir + hava + nú + leingi + víst + rættindunum + hjá + brekaðum + stóran + ans + . + + + Tað + týdningarmesta + , + sum + kom + burturúr + ” + Árið + teirra + brekaðu + ” + í + 1981 + , + var + heimsverkætlanin + um + , + hvussu + farast + skal + til + verka + viðvíkjandi + brekaðum + fólki + 1 + . + + + Heimsverkætlanin + var + viðtikin + á + ST + aðalfundinum + við + viðtøku + 37 + / + 52 + tann + 3. + desember + 1982 + . + + + Ár + teirra + brekaðu + og + heimsverkætlanin + settu + meiri + ferð + á + framstigini + á + hesum + øki + . + + + Tey + bæði + løgdu + dent + á + rættindini + hjá + teimum + brekaðu + til + at + fáa + somu + møguleikar + sum + aðrir + borgarar + , + og + samstundis + at + tey + eisini + fáa + líka + stóran + ágóða + sum + hini + av + teimum + batnandi + livikorunum + , + sum + koma + av + búskaparligari + og + sosialari + menning + . + + + Hetta + var + eisini + fyrstu + ferð + , + at + brek + var + lýst + sum + avleiðing + av + sambandinum + millum + brekað + fólk + og + umhvørvi + teirra + . + + + 7 + . + +

+

+ + Í + 1987 + var + tíggjuáraskeiðið + , + sum + legði + dent + á + brekað + , + hálvrunnið + , + og + tá + var + í + Stokkhólmi + hildin + heimsumfatandi + fundur + fyri + serfrøðingar + . + + + Á + hesum + fundi + var + heimsverkætlanin + kannað + . + + + Skotið + varð + upp + á + fundinum + , + at + ein + vegleiðandi + hugburður + átti + at + vera + settur + fram + , + til + at + vísa + á + , + í + hvørjari + raðfylgju + farið + skuldi + vera + til + verka + í + komandi + árunum + . + + + Grundarlagið + undir + hesum + hugburði + skuldi + vera + at + viðurkenna + rættindi + teirra + brekaðu + . + + + 8 + . + +

+

+ + Av + somu + orsøk + viðmælti + fundurin + , + at + ST-aðalfundurin + setti + niður + eina + serliga + ráðstevnu + , + til + tess + at + gera + uppskot + til + eina + altjóða + samtykt + , + sum + skal + beina + burtur + allan + mannamun + móti + brekaðum + . + + + Ætlanin + var + so + , + at + hvørt + einstakt + land + í + Sameindu + tjóðunum + skuldi + seta + í + verk + hesa + samtykt + , + áðrenn + tíggjuáraskeiðið + var + runnið + . + + + 9 + . + +

+

+ + Italia + gjørdi + so + uppskot + til + hesa + samtykt + , + og + hon + var + skotin + upp + á + ST + aðalfundinum + , + tá + ið + hann + helt + sína + 42. + setu + . + + + Á + 44. + setu + hjá + aðalfundinum + setti + Svøríki + aftur + eitt + uppskot + fram + til + altjóðasáttmála + . + + + Men + hvørga + ferðina + bar + til + at + fáa + semju + um + , + at + slík + samtykt + var + neyðug + . + + + Nógv + umboð + hildu + , + at + tær + mannarættindaviðtøkur + , + ið + longu + vóru + , + áttu + at + kunna + tryggja + brekaðum + somu + rættindi + , + sum + øðrum + fólkum + . + +

+

+ + Fram + ímóti + Fyrimyndarreglum + 10 + . + + + Av + tí + at + semja + fekst + ikki + á + aðalfundinum + , + samdist + Búskapar + - + og + almanna + ráðið + endiliga + á + fyrstu + regluligu + setu + síni + um + , + at + tað + skuldi + savna + seg + um + at + skapa + eitt + altjóða + amboð + av + øðrum + slagi + . + + + Við + viðtøku + síni + 1990 + / + 26 + , + sum + var + 1 + A + / + 37 + / + 351 + / + Add + . + + + 1 + og + Corr + . + + + 1 + annex + , + sect + . + + + VIII + , + recommendation + 1 + . + + + ( + IV + ) + 9gjørd + 24. + mai + 1990 + , + leit + ráðið + nevndini + fyri + sosialari + menning + til + , + at + hugsa + um + á + 32. + setu + síni + at + seta + niður + ein + arbeiðsbólk + við + ongari + tíðaravmarking + til + hetta + høvið + . + + + Í + hesum + arbeiðsbólki + skuldu + vera + stjórnarserfrøðingar + , + fíggjaðir + av + sjálvbodnum + , + til + at + skapa + einar + Fyrimyndarreglur + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + børn + , + ung + og + vaksin + í + neyvum + samstarvi + við + serstovnarnar + hjá + ST + , + aðrar + millumstjórnabólkar + og + ikki + almennar + áhugafelagsskapir + , + serliga + felagsskapir + teirra + brekaðu + . + + + Ráðið + kravdi + eisini + av + nevndini + , + at + teksturin + til + hesar + reglur + skuldi + vera + liðugur + til + umhugsanar + í + 1993 + , + soleiðis + at + reglurnar + kundu + leggjast + fram + á + ST-aðalfundinum + í + 48. + setu + . + + + 11 + . + + + Tá + kjakast + var + á + triðju + ráðstevnuni + hjá + aðalfundinum + á + 45. + setu + sást + , + at + stór + undirtøka + var + fyri + hesum + nýggja + tiltaki + til + at + skapa + Fyrimyndarreglur + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + fólk + , + ið + eru + brekað + . + + + 12 + . + + + Á + 32. + setu + hjá + ráðnum + fyri + sosiala + menning + , + fekk + framtakið + fyri + Fyrimyndarreglunum + stuðul + frá + nógvum + umboðum + , + og + kjakið + elvdi + til + viðtøku + nr. + 32 + / + 2 + frá + 20. + februar + 1991 + , + tá + ger + ráðið + av + at + seta + niður + ein + arbeiðsbólk + til + hetta + høvið + í + samsvari + við + viðtøkuna + hjá + búskapar + - + og + sosialu + nevndini + nr. + 1990 + / + 26 + . + + + Endamálið + við + og + innihaldið + í + Fyrimyndarreglunum + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + fólk + 13 + . + + + Fyrimyndarreglurnar + um + at + útvega + teimum + brekaðu + somu + møguleikar + sum + øðrum + bygdu + á + tær + royndirnar + , + sum + gjørdar + vóru + í + tíggjuáraskeiðnum + fyri + brekað + hjá + ST + ( + 1983 + - + 1992 + ) + . + + + 2 + Altjóða + viðurkendu + mannarættindalógirnar + , + sum + fata + um + altjóða + mannarættindayvirlýsingina + , + 3 + Altjóða + sáttmálin + um + fíggjarlig + , + sosial + og + mentanarlig + rættindi + 4 + , + Altjóðasamtyktin + um + rættindi + hjá + børnum + 5 + og + samtyktin + um + at + beina + burtur + allan + mismun + við + kvinnur + eins + og + heimsverkætlanin + , + sum + viðvíkur + brekaðum + fólki + , + eru + tær + viðtøkur + , + sum + skapa + tað + politiska + og + moralska + grundarlagið + undir + hesum + reglum + . + + + 14 + . + + + Hóast + hesar + reglur + ikki + eru + bindandi + , + kunnu + tær + gerast + fyrimynd + um + allan + heim + , + tá + ið + nógvar + tjóðir + seta + tær + í + verk + við + ætlanum + um + at + virða + tær + sum + reglu + í + altjóða + lóg + . + + + Tær + krevja + , + at + hvør + einstøk + tjóð + bindur + seg + bæði + moralskt + og + politiskt + at + arbeiða + fyri + javnrættindi + fyri + brekað + fólk + . + + + Reglurnar + vísa + á + týdningarmiklar + grundreglur + um + ábyrgd + , + virki + og + samstarv + . + + + Víst + verður + á + øki + , + sum + hava + avgerandi + týdning + fyri + lívsvirði + og + møguleikan + fyri + at + fáa + fulla + luttøku + 2 + Kunngjørd + av + ST + aðalfundinum + í + viðtøku + 37 + / + 53 + . + + + 3 + Viðtøka + 217 + A + ( + III + ) + . + + + 4 + Sí + viðtøku + 2200 + A + ( + XXI + ) + , + annex + . + + + 5 + Samtykt + 44 + / + 25m + annex + . + + + 10og + somu + møguleikar + . + + + Fyrimyndarreglurnar + eru + eini + ráð + til + brekað + fólk + og + teirra + feløg + , + eitt + amboð + , + sum + tey + kunnu + brúka + sum + fyrimynd + , + tá + ið + politiskar + avgerðir + og + verkætlanir + verða + settar + í + verk + . + + + Tey + geva + grundarlag + fyri + tøkniligum + og + búskaparligum + samstarvi + millum + tjóðirnar + , + Sameindu + tjóðirnar + og + aðrar + altjóða + felagsskapir + . + + + 15 + . + + + Endamálið + við + Fyrimyndarreglunum + er + at + tryggja + , + at + gentur + og + dreingir + , + kvinnur + og + menn + , + ið + eru + brekað + , + sum + borgarar + í + egnum + samfelagi + kunnu + njóta + somu + rættindi + og + skyldur + sum + onnur + . + + + Í + øllum + samfeløgum + í + heiminum + eru + enn + forðingar + , + sum + forða + brekaðum + at + njóta + síni + rættindi + og + sítt + frælsi + , + og + gera + tað + trupult + hjá + teimum + á + jøvnum + føti + at + vera + uppi + í + tí + , + sum + er + í + samfelagnum + . + + + Øll + lond + hava + ábyrgdina + av + at + seta + hóskandi + tiltøk + í + verk + til + at + bróta + niður + slíkar + forðingar + . + + + Fólk + , + sum + eru + brekað + , + og + feløg + teirra + skulu + hava + virknan + lut + sum + samstarvsfelagar + í + hesi + gongd + . + + + Tað + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + fyri + brekað + fólk + er + eitt + týdningarmikið + íkast + til + tær + almennu + og + heimsumfatandi + royndirnar + at + stimbra + menniskjaligt + tilfeingi + . + + + Serligur + dentur + verður + møguliga + lagdur + á + at + savnast + um + bólkar + sum + t.d. + kvinnur + , + børn + , + tey + framkomnu + , + tey + fátøku + , + gestaarbeiðsfólk + , + fólk + við + fleiri + brekum + , + upprunafólk + og + minnilutafólk + . + + + Harafturat + eru + nógv + flóttarfólk + , + ið + eru + brekað + , + og + tí + hava + tey + serligan + tørv + , + sum + krevur + eftiransni + . + +

+

+ + Grundleggjandi + hugtøk + í + politikki + teirra + brekaðu + 16 + . + + + Hugtøkini + , + sum + nevnd + verða + niðanfyri + , + verða + nevnd + allastaðni + í + Fyrimyndarreglunum + . + + + Tey + eru + í + høvuðsheitum + grundað + á + hugtøkini + í + Heimsverkætlanini + viðvíkjandi + brekaðum + fólki + . + + + Í + summum + førum + vísa + tey + ta + menning + , + sum + hevur + verið + í + ST-tíggjuáraskeiðinum + fyri + brekað + fólk + . + + + Virkistarn + og + brek + 17 + . + + + Hugtakið + “ + virkistarn + ” + eru + nógv + ymisk + virkistarn + hjá + øllum + stættum + í + øllum + londum + í + heiminum + . + + + Fólk + kunnu + vera + virkistarnað + av + kropsligum + , + menningarligum + ella + sansingarligum + darvi + , + heilsuligum + ávum + ella + sálarligum + sjúkum + . + + + Slík + brek + , + umstøður + ella + sjúkur + kunnu + vera + varandi + ella + bráðfeingis + . + + + 18 + . + + + Hugtakið + “ + brek + ” + , + merkir + at + hava + mist + ella + hava + avmarkaðar + møguleikar + til + at + vera + uppi + í + samfelagslívinum + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + + + Tað + lýsir + sambandið + millum + fólkið + , + ið + er + tarnað + , + og + umhvørvið + . + + + Endamálið + við + hesum + hugtaki + er + at + leggja + dent + á + avmarkingarnar + í + umhvørvinum + og + í + teimum + mongu + skipaðu + virksemunum + í + samfelagnum + , + t.d. + upplýsing + , + samskifti + og + útbúgving + , + sum + forðar + fólki + við + førleikatarni + at + vera + uppi + í + ymiskum + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + + + 1119 + . + + + Tað + , + at + vit + brúka + hesi + bæði + hugtøk + , + ” + virkistarn + ” + og + “ + brek + ” + , + sum + lýst + eru + í + grein + 17 + og + 18 + , + skal + verða + skilt + eftir + nútímans + søgu + teirra + brekaðu + . + + + Upp + gjøgnum + sjeytiárini + var + stór + mótstøða + millum + umboð + fyri + feløg + teirra + brekaðu + og + tey + serkønu + , + sum + arbeiða + við + brekaðum + , + ímóti + hugtøkunum + , + sum + tá + vóru + brúkt + . + + + Hugtøkini + ” + virkistarn + ” + og + ” + brek + ” + vóru + ofta + brúkt + á + ein + ógreiðan + og + ørkymlandi + hátt + , + sum + gav + vánaliga + vegleiðing + til + politisk + lóggevandi + og + lógútinnandi + . + + + Hugtøkini + vístu + ein + læknafrøðiligan + og + sjúkugreiningarligan + hugburð + , + sum + skumpaði + til + viks + lýti + og + ófullkomileika + hjá + samfelagnum + uttanum + . + + + 20 + . + + + Í + 1980 + góðtók + Alheims + Heilsustovnurin + eina + altjóða + sundurflokkan + í + virkisdarv + , + virkistarn + og + brek + , + sum + vísti + á + ein + nágreiniligari + og + samstundis + meira + viðkomandi + hugburð + . + + + Altjóða + sundurflokkanin + millum + virkisdarv + , + virkistarn + og + brek + 6 + ger + greiðan + mun + millum + virkisdarv + , + virkistarn + og + brek + . + + + Hetta + hevur + verið + brúkt + víða + um + , + t.d. + í + endurbúgving + , + útbúgving + , + hagfrøði + , + politikki + , + lóggávu + , + fólkafrøði + ( + demografi + ) + , + samfelagsfrøði + ( + sociologi + ) + , + búskaparfrøði + og + mannfrøði + ( + antropologi + ) + . + + + Summir + brúkarar + hava + stúrt + fyri + , + at + sundurflokkanin + , + tá + viðvíkur + breki + , + møguliga + enn + kann + metast + at + vera + ov + læknafrøðilig + og + ov + nógv + miðsavnað + um + einstaklingin + , + og + kanska + ikki + nóg + væl + lýsir + sambandið + millum + samfelagsligar + umstøður + , + og + hvat + væntað + verður + av + tí + einstaka + , + og + hvat + tann + einstaki + megnar + . + + + Hesin + ampi + og + aðrar + atfinningar + , + sum + brúkarar + eru + komnir + við + hesi + 12 + árini + síðan + flokkanin + kom + fram + , + verður + tikin + upp + aftur + , + tá + ið + sundurflokkanin + verður + endurskoðað + aftur + . + + + 21 + . + + + Sum + úrslit + av + royndum + , + sum + eru + gjørdar + síðan + Heimsverkætlanin + varð + sett + í + verk + , + og + sum + úrslit + av + tí + almenna + kjakinum + , + sum + var + í + tíggjuáraskeiðinum + hjá + ST + fyri + brekað + , + var + tað + , + sum + kunnleikin + gjørdist + betri + , + og + fólk + betur + skiltu + spurningin + um + brekað + og + tey + orðini + , + sum + brúkt + vórðu + . + + + Málbúnin + nú + á + døgum + viðurkennir + tørvin + á + , + bæði + at + lýsa + tað + , + tí + einstaka + tørvar + ( + sum + til + dømis + endurbúgving + og + tøknilig + hjálpartól + ) + , + og + tað + , + har + samfelagið + røkkur + ov + stutt + ( + ymiskar + forðingar + fyri + luttøku + ) + . + + + Fyribyrging + 22 + . + + + Heitið + " + fyribyrging + " + merkir + arbeiðið + , + sum + er + ætlað + at + forða + fyri + at + kropslig + , + menningarlig + , + sálarlig + ella + sansingarlig + brek + koma + fyri + ( + 1. + fyribyrging + ) + ella + at + forða + fyri + , + at + virkisdarv + skapa + varandi + virkisavmarkingar + ella + virkisminkanir + ( + 2. + fyribyrging + ) + . + + + Fyribyrging + kann + bera + í + sær + fleiri + ymisk + sløg + av + verkætlanum + , + sum + til + dømis + grundleggjandi + heilsurøkt + , + røkt + fyri + og + eftir + 6 + Alheims + Heilsustovnurin + , + WHO + International + Classification + of + Impairment + , + Disabilities + , + and + handicaps + : + A + manual + of + classification + relating + to + the + consequences + of + disease + ( + Geneva + , + 1980 + ) + . + + + 12barnsburð + , + kunnleika + um + føðslu + , + koppsetingarherferðir + móti + smittusjúkum + , + royndir + til + at + fáa + tamarhald + á + landafrøðiligum + sjúkum + , + trygdarreglugerðir + , + ætlanir + til + at + forða + fyri + arbeiðsskaða + í + ymiskum + umhvørvi + , + millum + annað + at + skapa + arbeiðspláss + , + sum + ikki + elva + til + skaða + og + sjúku + hjá + fólki + , + og + forða + fyri + brekum + , + sum + koma + av + at + umhvørvið + verður + dálkað + ella + vápnaðar + ósemjur + taka + seg + upp + . + + + Endurbúgving + 23 + . + + + Heitið + " + endurbúgving + " + sipar + til + eina + mannagongd + , + sum + er + ætlað + at + geva + brekaðum + møguleikan + fyri + at + fáa + og + halda + sínum + fremsta + kropsliga + , + sansingarliga + , + menningarliga + , + sálarliga + og + / + ella + sosiala + førleika + , + og + soleiðis + skapa + teimum + møguleika + fyri + at + broyta + lív + sítt + , + so + at + tey + kunnu + gerast + sjálvbjargnari + . + + + Endurbúgving + kann + eisini + fata + um + møguleikan + fyri + at + geva + og + / + ella + endurgeva + førleika + , + ella + seta + í + staðin + fyri + mistar + virkismøguleikar + ella + avmarkaðar + virkismøguleikar + . + + + Endurbúgving + er + ikki + fyrsta + viðgerðin + . + + + Hon + fatar + um + ein + heilan + hóp + av + fyriskipanum + og + tiltøkum + frá + tí + heilt + grundleggjandi + og + vanligu + endurbúgvingini + til + eitt + miðvísari + virksemi + til + dømis + vinnuvirkna + endurbúgving + . + + + Somu + møguleikar + fyri + øll + 24 + . + + + Heitið + ” + Somu + møguleikar + fyri + øll + ” + merkir + eina + mannagongd + , + har + allar + tær + ymisku + skipanirnar + í + samfelagnum + og + umhvørvinum + , + sum + til + dømis + tænastur + , + arbeiði + , + upplýsing + og + skjøl + verða + gjørdar + atkomuligar + hjá + øllum + , + serliga + brekaðum + fólki + . + + + 25 + . + + + Grundreglurnar + um + somu + rættindi + bera + í + sær + , + at + tørvurin + hjá + hvørjum + einstaklingi + er + líka + týdningarmikil + , + at + hesin + tørvur + má + leggjast + sum + grund + undir + allari + ráðlegging + í + samfelagnum + , + og + at + alt + tilfeingi + má + verða + brúkt + , + soleiðis + , + at + tað + tryggjar + , + at + øll + hava + somu + møguleikar + til + at + vera + uppi + í + øllum + . + + + 26 + . + + + Brekað + fólk + eru + samfelagsborgarar + og + hava + rætt + til + at + verða + verandi + í + sínum + egna + umhvørvi + . + + + Tey + skulu + fáa + tann + stuðul + , + teimum + tørvar + í + teirri + vanligu + skipanini + til + útbúgving + , + til + heilsu + , + arbeiði + og + almannaveiting + . + + + 27 + . + + + Tá + ið + brekað + fólk + fáa + somu + rættindi + , + skulu + tey + eisini + hava + somu + skyldur + . + + + Tá + ið + hesi + rættindi + eru + vunnin + , + skal + samfelagið + vænta + sær + meira + av + brekaðum + fólki + . + + + Sum + partur + av + hesi + mannagongd + til + at + vinna + somu + rættindi + , + skulu + tiltøk + verða + sett + í + verk + til + at + hjálpa + brekaðum + at + taka + við + fullari + ábyrgd + sum + samfelagsborgarar + . + + + 13 + +

+

+ + Formæli + Tjóðir + , + sum + geva + gætur + samtyktini + , + sum + var + gjørd + við + sáttmála + Sameindu + tjóða + , + um + saman + og + sjálvstøðugt + í + samstarvi + við + aðrar + felagsskapir + at + skapa + betri + lívskor + , + arbeiði + til + øll + og + somuleiðis + búskaparlig + og + sosial + framstig + og + menning + , + sum + sanna + av + nýggjum + síni + lyfti + um + mannarættindi + og + grundleggjandi + frælsi + , + sosialt + rættvísi + og + virðing + og + virði + í + hvørjum + menniskja + , + so + sum + lýst + í + Sáttmálanum + , + sum + serliga + leggja + í + minni + altjóða + fyrimyndina + um + mannarættindi + , + sum + er + skrivað + í + Altjóða + sáttmálanum + um + mannarættindi3 + , + Altjóða + sáttmálanum + um + búskaparlig + , + sosial + og + mentanarlig + rættindi4 + og + Altjóða + sáttmálanum + um + borgararætt + og + politisk + rættindi + 4 + , + sum + leggja + áherðslu + á + , + at + hesir + sáttmálar + gera + greitt + , + at + umtalaðu + rættindi + skulu + vera + tryggjað + hvørjum + einstøkum + , + og + ikki + gera + mannamun + , + sum + leggja + í + minni + Sáttmálan + um + rættindi + hjá + børnum + , + 5 + sum + forbjóðar + mannamun + , + ið + grundaður + er + á + brek + og + krevur + serlig + tiltøk + til + at + tryggja + rættindini + hjá + brekaðum + børnum + , + og + Altjóða + sáttmálan + um + at + verja + rættindi + hjá + øllum + gestaarbeiðarum + og + ætt + teirra + , + 8 + sum + eisini + hevur + ávís + tiltøk + at + verja + brekað + , + sum + eisini + leggja + í + minni + greiningarnar + í + Sáttmálanum + um + at + týna + allan + mismun + á + kvinnum6 + við + atliti + at + tryggja + rættindini + hjá + brekaðum + gentum + og + brekaðum + kvinnum + , + sum + hava + fyrilit + við + Viðtøkuni + um + rættindi + teirra + brekaðu + 7 + , + Viðtøkuni + um + rættindi + hjá + sálarliga + menningartarnaðum + 8 + , + Viðtøkuni + um + sosiala + framgongd + og + menning + 9 + , + Grundreglunum + til + at + verja + sálarliga + sjúk + og + at + bøta + um + arbeiðið + sálarveikum + at + bata + 10 + og + onnur + viðkomandi + skjøl + , + sum + Aðalfundurin + hevur + viðtikið + , + 8 + Viðtøka + 45 + / + 158 + , + annex + . + + + 7 + Viðtøka + 3447 + ( + XXX + ) + 8 + viðtøka + 2856 + ( + XXVI + ) + . + + + 9 + Viðtøka + 2542 + ( + XXIV + ) + 10 + Viðtøka + 46 + / + 119 + , + uppískoyti + . + + + 14 + sum + somuleiðis + vísa + til + teir + viðkomandi + sáttmálar + og + áheitanir + , + sum + Altjóða + arbeiðarafelagið + ( + ILO + ) + hevur + viðtikið + við + serligum + atliti + at + lata + brekað + fáa + lut + í + í + øllum + arbeiði + og + ikki + gera + mismun + , + sum + geva + gætur + viðkomandi + áheitanum + og + arbeiðinum + hjá + Ráðnum + fyri + útbúgvingar + - + , + vísinda + - + og + mentanarmálum + hjá + ST + ( + UNESCO + ) + , + serliga + Heimsviðtøkuni + viðvíkjandi + útbúgving + til + øll + 11 + , + Alheimsheilsuráðnum + ( + WHO + ) + , + Barnagrunni + ST's + ( + UNICEF + ) + og + øðrum + viðkomandi + stovnum + , + sum + vísa + til + skyldu + tjóðanna + at + verja + umhvørvið + , + sum + geva + gætur + eftir + oyðilegging + , + sum + kemur + av + vápnaðum + stríði + , + og + sum + harmast + um + , + at + tilfeingið + , + ið + ikki + røkkur + til + , + verður + brúkt + til + vápnagerð + , + sum + viðurkenna + , + at + Heimsverkætlanin + viðvíkjandi + brekaðum + fólki + , + og + tann + tulkingin + , + sum + stendur + í + henni + um + somu + møguleikar + , + vísir + á + staðiliga + ynskið + hjá + altjóða + samfelagnum + at + geva + teimum + ymisku + yvirlýsingunum + og + áheitanunum + týdning + í + orði + og + verki + , + sum + viðurkenna + , + at + endamálið + við + ST + tíggjuáraskeiðinum + fyri + brekað + ( + 1983-1992 + ) + at + fremja + Heimsverkætlanina + , + enn + er + í + gildi + , + og + krevur + bráðneyðugt + og + framhaldandi + virki + , + sum + taka + til + eftirtektar + , + at + Heimsverkætlanin + er + grundað + á + hugtøk + , + sum + líka + so + nógv + galda + í + menningarlondunum + , + sum + í + ídnaðarlondunum + , + sum + eru + fullvísar + í + , + at + tað + er + neyðugt + at + herða + stríðið + fyri + at + brekað + fólk + kunnu + fáa + full + javnrættindi + og + part + í + samfelagnum + , + sum + aftur + leggja + áherðslu + á + , + at + brekað + fólk + , + foreldur + , + verjar + , + forsprákarar + og + feløg + teirra + skulu + vera + virkin + saman + við + tjóðunum + í + at + leggja + til + rættis + og + fremja + øll + tiltøkini + , + sum + hava + ávirkan + á + teirra + borgaraligu + , + politisku + , + búskaparligu + , + sosialu + og + mentanarligu + rættindi + , + sum + sambært + Viðtøkuni + nr. + 1990 + / + 26 + hjá + Búskapar + og + sosiala + ráðnum + ( + ECOSOC + ) + og + sum + byggja + á + ta + nágreiniliga + yvirlitið + , + sum + stendur + í + Heimsverkætlanini + yvir + serlig + tiltøk + , + sum + eru + neyðug + fyri + at + brekað + fólk + kunnu + fáa + javnrættindi + , + 11 + Final + Report + of + the + World + Conference + on + Education + for + All + : + Meeting + Basic + Learning + Needs + , + +

+

+ + Jomitien + , + Thailand + , + 5-9 + march + 1990 + , + Inter-Agency + Commission + ( + UNDP + , + UNESCO + , + UNICEF + , + WORLD + BANK + ) + for + the + World + Conference + on + Education + for + All + , + New + York + , + 1990 + , + appendix + 1 + . + + + 15hava + viðtikið + " + Fyrimyndarreglurnar + um + at + útvega + javnlíkar + møguleikar + hjá + brekaðum + fólki + " + , + sum + verða + endurgivnar + niðanfyri + við + tí + endamáli + : + a + ) + at + leggja + áherðslu + á + , + at + alt + arbeiðið + á + øki + teirra + brekaðu + er + treytað + av + nóg + góðari + vitan + um + og + royndum + við + viðurskiftum + teirra + brekaðu + og + serliga + tørvi + teirra + , + b + ) + at + leggja + dent + á + , + at + mannagongdin + , + har + øll + sjónarmið + av + samfelagsins + virki + verða + gjørd + atkomulig + fyri + øll + , + er + eitt + grundleggjandi + mál + fyri + sosio-búskaparligu + menningina + , + c + ) + at + vísa + á + týdningarmikil + sosialpolitisk + sjónarmið + fyri + øki + teirra + brekaðu + , + har + sum + tað + er + viðkomandi + , + virkin + at + skunda + undir + tøkniligt + og + búskaparligt + samstarv + , + d + ) + at + skapa + fyrimyndir + fyri + politisku + avgerðarmannagongdini + , + sum + er + neyðug + til + at + vinna + somu + rættindi + , + í + tí + at + havt + verður + í + huga + tær + sera + ymisku + tøkniligu + og + búskaparligu + umstøðurnar + , + sum + eru + , + og + ta + sannroynd + , + at + gongdin + skal + sýna + grundleggjandi + virðing + fyri + tí + mentanarliga + samanhangi + , + hon + er + í + har + , + somuleiðis + tann + týdningarmikla + leiklut + , + brekað + fólk + hava + í + hesum + samanhangi + , + e + ) + at + skjóta + upp + háttalag + í + hvørjum + landi + sær + til + neyvt + samstarv + millum + tjóðirnar + , + stovnarnar + í + ST + , + aðrar + millumtjóða + stovnar + og + feløg + teirra + brekaðu + , + f + ) + at + skjóta + upp + eina + skipan + til + at + hava + eftirlit + við + gongdini + , + við + tí + í + hyggju + , + at + tjóðirnar + hvør + sær + royna + at + fáa + somu + møguleikar + hjá + brekaðum + fólki + . + + + 16 + +

+

+ + I. + FORTREYTIR + FYRI + JAVNLÍKARI + LUTTØKU + 1. + regla + . + + + Betri + tilvitska + +

+

+ + Tjóðir + hvør + sær + eiga + at + bera + so + í + bandi + , + at + betri + kunnleiki + verður + í + landinum + um + brekað + fólk + , + rættindi + og + tørv + teirra + , + íkast + teirra + og + menningarmøguleikar + teirra + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + myndugleikar + sum + varða + av + , + senda + út + dagførdar + upplýsingar + um + verkætlanir + og + tænastur + til + brekað + fólk + , + familju + teirra + , + serkøn + á + økinum + og + almenningin + . + + + Upplýsingar + til + brekað + fólk + , + skulu + vera + so + , + at + tær + hóska + til + teirra + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirna + hvør + sær + eiga + at + fara + undir + og + stuðla + upplýsingarherferðum + viðvíkjandi + brekaðum + fólki + og + politikki + teirra + brekaðu + , + sum + ber + fram + tann + boðskap + , + at + brekað + fólk + eru + borgarar + við + somu + rættindum + og + skyldum + , + sum + aðrir + borgarar + , + og + sostatt + hava + rætt + til + tiltøk + sum + beina + burtur + allar + forðingar + , + sum + tarna + teimum + í + at + vera + uppi + í + øllum + . + + + 3 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + til + , + at + brekað + fólk + verða + lýst + í + fjølmiðlunum + á + ein + positivan + hátt + ; + feløg + teirra + brekaðu + eiga + at + verða + eftirspurd + um + hetta + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + almenn + skúlagongd + í + øllum + lutum + sæst + aftur + í + høvuðsregluni + um + at + vera + uppi + í + øllum + og + hava + somu + møguleikar + . + + + 5 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + bjóða + brekaðum + fólki + og + familju + teirra + og + feløgum + , + at + vera + uppi + í + almennu + undirvísingarætlanini + , + sum + viðvíkur + brekaðum + . + + + 6 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + til + , + at + framtøk + á + privata + økinum + eisini + hava + spurningin + viðvíkjandi + teimum + brekaðu + í + huga + í + øllum + virksemi + sínum + . + + + 7 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + og + styðja + verkætlanir + , + sum + eru + ætlaðar + at + menna + kunnleikagrundarlagið + hjá + brekaðum + fólki + , + tá + ið + tað + viðvíkur + teirra + rættindum + og + møguleikum + . + + + Vaksandi + sjálvsálit + og + myndugleiki + fara + at + hjálpa + brekaðum + fólki + til + at + taka + av + teimum + møguleikum + , + sum + standa + teimum + í + boði + . + + + 8 + . + +

+

+ + Tað + eigur + at + vera + ein + týdningarmikil + partur + av + útbúgvingini + hjá + brekaðum + børnum + , + at + gera + tey + var + við + teir + møguleikar + , + tey + eiga + . + + + Hetta + eigur + eisini + at + vera + havt + í + huga + í + endurbúgvingarverkætlanum + . + + + Brekað + fólk + kunnu + eisini + hjálpa + hvør + øðrum + til + hetta + tilvit + gjøgnum + arbeiðið + í + felagi + / + feløgum + sínum + . + + + 179 + . + +

+

+ + At + menna + tilvitið + eigur + at + vera + partur + av + útbúgvingini + hjá + øllum + børnum + , + og + eigur + at + vera + partur + í + læraraskúlaútbúgving + og + í + upplæring + hjá + øllum + starvsfólki + . + + + 2. + regla + . + + + Viðgerð + . + + + Tjóðir + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + fáa + munadygga + heilsurøkt + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + arbeiða + fram + ímóti + verkætlanum + , + sum + eru + stýrdar + av + tvørfakligum + bólkum + av + yrkislærdum + fólki + til + tess + tíðliga + at + staðfesta + , + meta + um + og + viðgera + brek + . + + + Hetta + kann + forða + , + minka + ella + fyribyrgja + virkisdarv + . + + + Slíkar + ætlanir + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + og + familja + teirra + heilt + og + fult + eru + uppi + í + øllum + , + tá + ið + talan + er + um + hin + einstaka + , + og + feløg + fyri + brekað + , + tá + ið + talan + er + um + ætlanir + og + eftirmeting + . + + + 2 + . + +

+

+ + Starvsfólk + í + almannaverkinum + á + staðnum + eiga + at + verða + lærd + at + hjálpa + til + á + økjum + , + sum + t.d. + at + vera + varug + við + brek + tíðliga + í + lívinum + , + at + geva + ta + fyrstu + neyðugu + hjálpina + , + og + at + boða + frá + á + rætta + staði + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + , + fram + um + alt + nýføðingar + og + børn + , + fáa + somu + heilsurøkt + á + sama + grundarlagi + og + í + somu + skipan + , + sum + aðrir + borgarar + í + samfelagnum + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + øll + starvsfólk + í + heilsuverkinum + hava + nóg + góða + útbúgving + og + eru + før + fyri + at + veita + brekaðum + fólki + ta + neyðugu + heilsurøktina + , + og + at + tey + hava + atgongd + til + teir + viðgerðarhættir + og + ta + tøkni + , + sum + tørvur + er + á. + 5 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + øll + starvsfólk + í + heilsurøktina + eru + so + mikið + væl + útbúgvin + , + at + tey + ikki + geva + foreldrum + óhóskandi + ráð + , + og + soleiðis + avmarka + møguleikarnar + hjá + børnum + teirra + . + + + Henda + útbúgvingin + eigur + alla + tíðina + at + fara + fram + og + eigur + at + vera + bygd + á + nýggjastu + upplýsingar + , + sum + eru + til + taks + á + økinum + . + + + 6 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + fáa + ta + regluligu + viðgerð + og + tann + heilivág + , + sum + teimum + tørvar + , + til + at + halda + ella + bøta + um + støðu + sína + . + + + 18 + 3. + regla + . + + + Endurbúgving + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + møguleikar + eru + at + endurbúgva + brekað + fólk + , + so + at + tey + kunnu + gerast + so + sjálvbjargin + og + vælvirkin + sum + gjørligt + ! + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + ætlanir + um + at + endurbúgva + øll + brekað + fólk + . + + + Slíkar + ætlanir + eiga + at + vera + grundaðar + á + tørvin + hjá + hvørjum + einstøkum + brekaðum + fólki + , + og + á + hugtøkini + um + fult + at + vera + uppi + í + øllum + . + + + 2 + . + +

+

+ + Í + slíkum + ætlanum + eigur + at + vera + eitt + stórt + virkisøki + , + sum + t.d. + grundleggjandi + kunnleiki + til + at + bøta + um + ella + seta + í + staðin + fyri + førleikatarnaða + virkisøkið + , + at + ráðgeva + brekaðum + fólki + og + familju + teirra + , + gera + tey + sjálvbjargnari + , + og + serligar + tænastur + , + sum + t.d. + tilboð + um + hjálp + og + vegleiðing + . + + + 3 + . + +

+

+ + Øllum + brekaðum + fólkum + tørvar + endurbúgving + , + og + tey + skulu + hava + atgongd + til + endurbúgving + , + eisini + tey + , + sum + eru + illa + brekað + og + / + ella + hava + fleiri + brek + . + + + 4 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + og + familja + teirra + , + skulu + hava + møguleika + at + vera + uppi + í + at + leggja + til + rættis + og + skipa + endurbúgving + , + sum + viðvíkur + teimum + . + + + 5 + . + +

+

+ + Allar + endurbúgvingartænastur + skulu + vera + til + taks + í + nærumhvørvinum + har + tað + brekaða + fólkið + býr + . + + + Í + summum + førum + kann + verða + skipað + fyri + tíðaravmarkaðum + endurbúgvingarskeiðum + aðrastaðni + , + við + tí + fyri + eyga + at + fáa + eina + ávísa + upplæring + . + + + 6 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + og + familja + teirra + , + eiga + at + vera + eggjað + til + at + endurbúgva + seg + , + t.d. + sum + útbúnir + lærarar + , + vegleiðarar + og + ráðgevar + . + + + 7 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + læra + av + royndunum + hjá + feløgum + , + sum + varða + av + brekaðum + fólki + , + tá + ið + tær + gera + ella + endurskoða + endurbúgvingarætlanir + . + + + 19 + 4. + regla + . + + + Stuðulstænasta + . + + + Tjóðirnar + eiga + hvør + sær + at + tryggja + brekaðum + betri + tilboð + um + stuðul + og + hjálpartól + , + soleiðis + at + tey + kunnu + gerast + so + sjálvbjargin + sum + gjørligt + í + gerandisdegnum + og + kunnu + útinna + síni + rættindi + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + eiga + hvør + sær + at + tryggja + , + at + øll + fáa + hjálpartól + og + útgerð + , + persónliga + hjálp + og + tulkahjálp + , + sum + hóskar + til + tørvin + hjá + hvørjum + einstøkum + , + sum + er + brekaður + , + tí + tað + er + eitt + týdningarmikið + tiltak + til + , + at + øll + fáa + somu + møguleikar + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + styðja + soleiðis + , + at + hjálpartól + og + útgerð + verða + ment + , + gjørd + , + koma + víða + og + verða + røkt + , + og + eisini + , + at + fólk + fáa + at + vita + um + hesi + tól + og + hesa + útgerð + . + + + 3 + . + +

+

+ + Til + at + røkka + hesum + máli + , + eigur + vanligur + tøkniligur + kunnleiki + at + verða + tikin + í + nýtslu + . + + + Í + teimum + londum + , + har + hátøkni + er + til + taks + , + skal + hon + til + fulnar + verða + nýtt + til + at + bøta + um + aðalkrøv + og + dygdina + viðvíkjandi + hjálpartólum + og + útgerð + . + + + Tað + er + týdningarmikið + at + eggja + til + at + skapa + og + gera + einføld + og + bílig + tól + , + har + tú + brúkar + tilfar + , + sum + er + til + taks + í + landinum + , + og + landsins + egnu + vinnu + , + har + tað + ber + til + . + + + Tey + brekaðu + eiga + sjálvi + at + vera + uppií + , + hvussu + teirra + hjálpartól + skulu + verða + gjørd + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + , + at + øll + brekað + fólk + , + sum + hava + tørv + á + hjálpartólum + , + skulu + hava + atgongd + til + hóskandi + hjálpartól + , + eisini + fíggjarliga + atgongd + . + + + Hetta + kann + bera + í + sær + , + at + hjálpartólini + og + útgerðin + verða + latin + ókeypis + ella + so + bíliga + , + at + brekað + fólk + , + ella + familja + teirra + hava + ráð + at + keypa + tey + . + + + 5 + . + +

+

+ + Tá + ið + hugsað + verður + um + verkætlanir + til + endurbúgving + , + til + at + útvega + hjálpartól + og + útgerð + , + skulu + tjóðirnar + hava + í + huga + tann + serliga + tørv + , + sum + brekaðar + gentur + og + brekaðir + dreingir + hava + , + tá + viðvíkur + sniði + , + haldgóðsku + , + og + hvat + hóskar + aldrinum + til + . + + + 6 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + stuðla + , + at + persónlig + hjálpartænasta + og + tulkatænasta + verða + settar + á + stovn + og + útvegaðar + , + serliga + teimum + , + sum + eru + illa + brekað + og + / + ella + hava + fleiri + brek + . + + + Slíkar + tænastur + fara + at + menna + grundarlagið + har + fólk + , + sum + eru + brekað + , + kunnu + vera + uppi + í + gerandisdegnum + heima + , + í + arbeiði + , + í + skúlanum + ella + í + frítíðarítrivi + . + + + 7 + . + +

+

+ + Persónlig + hjálpartænasta + eigur + at + vera + skipað + so + , + at + tann + brekaði + , + sum + brúkar + skipanina + , + hevur + avgerandi + ávirkan + á + tann + háttin + , + sum + tænastan + verður + givin + . + + + 20 + +

+

+ + II + . + + + ØKI + , + HAR + BØTAST + SKAL + UM + 5. + regla + . + + + Atkoma + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + tann + almenna + týdning + atkoman + hevur + í + arbeiðinum + fyri + , + at + øll + skulu + hava + somu + møguleikar + á + øllum + økjum + í + samfelagnum + . + + + Fyri + fólk + , + sum + hava + brek + av + øllum + slag + , + eiga + tjóðirnar + hvør + sær + a + ) + at + seta + í + verk + ætlanir + , + sum + gera + umhvørvið + atkomuligari + ; + og + b + ) + at + skapa + fortreytir + fyri + , + at + øll + kunnu + koma + til + upplýsing + og + samskifti + . + + + a + ) + Atgongd + til + natúrliga + umhvørvið + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + til + at + taka + burtur + forðingar + fyri + at + vera + við + í + natúrliga + umhvørvinum + . + + + Slík + tiltøk + skulu + vera + at + skapa + fyrimynd + og + leiðbeiningar + og + hugsa + um + at + lóggeva + til + at + tryggja + atkomu + til + ymisk + øki + í + samfelagnum + , + sum + íbúðir + , + bygningar + , + samferðslugøgn + og + aðra + ferðslu + , + gøtur + og + annað + uttandura + umhvørvi + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirna + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + arkitektar + , + byggifrøðingar + og + onnur + , + sum + hava + til + starv + at + skapa + og + byggja + natúrliga + umhvørvi + okkara + , + hava + atgongd + til + neyðturviliga + upplýsing + um + politikk + teirra + brekaðu + , + og + tiltøk + til + at + fremja + atkomu + . + + + 3 + . + +

+

+ + Atkoman + eigur + at + vera + havd + í + huga + alla + tíðina + , + frá + tí + at + farið + verður + undir + at + tekna + og + gera + natúrliga + umhvørvið + . + + + 4 + . + +

+

+ + Feløg + teirra + brekaðu + skulu + verða + eftirspurd + , + tá + ið + fyrimyndir + og + reglur + fyri + atkomu + verða + gjørdar + . + + + Tey + eiga + eisini + hvør + á + sínum + staði + at + vera + við + frá + byrjan + , + tá + almennir + bygningar + vera + teknaðir + , + soleiðis + at + best + møgulig + atkoma + verður + tryggjað + . + + + b + ) + Atgongd + til + upplýsing + og + samskifti + 5 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + og + , + har + tað + hóskar + , + familja + teirra + og + forsprákarar + , + eiga + at + hava + atgongd + til + allar + upplýsingar + um + sjúkugreining + , + rættindi + og + tær + tænastur + og + verkætlanir + , + sum + eru + til + taks + í + øllum + førum + . + + + Slík + upplýsing + eigur + at + vera + sett + fram + á + tann + hátt + , + sum + gagnar + tí + brekaða + best + . + + + 6 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + gera + arbeiðshættir + , + sum + gera + upplýsingartænastur + og + skjøl + atkomulig + hjá + ymiskum + bólkum + viðvíkjandi + brekaðum + fólki + . + + + Blindaskrift + , + bandtænasta + , + stór + skrift + og + onnur + hóskandi + tøkni + skal + nýtast + til + teirra + , + sum + síggja + illa + . + + + Somuleiðis + eigur + hóskandi + tøkni + at + vera + 21brúkt + , + soleiðis + at + tey + , + sum + hoyra + illa + , + ella + hava + ilt + við + at + skilja + , + fáa + lut + í + talaðari + upplýsing + . + + + 7 + . + +

+

+ + At + brúka + teknmálið + at + útbúgva + deyv + børn + , + í + familju + teirra + og + umhvørvi + , + má + verða + havt + í + huga + . + + + Teknmálstulkatænasta + eigur + eisini + at + vera + til + taks + til + at + lætta + um + samskiftið + millum + tey + deyvu + og + onnur + . + + + 8 + . + +

+

+ + Tørvurin + hjá + øðrum + fólki + , + sum + hevur + trupulleikar + við + samskifti + , + eigur + eisini + at + vera + havdur + í + huga + . + + + 9 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + fjølmiðlunum + , + serliga + sjónvarpi + , + útvarpi + og + bløðum + , + at + gera + blaðgreinir + , + sendingar + o.a. + atkomuligt + . + + + 10 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + nútímans + kunningartøkni + , + sum + verður + boðin + almenninginum + , + antin + er + atkomulig + ella + verður + tillagað + soleiðis + , + at + eisini + brekað + fólk + kunnu + brúka + hana + . + + + 11 + . + + + Feløg + teirra + brekaðu + eiga + at + verða + eftirspurd + , + tá + ið + tiltøk + til + at + gera + upplýsingartænastur + atkomuligar + , + verða + gjørd + . + + + 6. + regla + . + + + Útbúgving + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + regluna + um + somu + undirvísingartilboð + og + innliman + í + barnaskúla + , + ungdómsundirvísing + og + hægri + útbúgving + við + somu + møguleikum + fyri + børn + , + ung + og + vaksin + , + sum + eru + brekað + . + + + Tær + eiga + at + tryggja + , + at + útbúgving + teirra + brekaðu + er + ein + innlimaður + partur + í + útbúgvingarskipanini + . + + + 1 + . + +

+

+ + Skúlamyndugleikarnir + hava + ábyrgd + av + eftir + tørvi + at + innlima + brekað + fólk + í + útbúgvingina + í + skúlaskipanini + . + + + At + útbúgva + brekað + fólk + , + skal + vera + ein + innlimaður + partur + av + landsins + útbúgvingarætlan + , + lesiætlan + og + skúlaskipan + . + + + 2 + . + +

+

+ + Útbúgving + í + vanligum + skúlum + hevur + sum + treyt + , + at + tulkahjálp + og + annar + hóskandi + stuðul + eru + til + taks + . + + + Hølini + skulu + vera + løtt + at + koma + til + , + og + neyðturvilig + stuðulstænasta + , + sum + er + skapað + til + at + nøkta + tørvin + hjá + fólki + við + ymiskum + brekum + , + skal + vera + í + skúlanum + . + + + 3 + . + + + Foreldrabólkar + og + feløg + teirra + brekaðu + eiga + at + vera + við + í + undirvísingargongdini + á + øllum + stigum + . + + + 224 + . + +

+

+ + Í + londum + , + sum + hava + undirvísingarskyldu + , + eigur + undirvísing + at + vera + til + taks + bæði + til + gentur + og + dreingir + , + sum + hava + mong + ymisk + brek + , + og + á + øllum + stigum + , + eisini + til + teirra + , + sum + eru + allarringast + fyri + . + + + 5 + . + +

+

+ + Hesum + økjum + eigur + serliga + at + verða + givið + gætur + : + a + ) + brekaðum + pinkubørnum + . + + + b + ) + brekaðum + børnum + undir + skúlaaldur + . + + + c + ) + brekaðum + vaksnum + , + serliga + kvinnum + . + + + 6 + . + +

+

+ + Til + at + kunna + lóggeva + um + útbúgvingarmøguleikar + í + skúlaverkinum + , + eiga + tjóðirnar + hvør + sær + : + a + ) + at + hava + ein + greiðan + politikk + , + sum + bæði + skúlamyndugleikarnir + og + almenningurin + skilja + og + góðkenna + . + + + b + ) + at + loyva + , + at + lesiætlanin + er + smidlig + og + gevur + møguleikar + fyri + uppískoyti + og + tillaging + . + + + c + ) + at + fáa + gott + undirvísingartilfar + , + fáa + læraraeftirútbúgving + , + og + at + stuðulslærarar + eru + til + taks + . + + + 7 + . + +

+

+ + Innlimað + / + integrerað + útbúgving + og + útbúgvingarætlanir + í + nærumhvørvinum + eiga + at + vera + uppfataðar + , + sum + hjálp + til + at + fáa + lønandi + undirvísing + og + læra + upp + brekað + fólk + . + + + Lesiætlanir + fyri + alt + landið + eiga + at + eggja + samfeløgunum + til + at + brúka + og + menna + sítt + egna + tilfeingi + til + at + geva + brekaðum + fólki + undirvísing + á + staðnum + . + + + 8 + . + +

+

+ + Tá + tað + er + , + at + vanliga + skúlaskipanin + ikki + nøktar + tørvin + hjá + øllum + brekaðum + nóg + væl + , + kann + serundirvísing + koma + upp + á + tal + . + + + Hon + eigur + at + hava + til + endamáls + at + fyrireika + næmingarnar + til + útbúgving + í + vanligu + skúlaskipanini + . + + + Henda + útbúgving + eigur + at + vera + líka + góð + sum + vanliga + undirvísingarskipanin + , + og + eigur + at + verða + nær + tengd + at + henni + . + + + Minsta + krav + má + vera + , + at + líka + nógv + orka + verður + brúkt + til + brekaða + næmingin + sum + til + hansara + , + sum + ikki + er + brekaður + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + miða + eftir + , + at + serundirvísingartænastan + stig + fyri + stig + verður + lagað + til + vanligu + skúlagongdina + . + + + Tað + verður + viðurkent + , + at + í + summum + førum + kann + serundirvísingin + vera + mest + hóskandi + útbúgving + til + summar + brekaðar + næmingar + . + + + 9 + . + +

+

+ + Av + tí + serliga + tørvi + á + samskifti + , + sum + deyv + og + deyv + / + blind + fólk + hava + , + er + tað + betur + hóskandi + , + at + teirra + útbúgving + verður + í + serligum + skúlum + , + sum + eru + ætlaðir + til + tess + , + ella + í + flokkum + ella + eindum + í + vanliga + skúlaverkinum + . + + + Serliga + á + byrjanarstigi + 23eigur + at + verða + givið + tørvinum + at + leggja + dent + á + ta + serligu + mentanina + hjá + hesum + brekaðu + bólkum + gætur + , + soleiðis + , + at + undirvísingin + kann + gera + , + at + fólk + , + sum + eru + deyv + ella + deyv + / + blind + , + verða + so + sjálvbjargin + sum + gjørligt + . + + + 7. + regla + . + + + Arbeiði + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + ta + meginreglu + , + at + brekað + fólk + mugu + fáa + møguleikan + fyri + at + útinna + síni + mannarættindi + , + serliga + hvat + arbeiði + viðvíkur + . + + + Bæði + á + bygd + og + í + býi + mugu + tey + fáa + somu + møguleikar + til + vinnuskapandi + og + lønandi + arbeiði + á + arbeiðsmarknaðinum + . + + + 1 + . + +

+

+ + Lógir + og + reglugerðir + á + arbeiðsmarknaðinum + mugu + ikki + gera + mismun + á + fullførum + og + brekaðum + fólki + , + og + mugu + ikki + forða + teimum + brekaðu + at + fáa + arbeiði + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + virknar + at + stuðla + , + at + brekað + fólk + verða + innlimað + á + vanliga + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Hesin + virkni + stuðul + kann + vera + ymisk + tiltøk + , + t.d. + arbeiðsmarknaðarútbúgving + , + arbeiðsfremjandi + kvotuskipanir + , + arbeiðspláss + , + sum + eru + serliga + ætlað + brekaðum + , + og + vart + arbeiði + , + lán + ella + stuðul + til + smá + virki + , + einkarrættar-sáttmálar + ella + framíhjárættindi + til + vinnu + , + skattalættar + , + sáttmálafyrimunir + ella + aðrar + tøkniligar + ella + fíggjarligar + fyrimunir + til + fyritøkur + , + sum + seta + brekað + í + arbeiði + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + eisini + at + eggja + arbeiðsgevarum + til + at + gera + neyðugar + broytingar + , + so + teir + fáa + havt + brekað + fólk + í + arbeiði + . + + + 3 + . + +

+

+ + Verkætlanirnar + í + hvørjari + tjóð + sær + , + eiga + at + fata + um + : + a + ) + tiltøk + til + at + skapa + og + tillaga + arbeiðspláss + og + arbeiðshøli + , + soleiðis + at + tey + eru + atkomulig + hjá + fólki + við + ymiskum + brekum + . + + + b + ) + stuðul + at + brúka + nútíðartøkni + og + nýskapan + og + at + gera + hjálpartól + , + amboð + og + útgerð + , + og + tiltøk + , + sum + geva + atgongd + til + slík + tól + og + amboð + hjá + brekaðum + fólkum + , + so + tað + ger + tey + før + fyri + at + fáa + arbeiði + og + at + verða + verandi + í + tí + . + + + c + ) + útvega + hóskandi + upplæring + og + arbeiðsávísing + og + framhaldandi + stuðul + , + t.d. + persónliga + hjálp + og + tulkatænastu + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + byrja + og + stuðla + almennum + tilvitskuskapandi + herferðum + , + ætlaðar + til + at + bróta + niður + tann + negativa + hugburð + og + teir + fordómar + , + ið + eru + móti + brekaðum + arbeiðsfólki + . + + + 245 + . + +

+

+ + Sum + arbeiðsgevari + eigur + samfelagið + á + almenna + økinum + at + skapa + góðar + umstøður + fyri + arbeiði + til + brekað + fólk + . + + + 6 + . + + + Almennir + myndugleikar + , + fakfeløgini + og + arbeiðsgevararnir + eiga + at + samstarva + til + at + tryggja + rímilig + setanarkrøv + og + møguleikar + fyri + at + vera + fluttur + fram + í + starvi + . + + + Somuleiðis + um + arbeiðsumstøður + , + løn + , + tiltøk + til + at + skapa + tryggari + arbeiðsumstøður + , + so + at + brekað + ikki + vera + fyri + óhappi + og + skaða + , + og + tiltøk + til + at + endurbúgva + arbeiðsfólk + , + sum + eru + skadd + í + arbeiði + sínum + . + + + 7 + . + +

+

+ + Stevnan + eigur + altíð + at + vera + , + at + brekað + fólk + fáa + arbeiði + á + vanliga + arbeiðsmarknaðinum + . + + + Til + tey + brekaðu + , + ið + ikki + eru + før + fyri + at + arbeiða + á + arbeiðsmarknaðinum + , + kunnu + smáir + vardir + verkstaðir + vera + ein + annar + møguleiki + . + + + Tað + er + týdningarmikið + , + at + slíkir + verkstaðir + í + dygd + verða + sammettir + við + , + hvussu + væl + teir + eru + førir + fyri + at + geva + arbeiðsfólkunum + somu + møguleikar + á + vanliga + arbeiðsmarknaðinum + . + + + 8 + . + +

+

+ + Tiltøk + eiga + at + verða + sett + í + verk + til + at + fáa + brekað + fólk + at + vera + við + í + útbúgvingarætlanum + og + arbeiðsskapandi + ætlanum + á + privata + og + alternativa + arbeiðsmarknaðinum + . + + + 9 + . + +

+

+ + Almennu + myndugleikar + , + fakfeløg + og + arbeiðsgevarar + eiga + at + samstarva + við + feløg + teirra + brekaðu + í + tí + , + sum + viðkemur + útbúgving + og + arbeiðsskapandi + tiltøkum + , + eisini + skiftitíð + , + partvíst + arbeiði + , + arbeiðsbýti + , + sjálvstøðuga + vinnu + og + persónliga + hjálp + til + brekað + fólk + . + + + 8. + regla + . + + + Inntøkutrygd + og + almannatrygd + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + ábyrgd + av + inntøkutrygdini + hjá + teimum + brekaðu + , + og + at + tey + fáa + almannatrygd + . + + + 1 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + teimum + brekaðu + hóskandi + inntøkutrygd + , + sum + av + breki + sínum + , + ella + onkrum + , + ið + hevur + við + tað + at + gera + , + fyribils + heilt + ella + partvíst + hava + mist + inntøku + sína + , + ella + hava + mist + arbeiðsmøguleikan + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + mugu + tryggja + , + at + stuðulin + leggur + upp + fyri + , + at + tað + ofta + kostar + meira + at + uppihalda + fólkum + , + tá + tey + eru + brekað + . + + + 2 + . + +

+

+ + Í + londum + , + har + almannahjálp + , + sjúkatrygging + ella + aðrar + vælferðarskipanir + eru + , + ella + verða + gjørdar + til + øll + , + eigur + samfelagið + at + tryggja + , + at + slíkar + skipanir + ikki + útihýsa + ella + lata + brekað + fólk + vera + fyri + mismuni + . + + + 253 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + eisini + at + veita + inntøkutrygd + og + tryggja + , + at + forsorgarhjálp + er + til + taks + til + einstaklingar + , + sum + átaka + sær + ábyrgdina + av + einum + brekaðum + . + + + 4 + . + +

+

+ + Sosialar + tryggingar + eiga + eisini + at + stuðla + at + endurskapa + møguleikarnar + hjá + tí + brekaða + at + uppihalda + sær + . + + + Slíkar + skipanir + eiga + eisini + at + gera + sítt + til + at + skipa + , + menna + og + fíggja + útbúgving + til + arbeiðsmarknaðin + . + + + Tær + skulu + eisini + hjálpa + til + við + arbeiðsávísing + . + + + 5 + . + +

+

+ + Sosialar + trygdarskipanir + eiga + eisini + at + eggja + brekaðum + fólki + at + søkja + sær + arbeiði + við + tí + fyri + eyga + sjálv + at + vinna + til + lívsins + uppihald + . + + + 6 + . + +

+

+ + Inntøkutrygd + eigur + at + standa + við + so + leingi + , + sum + tær + førleikatarnandi + umstøðurnar + eru + , + á + ein + slíkan + hátt + , + at + hon + ikki + tekur + mótið + frá + teimum + brekaðu + at + søkja + sær + arbeiði + . + + + Hon + eigur + bara + at + verða + minkað + ella + steðgað + , + tá + ið + tey + brekaðu + hava + fingið + nóg + stóra + og + trygga + inntøku + . + + + 7 + . + +

+

+ + Í + londum + , + har + sosiala + trygdarskipanin + mest + er + á + privatum + hondum + , + eigur + samfelagið + at + eggja + nærumhvørvinum + , + vælferðarfeløgum + og + familjum + til + at + skapa + tiltøk + , + sum + elva + til + sjálvbjargni + og + stuðla + arbeiði + ella + arbeiðslíkari + vinnu + til + brekað + fólk + . + + + 9. + regla + . + + + Heimalív + og + egið + frælsi + . + + + Tjóðirnar + eiga + hvør + sær + at + stuðla + , + at + brekað + fólk + eru + fult + við + í + heimalívinum + . + + + Tær + eiga + at + fremja + teirra + rættindi + til + egið + frælsi + og + tryggja + , + at + lógirnar + ikki + lata + brekað + fólk + vera + fyri + mismuni + , + tá + ið + hugsað + verður + um + kynsligt + samband + , + giftarmál + og + rættin + at + gerast + foreldur + . + + + 1 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + skulu + hava + møguleika + at + vera + saman + við + familjuni + hjá + sær + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + til + familjuráðgeving + , + sum + fatar + um + neyðug + tiltøk + í + sambandi + við + brekið + , + og + hvørja + ávirkan + tað + fær + á + heimalívið + . + + + Umlættingar + - + og + stuðulsskipanir + skulu + vera + til + taks + til + familjur + , + har + ein + er + brekaður + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + beina + burtur + allar + meinbogar + hjá + fólkum + , + sum + vilja + sleppa + at + fostra + upp + ella + ættleiða + eitt + brekað + barn + ella + vaksnan + , + ið + er + brekaður + . + + + 2 + . + +

+

+ + Brekaðum + fólkum + má + ikki + noktast + høvi + til + at + uppliva + sítt + egna + kynslív + , + hava + kynsligt + samband + og + gerast + foreldur + . + + + Við + at + havt + verður + huga + , + at + brekað + fólk + kunnu + vera + fyri + forðingum + , + tá + tey + skulu + giftast + og + fáa + sær + familju + , + eigur + samfelagið + at + tryggja + , + at + tey + fáa + neyðuga + ráðgeving + . + + + Brekað + 26fólk + mugu + hava + somu + atgongd + sum + onnur + til + gitnaðarfyribyrging + , + eins + væl + og + hóskandi + upplýsing + um + kynslívið + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + , + sum + minka + um + tann + fordóm + , + sum + enn + er + í + samfelagnum + móti + brekaðum + , + serliga + gentum + og + kvinnum + , + sum + giftast + , + teirra + kynslívi + og + møguleikanum + fyri + at + gerast + foreldur + . + + + Fjølmiðlarnir + eiga + at + vera + eggjaðir + til + at + átaka + sær + høvuðsleiklutin + í + at + taka + burtur + slíkan + negativan + hugburð + . + + + 4 + . + +

+

+ + Brekað + fólk + og + familja + teirra + mugu + fáa + holla + upplýsing + um + , + hvussu + ein + verjir + seg + fyri + kynsligum + og + øðrum + misbrúki + . + + + Brekað + fólk + eru + serliga + hótt + at + verða + misbrúkt + í + familjuni + , + samfelagnum + ella + á + stovnum + , + og + teimum + brekaðu + tørvar + tí + kunnleika + um + , + hvussu + tey + verja + seg + fyri + misbrúki + , + duga + at + ásanna + , + at + tey + eru + misbrúkt + og + duga + at + siga + frá + . + + + 10. + regla + . + + + Mentan + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + eru + partur + av + og + kunnu + vera + uppi + í + mentanarligum + tiltøkum + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + brekað + fólk + hava + møguleika + fyri + at + brúka + síni + skapandi + , + listarligu + ella + andligu + evni + , + ikki + bara + fyri + at + gagna + sær + sjálvum + , + men + eisini + til + at + ríka + samfelagið + , + um + tað + so + er + á + bygd + ella + í + býi + . + + + Dømi + um + slíkt + virksemi + eru + dansur + , + tónleikur + , + bókmentir + , + sjónleikur + , + leirlist + , + málningalist + og + høggmyndalist + . + + + Serliga + í + menningarlondum + eigur + dentur + at + vera + lagdur + á + upprunaliga + og + nýmótans + list + , + sum + t.d. + dukkusjónleik + , + framsøgu + / + upplestur + og + frásøgukynstur + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + tryggja + , + at + brekað + fólk + sleppa + inn + allastaðni + , + har + mentanarlig + tiltøk + og + mentanarmøguleikar + eru + , + t.d. + sjónleikarhús + , + søvn + , + kykmyndahallir + og + bókasøvn + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + og + brúka + serlig + tøknilig + hjálpartól + , + sum + gera + bókmentir + , + film + og + sjónleik + atkomulig + hjá + brekaðum + . + + + 27 + 11. + regla + . + + + Frítíð + og + ítrótt + . + + + Tjóðirna + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + , + sum + tryggja + , + at + brekað + fólk + hava + somu + møguleikar + sum + onnur + til + frítíðarítriv + og + ítrótt + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + , + soleiðis + , + at + har + sum + frítíðarítriv + og + ítrótt + eru + , + sum + til + dømis + , + hotell + , + strendur + , + ítróttavallir + , + ítróttahallir + o.s.fr. + , + eru + atkomulig + hjá + brekaðum + fólki + . + + + Slík + tiltøk + eiga + at + fata + um + stuðul + til + starvsfólk + , + sum + arbeiða + við + frítíðar + - + og + ítróttatiltøkum + , + roknað + uppí + ætlanir + , + sum + fremja + atkomuleika + og + luttøku + , + upplýsing + og + venjing + . + + + 2 + . + + + Ferðaráð + , + ferðamannastovur + , + gistingarhús + , + sjálvbodnir + felagsskapir + og + onnur + , + sum + skipa + fyri + frítíðartiltøkum + ella + ferðamøguleikum + , + eiga + at + bjóða + øllum + tænastu + sína + , + havt + skal + verða + í + huga + tann + serliga + tørv + , + sum + brekað + fólk + hava + . + + + Hóskandi + undirvísing + eigur + at + vera + givin + til + at + stuðla + undir + hesa + gongd + . + + + 3 + . + +

+

+ + Ítróttafeløg + eiga + at + verða + eggjað + til + at + skapa + møguleikar + fyri + at + brekað + kunnu + vera + við + í + ítróttatiltøkum + . + + + Í + summum + førum + , + er + tað + nóg + mikið + , + at + gera + hølið + / + vøllin + atkomuligan + , + so + at + tey + fáa + høvi + til + at + vera + við + . + + + Í + øðrum + førum + er + tørvur + á + serligum + tiltøkum + og + serligum + venjingarspølum + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + stuðla + brekaðum + at + vera + við + í + heimligum + og + altjóða + ítróttatiltøkum + . + + + 4 + . + +

+

+ + Brekað + , + sum + eru + við + í + ítróttatiltøkum + , + eiga + at + hava + atgongd + til + líka + góða + leiðbeining + og + venjing + sum + onnur + ítróttafólk + . + + + 5 + . + +

+

+ + Tey + , + sum + skipa + fyri + ítrótt + og + frítíðartiltøkum + , + eiga + at + ráðføra + seg + við + feløg + teirra + brekaðu + , + áðrenn + tey + leggja + brekaðum + til + rættis + slíka + tænastu + . + + + 12. + regla + . + + + Átrúnaður + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + tryggja + , + at + brekað + fólk + hava + somu + møguleikar + til + at + vera + við + í + átrúnaðarligum + samfelagi + sum + tey + , + sum + tey + teljast + ímillum + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + í + samstarvi + við + átrúnaðarligar + myndugleikar + at + eggja + til + tiltøk + , + sum + beina + burtur + allan + mismun + og + gera + átrúnaðarligt + virksemi + atkomuligt + fyri + øll + brekað + fólk + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + styðja + , + at + kirkjuligir + stovnar + og + átrúnaðarlig + samfeløg + fáa + upplýsingartilfar + um + brek + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + eggja + átrúnaðarligum + myndugleikum + til + at + taka + upplýsing + um + brek + við + í + útbúgving + til + øll + í + gudfrøðistarvi + , + somuleiðis + í + átrúnaðarfrálæru + . + + + 283 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + eisini + eggja + til + atkomuleika + til + átrúnaðarligar + bókmentir + til + sjónveik + , + blind + og + deyv + á + teknmáli + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + og + / + ella + átrúnaðarligu + feløgini + eiga + at + ráðføra + seg + við + feløg + teirra + brekaðu + , + tá + ið + tey + fara + at + seta + tiltøk + í + verk + , + sum + skulu + tryggja + , + at + øll + kunnu + vera + við + í + átrúnaðarligum + virksemi + . + + + 29 + +

+

+ + III + . + + + AT + FREMJA + Í + VERKI + . + + + 13. + regla + . + + + Upplýsing + og + gransking + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + evstu + ábyrgd + av + at + savna + og + upplýsa + um + livikorini + hjá + brekaðum + , + og + at + stuðla + umfatandi + gransking + á + øllum + økjum + , + eisini + um + teir + meinbogar + , + sum + ávirka + lívið + hjá + teimum + brekaðu + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + regluliga + at + savna + hagtøl + , + sum + byggja + á + kynsbýtið + , + og + aðrar + upplýsingar + um + livikorini + hjá + brekaðum + . + + + Slíkt + savn + við + upplýsingum + kundi + verið + gjørt + í + sambandi + við + manntal + og + húsahaldsyvirlit + , + og + kundi + verið + gjørt + í + neyvum + samstarvi + við + m.a. + fróðskaparsetur + , + granskingarstovnar + og + feløg + teirra + brekaðu + . + + + Í + upplýsingarsavninum + eiga + at + vera + spurningar + um + ætlanir + og + tilboð + / + tænastur + , + og + hvussu + tey + skulu + verða + brúkt + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + hugsa + um + at + seta + á + stovn + eitt + upplýsingarsavn + um + førleikatarnað + , + har + eisini + hagtøl + eru + um + tænastur + og + ætlanir + , + sum + eru + til + taks + , + eins + væl + og + um + teir + ymisku + bólkarnir + av + brekaðum + fólkum + . + + + Hesi + søvn + eiga + tó + at + hava + í + huga + tørvin + á + at + verja + privatlívið + hjá + tí + einstaka + og + virða + egna + frælsi + hansara + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + byrja + og + styðja + granskingarætlanum + um + sosialar + og + búskaparligar + spurningar + , + og + spurningar + um + virknan + lut + , + sum + ávirka + lívið + hjá + brekaðum + og + familju + teirra + . + + + Í + tílíkari + gransking + eigur + at + vera + granskað + um + orsakir + , + hvørji + brek + og + hvussu + tíðug + brekini + eru + , + atkomuna + og + hvussu + góð + skipanin + er + , + og + tørvin + á + at + skapa + og + menna + tænastur + og + hjálpartiltøk + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + gera + og + tillaga + frøðiheiti + og + metingarstig + fyri + at + skipa + landsumfatandi + kanningar + í + samstarvi + við + feløg + teirra + brekaðu + . + + + 5 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + gera + tað + gjørligt + hjá + brekaðum + at + vera + við + í + upplýsingarinnsavningini + og + granskingini + . + + + Til + at + taka + sær + av + slíkari + gransking + , + eiga + tjóðirnar + hvør + sær + serliga + at + eggja + til + , + at + skikkað + brekað + fólk + standa + fyri + kanningunum + . + + + 6 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + stuðla + , + at + granskingarúrslit + og + royndir + vera + almannakunngjørd + . + + + 7 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + til + tess + at + upplýsa + og + kunna + um + brek + til + øll + politisk + og + umsitingarlig + stig + í + landinum + . + + + 30 + 14. + regla + . + + + Stevna + og + ráðlegging + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + sjónarmið + viðvíkjandi + breki + verða + hoyrd + í + øllum + týðandi + ráðleggingum + og + stevnumiðum + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + gongd + og + leggja + ætlanir + um + hóskandi + stevnu + fyri + brekað + fólk + og + stimbra + og + styðja + virksemi + um + landið + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + hava + feløg + teirra + brekaðu + við + í + øllum + avgerðum + , + sum + viðvíkja + ætlanum + og + skipanum + fyri + brekaðum + , + ella + sum + hava + ávirkan + á + teirra + búskaparligu + ella + sosialu + støðu + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tørvurin + hjá + brekaðum + , + og + annars + øll + viðurskifti + teirra + , + eiga + at + vera + partur + í + vanligum + menningarætlanum + og + ikki + verða + viðgjørdir + fyri + seg + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tað + , + at + tjóðirnar + hvør + sær + hava + evstu + ábyrgd + fyri + støðuni + hjá + brekaðum + , + loysir + ikki + onnur + frá + ábyrgd + . + + + Øll + , + sum + hava + ábyrgd + av + tænastum + , + virksemi + ella + fáa + til + vega + upplýsingar + í + samfelagnum + , + eiga + at + vera + eggjað + til + at + taka + við + ábyrgd + fyri + at + gera + skipanirnar + atkomuligar + hjá + brekaðum + . + + + 5 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + gera + tað + lættari + at + menna + skipanir + og + tiltøk + fyri + brekað + í + nærumhvørvinum + . + + + Ein + háttur + at + gera + hetta + , + er + at + gera + handbøkur + ella + eftirlitsskráir + og + seta + í + verk + útbúgvingarætlanir + fyri + starvsfólkið + á + staðnum + . + + + 15. + regla + . + + + Lóggáva + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + ábyrgd + av + at + skapa + lógargrundarlag + fyri + tiltøkum + , + sum + skulu + elva + til + at + brekað + fólk + kunnu + vera + við + á + jøvnum + føti + við + onnur + . + + + 1 + . + +

+

+ + Í + landsins + lógum + , + sum + mynda + rættindi + og + skyldur + borgarans + í + landinum + , + eigur + at + standa + um + rætt + og + skyldu + hjá + brekaðum + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + skyldu + til + at + gera + brekað + før + fyri + at + útinna + síni + rættindi + , + ímillum + annað + teirra + menniskjaligu + , + borgaraligu + og + politisku + rættindi + , + tað + sama + sum + aðrir + borgarar + . + + + Tjóðirnar + mugu + tryggja + , + at + feløg + teirra + brekaðu + eru + uppií + at + menna + landsins + lóggávu + , + tá + ið + ræður + um + rættindi + hjá + brekaðum + , + eins + væl + og + at + lóggávan + javnan + verður + endurskoðað + . + + + 312 + . + +

+

+ + Neyðugt + kann + gerast + at + lóggeva + til + at + taka + burtur + meinbogar + , + sum + kunnu + hava + óhepna + ávirkan + á + lívið + hjá + brekaðum + , + millum + annað + happing + og + mismun + . + + + Allar + viðtøkur + , + sum + hava + við + sær + , + at + mismunur + verður + gjørdur + á + brekaðum + og + fullførum + , + mugu + beinast + av + vegnum + . + + + Í + lóggávuni + í + landinum + eigur + at + vera + hóskandi + revsing + ásett + , + um + so + er + , + at + líkarætturin + verður + brotin + . + + + 3 + . + +

+

+ + Lóggávan + í + landinum + , + sum + viðvíkur + brekaðum + , + kann + koma + fram + á + tveir + mátar + . + + + Rættindi + og + skyldur + eiga + at + vera + tikin + upp + í + í + vanliga + lóggávu + ella + standa + fyri + seg + . + + + Serlig + lóggáva + fyri + brekað + kann + setast + í + verk + á + ymiskan + hátt + : + a + ) + viðtaka + serligar + lógir + , + sum + bara + snúgva + seg + um + viðurskifti + teirra + brekaðu + . + + + b + ) + hava + viðurskifti + teirra + brekaðu + í + huga + í + lóggávu + um + serlig + evni + . + + + c + ) + nevna + brekað + í + teksti + , + sum + tulkar + galdandi + lóg + . + +

+

+ + Møguliga + er + tað + best + at + samskipa + hesar + ymisku + mátarnar + . + + + Hugsað + kann + eisini + veða + um + , + um + tað + kann + vera + rætt + at + geva + brekaðum + framíhjárættindi + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + kunnu + hugsa + um + at + seta + serligan + kærurætt + til + tess + at + verja + áhugamál + teirra + brekaðu + . + + + 16. + regla + . + + + Búskaparpolitikkur + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + búskaparligu + ábyrgdina + av + ætlanum + og + tiltøkum + til + tess + at + skapa + somu + møguleikar + fyri + brekaðum + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + hava + viðurskifti + teirra + brekaðu + við + í + regluligum + fíggjarlógum + hjá + øllum + landsins + myndugleikum + . + + + 2 + . + +

+

+ + Almennir + myndugleikar + , + áhugafeløg + og + aðrir + áhugaðir + stovnar + , + eiga + at + samstarva + til + at + fáa + besta + háttin + til + at + stuðla + verkætlanum + og + tiltøkum + , + sum + eru + hóskandi + til + brekað + fólk + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + hava + í + huga + at + brúka + búskaparlig + tiltøk + ( + lán + , + skattalætta + , + markaðan + stuðul + , + serligar + grunnar + og + so + framvegis + ) + til + at + stimbra + og + styðja + brekaðum + í + samfelagnum + , + so + tey + fáa + somu + kor + sum + fullfør + . + + + 324 + . + +

+

+ + Í + nógvum + londum + hevði + tað + verið + ráðiligt + at + sett + ein + menningargrunn + fyri + brekað + fólk + . + + + Hann + kann + styðja + ymiskar + royndarverkætlanir + millum + tey + brekaðu + . + + + 17. + regla + . + + + Arbeiðssamskipan + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + ábyrgd + av + , + at + landssamskipanarnevndir + ella + slíkir + stovnar + verða + sett + á + stovn + og + styrkt + , + til + at + arbeiða + sum + ein + landsbrennidepil + um + viðurskifti + teirra + brekaðu + . + + + 1 + . + +

+

+ + Landsins + samskipanarnevnd + ella + slík + nevnd + eigur + at + vera + varandi + og + lógarfest + , + eins + væl + og + hon + skal + vera + grundað + á + hóskandi + fyrisitingarligar + greiningar + . + + + 2 + . + +

+

+ + Ein + samanseting + við + umboðum + úr + privatum + og + almennum + feløgum + er + best + hóskandi + til + at + fáa + eina + tvørfakliga + og + tvørgangandi + samanseting + . + + + Umboðini + kunnu + verða + vald + úr + avvarðandi + ráðharrastovu + / + stjórnardeild + , + felagskapum + hjá + brekaðum + fólki + og + øðrum + ikki + almennum + felagskapum + . + + + 3 + . + + + Feløg + teirra + brekaðu + eiga + at + hava + týðandi + ávirkan + á + landsins + samskipanarnevnd + til + at + tryggja + , + at + tey + , + sum + vara + av + , + fáa + nóg + góða + afturboðan + . + + + 4 + . + + + Landsins + samskipanarnevnd + eigur + at + kunna + virka + við + nóg + stórum + sjálvræði + og + veitingum + til + at + greiða + sínar + skyldur + í + sambandi + við + avgerðarvald + sítt + . + + + Tað + skal + verða + tengt + at + hægsta + stýrisstigi + . + + + 18. + regla + . + + + Feløg + teirra + brekaðu + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + rættin + hjá + feløgum + teirra + brekaðu + til + at + umboða + brekað + fólk + á + øllum + økjum + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + eisini + at + viðurkenna + ráðgevandi + leiklutin + hjá + feløgum + teirra + brekaðu + , + tá + avgerðir + verða + tiknar + um + mál + teirra + brekaðu + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + og + stuðla + fíggjarliga + og + á + annan + hátt + , + at + stovna + og + styrkja + felagsskapir + teirra + brekaðu + , + familju + teirra + og + / + ella + ráðgevum + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + viðurkenna + , + at + feløgini + hava + ein + leiklut + í + at + menna + politikk + teirra + brekaðu + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + grundleggja + varandi + samskifti + við + feløg + teirra + brekaðu + og + tryggja + teimum + lut + sín + at + menna + stjórnarpolitikk + . + + + 333 + . + +

+

+ + Leikluturin + hjá + feløgum + teirra + brekaðu + kann + vera + at + vísa + á + tørv + og + raðfestingar + , + at + vera + við + til + at + leggja + til + rættis + , + seta + í + verk + og + eftirmeta + tænastur + og + tiltøk + , + sum + viðvíkja + lívinum + hjá + brekaðum + fólki + , + og + at + ávirka + almennu + tilvitskuna + og + vera + forsprákari + fyri + broytingum + . + + + 4 + . + +

+

+ + Við + tí + fyri + eyga + at + gerast + sjálvbjargnari + eiga + feløg + teirra + brekaðu + at + bjóða + og + fremja + møguleikar + fyri + at + menna + førleika + á + ymiskum + økjum + , + og + at + stuðla + og + kunna + limirnar + sínámillum + . + + + 5 + . + +

+

+ + Feløg + teirra + brekaðu + kunnu + brúka + sín + ráðgevandi + leiklut + á + mangan + hátt + , + sum + t.d. + at + hava + fasta + umboðan + í + stýrinum + fyri + fyritøkur + , + sum + landið + fíggjar + , + vera + limir + í + almennum + nevndum + og + veita + serkunnleika + til + ymiskar + verkætlanir + . + + + 6 + . + + + Ráðgevandi + leikluturin + hjá + feløgum + teirra + brekaðu + eigur + at + vera + framhaldandi + til + tess + at + menna + og + gjølla + lýsa + umskifti + av + sjónarmiðum + og + upplýsingum + millum + myndugleikar + og + feløgini + . + + + 7 + . + +

+

+ + Feløgini + eiga + at + vera + varandi + umboðað + í + landsins + samskipanarnevnd + ella + tílíkum + stovni + . + + + 8 + . + +

+

+ + Leikluturin + hjá + staðbundnu + feløgum + teirra + brekaðu + eigur + at + verða + mentur + og + styrktur + til + at + tryggja + , + at + tey + fáa + ávirkan + í + egnum + samfelagi + . + + + 19. + regla + . + + + Starvsfólkaútbúgving + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + ábyrgdina + av + at + tryggja + øllum + starvsfólkum + neyðuga + útbúgving + , + teimum + sum + eru + uppi + í + at + leggja + til + rættis + og + fáa + til + vega + verkætlanir + og + tænastur + , + sum + viðvíkja + brekaðum + fólki + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + allir + myndugleikar + , + sum + veita + brekaðum + tænastur + , + geva + starvsfólki + sínum + neyðuga + útbúgving + . + + + 2 + . + +

+

+ + Tá + ið + fólk + verða + serútbúgvin + at + vera + um + brekað + , + eins + væl + og + tá + ið + upplýsingar + um + brek + skulu + verða + givin + í + vanligum + útbúgvingarætlanum + , + skal + hugtakið + um + fullan + lut + og + líkarætt + síggjast + aftur + á + hóskandi + hátt + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + útbúgvingarætlanir + í + samráð + við + feløg + teirra + brekaðu + , + og + brekað + fólk + eiga + at + vera + tikin + við + sum + lærarar + , + vegleiðarar + ella + ráðgevar + í + útbúgvingarætlanum + til + starvsfólk + . + + + 344 + . + +

+

+ + Tað + er + ógvuliga + týdningarmikið + at + tey + , + sum + arbeiða + á + almannaøkinum + , + fáa + útbúgving + , + serliga + tey + í + menningarlondum + . + + + Brekað + fólk + eiga + at + vera + uppií + , + og + við + í + útbúgvingini + eiga + hóskandi + virði + at + verða + ment + , + førleiki + og + tøkni + , + eins + væl + og + kunnleiki + , + sum + brekað + fólk + kunnu + veita + , + foreldur + teirra + , + familja + og + samfelagið + sum + heild + . + + + 20. + regla + . + + + Eftirlit + við + og + endurskoðan + av + verkætlanum + fyri + brekað + í + samband + við + at + fremja + Fyrimyndarreglurnar + í + hvørjum + landi + sær + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + hava + ábyrgd + av + støðugum + eftirliti + og + at + endurskoða + verkætlanir + og + tiltøk + , + sum + tjóðin + setur + í + verk + í + sambandi + við + at + hon + útvegar + javnlíkar + møguleikum + hjá + brekaðum + fólki + . + + + 1 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + regluliga + og + miðvíst + at + endurskoða + landsins + ætlanir + , + tá + ið + um + politikk + teirra + brekaðu + ræður + og + kunngera + bæði + grundarlagið + undir + og + úrslitið + av + eftirmetingunum + . + + + 2 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + menna + og + tillaga + frøðiheiti + og + metingargrundarlag + fyri + at + eftirmeta + ætlanir + og + tænastur + , + sum + hava + við + brek + at + gera + . + + + 3 + . + +

+

+ + Slíkt + metingargrundarlag + og + frøðiheiti + eiga + at + vera + ment + í + neyvum + samstarvi + við + feløg + teirra + brekaðu + heilt + frá + byrjan + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + vera + við + í + altjóða + samstarvi + til + tess + at + menna + felags + grundarlagið + fyri + vanliga + eftirmeting + á + øki + teirera + brekaðu + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + landsins + samskipanarnevnd + til + eisini + at + vera + við + . + + + 5 + . + +

+

+ + Eftirmetingin + viðvíkjandi + ymiskum + ætlanum + viðvíkjandi + teimum + brekaðu + eigur + at + vera + løgd + í + ráðleggingina + , + soleiðis + at + tað + ber + til + at + eftirmeta + , + hvussu + munadygg + ætlanin + hevur + verið + til + at + røkka + á + mál + . + + + 21. + regla + . + + + Tøkniligt + og + búskaparligt + samstarv + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + , + bæði + ídnaðarlond + og + menningarlond + , + hava + ábyrgdini + av + at + samstarva + um + og + at + seta + í + verk + tiltøk + til + at + bøta + um + lívskorini + hjá + brekaðum + fólkum + í + menningarlondum + . + + + 351 + . + + + Tiltøk + til + at + fáa + somu + møguleikar + fyri + brekað + fólk + , + eiga + at + vera + við + í + vanligu + menningarætlanunum + . + + + Eisini + eiga + at + verða + havd + í + huga + brekað + flóttafólk + . + + + 2 + . + +

+

+ + Slík + tiltøk + mugu + verða + samskipað + í + øllum + tøkniligum + og + búskaparligum + samstarvi + , + bæði + tvítáttaðum + og + fjøltáttaðum + , + bæði + á + stjórnarstigi + og + ikki + . + + + Tjóðir + hvør + sær + eiga + at + taka + upp + mál + teirra + brekaðu + í + samráðingum + um + samstarv + við + móttakaralondini + . + + + 3 + . + +

+

+ + Tá + ið + skipað + verður + fyri + og + viðgjørdar + verða + ætlanir + um + tøkniligt + og + búskaparligt + samstarv + , + skal + serligur + dentur + verður + lagdur + á + , + hvørja + ávirkan + slíkar + ætlanir + hava + á + støðuna + hjá + brekaðum + fólki + . + + + Tað + er + ógvuliga + umráðandi + , + at + brekað + fólk + og + feløg + teirra + verða + eftirspurd + um + allar + menningarætlanir + , + sum + eru + ætlaðar + brekaðum + . + + + Tey + eiga + at + vera + uppi + í + at + menna + , + verkseta + og + eftirmeta + slíkar + ætlanir + . + + + 4 + . + +

+

+ + Tey + øki + , + sum + hava + forrættindi + til + tøkniligt + og + búskaparligt + samstarv + , + eiga + at + hava + við + : + a + ) + menna + menniskjaligt + tilfeingi + við + at + menna + evni + , + dugnaskap + og + møguleikar + teirra + brekaðu + og + seta + í + verk + arbeiðsskapandi + tiltøk + til + brekað + fólk + og + við + brekaðum + fólki + . + + + b + ) + menna + og + bera + víða + hóskandi + tøkni + og + kunnleika + , + sum + hava + samband + við + brekað + . + + + 5 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + verða + eisini + eggjaðar + til + at + stuðla + , + at + feløg + teirra + brekaðu + verða + sett + á + stovn + og + ment + . + + + 6 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + seta + í + verk + tiltøk + til + at + bøta + um + kunnleikan + til + brek + millum + starvsfólkið + , + sum + á + øllum + stigum + er + uppi + í + at + umsita + tøkniligar + og + búskaparligar + samstarvsætlanir + . + + + 22. + regla + . + + + Altjóða + samstarv + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + skulu + virknar + vera + við + í + altjóða + samstarvi + , + sum + viðvíkur + mannagongdini + fyri + at + útvega + brekaðum + fólki + javnlíkar + møguleikar + . + + + 1 + . + + + Í + Sameindu + tjóðum + , + STs + serligu + stjórnarskrivstovum + og + øðrum + viðkomandi + millumstjórna + felagsskapum + , + eiga + tjóðirnar + at + vera + við + í + at + menna + politikk + teirra + brekaðu + . + + + 362 + . + +

+

+ + Tá + ið + tað + er + hóskandi + , + eiga + tjóðirnar + hvør + sær + at + hava + sjónarmið + viðvíkjandi + brekaðum + við + í + vanligum + samráðingum + , + sum + viðvíkja + at + góðskumeta + , + býta + um + upplýsingar + , + menningarætlanir + o.a. + 3 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + eggja + til + og + stuðla + at + býta + um + kunnleika + og + royndir + ímillum + : + a + ) + ikki + almennar + áhugafelagsskapir + , + sum + hava + við + mál + teirra + brekaðu + at + gera + . + + + b + ) + granskingarstovnar + og + einstakar + granskarar + , + sum + arbeiða + við + málum + teirra + brekaðu + c + ) + umboð + fyri + ætlanir + , + sum + eru + settar + í + verk + og + serkøn + fólk + á + økjum + teirrra + brekaðu + . + + + d + ) + feløg + teirra + brekaðu + . + + + e + ) + landsins + samskipanarnevnd + . + + + 4 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + tryggja + , + at + ST + og + tær + serligu + stjórnarskrivstovurnar + , + eins + væl + og + allar + millumstjórna + og + millumtinga + stovnar + bæði + á + heimsstigi + og + á + økisstigi + , + hava + við + í + arbeiði + sínum + feløg + teirra + brekaðu + á + heimsstigi + og + staðbundið + . + + + 37 + +

+

+ + IV + . + + + EFTIRLIT + 1 + . + +

+

+ + Endamálið + við + eftirlitinum + er + at + fremja + , + at + reglurnar + verða + settar + í + verk + , + so + at + tað + munar + . + + + Tað + fer + at + hjálpa + hvørjari + tjóð + sær + at + ætla + um + , + hvussu + langt + hon + er + komin + at + seta + Fyrimyndarreglurnar + í + verk + , + og + til + at + mála + framstigini + . + + + Eftirlitið + skal + staðfesta + forðingar + og + skjóta + upp + hóskandi + tiltøk + , + sum + fara + at + vera + við + til + at + gera + , + at + tað + fer + at + eydnast + at + seta + Fyrimyndarreglurnar + í + verk + . + + + Eftirlitið + skal + hava + búskaparligu + , + sosialu + og + mentanarligu + viðurskiftini + í + tí + einstaka + landinum + í + huga + . + + + Ein + týdningarmikil + partur + eigur + eisini + at + vera + at + veita + ráðgevingartænastu + og + kunna + tjóðirnar + um + royndir + og + upplýsingar + . + + + 2 + . + +

+

+ + Eftirlitið + við + Fyrimyndarreglunum + skal + verða + hildið + innan + fyri + karmarnar + hjá + Ráðnum + fyri + sosialari + menning + . + + + Ein + serligur + eygleiðari + verður + valdur + við + hóskandi + og + umfatandi + royndum + viðvíkjandi + málum + teirra + brekaðu + , + og + altjóða + felagsskapir + skulu + vera + útnevndir + , + um + neyðugt + fíggjaðir + við + peningi + , + sum + ikki + er + á + fíggjarlógini + í + eitt + trý + ára + skeið + til + at + hava + eftirlit + við + at + verkseta + Fyrimyndarreglurnar + . + + + 3 + . + +

+

+ + Altjóða + felagsskapir + teirra + brekaðu + , + ið + hava + ráðgevandi + støðu + fyri + +

+

+ + Ráðnum + fyri + búskapar + - + og + almannamálum + ( + ECOSOC + ) + og + feløgum + , + sum + umboða + brekað + fólk + , + og + sum + ikki + hava + stovnsett + síni + egnu + feløg + , + eiga + at + vera + boðin + til + at + seta + niður + eitt + serfrøðingalið + , + har + brekað + fólk + skulu + vera + meiriluti + av + limunum + . + + + Dentur + verður + lagdur + á + tey + ymisku + brekini + og + hóskandi + landafrøðiliga + býtið + , + sum + serligi + eygleiðarin + og + avgreiðsluskrivstovan + skulu + ráðføra + seg + við + , + tá + ið + tað + er + týðandi + . + + + 4 + . + +

+

+ + Serfrøðingabólkurin + verður + eggjaður + av + serliga + eygleiðaranum + til + at + greina + , + ráðgeva + og + veita + afturljóð + og + uppskot + , + hvussu + Fyrimyndarreglurnar + kunnu + verða + settar + í + verk + , + og + at + hava + eftirlit + við + teimum + . + + + 5 + . + +

+

+ + Serligi + eygleiðarin + eigur + at + senda + eitt + eintak + av + spurningum + til + tjóðirnar + hvørja + sær + , + eindir + í + ST-skipanini + og + millumstjórna + - + og + óalmenn + áhugafeløg + , + teirra + millum + feløg + teirra + brekaðu + . + + + Hesir + spurningar + eiga + at + snúgva + seg + um + at + Fyrimyndarreglurnar + verða + settar + í + verk + í + londunum + . + + + Spurningarnir + eiga + at + vera + avmarkandi + og + fata + um + ávísar + serligar + reglur + fyri + grundleggjandi + eftirmeting + . + + + Tá + ið + spurningarnir + vera + fyrireikaðir + , + eigur + serligi + eygleiðarin + at + ráðføra + seg + við + serfrøðingabólkin + og + avgreiðsluskrivstovuna + . + + + 6 + . + +

+

+ + Serligi + eygleiðarin + eigur + at + royna + at + fáa + beinleiðis + samband + ikki + bara + við + tjóðirnar + hvørja + sær + , + men + eisini + við + tey + staðbundnu + áhugafeløgini + , + spyrja + um + teirra + sjónarmið + og + biðja + um + viðmerkingar + til + alla + upplýsing + , + sum + er + ætlað + at + standa + í + frágreiðingunum + . + + + Serligi + eygleiðarin + skal + veita + ráðgevingartænastu + um + , + 38hvussu + Fyrimyndareglurnar + verða + settar + í + verk + , + og + hava + eftirlit + við + teimum + og + hjálpa + til + at + fyrireika + , + hvussu + spurningarnir + verða + svaraðir + . + + + 7 + . + + + Ráðstovan + fyri + politiskari + samskipan + og + dyggari + menning + hjá + avgreiðsluskrivstovuni + , + sum + er + savningardepilin + hjá + Sameindu + tjóðunum + , + tá + ið + tað + ræður + um + viðurskifti + teirra + brekaðu + , + menningarætlan + Sameindu + tjóða + og + aðrar + myndugleikar + og + stovnar + í + ST-skipanina + , + sum + til + dømis + økisnevndirnar + og + serligar + bólkar + og + millumbólka + fundir + , + skulu + samstarva + við + serliga + eygleiðaran + , + tá + ið + Fyrimyndarreglurnar + verða + settar + í + verk + og + hava + eftirlit + við + Fyrimyndarreglunum + í + hvørjum + landi + sær + . + + + 8 + . + +

+

+ + Serligi + eygleiðarin + , + sum + avgreiðsluskrivstovan + stuðlar + , + eigur + at + fyrireika + frágreiðingar + at + býta + út + til + ' + Nevndina + fyri + sosialari + menning + ' + í + 34. + og + 35. + setu + . + + + Tá + ið + slíkar + frágreiðingar + verða + fyrireikaðar + , + skal + eygleiðarin + ráðføra + seg + við + serfrøðingabólkin + . + + + 9 + . + +

+

+ + Tjóðirnar + eiga + at + eggja + samskipanarnevndunum + í + hvørjum + landi + sær + ella + tílíkum + stovnum + at + vera + við + í + at + verkseta + og + hava + eftirlit + . + + + Sum + savningardepil + í + málum + teirra + brekaðu + í + egnum + landi + , + eiga + tey + at + eggja + til + at + áseta + fyriskipanir + til + at + samskipa + eftirlitið + við + Fyrimyndarreglunum + . + + + Feløg + teirra + brekaðu + eiga + at + verða + eggjað + til + at + vera + virkin + uppi + í + eftirlitinum + við + tí + , + sum + fer + fram + á + øllum + stigum + . + + + 10 + . + + + Kann + peningur + fáast + til + vega + , + eiga + eitt + ella + tvey + størv + at + verða + sett + , + sum + ráðgevar + viðvíkjandi + Fyrimyndarreglunum + . + + + Teir + kunnu + veita + tjóðunum + beinleiðis + tænastu + , + millum + annað + : + a + ) + skipa + fyri + venjingarskeiðum + kring + landið + um + innihaldið + í + +

+

+ + Fyrimyndarreglunum + . + + + b + ) + gera + leiðbeiningar + til + at + styðja + , + hvussu + ein + ber + seg + at + , + tá + ið + +

+

+ + Fyrimyndarreglurnar + skulu + verða + settar + í + verk + . + + + c + ) + bera + víða + upplýsing + um + besta + háttin + til + at + fáa + Fyrimyndarreglurnar + settar + í + verk + . + + + 11 + . + + + Tá + ið + 34. + setan + hjá + ' + Nevndini + fyri + sosialari + menning + ' + er + av + , + eigur + at + verða + settur + ein + óheftur + arbeiðsbólkur + at + kanna + frágreiðingina + hjá + tí + serliga + eygleiðaranum + og + gera + viðmæli + til + , + hvussu + ein + bøtir + um + , + hvussu + Fyrimyndareglurnar + skulu + verða + brúktar + . + + + Tá + ið + nevndin + kannar + frágreiðingina + hjá + tí + serliga + eygleiðaranum + , + skal + hon + gjøgnum + óhefta + arbeiðsbólkin + ráðføra + seg + við + altjóða + feløg + teirra + brekaðu + og + serligar + stovnar + í + samsvari + við + reglu + 71 + og + 76 + 39í + reglunum + um + , + hvussu + nevndirnar + undir + Búskapar + - + og + almannaráðnum + eiga + at + virka + . + + + 12 + . + + + Í + tí + setuni + , + sum + kemur + beint + eftir + tað + , + at + valskeiðið + hjá + serliga + eygleiðaranum + er + av + , + skal + Ráðið + kanna + møguleikan + fyri + antin + at + leingja + valskeiðið + , + ella + útnevna + ein + nýggjan + serligan + eygleiðara + , + ella + hugsa + um + at + seta + eina + aðra + eftirlitsskipan + , + og + gera + hóskandi + tilráðing + til + Búskapar + - + og + almannaráðið + . + + + 13 + . + + + Tjóðirnar + hvør + sær + eiga + at + verða + eggjaðar + til + at + lata + pening + í + sjálvbodna + grunnin + hjá + ST + til + mál + viðvíkjandi + viðurskiftum + teirra + brekaðu + til + tess + at + fáa + Fyrimyndarreglurnar + framdar + . + + + 40 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_at_skipa_eina_goda_00034.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_at_skipa_eina_goda_00034.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73a15ae21c4c52ea42402cee4de04cef4a77733b --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2020/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_at_skipa_eina_goda_00034.xml @@ -0,0 +1,4245 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + tilmæli um at skipa eina góða tilgongd hjá familjum við barni við autismu 9 september 2014 + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 2750 words + 3213 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-bfecd139d57c3a527039 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + tilmæli um at skipa eina góða tilgongd hjá familjum við barni við autismu 9 september 2014 + almannamalaradid-bfecd139d57c3a527039 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/tilmaeli-um-at-skipa-eina-goda-tilgongd-hja-familjum-vid-barni-vid-autismu-9-september-2014.pdf.xml + 2020-01-01 / 2020-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2020-08-21 + Dagfestingin 2020 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/tilmaeli-um-at-skipa-eina-goda-tilgongd-hja-familjum-vid-barni-vid-autismu-9-september-2014.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ tilmæli um at skipa eina góða tilgongd hjá familjum við barni við autismu 9 september 2014 +

+ + TILMÆLI + +

+

+ + UM + AT + SKIPA + EINA + GÓÐA + TILGONGD + +

+

+ + HJÁ + FAMILJUM + VIÐ + BARNI + VIÐ + +

+

+ + AUTISMU + +

+

+ + ARBEIÐSBÓLKUR + : + EYÐVØR + MORTENSE + N + , + EMM + Y + JOE + NSEN + , + TÓRUNN + ÓSÁ + , + SVEINEY + SVE + RRISDÓ + TTIR + OG + JÓNRIT + HALLING + 09 + . + + + SEPTEMBE + R + 2014 + 2 + +

+

+ + FORMÆLI + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + við + umboðum + frá + Autismufelagnum + , + Kommunufelagnum + , + Psykiatriska + deplinum + , + Sernámi + og + Almannaverkinum + hevur + gjørt + hetta + tilmælið + um + , + hvussu + til + ber + at + skapa + fortreytir + fyri + einari + góðari + tilgongd + hjá + familjum + við + barni + við + autismu + . + + + Tilmælið + byggir + á + arbeiðið + , + sum + varð + gjørt + í + trimum + tvørgeiraligum + arbeiðsbólkum + í + tíðarskeiðnum + september + 2013 + - + apríl + 2014 + . + + + Bólkarnir + arbeiddu + við + hvør + sínum + spurdómi + o + frá + eygleiðing + til + diagnosu + o + frá + diagnosu + til + tænastu + og + o + samskipan + av + tænastum + +

+

+ + Frá + eygleiðing + til + diagnosu + : + Emmy + Joensen + , + ábyrgdari + í + bólkinum + : + Marjun + Nielsen + , + Sveiney + Sverrisdóttir + , + Heidi + Aagaard + , + Joan + Knudsen + , + Jóhanna + við + Streym + , + Berit + Unn + Petersen + , + Eyðvør + Mortensen + , + Bjarta + Vilhelm + . + + + Frá + diagnosu + til + tænastu + : + Tórunn + Ósá + , + ábyrgdari + í + bólkinum + : + Harriet + Hansen + , + Berit + Unn + Petersen + , + Eyðvør + Mortensen + , + Eyðun + Christiansen + , + Sveiney + Sverrisdóttir + , + Jákup + Eyðun + Gullbein + , + Jónrit + Halling + , + Durita + Jakobsen + , + Jóhanna + við + Streym + , + Petra + Weihe + Mikkelsen + Samskipan + av + tænastum + : + Eyðvør + Mortensen + , + ábyrgdari + í + bólkinum + : + Berit + Unn + Petersen + , + Jóhanna + L. + Joensen + , + Sveiney + Sverrisdóttir + , + Kirstin + Christiansen + , + Jónleif + Johannesen + , + Jóhanna + við + Streym + Fyribils + tilmælið + frá + arbeiðsbólkinum + varð + lagt + fram + á + verkstovu + 3. + juni + 2014 + og + hevur + síðani + verið + til + hoyringar + hjá + øllum + , + sum + á + einhvønn + hátt + hava + verið + við + í + verkætlanini + . + + + Innkomnar + viðmerkingar + frá + verkstovuni + og + hoyringini + eru + tiknar + við + í + viðgerðini + av + endaliga + tilmælinum + . + + + Í + tilmælinum + er + ein + stuttur + partur + um + fíggjarligu + avleiðingarnar + , + verður + tilmælið + tikið + til + eftirtektar + . + + + Bólkurin + hevur + í + arbeiðinum + valt + at + raðfesta + tað + atlit + fremst + , + at + øll + børn + við + autismu + og + familjur + teirra + skulu + fáa + somu + tilgongd + í + teirra + samskifti + við + almennu + skipanirnar + . + + + Vit + meta + , + at + tað + hevur + størstan + týdning + , + at + tænastan + er + greið + og + skipað + - + at + vita + skapar + ró + og + realistiskar + væntanir + . + + + Tí + mugu + øll + hava + sama + rætt + . + + + Vit + nevna + eisini + stutt + tær + fakligu + avbjóðingarnar + , + vit + ímynda + okkum + koma + , + skulu + vit + veruliga + bøta + um + samskiftið + millum + familjurnar + og + nógvu + og + ymisku + almennu + skipanirnar + . + + + 4 + +

+

+ + Tilmælið + er + annars + býtt + sundur + í + tey + ymsu + skeiðini + , + talan + er + um + í + tilgongdini + hjá + familjum + við + barni + við + autismu + o + Tá + ábending + er + um + autismu + o + Tá + brekið + autisma + er + staðfest + o + Tá + barnið + fer + í + skúla + o + Tannárini + – + vaksnamannatilveran + . + + + 5 + +

+

+ + TÁ + ÁBENDING + ER + UM + AUTISMU + +

+

+ + Hvussu + skulu + foreldur + og + fakfólk + gera + , + fáa + tey + ábending + um + , + at + eitt + barn + hevur + brekið + autismu + ? + + + Er + barnið + heima + , + kunnu + foreldur + venda + sær + til + kommunulækna + ella + heilsufrøðing + um + stúranina + , + og + hesi + skulu + vísa + barninum + til + Sernám + , + hava + tey + somu + stúran + . + + + Tilvísingin + til + Sernám + byggir + tá + á + eygleiðingar + hjá + foreldrum + , + heilsufrøðingi + og + / + ella + kommunulækna + . + + + Heilsufrøðingur + og + / + ella + kommunulækni + hevur + í + hesum + førum + ábyrgdina + at + lýsa + støðuna + hjá + barninum + í + tilmeldingarblaðnum + . + + + Er + barnið + á + dagstovni + , + kunnu + foreldrini + venda + sær + til + starvsfólkini + har + um + stúranina + . + + + Starvsfólkini + skulu + síðani + vísa + barninum + til + Sernám + , + hava + tey + somu + stúran + . + + + Tilvísingin + til + Sernám + byggir + tá + á + eygleiðingar + hjá + foreldrum + og + dagstovni + . + + + Dagstovnurin + hevur + í + hesum + førum + ábyrgdina + at + lýsa + støðuna + hjá + barninum + í + tilmeldingarblaðnum + . + + + Eru + foreldur + og + starvsfólk + ikki + samd + um + , + at + ábending + er + um + autismu + , + kunnu + foreldur + sjálvi + venda + sær + beinleiðis + til + Sernám + við + at + senda + tilmeldingarblaðið + . + + + Tilmelding + til + Sernám + er + altíð + í + samráð + við + foreldur + . + + + Eru + starvsfólk + og + foreldur + ikki + á + einum + máli + um + tørvin + hjá + barninum + , + er + umráðandi + , + at + starvsfólk + taka + atlit + til + tørvin + hjá + barninum + . + + + Granskingin + vísir + , + at + tað + er + sera + umráðandi + , + at + børn + við + autismu + fáa + brekið + staðfest + so + tíðliga + sum + gjørligt + og + harvið + eisini + fáa + tillagaðan + pedagogikk + so + tíðliga + sum + møguligt + . + + + Tað + er + uppgávan + hjá + Sernámi + at + greina + støðuna + hjá + barninum + grundað + á + eygleiðingarnar + hjá + foreldrum + , + heilsufrøðingi + og + starvsfólkum + í + dagstovnunum + . + + + Tá + støðan + er + greinað + , + vendir + Sernám + aftur + við + ráðgeving + til + starvsfólk + á + dagstovninum + sbrt. + innanhýsis + mannagongd + á + Sernámi + . + + + Summar + av + størru + kommununum + hava + námsfrøðiligar + ráðgevingar + til + kommunalu + dagstovnarnar + . + + + Men + tá + tað + í + hesum + førum + er + talan + um + eitt + víðfevnt + brek + , + so + er + Sernám + at + meta + sum + serfrøðin + . + + + So + hóast + kommunala + ráðgevingin + er + inni + í + málinum + , + so + meta + vit + , + at + málið + kortini + skal + vísast + til + Sernám + . + + + Í + slíkum + førum + skulu + báðar + ráðgevingarnar + samstarva + . + + + Í + hesi + tilgongdini + er + týdningarmikið + , + at + foreldur + fáa + hjálp + . + + + Sálarfrøðingurin + , + sum + greinar + støðuna + hjá + barninum + á + Sernámi + , + hevur + í + kanningartilgongdini + samrøður + við + foreldrini + og + skal + gera + eina + avtalu + um + framhaldandi + samrøður + eftir + mannagongd + , + sum + er + galdandi + fyri + 6 + hetta + arbeiðið + á + Sernámi + . + + + Er + tørvur + á + kreppuhjálp + , + skulu + foreldur + kunnast + um + møguleikan + at + fáa + hesa + hjá + privatstarvandi + sálarfrøðingi + við + serligum + førleika + at + veita + kreppuhjálp + . + + + 1 + +

+

+ + Vísir + kanningin + , + at + grundaður + illgruni + er + um + autismu + , + er + næsta + stig + at + staðfesta + brekið + . + + + Mannagongdin + , + hvussu + verður + víst + til + Psykiatriska + depilin + , + eigur + at + verða + broytt + . + + + Sum + tað + er + nú + , + er + tað + kommunulæknin + , + sum + vísir + børnum + til + psykiatriska + depilin + . + + + Mælt + verður + til + eina + broyting + , + so + bara + børn + , + sum + eru + kannaði + á + Sernámi + , + verða + víst + til + psykiatriska + depilin + til + diagnostisering + . + + + Sernám + og + Psykiatriski + depilin + skulu + avtala + eina + ítøkiliga + mannagongd + . + +

+

+ + Serkøn + á + økinum + , + barnapsykiatari + , + barnalækni + og + psykiatari + , + mæla + til + at + gera + eina + kanning + hjá + kommunulækna + , + áðrenn + barnið + verður + ávíst + til + barna + - + og + ungdómspsykiatriina + . + + + Barnið + skal + m.a. + kannast + fyri + aðrar + likamligar + sjúkur + , + sum + kunnu + mistakast + fyri + autismu + . + + + Talan + kann + vera + um + at + barnið + hevur + eitt + syndrom + , + at + barnið + hevur + onkra + neurologiska + sjúku + , + at + barnið + ikki + hoyrir + o.s.fr. + . + +

+

+ + Psykiatriski + depilin + vil + , + saman + við + barnapsykiatara + og + kommunulæknunum + , + arbeiða + við + einum + uppskoti + um + , + hvussu + hetta + arbeiði + kann + skipast + . + + + Skipanin + skal + verða + liðug + áðrenn + jan. + 2015 + . + +

+

+ + LEIKLUTURIN + HJÁ + KOMMUNUNUM + +

+

+ + Ymsir + møguleikar + eru + hjá + kommununum + at + vera + við + til + at + fremja + betri + tænastu + á + økinum + serligur + tørvur + . + + + Ein + av + fortreytunum + er + , + at + námsfrøðingar + hava + grundleggjandi + vitan + um + økið + , + og + at + uppfylgjandi + førleikamennandi + skeið + og + fyrilestrar + verða + hildin + regluliga + . + + + Hetta + kundi + verið + gjørt + í + samráð + við + Sernám + og + Psykiatriska + depilin + , + ella + við + at + Kommunufelagið + stendur + fyri + hesum + . + +

+

+ + Annar + møguleiki + er + at + stovna + eitt + toymi + av + námsfrøðingum + ( + sum + frammanundan + eru + í + arbeiði + hjá + kommununum + ) + , + sum + hava + serligan + kunnleika + og + royndir + við + børnum + , + sum + hava + autismu + . + + + Kommunur + , + sum + hava + brúk + fyri + hesum + kunnleika + , + kunnu + so + fáa + vegleiðing + frá + toyminum + í + fyrstu + eygleiðingini + av + børnum + . + +

+

+ + Eisini + kunnu + kommunur + upplýsa + hvørja + aðra + , + um + tær + hava + serstovur + ella + aðrar + serligar + hentleikar + at + bjóða + øðrum + kommunum + - + eru + pláss + tøk + . + +

+

+ + Tað + finnast + longu + fleiri + rit + um + eygleiðing + av + menningini + hjá + børnum + . + + + Kommunufelagið + kann + , + í + samráð + við + Sernám + , + arbeiða + fyri + , + at + ein + einstáttaður + háttur + verður + brúktur + á + dagstovnaøkinum + . + + + 1 + S.8 + er + tilmæli + um + at + fáa + avtalu + í + lag + millum + Heilsumálaráðið + og + Føroyskar + Sálarfrøðingar + um + kreppuhjálp + . + + + 7 + +

+

+ + TÁ + BREKIÐ + AUTISMA + ER + STAÐFEST + +

+

+ + Tá + brekið + autisma + er + staðfest + , + skal + psykiatriski + depilin + kunna + Sernám + og + Almannaverkið + um + hetta + . + +

+

+ + Eitt + tvørgeiraligt + toymi + við + einum + samskipara + verður + síðani + skipað + til + hvørt + barn + , + sum + fær + staðfest + autismu + . + + + Toymið + skal + mannast + við + foreldrunum + og + einum + umboði + fyri + hvørt + av + hesum + økjum + - + almannaøkið + – + heilsuøkið + – + námsfrøðina + – + sernámsfrøðina + . + +

+

+ + Tað + er + psykiatriski + depilin + , + sum + staðfestir + brekið + , + og + eru + tað + tey + , + sum + senda + fyrstu + áheitanina + til + hinar + stovnarnar + um + at + senda + umboð + á + fyrsta + toymisfund + . + +

+

+ + Høvuðsarbeiðsamboðið + hjá + toyminum + eru + vælskipaðir + netfundir + við + fastari + skrá + , + sí + fylgiskjal + 1 + . + +

+

+ + Psykiatriski + depilin + , + Almannaverkið + og + Sernám + eru + við + í + øllum + toymum + . + + + Er + talan + um + barn + á + dagstovni + , + er + starvsfólk + haðani + við + í + toyminum + . + + + Er + talan + um + skúlabarn + , + er + starvsfólk + frá + skúlanum + við + , + og + er + skúlabarnið + eisini + í + frítíðarskúla + , + er + umboð + haðani + eisini + við + í + toyminum + . + + + Tað + eru + ávikavist + stovnsleiðararnir + og + skúlastjórin + , + sum + eiga + ábyrgdina + , + at + best + egnaða + umboðið + frá + stovninum + / + skúlanum + verður + toymislimur + . + +

+

+ + Sum + høvuðsregla + verður + umboðið + fyri + Almannaverkið + samskipari + hjá + familjuni + . + + + Samskiparin + skal + tryggja + , + at + toymið + møtist + eftir + tørvi + og + í + minsta + lagi + einaferð + árliga + . + + + Í + gerandisdegnum + er + tað + so + , + at + foreldrini + samskifta + við + tey + starvsfólk + , + sum + eru + um + barnið + . + + + Men + , + hava + tey + tørv + á + at + koma + í + samband + við + toymið + , + skulu + tey + venda + sær + til + samskiparan + . + + + Samskiparin + skal + hava + hollan + kunnleika + til + almannalóggávuna + og + viðkomandi + skipanir + og + hava + verið + á + skeið + um + autismu + / + autismupedagogikk + , + fyriskipað + av + Sernámi + ella + Psykiatriska + deplinum + . + + + Er + tað + skilabetri + , + m.a. + tí + familjan + onki + samband + hevur + við + Almannaverkið + annars + , + kann + umboðið + fyri + antin + Psykiatriska + depilin + ella + Sernám + heldur + verða + samskipari + hjá + familjuni + . + +

+

+ + Einstøku + umboðini + í + toyminum + hava + hvør + sær + ábyrgdina + at + samskipa + sítt + egna + øki + . + + + Toymislimirnir + eru + sostatt + akkerspersónar + fyri + sín + stovn + / + sín + geira + , + t.e. + at + viðkomandi + skal + hava + innlit + í + øll + viðurskifti + , + sum + hennara + stovnur + / + geiri + varðar + av + hjá + ávísa + barninum + , + og + skal + hava + heimild + at + luttaka + í + øllum + avgerðum + . + + + Tað + er + umráðandi + , + at + nýggj + starvsfólk + verða + sett + inn + í + uppgávuna + sum + toymislimur + . + +

+

+ + Eitt + annað + sera + umráðandi + arbeiðsamboð + er + , + at + toymið + ger + eina + virkisætlan + fyri + barnið + . + + + Virkisætlanin + skal + tryggja + , + at + ein + samanhangandi + ætlan + fyriliggur + , + sum + allir + partar + eru + samdir + um + , + at + útlitini + og + gongdin + eru + greið + , + og + at + øll + kenna + sína + uppgávu + og + ábyrgd + . + + + Øll + hugsandi + ivamál + skulu + takast + upp + , + og + støða + takast + til + bestu + loysn + . + + + Virksisætlanin + skal + hava + 8 + fastar + tættir + , + sum + støða + skal + takast + til + – + gerandisdagurin + , + sosial + samvera + , + samskifti + , + námsfrøðiliga + tilboðið + , + umlætting + o.tíl. + Ein + frymil + er + gjørdur + til + endamálið + , + sí + fylgiskjal + 2 + . + + + Tað + er + uppgávan + hjá + samskiparanum + at + tryggja + , + at + virkisætlanin + verður + gjørd + . + +

+

+ + Tá + brekið + autisma + verður + staðfest + hjá + einum + barni + , + fáa + foreldrini + ráðgeving + og + kunning + á + psykiatriska + deplinum + , + upp + til + 5 + ferðir + . + +

+

+ + Psykiatriski + depilin + ger + støðumeting + av + barninum + í + samband + við + skúlabyrjan + . + + + Mælt + verður + til + , + at + ein + nýggj + støðumeting + aftur + verður + gjørd + , + tá + barnið + er + 14-15 + ár + , + og + ein + ætlan + skal + leggjast + fyri + vaksnamannalívinum + . + +

+

+ + KREPPUHJÁLP + +

+

+ + Eftir + at + ábendingin + um + autismu + er + staðfest + , + og + familjan + skal + fáa + gerandisdagin + at + virka + , + eigur + kreppuhjálp + at + vera + tøk + til + barnið + og + foreldrini + . + + + Er + tørvur + á + kreppuhjálp + , + skal + kommunulækni + ávísa + teimum + til + sálarfrøðiliga + viðgerð + við + partvísum + gjaldi + frá + Heilsutrygd + . + + + Foreldur + kunnu + fáa + stuðul + frá + Almannaverkinum + til + gjald + av + tí + partinum + av + kostnaðinum + av + samrøðum + hjá + privatstarvandi + sálarfrøðingi + , + sum + Heilsutrygd + ikki + rindar + . + +

+

+ + Bólkurin + mælir + til + , + at + Heilsumálaráðið + ger + avtalu + við + Føroyskar + Sálarfrøðingar + um + eina + tilbúgving + , + har + sálarfrøðingur + við + serligum + førleikum + at + veita + kreppuhjálp + , + átekur + sær + at + veita + hesa + bráðhjálp + til + foreldur + og + barn + . + + + Mælt + verður + til + , + at + Heilsutrygd + og + Almannaverkið + viðgera + umsóknir + um + gjald + av + kreppuhjálp + sum + bráðmál + . + +

+

+ + Viðv. + bráðfeingis + tørvi + á + hjálp + , + so + meta + vit + , + at + eitt + vælvirkandi + toymi + um + barnið + kann + loysa + tær + flestu + avbjóðingarnar + sum + eru + , + og + at + samskiparin + síðan + kann + venda + sær + til + rætta + viðkomandi + , + er + eitthvørt + annað + áfatt + , + sum + krevur + eitt + serligt + átak + . + + + Psykiatriski + depilin + er + bráðfeingis + virkandi + alt + samdøgrið + , + er + talan + um + sjúku + ; + t.e. + sjálvskaðandi + atferð + , + psykosa + , + ótti + og + tunglyndi + . + +

+

+ + Tá + talan + er + bráðfeingis + hjálp + til + foreldur + ella + lærara + í + eini + tvístøðu + , + so + kann + ein + partur + fyribyrgjast + við + at + undirvísa + og + vegleiða + um + autismu + og + autismupedagogikk + . + + + Aftur + her + , + meta + vit + , + kann + eitt + vælvirkandi + toymi + um + barnið + / + familjuna + koma + við + møguligum + loysnum + og + vegleiðing + . + +

+

+ + ALMANNALÓGGÁVAN + +

+

+ + Samskiparin + hjá + familjuni + er + oftast + ráðgevi + teirra + í + Almannaverkinum + . + + + Hesin + veitir + teimum + ráðgeving + um + møguleikarnar + fyri + fíggjarligum + stuðli + sbrt. + forsorgarlógini + + endurgjald + fyri + meirútreiðslur + vegna + brekið + + endurgjald + fyri + inntøkumiss + vegna + brekið + 9 + + hjálparráð + og + um + tænastur + sbrt. + forsorgarlógini + + sosiala + ráðgeving + + familjuráðgeving + í + mun + til + ítøkilig + námsfrøðilig + amboð + + umlætting + + frítíðartilboð + eftir + at + vanligi + frítíðarskúlin + er + liðugur + í + kommununi + , + vanliga + eftir + 2 + . + / + 3 + . + + + flokk + . + +

+

+ + TÁ + BARNIÐ + FER + Í + SKÚLA + Øll + børn + , + sum + hava + fingið + staðfest + autismu + , + skulu + hava + eitt + skipað + skifti + frá + dagstovni + til + skúla + / + forskúla + . + + + Dagstovnurin + og + kommunan + hava + ábyrgdina + at + tryggja + , + at + skúlin + altíð + fær + kunning + um + støðuna + hjá + barninum + í + góðari + tíð + áðrenn + skúlabyrjan + . + +

+

+ + Psykiatriski + depilin + ger + eina + støðumeting + av + barninum + í + samband + við + skúlabyrjan + . + +

+

+ + Skúlaleiðarin + hevur + ábyrgdina + at + skipa + eitt + hóskandi + skúlatilboð + , + harundir + at + heinta + neyðuga + vitan + og + ráðgeving + frá + Sernámi + . + + + Spurningurin + , + hvat + skúlatilboð + er + best + hóskandi + , + verður + viðgjørdur + í + toyminum + , + tá + barnið + er + 5½ + ár + . + + + Ivamálini + kunnu + vera + fleiri + : + + Skal + barnið + í + vanligan + skúlaflokk + ? + + + + Hvønn + stuðul + kann + ávísi + skúlin + veita + ? + + + + Hvønn + stuðul + kann + Sernám + veita + ? + + + + Hevur + skúlin + royndir + við + børnum + við + autismu + ? + + + + Hava + starvsfólk + neyðugan + førleika + , + ella + skal + førleikamenning + verða + sett + í + verk + ? + + + + Skal + barnið + í + serflokk + ? + + + + Er + serflokkur + á + ávísa + skúlanum + , + ella + skal + barnið + í + annan + skúla + ? + + + + Ber + til + at + samskipa + stuðulstiltakið + í + skúlanum + og + frítíðini + ? + +

+

+ + Hesar + avgerðir + skulu + eftirmetast + regluliga + í + toyminum + , + sum + støðan + hjá + barninum + broytist + . + +

+

+ + FÓLKASKÚLIN + Skúlin + hevur + saman + við + foreldrunum + ábyrgdina + av + , + at + børn + ganga + í + skúla + og + hevur + skyldu + at + taka + møguligar + trupulleikar + upp + við + Sernám + . + +

+

+ + Børn + við + autismu + krevja + serligan + autismupedagogikk + , + og + tí + kann + tað + vera + trupult + at + veita + teimum + skúlatilboð + í + smærru + skúlum + . + + + Mælt + verður + til + lógarbroyting + , + so + børn + við + autismu + , + sum + ikki + fáa + nøktandi + undirvísing + í + heimakommununi + , + kunnu + fáa + skúlatilboð + uttanfyri + kommunumark + . + + + 10 + +

+

+ + Eisini + kunnu + kommunur + upplýsa + hvørja + aðra + , + hava + tær + serstovur + ella + aðrar + serligar + hentleikar + at + bjóða + øðrum + kommunum + – + og + pláss + eru + tøk + . + +

+

+ + Tað + er + Sernám + , + sum + fyriskipar + ráðgeving + til + skúlan + um + einstaka + barnið + og + undirvísingarstøðuna + . + +

+

+ + Psykiatriski + depilin + hevur + við + sínari + servitan + skeið + fyri + námsfrøðingum + hjá + kommununum + og + Almannaverkinum + og + lærarum + . + + + Hesi + skeið + skulu + fyriskipast + í + samstarvi + við + Sernám + . + + + Stovnarnir + avtala + sínámillum + , + hvussu + hetta + verður + skipað + . + +

+

+ + TANNÁRINI + – + VAKSNAMANNATILVERAN + Fólkaskúlin + skal + bjóða + øllum + børnum + við + autismu + lestrarvegleiðing + , + tá + tey + eru + 14-15 + ár + . + +

+

+ + Øll + børn + hava + rætt + til + 10 + skúlaár + frá + fólkaskúlanum + , + ynskja + tey + tað + . + + + Bólkurin + metir + , + at + øll + eisini + skulu + hava + rætt + til + eftirskúla + , + miðnámsskúla + ella + menningartilboð + eftir + lidnan + fólkaskúla + , + ynskja + tey + tað + . + +

+

+ + Hetta + krevur + nýggj + skúlatilboð + , + harundir + nøkur + við + búmøguleikum + . + +

+

+ + Ein + partur + av + virkisætlanini + er + at + staðfesta + , + hvat + tilboð + ávísa + barnið + ynskir + og + hevur + tørv + á + eftir + loknan + fólkaskúla + . + +

+

+ + Er + ynski + um + arbeiðsbúgvingartiltak + eftir + loknan + fólkaskúla + , + skal + Almannaverkið + skipa + fyri + arbeiðsroynd + e.l + . + +

+

+ + Er + talan + um + skúlatilboð + , + er + tað + Mentamálaráðið + , + sum + skal + skipa + fyri + hesum + . + +

+

+ + Hevur + ein + borgari + tørv + á + bæði + skúla + og + bútilboði + , + mugu + Mentamálaráðið + og + Almannamálaráðið + samstarva + um + at + skipa + eitt + heildartilboð + til + viðkomandi + . + +

+

+ + Virkisætlanin + skal + viðgera + hesar + spurningar + , + tá + barnið + er + um + 14-15 + ár + : + +

+

+ + Hvussu + skal + tilveran + hjá + barninum + vera + eftir + loknan + fólkaskúla + ? + +

+

+ + Hvussu + skal + framtíðarbústaðurin + vera + ? + + + + íbúð + + íbúð + við + stuðli + + pláss + í + búfelagsskapi + + sambýlispláss + +

+

+ + Hvussu + skal + hesin + borgarin + uppihalda + sær + ? + + + + útbúgving + 11 + + arbeiðsbúgving + + tillagað + starv + + fyritíðarpensjón + +

+

+ + FAKLIGAR + AVBJÓÐINGAR + Hvussu + tryggja + vit + eina + felags + fakligheit + í + øllum + tænastunum + ? + +

+

+ + Samstarvsavtalur + mugu + gerast + , + um + at + + arbeiða + fram + ímóti + felags + virðisgrundarlagi + á + øllum + stovnum + fyri + arbeiðið + við + autismu + + skipa + fyri + felags + førleikamenning + + hækka + førleikan + sum + heild + á + stovnum + , + í + skúlum + o.s.fr. + , + so + primeru + almennu + tænasturnar + gerast + rúmligari + , + og + síggja + sínar + avmarkingar + + fáa + størri + frálæru + um + autismu + inn + í + lærara + - + og + pedagogútbúgvingina + í + størri + mun + enn + nú + – + ikki + nóg + mikið + við + serlinjum + , + tí + hesi + børn + í + stóran + mun + eru + í + vanligum + stovnum + og + skúlum + +

+

+ + FÍGGJARLIGAR + AVLEIÐINGAR + Tað + var + ikki + partur + av + arbeiðssetninginum + at + meta + um + fíggjarligar + avleiðingar + av + tilmælunum + , + men + í + sambandi + við + ávegis + kunningina + á + verkstovuni + í + juni + mánaða + varð + heitt + á + bólkin + , + um + at + viðgera + henda + partin + . + +

+

+ + Bólkurin + metir + tað + vera + ivasamt + , + um + avvarðandi + stovnar + kunnu + fylgja + øllum + tilmælunum + við + verandi + játtan + . + +

+

+ + Bíðitíðin + at + sleppa + til + sálarfrøðing + og + eygleiðing + á + Sernámi + er + í + meðal + 1 + ár + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + bíðitíðin + helst + skal + vera + 1. + mánað + og + í + mesta + lagi + 3 + mánaðir + . + + + Skal + stovnurin + røkka + hesi + áseting + , + verður + neyðugt + at + økja + starvsfólkaorkuna + til + hesar + uppgávur + . + +

+

+ + Almannaverkið + tekur + undir + við + hugsanini + , + at + samskiparauppgávan + verður + best + røkt + har + . + + + Men + av + tí + at + stovnurin + , + sum + er + , + bert + hevur + samband + við + uml. + 75 + børn + við + autismu + , + og + samlaða + talið + er + 150-200 + , + so + fer + tann + avgerðin + - + at + vera + samskipari + hjá + øllum + børnum + við + autismu + - + at + krevja + meirorku + sv.t + . + + + 1½ + sosialráðgevarastarv + til + hesa + uppgávu + . + + + Verður + tað + ikki + so + , + má + undantakið + , + at + annar + stovnur + átekur + sær + samskiparauppgávuna + , + brúkast + í + teimum + førum + , + familjan + ikki + annars + hevur + samband + við + Almannaverkið + . + + + Stovnurin + hevur + ikki + enn + gjørt + metingina + , + um + hendan + uppgáva + kann + røkjast + við + umskipan + av + arbeiðinum + á + stovninum + ella + neyðugt + verður + við + meirjáttan + . + + + 12 + +

+

+ + Skulu + øll + hava + rætt + til + eitt + skúla + - + / + menningartilboð + eftir + loknan + fólkaskúla + , + krevur + tað + serliga + játtan + at + stovnseta + hetta + . + +

+

+ + ÍVERKSETAN + Bólkurin + mælir + til + , + at + skipanin + við + teirri + góðu + tilgongdini + byrjar + 1.1.2015 + og + at + miðað + verður + eftir + , + at + allar + familjur + hava + fingið + tilboðið + 1.1.2016 + . + +

+

+ + Eyðvør + Mortensen + +

+

+ + Emmy + Joensen + umboðandi + Almannaverkið + umboðandi + Sernám + +

+

+ + Tórunn + Ósa + +

+

+ + Sveiney + Sverrisdóttir + umboðandi + Psykiatriska + +

+

+ + Depilin + / + Landssjúkrahúsið + umboðandi + Kommunufelagið + +

+

+ + Jónrit + Halling + umboðandi + Autismufelagið + 13 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 1 + +

+

+ + Skrá + fyri + netfundir + +

+

+ + Avvarðandi + Heilsuøkið + +

+

+ + Almannaøkið + +

+

+ + Sernámsfrøðin + +

+

+ + Námsfrøðin + +

+

+ + Netfundur + viðv. + ....................................... + +

+

+ + Luttakarar + : + navn + stovnur + / + starv + +

+

+ + Avvarðandi + : + +

+

+ + Heilsuøkið + : + +

+

+ + Almannaøkið + : + +

+

+ + Sernámsfrøðin + : + +

+

+ + Námsfrøðin + : + +

+

+ + Skrá + : + +

+

+ + Pkt + . + +

+

+ + Innihald + +

+

+ + Ábyrgdarpersónur + 1 + . + +

+

+ + Framløga + 2 + . + +

+

+ + Vitan + / + støðan + í + løtuni + - + +

+

+ + Verandi + tiltøk + - + +

+

+ + Menning + - + +

+

+ + Trivnaður + 3 + . + +

+

+ + Felags + fatan + - + +

+

+ + Styrkir + - + +

+

+ + Serligur + tørvur + - + +

+

+ + Ynskir + - + +

+

+ + Mál + - + 4 + . + +

+

+ + Virkisætlan + - + +

+

+ + Ítøkiligar + avtalur + - + +

+

+ + Endamálsorðingar + 5 + . + +

+

+ + Eftirmeting + / + meting + - + +

+

+ + Næsti + fundur + - + 14 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 2 + +

+

+ + Virkisætlan + +

+

+ + Barn + +

+

+ + Navn + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Mamma + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Pápi + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Tvørgeiraligt + toymi + +

+

+ + Avvarðandi + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Samskipari + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Akkerspersónur + heilsuøkið + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Akkerspersónur + almannaøkið + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Akkerspersónur + sernámsfrøðin + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Akkerspersónur + námsfrøðin + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Akkerspersónur + námsfrøðin + +

+

+ + Stovnur + / + starv + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Kommunulækni + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Heilsufrøðingur + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Dagstovnur + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + 15 + +

+

+ + Skúli + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Frítíðarskúli + +

+

+ + Bústaður + +

+

+ + Samband + +

+

+ + Verandi + støða + +

+

+ + Støðulýsing + : + Meting + av + førleikum + og + skerjingum + ( + kropsligum + , + sálarligum + , + menningarligum + og + sosialum + ) + : + Verandi + fyriskipanir + : + Familjulív + Frítíð + Dagstovnur + Skúli + Frítíðarskúli + annað + Høvuðsmál + +

+

+ + Ynski + hjá + familjuni + +

+

+ + Mál + tíðarætlan + 16 + +

+

+ + Mál + +

+

+ + Mál + +

+

+ + Fyriskipanir + tíðarætlan + uppfylging + +

+

+ + Lutmál + +

+

+ + Fyriskipan + HMR + tíðarætlan + uppfylging + +

+

+ + Lutmál + +

+

+ + Fyriskipan + AMR + tíðarætlan + uppfylging + +

+

+ + Lutmál + +

+

+ + Fyriskipan + MMR + tíðarætlan + uppfylging + +

+

+ + Lutmál + +

+

+ + Fyriskipan + tíðarætlan + uppfylging + +

+

+ + Barn + / + foreldur + loyva + , + at + toymislimir + fáa + skrivligt + eintak + av + virkisætlanini + . + + + Undirskrift + Barn + / + foreldur + Samskipari + 17 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2022/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-faldari_venjing_net_00006.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2022/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-faldari_venjing_net_00006.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02e331cf22d87548c54704fb0bbd5c4b76225eec --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2022/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-faldari_venjing_net_00006.xml @@ -0,0 +1,3873 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + faldari venjing net + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 2363 words + 2818 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-1eebdc76a42d09b897b3 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + faldari venjing net + almannamalaradid-1eebdc76a42d09b897b3 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/faldari_venjing_net.pdf.xml + 2022-06-01 / 2022-06-30 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + no + 2026-04-09 + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/faldari_venjing_net.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ faldari venjing net +

+ + ENDURVENJING + +

+

+ + OG + VENJING + +

+

+ + Tilboð + um + endurvenjing + og + venjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + +

+

+ + Almannaverkinum + og + kommununum + 2 + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Innihald + +

+

+ + Innihaldsyvirlit + : + Inngangur + .................................................................. + síða + 3 + +

+

+ + Hvat + er + endurvenjing + ? + + + ................................................ + síða + 3 + +

+

+ + Hvat + er + viðlíkahaldsvenjing + ? + + + .................................... + síða + 3 + +

+

+ + Hvat + er + heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + ? + + + ...................................... + síða + 3 + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + .......................... + síða + 4 + Endurvenjingarætlan + .................................................. + síða + 4 + +

+

+ + Endurvenjing + til + innlagdar + sjúklingar + ................... + síða + 4 + +

+

+ + Taluvenjing + ..................................................................... + síða + 5 + +

+

+ + Ambulant + endurvenjingartilboð + ............................. + síða + 5 + +

+

+ + Aðrar + venjingar + á + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + .............................................. + síða + 6 + +

+

+ + Endurvenjing + í + Almannaverkinum + ............................ + síða + 8 + Endurvenjing + .................................................................. + síða + 8 + Viðlíkahaldsvenjing + ..................................................... + síða + 9 + +

+

+ + Hvussu + verður + søkt + um + venjing + í + Almannaverkinum + ? + + + ................................................... + síða + 10 + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + ........................................... + síða + 11 + +

+

+ + Trý + sløg + av + venjing + ...................................................... + síða + 11 + +

+

+ + Endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + ................... + síða + 12 + +

+

+ + Heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + . + + + síða + 12 + +

+

+ + Onnur + tilboð + ................................................................... + síða + 13 + +

+

+ + Hvussu + verður + søkt + um + venjing + í + kommununum + ? + + + ........................................................... + síða + 14 + +

+

+ + Yvirlit + yvir + eldrasamstørvini + ..................................... + síða + 14 + +

+

+ + Juni + 2022 + +

+

+ + Inngangur + +

+

+ + Hvat + er + endurvenjing + ? + + + Endurvenjing + snýr + seg + um + at + endurvinna + mistan + førleika + bæði + likamliga + , + kognitivt + , + sálarliga + og + sosialt + . + + + Málið + við + venjingini + er + , + at + persónur + heilt + ella + partvíst + endurvinnur + sama + førleika + , + sum + áðrenn + hann + varð + mistur + . + + + Endurvenjingin + fevnir + um + miðvísa + , + tíðaravmarkaða + , + fyriskipaða + og + samskipaða + venjing + . + +

+

+ + Vant + verður + , + fyri + at + endurvinna + kropsfunktiónir + og + førleikar + , + við + at + gera + ymiskar + venjingar + . + +

+

+ + Hvat + er + viðlíkahaldsvenjing + ? + + + Viðlíkahaldsvenjing + snýr + seg + um + at + varðveita + førleikastøði + , + sum + av + heilsuligum + ávum + gevur + avbjóðingar + . + + + Málið + við + venjingini + er + at + tryggja + verandi + virkisførleika + og + fyribyrgja + og + útseta + at + virkisførleikin + versnar + . + + + Soleiðis + at + ein + kann + halda + fram + í + arbeiðslívinum + og + / + ella + gerandisdegnum + , + sum + longst + . + +

+

+ + Vant + verður + , + fyri + at + viðlíkahalda + kropsfunktiónir + og + førleikar + , + við + at + gera + ymiskar + venjingar + . + +

+

+ + Hvat + er + heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + ? + +

+

+ + Endamálið + við + heilsufremjandi + venjing + er + at + venda + sjóneykuna + burtur + frá + sjúk + uni + og + at + arbeiða + við + at + menna + tilfeingið + , + virkisførleika + og + meistrings + strategiir + , + sum + borgarin + hevur + . + + + Sostatt + er + endamálið + , + at + borgarin + skal + hava + eina + sterka + kenslu + av + , + at + tilveran + er + inni + halds + rík + , + løtt + at + skilja + og + handfara + . + + + Sjúku + fyri + byrgjandi + venjing + er + at + fyribyrgja + , + at + borgarin + fær + lívsstílssjúkur + og + fylgisjúkur + . + +

+

+ + Endamálið + er + at + varðveita + góða + heilsu + , + trivna + og + virkisførleika + sum + longst + . + +

+

+ + Ætlanin + við + hesum + faldara + er + at + lýsa + , + hvørji + venjingartilboð + eru + innan + sjúkrahúsverk + , + almannaverk + og + kommunur + . + + + Tilboðini + verða + lýst + her + í + stuttum + , + meðan + gjøllari + frágreiðing + um + einstøku + venjingartilboðini + er + á + heimasíðunum + hjá + ávikavist + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + , + Almannaverkinum + og + kommunalu + samstarvsøkjunum.3 + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Endurvenjingarætlan + +

+

+ + Í + sambandi + við + at + endurvenjing + verður + veitt + , + skal + Sjúkrahúsverkið + bjóða + sjúklinginum + eina + endurvenjingarætlan + . + + + Endurvenjingarætlanin + skal + verða + gjørd + í + samráð + við + sjúklingin + . + + + Sjúklingurin + skal + í + seinasta + lagi + , + tá + ið + viðkomandi + verður + útskrivaður + av + sjúkrahúsi + , + ella + tá + ið + ambulanta + sjúkrahúsendurvenjingin + er + liðug + , + fáa + endurvenjingarætlanina + . + +

+

+ + Endurvenjing + til + innlagdar + sjúklingar + +

+

+ + Innlagdir + sjúklingar + fáa + endurvenjng + , + um + lækni + ávísir + / + skipar + fyri + hesum + . + + + Hesir + sjúklingar + eru + úr + ymiskum + sjúklingabólkum + . + + + Borgarar + , + knýttir + at + Psykiatriska + deplinum + , + kunnu + bert + ávísast + til + ergo + og + fysioterapi + av + læknum + á + Psykiatriska + deplinum.4 + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + er + skipað + við + trimum + sjúkrahúsum + : + Landssjúkrahúsið + , + Klaksvíkar + +

+

+ + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + + + Endurvenjing + er + á + øllum + trimum + sjúkrahúsunum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + veitir + ókeypis + endurvenjing + til + sjúklingar + , + sum + hava + læknafakliga + grundaðan + tørv + á + endurvenjing + á + sjúkrahúsi + . + + + Endurvenjing + verður + veitt + , + tá + ið + sjúklingur + er + innlagdur + , + men + kann + eisini + verða + veitt + , + tá + ið + sjúklingi + tørvar + ambulanta + endurvenjing + , + eftir + at + vera + útskrivaður + av + sjúkrahúsi + . + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + 5 + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Taluvenjing + +

+

+ + Audiologopedur + ( + taluráðgevi + ) + er + knýttur + at + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Audiologopedur + kannar + sjúklingar + og + skipar + endurvenjing + hjá + sjúklingum + , + ið + hava + fingið + málsligar + trupulleikar + og + / + ella + talu + trupul + leikar + eftir + m.a. + apopleksi + . + + + Veitingin + er + til + innlagdar + sjúklingar + og + tey + , + ið + hava + tørv + á + ambulantari + endurvenjing + , + eftir + at + tey + eru + útskrivað + . + + + Harumframt + veitir + audiologopedur + ráðgeving + og + vegleiðing + til + sjúklingar + , + ið + hava + samskiftis + trupul + leikar + , + avvarðandi + teirra + og + starvsfólk + i + sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Ambulant + endurvenjingartilboð + +

+

+ + Sjúklingar + , + sum + eru + útskrivaðir + , + kunnu + halda + fram + við + ambulantari + endurvenjing + í + eitt + avmarkað + tíðarskeið + , + eftir + at + teir + eru + útskrivaðir + av + sjúkrahúsi + . + + + Ambulantu + endurvenjingartilboðini + eru + hesi + : + – + Barnakonur + við + kokupínu + fáa + vegleiðing + v.m + . + + + – + Børn + verða + kannað + , + fáa + vegleiðing + og + viðgerð + – + Heittvatnsvenjing + – + Hjartarehabilitering + fyri + skurðviðgjørdar + sjúklingar + og + sjúklingar + við + hjartaviknan + – + Endurvenjing + fyri + krabbameinsjúklingar + , + sum + eru + í + viðgerð + – + Lungnarehabilitering + fyri + KOL + og + aðrar + lungnasjúkur + – + Framhaldandi + venjing + fyri + sjúklingar + við + apopleksi + – + Uppfylgjandi + endurvenjing + eftir + ortopedskurðviðgerðir + – + Ambulant + psykiatrisk + endurvenjing + – + Psykiatrisk + ergoterapi + , + útgreining + og + venjing + av + førleikum + , + sansastimbrandi + viðgerð + v.m + . + + + – + Psykiatrisk + fysioterapi + , + kanning + , + meting + , + viðgerðir + kropskensluvenjing + og + kropsedukatión + v.m + . + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + : + – + Bandagist + / + ortopediskan + skómakara + – + Giktasjúk + fáa + bólkaviðgerð + við + venjingum + í + hyli + og + á + landi + – + Lymfødemviðgerð + eftir + mettum + tørvi + – + Petø + – + Ryggambulatorium + / + ryggbólkar + , + bólkaviðgerð + við + venjingum + í + hyli + og + á + landi + – + SclerosuLandssjúkrahúsið + : + – + Bróstkrabbasjúklingar + fáa + vegleiðing + , + venjing + og + viðgerð + – + Sjúklingar + við + dystoni + fáa + vegleiðing + , + venjing + og + viðgerð + – + Sjúklingar + við + krabba + í + høvdi + og + hálsi + fáa + vegleiðing + , + venjing + og + viðgerð + – + Sjúklingar + við + inkontinens + fáa + kanning + , + vegleiðing + , + venjing + og + viðgerð + – + Lymfødemviðgerð + eftir + mettum + tørvi + viðgerð + fyri + børn + við + kropsligum + avbjóðingum + bólkaviðgerð + við + venjingum + í + hyli + og + á + landi + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + : + – + Parkinsonvenjingar + – + Pínuklinikk + við + kropsterapi + og + fysioterapi + – + Screening + fyri + SI + – + Barsilsvenjingar + í + viku + 24 + og + fram + til + føðing + – + Heittvatnshyl + til + barnakonu + og + barn + frá + viku + 8 + eftir + føðing + – + 1. + hjálparskeið + til + mammu + og + barn + – + Endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + til + børn + við + sjúku + , + førleikatarni + og + / + ella + breki + – + Motoriskar + venjingar + til + børn + Nærri + kunning + Nærri + kunning + um + ávísu + endurvenjingartilboðini + er + at + finna + á + heimasíðunum + hjá + sjúkrahúsunum + á + www.ls.fo + , + www.ks.fo + , + og + www.ssh.fo + . + + + trupulleikar + til + børn + og + ung + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Harumframt + veita + sjúkrahúsini + hesi + ambulantu + endurvenjingartilboðini + : + +

+

+ + Á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + – + Lymfødemviðgerð + – + Venjing + í + heittvatnshyli + – + Ryggambulatorium + – + Endurvenjing + til + sjúklingar + við + sclerosu + – + Endurvenjing + til + sjúklingar + við + giktasjúku + – + Petø + – + Paraffinbað + – + Ergoterapi + venjingar + +

+

+ + Á + Landssjúkrahúsinum + : + – + Lymfødemviðgerð + – + Viðgerð + – + barnaføtur + – + Vegleiðing + til + barnakonur + , + sum + hava + kokupínu + / + kokuloysn + – + Vegleiðing + og + venjing + í + sambandi + við + inkontinens + – + Kol + / + lungna + venjingar + / + bólkar + – + Paraffinbað + – + Somatiska + ergoterapi + +

+

+ + Á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + : + – + Ergoterapi + til + bæði + børn + og + vaksin + – + SI + – + Heittvatnshyl + – + Kokubotnavenjingar + til + kvinnur + og + menn + eftir + skurðviðgerð + í + undirlívinum + – + Diabetesbólkar + – + Lungnabólkar + – + Hjartabólkar + – + Bróstakrabbasjúklingar + , + sum + eru + í + viðgerð + , + fáa + vegleiðing + , + viðgerð + og + venjing + – + Fysioterapi + og + / + ella + ergoterapi + til + ortopedkirurgiskarkanningar + og + venjingar + til + børn + , + screeningar + av + barnagarðsbørnum + , + medisinskar + og + skurðsjúklingar + , + ið + hava + tørv.7 + +

+

+ + KLAKSVÍKAR + SJÚKRAHÚS + Fysiurgiska + deild + Sjúkrahúsbrekka + 1 + 700 + Klaksvík + Tel. + +298 + 454545 + Tpost + : + ks@ks.fo + +

+

+ + LANDSSJÚKRAHÚSIÐ + Ergo + og + fysioterapideildin + , + J.C + . + + + Svabosgøta + 4149 + 100 + Tórshavn + Tel. + +298 + 304500 + Tpost + : + ls@ls.fo + +

+

+ + SUÐUROYAR + SJÚKRAHÚS + Fysiurgisk + deild + Sjúkrahúsbrekkan + 19 + 800 + Tvøroyri + Tel. + +298 + 343300 + Tpost + : + ssh@ssh.fo + +

+

+ + Endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Kommunulæknar + kunnu + ávísa + til + hesi + endurvenjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + : + 8 + +

+

+ + Endurvenjing + +

+

+ + Eru + førleikar + mistir + , + sum + kunnu + endurvinnast + , + kann + endurvenjing + verða + ein + góð + hjálp + . + + + Vant + verður + , + fyri + at + endurvinna + kropsfunktiónir + og + førleikar + , + við + at + gera + ymiskar + venjingar + sum + t.d. + : + – + Venjing + í + persónligum + gerandisaktivitetum + , + sum + t.d. + persónligt + reinføri + og + í + / + úrlating + – + Venjing + í + mobiliteti + / + flytføri + í + heiminum + og + nærumhvørvinum + , + tað + vil + siga + at + flyta + seg + frá + einum + staði + til + annað + . + + + Venjing + í + , + heilt + ella + partvíst + , + at + megna + gerandisaktivitetir + , + t.d. + gera + mat + , + keypa + inn + , + vaska + klæði + , + gera + reint + , + arbeiða + í + hava + o.s.fr. + – + Venjing + í + kognitivum + , + sálarligum + og + sosialum + funktiónum + , + sum + t.d. + at + halda + skil + á + og + skipa + gerandisdagin + – + Venjing + av + ítøkiligum + førleikum + , + t.d. + javnvág + , + liðiligheit + , + úthaldni + , + lungakapasiteti + og + styrki + , + sum + kann + vera + ein + fortreyt + fyri + at + megna + omanfyrinevndu + gerandisaktivitetir + – + Venjing + í + at + nýta + hóskandi + hjálpartól + Talan + er + um + eitt + málrættað + og + tíðaravmarkað + tilboð + , + sum + verður + lagt + til + rættis + í + samráð + við + borgaran + . + + + Venjingin + kann + verða + veitt + sum + bólkavenjing + , + einstaklingavenjing + ella + sum + ein + samanseting + av + báðum + . + + + Vanliga + venur + ein + 23 + ferðir + um + vikuna + . + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Venjing + í + Almannaverkinum + +

+

+ + Tvey + sløg + av + venjing + : + – + Endurvenjing + – + Viðlíkahaldsvenjing + +

+

+ + Fyri + fólk + í + aldrinum + 18 + ár + og + upp + til + fólkapensjónsaldur + , + sum + eru + heimabúgvandi + og + hava + tørv + á + venjing + , + eru + hesi + tilboð + møguliga + ein + hjálp + . + +

+

+ + Tilboðini + fevna + um + allar + borgarar + í + Føroyum + . + + + Borgarin + fær + bjóða + venjing + so + nær + sínum + bústaði + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Almannaverkið + hevur + í + løtuni + venjingarhøli + í + Klaksvík + og + Tórshavn + . + + + Um + tað + tænir + venjingini + og + umstøðurnar + loyva + tí + , + kann + venjingin + fara + fram + heima + hjá + borgaranum + ella + í + hansara + nærumhvørvi + . + +

+

+ + Fysio + - + og + ergoterapeutar + samskipa + og + stíla + fyri + venjingini + . + + + Áðrenn + venjingin + byrjar + , + verður + ein + persónlig + og + ítøkilig + venjingarætlan + um + mál + , + innihald + og + tíðarskeið + gjørd + . + +

+

+ + Venjingartilboðini + eru + ókeypis + og + krevja + ikki + ávísing + frá + lækna + . + + + Avgerðin + er + grundað + á + eina + tvørfakliga + heildarmeting + av + tørvinum + og + støðuni + hjá + tí + einstaka + . + +

+

+ + Endurvenjing + í + Almannaverkinum + 9 + +

+

+ + Venjing + í + Almannaverkinum + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + +

+

+ + Hevur + ein + , + orsakað + av + breki + ella + sjúku + , + støðugar + avbjóðingar + í + mun + til + virkisføri + , + kann + viðlíkahaldsvenjing + vera + ein + góð + hjálp + . + + + Fyri + at + fyribyrgja + og + útseta + , + at + virkisførleikin + versnar + , + verður + vant + fyri + at + viðlíkahalda + likamligar + førleikar + , + og + fyri + at + minka + um + møguligar + avleiðingar + av + skerdum + virkisføri + . + + + – + Venjingin + kann + t.d. + fevna + um + venjing + í + persónligum + gerandis + aktivitetum + , + sum + t.d. + persónligt + reinføri + og + í + / + úrlating + – + Venjing + í + mobiliteti + / + flytføri + í + heiminum + og + nærumhvørv + – + Venjing + í + , + heilt + ella + partvíst + , + at + megna + gerandisaktivitetir + , + t.d. + gera + mat + , + keypa + inn + , + vaska + klæði + , + gera + reint + , + arbeiða + í + hava + o.s.fr. + – + Venjing + í + kognitivum + , + sálarligum + og + sosialum + funktiónum + , + sum + t.d. + at + halda + skil + á + og + skipa + gerandisdagin + – + Venjing + av + ítøkiligum + førleikum + , + t.d. + javnvág + , + liðiligheit + , + úthaldni + , + lungakapasiteti + og + styrki + , + sum + kann + vera + ein + fortreyt + fyri + at + megna + omanfyrinevndu + gerandisaktivitetir + – + Venjing + í + at + nýta + hóskandi + hjálpartól + Talan + er + um + málrættað + tilboð + , + sum + verða + løgd + til + rættis + í + samráð + við + borgaran + . + + + Venjingartilboðini + verða + í + høvuðsheitum + veitt + sum + bólkavenjing + . + + + Vant + verður + 1inum + , + tað + vil + siga + at + flyta + seg + frá + einum + staði + til + annað + 2 + ferðir + um + vikuna + , + skipað + í + skeiðum + á + 810 + vikur + . + + + Venjingartilboðið + hjá + tí + einstaka + verður + endurskoðað + eftir + hvørjar + 24 + mánaðir + . + +

+

+ + Nærri + kunning + Tilboðið + er + , + at + byrja + við + , + avmarkað + og + verður + støðugt + útbygt + . + + + Mælt + verður + til + at + fylgja + gongdini + á + heimasíðu + okkara + www.av.fo + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Hvussu + verður + søkt + um + venjing + í + +

+

+ + Almannaverkinum + ? + +

+

+ + Oyðublaðið + “ + Umsókn + um + venjing + í + Almannaverkinum + ” + skal + sendast + Almannaverkinum + umvegis + Vangan + , + við + tposti + ella + vanligum + brævposti + . + + + Oyðublaðið + er + at + finna + í + høgra + bredda + á + heimasíðuni + www.av.fo + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + lata + Almannaverkinum + frágreiðingar + frá + viðkomandi + kanningum + , + skanningum + , + røntgen + og + / + ella + endurvenjingarætlan + saman + við + umsóknini + . + + + Hetta + kann + skunda + undir + viðgerðina + av + umsóknini + . + +

+

+ + Er + tørvur + á + tí + , + kann + borgarin + fáa + avvarðandi + ella + fakfólk + , + eitt + nú + í + sjúkrahúsverkinum + ella + hjá + kommunulækna + , + at + hjálpa + við + umsóknini + . + +

+

+ + Um + ivamál + eru + , + er + møguligt + at + venda + sær + til + Almannaverkið + á + telefon + 360000 + ella + umvegis + tpost + til + av@av.fo + . + + + Nærri + kunning + er + at + finna + á + heimasíðuni + www.av.fo + . + +

+

+ + Staravegur + 18 + Postboks + 3096 + , + FO110 + Tórshavn + Tel. + 360000 + , + Faks + 360001 + Tpost + : + av@av.fo + +

+

+ + Venjing + í + Almannaverkinum + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + +

+

+ + Trý + sløg + av + venjing + eru + : + – + Endurvenjing + – + Viðlíkahaldsvenjing + – + Heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + Øll + økini + veita + fólki + , + sum + eru + 67 + ár + og + eldri + , + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Fysio + og + ergoterapeutar + samskipa + og + stíla + fyri + venjingini + . + + + Áðrenn + venjingin + byrjar + verður + ein + persónlig + og + ítøkilig + venjingarætlan + um + mál + , + innihald + og + tíðarskeið + ásett + saman + við + hvørjum + einstøkum + . + + + Venjingarætlanin + byggir + sostatt + á + eina + fakliga + meting + , + í + samráð + við + borgaran + . + +

+

+ + Venjingartilboðini + krevja + ikki + ávísing + frá + lækna + . + + + Borgari + , + kommunulækni + , + avvarðandi + , + visitator + og + heilsustarvsfólk + kunnu + venda + sær + til + eldrasamstarvið + og + søkja + um + venjing + . + +

+

+ + Venjingartilboðini + fara + aloftast + fram + í + bólkum + , + sum + eru + skipað + fasta + tíð + , + og + staðsett + í + venjingarhøli + , + sum + kommunan + varðar + av. + Venjingin + kann + eisini + skipast + sum + einstaklingavenjing + , + bæði + í + venjingarhølum + , + í + heiminum + og + nærumhvørvinum + hjá + borgaranum + , + ella + á + bústovnum + , + sum + kommunan + varðar + av. + Vanliga + verður + vant + 13 + ferðir + um + vikuna + í + eitt + avmarkað + tíðarskeið + . + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + Eldraøkið + er + skipað + í + 7 + samstarvsøki + , + umframt + Tórshavnar + Kommunu + , + sum + er + skipað + fyri + seg + : + – + NBH + – + Norðoya + Bú + - + og + Heimatænasta + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + í + Norðoyggjum + – + Nánd + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + í + eystur + Eysturoy + – + Roðin + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + við + Skálafjørðin + – + VEKS + – + eldrasamstarvið + millum + Vestmanna + - + , + Eiðis + - + , + Kvívíkar + - + og + Sunda + kommunur + – + Heilsu + - + og + umsorganartænastan + í + Tórshavnar + kommunu + – + Vesturvón + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + í + Vágum + – + Økistænastan + í + Sandoyar + Sýslu + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + í + Sandoynni + – + Bú + - + og + Heimatænastan + í + Suðuroy + – + eldrasamstarvið + millum + kommunurnar + í + Suðuroy12 + +

+

+ + Endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + kann + innihalda + : + – + Venjing + í + persónligum + gerandisaktivitetum + , + sum + t.d. + persónligt + reinføri + og + í + / + úrlating + – + Venjing + í + mobiliteti + / + flytføri + í + heiminum + og + nærumhvørvinum + , + tað + vil + siga + at + flyta + seg + frá + einum + staði + til + annað + – + Venjing + í + , + heilt + ella + partvíst + , + at + megna + gerandisaktivitetir + , + t.d. + gera + mat + , + keypa + inn + , + vaska + klæði + , + gera + reint + , + arbeiða + í + hava + o.s.fr. + – + Venjing + í + kognitivum + , + sálarligum + og + sosialum + funktiónum + , + sum + t.d. + at + halda + skil + á + og + skipa + gerandisdagin + – + Venjing + av + ítøkiligum + førleikum + , + t.d + javnvág + , + liðiligheit + , + úthaldni + , + lungakapasiteti + og + styrki + , + sum + kann + vera + ein + fortreyt + fyri + at + megna + omanfyrinevndu + gerandisaktivitetir + – + Venjing + í + at + nýta + hóskandi + hjálpartól + og + vælferðartøkni + +

+

+ + Heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + kann + innihalda + : + – + Venjing + í + styrki + , + úthaldni + , + javnvág + , + liðiligheit + – + Læra + at + tillaga + støðuna + ein + er + í + , + í + mun + til + virkisføreika + – + Læra + at + liva + við + varandi + sjúku + – + Vegleiðing + í + nýtslu + av + hjálpartólum + / + vælferðartøkni + – + Sosiala + samveru + +

+

+ + Harumframt + veita + kommunusamstørvini + ergoterapeutiska + og + fysioterapeutiska + vegleiðing + . + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + +

+

+ + Afturat + tilboðunum + , + sum + eru + nevnd + omanfyri + , + um + endurvenjing + , + við + líka + halds + venjing + og + heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + , + skipa + økini + hvør + í + sínum + lag + ymisk + tilboð + til + sínar + borgarar + . + + + Yvirlit + yvir + tilboðini + sæst + niðanfyri + : + +

+

+ + NORÐOYA + BÚ + - + OG + HEIMATÆNASTA + : + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + +

+

+ + Sambýlinum + á + Heygnum + +

+

+ + Eginvenjing + í + Ven + og + Virka + +

+

+ + Venjing + sum + kvøldskúlatilboð + www.kks.fo + +

+

+ + Søkjast + kann + um + serflutning + til + venjing + +

+

+ + NÁND + : + +

+

+ + Eginvenjing + í + Leirvík + fyri + borgarar + 60+ + +

+

+ + Eginvenjing + í + kappróðrarfelagnum + í + +

+

+ + Fuglafirði + +

+

+ + ROÐIN + : + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + Eysturoyar + +

+

+ + Røktar + og + Ellisheimi + í + Runavík + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + Bylgjuni + í + +

+

+ + Runavík + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + +

+

+ + Ítrottarhøllini + á + Skála + +

+

+ + VEKS + : + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + á + Heiminum + á + +

+

+ + Grønanesi + í + Vestmanna + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + á + Mørkini + í + +

+

+ + Streymnesi + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + +

+

+ + Hólmahúsinum + á + Eiði + +

+

+ + HEILSU + - + OG + UMSORGANARTÆNASTAN + : + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + Urd + í + +

+

+ + Hoyvík + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + FIMI + í + +

+

+ + Gundadali + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + +

+

+ + Badmintonhøllini + í + Gundadali + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + fimleikahøllini + í + Kollafirði + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + Nólsoy + +

+

+ + Eginvenjing + í + venjingarmiðstøð + +

+

+ + Venjing + í + bólki + og + sjálvvenjing + í + +

+

+ + Tilhaldinum + í + Miðbýnum + +

+

+ + VESTURVÓN + : + +

+

+ + Venjing + til + borgarar + á + Dagtilboðnum + í + +

+

+ + Ivanshúsi + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + venjingarhølinum + á + Sýnini + +

+

+ + ØKISTÆNASTAN + Í + SANDOYAR + SÝSLU + : + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + +

+

+ + Ítróttarhøllini + á + Meginskúlanum + í + Sandoynni + +

+

+ + BÚ + – + OG + HEIMATÆNASTAN + Í + SUÐUROY + : + +

+

+ + Gerandisrehabilitering + +

+

+ + Egin + venjing + á + Hamragarði + +

+

+ + GEVIÐ + GÆTUR + ! + + + Tilboðini + kunnu + broytast + , + sí + dagførd + yvirlit + á + heimasíðuni + hjá + viðkomandi + eldrasamstarvi + . + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + +

+

+ + NORÐOYAR + BÚ + - + OG + +

+

+ + HEIMATÆNASTU + +

+

+ + Ven + og + Virka + +

+

+ + Kjalarvegur + 48700 + Klaksvík + +

+

+ + Tel. + +298 + 793464 + +

+

+ + Tpost + : + nbh@nbh.fo + www.nbh.fo + +

+

+ + NÁND + +

+

+ + Oyran + 2512 + Norðagøta + +

+

+ + Tel.+298 + 73 + 02 + 00 + . + +

+

+ + Tpost + : + eystur@eystur.fo + www.eysturkommuna.fo + +

+

+ + ROÐIN + +

+

+ + Friðartún + 1620 + Runavík + +

+

+ + Tel.+ + 298 + 478200 + +

+

+ + Tpost + : + rodin@rodin.fo + www.rodin.fo + +

+

+ + VEKS + +

+

+ + Bakkavegur + 59350 + Vestmanna + +

+

+ + Tel. + +298 + 424 + 525 + +

+

+ + Tpost + : + veks@veks.fo + www.veks.fo + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + Hvussu + verður + søkt + um + venjing + í + kommununum + ? + + + Umsóknarblað + skal + fyllast + út + og + sendast + til + viðkomandi + eldrasamstarv + . + +

+

+ + Umsóknarbløð + og + nærri + kunning + um + ávísu + tilboðini + , + eru + at + finna + á + heimasíðuni + hjá + viðkomandi + eldrasamstarvið + , + ella + við + at + venda + sær + til + eldrasamstarvið + . + +

+

+ + Yvirlit + yvir + eldrasamstørvini + : + 15 + +

+

+ + Venjing + í + kommununum + +

+

+ + Endurvenjing + og + venjing + +

+

+ + HEILSU + - + OG + +

+

+ + UMSORGANARTÆNASTAN + +

+

+ + Heilsuhúsið + +

+

+ + Brekkutún + 1188 + Hoyvík + +

+

+ + Tel. + + + 298 + 302010 + +

+

+ + Tpost + : + heilsuhusid@torshavn.fo + www.torshavn.fo + +

+

+ + VESTURVÓN + +

+

+ + Kálvalíðvegur + 2370 + Miðvágur + +

+

+ + Tel. + +298 + 793200 + +

+

+ + Tpost + : + vesturvon@vesturvon.fo + www.vesturvon.fo + +

+

+ + ØKISTÆNASTAN + Í + +

+

+ + SANDOYAR + SÝSLU + +

+

+ + Miðgøta + 8210 + Sandur + +

+

+ + Tel. + +298 + 793600 + +

+

+ + Tpost + : + ot@ot.fo + www.ot.fo + +

+

+ + BÚ + – + OG + HEIMATÆNASTAN + +

+

+ + Í + SUÐUROY + +

+

+ + Eiðisvegur + 28900 + Vágur + +

+

+ + Tel. + +298 + 793504 + , + +298 + 793506 + , + +298 + 793507 + +

+

+ + Tpost + : + terapeutar@bhs.fo + . + + + www.bhs.fo + +

+

+ + ALMANNAMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Sicial + Affairs + +

+

+ + HEILSUMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Healthsniða.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2024/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-serlaeknaaetlan_toervur_a_00033.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2024/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-serlaeknaaetlan_toervur_a_00033.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75317fe2acd810758417dc6c0d6e76f743fcf8ea --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2024/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-serlaeknaaetlan_toervur_a_00033.xml @@ -0,0 +1,7548 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + serlaeknaaetlan toervur a serlaeknum i foeroyska heilsuverkinum juni 2024 + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 5244 words + 6013 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-bfd685d28de8e7c848a8 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + serlaeknaaetlan toervur a serlaeknum i foeroyska heilsuverkinum juni 2024 + almannamalaradid-bfd685d28de8e7c848a8 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/serlaeknaaetlan-toervur-a-serlaeknum-i-foeroyska-heilsuverkinum-juni-2024.pdf.xml + 2024-06-01 / 2024-06-30 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + no + 2026-04-09 + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/serlaeknaaetlan-toervur-a-serlaeknum-i-foeroyska-heilsuverkinum-juni-2024.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ serlaeknaaetlan toervur a serlaeknum i foeroyska heilsuverkinum juni 2024 +

+ + Tørvurin + á + serlæknum + í + føroyska + heilsuverkinum + +

+

+ + Juni + 2024 + 2 + +

+

+ + INNIHALD + Formæli + ........................................................................................................................................................... + 3 + +

+

+ + Inngangur + og + samandráttur + ............................................................................................................................. + 4 + +

+

+ + Støðulýsing + – + tal + av + serlæknum + og + verandi + virksemi + ..................................................................................... + 6 + +

+

+ + Serlæknar + í + Sjúkrahúsverkinum + .................................................................................................................. + 6 + +

+

+ + Uttanlandsviðgerðir + .................................................................................................................................... + 8 + +

+

+ + Kommunulæknar + ........................................................................................................................................ + 9 + +

+

+ + Føroyar + samanbornar + við + onnur + lond + ............................................................................................................ + 10 + +

+

+ + Hvørjar + grundleggjandi + heilsutænastur + skal + heilsuverkið + veita + í + Føroyum + .................................................. + 11 + +

+

+ + Vaksandi + eftirspurningur + eftir + heilsutænastum + ............................................................................................. + 12 + +

+

+ + Hvussu + nógvar + serlæknar + innan + hvørt + serøki + ................................................................................................ + 13 + +

+

+ + Átøk + at + fáa + fleiri + serlæknar + ........................................................................................................................... + 15 + +

+

+ + Stýra + høvuðsútbúgvingum + ........................................................................................................................ + 15 + +

+

+ + Fáa + læknar + undir + útbúgving + at + velja + føroyska + heilsuverkið + ...................................................................... + 15 + +

+

+ + Útbúgvingarmøguleikar + ............................................................................................................................ + 16 + +

+

+ + Tørvur + á + útbúgvingarstørvum + ................................................................................................................... + 17 + +

+

+ + Fíggjarviðurskifti + .......................................................................................................................................... + 19 + +

+

+ + Tørvur + á + at + endurskoða + skipanina + við + fígging + av + útbúgvingarstørvum + .................................................... + 19 + +

+

+ + Fígging + til + fleiri + serlæknar + ........................................................................................................................ + 20 + 3 + +

+

+ + FORMÆLI + Í + 2023 + setti + Margit + Stórá + , + landsstýriskvinna + í + heilsumálum + , + ein + arbeiðsbólk + at + gera + eitt + tilmæli + viðvíkjandi + serlæknaplanlegging + fyri + Føroyar + . + +

+

+ + Eins + og + í + flestu + londum + um + okkara + leiðir + tørvar + okkum + fleiri + serlæknar + . + + + Í + mun + til + fólkatalið + eru + færri + serlæknar + í + Føroyum + enn + í + okkara + grannalondum + . + + + Hetta + hóast + talið + av + serlæknum + er + økt + munandi + seinastu + árini + . + +

+

+ + Orsøkin + til + tørvin + er + vaksandi + eftirspurningurin + eftir + heilsutænastum + . + + + Eyðvitað + er + tað + ein + stór + avbjóðing + at + nøkta + tann + alsamt + vaksandi + eftirspurningin + , + og + avbjóðingin + verður + neyvan + loyst + við + einans + at + økja + talið + av + heilsustarvsfólki + . + + + Í + hesum + tilmæli + er + viðgerðin + tó + avmarkað + til + serlæknar + . + +

+

+ + Tað + kunnu + vera + fleiri + boð + upp + á + , + hvat + rætta + talið + av + serlæknum + skal + verða + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + valt + at + venda + sær + til + teirra + , + sum + eru + tættast + at + avbjóðingini + – + nevniliga + serlæknarnar + , + sum + starvast + innan + heilsuverkið + í + dag + – + fyri + at + fáa + teirra + boð + upp + á + tørvin + á + serlæknum + í + Føroyum + . + +

+

+ + Tilmælið + lýsir + verandi + støðu + og + avbjóðingina + . + + + Avbjóðingin + er + ikki + av + slíkum + slag + , + at + hon + kann + loysast + av + myndugleikunum + einsamøllum + . + + + Myndugleikarnir + hava + ávirkan + á + fyritreytirnar + , + men + tað + eru + serlæknarnir + , + sum + velja + , + hvar + teir + vilja + starvast + . + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + hevur + boðað + frá + , + at + tilmælið + eigur + at + verða + endurskoðað + fimta + hvørt + ár + . + + + Hetta + er + skilagott + , + tí + umstøðurnar + broytast + støðugt + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + vónar + , + at + tilmælið + kann + verða + eitt + ávegis + amboð + at + brúka + , + tá + metast + skal + um + , + hvørjir + serlæknar + skulu + setast + í + starv + , + og + til + at + gera + útbúgvingarætlanir + fyri + yngri + læknar + . + +

+

+ + Í + arbeiðsbólkinum + hava + verið + : + +

+

+ + Tummas + í + Garði + , + varastjóri + Landssjúkrahúsið + , + formaður + +

+

+ + Gunnvá + Guttesen + , + varastjóri + Landssjúkrahúsið + +

+

+ + Gunnbjørg + Guttesen + , + varastjóri + Suðuroyar + sjúkrahús + +

+

+ + Súsanna + Olsen + , + varastjóri + Klaksvíkar + sjúkrahús + +

+

+ + Bjarni + á + Steig + , + stjóri + Heilsustýrið + +

+

+ + Petur + Martin + Hansen + , + deildarleiðari + Heilsutrygd + +

+

+ + Katrin + Danielsen + , + kommunulækni + , + +

+

+ + Irena + Nolsø + , + fulltrúi + Heilsumálaráðið + , + samskipari + +

+

+ + Petur + Joensen + , + fulltrúi + Heilsumálaráðið + , + samskipari + 4 + +

+

+ + INNGANGUR + OG + SAMANDRÁTTUR + Í + samgonguskjalinum + er + ásett + , + at + tilmæli + skal + gerast + um + , + hvørji + serlæknaøki + skulu + mennast + í + heilsuverkinum + og + um + , + hvussu + nógvir + serlæknar + skulu + vera + á + hvørjum + øki + . + + + Greið + mál + skulu + setast + fyri + , + hvussu + tørvurin + á + serlæknum + innan + sjúkrahúsverkið + og + kommunulæknaskipanina + verður + nøktaður + komandi + árini + . + +

+

+ + Endamálið + við + tilmælinum + er + at + lýsa + tørvin + á + serlæknum + í + føroyska + heilsuverkinum + , + og + hvussu + tørvurin + kann + nøktast + . + +

+

+ + Føroyska + heilsuverkinum + vantar + serlæknar + bæði + í + sjúkrahúsverkinum + og + í + kommunulæknaskipanini + . + + + Tað + vísa + fyrst + og + fremst + tilmælini + frá + verandi + serlæknum + , + sum + arbeiðsbólkurin + vendi + sær + til + . + + + Mangulin + á + serlæknum + sæst + eisini + í + samanberingini + við + londini + kring + okkum + . + +

+

+ + Støðulýsingin + staðfestir + , + at + serlæknar + vanta + innan + stórt + sæð + øll + serøkini + . + + + Í + sjúkrahúsverkinum + mangla + meira + enn + 50 + serlæknar + aftrat + verandi + normeringum + . + + + Á + kommunulæknaøkinum + mangla + 10 + læknar + aftrat + teimum + settu + læknunum + og + vikarunum + . + +

+

+ + Umframt + , + at + normeringin + eigur + at + økjast + , + mangla + eisini + fleiri + serlæknar + í + verandi + normeringum + . + + + Í + ávísan + mun + verður + hesin + tørvurin + á + serlæknum + nøktaður + við + , + at + konsulentar + og + vikarar + koma + hendavegin + í + styttri + ella + longri + tíðarskeið + . + + + Hetta + er + tó + ikki + altíð + tann + mest + skynsama + loysnin + . + + + Mongu + skiftini + millum + nógvar + læknar + er + ikki + altíð + tað + besta + fyri + sjúklingarnar + . + + + Haraftrat + er + henda + loysnin + í + flestu + førum + dýrari + , + enn + um + læknarnar + vóru + í + føstum + størvum + her + . + + + Innan + økir + , + har + tørvur + er + á + serlæknamanning + alla + tíðina + , + er + tað + ein + fyrimunur + við + serlæknum + í + føstum + størvum + . + +

+

+ + At + fáa + boð + upp + á + , + hvussu + nógvar + serlæknar + , + vit + skulu + hava + , + kann + gerast + upp + á + ymsar + mátar + . + + + Í + hesum + tilmæli + er + tað + gjørt + við + útgangsstøði + í + tilmælum + frá + teimum + serlæknum + , + sum + virka + á + økjunum + í + dag + , + og + eru + tey + , + sum + hava + besta + innlitið + í + hetta + . + +

+

+ + Tørvurin + broytist + støðugt + , + og + hetta + tilmælið + vísir + , + hvussu + stórur + tørvurin + er + í + dag + . + + + Hann + verður + ikki + nøktaður + upp + á + stutta + tíð + , + og + áðrenn + hetta + tilmælið + er + rokkið + , + er + tørvurin + broyttur + . + + + Støðan + og + tørvurin + broytist + allatíðina + . + + + Í + praksis + kann + tilmælið + tí + brúkast + til + at + vísa + , + at + tað + skulu + nógvir + serlæknar + setast + , + áðrenn + tørvurin + er + nøktaður + . + +

+

+ + Eitt + er + at + koma + við + boði + upp + á + , + hvussu + nógvar + serlæknar + , + vit + skulu + hava + . + + + Eitt + annað + er + , + hvussu + vit + kunnu + leggja + til + rættis + , + hvussu + nógvar + av + hvørjum + , + vit + skulu + seta + frá + ár + undan + ári + . + + + Her + hava + Føroyar + eina + stóra + avbjóðing + . + + + Hon + liggur + í + , + at + vit + hava + ikki + ræði + á + , + hvussu + høvuðsútbúgvingarstørv + verða + skipað + . + + + Vit + kunnu + ikki + sjálvi + áseta + , + hvussu + nógvar + av + hvørjum + serlæknum + , + vit + útbúgva + til + føroyska + heilsuverkið + . + + + Vit + eru + avmarkað + til + at + velja + millum + tey + , + ið + eru + liðugt + útbúgvin + . + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + hevur + boðað + frá + , + at + ætlanin + eigur + at + verða + eftirmett + umleið + fimta + hvørt + ár + . + + + Vónandi + hava + vit + til + ta + tíð + fingið + størri + ávirkan + á + , + hvussu + høvuðsútbúgvingarnar + verða + skipaðar + , + so + ein + meira + stýrd + ætlan + kann + leggjast + . + +

+

+ + Hendan + frágreiðingin + vísir + , + at + tørvurin + á + serlæknum + er + so + mikið + stórur + , + at + heilsuverkið + tey + fyrstu + árini + stórt + sæð + kann + brúka + allar + serlæknar + , + sum + til + ber + at + fáa + í + starv + . + +

+

+ + Fígging + er + ein + fyritreyt + fyri + at + fáa + fleiri + læknar + , + bæði + til + Sjúkrahúsverkið + og + til + fleiri + kommunulæknaviðtalur + . + + + Snýr + tað + seg + um + , + at + serlæknar + verða + settir + , + har + tað + nú + vera + brúktir + konsulentar + , + kann + væntast + , + at + ein + partur + av + fíggingini + kann + koma + frá + spardum + konsulentútreiðslum + . + + + 5 + +

+

+ + Hendan + frágreiðingin + lýsir + fyrst + , + hvussu + støðan + er + í + dag + . + + + Tal + av + serlæknum + innan + tey + ymsu + serøkini + verður + lýst + . + + + Hetta + vísir + samstundis + yvirskipað + , + innan + hvørji + serøki + , + viðgerðir + og + tænastur + verða + veittar + í + Føroyum + . + +

+

+ + Lýst + verður + eisini + , + hvørjar + viðgerðir + og + aðrar + heilsutænastur + verða + framdar + á + viðgerðarstøðum + uttanlands + . + +

+

+ + Gjøgnum + tíðirnar + eru + fleiri + serviðgerðir + tiknar + heim + . + + + Sum + støðan + er + nú + , + verður + ikki + mett + , + at + tað + eru + nýggjar + serviðgerðir + ( + t.d. + thoraxkirurgi + , + neurokirurgi + ) + , + ið + eiga + at + verða + tiknar + heim + fyrstu + árini + . + + + Tó + kunnu + størri + partar + av + onkrum + viðgerðum + takast + heim + , + um + umstøðurnar + verða + lagaðar + til + tað + . + +

+

+ + Síðan + verður + lýst + , + hvussu + nógvar + serlæknar + okkum + tørvar + . + + + Hesin + tørvur + er + gjørdur + í + samráð + við + serlæknar + , + ið + starvast + innan + tey + ymsu + serøkini + í + dag + . + + + Eisini + verður + samanborið + við + lond + kring + okkum + . + +

+

+ + Tørvurin + á + serlæknum + er + stórur + , + og + tað + finst + ongin + løtt + og + skjót + loysn + , + men + víst + verður + á + nøkur + átøk + , + ið + kunnu + stuðla + undir + at + fáa + fleiri + serlæknar + at + starvast + í + føroyska + heilsuverkinum + . + +

+

+ + Niðurstøður + hjá + arbeiðsbólkinum + : + +

+

+ + Normeringin + eigur + at + vera + 121 + serlæknar + í + sjúkrahúsverkinum + o + Verandi + normering + til + serlæknar + er + 68 + , + men + ikki + øll + normerað + størv + eru + sett + o + Stórur + tørvur + á + serlæknum + í + føstum + størvum + – + bæði + í + staðin + fyri + konsulentar + og + onnur + ósett + størv + o + Útlitini + eru + ivasom + fleiri + ár + fram + til + at + nøkta + tørvin + á + serlæknum + í + føstum + størvum + . + +

+

+ + Møguleikar + at + taka + partar + av + høvuðsútbúgvingini + í + Føroyum + , + økja + útlitini + fyri + fáa + fleiri + serlæknar + í + starv + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Granskingareind + gevur + betri + møguleikar + hjá + læknum + at + granska + +

+

+ + Tilsamans + er + tørvur + á + 46 + kommunulæknum + o + Góð + útlit + til + at + fáa + fleiri + kommunulæknar + í + fast + starv + o + Uppgávur + kunnu + flytast + frá + sjúkrahúsum + til + kommunulæknar + , + um + fleiri + kommunulæknar + verða + settir + +

+

+ + Átøk + fyri + møguliga + at + fáa + fleiri + serlæknar + o + Føroyar + mugu + fáa + ávirkan + á + , + hvussu + høvuðsútbúgvingin + til + serlækna + verður + skipað + , + herundir + hvussu + nógv + pláss + og + innan + hvørji + serøki + , + útbúgvingarpláss + verða + tøk + o + Fíggingin + til + útbúgvingarstørv + eigur + at + endurskoðast + o + Kravda + sjúklingatalið + hjá + kommunulæknum + eigur + at + lækkast + o + Størri + tal + av + læknum + og + læknaviðtalum + krevur + figging + , + bæði + til + lønir + og + avleitt + virksemi + . + +

+

+ + Tá + talan + er + um + at + seta + læknar + í + fast + starv + fyri + konsulentar + , + hevur + tað + ikki + eyka + útreiðslur + við + sær + , + men + heldur + sparing + ella + fleiri + læknar + fyri + sama + kostnað + . + + + 6 + +

+

+ + STØÐULÝSING + – + TAL + AV + SERLÆKNUM + OG + +

+

+ + VERANDI + VIRKSEMI + +

+

+ + Serlæknar + í + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Í + sjúkrahúsverkinum + er + tal + sett + á + , + hvussu + nógvir + serlæknar + , + skulu + vera + innan + tey + ymsu + serøkini + ( + normeringar + ) + . + + + Veruleikin + er + tó + ikki + , + at + tað + eru + settir + serlæknar + , + ið + svara + til + normeringarnar + . + + + Talið + av + settum + serlæknum + er + væl + lægri + . + + + Hetta + kemur + fyrst + og + fremst + av + , + at + tað + ikki + hevur + borið + til + at + fáa + nóg + mikið + av + serlæknum + . + + + Tí + fær + Sjúkrahúsverkið + konsulentar + aðrastaðni + frá + at + røkja + ein + part + av + ósettu + størvunum + . + +

+

+ + Talvan + niðanfyri + vísir + normeringar + av + serlæknastørvum + , + tvs. + tal + av + størvum + , + sum + játtan + er + til + innan + tey + ymsu + serøkini + . + + + Eisini + vísir + yvirlitið + eina + meting + av + , + hvussu + nógvir + serlæknar + kundu + verið + settir + fyri + tann + kostnað + , + sum + nú + verður + brúktur + til + konsulentar + . + +

+

+ + Tó + fer + tað + altíð + at + verða + tørvur + á + konsulentum + í + ávísan + mun + . + +

+

+ + Í + flestu + førum + røkja + konsulentar + størv + , + sum + eru + normerað + , + men + ikki + sett + . + + + Í + onkrum + førum + verða + konsulentar + brúktir + , + har + ongin + normering + er + , + men + tørvur + er + á + teirra + servitan + . + + + 7 + +

+

+ + Talva + 1 + : + Serlæknar + í + sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Kelda + : + Sjúkrahúsverkið + 1 + +

+

+ + Anæstesi54 + , + 52 + +

+

+ + Arbeiðsmedisin0 + , + 53 + +

+

+ + B&U + psykiatri314 + +

+

+ + Dermatologi115 + +

+

+ + Endokrinologi + / + diabeteslækni26 + +

+

+ + Gastroenterelog317 + +

+

+ + Geriatari0 + , + 50 + , + 58 + +

+

+ + Gyn + obs419 + +

+

+ + Hæmatolog10 + , + 510 + Infektiónsmedisinari111 + Internmedisinari212 + Kardiolog4113 + Klin + fys + . + + + og + nuklearmedisin00 + , + 514 + Klinisk + biokemi00 + , + 515 + Lungalækni20 + , + 216 + Mikrobiolog017 + Nefrolog218 + Neurolog22 + , + 419 + Oftalmologi4120 + ONH2121 + Onkolog1222 + Ortopædi43 + , + 123 + Pædiatri424 + Palliatión125 + Parenkym32 + , + 526 + Patolog1127 + Pínuviðgerð0 + , + 528 + Plastik + kirurgi0 + , + 229 + Psykiatarar + vaksin4130 + Radiologi + og + mammaeradiologi6231 + Reumatolog232 + Urolog11 + , + 133 + Almen + kirurgi2 + +

+

+ + Læknafakligur + depilsleiðari00 + 6829,5 + +

+

+ + Normering + av + serlæknum + í + sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Konsulentar + - + Mett + ársverk + umroknað + til + fast + starvssett + ársverk + eftir + kostnaði + +

+

+ + Ársverk + 8 + +

+

+ + Sambært + yvirlitinum + eru + 68 + normerað + størv + í + sjúkhúsverkinum + . + + + Sum + víst + verður + á + seinni + , + er + tørvur + á + munandi + hægri + normering + . + +

+

+ + Kostnaðurin + fyri + konsulentar + er + hægri + enn + fyri + fast + sett + størv + , + og + tí + kunnu + nógvir + serlæknar + setast + í + fast + starv + , + uttan + at + tað + hevur + øktar + útreiðslur + við + sær + . + +

+

+ + Umroknað + til + kostnað + , + svarar + nýtslan + av + konsulentum + til + umleið + 29,5 + fastsettar + serlæknar + , + men + neyðugt + verður + tó + altíð + við + nøkrum + konsulentum + eisini + . + + + 33 + serlæknaøki + eru + umboðað + í + sjúkrahúsverkinum + . + + + Av + hesum + eru + fimm + øki + , + ið + ikki + hava + serlækna + í + føstum + starvi + í + løtuni + , + tó + verður + geriatriska + økið + væntandi + mannað + í + næstum + . + +

+

+ + Uttanlandsviðgerðir + +

+

+ + Fleiri + viðgerðir + vera + ikki + gjørdar + í + Føroyum + . + + + Tað + eru + høgt + spesialiseraðar + viðgerðir + , + eitt + nú + skurðviðgerðir + í + heila + ella + hjarta + , + og + flestu + sjúklingar + við + krabbasjúku + fara + til + Danmarkar + at + fáa + viðgerð + . + +

+

+ + Vanligasta + orsøkin + til + , + at + sjúklingar + verða + sendir + av + landinum + , + er + , + at + fakligar + umstøður + ikki + eru + til + at + veita + hesar + í + Føroyum + . + + + 9 + +

+

+ + Talva + 2 + : + Viðgerðir + uttanlands + +

+

+ + Kelda + : + THS + 1.700-1.800 + sjúklingar + verða + sendir + uttanlands + til + viðgerð + um + árið + . + + + Summir + fara + meira + enn + eina + ferð + , + so + talið + av + sjúklingaferðum + ( + ávísingar + ) + er + um + 2.700-2.800 + um + árið + . + + + Hetta + fer + at + halda + fram + , + tí + spesialiseringin + verður + alsamt + størri + . + + + Við + teirri + vaksandi + specialiseringini + verður + framhaldandi + tørvur + á + at + senda + sjúklingar + til + serviðgerð + uttanlands + . + +

+

+ + Í + 2022 + og + 2023 + vóru + útreiðslurnar + til + viðgerð + og + ferðaútreiðslur + , + uml. + 160 + mió. + kr. + hvørt + árið + . + + + Tá + er + sjúklingahotellið + í + Keypmannahavn + ikki + íroknað + . + + + Tað + er + neyvan + sannlíkt + , + at + hesar + útreiðslurnar + fara + at + minka + nakað + munandi + . + +

+

+ + Kommunulæknar + +

+

+ + Í + apríl + 2024 + eru + 36 + kommunulæknaviðtalur + , + harav + 29 + eru + mannaðar + við + lækna + í + føstum + starvi + , + meðan + sjey + verða + røktar + av + avloysarum + . + +

+

+ + Kommunulæknafelagið + metir + tørvin + fara + at + verða + 46 + kommunulæknar + . + + + Økti + tørvurin + stavar + frá + , + at + felagið + er + av + teirri + áskoðan + , + at + hvør + kommunulækni + kann + ikki + hava + so + nógvar + sjúklingar + í + part + , + sum + nú + , + m.a. + tí + uppgávur + fara + at + verða + fluttar + frá + sjúkrahúsverkinum + til + kommunulæknaskipanina + . + +

+

+ + Ávísingar + +

+

+ + Sjúklingar + +

+

+ + Ávísingar + Sjúklingar + +

+

+ + Endokrinar + og + føðslutreytaðar + sjúkur + og + stoffskiftissjúkur + [ + DE00-DE90 + ] + 1906616765 + +

+

+ + Viðurskifti + av + týdningi + fyri + heilsustøðuna + og + samband + við + heilsuverki + [ + DZ00-DZ99 + ] + 170125230158 + +

+

+ + Viðgonga + , + føðing + og + barnsburður + [ + DO00-DO99 + ] + 32213120 + +

+

+ + Skaðar + , + eitranir + og + ávísar + aðrar + avleiðingar + av + ytri + ávirkanum + [ + DS00-DT98 + ] + 957912088 + +

+

+ + Viðfødd + brek + og + kromosomfeilir + [ + DQ00-DQ99 + ] + 876611081 + +

+

+ + Nývøkstur + [ + DC00-DD48 + ] + 767434692385 + +

+

+ + Sálarligar + líðingar + og + atferðarligt + órógv + [ + DF00-DF99 + ] + 1692111 + +

+

+ + Sjúkur + í + andagøgnum + [ + DJ00-DJ99 + ] + 935013572 + +

+

+ + Sjúka + í + blóði + og + blóðskapandi + gøgnum + , + sum + ávirkar + órinsskipanina + [ + DD50-DD89 + ] + 20133522 + +

+

+ + Sjúkur + í + sodningargøgnum + [ + DK00-DK93 + ] + 976012983 + +

+

+ + Sjúka + í + húð + og + undirhúð + [ + DL00-DL99 + ] + 1071810 + +

+

+ + Sjúkur + í + beinagrind + , + musklum + og + bindivevnaði + [ + DM00-DM99 + ] + 130116162134 + +

+

+ + Sjúkur + í + blóðrenslgøgnum + [ + DI00-DI99 + ] + 263247213207 + +

+

+ + Sjúkur + í + nervalagnum + [ + DG00-DG99 + ] + 1208311881 + +

+

+ + Sjúkur + í + eygum + og + eygnahvarmar + [ + DH00-DH59 + ] + 137998464 + +

+

+ + Sjúkur + í + oyrum + og + processus + mastoideus + [ + DH60-DH95 + ] + 15123623 + +

+

+ + Sjúkur + í + land + - + og + kynsgøgnum + [ + DN00-DN99 + ] + 197138245163 + +

+

+ + Tekin + og + óvanlig + fund + IKA + [ + DR00-DR99 + ] + 136104134105 + +

+

+ + Ókent103469549 + +

+

+ + Ávísar + ígerðandi + og + snultandi + sjúkur + [ + DA00-DB99 + ] + 7733 + +

+

+ + Ávísar + sjúkur + , + sum + taka + seg + upp + í + burðartíðarskeiðinum + [ + DP00-DP96 + ] + 7655 + +

+

+ + Tilsamans2.6921.7882.7841.83020222023 + 10 + +

+

+ + Kommunulæknarnir + eru + av + teirri + áskoðan + , + at + miðað + eigur + at + verða + eftir + , + at + hvør + kommunulækni + hevur + 1.200 + borgarar + í + part + . + + + Hetta + verður + grundgivið + við + , + at + tað + eigur + at + verða + pláss + til + at + yvirtaka + kontrollar + av + sjúklingum + , + sum + verða + avsluttaðir + á + sjúkrahúsunum + , + men + krevja + framhaldsviðgerð + hjá + kommunulækn-anum + . + + + Tað + eru + nógvir + sjúklingar + , + ið + hava + gingið + á + ambulatoriunum + hjá + t.d. + psykiatriini + og + pínuklinikkini + , + sum + ambulatoriini + gjarna + vilja + avslutta + í + ambulatoriinum + . + + + Hetta + eru + sjúklingar + sum + taka + heilivág + , + ið + traditionelt + / + vanliga + ikki + hava + verið + kontrollerað + hjá + kommunulæknunum + áður + . + + + Sum + nú + er + , + er + ikki + tíð + í + kalendaranum + hjá + kommunulæknunum + at + geva + pláss + til + ’ + uppgávu-glíðing’ + . + +

+

+ + Síðani + 1. + desember + 2023 + hevur + Heilsutrygd + fingið + royndir + í + einum + læknadømi + , + við + at + lækka + talið + frá + umleið + 2.000 + til + 1.300 + borgarar + í + miðal + fyri + hvønn + lækna + . + + + Kommunulæknarnir + hava + verið + sera + væl + nøgdir + við + hesa + skipan + . + + + Teir + vísa + á + , + at + teirra + arbeiðsgleði + er + økt + munandi + , + og + teir + fáa + nú + betri + røkt + sítt + arbeiði + á + ein + nøktandi + hátt + . + +

+

+ + Heilsutrygd + er + í + ferð + við + at + gera + eina + aðra + líknandi + eitt + ára + royndarskipan + . + +

+

+ + Sum + nú + er + letur + Heilsutrygd + sambært + sáttmála + viðtaluna + upp + fyri + nýggjum + borgarum + , + tá + talið + fer + undir + 1.475 + borgarar + . + +

+

+ + Summar + viðtalur + eru + gamlar + og + hava + nógvar + kroniskar + sjúklingar + . + + + Hesar + viðtalur + kunnu + ikki + taka + fleiri + uppgávur + á + seg + , + tá + viðtalan + liggur + heilt + uppi + á + 1.500 + borgarum + . + + + Tær + flestu + viðtalurnar + hava + í + løtuni + umleið + 1.500 + borgarar + . + + + Um + ein + lækni + hevur + nógvar + ungar + borgarar + , + eru + ikki + líka + nógvir + kronikarar + í + viðtaluni + , + sum + hjá + einum + lækna + , + ið + hevur + eina + gamla + viðtalu + við + nógvum + gomlum + borgarum + . + + + Tað + eigur + at + vera + pláss + fyri + , + at + ein + lækni + , + sum + hevur + eina + unga + populatión + í + sínari + viðtalu + , + sjálvur + kann + velja + at + hava + eitt + sindur + størri + tal + av + borgarum + . + + + Men + mett + verður + , + at + miðað + eigur + at + verða + eftir + umleið + 1.200 + borgarar + fyri + hvønn + kommunulækna + . + +

+

+ + Við + einum + fólkatali + á + 55.000 + í + Føroyum + , + svarar + tað + til + 46 + kommunulæknaviðtalur + við + 1.200 + borgarum + í + hvørjari + viðtalu + . + + + Seinastu + árini + er + fólkatalið + vaksið + við + umleið + 500 + fólkum + um + árið + . + + + Fer + fólkatalið + at + økjast + við + somu + ferð + , + eigur + normeringin + at + økjast + við + í + minsta + lagi + einum + kommunulækna + triðja + hvørt + ár + . + +

+

+ + Í + løtuni + er + útbúgvingartørvurin + 17 + nýggir + kommunulæknar + , + um + samlaða + talið + skal + upp + á + 46 + kommunulæknar + í + føstum + starvi + . + + + Komandi + fimm + árini + væntast + 16 + kommunulæknar + at + verða + útbúnir + í + føroysku + skipanini + . + +

+

+ + FØROYAR + SAMANBORNAR + VIÐ + ONNUR + LOND + Tá + lond + verða + samanborin + , + eru + heilsuviðurskifti + ofta + ein + partur + av + samanberingunum + . + + + Tí + er + eisini + viðkomandi + at + samanbera + støðuna + á + læknaøkinum + . + +

+

+ + Endamálið + her + við + samanberingini + er + bara + at + fáa + eina + ábending + um + , + hvussu + viðurskiftini + eru + viðvíkjandi + serlæknum + í + Føroyum + , + Danmark + , + Noregi + og + Íslandi + . + + + Tað + skal + ikki + skiljast + sum + , + at + Føroyar + skulu + hava + júst + somu + tøl + , + sum + hini + londini + ( + sum + eisini + eru + ymisk + sínámillum + ) + . + + + Deils + kunnu + tølini + ikki + samanberast + beinleiðis + , + tí + føroysku + tølini + eru + uppgjørd + eftir + ársverkum + , + meðan + hini + tølini + í + sínum + uppruna + eru + eftir + tali + av + læknum + , + t.d. + telja + tveir + læknar + í + hinum + londunum + , + ið + arbeiða + hálva + tíð + , + sum + tveir + , + meðan + teir + í + føroysku + tølunum + telja + sum + ein + . + + + Haraftrat + hava + hini + londini + í + stóran + mun + somu + trupulleikar + , + sum + vit + , + við + bíðilistum + . + +

+

+ + Tey + hava + heldur + ikki + loyst + avbjóðingina + . + + + Tað + vil + siga + , + tey + hava + eisini + ov + fáar + serlæknar + . + + + 11 + +

+

+ + Talvan + niðanfyri + vísir + lutfallið + millum + talið + av + serlæknum + í + Føroyum + , + samanborið + við + Danmark + , + Ísland + og + +

+

+ + Noreg + . + + + Uppgerðin + er + gjørd + við + indeks + tølum + , + har + føroysku + tølini + eru + sett + til + 1 + í + hvørjum + serlæknaøki + . + +

+

+ + Bólkingarnar + her + eru + tær + , + sum + vera + nýttar + hjá + Nomes + co1 + . + +

+

+ + Talva + 2 + : + Serlæknar + í + Føroyum + samanborið + við + Danmark + , + Ísland + og + Noreg + ( + indeks + ) + +

+

+ + Føroyar + +

+

+ + Danmark + +

+

+ + Ísland + +

+

+ + Noreg + +

+

+ + Kommunulæknar + 1,0 + 1,2 + 0,9 + 1,1 + +

+

+ + Intern + medisinarar + 1,0 + 1,5 + 1,9 + 1,6 + +

+

+ + Pædiatarar + 1,0 + 1,2 + 2,4 + 1,7 + +

+

+ + Skurðlæknar + 1,0 + 1,3 + 2,0 + 1,2 + +

+

+ + Plastik + skurð + 1,0 + 5,9 + 8,2 + 7,3 + +

+

+ + Gynækologi + Obstetrik + 1,0 + 1,5 + 2,4 + 1,9 + +

+

+ + Ortopædar + 1,0 + 1,6 + 1,4 + 1,4 + +

+

+ + Eygnalæknar + 1,0 + 0,9 + 1,1 + 1,1 + +

+

+ + Oyralæknar + 1,0 + 1,9 + 1,4 + 1,7 + +

+

+ + Psykiatarar + 1,0 + 2,1 + 2,2 + 3,7 + +

+

+ + Húðlæknar + 1,0 + 1,9 + 3,0 + 2,1 + +

+

+ + Neurologar + 1,0 + 4,3 + 3,2 + 4,4 + +

+

+ + Onkologar + 1,0 + 2,9 + 2,2 + 3,2 + +

+

+ + Anæstesilæknar + 1,0 + 1,6 + 1,7 + 1,6 + +

+

+ + Radiologar + 1,0 + 1,6 + 2,0 + 2,4 + +

+

+ + Klinisk + rannsóknarstovu + sergreinar + og + patologi + 1,0 + 6,3 + 4,2 + 6,4 + +

+

+ + Kelda + : + Umroknað + frá + Nomesco + Viðm. + : + Tølini + eru + frá + 2022 + , + tó + eru + donsku + tølini + fyri + 2021 + . + + + Í + Føroyum + er + húðlækni + settur + í + 2023 + . + + + Yvirskipaða + myndin + av + samanberingini + er + , + at + Føroyar + sum + heild + sýnast + at + hava + færri + serlæknar + enn + hini + londini + , + í + mun + til + fólkatalið + . + +

+

+ + HVØRJAR + GRUNDLEGGJANDI + HEILSUTÆNASTUR + SKAL + HEILSUVERKIÐ + VEITA + Í + FØROYUM + Sum + er + , + verða + flestu + viðgerðir + givnar + í + Føroyum + , + men + tørvur + er + sjálvandi + framhaldandi + í + nógvum + førum + at + senda + sjúklingar + av + landinum + . + +

+

+ + Gongdin + á + heilsuviðgerðarøkinum + er + tann + , + at + viðgerðirnar + verða + alt + meira + specialiseraðar + . + + + Hetta + hevur + við + sær + , + at + tað + ikki + altíð + er + fólkagrundarlag + í + Føroyum + til + at + hava + serlæknar + innan + øll + serøki + . + + + Nakað + kann + tó + broytast + við + tøknini + , + t.d. + telemedisini + . + + + 1 + Nomesco + er + ein + stovnur + , + ið + savnar + norðurlendsk + heilsuhagtøl + . + + + www.nhwstat.org + 12 + +

+

+ + Í + løtuni + liggur + ikki + í + kortunum + , + at + stórar + broytingar + fara + at + verða + í + , + hvat + verður + gjørt + í + Føroyum + og + hvat + verður + gjørt + uttanlands + . + +

+

+ + VAKSANDI + EFTIRSPURNINGUR + EFTIR + HEILSUTÆNASTUM + Seinastu + árini + er + virksemið + innan + heilsuverkið + bara + økt + , + og + ongar + ábendingar + eru + um + , + at + henda + gongdin + fer + at + venda + . + + + Kanska + heldur + hinvegin + , + tí + vit + verða + fleiri + eldri + og + viðgerðarmøguleikarnir + fleiri + . + +

+

+ + Framrokning + hjá + Hagstovuni + vísir + , + at + fram + til + 2035 + veksur + fólkatalið + í + Føroyum + frá + umleið + 55.000 + til + gott + 57.000 + fólk + . + + + Meðan + talið + í + aldursbólkinum + undir + 60 + ár + minkar + við + umleið + 600 + fólkum + , + veksur + aldursbólkurin + frá + 60 + og + uppeftir + við + umleið + 2.700 + fólkum + , + frá + góðum + 13 + tús. + fólkum + upp + í + 16 + tús. + fólk + , + ið + svarar + til + umleið + 20 + % + . + +

+

+ + Viðgerðarmøguleikarnir + gerast + eisini + alsamt + betri + . + + + Nógv + verður + granskað + í + heilsuviðgerð + , + og + heilivágur + gerst + alsamt + betri + . + + + Somuleiðis + er + við + tøkniligu + menningini + . + + + Væntast + kann + eisini + at + tøkniliga + menningin + , + t.d. + vitlíki + , + fer + at + lætta + um + arbeiðið + hjá + læknum + í + ávísan + mun + . + +

+

+ + Samanumtikið + kann + væntast + , + at + tørvurin + á + læknum + og + heilsustarvsfólki + framhaldandi + fer + at + vaksa + . + + + 13 + +

+

+ + HVUSSU + NÓGVAR + SERLÆKNAR + INNAN + HVØRT + SERØKI + Yvirlitið + niðanfyri + vísir + talið + av + normeraðum + serlæknum + , + og + hvat + mælt + verður + til + , + at + tølini + eiga + at + verða + . + + + Í + høvuðsheitum + hava + ávikavist + Sjúkrahúsverkið + og + kommunulæknar + gjørt + metingarnar + , + meðan + arbeiðsbólkurin + eisini + hevur + gjørt + sínar + metingar + . + +

+

+ + Talva + 3 + : + Tilmæli + um + normering + av + serlæknum + og + verandi + normeringar + býtt + á + serøki + +

+

+ + Ársverk + +

+

+ + Normering + av + serlæknum + í + sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Tilmæli + til + normering + av + serlæknum + í + sjúkrahúsverkinum + 1 + +

+

+ + Anæstesi + 5 + 4,5 + 8 + 2 + +

+

+ + Arbeiðsmedisin + 0,5 + 1 + 3 + +

+

+ + B&U + psykiatri + 3 + 1 + 4 + 4 + +

+

+ + Dermatologi + 1 + 1 + 2 + 5 + +

+

+ + Endokrinologi + / + diabeteslækni + 2 + 4 + 6 + +

+

+ + Gastroenterelog + 3 + 1 + 5 + 7 + +

+

+ + Geriatari + 0,5 + 0,5 + 2 + 8 + +

+

+ + Gynækologi + og + obstetrik + 4 + 1 + 6 + 9 + +

+

+ + Hæmatolog + 1 + 0,5 + 2 + 10 + Infektiónsmedisinari + 1 + 2 + 11 + Internmedisinari + 2 + 12 + Kardiolog + 4 + 1 + 5 + 13 + Klin + fys + . + + + og + nuklearmedisin + 0 + 0,5 + 2 + 14 + Klinisk + biokemi + 0 + 0,5 + 1 + 15 + Lungalækni + 2 + 0,2 + 3 + 16 + Mikrobiolog + 0 + 2 + 17 + Nefrolog + 2 + 2 + 18 + Neurolog + 2 + 2,4 + 4 + 19 + Oftalmologi + 4 + 1 + 5 + 20 + ONH + 2 + 1 + 4 + 21 + Onkolog + 1 + 2 + 4 + 22 + Ortopædi + 4 + 3,1 + 9 + 23 + Pædiatri + 4 + 5 + 24 + Palliatión + 1 + 2 + 25 + Parenkym + 3 + 2,5 + 5 + 26 + Patolog + 1 + 1 + 2 + 27 + Pínuviðgerð + 0,5 + 1 + 28 + Plastik + kirurgi + 0,2 + 1 + 29 + Psykiatarar + vaksin + 4 + 1 + 10 + 30 + +

+

+ + Radiologi + og + mammaeradiologi + 6 + 2 + 8 + 31 + Reumatolog + 2 + 3 + 32 + Urolog + 1 + 1,1 + 4 + 33 + Almen + kirurgi + 2 + +

+

+ + Læknafakligur + depilsleiðari + 0 + 0 + 3 + 68 + 29,5 + 121 + 14 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + tilsamans + 121 + serlæknar + verða + í + sjúkrahúsverkinum + ( + umframt + kommunulæknar + í + kommunulæknaskipanini + ) + . + + + Í + løtuni + eru + normerað + 68 + ársverk + í + sjúkrahúsverkinum + . + + + Mangulin + er + sostatt + 53 + normeringar + . + +

+

+ + Í + flestu + førum + er + tað + betri + at + hava + serlæknar + í + føstum + starvi + , + heldur + enn + sum + konsulentar + . + + + Í + onkrum + sergreinum + ( + subspesialum + ) + er + tørvurin + á + heilsutænastum + tó + so + avmarkaður + , + at + tað + ikki + er + grundarlag + fyri + einum + serlækna + fulla + tíð + . + + + Tá + má + í + hvørjum + einstøkum + føri + metast + um + , + hvør + frægasta + loysnin + er + – + antin + tað + skal + verða + konsulentur + ella + onkur + loysn + við + fastsettum + serlækna + . + +

+

+ + Í + mun + til + verandi + støðu + verður + mælt + til + , + at + depilsleiðarastørv + verða + normerað + . + + + Tey + fimm + depilsleiðarastørvini + eru + ikki + normeraði + serlæknastørv + , + og + verða + vanliga + mannað + av + einum + serlækna + á + avvarðandi + depli + . + + + Sostatt + kemur + viðkomandi + sergrein + at + mangla + ein + serlækna + , + partvíst + ella + heilt + . + + + Hetta + er + serstakliga + trupult + , + serliga + tá + ið + talan + er + um + tær + smærru + sergreinarnar + . + + + Ein + varislig + meting + er + , + at + eitt + hálvt + serlæknastarv + í + hvørjum + depli + – + svarandi + til + 2,5 + serlæknastørv + - + eigur + at + verða + sett + í + dimensioneringina + , + til + læknafakliga + depilsleiðsu + . + +

+

+ + Mangulin + av + samlaðum + normeringum + kann + metast + út + frá + ymiskum + vinklum + . + + + Tann + eini + er + mangulin + í + mun + til + normering + . + + + At + normeringin + eigur + at + økjast + frá + 68 + serlæknum + til + 121 + , + ella + við + 53 + serlæknum + , + merkir + , + at + játtan + skal + verða + til + 53 + serlæknar + aftrat + . + + + Fíggingin + kann + finnast + antin + við + øktari + játtan + til + sjúkrahúsverkið + og + / + ella + umskipan + av + verandi + játtan + . + +

+

+ + Ein + annar + vinkul + er + , + hvussu + nógvir + serlæknar + skulu + útbúgvast + / + setast + fyri + at + nøkta + tørvin + . + + + Tað + talið + er + hægri + enn + tørvurin + á + øktari + normering + , + tí + sum + er + verða + fleiri + normerað + størv + røkt + av + konsulentum + . + + + Talið + , + sum + skal + útbúgvast + er + sostatt + 53 + + + tey + normeraðu + størvini + , + sum + ikki + eru + sett + , + herundir + konsulentstørvini + , + har + heilsuverkið + heldur + vil + hava + læknar + settar + fast + í + starv + . + +

+

+ + Fíggjarligi + vinkulin + er + , + at + í + tann + mun + , + at + serlæknar + verða + settir + í + staðin + fyri + konsulentar + , + kann + lønarkostnaðurin + heilt + ella + partvíst + fíggjast + við + sparing + í + konsulentútreiðsluni + . + + + Tó + fylgja + aðrar + útreiðslur + við + , + tá + serlæknar + verða + settir + í + nýsett + størv + , + t.d. + skrivarar + , + sjúkrarøktarfrøðingar + og + ymiskar + viðgerðarútreiðslur + . + +

+

+ + Væntandi + verða + 16 + nýggir + kommunulæknar + lidnir + við + útbúgvingina + og + níggju + aðrir + serlæknar + komandi + fimm + árini + . + + + Hesi + taka + part + av + høvuðsútbúgvingini + í + Føroyum + , + og + tí + eru + kanska + góð + útlit + fyri + , + at + tey + søkja + sær + arbeiði + í + føroyska + heilsuverkinum + . + +

+

+ + Talva + 4 + : + Væntað + tal + av + nýútbúnum + serlæknum + úr + føroyska + heilsuverkinum + 2024 + 2025 + 2026 + 2027 + 2028 + 2029 + +

+

+ + Kommunulæknar + 5 + 1 + 4 + 4 + 2 + +

+

+ + Kardiologi + 1 + 1 + +

+

+ + Klinisk + onkologi + 1 + +

+

+ + Geriatri + 1 + +

+

+ + Hæmatologi + 1 + +

+

+ + Ortopædkirurgi + 1 + +

+

+ + Endokrinologi + 1 + +

+

+ + Infektiónsmedisin + 1 + +

+

+ + Gastroenterelogi + og + hepatologi + 1 + 15 + +

+

+ + Umframt + hesi + , + eru + eisini + onnur + undir + høvuðsútbúgving + uttanlands + . + + + Hvussu + mong + tey + eru + , + og + hvørt + tey + fara + at + søkja + starv + í + Føroyum + eftir + lokna + útbúgving + , + er + óvist + . + +

+

+ + ÁTØK + AT + FÁA + FLEIRI + SERLÆKNAR + Tað + eru + nógv + lið + í + tilgongdini + frá + tí + , + at + ein + skal + til + at + velja + sær + eina + yrkisleið + , + til + viðkomandi + stendur + sum + serlækni + í + føroyska + sjúkrahúsverkinum + ella + kommunulæknaskipanini + . + +

+

+ + Tað + er + tí + bæði + her + og + nú + , + at + hugsast + skal + um + , + hvussu + tey + , + sum + eru + á + veg + at + gerast + læknar + ella + serlæknar + , + koma + í + føroyska + heilsuverkið + at + starvast + , + og + hvussu + tilgongdin + til + at + útbúgva + seg + til + lækna + og + serlækna + skal + tryggja + framhaldandi + tilgongd + av + læknum + . + +

+

+ + Stýra + høvuðsútbúgvingum + +

+

+ + Í + hesum + áliti + er + víst + á + , + hvussu + nógvar + serlæknar + okkum + tørvar + innan + tey + ymisku + serøkini + . + + + Næsta + stigið + átti + so + at + verið + , + at + farið + undir + eina + ætlan + fyri + , + hvussu + hesi + størv + kunnu + mannast + komandi + árini + , + við + at + bjóða + høvuðsútbúgvingarstørv + eftir + eini + skipaðari + ætlan + . + + + Men + trupulleikin + er + , + at + føroyska + heilsuverkið + ikki + hevur + ræði + á + , + hvussu + útboðið + av + høvuðsútbúgvingarstørvum + verður + lagt + til + rættis + , + og + heldur + ikki + er + serlig + atgongd + fyri + føroyingar + til + tey + størvini + , + sum + verða + boðin + út + . + +

+

+ + Skipanin + er + soleiðis + , + at + tað + er + í + Danmark + , + at + sett + verður + út + í + kortið + , + hvørji + útbúgvingarstørv + verða + boðin + út + ár + undan + ári + . + + + Føroyingar + kunnu + søkja + um + útbúgvingarstørv + , + á + jøvnum + føti + við + øll + onnur + í + donsku + skipanini + , + men + Sjúkrahúsverkið + í + Føroyum + hevur + ikki + ávirkan + á + , + hvørji + økini + eru + , + ið + verða + boðin + út + , + og + heldur + ikki + , + hvørji + av + hesum + føroyingar + kunnu + sleppa + inn + á + . + +

+

+ + Hetta + er + eitt + sera + týðandi + mál + at + fáa + loyst + , + soleiðis + at + føroyska + sjúkrahúsverkið + kann + bjóða + eitt + ávíst + tal + av + høvuðsútbúgvingarstørvum + út + um + ári + innan + sergreinar + , + sum + føroyska + heilsuverkið + hevur + tørv + á + . + +

+

+ + Fáa + læknar + undir + útbúgving + at + velja + føroyska + heilsuverkið + +

+

+ + Nógvir + føroyingar + hava + áhuga + í + læknafakinum + . + + + Talið + av + føroyingum + undir + læknaútbúgving + er + økt + seinastu + árini + . + + + Nøkur + verða + skjótt + liðug + , + meðan + tað + hjá + øðrum + verður + um + nøkur + ár + . + +

+

+ + Nøkur + vilja + natúrliga + velja + Føroyar + til + , + meðan + tað + hjá + øðrum + kann + vera + meira + lokkandi + at + fara + aðrar + vegir + . + +

+

+ + Avbjóðingin + er + so + at + fáa + flest + møgulig + at + velja + føroyska + heilsuverkið + . + +

+

+ + Útbúgving + í + Føroyum + +

+

+ + Tað + hevur + týdning + fyri + føroyska + heilsuverkið + , + at + læknar + kunnu + fáa + sum + mest + av + sínari + útbúgving + í + Føroyum + og + festa + røtur + her + . + + + Møguleikin + at + taka + partar + av + høvuðsútbúgvingini + í + Føroyum + , + eigur + tí + at + verða + styrktur + uppaftur + meira + . + + + Sí + meira + um + hetta + í + brotinum + niðanfyri + . + + + 16 + +

+

+ + Arbeiðsumstøður + +

+

+ + Týdningarmikið + er + , + at + arbeiðsumstøðurnar + eru + góðar + , + tí + vit + eru + í + kapping + við + onnur + lond + . + + + Vaktarbyrðan + verður + onkuntíð + søgd + at + verða + tung + . + + + Við + at + seta + fleiri + læknar + , + verða + vaktirnar + færri + fyri + hvønn + einstakan + , + og + soleiðis + kann + ein + góð + ringrás + verða + sett + í + gongd + . + +

+

+ + Universitetssjúkrahús + og + gransking + +

+

+ + Tilgongdin + við + at + seta + universitetssjúkrahús + á + stovn + , + kemur + at + hava + ávirkan + á + útbúgvingarmøguleikarnar + í + +

+

+ + Føroyum + , + samstundis + sum + nýggja + granskingareindin + kemur + at + skapa + størri + áhuga + fyri + sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Hetta + fer + at + økja + munandi + um + møguleikarnar + at + rekruttera + heilsustarvsfólk + í + framtíðini + . + +

+

+ + Kommunulæknar + færri + borgarar + í + part + +

+

+ + Sum + tilmælt + frammanfyri + , + um + at + kommunulæknar + fáa + møguleika + at + hava + færri + borgarar + knýttar + at + viðtaluni + , + hevði + tað + lætt + um + arbeiðsbyrðuna + hjá + teimum + og + givið + størri + fleksibilitetsmøguleikar + . + +

+

+ + Ein + roynd + er + gjørd + við + hesum + , + og + eru + viðkomandi + læknar + og + fyrisiting + væl + nøgd + við + úrslitið + . + +

+

+ + Útbúgvingarmøguleikar + +

+

+ + Í + løtuni + eru + yvir + 50 + læknar + í + útbúgvingarstørvum + í + Sjúkrahúsverkinum + og + Kommunulæknaskipanini + . + +

+

+ + At + talið + av + útbúgvingarstørvum + setur + met + í + ár + , + er + millum + annað + úrslit + av + einum + miðvísum + arbeiði + at + raðfesta + og + menna + økið + . + +

+

+ + Leiðin + at + gerast + serlækni + er + long + . + + + Eftir + seks + ára + kandidatútbúgving + , + fer + læknin + undir + víðari + útbúgving + at + gerast + serlækni + . + + + Fyrsta + útbúgvingarstarvið + er + eitt + KBU-starv + ( + klinisk + basis + uddannelse + ) + sum + tekur + eitt + ár + , + síðan + eitt + hálvt + til + eitt + ár + í + intro-starvi + og + til + seinast + eitt + høvuðsútbúgvingarstarv + sum + tekur + fýra + til + fimm + ár + . + +

+

+ + Tað + tekur + í + minsta + lagi + 11-12 + ár + at + gerast + serlækni + . + +

+

+ + Sum + talið + av + føroyingum + , + ið + lesa + til + lækna + uttanlands + , + er + økt + seinastu + árini + , + er + eftirspurningurin + eftir + útbúgvingarstørvum + til + yngri + læknar + eisini + øktur + . + + + Tað + er + at + fegnast + um + , + at + stórur + áhugi + er + millum + tey + lesandi + at + koma + aftur + til + Føroyar + eftir + loknan + lestur + . + +

+

+ + Játtanin + til + útbúgving + av + yngri + læknum + er + tvífaldað + seinastu + fimm + árini + . + + + Hetta + hevur + gjørt + tað + møguligt + at + økja + talið + av + útbúgvingarstørvum + í + Sjúkrahúsverkinum + , + umframt + at + útbúgvingarstørv + innan + fleiri + serlæknaøki + eru + góðkend + . + +

+

+ + Í + myndini + niðanfyri + sæst + , + hvussu + nógv + er + raðfest + til + útbúgving + av + yngri + læknum + seinastu + 20 + árini + . + + + 17 + +

+

+ + Mynd + 1 + : + Játtan + til + útbúgving + av + yngri + læknum + 2004-2024 + +

+

+ + Royndir + vísa + okkum + , + at + læknar + , + sum + hava + starvast + í + Føroyum + undir + útbúgvingini + , + varðveita + knýtið + til + +

+

+ + Føroyar + og + hava + lættari + við + at + flyta + aftur + til + Føroya + eftir + lokna + serlæknaútbúgving + . + +

+

+ + Tað + er + ikki + óvanligt + , + at + tað + tekur + 12 + ár + at + gerast + serlækni + . + + + At + fleiri + læknar + kunnu + taka + ein + part + av + serlæknaútbúgvingini + í + Føroyum + , + tryggjar + Sjúkrahúsverkinum + eina + framhaldandi + tilgongd + av + serlæknum + . + +

+

+ + Útbúgvingarskipanin + fyri + yngri + læknar + hevur + 23 + ár + á + baki + í + ár + , + og + eftirhondini + eru + útbúgvingarstørv + innan + fleiri + sergreinar + góðkend + í + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Tørvur + á + útbúgvingarstørvum + +

+

+ + KBU-størv + - + KBU + er + stytting + fyri + Klinisk + basisuddannelse + , + og + er + fyrsta + stigið + víðari + á + yrkisleiðini + hjá + útbúnum + læknum + . + + + Í + løtuni + eru + umleið + 17 + KBU-læknar + í + útbúgvingarskipanini + . + +

+

+ + Intro-størv + – + Intro-starv + , + er + eitt + innleiðslustarv + til + eina + ávísa + sergrein + , + har + læknin + nemur + sær + størri + kunnleika + til + sergreinina + . + + + Áðrenn + farið + verður + undir + serlæknaútbúgvingina + , + skal + læknin + hava + verið + í + intro-starvi + í + sergreinini + í + ½ + til + eitt + ár + . + + + Umleið + 18 + læknar + eru + í + intro-størvum + í + løtuni + . + + + 18 + +

+

+ + Mynd + 2 + : + Tal + av + introstørvum + 2007-2024 + +

+

+ + Høvuðsútbúgvingarstørv + – + Eitt + høvuðsútbúgvingarstarv + , + er + síðsta + stigið + á + yrkisleiðini + at + gerast + serlækni + innan + ávísa + sergrein + . + +

+

+ + Síðan + skipanin + varð + sett + í + verk + í + 2002 + , + hevur + verið + møguligt + at + tikið + serlæknaútbúgvingina + til + kommunulækna + í + Føroyum + , + tað + vil + siga + serlækna + innan + almen + medisin + . + + + Tilsamans + eru + 37 + kommunulæknar + útbúnir + í + Føroyum + . + + + Í + løtuni + eru + 16 + læknar + í + útbúgvingarskipanini + til + kommunulækna + . + +

+

+ + Talva + 5 + : + Tal + av + serlæknum + í + almennum + medisini + , + útbúnir + í + Føroyum + 2005-2024 + +

+

+ + Møguleiki + er + eisini + fyri + at + taka + partar + av + høvuðsútbúgvingum + innan + aðrar + sergreinar + í + Føroyum + . + + + Hetta + verður + í + hvørjum + einstøkum + føri + gjørt + eftir + avtalu + við + onnur + universitetssjúkrahús + . + + + Í + løtuni + eru + seks + deild + høvuðsútbúgvingarstørv + sett + í + Føroyum + . + + + 20052006200820092010201120122013201520162018201920202021202220232024 + 14121221361422131 + 37 + serlæknar + í + almen + medisin + útbúnir + í + Føroyum + : + 33 + hava + tikið + alla + høvuðsútbúgvingina + í + Føroyum + 4 + hava + tikið + ein + part + av + høvuðsútbúgvingini + í + Danmark + og + ein + part + í + Føroyum + 23 + eru + í + føstum + starvi + í + Føroyum + 2 + hava + valt + aðra + serlæknaútbúgving + eftir + lokna + høvuðsútbúgving + í + almennum + medisini19 + +

+

+ + Deildu + høvuðsútbúgvingarstørvini + , + sum + eru + í + skipanini + í + løtuni + . + + + Harav + tvey + í + psykiatri + , + byrja + ávikavist + í + juli + 2024 + og + september + 2025 + : + +

+

+ + Kardiologi + ( + 1 + , + 5 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Endokrinologi + ( + 3 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Gastroenterologi + og + Hepatologi + ( + 1 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Geriatri + ( + 2 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Hæmatologi + ( + 1 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Onkologi + ( + 1 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Ortopædkirurgi + ( + 2 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Psykiatri + ( + 1 + ár + á + Landssjúkrahúsinum + ) + +

+

+ + Útbúgvingarlæknar + eru + í + høvuðsútbúgvingarstarvi + í + tilsamans + fýra + til + fimm + ár + . + + + Í + yvirlitinum + omanfyri + sæst + , + hvussu + leingi + læknin + er + í + høvuðsútbúgvingarstarvinum + í + Føroyum + , + restin + av + tíðarskeiðinum + umleið + fýra + til + fimm + ár + , + er + læknin + í + starvi + á + einum + av + stóru + útbúgvingarsjúkrahúsunum + í + Danmark + . + +

+

+ + Fyri + at + tryggja + okkum + eina + góða + og + sterka + kommunulæknaskipan + , + og + framhaldandi + tilgongd + av + serlæknum + í + Sjúkrahúsverkinum + , + skulu + vit + hava + eina + góða + skipan + fyri + útbúgving + av + yngri + læknum + , + sum + tekur + atlit + til + tørvin + á + serlæknum + . + +

+

+ + Sum + er + , + fer + ein + stórur + partur + av + játtanini + til + útbúgving + av + yngri + læknum + til + útbúgvingina + av + serlæknum + innan + almen + medisin + ( + kommunulæknar + ) + . + + + Metingar + vísa + , + at + talið + av + útbúnum + kommunulæknum + , + skjótt + kemur + upp + á + sama + tal + , + sum + tað + eru + kommunulæknaviðtalur + í + dag + . + +

+

+ + Heldur + góða + gongdin + fram + viðvíkjandi + vøkstrinum + í + talinum + av + fastsettum + kommunulæknum + í + +

+

+ + Kommunulæknaskipanini + , + eigur + ásetingin + um + talið + á + høvuðsútbúgvingarstørvum + innan + almen + medisin + at + endurskoðast + . + + + Eisini + hevur + Heilsutrygd + , + sum + umsitur + kommunulæknaskipanina + , + víst + á + , + at + stovnurin + hevur + ynski + um + , + at + hansara + leiklutur + í + setanartilgongdum + til + útbúgvingarstørv + verður + endurskoðaður + . + +

+

+ + Játtan + og + orka + til + útbúgving + av + yngri + læknum + innan + heilsuverkið + , + skal + raðfestast + við + grundarlagi + í + , + hvar + tørvurin + á + serlæknum + er + størstur + . + +

+

+ + FÍGGJARVIÐURSKIFTI + +

+

+ + Tørvur + á + at + endurskoða + skipanina + við + fígging + av + útbúgvingarstørvum + +

+

+ + Metingarnar + omanfyri + , + um + tørvin + á + serlæknum + í + Sjúkrahúsverkinum + vísa + , + at + tørvur + er + á + fleiri + serlæknum + innan + flestu + økir + . + + + Tí + verður + mælt + til + at + økja + talið + á + introduktións + - + og + høvuðsútbúgvingarstørvum + innan + sergreinar + , + sum + eru + í + sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Sum + skipanin + er + í + dag + , + verða + lønarútreiðslur + til + útbúgvingarlæknar + rindaðar + lutvíst + av + játtanini + til + útbúgving + av + yngri + læknum + og + av + rakstrinum + hjá + sjúkrahúsinum + , + har + læknin + er + í + útbúgvingarstarvi + . + +

+

+ + Játtanin + til + útbúgving + av + yngri + læknum + rindar + lønarútreiðslurnar + , + tá + læknar + undir + útbúgving + starvast + inni + á + sjúkrahúsinum + , + í + størvum + , + sum + ikki + eru + partur + av + vanligu + vaktarskipanini + . + + + Lønarútreiðslurnar + til + læknar + 20 + undir + útbúgving + , + sum + eru + í + vaktberandi + størvum + , + eru + ikki + fevndar + av + játtanini + til + útbúgving + av + yngri + læknum + , + og + skulu + sostatt + rindast + av + rakstrarjáttanini + hjá + sjúkrahúsinum + , + har + læknin + er + í + útbúgvingarstarvi + . + +

+

+ + Hetta + merkir + , + at + tá + læknar + undir + útbúgving + starvast + á + Landssjúkrahúsinum + í + forvaktsstørvum + ( + á + medisinska + deplinum + , + skurð + deplinum + og + psykiatriska + deplinum + ) + ella + í + millumvaktstørvum + ( + á + medisinska + deplinum + og + skurð + deplinum + ) + og + røkja + arbeiði + á + Landssjúkrahúsinum + , + verður + lønin + goldin + av + rakstrarjáttanini + hjá + +

+

+ + Landssjúkrahúsinum + . + + + Tað + vil + siga + , + at + skal + talið + av + hesum + útbúgvingarstørvum + økjast + , + skulu + hesar + lønarútreiðslur + raðfestast + á + rakstrarjáttanini + hjá + Landssjúkrahúsinum + . + +

+

+ + Fígging + til + fleiri + serlæknar + +

+

+ + Ein + avgerandi + fyritreyt + fyri + at + økja + talið + av + serlæknum + er + , + at + fígging + er + til + hetta + . + + + Bæði + til + lønir + og + aðrar + útreiðslur + , + sum + fylgja + við + , + umframt + í + útbúgvingarskeiðnum + , + sum + víst + á + omanfyri + . + + + Útreiðslur + , + sum + kunnu + koma + aftrat + , + tá + serlæknar + verða + settir + , + eru + t.d. + útreiðslur + til + sjúkrarøktarfrøðingar + og + skrivarar + ( + stuðulsfunktiónir + ) + , + umframt + at + við + fleiri + serlæknum + koma + eisini + altíð + fleiri + aðrar + rakstrarúteiðslur + , + so + sum + diagnostik + , + heilivágur + o.a. + Hvussu + stórar + hesar + útreiðslurnar + eru + , + er + ymiskt + frá + serøki + til + serøki + . + + + Hetta + má + tí + metast + um + í + sambandi + við + ítøkiligar + ætlanir + at + seta + serlæknar + . + +

+

+ + Sum + víst + á + , + verða + eisini + sparingar + til + konsulentútreiðslur + , + tá + læknar + verða + settir + í + starv + . + + + Í + summum + førum + fer + sparingin + at + verða + størri + enn + at + seta + lækna + . + +

+

+ + Í + nøkur + ár + hevur + ein + játtan + á + fíggjarlógini + verið + burturav + , + til + at + seta + nýggjar + serlæknar + . + + + Upprunaliga + ætlanin + var + , + at + hon + bara + skuldi + verða + í + nøkur + ár + , + men + hon + hevur + virkað + væl + og + verður + framvegis + brúkt + . + + + Hendan + eigur + at + halda + fram + , + og + játtaða + upphæddin + , + sum + nú + er + 3 + mió. + kr. + , + kundi + verið + hækkað + . + + + Játtanin + røkkur + í + mesta + lagi + til + tveir + serlæknar + við + stuðulsfunktiónum + . + + + Tað + veldst + um + umstøðurnar + . + + + Tá + alt + fleiri + serlæknar + fara + at + verða + útbúnir + hvørt + ár + , + er + týdningarmikið + , + at + heilsuverkið + kann + taka + ímóti + teimum + , + sum + okkum + tørvar + , + og + tá + er + verandi + serlæknajáttan + ikki + stór + . + + + Um + játtanin + ikki + er + nøktandi + , + gevur + tað + ikki + stóra + meining + at + brúka + pening + til + fleiri + útbúgvingarstørv + . + + + Tað + eigur + at + verða + samanfall + millum + hesi + . + +

+

+ + Kommunulæknaskipanin + er + soleiðis + , + at + kommunurnar + hava + ábyrgdina + av + viðtaluhølum + og + innbúgvi + . + + + Skal + talið + av + kommunulæknum + økjast + , + má + talið + av + viðtalum + eisini + økjast + . + + + Hetta + er + tí + eitt + mál + , + sum + land + og + kommunur + mugu + semjast + um + . + + + Á + løgtingsfíggjarlógini + má + játtanin + til + heilsutrygdarútreiðslur + og + kommunulæknaskipanina + eisini + økjast + , + so + hvørt + sum + talið + á + kommunulæknum + økist + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2025/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsuma_lara_did_a_lit_um_00036.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2025/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsuma_lara_did_a_lit_um_00036.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d133dd2a0c85f173f18ab55ed84bdb441a6dd761 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2025/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsuma_lara_did_a_lit_um_00036.xml @@ -0,0 +1,41104 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + heilsuma lara did a lit um landslaeknaembaetid + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 24631 words + 31283 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-c640d8e49138ec958eec + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + heilsuma lara did a lit um landslaeknaembaetid + almannamalaradid-c640d8e49138ec958eec + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/heilsuma-lara-did-a-lit-um-landslaeknaembaetid.pdf.xml + 2025-02-01 / 2025-02-28 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + no + 2026-04-09 + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/heilsuma-lara-did-a-lit-um-landslaeknaembaetid.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ heilsuma lara did a lit um landslaeknaembaetid +

+ + Álit + um + møguliga + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + +

+

+ + Landslæknaembætinum + og + ávísum + øðrum + málsøkjum + +

+

+ + Álitið + er + skrivað + í + 2024 + oghandað + í + februar + 2025 + +

+

+ + Heilsumálaráðið2 + +

+

+ + InnIhaldsyvIrlIt1 + . + + + Inngangur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .71.1 + . + + + Endamál + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 71.2 + . + + + Grundarlag + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 71.3 + . + + + Rættarligir + karmar + viðvíkjandi + yvirtøku + av + málsøkjunum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 71.4 + . + + + Arbeiðssetningur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 81.5 + . + + + Limir + í + arbeiðsbólkinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .102 + . + + + Samandráttur + av + metingunum + hjá + arbeiðsbólkinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 122.1 + . + + + Viðvíkjandi + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 122.2 + . + + + Viðvíkjandi + ávísum + øðrum + málsøkjum + á + heilsuøkinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 122.3 + . + + + Serligt + viðvíkjandi + kæru + - + og + endurgjaldsmøguleikum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 133 + . + + + Yvirtøka + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 153.1 + . + + + Um + Landslæknaembætið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 153.2 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 153.3 + . + + + Myndugleikauppgávur + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .163.3.1 + . + + + Eftirlit + við + góðkendum + heilsustarvsfólki + ( + einstaklingaeftirlit + ) + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 173.3.2 + . + + + Einstaklingaeftirlit + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 173.3.3 + . + + + Stovnseftirlit + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .183.3.4 + . + + + ” + 75 + ára + reglan + ” + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .193.3.5 + . + + + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 203.3.6 + . + + + Rættarlæknalig + líksýn + og + hjálp + til + rættar + - + og + politimyndugleikar + v.m + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 203.3.7 + . + + + Kunning + um + kærumál + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 213.3.8 + . + + + Kosmetisk + viðgerð + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 213.3.9 + . + + + Aðrar + uppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 213.3.10 + . + + + Autorisatiónir + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 21 + +

+

+ + Innihaldsyvirlit3 + +

+

+ + InnIhaldsyvIrlIt3.4 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 223.4.1 + . + + + Eftirlit + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 223.5 + . + + + Møguligar + loysnir + viðvíkjandi + yvirtøkuni + av + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 253.5.1 + . + + + Einstaklingaeftirlit + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 253.5.2 + . + + + Stovnseftirlit + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 273.5.3 + . + + + Rættarlæknaligt + líksýn + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 293.5.4 + . + + + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 303.6 + . + + + Onnur + øki + , + sum + eru + tongd + at + , + men + ikki + komaundir + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 313.6.1 + . + + + Aðrar + uppgávur + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 313.6.2 + . + + + Autorisatiónir + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 313.7 + . + + + Lógarharmoni + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 333.8 + . + + + Samlað + niðurstøða + um + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 343.8.1 + . + + + Yvirtøka + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + , + herundir + allar + eftirlitsuppgávur + og + sanktiónir + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 343.8.2 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 343.8.3 + Samstarvsavtala + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 353.8.4 + . + + + Yvirtøka + av + uppgávum + hjá + Landslæknaembætinum + og + autorisatiónum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 354 + . + + + Yvirtøka + av + ávísum + øðrum + málsøkjum + á + heilsuøkinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 384.1 + . + + + Inngangur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 384.2 + Sjúklingarættindi + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 394.2.1 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 394.2.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 394.2.3 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .424.2.4 + . + + + Kærumálsviðgerð + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .424.2.5 + . + + + Niðurstøða + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 434 + +

+

+ + InnIhaldsyvIrlIt4.3 + . + + + Tvingsil + í + psykiatriini + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 444.3.1 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 444.3.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 454.3.3 + . + + + Serlig + viðurskifti + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .474.3.4 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 484.3.5 + . + + + Niðurstøða + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 484.4 + . + + + Tvingsil + í + somatikkini + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 494.4.1 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 494.4.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 494.4.3 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 504.4.4 + . + + + Niðurstøða + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 504.5 + . + + + Rúsandi + evni + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 514.5.1 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 514.5.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 514.5.3 + . + + + Serlig + viðurskifti + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 524.5.4 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 544.5.5 + . + + + Niðurstøða + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 554.6 + . + + + Vísindasiðseminevnd + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 564.6.1 + . + + + Lóggáva + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 564.6.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 564.6.3 + . + + + Útreiðslur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 584.6.4 + . + + + Niðurstøða + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 584.7 + . + + + Kæru + - + og + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 594.7.1 + . + + + Inngangur + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 594.7.2 + . + + + Endurgjaldsmál + innan + sjúkrahúsverkið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 594.7.3 + . + + + Kærur + innan + heilsuverkið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 635 + +

+

+ + InnIhaldsyvIrlIt4.8 + . + + + Yvirskipað + niðurstøða + um + ávís + onnur + málsøki + innan + heilsuverkið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 664.8.1 + . + + + Samlað + niðurstøða + fyri + málsøkini + : + „ + Patienters + retstilling + “ + , + ” + ” + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + “ + , + ” + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + ” + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + “ + , + ” + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + ” + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 664.8.2 + . + + + Samlað + niðurstøða + fyri + málsøkini + : + Kæru + - + og + endurgjaldsmøguleikar + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + .67 + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + : + Notat + um + málsræði + hjá + føroyska + heimastýrinum + til + at + áseta + reglur + um + uppgávur + , + veitingar + og + fyrisitinginnan + sjúkrahúsverkið + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 69 + +

+

+ + INNGANGUR17 + +

+

+ + 1 + . + + + KapIttul1.1 + . + + + ENDAMÁL + +

+

+ + Hetta + álitið + hevur + til + endamáls + at + virka + sum + avgerðargrundarlag + hjá + Føroya + Landsstýri + , + soleiðis + at + støða + kann + takast + í + málinum + um + eina + møguliga + yvirtøku + av + Landslæknaembætinum + og + ávísum + øðrum + málsøkjum + á + heilsuøkinum + . + + + 1.2 + . + + + GRUNDARLAG + +

+

+ + Føroyar + yvirtóku + raksturin + av + heilsuverkinum + í + 1976 + . + +

+

+ + Sambært + rammulóg + „ + nr. + + + 316 + af + 17. + maj + 1995 + om + sundhedsvæsenet + på + Færøerne + “ + , + fekk + Heimastýrið + heimild + at + áseta + reglur + í + lóg + um + uppgávur + , + veitingar + og + umsiting + av + heilsuverkinum + , + herundir + reglur + um + sjúkrahúsverk + , + kommunulæknaskipan + , + heilsufrøðingaskipan + , + heima + sjúkrarøktarskipan + , + skúlalæknaskipan + , + tannrøktarskipan + og + heilsutrygd + . + + + Hesi + øki + eru + nú + regulerað + í + føroyskari + løgtingslóg + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + og + ávís + onnur + málsøki + eru + felags + málsøki + og + tí + ikki + yvirtikin + . + + + Hesi + málsøki + eru + lýst + í + hesum + áliti + . + + + Hetta + merkir + , + at + Føroyar + umsita + bæði + sjúkrahúsverk + , + kommunulæknar + og + heilsutrygd + , + men + hava + ikki + ábyrgd + av + eftirlitinum + við + heilsustarvsfólki + ella + viðgerðarstøðum + í + Føroyum + , + og + hava + ikki + ábyrgd + av + at + veita + autorisatiónir + . + + + 1.3 + . + + + RÆTTARLIGIR + KARMAR + VIÐVÍKJANDI + YVIRTØKU + AV + MÁLSØKJUNUM + +

+

+ + Sambært + § + 1 + í + heimastýrislógini1 + eru + Føroyar + eitt + sjálvstýrandi + fólkasamfelag + í + danska + kongaríkinum + . + + + Við + yvirtøkulógini2 + , + sum + er + ískoyti + til + heimastýrislógina + , + vórðu + møguleikarnir + hjá + Føroyum + at + yvirtaka + fleiri + málsøki + munandi + víðkaðir + . + + + Yvirtøkulógin + kom + í + gildi + 29. + juli + 2005 + . + +

+

+ + Sambært + lista + A + , + § + 1 + , + pkt. + 4 + í + heimastýrislógini + varð + Apoteksverkið + yvirtikið + í + 1949 + . + + + Far + sóttarmálsøkið + varð + yvirtikið + 1. + januar + 2024 + , + við + løgtingslóg + nr. + 39 + frá + 29. + mars + 2023 + um + broyting + av + løgtingslóg + um + yvirtøku + av + málum + og + málsøkjum + . + + + Restin + av + heilsuøkinum + er + framvegis + felagsmál + . + + + Í + 2023 + varð + Heilsustýrið + sett + á + stovn + og + málsøkið + smittandi + sjúkur + er + lagt + til + nýggja + stovnin + at + umsita + . + +

+

+ + Sambært + § + 2 + , + stk. + 1 + í + løgtingslóg + nr. + 79 + frá + 12. + mai + 2005 + og + løgtingslóg + nr. + 578 + frá + 24. + juni + 2005 + um + yvirtøku + av + málum + og + málsøkjum + hjá + føroyskum + myndugleikum + ( + yvirtøkulógin + ) + , + flyta + mál + og + málsøki + , + sum + eru + fevnd + av + lógini + , + til + føroyskar + myndugleikar + , + tá + føroyskir + myndugleikar + avgera + tað + . + + + Sambært + § + 1 + , + stk. + 2 + , + nr. + 7 + í + løgtingslóg + nr. + 41 + frá + 10. + mai + 2006 + um + yvirtøku + av + málum + og + málsøkjum + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr. + 39 + frá + 29. + mars + 2023 + eru + økini + : + heilsumál + , + læknar + , + ljósmøður + og + sjúkrahús + , + eitt + ikkiyvirtikið + málsøki + . + +

+

+ + Yvirtøka + , + sambært + § + 2 + , + stk. + 1 + í + yvirtøkulógini + , + krevur + sostatt + ikki + samráðingar + millum + føroyskar + og + danskar + myndugleikar + . + + + Í + sambandi + við + yvirtøku + av + uppgávum + hjá + Landslæknaembætinum + og + á + ávísum + øðrum + økjum + á + heilsuøkinum + , + halda + føroyskir + myndugleikar + tó + , + at + tað + er + neyðugt + at + fáa + hjálp + frá + teimum + donsku + myndugleikum + , + sum + í + dag + umsita + økini + , + fyri + at + fáa + vitan + um + , + hvørjar + avbjóðingar + kunnu + vera + at + yvirtaka + málsøkini + . + + + Eisini + er + praksis + fyri + samstarv + millum + føroyskar + og + danskar + myndugleikar + í + sambandi + við + at + føroyskir + myndugleikar + yvirtaka + 1 + Lov + nr. + 137 + af + 23 + / + 03 + / + 1948 + – + Lov + om + Færøernes + Hjemmestyre + 2 + Lov + nr. + 578 + af + 24. + juni + 2005 + om + de + færøske + myndigheders + overtagelse + af + sager + og + sagsområder1 + . + + + KAPITTUL + Inngangur8 + +

+

+ + 1 + . + + + KapIttulmálsøkir + , + fyri + at + tryggja + , + at + yvirtøkan + fer + fram + undir + væl + skipaðum + viðurskiftum + . + + + Tó + verður + undirstrikað + , + at + tað + eru + føroyskir + myndugleikar + , + sum + gera + av + , + nær + eitt + málsøki + á + heilsuøkinum + er + klárt + at + yvirtaka + . + +

+

+ + Á + teimum + økjum + , + har + Heilsustýrið + ynskir + samstarv + við + danskar + myndugleikar + , + tá + ið + málsøkið + verður + yvirtikið + , + kann + tað + vera + viðkomandi + at + gera + samstarvsavtalur + . + + + Til + hetta + krevst + , + at + bæði + danskir + og + føroyskir + myndugleikar + eru + samdir + um + , + hvørjar + treytir + skulu + vera + galdandi + fyri + samstarvi + í + sambandi + við + at + yvirtaka + økið + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku + av + Landslækaembætinum + , + metir + Heilsumálaráðið + , + at + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + kunnu + leggjast + til + Heilsustýrið + . + + + 1.4 + . + + + ARBEIÐSSETNINGUR + +

+

+ + Uppgávan + hjá + arbeiðsbólkinum + hevur + verið + at + lýsa + lógarøkini + , + sum + hoyra + undir + Lands + læknaembætið + og + sum + møguliga + kunnu + yvirtakast + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + skuldi + eisini + lýsa + týðandi + myndugleikauppgávur + , + sum + eru + knýttar + at + fylgjandi + økjum + : + „ + patienters + retsstilling + ” + ; + „ + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + ” + ; + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + ” + ; + „ + euforiserende + stoffer + ” + ; + „ + videnskabsetisk + komitésystem + ” + ; + „ + svangerskabshygiejne + og + fødselshjælp + ” + ; + „ + klage + og + erstatningsadgang + “ + og + „ + assisteret + reproduktion3 + i + forbindelse + med + behandling + , + diagnostik + og + forskning + “ + , + við + tilhoyrandi + kunngerðum + og + vegleiðingum + . + +

+

+ + Lógargrundarlagið + viðvíkjandi + Landslæknaembætinum + er + : + +

+

+ + Lógargrundarlagið + fyri + hini + økini + er + : + +

+

+ + „ + Anordning + nr. + 185 + af + 13. + marts + 2009 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + lov + om + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + ásetingar + um + sjúklingarættindi + í + kap. + 5 + í + „ + anordning + nr. + 821 + af + 22. + juni + 2018 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + sundhedsloven + “ + , + „ + anordningsbekendtgørelse + nr. + 1349 + af + 23. + november + 2015 + – + bekendtgørelse + af + anordning + for + Færøerne + om + euforiserende + stoffer + “ + , + „ + anordning + nr. + 961 + af + 15. + juli + 2013 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + lov + om + videnskabsetisk + behandling + af + sundhedsvidenskabelige + forskningsprojekter + “ + , + „ + lov + om + assisteret + reproduktion + i + forbindelse + med + behandling + , + diagnostik + og + forskning + “ + og + „ + anordning + nr. + 1248 + af + 19. + december + 2011 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + klage + - + og + erstatningsadgang + indenfor + sundhedsvæsenet + . + “ + +

+

+ + Í + sambandi + við + Landslæknaembætið + skuldi + lýsast + : + Hvat + ein + yvirtøka + av + málsøkinum + hevur + við + sær + , + herundir + yvirlit + yvir + galdandi + lóggávu + og + fyrisitingarligar + uppgávur + á + málsøkinum + ; + yvirlit + yvir + starvsfólk + , + sum + starvast + á + stovninum + ; + møguligar + løgfrøðiligar + avbjóðingar + sum + eru + knýttar + at + yvirtøkuni + , + herundir + markamót + við + onnur + málsøkir + ; + um + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + lutvíst + kunnu + yvirtakast + , + ella + um + neyðugt + er + at + yvirtaka + allar + uppgávurnar + , + sum + eru + knýttar + at + Landslæknaembætinum + ; + upplýsing + um + altjóða + skyldur + á + málsøkinum + , + sum + ávikavist + Føroyar + og + Danmark + eru + fevnd + av + ; + lýsing + av + ymiskum + loysnum + viðvíkjandi + møguligari + yvirtøku + ; + um + neyðugt + er + at + gera + samstarvsavtalur + millum + føroyskar + og + danskar + myndugleikar + og + um + so + er + , + hvat + samstarvsavtalurnar + skulu + innihalda + ; + meting + hjá + føroyskum + myndugleikum + av + umsitingarligu + og + fíggjarligu + avleiðingunum + fyri + føroyskar + 3 + Ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + „ + assisteret + reproduktion + i + forbindelse + med + behandling + , + diagnostik + og + forskning + “ + , + við + tilhoyrandi + kunngerðum + og + vegleiðingum + , + verður + lýst + í + serskildum + skjali + , + sum + væntandi + verður + liðugt + á + vári + 2025 + , + tá + ið + arbeiðsbólkurin + framhaldandi + arbeiðir + við + at + gera + fakligar + viðmerkingar + til + hetta + økið9 + +

+

+ + 1 + . + + + KapIttulmyndugleikar + av + yvirtøkuni + , + og + meting + frá + donskum + myndugleikum + av + fíggjarligum + avleiðingum + av + møguligum + samstarvsavtalum + millum + danskar + og + føroyskar + myndugleikar + í + sambandi + við + yvirtøkuna + . + +

+

+ + Fyri + hvørt + av + hinum + økjunum + skuldi + lýsast + : + Hvat + ein + yvirtøka + av + málsøkinum + inniber + ; + møguligar + løgfrøðiligar + avbjóðingar + , + sum + eru + knýttar + at + yvirtøku + av + umrøddu + økjum + ; + um + ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + hevur + við + sær + , + at + samstarvsavtala + / + avtalur + skulu + gerast + ; + um + fleiri + loysnir + eru + , + má + greiðast + frá + teimum + ymisku + loysnunum + ; + meting + hjá + føroyskum + myndugleikum + av + umsitingarligum + og + fíggjarligum + avleiðingunum + fyri + føroyskar + myndugleikar + av + yvirtøkuni + , + og + meting + hjá + donskum + myndugleikum + av + fíggjarligum + avleiðingum + av + møguligum + samstarvsavtalum + millum + danskar + og + føroyskar + myndugleikar + í + sambandi + við + yvirtøkuna + . + +

+

+ + Harumframt + skuldi + arbeiðsbólkurin + greiða + frá + , + um + málsøkini + kunnu + yvirtakast + hvør + sær + , + ella + um + slíkt + samband + er + millum + tey + ymisku + málsøkini + , + at + tey + skulu + yvirtakast + saman + . + +

+

+ + Í + arbeiðinum + er + útgangsstøði + tikið + í + : + „ + Udkast + til + redegørelse + for + Færøernes + overtagelse + af + visse + sagsområder + på + sundhedsområdet + “ + , + 2019 + . + +

+

+ + Sambært + arbeiðssetninginum + skuldi + arbeiðsbólkurin + lýsa + yvirtøku + av + málsøkinum + barns + burðarreinføri + og + burðarhjálp + ella + „ + svangerskabshygiejne + og + fødselshjælp + “ + . + + + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + økið + barnsburðarreinføri + og + burðarhjálp + er + yvirtikið + sum + partur + av + rakstrinum + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sostatt + verður + ikki + meira + gjørt + við + hetta + , + tí + økið + longu + er + yvirtikið + . + + + Ein + nærri + lýsing + av + hesari + meting + , + kann + lesast + í + hjálagda + notati + um + málsræði + hjá + Heimastýrinum + at + áseta + reglur + um + uppgávur + , + veitingar + og + fyrisiting + innan + Sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Hetta + álit + finst + eisini + á + donskum + og + fæst + við + at + venda + sær + til + Heilsumálaráðið + . + + + Um + ivamál + eru + um + , + hvussu + álitið + , + sum + er + umsett + úr + donskum + til + føroyskt + , + skal + tulkast + , + er + danska + álitið + galdandi.10 + +

+

+ + 1 + . + + + KapIttul1.5 + . + + + LIMIR + Í + ARBEIÐSBÓLKINUM + +

+

+ + Í + sambandi + við + arbeiðið + , + varð + ein + arbeiðsbólkur + settur + í + mars + 2024 + . + + + Hann + hevur + verið + mannaður + við + føroyskum + og + donskum + myndugleikum + . + +

+

+ + Luttøka + í + arbeiðsbólkinum + : + +

+

+ + Umboð + fyri + Heilsumálaráðið + : + +

+

+ + Jan + Simonsen + , + deildarstjóri + , + formaður + +

+

+ + Birita + Ludvíksdóttir + , + løgfrøðiligur + ráðgevi + , + samskipari + +

+

+ + Andreas + Sjóvará + , + fulltrúi + +

+

+ + Umboð + fyri + Løgmansskrivstovuna + : + +

+

+ + Sjúrður + Rasmussen + , + løgfrøðiligur + ráðgevi + +

+

+ + Umboð + fyri + danska + Indenrigs + - + og + Sundhedsministeriet + : + +

+

+ + Ulrich + Stigaard + Jensen + , + skrivstovustjóri + +

+

+ + Frederik + Rechenback + Enelund + , + serkønur + ráðgevi + +

+

+ + Tina + Christensen + , + serráðgevi + +

+

+ + Jacob + Redecker + , + fulltrúi + +

+

+ + Umboð + fyri + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + : + +

+

+ + Dorthe + Eberhardt + Søndergaard + , + varastjóri + +

+

+ + Lars + Fodgaard + Møller + , + landslækni + +

+

+ + Umboð + fyri + Statsministeriet + : + +

+

+ + Thomas + Kamuk + , + fulltrúi + +

+

+ + Í + sambandi + við + hetta + arbeiðið + , + eru + upplýsingar + innheintaðar + frá + hesum + føroysku + myndugleikum + : + Heilsustýrinum + , + Sjúkrahúsverkinum + , + Landsapotekaranum + og + Føroya + Politi + . + + + Upplýsingar + eru + innheintaðar + frá + hesum + donsku + myndugleikum + : + Lægemiddelstyrelsen + , + Styrelsen + for + Patientklager + , + Sundhedsstyrelsen + og + Patienterstatningen + . + +

+

+ + Í + arbeiðinum + hevur + arbeiðsbólkurin + havt + regluligar + fundir + í + Danmark + og + Føroyum + , + eins + og + teamsfundir + hava + verið + eftir + tørvi + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + varð + settur + í + mars + 2024 + og + álitið + varð + handað + landsstýriskvinnuni + í + heilsumálum + í + februar + 2025 + . + + + 2 + +

+

+ + SAMANDRÁTTUR12 + +

+

+ + 2 + . + + + KapIttul + – + samandráttur + av + metIngunum + hjá + arbeIðsbólKInum2.1 + . + + + VIÐVÍKJANDI + UPPGÁVUNUM + HJÁ + LANDSLÆKNAEMBÆTINUM + +

+

+ + Mett + verður + , + at + tveir + møguleikar + eru + fyri + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + : + +

+

+ + Ein + møguleiki + er + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + herundir + allar + eftir-litsuppgávur + , + rættarlæknaliga + líkskoðan + og + aðrar + uppgávur + , + tó + ikki + autorisatiónsøkið + +

+

+ + Hin + møguleikin + er + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + saman + við + autorisa-tiónsøkinum + . + +

+

+ + Verður + fyrri + møguleiki + valdur + , + verður + mett + , + at + ein + samstarvsavtala + skal + gerast + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + tekur + avgerð + í + einstaklingamálum + út + frá + einum + uppskoti + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + og + Heilsustýrið + keypir + eftirlitsfólk + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + at + stuðla + Heilsustýrinum + við + stovnseftirlitinum + . + + + Við + tíðini + kann + Heilsustýrið + fáa + upplæring + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + sjálvt + at + fremja + einstaklingaeftirlit + og + stovnseftirlit + . + +

+

+ + Heilsustýrið + stovnar + eina + skrá + , + har + sanktiónir + og + loyvir + sum + Heilsustýrið + letur + heilsustarvsfólki + , + sum + starvast + í + Føroyum + , + verða + skrásett + . + + + Hesar + sanktiónir + eru + bert + galdandi + fyri + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + . + + + Skipanin + krevur + , + at + Heilsustýrið + kunnar + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + og + hini + Norðurlondini + um + ásettar + eftirlitssanktiónir + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + kostnaðurin + av + at + yvirtaka + allar + uppgávur + hjá + Landslæknaembætinum + , + uttan + autorisatiónsøkið + , + verður + umleið + 4,1 + mió. + kr. + Afturat + hesum + standast + útreiðslur + av + at + seta + ein + løgfrøðing + í + starv + í + Heilsumálaráðnum + til + lóggávuarbeiðið + . + +

+

+ + Verður + hin + møguleikin + valdur + , + tað + vil + siga + , + at + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + verða + yvirtiknar + saman + við + autorisatiónsøkinum + , + koma + Føroyar + at + viðgera + umsóknir + um + autorisatiónir + , + umframt + at + stovnseta + eina + autorisatiónsskrá + . + + + Av + tí + at + flestu + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + hava + danska + autorisatión + ella + autorisatión + frá + einum + Norðurlandi + , + verður + ikki + væntað + , + at + avbjóðingarnar + í + sambandi + við + umsiting + av + einari + føroyskar + autorisatiónsskipan + verða + stórar + . + + + Viðvíkjandi + kostnaði + kann + sigast + , + at + autorisatiónsskipanin + lutvíst + er + fíggja + við + brúkaragjøldum + og + tí + fer + at + bera + til + at + leggja + skipanina + soleiðis + til + rættis + , + at + hon + ikki + viðførir + kostnað + fyri + landskassan + . + + + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + somu + játtan + sum + Landslæknaembætið + fær + í + dag + , + so + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + hesi + fíggjarjáttan + . + + + 2.2 + . + + + VIÐVÍKJANDI + ÁVÍSUM + ØÐRUM + MÁLSØKJUM + Á + HEILSUØKINUM + +

+

+ + Niðanfyri + er + samandráttur + av + niðurstøðunum + viðvíkjandi + málsøkjunum + : + „ + patienters + rets + stilling + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + í + psykiatrien + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + í + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetiskt + komitésystem + “ + . + + + Mett + verður + , + at + yvirtøka + av + hesum + málsøkjum + , + bert + gevur + orsøk + til + avmarkaðar + fakligar + viðmerkingar + . + +

+

+ + Føroyskir + myndugleikar + umsita + hesi + málsøki + í + dag + og + bera + tær + útreiðslur + , + sum + eru + knýttar + at + málsøkjunum + . + + + Sostatt + manglar + bert + heimild + at + lóggeva + á + økjunum + . + + + Við + yvirtøku + av + hesum + málsøkjum + , + fáa + føroyskir + myndugleikar + møguleika + til + at + regulera + hesi + málsøki + við + løgtingslóg + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + eru + avmarkaðar + útreiðslur + knýttar + at + yvirtøku + av + hesum + málsøkjum + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + útreiðslur + er + knýttar + at + yvirtøku + av + málsøkinum + „ + tvang + 2 + . + + + KAPITTUL + Samandráttur + av + metingunum + hjá + arbeiðsbólkinum13 + +

+

+ + 2 + . + + + KapIttul + – + samandráttur + av + metIngunum + hjá + arbeIðsbólKInumi + somatikken + “ + . + + + Heilsumálaráðið + metir + tó + , + at + um + øll + hesi + málsøki + verða + yvirtikin + , + eigur + ein + løgfrøðingur + at + verða + settur + í + starv + til + at + taka + sær + av + lóggávuarbeiðinum + í + sambandi + við + yvirtøkuna + . + + + Mett + verður + , + at + tað + hevði + verið + ein + fyrimunur + , + um + føroyskir + og + danskir + myndugleikar + gera + samstarvsavtalur + við + yvirtøku + av + málsøkjunum + „ + patienters + retsstilling + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + øll + málsøkini + kunnu + yvirtakast + sum + sjálvstøðugir + pakkar + , + sum + kunnu + yvirtakast + óheft + av + , + um + onnur + málsøki + verða + yvirtikin + . + +

+

+ + Harumframt + verður + gjørt + vart + við + , + at + ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + „ + assisteret + reproduktion + “ + , + verður + lýst + í + einum + serskildum + notati + , + sum + verður + tøkt + á + vári + 2025 + . + + + 2.3 + . + + + SERLIGT + VIÐVÍKJANDI + KÆRU + - + OG + ENDURGJALDSMØGULEIKUM + +

+

+ + Sum + heild + verður + mett + , + at + tríggjar + loysnir + eru + at + yvirtaka + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + : + +

+

+ + Ein + loysn + er + , + at + føroyskir + myndugleikar + gera + avtalu + við + danska + Patienterstatningen + , + um + at + +

+

+ + Patienterstatningen + framhaldandi + viðger + tey + føroysku + málini + +

+

+ + Ein + onnur + loysn + er + ein + millumloysn + , + har + Heilsustýrið + upplýsir + tey + føroysku + málini + , + ímeðan + +

+

+ + Patienterstatningen + tekur + avgerð + í + málunum + . + + + Henda + loysn + kann + fremjast + soleiðis + , + at + Føroyar + – + eins + og + Grønland + – + sjálvt + kann + velja + at + taka + avgerð + í + ávísum + málum + , + eitt + nú + tey + sum + eru + einføld + at + avgreiða + og + bert + biðja + Patienterstatningen + um + at + taka + avgerð + í + teimum + meira + torskildu + málunum + +

+

+ + Ein + triðja + loysn + kann + vera + , + at + Føroyar + heimtaka + skipanina + og + viðgerðina + av + málunum + . + + + Við + hesi + loysnini + kann + avtala + gerast + við + Patienterstatningen + um + at + koma + við + vegleiðandi + metingum + av + føroyskum + málum + . + + + Ein + slík + loysn + kann + eisini + fremjast + soleiðis + , + at + Føroyar + kann + velja + at + taka + avgerð + í + einføldum + málum + , + og + bert + senda + tey + torgreiddu + málini + til + vegleiðandi + metingar + hjá + Patienterstatningen + . + + + Eisini + er + møguligt + bert + at + fáa + eina + læknaliga + meting + í + Danmark + og + ikki + eina + løgfrøðisliga + meting + . + +

+

+ + Um + so + er + , + at + ynski + er + um + at + yvirtaka + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + , + má + landsstýrið + taka + støðu + til + , + hvør + av + omanfyristandandi + trimum + møguleikum + skal + veljast + . + + + Tá + hetta + er + greitt + , + er + tørvur + á + at + fara + undir + samráðingar + við + Patienterstatningen + fyri + at + fáa + greiðu + á + , + hvørjar + fyrisitingarligar + og + fíggjarligar + avleiðingar + ein + yvirtøka + fer + at + hava + við + sær + . + + + Ein + yvirtøka + fer + at + krevja + meira + umsitingarliga + og + fíggjarliga + orku + . + +

+

+ + Føroyskir + myndugleikar + bera + útreiðslurnar + í + sambandi + við + sjúklingaendurgjaldsmál + , + men + ikki + í + sambandi + við + sjúklingakærur + . + + + Mett + verður + , + at + útreiðslurnar + í + sambandi + við + at + yvirtaka + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + eru + treytaðar + av + , + hvørja + ávísa + skipan + føroyskir + og + danskir + myndugleikar + kunnu + semjast + um + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + ein + yvirtøka + av + máløkinum + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + fer + at + krevja + , + at + samstarvsavtala + verða + gjørd + við + ávikavist + Styrelsen + for + Patientklager + og + Patienterstatningen + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + kann + yvirtakast + sum + ein + sjálvstøðugur + pakki + , + men + fyrivarni + má + takast + fyri + , + at + hetta + málsøkið + er + fløktari + at + yvirtaka + enn + „ + hini + málsøkini + “ + , + sum + eru + lýst + omanfyri + . + + + Tað + hevði + eisini + verið + ein + fyrimunur + , + at + tað + fyrst + verður + greitt + , + um + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + skulu + yvirtakast + , + tí + hetta + fer + at + hava + ávirkan + á + , + hvussu + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + skal + umsitast + í + Føroyum + eftir + eina + yvirtøku + , + tí + í + dag + er + tað + Landslæknaembætið + , + sum + upplýsir + øll + føroysk + kærumál + fyri + Styrelsen + for + Patientklager + og + fer + helst + eisini + í + framtíðini + at + fáa + ein + leiklut + í + at + upplýsa + endurgjaldsmálini + . + +

+

+ + Tí + verður + tað + mett + at + vera + ein + fyrimunur + , + at + greiða + fyrst + verður + fingin + á + , + hvørt + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + og + hinum + málsøkjunum + , + sum + eru + lýst + omanfyri + , + skulu + yvirtakast + , + áðrenn + farið + verður + undir + eina + tilgongd + at + yvirtaka + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + . + + + 3 + +

+

+ + YVIRTØKA + AV + UPPGÁVUNUM + +

+

+ + HJÁ + LANDSLÆKNA + EMBÆTINUM15 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.1 + . + + + UM + LANDSLÆKNAEMBÆTIÐ + +

+

+ + Í + tíðarskeiðnum + 15841916 + varð + embætið + sum + landslækni + kallað + „ + barber + “ + , + „ + landkirurg + “ + og + „ + fysikus + ” + 4 + . + + + Nýggjar + reglur + vórðu + settar + í + gildi + á + økinum + í + 19195 + , + og + samstundis + varð + heitið + „ + fysikus + “ + broytt + til + amtslækni + í + Føroyum + . + + + Hesar + reglur + vóru + galdandi + heilt + fram + til + 1995 + , + tá + konglig + fyriskipan + um + ígildiskomu + av + lógini + um + embædslægeinstitutioner + m.v.6 + kom + í + gildi + . + + + Tann + 1. + apríl + 1948 + varð + Føroya + amt + avtikið + og + Ríkisumboðið + fyri + Føroyar + kom + í + staðin + . + + + Eftir + hetta + varð + amtslæknaheitið + óformliga + broytt + til + landslækni + . + + + Tann + 1. + mai + 1949 + varð + Hanus + Debes + Joensen + settur + í + starv + sum + landslækni + , + ikki + sum + amtslækni + , + men + reglurnar + fyri + embætið + vóru + tær + somu + sum + áður + og + vóru + sum + nevnt + galdandi + til + 1995 + . + + + Tilhoyrandi + kunngerð + til + kongliga + fyriskipan + varð + broytt + á + nøkrum + fáum + økjum + í + 2000 + . + + + Henda + lóggáva + er + framvegis + í + gildi + , + men + er + lutvíst + avloyst + av + sundhedsloven + , + sum + kom + í + gildi + í + Føroyum + 1. + september + 2018 + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + er + ein + ríkisstovnur + í + Føroyum + , + sum + skipanarliga + og + fíggjarliga + er + partur + av + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + heilsufakligum + virksemi + og + autoriseraðum + heilsu + starvsfólki + í + Føroyum + , + eins + og + Landslæknaembætið + veitir + hjálp + til + rættar + og + politimyndugleikar + í + rættarlæknaligum + og + líknandi + málum + . + +

+

+ + Yvirhøvur + eru + uppgávurnar + lutfalsliga + lítlar + í + vavi + , + men + strekkja + seg + yvir + eina + rúgvu + av + ymiskum + fakøkjum + , + sum + í + Danmark + í + dag + eru + spjadd + yvir + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + Sundhedsstyrelsen + , + Sundhedsdatastyrelsen + og + Lægemiddelstyrelsen + . + + + 3.2 + . + + + LÓGGÁVA + +

+

+ + Landslæknaembætið + er + ásett + í + kongligari + fyriskipan + nr. + 821 + frá + 22. + juni + 2018 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + sundhedsloven + , + sum + broytt + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 1443 + frá + 29. + juni + 2021 + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + verður + umsitið + av + einari + eind + , + sum + hoyrir + undir + Styrelsen + for + Patient + sikkerhed + í + samsvari + við + § + 212 + a + , + stk. + 2 + , + 1. + pkt. + , + í + kongligu + fyriskipanini + um + ígildissetan + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven + . + + + Landslæknaembætið + er + ein + fyrisitingarligur + partur + av + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + + + Tann + leiðari + , + sum + starvast + í + Føroyum + , + eitur + : + Landslæknin + í + Føroyum + , + sí + § + 212 + a + , + stk. + 2 + , + 2. + pkt. + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + eru + lýstar + í + § + 18 + , + stk. + 4 + , + § + 21 + , + nr. + 3 + , + § + 27 + f + , + stk. + 1 + , + § + 45 + a + , + stk. + 1 + , + § + 46 + , + stk. + 2 + , + § + 47 + , + § + 54 + , + stk. + 1 + og + 2 + , + § + 180 + , + stk. + 2 + , + nr. + 2 + , + sbr. + § + 179 + , + stk. + 1 + , + nr. + 2 + , + 3 + , + 5 + og + 6 + , + § + 180 + , + stk. + 2 + , + nr. + 3 + , + sbr. + § + 179 + , + stk. + 1 + , + nr. + 4 + , + § + 181 + , + stk. + 1 + , + § + 199 + , + § + 201 + , + § + 212 + , + § + 212 + a + , + stk. + 4 + , + § + 213 + , + stk. + 24 + , + § + 213 + a + , + § + 213 + b + , + § + 1 + , + § + 213 + c + , + stk. + 1 + , + 2 + og + 4 + , + § + 213 + d + , + stk. + 1 + og + 3 + , + § + 213 + e + , + § + 215 + b + , + stk. + 1 + og + 3 + , + § + 218 + og + § + 220 + , + stk. + 16 + , + í + kongligu + fyriskipanini + um + at + seta + í + gildi + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven.4 + https://tidsskrift.dek/personalhistorisk_tidsskrift/article/view/78739/113863 + 5 + Við + anordning + nr. + 515 + frá + 4. + oktober + 1919 + , + tá + ið + „ + lov + om + embedlægevæsenets + ordning + af + 21. + april + 1911 + “ + verður + sett + í + gildi + fyri + Føroyar6 + Nr. + 633 + frá + 20. + juli + 19953 + . + + + KAPITTUL + Yvirtøka + av + uppgávunum + hjá + +

+

+ + Landslækna + embætinum16 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum + +

+

+ + Harumframt + eru + skyldurnar + hjá + Landslæknaembætinum + lýstar + í + kongligari + fyriskipan + nr. + 1472 + frá + 16. + desember + 2013 + om + ígildissetan + fyri + Føroyar + av + lóg + um + autorisatión + av + heilsustarvsfólkum + og + um + heilsufakligt + virksemi + , + sum + broytt + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 1444 + frá + 29. + juni + 2021 + . + + + Uppgávurnar + eru + lýstar + í + § + 5 + , + § + 6 + , + stk. + 13 + og + 5 + , + § + 7 + a + , + nr. + 1 + , + § + 9 + , + stk. + 4 + , + § + 14 + , + § + 35 + , + stk. + 1 + , + § + 39 + og + § + 44 + . + +

+

+ + Mál + um + útgávu + , + endurnýggjan + og + varðveitslu + av + koyrikorti + , + verða + send + Landslæknaembætinum + til + læknafakligt + ummæli + . + + + Hetta + sæst + í + § + 18 + , + stk. + 3 + í + koyrikortskunngerðini + , + kunngerð + nr. + 129 + frá + 26. + september + 2018 + um + koyrikort + og + koyrifrálæru + , + sum + seinast + broytt + við + kunngerð + nr. + 26 + frá + 3. + mars + 2022 + , + við + heimild + í + Løgtingslógarkunngerð + nr. + 14 + frá + 2. + mars + 1988 + um + ferðslu + , + sum + seinast + broytt + við + løgtingslóg + nr. + 48 + frá + 29. + mai + 2024 + . + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + sambært + „ + konglig + anordning + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + lov + om + autorisation + af + sundhedspersoner + og + om + sundhedsfaglig + virksomhed + “ + , + fevna + fyrst + og + fremst + um + tað + sokallaða + heilsufakliga + eftirlitið + , + ið + reglur + eru + um + í + kapitli + 3 + í + kongligu + fyriskipanini + . + + + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + hevur + , + sambært + reglunum + í + hesum + kapitli + , + heimild + til + at + taka + avgerð + um + eftirlitssanktiónir + , + herundir + fyribils + frátøku + av + autorisatión + ella + virksemisavmarking + , + arbeiðsbann + , + suspensión + , + avgerð + við + treytum + , + boð + ella + økt + eftirlit + í + mun + til + autoriseraði + heilsustarvsfólk + . + + + Eftir + umsókn + , + tekur + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + eisini + avgerð + um + , + um + heilsustarvsfólk + , + sum + sjálvboðin + hava + sagt + frá + sær + autorisatión + , + skulu + fáa + hana + aftur + v.m. + , + frádøming + , + frátøku + og + at + endurvinna + autoriatión + , + umframt + virkisavmarkingar + og + uppathald + av + hesum + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + ráðgevur + danska + statinum + , + Føroya + landsstýri + og + kommunalum + myndug + leikum + í + reinføris + , + umhvørvisligum + og + sosialmedisinskum + viðurskiftum + . + + + Harumframt + veitir + Landslæknaembætið + landsstýrinum + hjálp + í + heilsuligum + viðurskiftum + og + við + fyrisiting + av + sosial + og + røktarfakligum + átøkum + á + eldraøkinum + , + vegna + Sundhedsstyrelsen + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + reaktivt + eftirlit + við + heilsufakligum + virksemi + og + heilsustarvsfólkum + og + fráboðað + eftirlit + við + viðgerðarstøðum + , + grundað + á + støðuga + meting + av + , + hvar + størsti + vandin + fyri + sjúklingatrygd + kann + vera + . + + + Landslæknaembætið + hevur + eisini + eftirlit + við + fakliga + virkseminum + hjá + autoriseraðum + heilsustarvsfólkum + í + Føroyum + . + +

+

+ + Harumframt + umsitur + Landslæknaembætið + umsóknir + um + rætt + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + hjá + heilsustarvsfólkum + eftir + 75 + ára + aldur + . + +

+

+ + Sambært + sundhedsloven + ( + § + 199 + í + kongligu + fyriskipanini + um + ígildissetan + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven + ) + skulu + fráboðanir + um + ótilætlaðar + hendingar + fráboðast + Landslæknaembætinum + . + + + Við + støði + í + innkomnu + frágreiðingunum + greinar + og + letur + Landslæknaembætið + vitan + víðari + til + 17 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInumføroyska + heilsuverkið + . + + + Men + enn + er + ongin + kunngerð + sett + í + gildi + viðvíkjandi + hesi + uppgávu + , + so + higartil + er + arbeiðið + ikki + byrjað + . + +

+

+ + Í + samstarvi + við + løgregluna + hevur + Landslæknaembætið + harumframt + rættarlæknaliga + líkskoðan + í + Føroyum + um + hendi + , + og + veitir + eisini + hjálp + til + rættar + og + løgreglumyndugleikar + í + rættarlæknaligum + og + líknandi + málum + . + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + strekkja + seg + yvir + eina + rúgvu + av + ymiskum + fakøkjum + , + sum + í + Danmark + í + dag + eru + spjadd + yvir + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + Sundhedsstyrelsen + , + Sundhedsdatastyrelsen + og + Lægemiddelstyrelsen + . + + + 3.3.1 + . + + + Eftirlit + við + góðkendum + heilsustarvsfólki + – + ( + einstaklingaeftirlit + ) + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + bæði + autoriseraðum + heilsustarvsfólki + ( + einstaklingaeftirlit + ) + og + eftirlit + við + viðgerðarstøðum + ( + stovnseftirlit + ) + . + + + Hetta + tvíliðaða + eftirlit + endurspeglar + , + at + í + heilsuverkinum + er + ein + individuel + ábyrgd + hjá + autoriseraðum + heilsustarvsfólki + og + ein + stovnsábyrgd + hjá + driftsharranum + galdandi + . + +

+

+ + Øll + autoriseraði + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + hava + danska + autorisatión + . + + + Sambært + danskari + lóggávu + veitir + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + autorisatión + eftir + umsókn + . + + + Hetta + er + eisini + galdandi + fyri + heilsustarvsfólk + , + sum + fáa + autorisatión + við + støði + í + føroyskari + útbúgving + . + + + Tískil + er + autorisatiónin + galdandi + bæði + fyri + fakligt + virksemi + í + Føroyum + og + Danmark + . + + + Fyri + heilsustarvsfólk + hevur + autorisatión + við + sær + eina + røð + av + skyldum + og + rættindavernd + av + heitinum + , + umframt + verju + av + virkisøkinum + hjá + ávísum + heilsustarvsfólkum + , + sum + er + galdandi + bæði + í + Føroyum + og + Danmark + . + + + 3.3.2 + . + + + Einstaklingaeftirlit + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + fakliga + virkseminum + hjá + autoriseraðum + heilsustarvs + fólkum + í + Føroyum + . + + + Landslæknaembætið + umsitur + einstaklingaeftirlitið + í + tøttum + samstarvi + við + Styr + elsen + for + Patienterstatningen + . + + + Einstaklingaeftirlitið + er + eitt + reaktivt + eftirlit + . + + + Hetta + merkir + , + at + Landslæknaembætið + bert + grípur + inn + , + um + ítøkiligur + illgruni + er + um + , + at + eitt + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + kann + vera + til + vanda + fyri + sjúklingatrygdina + . + +

+

+ + Orsøkir + til + , + at + eitt + einstaklingaeftirlitsmál + verður + stovnað + , + kunnu + vera + : + +

+

+ + Stúranarskriv + frá + øðrum + heilsustarvsfólki + , + almennum + stovnum + , + borgarum + , + løgregluni + , + fjølmiðlum + o.s.fr. + +

+

+ + Kærumál + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + +

+

+ + Serlig + fund + við + ávísing + av + heilivági + , + har + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + ávísingum + av + vanaelvandi + heilivági + , + sum + læknar + og + tannlæknar + útskriva + +

+

+ + Serlig + fund + við + líksýn + áðrenn + deyða + +

+

+ + Serlig + fund + frá + stovnseftirlitum + +

+

+ + Serlig + fund + frá + deyðsváttanum + +

+

+ + Eitt + einstaklinga + eftirlitsmál + snýr + seg + antin + um + yrkisføri + hjá + heilsustarvsfólkinum + ( + kennir + heilsustarvsfólkið + sítt + „ + handverk + ” + ) + ella + hóskandi + førleika + ( + t.d. + misnýtslu + , + sjúku + o.s.fr. + ) + . + +

+

+ + Um + Landslæknaembætið + metir + , + at + vandi + er + fyri + , + at + heilsustarvsfólk + er + ein + vandi + fyri + sjúk + lingatrygdina + , + verður + eftirlitsmálið + upplýst + , + t.d. + við + at + : + +

+

+ + samrøða + verður + hildin + við + heilsustarvsfólkið + +

+

+ + og + / + ella + frágreiðing + verður + fingin + frá + heilsustarvsfólkinum + +

+

+ + útvega + sjúklingajournalir + , + sum + serkøn + møguliga + meta + um + +

+

+ + útvega + ummæli + frá + arbeiðsgevarum + +

+

+ + fara + undir + eftirlitstilgongd + við + heilsustarvsfólkinum + og + / + ella + seta + serlæknakanning + í + verk + ( + um + illgruni + er + um + misnýtslu + / + sjúku + ) + . + + + 18 + +

+

+ + Tá + eftirlitsmálið + er + nóg + væl + upplýst + , + verður + mett + , + um + grundarlag + er + fyri + at + nýta + eftirlitssanktiónir + móti + heilsustarvsfólkinum + . + + + Fylgjandi + eftirlitssanktiónir + kunnu + áleggjast + : + Boð + um + at + samstarva + í + sambandi + við + at + lýsa + eftirlitsmálið + , + avgerð + við + treytum + , + fakligt + boð + , + arbeiðsforboð + , + suspensión + , + hert + eftirlit + , + fyribils + avmarking + av + starvsøki + , + ordinatiónsavmarking + og + fyribils + frátøka + av + autorisatión + . + +

+

+ + Avgerðina + um + at + seta + eftirlitsrevsitiltøk + í + verk + taka + heilsustarvsfólk + , + herundir + landslæknin + , + og + løgfrøðingar + fyri + at + tryggja + eina + høga + góðsku + í + avgerðunum + . + + + Avgerðir + skulu + lýsast + í + autorisatiónsskránni + , + og + kunning + skal + sendast + umvegis + evropeisku + ávaringsbreytina + IMI + og + til + Norðurlondini + v.m + . + +

+

+ + Varandi + frátøka + av + autorisatión + ella + avmarking + í + virkisøkinum + , + kann + bert + gerast + við + dómi + . + + + Rættarmál + um + varandi + frádøming + skal + stevnast + innan + 2 + ár + eftir + frádømingina + . + + + Við + atliti + at + hesi + tíðarfreist + – + og + teimum + stigum + í + tilgongdini + at + fáa + frágreiðing + frá + Rættarlæknaráðnum + v.m. + , + sum + skulu + fremjast + , + áðrenn + farið + verður + undir + rættarmál + – + verður + metingin + av + , + hvørt + grundarlag + er + fyri + at + gera + sanktiónina + varandi + , + sambært + galdandi + siðvenju + , + gjørd + samstundis + ella + stutt + eftir + avgerðina + um + fyribils + frátøku + av + autorisatión + ella + avmarking + í + virkisøki + . + +

+

+ + Harumframt + kunnu + avvarðandi + heilsustarvsfólk + krevja + , + at + avgerðir + um + ordinatiónsavmarkingar + skulu + leggjast + fyri + rættin + . + + + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + letur + slík + mál + til + danska + Kammer + advokatin + , + við + tí + fyri + eyga + at + føra + tey + fyri + rættin + . + + + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + ber + kostnaðin + av + hjálpini + frá + danska + Kammeradvokatinum + . + +

+

+ + At + stevna + við + tí + fyri + eyga + at + taka + aftur + autorisatión + ella + avmarka + virkisøkið + , + er + ein + natúrligur + og + fullkomiliga + integreraður + partur + av + arbeiðinum + at + tryggja + sjúklingatrygdina + . + +

+

+ + Avgerðir + um + eftirlitssanktiónir + , + sum + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + hevur + tikið + , + verða + kunn + gjørdar + í + autorisatiónsskránni + , + uttan + so + at + talan + er + um + ávísar + sanktiónir + , + eitt + nú + boð + um + at + viðvirka + til + at + upplýsa + eitt + mál + ella + avgerðir + við + treytum + , + tí + hesar + eru + sanktiónir + , + sum + viðvíkja + tí + at + verða + skikkað + / + skikkaður + . + + + Hetta + er + eisini + galdandi + fyri + avgerðir + , + ið + viðvíkja + heilsustarvsfólkum + , + sum + arbeiða + í + Føroyum + , + tí + tey + hava + danska + autorisatión + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + fylgir + avgerðum + upp + og + tryggjar + , + at + heilsustarvsfólkið + fylgir + sanktiónini + , + til + dømis + avgerð + við + boð + um + at + virka + við + til + at + lýsa + málið + við + at + fara + til + urinroynd + í + eitt + tíðarskeið + uppá + uml. + 2 + mánaðir + , + til + tað + ikki + longur + verður + mett + at + vera + virkin + misnýtsla + . + + + Eftir + hetta + verður + typiskt + ein + avgerð + við + treytum + tikin + , + t.v.s. + at + heilsustarvsfólkið + varðveitir + sína + autorisatión + móti + teirri + treyt + , + at + tað + luttekur + í + urinkontrolli + 23 + ferðir + um + vikuna + fyri + at + tryggja + , + at + tað + ikki + møtir + ávirkað + til + arbeiðis + . + + + Hetta + fevnir + sum + oftast + um + , + at + heilsustarvsfólkið + skal + koma + til + 2 + ófráboðaðar + urinkanningar + um + vikuna + í + 2 + ár + , + hjá + t.d. + Landslæknaembætinum + ella + á + einum + viðgerðarstovni + . + + + 3.3.3 + . + + + Stovnseftirlit + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + viðgerðarstøðum + í + Føroyum + ( + stovnseftirlit + ) + . + + + Eftirlitið + er + antin + fráboða + ella + reaktivt + , + og + kann + m.a. + setast + í + verk + , + um + Landslæknaembætið + fær + áheitan + frá + onkrum + , + sum + vísir + sína + stúran + um + eitt + viðgerðarstað + ella + klagar + um + viðgerðarstað + . + + + Leypandi + verður + mett + um + , + hvar + størsti + vandi + er + fyri + sjúklingatrygd + , + og + út + frá + tí + verða + fráboða + eftirlit + gjørd + hjá + útvaldum + bólkum + av + viðgerðarstøðum + . + +

+

+ + Sambært + „ + bekendtgørelse + nr. + 922 + af + 16. + juni + 2022 + for + Færøerne + om + registrering + af + , + underretning + om + og + tilsyn + med + offentlige + og + private + behandlingssteder + m.v. + “ + , + sum + broytt + við + „ + bekendtgørelse + nr. + 1405 + af + 12. + oktober + 2022 + “ + , + umsitur + Landslæknaembætið + eina + skrá + yvir + viðgerðarstøð + . + + + Sum + útgangsstøði + skulu + øll + viðgerðarstøð + í + Føroyum + skráseta + seg + í + skránna + og + rinda + eitt + árligt + gjald + til + Landslæknaembætið + fyri + at + gjalda + útreiðslurnar + av + skrásetingarskipanini + og + heilsufakliga + stovnseftirlitinum.19 + +

+

+ + Við + ársbyrjan + 2024 + vóru + umleið + 200 + viðgerðarstøð + skrásett + í + Føroyum + . + + + Roknað + verður + við + , + at + í + 2025 + fer + at + verða + gjørt + árligt + eftirlit + hjá + umleið + 8 + % + av + viðgerðarstøðunum + . + +

+

+ + Eftirlit + er + við + , + at + leiðslan + á + viðgerðarstøðunum + tryggjar + , + at + skilagóðir + karmar + eru + , + sum + gera + at + tey + einstøku + heilsustarvsfólkini + kunnu + lúka + krøvini + í + autorisatiónslógini + um + umsorgan + og + samvitskusemi + í + sambandi + við + útinnan + av + teirra + starvi + . + + + Harumframt + verður + eftirlit + framt + fyri + at + tryggja + , + at + viðgerðin + , + sum + verður + bjóðað + borgarum + , + er + skilagóð + við + atliti + at + sjúklingatrygd + , + sambært + galdandi + standardum + og + annars + er + í + samsvari + við + galdandi + lóggávu + . + + + Eftirlitið + tryggjar + eisini + , + at + viðgerðarstaðið + hevur + eina + fullgóða + skipan + , + herundir + neyðugan + starvsfólkahóp + og + nágreiniligar + leiðreglur + . + +

+

+ + Sum + liður + í + heilsufakliga + eftirlitinum + av + føroysku + viðgerðarstøðunum + eru + mátipunkt + fyrireikaði + fyri + eftirlitini + . + + + Mátipunkt + verða + gjørd + hvør + sær + fyri + hvønn + bólk + av + viðgerðarstaði + , + sum + eftirlit + skal + havast + við + ( + t.d. + almenn + praksis + , + røktarheim + , + rúsevnismisnýtslu + o.s.fr. + ) + . + + + Tá + ið + mátipunkt + verða + ment + , + eru + partar + á + økinum + við + . + + + Uppskot + til + mátipunkt + fara + síðani + ígjøgnum + løgfrøðiliga + góðskutrygging + , + sum + í + førinum + um + Føroyar + fer + fram + við + atliti + at + føroyskari + lóggávu + . + + + Til + seinast + verða + mátipunktini + send + til + hoyringar + hjá + viðkomandi + føroyskum + áhugapørtum + og + kunngjørd + , + áðrenn + tey + verða + brúkt + til + eftirlitini + . + + + Mátipunktini + fyri + tað + heilsufakliga + eftirlitið + í + Føroyum + tekur + støði + í + teimum + mátipunktunum + , + sum + eru + ment + til + at + brúka + til + tað + heilsufakliga + eftirlitið + í + Danmark + . + + + Mátipunktini + verða + ment + við + atliti + at + føroyskari + lóggávu + og + serligum + føroyskum + viðurskiftum + og + send + viðkomandi + føroyskum + pørtum + . + + + Ein + kunningarfundur + verður + hildin + , + har + eftirlit + og + mátipunkt + verða + gjøgnumgingin + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + fremur + eftirlitini + við + hjálp + frá + eftirlitsfólkum + frá + Styrelsen + for + Patient + sikkerhed + . + + + Hesi + eftirlitsfólk + eru + serkøn + innan + ymsu + bólkarnar + av + viðgerðarstøðum + . + +

+

+ + Alt + eftir + bólki + av + viðgerðarstað + , + verða + heilsufakligir + førleikar + tiknir + við + í + eftirlitini + . + + + Eftir + hvørt + eftirlit + verður + ein + eftirlitsfrágreiðing + gjørd + , + sum + verður + almannakunngjørd + eftir + eitt + hoyringartíðarskeið + . + + + Um + eftirlitið + avdúkar + stórar + trupulleikar + við + sjúklingatrygdini + , + kann + Landslæknaembætið + áleggja + viðgerðarstaðnum + at + fremja + ávísar + heilsufakligar + broytingar + , + t.d. + at + gera + og + og + seta + í + verk + leiðreglur + , + tryggja + rætta + heilivágshandfaring + o.s.fr. + Verða + álvarsamar + støður + staðfestar + , + sum + seta + sjúklingatrygdina + í + vanda + , + kann + Landslæknaembætið + áleggja + viðgerðarstaðnum + heilt + ella + partvís + at + steðga + við + heilsufakliga + virkseminum + ( + forboð + ) + . + + + Avgerðir + um + at + seta + forboð + í + verk + verða + tiknar + við + luttøku + av + bæði + heilsustarvsfólki + , + herundir + landslæknanum + , + umframt + løgfrøðingum + fyri + at + tryggja + høga + góðsku + í + at + fyrireika + uppskot + til + avgerðir + um + boð + og + forboð + . + +

+

+ + Hvør + einstøk + eftirlitsfrágreiðing + verður + kunngjørd + á + heimasíðuni + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Avgerðir + hjá + Landslæknaembætinum + um + boð + ella + forboð + skulu + kunngerðast + á + heimasíðuni + hjá + Styrelsen + fyri + Patientsikkerhed + og + á + www.sundhed.dk + , + eins + og + tað + einstaka + viðgerðarstaðið + hevur + skyldu + at + almannakunngera + boðini + . + + + 3.3.4 + . + + + „ + 75 + ára + reglan + “ + +

+

+ + Rætturin + hjá + øllum + heilsustarvsfólkum + at + reka + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + fer + úr + gildi + , + tá + tey + fylla + 75 + ár + . + + + Fyri + læknar + , + tannlæknar + og + kiropraktorar + merkir + hetta + samstundis + , + at + loyvi + til + sjálvstøðugt + virksemi + fellur + burtur + . + +

+

+ + Ynskir + einstaka + heilsustarvsfólkið + framhaldandi + at + kunna + reka + sjálvstøðugt + virksemi + eftir + 75 + ára + aldur + , + skal + viðkomandi + søkja + um + hetta + . + + + Landslæknaembætið + umsitur + uppgávuna + við + hesum + umsóknum + . + +

+

+ + Mannagongdin + er + , + at + læknar + og + tannlæknar + søkja + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + loyvi + til + at + halda + fram + við + „ + sjálvstøðugum + virksemi + “ + . + + + Hesir + verða + bjóðaðir + til + samrøðu + hjá + 20 + +

+

+ + Landslæknaembætinum + , + sum + vegna + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + – + og + sum + einans + er + galdandi + fyri + Føroyar + – + tekur + avgerð + um + at + eftirlíkað + umsóknini + ella + ikki.75ára + reglan + er + bert + galdandi + fyri + autoriserað + heilsustarvsfólk + , + sum + hava + fylt + 75 + ár + eftir + 21. + desember + 2013 + . + + + Landslæknaembætið + dagførir + donsku + autorisatiónsskránna + við + upplýsingum + um + loyvið + , + sum + er + givið + og + galdandi + tíðarskeið + . + + + 3.3.5 + . + + + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + +

+

+ + Virksemið + er + ikki + sett + á + stovn + í + Føroyum + enn + . + + + Tey + trý + sjúkrahúsini + hava + skipanir + til + at + fráboða + ótilætlaðar + hendingar + . + + + Í + Danmark + flytir + skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + til + regiónirnar + frá + 1. + mai + 2025 + , + og + tí + fer + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + ikki + longur + at + røkja + uppgávur + , + sum + hava + við + skipanina + at + gera + . + + + 3.3.6 + . + + + Rættarlæknalig + líksýn + og + hjálp + til + rættar + - + og + politimyndugleikar + v.m + . + +

+

+ + Í + samstarvi + við + løgregluna + ger + Landslæknaembætið + eftir + áheitan + , + rættarlæknalig + líksýn + í + Føroyum + . + + + Øll + óvæntað + deyðsføll + í + Føroyum + verða + viðgjørd + í + samráð + millum + løgregluna + og + Landslæknaembætið + , + sum + í + felag + gera + av + um + rættarlæknaligt + líkssýn + skal + fremjast + , + ella + deyðsfallið + kann + verða + tengt + at + natúrligum + orsøkum + . + +

+

+ + Av + teimum + árliga + uml. + 3040 + rættarlæknaligu + líksýnunum + , + verða + í + løtuni + gjørd + millum + 1015 + rættarmedisinskar + obduktiónir + um + árið + . + + + Serlæknar + í + rættarlæknafrøði + frá + ávikavist + rættarlæknastovnunum + í + Keypmannahavn + , + Odense + og + Aarhus + gera + obuktiónirnar + . + + + Løgreglan + tekur + avgerð + um + , + hvørt + ein + rættarlæknafrøðilig + obduktión + skal + fremjast + , + men + oftast + verður + hetta + gjørt + í + samráð + við + landslæknan + . + + + Í + summum + førum + verða + sjúkrahúsobduktiónirnar + gjørdar + á + Landssjúkrahúsinum + . + + + Í + løtuni + gera + rættarlæknar + frá + Retsmedicinsk + Institut + í + Keypmannahavn + obduktiónirnar + , + tí + eingin + patologur + við + hesum + førleikum + er + í + Føroyum + . + +

+

+ + Í + 2023 + brúkti + Landslæknin + 263 + tímar + uppá + rættarlæknalig + mál + um + líkskoðanir + . + +

+

+ + Løgreglan + hevur + síðani + oktober + 2016 + heitt + á + Landslæknan + um + at + fara + nærri + inn + á + málið + um + at + fáa + læknakanning + av + harðskapsoffrum + o.ø. + Harumframt + heitir + løgreglan + á + Landslæknan + um + at + útvega + sær + upplýsingar + og + frágreiðingar + í + ymiskum + revsimálum + av + heilsufakligum + slag + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + savnar + allar + deyðsváttanir + og + tryggjar + , + at + neyðugar + upplýsingar + frá + læknunum + verða + fingnar + til + vega + . + + + Síðani + verða + allar + upplýsingar + førdar + inn + , + og + einaferð + um + árið + verður + alt + tilfarið + sent + til + skráseting + í + danska + Dødsårsagsregistret + . + + + Í + førum + , + har + fleiri + kanningar + ella + obduktiónir + verða + gjørdar + , + verða + úrslitini + løgd + afturat + deyðsváttanini + seinni + . + + + Tvær + ferðir + um + árið + undirvísir + landslæknin + yngri + læknum + í + at + fylla + deyðsváttanir + út + . + +

+

+ + Í + teimum + førum + , + har + lík + skal + flytast + til + eitt + annað + land + , + krevst + eitt + serligt + skjal + , + kallað + „ + líkpass + “ + , + sum + skal + leggjast + við + líkinum + . + + + Tað + áliggur + Landslæknaembætinum + at + útflýggja + líkpass + . + + + Neyðugt + er + ikki + við + líkpassi + millum + Føroyar + og + Danmark + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + umsitur + harumframt + uppgávur + , + sum + eru + ásettar + í + Kunngerð + nr. + 129 + um + koyrikort + og + koyrifrálæru + frá + 28. + september + 2018 + , + har + Landslæknaembætið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + eru + læknafakligu + myndugleikarnir + í + sambandi + við + útgávu + , + endurtøku + og + endurnýggjan + av + koyrikorti + ( + § + 18 + , + stk. + 3 + ) + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + arbeiðið + fyri + Akstovuna + , + árliga + fevnir + um + umleið + 1000 + koyrikortmál + . + + + Hetta + eru + mál + , + har + tað + er + viðkomandi + at + meta + um + heilsuviðurskifti + í + sambandi + við + at + koyrikort + skal + útskrivast + . + + + Eitt + serstakt + ummæli + verður + gjørt + fyri + hvørt + av + hesum + málum + . + + + Árliga + hava + Landslæknaembætið + og + Akstovan + fund + um + hetta + arbeiðið + og + Landslæknin + luttekur + á + vikuligum + fundum + saman + við + serfrøðingum + innan + heilsu + og + koyrikort + í + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + 21 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInumat + viðgera + vandamikil + mál + . + + + Hetta + tryggjar + einsháttaða + viðgerð + av + koyrikortmálum + í + Føroyum + og + Danmark + . + + + Hetta + letur + seg + gera + , + tí + føroyska + koyrikortskipanin + í + stóran + mun + er + líka + sum + tann + danska.3.3.7 + . + + + Kunning + um + kærumál + +

+

+ + Landslæknaembætið + upplýsir + øll + føroysk + kærumál + fyri + Styrelsen + for + Patientklager + . + + + Í + Danmark + er + tað + bert + Styrelsen + for + Patientklager + sum + upplýsir + kærumálini + . + + + Hetta + kemst + av + serligu + føroysku + viðurskiftunum + og + tí + , + at + partur + av + tilfarinum + er + føroyskt + , + sum + krevur + málkunnleika + at + greiða + frá + málunum + . + + + Hetta + kann + samstundis + veita + Landslæknaembætinum + týdningarmiklar + upplýsingar + , + sum + kunnu + brúkast + til + at + stovna + eitt + eftirlitsmál + , + áðrenn + avgerð + frá + Styrelsen + for + Patientklager + fyriliggur + . + + + 3.3.8 + . + + + Kosmetisk + viðgerð + +

+

+ + Landslæknaembætið + viðger + umsóknir + um + stovnan + av + kosmetiskum + viðgerðarstøðum + , + sambært + „ + bekendtgørelse + nr. + 8 + af + 7. + januar + 2020 + for + Færøerne + om + kosmetisk + behandling + “ + , + sum + broytt + við + „ + bekendtgørelse + nr. + 1106 + af + 29. + juni + 2020 + “ + . + + + Ein + sjálvstøðug + skrá + fyri + kosmetiska + viðgerð + er + gjørd + á + heimasíðuni + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Í + løtuni + eru + 6 + viðgerðarstøð + skrásett + , + herundir + 7 + klinikkleiðarar + og + 5 + hjálparfólk + . + + + Fyri + hvørt + skrásett + heilsustarvsfólk + , + eru + skrásettar + ein + røð + av + viðgerðum + , + sum + tey + hava + heimild + at + fremja + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + fær + regluliga + umsóknir + um + stovnan + av + viðgerðarstøðum + og + broytingar + í + viðgerðum + . + + + Serlig + krøv + eru + til + einstøku + viðgerðina + og + Landslæknaembætið + metir + málini + eftir + teimum + serligu + krøvunum + , + sum + eru + galdandi + fyri + hvørja + viðgerð + . + +

+

+ + Kosmetisk + viðgerðarstøð + eru + undir + heilsufakligum + stovnseftirliti + , + eins + og + øll + onnur + viðgerðarstøð + , + og + rinda + árligt + gjald + . + + + Skráseting + og + broytingar + í + skrásetingum + eru + eisini + treytaðar + av + gjaldi + . + + + 3.3.9 + . + + + Aðrar + uppgávur + +

+

+ + Umframt + uppgávurnar + sum + nevndar + eru + omanfyri + , + umsitur + Landslæknaembætið + m.a. + upp + gávur + á + hesum + økjum + : + +

+

+ + Ráðgeving + og + hjálp + til + almennar + myndugleikar + , + landsstýrið + og + kommunalar + myndugleikar + +

+

+ + At + taka + ímóti + og + kanna + ávísingar + frá + lækna + í + sambandi + við + útskriving + av + vanaelvandi + og + øðrum + heilivági + +

+

+ + Eftirlit + við + viðgerðarstøðum + , + sum + veita + kosmetiska + viðgerð + +

+

+ + Heilivágshagfrøðiligar + uppgávur + og + Heilsulýsing + Landslæknans + +

+

+ + Uppgávur + sambært + § + 46 + , + stk. + 2 + og + § + 18 + , + stk. + 4 + í + sundhedsloven + +

+

+ + Tænastumannamál + +

+

+ + Tilbúgvingin + +

+

+ + Umsiting + av + heilivágsumsóknum + +

+

+ + Sterilisatiónsnevndin + +

+

+ + Luttøka + í + Farsóttarnevndini + og + røkja + uppgávur + sambært + kongligari + fyriskipan + um + ígildissetan + fyri + Føroyar + af + lov + om + foranstaltninger + mod + smitsomme + sygdomme + og + andre + overførbare + sygdomme + . + +

+

+ + Viðmerkjast + skal + , + at + omanfyristandandi + listi + ikki + er + úttømandi + . + + + 3.3.10 + . + + + Autorisatiónir + +

+

+ + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + útskrivar + autorisatiónir + til + 19 + heilsufakligar + bólkar + . + + + Autorisatión + er + ein + trygd + fyri + , + at + viðkomandi + hevur + lokið + eina + útbúgving + , + sum + hevur + ávíst + útbúgvingarstøði + og + førleikar + . + + + Ein + røð + av + heilsufakligum + útbúgvingum + geva + rætt + til + autorisatión + . + + + Autorisatión + 22 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInumveitir + bæði + rættindi + og + skyldur + , + umframt + vernd + av + heitinum + . + + + Uppgávur + í + sambandi + við + yvirtøku + av + autorisatiónum + eru + at + tryggja + , + at + treytirnar + fyri + útskriving + av + autorisatiónum + eru + loknar + . + + + M.a. + inniber + hetta + at + kanna + , + um + umsøkjarin + hevur + lokið + eina + útbúgving + , + sum + kann + javnsetast + við + donsku + útbúgvingina + innan + avvarðandi + starvsøki + , + og + um + autorisatiónin + hjá + umsøkjaranum + ikki + er + frátikin + ella + avmarkað + fyrisitingarliga + ella + við + dómi + uttanlands + . + +

+

+ + Øll + autoriseraði + heilsustarvsfólk + eru + skrásett + í + Autorsatiónsskránni + hjá + Styrelsen + for + Patient + sikkerhed + . + + + Skráin + er + almenn + . + + + Autoriserað + heilsustarvsfólk + hava + øll + eitt + serstakt + autorisatiónsID + . + + + Tað + ber + til + at + leita + eftir + upplýsingum + í + skránni + um + ávíst + heilsustarvsfólk + , + um + bólkar + av + heilsustarvsfólkum + ella + um + ávís + kosmetisk + viðgerðarstøð + , + kosmetiskar + viðgerar + og + hjálparfólk + . + + + Kosmetiskir + viðgerar + og + hjálparfólk + , + sum + hava + fingið + loyvi + at + fremja + kosmetiskar + viðgerðir + í + Føroyum + , + eru + skrásett + í + føroyskari + skrá + , + sum + liggur + á + heimasíðuni + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Hesar + upplýsingar + eru + ikki + tøkar + í + donsku + autorisatiónsskránni + . + + + Autorisatiónsskráin + verður + dagførd + við + møguligum + sanktiónum + , + sum + heilsustarvsfólk + fáa + . + + + 3.4 + . + + + ÚTREIÐSLUR + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevði + , + í + 2023 + , + eina + játtan + á + 3.931.448 + kr. + til + at + umsita + sínar + uppgávur + . + + + Upphæddin + fevnir + ikki + um + leigukostnað + fyri + skrivstovuhølir + og + embætisbústað + , + men + hesar + útreiðslur + eru + tó + ikki + viðkomandi + fyri + eina + møguliga + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + Lands + læknaembætinum + . + + + Harumframt + fær + Landslæknaembætið + hjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikker + hed + , + Sundhedsstyrelsen + og + Lægemiddelstyrelsen + og + hevur + útreiðslur + av + sakarmálskostnað + . + + + Les + meira + um + hesar + útreiðslur + niðanfyri + undir + partinum + um + eftirlit + . + +

+

+ + Harafturat + kemur + kostnaður + av + teimum + uppgávum + , + ið + skulu + loysast + í + Heilsumálaráðnum + í + sambandi + við + eina + møguliga + yvirtøku + . + +

+

+ + Niðanfyri + verður + gjørd + ein + meting + av + teimum + útreiðslum + , + ið + eru + av + Landslæknaembætinum + , + umframt + málsviðgerðarhjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + + + 3.4.1 + . + + + Eftirlit + 3.4.1.1 + . + + + Einstaklingaeftirlit + +

+

+ + Í + 2022 + viðgjørdi + Landslæknaembætið + 8 + einstaklingaeftirlitsmál + og + í + 2023 + vóru + 5 + einstak + lingaeftirlitsmál + , + sum + snúðu + seg + um + heilsustarvsfólk + , + sum + arbeiddu + í + Føroyum + , + t.v.s. + uml. + 6,5 + mál + um + árið + . + + + Fyrst + og + fremst + er + talan + um + mál + viðvíkjandi + læknum + , + tannlæknum + , + sjúkra + røktarfrøðingum + og + heilsurøktarum + . + + + Kostnaður + fyri + hvørt + einstaklingaeftirlit + er + umleið + 25.000 + kr. + +

+

+ + Kostnaður + fyri + einstaklingaeftirlit + er + treytað + av + , + í + hvønn + mun + arbeiðið + at + upplýsa + málið + fer + fram + í + Føroyum + ella + í + Danmark + , + hvussu + nógva + starvsfólkaorku + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + skal + nýta + til + samskipan + við + føroyskar + myndugleikar + o.s.fr. + Harumframt + kemur + kostnaður + fyri + rættarmál + sambært + § + 11a + í + autorisatiónslógini + . + + + Eitt + rættarmál + um + frátøku + av + autorisatión + ella + autorisatiónsavmarking + kann + kosta + millum + 50.000 + og + 500.000 + kr. + fyri + hvørt + mál + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + samlaði + kostnaðurin + fyri + serfrøðingahjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + í + sambandi + við + einstaklingaeftirlit + liggur + millum + 125.000 + og + 200.000 + kr. + um + árið + . + + + 3.4.1.2 + . + + + Stovnseftirlit + +

+

+ + Síðani + eftirlitið + við + viðgerðarstøðum + broyttist + til + eitt + váðagrundað + ( + “ + risikobaseret + ” + ) + eftirlit + í + 2022 + , + hava + starvsfólk + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + hjálpt + Landslæknaembætinum + við + at + fremja + eftirlitsvitjanir + . + + + Higartil + hevur + málið + verið + , + at + umleið + 10 + % + av + viðgerðarstøðunum + skulu + fáa + eina + árliga + eftirlitsvitjan.23 + +

+

+ + Brúkaragjald + verður + kravt + frá + viðgerðarstøðunum + fyri + váðagrundaða + eftirlitið + , + herundir + fyri + at + menna + mátipunkt + og + løgfrøðiliga + málsviðgerð + . + + + Í + 2023 + vórðu + 861.776 + kr. + kravdar + inn + í + abrúkaragjøldum + , + meðan + útreiðslurnar + vóru + 1.578.307 + kr. + Hetta + merkir + , + at + stovnseftirlit + í + 2023 + gav + eitt + hall + uppá + 716.531 + kr. + Útreiðslurnar + til + stovnseftirlit + í + Føroyum + eru + uml. + 70.000 + kr. + , + undantikið + innkrevjing + av + brúkaragjøldum + , + løgreglufráboðanum + o.a. + +

+

+ + Í + sambandi + við + útreiðslur + til + stovnseftirlit + , + eru + til + dømis + hesar + loysnir + : + +

+

+ + Í + januar + 2025 + verða + málini + í + Føroyum + og + Danmark + fyri + at + fara + á + eftirlitsvitjanir + á + viðgerðarstøð + unum + broytt + úr + 10 + % + til + 8 + % + . + + + Er + ynski + um + at + lækka + útreiðslurnar + til + stovnseftirlit + enn + meira + , + kunnu + føroyskir + myndugleikar + velja + , + at + málið + fyri + eftirlitsvitjanum + á + viðgerðarstøðum + , + skal + lækkast + niður + í + eitt + lægri + prosenttal + . + +

+

+ + Ein + annar + møguleiki + er + , + at + føroyskir + myndugleikar + hækka + brúkaragjaldið + fyri + váðagrundaða + eftirlitið + á + viðgerðarstøðunum + . + + + Á + henda + hátt + kann + skipanin + fíggjast + við + hægri + brúkaragjøldum + , + og + uttan + kostnað + fyri + landskassan + . + + + 3.4.1.3 + . + + + Skráir + +

+

+ + Tað + kemur + at + kosta + Heilsustýrinum + at + stovnseta + eina + sanktiónsskrá + ella + eina + autorisatiónsskrá + , + alt + eftir + hvørja + yvirtøkuloysn + landsstýrið + velur + . + + + Harumframt + kemur + tað + at + kosta + Heilsustýrinum + at + stovna + skrá + fyri + deyðsorsøkir + og + skrá + fyri + føðingar + , + um + avgerð + verður + tikin + um + at + yvirtaka + hesar + skráir + . + +

+

+ + Í + løtuni + er + trupult + at + meta + um + kostnaðin + , + sum + er + knýttur + at + at + stovnseta + hesar + skráir + . + + + Í + sambandi + við + hetta + arbeiðið + , + hevur + Heilsumálaráðið + spurt + Heilsustýrið + um + hetta + . + + + Heilsustýrið + metir + ikki + , + at + tað + verða + stórar + útreiðslur + knýttar + at + stovnanini + av + hesum + skráum + . + + + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + somu + játtan + sum + Landslæknaembætið + fær + , + so + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + hesi + fíggjarjáttan + . + + + 3.4.1.4 + . + + + Rætt + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + – + „ + 75-ára + reglan + “ + +

+

+ + Yvirtaka + føroyskir + myndugleikar + málsøkið + um + rætt + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + , + skulu + føroyskir + myndugleikar + boða + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + frá + , + tá + ið + umsøkjari + fær + loyvi + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + í + Føroyum + . + + + Møguliga + fara + føroyskir + myndugleikar + at + hava + tørv + á + einari + skrá + ella + einum + yvirliti + yvir + , + hvørji + heilsustarvsfólk + hava + fingið + loyvi + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + í + Føroyum + , + tí + tað + fer + at + síggjast + í + autorisatiónsskránni + , + at + heilsustarvsfólkið + hevur + galdandi + autorisatión + , + men + at + rætturin + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + er + steðgað + orsakað + av + 75ára + regluni + . + + + Landslæknaembætið + viðger + nøkur + fá + mál + á + hvørjum + ári + . + + + Í + 2022 + vóru + 2 + umsóknir + um + rætt + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + , + 2 + umsóknir + í + 2023 + og + higartil + í + 2024 + hava + verið + 3 + umsóknir + . + +

+

+ + Útreiðslur + til + skipanina + við + 75ára + regluni + , + eru + partur + av + arbeiðinum + hjá + Landslæknaembætinum + í + dag + og + eru + tí + fevndar + av + verandi + játtan + . + + + Eingin + eykakostnaður + er + væntandi + í + sambandi + 75 + ára + regluna + , + eftir + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + + + 3.4.1.5 + . + + + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + +

+

+ + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + , + er + ikki + sett + í + verk + í + Føroyum + . + + + Í + Danmark + verður + skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + flutt + til + regiónirnar + frá + 1. + mai + 2025 + . + + + Av + tí + at + skipanin + ikki + er + sett + á + stovn + enn + , + eru + ongar + útreiðslur + knýttar + at + at + yvirtaka + hetta + økið + . + + + 3.4.1.6 + . + + + Hjálp + til + rættar + - + og + løgreglumyndugleikar + v.m + . + +

+

+ + Landslæknin + ger + rættarlæknalig + líksýn + . + + + Í + teimum + førum + , + har + landslæknin + ikki + er + tøkur + , + ger + ein + konsulentur + líksýn + . + + + Árliga + brúkar + Landslæknaembætið + umleið + 10.000 + kr. + til + konsulenthjálp + , + sum + er + fevnt + av + verandi + játtan.24 + +

+

+ + Um + Føroyar + yvirtaka + málsøkið + , + sum + í + dag + liggur + undir + Landslæknaembætinum + , + kann + hetta + hava + við + sær + kostnað + til + at + stovna + eina + føroyska + deyðsorsøksskrá + , + uttan + so + , + at + ein + loysn + verður + funnin + , + so + at + føroyskar + deyðsváttanir + framhaldandi + kunnu + verða + skrásettar + í + donsku + skipanini + hjá + Sundhedsdatastyrelsen + . + +

+

+ + Árliga + ger + Landslæknaembætið + ummæli + til + Akstovuna + í + sambandi + við + umleið + 1000 + koyrikorts + mál + . + + + Serkøn + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + gera + metingar + um + summi + av + málunum + , + eins + og + tað + av + og + á + er + tørvur + á + løgfrøðiligari + hjálp + frá + starvsfólkum + í + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + +

+

+ + Landslæknin + brúkti + 804 + tímar + uppá + at + viðgera + koyrikortsmál + í + 2023 + , + sum + eisini + fevnir + um + vikuligar + fundir + við + løgfrøðingar + og + læknar + , + sum + viðgera + koyrikort + á + stovninum + , + umframt + fyrispurningar + frá + læknum + . + + + Økið + er + ikki + talgilt + , + eins + og + í + Danmark + , + og + tí + verða + øll + málini + skrivað + , + prentað + út + og + undirskrivað + hvør + sær + . + + + Í + 2023 + vórðu + 860 + mál + viðgjørd + , + svarandi + til + 56 + minuttir + pr + . + + + mál + . + + + Í + Føroyum + avger + Akstovan + koyrikortsmál + , + og + í + summum + førum + verður + avgerð + tikin + út + frá + ummæli + frá + Landslæknanum + / + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + + + Akstovan + hevur + ikki + førleikar + innan + læknaøkið + og + hevur + tí + tørv + á + uttanhýsis + læknahjálp + . + + + Eftir + at + málsøkið + er + yvirtikið + , + kann + økið + umsitast + á + sama + hátt + sum + í + dag + , + tó + soleiðis + , + at + Heilsustýrið + yvirtekur + verandi + uppgávur + hjá + Landslæknanum + / + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + +

+

+ + Tilsamans + er + talan + um + tvær + vikur + av + arbeiði + árliga + , + umframt + arbeiðið + sum + Landslæknaembætið + hevur + við + koyrikortsmálum + . + + + Harumframt + koma + útreiðslur + til + gjøld + til + serfrøðingar + , + sum + ikki + eru + tiknar + við + í + játtanina + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Hetta + er + eisini + treytað + av + , + at + ein + føroyskur + myndugleiki + tekur + sær + av + møguligum + løgfrøðiligum + spurningum + á + økinum + , + av + tí + , + at + lóggávan + er + føroysk + . + +

+

+ + Í + dag + eru + útreiðslurnar + hjá + Landslæknaembætinum + til + rættarlæknalig + líksýn + og + viðgerð + av + málum + um + koyrikort + , + partur + av + samlaðu + játtanini + . + + + Tí + verður + ikki + roknað + við + meirútreiðslum + á + hesum + málsøki + í + sambandi + við + eina + møguliga + yvirtøku + . + + + 3.4.1.7 + . + + + Aðrar + uppgávur + +

+

+ + Uppgávan + at + veita + ráðgeving + og + hjálp + til + almennar + myndugleikar + , + Føroya + landsstýrið + og + kommunalar + myndugleikar + er + ikki + nágreinað + nóg + væl + og + vavið + av + arbeiðinum + er + tengt + at + einari + meting + frá + øllum + pørtum + . + + + Í + førum + har + neyðugt + er + at + fáa + ráðgeving + , + fær + Landslæknaembætið + ummæli + og + úttalilsir + frá + serfrøðingum + á + øðrum + donskum + stovnum + v.m + . + + + Tilsamans + verður + helst + 34 + vikur + uttanhýsis + serfrøðingavitan + nýtt + árliga + , + afturat + arbeiðinum + hjá + Landslækna + embætinum + . + +

+

+ + Hvønn + ársfjórðing + móttekur + Landslæknaembætið + frágreiðingar + frá + Apoteksverkinum + um + ordinatiónir + av + turvelvandi + heilivági + , + sum + læknar + skriva + út + . + + + Landslæknin + ger + útrokningar + og + kanningar + av + turvelvandi + heilivági + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + viðger + umsóknir + frá + læknum + og + viðgerðarstøðum + , + sum + søkja + um + loyvi + at + nýta + heilivág + , + sum + ikki + er + góðkendur + í + Danmark + , + og + tí + heldur + ikki + í + Føroyum + . + + + Summi + av + hesum + málum + eru + fløkt + og + umfatandi + , + og + ofta + er + neyðugt + at + samskifta + við + Lægemiddelstyrelsen + fyri + at + fáa + ráðgeving + . + + + Landslæknin + hevur + upplýst + , + at + tað + vóru + 62 + umsóknir + í + 2022 + og + 62 + umsóknir + í + 2023 + . + + + Landslæknin + metir + , + at + hann + brúkar + 12 + vikur + av + arbeiði + til + at + viðgera + umsóknirnar + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + arbeiðið + við + heilivágshagtalsuppgávum + , + Heilsulýsing + Landslæknans + , + tænastu + mannamálum + og + Sterilatiónsnevndini + , + kemur + ein + yvirtøka + av + Landslæknaembætinum + ikki + at + hava + eykaútreiðslur + við + sær + . + +

+

+ + Av + tí + at + hesar + uppgávur + eru + partur + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + í + dag + , + og + harvið + partur + av + samlaðu + játtanini + , + verða + eykaútreiðslur + ikki + væntandi + á + hesum + økinum + í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku.25 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.4.1.8 + . + + + Útreiðslur + í + Heilsumálaráðnum + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + lóggávuuppgávur + koma + at + verða + knýttar + at + yvirtøkuni + av + málsøkinum + . + + + Heilsumálaráðið + metir + tí + , + at + neyðugt + verður + at + seta + ein + løgfrøðing + í + starv + til + at + taka + sær + av + lóggávuarbeiðinum + í + sambandi + við + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + +

+

+ + Við + støði + í + omanfyristandandi + frágreiðing + um + útreiðslur + av + galdandi + skipan + við + Lands + læknaembætinum + , + umframt + málsviðgerðarhjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + verður + mett + , + at + ein + møgulig + yvirtøka + av + hesum + málsøki + fer + at + kosta + : + Landslæknaembætið + : + 3.931.448 + kr. + Harumframt + er + málsviðgerðarhjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + uppá + millum + 125.000 + og + 200.000 + kr. + Samlaði + kostnaðurin + er + sostatt + umleið + 4,1 + mió. + kr. + Afturat + kemur + kostnaður + fyri + at + seta + ein + løgfrøðing + í + starv + í + Heilsumálaráðnum + til + lógararbeiðið + í + sambandi + við + yvirtøkuna + . + + + 3.5 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + VIÐVÍKJANDI + YVIRTØKUNI + +

+

+ + AV + LANDSLÆKNAEMBÆTINUM3.5.1 + . + + + Einstaklingaeftirlit + +

+

+ + Sambært + reglum + í + autorisatiónslógini + hevur + Landslæknaembætið + eftirlit + við + fakliga + virk + sem + inum + hjá + autoriseraðum + heilsustarvsfólkum + í + Føroyum + . + + + Um + landsstýrið + yvirtekur + eftir + litsuppgávuna + , + sum + Landslæknaembætið + hevur + við + autoriseraðum + heilsustarvsfólkum + , + er + semja + í + arbeiðsbólkinum + um + , + at + landsstýrið + eisini + yvirtekur + allar + eftirlitsuppgávur + , + sum + áliggja + Landslæknaembætinum + , + herundir + bæði + einstaklingaeftirlit + , + eftirlit + við + ordinatiónum + og + rættarlæknafrøðiligt + líksýn + og + ráðgeving + í + sambandi + við + obduktiónir + . + + + Yvirtøkan + innber + eisini + , + at + landsstýrið + skal + fylgja + upp + uppá + sanktiónir + , + herundir + leggja + mál + fyri + rættin + í + sambandi + við + varandi + sanktión + . + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + í + sambandi + við + einstaklingaeftirlit + , + kunnu + flytast + til + Heilsustýrið + . + + + Sostatt + fær + Heilsustýrið + ábyrgd + av + eftirlitinum + við + autoriseraðum + heilsu + starvsfólkum + , + sum + starvast + í + Føroyum + . + + + Eftirlitið + skal + svara + dátum + , + fyrispurningum + , + hava + eftirlit + við + ávísingum + av + heilivági + og + tíðindamálum + , + sum + benda + á + , + at + vandi + kann + vera + fyri + sjúklingatrygdini + . + + + Eftirlitið + skal + kanna + og + upplýsa + mál + fyri + at + meta + um + , + um + grundarlag + er + fyri + sanktión + og + politifráboðan + . + + + Eftirlitið + skal + taka + avgerðir + , + almannakunngera + og + deila + upplýsingar + um + sanktiónir + við + aðrar + myndugleikar + og + lond + . + + + Eftirlitið + má + fylgja + upp + uppá + , + um + sanktiónin + verður + hildin + . + + + Eftirlitið + skal + meta + um + , + um + og + nær + sanktiónin + skal + fara + úr + gildi + . + + + Eftirlitið + skal + leggja + mál + fyri + rættin + , + um + sanktiónin + skal + gerast + varandi + . + +

+

+ + Í + málum + um + yrkisføri + kemur + Heilsustýrið + at + útvega + sær + møguligar + frágreiðingar + , + útsagnir + ella + journalir + , + sum + skulu + vera + við + til + at + meta + um + yrkisføri + hjá + heilsustarvsfólkinum + . + + + Møguliga + skulu + skjølini + umsetast + . + + + Í + málum + sum + snúgva + seg + um + , + um + heilsustarvsfólk + eru + skikkað + , + skal + Heilsustýrið + eisini + upplýsa + málið + við + samrøðu + , + har + metast + skal + um + bundinskap + ella + fráhaldsatburð + , + og + har + heilsustarvsfólkið + tekur + urinroynd + fyri + at + kanna + , + um + rúsevni + , + heilivágur + ella + rúsdrekka + hava + verið + nýtt + . + + + Í + teimum + førum + , + har + ein + avgerð + verður + tikin + við + treytum + , + má + Heilsustýrið + fylgja + upp + uppá + , + um + heilsustarvsfólkið + fylgir + teimum + treytum + , + sum + standast + av + avgerðini + . + + + Hetta + kann + vera + ein + uppfylging + við + urinroyndum + fyri + at + tryggja + , + at + heilsustarvsfólkið + ikki + møtir + ávirkað + til + arbeiðis + og + beinanvegin + boða + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + frá + , + um + treytirnar + ikki + eru + hildnar + . + + + Í + hesum + førum + er + møguligt + hjá + Heilsustýrinum + at + gera + eina + avtalu + við + føroysk + viðgerðarstøð + , + sum + kunnu + fylgja + málinum + upp + við + eftirlitum + . + +

+

+ + Á + hesum + øki + kann + gerast + ein + samstarvsavtala + við + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + , + eftir + møguliga + yvirtøku + , + í + hvørjum + einstøkum + føri + , + eftir + at + málið + er + upplýst + og + týðing + av + skjølum + er + gjørd + , + biðir + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + hjálp + til + at + fyrireika + uppskot + til + avgerð + í + málinum + , + tá + illgruni + er + um + , + at + heilsustarvsfólk + er + ein + vandi + fyri + sjúklingatrygdina + . + + + Síðani + tekur + Heilsustýrið + avgerð + í + málinum.26 + +

+

+ + Í + samstarvsavtaluni + verður + avtalað + , + hvønn + kostnað + Heilsustýrið + skal + rinda + til + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + fyri + hvørt + einstakt + mál + , + sum + stovnurin + hjálpir + Heilsustýrinum + við + . + + + Sum + heild + verður + her + roknaður + ein + eindarprísur + fyri + málsviðgerðina + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + fyri + hvørt + mál + . + + + Hesin + eindarprísur + kann + nýtast + til + samstarvsavtaluna + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + rindar + henda + eindarprís + pr + . + + + mál + . + +

+

+ + Yvirtaka + føroyskir + myndugleikar + einstaklingaeftirlitið + , + er + neyðugt + við + einum + sjálvstøðugum + før + oyskum + eftirlitsmyndugleika + : + Heilsustýrið + . + + + Somuleiðis + verður + ein + danskur + eftir + lits + myndug + leiki + . + + + Sum + eftirlitsmyndugleiki + verður + tørvur + á + at + kenna + autorisationsgildisøkið + hjá + tí + ein + staka + autoriseraða + heilsustarvfólkinum + , + sum + myndugleikin + hevur + heimildir + yvirfyri + . + + + Ynskja + føroyskir + myndugleikar + ikki + at + yvirtaka + autorisatiónsarøkið + samstundis + , + verður + al + neyð + ugt + , + at + myndugleikarnir + sjálvir + gera + eina + skrá + , + har + sanktiónir + og + loyvir + frá + føroyska + eftir + litsmyndugleikanum + standa + . + + + Á + henda + hátt + vísa + danska + autorisatiónsskráin + og + føroyska + skráin + autorisationsgildisøkið + fyri + tað + einstaka + heilsustarvsfólkið + . + + + Við + atliti + at + hagtølum + og + skjalainnliti + er + eisini + neyðugt + , + at + danska + autorisatiónsskráin + og + tann + føroyska + skráin + vísa + avgerðir + hjá + eftirlitsmyndugleikanum + . + +

+

+ + Heilsustýrið + eigur + tí + at + stovna + eina + skrá + , + galdandi + fyri + Føroyar + . + + + Um + so + er + , + at + Heilsustýrið + skuldi + farið + undir + eitt + einstaklingaeftirlit + við + einum + heilsustarvsfólki + , + sum + arbeiðir + í + Føroyum + , + og + hetta + førir + til + eina + sanktión + , + skal + Heilsustýrið + skráseta + hetta + í + skránni + yvir + tey + heilsustarvsfólk + , + sum + Heilsustýrið + hevur + sanktiónerað + . + + + Henda + sanktión + í + autorisatiónini + er + bert + galdandi + fyri + føroysk + heilsustarvsfólk + . + + + Føroyska + skráin + má + eisini + innihalda + upplýsingar + um + loyvir + , + sum + føroyski + eftirlitsmyndugleikin + hevur + givið + , + t.d. + loyvi + til + sjálvstøðugt + fakligt + virksemi + og + loyvi + til + at + veita + kosmetiskar + viðgerðir + . + +

+

+ + Um + Føroyar + yvirtaka + eftirlitið + við + einstaklingum + , + skal + Heilsustýrið + boða + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + og + heilsumyndugleikunum + í + hinum + Norðurlondunum + frá + øllum + tiknum + avgerðum + í + sambandi + við + eftirlitssanktiónir + , + sum + eru + tiknar + sambært + Arjeplogavtaluni + . + +

+

+ + Tá + Styrelsen + fyri + Patientsikkehed + fær + upplýsingar + um + eina + sanktión + umvegis + Arjeplogskipanina + , + og + talan + er + um + frátøku + ella + avmarking + í + autorisatión + , + fer + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + eisini + at + skráseta + sanktiónina + í + autorisatiónskránni + . + + + Verður + sanktión + givin + – + sum + ikki + er + sanktión + um + frátøku + ella + avmarking + – + kann + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + suspendera + autorisatiónina + hjá + viðkomandi + . + + + Autorisatiónin + hjá + viðkomandi + heilsustarvsfólki + kemur + síðani + at + standa + sum + suspendera + í + donska + autorisatiónsskránni + , + men + heilsustarvsfólkið + hevur + ikki + mist + sína + autorisatión + . + + + Um + viðkomandi + heilsustarvsfólk + byrjar + aftur + við + fakligum + virksemi + í + Danmark + , + kann + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + ógilda + suspensiónina + . + + + Á + henda + hátt + vera + føroysk + heilsustarvsfólk + viðfarin + á + sama + hátt + sum + onnur + eruopeisk + og + norðurlendsk + heilsustarvsfólk + . + +

+

+ + Til + hetta + kann + leggjast + afturat + , + at + tað + er + sera + sjáldan + , + at + eitt + heilsustarvsfólk + , + sum + arbeiðir + í + Føroyum + , + verður + suspenderað + . + + + Seinastu + 5 + árini + hevur + Landslæknaembætið + upprættað + 32 + einstaklingaeftirlitsmál + , + harav + eru + 9 + umsóknir + frá + heilsustarvsfólki + yvir + 75 + ár + , + 12 + mál + um + yrkisføri + , + harav + eitt + endaði + við + boðum + og + 11 + mál + um + at + verða + skikkað + , + sum + endaðu + við + trimum + frádømingum + og + einari + suspensión + . + + + Um + tann + uppskotna + loysnin + varð + sett + í + verk + , + hevði + tað + sostatt + merkt + , + at + eitt + heilsustarvsfólk + hevði + verið + suspenderað + í + eitt + 5 + áratíðarskeið + . + + + 3.5.1.1 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + í + sambandi + við + einstaklingaeftirlitini + kunnu + flytast + til + Heilsustýrið + , + sum + formliga + kemur + at + seta + sanktiónir + í + verk + móti + heilsustarvsfólki + , + sum + avleiðing + av + einstaklingaeftirlitinum + , + herundir + uppfylging + av + málum + . + + + Samstundis + kann + , + í + einari + nærri + avtalaðari + skiftistíð + , + gerast + ein + samstarvsavtala + við + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + , + í + hvørjum + einstøkum + føri + , + biður + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + hjálp + við + at + gera + eitt + uppskot + til + avgerð + í + málinum + . + + + Síðani + tekur + Heilsustýrið + formliga + avgerð + í + málinum + . + + + 27 + +

+

+ + Í + samstarvsavtaluni + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + kann + eisini + ásetast + , + at + starvsfólk + frá + Heilsustýrinum + kunnu + fáa + upplæring + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + fyri + at + læra + at + fremja + einstaklingaeftirlit + og + læra + at + skriva + løgfrøðiligar + avgerðir + við + støði + í + einstaklingaeftirlitinum + . + + + Hetta + fyri + , + at + Heilsustýrið + , + við + tíðini + , + sjálvt + kann + útinna + ein + staklingaeftirlit + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + kostnaðurin + í + sambandi + við + hjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + verður + millum + 125.000 + kr. + og + 200.000 + kr. + um + árið + . + +

+

+ + Heilsustýrið + má + eisini + seta + eina + sanktiónsskrá + á + stovn + , + har + sanktiónir + og + loyvir + frá + Heilsustýrinum + mótvegis + heilsustarvsfólkum + , + sum + starvast + í + Føroyum + , + verða + skrásett + . + + + Hesar + sanktiónir + eru + bert + galdandi + fyri + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + . + + + Skipanin + krevur + , + at + Heilsustýrið + kunnar + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + álagdar + sanktiónir + . + + + Heilsustýrið + skal + eisini + kunna + heilsumyndugleikarnar + í + hinum + Norðurlondunum + um + hetta + . + +

+

+ + Omanfyrinevnda + loysn + krevur + , + at + ein + sanktiónsskrá + verður + stovnað + í + Føroyum + . + + + Heilsumálaráðið + hevur + í + sambandi + við + hetta + arbeiðið + spurt + Heilsustýrið + , + um + kostnaðin + av + at + stovna + eina + sanktiónsskrá + . + + + Heilsustýrið + metir + , + at + tær + talgildu + loysnirnar + , + sum + Heilsustýrið + hevur + ment + , + kunnu + nýtast + til + eina + sanktiónsskrá + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + stórur + kostnaður + er + knýttur + at + at + gera + eina + slíka + skrá + . + + + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + somu + játtan + á + føroysku + fíggjarlógini + , + sum + Landslæknaembætið + fær + á + donsku + fíggjarlógini + , + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + hesi + játtan + . + + + 3.5.2 + . + + + Stovnseftirlit + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + eftirlit + við + føroysku + viðgerðarstøðunum + ( + stovnseftirlit + ) + . + + + Eftirlitið + er + antin + fráboða + ella + reaktivt + , + og + kann + m.a. + setast + í + verk + , + um + Landslæknaembætið + fær + áheitan + frá + onkrum + , + sum + vísir + sína + stúran + um + eitt + viðgerðarstað + ella + kærir + um + viðgerðarstað + . + +

+

+ + Planlagt + eftirlit + verða + framd + í + útvaldum + bólkum + av + viðgerðarstøðum + út + frá + einari + leypandi + meting + av + , + hvar + størsti + vandi + er + fyri + sjúklingatrygdini + . + + + Eisini + verða + stovnseftirlit + gjørd + á + kosmetiskum + viðgerðarstøðum + . + +

+

+ + Kostnaðurin + av + stovnseftirlitunum + verður + fíggjaður + við + brúkaragjøldum + . + + + Hetta + merkir + , + at + viðgerðarstøðini + rinda + eitt + árligt + gjald + fyri + eftirlitsskipanina + . + + + Henda + skipan + kann + halda + fram + , + soleiðis + at + stovnseftirlit + framyvir + eisini + verða + gjaldsfíggjað + . + +

+

+ + Tá + talan + er + um + stovnseftirlit + , + verður + skotið + upp + , + at + Heilsustýrið + fær + ábyrgdina + av + at + reka + stovnseftirlitið + í + Føroyum + . + + + Á + hesum + øki + kann + samstarvsavtala + gerast + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + kann + keypa + sær + eftirlitsfólk + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + at + hjálpa + Heilsustýrinum + at + fremja + stovnseftirlit + . + + + Ítøkiliga + kann + skipanin + virka + soleiðis + , + at + um + ætlanin + er + at + gera + stovnseftirlit + á + kommunulæknaøkinum + , + so + samskiftir + Heilsustýrið + við + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + at + keypa + hjálp + til + at + fremja + eftirlitið + . + + + Starvsfólk + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + koma + so + til + Føroya + og + hjálpa + Heilsustýrinum + við + stovnseftirlitunum + . + +

+

+ + Stovnseftirlit + eru + antin + fráboðað + við + støði + í + stakroyndum + ella + reaktiv + , + grundað + á + fyrispurning + uttanífrá + ella + vegna + tað + , + at + Landslæknaembætið + hevur + gjørt + sær + sínar + egnu + eygleiðingar + . + + + Sum + ábyrgdahavandi + , + má + Heilsustýrið + velja + tey + sløg + av + viðgerðarstøðum + burturúr + , + har + sum + stovnseftirlit + skal + fremjast + , + t.d. + tannlæknaklinikkir + , + sjúkrahús + o.s.fr. + Mátipunkt + fyri + stovnseftirlit + skulu + eisini + gerast + og + fyrireikast + . + + + Hetta + má + gerast + eftir + nærri + avtalu + við + viðgerðarstaðið + , + tí + viðgerðarstaðið + ikki + neyðturviliga + hevur + starvsfólkaorku + til + at + gera + øll + sløg + av + eftirliti + í + einum + . + + + Heilsustýrið + skal + føra + skrá + við + viðgerðarstøðum + og + boða + viðgerðarstøðum + frá + áðrenn + eftirlit + . + + + Harumframt + skal + Heilsustýrið + taka + støðu + til + , + hjá + hvørjum + viðgerðarstøðum + tey + skulu + fara + undir + reaktivt + eftirlit + , + við + støði + í + einari + ávísari + stúran + . + + + Sjálv + eftirlitsvitjanin + kann + vera + fyrireikað + 28 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInumog + framd + av + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + í + samstarvi + við + Heilsustýrið + . + + + Uppringingar + frá + viðgerðarstøðum + í + sambandi + við + spurningar + um + fráboðaðaf + ella + gjøgnumførda + eftirlitsvitjan + , + um + mátipunkt + o.a. + , + skulu + starvsfólk + hjá + Heilsustýrinum + svara + . + +

+

+ + Tá + eftirlitsvitjanin + er + liðug + , + kann + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + gera + uppskot + til + eftirlitsfrágreiðing + og + eina + møguliga + avgerð + , + um + viðgerðarstaðið + skal + hava + eina + sanktión + . + + + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + kann + eisini + gera + møguligar + eftirkanningar + – + fysiskar + ella + fyrisitingarligar + . + + + Heilsustýrið + kann + taka + endaliga + avgerð + , + senda + avgerðina + til + hoyringar + og + leggja + endaligu + frágreiðingina + á + heimasíður + o.a. + Kostnaðurin + fyri + hetta + skal + avroknast + samsvarandi + veruliga + kostnaðinum + , + har + m.a. + ferðaútreiðslur + , + flutningur + , + tulkur + o.a + , + er + íroknað + . + + + Tað + verður + ikki + hildið + vera + optimalt + , + at + ábyrgdin + og + fremjan + av + stovnseftirlitum + verða + skild + sundur + , + men + tað + kundi + saktans + verið + gjørt + við + tøttum + samstarvi + . + + + Eisini + skuldi + Heilsustýrið + staðið + fyri + at + kravt + gjøldini + inn + frá + viðgerðarstøðunum + út + frá + einum + yvirliti + ella + einari + skrá + yvir + viðgerðarstøð + . + + + Harafturat + kemur + Heilsustýrið + at + hava + ábyrgd + av + støðugt + at + dagføra + skránna + yvir + viðgerðarstøð + og + syrgja + fyri + , + at + upplýsingarnar + altíð + eru + tøkar + á + heimasíðuni + . + +

+

+ + Í + samstarvsavtaluni + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + kann + eisini + ásetast + , + at + starvsfólk + frá + Heilsustýrinum + kunnu + fáa + upplæring + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + fyri + at + læra + at + fremja + stovnseftirlit + og + læra + at + taka + løgfrøðiligar + avgerðir + við + støði + í + stovnseftirlitinum + . + + + Hetta + fyri + , + at + Heilsustýrið + við + tíðini + sjálvt + kann + at + útinna + stovnseftirlit + . + +

+

+ + Útreiðslurnar + fyri + hesa + skipan + verður + ein + eindarprísur + fyri + hvørt + eftirlit + , + sum + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + hjálpir + til + við + , + og + avtalað + verður + við + Heilsustýrið + , + hvussu + nógv + stovnseftirlit + man + væntar + at + gera + hvørt + ár + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + kostnað + fyri + stovnseftirlit + , + eru + ymiskar + loysnir + . + + + Í + Føroyum + og + Danmark + hevur + markið + verið + , + at + stovnseftirlit + vóru + hjá + 10 + % + av + viðgerðarstøðum + um + árið + . + + + Í + januar + 2025 + broyttist + markið + til + 8 + % + av + øllum + viðgerðarstøðum + . + + + Í + Føroyum + fer + hetta + at + hava + við + sær + , + at + eftirlit + verða + gjørd + á + umleið + 20 + viðgerðarstøðum + árliga + . + + + Er + ynski + um + at + lækka + útreiðslurnar + til + stovnseftirlit + enn + meira + , + kunnu + føroyskir + myndugleikar + velja + at + málið + fyri + eftirlitsvitjanum + á + viðgerðarstøðum + , + skal + lækkast + niður + í + eitt + lægri + prosenttal + . + + + Hetta + hevði + lækka + um + kostnaðin + av + stovnseftirlitunum + . + +

+

+ + Ein + møguleiki + er + , + at + føroyskir + myndugleikar + hækka + brúkaragjaldið + fyri + váðagrundaða + eftirlitið + á + viðgerðarstøðunum + . + + + Á + henda + hátt + kann + skipanin + fíggjast + við + hægri + brúkaragjøldum + . + +

+

+ + Ein + skipan + við + stovnseftirliti + kann + tí + leggjast + til + rættis + soleiðis + , + at + landskassin + ikki + hevur + útreiðslur + av + skipanini + . + + + 3.5.2.1 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Um + so + er + at + landsstýrið + yvirtekur + Landslæknaembætið + , + eigur + stovnseftirlitið + eisini + at + verða + yvirtikið + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + framyvir + fær + ábyrgd + av + stovnseftirlitum + . + + + Samstarvsavtala + verður + gjørd + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + , + at + Heilsustýrið + kann + keypa + sær + serkøna + hjálp + frá + eftirlitsfólki + á + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + at + hjálpa + til + við + at + fremja + stovnseftirlit + . + +

+

+ + Í + samstarvsavtaluni + eigur + eisini + at + verða + ásett + , + at + starvsfólk + frá + Heilsustýrinum + kunnu + fáa + upplæring + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + fyri + at + læra + at + fremja + stovnseftirlit + og + læra + at + taka + løgfrøðiligar + avgerðir + við + støði + í + stovnseftirlitinum + . + + + Hetta + fyri + at + Heilsustýrið + við + tíðini + sjálvt + kann + útinna + stovnseftirlit + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + stovnseftirlit + eru + gjaldsfíggjað + , + kann + skipanin + leggjast + soleiðis + til + rættis + , + at + landskassin + ikki + hevur + útreiðslur + av + skipanini.29 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.5.3 + . + + + Rættarlæknaligt + líksýn7 + +

+

+ + Eitt + autoriserað + heilsustarvsfólk + , + skal + eftir + umbøn + frá + løgregluni + ella + Landslæknaembætinum + , + skjótast + gjørligt + lata + víðari + upplýsingar + um + heilsuviðskiftini + hjá + einum + deyðum + sjúklingi + og + aðrar + trúnaðarupplýsingar + um + tann + deyða + , + sum + eru + neyðugar + fyri + at + løgreglan + og + landslæknin + kunnu + meta + um + , + um + rættarlæknaligt + líksýn + skal + gerast + . + +

+

+ + Eitt + rættarlæknaligt + líksýn + verður + gjørt + , + tá + talan + er + um + andlát + undir + revsiverdum + viðurskiftum + , + av + sjálvmorði + ella + av + vanlukku + . + + + Um + persónur + verður + funnin + deyður + , + er + andlátið + komið + brádliga + og + læknafakliga + óvæntað + v.m + . + + + Sleppast + kann + undan + einari + rættarlæknaligum + líksýni + , + um + andlátið + ikki + hendir + fyrr + enn + eina + tíð + eftir + vanlukkuna + , + og + løgreglan + út + frá + teimum + upplýsingum + , + sum + eru + veittar + , + heldur + tað + vera + týðiligt + , + at + deyðin + ikki + hevur + nakran + løgregluáhuga + , + ella + um + semja + er + millum + løgregluna + og + landslæknan + um + , + at + tær + upplýsingarnar + , + sum + verða + veittar + , + gera + tað + týðiligt + , + at + talan + er + um + natúrligan + deyða + , + og + um + landslæknin + heldur + , + at + tær + upplýsingarnar + , + sum + verða + veittar + , + hava + greitt + deyðsorsøkina + við + nóg + stórari + vissu + . + +

+

+ + Løgreglan + og + landslæknin + gera + rættarlæknalig + líksýn + í + felag + . + + + Tá + rættarlæknaligt + líksýn + er + lokið + , + skal + landslæknin + skriva + deyðsváttan + . + + + Er + deyðsváttan + skrivað + eftir + rættarlæknaligt + líksýn + , + skal + váttanin + eisini + hava + viðmerkingar + frá + løgregluni + um + , + at + einki + forðar + fyri + at + líkið + verður + jarðað + , + brent + ella + flutt + úr + Føroyum + . + +

+

+ + Løgreglan + tekur + avgerð + um + rættarlæknaliga + obduktión + . + + + Landslæknin + hjálpir + og + vegleiðir + løgregluni + í + hesum + , + um + løgreglan + biður + um + tað + . + + + Tá + obduktión + skal + gerast + , + setir + Løgreglan + seg + sjálv + í + sambandi + við + donsku + rættarlæknastovnarnar + í + Keypmannahavn + , + Odense + og + Århus + . + + + Tað + er + neyðugt + , + at + tað + bæði + er + løgregluligur + og + læknaligur + førleiki + til + at + meta + um + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktiónir + . + + + Løgreglan + rindar + ikki + fyri + rættarlæknalig + líksýn + , + men + rindar + vanliga + umleið + 50.000 + krónur + . + + + til + statsobducenturet + fyri + at + gera + obduktión + . + +

+

+ + Málsøkið + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktión + hevur + markamót + til + politiøkið + , + sum + hesin + arbeiðsbólkurin + ikki + viðger + . + + + Arbeiðsbólkurin + greiðir + frá + einari + møguligari + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + Landslækna + embætinum + . + + + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + í + sambandi + við + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktión + eru + lýstar + í + §§ + 179186 + í + sundhedsloven + . + + + Møguleiki + er + at + yvirtaka + tær + uppgávur + , + sum + Landslæknaembætið + hevur + sambært + sundhedsloven + . + +

+

+ + Í + Føroyum + samstarvar + løgreglan + við + føroyskar + myndugleikar + á + nógvum + ymiskum + økjum + , + t.d. + á + ferðsluøkinum + , + sum + er + yvirtikið + málsøki + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + hetta + arbeiðið + hevur + Heilsumálaráðið + sett + seg + í + samband + við + Føroya + Politi + . + + + Løgreglan + í + Føroyum + upplýsir + , + at + tað + ber + til + at + halda + fram + við + samstarvinum + um + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktiónir + , + sjálvt + um + økið + verður + yvirtikið + . + + + Tað + er + ein + praktiskur + spurningur + . + + + Aftaná + eina + møguliga + yvirtøku + kann + økið + virka + á + sama + hátt + sum + tað + ger + í + dag + , + men + soleiðis + , + at + tað + í + staðin + fyri + Landslæknaembætið + verður + Heilsustýrið + , + sum + saman + við + løgregluni + fremur + rættarlæknalig + líksýn + og + vegleiðir + við + rættarlæknaligar + obduktiónir + . + + + 3.5.3.1 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Løgreglan + í + Føroyum + og + Heilsustýrið + kunnu + halda + fram + við + samstarvinum + á + økinum + , + soleiðis + at + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktiónir + í + framtíðini + virka + á + sama + hátt + sum + í + dag + . + +

+

+ + Útreiðslurnar + hjá + Landslæknaembætinum + til + rættarlæknalig + líksýn + og + líkvegleiðing + í + sambandi + við + obduktiónir + , + er + partur + av + samlaðu + játtanini + í + dag + . + + + Roknað + verður + tí + ikki + við + meirútreiðslum + í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku + av + hesum + málsøki + . + + + 7 + § + 45 + og + § + 179 + – + § + 186 + í + „ + anordning + nr. + 821 + / + 2018 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + sundhedsloven + ” + 30 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.5.4 + . + + + Skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + +

+

+ + Verður + økið + við + ótilætlaðum + hendingum + yvirtikið + , + hava + Føroyar + møguleika + at + menna + sína + egnu + skipan + við + ótilætlaðum + hendingum + , + skræddaraseymað + til + føroysk + viðurskifti + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + kunngerðin + um + ótilætlaðar + hendingar + ikki + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + enn + , + er + skipanin + við + ótilætlaðum + hendingum + ikki + sett + verk + . + + + Verða + ótilætlaðar + hendingar + yvirtiknar + , + yvirtaka + Føroyar + økið + og + mugu + síðan + finna + útav + , + hvussu + ein + føroysk + skipan + viðvíkjandi + ótilætlaðum + hendingum + skal + skipast + , + og + raðfesta + nær + farast + skal + undir + eina + slíka + skipan + . + + + Av + tí + , + at + skipanin + ikki + enn + er + sett + í + verk + , + eru + ongar + útreiðslur + knýttar + at + yvirtøku + av + hesum + øki + . + +

+

+ + Danmark + hevur + gjørt + av + at + flyta + skipanina + við + ótilætlaðum + hendingum + til + donsku + regiónirnar + frá + 1. + mai + 2025 + . + + + Sostatt + fara + regiónirnar + at + yvirtaka + uppgávuna + at + móttaka + og + greina + frágreiðingar + um + ótilætlaðar + hendingar + , + eins + og + raksturin + av + dátugrunninum + . + +

+

+ + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + herundir + eisini + landslæknin + , + hevur + tí + ikki + møguleika + at + taka + sær + av + økinum + aftaná + 30. + apríl + 2025 + . + + + Henda + broyting + merkir + , + at + um + landsstýrið + yvirtekur + økið + , + skal + landsstýrið + eftir + møguliga + yvirtøku + , + meta + um + , + hvørt + skipanin + eigur + at + verða + sett + á + stovn + í + Føroyum + , + og + í + tí + førinum + eisini + útgreina + og + taka + støðu + til + , + hvussu + skipanin + skal + setast + í + verk + . + + + Ein + og + hvør + tørvur + á + sparring + og + vitanardeiling + á + økinum + viðvíkjandi + arbeiðnum + við + skipanini + , + skal + avtalast + beinleiðis + við + danskar + regiónir + , + sum + í + framtíðini + skulu + umsita + uppgávuna + í + Danmark + . + + + 3.5.4.1 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Eftir + eina + møguliga + yvirtøku + , + má + landsstýrið + meta + um + , + hvørt + skipanin + skal + raðfestast + í + Føroyum + og + um + so + er + , + hvussu + skipanin + skal + setast + í + verk + . + + + Av + tí + , + at + skipanin + fyri + ótilætlaðar + hendingar + ikki + er + sett + á + stovn + í + Føroyum + enn + , + sambært + reglunum + í + sundhedsloven + , + eru + í + løtuni + ongar + útreiðslur + í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku + av + økinum.31 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.6 + . + + + ONNUR + ØKI + , + SUM + ERU + TONGD + AT + , + MEN + IKKI + KOMA + UNDIR + UPPGÁVURNAR + +

+

+ + HJÁ + LANDSLÆKNAEMBÆTINUM3.6.1 + . + + + Aðrar + uppgávur + hjá + Landslæknaembætinum + +

+

+ + Umframt + nevndu + uppgávur + , + ger + Landslæknaembætið + eisini + aðrar + uppgávur + , + herímillum + : + +

+

+ + Vegleiðing + og + hjálp + til + almennar + myndugleikar + , + landsstýrið + og + kommunalar + myndugleikar + +

+

+ + Eftirlit + við + viðgerðarstøðum + , + sum + veita + kosmetiska + viðgerð + +

+

+ + Heilivágshagtalsuppgávur + og + Heilsulýsing + Landslæknans + +

+

+ + Tænastumannamál + +

+

+ + Tilbúgvingin + +

+

+ + Umsiting + av + heilivágsumsóknum + +

+

+ + Sterilisatiónsnevndin + +

+

+ + Luttøka + í + Farsóttarnevndini3.6.1.1 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Verða + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + yvirtiknar + , + eiga + uppgávurnar + , + sum + eru + nevndar + omanfyri + , + eisini + at + verða + yvirtiknar + . + + + Av + tí + at + hesar + uppgávur + eru + partur + av + verandi + uppgávum + hjá + Landslæknaembætinum + og + tí + eru + partur + av + núverandi + játtan + , + verður + ikki + roknað + við + meirútreiðslum + av + at + yvirtaka + uppgávurnar + . + + + 3.6.2 + . + + + Autorisatiónir + +

+

+ + Ein + autorisatión + er + ein + trygd + fyri + fullfíggjað + útbúgvingarstøði + og + førleikastøði + . + + + Fleiri + heilsu + útbúgvingar + geva + atgongd + til + autorisatión + . + + + Autorisatiónin + áleggur + heilsustarvsfólkum + skyldur + og + rættindi + , + umframt + vernd + av + heitinum + . + + + Uppgávur + í + sambandi + við + yvirtøku + av + autorisa + tiónsøkinum + eru + : + at + tryggja + , + at + treytirnar + fyri + at + geva + autorisatión + eru + loknar + . + + + Hetta + snýr + seg + um + at + kanna + , + um + umsøkjarin + hevur + nátt + einum + útbúgvingarstøði + , + sum + kann + javnsetast + við + donsku + útbúgvingina + í + viðkomandi + yrkisbólki + , + og + um + autorisatiónin + hjá + umsøkjaranum + ikki + er + frátikin + ella + fyrisitingarliga + avmarkað + ella + við + dómi + uttanlands + . + +

+

+ + Øll + autoriserað + heilsustarvsfólk + eru + skrásett + í + Autorsatiónsskránni + hjá + Styrelsen + for + Patient + sikkerhed + . + + + Skráin + er + almenn + . + + + Autoriserað + heilsustarvsfólk + hava + øll + eitt + serstakt + autorisatiónsID + . + + + Tað + ber + til + at + leita + eftir + upplýsingum + í + skránni + um + ávíst + heilsustarvsfólk + , + um + bólkar + av + heilsustarvsfólkum + ella + um + ávís + kosmetisk + viðgerðarstøð + , + kosmetiskar + viðgerar + og + hjálparfólk + . + + + Kosmetiskir + viðgerar + og + hjálparfólk + , + sum + hava + fingið + loyvi + at + fremja + kosmetiskar + viðgerðir + í + Føroyum + , + eru + skrásett + í + føroyskari + skrá + , + sum + liggur + á + heimasíðuni + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Hesar + upplýsingar + eru + ikki + tøkar + í + donsku + autorisatiónsskránni + . + + + Autorisatiónsskráin + verður + dagførd + við + møguligum + sanktiónum + , + sum + heilsustarvsfólk + hava + fingið + . + +

+

+ + Autorisatiónsskipanin + tryggjar + , + at + heilsustarvsfólk + hava + útbúgving + , + vitan + og + førleika + til + at + útinna + heilsufakligt + virksemi + innan + teirra + serøki + . + + + Heilsustarvsfólk + skulu + uppfylla + treytirnar + fyri + autorisatión + , + bæði + tá + søkt + verður + um + autorisatión + , + men + eisini + so + leingi + , + sum + heilsustarvsfólkini + eru + partur + av + autorisatiónsskipanini + . + + + Endamálið + við + eftirlitsvirkseminum + er + at + tryggja + , + at + heilsustarvsfólkið + lýkur + treytirnar + fyri + at + hava + autorisatión + , + so + leingi + sum + heilsustarvsfólkið + er + partur + av + autorisatiónsskipanini + . + + + Eftirlitsvirksemið + og + ein + møgulig + reaktión + í + sambandi + við + eftirlitið + , + kunnu + tí + hava + ávirkan + á + autorisatiónsstøðuna + hjá + einum + heilsustarvsfólki + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + samanhangur + er + millum + autorisatiónsrøkið + og + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + soleiðis + at + tað + fakliga + hevði + verið + mest + hóskandi + , + um + ein + yvirtøka + av + autorisatiónsøkinum + samstundis + fevndi + um + eina + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + . + + + Tí + eigur + autorisatiónsøkið + ikki + at + yvirtakast + sum + ein + sjálvstøðugur + pakki + , + leysur + frá + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum.32 + +

+

+ + Fyri + at + tryggja + eitt + hóskandi + samanspæl + millum + hesi + bæði + økini + , + skal + við + yvirtøku + av + autorisa + tiónsøkinum + gerast + ein + skipan + , + har + tryggjað + verður + , + at + eftirlitssanktiónir + , + sum + ein + føroyskur + myndugleiki + hevur + tikið + avgerð + um + , + einans + hava + rættarvirknað + í + Føroyum + . + + + 3.6.2.1 + . + + + Uppskot + um + møguliga + yvirtøku + +

+

+ + Eitt + máti + at + yvirtaka + hetta + málsøkið + er + , + at + Føroyar + taka + avgerð + um + , + at + øll + heilsustarvsfólk + skulu + hava + føroyska + autorisatión + , + fyri + at + kunna + útinna + sítt + virki + sum + autoriserað + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + . + +

+

+ + Hetta + fer + at + hava + við + sær + , + at + Føroyar + mugu + viðgera + umsóknir + frá + persónum + , + sum + hava + autorisatiónir + úr + ES + / + EBSlimalondum + ella + úr + londum + uttanfyri + ES + / + EBS + , + fyri + at + loyva + ella + avvísa + umsókn + um + føroyska + autorisatión + . + + + Harumframt + skal + ein + autorisatiónsskrá + stovnast + í + Føroyum + . + +

+

+ + Føroyar + skulu + tryggja + : + 1 + ) + at + umsøkjarin + uttanlands + hevur + nátt + einum + útbúgvingarstøði + , + sum + kann + javnsetast + við + donsku + / + føroysku + grundútbúgvingina + , + 2 + ) + hevur + dagførdar + førleikar + innan + sítt + yrkisøki + , + og + 3 + ) + at + útlendska + autorisatiónin + hjá + umsøkjaranum + , + ikki + er + frátikin + ella + avmarkað + . + +

+

+ + Flestu + heilsustarvsfólk + , + sum + arbeiða + í + Føroyum + , + hava + autorisatión + frá + Styrelsen + for + Patient + sikkerhed + . + + + Við + hesari + skipan + verður + ikki + neyðugt + at + hava + eina + serliga + málsviðgerð + fyri + tey + heilsustarvsfólk + , + sum + hava + danska + autorisatión + . + + + Tey + heilsustarvsfólk + , + sum + hava + danska + autorisatión + , + kunnu + automatiskt + fáa + føroyska + autorisatión + . + +

+

+ + Sama + er + galdandi + fyri + heilsustarvsfólk + , + sum + hava + autorisatión + úr + øðrum + Norðurlondum + . + + + Heilsustarvsfólk + , + sum + hevur + autorisatión + úr + øðrum + Norðurlondum + , + kann + automatiskt + fáa + føroyska + autorisatión + . + +

+

+ + Um + umsøkjarin + hevur + fullført + sína + útbúgving + í + einum + ES + / + EBSlandi + , + kann + henda + útbúgvingin + eisini + góðkennast + uttan + stórvegis + trupulleikar + . + +

+

+ + Størsta + avbjóðingin + við + hesi + skipan + er + at + meta + um + umsóknir + frá + heilsustarvsfólkum + , + sum + hava + lokið + útbúgving + í + londum + uttan + fyri + ES + / + EBS + . + + + Hevur + umsøkjarin + lokið + útbúgving + í + einum + landi + uttan + fyri + ES + / + EBS + , + mugu + Føroyar + tryggja + , + at + útbúgvingarstøðið + á + útbúgvingarstovninum + kann + javnsetast + við + støðið + á + donsku + / + føroysku + grundútbúgvingini + . + + + Hetta + krevur + , + at + Føroyar + ogna + sær + vitan + um + útbúgvingarstøðið + á + útbúgvingarstovnum + uttan + fyri + ES + / + EBS + . + + + Í + Danmark + , + biður + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + í + slíkum + førum + , + ein + líknandi + útbúgvingarstovn + í + Danmark + um + at + gera + viðmerkingar + til + viðkomandi + útbúgving + . + + + Í + slíkum + støðum + kundu + Føroyar + fingið + ágóðan + av + eini + samstarvsavtalu + við + danskar + útbúgvingarstovnar + um + hetta + . + + + Tá + útbúgvingin + er + góðkend + , + kunnu + krøv + eisini + setast + til + eina + eftirmetingartíð + , + uppá + t.d. + 6 + mánaðir + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + kravið + um + , + at + útlendska + autorisatiónin + hjá + umsøkjaranum + ikki + er + afturtikin + ella + avmarkað + , + ber + til + í + umsóknartilgongdini + at + krevja + , + at + umsøkjarin + leggur + eina + frágreiðing + frá + heilsumyndugleikunum + í + landinum + , + har + umsøkjarin + seinast + arbeiddi + , + við + umsóknini + – + eitt + sonevnt + Certificate + of + Current + Professional + Status + / + Certificate + of + good + standing + ( + CCPS + / + CGS + ) + . + + + Føroyar + kunnu + við + fyrimuni + gera + samstarvsavtalur + við + hini + Norðurlondini + viðvíkjandi + sínámillum + kunning + um + møguligar + reaktiónir + og + sanktiónir + , + sum + londini + kunnu + seta + í + verk + yvirfyri + heilsustarvsfólki + . + + + Um + Føroyar + yvirtaka + økið + , + er + tørvur + á + at + endurskoða + og + dagføra + Arjeplogavtaluna8 + , + soleiðis + at + Føroyar + eru + á + jøvnum + føti + við + hini + londini + í + henni + ( + Svøríki + , + Ísland + , + Norra + , + Danmark + , + Finnland + ) + . + +

+

+ + Verður + autorisatiónsøkið + yvirtikið + , + verður + skotið + upp + , + at + Heilsustýrið + umsitur + økið + og + ger + ein + føroyska + autorisatiónsskrá + . + + + 8 + „ + Bekendtgørelse + nr. + 1 + af + 20. + februar + 2020 + af + overenskomst + af + 11. + december + 2028 + om + anerkendelse + af + erhvervsmæssige + kvalifikationer + for + visse + personalegrupper + indenfor + sundhedsvæsenet + og + om + udveksling + af + oplysninger + om + tilsyn + med + visse + sundhedspersoner + mellem + de + nordiske + lande + ” + 33 + +

+

+ + Í + dag + eru + autorisatiónir + lutvíst + fíggjaðar + við + gjøldum + , + sambært + skipanini + fyri + Føroyar + um + gjøld + fyri + loyvi + v.m. + , + til + ávís + heilsustarvsfólk + . + + + Harumframt + koma + útreiðslur + til + próvtøkur + í + heilsurætti + , + útreiðslur + til + eftirmetingarviðtalur + , + útreiðslur + til + rakstur + av + autorisatiónsskránni + v.m + . + +

+

+ + Harumframt + koma + útreiðslur + í + sambandi + við + at + seta + upp + og + halda + eina + autorisatiónsskrá + . + + + Fíggjarligu + avleiðingarnar + av + at + stovna + eina + skrá + eru + treytaðar + av + , + hvørja + skrá + ynski + er + um + at + hava + og + hvørjar + funktiónir + skráin + skal + hava + . + + + Er + ynski + um + at + hava + eina + skrá + , + sum + skal + verða + meira + einføld + , + verða + útreiðslurnar + avmarkaðar + . + + + Í + sambandi + við + hetta + arbeiðið + , + hevur + Heilsumálaráðið + spurt + Heilsustýrið + um + kostnaðin + av + skráum + . + + + Heilsustýrið + upplýsir + , + at + ein + skrá + , + sum + Heilsustýrið + í + løtuni + ger + , + kann + nýtast + sum + autorisatiónsskrá + við + nøkrum + broytingum + . + + + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + somu + játtan + , + sum + Landslæknaembætið + fær + , + so + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + hesi + játtan + . + + + 3.6.2.2 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + , + skulu + umsóknir + um + autorisatiónir + viðgerast + í + Føroyum + og + ein + autorisatiónsskrá + skal + setast + á + stovn + . + + + Í + sambandi + við + umsóknir + frá + persónum + uttanfyri + ES + / + EBS + , + kann + tað + gerast + neyðugt + at + gera + samstarvsavtalu + við + útbúgvingarstovnar + í + Danmark + , + fyri + at + fáa + teir + at + meta + um + hvørjum + útbúgvingarstøði + umsøkjarin + er + á + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + flestu + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + hava + danska + autorisatión + ella + autorisatión + frá + øðrum + Norðurlandi + , + er + ikki + væntandi + , + at + avbjóðingarnar + í + sambandi + við + umsiting + av + einari + føroyskari + autorisatiónsskipan + verða + stórar + . + + + Autorisatiónsskipanin + er + lutvíst + fíggjað + við + brúkaragjøldum + og + tí + fer + at + bera + til + at + seta + skipanina + upp + soleiðis + , + at + hon + ikki + hevur + kostnað + við + sær + fyri + landskassan + . + +

+

+ + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + somu + játtan + á + føroysku + fíggjarlógini + , + sum + Lands + læknaembætið + fær + á + donsku + fíggjarlógini + , + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + játtanini + . + + + 3.7 + . + + + LÓGARHARMONI + +

+

+ + Sum + liður + í + einstaklingaeftirlitinum + og + stovnseftirlitinum + hevur + Landslæknaembætið + eftirlit + við + , + at + reglur + og + normar + verður + fylgd + . + + + Hetta + er + millum + annað + galdandi + fyri + reglurnar + um + rættarligu + støðuna + hjá + sjúklingum + , + herundir + um + mannagongdir + eru + fyri + upplýstum + samtykki + í + sambandi + við + viðgerð + , + upplýsingar + um + sjúklingin + v.m. + , + sbr. + § + 3.3 + . + + + Hetta + er + eisini + galdandi + fyri + reglur + um + skráseting + , + vegleiðingar + og + um + fylgt + verður + við + rættarliga + standardinum + : + „ + omsorg + og + samvittighedsfuldhed + „ + . + +

+

+ + Yvirtekur + landsstýrið + málsøkini + , + og + samstarv + framhaldandi + verður + við + danskar + myndugleikar + , + hava + føroyskir + myndugleikar + ábyrgdina + av + , + at + lógarharmoni + er + á + hesum + økjum + . + + + Hetta + fer + m.a. + at + vera + galdandi + fyri + samstarvið + við + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + eftirlitsuppgávur + , + har + føroyskir + myndugleikar + mugu + tryggja + neyðugt + lógarharmoni + . + +

+

+ + Samljóð + í + reglugerðum + merkir + ikki + eitt + krav + um + , + at + donsk + og + føroysk + lóggáva + skal + vera + eins + , + men + at + reglurnar + samsvara + soleiðis + , + at + eingin + grundleggjandi + munur + er + á + lóggávuni.34 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum3.8 + . + + + SAMLAÐ + NIÐURSTØÐA + UM + UPPGÁVURNAR + HJÁ + LANDSLÆKNAEMBÆTINUM + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + eru + tveir + møguleikar + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Lands + læknaembætinum + uppá + : + +

+

+ + Ein + møguleiki + er + at + yvirtaka + málsøkið + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + herundir + allar + eftirlitsuppgávur + , + reaktiónir + og + sanktiónir + , + rættarlæknalig + líksýn + og + aðrar + uppgávur + , + tó + ikki + autorisatiónsøkið + +

+

+ + Hin + møguleikin + er + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + og + autorisatións + økið + . + +

+

+ + Tað + skal + nevnast + , + at + tað + ikki + er + møguligt + at + yvirtaka + autorisatiónsøkið + , + uttan + samstundis + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + íroknað + eftirlit + o.a. + +

+

+ + Niðanfyri + verður + greitt + frá + niðurstøðunum + í + fyrstnevnda + møguleikanum + . + + + Harnæst + koma + niðurstøðurnar + frá + seinna + møguleikanum + . + + + 3.8.1 + . + + + Yvirtøka + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + , + herundir + allar + eftirlitsuppgávur + og + sanktiónir + +

+

+ + Ynskir + landsstýrið + at + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + herundir + allar + eftirlitsuppgávur + , + má + Heilsustýrið + stovna + eina + sanktiónsskrá + , + har + allar + sanktiónir + , + sum + Heilsustýrið + setur + í + verk + mótvegis + heilsustarvsfólki + , + sum + starvast + í + Føroyum + , + verða + skrásettar + . + + + Hesar + sanktiónir + eru + einans + galdandi + fyri + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + . + + + Skipanin + krevur + , + at + Heilsustýrið + boðar + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + frá + øllum + sanktiónum + , + sum + Heilsustýrið + hevur + tikið + avgerð + um + . + + + Heilsustýrið + skal + eisini + boða + heilsumyndugleikunum + í + hinum + Norðurlondum + frá + hesum + . + +

+

+ + Uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + viðvíkjandi + einstaklingaeftirliti + , + kunnu + leggjast + til + Heilsustýrið + , + sum + formliga + fer + at + viðgera + viðurskifti + ímóti + heilsustarvsfólkunum + , + sum + úrslit + av + einstaklingaeftirliti + , + íroknað + mál + , + sum + fylgja + av + eini + sanktión + . + +

+

+ + Ein + onnur + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + er + stovnseftirlit + . + + + Talan + er + um + eftirlit + , + sum + Landslæknaembætið + hevur + við + føroysku + viðgerðarstøðunum + . + + + Skulu + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + yvirtakast + , + eigur + stovnseftirlitið + eisini + at + verða + yvirtikið + , + soleiðis + at + Heilsustýrið + í + framtíðini + fær + ábyrgd + av + stovnseftirlitunum + , + sum + Landslæknaembætið + hevur + í + dag + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + Heilsustýrið + , + í + eini + skiftistíð + , + keypir + sær + hjálp + frá + eftirlitsfólki + á + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + til + at + fremja + stovnseftirlit + . + +

+

+ + Umframt + hetta + , + hevur + Landslæknaembætið + ábyrgdina + av + ávísum + øðrum + uppgávum + , + herundir + vegleiðing + og + hjálp + til + myndugleikar + , + eftirlit + við + viðgerðarstøðum + , + sum + veita + kosmetiska + viðgerð + , + heilivágshagtalsuppgávur + o.a. + Hesar + uppgávur + verða + eisini + yvirtiknar + , + um + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + verða + yvirtiknar + . + +

+

+ + Verða + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + yvirtiknar + , + eigur + málsøkið + við + ótilætlaðum + hendingum + eisini + at + verða + yvirtikið + . + + + Eftir + eina + møguliga + yvirtøku + má + landsstýrið + meta + um + , + hvørt + skipanin + skal + raðfestast + og + um + so + er + , + hvussu + skipanin + skal + setast + í + verk + í + Føroyum + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + hevur + fingið + at + vita + frá + Føroya + Politi + , + at + Føroya + Politi + og + Heilsustýrið + kunnu + halda + fram + við + samstarvinum + á + økinum + , + soleiðis + at + rættarlæknalig + líksýn + og + obduktiónir + framyvir + virka + á + sama + hátt + sum + í + dag + . + + + 3.8.2 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Í + 2023 + hevði + Landslæknaembætið + eina + fíggjarætlan + uppá + 3.931.448 + kr. + til + at + umsita + myndug + leikans + uppgávur + . + + + Harumframt + verður + mett + , + at + útreiðslurnar + til + málsviðgerðarhjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + liggja + í + millum + 125.000 + kr. + og + 200.000 + kr. + um + árið9 + . + + + 9 + Roknað + í + mun + til + prísin + á + einum + donskum + eftirlitsmáli + . + + + Vitan + er + ikki + um + prísin + á + einum + føroyskum + eftirlitsmáli35 + +

+

+ + Umframt + hetta + , + kemur + kostnaður + til + at + seta + á + stovn + sanktiónsskrá + , + skrá + fyri + deyðsorsøkir + , + skrá + fyri + føðingar + og + kostnaður + fyri + at + reka + skráirnar + . + + + Fær + Heilsustýrið + , + aftaná + yvirtøkuna + , + somu + játtan + sum + Landslæknaembætið + fær + í + dag + , + fer + hetta + at + dekka + útreiðslurnar + av + at + stovna + og + reka + sanktiónsskrá + , + skrá + fyri + deyðsorsøkir + og + skrá + fyri + føðingar + . + +

+

+ + Stovnseftirlit + kann + leggjast + til + rættis + soleiðis + , + at + skipanin + ikki + hevur + kostnað + við + sær + fyri + landskassan + . + + + Hetta + tí + , + at + stovnseftirlit + eru + gjaldsfíggjað + . + +

+

+ + Útreiðslurnar + hjá + Landslæknaembætinum + til + rættarlig + líksýn + og + líkvegleiðing + í + sambandi + við + obduktión + , + eru + í + dag + partur + av + samlaðu + játtanini + . + + + Tí + verður + ikki + roknað + við + meirútreiðslum + , + um + málsøkið + verður + yvirtikið + . + +

+

+ + Aðrar + uppgávur + , + sum + Landslæknaembætið + hevur + við + til + dømis + ráðgeving + og + hjálp + til + myndugleikar + , + eftirlit + við + viðgerðarstøðum + , + sum + veita + kosmetiska + viðgerð + , + heilsuhagtalsuppgávur + o.a. + , + eru + partur + av + játtanini + hjá + Landslæknaembætinum + í + dag + , + og + tí + væntast + ongar + eykaútreiðslur + í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + skipanin + fyri + ótilætlaðar + hendingar + ikki + enn + er + sett + í + verk + í + Føroyum + , + sambært + reglunum + í + sundhedsloven + , + eru + ongar + útreiðslur + knýttar + at + yvirtøku + av + hesum + øki + . + +

+

+ + Harumframt + metir + Heilsumálaráðið + , + at + ein + løgfrøðingur + eigur + at + setast + í + starv + , + til + at + taka + sær + av + lóggávuarbeiðinum + í + sambandi + við + at + yvirtøkuna + . + +

+

+ + Samanumtikið + verður + tí + mett + , + at + ein + møgulig + yvirtøka + av + uppgávunum + hjá + Landslækna + embætinum + fer + at + kosta + umleið + 4,1 + mió. + kr. + Afturat + kemur + kostnaður + fyri + setan + av + løgfrøðingi + til + lóggávuarbeiði + í + Heilsumálaráðnum + . + + + 3.8.3 + . + + + Samstarvsavtala + +

+

+ + Verða + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + yvirtiknar + , + eigur + samstarvsavtala + at + verða + gjørd + millum + Heilsustýrið + og + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + um + framtíðar + samstarv + á + økinum + . + +

+

+ + Í + samstarvsavtaluni + eigur + at + ásetast + , + at + Heilsustýrið + fær + hjálp + frá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + í + sambandi + við + einstaklingaeftirlitsmál + . + + + Hetta + soleiðis + , + at + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + í + hvørjum + einstøkum + eftirlitsmáli + ger + eitt + uppskot + til + , + hvørja + sanktión + heilsustarvsfólkið + skal + fáa + . + + + Síðani + tekur + Heilsustýrið + formliga + avgerð + í + málinum + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + stovnseftirlit + verður + skotið + upp + , + at + sett + verður + í + samstarvsavtaluna + , + at + starvsfólk + frá + Heilsustýrinum + kunnu + fáa + upplæring + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + fyri + at + læra + at + fremja + stovnseftirlit + og + læra + at + skriva + løgfrøðiligar + avgerðir + við + støði + í + stovnseftirlitinum + . + + + Hetta + fyri + , + at + Heilsustýrið + , + við + tíðini + , + sjálvt + skal + kunna + útinna + stovnsseftirlit + . + +

+

+ + Samstarvsavtalan + eigur + eisini + at + innihalda + ein + part + um + , + at + starvsfólk + frá + Heilsustýrinum + kunnu + fáa + upplæring + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + í + sambandi + við + einstaklingaeftirlit + og + stovnseftirlit + v.m + . + + + 3.8.4 + . + + + Yvirtøka + av + uppgávum + hjá + Landslæknaembætinum + og + autorisatiónum + +

+

+ + Um + Føroyar + yvirtaka + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + , + saman + við + autorisatiónum + , + skulu + umsóknir + um + autorisatiónir + viðgerast + í + Føroyum + og + ein + autorisatiónsskrá + skal + setast + á + stovn + . + +

+

+ + Umsóknir + frá + persónum + , + sum + hava + danska + autorisatión + , + fara + ikki + at + krevja + málsviðgerð + í + Føroyum + , + tí + tað + verður + ein + formalitetur + at + geva + heilsustarvsfólki + við + danskari + autorisatión + føroyska + autorisatión + . + + + Sama + er + galdandi + fyri + umsóknir + um + autorisatión + frá + heilsustarvsfólki + , + 36 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInumsum + hava + sína + autorisatión + í + øðrum + Norðurlandi + . + + + Fyri + hesi + heilsustarvsfólk + verður + tað + eisini + ein + formalitetur + at + fáa + føroyska + autorisatión + . + + + Hevur + umsøkjarin + lokið + sína + útbúgving + í + einum + ES + / + EBSlandi + , + kann + henda + útbúgving + eisini + lættliga + góðkennast + uttan + stórvegis + trupulleikar + . + + + Umsóknir + frá + persónum + uttan + fyri + ES + / + EBS + kunnu + vera + avbjóðandi + og + fløktar + at + viðgera + , + og + neyðugt + kann + vera + at + gera + samstarvsavtalu + við + danskar + útbúgvingarstovnar + , + fyri + at + fáa + teir + at + meta + um + útbúgvingarstøðið + hjá + umsøkjaranum + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + flestu + heilsustarvsfólk + í + Føroyum + hava + danska + autorisatión + ella + autorisatión + úr + øðrum + Norðurlandi + , + er + ikki + væntandi + , + at + avbjóðingarnar + í + sambandi + við + umsiting + av + einari + føroyskari + autorisatiónsskipan + verða + stórar + . + + + Autorisatiónskipanin + er + lutvíst + fíggjað + við + brúkaragjøldum + , + og + tí + ber + til + at + seta + skipanina + soleiðis + upp + , + at + hon + ikki + hevur + kostnað + við + sær + fyri + landskassan + . + +

+

+ + Heilsustýrið + metir + , + at + fær + Heilsustýrið + , + í + føroysku + fíggjarlógini + , + somu + játtan + sum + Lands + læknaembætið + fær + á + donsku + fíggjarlógini + , + verða + útreiðslurnar + hjá + Heilsustýrinum + til + skráir + innanfyri + karmarnar + á + hesi + játtan + . + + + Í + løtuni + er + ilt + at + siga + , + hvussu + stórur + kostnaðurin + er + av + at + yvirtaka + hetta + økið + . + + + Tað + veldst + um + , + hvørji + krøv + verða + sett + til + eina + føroyska + autorisatiónskrá + . + + + Er + ynski + um + eina + skrá + , + sum + skal + verða + meira + einføld + , + verða + útreiðslurnar + avmarkaðar + . + + + Heilsustýrið + upplýsir + , + at + Heilsustýrið + er + í + gongd + við + at + gera + eina + skrá + , + sum + kann + nýtast + sum + autorisatiónsskrá + við + nøkrum + broytingum.37 + +

+

+ + 3 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + uppgávunum + hjá + landslæKna + embætInum4 + +

+

+ + YVIRTØKA + AV + ÁVÍSUM + ØÐRUM + +

+

+ + MÁLSØKJUM + Á + HEILSUØKINUM38 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + Í + hesum + parti + verður + greitt + frá + einari + møguligari + yvirtøka + av + ávísum + øðrum + málsøkjum10 + á + heilsuøkinum + . + + + Talan + er + um + hesi + málsøkir + : + „ + patienters + retstilling + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + . + + + Umframt + omanfyri + nevndu + málsøki + verður + eisini + greitt + frá + málsøkinum + um + „ + klage + og + erstatninsadgang + “ + í + hesum + kapitli + . + +

+

+ + Endamálið + við + møguligari + yvirtøku + av + ávísum + øðrum + málsøkjum + á + heilsuøkinum + er + , + at + føroyskir + myndugleikar + fáa + møguleika + at + regulera + økið + við + løgtingslóg + og + harvið + møguleika + at + skipa + henda + partin + av + heilsuverkinum + við + atliti + at + serligum + føroyskum + viðurskiftum + . + + + Harumframt + fáa + føroyskir + myndugleikar + møguleika + at + samskipa + veitingarnar + hjá + heilsuverkinum + og + raksturin + av + heilsuverkinum + betur + . + + + Umframt + hetta + er + lóggávutilgongdin + í + Føroyum + stytt + , + tí + tilgongdin + at + seta + kongligar + fyriskipanir + og + kunngerðir + grundað + á + kongligar + fyriskipanir + í + gildi + fyri + Føroyar + inniheldur + nøkur + eyka + lið + , + í + mun + til + tilgongdina + at + seta + løgtingslógir + og + føroyskar + kunngerðir + í + gildi + . + + + 10 + Ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + „ + assisteret + reproduktion + i + forbindelse + med + behandling + , + diagnostik + og + forskning + “ + verður + lýst + í + serskildum + skjali + , + sum + væntandi + fyriliggur + á + vári + 2025.4 + . + + + KAPITTUL + – + Yvirtøka + av + ávísum + øðrum + málsøkjum + á + heilsuøkinum39 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.2 + SJÚKLINGARÆTTINDI4.2.1 + . + + + Lóggáva + +

+

+ + Reguleringin + av + „ + patienters + retsstilling + “ + ( + sjúklingarættindi + ) + fevnir + um + § + III + í + sundhedsloven + , + sbr. + lógarskipan + nr. + 247 + frá + 12. + mars + 2024 + , + og + kunngerðir + sambært + hesum + . + +

+

+ + Sundhedslógin + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 821 + frá + 22. + juni + 2018 + um + ígildissetan + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven + við + teimum + broytingum + , + sum + føroysk + viðurskifti + krevja + . + + + Reglur + um + „ + patienters + retstilling + “ + eru + ásettar + í + parti + III + í + kongligu + fyriskipanini + , + t.v.s. + kap. + 4 + , + 5 + , + 6 + , + 6a + , + 7 + , + 8 + og + 9 + í + kongligu + fyriskipanini + . + + + Kongliga + fyriskipanin + er + broytt + við + fyriskipan + nr. + 1443 + frá + 29. + juni + 2021 + . + + + Áðrenn + kunngerðin + kom + í + gildi + , + vóru + reglurnar + um + „ + patienters + retstilling + “ + ásettar + í + kunngerð + nr. + 827 + frá + 30. + september + 2002 + sum + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + av + lóg + um + „ + patienters + retstilling + “ + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + eru + hesar + kunngerðir + lýstar + sambært + sund + hedsloven + : + +

+

+ + Danski + innanríkis + og + heilsumálaráðharrin + hevur + , + sambært + kongligari + fyriskipan + sum + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + , + heimild + at + áseta + reglur + sambært + § + 15 + , + stk. + 5 + § + 16 + , + stk. + 5 + , + § + 17 + , + stk. + 4 + , + 5 + , + 6 + og + 7 + , + § + 27d + , + stk. + 7 + , + § + 27f + , + stk. + 2 + , + § + 9a + , + stk. + 2 + , + § + 30 + , + § + 31 + , + § + 35 + , + stk. + 3 + , + § + 36 + , + stk. + 2 + , + § + 39 + , + § + 41 + , + stk. + 8 + , + § + 42 + , + stk. + 8 + , + § + 42a + , + stk. + 6 + , + § + 42b + , + stk. + 3 + , + § + 42e + , + stk. + 3 + , + § + 44 + , + stk. + 3 + og + § + 48 + , + stk. + 3 + og + 4 + . + + + Eftir + møguliga + yvirtøku + fær + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + heimild + at + áseta + reglur + á + økinum + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + umsitur + myndugleikauppgávurnar + í + sambandi + við + gildiskomu + av + donskum + lógum + og + kunngerðum + í + Føroyum + . + + + Tá + donsk + lóggáva + skal + setast + í + gildi + fyri + Føroyar + , + ger + Heilsumálaráðið + , + í + samstarvi + við + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + , + kongligar + fyriskipanir + um + gildiskomu + av + donskum + lógum + fyri + Føroyar + , + umframt + uppskot + til + kunngerðir + . + + + Landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + leggur + uppskot + um + kongliga + fyriskipan + fyri + Løgtingið + . + + + Eftir + at + Løgtingið + hevur + samtykt + uppskotið + , + verður + kongliga + fyriskipanin + kunngjørd + í + Lovtidende + og + Kunngerðar + blaðnum + B. + Eftir + at + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hevur + góðkent + uppskot + til + kunngerð + , + verður + kunngerðin + lýst + í + Lovtidende + og + Kunngerðarblaðnum + B. + +

+

+ + Viðgerðartestamentir + Reglurnar + í + sundhedsloven + um + viðgerðartestamenti + kom + í + gildi + fyri + Føroyar + tann + 1. + juli + 2021 + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 1443 + frá + 29. + juni + 2021 + . + + + Tó + er + kunngerðin + um + viðgerðartestamenti + ikki + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + . + +

+

+ + Síðan + 1. + januar + 2019 + hevur + man + ikki + kunnað + gjørt + lívstestamenti + í + Danmark + . + + + Við + eini + lógarbroyting + kom + viðgerðartestamentir + í + staðin + fyri + lívstestamentir + . + + + Tó + eru + lívstestamentir + , + sum + eru + gjørd + áðrenn + 1. + januar + 2019 + galdandi + . + + + Lívstestamenteskráin + er + varðveitt + – + saman + við + komandi + viðgerðartestamentiskránni + . + + + 40 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum + +

+

+ + Í + § + 27 + , + stk. + 1 + , + í + sundhedsloven + framgongur + , + at + danski + innanríkis + og + heilsumálaráðharrin + ger + skrá + yvir + lívstestamentir + og + ásetir + nærri + reglur + um + stovnseting + , + projektering + , + skráseting + og + afturtøku + v.m. + , + sbr. + § + 27 + , + stk. + 1 + , + í + kongligu + fyriskipanini + sum + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven + . + + + Kunngerð + nr. + 854 + frá + 22. + juni + 2018 + um + lívstestamentir + , + er + ikki + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + . + + + Í + kunngerðini + er + ásett + , + at + Sundhedsdatastyrelsen + hevur + til + uppgávu + at + føra + lívstestamentskránna + . + +

+

+ + Sambært + § + 26 + , + stk. + 1 + , + 1. + punkt + , + í + kongligu + fyriskipanini + sum + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + av + sundhedsloven + , + kann + ein + og + hvør + , + sum + hevur + fylt + 18 + ár + og + ikki + er + undir + verju + , + sum + fevnir + um + persónlig + viðurskifti + , + herundir + heilsuviðurskifti + , + sbr. + § + 5 + í + verjumálslógini + , + stovna + eitt + viðgerðartestamenti + . + + + Við + løgtingslóg + nr. + 254 + frá + 6. + apríl + 2018 + , + um + broyting + í + sundhedsloven + og + „ + lov + om + anvendelse + af + tvang + ved + somatisk + behandling + af + varigt + inhabile + ( + Øget + selv + bestemmelse + for + patienter + i + forhold + til + fravalg + af + behandling + , + herunder + oprettelse + af + en + behandlingstestamenteordning + ) + “ + , + eru + nýggjar + reglur + samtyktar + á + økinum + um + m.a. + stovning + av + skipan + við + viðgerðartestamentum + . + + + Við + heimild + í + kunngerð + nr. + 1345 + frá + 16. + november + 2018 + um + skrá + yvir + viðgerðarstestamenti + , + hevur + danska + Sundhedsdatastyrelsen + til + uppgávu + at + føra + skrá + yvir + viðgerðarstestamenti + . + + + Viðgerðartestamentskipanin + kom + í + gildi + í + Danmark + 1. + januar + 2019 + . + +

+

+ + Lógarbroytingin + er + ikki + galdandi + fyri + Føroyar + , + men + kann + við + kongligari + fyriskipan + setast + í + gildi + heilt + ella + lutvíst + við + teimum + broytingum + , + sum + eru + neyðugar + í + mun + til + føroysk + viðurskifti + , + sbr. + lógarinnar + § + 4 + . + +

+

+ + Føroysk + heilsustarvsfólk + hava + ikki + atgongd + til + danskar + heilsuskráir + . + + + Tí + er + trupult + hjá + føroyingum + at + skráseta + seg + í + eina + danska + skrá + fyri + viðgerðartestamentir + . + + + Skráin + er + ein + fortreyt + fyri + sjúklingarættindum + um + at + kunna + frambera + ynskir + viðvíkjandi + sjúklingaviðgerð + , + skuldi + viðkomandi + endað + í + einari + støðu + , + har + sjálvsavgerðarrætturin + ikki + longur + kann + útinnast + av + sjúklinginum + sjálvum + . + +

+

+ + Eftir + eina + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + „ + patienters + retstilling + “ + , + mugu + føroyskir + myndug + leikar + taka + støðu + til + , + hvussu + ein + Viðgerðartestamentaskrá + verður + stovnsett + í + Føroyum + , + og + hvør + kostnaðurin + verður + . + +

+

+ + Í + Føroyum + er + ein + samlað + sjúklingaskrá + , + sum + fevnir + um + allar + føroyingar + . + + + Hon + kallast + Cosmic + . + + + Av + tí + at + Føroyar + hava + eina + samlaða + sjúklingaskrá + , + verður + møguligt + hjá + einum + sjúklingi + at + skráseta + sítt + viðgerðartestamenti + við + at + venda + sær + til + sín + kommunulækna + , + og + kommunulæknin + skrivar + síðani + ynskið + hjá + sjúklinginum + í + sjúklingaskránna + . + + + Um + sjúklingurin + seinni + verður + innlagdur + á + sjúkrahús + , + sleppur + sjúkrahúslæknin + at + síggja + viðgerðartestamentið + í + journalini + hjá + sjúklinginum + . + +

+

+ + Hetta + er + ein + møguleiki + at + gera + skrá + yvir + viðgerðartestamentir + , + sum + føroyskir + myndugleikar + kunnu + kanna + nærri + , + um + so + er + at + landsstýrið + yvirtekur + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + . + +

+

+ + Vevnaðarnýtsluskrá + / + kunning + um + sjálvsavgerðarrætt + yvir + íleguupplýsingum + Sambært + § + 29 + , + stk. + 1 + , + 1. + pkt. + í + kongligu + fyriskipanini + , + kann + ein + sjúklingur + gera + av + , + at + lívfrøðiligt + tilfar + , + sum + sjúklingur + gevur + ella + hevur + givið + í + sambandi + við + viðgerð + , + bert + má + nýtast + til + viðgerð + av + viðkomandi + persóni + og + til + endamál + , + sum + hava + beinleiðis + tilknýti + til + hetta + . + + + Sambært + 2. + pkt. + í + ásetingini + , + skal + avgerðin + hjá + sjúklinginum + skrásetast + í + Vevnaðarnýtsluskránni + , + sum + danski + heilsumálaráðharrin + hevur + skyldu + at + stovna + , + sbr. + § + 29 + , + stk. + 2 + . + + + Sambært + kunngerð + nr. + 361 + frá + 4. + apríl + 2019 + umsitur + Sundhedsdatastyrelsen + Vevnaðarnýtsluskránna + . + +

+

+ + Reglur + um + vevnaðarnýtsluskrá + eru + settar + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + . + + + Kunngerð + um + vevnaðarnýtsluskrá + er + tó + ikki + sett + í + gildi + fyri + Føroyar.41 + +

+

+ + Í + donsk + / + føroysku + samstarvsnevndini + er + trupulleikin + við + , + at + føroyingar + skráseta + seg + í + eina + danska + vevnaðarnýtsluskrá + umrøddur + , + eftirsum + føroysk + heilsustarvsfólk + ikki + hava + atgongd + til + danskar + heilsuskráir + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + tað + er + realistiskt + at + gera + samstarvsavtalu + um + , + at + føroyingar + kunnu + skráseta + seg + í + donsku + Vevnaðarnýtsluskránna + . + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + , + eiga + føroyskir + myndugleikar + at + taka + støðu + til + , + hvussu + ein + vevnaðarnýtsluskrá + kann + stovnsetast + í + Føroyum + , + og + hvat + kostnaðurin + av + hesum + verður + . + +

+

+ + Útflýggjan + av + heilsuupplýsingum + v.m + . + + + Í + sambandi + við + skráseting + av + persónsupplýsingum + hevur + Danmark + skyldu + at + fylgja + reglunum + í + GDPR + um + t.d. + innsavnan + og + útflýggjan + av + heilsudátum + . + + + GDPR + stendur + fyri + „ + General + Data + Protection + Regulation + “ + og + er + eisini + kent + á + donskum + sum + dátuverndarreglugerðin + . + + + Sum + ES + borgarar + hava + allir + danir + eina + røð + av + rættindum + í + GDPR + . + + + Hetta + merkir + , + at + tá + myndugleikar + og + fyritøkur + savna + inn + , + skráseta + , + lata + víðari + ella + strika + persónsupplýsingar + um + t.d. + borgarar + , + skulu + teir + halda + seg + til + GDPR + . + + + GDPRreglurnar + hava + til + endamáls + at + tryggja + borgarum + rættin + at + hava + eftirlit + við + egnum + dátum + og + upplýsingum + . + + + Reglur + um + GDPR + innihalda + tó + møguleikar + fyri + landslóggávu + á + ávísum + økjum + , + herundir + heilsudátum + til + granskingar + og + greiningarendamál + o.s.fr. + , + sum + ískoyti + til + ESreglurnar + . + +

+

+ + Hóast + Føroyar + ikki + eru + limur + í + ES + , + er + føroyska + lóggávan + á + økinum + rættað + til + at + fylgja + GDPR + reglunum + hjá + ES. + Viðgerð + av + persónsupplýsingum + í + Føroyum + er + sostatt + vard + á + sama + hátt + sum + í + ES. + Hetta + er + sostatt + ikki + nøkur + avbjóðing + fyri + eina + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Útflýggjan + og + innsavnan + av + heilsuupplýsingum + til + serlig + endamál + ( + gransking + , + hagtøl + o.s.fr. + ) + Landslæknaembætið + hevur + sambært + § + 46 + , + stk. + 2 + , + og + § + 47 + , + stk. + 1 + , + í + kongligu + fyriskipanini + frá + 29. + juni + 2021 + „ + anordning + om + i + krafttræden + for + Færøerne + af + forskellige + love + om + ændring + af + sundhedsloven + ( + Oprettelse + af + en + behandlingstestamenteordning + , + selvbestemmelse + over + biologisk + materiale + og + genetiske + oplysninger + , + videregivelse + af + patientoplysninger + m.m. + ) + ) + “ + , + harumframt + eina + røð + av + myndugleikauppgávum + . + +

+

+ + Eftir + § + 46 + , + stk. + 1 + í + kongligu + fyriskipanini + , + kunnu + upplýsingar + um + heilsuviðurskifti + hjá + einstak + lingum + , + onnur + reint + privat + viðurskifti + , + og + aðrar + trúnaðarupplýsingar + úr + sjúklingarjournalum + v.m. + , + verða + útflýggjað + til + granskara + at + nýta + til + eina + ítøkiliga + heilsuvísindaliga + ella + eina + ítøkiliga + heilsudátuvísindaliga + granskingarverkætlan + , + um + loyvi + er + givið + til + verkætlanina + , + sambært + galdandi + kongligari + fyriskipan + „ + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + lov + om + videnskabsetisk + behandling + af + sundhedsvidenskabelige + forskningsprojekter + og + sundhedsdatavidenskabelige + forskningsprojekter + “ + ella + føroysku + ílegulógini + . + + + Eftir + stk. + 2 + í + ásetingini + , + kunnu + hesar + upplýsingar + , + tá + ein + granskingarverkætlan + ikki + er + fevnd + av + galdandi + lóg + í + Føroyum + um + vísindaetiska + viðgerð + av + heilsuvísindaligari + granskingarverkætlan + ella + heilsudátavísindaligari + granskingarverkætlan + ella + føroysku + ílegulógini + , + harafturat + útflýggjast + til + ein + granskara + at + nýta + í + ávísari + granskingar + verkætlan + av + týðandi + samfelagsligum + áhuga + eftir + góðkenning + frá + Landslæknembætinum + , + sum + setir + treytir + fyri + at + lata + upplýsingar + víðari + . + + + Innan + 35 + dagar + freist + , + skal + Landslæknaembætið + , + eftir + at + hava + móttikið + rætt + orðaða + umsókn + , + taka + avgerð + um + góðkenning + av + víðarilatan + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + „ + bekendtgørelse + nr. + 582 + af + 2. + maj + 2019 + for + Færøerne + om + information + og + samtykke + og + videregivelse + af + helbredsoplysninger + m.v. + “ + , + skal + umhugsast + , + um + ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + , + kann + hava + fleiri + myndugleikauppgávur + við + sær + fyri + føroyska + heilsuverkið + , + í + sambandi + við + at + røkja + kunningarskyldur + viðvíkjandi + innheintan + av + samtykki + . + +

+

+ + Sambært + § + 46 + , + stk. + 5 + , + kann + leiðslan + á + viðgerðarstovninum + ella + tann + heilsumyndugleikin + , + sum + er + dátuábyrgdari + , + geva + loyvi + til + , + at + autoriserað + heilsustarvsfólk + , + sum + starvast + í + heilsu42 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInumverkinum + , + kunnu + útvega + sær + upplýsingar + , + sum + nevnt + í + stk. + 1 + , + til + granskingarverkætlanir + , + sum + hava + fingið + loyvi + eftir + galdandi + føroyskari + lóg + um + „ + videnskabsetisk + behandling + af + sundhedsvidenskabelige + forskningsprojekter + og + sundhedsdatavidenskabelige + projekter + “ + , + ílegulógini + ella + til + granskingarverkætlanir + , + har + útflýggjanin + av + upplýsingum + er + góðkend + sambært + stk. + 2 + . + + + Leiðslan + á + viðgerðarstaðnum + ella + tann + heilsumyndugleiki + , + sum + er + dátaábyrgdari + , + kann + eisini + geva + loyvi + til + , + at + annar + persónur + , + sum + sambært + lóggávuni + hevur + tagnarskyldu + , + kann + veita + autoriseraða + heilsufrøðiliga + hjálp + í + sambandi + við + at + útvega + sær + upplýsingarnar + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + kann + eisini + góðkenna + , + at + upplýsingar + sum + eru + nevndar + í + § + 46 + , + kunnu + latast + víðari + til + nýtslu + í + hagtølum + ella + planlegging + , + sbr. + § + 47 + , + stk. + 1 + , + 1. + lið + . + + + Landslæknaembætið + setir + treytir + fyri + nýtslu + av + upplýsingunum + v.m. + , + sbr. + § + 47 + , + stk. + 1 + , + 2. + lið + . + + + Nevndu + upplýsingar + kunnu + tó + latast + víðari + uttan + góðkenning + frá + Landslæknaembætinum + , + tá + tað + stendur + í + lógini + , + at + upplýsingarnar + skulu + latast + víðari + . + +

+

+ + Eftir + eina + møguliga + yvirtøku + av + hesum + málsøki + , + verður + mett + , + at + tað + verður + Heilsustýrið + , + sum + yvirtekur + hesar + uppgávur + . + + + 4.2.3 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + nakrar + lógarbundnar + uppgávur + verða + knýttar + at + yvirtøkuni + av + hesum + málsøki + . + + + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + samla + fyri + økini + „ + tvang + í + psykiatrien + “ + , + „ + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + „ + patienters + retstilling + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + , + eigur + at + setast + ein + løgfrøðingur + í + starv + í + Heilsumálaráðnum + , + til + at + taka + sær + av + lógararbeiðinum + í + sambandi + við + yvirtøkuna + av + hesum + málsøkjum + . + +

+

+ + Í + dag + umsitir + Sjúkrahúsverkið + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + . + + + Føroysk + heilsustarvsfólk + praktisera + reglurnar + og + føroyskir + myndugleikar + gjalda + útreiðslurnar + til + føroyska + heilsuverkið + . + + + Á + hesum + málsøki + er + tað + bert + heimildin + at + áseta + reglur + í + løgtingslóg + , + sum + Føroyar + ikki + hava + yvirtikið + . + + + 4.2.4 + . + + + Kærumálsviðgerð + +

+

+ + Kærur + um + heilsufakligt + virksemi + hjá + einstøku + heilsustarvsfólkunum + í + føroyska + heilsuverkinum + , + kunnu + kærast + til + Styrelsen + for + Patientklager + í + Danmark + . + + + Harumframt + kunnu + avgerðir + um + innlit + í + heilsuskráir + kærast + til + Styrelsen + for + Patientklager + . + +

+

+ + Umframt + hetta + , + kunnu + kærur + um + fyrisitingarligar + avgerðir + viðvíkjandi + „ + patienters + retstilling + “ + , + sum + føroyska + sjúkrahúsverkið + hevur + tikið + , + kærast + til + Kærustovn + Føroya + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + hevur + , + vegna + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + eftirlit + við + heilsustarvsfólki + í + føroyska + heilsuverkinum + í + dag + . + +

+

+ + Um + so + er + , + at + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + verður + yvirtikið + , + meðan + eftirlit + og + rætturin + at + kæra + ikki + verða + yvirtikin + , + eigur + nakað + av + lógarharmoni + at + vera + millum + føroyskar + og + danskar + reglur + eftir + yvirtøkuna + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + meðan + eftirlit + og + rætturin + at + kæra + ikki + verða + yvirtikin + , + verður + mælt + til + , + at + danskir + og + føroyskir + myndugleikar + gera + samstarvsavtalu + um + eina + skipan + , + sum + tryggjar + lógarharmoni + á + lóggávuøkinum + millum + Danmark + og + Føroyar + . + + + Lógarharmoni + inniber + ikki + eitt + krav + um + , + at + donsk + og + føroysk + lóggáva + skal + vera + eins + , + men + at + reglurnar + samsvara + soleiðis + , + at + eingin + grundleggjandi + munur + er + á + lóggávuni.43 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.2.5 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Ein + møgulig + føroysk + avgerð + um + at + yvirtaka + málsøkið + „ + patienters + retstilling + “ + , + gevur + ikki + orsøk + til + fakligar + viðmerkingar + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + meðan + eftirlit + og + rætturin + at + kæra + ikki + verða + yvirtikin + , + verður + mælt + til + , + at + danskir + og + føroyskir + myndugleikar + gera + samstarvsavtalu + um + eina + skipan + , + sum + tryggjar + lógarharmoni + á + lóggávuøkinum + millum + Danmark + og + Føroyar + . + +

+

+ + Lógarharmoni + inniber + ikki + eitt + krav + um + , + at + donsk + og + føroysk + lóggáva + skal + vera + eins + , + men + at + reglurnar + samsvara + soleiðis + , + at + eingin + grundleggjandi + munur + er + á + lóggávuni + . + +

+

+ + Sum + sagt + frá + undir + brotinum + um + útreiðslur + omanfyri + , + verður + mett + at + avmarkaðar + útreiðslur + verða + knýttar + at + møguligari + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Hetta + málsøkið + kann + yvirtakast + sum + ein + pakki + , + tað + vil + siga + , + at + málsøkið + kann + yvirtakast + , + sjálvt + um + onnur + øki + , + sum + eru + lýst + í + hesum + áliti + , + ikki + verða + yvirtikin.44 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.3 + . + + + TVINGSIL + Í + PSYKIATRIINI4.3.1 + . + + + Lóggáva + „ + Lov + om + tvang + i + psykiatrien + m.v. + “ + ( + tvingsil + í + psykiatriini + ) + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 185 + frá + 13. + mars + 2009 + , + konglig + fyriskipan + nr. + 385 + frá + 11. + apríl + 2012 + og + kongligari + fyriskipan + nr. + 923 + frá + 26. + juni + 2023 + við + teimum + broytingum + , + sum + føroysk + viðurskifti + krevja + . + +

+

+ + Harumframt + eru + lýstar + „ + bekendtgørelse + nr. + 957 + af + 7. + oktober + 2009 + om + underretning + og + klagevejledning + i + forbindelse + med + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 958 + af + 7. + oktober + 2010 + om + undersøgelse + af + post + , + patientstuer + og + ejendele + , + kropsvisitation + samt + beslaglæggelse + og + tilintetgørelse + af + genstande + m.v + . + + + på + psykiatrisk + afdeling + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 959 + af + 7. + oktober + 2009 + om + fremgangsmåden + ved + gennemførelse + af + tvangsindlæggelser + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 960 + af + 7. + oktober + 2009 + om + tvangsbehandling + , + fiksering + , + tvangsprotokoller + m.v + . + + + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 961 + af + 7. + oktober + 2009 + for + Færøerne + om + samtaler + efter + ophør + af + en + tvangsforanstaltning + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + kunngerð + nr. + 132 + frá + 5. + oktober + 2009 + um + sjúklingaráðgevar + , + kunngerð + nr. + 133 + frá + 5. + oktober + 2009 + um + starvsskipan + fyri + psykiatrisku + sjúklingakærunevndina + og + „ + bekendtgørelse + nr. + 1051 + af + 6. + november + 2009 + om + personer + indlagt + på + psykiatrisk + afdeling + i + henhold + til + strafferetlig + afgørelse + . + “ + +

+

+ + Kunning + um + danska + lóggávu + Lóggávan + fevnir + um + „ + lov + om + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + mv + . + “ + , + „ + jf + . + + + lovbekendtgørelse + nr. + 185 + af + 1. + februar + 2022 + , + såvel + som + bekendtgørelse + nr. + 200 + af + 25. + marts + 2004 + om + udgangstilladelse + m.v + . + + + til + personer + , + der + er + anbragt + i + hospital + eller + institution + i + henhold + til + strafferetlig + afgørelse + eller + i + medfør + af + farlighedsdekret + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1340 + af + 2. + december + 2010 + om + fremgangsmåden + ved + gennemførelse + af + tvangsindlæggelser + , + bekendtgørelse + nr. + 1414 + af + 10. + december + 2010 + om + personer + indlagt + på + psykiatrisk + afdeling + i + henhold + til + strafferetlig + afgørelse + , + som + er + ændret + ved + bekendtgørelse + nr. + 1402 + af + 22. + juni + 2021 + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1093 + af + 11. + september + 2015 + om + samtaler + efter + ophør + af + tvangsforanstaltning + og + magtanvendelse + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1650 + af + 18. + december + 2017 + om + en + samlet + plan + for + patienter + med + ophold + på + en + særlig + plads + på + psykiatrisk + afdeling + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1079 + af + 27. + oktober + 2019 + om + tvangsprotokoller + og + optegnelser + samt + registrering + og + indberetning + af + tvang + samt + udskrivningsaftaler + og + koordinationsplaner + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1076 + af + 27. + oktober + 2019 + om + forretningsorden + for + Det + Psykiatriske + Ankenævn + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1075 + af + 27. + oktober + 2019 + om + anvendelse + af + anden + tvang + end + frihedsberøvelse + på + psykiatriske + afdelinger + , + som + ændret + ved + bekendtgørelse + nr. + 189 + af + 23. + februar + 2023 + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1078 + af + 27. + oktober + 2019 + om + patientrådgivere + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1080 + af + 27. + oktober + 2019 + om + underretning + og + klagevejledning + i + forbindelse + med + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + , + som + er + ændret + ved + bekendtgørelse + nr. + 188 + af + 23. + februar + 2023 + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 1081 + af + 27. + oktober + 2019 + om + åbning + og + kontrol + af + post + , + anvendelse + af + udåndings + eller + urinprøver + , + undersøgelse + af + patientstuer + og + ejendele + , + kropsvisitation + og + anvendelse + af + kropsscannere + , + bagagescannere + og + narkohunde + m.v. + , + som + er + ændret + ved + bekendtgørelse + nr. + 190 + af + 23. + februar + 2023 + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 205 + af + 7. + februar + 2022 + om + husordener + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + „ + bekendtgørelse + nr. + 171 + af + 17. + februar + 2023 + om + forretningsorden + for + Det + Psykiatriske + Patientklagenævn + , + som + er + senest + ændret + ved + bekendtgørelse + nr. + 155 + af + 16. + februar + 2024 + . + “ + 45 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.3.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + umsitur + málsøkið + „ + tvang + i + psykiatrien + “ + . + + + Føroysk + heilsustarvsfólk + praktisera + reglurnar + , + og + føroyskir + myndugleikar + rinda + útreiðslurnar + . + + + Á + hesum + málsøki + er + tað + bert + heimildin + at + áseta + reglur + í + løgtingslóg + , + sum + føroyskir + myndugleikar + ikki + hava + yvirtikið + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + Saman + við + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + røkir + Heilsumálaráðið + embætisligu + uppgávuna + at + seta + danska + lóggávu + í + gildi + fyri + Føroyar + . + + + Hetta + fevnir + millum + annað + um + at + gera + uppskot + til + kongligar + fyriskipanir + og + kunngerðir + . + + + Landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + leggur + uppskot + um + kongliga + fyriskipan + fyri + Løgtingið + . + + + Eftir + at + Løgtingið + hevur + samtykt + kongligu + fyriskipanina + , + verður + hon + kunngjørd + í + Lovtidende + og + Kunngerðarblaðnum + B. + Eftir + at + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hevur + góðkent + uppskot + til + kunngerð + , + verður + kunngerðin + lýst + í + Lovtidende + og + Kunngerðarblaðnum + B. + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hesar + heimildir + . + +

+

+ + Justitsministeriet + Heimildirnar + hjá + Justitsministeriet + standa + í + §§ + 4041 + og + § + 42 + í + kongligu + fyriskipanini + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + landstýrisfólkið + í + heilsumálum + hesar + heimildir + . + +

+

+ + Føroya + Kærustovnur + Sambært + § + 34 + er + Føroya + Kærustovnur + kærumyndugleiki + í + sambandi + við + psykiatriskar + sjúklingakærur + . + +

+

+ + Sambært + § + 25 + , + stk. + 1 + , + 1. + pkt. + setir + Føroya + Kærustovnur + , + eftir + umsókn + , + sjúklingarráðgevarar + í + starv + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + verður + tað + framhaldandi + Føroya + Kærustovnur + , + sum + umsitur + hesar + uppgávur + . + +

+

+ + Det + Psykiatriske + Ankenævn + Ávísar + avgerðir + hjá + Føroya + Kærustovni + kunnu + sambært + § + 38 + , + kærast + til + Det + Psykiatriske + Ankenævn + í + Danmark + . + +

+

+ + Spurningurin + um + at + yvirtaka + heimildirnar + hjá + kærunevndini + , + er + viðgjørdur + undir + partinum + serlig + viðurskifti + . + +

+

+ + Sundhedsdatastyrelsen + Við + heimild + í + § + 46 + , + stk. + 1 + í + „ + bekendtgørelse + for + Færøerne + om + tvangsbehandling + , + fiksering + , + tvangsprotokoller + m.v + . + + + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + skal + yvirlæknin + á + deildini + regluliga + geva + Sundhedsstyrelsen + ( + Sundhedsdatastyrelsen + ) + fráboðan + um + nýtsluna + av + teimum + í + §§ + 3240 + og + 4344 + nevndu + tiltøkum + . + +

+

+ + Øll + nýtsla + av + tvingsli + og + nýtsla + av + kropsligum + valdi + , + verður + fráboðað + til + danska + Register + over + Tvang + i + Psykiatrien + ( + TIP + ) + . + +

+

+ + Spurningurin + um + at + yvirtaka + heimildirnar + hjá + Sundhedsdatastyrelsen + , + er + viðgjørdur + undir + partinum + serlig + viðurskifti.46 + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + Við + heimild + í + lógarinnar + § + 2 + , + stk. + 5 + , + skal + sjúkrahúsverkið + í + mest + møguligan + mun + , + fyri + at + fyribyrgja + nýtslu + av + tvingsli + , + bjóða + uppihald + á + sjúkrahúsi + , + viðgerð + , + røkt + og + umsorgan + , + sum + samsvarar + við + góðar + psykiatriskar + sjúkrahúsnormar + . + +

+

+ + Sambært + § + 35 + í + lógini + , + skal + sjúkrahúsverkið + , + eftir + áheitan + frá + sjúklingi + ella + sjúklingaráðgeva + , + leggja + klagur + , + um + millum + annað + tvingsilsinnlegging + , + tvingsilsafturhald + og + tvingsilsviðgerð + , + fyri + Føroya + Kærustovn + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + er + tað + framhaldandi + sjúkrahúsverkið + , + sum + tekur + sær + av + hesum + uppgávum + , + og + neyðugt + er + ikki + við + myndugleikaflyting + . + +

+

+ + Yvirlæknin + á + Psykiatriska + deplinum + Sambært + § + 9 + , + stk. + 2 + í + lógini + , + skal + yvirlæknin + taka + støðu + til + , + um + treytirnar + fyri + tvingsilsinnlegging + eru + loknar + . + +

+

+ + Sambært + § + 10 + , + stk. + 3 + í + lógini + , + skal + yvirlæknin + , + eftir + áheitan + um + útskriving + , + skjótast + gjørligt + og + í + seinasta + lagi + innan + 24 + tímar + boða + frá + , + um + sjúklingur + kann + útskrivast + ella + um + tvingsilsafturhald + skal + fara + fram + . + +

+

+ + Sambært + §§ + 13 + a + og + 13 + b + í + lógini + , + hevur + yvirlæknin + ábyrgd + av + at + gera + , + antin + útskrivingar + sáttmála + / + avtalu + ella + samskipanarætlan + , + um + tað + eftir + útskrivingina + kann + gangast + út + frá + , + at + sjúklingurin + ikki + søkir + sær + ta + viðgerð + ella + sosialu + tænastu + , + sum + neyðugt + er + fyri + heilsuna + hjá + sjúklinginum + . + +

+

+ + Sambært + §§ + 21 + og + 21 + a + í + lógini + , + hevur + yvirlæknin + ábyrgd + av + , + at + frælsistøka + og + brúk + av + øðrum + tvingsli + , + ikki + verður + brúkt + í + størri + mun + enn + neyðugt + . + + + Harafturat + hevur + yvirlæknin + ábyrgdina + , + tá + talan + er + um + at + varðveita + tvingsilsfastspenning + . + +

+

+ + Við + heimild + í + § + 1 + , + stk. + 1 + í + kunngerðini + fyri + Føroyar + um + viðtalur + , + eftir + at + eitt + tvingsilstiltak + á + psykiatrisku + deild + er + endað + , + skal + yvirlæknin + tryggja + sær + , + at + sjúklingur + fær + tilboð + um + eina + ella + fleiri + viðtalur + , + eftir + at + eitt + tvingsilstiltak + er + endað + . + +

+

+ + Sambært + § + 21 + í + „ + bekendtgørelse + om + tvangsprotokoller + og + optegnelser + samt + registrering + og + indberetning + af + tvang + samt + udskrivningsaftaler + og + koordinationsplaner + på + psykiatriske + afdelinger + “ + , + hevur + yvirlæknin + ábyrgdina + av + regluliga + at + fráboða + tvingsilsprotokollir + talgilt + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + er + tað + framvegis + føroyski + yvirlæknin + , + sum + tekur + sær + av + hesum + uppgávum + , + og + neyðugt + er + ikki + við + myndugleikaflyting + . + +

+

+ + Løgreglan + Við + heimild + í + § + 6 + , + stk. + 1 + , + í + lógini + , + er + tað + skylda + hjá + løgregluni + at + ringja + til + lækna + , + um + ein + persónur + , + sum + kann + metast + at + vera + sinnissjúkur + , + ikki + sjálvur + leitar + sær + neyðuga + viðgerð + , + ella + næsti + avvarðandi + hjá + sjúklinginum + ikki + ringir + til + lækna + . + +

+

+ + Við + heimild + í + lógarinnar + § + 7 + , + stk. + 1 + , + tekur + løgreglan + avgerð + um + at + seta + í + verk + tvingsilsinnlegging + og + veitir + hjálp + til + hetta + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + fer + løgreglan + framhaldandi + at + taka + sær + av + hesum + uppgávum + og + neyðugt + er + ikki + við + myndugleikaflyting + . + + + Uppgávur + , + sum + løgreglan + hevur + sambært + lógini + , + kunnu + halda + fram + á + sama + hátt + , + sjálvt + um + økið + verður + yvirtikið.47 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.3.3 + . + + + Serlig + viðurskifti + +

+

+ + Viðgerð + av + psykiatriskum + sjúklingakærum + á + 2. + instansi + Ávísar + avgerðir + frá + Føroya + Kærustovni + kunnu + kærast + til + Det + Psykiatriske + Ankenævn + í + Danmark + , + sum + síðani + viðger + málini + sum + 2. + instansur + . + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + , + er + neyðugt + at + fáa + greiðu + á + , + hvussu + psykiatriskar + sjúklingakærur + í + Føroyum + skulu + avgreiðast + sum + 2. + instansur + . + + + Niðanfyri + eru + tríggjar + møguligar + loysnir + : + 1 + . + + + Kærur + um + avgerðir + , + ið + Føroya + Kærustovnur + hevur + tikið + , + skulu + framvegis + viðgerast + av + Det + +

+

+ + Psykiatriske + Ankenævn + í + Danmark + 2 + . + + + Kærur + um + avgerðir + , + ið + Føroya + Kærustovnur + hevur + tikið + , + skulu + viðgerast + av + øðrum + føroyskum + myndugleika + ella + av + myndugleika + í + øðrum + landi + , + enn + Danmark + 3 + . + + + Avgerðir + , + sum + Føroya + Kærustovnur + tekur + , + eru + endaligar + innan + føroysku + fyrisitingina + . + +

+

+ + Fyrsti + møguleikin + krevur + , + at + ein + samstarvsavtala + verður + gjørd + millum + Føroyar + og + Danmark + . + + + Harumframt + skal + heimild + fáast + til + vega + í + føroysku + lóggávuni + til + , + at + kærunevndin + kann + viðgera + føroyskar + kærur + , + og + kæruviðgerðin + av + kærumálum + fer + eisini + at + krevja + áseting + í + donsku + lóggávuni + um + heimildina + at + viðgera + mál + úr + Føroyum + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + omanfyri + nevndu + loysnir + er + vert + at + leggja + til + merkis + , + at + Det + Psykiatriske + Ankenævn + hevur + viðgjørt + 3 + føroyskar + kærur + síðan + 2009 + . + +

+

+ + Frágreiðing + um + tvingsilsnýtslu + og + kropsliga + valdnýtslu + Øll + nýtsla + av + tvingsli + og + nýtsla + av + kropsligum + valdi + verður + fráboðað + til + Sundhedsdatastyrelsens + Register + over + Tvang + i + Psykiatrien + ( + TIP + ) + í + Danmark + . + +

+

+ + Endamálið + við + TIP + er + partvíst + at + vera + grundarlag + undir + eftirlits + og + yvirvakingaruppgávum + hjá + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + og + partvíst + at + veita + neyðugar + upplýsingar + til + hagtals + , + planleggingar + og + leiðsluuppgávur + á + psykiatriska + økinum + . + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + , + er + neyðugt + at + gera + av + , + hvønn + myndugleika + / + hvørjar + myndugleikar + skrásett + tøl + fyri + nýtslu + av + tvingsli + og + nýtslu + av + fysiskum + valdi + skulu + fráboðast + . + + + Fyri + at + fáa + greiðu + á + spurninginum + veldst + helst + um + , + um + málsøkið + hjá + eftirlitinum + , + sum + er + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + ella + Landslæknaembætið + , + verður + yvirtikið + samstundis + sum + málsøkið + psykiatrii + . + +

+

+ + Ein + møguleiki + er + , + at + skrásettu + tølini + verða + fráboðað + Heilsustýrinum + til + hagtals + , + planleggingar + og + leiðsluuppgávur + á + psykiatriøkinum + og + til + eftirlitið + . + +

+

+ + Mett + verður + ikki + , + at + tað + frá + byrjan + av + er + neyðugt + at + gera + samstarvsavtalu + og + heimildarveiting + í + danskari + lóggávu + , + um + skrásett + tøl + fyri + nýtslu + av + tvingsli + og + nýtslu + av + fysiskum + valdi + framhaldandi + skulu + fráboðast + Sundhedsdatastyrelsen + . + +

+

+ + Viðmerkjast + skal + , + at + Landssjúkrahúsið + skrásetur + tøl + fyri + tvingsilsnýtslu + og + nýtslu + av + fysiskum + valdi + í + psykiatriini + í + Føroyum + . + + + Árini + 2021 + , + 2022 + og + 2023 + brúkti + Psykiatriski + depilin + ávikavist + 45 + , + 77 + og + 92 + tvingsilstiltøk.48 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.3.4 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + nakrar + lógarbundnar + uppgávur + verða + knýttar + at + yvirtøkuni + av + hesum + málsøkjum + . + + + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + samla + fyri + økini + „ + tvang + í + psykiatrien + “ + , + „ + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + „ + patienters + retstilling + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + , + eigur + at + setast + ein + løgfrøðingur + í + starv + í + Heilsumálaráðnum + , + til + at + taka + sær + av + lógararbeiðinum + í + sambandi + við + yvirtøkuna + av + hesum + málsøkjum + . + +

+

+ + Sambært + lógini + hava + føroyskir + myndugleikar + allar + uppgávur + um + hendi + og + bera + allar + útreiðslur + í + sambandi + við + myndugleikauppgávurnar + hjá + Føroya + Kærustovni + , + sjúkrahúsmyndugleikanum + og + hjá + yvirlæknanum + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + yvirtøkan + fer + at + ávirka + myndgleikauppgávur + hjá + løgregluni + . + +

+

+ + Føroyskir + myndugleikar + koma + at + bera + útreiðslurnar + , + sum + eru + knýttar + at + viðgerð + av + psykiatriskum + sjúklingakærum + í + 2. + instansi + . + + + Sambært + Føroya + Kærustovni + hevur + Det + Psykiatriske + Ankenævn + í + Danmark + viðgjørt + 3 + føroyskar + kærur + síðani + 2009 + . + + + Út + frá + hesum + tølum + verða + avleiðingarnar + av + at + yvirtaka + kæruviðgerðina + í + 2. + instansi + mettar + at + vera + avmarkaðar + . + +

+

+ + Sundhedsdatastyrelsen + hevur + ikki + møguleika + at + meta + um + tilfeingisnýtsluna + fyri + sína + røkt + av + uppgávum + , + sum + serliga + hava + við + Føroyar + at + gera + . + + + Viðmerkjast + skal + , + at + Landssjúkrahúsið + skrásetur + tvingsilsnýtslu + og + nýtslu + av + fysiskum + valdi + í + psykiatriini + í + Føroyum + . + + + Árini + 2021 + , + 2022 + og + 2023 + brúkti + Psykiatriski + depilin + ávikavist + 45 + , + 77 + og + 92 + tvingsilstiltøk + . + + + Út + frá + hesum + tølum + og + tað + at + Landssjúkrahúsið + fremur + skrásetingarnar + í + dag + , + verður + mett + , + at + avmarkaðar + avleiðingar + standast + av + at + yvirtaka + fráboðanarskylduna + . + + + 4.3.5 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + , + er + neyðugt + at + fáa + greiðu + á + , + um + ella + hvussu + psykiatriskar + sjúklingakærur + í + Føroyum + skulu + viðgerast + á + 2. + instansi + . + + + Til + dømis + kann + gerast + av + , + at + kærur + um + avgerðir + hjá + Føroya + Kærustovni + verða + viðgjørdar + av + antin + Det + Psykiatriske + Ankenævn + í + Danmark + , + einum + føroyskum + myndugleika + ella + myndugleika + úr + øðrum + landi + . + + + Tá + hugsað + verður + um + lága + talið + av + klagum + á + økinum + á + 2. + instansi + , + er + eisini + ein + møguleiki + at + gera + av + , + at + avgerðir + , + sum + Føroya + Kærustovnur + tekur + , + eru + endaligar + innan + føroysku + fyrisitingina + . + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + , + er + neyðugt + at + gera + av + , + hvør + myndugleiki + skal + fáa + fráboðanir + um + skrásett + tøl + fyri + nýtslu + av + tvingsli + og + nýtslu + av + fysiskum + valdi + . + + + Hetta + kundi + til + dømis + verið + Heilsustýrið + ella + Sundhedsdatastyrelsen + í + Danmark + . + + + Ein + møguleiki + er + at + skrásettu + tølini + verða + fráboðað + Heilsustýrinum + til + hagtalsuppgávur + á + psykiatriøkinum + og + til + eftirlitið + . + + + Verða + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + ikki + yvirtiknar + í + sambandi + við + yvirtøku + av + tvingsil + í + psykiatriini + , + er + eftirlitsmyndugleikin + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + tað + er + neyðugt + frá + byrjan + av + at + hava + samstarvsavtalu + og + heimildarveiting + í + danskari + lóggávu + , + um + skrásett + tøl + fyri + nýtslu + av + tvingsli + framhaldandi + skulu + fráboðast + donskum + myndugleikum + . + +

+

+ + Sum + sagt + omanfyri + undir + brotinum + um + útreiðslur + verður + mett + , + at + avmarkaðar + útreiðslur + verða + knýttar + at + eini + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Hetta + málsøkið + kann + yvirtakast + sum + ein + pakki + , + tað + vil + siga + , + at + málsøkið + kann + yvirtakast + , + sjálvt + um + onnur + øki + , + sum + ljós + er + varpað + á + í + hesum + áliti + , + ikki + verða + yvirtikin.49 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.4 + . + + + TVINGSIL + Í + SOMATIKKINI4.4.1 + . + + + Lóggáva + „ + Lov + om + anvendelse + af + tvang + ved + somatisk + behandling + af + varigt + inhabile + “ + ( + tvingsil + í + somatikkini + ) + , + er + ikki + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + . + +

+

+ + Kunning + um + danska + lóggávu + Lóggávan + fevnir + um + : + +

+

+ + Í + sambandi + við + yvirtøku + fáa + føroyskir + myndugleikar + heimild + til + at + áseta + reglur + á + økinum + . + +

+

+ + Um + so + er + , + at + Føroyar + og + Danmark + ynskja + at + gera + samstarvsavtalu + um + ávísar + myndugleika + uppgávur + , + eigur + lógarharmoni + at + vera + millum + donsku + og + føroysku + reglurnar + um + tvingsil + í + somatikkini + . + +

+

+ + Til + kunningar + , + inniheldur + danska + lóggávan + hesar + myndugleikauppgávur + : + +

+

+ + Í + § + 4 + stendur + , + at + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + kann + geva + samtykki + til + tvingsilsviðgerð + av + einum + sjúklingi + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + Heilsustýrið + hesar + heimildir + . + +

+

+ + Myndugleikin + á + økinum + skal + føra + tvingsilsprotokoll + . + + + Sambært + § + 15 + skal + lækni + ella + tannlækni + føra + tvingsilsprotokoll + . + + + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + ásetir + nærri + reglur + um + tvingsilsprotokollina + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + verður + tað + landsstýrisfólkið + við + heilsumálum + , + sum + ásetir + nærri + reglur + um + tvingsilsprotokollina + . + +

+

+ + Undir + partinum + um + fráboðan + ( + § + 16 + til + § + 17 + ) + stendur + , + at + nýtsla + av + tvingsli + skal + fráboðast + „ + Sundhedsdatastyrelsen + “ + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + Heilsustýrið + hesar + heimildir + . + + + Í + „ + bekendtgørelse + om + pligt + til + indberetning + og + videregivelse + af + indberettede + oplysninger + om + beslutninger + om + anvendelse + af + tvang + ved + somatisk + behandling + af + varigt + inhabile + “ + § + 1 + , + stk. + 2 + og + 3 + , + stendur + , + at + fráboðanir + antin + verða + gjørdar + umvegis + skráseting + í + Landssjúklingaskránni + / + Landspatientregisteret + ella + umvegis + SEIskipanina + . + +

+

+ + Sambært + § + 7 + kann + næsti + avvarðandi + , + verji + ella + framtíðarfulltrúi + senda + kæru + til + Tvangs + behandlingsnævnet + . + + + Verður + økið + yvirtikið + og + líknandi + uppgávur + ásettar + í + Føroyum + , + er + ein + møguleiki + at + leggja + hesa + uppgávu + til + Føroya + Kærustovn.50 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.4.3 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + nakrar + lógarbundnar + uppgávur + verða + knýttar + at + yvirtøkuni + av + hesum + málsøkjum + . + + + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + samla + fyri + økini + „ + tvang + í + psykiatrien + “ + , + „ + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + „ + patienters + retstilling + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + , + eigur + at + setast + ein + løgfrøðingur + í + starv + í + Heilsumálaráðnum + , + til + at + taka + sær + av + lógararbeiðinum + í + sambandi + við + yvirtøkuna + av + hesum + málsøkjum + . + + + Heilsumálaráðið + metir + ikki + , + at + aðrar + útreiðslur + verða + í + sambandi + við + at + yvirtaka + økið + . + + + 4.4.4 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Um + so + er + , + at + Føroyar + og + Danmark + ynskja + at + gera + samstarvsavtalu + um + ávísar + myndugleikauppgávur + , + eigur + lógarharmoni + at + vera + millum + donsku + og + føroysku + reglurnar + um + tvingsil + í + somatikkini + . + +

+

+ + Eingin + kostnaður + er + mettur + at + verða + í + sambandi + við + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Málsøkið + kann + yvirtakast + sum + ein + pakki + , + tað + vil + siga + , + at + málsøkið + kann + yvirtakast + , + sjálvt + um + onnur + øki + , + sum + varpað + ljós + er + á + í + hesum + áliti + , + ikki + verða + yvirtikin.51 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.5 + . + + + RÚSANDI + EVNI4.5.1 + . + + + Lóggáva + „ + Lov + om + euforiserende + stoffer + “ + ( + rúsandi + evni + ) + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 347 + frá + 21. + desember + 1956 + , + nr. + 442 + frá + 22. + august + 1969 + , + nr. + 150 + frá + 21. + marts + 1988 + og + nr. + 1321 + frá + 2. + desember + 2014 + við + teimum + broytingum + , + sum + føroysk + viðurskifti + krevja + . + + + Tær + kongligu + fyriskipaninar + eru + savnaðar + í + fyriskipanarkunngerð + nr. + 1349 + frá + 23. + november + 2015 + . + + + Harafturat + kemur + kunngerð + nr. + 1217 + frá + 8. + juni + 2021 + fyri + Føroyar + um + euforiserandi + evni + . + +

+

+ + Kunning + um + danska + lóggávu + Lóggávan + fevnir + um + „ + lov + om + euforiserende + stoffer + , + jf + . + + + lovbekendtgørelse + nr. + 1334 + af + 9. + december + 2019 + “ + , + og + „ + bekendtgørelse + om + euforiserende + stoffer + , + jf + . + + + bekendtgørelse + nr. + 2446 + af + 12. + december + 2021 + , + sum + senest + er + ændret + med + bekendtgørelse + 454 + af + 7. + maj + 2024 + og + bekendtgørelse + nr. + 972 + af + 28. + juni + 2016 + om + stofindtagelsesrum + “ + . + + + 4.5.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + +

+

+ + Indenrigs + - + og + Sundhedsministeriet + Heimildirnar + hjá + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + eru + at + finna + í + § + 1 + , + stk. + 1 + og + 2 + og + § + 2 + , + stk. + 1 + og + 2 + í + kongligari + fyriskipan + og + § + 4 + , + stk. + 1 + , + § + 18 + , + stk. + 1 + , + § + 28 + , + stk. + 1 + og + § + 29 + í + kongligari + fyriskipan + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hesar + heimildir + . + +

+

+ + Sum + ábyrgdarhavandi + av + málsøkinum + hevur + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + m.a. + til + uppgávu + at + tryggja + , + at + lóggávan + er + í + samsvari + við + tær + altjóða + skyldur + , + sambært + narkotikakonventiónini + hjá + ST + , + t.v.s. + + + Single + Convention + og + Narcotic + Drugs + ( + 1961 + og + broytt + í + 1972 + ) + , + Convention + on + Psychotrupic + Substances + ( + 1971 + ) + og + United + Nations + Convention + against + Illicit + Traffic + in + Narcotic + Drugs + and + Psychotropic + Substances + ( + 1988 + ) + , + sum + Danmark + , + eins + og + nærum + øll + onnur + lond + , + hava + . + + + Hetta + fevnir + m.a. + um + at + tryggja + , + at + evni + , + sum + Narkotikakommissiónin + hjá + ST + ( + Commission + for + Narcotic + Drugs + ( + CND + ) + tekur + við + í + teimum + báðum + fyrst + nevndu + sáttmálunum + , + eisini + verða + tikin + við + í + kunngerðina + um + euforiserandi + evni + . + +

+

+ + Tolleftirlitið + í + Føroyum + Tollvaldið + í + Føroyum + hevur + eftirlit + við + innflutningi + v.m + . + + + av + euforiserandi + evnum + til + Føroyar + . + + + Stinga + ivamál + seg + upp + í + sambandi + við + evni + , + sum + verða + innflutt + og + tørvur + er + á + fakligari + meting + , + samstarvar + Tolleftirlitið + við + Apoteksverkið + um + tað + . + +

+

+ + Sundhedsstyrelsen + Heimildirnar + hjá + Sundhedsstyrelsen + eru + at + finna + í + § + 1 + , + stk. + 1 + og + §2 + , + stk. + 1 + , + í + kongligu + fyriskipanini + og + § + 5 + , + stk. + 2 + í + kunngerðini + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + Heilsustýrið + hesar + heimildir + . + + + Ein + uppgáva + sum + Sundhedsstyrelsen + hevur + eftir + lógini + , + er + váðameting + av + nýggjum + evnum + og + eftir + metingini + mæla + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + til + at + taka + evnini + við + í + kunngerðina + um + euforiserandi + evni + . + + + Fyri + at + fremja + hesa + uppgávuna + er + neyðugt + at + hava + neyvt + eftirlit + við + rúsevnamarknaðinum + , + umsiting + av + rættarkemiskum + og + rættarmedisinskum + greiningum + og + víðarilatan + av + upplýsingum + innanlands + eins + og + altjóða + . + + + Uppgávan + er + røkt + í + tøttum + samstarvi + við + Ríkisløgregluna + , + politiringarnar + , + rættarmedisinsku + stovnarnar + og + tollvaldið + . + + + 52 + +

+

+ + Eftir + kunngerðini + umsitur + danska + Lægemiddelstyrelsen + eina + røð + av + uppgávum + fyri + Føroyar + , + sum + viðvíkja + lógligari + nýtslu + av + euforiserandi + evnum + , + herundir + heilivág + , + sum + inniheldur + euforiserandi + evni + . + + + M.a. + snýr + tað + seg + um + uppgávur + í + sambandi + við + : + 1 + . + + + Útskriving + av + loyvum + til + virkir + , + útflýggjan + av + innflutnings + - + og + útflutningsváttanum + , + móttøka + av + frágreiðingum + um + virksemi + við + euforiserandi + evnum + og + eftirlit + við + virksemi + við + euforiserandi + evnum + 2 + . + + + Áseting + av + metingum + av + væntaðari + nýtslu + av + euforiserandi + evnum + , + eins + og + stovnan + og + viðlíkahald + av + skipan + , + sum + fylgir + við + , + at + metingar + verða + hildnar + 3 + . + + + Innsavnan + av + hagtalsupplýsingum + um + keyp + , + nýtslu + og + goymslu + av + euforiserandi + evnum + . + +

+

+ + Eftir + kunngerðini + endurspegla + uppgávurnar + hjá + Lægemiddelstyrelsen + í + stóran + mun + skyldur + sambært + narkotikakonvensjónunum + hjá + ST. + Sum + avleiðing + av + hesum + skyldum + , + hevur + Læge + middelstyrelsen + eisini + ábyrgd + av + at + boða + narkotikaeftirlitsstovninum + hjá + ST + ( + International + Narcotics + Control + Board + ( + INCB + ) + frá + metingum + yvir + væntaða + nýtslu + av + euforiserandi + rúsevnum + og + hagtalsupplýsingum + um + veruliga + nýtslu + . + + + Metingar + og + upplýsingar + sambært + teimum + trimum + omanfyrinevndu + uppgávunum + eiga + at + fráboðast + Lægemiddelstyrelsen + , + ið + sum + málsráðandi + myndugleiki + sambært + narkotikakonvensjónum + hjá + ST + , + letur + INCB + eina + samlaða + fráboðan + . + +

+

+ + Lægemiddelstyrelsen + hjálpir + eisini + Sundhedsstyrelsen + við + teirra + uppgávu + , + skilt + á + tann + hátt + , + at + Lægemiddelstyrelsen + tryggjar + , + at + tey + evnafrøðiligu + heitini + , + sum + verða + nýtt + í + kunngerðini + um + euforiserandi + evni + , + eru + røtt + . + +

+

+ + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + yvirtekur + landsapotekarin + hesar + heimildir + . + + + Tó + eigur + Læge + middel + styrelsen + framhaldandi + at + hava + heimild + at + røkja + tær + uppgávur + í + Føroyum + , + sum + eru + ásettar + í + narkotikakonvensjónunum + hjá + ST + , + sí + meir + um + hetta + beint + niðanfyri + . + + + 4.5.3 + . + + + Serlig + viðurskifti + +

+

+ + Tað + framgongur + av + § + 5 + í + lóg + nr. + 137 + frá + 23. + mars + 1948 + um + føroyska + heimastýri + , + at + málsræði + hjá + føroyskum + myndugleikum + til + eina + og + hvørja + tíð + stendst + av + tí + avmarking + , + sum + kemur + av + verandi + sáttmála + og + øðrum + altjóða + rættindum + og + skyldum + . + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + ábyrgdina + av + málsøkinum + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + mugu + Føroyar + tryggja + , + at + lóggávan + og + umsitingin + av + hesum + er + í + samsvari + við + rúsevnasáttmálarnar + hjá + ST + , + sum + 53 + +

+

+ + Danmark + hevur + tikið + undir + við + . + + + Føroyskir + myndugleikar + fara + at + kunna + tryggja + sítt + samsvar + við + sáttmálarnar + , + við + at + varðveita + eitt + innihald + samsvarandi + lóggávuni + , + og + í + sambandi + við + seinni + broytingar + fara + at + geva + sær + far + um + tær + skyldur + sum + standast + av + konvensjónunum + . + + + Í + roynd + og + veru + fer + hetta + at + hava + við + sær + , + at + tey + evni + , + sum + STnevndin + fyri + rúsevni + hevur + tikið + við + í + sáttmálarnar + , + verða + tikin + við + í + kunngerðina + um + euforiserandi + evni + . + + + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + fer + at + kunna + Heilsumálaráðið + um + allar + broytingar + í + lóggávuni + um + euforiserandi + evni + , + sum + danskir + myndugleikar + seta + í + gildi + . + + + Serliga + fer + Heilsumálaráðið + at + verða + ávara + um + broytingar + sum + gera + , + at + avleiðingar + eru + í + nýggjum + altjóða + skyldum + , + sum + standast + av + rúsevnasáttmálunum + hjá + ST + . + +

+

+ + Kunningin + , + sum + Heilsumálaráðið + fær + frá + indenrigs + og + sundhedsministeren + , + er + fyri + at + tryggja + , + at + føroyska + lóggávan + eftir + at + málsøkið + „ + euforiserende + stoffer + “ + er + yvirtikið + , + áhaldandi + lýkur + altjóða + skyldur + , + og + kann + við + fyrimuni + vera + fevnd + av + einari + samstarvsavtalu + . + + + 2 + . + + + Aðrar + skyldur + sambært + ST + narkotikakonvensjónini + +

+

+ + Millum + hinar + altjóða + skyldurnar + , + sum + fylgja + av + rúsevnasáttmálunum + hjá + ST + , + eru + krøvini + til + at + skriva + váttanir + í + sambandi + við + innflutning + og + útflutning + av + euforiserandi + evnum + , + fráboðan + og + fráboðan + av + metingum + yvir + væntaða + nýtslu + , + eins + og + innsavnaðar + hagtalsupplýsingar + um + keyp + , + nýtslu + og + goymslu + av + euforiskum + evnum + , + skriva + út + virkisloyvir + og + eftirlit + við + virksemi + . + +

+

+ + Skipanin + við + konvensjónum + er + sett + upp + soleiðis + , + at + Danmark + og + hini + londini + , + sum + hava + tikið + undir + við + sáttmálunum + , + hvør + sær + seta + ein + málsligan + myndugleika + , + sum + hevur + ábyrgdina + av + at + útskriva + innflutnings + og + útflutningsváttanir + . + + + Lægemiddelstyrelsen + er + málsráðandi + myndugleikin + fyri + Danmark + . + +

+

+ + Eftir + føroyska + yvirtøku + av + málsøkinum + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + hevur + Lægemiddelstyrelsen + ikki + longur + nakran + myndugleika + í + Føroyum + og + sleppur + tí + ikki + at + røkja + tær + uppgávur + , + sum + eru + álagdar + stovninum + . + +

+

+ + Tørvur + verður + tí + á + at + finna + eina + loysn + , + sum + tryggjar + , + at + Lægemiddelstyrelsen + framhaldandi + kann + røkja + sínar + uppgávur + sum + málsráðandi + myndugleiki + í + Danmark + , + sambært + konvensjónsskipanini + eftir + føroyskari + yvirtøku + av + málsøkinum + „ + euforiserende + stoffer + “ + . + + + Møguliga + kann + loysnin + finnast + við + at + gera + samstarvsavtalu + um + , + at + Lægemiddelstyrelsen + framhaldandi + skal + hava + ábyrgdina + av + at + útskriva + innflutnings + og + útflutningsváttanir + umframt + hinar + uppgávurnar + , + sum + standa + í + sáttmálanum + . + + + Á + henda + hátt + kann + eisini + tryggjast + , + at + Lægemiddelstyrelsen + fær + neyðuga + vitan + um + og + yvirlit + yvir + tær + sendingar + , + sum + stovnurin + hevur + skyldu + til + at + hava + sum + málsráðandi + myndugleiki + sambært + STrúsevnasáttmálunum + . + +

+

+ + Verður + ein + samstarvsavtala + gjørd + í + samsvari + við + hetta + , + skal + føroyska + lóggávan + geva + Læge + middelstyrelsen + heimild + til + at + útskriva + innflutnings + og + útflutningsváttanir + í + sambandi + við + sendingar + av + euforiserandi + evnum + , + herundir + heilivági + , + sum + inniheldur + euforiserandi + evni + , + millum + Føroyar + og + útlandið + , + eisini + til + aðrar + uppgávur + sambært + konvensjónunum + . + + + Orðingin + í + §§ + 8 + , + 9 + og + 19 + í + „ + bekendtgørelse + nr. + 1217 + af + 8. + juni + 2021 + for + Færøerne + om + euforiserende + stoffer + “ + um + , + at + váttanir + , + sum + Lægemiddelstyrelsen + skrivar + út + , + fer + fram + eftir + samráðingar + við + landsapotekaran + , + kundi + , + um + tað + er + hóskandi + , + hildið + fram + , + fyri + at + undirstrikað + , + at + heimildin + hjá + Lægemiddelstyrelsen + bert + verður + nýtt + í + samráð + við + føroyskar + myndugleikar + . + +

+

+ + Verður + tað + so + , + at + Lægemiddelstyrelsen + skal + útskriva + váttanir + eftir + føroyska + yvirtøku + av + málsøkinum + um + euforiserandi + evni + , + so + fer + tað + at + krevja + áseting + í + danskari + lóggávu + um + heimild + fyri + myndugleikaútinnan + hjá + stovninum + í + Føroyum.54 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.5.4 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Av + tí + at + føroyska + tollvaldið + longu + umsitur + uppgávuna + við + eftirliti + við + innflutningi + v.m + . + + + av + euforiserandi + evnum + til + Føroyar + , + verður + ikki + mett + at + yvirtøkan + av + málsøkinum + euforiserandi + evni + fer + at + fáa + avleiðingar + fyri + eftirlitið + við + innflutningi + og + útflutningi + av + euforiserandi + evnum + í + Føroyum + . + +

+

+ + Sundhedsstyrelsen + røkir + uppgávuna + , + sum + snýr + seg + um + váðameting + av + nýggjum + evnum + , + herundir + í + samstarvi + við + aðrar + myndugleikar + , + at + hava + eftirlit + við + rúsevnamarknaðinum + , + og + eftir + metingini + mæla + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + til + , + at + evnini + verða + tikin + við + í + skipanina + . + + + Sundhedsstyrelsen + brúkar + umleið + 940.000 + kr. + árliga + , + sum + eisini + fevnir + um + útgjaldið + hjá + stovninum + til + rættarkemi + og + rættarlæknastovnarnar + fyri + at + gera + greiningar + v.m + . + +

+

+ + Umframt + hesa + upphædd + metir + stovnurin + , + at + umleið + 0,25 + ársverk + verður + brúkt + til + at + avgreiða + uppgávurnar + . + + + Sundhedsstyrelsen + hevur + ikki + møguleika + at + meta + um + starvsfólkaorkuna + , + sum + serliga + viðvíkur + Føroyum + . + +

+

+ + Lægemiddelstyrelsen + brúkar + nógva + starvsfólkaorku + til + at + røkja + tær + uppgávur + , + sum + hava + við + lógliga + nýtslu + av + euforiserandi + evnum + at + gera + , + tí + tað + eru + fleiri + enn + 100 + fyritøkur + í + Danmark + , + sum + handfara + , + innflyta + og + útflyta + euforiserandi + evni + . + +

+

+ + Lægemiddelstyrelsen + brúkar + lítla + starvsfólkaorku + til + omanfyristandandi + uppgávur + , + sum + serliga + viðvíkja + Føroyum + . + + + Hetta + kemur + av + , + at + sambært + kunngerðini + um + euforiserandi + evni + um + innflutning + og + útflutning + av + euforiserandi + evnum + , + er + ikki + neyðugt + at + gera + innflutnings + og + útflutningsváttanir + í + sambandi + við + sendingar + av + euforiserandi + evnum + , + herundir + heilivágum + , + sum + innihalda + euforiserandi + evni + , + millum + Danmark + og + Føroyar + . + +

+

+ + Sambært + Lægemiddelstyrelsen + fær + føroyska + apoteksskipanin + meginpartin + av + heiliváginum + , + sum + inniheldur + euforiserandi + evni + , + frá + donskum + heilsølum + , + sum + veita + neyðugu + váttanirnar + , + um + talan + er + um + heilivág + , + sum + verður + innfluttur + til + Danmarkar + . + + + Nakað + av + innflutta + heiliváginum + senda + heilsølurnar + til + Føroyar + . + + + Av + tí + at + hetta + , + sum + nevnt + hendir + , + uttan + at + váttan + er + útflýggjað + , + er + Lægemiddelstyrelsen + ikki + vitandi + um + , + hvussu + nógvur + heilivágur + , + sum + inniheldur + euforiserandi + evni + , + verður + sendur + til + Føroya + . + + + Sambært + Apoteksverkinum + halda + heilsølurnar + Nomeco + og + AMGROS + , + sum + standa + fyri + meginpartinum + av + sendingunum + av + heilivági + til + Føroyar + , + ikki + skil + á + , + hvørji + heilivágssløg + , + sum + innihalda + euforiserandi + evni + , + verða + send + til + Føroyar + . + +

+

+ + Lægemiddelstyrelsen + hevur + ikki + útskrivað + virkisloyvi + til + føroyskar + fyritøkur + . + + + Tey + seinastu + árini + hevur + Lægemiddelstyrelsen + útskrivað + millum + 2 + og + 8 + innflutningsváttanir + til + Framleiðsluapotekið + um + árið + . + + + Hvørt + ár + ger + Lægemiddelstyrelsen + eina + GMPkanning + ( + framleiðslu + ) + av + Tjaldurs + Apotekið + , + sum + Føroyar + rinda + fyri + . + +

+

+ + Sambært + Apoteksverkinum + verður + Codeine + í + løtuni + innflutt + úr + Týsklandi + og + Noregi + til + Føroya + , + og + sum + tilvísingarevni + úr + Fraklandi + . + + + Harumframt + innflytur + Apoteksverkið + medisinskt + kannabis + úr + Hollandi + við + váttan + frá + Lægemiddelstyrelsen + . + +

+

+ + Av + tí + , + so + vítt + Lægemiddelstyrelsen + veit + , + einki + stórvirksemi + er + á + hesum + øki + í + Føroyum + , + og + av + tí + at + ongar + føroyskar + fyritøkur + eru + , + sum + umsita + euforiserandi + rúsevni + , + heldur + Lægemiddelstyrelsen + , + at + omanfyri + nevndu + uppgávur + helst + verða + avmarkaðar + . + + + Tað + veldst + tó + um + skipanina + , + sum + verður + uppbygd + og + um + tilgongdirnar + , + sum + verða + nýttar + í + dag + , + verða + varðveittar + . + + + Til + dømis + at + 55 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInumdanskar + heilsølur + typiskt + veita + heilivágin + , + og + ongar + etableraðar + fyritøkur + eru + í + framtíðini + við + virksemi + , + sum + krevur + loyvi + og + eftirlit + . + +

+

+ + Føroyar + koma + ikki + at + hava + útreiðslur + í + sambandi + við + tey + sáttmálarættindi + og + tær + skyldur + , + sum + standast + av + rúsevnasáttmálunum + hjá + ST + , + í + tann + mun + føroyska + heimastýrið + er + avmarkað + í + sínum + myndugleika + at + røkja + hesar + uppgávur + , + sambært + § + 5 + í + lóg + nr. + 137 + frá + 23. + mars + 1948 + um + føroyska + heimastýri + . + +

+

+ + Út + frá + omanfyristandandi + verða + útreiðslurnar + í + sambandi + við + yvirtøku + av + hesum + málsøki + væntandi + avmarkaðar + . + + + 4.5.5 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Eftir + at + hava + yvirtikið + málsøkið + um + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + mugu + Føroyar + tryggja + , + at + føroyska + lóggávan + og + umsitingin + av + hesum + eru + í + samsvari + við + rúsevnasáttmálarnar + hjá + ST + . + +

+

+ + Við + støði + í + hesum + kunnu + føroyskar + og + danskar + heilsumyndugleikar + gera + samstarvsavtalur + um + m.a. + , + hvussu + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + frameftir + kunnar + Heilsumálaráðið + um + nýggj + evni + , + sum + í + samsvar + við + STsáttmálarnar + skulu + takast + við + í + føroysku + kunngerðina + um + euforiserandi + evni + , + og + um + hvussu + Lægemiddelstyrelsen + skrivar + innflutnings + og + útflutningsváttanir + í + sambandi + við + sendingar + við + euforiserandi + evnum + , + millum + Føroyar + og + útlandið + , + og + aðrar + uppgávur + . + + + Útskriving + av + váttanum + , + sum + Lægemiddelstyrelsen + fer + at + gera + , + fer + at + krevja + heimild + í + føroysku + og + donsku + lóggávuni + , + fyri + at + Lægemiddelstyrelsen + kann + útinna + sínar + heimildir + í + Føroyum + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + útreiðslurnar + í + sambandi + við + yvirtøku + av + hesum + málsøki + verða + avmarkaðar + . + +

+

+ + Hetta + málsøkið + kann + yvirtakast + sum + ein + pakki + , + tað + vil + siga + , + at + málsøkið + kann + yvirtakast + , + sjálvt + um + onnur + øki + , + sum + varpað + ljós + er + á + í + hesum + áliti + , + ikki + verða + yvirtikin.56 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.6 + . + + + VÍSINDASIÐSEMINEVND4.6.1 + . + + + Lóggáva + +

+

+ + Reglur + um + vísindasiðseminevnd + er + ásettar + í + „ + lovbekendtgørelse + nr. + 1338 + af + 1. + september + 2020 + om + videnskabsetisk + behandling + af + sundhedsvidenskabelige + forskningsprojekter + og + sundhedsdatavidenskabelige + forskningsprojekter + , + og + bekendtgørelser + udstedt + i + medfør + heraf + “ + . + „ + Lov + om + videnskabsetisk + komitésystem + er + ved + kongelig + anordning + nr. + 961 + af + 15. + juli + 2013 + om + ikrafttræden + for + Færøerne + af + videnskabsetisk + behandling + af + sundhedsvidenskabelige + forskningsprojekter + og + sundhedsdatavidenskabelige + forskningsprojekter + , + som + ændret + ved + anordning + nr. + 1442 + af + 29. + juni + 2021 + “ + . + +

+

+ + Kunngerðir + , + sum + eru + settar + í + gildi + við + heimild + í + omanfyristandandi + kongligu + fyriskipan + , + og + sum + viðvíkja + málsøkinum + vísindasiðseminevnd + , + eru + hesar + : + +

+

+ + Vísandi + til + „ + Sundhedsloven + “ + , + sum + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + , + hevur + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + eina + røð + av + uppgávum + . + + + Sambært + lógini + hevur + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + heimild + til + at + lýsa + kunngerðir + , + sambært + § + 7 + , + § + 10 + , + stk. + 2 + , + § + 14 + , + stk. + 5 + og + 6 + , + § + 15 + , + stk. + 5 + , + § + 16 + , + stk. + 3 + , + §18 + , + stk. + 3 + og + 4 + , + § + 19 + , + stk. + 4 + , + § + 20 + stk. + 4 + , + § + 21 + , + stk. + 3 + , + § + 23 + , + stk. + 4 + og + 5 + , + § + 27 + , + stk. + 5 + , + § + 28 + , + stk. + 4 + , + § + 39 + , + stk. + 5 + § + 40 + , + stk. + 6 + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + verður + heimildin + at + lýsa + kunngerðir + løgd + til + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + . + +

+

+ + Við + yvirtøku + av + málsøkinum + , + eigur + „ + bekendtgørelse + nr. + 1200 + af + 27. + september + 2023 + for + Færøerne + om + anmeldelsespligtige + sundhedsvidenskabelige + og + sundhedsdatavidenskabelige + forskningsprojekter + ( + anmeldelsesbekendtgørelsen + ) + “ + at + rættast + til + , + soleiðis + at + sonevndar + „ + multicenter + “ + royndir + skulu + fráboðast + í + Føroyum + , + og + ikki + sum + tað + er + orðað + nú + , + at + „ + multicenter + “ + royndir + skulu + fráboðast + í + Danmark + ella + í + Føroyum + . + +

+

+ + Umframt + hetta + , + kunnu + løgfrøðilig + viðurskifti + í + avgerðum + um + granskingarverkætlanir + , + sum + snúgva + seg + um + serliga + kompleks + øki + , + ið + nationala + nevndin + hevur + tikið + avgerð + um + , + leggjast + fyri + danska + Sundhedsministeriet + , + sum + tekur + Heilsumálaráðið + í + Føroyum + við + í + avgerðina + á + málinum + , + sbr. + § + 26 + , + stk. + 2 + . + + + Verður + málsøkið + yvirtikið + , + verður + skotið + upp + , + at + hesi + mál + skulu + leggjast + fyri + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + . + +

+

+ + Danski + heilsumálaráðharrin + setur + National + Videnskabsetisk + Komité + ( + NVK + ) + og + ber + útreiðslurnar + av + nevndini + . + + + Hetta + skal + ikki + broytast + , + tí + NVK + hevur + sítt + virksemi + í + Danmark + , + mótvegis + øllum + vísindasiðseminevndum + í + Danmark + og + føroysku + vísindasiðseminevndini + . + +

+

+ + Myndugleikauppgávuna + við + at + seta + danskar + lógir + og + kunngerðir + í + gildi + í + Føroyum + , + tekur + Heilsumálaráðið + sær + av. + Tá + donsk + lóggáva + skal + setast + í + gildi + fyri + Føroyar + , + ger + Heilsumálaráðið + , + í + samstarvi + við + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + , + kongligar + fyriskipanir + um + gildiskomu + av + donskum + lógum + fyri + Føroyar + , + umframt + uppskot + til + kunngerðir + . + + + Landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + leggur + uppskot + um + kongliga + fyriskipan + fyri + Løgtingið + . + + + Eftir + at + Løgtingið + hevur + samtykt + kongligu + fyriskipanina + , + verður + hon + kunngjørd + í + Lovtidende + og + Kunngerðarblaðnum + B. + Eftir + at + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hevur + samtykt + uppskot + til + kunngerð + , + verður + hon + kunngjørd + í + Lovtidende + og + Kunngerðarblaðnum + B.57 + +

+

+ + Myndugleikauppgávur + fyri + danskar + myndugleikar + eru + ikki + ásettar + í + teimum + báðum + kunngerðunum + , + sum + eru + kunngjørdar + sambært + lógini + . + +

+

+ + NVK + er + regulerað + í + kongligari + fyriskipan + . + + + Sambært + § + 37 + og + 38 + , + tilnevnir + danski + sundhedsministeren + NVK + . + + + Sambært + § + 38a + , + skal + NVK + lata + gegnisváttanir + . + + + Sambært + § + 40 + , + ber + danski + sundhedsministeren + útreiðslurnar + av + NVK + . + + + Sambært + § + 26 + , + kunnu + avgerðir + , + sum + føroyska + vísindasiðseminevndin + tekur + , + leggjast + fyri + NVK + . + + + NVK + tekur + avgerð + í + kærumálum + . + + + Harumframt + skal + føroyska + vísindasiðseminevndin + kunna + NVK + , + um + avgerðir + um + „ + multicenter + “ + royndir + , + sambært + § + 25 + , + stk. + 4 + í + kongligu + fyriskipanini + . + +

+

+ + NVK + er + ein + serfrøðinganevnd + , + sum + danski + heilsumálaráðharrin + hevur + sett + . + + + Nevndin + vegleiðir + føroysku + vísindasiðseminevndini + , + tá + tørvur + er + á + hesum + . + + + Harumframt + virkar + NVK + sum + kærumyndugleiki + fyri + avgerðir + , + sum + føroysku + vísindasiðseminevndin + hevur + tikið + . + + + Mett + verður + , + at + tað + verður + til + gagns + fyri + framtíðar + virksemi + hjá + føroysku + nevndini + , + um + samstarvið + við + NVK + heldur + fram + . + +

+

+ + Nationalt + Center + for + Etik + ( + NCE + ) + hevur + gjørt + vart + við + , + at + ongar + beinleiðis + fakligar + forðingar + eru + fyri + , + at + Føroyar + yvirtaka + lóggávumyndugleikan + á + hesum + økinum + , + burtursæð + frá + rættinum + til + at + kæra + til + National + Videnskabsetisk + Komité + , + sum + ikki + eigur + at + halda + fram + . + + + Harumframt + verða + tær + verkætlanir + , + sum + eru + reguleraðar + umvegis + ESlóggávu + , + ikki + dekkaðar + í + Føroyum + , + orsakað + av + vantandi + limaskapi + og + tilknýti + Føroya + til + ES + . + +

+

+ + Landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hevur + valt + føroysku + vísindasiðseminevndina + , + sum + hevur + sítt + virksemi + í + Føroyum + . + + + Føroyskir + myndugleikar + rinda + útreiðslurnar + av + nevndararbeiðinum + . + +

+

+ + Velja + føroyskir + myndugleikar + at + yvirtaka + málsøkið + , + fer + tað + at + merkja + , + at + teir + framvegis + fara + at + reka + føroysku + vísindasiðseminevndina + . + + + Føroyska + vísindasiðseminevndin + metir + , + at + tað + hevur + stóran + týdning + , + at + tað + frameftir + eisini + fer + at + bera + til + at + samskifta + við + NVK + um + vísindaligar + etiskar + spurningar + . + + + Tað + er + eisini + gevandi + fyri + virksemið + hjá + føroysku + nevndini + , + um + nevndin + sum + higartil + , + kann + luttaka + sum + eygleiðari + á + NVKfundum + . + + + Hóast + føroyska + nevndin + heldur + , + at + tað + hevur + stóran + týdning + at + samskifta + við + NVK + , + so + er + ikki + talan + um + samskifti + í + stórum + vavi + . + + + Føroyska + vísindasiðseminevndin + upplýsir + , + at + nevndin + í + 2021 + sendi + NVK + ein + skrivligan + fyrispurning + og + vendi + sær + einar + 35 + ferðir + til + nevndina + um + leiðbeining + . + + + Áður + hevur + vísindasiðseminevndin + luttikið + á + fundi + hjá + NVK + eina + ferð + um + árið + , + men + seinastu + 5 + árini + , + hevur + føroyska + nevndin + bert + luttikið + eina + ferð + ( + 2019 + ) + . + + + Hugsandi + er + , + at + korona + farsóttin + og + / + ella + broyting + av + nevndarlimum + hava + elvt + til + hetta + . + + + Sambært + § + 26 + í + lógini + kunnu + mál + frá + føroysku + vísindasiðseminevndini + kærast + til + NVK + . + + + Nevndin + upplýsir + , + at + einki + av + teirra + málum + er + kært + til + NVK + seinastu + 5 + árini + . + + + Sambært + § + 25 + , + stk. + 4 + í + lógini + , + skal + føroyska + nevndin + kunna + NVK + um + „ + multicenter + “ + royndir + . + + + Nevndin + upplýsir + , + at + einki + slíkt + mál + hevur + verið + seinastu + 5 + árini + . + + + Tí + er + avmarkað + , + hvussu + nógv + samskifti + er + millum + NVK + og + føroysku + nevndina + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + ein + samstarvsavtala + verður + gjørd + millum + føroyskar + og + danskar + myndugleikar + , + soleiðis + at + góða + samstarvið + millum + føroysku + vísindasiðseminevndina + og + NVK + kann + halda + fram + , + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + + + Ein + slík + samstarvsavtala + kundi + til + dømis + verið + realiserað + í + samstarvsavtaluni + á + farsóttarmálsøkinum + . + + + Hetta + merkir + , + at + ein + samstarvsavtala + verður + gjørd + um + , + at + NVK + , + á + sama + hátt + sum + áður + , + ráðgevur + føroysku + vísindasiðseminevndini + eftir + tørvi + í + sambandi + við + serstakar + fakligar + spurningar + á + økinum + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + kærum + verður + mælt + til + , + at + kærur + um + avgerðir + hjá + føroysku + vísindasiðseminevndini + til + NVK + , + sambært + § + 26 + í + lógini + , + kunnu + kærast + til + Føroya + Kærustovn + ella + ein + nýggjan + føroyskan + kærumyndugleika + , + um + so + er + at + málsøkið + verður + yvirtikið + . + + + Sum + nevnt + omanfyri + upplýsir + føroyska + vísindasiðseminevndin + , + at + seinastu + 5 + árini + hava + eingi + mál + verið + , + sum + hava + verið + kærd + til + NVK + og + at + ongar + „ + multicenter + “ + royndir + hava + verið + seinastu + 5 + árini + . + + + Tað + er + tí + sera + avmarkað + , + hvussu + nógv + starvsfólkaorka + er + knýtt + at + kæruviðgerð + í + framtíðini + , + sambært + hesi + lóg.58 + +

+

+ + Sum + nevnt + omanfyri + upplýsir + føroyska + vísindasiðseminevndin + , + at + nevndin + í + 2021 + sendi + NVK + ein + skrivligan + fyrispurning + og + vendi + sær + einar + 35 + ferðir + til + NVK + um + leiðbeining + . + + + Tí + er + eisini + avmarkað + , + hvussu + nógv + starvsfólkaorka + er + knýtt + at + omanfyristandandi + samstarvsavtalu + millum + NVK + og + føroysku + nevndina + . + + + Sum + nevnt + omanfyri + hevur + tað + stóran + týdning + fyri + føroysku + nevndina + , + at + góða + samstarvið + heldur + fram + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + . + + + 4.6.3 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Í + dag + umsita + føroyskir + myndugleikar + málsøkið + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + . + + + Ein + vísindasiðseminevnd + er + sett + at + taka + avgerðir + um + heilsuvísindaligar + granskingarverkætlanir + í + Føroyum + og + føroyskir + myndugleikar + bera + útreiðslurnar + hjá + nevndini + . + + + Á + hesum + málsøki + er + tað + bert + heimildin + at + áseta + reglur + í + løgtingslóg + , + sum + Føroyar + ikki + hava + yvirtikið + . + +

+

+ + Landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + hevur + sett + føroysku + vísindasiðseminevndina + , + sum + hevur + sítt + virksemi + í + Føroyum + . + + + Føroyskir + myndugleikar + bera + útreiðslurnar + til + arbeiðið + hjá + nevndini + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + tað + eru + fyrisitingarligar + ella + fíggjarligar + avleiðingar + víðvíkjandi + arbeiðinum + hjá + føroysku + vísindasiðseminevndini + , + í + sambandi + við + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + + + 4.6.4 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Ein + møgulig + føroysk + avgerð + um + at + yvirtaka + málsøkið + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + , + gevur + ikki + orsøk + til + fakligar + viðmerkingar + , + uttan + so + , + at + føroyska + vísindasiðseminevndin + ynskir + at + varðveita + samstarvið + við + National + Videnskabsetisk + Komité + , + og + neyðugt + verður + at + stovna + eina + kæruatgongd + í + Føroyum + , + fyri + mál + sum + í + dag + verða + kærd + til + National + Videnskabsetisk + Komité + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + ein + samstarvsavtala + verður + gjørd + millum + føroyskar + og + danskar + myndugleikar + , + soleiðis + at + góða + samstarvið + millum + føroysku + vísindasiðseminevndina + og + NVK + kann + halda + fram + , + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + av + málsøkinum + . + + + Ein + slík + samstarvsavtala + kundi + til + dømis + verið + realiserað + í + samstarvsavtaluni + á + farsóttarmálsøkinum + . + + + Hetta + merkir + , + at + ein + samstarvsavtala + verður + gjørd + um + , + at + National + Videnskabsetisk + Komité + , + á + sama + hátt + sum + áður + , + ráðgevur + føroysku + vísindasiðseminevndini + eftir + tørvi + í + sambandi + við + serstakar + fakligar + spurningar + á + økinum + . + +

+

+ + Hóast + føroyska + nevndin + heldur + , + at + tað + hevur + stóran + týdning + at + varðveita + samstarvið + við + NVK + , + so + er + avmarkað + , + hvussu + stórt + samstarv + er + millum + NVK + og + føroysku + nevndina + . + +

+

+ + Sum + greitt + frá + undir + brotinum + um + útreiðslur + omanfyri + verður + mett + , + at + tað + verða + avmarkaðar + útreiðslur + knýttar + at + møguligari + yvirtøku + av + málsøkinum + . + +

+

+ + Hetta + málsøkið + kann + yvirtakast + sum + ein + pakki + , + tað + vil + siga + , + at + málsøkið + kann + yvirtakast + , + sjálvt + um + onnur + øki + , + sum + ljós + er + varpað + á + í + hesum + áliti + , + ikki + verða + yvirtikin.59 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.7 + . + + + KÆRU + - + OG + ENDURGJALDSMØGULEIKAR + INNAN + HEILSUVERKIÐ4.7.1 + . + + + Inngangur + +

+

+ + Málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + verður + umsitið + í + Danmark + av + ávikavist + Patient + erstatningen + og + Styrelsen + for + Patientklager + , + og + verður + sostatt + ikki + umsitið + í + Føroyum + . + + + Føroyskir + myndugleikar + gjalda + fyri + málsviðgerðina + av + endurgjaldsmálunum + , + umframt + útgjaldið + av + sjálvari + endurgjaldsupphæddini + , + men + ikki + fyri + viðgerðina + av + kærumálum + . + + + Málsøkið + verður + skipað + sambært + danskari + lóggávu + , + sum + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + . + +

+

+ + Niðanfyri + er + ein + lýsing + av + lóggávuni + umframt + myndugleikauppgávunum + viðvíkjandi + yvirtøku + av + kæru + og + endurgjaldsmøguleikum + . + + + Harumframt + eru + uppskot + til + loysn + viðvíkjandi + møguligari + yvirtøku + av + málsøkinum + . + + + 4.7.2 + . + + + Endurgjaldsmál + innan + sjúkrahúsverkið + 4.7.2.1 + . + + + Lóggáva + „ + Lov + om + klage + og + erstatningsadgang + indenfor + sundhedsvæsenet + “ + ( + KEL + ) + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 1248 + frá + 19. + desember + 2011 + , + sum + seinast + broytt + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 717 + frá + 13. + juni + 2023 + tillagað + føroyskum + viðurskiftum + . + +

+

+ + Sambært + lógini + er + møguligt + at + søkja + um + endurgjald + . + + + Um + ein + borgari + hevur + fingið + skaða + í + sambandi + við + eina + kanning + ella + viðgerð + innan + sjúkrahúsverkið + , + ella + hevur + fingið + skaða + orsakað + av + heilivági + , + sum + ein + lækni + hevur + útskrivað + , + ella + av + handkeypsheilivági + , + kann + borgarin + søkja + um + endurgjald + umvegis + Patienterstatningen + . + +

+

+ + Allar + viðgerðir + , + sum + eru + framdar + av + ella + eftir + ávísing + frá + autoriseraðum + heilsustarvsfólki + , + og + øll + viðgerðarstøð + , + har + autoriserað + heilsustarvsfólk + starvast + , + eru + fevnd + av + lógini + . + + + Viðgerðir + , + sum + hesi + heilsustarvsfólk + hava + ábyrgdina + av + , + eru + eisini + fevndar + av + sjúklingaendurgjaldsskipanini + . + + + Tað + merkir + , + at + lógin + fevnir + um + skaðar + í + sambandi + við + viðgerð + á + sjúkrahúsum + , + hjá + egnum + kommunulækna + , + hjá + serlækna + ella + hjá + privatstarvandi + autoriseraðum + heilsustarvsfólkum + . + + + Lógin + fevnir + eisini + um + skaðar + ið + standast + av + heilivági + , + ið + verður + útskrivaður + eftir + ávísing + , + og + skaðar + av + handkeypsheilivági + . + +

+

+ + Ein + avgerð + hjá + Patienterstatningen + kann + kærast + til + Ankenævnet + for + Patienterstatningen + . + +

+

+ + Patienterstatningen + er + ein + felagsskapur + , + samanber + § + 32 + í + lógini + um + kæru + og + endurgjaldsmøgu + leikar + innan + heilsuverkið + ( + KEL + ) + . + + + Heilsumálaráðið + er + limur + í + Patienterstatningen + , + samanber + § + 32 + í + tí + kongligu + fyriskipanini + , + sum + ásetir + at + sjálvtryggjaðu + føroysku + heilsumyndugleikarnir + eru + limir + í + Patienterstatningen + . + + + Sambært + § + 32 + í + KEL + er + býtislykilin + til + útreiðslurnar + av + rakstrinum + hjá + Patienterstatningen + ásettar + í + viðtøkum + . + + + Býtislykilin + er + ásettur + í + § + 11 + , + stk. + 1 + í + „ + bekendtgørelse + nr. + 613 + af + 23. + maj + 2018 + om + Vedtægter + for + Patienterstatningen + “ + . + + + Útreiðslurnar + verða + býttar + millum + limirnar + samsvarandi + teirra + respektiva + parti + av + fráboðanum + . + + + Í + sambandi + við + , + at + Patienterstatningen + í + 2012 + skuldi + viðgera + føroysk + mál + , + varð + tað + umrøtt + í + nevndini + fyri + Patienterstatningen + , + hvørt + Føroyar + áttu + at + gjalda + eitt + hægri + gjald + ella + eitt + minstagjald + av + einari + ávísari + upphædd + . + + + Orsøkin + til + hetta + var + , + at + føroysk + mál + eru + dýrari + at + viðgera + orsakað + av + umsetingarkostnaði + . + + + Hartil + kemur + , + at + tað + hevur + víst + seg + , + at + Patienterstatningen + ikki + kann + nýta + tær + somu + talgildu + loysnirnar + sum + í + øðrum + málum + , + við + tað + at + Føroyar + sum + útgangsstøði + ikki + hava + MitID + , + eins + og + føroyskar + fyritøkur + og + almennir + stovnar + ikki + nýta + MitID + Erhverv + . + + + Tað + viðførir + útreiðslur + til + postgjald + og + eina + meira + kostnaðarmikla + málsgongd + . + + + Samumtikið + eru + eyka + útreiðslur + í + sambandi + við + málsviðgerð + av + føroyskum + málum + ; + útreiðslur + sum + tað + er + torført + at + gera + eina + neyva + uppgerð + av. + Einstaki + málsviðgerin + skal + upplærast + í + og + vera + serliga + varugur + við + tey + serligu + føroysku + viðurskiftini + , + og + tá + ið + tað + ikki + er + samsvar + millum + føroyska + 60 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInumog + danska + lóggávu + , + tilevna + serligar + føroyskar + loysnir + . + + + Í + nevndini + var + tó + ikki + undirtøka + fyri + at + krevja + eitt + hægri + gjald + frá + Føroyum + . + + + Sostatt + gjalda + Føroyar + samsvarandi + § + 32 + í + KEL + og + kunngerðini + um + viðtøkur + tað + sama + fyrisitingarliga + gjaldið + , + sum + regiónirnar + í + Danmark + , + sjálvt + um + tey + føroysku + málini + eru + dýrari + at + viðgera.4.7.2.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + +

+

+ + Patienterstatningen + viðger + øll + mál + um + endurgjald + . + + + Støða + verður + tikin + til + , + um + sjúklingurin + hevur + fingið + skaða + orsakað + av + einari + kanning + , + viðgerð + ella + heilivági + , + og + um + skaðin + kann + verða + viðurkendur + samsvarandi + § + 20 + , + stk. + 1 + , + nr. + 14 + í + KEL + . + + + Viðvíkjandi + heillivági + er + tað + galdandi + , + at + skaðin + skal + verða + álvarsamari + enn + sjúklingurin + eigur + at + tola + viðvíkjandi + sjúkuni + , + sum + sjúklingurin + hevur + ella + er + í + viðgerð + fyri + . + +

+

+ + Uppgávan + hjá + Patienterstatningen + er + at + lýsa + málini + , + taka + avgerð + um + viðurkenning + ella + afturvísing + sambært + KEL + , + og + gera + endurgjaldsupphæddina + upp + sambært + erstatningsansvarsloven + ( + EAL + ) + , + um + Patienterstatningen + viðurkennir + málið + . + +

+

+ + Upplýsing + av + málinum + Upplýsingin + av + málinum + inniber + , + at + allar + viðkomandi + journalir + , + myndadiagnostiskt + tilfar + , + svar + frá + blóðroyndum + v.m + . + + + skal + útvegast + frá + viðgerðarstaðnum + . + + + Aloftast + skal + journalin + frá + kommunulækna + eisini + útvegast + . + + + Uppgávan + er + torgreið + , + tí + tað + er + stórur + munur + á + , + hvat + tilfar + ið + skal + og + kann + innheintast + treytað + av + , + hvat + fyri + mál + talan + er + um + . + + + Sum + dømi + kann + nevnast + , + at + tað + er + munur + á + tilfarinum + , + sum + skal + fáast + til + vega + í + ávikavist + einum + máli + um + barnsburð + og + einum + máli + um + krabbamein + . + +

+

+ + Avgerðir + sambært + KEL + Avgerð + verður + tikin + um + , + hvørt + tað + er + hendur + ein + skaði + , + ið + kann + geva + endurgjald + . + + + Avgerðin + tekur + serliga + støði + í + , + hvørt + viðgerðarstaðið + virkaði + samsvarandi + royndum + serfrøðinga + standard + ( + § + 20 + , + stk. + 1 + , + nr. + 1 + ) + , + og + hvørt + tað + er + hend + ein + sjáldsom + og + álvarsom + komplikatión + ( + § + 20 + , + stk. + 1 + , + nr. + 4 + ) + . + + + Hinar + ásetingarnar + í + § + 20 + , + stk. + 1 + , + verða + sjáldan + nýttar + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + heilivágsskaðum + , + verður + málið + avgjørt + sambært + § + 43 + í + KEL + . + +

+

+ + Uppgerðin + av + endurgjaldsupphæddini + kann + vera + torgreidd + ; + serliga + viðvíkjandi + endurgjaldi + fyri + mista + arbeiðsinntøku + og + mistan + arbeiðsførleika + . + + + Patienterstatningen + hevur + tískil + eina + serskrivstovu + , + ið + bert + viðger + torgreið + mál + . + + + Mál + um + persónar + , + ið + eru + privat + vinnurekandi + , + ella + har + sjúklingurin + hevur + verið + í + einari + arbeiðsvanlukku + , + eru + vanliga + torfør + mál + . + +

+

+ + Patienterstatningen + metir + , + at + um + føroyskir + myndugleikar + sjálvir + skulu + útroknað + tær + ymisku + endurgjaldsupphæddirnar + samsvarandi + lógini + , + er + neyðugt + at + keypa + eina + KTskipan + , + ið + kann + gera + hesar + útrokningar + við + støði + í + teimum + viðkomandi + og + dagførdu + upphæddunum + í + EAL + . + + + Um + hetta + ikki + verður + gjørt + , + er + mest + sannlíkt + at + tann + føroyski + myndugleikin + , + sum + skal + gera + hetta + arbeiðið + , + skjótt + finnur + út + av + , + at + mótparturin + og + kærumyndugleikin + fara + at + finna + feilir + í + útrokningunum + , + og + at + tað + sostatt + verður + ósemja + um + útrokningarnar + . + +

+

+ + Um + Føroyar + ynskir + at + fylgja + tí + núverandi + bygnaðinum + á + sjúklingaendurgjaldsøkinum + , + skal + tað + eisini + stovnsetast + ein + kærumyndugleiki + ístaðin + fyri + Ankenævnet + for + Patienterstatningen + , + ella + Føroyar + kunnu + velja + at + gera + eina + avtalu + um + at + brúka + Ankenævnet + for + Patienterstatningen + . + + + Tað + er + umráðandi + at + nevna + , + at + sjúklingurin + kann + leggja + eina + avgerð + hjá + kærunevndini + fyri + rættin + , + har + ein + sakførari + ( + uttanhýsis + ) + ella + eitt + starvsfólk + í + ankenævnet + ( + ein + sokallaður + rættarmálsfulltrúi + ) + skal + leiða + málið + í + rættinum + . + + + Harumframt + er + vert + at + hava + í + huga + , + at + Patienterstatningen + metir + , + at + ein + yvirtøka + av + skipanini + vil + viðføra + eyka + tørv + fyri + einari + tættari + samskipan + av + mannagongdum + . + + + Sum + tað + eisini + er + nevnt + frammanundan + , + so + verða + nakrir + sjúklingar + viðgjørdir + í + Føroyum + , + 61 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInummeðan + aðrir + sjúklingar + verða + viðgjørdir + í + Danmark + . + + + Tá + málini + verða + viðgjørd + eftir + teimum + somu + reglunum + , + eiga + avgerðirnar + í + málum + , + sum + líkjast + , + eisini + at + verða + tær + somu + . + +

+

+ + Ein + møgulig + yvirtøka + av + økinum + vil + viðføra + , + at + tað + eru + teir + føroysku + myndugleikarnir + , + ið + hava + ábyrgdina + av + endurgjaldsmálunum + . + + + Orsakað + av + t.d. + læknamangul + , + kann + tað + vera + ein + avbjóðing + at + viðgera + endurgjaldsmál + í + Føroyum + . + + + Tískil + vil + tað + vera + neyðugt + at + gera + eina + samstarvsavtalu + við + t.d. + Patienterstatningen + um + málsviðgerð + av + teimum + føroysku + málunum + . + + + 4.7.2.3 + . + + + Starvsfólkaorka + og + útreiðslur + +

+

+ + Síðani + 2021 + hevur + Patienterstatningen + viðgjørt + 127 + føroysk + mál + ; + tað + eru + umleið + 30 + mál + um + árið + . + + + Viðurkenningarprosentparturin + er + 35 + . + + + Teir + føroysku + sjúklingarnir + , + ið + søkja + um + endurgjald + fyri + viðgerð + í + Danmark + , + eru + ikki + ein + partur + av + hesum + viðurkenningarprosentparti + og + vilja + framvegis + vera + fevndir + av + tí + donsku + skipanini + um + sjúklingaendurgjald + , + óansæð + um + Føroyar + velur + at + yvirtaka + økið + . + + + Í + sama + tíðarskeiðið + viðgjørdi + Patienterstatningen + 98 + mál + , + har + sjúklingurin + hevði + bústað + í + Føroyum + , + men + hevði + verið + til + viðgerð + í + Danmark + . + +

+

+ + Í + dag + rindar + Heilsumálaráðið + umleið + 14.900 + kr. + fyri + hvørt + mál + , + ið + verður + fráboðað + umframt + sjálvt + endurgjaldið + . + + + Í + 2023 + rindaði + Heilsumálaráðið + tilsamans + 576.324 + kr. + til + Patienterstatningen + sum + íkast + til + tær + fyrisitingarligu + útreiðslurnar + . + + + málsøkinum + endurgjaldsmøguleikar + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + 3 + møguligar + loysnir + fyri + yvirtøku + av + málsøkinum + endur + gjaldsmøguleikar:1 + . + + + Tann + fyrsta + loysnin + inniber + , + at + ein + avtala + verður + gjørd + við + Patienterstatningen + um + málsviðgerð + fyri + ein + hægri + kostnað + . + + + Við + tað + at + Føroyar + ikki + longur + verður + limur + í + felagsskapinum + Patienterstatningen + er + sannlíkt + , + at + gjaldið + til + Patienterstatningen + sum + uttanfyristandandi + partur + verður + hægri + . + + + Ein + partur + av + hesum + gjaldi + fer + til + umseting + av + føroyskum + til + danskt + umframt + aðrar + útreiðslur + . + + + Tað + er + nevndin + fyri + Patienterstatningen + , + sum + skal + áseta + prísin + fyri + málsviðgerð + av + føroyskum + málum + . + + + Tískil + er + tað + ikki + møguligt + at + geva + eina + neyva + meting + av + kostnaðinum + av + einari + avtalu + um + , + at + núverandi + skipan + skal + halda + áfram + eftir + eina + yvirtøku + . + + + 2 + . + + + Ein + onnur + loysn + er + at + nýta + sama + leist + sum + tann + , + sum + Patienterstatningen + hevur + avtalað + við + Grønland + í + sambandi + við + at + tann + grønlendska + lógin + um + patienters + klage + - + og + erstatningsadgang + inden + for + sundhedsvæsenet + bleiv + samtykt + . + + + Avtalan + við + Grønland + inniber + , + at + umsóknin + um + endurgjald + verður + send + til + grønlendska + landslæknan + . + + + Landslæknin + lýsir + málið + , + og + kann + eisini + velja + at + avvísa + ávís + mál + . + + + Alt + tilfar + sum + t.d. + sjúklingajournalir + v.m + . + + + verður + umsett + í + Grønlandi + , + og + síðani + sent + saman + við + einari + málslýsing + til + Danmarkar + í + einum + „ + samlaðum + pakka + “ + . + + + Um + tað + mangla + upplýsingar + , + setur + Patienterstatningen + seg + í + samband + við + Landslæknan + í + Grønlandi + . + + + Patienterstatningen + tekur + avgerð + , + ið + er + á + donskum + , + og + sum + verður + send + til + Landslæknan + , + sum + síðani + hevur + ábyrgdina + av + at + umseta + tilfarið + til + grønlendskt + , + fráboðað + umsøkjara + um + avgerðina + v.m + . + + + Um + henda + loysnin + verður + vald + , + vil + gjaldið + – + treytað + av + at + nevndin + góðkennir + – + vera + tað + sama + sum + fyri + limirnar + í + Patienterstatningen + , + tvs. + aktuelt + umleið + 14.900 + kr. + Í + Føroyum + hevði + tað + mest + sannlíkt + verið + Heilsustýrið + , + ið + fekk + hesa + uppgávu + . + + + Henda + loysn + kann + fremjast + soleiðis + , + at + Føroyar + – + eins + og + Grønland + – + sjálvt + kann + velja + at + taka + avgerð + í + ávísum + málum + , + harundir + realitetsviðgera + einføld + mál + og + bert + biðja + Patienterstatningen + um + at + taka + avgerð + í + teimum + torskildu + málunum + . + + + Ein + slík + loysn + vil + krevja + munandi + meira + starvsfólkaorku + hjá + Heilsustýrinum + , + við + tað + at + henda + loysnin + viðførur + , + at + Heilsustýrið + fær + nýggjar + og + fleiri + uppgávur + . + + + 62 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum3 + . + + + Ein + triðja + loysn + kann + vera + , + at + Føroyar + heimtaka + skipanina + og + viðgerðina + av + málunum + . + +

+

+ + Við + hesi + loysnini + kann + avtala + gerast + við + Patienterstatningen + um + at + koma + við + vegleiðandi + metingum + av + føroyskum + málum + . + + + Ein + slík + loysn + kann + eisini + fremjast + soleiðis + , + at + Føroyar + kann + velja + at + taka + avgerð + í + einføldum + málum + , + og + bert + senda + tey + torgreiddu + málini + til + vegleiðandi + metingar + hjá + Patienterstatningen + . + + + Eisini + er + møguligt + bert + at + fáa + eina + læknaliga + meting + í + Danmark + og + ikki + eina + løgfrøðisliga + meting + . + + + Henda + loysn + krevur + eisini + , + at + ein + føroyskur + fyrisitingarmyndugleiki + skal + viðgera + málini + , + og + harumframt + skal + tað + eisini + ásetast + ein + prísur + fyri + vegleiðandi + metingar + ella + læknaligar + metingar + av + teimum + føroysku + málunum + . + + + Tað + er + nevndin + í + Patienterstatningen + , + ið + ásetur + prísirnar + . + + + Henda + loysn + fer + at + hava + munandi + hægri + umsitingarligar + og + fíggjarligar + avleiðingar + , + enn + verandi + skipan + . + +

+

+ + Um + landsstýrið + tekur + avgerð + um + , + at + endurgjaldsøkið + skal + yvirtakast + , + vil + tað + í + fyrstu + syftu + verða + neyðugt + at + taka + støðu + til + , + hvør + loysn + skal + nýtast + til + endamálið + , + og + síðani + er + neyðugt + at + samráðast + um + eina + møguliga + avtalu + við + Patienterstatningen + ; + harundir + fáa + greiðu + á + prísinum + á + ávikavist + viðgerð + av + teimum + føroysku + málunum + ella + vegleiðandi + ummæli + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + ein + yvirtøka + av + endurgjaldsøkinum + fer + at + hava + við + sær + munandi + umsitingarligar + og + fíggjarligar + avleiðingar + . + + + Tað + er + tó + torført + at + geva + eina + nágreiniliga + meting + av + hesum + kostnaði + , + áðrenn + Føroyar + hava + tikið + støðu + til + , + hvør + loysn + ið + skal + nýtast + til + endamálið + . + +

+

+ + Um + ein + borgari + ynskir + at + kæra + eina + avgerð + frá + Patienterstatningen + , + skal + kæran + sendast + til + Ankenævnet + for + Patientklager + . + + + Kærumálini + verða + fyrireikað + í + Styrelsen + for + Patientklager + , + sum + virkar + sum + skrivstova + hjá + Ankenævnet + for + Patientklager + , + og + tískil + verður + hetta + evnið + víðari + viðgjørt + undir + partinum + um + kærur + innan + heilsuverkið + . + + + 4.7.2.4 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Mett + verður + , + at + tað + yvirskipað + eru + tríggjar + møguligar + loysnir + fyri + , + hvussu + málsøkið + endur + gjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + kunnu + yvirtakast + . + + + Ein + loysn + er + , + at + tað + verður + gjørd + ein + avtala + við + Patienterstatningen + um + framhaldandi + at + viðgera + føroysk + mál + . + + + Ein + onnur + loysn + er + ein + millumloysn + , + har + Heilsustýrið + skal + lýsa + málini + , + og + har + Patienterstatningen + síðani + tekur + avgerð + í + málinum + . + + + Henda + loysn + kann + fremjast + við + , + at + Føroyar + – + eins + og + Grønland + – + kann + velja + sjálvt + at + taka + avgerðir + í + ávísum + málum + , + harundir + realitetsviðgera + einføld + mál + , + og + so + bert + lata + Patienterstatningen + taka + avgerð + í + teimum + torskildu + málunum + . + + + Tann + triðja + loysnin + er + , + at + Føroyar + heimtaka + skipanina + og + viðgerðina + av + málum + , + men + kunnu + biðja + um + vegleiðandi + metingar + frá + Patienterstatningen + í + sambandi + við + viðgerð + av + málunum + . + + + Henda + loysnin + kann + fremjast + við + , + at + Føroyar + sjálvt + kann + velja + at + taka + avgerð + í + einføldum + málum + , + og + bert + senda + tey + torskildu + málini + til + vegleiðandi + metingar + hjá + Patienterstatningen + . + + + Eisini + er + møguligt + bert + at + innheinta + eina + læknaliga + meting + í + Danmark + og + ikki + eina + løgfrøðiliga + meting + . + +

+

+ + Um + tað + er + ynski + frá + føroyskari + síðu + av + at + yvirtaka + málsøkið + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + verður + mett + , + at + landsstýrið + samstundis + má + at + taka + støðu + til + , + hvør + loysn + verður + vald + . + + + Síðani + er + næsta + stig + at + fara + undir + samráðingar + við + Patienterstatningen + fyri + at + fáa + greiðu + á + , + hvørjar + umsitingarligar + og + fíggjarligar + avleiðingar + ein + yvirtøka + vil + viðføra + . + +

+

+ + Tað + er + neyðugt + , + at + reglurnar + eru + rímuliga + eins + í + Danmark + og + í + Føroyum + , + bæði + hvat + viðvíkur + viðger + av + málunum + hjá + Patienterstatningen + og + við + atliti + at + teimum + føroyingum + , + ið + bæði + hava + fingið + viðgerð + í + Føroyum + og + í + Danmark + , + og + í + hesum + sambandi + hava + rætt + til + endurgjald + . + + + 63 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.7.3 + . + + + Kærur + innan + heilsuverkið + 4.7.3.1 + . + + + Lóggáva + „ + Lov + om + klage + og + erstatningsadgang + inden + for + sundhedsvæsenet + “ + ( + KEL + ) + , + er + seinast + broytt + við + kongligari + fyriskipan + nr. + 717 + frá + 13. + juni + 2023 + , + sum + sett + er + í + gildi + fyri + Føroyar + tillagað + føroyskum + viðurskiftum + . + +

+

+ + Ein + borgari + kann + kæra + um + heilsufakliga + viðgerð + , + sum + borgarin + hevur + fingið + . + + + Tað + er + møguligt + , + at + kæra + um + eina + ávísa + heilsufakliga + viðgerð + framda + av + heilsustarvsfólki + , + eins + og + tað + er + møguligt + at + kæra + um + viðgerðina + av + umsókn + um + innlit + í + borgarans + egnu + sjúklingajournal + . + +

+

+ + Eitt + kærumál + um + viðgerð + kann + enda + við + , + at + átala + verður + givin + til + eitt + heilsustarvsfólk + , + meðan + ein + kæra + um + manglandi + innlit + kann + viðgerast + sum + ein + kæra + um + sjálvt + viðgerðarstaðið + . + +

+

+ + Kærur + um + heilsufakliga + viðgerð + kunnu + sendast + til + Landslæknaembætið + í + Føroyum + , + sum + víðarisendir + kæruna + og + viðkomandi + skjøl + til + Styrelsen + for + Patientklager + . + + + Ein + kæra + kann + eisini + sendast + beinleiðis + til + Styrelsen + for + Patientklager + . + +

+

+ + Tann + heilsufakliga + viðgerðin + innan + heilsuverkið + fevnir + eisini + um + privatstarvandi + tannlæknar + . + +

+

+ + Heilsufaklig + viðgerð + fevnir + m.a + um + : + +

+

+ + Kanningar + , + diagnosu + og + viðgerð + +

+

+ + Kunning + og + samtykki + um + viðgerð + +

+

+ + Journalskrivan + +

+

+ + Tagnarskyldu + hjá + heilsustarvsfólkum + +

+

+ + Læknaváttanir + +

+

+ + Sundhedsvæsenets + Disciplinærnævn + viðger + kærur + um + heilsufakligt + virksemi + hjá + autoriseraðum + heilsustarvsfólkum + , + harundir + persónar + ið + hava + autorisatión + til + at + útinna + serligar + uppgávur + . + +

+

+ + Sambært + galdandi + reglum + er + ikki + heimild + til + at + almannakunngera + mál + , + har + viðgerðin + er + framd + í + Føroyum + . + + + Hetta + er + bæði + galdandi + viðvíkjandi + almannakunngering + av + upplýsingum + um + nøvn + á + heilsustarvsfólkum + , + umframt + dulnevnd + almannakunngering + við + atliti + at + læring + . + +

+

+ + Tann + 1. + januar + 2025 + komu + broytingar + í + sjúklingakæruskipanina + í + gildi + í + Danmark + . + + + Framyvir + fara + allar + kærur + at + verða + viðgjørdar + sum + kærur + um + sjúklingagongdina + , + og + bert + í + serligum + førum + fer + tað + at + vera + møguligt + at + kæra + um + einstaklingar + . + +

+

+ + Endamálið + er + at + sjóneyka + verður + sett + á + sjúklingagongd + og + læring + . + + + Samstundis + verður + væntað + , + at + tann + nýggja + skipanin + vil + viðføra + , + at + munandi + færri + einstaklingar + fara + at + blíva + ein + partur + av + einum + disciplinærnevndarmáli + . + + + Tær + somu + broytingarnar + koma + ikki + í + gildi + samstundis + í + Føroyum + , + men + koma + møguliga + í + gildi + seinni + í + 2025 + . + +

+

+ + Ein + borgari + kann + eisini + kæra + um + eina + avgerð + hjá + Patienterstatningen + til + Ankenævnet + for + Patienterstatningen + . + + + Kærumálini + verða + viðgjørd + hjá + Styrelsen + for + Patientklager.64 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.7.3.2 + . + + + Myndugleikauppgávur + +

+

+ + Tá + ein + borgari + skal + kæra + um + ta + heilsufakligu + viðgerðina + hjá + einum + ítøkiligum + heilsustarvsfólki + í + Føroyum + , + skal + borgarin + senda + kæruna + til + Landslæknaembætið + , + sum + víðarisendir + kæruna + við + viðkomandi + skjølum + til + Styrelsen + for + Patientklager + , + sum + tekur + endaliga + avgerð + í + málum + viðvíkjandi + manglandi + innliti + í + sjúklingakærur + , + ella + sendir + kæruna + til + Sundhedsvæsenets + Disciplinærnævn + . + + + Kæran + kann + eisini + sendast + beinleiðis + til + Styrelsen + for + Patientklager + . + +

+

+ + Landslæknaembætið + lýsir + øll + kærumálini + , + ið + Styrelsen + for + Patientklager + hevur + móttikið + , + og + har + viðgerðin + er + farin + fram + í + Føroyum + . + + + Tað + er + tó + Styrelsen + for + Patientklager + , + ið + lýsir + málini + , + har + føroyingar + kæra + um + viðgerð + , + ið + er + farin + fram + í + Danmark + . + + + Hetta + kemst + av + , + at + Styrelsen + for + Patientklager + kann + lýsa + málið + talgilt + , + eisini + í + samskiftinum + við + donsk + heilsustarvsfólk + , + og + sostatt + stytta + um + málsviðgerðartíðina + . + + + Harumframt + fær + Landslæknaembætið + fleiri + spurningar + um + mannagongdina + í + sambandi + við + at + kæra + . + + + Landslæknin + lesur + øll + málini + ígjøgnum + , + og + við + atliti + at + kæruni + verður + biðið + um + journaltilfar + og + ummæli + frá + heilsustarvsfólkunum + , + ið + eru + nevnd + í + kæruni + . + + + Í + 2023 + nýtti + Landslækanembætið + 313 + tímar + uppá + hesa + uppgávuna + . + +

+

+ + Yvirlit + yvir + móttikin + og + liðugt + viðgjørd + klagumál + +

+

+ + Ár + +

+

+ + Tal + av + móttiknum + kærumálum + +

+

+ + Tal + av + liðugt + viðgjørdum + kærumálum2024 + ( + átd + ) + 36 + ( + dagført + 16.12.2024 + ) + 40 + ( + dagført + 16.12.2024 + ) + 2023292620223129202121262020176201993 + +

+

+ + Kelda + : + Styrelsen + for + Patientklager + , + 2024 + +

+

+ + Ein + møgulig + yvirtøka + av + málsøkinum + vil + viðføra + , + at + tað + eru + teir + føroysku + myndugleikarnir + , + ið + hava + ábyrgdina + av + at + málsviðgera + føroysk + mál + . + + + Orsakað + av + t.d. + læknamangul + kann + tað + verða + ein + avbjóðing + at + viðgera + sjúklingakærur + um + heilsufakliga + viðgerð + í + Føroyum + . + + + Tískil + er + tað + neyðugt + at + gera + eina + samstarvsavtalu + við + t.d. + Styrelsen + for + Patientklager + um + viðgerð + av + teimum + føroysku + málunum + um + heilsustarvsfólk + . + +

+

+ + Tað + sama + er + galdandi + fyri + Ankenævnet + for + Patientklager + , + hvørs + skrivstovuvirksemi + verður + umsitið + av + Styrelsen + for + Patientklager + . + + + Tað + eru + enn + rættiliga + fá + føroysk + mál + , + ið + verða + viðgjørd + í + kærunevndini + . + + + Talið + fyri + 2023 + var + t.d. + 0,32 + prosent + svarandi + til + 9 + mál + . + + + Sambært + ársfrágreiðingini + er + hetta + sama + niveau + , + sum + tey + seinastu + árini + . + + + 4.7.3.3 + . + + + Útreiðslur + +

+

+ + Styrelsen + for + Patientklager + hevur + í + miðal + árini + 20192024 + árliga + tikið + avgerð + í + 22 + kærumálum + úr + Føroyum + . + + + Í + løtuni + er + prísurin + fyri + at + viðgera + eitt + kærumál + hjá + Styrelsen + for + Patientklager + umleið + 21.000 + kr. + Samlaðu + útreiðslurnar + fyri + at + viðgera + føroysk + mál + eru + sostatt + umleið + 462.000 + kr. + + + Um + tey + í + miðal + 9 + málini + , + sum + Ankenævnet + for + Patientklager + viðger + , + verða + tikin + við + , + eru + samlaðu + úteeiðslurnar + umleið + 651.000 + kr. + +

+

+ + Sambært + § + 18 + í + KEL + er + tað + í + dag + tann + danski + staturin + , + ið + „ + ... + sambært + avtalu + við + Føroyska + heimastýrið + ella + Grønlendska + heimastýrið + rindar + fyri + útreiðslurnar + av + málum + um + viðgerð + innan + føroyska + og + grønlendska + heilsuverkið + “ + . + +

+

+ + Sostatt + rindar + Danmark + enn + fyri + útreiðslurnar + av + teimum + grønlendsku + kærumálunum + , + hóast + Grønland + yvirtók + heilsuøkið + í + 1993 + . + + + Um + avgerð + verður + tikin + um + , + at + Føroyar + skal + rinda + fyri + kærumálini + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + , + vil + yvirtøkan + viðføra + eina + árliga + meirútreiðslu + fyri + Føroyar + á + umleið + 651.000 + kr.65 + +

+

+ + Útreiðslurnar + og + teir + arbeiðstímar + , + sum + Landslæknaembætið + í + dag + brúkar + uppá + at + lýsa + kærumál + , + vil + framhaldandi + vera + eitt + ábyrgdarøki + hjá + Landslæknaembætinum + , + eisini + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + . + + + Sostatt + vil + tað + ikki + fáa + ávirkan + á + útreiðslurnar + , + óansæð + um + kærumál + verða + yvirtikin + ella + ikki + . + + + 4.8.3.4 + . + + + Niðurstøða + +

+

+ + Um + tað + er + ynski + frá + føroyskari + síðu + av + at + yvirtaka + hetta + málsøkið + , + er + neyðugt + at + gera + eina + samstarvsavtalu + við + t.d. + Styrelsen + for + Patientklager + um + viðgerð + av + teimum + føroysku + málunum + . + +

+

+ + Sum + nevnt + omanfyri + rindar + Danmark + enn + fyri + útreiðslurnar + av + grønlendskum + kærumálum + , + sjálvt + um + Grønland + yvirtók + heilsumál + í + 1993 + . + + + Um + tað + sama + verður + galdandi + fyri + Føroyar + við + einari + møguligari + yvirtøku + , + vil + yvirtøkan + ikki + viðføra + eyka + útreiðslur + fyri + Føroyar + . + +

+

+ + Um + hetta + ikki + verður + støðan + og + Føroyar + skal + gjalda + fyri + kærumálini + eftir + eina + møguliga + yvirtøku + , + vil + yvirtøkan + viðføra + eina + meirútreiðslu + á + umleið + 651.000 + kr. + +

+

+ + Mett + verður + , + at + málsøkini + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + kunnu + yvirtakast + sum + ein + sjálvstøðugur + pakki.66 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.8 + . + + + YVIRSKIPAÐ + NIÐURSTØÐA + UM + ÁVÍS + ONNUR + +

+

+ + MÁLSØKI + INNAN + HEILSUVERKIÐ4.8.1 + . + + + Samlað + niðurstøða + fyri + málsøkini + : + „ + Patienters + retstilling + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + +

+

+ + Fyri + málsøkini + „ + patienters + retstilling + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + psykiatrien + “ + , + „ + anvendelse + af + tvang + i + somatikken + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + , + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + , + er + yvirskipaða + niðurstøðan + : + +

+

+ + At + Føroyar + fyrisitur + og + ber + kostnaðin + av + útreiðslunum + av + málsøkjunum + og + manglar + bert + heimildina + til + at + lóggeva + innan + hesi + øki + +

+

+ + At + Føroyar + við + at + yvirtaka + nevndu + málsøki + fær + møguleika + fyri + við + løgtingslóg + at + skipa + hesi + málsøki + , + og + harvið + eisini + møguleikan + fyri + at + skipað + hesi + øki + innan + sjúkrahúsverkið + við + serligum + atliti + til + serføroysk + viðurskifti + +

+

+ + At + mett + verður + , + at + tað + eru + avmarkaðar + útreiðslur + í + sambandi + við + at + yvirtaka + nevndu + málsøki + , + tó + undantikið + „ + tvang + i + somatikken + “ + , + har + mett + verður + , + at + ongar + útreiðslur + vera + í + sambandi + við + yvirtøku + av + hesum + málsøki + . + + + Heilsumálaráðið + metir + tó + , + at + ein + løgfrøðingur + eigur + at + verða + settur + í + starv + , + sum + skal + taka + sær + av + lóggávuarbeiðinum + í + sambandi + við + yvirtøkuna + um + so + er + , + at + øll + øki + innan + heilsuøki + verða + yvirtikin + +

+

+ + At + føroyskir + og + danskir + myndugleikar + við + fyrimuni + kunnu + gera + samstarvsavtalur + við + atliti + at + yvirtøku + av + málsøkjunum + „ + patienters + retsstilling + “ + , + „ + euforiserende + stoffer + “ + og + „ + videnskabsetisk + komitésystem + “ + +

+

+ + At + øll + hesi + málsøki + kunnu + yvirtakast + hvør + sær + sum + sjálvstøðugir + pakkar + , + og + at + tað + ikki + er + treytað + av + , + at + onnur + málsøki + verða + yvirtikin + samstundis + . + +

+

+ + Harumframt + skal + viðmerkjast + , + at + ein + møgulig + føroysk + yvirtøka + av + málsøkinum + „ + assisteret + reproduktion + “ + verður + lýst + í + einum + sjálvstøðugum + uppriti + , + sum + skal + vera + klárt + á + vári + 2025.67 + +

+

+ + 4 + . + + + KapIttul + – + yvIrtøKa + av + ávísum + øðrum + málsøKjum + á + heIlsuøKInum4.8.2 + . + + + Samlað + niðurstøða + fyri + málsøkini + : + Kæru + - + og + endurgjaldsmøguleikar + +

+

+ + Fyri + málsøkini + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + er + yvirskipaða + niðurstøðan + , + at + tað + eru + tríggir + ymiskir + loysnir + fyri + hesari + yvirtøku + . + + + Ein + loysn + er + , + at + avtala + verður + gjørd + við + Patienterstatningen + um + framhaldandi + at + viðgera + tey + føroysku + málini + . + + + Ein + onnur + loysn + er + ein + millumloysn + , + har + Heilsustýrið + lýsir + málið + , + og + Patienterstatningen + síðani + tekur + avgerð + í + málinum + . + + + Í + hesum + førinum + kann + Føroyar + – + eins + og + Grønland + – + velja + at + taka + avgerð + í + ávísum + málum + ; + harundir + realitetsviðgera + einføld + mál + , + ímeðan + Patienterstatningen + tekur + avgerð + í + teimum + torskildu + málunum + . + + + Tann + triðja + loysnin + er + , + at + Føroyar + heimtekur + skipanina + og + viðgerðina + av + málunum + , + men + kann + fáa + vegleiðandi + metingar + frá + Patienterstatningen + . + + + Eisini + er + møguligt + bert + at + fáa + ein + læknaliga + meting + frá + Patienterstatningen + , + og + ikki + ein + løgfrøðiliga + meting + . + +

+

+ + Um + so + er + , + at + ynski + er + at + yvirtaka + málsøkið + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið + , + verður + mett + , + at + landsstýrið + má + taka + støðu + til + , + hvør + loysn + skal + veljast + . + + + Tá + henda + niðurstøða + fyriliggur + , + er + neyðugt + at + fara + undir + samráðingar + við + Patienterstatningen + fyri + at + fáa + greiðu + á + , + hvørjar + fyrisitingarligar + og + fíggjarligar + avleiðingar + ein + yvirtøka + hevur + . + +

+

+ + Ein + møgulig + yvirtøka + av + sjúklingakæruøkinum + vil + viðføra + , + at + tað + eru + føroyskir + myndugleikar + , + ið + hava + ábyrgdina + av + kærumálunum + . + + + Orsakað + av + t.d + læknamangul + kann + tað + vera + ein + avbjóðing + fyri + Føroyar + at + viðgera + sjúklingakærur + um + heilsufakliga + viðgerð + hjá + heilsustarvsfólkum + . + + + Sostatt + er + neyðugt + at + gera + eina + samstarvsavtalu + við + t.d. + Styrelsen + for + Patientklager + um + at + viðgera + tey + føroysku + málini + . + +

+

+ + Føroyar + rinda + fyri + útreiðslurnar + í + sambandi + við + sjúklingarendurgjaldsmál + , + men + ikki + fyri + útreiðslur + í + sambandi + við + sjúklingakærur + . + + + Mett + verður + , + at + ein + yvirtøka + av + másløkjunum + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + krevur + eina + samstarvsavtalu + við + ávikavist + Styrelsen + for + Patientklager + og + Patienterstatningen + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + málsøkini + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + kunnu + yvirtakast + sum + ein + sjálvstøðugur + pakki + , + men + at + fyrivarni + skal + takast + fyri + , + at + hetta + málsøkið + er + truplari + at + yvirtaka + í + mun + til + hini + ávísu + málsøkini + , + ið + eru + lýst + omanfyri + . + + + Tað + kann + eisini + vera + ein + fyrimunur + , + at + greiða + fyrst + verður + fingin + á + , + hvørt + uppgávurnar + hjá + Landslæknaembætinum + skulu + yvirtakast + , + við + tað + at + tað + kann + fáa + týdning + fyri + hvussu + málsøkið + kæru + og + endurgjaldsmál + skal + fyrisitast + í + Føroyum + eftir + eina + yvirtøku + . + + + Landslæknaembætið + lýsir + í + dag + øll + kærumál + , + ið + Styrelsen + for + Patientklager + tekur + ímóti + , + og + Landslæknaembætið + vil + tí + allarhelst + eisini + fáa + ein + leiklut + í + at + lýsa + endurgjaldsmálini + . + +

+

+ + Tískil + verður + tað + mett + at + vera + ein + fyrimunur + , + um + støða + fyrst + verður + tikin + til + yvirtøku + av + uppgávunum + hjá + Landslæknaembætinum + og + øðrum + ávísum + økjum + , + áðrenn + farið + verður + undir + eina + tilgongd + at + yvirtaka + málsøki + kæru + og + endurgjaldsmøguleikar + innan + heilsuverkið.1FYLGISKJAL69 + +

+

+ + Grundarlag + +

+

+ + Tann + 21. + juni + 2024 + var + ein + fundur + í + arbeiðsbólkinum + millum + danskar + og + føroyskar + myndug + leikar + um + eina + møguliga + yvirtøku + av + ávísum + málsøkjum + á + heilsuøkinum + , + harundir + málsøki + burðarhjálp + . + + + Á + fundinum + luttóku + umboð + fra + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + , + Styrelsen + for + Patientsikkerhed + , + Landslægeembedet + , + Løgmansskrivstovuni + og + Heilsumálaráðnum + . + + + Statsministeriet + var + við + sum + eygleiðari + . + + + Í + hesum + sambandi + bleiv + umrøtt + , + hvørt + føroyskir + myndugleikar + longu + hava + yvirtikið + málsøkini + „ + ljósmøður + “ + og + „ + barnsburður + “ + , + og + um + anordning + nr. + 643 + af + 9. + december + 1982 + er + at + meta + sum + ein + partur + av + rakstrinum + í + Sjúkrahúsrakstrinum + . + +

+

+ + Lógargrundarlagið + +

+

+ + Í + lóg + nr. + 11 + frá + 31. + marts + 1948 + om + Færøernes + hjemmestyre + liste + A + nr. + 4 + eru + m.a. + heilsuverkið + , + læknavirksemi + , + ljósmøður + og + sjúkrahúsverkið + ( + sundhedsvæsen + , + lægevæsen + , + jordemodervæsen + og + hospitalsvæsen + ) + nevnd + sum + málsøki + , + ið + føroyskir + myndugleikar + kunnu + yvirtaka + . + +

+

+ + Sambært + § + 1 + , + stk. + 1 + í + rammulóg + nr. + 316 + af + 17. + maj + 1995 + om + sundhedsvæsenet + på + Færøerne + hevur + føroyska + heimastýrið + heimild + til + at + áseta + reglur + um + uppgávur + , + veitingar + og + fyrisiting + hjá + heilsuverkinum + . + + + Í + § + 1 + , + stk. + 2 + , + nr. + 1 + verður + tað + nágreinað + , + at + uppgávurnar + og + veitingarnar + hjá + heilsuverkinum + fevna + um + sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Reglur + um + autorisatión + hjá + ljósmøðrum + , + skyldur + og + virkisøki + eru + í + danskari + lóggávu + ásettar + í + autorisationslógini + . + + + Henda + lóg + er + sett + í + gildi + fyri + Føroyar + við + anordning + nr. + 1472 + af + 16. + december + 2013 + . + +

+

+ + Anordning + nr. + 643 + af + 9. + december + 1982 + om + ikrafttræden + på + Færøerne + af + lov + om + svangerskabs + hygiejne + og + fødselshjælp + , + sum + seinast + broytt + við + § + 12 + í + anordning + nr. + 398 + fra + 20. + april + 2010 + , + ásetur + t.d. + reglur + um + rættindi + hjá + kvinnum + til + heilsukanningar + og + burðarhjálp + , + um + treytir + hjá + tí + føroyska + heimastýrinum + at + útvega + ókeypis + heilsukanningar + í + sambandi + við + barnsburð + , + at + ljósmøður + veðra + settar + í + starv + í + tí + føroyska + heilsuverkinum + , + og + at + útreiðslurnar + til + tað + føroyska + ljósmøðravirksemi + verður + goldið + av + landskassanum + . + +

+

+ + Meting + +

+

+ + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + , + Løgmansskrivstovan + og + Heilsumálaráðið + meta + , + at + raksturin + av + burðarøkinum + í + Føroyum + er + yvirtikin + av + føroyskum + myndugleikum + sum + ein + partur + av + sjúkrahúsverkinum + sambært + § + 1 + , + stk. + 2 + í + rammulógini + . + + + Tað + merkir + , + at + ein + yvirtøku + av + málsøkinum + burðarhjálp + ikki + er + neyðug + ella + viðkomandi + , + av + tí + , + at + føroyska + heimastýrið + longu + hevur + málsræði + til + at + áseta + reglur + viðvíkjandi + burðarreinføri + og + burðarhjálp + , + sum + ein + partur + av + rakstrinum + hjá + sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Í + hesum + sambandi + verður + viðmerkt + , + at + barnsburður + og + burðarhjálp + eru + ein + fullfíggjaður + partur + av + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sjúkrahúsverkið + veitir + sjúkrahúsveitingar + til + kvinnur + , + ið + eru + við + barn + , + bæði + undir + og + eftir + barnsburð + . + + + Tænastan + fevnir + m.a. + um + læknaviðtalur + , + føðisamrøður + og + +

+

+ + FYLGISKJAL + 1 + +

+

+ + Notat + um + málsræði + hjá + føroyska + heima + stýrinum + til + at + áseta + reglur + um + upp + gávur + , + veitingar + og + fyri-siting + innan + sjúkra + húsverkið70 + +

+

+ + FylgIsKjal + 1 + eftirføðingarsamrøður + , + vegleiðing + og + ráðgeving + , + ultraljóðskanningar + , + CTGkanningar + , + føðing + og + innlegging + , + bráðmóttøku + , + møguleika + fyri + heimaføðing + , + CTDkanning + , + hoyrikanning + og + PKUblóðroynd + . + +

+

+ + Málsøkið + fyri + ljósmøður + og + málsøki + fyri + burðarhjálp + eru + at + skilja + sum + tvey + sjálvstøðug + málsøki + , + við + tað + at + ljósmøður + eru + skipaðar + sambært + autorisationslógini + , + meðan + burðarøki + er + skipað + sambært + § + 1 + , + stk. + 2 + í + rammulógini + fyri + sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Indenrigs + og + Sundhedsministeriet + , + Løgmansskrivstovan + og + Heilsumálaráðið + meta + , + at + anordning + nr. + 643 + af + 9. + december + 1982 + og + broytingin + í + 2010 + í + síni + heild + áseta + reglur + um + burðarøki + , + sum + bleiv + yvirtikið + í + 1995 + sambært + § + 1 + , + stk. + 2 + , + nr. + 1 + í + rammulógini + . + + + Sambært + hesum + kann + Føroya + landsstýrið + við + løgtingslóg + seta + anordning + nr. + 643 + af + 9. + december + 1982 + úr + gildi + , + eins + og + við + løgtingslóg + seta + nýggjar + reglur + í + gildi + . + +

+

+ + Niðurstøða + +

+

+ + Mett + verður + , + at + málsøki + „ + ljósmøður + “ + er + ikki + yvirtikið + , + við + tað + at + hetta + verður + skipað + í + einum + parti + av + autorisationsøkinum + , + sum + ikki + er + yvirtikið + , + meðan + raksturin + av + økinum + „ + burðarhjálp + “ + er + yvirtikið + í + sambandi + við + yvirtøku + av + rakstrinum + av + Sjúkrahúsverkinum + í + 1995 + við + samtykt + av + rammulógini + . + +

+

+ + Arbeiðið + við + at + greiða + frá + einari + møguligari + yvirtøku + av + burðarhjálp + verður + tískil + steðgað + , + við + tað + at + hetta + øki + longu + er + yvirtikið.www.hmr.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-a_lit_samskipan_endurvenjing_00008.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-a_lit_samskipan_endurvenjing_00008.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..300913b00f315d6523a44bae4dd86054a5192c53 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-a_lit_samskipan_endurvenjing_00008.xml @@ -0,0 +1,26062 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + a lit samskipan endurvenjing endaligt + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 19925 words + 22822 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-2875fe0cc7fa0639b117 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + a lit samskipan endurvenjing endaligt + almannamalaradid-2875fe0cc7fa0639b117 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/a-lit-samskipan-endurvenjing-endaligt.pdf.xml + 2026-01-01 / 2026-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2026-04-09 + Dagfestingin 2026 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/a-lit-samskipan-endurvenjing-endaligt.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ a lit samskipan endurvenjing endaligt +

+ + ÁLIT + +

+

+ + UM + BETRI + +

+

+ + SAMSKIPAN + +

+

+ + INNAN + +

+

+ + ENDUR + - + +

+

+ + VENJING2023 + 12 + . + + + DESEMBER + +

+

+ + ALMANNA + - + OG + MENTAMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Social + Affairs + and + Culture + +

+

+ + HEILSUMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Health + 21 + . + + + Inngangur + ................................................................................................................................ + 3 + 2 + . + + + Hugtøk + ....................................................................................................................................... + 6 + 3 + . + + + Arbeiðið + við + at + menna + endurvenjingarøkið + í + Føroyum + ................................... + 9 + 4 + . + + + Endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + ........................................................................ + 134.1 + . + + + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + ........................................................................... + 14 + 4.1.2 + . + + + Endurvenjingarætlan + við + útskrivan + ................................................................. + 144.2 + . + + + Samskipanin + innan + Sjúkrahúsverkið + ........................................................................ + 15 + 4.2.1 + . + + + Yvirskipað + samskipan + .......................................................................................... + 15 + 4.2.2 + . + + + Samskipan + til + einstaka + sjúklingin + .................................................................... + 154.3 + . + + + Samskipan + av + endurvenjingini + mótvegis + Almannaverki + og + kommunum + ...... + 17 + 4.3.1 + . + + + Samskipan + í + praksis + ............................................................................................. + 17 + 4.3.2 + . + + + Mannagongd + við + útskrivan + ................................................................................ + 18 + 4.3.3 + . + + + Tíð + frá + boðum + um + útskrivan + til + nýtt + tilboð + .................................................... + 20 + 5 + . + + + Endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + ...................................... + 21 + 5.1 + . + + + Rætturin + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + ............... + 22 + 5.2 + . + + + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + ........................................................................... + 23 + 5.3 + . + + + Skipanin + við + samskipara + .............................................................................................. + 24 + 6 + . + + + Endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + í + kommununum + ................................................... + 25 + 7 + . + + + Avbjóðingar + innan + endurvenjing + ................................................................................. + 28 + 7.1 + Avbjóðingar + sambært + Sjúkrahúsverkinum + ............................................................. + 29 + 7.2 + Avbjóðingar + sambært + Almannaverkinum + ............................................................... + 31 + 7.3 + Avbjóðingar + sambært + kommununum + ....................................................................... + 35 + 7.4 + Avbjóðingar + sambært + Krabbameinsfelagnum + , + MEGD + og + Landsfelag + Pensjónista + ............................................................................................ + 38 + 8 + . + + + Møguligar + loysnir + á + verandi + avbjóðingum + .............................................................. + 41 + 8.1 + . + + + Nýggj + lóggáva + ella + broytingar + í + lógarverkinum + ................................................... + 42 + 8.2 + . + + + Íverksetan + av + verandi + lóggávu + v.m. + .......................................................................... + 46 + 8.3 + . + + + Avbjóðingar + við + endurvenjingarætlan + .................................................................... + 49 + 8.4 + . + + + Avbjóðingar + við + samskipan + ......................................................................................... + 52 + 8.5 + . + + + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + ........................................................ + 54 + 8.6 + . + + + Manglandi + flutningstænasta + ...................................................................................... + 56 + 8.7 + . + + + Starvsfólkatrot + ................................................................................................................. + 58 + 9 + . + + + Játtan + til + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + .................................................... + 59 + 9.1 + . + + + Játtan + til + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + .................................................... + 60 + 9.2 + . + + + Játtan + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + ..................... + 61 + 9.3 + . + + + Játtan + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + á + kommunala + økinum + .................... + 62 + 10 + . + + + Tilmælir + .................................................................................................................................. + 63 + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + ....................................................................................................................................... + 68 + +

+

+ + INNIHALD31 + . + + + INNGANGUR + + Arbeiðssetningur + og + nágreinan + av + arbeiðssetningi + + Í + arbeiðsbólkinum + hava + verið + + Skipan + av + arbeiðinum + 14 + 1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + Í + apríl + 2022 + varð + arbeiðsbólkur + settur + við + umboðum + úr + Heilsumálaráðnum + , + Almanna + - + og + mentamálaráðnum + ( + tá + Almannamálaráðnum + ) + og + Kommunufelagnum + , + at + kanna + hvørjar + avbjóðingar + eru + á + rehabiliteringsøkinum + og + hvussu + hesar + sum + best + kunnu + loysast + . + +

+

+ + Eftir + løgtingsvalið + 8. + desember + 2022 + , + hevur + Margit + Stórá + , + landsstýriskvinna + í + heilsumálum + gjørt + av + , + at + arbeiðsbólkurin + skal + halda + fram + við + sínum + arbeiði + . + + + Tó + varð + arbeiðssetningurin + broyttur + nakað + , + soleiðis + at + arbeiðsbólkurin + skal + lýsa + avbjóðingarnar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + . + +

+

+ + Í + arbeiðinum + hevur + arbeiðsbólkurin + tikið + støðið + í + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + eftirmetingini + av + endurvenjingini + frá + 2020 + og + hevur + kanna + , + hvørt + tilmælini + eru + fylgd + og + hvørt + avbjóðingarnar + eru + loystar + . + +

+

+ + Arbeiðssetningur + og + nágreinan + av + arbeiðssetningi + Arbeiðssetningurin + hjá + arbeiðsbólkinum + var + hesin + : + – + Lýsa + hvørjar + avbjóðingar + eru + innan + endurvenjing + í + Føroyum + í + dag + – + Hvussu + virkar + skipanin + við + endurvenjingarætlan + og + samskipan + í + praksis + – + hvørjar + avbjóðingar + eru + hesum + viðvíkjandi + – + Lýsa + , + hví + ávísir + sjúklingar + detta + niðurímillum + skipanirnar + í + Sjúkrahúsverkinum + , + +

+

+ + Almannaverkinum + og + kommununum + og + nær + hetta + hendir + – + Lýsa + omanfyrinevndu + avbjóðingar + í + hagtølum + , + um + gjørligt + – + Gera + tilmæli + til + landsstýriskvinnuna + um + , + hvørt + avbjóðingarnar + innan + endurvenjing + kunnu + loysast + við + lóggávu + ella + á + annan + hátt + . + +

+

+ + Í + arbeiðsbólkinum + hava + verið + : + – + Birita + Ludvíksdóttir + , + forkvinna + í + bólkinum + og + løgfrøðiligur + ráðgevi + , + +

+

+ + Heilsumálaráðið + – + R + annvá + Bjarkadóttir + Mohr + , + samskipari + í + bólkinum + og + fulltrúi + , + Heilsumálaráðið + – + B + arbara + Álvsdóttir + Thomsen + , + fulltrúi + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + – + Ann + Kristina + Svabo + Simonsen + , + fulltrúi + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + – + Janus + Haraldsen + , + løgfrøðiligur + ráðgevi + , + Kommunufelagið + +

+

+ + Arbeiðssetningurin + er + at + lýsa + avbjóðingar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + í + dag + . + + + Hetta + av + tí + , + at + politiskt + ynski + hevur + verið + um + at + eftirmeta + tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + var + ikki + partur + av + tilmælinum + frá + 2016 + , + av + tí + , + at + reglur + ikki + vóru + ásettar + í + lóg + um + viðlíkahaldsvenjing + fyrr + enn + í + 2020 + . + + + Hetta + var + gjørt + við + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + og + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + v.m + . + + + Av + tí + , + at + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + hanga + neyvt + saman + og + ásetingar + nú + eru + í + lóg + um + viðlíkahaldsvenjing + , + hevur + arbeiðs + bólkurin + valt + eisini + at + lýsa + , + hvørjar + avbjóðingar + eru + innan + viðlíkahaldsvenjing + í + dag + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + hetta + arbeiðið + er + ein + eftirmeting + av + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + hevur + arbeiðsbólkurin + ikki + viðgjørt + tørvin + á + endurmenningartilboðum + ella + sálarfrøðiligum + tilboðum + í + Føroyum + . + + + 5 + 1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + lýst + , + hvørjar + avbjóðingar + eru + við + samskipan + av + endurvenjingini + millum + Sjúkrahúsverk + , + Almannaverk + og + kommunur + . + + + Harumframt + hevur + arbeiðs + bólkurin + , + sum + omanfyrinevnt + , + tikið + viðlíkahaldsvenjing + við + í + arbeiðið + . + + + Hvør + tørvur + er + á + sálarfrøðiligum + tilboðum + , + herundir + endur + - + og + viðlíka + haldsvenjingartilboðum + ella + sálarfrøðiligum + venjingardepli + , + er + eitt + stórt + og + viðkomandi + mál + í + føroyska + samfelagnum + í + dag + . + + + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + hetta + er + eitt + ov + stórt + mál + at + lýsa + í + hesum + áliti + . + + + Tað + málið + eigur + at + lýsast + í + einum + áliti + fyri + seg + . + +

+

+ + Skipan + av + arbeiðinum + Í + arbeiðinum + hevur + arbeiðsbólkurin + innsavnað + tilfar + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + . + + + Tilfarið + lýsir + , + hvussu + skipanirnar + virka + í + dag + og + hvørjar + avbjóðingar + stovnarnir + síggja + innan + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingina + . + + + Viðvíkjandi + sjúkrahúsøkinum + tekur + arbeiðið + støðið + í + § + 6 + a + í + løgtingslóg + nr. + 64 + frá + 17. + mai + 2005 + um + sjúkrahúsverkið + , + við + seinni + broytingum + , + við + tilhoyrandi + kunngerð + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Viðvíkjandi + almannaøkinum + tekur + arbeiðið + støðið + í + ásetingunum + í + §§ + 37 + og + 38 + í + løgtingslóg + nr. + 72 + frá + 25. + mai + 2020 + um + almannatrygd + og + tænastur + , + við + seinni + broytingum + , + ið + snýr + seg + um + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + til + heimabúgvandi + borgarar + , + við + tilhoyrandi + kunngerð + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + . + + + Á + eldraøkinum + eru + líknandi + ásetingar + í + §§ + 10 + a + og + 10 + b + í + løgtingslóg + nr. + 19 + frá + 7. + apríl + 2014 + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m. + , + við + seinni + broytingum + . + +

+

+ + Álitið + er + gjørt + í + tøttum + samstarvi + við + fakfólk + á + økinum + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + valt + at + spyrja + fakfólkini + á + økinum + , + hvussu + skipanin + á + teirra + øki + virkar + í + dag + og + hvørjar + avbjóðingar + tey + síggja + . + + + Harumframt + eru + tey + spurd + um + hvørt + tey + meta + , + at + lóggávan + er + nøktandi + ella + treingir + til + ábøtur + . + + + Í + kapitlunum + 4 + , + 5 + og + 6 + er + tað + sostatt + fakfólkini + á + hvørjum + øki + sær + , + sum + í + stóran + mun + hava + skrivað + tilfarið + . + +

+

+ + Hesi + fakfólk + hava + luttikið + í + arbeiðinum + : + Álvur + Hansen + , + deildarleiðari + á + Ergo + - + og + fysioterapideildini + á + Landssjúkrahúsinum + , + Benadicta + Ellingsgaard + , + deildarleiðari + á + terapideildini + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + , + Sára + Olsen + , + deildarleiðari + á + fysiurgisku + deild + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + , + Hallur + Thomsen + , + viðskiftastjóri + í + Almannaverkinum + , + Guðrið + Jensen + , + leiðari + á + deildini + Venjing + í + Almannaverkinum + , + og + netverkið + undir + Kommunufelagnum + fyri + leiðarar + á + eldraøkinum + . + +

+

+ + Fyri + at + fáa + innlit + í + hvørjar + avbjóðingar + borgarar + uppliva + innan + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingina + í + dag + , + hevur + arbeiðsbólkurin + havt + fundir + við + - + og + sent + skrivligar + spurningar + til + - + MEGD + , + Landsfelag + Pensjónista + og + Krabbameinsfelagið + . + + + Á + fundinum + við + MEGD + luttóku + harumframt + umboð + fyri + Heilafelagið + , + ADHD-felagið + , + Hjartafelagið + , + Sinnisbata + , + Giktafelagið + og + CP-Føroyar + . + + + 62 + . + + + HUGTØK2 + + Endurvenjing + + Serkøn + og + almenn + endurvenjing + + Viðlíkahaldsvenjing + + Endurmenning + 7 + 2 + . + + + HUGTØK + +

+

+ + Lýsingin + av + niðanfyristandandi + hugtøkum + er + frá + : + Tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + . + + + Mett + verður + , + at + tað + er + týdningarmikið + hjá + lesaranum + at + skilja + , + hvat + liggur + í + ymsu + hugtøkunum + . + + + Tí + vera + hugtøkini + endurtikin + í + hesum + áliti + . + +

+

+ + Endurvenjing + Endurvenjing + er + at + skilja + sum + málrættað + venjing + , + sum + hevur + til + endamáls + , + at + sjúklingurin + heilt + ella + partvíst + skal + endurvinna + mistan + førleika + . + + + Hetta + kann + gera + seg + galdandi + bæði + við + sjúku + og + skaða + . + + + Tá + ið + ein + persónur + hevur + varandi + sjúku + , + kann + hann + til + tíðir + hava + tørv + á + einum + ” + lyfti + ” + , + fyri + at + endurvinna + mistan + førleika + og + sjúklingur + , + ið + hevur + verið + úti + fyri + skaða + , + kann + somuleiðis + hava + tørv + á + at + fáa + endurvenjing + , + soleiðis + at + hann + endurvinnur + mistan + førleika + . + + + Endurvenjing + er + ein + málrættað + samstarvstilgongd + millum + persónin + , + avvarðandi + og + starvsfólk + . + +

+

+ + Talan + er + bæði + um + likamligar + , + sálarligar + og + kognitivar + førleikar + , + og + harvið + er + tørvurin + á + endurvenjingum + ymiskur + og + fjøltáttaður + . + + + Tað + liggur + eisini + í + hugtakinum + , + at + talan + er + um + eina + tilgongd + , + sum + er + tíðaravmarkað + , + tí + endurvenjingin + steðgar + , + tá + endurvenjingin + er + liðug + . + + + Tað + er + , + tá + ið + førleikin + er + endurvunnin + , + ella + tá + staðfest + er + , + at + førleikin + ikki + kann + endurvinnast + meira + . + +

+

+ + Serkøn + og + almenn + endurvenjing + Endurvenjing + verður + býtt + sundur + í + serkøna + og + almenna + endurvenjing + . + + + Hetta + eru + hugtøk + , + ið + javnan + verða + nýtt + innan + heilsuverkið + . + + + Talan + er + um + serkøna + endurvenjing + , + tá + sjúklinginum + tørvar + hjálp + frá + løggildum + heilsustarvsfólki + í + sjúkrahúsgeiranum + við + serkunnleika + til + ávísa + sjúku + , + tá + tørvur + er + á + tvørfakligum + samstarvi + , + og + tá + ið + virkisførið + hjá + sjúklinginum + er + torgreitt + , + umfatandi + , + álvarsamt + og + / + ella + sjáldsamt + og + av + týdningi + fyri + fleiri + lívsøkir + . + + + Talan + er + um + almenna + endurvenjing + , + tá + persónurin + tørvar + hjálp + frá + løggildum + heilsustarvsfólki + við + almennum + førleikum + , + og + tá + ið + virkisførið + hjá + viðkomandi + er + avmarkað + , + uttan + komplikatiónir + og + er + einfalt + at + bøta + um + . + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + Hugtakið + endurvenjing + fevnir + ikki + um + viðlíkahaldsvenjing + ella + fyribyrgjandi + venjingar + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + er + at + skilja + sum + málrættað + venjing + , + fyri + at + forða + fyri + førleikamissi + , + og + fyri + at + fasthalda + ella + betra + um + verandi + førleika + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + fevnir + bæði + um + likamligar + og + sálarligar + førleikar + og + hegni + . + + + Við + fyribyrgjandi + venjingar + er + at + skilja + sum + regluligar + kropsligar + venjingar + , + ið + hava + til + endamáls + at + fyribyrgja + sjúku + og + kropsligan + førleika + . + + + 8 + +

+

+ + Endurmenning + +

+

+ + Ofta + verður + endurvenjing + fatað + sum + endurmenning + og + umvent + . + + + Endurmenning + skal + síggjast + sum + ein + tilgongd + og + fevnir + um + meira + enn + endurvenjing + . + + + Sambært + yvirlýsing + frá + WHO + skal + endurmenning + skiljast + sum + ein + málrættað + og + tíðaravmarkað + tilgongd + av + samskipaðum + veitingum + og + tilboðum + , + sum + hava + til + endamáls + at + geva + borgaranum + neyðug + amboð + at + megna + egið + lív + so + sjálvstøðugt + sum + gjørligt + og + við + so + lítlari + hjálp + sum + gjørligt + . + + + Ein + endurmenningartilgongd + kann + fevna + um + fleiri + ymiskar + tænastur + frá + einum + ella + fleiri + myndugleikum + , + sum + skulu + málrættast + í + eina + tíðaravmarkaða + tilgongd + . + + + Endurvenjing + kann + verða + ein + liður + í + eini + endurmenningartilgongd + , + men + nýtist + ikki + at + verða + tað + . + + + 2 + . + + + HUGTØK + 93 + . + + + ARBEIÐIÐ + VIÐ + AT + MENNA + +

+

+ + ENDURVENJINGARØKIÐ + Í + FØROYUM + + Tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + + Víðari + arbeiðið + við + endurvenjingini + + Uppskot + til + samtyktar + 2018 + 3 + +

+

+ + Seinastu + árini + hevur + nógv + arbeiði + verið + gjørt + fyri + at + betra + um + rættin + til + endurvenjing + í + Føroyum + . + + + Í + 2015 + vórðu + tvey + lógaruppskot + um + rætt + til + endurvenjing + samtykt + í + Løgtinginum + . + + + Eitt + lógaruppskot + um + broyting + í + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + , + ið + áleggur + sjúkrahúsverkinum + skyldu + til + at + veita + borgarum + ókeypis + endurvenjing + , + tá + lækni + hevur + staðfest + , + at + tørvur + er + á + tí + , + fyri + at + borgarar + kunnu + varðveita + eina + so + góða + heilsustøðu + sum + til + ber + . + + + Hitt + lógaruppskotið + var + ein + broyting + í + táverandi + forsorgarlóg + ( + nú + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + ) + , + ið + ásetir + rætt + til + endurvenjing + innan + Almannaverkið + . + + + Lógarbroytingarnar + komu + í + gildi + ávikavist + 1. + juni + 2015 + og + 1. + september + 2015 + . + +

+

+ + Tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + Í + juni + 2016 + lótu + Heilsumálaráðið + , + Almannamálaráðið + og + Kommunufelagið + úr + hondum + tilmæli + um + samskipaða + endurvenjing + . + + + Í + hesum + arbeiði + vóru + fleiri + tilmæli + um + batar + í + skipanini + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + tikið + útgangsstøðið + í + hesum + tilmælum + . + +

+

+ + Í + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + , + 2016 + , + var + mælt + til + fylgjandi + : + – + Játtan + mátti + setast + av + á + fíggjarlógini + til + raðfesting + av + endurvenjingini + , + soleiðis + at + neyðug + endurvenjingartilboð + kundu + verða + ment + og + sett + í + verk + . + + + Mett + varð + , + at + játtanin + til + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + skuldi + hækkað + 8,5 + mió. + kr. + og + játtanin + til + Almannaverkið + skuldi + hækkað + 3,6 + mió. + kr. + Mett + varð + eisini + , + at + játtan + skuldi + setast + av + í + kommunala + geiranum + til + endurvenjing + , + hóast + krónuupphædd + ikki + var + sett + á + hetta + . + + + – + Ábyrgdarbýtið + millum + heilsuverk + , + almannaverk + og + kommunur + skuldi + gerast + greiðari + í + lóggávu + og + samstarvið + og + samskiftið + millum + ymsu + geirarnar + , + skuldi + styrkjast + við + endurvenjingarætlan + og + samskipan + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælti + til + , + at + ásetingar + um + endurvenjingarætlan + og + samskipara + vórðu + ásettar + í + kunngerð + við + heimild + í + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + og + forsorgarlógini + . + + + – + Arbeiðsbólkurin + mælti + til + , + at + tær + avtalur + , + ið + longu + eru + gjørdar + millum + geirarnar + og + innanhýsis + í + geirunum + , + fáast + at + virka + í + praksis + . + + + Hetta + kann + gerast + við + , + at + leiðslur + og + starvsfólk + fáa + neyva + kunning + um + og + møguliga + undirvísing + í + endamáli + og + innihaldi + í + avtalunum + . + + + – + Tilboðini + hjá + landinum + , + skuldu + verða + landsfevnandi + , + og + tilboðini + hjá + kommunum + skuldu + vera + atkomulig + hjá + borgarum + í + kommununum + . + + + Fyri + at + tryggja + , + at + borgarin + og + heilsustarvsfólk + eru + nóg + væl + kunnaði + um + , + hvørji + tilboð + eru + innan + endurvenjing + kring + landið + , + varð + mælt + til + , + at + ein + faldari + varð + gjørdur + um + , + hvørjar + veitingar + innan + endurvenjing + vórðu + veittar + í + sjúkrahúsverkinum + , + almannaverkinum + og + í + kommunala + geiranum + . + + + – + Serkøn + endurvenjing + skuldi + verða + veitt + á + sjúkrahúsunum + , + ímeðan + almenn + endurvenjing + skuldi + verða + veitt + á + sjúkrahúsum + , + í + almannaverkinum + og + í + kommunala + geiranum + . + + + 10 + 3 + . + + + ARBEIÐIÐ + VIÐ + AT + MENNA + ENDURVENJINGARØKIÐ + Í + FØROYUM + +

+

+ + Víðari + arbeiðið + við + endurvenjingini + +

+

+ + Í + árunum + aftaná + , + at + tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + varð + handað + táverandi + landsstýriskvinnum + og + Kommunufelagnum + , + varð + arbeitt + við + at + íverkseta + tilmælini + . + + + Tilmælið + um + hægri + játtan + til + økið + er + tikið + til + eftirtektar + við + tað + , + at + játtan + til + endurvenjing + er + høgt + raðfest + tey + seinastu + árini + , + bæði + innan + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + . + +

+

+ + Tilmælið + um + greiðari + ábyrgdarbýtið + millum + heilsuverk + , + almannaverk + og + kommunur + er + tikið + til + eftirtektar + við + , + at + kunngerðir + um + endurvenjing + eru + settar + í + gildi + á + heilsuøkinum + og + almannaøkinum + . + + + Í + 2017 + var + kunngerð + nr. + 21 + / + 2017 + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + sett + í + gildi + . + + + Kunngerð + var + eisini + sett + í + gildi + á + almannaøkinum + í + 2017 + . + + + Í + hesum + kunngerðum + eru + ásetingar + um + endurvenjingarætlanir + og + samskipan + millum + myndugleikar + . + + + Kunngerðirnar + nágreina + , + hvussu + endurvenjingin + innan + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + skal + skipast + og + samskipast + . + + + Í + 2020 + vóru + ásetingar + um + endurvenjing + og + ásetingar + um + viðlíkahaldsvenjing + settar + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + og + kunngerð + nr. + 130 + / + 2021 + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + var + sett + í + gildi + 2021 + . + + + Tó + er + eingin + kunngerð + um + endurvenjing + í + kommunala + geiranum + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + tilmælinum + um + , + at + tær + verandi + avtalur + millum + geirarnar + fáast + at + virka + í + praksis + , + kann + sigast + , + at + avtalan + um + samstarv + um + m.a. + endurvenjing + millum + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + er + endurskoðað + í + 20201.1 + +

+

+ + Harumframt + kann + nevnast + , + at + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + í + 2015 + , + skrivaðu + undir + eina + fleirpartasamstarvsavtalu + um + samstarv + um + m.a. + endurvenjing.2 + Avtalan + var + í + fyrstu + atløgu + galdandi + til + ársenda + 2015 + , + tá + ið + hon + eftir + ætlan + skuldi + endurskoðast + . + + + Hetta + arbeiðið + bar + ikki + á + mál + . + +

+

+ + Tilmælið + um + , + at + tilboðini + hjá + landinum + skuldu + verða + landsfevnandi + , + er + tikið + til + eftirtektar + við + tað + , + at + ein + faldari + um + endurvenjing + varð + tilevnaður + og + givin + út + í + 2017 + . + + + Faldarin + varð + endurskoðaður + og + givin + út + av + nýggjum + í + 2022 + . + + + Í + faldaranum + verður + kunnað + um + , + hvørji + endurvenjingartilboð + eru + innan + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunurnar + . + + + Ætlanin + við + faldaranum + er + at + lýsa + , + hvørji + venjingartilboð + eru + innan + sjúkrahúsverk + , + almannaverk + og + kommunur + , + soleiðis + at + borgarar + kring + alt + landið + skulu + fáa + møguleika + til + at + koma + til + rætta + endurvenjingartilboð.31 + Avtala + um + samstarv + millum + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + frá + 2020 + , + sí + fylgiskjal + 12 + Avtala + um + fleirparta + sam + starv + millum + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommu + nalu + samstørvini + innan + eldra + røkt + og + Tórshavnar + Kommuna + : + +

+

+ + Fleirpartaavtala + 3 + Faldarin + er + tøkur + á + heima + síðuni + hjá + Heilusmálaráðnum + , + undir + hesi + leinkju + : + +

+

+ + venjing + 11 + 3 + . + + + ARBEIÐIÐ + VIÐ + AT + MENNA + ENDURVENJINGARØKIÐ + Í + FØROYUM + 12 + +

+

+ + Uppskot + til + samtyktar + 2018 + +

+

+ + Í + 2018 + samtykti + Løgtingið + eitt + uppskot + til + samtyktar + , + har + heitt + varð + á + landsstýrið + um + at + fyrireika + og + leggja + fyri + Løgtingið + menningarætlan + við + greiðari + visjón + og + ítøkiligum + málum + um + samskipaða + tvørfakliga + endurmenning + fyri + Føroyar + , + umframt + at + leggja + fyri + Løgtingið + endurmenningarlóg + , + sum + tryggjar + rættindi + og + skyldur + hjá + borgarunum + ( + løgtingsmál + nr. + 79 + / + 2018 + ) + . + + + Umframt + hetta + var + endurmenningarlóg + ein + partur + av + samgonguskjalinum + í + 2019 + millum + Fólkaflokkin + , + Sambandsflokkin + og + Miðflokkin + . + +

+

+ + Tað + var + sum + partur + av + hesum + uppskotið + til + samtyktar + , + at + fyrrverandi + landsstýrismaður + í + heilsumálum + setti + hendan + arbeiðsbólk + at + kanna + , + hvørjar + avbjóðingar + vóru + á + rehabiliteringsøkinum + og + hvussu + hesar + best + kunnu + loysast + . + +

+

+ + Tá + ið + Margit + Stórá + , + landsstýriskvinna + , + kom + til + , + gjørdi + hon + av + , + at + arbeiðsbólkurin + skuldi + halda + fram + við + sínum + arbeiði + . + + + Tó + varð + arbeiðssetningurin + broyttur + nakað + , + soleiðis + at + arbeiðsbólkurin + skal + lýsa + avbjóðingarnar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + . + +

+

+ + Arbeiðssetningurin + er + at + lýsa + avbjóðingar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + í + dag + . + + + Hetta + av + tí + , + at + politiskt + ynski + hevur + verið + um + at + eftirmeta + tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + . + + + Av + tí + , + at + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + hanga + saman + og + ásetingar + nú + eru + í + lóg + um + viðlíkahaldsvenjing + , + hevur + arbeiðsbólkurin + valt + eisini + at + lýsa + , + hvørjar + avbjóðingar + eru + innan + viðlíkahaldsvenjing + í + dag + . + + + 3 + . + + + ARBEIÐIÐ + VIÐ + AT + MENNA + ENDURVENJINGARØKIÐ + Í + FØROYUM + 134 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + + Samskipanin + innan + Sjúkrahúsverkið + + Samskipan + av + endurvenjingini + mótvegis + Almannaverki + og + kommunum + + + 414 + 4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + veitir + endurvenjing + vísandi + til + § + 6a + í + løgtingslóg + um + Sjúkrahúsverkið + , + við + seinni + broytingum + . + + + Nærri + reglur + eru + ásettar + í + kunngerð + nr. + 21 + frá + 21. + mars + 2017 + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + 4.1 + . + + + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + Sambært + kunngerð + nr. + 17 + / + 2017 + skal + Sjúkrahúsverkið + bjóða + sjúklinginum + eina + endurvenjingarætlan + , + tá + ið + endurvenjing + verður + veitt + á + sjúkrahúsi + . + + + Sjúklingurin + skal + í + seinasta + lagi + við + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + ella + tá + ið + ambulanta + endurvenjingin + er + endað + , + fáa + endurvenjingarætlanina + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + upplýsir + , + at + skipanin + við + endurvenjingarætlan + er + komin + í + gongd + . + + + Allir + sjúklingar + , + ið + eru + innlagdir + á + seingjadeild + og + verða + mettir + at + hava + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + og + verða + útskrivaðir + ella + sendir + til + víðari + endurvenjing + , + fáa + endurvenjingarætlan + , + tá + ið + teir + verða + útskrivaðir + . + + + Hetta + er + galdandi + fyri + øll + 3 + sjúkrahúsini + . + + + Tey + , + ið + møta + til + ambulanta + viðgerð + á + sjúkrahúsunum + , + koma + ikki + altíð + í + samband + við + ergo + - + og + fysioterapiina + , + og + fáa + tí + ikki + altíð + endurvenjingarætlan + . + +

+

+ + Miðað + verður + ímóti + , + at + øll + ið + hava + tørv + á + endurvenjingarætlan + fáa + hesa + . + + + Endurvenjingar + ætlanirnar + kunnu + verða + ymiskar + . + + + Ein + fullfíggja + endurvenjingarætlan + , + er + ein + ætlan + , + sum + er + gjørd + í + endurvenjingarfrymlinum + í + COSMIC4 + . + + + Hetta + verður + gjørt + til + øll + tey + innløgdu + , + sum + hava + tørv + á + eini + endurvenjingarætlan + og + teir + ambulantu + sjúklingarnar + , + sum + eru + í + eini + rehabiliteringstilgongd + . + + + Tey + , + sum + koma + inn + á + sjúkrahúsið + ambulant + , + einaferð + ella + á + skaðastovuna + , + fáa + , + um + tey + megna + tað + , + ein + faldara + , + undirvísing + ella + munnliga + vegleiðing + um + endurvenjing + . + + + Hetta + verður + brúkt + sum + endurvenjingarætlan + . + + + Verður + tað + so + , + at + øll + sum + koma + inn + á + sjúkrahúsini + skulu + hava + fullfíggjaða + endurvenjingarætlan + , + verður + avmarkaða + starvsfólkatilfeingið + og + harvið + játtanin + brúkt + minni + skilagott + . + + + 4.1.2 + . + + + Endurvenjingarætlan + við + útskrivan + Heilsumálaráðið + hevur + spurt + Sjúkrahúsverkið + , + hvussu + nógv + av + teimum + , + ið + verða + ávíst + til + víðari + endurvenjing + , + hava + endurvenjingarætlan + við + sær + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + upplýst + , + at + øll + tey + , + sum + hava + verið + innløgd + og + verða + mett + at + hava + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + , + og + sum + skulu + víðari + til + annað + venjingarstað + , + ella + sum + skulu + venja + sjálvi + , + fáa + endurvenjingarætlan + . + + + Tey + , + sum + verða + útskrivað + til + eitt + sambýli + ella + annan + stovn + , + fáa + við + sær + eina + endurvenjingarætlan + . + + + Vanlig + mannagongd + er + , + at + sjúklingurin + fær + eina + ætlan + við + sær + . + + + Endurvenjingarætlanin + verður + antin + send + umvegis + COSMIC + ella + til + viðkomandi + stovn + við + telduposti + . + + + Viðhvørt + fær + sjúklingurin + sjálvur + ætlanina + við + sær + í + pappírform + . + +

+

+ + Tað + er + ymiskt + , + hvussu + nógvir + av + teimum + sjúklingum + , + sum + ikki + eru + innlagdir + , + fáa + endurvenjingarætlan + . + + + Í + onkrum + føri + verður + givin + faldari + ella + vegleiðing + í + mun + til + , + hvussu + sjúklingurin + skal + fyrihalda + seg + frameftir.4 + COMSIC + er + talgilda + heilsuskipanin + í + Føroyum + , + har + øll + journalskriving + fer + fram + . + + + 15 + +

+

+ + Í + mun + til + sjúklingar + , + sum + verða + útskrivaðir + til + Almannaverkið + , + er + føst + mannagongd + viðvíkjandi + endurvenjingarætlan + . + + + Her + vísa + vit + til + samstarvsavtaluna + millum + partarnar + , + har + Almannaverkið + biður + um + neyvari + upplýsingar.5 + 4.2 + . + + + Samskipanin + innan + Sjúkrahúsverkið + 4.2.1 + . + + + Yvirskipað + samskipan + Tey + seinastu + árini + hevur + Sjúkrahúsverkið + lagt + stóra + orku + í + at + samskifta + uppá + tvørs + av + sjúkrahúsunum + í + sambandi + við + endurvenjingina + . + + + Yvirskipað + hava + læknastjórin + og + varastjórin + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + fingið + samskipandi + leiklutin + viðvíkjandi + samlaðu + endurvenjingini + innan + Sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Á + Landssjúkrahúsinum + liggur + Ergo + - + og + fysioterapideildin + undir + Medisinska + depli + . + + + Deildarleiðararnir + á + Ergo + - + og + fysioterapideildini + á + Landssjúkrahúsinum + , + Terapideildini + fyri + ergoterapi + og + fysioterapi + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Fysiurgisku + deild + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + samstarva + um + endurvenjingina + uppá + tvørs + av + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + . + +

+

+ + Í + summum + førum + er + avgerð + tikin + um + , + hvat + sjúkrahús + skal + bjóða + ávíst + endurvenjingartilboð + , + men + enn + manglar + í + fleiri + førum + at + taka + støðu + til + , + hvørji + endurvenjingartilboð + skulu + veitast + hvar + . + + + 4.2.2 + . + + + Samskipan + til + einstaka + sjúklingin + Sambært + kunngerð + nr. + 21 + / + 2017 + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + , + skal + sjúkrahúsverkið + tilnevna + eitt + heilsustarvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + einstaka + sjúklingin + , + m.a. + skipa + fyri + innskrivingar + - + og + útskrivingarsamrøðum + og + samstarva + við + Almannaverkið + um + framhaldandi + endurvenjing + . + +

+

+ + Niðanfyri + er + lýsing + av + , + hvussu + endurvenjingin + verður + samskipað + á + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + . + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + Á + Landssjúkrahúsinum + er + tað + vanliga + tann + sjúkrarøktarfrøðingurin + , + ið + fylgir + sjúklinginum + mest + , + ella + tað + heilsustarvsfólkið + , + sum + er + mest + um + sjúklingin + , + ið + savnar + inn + upplýsingarnar + til + framhaldandi + endurvenjing + hjá + Almannaverkinum + ella + kommununum + . + + + Hetta + er + ikki + skipað + soleiðis + , + at + sjúklingurin + verður + kunnaður + um + , + at + hann + hevur + ein + persónligan + samskipara + knýttan + at + sær + . + + + Tað + er + trupult + at + fáa + eina + skipan + við + føstum + samskipara + at + virka + í + Sjúkrahúsverkinum + , + av + tí + , + at + heilsustarvsfólk + arbeiða + í + skiftandi + vaktum + og + sostatt + eru + fleiri + heilsustarvsfólk + um + ein + sjúkling + . + +

+

+ + Tá + ið + talan + er + um + longri + innleggingar + , + t.d. + á + B7 + , + er + sjúklingagongdin + skipað + við + innleggingar + - + , + ávegis + - + og + útskrivingarsamrøðum + . + + + Í + sambandi + við + aðrar + innleggingar + , + t.d. + á + B8 + , + B6 + og + G4 + verður + skipað + fyri + samrøðum + , + tá + ið + sjúklingurin + hevur + tørv + á + endurvenjing + . + + + Tilboðini + um + endurvenjing + verða + tillaga + eftir + , + hvørja + sjúku + sjúklingarnir + hava + . + + + Landssjúkrahúsið + hevur + gjørt + avmarkingar + við + bert + at + 5 + Avtala + um + samstarv + millum + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + frá + 2020 + , + sí + fylgiskjal + 14 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 16 + lata + ávísum + sjúklingabólkum + ambulanta + endurvenjing + . + + + Hetta + kann + verða + víðkað + til + aðrar + bólkar + , + so + hvørt + sum + játtanin + til + endamálið + økist + . + + + Sjúklingar + , + ið + verða + innlagdir + akutt + , + og + bert + liggja + inni + nakrar + fáar + dagar + , + koma + tí + vanliga + ikki + undir + hesa + skipan + . + + + Landssjúkrahúsið + hevur + fysioterapeutar + á + øllum + deildum + , + men + ikki + ergoterapeutar + . + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + Á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + eru + sjúklingar + í + styttri + ella + longri + tíðarskeið + innløgd + til + rehabilitering + / + endurvenjing + . + + + Rehabiliteringin + / + endurvenjingin + er + skipað + við + , + at + øll + starvsfólk + hava + fingið + undirvísing + í + rehabilitering + , + eins + og + tey + arbeiða + í + rehabiliteringstoymum + . + + + Tey + hava + innleggingarsamrøðu + , + har + ein + luttekur + fyri + seingjadeild + og + ein + fyri + fysiurgisku + deild + . + + + Hetta + tryggjar + , + at + eitt + heilsustarvsfólk + altíð + er + til + arbeiðis + , + ið + er + um + sjúklingin + . + + + Um + neyðugt + verða + kontaktpersónar + innkallaðir + til + serligar + samrøður + . + +

+

+ + Innleggingarnar + eru + tíðaravmarkaðar + . + + + Tey + sum + t.d. + hava + heilaskaða + og + eru + innløgd + upp + til + tríggjar + mánaðir + , + koma + til + venjing + tvær + ferðir + um + dagin + . + + + Tað + ber + eisini + til + at + venja + á + seingjadeildini + . + + + Vanliga + er + ein + innleggingarsamrøða + , + konferensa + er + mikudag + , + miðvegissamrøða + og + útskrivingarsamrøða + . + + + Um + Almannaverkið + ella + kommunan + eru + partur + av + endurvenjingarætlanini + , + ella + skulu + taka + ímóti + sjúklinginum + , + tá + ið + hann + verður + útskrivaður + , + eru + umboð + fyri + Almannaverkið + ella + kommunur + vanliga + við + til + innskrivingarsamrøðuna + og + útskrivingarsamrøðuna + . + + + Dentur + verður + lagdur + á + at + hava + visitator + frá + viðkomandi + geira + við + til + útskrivingarsamrøðuna + , + tá + ið + tørvur + er + á + tí + . + + + Hetta + er + í + mun + til + , + hvat + skal + henda + eftir + útskrivan + av + sjúkrahúsi + . + +

+

+ + Til + teir + minni + tungu + sjúklingarnar + , + kann + endurvenjingarætlanin + verða + góð + kunning + , + t.d. + við + einum + faldara + , + har + víst + verður + á + góðar + framhaldandi + venjingar + , + ið + sjúklingurin + skal + gera + eftir + útskrivan + . + + + Tað + verður + ført + inn + í + COSMIC + hvør + venjing + e.l + . + + + er + tilmæld + . + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + Deildarleiðarin + á + Fysiurgisku + deild + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + skipar + fyri + inn + - + og + útskrivingarsamrøðum + , + umframt + at + hann + eisini + fylgir + við + í + endurvenjingartilgongdini + . + + + Á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + er + faklig + konferansa + týsdag + , + við + atliti + at + teimum + sjúklingum + , + ið + koma + í + endurvenjing + . + +

+

+ + Í + mun + til + sjúklingar + , + ið + skulu + hava + framhaldandi + endurvenjing + eftir + útskrivan + , + verða + Almannaverk + og + kommunur + kunnaði + so + skjótt + , + sum + tað + ber + til + . + +

+

+ + Samanumtikið + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + fyrisitingarligi + parturin + við + at + samskipa + endurvenjingartilboð + til + sjúklingin + virkar + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Sjúklingar + , + ið + eru + innlagdir + í + longri + tíðarskeið + fáa + samskipara + , + ið + samskipar + teirra + endurvenjingartilboð + innan + Sjúkrahúsverkið + , + sambært + kunngerðini + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Tá + ið + talan + er + um + styttri + innleggingar + , + er + ikki + altíð + brúk + fyri + samskipan + av + endurvenjingini + , + og + tá + verður + mett + um + , + hvørjir + sjúklingar + koma + at + hava + brúk + fyri + framhaldandi + venjing + . + + + 4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 174.3 + . + + + Samskipan + av + endurvenjingini + mótvegis + Almannaverki + og + kommunum + +

+

+ + Sambært + § + 4 + , + stk. + 3 + og + 4 + í + kunngerð + nr. + 21 + / + 2017 + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahús + verkið + , + skal + sjúkrahúsverkið + samstarva + við + Almannaverk + ella + kommunur + um + framhaldandi + endurvenjing + , + um + lækni + metir + , + at + sjúklinginum + tørvar + endurvenjing + eftir + útskrivan + . + + + Somuleiðis + skal + sjúkrahúsverkið + samstarva + við + hesar + myndugleikar + , + um + lækni + metir + , + at + sjúklingur + , + sum + fær + endurvenjing + frá + Almannaverki + ella + kommunu + , + hevur + tørv + á + endurvenjing + frá + sjúkrahúsi + . + + + Sambært + § + 7 + , + stk. + 2 + í + kunn + gerð + ini + skal + endurvenjingarætlan + , + við + samtykki + frá + sjúklinginum + , + latast + avvarðandi + kommunu + , + Almannaverki + ella + øðrum + sjúkrahúsi + , + um + endurvenjing + skal + halda + fram + har + . + + + 4.3.1 + . + + + Samskipan + í + praksis + Niðanfyri + er + lýsing + av + , + hvussu + Sjúkrahúsverkið + metir + at + samskipan + av + endurvenjing + mótvegis + Almannaverki + og + kommunum + virkar + í + praksis + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + gjørdi + í + 2020 + nýggja + avtalu + við + Almannaverkið + um + útskrivan + av + sjúklingum + . + + + Í + hesari + avtalu + eru + eisini + ásetingar + um + framhaldandi + endurvenjing + innan + Almannaverkið + . + + + Avtalan + er + at + finna + á + heimasíðuni + hjá + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + upplýsir + , + at + tey + ígjøgnum + fleiri + ár + , + hava + upparbeitt + eitt + vælvirkandi + samstarv + við + Almannaverkið + . + + + Ongar + avbjóðingar + eru + við + fyrisitingarliga + partinum + . + +

+

+ + Sambært + Sjúkrahúsverkinum + hevur + tað + verið + ein + avbjóðing + , + at + Almannaverkið + tíðum + ikki + hevur + havt + pláss + tøk + , + tá + ið + sjúklingar + eru + klárir + at + skrivað + út + av + sjúkrahúsi + . + + + Hesin + trupulleiki + verður + tó + mettur + at + vera + loystur + , + við + tað + at + Skálagarður + í + Klaksvík + læt + upp + fyrr + í + ár + og + Heimið + við + Sílá + í + Suðuroy + letur + upp + í + desember + í + ár + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + kommunurnar + hava + gjørt + avtalu + um + eina + royndarverkætlan + , + har + nøkur + av + eldrasamstørvinum + hava + fingið + avmarkaða + atgongd + til + COSMIC + . + +

+

+ + Eldrasamstørvini + , + ið + eru + partur + av + royndarverkætlanini + eru + : + Norðoya + Bú + - + og + Heimatænasta + , + Heilsu + - + og + umsorganartænastan + í + Tórshavn + , + Roðin + , + Vesturvón + og + Bú + - + og + Heimatænastan + í + Suðuroy + . + + + Royndarverkætlanin + inniber + at + eldrasamstørvini + síggja + útskrivingarsamrøðurnar + , + sum + eru + skrivaðar + inni + á + sjúkrahúsunum + , + eins + og + tey + síggja + blóðroyndir + , + medisinlistar + og + endurvenjingarætlanina + frá + fysioterapeutum + og + ergoterapeutum + . + + + Ætlanin + er + , + at + royndarverkætlanin + skal + rullast + út + til + øll + eldrasamstørvini + , + tá + ið + THS + toymið + er + liðugt + at + seta + skipanina + upp + og + Sjúkrahúsverkið + saman + við + eldraøkinum + eru + komin + ásamt + um + , + hvørjar + upplýsingar + skulu + síggjast + tvørtur + um + geirar + . + + + Eftirfylgjandi + er + ætlanin + , + at + Almannaverkið + eisini + skal + verða + partur + av + verkætlanini + . + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + Landssjúkrahúsið + samstarvar + við + Almannaverkið + um + sosialráðgevarar + , + sum + koma + á + Landssjúkrahúsið + tvær + ferðir + um + vikuna + . + + + Klaksvíkar + Sjúkrahús + samskiftir + við + deildirnar + hjá + Almannaverkinum + á + staðnum + , + um + tørvur + er + á + hjálp + í + mun + til + sosialráðgeva + . + + + Á + sjúkrahúsinum + í + Suðuroy + er + ein + sosialráðgevi + í + starvi + í + sambandi + við + pínuklinikkina.4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 18 + +

+

+ + Á + eindini + fyri + Dygd&Betran + arbeiða + tveir + sjúklingasamskiparar + , + sum + hyggja + at + sjúklingagongdum + fyri + at + vita + , + hvussu + hesar + kunnu + optimerast + og + samskipast + betur + . + + + Ætlanin + er + , + at + sjúklingasamskipararnir + skulu + hjálpa + til + , + tá + talan + er + um + kompleksar + viðgerðir + . + + + Hetta + fer + at + betra + um + samlaðu + endurvenjingina + innan + Sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Avbjóðingar + eru + sambært + Sjúkrahúsverkinum + í + mun + til + endurvenjingarætlanir + til + borgarar + , + ið + hoyra + til + Almannaverkið + . + + + Hetta + kemst + av + at + Almannaverkið + sambært + kunngerðini + skal + gera + sínar + egnu + metingar + og + eina + nýggja + endurvenjingarætlan + . + + + Tá + kann + arbeiðið + í + Sjúkrahúsverkinum + kennast + sum + burturspilt + . + + + Sama + er + galdandi + í + mun + til + endurvenjing + í + kommununum + . + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + Klaksvíkar + Sjúkrahús + hevur + gjørt + skrivliga + avtalu + við + eldraøkini + Norðoya + Bú + - + og + Heimatænastu + , + Nánd + og + Roðan + um + mannagongd + fyri + útskrivan + . + + + Endurvenjingarætlan + , + sum + greinar + hvør + víðari + venjing + skal + fara + fram + í + eldraøkinum + , + fylgir + hesum + sjúklingum + . + + + Um + sjúklingur + verður + útskrivaður + til + Almannaverkið + ella + annað + kommunalt + øki + , + verður + sama + mannagongd + nýtt + . + + + Tað + er + eitt + væleydnað + samstarv + . + + + Sambært + Sjúkrahúsverkinum + henda + misskiljingar + / + ivamál + í + mun + til + endurvenjingarætlanir + til + borgarar + , + ið + skulu + víðari + til + Almannaverkið + ella + kommunur + . + + + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + orsøkin + til + hesar + misskiljingar + / + ivamál + kann + verða + , + tí + at + Almannaverkið + og + kommunurnar + gera + sínar + egnu + metingar + . + +

+

+ + Suðuroyar + sjúkrahús + Suðuroyar + Sjúkrahús + metir + , + at + samstarvið + við + kommunurnar + í + Suðuroynni + um + sjúklingar + , + ið + tørva + endurvenjing + , + riggar + væl + . + + + Samstarvið + við + Almannaverkið + gongur + til + tíðir + seint + . + +

+

+ + Samanumtikið + Samanumtikið + metir + Sjúkrahúsverkið + , + at + skipanin + riggar + væl + við + samskipan + av + framhaldandi + endurvenjingartilboðum + til + tey + , + ið + verða + útskrivað + við + eini + endurvenjingarætlan + til + framhaldandi + endurvenjing + í + Almannaverkinum + ella + hjá + kommununum + . + + + 4.3.2 + . + + + Mannagongd + við + útskrivan + Niðanfyri + er + lýsing + av + mannagongdini + , + tá + Sjúkrahúsverkið + gevur + kommunum + og + Almannaverki + boð + um + , + at + sjúklingur + er + á + veg + út + av + sjúkrahúsi + til + framhaldandi + endurvenjing + innan + Almannaverkið + ella + kommunur + . + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + Tá + sjúklingur + skal + víðari + í + skipanini + til + endurvenjing + í + Almannaverkinum + , + verður + umsókn + um + endurvenjing + send + í + samráð + við + borgaran + . + + + Somuleiðis + sendir + Ergo + - + og + fysioterapideildin + eina + endurvenjingarætlan + til + Almannaverkið + . + + + Tá + borgari + , + ið + er + fólkapensjónistur + , + verður + útskrivaður + og + framhaldandi + hevur + tørv + á + endurvenjing + , + so + verður + endurvenjingarætlan + send + til + avvarðandi + kommunu + . + + + 4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 19 + +

+

+ + Í + sambandi + við + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + er + ein + mannagongd + fyri + útskrivan + av + sjúklingum + . + + + Tá + ein + sjúklingur + skal + útskrivast + verður + visitator + frá + viðkomandi + geira + tilkallaður + . + + + Eftir + hetta + vitjar + visitator + frá + viðkomandi + geira + eina + ferð + um + vikuna + á + viðkomandi + deild + , + fyri + at + leggja + eina + ætlan + fyri + einari + góðari + útskrivan + . + +

+

+ + Tá + sjúklingur + er + undir + fólkapensjónsaldur + , + setir + Landssjúkrahúsið + seg + í + samband + við + Almannaverkið + og + tá + ið + sjúklingur + er + vorðin + fólkapensjónistur + , + setir + Landssjúkrahúsið + seg + í + samband + við + avvarðandi + kommunu + , + soleiðis + at + ætlan + kann + leggjast + fyri + útskrivan + . + +

+

+ + Tungir + sjúklingar + , + ið + verða + innlagdir + á + Landssjúkrahúsinum + til + endurvenjing + , + eru + vanliga + innlagdir + á + Landssjúkrahúsinum + fyrstu + tíðina + , + fyri + síðani + at + verða + fluttir + á + Klaksvíkar + sjúkrahús + til + víðari + endurvenjing + . + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + upplýsir + , + at + tey + ikki + altíð + tíðliga + í + tilgongdini + vita + , + hvar + í + skipanini + persónurin + skal + hava + víðari + endurvenjing + . + + + Móttakandi + geiri + fær + fráboðan + , + tá + ið + avgerð + er + tikin + um + , + hvar + viðkomandi + skal + hava + víðari + endurvenjing + eftir + útskrivan + av + Landsjúkrahúsinum + . + + + Tað + inniber + , + at + persónurin + møguliga + skal + hava + víðari + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + , + antin + á + Klaksvíkar + sjúkrahúsi + ella + á + Suðuroyar + sjúkrahúsi + . + + + Annar + møguleiki + er + at + viðkomandi + skal + vísast + til + Almannaverkið + , + kommunurnar + ella + at + mett + verður + , + at + endurvenjingin + er + liðug + . + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + Tá + talan + er + um + fólkapensjónistar + , + ið + skulu + útskrivast + av + Suðuroyar + sjúkrahúsið + , + verður + samskift + við + visitator + hjá + kommununi + . + + + Við + samansettum + / + kompleksum + sjúklingagongdum + er + tvørfakligur + fundur + við + sjúkling + , + avvarðandi + og + visitator + nakrar + vikur + áðrenn + útskrivan + . + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + ger + heimavitjan + saman + við + visitatori + . + + + Eitt + dømi + er + , + at + tá + alt + er + uppá + pláss + ( + hjálpitól + v.m + . + ) + + + verður + ringt + til + Bú + - + og + Heimatænastuna + , + uml. + 3 + dagar + áðrenn + ætlaða + útskrivan + , + og + sjúklingurin + verður + síðani + útskrivaður + . + + + Tvs. + sjúkrahúsdeildin + gevur + kommununum + boð + um + útskrivan + , + og + øll + viðkomandi + skjøl + fylgja + við + , + eisini + endurvenjingarætlan + . + + + Við + atliti + at + endurvenjingarætlanum + samskifta + fakfólkini + umvegis + arbeiðsteldupostar + . + + + Hetta + lættir + um + samskiftið + millum + starvsfólkini + . + + + Starvsfólk + hjá + eitt + nú + Bú + - + og + Heimatænastuni + kunnu + fara + inn + á + COSMIC + og + síggja + endurvenjingarætlanina + hjá + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Fysiurgiska + deild + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + samskiftir + mest + við + kommunur + í + Suðuroynni + . + +

+

+ + Somuleiðis + samskifta + seingjadeildin + og + fysiurgiska + deild + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + við + Almannaverkið + , + tá + sjúklingur + skal + útskrivast + . + + + Er + talan + um + endurvenjing + frá + Almannaverkinum + , + verður + hetta + avgreitt + umvegis + telefon + , + ella + møtir + eitt + umboð + frá + Almannaverkinum + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Er + talan + um + borgara + við + kompliseraðari + sjúklingagongd + , + fær + Almannaverkið + boð + nakrar + vikur + eftir + innlegging + . + + + Í + hesum + førum + hevur + Almannaverkið + ein + kontaktpersón + , + sum + møtir + til + fundir + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi.4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 20 + +

+

+ + Klaksvíkar + sjúkrahús + Mannagongdin + er + , + at + rehabiliteringstoymið + setir + seg + í + samband + við + rætta + viðkomandi + hjá + kommunum + ella + Almannaverki + , + umvegis + telefon + ella + teldupost + . + + + Klaksvíkar + Sjúkrahús + hevur + greiðar + mannagongdir + bæði + við + Almannaverkið + og + eldrasamstørvini + , + um + hvussu + farast + skal + fram + við + innleggjan + , + miðvegis + samrøðu + og + útskrivan + . + + + 4.3.3 + . + + + Tíð + frá + boðum + um + útskrivan + til + nýtt + tilboð + Heilsumálaráðið + hevur + spurt + Sjúkrahúsverkið + , + hvussu + long + tíð + gongur + , + frá + at + Almannaverkið + ella + kommunurnar + , + fáa + boð + um + at + ein + sjúklingur + er + ávegis + , + inntil + onnur + skipan + skal + yvirtaka + sjúklingin + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + svarað + , + at + tey + ikki + hava + tøl + fyri + , + hvussu + long + tíð + gongur + frá + tí + at + Almannaverkið + og + / + ella + kommunur + fáa + boð + um + , + at + sjúklingur + er + ávegis + , + til + onnur + skipan + tekur + yvir + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + er + av + tí + fatan + , + at + kommunalu + endurvenjingartilboðini + eru + sera + ymisk + og + borgarin + ikki + altíð + hevur + møguleika + fyri + at + fáa + endurvenjingartilboð + í + kommununi + , + har + hann + býr + , + hóast + hann + hevur + fingið + endurvenjingarætlan + heim + við + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Tað + kann + vera + ymiskt + , + hvussu + long + tíð + gongur + til + Almannaverkið + og + kommunurnar + fáa + boð + . + +

+

+ + Er + talan + um + sjúklingar + við + seinheilaskaða + , + sum + koma + á + Klaksvíkar + Sjúkrahús + eftir + at + hava + verið + í + Danmark + til + viðgerð + , + er + heilt + greið + mannagongd + við + Almannaverkið + frá + fyrsta + degi + . + + + Tað + við + siga + , + at + tá + fráboðan + kemur + um + , + at + sjúklingur + fer + at + koma + á + Klaksvíkar + Sjúkrahús + , + er + altíð + ein + yvirleveringsfundur + , + har + luttakarar + frá + Almannaverkinum + eisini + eru + við + . + + + Hesin + sjúklingabólkur + er + sum + oftast + 3 + mánaðir + ella + meira + á + sjúkrahúsinum + . + + + Tað + verður + altíð + settur + ein + væntaður + útskrivingardagur + við + móttøkusamrøðuna + og + leypandi + verður + gjørd + meting + um + útskrivingardagurin + fer + at + halda + . + + + Hesin + bólkur + fevnir + um + 1 + – + 3 + sjúklingar + árliga + . + +

+

+ + Tá + Klaksvíkar + Sjúkrahús + móttekur + sjúklingar + frá + Landssjúkrahúsinum + , + sum + hava + stóran + skaða + ella + ógvusligan + førleikamiss + , + fer + Klaksvíkar + Sjúkrahús + undir + eina + tilgongd + at + skipa + móttøkuna + á + sama + hátt + , + sum + teir + sjúklingar + sum + koma + úr + Danmark + . + + + Her + verður + hugsað + um + leistin + , + har + Almannaverkið + ella + kommunan + verður + tikin + við + , + so + skjótt + sum + sjúklingurin + er + ávístur + til + Klaksvíkar + Sjúkrahús + . + +

+

+ + Styttri + útskrivingarfreist + er + fyri + innlagdar + sjúklingar + , + sum + vera + fluttir + í + kommunala + geiran + . + + + Eldraøkini + ynskja + at + fáa + boð + tveir + dagar + undan + útskrivan + . + + + Um + talan + er + um + sjúkling + við + ógvusligum + broytingum + í + førleikum + , + verður + samskift + við + eldraøkini + í + góðari + tíð + . + + + Sum + oftast + eru + pláss + ikki + tøk + , + og + sjúklingurin + kann + tí + ikki + útskrivast + av + sjúkrahúsinum + . + + + 4 + . + + + ENDURVENJING + INNAN + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 2155 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDS + - + +

+

+ + VENJING + INNAN + ALMANNAVERKIÐ + + Rætturin + til + endur22 + 5 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + INNAN + ALMANNAVERKIÐ + 5.1 + . + + + Rætturin + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + + Skipan + við + samskipara + +

+

+ + Almannaverkið + veitir + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + , + við + heimild + í + §§ + 37 + og + 38 + í + løgtingslóg + nr. + 72 + frá + 25. + mai + 2020 + um + almannatrygd + og + tænastur + . + + + Nærri + reglur + um + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + eru + ásettar + í + Kunngerð + nr. + 130 + frá + 24. + august + 2021 + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + . + +

+

+ + Endurvenjing + Við + heimild + í + § + 37 + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + veitir + Almannaverkið + endurvenjing + til + persónar + í + aldrinum + 18 + ár + upp + til + fólkapensjónsaldur + , + sum + vegna + mistan + førleika + tørva + endurvenjing + . + +

+

+ + Endurvenjing + verður + veitt + við + tí + endamáli + , + at + persónurin + : + 1 + ) + kann + fáa + ella + varðveita + tilknýtið + til + arbeiðsmarknaðin + , + ella + 2 + ) + kann + klára + seg + uttan + hjálp + ella + við + minni + hjálp + frá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Í + serligum + føri + kann + endurvenjing + veitast + til + persónar + , + sum + eru + 16 + og + 17 + ár + , + tá + ið + endurvenjingin + er + ein + liður + í + arbeiðsbúgvingarætlan + , + sambært + løgtingslóg + nr. + 63 + frá + 15. + mai + 2012 + um + arbeiðsfremjandi + tiltøk + . + +

+

+ + Endurvenjingin + verður + veitt + grundað + á + eina + fakliga + meting + hjá + Almannaverkinum + , + og + endar + , + tá + ið + Almannaverkið + , + grundað + á + eina + fakliga + meting + , + staðfestir + , + at + førleikin + er + endurvunnin + , + ella + at + førleikin + ikki + kann + endurvinnast + . + +

+

+ + Endurvenjingin + hjá + Almannaverkinum + hevur + verið + í + fullum + virksemi + til + allar + málbólkar + og + um + alt + landið + síðani + 2014 + . + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + Við + heimild + í + § + 38 + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + veitir + Almannaverkið + viðlíkahaldsvenjing + til + persónar + í + aldrinum + 18 + ár + upp + til + fólkapensjónsaldur + , + sum + orsakað + av + breki + ella + sjúku + hava + ella + eru + í + vanda + fyri + at + fáa + týðandi + varandi + skert + virkisføri + , + ið + munandi + víkir + frá + aldurssvarandi + virkisføri + , + og + hevur + týðandi + ávirkan + á + sjálvhjálpni + . + +

+

+ + Endamálið + við + viðlíkahaldsvenjingini + er + at + tryggja + verandi + virkisførleika + og + fyribyrgja + og + útseta + , + at + virkisførleikin + versnar + soleiðis + , + at + persónur + : + 1 + ) + kann + fáa + ella + fasthalda + tilknýti + til + arbeiðsmarknaðin + , + ella + 2 + ) + klárar + seg + uttan + hjálp + , + ella + við + minni + hjálp + frá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + verður + veitt + grundað + á + eina + fakliga + meting + hjá + Almannaverkinum + , + og + endar + , + tá + ið + Almannaverkið + , + grundað + á + eina + fakliga + meting + , + staðfestir + , + at + venjingin + ikki + munar + nakað + fyri + førleikan + hjá + borgaranum + . + +

+

+ + Almannaverkið + fór + undir + at + veita + viðlíkahaldsvenjing + 1. + september + 2021 + . + +

+

+ + Politiskt + er + avgerð + tikin + um + , + at + viðlíkahaldsvenjingin + verður + stig + - + og + miðvíst + útbygd + yvir + tey + næstu + 4 + - + 6 + árini + . + + + Í + løtuni + er + tilboðið + til + borgarar + , + sum + hava + parkinson + , + sclerosu + ella + seinheilaskaða + . + + + Talan + er + um + venjing + kring + alt + landið + . + + + 23 + +

+

+ + Ávísing + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + Fyri + at + fáa + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + , + skal + borgarin + søkja + um + hetta + . + + + Umsóknirnar + koma + frá + borgaranum + sjálvum + . + + + Nøkur + fáa + hjálp + frá + t.d. + Sjúkrahúsverkinum + at + søkja + og + onnur + søkja + sjálvi + uttan + hjálp + . + + + Sosialráðgevar + í + Almannaverkinum + hjálpa + summum + at + søkja + . + + + Almannaverkið + skrásetir + ikki + hagtøl + , + ið + vísa + um + borgarin + hevur + fingið + hjálp + at + søkja + ella + ikki + , + og + tí + er + ikki + gjørligt + at + staðfesta + , + hvussu + nógvir + borgarar + eru + ávístir + av + Sjúkrahúsverkinum + . + + + 5.2 + . + + + Skipanin + við + endurvenjingarætlan + Í + kunngerðini + um + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + er + ásett + , + at + Almannaverkið + skal + , + í + samráð + við + borgaran + , + leggja + eina + venjingarætlan + , + alt + eftir + um + talan + er + um + endurvenjing + ella + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Kunngerðin + ásetur + , + hvat + venjingarætlanin + í + minsta + lagi + skal + fevna + um + . + + + Í + mun + til + endurvenjing + skal + ásetast + , + nær + eftirmetingar + skulu + verða + gjørdar + . + +

+

+ + Harumframt + ásetur + kunngerðin + , + at + Almannaverkið + skal + , + sambært + avtalu + við + persónin + , + lata + avvarðandi + kommunu + ella + sjúkrahúsi + venjingarætlan + , + um + venjingin + skal + halda + fram + har + . + +

+

+ + Almannaverkið + upplýsir + , + at + tey + hava + fastar + mannagongdir + hesum + viðvíkjandi + . + + + Í + sambandi + við + at + venjingin + byrjar + , + verður + ein + venjingarætlan + gjørd + fyri + hvønn + einstakan + . + + + Endaligar + eftirmetingar + eru + lagdar + inn + sum + fast + tiltak + í + báðar + tænastur + , + og + miðskeiðis + eftirmeting + er + løgd + inn + sum + fast + tiltak + í + tænastuna + endurvenjing + . + + + Venjingarætlanirnar + verða + tillagaðar + eftir + tørvi + í + sambandi + við + áðurnevndu + eftirmetingar + . + +

+

+ + Venjingarætlanirnar + hjá + Almannaverkinum + byggja + á + endurvenjingarætlan + ella + annað + viðkomandi + tilfar + frá + Sjúkrahúsverkinum + og + / + ella + øðrum + viðkomandi + samstarvspørtum + , + t.d. + kommunulækna + , + sosialráðgeva + ella + privatstarvandi + ergo + - + og + fysioterapeutum + , + eins + og + eygleiðingar + og + vitan + um + borgaran + , + sum + ger + tað + møguligt + hjá + nýggjum + starvsfólki + at + halda + fast + í + tilgongdini + hjá + borgaranum + , + at + endurvinna + mistar + førleikar + . + + + Eisini + verður + ein + málsamrøða + gjørd + við + borgaran + . + +

+

+ + Handan + av + endurvenjingarætlan + millum + geirar + Almannaverkið + metir + tað + vera + neyðugt + , + at + endurvenjingarætlan + fylgir + við + í + sambandi + við + útskrivan + frá + sjúkrahúsi + , + har + venjing + hevur + verið + partur + av + viðgerðini + . + + + Hetta + fyri + at + tryggja + , + at + tænastan + til + borgaran + byggir + víðari + á + ta + vitan + , + sum + Sjúkrahúsverkið + hevur + ogna + sær + um + støðuna + hjá + borgaranum + . + +

+

+ + Almannaverkið + upplýsir + , + at + endurvenjingarætlan + javnan + fylgir + við + borgarum + , + sum + verða + ávístir + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + men + ikki + altíð + ( + sí + nærri + útgreinan + undir + avbjóðingar + ) + . + + + Samstarv + verður + aloftast + fingið + í + lag + , + um + Almannaverkið + tørvar + nærri + lýsing + av + borgarunum + . + + + Oftast + er + talan + um + endurvenjingarætlan + , + men + viðhvørt + er + talan + um + avrit + av + journal + ( + notat + frá + kanningum + hjá + ergoterapeuti + og + fysioterapeuti + , + kanningarúrslit + frá + røntgen + ella + aðrari + læknakanning + ella + útskrivingarbræv + ) + .5 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + INNAN + ALMANNAVERKIÐ + 24 + +

+

+ + Sama + støða + er + galdandi + millum + Almannaverkið + og + kommunurnar + . + + + Frágreiðing + um + borgaran + verður + í + flestu + førum + latin + samstarvspartinum + , + sum + skal + yvirtaka + uppgávuna + , + tó + ikki + altíð + sum + ein + endurvenjingarætlan + . + + + Talan + kann + eisini + verða + um + eina + venjingarskrá + , + eina + frágreiðing + og + / + ella + munnliga + sparring + . + + + 5.3 + . + + + Skipanin + við + samskipara + Í + kunngerðini + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + er + ásett + , + at + Almannaverkið + skal + tilnevna + eitt + starvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + venjingartilboðið + : + 1 + ) + Um + mett + verður + , + at + persónur + , + ið + fær + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + frá + +

+

+ + Almannaverkinum + , + tørvar + endur + - + ella + viðlíkhaldsvenjing + frá + sjúkrahúsið + ella + kommunu + , + skal + Almannaverkið + samstarva + við + sjúkrahúsið + ella + kommunu + . + + + 2 + ) + Um + mett + verður + , + at + persónur + , + ið + fær + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + frá + sjúkrahúsi + ella + kommunu + , + tørvar + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + frá + Almannaverkinum + , + skal + Almannaverkið + samstarva + við + sjúkrahúsið + ella + kommunu + . + +

+

+ + Í + Almannaverkinum + er + mannagongdin + tann + , + at + tá + ið + borgari + fær + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + verður + ein + kontaktterapeutur + valdur + , + sum + hevur + evstu + ábyrgd + fyri + at + arbeitt + verður + eftir + venjingarætlanini + og + at + neyðugu + dagføringarnar + verða + gjørdar + . + + + Eisini + hevur + kontaktterapeuturin + evstu + ábyrgd + fyri + samstarvi + við + aðrar + partar + . + + + Kontaktterapeuturin + verður + skrásettur + í + journalskipanina + . + +

+

+ + Borgari + eigur + at + kunnast + um + , + hvør + kontaktterapeuturin + er + . + + + Borgari + hevur + í + flestu + førum + fast + samband + við + ein + ergoterapeut + og + ein + fysioterapeut + í + einum + venjingarskeiði + , + og + javnan + er + arbeiðsbýtið + millum + hesar + javnt + býtt + í + sambandinum + við + borgaran + . + + + Tí + kann + væntast + , + at + borgarin + ikki + altíð + er + heilt + greiður + yvir + , + hvør + av + hesum + er + hansara + kontaktterapeutur + , + hóast + terapeutarnir + og + deildin + Venjing + , + í + samskipanini + hava + greiðu + á + hesum.5 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + INNAN + ALMANNAVERKIÐ + 2566 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDS + - + +

+

+ + VENJING + Í + KOMMUNUNUM + + Venjingartilboðini + í + einstøku + økjunum + 26 + +

+

+ + Sambært + løgtingslóg + nr. + 159 + frá + 10. + desember + 2021 + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m. + , + er + uppgávan + hjá + kommununum + at + veita + eina + samskipaða + heildartænastu + til + borgarar + , + ið + hava + tørv + á + hjálp + , + og + hava + rætt + til + veitingar + sambært + lógini + . + + + Vísast + kann + serliga + til + §§ + 1 + , + 10 + , + 10 + a + , + og + 10 + b + í + lógini + . + +

+

+ + Heildartænastan + kann + millum + annað + fevna + um + virksemi + , + sum + hevur + til + endamáls + at + endurmenna + mistar + førleikar + og + stimbra + møguleikarnar + hjá + tí + einstaka + at + klára + seg + sjálvan + . + + + Tað + er + í + høvuðsheitum + eftir + hesum + reglum + , + at + kommunurnar + hava + skipað + eina + røð + av + ymsum + tilboðum + innan + endurvenjing + og + endurmenning + . + +

+

+ + Ítøkiliga + fyri + heimabúgvandi + fólkapensjónistar + veita + kommunurnar + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + . + + + Somuleiðis + skipa + kommunurnar + fyri + heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + . + +

+

+ + Endurvenjing + verður + veitt + borgarum + , + sum + vegna + mistan + førleika + kunnu + hava + tørv + á + hesum + fyri + at + búgva + longri + í + egnum + heimi + og + í + heila + tikið + fyri + , + at + borgarin + kann + gerast + meiri + sjálvhjálpin + . + + + Talan + er + sostatt + um + venjing + , + ið + skal + byggja + upp + aftur + mistar + førleikar + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + er + markað + borgarum + , + sum + vegna + ellisbrek + ella + sjúku + hava + týðandi + og + varandi + skert + virkisføri + . + + + Hendan + venjing + hevur + sostatt + sum + endamál + at + varðveita + verandi + førleikar + og + fyribyrgja + at + virkisførleikin + hjá + borgaranum + versnar + . + +

+

+ + Heilsufremjandi + og + sjúkufyribyrgjandi + venjing + er + eitt + breitt + tilboð + , + sum + til + dømis + kann + fevna + um + likamliga + venjing + og + vegleiðing + í + at + liva + við + varandi + sjúku + , + herundir + vegleiðing + um + nýtslu + av + hjálpartólum + og + vælferðartøkni + . + +

+

+ + Venjing + í + kommunum + verður + skipað + í + sjey + samstarvsøkjum + , + umframt + Tórshavnar + Kommunu + , + sum + er + skipað + fyri + seg + . + + + Hesi + økini + skipa + venjingartilboðini + hvør + í + sínum + lagi + eftir + lokala + tørvinum + . + + + Venjingartilboðini + í + einstøku + økjunum + verða + javnan + dagførd + og + vóru + í + juni + 2022 + savnaði + í + felags + yvirliti + í + faldaranum + “ + Endurvenjing + og + venjing + – + Tilboð + um + endurvenjing + og + venjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + ” + : + +

+

+ + NORÐOYA + BÚ + - + OG + HEIMATÆNASTA + : + +

+

+ + Skipað + venjing + í + Ven + og + Virka + í + Klaksvík + +

+

+ + Skipað + venjing + í + Ven + og + Virka + á + Viðareiði + +

+

+ + Eginvenjing + í + Ven + og + Virka + í + Klaksvík + +

+

+ + Eginvenjing + í + Ven + og + Virka + á + Viðareiði + +

+

+ + Søkjast + kann + um + serflutning + til + venjingartilboðini + í + Klaksvík + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + Sambýlinum + á + Heygnum + +

+

+ + Venjing + sum + kvøldskúlatilboð + 60+ + www.kks.fo6 + . + + + ENDUR + - + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + Í + KOMMUNUNUM + 271 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + NÁND + : + +

+

+ + Skipaðar + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingar + +

+

+ + Møguligur + serflutningur + til + skipaðu + venjingarnar + +

+

+ + Eginvenjing + í + Miðstøðini + í + Leirvík + fyri + borgarar + 60+ + +

+

+ + Eginvenjing + í + kappróðrarfelagnum + í + Fuglafirði + +

+

+ + ROÐIN + : + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + Eysturoyar + Røktar¬ + og + Ellisheimi + í + Runavík + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + Bylgjuni + í + Runavík + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + Ítrottarhøllini + á + Skála + +

+

+ + VEKS + : + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + á + Heiminum + á + Grønanesi + í + Vestmanna + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + á + Mørkini + í + Streymnesi + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + Hólmahúsinum + á + Eiði + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + fimleikahøllini + í + skúlanum + í + Kvívík + +

+

+ + HEILSU + - + OG + UMSORGANARTÆNASTAN + : + +

+

+ + Samdøgursrehabilitering + á + Urd + í + Hoyvík + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + FIMI + í + Gundadali + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + Badmintonhøllini + í + Gundadali + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + fimleikahøllini + í + Kollafirði + +

+

+ + Fyribyrgjandi + venjing + í + Nólsoy + +

+

+ + Eginvenjing + í + venjingarmiðstøð + +

+

+ + Venjing + í + bólki + og + sjálvvenjing + í + Tilhaldinum + í + Miðbýnum + +

+

+ + Venjing + til + borgarar + í + dagtilboðunum + í + Tórshavnar + Kommunu + +

+

+ + VESTURVÓN + : + +

+

+ + Venjing + í + sambandi + við + rehabilitering + / + umlætting + á + Sýnini + +

+

+ + Venjing + til + borgarar + á + Dagtilboðnum + í + Ivanshúsi + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + venjingarhølinum + á + Sýnini + +

+

+ + ØKISTÆNASTAN + Í + SANDOYAR + SÝSLU + : + +

+

+ + Heilsufremjandi + venjing + í + Ítróttarhøllini + á + Meginskúlanum + í + Sandoynni + +

+

+ + BÚ + – + OG + HEIMATÆNASTAN + Í + SUÐUROY + : + +

+

+ + Venjing + og + fimleik + í + vatni + í + Pálshøll + til + 60+ + +

+

+ + Gerandisrehabilitering + +

+

+ + Egin + venjing + á + Hamragarði + +

+

+ + Venjingartilboðini + í + kommununum + eru + fyri + borgarar + í + fólkapensjónsaldri + . + + + Tilboðini + krevja + ikki + ávísing + frá + lækna + . + +

+

+ + Tilboðini + verða + vanliga + samskipaði + av + fysioterapeutum + og + ergoterapeutum + . + + + Hesir + fakbólkar + stíla + eisini + fyri + venjingunum + . + +

+

+ + Ein + partur + av + arbeiðinum + er + ofta + at + gera + eina + venjingarætlan + fyri + borgaran + . + + + Summir + borgarar + hava + tó + endurvenjingarætlanir + við + sær + , + sum + teir + hava + fingið + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Tá + verður + vanliga + tikið + útgangsstøði + í + hesari + við + atliti + at + støðuni + hjá + borgaranum + og + lokalu + venjingartilboðini + . + + + 287 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + + Avbjóðingar + sambært + Sjúkrahúsverkinum + + Avbjóðingar + sambært + Almannaverkinum + + Avbjóðingar + sambært + kommununum + + Avbjóðingar + sambært + Krabbameinsfelagnum + , + +

+

+ + MEGD + og + Landsfelag + Pensjónista + 7297.1 + Avbjóðingar + sambært + Sjúkrahúsverkinum + +

+

+ + Í + 2021 + gjørdi + Heilsumálaráðið + eina + eftirmeting + av + endurvenjingini + á + sjúkra + húsunum + , + saman + við + teimum + , + ið + varða + av + endurvenjingini + á + Landssjúkrahúsinum + , + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Niðanfyristandandi + er + ein + saman + dráttur + av + hesari + eftirmeting + . + + + Harumframt + hevur + Sjúkrahúsverkið + svara + Heilsumálaráðnum + uppá + spurningar + um + endurvenjing + í + sambandi + við + hetta + álit + . + + + Hetta + tilfar + er + eisini + tikið + við + í + lýsingini + niðanfyri + . + +

+

+ + Í + arbeiðinum + hevur + Sjúkrahúsverkið + víst + á + ítøkiligu + avbjóðingarnar + niðanfyri + : + +

+

+ + Manglandi + vitan + um + regluverkið + Sum + víst + á + omanfyri + , + er + seinastu + árini + gjørt + eitt + stórt + arbeiði + at + betra + um + lógarkarmarnar + innan + endurvenjingarøkið + . + + + Ásetingar + um + endurvenjing + eru + nú + í + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + , + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + og + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + . + + + Harumframt + er + kunngerð + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + frá + 2017 + , + kunngerð + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + frá + 2021 + , + samstarvsavtala + um + endurvenjing + ímillum + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + frá + 2020 + og + faldarin + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + , + sum + varð + útgivin + í + 2022 + . + +

+

+ + Alt + arbeiðið + er + gjørt + fyri + at + betra + um + tænasturnar + til + borgaran + viðvíkjandi + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + og + fyri + at + betra + um + samskipanina + ímillum + geirarnar + í + mun + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Ein + avbjóðing + hesum + viðvíkjandi + er + , + at + starvsfólk + innan + Sjúkrahúsverkið + ikki + kenna + nóg + væl + til + galdandi + reglur + á + økinum + . + + + Hetta + viðførir + , + at + reglurnar + ikki + virka + í + praksis + . + +

+

+ + Í + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + varð + mælt + til + fáa + tær + avtalur + , + ið + longu + vóru + gjørdar + millum + geirarnar + at + virka + í + praksis + . + + + Mælt + varð + til + , + at + hetta + varð + gjørt + við + , + at + leiðslur + og + starvsfólk + fingu + neyva + kunning + um + og + møguliga + undirvísing + í + endamáli + og + innihaldi + í + avtalunum + . + + + Nógv + bendir + á + , + at + hetta + tilmælið + ikki + er + íverksett + . + +

+

+ + Mett + verður + framvegis + , + at + tað + er + neyðugt + javnan + at + undirvísa + starvsfólkum + um + , + hvørjar + reglur + eru + galdandi + á + endurvenjingarøkinum + . + + + Hetta + fyri + at + íverkseta + galdandi + reglur + í + lóg + , + kunngerð + og + samstarvsavtalu + . + +

+

+ + Ásetingar + í + kunngerð + um + endurvenjing + Í + kunngerðini + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + stendur + í + § + 4 + , + at + Sjúkrahúsverkið + tilnevnir + “ + eitt + heilsustarvsfólk + ” + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + sjúklingin + . + +

+

+ + Hetta + kann + vera + ein + avbjóðing + í + mun + til + , + at + tað + í + Sjúkrahúsverkinum + er + so + , + at + starvsfólkini + arbeiða + í + vaktum + . + + + Tað + er + tí + neyðugt + , + at + tað + eru + tvey + heilsustarvsfólk + ella + fleiri + , + um + at + røkja + uppgávuna + . + + + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + 30 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Tað + kundi + verið + umhugsað + at + broytt + orðingina + í + § + 4 + í + kunngerðini + , + so + at + Sjúkrahúsverkið + tilnevnir + heilsustarvsfólk + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + sjúklingin + . + +

+

+ + Samskipan + í + mun + til + hinar + geirarnar + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + tað + samanumtikið + manglar + vitanardeiling + og + kunning + um + , + hvørji + tilboð + eru + uttanfyri + Sjúkrahúsverkið + . + + + Víst + verður + á + , + at + tilboðini + í + Almannaverkinum + eru + tíðaravmarkaði + og + Sjúkrahúsverkið + hevur + ikki + vissu + fyri + , + at + sjúklingurin + fær + játtað + víðari + endurvenjing + . + + + Tilboðini + í + kommununi + eru + sera + ymisk + í + stødd + og + vavi + , + og + kann + tað + vera + trupult + at + vita + , + hvørji + tilboð + eru + í + einstøku + kommununum + . + + + Tískil + heldur + endurvenjingin + fram + sum + longst + í + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Hesar + avbjóðingar + kunnu + loysast + við + íverksetan + av + verandi + lóggávu + , + sum + mælt + verður + til + seinni + í + hesum + áliti + . + +

+

+ + Avbjóðingar + í + Sjúkrahúsverkinum + Tá + ið + ein + sjúklingur + hevur + verið + til + viðgerðar + uttanlands + , + kunnu + verða + avbjóðingar + við + , + at + sjúklingurin + verður + útskrivaður + av + donskum + sjúkrahúsi + . + + + Tað + vil + siga + , + at + sjúklingurin + kemur + ikki + í + samband + við + Sjúkrahúsverkið + , + tá + ið + viðkomandi + kemur + aftur + til + Føroya + , + men + fer + beint + í + egið + heim + . + + + Hesir + sjúklingar + kunnu + sostatt + detta + niðurímillum + og + ikki + fáa + tað + endurvenjingartilboð + , + sum + teimum + tørvar + . + +

+

+ + Hendan + avbjóðing + kundi + verið + loyst + við + , + at + sjúklingurin + fekk + eina + uppfylgjandi + samrøðu + í + sambandi + við + , + at + sjúklingurin + kom + aftur + til + Føroya + . + + + Í + hesari + samrøðu + kundi + verið + avklára + , + um + sjúklingurin + hevði + tørv + á + víðari + endurvenjing + í + ávíkavist + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + ella + kommununum + . + +

+

+ + Avbjóðingar + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + Um + ein + sjúklingur + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + hevur + tørv + á + endurvenjing + frá + Almannaverkinum + eftir + útskrivan + , + keypir + Almannaverkið + vanliga + hesa + tænastu + frá + Suðuroyar + Bú + - + og + Heimatænastu + . + + + Suðuroyar + Sjúkrahús + upplivir + , + at + tað + kann + vera + ein + avbjóðing + at + Almannaverkið + ikki + sjálvt + er + til + staðar + í + oynni + , + og + at + hetta + til + tíðir + hevur + við + sær + , + at + Suðuroyar + Sjúkrahús + sjálvt + veitir + venjingartilboðið + . + +

+

+ + Ein + onnur + avbjóðing + er + at + Suðuroyar + Bú + - + og + Heimatænasta + hevur + fingið + atgongd + til + COSMIC + , + men + at + Bú + - + og + Heimatænastan + ikki + enn + sær + endurvenjingarætlanirnar + hjá + sjúkrahúsverkinum + í + COSMIC + . + + + Suðuroyar + Bú + - + og + Heimatænasta + sær + bert + útskrivingarsamrøðuna + , + uttan + skjøl + . + + + Hetta + er + ein + avbjóðing + av + tí + , + at + Bú + - + og + Heimatænasta + ikki + fær + veitt + sjúklinginum + nøktandi + endurvenjing + eftir + útskrivan + , + um + hon + ikki + sær + endurvenjingarætlanina + . + +

+

+ + Tá + ið + Suðuroyar + Sjúkrahús + hevur + sjúkling + við + seinheilaskaða + , + ella + sjúkling + , + ið + tørvar + taluvenjing + , + er + ov + trupult + at + fáa + fatur + á + logopedinum + . + + + Hóast + logopedurin + er + settur + fyri + alt + sjúkrahúsverkið + , + er + hann + ikki + lættur + at + fáa + til + Suðuroyar + at + veita + viðgerð + . + + + Hetta + má + takast + upp + í + Sjúkrahúsverksleiðsluni + . + +

+

+ + Flutningur + Sambært + Sjúkrahúsverkinum + er + skipanin + í + dag + tann + , + at + ein + sjúklingur + kann + fáa + tilboð + um + ambulanta + endurvenjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + men + sjúklingurin + fær + ikki + flutning + til + og + frá + sjúkrahúsinum + . + + + 31 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Hetta + viðførir + , + at + allir + føroyingar + reelt + ikki + fáa + sama + tilboð + um + endurvenjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Til + dømis + skal + ein + sjúklingur + , + ið + býr + í + Vágunum + , + sjálvur + syrgja + fyri + flutningi + úr + Vágum + til + t.d. + Klaksvíkar + fyri + at + fáa + endurvenjing + , + ímeðan + ein + sjúklingur + , + ið + býr + í + Klaksvík + , + ikki + hevur + útreiðslur + av + flutningi + til + endurvenjing + . + +

+

+ + Hetta + er + ein + avbjóðing + , + sum + kann + viðføra + , + at + sjúklingar + í + ávísum + støðum + í + landinum + , + ikki + taka + av + tilboðnum + um + endurvenjing + , + av + tí + , + at + teir + ikki + hava + nøktandi + flutning + til + endurvenjingarveitingina + . + +

+

+ + Endurvenjingarætlanin + Sambært + galdandi + kunngerð + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + , + skal + sjúklingurin + fáa + eina + endurvenjingarætlan + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sam + bært + kunngerð + 130 + / + 2021 + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + , + verður + endurvenjing + veitt + grundað + á + eina + fakliga + meting + hjá + Almannaverkinum + . + + + Áðrenn + endurvenjing + verður + veitt + , + skal + Almannaverkið + gera + eina + endurvenjingarætlan + í + samstarvi + við + borgaran + . + +

+

+ + Tað + vil + siga + , + at + tá + ið + sjúklingurin + skal + hava + endurvenjing + víðari + innan + Almannaverkið + , + ger + Almannaverkið + nýggja + meting + og + nýggja + endurvenjingarætlan + til + sjúklingin + . + + + Sama + er + galdandi + í + mun + til + endurvenjing + í + kommununum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + víst + á + , + at + tey + meta + hetta + vera + eina + avbjóðing + og + hava + tey + eina + fatan + av + , + at + hetta + í + summum + førum + kann + viðføra + , + at + tann + endurvenjing + , + sum + sjúklingur + hevur + fingið + á + sjúkrahúsinum + , + dettur + niðurfyri + , + eftir + at + sjúklingurin + verður + útskrivaður + av + sjúkrahúsinum + . + +

+

+ + Í + Danmark + er + skipanin + tann + , + at + Regionsrådet + veitir + sjúklingi + endurvenjingarætlan + , + um + sjúklingurin + hevur + læknafakliga + grundaðan + tørv + á + endurvenjing + eftir + útskrivan + á + sjúkrahúsi + . + + + Kommunustýrið + hevur + síðani + skyldu + til + at + veita + sjúklingi + endurvenjing + sambært + endurvenjingarætlanini.6 + Kommunustýrið + , + ið + hevur + ábyrgd + av + endurvenjingini + eftir + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + hevur + ikki + heimild + til + at + víkja + frá + læknafakligu + metingini + av + endurvenjingartørvinum + hjá + sjúklinginum + . + + + Um + tað + í + endurvenjingarætlanini + stendur + , + at + sjúklingurin + hevur + tørv + á + almennari + endurvenjing + eftir + útskrivan + , + skal + kommunustýrið + skjótast + gjørligt + meta + um + , + hvørt + sjúklingurin + hevur + tørv + á + grundleggjandi + ella + kompleksari + endurvenjing.7 + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + tað + kundi + verið + umhugsað + , + at + gjørt + líknandi + skipan + í + Føroyum + . + + + 7.2 + Avbjóðingar + sambært + Almannaverkinum + Í + arbeiðinum + hevur + arbeiðsbólkurin + innsavnað + tilfar + frá + Almannaverkinum + . + + + Almannaverkið + hevur + víst + á + niðanfyristandandi + ítøkiligu + avbjóðingar + . + +

+

+ + Manglandi + vitan + um + samstarvsavtaluna + Umframt + lógir + og + kunngerðir + er + gjørd + ein + samstarvsavtala + millum + sjúkrahúsverk + , + almannaverk + og + kommunur + , + sum + greitt + orðar + leistin + fyri + samskipan + millum + geirar + . + + + Hendan + er + nýliga + dagførd + . + + + Almannaverkið + upplivir + tó + , + at + samskipanin + er + ymisk + í + praksis + . + + + Hetta + er + tengt + at + tørvinum + og + sjúkuni + hjá + borgaranum + , + eins + og + tað + er + ymiskt + frá + sjúkrahúsi + til + sjúkrahús.6 + § + 84 + og + § + 140 + í + Sund + heds32 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + loven7 + Bekendtgørelse + nr. + 918 + / + 2018 + om + genop + træn + ings + planer + og + om + patienters + valg + af + gen + op + trænings + tilbud + +

+

+ + Almannaverkið + hevur + eina + fatan + av + , + at + flest + allir + leiðarar + fyri + venjingartænasturnar + kring + landið + kenna + samstarvsavtaluna + , + meðan + aðrir + samstarvspartar + ( + ofta + undir + leiðsluniveau + ) + ikki + kenna + avtaluna + ella + innihaldið + í + avtaluni + í + nøktandi + mun + . + + + Í + høvuðsheitum + er + tað + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + tungar + apoplexiir + ( + tey + sum + hava + verið + til + uppvenjing + í + DK + ) + , + har + leisturin + í + samstarvsavtaluni + virkar + væl + . + + + Aðrar + samstarvstilgongdir + fyri + lættari + og + miðal-hart + rakt + fólk + , + tola + væl + ábøtur + . + +

+

+ + Ymiskt + frá + sjúkrahúsi + til + sjúkrahús + Almannaverkið + upplivir + , + at + borgarar + sum + hava + tungu + apoplexiirnar + , + og + verða + fluttir + millum + geirar + , + hava + eina + støðuga + mannagongd + og + veiting + av + endurvenjingarætlanum + . + + + Serliga + verður + hugsað + um + tey + , + sum + hava + verið + í + Danmark + til + “ + specialgenoptræning + ” + og + síðan + hava + eina + uppfylgjandi + innlegging + á + sjúkrahúsinum + í + Klaksvík + . + + + Í + teimum + førum + er + samskipanin + so + mikið + góð + , + at + onki + er + at + viðmerkja + . + + + Tað + merkist + týðiliga + at + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Almannaverkið + eru + í + venjing + at + handfara + hesar + samansettu + útskrivingar + . + + + Í + flestu + førum + eisini + við + avvarðandi + kommunu + . + + + Fráboðanir + koma + í + nóg + góðari + tíð + og + Almannaverkið + er + javnan + bjóðað + við + til + ávegis + samrøður + . + +

+

+ + Almannaverkið + vísir + á + , + at + samskipanin + á + Landssjúkrahúsinum + ikki + er + eins + væl + skipað + , + sum + á + Klaksvíkar + sjúkrahúsi + , + og + undrast + tey + á + , + at + tey + so + sjáldan + eru + boðin + við + á + tílíkar + fundir + . + +

+

+ + Almannaverkið + verður + vanliga + ikki + boðin + við + til + tvørfakligar + samstarvsfundir + á + Landssjúkrahúsinum + í + sambandi + við + at + ein + borgari + skal + útskrivast + til + víðari + tilboð + í + Almannaverkinum + , + og + er + tað + fatanin + hjá + Almannaverkinum + , + at + tað + er + tilvildarligt + nær + í + tilgongdini + Almannaverkið + er + kunnað + um + ein + møguligan + tørv + á + venjing + hjá + einum + borgara + . + +

+

+ + Sambært + Almannaverkinum + eru + tað + at + kalla + ongi + dømi + um + fráboðanir + ella + umsóknir + frá + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + um + borgarar + , + sum + hava + brúk + fyri + venjing + . + + + Hinvegin + er + tað + javnan + at + borgarar + úr + Suðuroynni + , + sum + hava + fingið + játtað + venjing + frá + Almannaverkinum + , + eisini + liggja + innanfyri + málbólkin + , + sum + kann + fáa + venjing + frá + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + og + tískil + enda + við + at + venja + har + , + í + staðin + fyri + hjá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Ymisk + samskipan + til + ymiskan + tørv + Sum + nevnt + omanfyri + upplivir + Almannaverkið + , + at + borgarar + sum + hava + tungu + apoplexiirnar + og + verða + fluttir + millum + geirar + , + hava + eina + støðuga + mannagongd + og + veiting + av + endurvenjingarætlanum + . + +

+

+ + Almannaverkið + hevur + eina + fatan + av + , + at + tungar + og + miðaltungar + apoplexiir + , + sum + ikki + fara + til + viðgerð + og + uppvenjing + í + Danmark + , + ikki + verða + handfarnar + við + somu + konsekventu + mannagongd + í + sambandi + við + skifti + millum + geirar + . + +

+

+ + Almannaverkið + undrast + á + , + at + tey + ikki + síggja + fleiri + av + teimum + , + sum + eru + miðal + ella + lætt + rakt + , + í + sambandi + við + apoplexi + . + + + Fatanin + hjá + Almannaverkinum + er + , + at + hesi + hava + eitt + venjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + til + ongin + venjingartørvur + er + eftir + og + tey + tí + ikki + leita + eftir + venjingartilboðum + uttan + fyri + sjúkrahúsið + . + + + Hesin + pástandur + er + tó + ikki + kannaður + . + + + 33 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Útskriving + og + skifti + millum + geirar + eftir + innleggingar + , + har + tørvurin + hjá + borgaranum + ikki + er + samansettur + , + verður + handfarið + ymiskt + og + ikki + altíð + í + nóg + góðari + tíð + . + +

+

+ + Í + summum + førum + er + talan + um + borgarar + , + sum + hava + fingið + hjálp + frá + Sjúkrahúsverkinum + at + søkja + venjing + , + men + útskrivingin + er + longu + farin + fram + , + tá + endur + venjingarætlanin + kemur + til + Almannaverkið + . + + + Í + hesum + førum + ber + illa + til + at + skipað + skiftið + til + ergoterapeutar + og + fysioterapeutar + , + tí + borgarin + er + farin + út + av + sjúkrahúsinum + og + starvsfólkini + eru + víðari + við + øðrum + uppgávum + . + + + Samskipanin + og + fortreytirnar + fyri + samstarvi + , + verða + nógv + ávirkaðar + av + hesum + . + +

+

+ + Í + øðrum + førum + er + talan + um + borgarar + , + sum + hava + haft + eina + innleggjan + á + sjúkrahúsi + , + men + hóast + tað + , + ikki + hava + fingið + hjálp + frá + Sjúkrahúsverkinum + at + søkja + venjing + . + + + Orsøkirnar + kunnu + verða + ymiskar + . + + + Eitt + nú + kann + hugsast + , + at + førleikaskerjingin + ikki + hevur + víst + seg + í + tí + varda + umhvørvinum + á + eini + seingjadeild + , + ella + at + metingin + hevur + verið + , + at + avbjóðingin + fór + at + laga + seg + av + sær + sjálvum + , + og + tí + ikki + kravdi + víðari + venjing + . + + + Oftast + møtir + Almannaverkið + hesum + fólkum + , + tí + tey + sjálvi + taka + stig + til + at + søkja + venjing + , + eftir + at + tey + hava + verið + útskrivað + í + eina + tíð + , + og + ikki + meta + at + teirra + støða + hevur + rætta + seg + nóg + væl + . + +

+

+ + Almannaverkið + upplivir + av + og + á + , + at + ergoterapiin + og + fysioterapiin + á + sama + sjúkrahúsi + søkja + hvør + sær + , + vegna + sama + borgara + . + + + Eisini + er + komið + fyri + , + at + ergoterapiin + á + sjúkrahúsinum + endar + sítt + tilboð + og + søkir + um + venjing + frá + Almannaverkinum + vegna + borgaran + , + hóast + fysioterapetiska + tilboðið + á + sjúkrahúsinum + ikki + er + endað + , + og + heldur + ikki + væntast + at + enda + fyribils + . + + + Tann + arbeiðsgongdin + gevur + avbjóðingar + við + at + skipa + venjingartilboðið + sum + Almannaverkið + bjóðar + borgaranum + . + + + Avleiðingin + fyri + borgaran + er + m.a. + , + at + kontaktflatan + hjá + borgaranum + gerst + óneyðuga + stór + og + samskipanin + millum + partarnar + óneyðuga + umfatandi + . + +

+

+ + Samanumtikið + metir + Almannaverkið + , + at + Sjúkrahúsverkið + eigur + at + samskipa + og + avstemma + sítt + venjingartilboð + , + áðrenn + støða + verður + tikin + til + , + um + venjingartilboðið + í + Sjúkrahúsverkinum + steðgar + og + venjingartørvurin + eigur + at + verða + fráboðaður + og + fluttur + til + Almannaverkið + , + áðrenn + útskrivan + , + ella + í + seinasta + lagi + við + útskrivan + . + + + Eisini + metir + Almannaverkið + , + at + endurvenjingarætlanin + eigur + at + verða + send + so + mikið + tíðliga + , + at + til + ber + at + skipa + sparring + og + yvirlevering + , + tá + tørvur + er + á + tí + , + fyri + at + arbeiða + víðari + við + somu + dygd + . + +

+

+ + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanir + Almannaverkið + metir + , + at + tað + serliga + eru + tveir + bólkar + av + borgarum + , + ið + detta + niður + ímillum + . + +

+

+ + Tann + eini + bólkurin + eru + borgarar + , + sum + hava + fingið + viðgerð + í + útlandinum + , + og + sum + verða + útskrivaðir + til + egið + heim + , + t.d + av + donskum + sjúkrahúsi + . + + + Hesi + kunnu + t.d. + vera + fólk + við + amputatión + ella + bróst-skurðviðgerð + , + sum + nátúrliga + eiga + eitt + uppfylgjandi + ( + post-operativt + ) + venjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Ofta + hava + tey + ikki + eina + uppfylgjandi + avtalu + / + samrøðu + í + sambandi + við + , + at + tey + koma + heim + aftur + til + Føroyar + , + og + fáa + ofta + ikki + nøktandi + kunning + í + útlandinum + , + sum + ger + tey + før + fyri + sjálvi + at + venda + sær + til + avvarðandi + sjúkrahús + . + + + Tey + fáa + heldur + ikki + eina + innkalling + til + venjing + , + tí + t.d. + veit + Ergo + - + og + fysioterapideildin + á + Landssjúkrahúsinum + , + av + góðum + grundum + ikki + av + , + at + tey + hava + tørv + á + venjing + . + + + 34 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Almannaverkið + metir + , + at + tey + síggja + 1-3 + av + hesum + borgarum + um + árið + , + og + so + hava + tey + hoyrt + um + nøkur + , + umvegis + teirra + arbeiðssambond + . + + + Ikki + er + gjørligt + at + vita + , + um + hesi + eru + tey + somu + , + tá + nøvn + vanliga + ikki + verða + deild + . + + + Hetta + gevur + tó + eina + ábending + um + at + tað + kunnu + vera + fleiri + , + enn + tey + ið + Almannaverkið + veit + um + , + ið + hoyra + til + hendan + bólkin + . + +

+

+ + Tey + , + sum + Almannaverkið + hevur + tosað + við + , + greiða + vanliga + frá + , + at + danska + sjúkrahúsið + t.d. + vísir + til + uppfylgjandi + viðgerðir + og + venjing + í + bústaðarkommununi + . + + + Tá + talan + er + um + ein + føroying + , + hava + tey + onga + kommunu + at + vísa + til + . + + + Tí + fær + borgarin + ikki + nøktandi + kunning + , + sum + ger + hann + føran + fyri + at + koma + til + venjingartilboðini + . + + + Við + ongari + uppfylgjandi + samrøðu + við + sjúkrahús + ella + ambulatorii + , + sum + sendir + borgarin + til + viðgerð + í + útlandinum + , + so + er + avvarðandi + sjúkrahús + kanska + ikki + nóg + skjótt + og + væl + kunnað + um + , + at + borgarin + er + útskrivaður + og + hevur + ein + tørv + á + post-operativari + tænastu + , + sum + t.d. + venjing + . + +

+

+ + Hin + bólkurin + , + ið + Almannaverkið + sær + lítið + til + , + eru + borgarar + , + sum + hava + lættar + og + miðaltungar + skaðar + . + + + Tey + kunnu + vísa + seg + eftir + eina + tíð + , + tá + ið + t.d. + “ + fjald + brek + ” + eftir + heilaskaða + koma + til + sjóndar + , + eftir + at + tey + eru + komin + heim + . + + + Tá + er + initiativið + at + søkja + venjing + annaðhvørt + teirra + egna + , + ella + hjá + avvarðandi + teirra + . + + + Fatanin + hjá + Almannaverkinum + er + , + at + hesi + hava + eitt + venjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + til + ongin + venjingartørvur + verður + mettur + at + verða + eftir + . + + + Ein + hugsað + frágreiðing + kann + verða + , + at + førleikaskerjingin + ikki + hevur + víst + seg + í + tí + varda + umhvørvinum + á + eini + seingjadeild + , + ella + at + metingin + hevur + verið + , + at + avbjóðingin + fór + at + laga + seg + av + sær + sjálvum + , + og + tí + ikki + kravdi + víðari + venjing + . + +

+

+ + Styrkin + í + venjingartilboðnum + hjá + Almannaverkinum + er + , + at + venjingin + kann + fyriganga + í + egnum + heimi + og + nærumhvørvinum + . + + + Eisini + kann + neyv + samskipan + gerast + við + t.d. + sosialráðgevar + og + stuðlar + , + um + talan + er + um + arbeiðsbúgving + ella + aðrar + avbjóðingar + við + at + fáa + gerandislívið + at + virka + eftir + skaða + . + + + Ein + samskipan + sum + ikki + kemur + til + sín + rætt + , + tá + Sjúkrahúsverkið + bjóðar + venjing + inni + á + sjúkrahúsinum + , + til + mett + verður + at + venjingartørvurin + er + av. + Fjaldu + skaðarnar + koma + oftast + ikki + til + sjóndar + í + fullum + líki + , + fyrr + enn + borgarin + er + heima + , + við + tað + at + tað + er + kompleksiteturin + í + gerandislívinum + , + sum + avdúkar + avbjóðingarnar + . + + + Tí + er + tað + fatanin + hjá + Almannaverkinum + , + at + borgarin + er + best + møttur + , + um + hann + eisini + fær + bjóða + venjing + uttan + fyri + stovns-umhvørvið + , + sum + eitt + sjúkrahús + av + góðum + grundum + er + , + meðan + tað + framvegis + er + útlit + fyri + førleikamenning + eftir + skaðan + . + + + Við + at + verða + knýttur + at + einum + venjingartilboði + eftir + útskrivan + , + styrkist + møguleikin + fyri + at + borgarin + verður + loftaður + , + og + fær + venjing + , + um + so + er + at + “ + fjaldir + skaðar + ” + vísa + seg + , + eftir + at + lívið + uttan + fyri + sjúkrahúsið + er + byrjað + . + +

+

+ + Tað + er + trupult + hjá + Almannaverkinum + at + siga + , + hvussu + nógvir + borgarar + verða + vandir + inni + á + sjúkrahúsunum + inntil + venjingartørvurin + er + mettur + at + verða + av. + Í + mun + til + generel + hagtøl + , + um + hvussu + nógv + prosent + av + fólkunum + í + einum + landi + , + verða + rakt + av + t.d. + apoplexi + árliga + , + so + kann + tað + vekja + undran + , + at + fleiri + borgarar + ikki + verða + ávístir + til + venjing + hjá + Almannaverkinum + , + tá + hesir + vera + útskrivaðir + av + sjúkrahúsið + . + + + 35 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Flutningur + Almannaverkið + hevur + skyldu + at + veita + landsfevnandi + tænastu + , + og + ofta + vísir + tað + seg + , + at + landafrøðin + kann + vera + ein + avbjóðing + . + + + Nógvar + tænastur + , + herundir + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + eru + staðsettar + í + býum + og + størru + bygdunum + , + og + má + borgarin + sjálvur + syrgja + fyri + flutningi + til + og + frá + tænastuni + . + +

+

+ + Landsstýrisfólkið + í + almannamálum + fekk + við + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + heimild + til + at + skipa + flutningstænastu + til + tænastur + , + sum + Almannaverkið + veitir + borgarum + , + sum + orsaka + av + breki + ella + sjúku + ikki + megna + at + koyra + ella + flyta + seg + sjálvir + ella + at + brúka + almenn + ferðasambond + . + +

+

+ + Skipanin + er + ætlað + soleiðis + , + at + Almannaverkið + kannar + tørvin + hjá + persóni + og + visiterar + til + flutningstænastu + í + sambandi + við + , + at + borgarin + fær + tillutað + aðra + tænastu + frá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Flutningstænasta + er + ikki + íverksett + , + hóast + ætlanin + sambært + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + varð + at + skipanin + skuldi + setast + í + verk + í + 2022 + . + +

+

+ + Almannaverkið + vísir + á + , + at + tað + er + ein + avbjóðing + fyri + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingina + , + at + flutningstænastan + ikki + er + sett + í + verk + . + + + Vantandi + flutningstænasta + avmarkar + ta + venjing + , + ið + tey + kunnu + bjóða + borgarum + , + ið + ikki + sjálvir + megna + at + koma + til + og + frá + venjing + , + og + tí + ikki + kunnu + taka + av + tilboðnum + um + venjing + . + + + Eisini + vísa + tey + á + , + at + borgarar + í + kommunum + sum + eru + við + í + Serflutningsskipan + landsins + eru + betur + stillaðir + enn + borgarar + í + øðrum + pørtum + av + landinum + . + + + 7.3 + Avbjóðingar + sambært + kommununum + Í + arbeiðinum + hevur + arbeiðsbólkurin + innsavnað + tilfar + frá + kommununum + . + + + Niðanfyri + hava + kommunurnar + víst + á + ítøkiligar + avbjóðingar + . + +

+

+ + Yvirskipað + Kommunurnar + hava + góðar + royndir + við + teimum + tilboðum + , + sum + verða + veitt + lokalt + . + + + Tær + uppliva + somuleiðis + , + at + borgararnir + taka + væl + ímóti + tilboðunum + . + +

+

+ + Kommunurnar + meta + yvirskipað + , + at + tær + megna + at + lofta + og + skipa + viðkomandi + tilboð + til + allar + teir + borgarar + , + sum + eldraøkið + hevur + samband + við + . + + + Avbjóðingar + eru + tó + at + hóma + , + og + fyri + kommunurnar + er + tað + serliga + hesi + viðurskifti + , + sum + vísast + kann + á + : + +

+

+ + Starvsfólkatrot + Avbjóðingar + kunnu + stundum + vera + við + at + fáa + nóg + mikið + av + skikkaðum + starvsfólki + til + at + standa + fyri + venjingunum + . + + + Tí + kemur + tað + fyri + , + at + tilboðini + verða + skerd + í + styttri + tíðarskeið + ella + í + samanhangandi + tíðarskeið + í + summarfrítíðini + . + + + Hetta + má + tó + metast + sum + ein + generel + samfelagslig + avbjóðing + , + sum + í + mestan + mun + er + orsakað + av + starvsfólkatroti + og + fleiri + geirar + kappast + um + somu + starvsfólk + . + + + 36 + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + +

+

+ + Samskipan + millum + geirar + Okkurt + bendir + á + , + at + ávísir + bólkar + av + borgarum + møguliga + ikki + fáa + eitt + viðkomandi + venjingartilboð + . + + + Helst + snýr + hetta + seg + serliga + um + teir + borgarar + , + sum + hava + klárað + seg + sjálvar + og + / + ella + ikki + frammanundan + fáa + tilboð + frá + eldraøkinum + . + +

+

+ + Sum + dømi + kunnu + nevnast + borgarar + , + sum + búgva + í + egnum + heimi + og + sum + eftir + sjúkrahúsviðgerð + fáa + tørv + á + venjing + . + + + Talan + kann + eisini + vera + um + borgarar + , + sum + áður + hava + fingið + tilboð + frá + Almannaverkinum + og + sum + vegna + aldur + missa + tilboðið + og + eiga + at + koma + í + kommunalt + tilboð + . + +

+

+ + Mett + verður + at + hesin + trupulleikin + kann + loysast + við + betri + samskifti + og + samskipan + millum + ymsu + geirarnar + , + soleiðis + at + eldraøkini + verða + gjørd + varug + við + borgarar + , + ið + hava + ella + fáa + tørv + á + venjing + . + + + Tað + eigur + at + vera + ábyrgdin + hjá + tí + geiranum + , + sum + letur + borgaran + frá + sær + , + at + hjálpa + borgaranum + víðari + til + næsta + viðkomandi + tilboð + . + +

+

+ + Í + mars + 2015 + skrivaðu + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunurnar + undir + sonevnda + fleirpartasamstarvsavtalu.8 + Endamálið + við + avtaluni + var + at + betra + um + samlaðu + gongdina + hjá + borgarunum + við + skipaðum + samstarvi + og + við + greiðum + ásetingum + viðvíkjandi + innihaldi + og + mannagongdum + . + + + Harumframt + varð + lagt + upp + til + , + at + partarnir + sínámillum + gjørdu + tvípartaavtalur + , + har + tað + var + hóskandi + og + neyðugt + . + + + Skipast + skuldi + eisini + ein + stýribólkur + , + sum + í + høvuðsheitum + skuldi + hava + avtaluna + um + hendi + og + hittast + á + regluligum + statusfundum + . + + + Í + fyrstu + atløgu + varð + avtalan + tíðaravmarkað + til + ársenda + 2015 + , + tá + ið + hon + eftir + ætlan + skuldi + endurskoðast + . + + + Arbeiðið + við + at + endurskoða + avtaluna + bar + ikki + á + mál + . + +

+

+ + Mannagongd + við + útskrivan + frá + sjúkrahúsi + Summar + kommunur + vísa + á + eina + avbjóðing + við + , + at + tað + stundum + kann + vera + ógvuliga + stutt + tíð + frá + tí + at + boðini + koma + frá + Sjúkrahúsverkinum + til + kommununa + og + til + útskrivan + . + + + Tað + kemur + fyri + , + at + hesi + boð + koma + sama + dag + , + sum + borgarin + ætlandi + skal + útskrivast + . + + + Hetta + skapar + altíð + ávísar + avbjóðingar + , + men + tað + er + serliga + avbjóðandi + í + teimum + førum + , + har + borgarin + hevur + umfatandi + tørv + og + har + fyrireikandi + arbeiðið + við + endurvenjingarætlan + , + møguligum + hjálpartólum + og + líknandi + ikki + er + gjørt + . + +

+

+ + Tað + kemur + eisini + fyri + , + at + kommunala + endurvenjingartoymið + metir + at + borgarin + hevur + tørv + á + aðrari + viðgerð + ella + avklárandi + kanningum + , + sum + ikki + er + gjørt + á + Sjúkrahúsinum + , + t.d. + pínuviðgerð + ella + røntgenkanning + . + +

+

+ + Slík + mál + skapa + avbjóðingar + í + kommununum + , + um + kommunan + ikki + fær + nóg + langt + skotbrá + at + fáa + viðurskiftini + í + rættlag + , + áðrenn + borgarin + verður + útskrivaður + til + kommunala + tilboðið + . + +

+

+ + Endurvenjingarætlanir + Endurvenjingarætlanirnar + frá + Sjúkrahúsverkinum + verða + vanliga + latnar + kommununum + , + tá + ið + hetta + er + viðkomandi + , + tó + eru + tað + kommunur + , + sum + uppliva + avbjóðingar + við + at + fáa + endurvenjingarætlanirnar + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Fyri + kommunurnar + er + tó + ongin + føst + mannagongd + í + sambandi + við + útskrivan + frá + sjúkrahúsverki + til + kommunalt + tilboð + , + og + kommunurnar + eru + eisini + ymiskar + á + máli + um + , + hvørt + endurvenijngarætlan + fylgir + við + borgaranum + . + + + 8 + Avtala + um + fleirparta + sam + starv + millum + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + , + kommunalu + samstørvini + og + Tórshavnar + Kommunu + : + +

+

+ + 37 + +

+

+ + Fleiri + kommunur + fáa + sostatt + endurvenjingarætlanir + frá + sjúkrahúsinum + , + tá + ið + tørvur + er + á + tí + , + meðan + fatanin + aðrastaðni + er + , + at + hetta + at + kalla + ikki + kemur + fyri + . + + + Tá + ið + endurvenjingarætlan + frá + Sjúkrahúsverkinum + ikki + fyriliggur + , + skapar + tað + avbjóðingar + við + at + meta + um + venjingartørvin + , + tí + kommunan + í + teimum + førum + vantar + kunnleika + til + , + hvat + er + gjørt + undir + innleggjan + , + og + hvørji + serlig + atlit + eiga + at + verða + tikin + í + mun + til + ta + viðgerð + , + sum + Sjúkrahúsverkið + hevur + veitt + borgaranum + . + +

+

+ + Sum + heild + meta + kommunurnar + , + at + endurvenjingarætlanirnar + frá + Sjúkrahúsverkinumeru + eitt + gott + útgangstøði + fyri + at + gera + eina + framhaldandi + ætlan + fyri + borgaran + . + + + Summar + kommunur + viðmerkja + í + hesum + sambandi + , + at + endur + venjingarætlanir + frá + Sjúkrahúsverkinum + á + ongan + hátt + má + metast + sum + burturspilt + arbeiði + hjá + Sjúkrahúsverkinum + , + tí + ætlanirnar + í + summum + førum + eru + tað + einasta + skjalið + , + sum + kommunan + hevur + um + borgaran + . + +

+

+ + Fleiri + dømi + eru + tó + um + at + hetta + útgangsstøðið + kann + styrkjast + . + + + Serliga + eru + afturvendandi + trupulleikarnir + í + hesum + sambandi + , + at + hædd + ikki + verður + tikin + fyri + støðuni + hjá + borgaranum + í + heiminum + , + so + borgarin + av + givnum + orsøkum + ikki + fær + somu + hjálp + í + egnum + heimi + og + á + einari + seingjardeild + . + + + Til + dømis + kann + borgarin + hava + avbjóðingar + við + at + ganga + trappur + og + gera + mat + – + viðurskifti + , + sum + ikki + á + sama + hátt + vísa + seg + á + sjúkrahúsi + , + sum + hevur + bæði + lyftu + og + matartænastu + . + + + Verða + neyðug + atlit + til + heimligu + viðurskiftini + ikki + tikin + í + nóg + góðari + tíð + kann + tað + føra + til + , + at + borgarin + gerst + verri + fyri + og + fær + óneyðug + afturstig + í + førleikastøði + . + + + Støðan + kann + eisini + vera + beint + hin + øvugta + – + nevniliga + at + borgarin + klárar + seg + nógv + betri + , + tá + ið + viðkomandi + kemur + aftur + í + vanda + umhvørvið + . + + + Í + slíkum + føri + verða + endurvenjingarætlanirnar + sjálvsagt + eisini + tillagaðar + , + tí + tørvurin + í + slíkum + føri + er + minni + enn + væntað + varð + . + +

+

+ + Ein + avbjóðing + kann + eisini + vera + , + at + borgarin + ikki + hevur + fingið + ta + útgreining + á + sjúkrahúsinum + , + sum + eldraøkið + metir + vera + viðkomandi + fyri + endurvenjingina + , + t.d. + røntgenkanningar + og + aðrar + skanningar + . + + + Eftir + umstøðunum + kann + tað + tí + vera + trupult + hjá + kommununum + at + seta + saman + eitt + gott + , + viðkomandi + og + fakliga + grundað + tilboð + til + borgaran + . + +

+

+ + Mett + verður + ikki + , + at + kommunurnar + sum + so + hava + tørv + á + at + fáa + sera + nágreiniligar + endurvenjingarætlanir + . + + + Tørvurin + er + heldur + at + fáa + góðan + kunnleika + til + borgaran + og + borgarans + sjúkrasøgu + . + + + Tá + ið + hetta + grundarlagið + er + nóg + gott + , + hava + kommunurnar + neyðugu + førleikarnar + at + seta + saman + eina + viðkomandi + endurvenjingarætlan + við + støði + í + einari + heildarmeting + av + borgarans + støðu + og + tørvi + . + +

+

+ + Mett + verður + tí + , + at + avbjóðingarnar + við + endurvenjingarætlanunum + kunnu + loysast + við + tættari + samskifti + og + samskipan + millum + geirarnar + . + + + Í + hesum + sambandi + verður + víst + á + , + at + verður + COSMIC-skipanin + í + størri + mun + latin + upp + fyri + kommununum + , + hevði + oftari + borið + til + at + skipa + fakliga + grundaði + endurvenjingartilboð + í + kommununum + . + + + Somuleiðis + eigur + altíð + at + havast + í + huga + , + at + ætlanin + fyri + borgaran + í + størst + møguligan + mun + má + taka + støði + í + tí + gerandisdegi + , + sum + venjingarnar + skulu + hjálpa + borgaranum + at + megna + frameftir + . + + + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + 38 + +

+

+ + Flutningur + Sambært + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + v.m. + , + hava + kommunurnar + heimild + til + at + veita + flutning + til + og + frá + tænastum + veittar + sambært + lógini + . + + + Í + summum + kommunum + verður + koyritænasta + veitt + , + meðan + aðrar + kommunur + ikki + hava + íverksett + nakra + koyritænastu + , + somuleiðis + sum + tað + er + ymiskt + hvussu + tænastan + verður + skipað + , + herundir + viðvíkjandi + egingjaldi + . + + + Harumframt + hava + eitt + vaksandi + tal + av + kommunum + eina + almenna + busstænastu + . + + + Her + verður + hugsað + um + tær + 29 + kommunurnar + og + ikki + eldraøkini + , + og + tí + er + hendan + flutningstænastan + vanliga + avmarkað + til + kommunumarkið + . + + + Hóast + hetta + , + so + kunnu + hesar + busstænastur + vera + viðvirkandi + til + at + lætta + um + møguligar + avbjóðingar + við + flutningi + . + +

+

+ + Tilboðini + um + endurvenjing + hjá + kommununum + eru + skipaði + í + Tórshavnar + kommunu + og + í + sjey + samstarvsøkjum + . + + + Hetta + ber + í + sær + , + at + kommunurnar + fevna + um + eitt + minni + landafrøðiligt + øki + enn + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + vanliga + veita + sínar + tænastur + í. + Harafturat + eru + størru + tilboðini + í + kommununum + – + røktarheim + og + sambýli + – + vanliga + staðsett + við + deildum + á + størru + plássunum + , + og + tað + verður + í + stóran + mun + raðfest + at + hava + tilboð + á + øllum + deildum + . + + + Harvið + gerst + landafrøðiliga + økið + enn + minni + . + +

+

+ + Omanfyrinevnda + kann + hava + verið + viðvirkandi + til + , + at + kommunurnar + ikki + merkja + nakran + munandi + eftirspurning + eftir + flutningstænastum + , + sum + eru + markaðar + endurvenjingartilboðum + . + + + 7.4 + Avbjóðingar + sambært + Krabbameinsfelagnum + , + MEGD + og + Landsfelag + +

+

+ + Pensjónista + Arbeiðsbólkurin + hevur + havt + fundir + við + og + sent + út + spurnarskema + til + : + MEGD + , + Landsfelag + Pensjónista + og + Krabbameinsfelagið + . + + + Hetta + fyri + at + lýsa + , + hvørjar + avbjóðingar + brúkarin + sær + innan + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingina + í + dag + . + +

+

+ + Krabbameinsfelagið + , + MEGD + og + Landsfelag + Pensjónista + greiða + hvør + í + sínum + lagi + frá + , + at + teirra + limir + hava + sera + ymiskar + fatan + av + , + hvussu + endurvenjingin + í + Føroyum + virkar + . + +

+

+ + Nøkur + hava + sera + góðar + royndir + og + kenna + , + at + tað + verður + tikið + sera + væl + hond + um + tey + , + har + samskipanin + frá + sjúkrahúsi + til + ávikavist + Almannaverkið + ella + eitt + eldrasamstarv + hevur + virka + sera + væl + og + hava + tey + fingið + eina + nøktandi + endurvenjing + . + +

+

+ + Krabbameinsfelagið + greiðir + frá + , + at + fleiri + av + teirra + limum + ikki + fáa + eina + endurvenjingar + ætlan + , + tá + tey + verða + útskriva + frá + sjúkrahúsi + . + + + Tað + er + eisini + ymiskt + í + mun + til + , + hvønn + sjúklingabólk + talan + er + um + . + + + T.d. + fáa + sjúklingar + við + bróstkrabba + vanliga + tilboð + um + endurvenjing + við + útskrivan + , + meðan + sjúklingar + við + prostatakrabba + onki + tilboð + fáa + um + endurvenjing + við + útskrivan + á + sjúkrahúsi + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + krabbameinssjúklingar + fáa + nøktandi + kunning + um + víðari + endurvenjingartilboð + í + kommunala + geiranum + og + hjá + Almannaverkinum + , + og + tørvur + er + á + betri + samskipan + millum + geirarnar.7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + 39 + +

+

+ + Krabbameinsfelagið + greiðir + frá + , + at + tað + sær + út + til + at + sjúklingar + , + ið + verða + sendir + til + Danmarkar + til + viðgerðar + , + ofta + detta + niður + ímillum + . + + + Hetta + tí + tey + ikki + koma + inn + aftur + á + Landssjúkrahúsið + , + eftir + at + viðgerðin + er + liðug + í + Danmark + . + +

+

+ + Á + sama + hátt + sum + Krabbameinsfelagið + vísir + Landsfelag + Pensjónista + á + , + at + tað + kennist + nakað + tilvildarligt + um + sjúklingar + fáa + nóg + góða + kunning + um + víðari + endurvenjing + . + +

+

+ + Víðari + verður + víst + á + , + at + tað + tykist + sum + um + , + at + tað + eru + pensjónistar + , + ið + ikki + frammanundan + hava + samband + við + eldrasamstørvini + kring + landið + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + . + +

+

+ + Landsfelag + Pensjónista + metir + , + at + tað + er + umráðandi + , + at + øll + sum + hava + tørv + á + víðari + endurvenjing + fáa + ein + samskipara + , + soleiðis + at + hesi + ikki + sjálvi + skulu + finna + runt + í + skipanini + . + +

+

+ + Limafeløgini + undir + MEGD + vísa + í + stóran + mun + á + manglandi + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + . + +

+

+ + CP-Føroyar + vísir + á + , + at + teirra + limir + bert + fáa + venjing + frá + 0 + til + 18 + ár + . + + + Viðlíkahaldsvenjing + til + limir + teirra + yvir + 18 + ár + manglar + . + + + Somuleiðis + er + tørvur + á + bæði + sálarligum + , + kognitivum + og + talu + venjingum + . + + + Harumframt + vísir + CP-Føroyar + á + at + tey + meta + , + at + tørvur + er + á + at + broyta + kunngerðina + soleiðis + , + at + Almannaverkið + skal + fylgja + endur + venjingarætlanini + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Eftir + at + CP + - + Føroyar + vóru + á + fundi + er + deild + fyri + Samskiftismenning + sett + á + stovn + í + Almannaverkinum + , + og + veitir + Almannaverkið + nú + samskiftismenning + , + harundir + taluvenjing + , + til + sama + málbólk + sum + fær + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Giktafelagið + vísir + á + , + at + tørvur + er + á + viðlíkahaldsvenjing + til + teirra + limir + , + har + verður + serliga + hugsa + um + heittvatnshyljar + . + + + Í + dag + hava + nakrir + giktasjúklingar + møguleika + fyri + at + fáa + viðgerð + í + heita + hylinum + í + Klaksvík + Hetta + kann + tó + verða + sera + tíðarkrevjandi + fyri + borgarar + , + ið + ikki + búgva + í + norðurøkinum + . + + + Giktafelagið + vísir + á + , + at + tað + eru + fleiri + hyljar + runt + umkring + í + landinum + , + ið + ( + við + ávísum + tillagingum + ) + kundu + verðið + nýttir + til + viðlíkahaldsvenjing + . + + + Harumframt + vísir + Giktafelagið + á + , + at + teirra + limir + hava + tørv + á + fysiskari + venjing + , + smidligheitsvenjing + og + styrkivenjing + , + umframt + klimaviðgerð + . + +

+

+ + Heilafelagið + vísir + á + at + tørvur + er + á + , + at + venjingin + er + meira + samanhangandi + og + ynskiligt + er + , + at + borgarar + ikki + skulu + kenna + seg + ótryggar + , + tá + ið + tey + skulu + skifta + millum + Sjúkrahúsverk + , + Almannaverk + og + kommunur + . + + + Heldur + ikki + eigur + skiftið + millum + geirar + at + ávirka + tilboðið + , + sum + tann + rakti + fær + . + + + Heilafelagið + metir + , + at + Almannaverkið + eigur + at + fylgja + endurvenjingarætlanini + frá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Heilafelagið + upplivir + , + at + borgarar + við + seinheilaskaða + bíða + ov + leingi + eftir + einum + tilboði + frá + Almannaverkinum + , + eftir + at + teir + eru + liðugt + endurvandir + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Eftir + at + borgarar + hava + fingið + tilboð + frá + Almannaverkinum + , + er + tilboðið + nøktandi + í + ein + ávísan + mun + , + tó + er + tilboðið + skjótt + avtakandi + , + har + borgarin + eftir + eina + tíð + onki + tilboð + fær + um + endurvenjing + ella + viðlíkahaldsvenjing + . + + + Her + verður + serliga + hugsa + um + taluvenjing + , + og + metur + arbeiðsbólkurin + tí + , + at + hetta + verður + broytt + nú + Almannaverkið + hevur + sett + nýggja + deild + fyri + Samskiftismenning + á + stovn + í + ár.7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + 40 + +

+

+ + Hjartafelagið + vísir + á + , + at + hjartarehabiliteringin + riggar + væl + og + teirra + limir + eru + væl + nøgdir + . + + + Tó + manglar + at + ein + sálarfrøðingur + verður + knýttur + at + rehabiliteringini + . + + + Hjartafelagið + vísir + eisini + á + , + at + endurvenjingini + riggar + minni + væl + á + Suðuroyar + sjúkrahúsi + , + uttan + at + kunna + siga + , + hví + so + er + . + +

+

+ + Aftaná + at + Hjartafelagið + var + inni + á + fundi + saman + við + MEGD + , + er + ein + sálar + frøðingur + settur + í + Sjúkrahúsverkinum + , + sum + m.a. + eisini + skal + vera + knýttur + at + hjartarehabiliteringini + . + +

+

+ + Yvirordnað + kenna + feløgini + ikki + til + tey + rættindir + tey + sambært + kunngerð + hava + í + sambandi + við + endurvenjing + , + t.v.s. + , + at + ein + borgari + hevur + rætt + til + endur + venjingarætlan + , + ið + verður + gjørd + saman + við + borgaranum + , + ella + borgarin + hevur + rætt + til + samskipara + , + ið + hevur + til + uppgávu + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + . + + + Harumframt + vísa + Krabbameinsfelagið + , + MEGD + og + Landsfelag + Pensjónista + á + , + at + skifti + millum + geirar + ofta + er + trupult + , + tað + verið + seg + bæði + frá + Sjúkrahúsverkinum + til + Almannaverkið + / + eldraøkini + og + frá + Almannaverkinum + til + eldraøkini + . + +

+

+ + ADHD-felagið + vísti + á + , + at + teirra + limir + hava + tørv + á + vegleiðing + , + eisini + eftir + at + tey + eru + vorðin + 18 + ár + . + + + Víst + verður + á + , + at + tørvur + er + á + einum + neuro + sálarfrøðingi + , + terapi + viðgerð + og + dat-viðgerara + . + + + Sambært + ADHD-felagnum + sær + tað + út + til + at + tey + ungu + detta + niður + ímillum + skipanirnar + , + tá + tey + fylla + 18 + ár + og + harvið + flyta + yvir + í + vasknamannapsykiatrina + . + +

+

+ + Sinnisbati + greiddi + frá + , + at + teirra + limir + hava + tørv + á + hjálp + til + at + klára + gerandisdagin + . + + + Tað + merkir + , + at + tey + hava + tørv + á + bæði + sálarligari + og + praktiskari + hjálp + . + + + Hetta + kann + m.a. + gerast + við + venjing + í + sosialum + sambondum + , + í + sjálvsáliti + og + í + hvussu + ein + praktiskt + virkar + í + gerandisdegnum + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + hetta + arbeiðið + er + ein + eftirmeting + av + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + hevur + arbeiðsbólkurin + ikki + viðgjørt + tørvin + á + endur + menningartilboðum + generelt + ella + sálarfrøðiligum + tilboðum + í + Føroyum + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + lýst + , + hvørjar + avbjóðingar + eru + við + samskipan + av + endurvenjingini + millum + Sjúkrahúsverk + , + Almannaverk + og + kommunur + . + + + Hvør + tørvur + er + á + sálarfrøðiligum + tilboðum + , + herundir + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingartilboðum + , + er + eitt + stórt + og + viðkomandi + mál + í + føroyska + samfelagnum + í + dag + . + + + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + hetta + er + eitt + ov + stórt + mál + at + lýsa + í + hesum + áliti + . + + + Hetta + mál + eigur + at + verða + tikið + upp + og + lýst + í + einum + áliti + fyri + seg + . + + + 7 + . + + + AVBJÓÐINGAR + INNAN + ENDURVENJING + 418 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + + Nýggj + lóggáva + ella + broytingar + í + lógarverkinum + + Íverksetan + av + verandi + lóggávu + v.m + . + + + + Avbjóðingar + við + endurvenjingarætlam + + Avbjóðingar + við + samskipan + + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + + Manglandi + flutningstænasta + + Starvsfólkatrot + 8428.1 + . + + + Nýggj + lóggáva + ella + broytingar + í + lógarverkinum + +

+

+ + Ein + partur + av + arbeiðssetninginum + í + hesum + arbeiði + er + at + meta + um + , + hvørt + avbjóðingar + nar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + , + kunnu + loysast + við + lóggávu + . + + + Sum + nevnt + omanfyri + , + samtykti + Løgtingið + í + 2018 + eitt + uppskot + til + samtyktar + , + har + heitt + varð + á + landsstýrið + um + at + leggja + fyri + Løgtingið + eina + endurmenningarlóg + ella + rehabiliteringslóg + , + sum + skuldi + tryggja + rættindi + og + skyldur + hjá + borgarum + til + rehabilitering + ( + løgtingsmál + 79 + / + 2018 + ) + . + +

+

+ + Viðv. + lógarteknikki + Í + sambandi + við + omanfyristandandi + uppskot + til + samtyktar + , + hevur + verið + umrøtt + , + um + tað + ber + til + at + gera + eina + lóg + um + rehabilitering + ella + endurvenjing + í + Føroyum + . + + + Í + løtuni + er + rætturin + til + endurvenjing + staðfestur + í + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + , + í + løgtings + lóg + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m + . + + + og + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + . + +

+

+ + Endurvenjing + og + rehabilitering + sum + heild + , + er + eitt + økið + , + sum + gongur + uppá + tvørs + av + heilsumálum + , + almannamálum + og + kommunum + . + +

+

+ + Sambært + stýrisskipanarlógini + og + løgtingslóg + um + ábyrgd + landsstýrismanna + , + hava + landsstýrisfólk + ábyrgd + av + sínum + málsøki + . + + + Tí + er + ikki + møguligt + hjá + einum + landsstýrisfólki + at + lóggeva + inn + á + økið + hjá + einum + øðrum + landsstýrisfólki + . + +

+

+ + Av + tí + , + at + landsstýrisfólkið + í + heilsumálum + og + landsstýrisfólkið + í + almanna + - + og + mentamálum + , + saman + við + kommununum + , + hava + partvísa + ábyrgd + av + málsøkinum + endurvenjing + og + rehabilitering + , + verður + ikki + mett + , + at + tað + í + løtuni + er + møguligt + at + gera + eina + løgtingslóg + um + endurvenjing + og + rehabilitering + , + sum + gongur + uppá + tvørs + av + heilsumálum + , + almannamálum + og + kommunum + . + +

+

+ + Um + avgjørt + verður + at + áseta + reglur + í + lóg + um + endurvenjing + og + rehabilitering + , + verður + mælt + til + , + at + leggja + ein + lógarpakka + fyri + Løgtingið + , + har + landsstýrisfólk + , + ið + varða + av + endurvenjingarøkinum + , + í + felag + leggja + fram + lógaruppskot + við + broytingum + í + teirra + lóggávu + , + soleiðis + at + økið + kann + verða + betur + samskipað + . + +

+

+ + Nýggj + rehabiliteringslóg + Sum + nevnt + omanfyri + í + kapitli + 2 + , + hevur + seinastu + árini + verið + gjørt + nógv + arbeiði + fyri + at + betra + um + rættin + til + endurvenjing + í + Føroyum + . + + + Í + 2015 + varð + rætturin + til + endurvenjing + ásettur + í + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + og + táverandi + forsorgarlóg + . + + + Við + kunngerð + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + frá + 2017 + og + kunngerð + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + frá + 2021 + , + er + neyvari + ásett + í + kunngerð + , + hvussu + endurvenjingin + innan + sjúkrahúsverkið + og + almannaverkið + skal + skipast + og + sam + skipast + . + + + Í + hesum + kunngerðum + er + rætturin + til + endurvenjingarætlan + og + samskipan + innan + Sjúkrahúsverk + og + Almannaverk + ásettur + . + + + Eingin + kunngerð + er + tó + um + endurvenjing + í + kommunala + geiranum + . + +

+

+ + Umframt + hetta + , + er + avtalan + um + samstarv + um + m.a. + endurvenjing + millum + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + endurskoðað + í + 2020 + og + faldarin + um + endurvenjing + varð + givin + út + av + nýggjum + í + 2022 + . + + + Ætlanin + við + faldaranum + er + at + lýsa + , + hvørji + venjingartilboð + eru + innan + sjúkrahúsverk + , + almannaverk + og + kommunur + , + soleiðis + at + borgarar + kring + landið + skulu + fáa + møguleika + til + at + koma + til + rætta + endurvenjingartilboð.8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 43 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Tað + vil + siga + , + at + nógv + arbeiði + er + gjørt + fyri + at + betra + um + regluverkið + á + økinum + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + hvørt + avbjóðingarnar + innan + endurvenjing + í + Føroyum + kunnu + loysast + við + lóggávu + ella + á + annan + hátt + . + + + Umboðini + í + arbeiðsbólkinum + hava + eisini + umrøtt + spurningin + við + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + Kommunufelagið + . + +

+

+ + Hendan + umrøðan + hevur + víst + , + at + tað + ikki + er + regluverkið + , + ið + krevur + tær + stóru + ábøturnar + . + + + Heldur + er + avbjóðingin + , + at + starvsfólk + ið + arbeiða + innan + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + ikki + hava + nóg + góðan + kunnleika + til + regluverkið + , + sum + av + somu + orsøk + ikki + er + íverksett + á + nøktandi + hátt + . + + + Av + hesi + orsøk + , + virkar + regluverkið + ikki + í + praksis + . + +

+

+ + Samanumtikið + metir + arbeiðsbólkurin + ikki + , + at + tað + fer + at + loysa + avbjóðingarnar + á + økinum + at + tilevna + eina + nýggja + rehabiliteringslóg + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælir + tí + frá + at + nýta + orku + uppá + at + tilevna + nýggja + lóggávu + á + økinum + . + + + Heldur + eigur + orkan + at + nýtast + til + at + seta + í + verk + verandi + regluverk + í + teimum + trimum + geirunum + , + og + fáa + samskipanina + at + virka + í + praksis + . + +

+

+ + Mælt + verður + frá + , + at + tilevna + og + seta + í + gildi + nýggja + rehabiliteringslóg + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + hetta + hevði + loyst + tær + avbjóðingar + , + ið + eru + á + endur + venjingarøkinum + . + + + Mælt + verður + í + staðin + til + , + at + orkan + verður + nýtt + til + at + íverkseta + verandi + regluverk + í + teimum + trimum + geirunum + , + og + at + fáa + samskipanina + at + virka + í + praksis + . + +

+

+ + Broytingar + í + galdandi + lógarverki + Spurningurin + er + tó + , + um + tað + eru + viðurskifti + í + galdandi + lóggávu + , + ið + krevja + ábøtur + , + ella + um + galdandi + lógir + og + kunngerðir + , + saman + við + samstarvsavtaluni + á + økinum + , + eru + nøktandi + fyri + at + kunna + skipa + samstarv + millum + geirarnar + á + nøktandi + hátt + , + soleiðis + at + borgarar + ikki + detta + niður + ímillum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + ta + fatan + , + at + tað + er + ein + avbjóðing + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + eina + endurvenjingarætlan + og + tá + ið + sjúklingurin + skal + hava + endurvenjing + víðari + innan + Almannaverkið + ella + kommunurnar + , + gera + hesi + nýggja + meting + og + nýggja + endurvenjingarætlan + til + sjúklingin + . + + + Almannaverkið + og + kommunurnar + hava + ikki + somu + fatan + . + + + Hvørt + hendan + avbjóðing + kann + loysast + við + at + gera + lógarbroytingar + , + er + lýst + niðanfyri + í + brotinum + um + avbjóðingar + við + endurvenjingarætlan + . + + + Hetta + evnið + verður + tí + ikki + viðgjørt + nærri + her + . + +

+

+ + Viðvíkjandi + kunngerð + um + endurvenjing + í + kommunala + geiranum + Í + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + varð + mælt + til + , + at + ábyrgdarbýtið + millum + heilsuverk + , + almannaverk + og + kommunur + skuldi + gerast + greiðari + í + lóggávu + . + + + Arbeiðsbólkurin + gjørdi + uppskot + til + kunngerðir + , + ið + skulu + gera + viðurskiftini + greiðari + í + mun + til + endurvenjingina + innan + Sjúkrahúsverkið + og + endurvenjingina + innan + Almannaverkið + . + + + Arbeiðsbólkurin + staðfesti + samstundis + , + at + heimild + ikki + var + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m + . + + + til + at + áseta + nærri + reglur + um + endurvenjing + , + sum + kommunurnar + veita + fólkapensjónistum + . + + + 44 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Løgtingslóg + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m + . + + + varð + tó + broytt + í + 2020 + , + tá + ið + ásetingar + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + vóru + settar + inn + í + lógina + . + + + Í + § + 10 + a + verður + ásett + , + at + kommunur + veita + endurvenjing + til + heimabúgvandi + fólkapensjónist + , + ið + vegna + mistan + førleika + hevur + tørv + á + endurvenjing + og + at + endurvenjing + verður + veitt + við + tí + endamáli + , + at + fólkapensjónisturin + kann + búgva + heima + sum + longst + og + kann + klára + seg + uttan + hjálp + ella + við + minni + hjálp + frá + kommununi + . + + + Í + § + 10 + b + verður + ásett + , + at + kommunurnar + veita + viðlíkahaldsvenjing + til + heimabúgvandi + fólkapensjónist + , + ið + vegna + ellisbrek + ella + sjúku + hevur + týðandi + og + varandi + skert + virkisføri + , + ið + hevur + týðandi + ávirkan + á + , + hvussu + sjálvhjálpin + fólkapensjónisturin + er + . + +

+

+ + Í + sambandi + við + , + at + lógin + var + broytt + , + var + hendan + heimild + sett + inn + í + § + 10 + a + , + stk. + 2 + í + lógini + : + “ + Landsstýrismaðurin + ásetir + nærri + reglur + um + endurvenjing + , + herímillum + treytir + fyri + at + fáa + endurvenjing + og + reglur + um + endurvenjingarætlan + og + samstarv + við + almannaverk + og + sjúkrahúsverk + . + ” + Hóast + hendan + heimild + er + sett + inn + í + lógina + , + er + eingin + kunngerð + enn + sett + í + gildi + um + endurvenjing + í + kommununum + . + +

+

+ + Endamálið + við + kunngerðunum + var + , + at + fáa + eitt + greiðari + ábyrgdarbýtið + millum + geirarnar + viðvíkjandi + endurvenjing + og + at + fáa + ásetingar + í + kunngerð + um + endurvenjingarætlan + og + samskipan + . + +

+

+ + Í + kunngerðini + um + endurvenjing + innan + sjúkrahúsverkið + , + er + sostatt + ásett + í + § + 4 + , + stk. + 3 + , + at + um + lækni + metir + , + at + sjúklinginum + tørvar + endurvenjing + frá + Almannaverki + ella + kommunu + eftir + útskrivan + , + skal + Sjúkrahúsverkið + samstarva + við + hesar + myndugleikar + um + framhaldandi + endurvenjing + . + + + Harumframt + er + ásett + í + § + 7 + , + stk. + 2 + , + at + Sjúkrahúsverkið + , + við + útskrivan + av + sjúklingi + og + við + samtykki + frá + sjúklinginum + , + skal + lata + endurvenjingarætlanina + til + avvarðandi + kommunu + , + Almannaverkið + ella + annað + sjúkrahús + , + um + endurvenjingin + skal + halda + áfram + har + . + + + Líknandi + ásetingar + eru + í + kunngerð + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + , + har + tað + í + § + 3 + , + stk. + 3 + er + ásett + , + at + um + mett + verður + , + at + persónur + , + ið + fær + endurvenjing + frá + sjúkrahúsi + ella + kommunu + , + tørvar + endurvenjing + frá + Almannaverkinum + , + skal + Almannaverkið + samstarva + við + sjúkrahúsið + ella + kommununa + . + + + Sambært + § + 2 + , + stk. + 3 + skal + Almannaverkið + eftir + avtalu + við + persónin + , + lata + avvarðandi + kommunu + ella + sjúkrahúsi + endurvenjingarætlanina + , + um + endurvenjing + skal + halda + áfram + har + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + hava + sostatt + eina + kunngerðar + álagda + skyldu + at + samstarva + . + + + Hetta + er + ásett + fyri + at + geva + sjúklinginum + eitt + betri + endurvenjingartilboð + og + fyri + at + tryggja + , + at + sjúklingurin + ikki + dettur + ímillum + tveir + geirar + . + + + Hendan + skylda + at + samstarva + er + ikki + áløgd + kommunum + í + kunngerð + . + + + Í + serligu + viðmerkingunum + til + § + 10 + a + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m. + , + verður + tó + víst + á + , + at + “ + dentur + hevur + tó + verið + lagdur + á + at + samstarva + við + Almannaverkið + og + Heilsumálaráðið + fyri + at + tryggja + , + at + borgarar + ikki + detta + niðurímillum + skipanirnar + , + og + fyri + at + tryggja + , + at + borgarin + fær + eina + samskipaða + og + skynsama + endurvenjing + tvørtur + um + stovnar + , + og + sostatt + gera + tað + greitt + , + hvørja + endurvenjing + ávikavist + kommunur + , + Almannaverkið + og + heilsuverkið + veita + borgarum + ” + . + + + 45 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Harumframt + hevur + sjúklingurin + rætt + til + eina + endurvenjingarætlan + og + samskipan + í + Sjúkrahúsverkinum + og + í + Almannaverkinum + . + + + Tað + er + ásett + í + § + 5 + í + kunngerð + um + endurvenjing + í + sjúkrahúsverkinum + , + at + sjúkrahúsverkið + skal + bjóða + sjúklinginum + eina + endurvenjingarætlan + og + at + ætlanin + skal + verða + gjørd + í + samráð + við + sjúklingin + . + + + Í + § + 6 + er + ásett + , + hvat + endurvenjingarætlanin + skal + fevna + um + . + + + Í + § + 4 + er + ásett + , + at + sjúklingurin + skal + fáa + tilnevnt + eitt + heilsustarvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + sjúklingin + sambært + kunngerðini + . + + + Líknandi + ásetingar + eru + í + kunngerð + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + . + + + Ásett + er + í + § + 2 + , + at + Almannaverkið + í + samstarvi + við + borgaran + skal + leggja + eina + endurvenjingarætlan + og + hvat + hendan + ætlan + skal + fevna + um + . + + + Sambært + § + 3 + tilnevnir + Almannaverkið + eitt + starvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + persónin + . + +

+

+ + Ongar + ásetingar + eru + um + endurvenjingarætlan + ella + samskipan + av + endurvenjingartilboðnum + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + v.m. + , + men + heimild + er + at + áseta + reglur + um + hetta + í + kunngerð + sambært + § + 10 + a + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + , + eldrarøkt + v.m. + . + Leggjast + kann + tó + til + merkis + , + at + hóast + ongar + ásetingar + eru + , + sum + áleggja + kommununum + at + gera + endurvenjingarætlanir + , + so + verða + tær + í + verki + nýttar + í + øllum + kommunum + . + +

+

+ + Umframt + ásetingar + í + kunngerð + , + varð + ein + avtala + um + samstarv + millum + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + sett + í + verk + í + 2020 + . + + + Í + avtaluni + eru + ásetingar + um + samstarv + innan + endurvenjing + . + + + Kommunurnar + eru + ikki + partur + av + hesari + avtalu + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + er + neyðugt + , + at + ein + kunngerð + verður + gjørd + um + endurvenjing + í + kommununum + . + + + Hetta + fyri + at + tryggja + eina + skyldu + til + samstarv + ímillum + sjúkrahúsverk + , + almannaverk + og + kommunur + og + fyri + at + áseta + reglur + um + endurvenjingarætlan + í + kommunalum + regi + . + + + Ein + kunngerð + kann + eisini + tryggja + , + at + ein + minimum + standardur + verður + settur + í + mun + til + , + hvat + endurvenjingartilboð + borgarin + hevur + rætt + til + frá + kommununum + . + + + Almanna + - + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + eru + ivasom + um + , + hvørt + tað + er + neyðugt + at + áseta + nærri + reglur + á + økinum + , + enn + tær + reglur + um + endurvenjing + , + ið + longu + eru + ásettar + í + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + . + + + Víst + verður + á + , + at + ein + kunngerð + ikki + neyðturviliga + er + besta + amboð + at + tryggja + eitt + gott + samstarv + millum + geirar + . + + + Fundirnir + við + hoyringspartarnar + hava + heldur + ikki + bent + á + ein + tørv + á + einari + kunngerð + , + eins + og + staðfestast + má + , + at + endurvenjingarætlanir + í + verki + verða + nýttar + í + øllum + kommununum + . + +

+

+ + Semja + er + í + arbeiðsbólkinum + um + , + at + tørvur + er + á + at + betra + um + samstarvið + millum + geirarnar + , + serliga + fyri + teir + bólkar + , + sum + í + dag + kunnu + detta + niðurímillum + . + + + Arbeiðsbólkurin + er + tí + eisini + samdur + um + , + at + tað + kann + kannast + nærri + , + hvørt + tað + er + skilagott + at + seta + eina + kunngerð + í + verk + á + kommunala + økinum + og + hvat + ein + kunngerð + um + endurvenjing + innan + kommunurnar + kann + fevna + um + , + soleiðis + at + endurvenjingartænastan + kann + verða + betri + samskipað + tvørturum + geirarnar + . + + + Arbeiðsbólkurin + er + eisini + samdur + um + , + at + tað + hevði + verið + skilagott + at + kanna + møguleikarnar + nærri + fyri + at + gera + eina + samstarvsavtalu + viðvíkjandi + endurvenjing + ímillum + Almannaverk + , + Sjúkrahúsverk + og + kommunur + . + + + 46 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Sum + umrøtt + omanfyri + , + var + ein + fleirpartasamstarvsavtala + um + m.a. + endurvenjing + gjørd + í + 2015 + millum + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunurnar + . + + + Hendan + avtala + varð + í + fyrstu + atløgu + tíðaravmarkað + til + ársenda + 2015 + , + tá + ið + hon + eftir + ætlan + skuldi + endurskoðast + . + + + Arbeiðið + við + at + endurskoða + avtaluna + bar + ikki + á + mál + . + + + Sum + umrøtt + omanfyri + , + er + ein + samtarvsavtala + um + m.a. + endurvenjing + gjørd + í + 2020 + millum + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + kunnu + vera + fyrimunir + í + at + hava + eina + formliga + avtalu + millum + partarnar + – + treytað + av + , + at + hendan + verður + íverksett + í + øllum + geirum + og + at + eitt + regluligt + samstarv + er + um + avtaluna + . + + + Havast + skal + eisini + í + huga + , + at + síðani + 2015 + eru + broytingar + gjørdar + í + ymsum + viðkomandi + fortreytum + , + m.a. + regluverki + og + journalskipanum + . + + + Arbeiðsbólkurin + sær + tí + vansar + í + at + taka + fleirpartasamstarvsavtaluna + frá + 2015 + uppaftur + , + uttan + samstundis + at + gera + neyðugar + dagføringar + og + tillagingar + til + dagsins + reglur + og + viðurskifti + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + Almanna + - + og + mentamálaráðið + tekur + málið + um + at + tilevna + eina + kunngerð + um + endurvenjing + í + kommunala + geiranum + upp + saman + við + Kommunufelagnum + . + +

+

+ + 8.2 + . + + + Íverksetan + av + verandi + lóggávu + v.m + . + + + Sum + víst + á + omanfyri + í + kapitli + 3 + , + er + seinastu + árini + gjørt + eitt + stórt + arbeiði + við + at + betra + um + lógarkarmarnar + innan + endurvenjingarøkið + . + + + Arbeiðið + er + gjørt + fyri + at + betra + um + tænasturnar + til + borgaran + til + endurvenjing + og + fyri + at + betra + um + samskipanina + millum + geirarnar + , + í + mun + til + endurvenjing + . + +

+

+ + Manglandi + vitan + Í + arbeiðinum + við + hesum + áliti + hevur + tað + tó + víst + seg + , + at + ein + avbjóðing + er + , + at + starvsfólk + , + ið + starvast + á + økinum + ikki + kenna + nóg + væl + til + galdandi + reglur + . + + + Hetta + hevur + ta + avleiðing + , + at + ásetingarnar + í + lóg + , + kunngerð + og + samstarvsavtalu + ikki + virka + nóg + væl + í + praksis + . + + + Í + síðsta + enda + kann + hetta + viðføra + , + at + tænastan + til + borgaran + ikki + virkar + eftir + ætlan + og + borgarin + tí + ikki + fær + neyðuga + endurvenjing + . + + + Hetta + kann + somuleiðis + viðføra + , + at + vit + samfelagsliga + ikki + fáa + fult + gagn + av + teimum + tilboðum + , + sum + eru + í + ymsu + geirunum + og + sum + játtan + er + raðfest + til + . + +

+

+ + Almannaverkið + hevur + eina + fatan + av + , + at + flest + allir + leiðarar + fyri + venjingartænastur + kring + landið + kenna + samstarvsavtaluna + , + meðan + aðrir + samstarvspartar + ikki + kenna + avtaluna + ella + innihaldið + í + avtaluni + í + nøktandi + mun + . + +

+

+ + Harumframt + greiða + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + Kommunufelagið + frá + , + at + avbjóðingar + eru + , + tá + ið + ein + sjúklingur + , + ið + tørvar + endurvenjing + , + fer + frá + einum + geira + í + annan + og + at + avbjóðingarnar + í + hesum + sambandi + kundu + verið + loystar + við + tættari + samskifti + og + samskipan + millum + geirarnar + . + + + 47 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Í + arbeiðinum + hevði + arbeiðsbólkurin + fund + við + MEGD + , + Krabbameinsfelagið + og + Landsfelag + Pensjónista + . + + + Feløgini + upplýstu + , + at + tey + ikki + kenna + til + tey + rættindi + , + tey + hava + til + endurvenjing + sambært + lóg + og + kunngerð + . + + + Tey + kenna + sostatt + lítið + til + , + at + ein + borgari + hevur + rætt + til + endurvenjingarætlan + , + ið + verður + gjørd + saman + við + borgaranum + , + ella + at + borgarin + hevur + rætt + til + samskipara + , + ið + hevur + til + uppgávu + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + samdur + um + , + at + hetta + , + í + løtuni + , + er + tann + størsta + avbjóðingin + í + mun + til + at + fáa + tilboðið + um + endurvenjing + at + virka + betri + og + at + fáa + samskipa + endurvenjingina + millum + geirarnar + . + + + Um + starvsfólkini + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + , + ikki + hava + neyðugu + vitanina + um + regluverkið + á + økinum + og + sjúklingurin + ikki + kennir + síni + rættindi + , + kann + tænastan + ikki + virka + nøktandi + . + + + Arbeiðsbólkurin + sær + eisini + fyrimunir + í + einari + støðugari + og + regluligari + miðling + av + faldaranum + um + endurvenjing + og + teimum + tilboðum + , + sum + eru + til + taks + hjá + borgarunum + . + +

+

+ + Íverksetan + av + lóggávu + v.m + . + + + Fyri + at + fáa + eina + loysn + á + hesum + avbjóðingum + , + metir + arbeiðsbólkurin + , + at + neyðugt + er + at + byrja + eina + tilgongd + við + at + íverkseta + galdandi + lóggávu + á + økinum + , + herundir + gera + eina + miðvísa + ætlan + um + íverksetanina + . + +

+

+ + Í + fyrstu + atløgu + er + tørvur + á + at + undirvísa + starvsfólkum + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + á + øllum + stigum + , + um + galdandi + lógarverk + , + kunngerðir + og + samstarvsavtalu + . + +

+

+ + Hendan + undirvísing + kann + fara + fram + í + einstøku + verkunum + , + við + tað + , + at + undirvíst + verður + í + galdandi + lóggávu + , + kunngerðum + og + samstarvsavtalu + . + + + Mett + verður + , + at + neyðugt + er + at + undirvísa + allastaðni + , + har + starvsfólk + starvast + við + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Tá + ið + talan + er + um + undirvísing + , + er + ikki + nøktandi + , + at + undirvíst + verður + eina + ferð + . + + + Í + slíkum + tilgongdum + er + neyðugt + javnan + at + undirvísa + , + t.d. + einaferð + um + árið + um + lóggávuna + á + økinum + . + + + Starvsfólkini + hava + tørv + á + at + viðlíkahalda + ta + vitan + , + tey + hava + fingið + og + fáa + møguleika + til + , + leypandi + , + at + umrøða + avbjóðingar + í + umsitingini + av + økinum + . + + + Eisini + kunnu + nýggj + starvsfólk + koma + í + starv + , + sum + hava + tørv + á + undirvísing + í + lógarverkinum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + er + neyðugt + at + leggja + eina + ætlan + fyri + , + hvussu + undirvísingin + skal + leggjast + til + rættis + , + á + hvørjum + deildum + innan + Sjúkrahúsverk + , + Almannaverk + og + kommunur + neyðugt + er + at + undirvísa + , + og + hvussu + ofta + undirvísingin + skal + fara + fram + . + + + Síðani + er + neyðugt + at + fara + undir + tilgongdina + at + undirvísa + starvsfólkum + í + teimum + trimum + geirunum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + borgarar + og + starvsfólk + á + økinum + eiga + at + kenna + til + og + hava + atgongd + til + eina + fullfíggjaða + og + dagførda + kunning + um + endurvenjingartilboðini + í + ymsu + økjunum + . + + + Vert + er + eisini + at + umhugsa + at + umskipa + faldaran + um + endurvenjing + og + venjing + frá + 2022 + til + eitt + talgild + arbeiðsskjal + , + sum + verður + dagført + so + hvørt + , + sum + broytingar + verða + gjørdar + . + + + Um + hetta + skal + gerast + , + má + støða + tó + takast + til + , + hvør + hevur + ábyrgd + av + at + tryggja + , + at + faldarin + er + rætt + dagførdur + , + eins + og + at + tryggja + , + at + borgarar + og + fakfólk + á + ymsu + økjunum + , + kenna + til + faldaran + og + fáa + vitan + um + , + hvar + tey + kunnu + fáa + atgongd + til + hann + . + + + 48 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + farið + verður + undir + eina + skipaða + tilgongd + , + har + arbeitt + verður + við + at + íverkseta + galdandi + lóggávu + , + kunngerð + og + samstarvsavtalu + innan + endurvenjing + og + at + ein + ítøkilig + ætlan + verður + gjørd + fyri + hesum + arbeiðinum + . + +

+

+ + Í + fyrstu + atløgu + verður + mælt + til + , + regluliga + , + at + undirvísa + starvsfólkum + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + um + galdandi + lógarverk + , + kunngerðir + og + samstarvsavtalu + . + + + Hetta + soleiðis + , + at + øll + starvsfólk + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + kenna + lógarverkið + . + +

+

+ + Umframt + undirvísing + um + lóggávu + í + einstøku + geirunum + , + verður + eisini + mett + , + at + neyðugt + verður + at + undirvísa + uppá + tvørs + av + geirunum + , + so + starvsfólkini + í + teimum + ymsu + verkunum + fáa + vitan + um + , + galdandi + lóggávu + og + praksis + í + øllum + geirum + og + saman + kunnu + umrøða + avbjóðingar + og + loysnir + í + samskipanini + av + hesum + . + + + Arbeiðsbólkurin + sær + eisini + fyrimunir + í + at + arbeiða + við + at + økja + um + kunnleikan + til + mentan + , + fortreytir + og + arbeiðshættir + í + ymsu + geirunum + . + + + Í + hesum + sambandi + eigur + at + verða + arbeitt + við + , + at + starvsfólk + í + øllum + geirum + fáa + eina + felags + fatan + av + , + at + tey + arbeiða + øll + við + persónum + , + ið + skulu + endurvinna + mistar + førleikar + . + + + Neyðugt + er + at + bróta + niður + mørkini + millum + geirarnar + . + + + Óansæð + um + starvsfólkini + arbeiða + í + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + ella + hjá + kommununum + , + so + er + neyðugt + , + at + tey + samstarva + um + , + at + persónurin + , + fær + eitt + samanhangandi + endurvenjingartilboð + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + hvussu + undirvísingin + uppá + tvørs + av + geirum + kundi + verið + skipað + . + + + Nógvir + ymiskir + mátar + eru + at + skipa + eina + slíka + íverksetan + uppá + . + + + Ein + máti + er + at + skipa + temadagar + , + har + starvsfólk + í + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + , + ið + starvast + við + endurvenjing + luttaka + . + + + Á + hesum + temadøgum + kundi + ávísar + avbjóðingar + verið + tiknar + upp + , + har + trupulleikarnir + vórðu + umrøddir + og + viðgjørdir + uppá + tvørs + av + geirunum + , + t.d. + við + bólkaarbeiði + ella + øðrum + . + + + Hesir + temadagar + kundu + verið + skipaðir + sum + heildagstiltak + ella + seinnapartstiltak + . + +

+

+ + Eisini + kundi + verið + umhugsað + , + at + havt + temadagar + , + har + leiðarar + , + sum + starvast + við + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + , + kunnu + savnast + at + umrøða + ávísar + avbjóðingar + innan + samskipan + av + endurvenjing + millum + geirarnar + . + +

+

+ + Tá + ið + talan + er + um + temadagar + , + metir + arbeiðsbólkurin + eisini + , + at + tað + er + neyðugt + at + hava + afturvendandi + tiltøk + , + t.d. + at + miða + ímóti + , + at + temadagar + verða + hildnir + eina + til + tvær + ferðir + um + árið + , + har + ymiskar + avbjóðingar + verða + tiknar + upp + til + umrøðu + á + hvørjum + temadegi + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tað + er + møguligt + at + leggja + samskipanina + av + hesum + temadøgum + í + eina + fasta + legu + , + t.d. + við + at + geirarnir + árliga + , + skiftast + um + at + hava + samskipandi + ábyrgd + . + +

+

+ + 49 + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + hvussu + arbeiðið + kann + setast + í + verk + . + + + Ein + møguleiki + er + at + seta + ein + verkætlanarleiðara + til + at + taka + sær + av + íverksetanini + av + galdandi + lóggávu + á + endurvenjingarøkinum + . + + + Hetta + kann + verða + ein + dýr + loysn + , + við + tað + , + at + verkætlanarleiðari + v.m + . + + + skal + lønast + . + +

+

+ + Ein + einfaldari + loysn + er + , + at + arbeiðsbólkurin + , + ið + hevur + skrivað + hetta + álit + , + tekur + sær + av + at + fáa + glið + á + íverksetanina + og + síðani + letur + arbeiðið + til + leiðslurnar + í + geirunum + at + føra + víðari + . + + + Í + arbeiðnum + kann + arbeiðsbólkurin + hava + starvsfólk + , + ið + arbeiða + í + ávíkavist + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommunum + , + herundir + leiðarar + , + dygdarmennarar + og + onnur + til + at + hjálpa + sær + at + fyrireika + íverksetanina + og + at + undirvísa + starvsfólkum + . + + + Temadagarnir + kundu + verið + skipaðir + á + tann + hátt + , + at + tað + uppá + skift + er + ávíkavast + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunurnar + , + ið + standa + fyri + temadegnum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + starvsfólk + í + Heilsumálaráðnum + , + Almanna + - + og + mentamálaráðnum + og + hjá + Kommunufelagnum + , + saman + við + leiðslunum + í + geirunum + , + skipa + fyri + at + íverkseta + galdandi + lóggávu + á + endurvenjingarøkinum + . + + + 8.3 + . + + + Avbjóðingar + við + endurvenjingarætlan + Sum + omanfyri + nevnt + er + rætturin + til + endurvenjingarætlan + og + viðlíkahalds + venjingarætlan + reguleraður + í + kunngerð + á + heilsuøkinum + og + almannaøkinum + . + + + Hetta + er + ikki + regulerað + í + kunngerð + á + kommunala + økinum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + bjóðar + sjúklinginum + eina + endurvenjingarætlan + , + tá + ið + endurvenjing + verður + veitt + á + sjúkrahúsi + . + + + Sjúklingurin + skal + í + seinasta + lagi + við + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + ella + tá + ið + ambulanta + endurvenjingin + er + endað + , + fáa + endurvenjingar + ætlanina + . + + + Innan + Almannaverkið + og + kommunurnar + verður + endurvenjing + veitt + grundað + á + eina + fakliga + meting + hjá + ávikavist + Almannaverkinum + ella + kommununi + . + + + Áðrenn + endurvenjing + verður + veitt + , + skal + Almannaverkið + gera + eina + endurvenjingarætlan + í + samstarvi + við + sjúklingin + . + + + Kommunurnar + gera + somuleiðis + endurvenjingarætlanir + fyri + borgarar + , + sum + fáa + endurvenjing + í + kommununi + . + +

+

+ + Vísandi + til + tær + frágreiðingar + , + ið + arbeiðsbólkurin + hevur + fingið + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + eru + ikki + tær + stóru + avbjóðingarnar + við + endurvenjingarætlan + í + hvørjum + geira + sær + , + men + avbjóðingar + eru + , + tá + ið + persónurin + skal + fara + úr + einum + geira + í + annan + . + +

+

+ + Avbjóðingar + millum + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + Almannaverkið + upplýsir + , + at + endurvenjingarætlan + javnan + fylgir + við + borgarum + , + sum + verða + ávístir + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + men + ikki + altíð + . + + + Samstarv + verður + aloftast + fingið + í + lag + , + um + Almannaverkinum + tørvar + nærri + lýsing + av + borgaranum + . + + + Oftast + er + talan + um + endurvenjingarætlan + , + men + viðhvørt + er + talan + um + avrit + av + journal + ( + notat + frá + kanningum + hjá + ergoterapeuti + og + fysioterapeuti + , + kanningarúrslit + frá + røntgen + ella + frá + aðrari + kanning + ella + útskrivingarbrævi + ) + . + + + Eisini + vísir + Almannaverkið + á + , + at + endurvenjingarætlanir + til + tíðir + koma + ov + seint + og + tað + tí + ber + illa + til + at + skipa + skiftið + á + nøktandi + hátt + . + + + 50 + +

+

+ + Kommunufelagið + upplýsir + , + at + endurvenjingarætlanir + frá + Sjúkrahúsverkinum + vanliga + verða + latnar + kommununum + , + tá + ið + hetta + er + viðkomandi + . + + + Tað + eru + tó + kommunur + , + sum + regluliga + uppliva + , + at + endurvenjingarætlanir + ikki + verða + latnar + frá + Sjúkrahúsverkinum + ; + eisini + í + førum + har + tað + sambært + kommununum + átti + at + verið + gjørd + ein + endurvenjingarætlan + . + + + Fatanin + hjá + kommununum + sum + heild + er + , + at + endurvenjingarætlanir + frá + Sjúkrahúsverkinum + vanliga + eru + eitt + gott + útgangsstøðið + fyri + at + gera + eina + framhaldandi + ætlan + fyri + borgaran + . + + + Fleiri + dømi + eru + tó + um + , + at + útgangsstøðið + kann + styrkjast + . + +

+

+ + Afturvendandi + trupulleikar + í + hesum + sambandi + eru + serliga + , + at + hædd + ikki + altíð + verður + tikin + fyri + støðuni + hjá + borgaranum + í + heiminum + . + + + Borgarin + fær + , + av + givnum + orsøkum + , + ikki + somu + hjálp + í + egnum + heimi + , + sum + viðkomandi + kann + fáa + á + einari + seingjardeild + . + + + Harumframt + kann + vera + stórur + munur + á + fysisku + kringstøðunum + – + bæði + innan + - + og + uttandura + – + og + hetta + kann + avdúka + serligar + avbjóðingar + , + tá + ið + borgarin + kemur + aftur + í + heimligar + umstøður + . + +

+

+ + Kommunurnar + meta + sum + heild + ikki + , + at + tær + hava + tørv + á + at + fáa + sera + nágreiniligar + endurvenjingarætlanir + . + + + Tørvurin + er + heldur + at + fáa + góðan + kunnleika + til + borgaran + og + borgarans + sjúkrasøgu + . + + + Í + hesum + sambandi + meta + fleiri + kommunur + tað + vera + ein + trupulleika + , + at + atgongdin + til + upplýsingar + í + COSMIC + er + so + avmarkað + . + + + Kommunurnar + meta + samstundis + , + at + avbjóðingarnar + við + endurvenjingarætlanunum + í + stóran + mun + kunnu + loysast + við + tættari + samskifti + , + vitanardeiling + og + samskipan + millum + geirarnar + . + + + Somuleiðis + kunnu + avbjóðingarnar + loysast + við + , + at + ætlanin + fyri + borgaran + í + størst + møguligan + mun + tekur + støðið + í + gerandisdegnum + hjá + borgaranum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + víst + á + , + at + tað + er + ein + avbjóðing + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + eina + endurvenjingarætlan + og + tá + ið + sjúklingurin + skal + hava + endurvenjing + víðari + innan + Almannaverkið + , + ger + Almannaverkið + nýggja + meting + og + nýggja + endurvenjingarætlan + til + sjúklingin + . + + + Sama + er + galdandi + fyri + kommunurnar + . + +

+

+ + Ávís + áhugafeløg + vísa + eisini + á + , + at + tað + er + ein + trupulleiki + , + at + hinir + geirarnir + ikki + fylgja + endurvenjingarætlanini + hjá + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + hetta + í + summum + førum + viðførir + , + at + tann + endurvenjing + , + sum + sjúklingur + hevur + fingið + á + sjúkrahúsinum + , + dettur + niðurfyri + , + tá + ið + sjúklingurin + verður + útskrivaður + . + + + Tí + hevur + Sjúkrahúsverkið + ta + fatan + , + at + tað + kann + vera + burturspilt + arbeiði + at + gera + eina + endurvenjingarætlan + . + +

+

+ + Almannaverkið + metir + ikki + at + tað + er + ein + avbjóðing + , + at + Almannaverkið + ger + sína + egnu + endurvenjingarætlan + , + tá + ið + borgarin + byrjar + eitt + venjingarskeið + innan + Almannaverkið + . + + + Hetta + merkir + tó + ikki + , + at + endurvenjingarætlanin + frá + Sjúkrahúsverkinum + er + óneyðug + . + + + Tvørturímóti + metir + Almannaverkið + at + tað + er + neyðugt + , + at + endurvenjingarætlan + fylgir + við + í + sambandi + við + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + har + venjing + hevur + verið + partur + av + viðgerðini + . + + + Hetta + fyri + at + tryggja + , + at + tænastan + til + borgaran + byggir + víðari + á + ta + vitan + , + sum + Sjúkrahúsverkið + hevur + ognað + sær + um + støðuna + hjá + borgaranum.8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 51 + +

+

+ + Kommunurnar + meta + sum + heild + , + at + endurvenjingarætlanirnar + hjá + Sjúkrahúsverkinum + , + eru + eitt + gott + útgangsstøðið + fyri + at + gera + eina + framhaldandi + ætlan + fyri + borgaran + . + + + Kommunurnar + viðmerkja + . + + + at + endurvenjingarætlanirnar + frá + Sjúkrahúsverkinum + á + ongan + hátt + mugu + metast + sum + burturspilt + arbeiðið + , + tí + ætlanirnar + í + summum + førum + eru + einasta + skjalið + , + sum + kommunan + hevur + um + borgaran + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + er + sostatt + av + teirri + fatan + , + at + endurvenjingarætlanirnar + ikki + í + nóg + stóran + mun + verða + nýttar + í + í + hinum + geirunum + , + ímeðan + Almannaverkið + og + kommunurnar + eru + av + teirri + fatan + , + at + tað + er + neyðugt + at + fáa + endurvenjingarætlan + frá + Sjúkrahúsverkinum + , + soleiðis + at + víðari + endurvenjingin + í + Almannaverkinum + byggir + á + vitanina + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Báðir + geirar + eru + áhugaðir + í + , + at + endurvenjingarætlanin + virkar + best + møguligt + til + gagns + fyri + sjúklingin + . + +

+

+ + Umrøða + í + arbeiðsbólkinum + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tørvur + er + á + at + fáa + eina + felags + fatan + ímillum + geirarnar + av + , + hvussu + skipanin + við + endurvenjingarætlan + kann + virka + best + møguligt + , + tá + ið + ein + sjúklingur + fer + úr + einum + geira + í + annan + . + + + Til + hetta + er + neyðugt + at + fara + undir + eina + tilgongd + , + har + umboð + frá + Sjúkrahúsverki + , + Almannaverki + og + kommunum + arbeiða + saman + við + at + fáa + eina + felags + fatan + av + , + hvussu + skipanin + við + endurvenjingarætlan + kann + styrkjast + og + samskipast + á + besta + hátt + , + so + at + endamálið + við + endurvenjingarætlanini + verður + rokkið + og + sjúklingurin + í + størst + møguligan + mun + endurvinnur + mistar + førleikar + . + +

+

+ + Sum + upplýst + omanfyri + er + skipanin + í + Danmark + tann + , + at + kommunustýrið + , + ið + hevur + ábyrgd + av + endurvenjingini + eftir + útskrivan + av + sjúkrahúsi + , + ikki + hevur + heimild + til + at + víkja + frá + læknafakligu + metingini + av + endurvenjingartørvinum + hjá + sjúklinginum + . + + + Um + tað + í + endurvenjingarætlanini + stendur + , + at + sjúklingurin + hevur + tørv + á + almennari + endurvenjing + eftir + útskrivan + , + skal + kommunustýrið + skjótast + gjørligt + meta + um + , + hvørt + sjúklingurin + hevur + tørv + á + grundleggjandi + ella + kompleksari + endurvenjing + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + um + líknandi + skipan + átti + at + verið + sett + í + gildi + í + Føroyum + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + hevði + verið + ein + fyrimunur + fyri + sjúklingin + , + um + Almannaverk + og + kommunur + høvdu + skyldu + til + at + fylgja + endurvenjingarætlanini + hjá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Mett + verður + at + hetta + hevði + tryggja + , + at + sjúklingurin + fekk + framhaldandi + endurvenjing + í + hinum + geirunum + , + tá + ið + tað + varð + neyðugt + , + umframt + at + sjúklingurin + fekk + eitt + samanhangandi + endurvenjingartilboð + frá + innskrivan + á + sjúkrahúsi + , + til + endurvenjingin + varð + liðug + . + + + Ein + fyrimunur + við + hesum + leisti + hevði + eisini + verið + , + at + sjúklingurin + bert + hevði + eina + endurvenjingarætlan + at + fyrihalda + seg + til + . + +

+

+ + Almanna + - + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + meta + ikki + at + hesin + leistur + er + rætta + loysnin + , + við + tað + at + tað + kann + hava + óhepnar + avleiðingar + fyri + geirarnar + , + um + tað + verður + lógarásett + , + at + endurvenjingarætlanin + hjá + Sjúkrahúsverkinum + skal + verða + fylgd + í + hinum + geirunum + . + + + Eisini + verður + mett + , + at + tað + ikki + er + skynsamt + at + íverkseta + eina + skipan + ið + er + gjørd + eftir + donskum + viðurskiftum + í + Føroyum + , + við + tað + at + bygnaðurin + í + hesum + skipanum + í + Danmark + og + Føroyum + er + ymiskur + og + at + danskar + kommunur + hava + aðrar + uppgávur + enn + Almannaverkið + og + føroysku + kommunurnar + . + + + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 52 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + tær + avbjóðingar + ið + eru + viðvíkjandi + endurvenjingarætlanunum + millum + geirarnar + kunnu + loysast + við + at + íverkseta + eina + skipaða + tilgongd + , + har + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + arbeiða + saman + um + at + fáa + eina + felags + fatan + av + , + hvussu + endurvenjingarætlanin + kann + tæna + persónunum + best + møguligt + tvørturum + geirarnar + , + so + at + hesin + í + størst + møguligan + mun + kann + endurvinna + mistar + førleikar + . + + + Hetta + kann + verða + gjørt + í + sambandi + við + íverksetan + av + verandi + lóggávu + , + sum + mælt + er + til + undir + punkti + 8.2. + omanfyri + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + er + samdur + um + , + at + um + hendan + tilgongd + ikki + vísir + seg + at + bera + á + mál + , + er + neyðugt + at + umhugsa + aðrar + loysnir + . + + + Í + hesum + sambandi + eigur + at + verða + kannað + , + hvussu + londini + rundanum + okkum + hava + skipað + seg + innan + hetta + økið + við + endurvenjingarætlan + , + og + um + vit + í + Føroyum + kunnu + betra + um + skipanina + við + endurvenjingarætlan + við + íblástri + frá + lóggávu + og + praksis + í + londunum + rundan + um + okkum + . + + + Í + hesum + arbeiði + eigur + danska + skipanin + at + kannast + nærri + , + herundir + , + um + føroyska + lóggávan + eigur + at + verða + broytt + , + soleiðis + at + tann + endurvenjingarætlan + , + ið + verður + gjørd + í + Sjúkrahúsverkinum + , + skal + verða + fylgd + í + Almannaverki + og + kommunum + . + + + Í + slíkum + arbeiði + er + tó + týdningarmikið + at + hava + í + huga + , + at + tað + kann + vera + avbjóðandi + at + taka + einstakar + fyriskipanir + burturúr + og + føra + tær + inn + í + føroysku + skipanirnar + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + at + man + í + hesari + tilgongdini + eigur + at + taka + støðu + til + , + hvørjir + upplýsingar + í + COSMIC + kunnu + og + skulu + vera + tøkir + hjá + móttakandi + geiranum + , + tá + ið + ein + borgari + er + liðugt + endurvandur + í + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + farið + verður + undir + eina + skipaða + tilgongd + , + har + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunur + arbeiða + saman + um + at + fáa + skipanina + við + endurvenjingarætlan + at + virka + , + tá + ið + ein + sjúklingur + , + við + tørvi + á + endurvenjing + , + fer + úr + einum + geira + yvir + í + annan + . + +

+

+ + 8.4 + . + + + Avbjóðingar + við + samskipan + Sum + omanfyrinevnt + er + rætturin + hjá + einum + persóni + at + fáa + samskipað + sítt + endurvenjingartilboð + reguleraður + í + kunngerð + . + + + Sambært + § + 4 + í + kunngerð + nr. + 17 + / + 2017 + um + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + , + skal + Sjúkrahúsverkið + tilnevna + eitt + heilsustarvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + sjúklingin + . + + + Skipað + skal + vera + fyri + inn + - + og + útskrivingarsamrøðum + o.a. + á + sjúkra + húsinum + , + har + avvarðandi + heilsustarvsfólk + , + sjúklingurin + , + hansara + avvarðandi + og + um + neyðugt + onnur + luttaka + . + + + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 53 + +

+

+ + Um + lækni + metir + , + at + sjúklinginum + tørvar + endurvenjing + frá + Almannaverki + ella + kommunu + eftir + útskrivan + , + skal + sjúkrahúsverkið + samstarva + við + hesar + myndugleikar + um + framhaldandi + endurvenjing + . + + + Hetta + samstarv + skal + verða + sett + í + verk + skjótast + gjørligt + í + endurvenjingartilgongdini + . + + + Í + § + 4 + í + kunngerð + nr. + 130 + / + 2021 + um + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + , + skal + Almannaverkið + tilnevna + eitt + starvsfólk + at + hava + ábyrgdina + av + at + samskipa + endurvenjingartilboðið + til + borgaran + . + + + Um + mett + verður + , + at + borgari + , + ið + fær + endurvenjing + frá + Almannaverkinum + tørvar + endurvenjing + frá + sjúkrahúsi + ella + kommunu + , + skal + Almannaverkið + samstarva + við + sjúkrahúsi + ella + kommunu + . + + + Hetta + samstarv + skal + setast + í + verk + skjótast + gjørligt + í + endurvenjingartilgongdini + . + + + Ásetingar + eru + ikki + í + kunngerð + um + samskipan + hjá + kommununum + . + +

+

+ + Samanumtikið + metir + Sjúkrahúsverkið + , + at + skipanin + riggar + við + at + samskipa + endurvenjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sjúklingar + , + ið + eru + innlagdir + í + longri + tíðarskeið + fáa + samskipara + , + ið + samskipar + teirra + endurvenjingartilboð + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Tá + ið + talan + er + um + styttri + innleggingar + , + er + ikki + altíð + brúk + fyri + samskipan + av + endurvenjingini + , + og + tá + verður + mett + um + , + hvørjir + sjúklingar + koma + at + hava + brúk + fyri + framhaldandi + endurvenjing + . + + + Sjúkrahúsverkið + metir + eisini + , + at + skipanin + riggar + væl + við + samskipan + av + framhaldandi + endurvenjingartilboðum + til + tey + , + ið + verða + útskrivað + við + eini + endurvenjingarætlan + til + framhaldandi + endurvenjing + í + Almannaverki + ella + hjá + kommunum + . + +

+

+ + Í + Almannaverkinum + er + mannagongdin + tann + , + at + tá + ið + borgari + fær + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + verður + ein + kontaktterapeutur + valdur + , + sum + hevur + evstu + ábyrgd + av + at + arbeitt + verður + eftir + venjingarætlanini + og + at + neyðugu + dagføringarnar + verða + gjørdar + . + + + Eisini + hevur + kontaktterapeuturin + evstu + ábyrgd + av + samstarvi + við + aðrar + partar + . + +

+

+ + Almannaverkið + og + kommunurnar + upplýsa + , + at + tey + ikki + , + í + nóg + stóran + mun + , + verða + kunnað + ella + inndrigin + , + tá + ið + ein + sjúklingur + , + ið + verður + útskrivaður + av + Sjúkrahúsverkinum + , + hevur + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + . + + + Sjúkrahúsverkið + hevur + upplýst + , + at + tey + javnan + hava + internar + tvørfakligar + fundir + um + samskipan + av + endurvenjing + . + + + Landssjúkrahúsið + hevur + upplýst + , + at + tey + ikki + altíð + , + í + nóg + góðari + tíð + , + vita + , + um + sjúklingurin + skal + hava + víðari + endurvenjing + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + , + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + , + Almannaverkinum + ella + hjá + kommununum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + skipanin + viðvíkjandi + samskipan + av + endurvenjingini + tørvar + ábøtur + og + avbjóðingar + innan + samskipan + av + endurvenjingini + millum + geirarnar + kunnu + loysast + við + , + at + undirvíst + verður + í + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + og + kommununum + um + ásetingarnar + um + samskipan + í + galdandi + lóggávu + , + umframt + at + tað + regluliga + verður + skipa + fyri + temadøgum + uppá + tvørs + av + geirunum + . + +

+

+ + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 548.5 + . + + + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + +

+

+ + Yvirskipað + sær + tað + út + til + , + at + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingin + riggar + væl + í + hvørjum + geira + sær + , + men + sum + lýst + omanfyri + eru + ávísar + avbjóðingar + , + tá + borgarar + skulu + flyta + frá + einum + geira + yvir + í + ein + annan + geira + . + + + Tað + sær + út + til + at + ymiskir + bólkar + av + borgarum + detta + niður + ímillum + skipanirnar + og + tískil + onki + tilboð + fáa + um + antin + endurvenjing + ella + viðlíkahaldsvenjing + +

+

+ + Almannaverkið + og + kommunurnar + meta + , + at + tað + serliga + eru + tveir + bólkar + av + borgarum + , + ið + detta + niður + ímillum + . + +

+

+ + Borgarar + , + ið + hava + fingið + viðgerð + í + útlandinum + og + eru + útskrivaðir + til + egið + heim + Tann + eini + bólkurin + eru + borgarar + , + sum + hava + fingið + viðgerð + í + útlandinum + , + og + sum + verða + útskrivaðir + til + egið + heim + , + t.d + av + donskum + sjúkrahúsi + . + + + Hesi + kunnu + t.d. + vera + fólk + við + amputatión + ella + bróst-skurðviðgerð + , + sum + náturliga + eiga + eitt + uppfylgjandi + ( + post-operativt + ) + venjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Ofta + hava + tey + ikki + eina + uppfylgjandi + avtalu + / + samrøðu + í + sambandi + við + , + at + tey + koma + heim + aftur + til + Føroyar + , + og + fáa + ofta + ikki + nøktandi + kunning + í + útlandinum + , + sum + ger + tey + før + fyri + sjálvi + at + venda + sær + til + avvarðandi + sjúkrahús + . + + + Tey + fáa + heldur + ikki + eina + innkalling + til + venjing + , + tí + t.d. + veit + Ergo + - + og + fysioterapideildin + á + Landssjúkrahúsinum + , + av + góðum + grundum + ikki + av + , + at + tey + hava + tørv + á + venjing + . + +

+

+ + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 55 + +

+

+ + Borgarar + við + løttum + og + miðaltungum + skaðum + . + + + Hin + bólkurin + , + ið + Almannaverkið + sær + lítið + til + , + eru + borgarar + , + sum + hava + lættar + og + miðaltungar + skaðar + . + + + Tey + kunnu + vísa + seg + eftir + eina + tíð + , + tá + ið + t.d. + “ + fjald + brek + ” + eftir + heilaskaða + koma + til + sjóndar + , + eftir + at + tey + eru + komin + heim + . + + + Tá + er + initiativið + at + søkja + venjing + annaðhvørt + teirra + egna + , + ella + hjá + avvarðandi + teirra + . + + + Fatanin + hjá + Almannaverkinum + er + , + at + hesi + hava + eitt + venjingartilboð + í + Sjúkrahúsverkinum + til + ongin + venjingartørvur + verður + mettur + at + verða + eftir + . + + + Ein + hugsað + frágreiðing + kann + vera + , + at + førleikaskerjingin + ikki + hevur + víst + seg + í + tí + varda + umhvørvinum + , + sum + eitt + sjúkrahús + av + góðum + grundum + er + , + ella + at + metingin + hevur + verið + , + at + avbjóðingin + fór + at + laga + seg + av + sær + sjálvum + , + og + tí + ikki + kravdi + víðari + venjing + . + +

+

+ + Styrkin + í + venjingartilboðnum + hjá + Almannaverkinum + er + , + at + venjingin + kann + fyriganga + í + egnum + heimi + og + nærumhvørvinum + . + + + Eisini + kann + neyv + samskipan + gerast + við + t.d. + sosialráðgevar + og + stuðlar + , + um + talan + er + um + arbeiðsbúgving + ella + aðrar + avbjóðingar + við + at + fáa + gerandislívið + at + virka + eftir + skaða + . + + + Ein + samskipan + sum + ikki + kemur + til + sín + rætt + , + tá + Sjúkrahúsverkið + bjóðar + venjing + inni + á + sjúkrahúsinum + , + til + mett + verður + at + venjingartørvurin + er + av. + Fjaldu + skaðarnar + koma + oftast + ikki + til + sjóndar + í + fullum + líki + fyrr + enn + borgarin + er + heima + í + egnum + umhvørvi + . + + + Tað + er + kompleksiteturin + í + gerandislívinum + , + sum + avdúkar + avbjóðingarnar + . + + + Tí + er + tað + fatanin + hjá + Almannaverkinum + , + at + borgarin + er + best + møttur + , + um + hann + eisini + fær + bjóða + venjing + uttan + fyri + stovnsumhvørvið + , + sum + eitt + sjúkrahús + av + góðum + grundum + er + , + meðan + tað + framvegis + er + útlit + fyri + førleikamenning + eftir + skaðan + . + + + Við + at + verða + knýttur + at + einum + venjingartilboði + eftir + útskrivan + , + styrkist + møguleikin + fyri + at + borgarin + verður + loftaður + , + og + fær + venjing + , + um + so + er + at + “ + fjaldir + skaðar + ” + vísa + seg + , + eftir + at + lívið + uttan + fyri + sjúkrahúsið + er + byrjað + . + +

+

+ + Tað + er + trupult + hjá + Almannaverkinum + at + siga + , + hvussu + nógvir + borgarar + verða + vandir + inni + á + sjúkrahúsunum + , + inntil + venjingartørvurin + er + mettur + at + verða + av. + Í + mun + til + almen + hagtøl + , + um + hvussu + nógv + prosent + av + fólkunum + í + einum + landi + , + verða + rakt + av + t.d. + apoplexi + árliga + , + so + kann + tað + vekja + undran + , + at + fleiri + borgarar + ikki + verða + ávístir + til + venjing + hjá + Almannaverkinum + , + tá + hesir + vera + útskrivaðir + av + sjúkrahúsi + . + +

+

+ + Kommunurnar + kunnu + taka + undir + við + sjónarmiðunum + hjá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + vísir + á + , + at + tey + kenna + til + trupulleikan + við + at + fjaldir + skaðar + vísa + seg + eftir + , + at + borgarin + er + mettur + liðugt + endurvandur + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sjúkrahúsverkið + væntar + , + at + hesin + trupulleiki + í + stóran + mun + , + verður + loystur + við + , + at + ein + neurosálarfrøðingur + er + settur + í + starv + innan + endurvenjingina + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + mannagongdir + , + ið + tryggja + at + borgarar + við + løttum + skaðum + , + ið + verða + mettir + liðugt + endurvandir + , + fáa + upplýsing + um + teirra + møguleikar + at + fáa + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + frá + ávikavist + Almannaverkinum + og + kommununum + . + +

+

+ + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 56 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + Almannaverkið + og + kommunurnar + gera + mannagongdir + , + ið + tryggja + , + at + kunning + um + endurvenjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + verður + skrásett + og + ein + meting + verður + gjørd + viðvíkjandi + tørvi + á + víðari + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Fólkapensjónistar + , + ið + ikki + fáa + tilboð + frá + kommununi + frammanundan + . + + + Okkurt + bendir + á + , + at + ávísir + fólkapensjónistar + møguliga + ikki + fáa + eitt + viðkomandi + venjingartilboð + . + +

+

+ + Helst + snýr + hetta + seg + serliga + um + teir + borgarar + , + sum + hava + klárað + seg + sjálvar + og + / + ella + ikki + frammanundan + fáa + tilboð + frá + kommununini + . + +

+

+ + Sum + dømi + kunnu + nevnast + borgarar + , + sum + búgva + í + egnum + heimi + og + sum + eftir + sjúkrahús + viðgerð + fáa + tørv + á + venjing + . + + + Talan + kann + eisini + vera + um + borgarar + , + sum + áður + hava + fingið + tilboð + frá + Almannaverkinum + og + sum + vegna + aldur + missa + hetta + tilboð + og + eiga + at + koma + í + kommunalt + tilboð + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + betra + um + verandi + mannagongdir + , + so + at + skiftið + yvir + til + kommunurnar + hjá + fólkapensjónistum + , + ið + hava + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + ella + viðlíkahaldsvenjing + , + verður + tryggjað + . + +

+

+ + 8.6 + . + + + Manglandi + flutningstænasta + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + Í + tilmælinum + frá + 2016 + var + víst + á + , + at + tilboðini + til + endurvenjing + hjá + landinum + , + skulu + verða + landsfevnandi + , + og + tilboðini + til + endurvenjing + hjá + kommunum + skulu + vera + atkomulig + hjá + borgarum + í + økinum + . + + + Endurvenjingartilboðið + er + í + ávísum + førum + treytað + av + staðbundnum + viðurskiftum + ella + hvar + í + landinum + borgarin + býr + . + +

+

+ + Sum + nevnt + omanfyri + er + skipanin + í + dag + tann + , + at + ein + sjúklingur + kann + fáa + tilboð + frá + Sjúkrahúsverkinum + um + ambulanta + endurvenjing + , + men + sjúklingurin + fær + ikki + flutning + til + og + frá + sjúkrahúsinum + . + +

+

+ + Hetta + viðførir + , + at + allir + føroyingar + reelt + ikki + fáa + sama + tilboð + um + endurvenjing + . + + + Til + dømis + skal + ein + borgari + , + ið + býr + í + t.d. + Vágunum + , + sjálvur + syrgja + fyri + flutningi + úr + Vágum + til + t.d. + Klaksvíkar + , + fyri + at + fáa + endurvenjing + , + ímeðan + ein + sjúklingur + , + ið + býr + í + Klaksvík + , + ikki + hevur + útreiðslur + av + flutningi + til + endurvenjing + . + + + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 57 + +

+

+ + Hetta + er + ein + avbjóðing + , + sum + viðførir + , + at + sjúklingar + í + ávísum + støðum + í + landinum + , + ikki + taka + av + tilboðnum + um + endurvenjing + , + av + tí + , + at + teir + ikki + hava + nøktandi + flutning + til + og + frá + endurvenjingartilboðnum + . + +

+

+ + Sambært + kunngerð + nr. + 24 + frá + 21. + mars + 2002 + um + flutnings + - + og + ferðaendurgjald + til + sjúklingar + innanoyggja + , + kann + Sjúkrahúsverkið + veita + flutning + til + sjúklingar + , + ið + hava + rætt + til + fríar + veitingar + , + sambært + løgtingslóg + um + sjúkrahúsverkið + . + + + Harumframt + hava + sjúklingar + rætt + til + at + fáa + endurgjald + fyri + ferðaútreiðslur + yvir + 800 + kr. + árliga + . + +

+

+ + Almannaverkið + Almannaverkið + hevur + skyldu + at + veita + landsfevnandi + tænastu + , + og + ofta + vísir + tað + seg + , + at + landafrøðin + kann + vera + ein + avbjóðing + . + + + Nógvar + tænastur + , + herundir + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + eru + staðsettar + í + býum + og + størru + bygdunum + , + og + má + borgarin + sjálvur + syrgja + fyri + flutningi + til + og + frá + tænastuni + . + +

+

+ + Skipanin + er + ætlað + soleiðis + , + at + Almannaverkið + kannar + tørvin + hjá + persóni + og + visiterar + til + flutningstænastu + í + sambandi + við + , + at + borgarin + fær + tillutað + aðra + tænastu + frá + Almannaverkinum + . + + + Flutningstænasta + er + ikki + íverksett + , + hóast + ætlanin + , + sambært + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + varð + , + at + skipanin + skuldi + setast + í + verk + í + 2022 + . + +

+

+ + Almannaverkið + vísir + á + , + at + tað + er + ein + avbjóðing + fyri + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjingina + , + at + flutningstænastan + ikki + er + sett + í + verk + . + + + Vantandi + flutningstænasta + avmarkar + ta + venjing + , + ið + tey + kunnu + bjóða + borgarum + , + ið + ikki + sjálvir + megna + at + koma + til + og + frá + venjing + , + og + tí + ikki + kunnu + taka + av + tilboðnum + um + venjing + . + + + Eisini + vísa + tey + á + , + at + borgarar + í + kommunum + , + sum + eru + við + í + Serflutningsskipan + landsins + eru + betur + stillaðir + , + enn + borgarar + í + øðrum + pørtum + av + landinum + . + +

+

+ + Kommunurnar + Sambært + løgtingslóg + um + heimatænastu + og + eldrarøkt + v.m. + , + hava + kommunurnar + heimild + til + at + veita + flutning + til + og + frá + tænastum + , + veittar + sambært + lógini + . + + + Í + summum + kommunum + verður + koyritænasta + veitt + , + meðan + aðrar + kommunur + ikki + hava + íverksett + nakra + koyritænastu + , + somuleiðis + sum + tað + er + ymiskt + , + hvussu + tænastan + verður + skipað + , + herundir + viðvíkjandi + egingjaldi + . + + + Harumframt + hava + eitt + vaksandi + tal + av + kommunum + eina + almenna + busstænastu + . + + + Her + verður + hugsað + um + tær + 29 + kommunurnar + og + ikki + eldra + økini + , + og + tí + er + hendan + flutningstænastan + vanliga + avmarkað + til + kommunumarkið + . + + + Hóast + hetta + , + so + kunnu + hesar + busstænastur + vera + viðvirkandi + til + at + lætta + um + møguligar + avbjóðingar + við + flutningi + . + +

+

+ + Tilboðini + um + endurvenjing + hjá + kommununum + eru + skipaði + í + Tórshavnar + kommunu + og + í + sjey + samstarvsøkjum + . + + + Hetta + ber + í + sær + , + at + kommunurnar + fevna + um + eitt + minni + landafrøðiligt + øki + enn + Almannaverkið + og + Sjúkrahúsverkið + vanliga + veita + sínar + tænastur + í. + Harafturat + eru + størru + tilboðini + í + kommununum + – + røktarheim + og + sambýli + – + vanliga + staðsett + við + deildum + á + størru + plássunum + , + og + tað + verður + í + stóran + mun + raðfest + at + hava + tilboð + á + øllum + deildum + . + + + Harvið + gerst + landafrøðiliga + økið + enn + minni.8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 58 + +

+

+ + Omanfyrinevnda + kann + hava + verið + viðvirkandi + til + , + at + kommunurnar + ikki + merkja + nakran + munandi + eftirspurning + eftir + flutningstænastum + , + sum + eru + markaðar + endurvenjingartilboðum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + at + manglandi + flutningstænasta + er + ein + avbjóðing + í + mun + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + . + + + Hetta + tí + at + borgarar + , + ið + ikki + sjálvir + eru + førir + fyri + at + koma + til + og + frá + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + ikki + fáa + neyðuga + venjing + og + tí + ikki + endurvinna + mistan + førleika + ella + møguliga + missa + endurvunnan + førleika + , + tí + tey + ikki + fáa + ávísta + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + flutningstænasta + verður + sett + í + verk + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Í + tí + sambandi + verður + mælt + til + at + kunngerð + nr. + 24 + frá + 21. + mars + 2002 + um + flutnings + - + og + ferðaendurgjald + til + sjúklingar + innanoyggja + , + verður + endurskoðað + og + landsstýrisfólkið + í + hesum + sambandi + ásetir + nærri + reglur + um + flutningstænastu + , + undir + hesum + treytir + fyri + at + fáa + flutningstænastu + , + skipan + av + flutningstænastu + og + gjald + fyri + flutningstænastu + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + flutningstænastan + , + sum + er + heimilað + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + , + verður + sett + í + verk + , + og + landsstýrisfólkið + í + hesum + sambandi + ásetir + nærri + reglur + um + flutningstænastu + , + undir + hesum + treytir + fyri + at + fáa + flutningstænastu + , + skipan + av + og + gjald + fyri + flutningstænastu + og + markamót + til + aðrar + flutningsskipanir + . + +

+

+ + 8.7 + . + + + Starvsfólkatrot + Avbjóðingar + hjá + kommunum + kunnu + stundum + vera + við + at + fáa + nóg + mikið + av + skikkaðum + starvsfólki + til + at + standa + fyri + venjingunum + . + + + Tí + kemur + tað + fyri + , + at + tilboðini + verða + skerd + í + styttri + tíðarskeið + ella + í + samanhangandi + tíðarskeið + í + summarfrítíðini + . + + + Almannaverkið + vísir + á + , + at + tey + stundum + hava + avbjóðingar + við + at + manna + farloyvisstørvini + , + meðan + tey + megna + at + manna + flest + øll + tey + føstu + størvini + . + +

+

+ + Hetta + má + tó + metast + sum + ein + generel + samfelagslig + avbjóðing + , + sum + í + mestan + mun + er + orsakað + av + starvsfólkatroti + og + fleiri + geirar + kappast + um + somu + starvsfólk + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + at + heimild + er + fyri + at + keypa + tænastur + frá + hvørjum + øðrum + . + + + Møguliga + kundi + tað + verið + ein + loysn + um + geirarnir + , + sum + kappast + um + somu + starvsfólk + , + gjørdu + meira + av + at + keypa + tænastur + frá + hvørjum + øðrum + . + + + Á + henda + hátt + kundi + tænastan + til + borgaran + verðið + betur + enn + hon + er + í + dag + . + +

+

+ + 8 + . + + + MØGULIGAR + LOYSNIR + Á + VERANDI + AVBJÓÐINGUM + 599 + . + + + JÁTTAN + TIL + ENDURVENJING + +

+

+ + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + + Játtan + til + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + + Játtan + til + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + + Játtan + til + endur9609.1 + . + + + Játtan + til + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + + Játtan + til + endur + og + viðlíkahaldsvenjing + á + kommunala + økinum + +

+

+ + Í + tilmælinum + um + samskipaða + endurvenjing + frá + 2016 + , + varð + mælt + til + , + at + játtan + mátti + setast + av + á + fíggjarlógini + til + raðfesting + av + endurvenjingini + , + soleiðis + at + neyðug + endurvenjingartilboð + kundu + verða + ment + og + sett + í + verk + . + + + Mett + varð + , + at + játtanin + til + endurvenjing + innan + Sjúkrahúsverkið + skuldi + hækkað + 8,5 + mió. + kr. + +

+

+ + Í + 2016 + og + 2017 + vóru + 3 + mió. + kr. + settar + av + til + endurvenjing + á + fíggjarlógini + , + vísandi + til + tilmælið + um + samskipaða + endurvenjing + . + + + Í + 2020 + , + 2021 + og + 2022 + vóru + 5,7 + mió. + kr. + settar + av + á + fíggjarlógini + til + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Sjúkrahúsverkið + hevur + nýtt + hendan + pening + til + at + seta + tveir + fysioterapeutar + til + krabbameinsøki + , + heittvatnshyl + og + ein + ergoterapeut + til + krabbameinsøki + á + Landssjúkrahúsinum + , + ein + fysioterapeutar + til + giktaøkið + og + ein + psykomotoriskan + terapeut + til + scleoroseøkið + v.m + . + + + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + tveir + fysioterapeutar + til + parkinsonøkið + , + barnaøkið + og + hjartaøkið + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + +

+

+ + Harumframt + eru + ein + audilogopedur + , + ein + neurosálarfrøðingur + , + ein + sálar + frøðingur + og + ein + kliniskur + sexologur + settir + í + Sjúkrahúsverkinum + til + at + veita + endur + venjingartænastur + . + + + Umframt + hetta + var + í + 2020 + og + 2021 + játtað + tilsamans + 1,8 + mió. + kr. + til + tilboð + um + endurvenjing + innan + seinheilaskaða + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + . + + + Tilsamans + eru + 10,5 + mió. + kr. + settar + av + í + meirjáttan + til + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + frá + 2016 + til + 2022 + . + +

+

+ + Enn + væntar + eitt + sindur + í + viðvíkjandi + fíggjarligum + kørmum + til + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Av + tí + , + at + starvsfólk + í + Sjúkrahúsverkinum + skulu + nýta + arbeiðsorku + til + at + skriva + endurvenjingarætlanir + og + at + samskipa + endurvenjingartilboðini + til + sjúklingarnar + , + er + tað + , + sambært + Sjúkrahúsverkinum + , + tørvur + á + at + seta + tvey + til + trý + eyka + størv + inn + til + hetta + økið + komandi + árini + . + +

+

+ + Somuleiðis + er + tørvur + á + nýggjum + endurvenjingartilboðum + í + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + nøktandi + játtan + til + samskipan + og + endurvenjingarætlanir + verður + sett + av + innan + Sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + hækka + játtanina + til + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + so + líðandi + , + soleiðis + at + ambulantu + endurvenjingartilboðini + kunnu + víðkast + til + aðrar + málbólkar + . + +

+

+ + 9 + . + + + JÁTTAN + TIL + ENDURVENJING + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + 619.2 + . + + + Játtan + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + Almannaverkið + +

+

+ + Endurvenjing + Almannaverkið + arbeiðir + mið + - + og + stigvíst + við + at + skipa + eina + landsfevnandi + endurvenjingartænastu + . + +

+

+ + Í + løtuni + eru + tvey + toymi + , + sum + eru + staðsett + í + Tórshavn + og + Runavík + / + Klaksvík + . + + + Í + einstøkum + føri + verður + endurvenjingin + veitt + í + nærumhvørvinum + og + heiminum + hjá + borgarum + . + + + Avtalur + vera + eisini + í + ein + ávísan + mun + gjørdar + við + kommunur + og + privatar + veitarar + , + um + nýtslu + av + hølum + og + tólum + og + / + ella + keyp + av + endurvenjingartænastum + . + +

+

+ + Síðani + 2014 + hevur + endurvenjingin + hjá + Almannaverkinum + verið + í + fullum + virksemi + til + allar + málbólkar + og + um + alt + landið + . + + + Í + 2023 + vóru + umleið + 8 + mió. + kr. + avsettar + á + fíggjarlógini + til + endurvenjing + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + endurvenjingin + í + Almannaverkinum + framhaldandi + verður + raðfest + samsvarandi + tørvinum + á + økinum + . + +

+

+ + Viðlíkahaldsvenjing + Almannaverkið + veitir + í + løtuni + viðlíkahaldsvenjing + til + borgarar + , + sum + hava + parkinson + , + sclerosu + og + seinheilaskaða + . + + + Ætlanin + er + at + tænastan + stig + - + og + miðvíst + verður + útbygd + . + +

+

+ + Av + fíggjarligu + metingunum + fyri + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + framgongur + , + at + viðlíkahaldsvenjingin + verður + mett + at + kosta + 12 + mió. + kr. + , + tá + ið + hon + er + fult + útbygd + til + allar + málbólkar + . + + + Higartil + eru + 4 + mió. + kr. + avsettar + til + endamálið + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + hækka + játtanina + til + viðlíkahaldsvenjing + í + Almannaverkinum + við + 2 + mió. + kr. + árliga + komandi + fýra + árini + , + soleiðis + at + tænastan + kann + víðkast + til + allar + málbólkar + , + sum + tørva + viðlíkahaldsvenjing + . + +

+

+ + Samskiftismenning + Í + 2018 + gjørdist + taluvenjing + ein + partur + av + endurvenjingini + , + og + frá + 1. + september + 2021 + hevur + Almannaverkið + havt + heimild + til + at + veita + taluvenjing + sum + ein + part + av + viðlíkahaldsvenjingini + . + +

+

+ + Ásannandi + at + tørvurin + á + samskiftismenning + , + harundir + taluvenjing + , + er + ovurstórur + , + og + hevur + stóran + týdning + fyri + eina + væleydnaða + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + hevur + Almannaverkið + sett + deild + fyri + Samskiftismenning + á + stovn + í + 2023 + , + ið + savnar + alla + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + innan + samskifti + á + einum + stað + . + +

+

+ + Ætlanin + er + , + at + tænastan + stig + - + og + miðvíst + verður + útbygd + , + og + Almannaverkið + ger + einari + neyvari + lýsing + av + tørvinum + , + tá + ið + tænastan + hevur + virkað + í + eina + tíð + . + +

+

+ + 9 + . + + + JÁTTAN + TIL + ENDURVENJING + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + 629.3 + . + + + Játtan + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + á + kommunala + økinum + +

+

+ + Síðan + kommunurnar + yvirtóku + eldrarøktina + er + játtanin + til + endurvenjing + økt + munandi + . + + + Í + Tórshavnar + kommunu + er + samlaða + lønarjáttanin + til + rehabilitering + , + umlætting + , + aktivitetir + og + heilsustimbran + nærum + tvífaldað + , + úr + 13,5 + mió. + kr. + í + 2016 + og + upp + í + 26,6 + mió. + kr. + í + 2022 + . + + + Verður + vøksturin + í + sáttmálalønunum + á + 13 + % + í + tíðarskeiðnum + drigin + frá + , + so + er + talan + um + ein + realvøkstur + í + lønarjáttanini + á + 84 + % + . + + + Eisini + á + eldraøkinum + uttanfyri + Havnina + er + endurvenjing + munandi + uppraðfest + . + + + Í + 2016 + vóru + samanlagt + 14 + ársverk + í + fysio + - + og + ergoterapi + á + teimum + 7 + eldrasamstørvunum + uttanfyri + Havnina + , + og + í + 2022 + varð + játtanin + økt + til + 22 + ársverk + . + + + Hetta + samsvarar + við + ein + vøkstur + á + næstan + 60 + % + . + +

+

+ + 9 + . + + + JÁTTAN + TIL + ENDURVENJING + OG + VIÐLÍKAHALDSVENJING + 6310 + . + + + TILMÆLIR01 + + Nýggj + lóggáva + ella + broytingar + í + lógarverkinum + + Íverksetan + av + verandi + lóggávu + v.m + . + + + + Avbjóðingar + við + endurvenjingarætlan + + Avbjóðingar + við + samskipan + + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + + Manglandi + flutningstænasta + + Starvsfólkatrot + + Játtan + til + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + 64 + 10 + . + + + TILMÆLIR + +

+

+ + Nýggj + lóggáva + ella + broytingar + í + lógarverkinum + 1 + Mælt + verður + frá + , + at + tilevna + og + seta + í + gildi + nýggja + rehabiliteringslóg + . + + + Mett + verður + ikki + , + at + hetta + hevði + loyst + tær + avbjóðingar + , + ið + eru + á + endurvenjingarøkinum + . + + + Mælt + verður + í + staðin + til + , + at + orkan + verður + nýtt + til + at + íverkseta + verandi + regluverk + í + teimum + trimum + geirunum + , + og + fáa + samskipanina + at + virka + í + praksis.2 + Mælt + verður + til + , + at + Almanna + - + og + mentamálaráðið + tekur + málið + um + at + tilevna + eina + kunngerð + um + endurvenjing + í + kommunala + geiranum + upp + saman + við + Kommunufelagnum + . + + + 3 + Mælt + verður + harumframt + til + , + at + farið + verður + undir + at + kanna + , + um + tað + , + við + støði + í + fleirpartasamstarvsavtaluni + frá + 2015 + , + er + gagnligt + at + tilevna + eina + nýggja + samstarvsavtalu + um + endurvenjing + millum + Almannaverk + , + Sjúkrahúsverk + og + kommunur + . + +

+

+ + Íverksetan + av + verandi + lóggávu + v.m + . + + + 4 + Mælt + verður + til + , + at + farið + verður + undir + eina + skipaða + tilgongd + , + har + arbeitt + verður + við + at + íverkseta + galdandi + lóggávu + , + kunngerð + og + samstarvsavtalu + innan + endurvenjing + og + at + ein + ítøkilig + ætlan + verður + gjørd + fyri + hesum + arbeiðinum + . + + + 5 + Í + fyrstu + atløgu + verður + mælt + til + , + regluliga + at + undirvísa + starvsfólkum + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + um + galdandi + lógarverk + , + kunngerðir + og + samstarvsavtalu + . + + + Hetta + soleiðis + , + at + øll + starvsfólk + , + ið + arbeiða + við + endurvenjing + kenna + lógarverkið.6 + Mælt + verður + til + javnan + at + skipa + fyri + undirvísingardøgum + ella + temadøgum + uppá + tvørs + av + geirunum + , + har + avbjóðingarnar + viðvíkjandi + samskipan + av + endurvenjingini + í + ávíkavist + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunum + verða + viðgjørdar + og + har + arbeitt + verður + við + , + í + felag + , + at + finna + loysnir + á + avbjóðingunum + . + + + 7 + Mælt + verður + til + , + at + starvsfólk + í + Heilsumálaráðnum + , + Almanna + - + og + mentamálaráðnum + og + hjá + Kommunufelagnum + , + saman + við + leiðslunum + í + geirunum + , + skipa + fyri + at + íverkseta + galdandi + lóggávu + á + endurvenjingarøkinum + . + + + 65 + 10 + . + + + TILMÆLIR + +

+

+ + Avbjóðingar + við + endurvenjingarætlan + 8 + Mælt + verður + til + , + at + farið + verður + undir + eina + skipaða + tilgongd + , + har + Sjúkrahúsverkið + , + +

+

+ + Almannaverkið + og + kommunur + arbeiða + saman + um + at + fáa + skipanina + við + endurvenjingarætlan + at + virka + , + tá + ið + ein + sjúklingur + , + við + tørvi + á + endurvenjing + , + fer + úr + einum + geira + yvir + í + annan.9 + Um + hendan + tilgongd + ikki + vísir + seg + at + bera + á + mál + , + verður + mælt + til + at + umhugsa + aðrar + loysnir + við + íblástri + frá + , + hvussu + onnur + lond + hava + skipað + seg + innan + økið + . + + + Heilsumálaráðið + metir + , + at + tað + , + í + hesum + sambandi + , + er + umráðandi + at + kanna + , + um + lóggávan + eigur + at + verða + broytt + , + soleiðis + at + endurvenjingarætlanin + , + ið + verður + gjørd + í + Sjúkrahúsverkinum + , + skal + verða + fylgd + í + Almannaverki + og + kommunum + . + +

+

+ + Avbjóðingar + við + samskipan + 10 + Mælt + verður + til + , + at + skipanin + at + tilnevna + ein + samskipara + til + hvørt + endurvenjingartilboð + , + verður + ment + við + regluligari + undirvísing + um + ásetingar + í + lóg + og + kunngerð + um + samskipara + og + við + regluligum + temadøgum + uppá + tvørs + av + geirunum + . + +

+

+ + Borgarar + , + ið + detta + niður + ímillum + skipanirnar + 11 + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + mannagongdir + , + ið + tryggja + , + at + allir + borgarar + , + ið + hava + verið + uttanlands + til + viðgerð + , + koma + inn + aftur + á + sjúkrahúsið + til + eina + viðtalu + . + + + Hetta + soleiðis + , + at + terapeutarnir + í + Sjúkrahúsverkinum + kunnu + meta + um + , + hvørt + borgarin + hevur + tørv + á + endurvenjing + frá + antin + Sjúkrahúsverkinum + , + Almannaverkinum + ella + kommununum.12 + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + mannagongdir + , + ið + tryggja + , + at + borgarar + við + løttum + skaðum + , + ið + verða + mettir + liðugt + endurvandir + , + fáa + upplýsing + um + teirra + møguleikar + at + fáa + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + frá + ávikavist + Almannaverkinum + og + kommununum.13 + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + ger + mannagongdir + , + ið + tryggja + , + at + +

+

+ + Almannaverkið + ella + kommunurnar + fáa + kunning + um + , + at + borgari + við + miðaltungum + skaða + , + er + útskrivaður + av + sjúkrahúsið + , + eisini + í + teimum + førum + har + Sjúkrahúsverkið + metir + , + at + borgarin + er + liðugt + endurvandur.14 + Mælt + verður + til + , + at + Almannaverkið + og + kommunurnar + gera + mannagongdir + , + ið + tryggja + , + at + kunning + um + endurvenjing + frá + Sjúkrahúsverkinum + verður + skrásett + og + ein + meting + verður + gjørd + viðvíkjandi + tørvi + á + víðari + endur + - + ella + viðlíkahaldsvenjing + . + + + 66 + 10 + . + + + TILMÆLIR15 + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + betra + um + verandi + mannagongdir + , + so + at + skifti + yvir + til + kommunurnar + hjá + fólkapensjónistum + , + ið + hava + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + ella + viðlíkahaldsvenjing + , + verður + tryggjað.16 + Mælt + verður + til + , + at + borgarar + eftir + egnum + ynski + , + kunnu + halda + fram + í + verandi + venjingartilboðið + um + hetta + er + væl + grundað + og + geirarnir + í + teimum + førum + nýta + heimildirnar + at + keypa + tænastur + frá + hvørjum + øðrum + . + +

+

+ + Manglandi + flutningstænasta + 17 + Mælt + verður + til + , + at + flutningstænasta + verður + sett + í + verk + innan + Sjúkrahúsverkið + . + + + Í + tí + sambandi + verður + mælt + til + , + at + kunngerð + nr. + 24 + frá + 21. + mars + 2002 + um + flutnings + - + og + ferðaendurgjald + til + sjúklingar + innanoyggja + , + verður + endurskoðað + og + at + landsstýrisfólkið + í + hesum + sambandi + ásetir + nærri + reglur + um + flutningstænastu + , + undir + hesum + treytir + fyri + at + fáa + flutningstænastu + , + skipan + av + flutningstænastu + , + gjald + fyri + flutningstænastu + . + + + 18 + Mælt + verður + til + , + at + flutningstænastan + , + sum + er + heimilað + í + løgtingslóg + um + almannatrygd + og + tænastur + , + verður + sett + í + verk + , + og + landsstýrisfólkið + í + hesum + sambandi + ásetir + nærri + reglur + um + flutningstænastu + , + undir + hesum + treytir + fyri + at + fáa + flutningstænastu + , + skipan + av + og + gjald + fyri + flutningstænastu + og + markamót + til + aðrar + flutningsskipanir.19 + Mælt + verður + til + , + at + allar + kommunur + kanna + eftir + um + staðbundnu + flutningsmøguleikarnir + eru + nøktandi + og + um + neyðugt + er + seta + í + verk + eina + koyritænastu + , + soleiðis + at + allir + fólkapensjónistar + , + ið + ikki + sjálvi + megna + at + koma + til + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + fáa + møguleika + til + tess + . + +

+

+ + Starvsfólkatrot + 20 + Mælt + verður + til + , + at + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + og + kommunurnar + í + felag + umrøða + , + um + tað + ber + til + í + størri + mun + at + gagnnýta + knappa + starvsfólkatilfeingið + við + at + keypa + tænastur + frá + hvørjum + øðrum + . + + + 67 + 10 + . + + + TILMÆLIR + +

+

+ + Játtan + til + endurvenjing + og + viðlíkahaldsvenjing + 21 + Mælt + verður + til + , + at + nøktandi + játtan + til + samskipan + og + endurvenjingarætlanir + verður + sett + av + innan + Sjúkrahúsverkið.22 + Mælt + verður + til + , + at + hækka + játtanina + til + endurvenjing + í + Sjúkrahúsverkinum + so + líðandi + , + soleiðis + at + ambulantu + endurvenjingartilboðini + kunnu + víðkast + til + aðrar + málbólkar.23 + Mælt + verður + til + , + at + endurvenjingin + í + Sjúkrahúsverkinum + framhaldandi + verður + raðfest + samsvarandi + tørvinum + á + økinum.24 + Mælt + verður + til + , + at + endurvenjingin + í + Almannaverkinum + framhaldandi + verður + raðfest + samsvarandi + tørvinum + á + økinum.25 + Mælt + verður + til + , + at + hækka + játtanina + til + viðlíkahaldsvenjing + í + Almannaverkinum + við + 2 + mió. + kr. + árliga + komandi + fýra + árini + , + soleiðis + at + tænastan + kann + víðkast + til + allar + málbólkar + , + sum + tørva + viðlíkahaldsvenjing.26 + Mælt + verður + til + , + at + samskiftismenning + verður + raðfest + , + so + øll + ið + hava + tørv + á + samskiftismenning + innan + endur + - + og + viðlíkahaldsvenjing + , + fáa + hesa + tænastu.27 + Mælt + verður + til + , + at + kommunurnar + framhaldandi + raðfesta + endurvenjing + samsvarandi + tørvinum + á + økinum + . + + + 68 + +

+

+ + FYLGISKJAL + 1 + +

+

+ + Brot + úr + samstarvsavtalu + millum + Almannaverkið + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + frá + 2020 + : + +

+

+ + Endamálið + við + hesi + avtaluni + er + at + betra + um + samlaðu + sjúklinga + - + / + borgaragongdina + við + einum + skipaðum + tvørgeirasamstarvi + millum + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + við + greiðum + ásetingum + viðvíkjandi + innihaldi + og + mannagongdum + . + +

+

+ + Endurvenjing + ( + fysioterapi + , + ergoterapi + vm. + ) + +

+

+ + Endamál + : + +

+

+ + At + borgari + , + ið + hevur + læknafakligan + tørv + á + framhaldandi + endurvenjing + frá + +

+

+ + Almannaverkinum + , + fær + samanhang + í + tænastuna + . + +

+

+ + At + uppgavubýtið + millum + fakbóIkarnar + og + tænastuveitararnar + er + greinað + . + +

+

+ + At + fyribyrgja + at + somu + kanningar + verða + gjørdar + fleiri + ferðir + . + +

+

+ + Málbólkur + : + Borgari + , + sum + eftir + endurvenjing + á + Sjúkrahúsi + framhaldandi + hevur + læknafakligan + tørv + á + endurvenjing + frá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Tænastur + frá + Almannaverkinum + +

+

+ + Endurvenjing + til + borgarar + í + aldrinum + 18-66 + ár + , + sum + hava + tørv + á + endurvenjing + í + sambandi + við + mistan + førleika + . + + + Hetta + fyri + at + fáa + , + ella + fasthalda + , + tilknýtið + til + arbeiðsmarknaðin + . + +

+

+ + Endurvenjing + til + borgarar + í + aldrinum + 18-66 + ár + , + sum + hava + tørv + á + endurvenjing + í + sambandi + við + mistan + førleika + . + + + Hetta + fyri + at + klára + seg + uttan + hjálp + ella + við + minni + hjálp + frá + Almannaverkinum + . + +

+

+ + Gongd + frá + ergo + / + fysioterapi + venjing + til + innlagdar + sjúklingar + / + ambulantar + sjúklingar + til + útskrivan + til + Almannaverkið + +

+

+ + Umsókn + um + endurvenjing + verður + send + Almannaverkinum + , + og + brúkari + skal + skriva + undir + . + +

+

+ + Tá + ið + endurvenjing + ella + ambulant + viðgerð + á + sjúkrahúsi + er + um + at + vera + liðug + , + ger + terapeutur + á + sjúkrahúsi + endurvenjingarætlan + * + ) + saman + vid + borgara + . + +

+

+ + Terapeutar + á + sjúkrahúsi + samstarva + eftir + tørvi + við + avvarðandi + fakbóIkar + , + avtala + uppgávubýtið + og + senda + status + til + avvarðandi + stavn + . + + + * + ) + Endurvenjingarætlan + skal + innihalda + : + +

+

+ + Sjúkrasøgu + +

+

+ + Læknaviðgerð + +

+

+ + Terapeutiskar + interventiónir + +

+

+ + Status + +

+

+ + Tørvslýsingsniða.fo + +

+

+ + HEILSUMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Health + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsupolitikkur_00038.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsupolitikkur_00038.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77094f049f7e9ff8e82af02ad6feb0e5a2697407 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-heilsupolitikkur_00038.xml @@ -0,0 +1,34135 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + heilsupolitikkur + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 23127 words + 26933 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-db4e69266afa7a9b47b7 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + heilsupolitikkur + almannamalaradid-db4e69266afa7a9b47b7 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/heilsupolitikkur.pdf.xml + 2026-01-01 / 2026-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2026-04-09 + Dagfestingin 2026 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/heilsupolitikkur.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ heilsupolitikkur +

+ + HEILSUPOLITIKKUR + 2026-2035 + +

+

+ + HEILSUMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Health23 + +

+

+ + Okkara + heilsa + og + heilsan + hjá + okkara + næstringum + er + av + allar + størsta + týdningi + fyri + flest + menniskju + . + + + Einki + kann + sum + sjúka + broyta + alt + lívið + hjá + okkum + og + okkara + familjum + . + +

+

+ + Tí + vil + eg + við + hesum + heilsupolitikki + leggja + serligan + dent + á + , + hvussu + vit + halda + okkum + frísk + og + fyribyrgja + sjúku + , + so + leingi + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Heilsupolitikkurin + snýr + seg + sjálvsagt + eisini + um + , + hvussu + vit + skulu + menna + eitt + sera + gott + heilsuverk + , + ið + er + ført + fyri + at + hjálpa + , + tá + ið + sjúka + rakar + . + +

+

+ + Tí + er + fremsta + málið + í + heilsupolitikkinum + : + “ + at + allir + borgarar + sum + longst + varðveita + sálarliga + , + kropsliga + og + sosiala + vælveru + , + og + at + røtt + og + dygdargóð + viðgerð + verður + veitt + , + tá + hon + krevst + ” + . + +

+

+ + Heilsa + hevur + ikki + bert + týdning + fyri + tann + einstaka + . + + + Sunnir + íbúgvar + eru + eisini + avgerandi + fyri + samfelagið + . + + + Tíverri + síggjast + tekin + um + , + at + fólkaheilsan + er + undir + trýsti + , + tí + vit + liva + meira + ósunt + enn + áður + . + + + Vit + vita + eisini + , + at + tað + verða + fleiri + eldri + borgarar + í + komandi + árum + , + og + hóast + hetta + er + sera + jaligt + , + so + fer + tað + eisini + at + elva + til + meira + sjúku + . + +

+

+ + Hetta + eru + orsøkir + til + , + at + tørvur + er + á + einum + samanhangandi + og + haldførum + heilsupolitikki + , + sum + leggur + dent + á + at + menna + bæði + fólkaheilsu + og + heilsuverk + . + +

+

+ + Heilsupolitikkurin + hevur + langtíðarmál + fyri + , + hvussu + vit + vilja + , + at + fólkaheilsan + og + heilsuverkið + skulu + mennast + komandi + 10 + árini + . + + + Ítøkilig + átøk + fyri + tey + fyrstu + trý + árini + eru + eisini + orðað + í + heilsupolitikkinum + . + + + Hesi + átøk + eru + fyrstu + stigini + til + at + røkka + langtíðarmálunum + . + +

+

+ + Heilsa + er + viðkomandi + fyri + øll + . + + + Tí + hevur + arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + verið + lagt + soleiðis + til + rættis + , + at + so + nógv + sum + gjørligt + eru + sloppin + til + orðanna + gjøgnum + hoyringarfundir + , + viðmerkingar + frá + borgarum + og + spurnakanning + . + +

+

+ + Eg + takki + tykkum + øllum + hjartaliga + , + sum + hava + givið + íkast + til + heilsupolitikkin + við + uppskotum + og + góðum + ráðum + . + +

+

+ + Súsanna + Bertholdsen + landsstýriskvinna + 45 + +

+

+ + Innihaldsyvirlit + Fororð + frá + landsstýriskvinnuni + í + heilsumálum + ............................................................................................. + 3 + Innihaldsyvirlit + ......................................................................................................................................................... + 5 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + ................................................................ + 6 + 1 + . + + + Inngangur + ................................................................................................................................................ + 72 + . + + + Arbeiðsháttur + og + íkast + til + heilsupolitikkin + ................................................................................. + 113 + . + + + Lýsing + av + heilsustøðini + ....................................................................................................................... + 16 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + ...................................................................................................... + 24 + 4 + . + + + Heilsuframi + og + fyribyrging + ............................................................................................................... + 255 + . + + + Heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + ............................................................................................. + 326 + . + + + Samanhangandi + sjúklingagongdir + ................................................................................................. + 367 + . + + + Sjúkrahúsverkið + ................................................................................................................................... + 428 + . + + + Góðska + og + data + ..................................................................................................................................... + 589 + . + + + Útbúgvin + starvsfólk + og + uppgávuflyting + ....................................................................................... + 6310 + . + + + KT + og + tøkni + ............................................................................................................................................. + 6711 + . + + + Onnur + viðurskifti + ................................................................................................................................. + 71 + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN + .................................................................................................................................. + 74 + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL + .................................................................................................................................. + 82 + +

+

+ + Bólkar + við + fakfólki + og + politikarum + ................................................................................................ + 82 + +

+

+ + Bygnaður + í + heilsuverkinum + .............................................................................................................. + 84 + +

+

+ + Luttakarar + í + hoyringarfundum + ........................................................................................................ + 871 + . + + + INNGANGUR6 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + +

+

+ + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + +

+

+ + Í + teimum + næstu + trimum + pørtunum + verður + greitt + frá + , + hví + tørvur + er + á + einum + nýggjum + heilsupolitikki + . + + + Greitt + verður + eisini + frá + visjónini + fyri + politikkin + og + tilgongdina + at + seta + arbeiðið + í + gongd + . + +

+

+ + Eisini + verður + greitt + frá + teimum + íkastum + , + sum + er + komin + til + heilsupolitikkin + . + + + Talan + er + um + : + +

+

+ + Ymiskar + bólkar + , + sum + hava + verið + settir + ísv + . + + + heilsupolitikkin + : + +

+

+ + Ráðgevarabólkur + , + politiskur + fylgibólkur + , + stýrisbólkur + og + fylgibólkur + við + stovnsleiðarum + +

+

+ + Spurnakanning + um + heilsupolitikk + +

+

+ + Viðmerkingar + frá + borgarum + +

+

+ + Hoyringarfundir + við + heilsustarvsfólk + , + sjúklingafeløg + , + stovnar + , + yrkisfeløg + o.o. + +

+

+ + Eina + lýsing + av + heilsustøðuni + , + sum + Heilsustýrið + hevur + gjørt + +

+

+ + I + 1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 1 + . + + + Inngangur + Heilsupolitikkurin + er + ein + liður + í + strembanini + eftir + at + tryggja + landsins + borgarum + góða + heilsu + og + vælveru + sum + longst + . + + + Í + fyrsta + partinum + verður + komið + inn + á + høvuðsorsøkirnar + til + at + gera + ein + heilsupolitikk + . + + + Greitt + verður + frá + visjónini + fyri + politikkin + og + tilgongdini + at + seta + arbeiðið + í + gongd.7 + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 1.1 + Hví + er + neyðugt + við + heilsupolitikki + ................ + 8 + +

+

+ + 1.2 + Avbjóðingar + .......................................................... + 9 + +

+

+ + 1.3 + Neyðugar + raðfestingar + ..................................... + 108 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR + 1.1 + Hví + er + neyðugt + við + heilsupolitikki + Verður + hugt + at + miðallivialdrinum + hjá + føroyingum + , + kann + ein + freistast + at + halda + , + at + ein + heilsupolitikkur + er + óneyðugur + . + + + Føroyingar + eru + jú + millum + tey + fólkini + í + heiminum + , + sum + hava + hægst + miðallivialdur + . + +

+

+ + Tó + gera + fleiri + viðurskifti + seg + galdandi + , + sum + bæði + kunnu + ávirka + heilsustøðuna + hjá + føroyingum + frameftir + , + og + møguleikarnar + hjá + samfelagnum + at + veita + dygdargóðar + heilsutænastur + . + + + Nevnast + kann + m.a. + +

+

+ + Broytt + fólkasamanseting + við + lutfalsliga + størri + tali + av + eldri + fólki + +

+

+ + Heilsuvandar + , + sum + standast + av + lívsstíli + sum + til + dømis + royking + , + ovurfiti + , + ov + lítlari + rørslu + , + rúsdrekka + , + rúsevnismisnýtslu + og + lágum + trivnaði + +

+

+ + Størri + krøv + til + heilsuverkið + +

+

+ + Nýggir + viðgerðarmøguleikar + +

+

+ + Avbjóðingar + at + útvega + heilsustarvsfólk + +

+

+ + Ásannandi + hesar + avbjóðingar + , + setti + landsstýrið + í + samgonguskjalið + frá + 22. + desembur + 2022 + , + at + nýggjur + heilsupolitikkur + skal + orðast + , + og + langtíðarætlanir + við + ítøkiligum + málum + og + visjónum + verða + lagdar + . + +

+

+ + Landsstýrið + hevur + gjørt + av + , + at + politikkurin + skal + hava + eina + visjón + fyri + heilsuverkið + , + sum + røkkur + 10 + ár + fram + , + og + leggja + eina + greiða + kós + fyri + , + hvussu + heilsuverkið + skal + mennast + fram + móti + 2035 + . + +

+

+ + Harafturat + er + avgjørt + , + at + ítøkilig + mál + og + átøk + skulu + orðast + fyri + styttri + tíðarskeið + ( + fyrstu + trý + árini + ) + . + + + Hetta + eru + fyrstu + stigini + fram + móti + at + útinna + visjónina + . + + + Politikkurin + skal + eftirmetast + árliga + , + har + hugt + verður + eftir + , + hvussu + langt + er + komið + farna + árið + . + + + Samstundis + skal + gerast + av + , + hvørji + nýggj + átøk + skulu + raðfestast + fyri + at + halda + kósina + fram + móti + visjónini + í + 2035 + . + +

+

+ + “ + Politikkurin + skal + hava + sum + ovasta + mál + , + at + allir + borgarar + sum + longst + varðveita + sálarliga + , + kropsliga + og + sosiala + vælveru + , + og + at + røtt + og + dygdargóð + viðgerð + verður + veitt + , + tá + hon + krevst + . + ” + +

+

+ + Lagt + verður + soleiðis + upp + til + týðandi + broytingar + av + heilsuverkinum + , + har + heilsufremjan + og + fyribyrging + fáa + størri + leiklut + , + har + dentur + verður + lagdur + á + fakliga + menning + og + góðsku + , + og + har + kapasiteturin + í + heilsuverkinum + hóskar + til + tørvin + . + + + Hetta + setur + krøv + til + ein + samlaðan + , + langtíðarhaldføran + politikk + fyri + heilsuverkið + . + +

+

+ + Sostatt + skulu + vit + venda + sjónarhornið + á + heilsuøkinum + soleiðis + , + at + vit + í + nógv + størri + mun + enn + áður + , + arbeiða + við + heilsufremjan + og + fyribyrging + av + sjúku + . + + + Hetta + gevur + grundarlag + fyri + , + at + borgarar + sum + longst + varðveita + góða + heilsu + og + vælveru + . + + + Og + so + skal + samfelagið + tryggja + rætta + og + dygdargóða + viðgerð + , + tá + ið + borgarin + hevur + tørv + á + tí.1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR9 + 1.2 + Avbjóðingar + Nýggi + heilsupolitikkurin + er + eitt + týðandi + stig + at + møta + avbjóðingum + , + sum + seta + okkara + heilsu + og + heilsuverk + undir + trýst + . + + + Niðanfyri + verða + nakrar + av + hesum + avbjóðingum + nevndar + . + +

+

+ + BROYTT + FÓLKASAMANSETING + Fólkafrøðiliga + gongdin + er + ein + stór + avbjóðing + fyri + heilsuverkið + . + + + Parturin + av + borgarum + eldri + enn + 80 + ár + økist + nógv + næstu + 30 + árini + . + + + Væntað + verður + , + at + vøksturin + verður + uml. + 116 + % + , + svarandi + til + 3.300 + fleiri + fólk + . + +

+

+ + Broytta + fólkasamansetingin + setur + heilsuverkið + undir + trýst + , + tí + eldri + fólk + hava + munandi + størri + tørv + á + heilsutænastum + enn + ungu + ættarliðini.1 + Lutfalsliga + lága + talið + á + yngri + fólki + merkir + eisini + , + at + færri + fólk + í + arbeiðsførum + aldri + skulu + fíggja + økjandi + útreiðslurnar + til + heilsugeiran + , + umframt + at + avbjóðingin + at + útvega + neyðugu + starvsfólkini + til + heilsuøkið + verður + størri + . + +

+

+ + FLEIRI + HEILSUVANDAR + Ábendingar + eru + um + , + at + fólkaheilsan + í + Føroyum + versnar + . + + + Útgangsstøðið + skuldi + annars + verið + gott + við + høga + miðallivialdrinum + hjá + føroyingum + . + + + Tíverri + vísa + tøl + frá + heilsukanningini + , + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + , + sum + Heilsustýrið + almannakunngjørdi + í + vár + , + at + tað + gongur + skeivan + veg + við + heilsu + og + heilsuvanum + hjá + føroyingum + á + fleiri + økjum.2 + +

+

+ + Kanningin + vísir + , + at + vit + roykja + nógv + meira + enn + í + grannalondunum + , + røra + okkum + ov + lítið + og + eta + ov + nógv + og + ósunt + . + + + Eisini + gevur + kanningin + hjá + Heilsustýrinum + ábendingar + um + , + at + trivnaðurin + hjá + ungum + versnar + . + +

+

+ + STØRRI + KRØV + TIL + HEILSUVERKIÐ3 + Borgarar + í + dag + vænta + sær + meira + av + heilsuverkinum + . + + + Hetta + er + í + roynd + og + veru + ein + jalig + gongd + , + ið + sæst + í + nógvum + londum + . + + + Áður + tóku + fólk + oftast + til + takkar + við + tí + , + tey + fingu + bjóðað + , + men + í + dag + seta + sjúklingar + og + avvarðandi + krøv + til + heilsuverkið + . + + + Tey + søkja + sær + sjálvi + vitan + um + sjúkur + og + hava + greiða + meining + um + , + hvørjar + kanningar + ella + viðgerðir + , + tey + skulu + hava + . + +

+

+ + At + fleiri + keypa + heilsutrygging4 + og + leita + sær + viðgerð + í + privata + geiranum + , + t.d. + uttanlands + , + um + bíðitíð + er + í + Føroyum + eftir + viðgerð + , + vísir + eisini + øktu + krøvini + til + heilsuverkið + . + + + Tað + er + gott + , + at + sjúklingar + og + avvarðandi + gerast + meira + tilvitað + , + men + hetta + setur + eisini + nýggj + og + økt + krøv + til + heilsuverkið + . + +

+

+ + NÝGGJAR + VIÐGERÐIR + Altjóða + menningin + innan + heilsugransking + , + nýggjan + heilivág + , + kanningarhættir + og + viðgerðir + gongur + við + rúkandi + ferð + . + + + Hetta + er + eisini + ein + jalig + gongd + . + + + Tað + er + gott + , + at + tað + nú + finnast + viðgerðir + fyri + nógv + fleiri + sjúkur + enn + áður + , + og + viðgerðarmøguleikarnir + gerast + uppaftur + betri + í + framtíðini + . + + + Samstundis + verður + heilsuverkið + sett + undir + trýst + av + hesi + gongdini + , + tí + tað + noyðist + at + fylgja + við + . + + + Tað + er + torført + at + ímynda + sær + , + at + viðgerðir + , + sum + fáast + í + grannalondunum + , + ikki + verða + bjóðaðar + føroyskum + sjúklingum + . + + + Men + tað + er + kostnaðarmikið + og + setur + krøv + til + heilsuverkið + . + +

+

+ + ÚTVEGAN + AV + HEILSUSTARVSFÓLKI + Ein + stór + uppgáva + hjá + føroyska + samfelagnum + er + at + útvega + nóg + mikið + av + starvsfólkum + til + heilsuverkið + . + + + Broytta + fólkasamansetingin + fer + ikki + at + gera + avbjóðingina + minni + . + +

+

+ + Longu + í + dag + er + kapping + um + arbeiðsmegina + , + og + heilsugeirin + hevur + eisini + avbjóðingar + at + útvega + starvsfólk + . + +

+

+ + MØGULEIKAR + Hóast + heilsuverkið + sostatt + hevur + stórar + avbjóðingar + , + er + týdningarmikið + at + gera + vart + við + , + at + heilsuverkið + eisini + hevur + stórar + møguleikar + , + ið + kunnu + troytast + . + + + Her + verður + serliga + hugsað + um + , + at + útbúgvingarstøðið + í + landinum + er + høgt + , + at + borgarar + hava + grundleggjandi + álit + á + heilsuverkinum + ( + sí + part + 2.3 + um + spurnakanning + ) + , + og + at + heilsuverkið + hevur + eina + avmarkaða + stødd + , + sum + gevur + møguleika + fyri + einum + samanhangandi + heilsuverki + . + + + 1 + 2 + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + , + Heilsustýrið + , + 20233 + Heilsuverkið + er + teir + stovnar + , + ið + hoyra + undir + Heilsumálaráðið + ( + sí + fylgiskjal + 2 + ) + . + + + Men + heilsuuppgávur + verða + eisini + loystar + uttan + fyri + heilsuverkið + . + + + Her + er + talan + um + uppgávur + í + kommununum + , + almannaøkinum + og + barnaog + útbúgvingarøkinum + . + + + Tí + er + eitt + breiðari + øki + , + ið + kann + nevnast + " + heilsuøkið + " + . + + + Heilsupolitikkurin + snýr + seg + um + at + menna + heilsuverkið + , + men + í + mongum + førum + er + neyðugt + , + at + nevndu + samstarvspartar + verða + tiknir + við + . + + + Tá + ið + talan + er + um + heilsuframa + og + fyribyrging + , + fevnir + heilsupolitikkurin + um + alt + samfelagið.4 + Upplýsingar + frá + føroysku + tryggingarfeløgunum + vísa + , + at + fleiri + túsund + føroyingar + - + vaksin + og + børn + - + eru + fevndir + av + privatum + heilsutryggingum + . + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR + 1.3 + Neyðugar + raðfestingar + Samanumtikið + kann + sigast + , + at + uppgávan + hjá + heilsu + verkinum + gerst + størri + , + heilsustøðan + tykist + versna + , + krøvini + til + heilsuverkið + økjast + , + viðgerðarmøguleikarnir + gerast + fleiri + og + betri + , + avbjóðingarnar + at + útvega + starvs + fólk + økjast + , + og + fíggjarkarmarnir + undir + heilsuverkinum + verða + settir + undir + trýst + . + +

+

+ + Sostatt + hevur + heilsuverkið + stórar + avbjóðingar + fyri + framman + . + + + Neyðugt + er + at + gera + ætlanir + og + finna + nýggjar + loysnir + til + heilsuavbjóðingarnar + . + +

+

+ + Tí + er + denturin + í + heilsupolitikkinum + lagdur + á + átøk + , + sum + fyribyrgja + sjúku + , + betra + heilsutænastur + og + gera + raksturin + av + heilsuverkinum + skynsamari + . + + + Í + høvuðsheitunum + snýr + hetta + seg + um + : + +

+

+ + Heilsuframa + og + fyribyrging + +

+

+ + Samanhangandi + sjúklingagongdir + innan + geirar + og + millum + geirar + +

+

+ + Staðseta + uppgávurnar + , + har + tær + kunnu + loysast + best + og + bíligast + +

+

+ + Betra + arbeiðsgongdir + og + ráðlegging + +

+

+ + Faklig + menning + og + gransking + +

+

+ + Faklig + góðska + , + ið + tryggjar + rættar + loysnir + beinanveg + +

+

+ + Útbúgving + og + førleikamenning + +

+

+ + Gagnnýta + nýggjar + , + tøkniligar + møguleikar + og + KT + +

+

+ + Beina + burtur + svinn + ( + kanningar + og + viðgerðir + , + ið + ikki + geva + sjúklinginum + virði + ) + +

+

+ + Átøkini + skulu + betra + lívsgóðskuna + hjá + borgarunum + , + og + vera + við + til + at + tálma + ávirkanina + av + støðugt + vaksandi + uppgávuni + , + ið + heilsuverkið + møtir + komandi + árini + . + + + Her + má + eisini + havast + í + huga + , + at + menningin + av + heilsuverkinum + komandi + 10 + árini + , + fer + at + krevja + íløgur + í + tól + , + starvsfólk + , + tøkni + o.a. + +

+

+ + Tí + er + týdningarmikið + við + einum + samlaðum + og + langskygdum + heilsupolitikki + . + + + Einum + politikki + , + sum + fevnir + breitt + og + ikki + bert + setur + sjóneykuna + á + heilsuverkið + sjálvt + . + + + Vit + skulu + arbeiða + við + eini + hugburðsbroyting + í + øllum + geirum + – + heilsuverki + , + eldraøki + , + almannaøki + , + barnaøki + , + útbúgvingarøki + , + heima + og + á + arbeiðsplássum + har + vit + hugsa + heilsuframa + og + fyribyrging + inn + . + + + Allir + samfelagsgeirar + hava + ábyrgd + og + ágóða + av + , + at + vit + varðveita + góða + heilsu + sum + longst + . + + + Heilsuverkið + hevur + ábyrgdina + , + tá + ið + tørvur + er + á + læknahjálp + og + aðrari + serkønari + heilsufakligari + hjálp + . + + + 1 + . + + + INNGANGUR11 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR + 2 + . + + + Arbeiðsháttur + og + íkast + til + heilsupolitikkin + Heilsa + og + heilsuverk + kemur + okkum + øllum + við + . + + + Vit + hava + øll + áhuga + í + at + varðveita + góða + heilsu + sum + longst + , + og + vit + hava + øll + samband + við + heilsuverkið + , + antin + sum + sjúklingar + ella + avvarðandi + . + + + Tí + hevur + arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + verið + lagt + soleiðis + til + rættis + , + at + so + nógv + sum + gjørligt + eru + sloppin + til + orðanna + í + tilgongdini.2 + . + + + ARBEIÐSHÁTTUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 2.1 + Bólkar + við + fakfólki + og + politikarum + ................ + 12 + +

+

+ + 2.2 + Spurnarkanning + .................................................. + 12 + +

+

+ + 2.3 + Viðmerkingar + frá + borgarum + ........................... + 14 + +

+

+ + 2.4 + Hoyringarfundir + .................................................. + 1512 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR + 2.1 + Bólkar + við + fakfólki + og + politikarum + Fyri + at + tryggja + , + at + heilsupolitikkurin + hvílir + á + sterkum + , + fakligum + grundarlagi + og + breiðari + , + politiskari + umboðan + , + hevur + arbeiðið + verið + skipað + í + fleiri + bólkum + . + + + Landsstýriskvinnan + útnevndi + ein + ráðgevarabólk + við + sjey + heilsufakligum + luttakarum + úr + ymiskum + pørtum + av + heilsuverkinum + og + trý + sjúklingaumboð.5 + Bólkurin + hevur + verið + ráðgevi + hjá + Heilsumálaráðnum + og + verið + við + til + at + raðfesta + tilmælini + í + heilsupolitikkinum + . + +

+

+ + Harafturat + var + arbeiðið + skipað + við + einum + politiskum + fylgibólki + við + umboðum + úr + øllum + flokkum + á + tingi + og + formanninum + í + Kommunufelagnum + . + +

+

+ + Arbeiðið + er + gjørt + undir + leiðslu + av + einum + stýrisbólki + við + fýra + aðalstjórum + , + deildarstjóra + í + Heilsumálaráðnum + og + stjóranum + í + Kommunufelagnum + . + +

+

+ + Ein + umsitingarligur + fylgibólkur + við + leiðarum + á + heilsu + økinum + , + almannaøkinum + og + kommununum + hevur + eisini + verið + knýttur + at + arbeiðinum + , + og + ein + verkætlanarbólkur + í + Heilsumálaráðnum + hevur + skipað + praktiska + arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + . + + + 2.2 + Spurnarkanning + Ein + spurnakanning6 + er + gjørd + , + har + 789 + borgarar + svaraðu + spurningum + um + teirra + meting + av + heilsuverkinum + , + hvørjar + raðfestingar + eiga + at + gerast + , + og + hvat + tey + halda + um + fyribyrging.7 + Høvuðsniðurstøðurnar + eru + hesar + : + +

+

+ + Talva + 2.1 + vísir + nøgdsemið + við + heilsuverkið + . + + + Fólk + vórðu + spurd + , + hvørjar + tænastur + tey + høvdu + havt + samband + við + seinastu + tvey + árini + . + + + Tey + , + sum + høvdu + havt + samband + við + heilsutænastur + hetta + tíðarskeiðið + , + vórðu + síðan + spurd + um + nøgdsemi + ella + ónøgdsemi + við + tænastuna + . + + + Tí + síggjast + ymisk + tøl + á + svarum + til + ymsar + tænastur + . + +

+

+ + Spurnakanningin + vísir + , + at + yvirskipað + er + stórt + nøgdsemi + við + heilsuverkið + . + + + Serliga + sjúkraflutnings + tænastan + og + viðgerð + uttanlands + hava + nógv + jalig + svar + , + meðan + nøgdsemið + við + læknavaktina + er + tað + lægsta + í + kanningini + . + + + 100 + %90 + % + 80 + % + 70 + % + 60 + % + 50 + % + 40 + % + 30 + % + 20 + % + 10 + %0 + % + +

+

+ + Kommunulæknar + ( + 734 + ) + +

+

+ + Læknavakt + ( + 354 + ) + +

+

+ + Sjúkrahús + ( + 501 + ) + +

+

+ + Sjúkraflutningstænasta + ( + 124 + ) + +

+

+ + Heilsuviðgerð + uttanlands + ( + 112 + ) + +

+

+ + Endurvenjing + ( + 84 + ) + +

+

+ + Gigni + ( + 57 + ) + +

+

+ + Heimasjúkrarøkt + ( + 39 + ) + +

+

+ + NØGDSEMISLÝSING + +

+

+ + Talva + 2.1 + Nøgdsemi + við + heilsuverkið + ■ + Sera + væl + / + væl + nøgd + ( + ur + ) + ■ + Hvørki + / + veit + ikki + ■ + Ónøgd + ( + ur + ) + / + sera + ónøgd + ( + ur + ) + 5 + Sí + fylgiskjal + 16 + Kanningin + er + gjørd + soleiðis + , + at + lutfallið + millum + kyn + , + aldur + og + bústað + hjá + luttakarunum + er + rættvísandi + . + + + Spyr.fo + gjørdi + kanningina.7 + Spurnakanningin + , + sum + varð + gjørd + 30. + januar + 2025 + , + er + at + finna + á + heimasíðuni + hjá + Heilsumálaráðnum + : + http://www.hmr + 2 + . + + + ARBEIÐSHÁTTUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN13 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + Síðan + vórðu + fólk + spurd + um + teirra + álit + á + heilsuverkið + og + fakligu + førleikarnar + hjá + heilsustarvsfólkum + . + + + Úrslitini + síggjast + í + talvu + 2.2 + . + + + Tey + vísa + , + at + stórur + meiriluti + yvirskipað + hevur + álit + á + heilsuverkinum + og + fakligu + førleikarnar + hjá + starvsfólkunum + . + + + 80 + % + 70 + % + 60 + % + 50 + % + 40 + % + 30 + % + 20 + % + 10 + %0 + % + +

+

+ + Stytta + bíðilistar + +

+

+ + Røkt + og + viðgerð + av + eldri + +

+

+ + Starvsfólkatrot + í + hei + lsuverkinum + +

+

+ + Øll + fastan + komm + unulækna + +

+

+ + Styrkja + psykiatriina + +

+

+ + Samstarv + sjúkrahús + , + kommunur + og + læknar + +

+

+ + Fyribyrging + av + sjúkum + +

+

+ + Talgilt + innlit + í + egna + journal + +

+

+ + Styrkja + heilsutænastur + í + nær + umhvørvinum + +

+

+ + Sjúklingar + ávirkan + á + viðgerð + og + ætlan + +

+

+ + Betri + møguleika + fyri + talgildum + viðtalum + +

+

+ + Annað + +

+

+ + RAÐFESTING + +

+

+ + Talva + 2.3 + Svar + upp + á + spurningin + " + Hvørji + av + hesum + økjum + heldur + tú + , + at + politikarar + eiga + at + raðfesta + ? + " + +

+

+ + Talva + 2.2 + Álit + á + heilsuverkið + 2 + . + + + ARBEIÐSHÁTTUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN100 + %90 + % + 80 + % + 70 + % + 60 + % + 50 + % + 40 + % + 30 + % + 20 + % + 10 + %0 + % + +

+

+ + Samd + / + urursera + samd + / + ur + +

+

+ + Hvørki + samd + / + urella + ósamd + / + ur + +

+

+ + Ósamd + / + ur + / + sera + ósamd + / + ur■ + Eg + havi + grundleggjandi + álit + á + heilsuverkið + ■ + Eg + vænti + at + fáa + neyðuga + viðgerð + , + um + eg + gerist + sjúkur + ■ + Eg + havi + álit + á + , + at + heilsustarvsfólk + hava + neyðugan + fakligan + førleikan + +

+

+ + ÁLIT + Á + HEILSUVERKIÐ + +

+

+ + Luttakararnir + vórðu + eisini + spurdir + , + hvørji + øki + teir + halda + , + at + politikarar + eiga + at + raðfesta + . + + + Her + var + møguleiki + at + raðfesta + upp + til + trý + evni + , + og + tí + gerast + úrslitini + samanlagt + meira + enn + 100 + % + . + +

+

+ + Úrslitini + síggjast + í + talvu + 2.3 + . + + + Her + leggja + fólk + serliga + dent + á + bíðilistar + , + røkt + / + viðgerð + av + eldri + , + at + loysa + trupulleikan + við + starvsfólkatroti + , + og + at + øll + hava + fastan + kommunulækna + . + + + Eisini + aðrar + raðfestingar + verða + nevndar + , + m.a. + at + menna + psykiatriska + økið + , + samstarv + millum + sjúkrahús + , + kommunur + og + kommunulæknar + , + umframt + fyribyrging + og + talgilt + innlit + í + egnar + heilsuupplýsingar + . + + + 14 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + +

+

+ + At + enda + vórðu + fólk + spurd + um + teirra + støðu + til + fyribyrging + og + ítøkilig + fyribyrgingarátøk + . + + + Talva + 2.4 + vísir + úrslitini + . + + + Yvirskipað + taka + fólk + undir + við + , + at + tað + almenna + hevur + ábyrgd + av + fyribyrging + . + + + Undirtøkan + er + størst + , + tá + ið + talan + er + um + fyribyrgingarátøk + vend + móti + børnum + . + + + Undirtøkan + er + lægst + , + tá + ið + tað + snýr + seg + um + at + hjálpa + ( + vaksnum + ) + fólki + at + leggja + av + at + roykja + . + + + 2.3 + Viðmerkingar + frá + borgarum + Í + tíðarskeiðnum + 5. + til + 28. + februar + 2025 + høvdu + allir + borgarar + møguleika + at + skriva + til + Heilsumálaráðið + , + um + hvat + tey + halda + skal + vera + við + í + einum + heilsupolitikki + . + + + 99 + borgarar + nýttu + henda + møguleika + . + + + Summi + skrivaðu + fleiri + viðmerkingar + , + og + tískil + eru + tilsamans + 131 + ítøkilig + uppskot + komin + inn + . + +

+

+ + Tað + er + til + stórt + gagn + í + arbeiðinum + við + heilsu + poli + tikkinum + , + at + so + nógv + hava + tikið + sær + tíð + at + koma + við + viðmerkingum + . + + + Hetta + vísir + , + at + nógv + eru + sera + áhugað + í + heilsustøðuni + í + landinum + . + +

+

+ + Nógvar + viðmerkingar + eru + um + heilsuframa + og + fyribyrging + , + t.d. + sunnan + kost + , + rørslu + og + royking + . + +

+

+ + Aðrar + snúgva + seg + um + at + betra + psykiatriina + , + saman + hangandi + sjúklingagongdir + , + styttri + bíðitíðir + , + betri + kommunulæknaskipan + , + gagnnýta + tøkni + og + telemedisin + , + betri + endurvenjing + og + endurmenning + , + betri + røktar + tilboð + til + eldri + , + samskipan + av + sjúkrahúsunum + og + tryggja + einsháttað + tænastustig + í + øllum + landinum + . + + + Harafturat + er + ein + stórur + blandaður + bólkur + av + viðmerkingum + . + +

+

+ + Innkomnu + viðmerkingarnar + snúgva + seg + soleiðis + í + stóran + mun + um + somu + evnini + , + sum + vóru + í + spurnakanningini + , + hóast + vektin + er + ymisk + á + ymsu + økini + . + + + Evnini + síggjast + eisini + aftur + á + mongu + hoyringarfundunum + , + sum + verða + viðgjørd + í + næsta + parti.90 + % + 80 + % + 70 + % + 60 + % + 50 + % + 40 + % + 30 + % + 20 + % + 10 + %0 + % + +

+

+ + At + fremja + eina + sunna + lívsførslu + +

+

+ + At + hjálpa + fólki + at + leggja + av + at + roykja + +

+

+ + At + hjálpa + fólki + , + ið + hava + ovurnýtslu + av + rúsdrekka + , + at + leggja + av + +

+

+ + At + hjálpa + fólki + , + sum + brúka + rúsevni + , + at + leggja + av + +

+

+ + At + fremja + góða + sálarheilsu + +

+

+ + At + forða + fyri + , + at + børn + og + ung + byrja + at + roykja + +

+

+ + At + forða + fyri + , + at + børn + og + ung + byrja + at + brúka + esigarettir + , + vapes + , + snús + , + nikotinposar + o.a. + +

+

+ + At + forða + fyri + , + at + børn + og + ung + byrja + at + brúka + rúsevni + +

+

+ + At + útseta + byrjanaraldurin + fyri + at + børn + og + ung + byrja + at + brúka + rúsdrekka + +

+

+ + At + avmarka + skermnýtslu + +

+

+ + ÁBYRGD + HJÁ + TÍ + ALMENNA + +

+

+ + Talva + 2.4 + Svar + upp + á + spurningin + " + Hvussu + samd + ( + ur + ) + ella + ósamd + ( + ur + ) + ert + tú + í + , + at + hesi + øki + eru + ábyrgd + hjá + tí + almenna + ? + " + + + ■ + Samd + ( + ur + ) + / + sera + samd + ( + ur + ) + ■ + Hvørki + / + veit + ikki + ■ + Ósamd + ( + ur + ) + / + sera + ósamd + ( + ur2 + . + + + ARBEIÐSHÁTTUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN15 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 2.4 + Hoyringarfundir + Heilsustarvsfólk + , + sjúklingafeløg + , + stovnar + , + yrkisfeløg + o.o. + hava + verið + til + hoyringarfundir + , + har + tey + hava + havt + høvi + til + at + greiða + frá + , + hvat + tey + halda + vera + styrkir + og + veikleikar + í + heilsuverkinum + , + og + hvussu + tey + vilja + , + at + heilsuverkið + skal + mennast + frameftir + . + +

+

+ + Tilsamans + vóru + 26 + hoyringarfundir + , + umframt + tvær + verkstovur + við + Sjúkrahúsverkinum.8 + +

+

+ + Hoyringarfundirnir + hava + verið + gevandi + . + + + Luttakararnir + vóru + væl + fyrireikaðir + , + og + fundirnir + løgdu + sterkar + lunnar + undir + arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + . + +

+

+ + Sum + heild + hava + áhugapartarnir + álit + á + heilsuverkinum + og + starvsfólkunum + har + . + + + Tað + samsvarar + eisini + við + úrslitið + av + spurnakanningini + . + +

+

+ + Hetta + merkir + ikki + , + at + broytingar + eru + óneyðugar + . + + + Sum + nevnt + seta + stórar + broytingar + í + samfelagnum + og + í + altjóða + høpi + , + heilsuverkið + undir + trýst + . + + + Hoyringarfundirnir + vísa + greitt + tørvin + á + nýhugsan + , + menning + og + broyting + í + heilsuverkinum + , + um + heilsuuppgávurnar + skulu + loysast + komandi + árini + . + +

+

+ + Á + hoyringarfundunum + var + breið + semja + um + , + hvønn + veg + heilsuverkið + skal + mennast + . + + + Sjálvsagt + hava + allir + hoyringarpartarnir + ikki + sagt + nett + tað + sama + , + og + eisini + er + munur + á + , + hvar + størsti + dentur + verður + lagdur + . + + + Men + yvirskipað + sæst + ein + rættiliga + einsháttað + mynd + . + + + Tá + ið + útsagnirnar + frá + hoyringarfundunum + verða + bólkaðar + , + síggjast + í + stóran + mun + hesi + evni + : + +

+

+ + Nógv + størri + dentur + skal + leggjast + á + heilsuframa + og + fyribyrging + +

+

+ + Tørvur + er + á + at + menna + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + +

+

+ + Samanhangandi + sjúklingagongdir + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + herundir + : + o + Eitt + fakliga + burðardygt + og + sameint + sjúkrahúsverk + o + Styttri + bíðilistar + o + Faklig + menning + og + gransking + +

+

+ + Góðskumenning + og + dáta + +

+

+ + KT + og + tøkni + – + troyta + møguleikarnar + +

+

+ + Tryggja + nóg + mikið + av + vælútbúnum + starvsfólkum + og + uppgávuflyting + +

+

+ + Onnur + evnir8 + Luttakaralistin + sæst + í + fylgiskjali + 32 + . + + + ARBEIÐSHÁTTUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN16 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN3 + . + + + LÝSING + AV + HEILSUSTØÐUNI + 3 + . + + + Lýsing + av + heilsustøðuni + Tá + ið + heilsupolitikkur + skal + orðast + er + týdningarmikið + at + kenna + heilsustøðuna + í + landinum + . + + + Tí + hevur + Heilsustýrið + gjørt + hesa + lýsingina + av + heilsustøðuni.9 + +

+

+ + Samanumtikið + er + heilsustøðan + hjá + føroyingum + góð + . + + + Hetta + sæst + serliga + á + høga + , + væntaða + miðallivialdrinum + , + sum + eftir + tølum + frá + Hagstovuni + er + 84 + ár + fyri + kvinnur + og + 82 + ár + fyri + menn.10 + Men + okkurt + bendir + á + , + at + heilsustøðan + versnar + . + + + Niðanfyri + er + yvirlit + yvir + teir + mest + týðandi + heilsuvandarnar + , + sum + gera + seg + galdandi + í + Føroyum + , + og + sum + ein + heilsupolitikkur + eigur + at + fevna + um + . + + + 9 + Heilsustýrið + ger + vart + við + , + at + tað + er + trupult + at + gera + eina + fullfíggjaða + lýsing + , + tí + hagtøl + og + dátur + á + heilsuøkinum + um + t.d. + sjúkuútbreiðslu + mangla + . + + + Tí + er + lýsingin + í + høvuðsheitunum + grundað + á + kanningina + , + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + , + har + borgarar + fjórða + hvørt + ár + svara + spurningum + um + heilsuna + . + + + Á + onkrum + økjum + , + til + dømis + krabbameinsøkinum + , + eru + tó + nýtiligar + dátur + . + + + 10 + https://hagstova.fo/fo/folk/livsaevi/livialdur + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 3.1 + Royking + og + nikotinnýtsla + ................................. + 17 + +

+

+ + 3.2 + Rørsla + , + kostur + og + yvirvekt + .............................. + 18 + +

+

+ + 3.3 + Rúsdrekka + ............................................................. + 18 + +

+

+ + 3.4 + Rúsevni + ................................................................... + 19 + +

+

+ + 3.5 + Trivnaður + og + sálarheilsa + ................................... + 20 + +

+

+ + 3.6 + Skíggjar + ................................................................... + 21 + +

+

+ + 3.7 + Sjúka + ........................................................................ + 21 + +

+

+ + 3.8 + Krabbameinsøkið + ............................................... + 23 + +

+

+ + 3.9 + Koppseting + ............................................................ + 23 + +

+

+ + 3.10 + Sosialurin + ójavni + í + heilsu + ................................ + 2317 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN1 + . + + + INNGANGUR3 + . + + + LÝSING + AV + HEILSUSTØÐUNI + 11 + WHO + clinical + treatment + guideline + for + tobacco + cessation + in + adults + , + WHO + , + 202412 + WHO + Tobacco + , + 2025 + , + https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco13 + Yuan + M + et + al + . + + + Nicotine + and + the + adolescent + brain + , + 201514 + Goriounova + NA + & + Mansvelder + HD + , + Short + - + and + long-term + consequences + of + nicotine + exposure + during + adolescence + for + prefrontal + cortex + neuronal + network + function + , + 201215 + U.S + . + + + Surgeon + General + ( + 2016 + ) + . + +

+

+ + Hvad + virker + ? + + + København + : + +

+

+ + Vidensråd + for + Forebyggelse + , + 2018:1-12417 + ESPAD + Report + , + 2019 + 3.1 + Royking + og + nikotinnýtsla + Sambært + heimsheilsustovninum + , + WHO + , + eru + øll + sløg + av + tubbaki + skaðilig.11 + Tubbaksroyking + er + einstaki + tátturin + , + sum + hevur + størst + neiliga + ávirkan + á + heilsuna + , + og + hvørt + ár + krevur + royking + mannalív + í + milliónatali.12 + Royking + økir + um + vandan + fyri + at + doyggja + tíðliga + , + og + er + orsøk + til + flestu + tilburðirnar + av + lungnakrabba + og + KOL. + Royking + økir + eisini + um + vandan + fyri + at + fáa + aðrar + krabbasjúkur + , + hjarta + og + æðrasjúkur + og + typu + 2 + diabetes + , + eins + og + tað + ávirkar + útlitini + fyri + at + gerast + frískur + , + skeivan + veg + . + +

+

+ + Talið + á + roykjarum + í + Føroyum + er + høgt + sammett + við + grannalondini + , + og + tað + broytist + lítið + . + + + Í + kanningini + , + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + , + siga + 18 + % + seg + roykja + dagliga + . + + + Tó + sæst + ein + lítil + minking + av + ungum + roykjarum + , + men + stór + øking + í + nýtsluni + av + nikotinvørum + sum + snúsi + , + e-sigarettum + o.ø. + Nikotinvørur + hava + við + sær + nikotintrongd + , + og + økja + harvið + um + vandan + fyri + at + gerast + roykjari + seinni + í + lívinum + . + + + Afturat + hesum + elva + nikotinvørur + til + skaða + á + tenn + og + tannkjøt + . + +

+

+ + Nikotinnýtsla + hjá + børnum + og + ungum + kann + darva + kognitivu + menningina + , + serliga + minni + , + læring + og + uppmerksemi.13 + 14 + Nikotin + kann + eisini + elva + til + varandi + broytingar + á + bygnaðin + av + heilanum + . + + + Tí + er + týdningarmikið + at + fyribyrgja + nýtslu + í + ungum + aldri + , + fyri + at + verja + mentala + heilsu + og + framtíðarførleikar.15 + Kanningar + vísa + , + at + høgur + tubbaksprísur + , + roykfrí + heim + , + lýsingarbann + , + handhevjað + sølubann + til + ómyndug + , + handhevjað + roykibann + á + skúlaøkjum + og + átøk + , + har + ung + læra + ung + , + kunnu + fyribyrgja + og + / + ella + minka + um + vandan + fyri + , + at + børn + og + ung + byrja + at + roykja.16 + +

+

+ + Væl + fleiri + roykjarar + eru + í + Føroyum + enn + í + øðrum + Norðurlondum + . + + + Í + Svøríki + , + Noregi + og + Íslandi + roykja + 67 + % + av + íbúgvunum + , + meðan + talið + er + 12 + % + í + Danmark + . + +

+

+ + Kanningin + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + fevnir + ikki + um + fólk + undir + 18 + ár + , + men + evropeiska + ESPADkanningin + millum + børn + í + 9. + flokki + vísir + , + at + royking + eisini + er + ein + trupulleiki + millum + børn + og + ung.17 + Samanborið + við + hini + ESPADlondini + er + lættari + hjá + 15 + ára + gomlum + í + Føroyum + at + fáa + fatur + á + sigarettum + . + + + 66 + % + siga + tað + vera + rættiliga + lætt + ella + sera + lætt + . + + + Hetta + er + ørkymlandi + , + og + er + tekin + um + vantandi + eftirlit + við + sølu + í + handlum + . + + + 46 + % + av + 15 + ára + gomlum + í + Føroyum + hava + roykt + sigarettir + . + + + Hetta + talið + er + væl + hægri + enn + í + hinum + Norðurlondunum + ( + Noreg + 25 + % + , + Svøríki + 26 + % + , + Ísland + 15 + % + og + Danmark + 42 + % + ) + . + +

+

+ + Tørvur + er + sostatt + á + tiltøkum + , + ið + skulu + minka + um + royking + og + nikotinnýtslu + , + serliga + millum + ung + . + + + 18 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 3.2 + Rørsla + , + kostur + og + yvirvekt + Viðvíkjandi + rørslu + , + kosti + og + yvirvekt + gongur + skeiva + vegin + í + Føroyum + . + + + Stutt + sagt + , + vit + eta + ov + nógv + og + ov + ósunt + og + røra + okkum + ov + lítið + . + +

+

+ + Samanlagt + fylgja + 62 + % + av + vaksnum + føroyingum + ikki + tilmælunum + hjá + WHO + um + kropsliga + rørslu + . + + + WHO + mælir + til + at + røra + seg + í + minsta + lagi + 150300 + minuttir + um + vikuna + við + miðal + intensiteti + , + ella + í + minsta + lagi + 75 + 150 + minuttir + um + vikuna + við + høgum + intensiteti + ella + samsvarandi + samanseting + av + hesum + báðum.18 + +

+

+ + Í + evropeiskum + høpi + eru + Føroyar + millum + tey + londini + , + har + fólk + viga + mest + . + + + Bara + borgarar + í + Rumenia + viga + meira + enn + okkara + borgarar.19 + +

+

+ + Samband + er + millum + manglandi + rørslu + og + yvirvekt + og + fleiri + álvarsligar + sjúkur + og + heilsutrupulleikar + . + + + M.a. + høgt + blóðtrýst + , + hjartasjúka + , + heilabløðing + , + typu + 2 + diabetes + , + pína + í + rørslulagnum + , + svøvnapnø + og + krabbamein + , + men + eisini + trupulleikar + í + sambandi + við + fruktabæri + og + viðgongutíð + . + +

+

+ + Seinastu + 10 + árini + er + talið + á + føroyingum + , + ið + viga + ov + nógv + , + økt + í + nærum + øllum + aldursbólkum + . + + + Tølini + í + kanningini + hjá + Heilsustýrinum + vísa + , + at + heili + 66 + % + av + føroyingum + hava + BMI + > + 25 + , + og + 26 + % + hava + BMI + > + 30.20 + 21 + Sostatt + er + tørvur + á + tiltøkum + , + sum + broyta + neiligu + gongdina + við + ov + lítlari + rørslu + og + ovurfiti + . + + + 3.3 + Rúsdrekka + WHO + vísir + í + nýggjastu + kanningunum + á + , + at + rúsdrekka + hevur + skaðilig + heilsuárin + , + eisini + í + smáum + nøgdum.22 + Hetta + er + orsøkin + til + , + at + WHO + nú + mælir + frá + at + drekka + rúsdrekka + . + + + Ovurnýtsla + av + rúsdrekka + er + tætt + tengd + at + fleiri + krabbameinssjúkum + , + hjartasjúkum + , + evnis + skiftis + sjúkum + og + sjúkum + í + nervaskipanini + . + + + Ofta + er + rúsdrekka + eisini + orsøk + til + , + at + fólk + koma + í + støður + , + har + tey + fáa + skaða + , + umframt + at + sosialu + avleiðingarnar + av + ov + nógvum + rúsdrekka + eru + stórar + . + +

+

+ + Serliga + millum + ung + er + rúsdrekkanýtslan + stór + . + + + Somuleiðis + sæst + stór + nýtsla + millum + føroyskar + menn + , + har + 21 + % + av + monnunum + drekka + meira + enn + 10 + alkoholeindir + um + vikuna.23 + +

+

+ + Evropeiska + ESPADkanningin + vísir + , + at + trupulleikar + við + alkoholnýtslu + eisini + er + millum + børn + og + ung.24 + Hóast + aldursmarkið + at + keypa + rúsdrekka + er + 18 + ár + , + so + meina + 74 + % + av + teimum + 15 + ára + gomlu + , + at + tað + er + rættiliga + lætt + ella + sera + lætt + at + fáa + fatur + á + rúsdrekka + . + + + 25 + % + av + dreingjum + og + 15 + % + av + gentum + hava + roynt + rúsdrekka + sum + 13 + ára + gomul + ella + yngri + . + + + 18 + 19 + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + , + 2023 + , + síða + 7420 + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + 2023 + , + síða + 71 + - + 7521 + Heimsheilsustovnurin + , + WHO + , + skilmarkar + BMI + ( + Body + Mass + Index + ) + oman + fyri + 25 + sum + yvirvekt + . + + + Er + BMI + oman + fyri + 30 + , + er + talan + um + stóra + yvirvekt + . + + + BMI + roknar + lutfallið + millum + hædd + og + vekt + hjá + fólki + . + + + Frymilin + er + : + Vekt + í + kg + / + hædd + í + m2 + . + + + BMI + gevur + eina + skjóta + ábending + um + heilsustøðuna + hjá + menniskjanum + . + + + Tó + skal + sigast + , + at + tað + ikki + altíð + er + rættvísandi + . + +

+

+ + BMI + tekur + nevniliga + ikki + hædd + fyri + viðurskiftum + , + sum + m.a. + feitt + - + og + vøddamongd + . + + + Tí + kann + heilsustøðan + vera + ymisk + hjá + tveimum + persónum + við + sama + BMI + . + + + 22 + " + No + level + of + alcohol + consumption + is + safe + for + our + health + " + , + WHO + 202323 + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + 2023 + , + síða + 43 + 24 + ESPAD + Report + , + 2019 + +

+

+ + PARTUR + AV + FØROYINGUM + VIÐ + BMI>30 + +

+

+ + Talva + 3.1 + Gongdin + í + BMI + hjá + føroyingum + 2015-2023 + 3 + . + + + LÝSING + AV + HEILSUSTØÐUNI19 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN80 + % + av + føroyskum + 15 + ára + gomlum + hava + roynt + rúsdrekka + . + + + Hetta + samsvarar + við + miðaltalið + fyri + ESPAD + londini + , + men + er + væl + hægri + enn + onnur + Norðurlond + . + + + Til + dømis + er + talið + 37 + % + í + Íslandi + og + 58 + % + í + Svøríki + . + + + Í + Danmark + er + talið + tó + 92 + % + . + +

+

+ + Mongdin + av + rúsdrekkaeindum + , + ið + verður + drukkin + við + hvørt + høvi + , + er + ørkymlandi + . + + + Í + ESPADkanningini + eru + tey + ungu + , + sum + drekka + rúsdrekka + , + eisini + spurd + um + , + hvussu + nógv + tey + drukku + við + seinasta + høvi + . + + + Svarið + er + , + at + føroysk + 15 + ára + gomul + , + í + miðal + drekka + 6,1 + cl + av + ethanol + við + hvørt + høvi + . + + + Miðal + fyri + øll + ESPAD-londini + er + 4,6 + cl + . + + + Her + liggja + føroysk + ung + á + einum + fjórða + plássi + av + 35 + londum + . + +

+

+ + Stór + rúsdrekkanýtsla + við + sama + høvi + kann + hava + skaðilig + árin + á + ung + . + + + Heilin + er + í + menning + heilt + til + 25 + ára + aldur + , + og + stór + rúsdrekkanýtsla + ávirkar + læruførleika + og + minni + . + + + Somuleiðis + koma + ung + lættari + illa + fyri + , + tá + ið + tey + drekka + . + + + Ung + , + sum + byrja + tíðliga + og + drekka + nógv + , + eru + harumframt + í + størri + vanda + fyri + at + gerast + bundin + av + rúsdrekka + seinni + í + lívinum + . + +

+

+ + Fyribyrgjandi + átøk + í + Íslandi + hava + havt + við + sær + , + at + rúsdrekkanýtslan + millum + ung + er + nógv + minkað + . + + + Í + Danmark + hevur + stóra + rúsdrekkanýtslan + millum + ung + , + m.a. + ført + til + íverksetan + av + átakinum + “ + Fælles + om + ungelivet + ” + .25 + Royndir + frá + hesum + átøkum + , + vera + longu + brúktar + til + íblástur + her + í + Føroyum + . + + + 3.4 + Rúsevni + Í + Heildarætlan + um + at + fyribyrgja + og + tálma + rúsevnis + misnýtslu + í + Føroyum + 2022-2028 + sæst + , + at + rúsevnis + misnýtsla + er + ein + stór + avbjóðing + í + Føroyum + . + + + Av + tí + , + at + rúsevnisnýtsla + er + ólóglig + , + eru + eingi + hagtøl + , + sum + nágreiniliga + vísa + , + hvussu + stórar + avbjóðingarnar + eru + . + + + Men + frágreiðingin + er + gjørd + við + støði + í + samrøðum + við + fleiri + hoyringarpartar + við + vitan + um + avbjóðingina + . + +

+

+ + Í + frágreiðingini + stendur + : + “ + Samrøðurnar + við + hoyringar + partarnar + vístu + greitt + , + at + vit + hava + nógv + rúsevni + í + Føroyum + , + og + nøkur + fólk + hava + stórar + rústrupulleikar + . + + + Neyvt + hvussu + umfatandi + hetta + er + , + og + hvussu + nógv + rúsevni + eru + , + ber + ikki + til + at + siga + ” + . + + + “ + Ein + kanning + á + miðnámsskúlunum + fyri + umleið + einum + ári + síðani + vísti + , + at + umleið + 25 + % + av + næmingunum + søgdu + seg + hava + roynt + rúsevni + , + ímeðan + meiri + enn + helvtin + hava + fingið + rúsevni + bjóðað + . + + + Flestu + næmingarnir + kendu + onkran + , + sum + regluliga + nýtti + rúsevni + ” + .26 + Í + arbeiðinum + við + heilsupolitikkinum + hava + hoyringarfundir + verið + við + m.a. + viðgerðarstovnar + , + sum + vátta + vavið + av + trupulleikanum + . + + + Rúsevnismisnýtsla + er + sostatt + ein + heilsulig + avbjóðing + . + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + rúsevnismisnýtsla + hevur + stórar + heilsuligar + avleiðingar.27 + Afturat + hesum + koma + tær + sosialu + avleiðingarnar + av + rúsevnismisnýtslu + . + +

+

+ + Í + áðurnevndu + heildarætlan + verður + mælt + til + , + at + fleiri + átøk + um + fyribyrging + , + viðgerð + og + eftirviðgerð + í + sambandi + við + rúsevnismisnýtslu + verða + sett + í + verk + . + + + Átøkini + fyri + at + tálma + rúsevnismisnýtslu + , + eiga + at + taka + støði + í + hesum + tilmælum.25 + https://sst.dk/da/faellesomungelivet/Tre-principper/Beskyttende-faktorer/Den-Islandske-Model26 + Heildarætlan + um + at + fyribyrgja + og + tálma + rúsevnismisnýtslu + í + Føroyum + 2022-2028 + , + Løgmansskrivstovan + , + 2022 + , + s. + 20 + 27 + Schulte + , + M.T + , + et + al + . + + + ( + 2014 + ) + . + + + Substance + Use + and + Associated + Health + Conditions + throughout + the + Lifespan + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 3.5 + Trivnaður + og + sálarheilsa + Sálarheilsa + er + ein + týdningarmikil + partur + av + okkara + heilsu + . + + + Sambært + WHO + merkir + góð + sálarheilsa + , + at + vit + kenna + okkum + væl + , + duga + at + brúka + okkara + førleikar + , + klára + at + handfara + strongd + og + avbjóðingar + í + gerandisdegnum + , + og + kunnu + vera + ein + virkin + partur + av + samfelagnum + og + felagsskapum + við + onnur + menniskju + . + +

+

+ + Tekin + eru + um + , + at + trivnaður + og + sálarheilsa + hjá + føroyingum + versnar + . + + + Í + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + kanningini + , + verður + spurt + um + strongd + , + einsemi + og + sjálvsmetta + heilsu + . + +

+

+ + Kanningin + vísir + , + at + talið + á + teimum + , + sum + kenna + seg + strongdan + , + er + vaksandi + – + serliga + tá + ið + talan + er + um + ungar + kvinnur + . + + + Her + sigur + helvtin + seg + hava + eitt + høgt + stig + av + strongd + . + + + Sami + aldursbólkur + kennir + seg + eisini + , + í + størri + mun + enn + tey + eldru + í + kanningini + , + tyngdan + av + síni + fíggar + og + bústaðarstøðu + . + + + Kenslan + av + einsemi + er + eisini + vaksandi + millum + tey + ungu + . + + + Nógv + tey + flestu + halda + seg + tó + hava + góða + heilsu + , + men + í + seinastu + kanningini + er + hetta + talið + tó + eisini + lækkað + , + serliga + millum + ungar + kvinnur + . + +

+

+ + Sama + gongd + sæst + í + øðrum + londum + . + + + Tó + eru + fleiri + tekin + um + , + at + gongdin + er + jaligari + her + heima + enn + aðrastaðni + . + + + Nýggj + tøl + frá + ESPADkanning + 2024 + , + sum + ikki + er + almannakunngjørd + enn + , + og + sum + fevnir + um + evropeisk + ung + í + 9. + flokki + , + vísa + , + at + føroysk + ung + skora + hægst + á + Well + Being + indeksinum + hjá + WHO + . + + + Kanningin + vísir + , + at + 77 + % + av + teimum + ungu + hava + góða + sálarheilsu + . + + + Miðal + fyri + ESPAD + londini + er + 59 + % + . + + + Á + øðrum + og + triðja + plássi + eru + Ísland + við + 75 + % + og + Danmark + við + 72 + %.28 + Hetta + er + jaligt + og + gevur + eitt + gott + útgangsstøði + . + + + Men + tað + er + tó + framvegis + soleiðis + , + at + nógv + ung + í + Føroyum + hava + avbjóðingar + við + vánaligum + trivnaði + og + ringari + sálarheilsu + . + +

+

+ + Tá + ið + menniskju + hava + ringa + sálarheilsu + í + langa + tíð + , + kann + tað + hava + álvarsligar + avleiðingar + . + + + Hetta + økir + vandan + fyri + bæði + likamligum + og + sálarligum + sjúkum + , + so + sum + hjarta + og + æðrasjúkum + , + tunglyndi + og + angist + . + + + Eisini + kann + hetta + føra + til + styttri + lívslongd + . + + + Tí + er + ring + sálarheilsa + ikki + bara + ein + trupulleiki + í + sær + sjálvum + , + men + eisini + ein + týðandi + vandafaktorur + fyri + aðrar + sjúkur + . + +

+

+ + Nógv + bendir + sostatt + á + , + at + neyðugt + er + við + øktum + innsatsi + viðvíkjandi + sálarheilsu + . + + + Serliga + millum + ung + . + + + Frágreiðingin + , + 28 + ESPAD + 202429 + Jeppesen + P + , + Obel + C + , + Lund + L + , + Madsen + KB + , + Nielsen + L + , + Nordentoft + M + , + Mental + sundhed + og + sygdom + hos + børn + og + unge + i + alderen + 10-24 + år + – + forekomst + , + fordeling + og + forebyggelsesmuligheder + , + Vidensråd + for + forebyggelse + , + 2020 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 3.6 + Skíggjar + Fleiri + ágóðar + eru + við + talgildu + pallunum + . + + + Tað + er + lætt + at + knýta + og + varðveita + sosial + sambond + , + spæla + spøl + , + fáa + atgongd + til + kunning + og + tíðindi + eins + og + læra + ymiskt + nýtt + . + + + Kortini + uppliva + nógv + børn + og + ung + , + at + tey + brúka + skíggja + meira + , + enn + tey + í + veruleikanum + vilja + , + og + nýtslan + hevur + neiliga + ávirkan + á + m.a. + svøvn + , + rørslu + og + skúlaavrik + . + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + nógv + skíggjanýtsla + kann + hava + samband + við + styttri + og + verri + náttarsvøvn + . + + + Góður + og + nógvur + svøvnur + er + ein + grundleggjandi + partur + av + heilsuni + og + hevur + stóran + týdning + bæði + fyri + lívsgóðsku + , + og + kropsligar + og + sálarligar + funktiónir + . + +

+

+ + Børn + og + ung + kunnu + eisini + uppliva + happing + , + hóttanir + , + kynsligan + ágang + og + aðrar + álvarsligar + støður + á + netinum + . + +

+

+ + Skíggjanýtsla + verður + eisini + sett + í + samband + við + minni + kropsligt + virkni + . + + + Tá + ið + børn + og + ung + sita + still + og + nýta + skíggjar + í + longri + tíð + , + er + minni + tíð + og + møguleiki + fyri + rørslu + , + sum + er + avgerandi + fyri + at + varðveita + góða + heilsu + . + +

+

+ + Heilsustýrið + hevur + tí + gjørt + eina + vegleiðing + um + skíggjanýtslu + . + + + Endamálið + er + at + hjálpa + foreldrum + , + fakfólki + og + samfelagnum + at + finna + eina + góða + javnvág + millum + skíggjanýtslu + , + svøvn + , + rørslu + og + sosialan + trivnað.30 + +

+

+ + Við + hesum + í + huga + hevur + landsstýrismaðurin + í + barna + og + útbúgvingarmálum + tikið + stig + til + , + at + allir + skúlar + m.a. + seta + fyriskipanir + í + verk + , + fyri + at + tálma + fartelefonnýtslu + í + skúladegnum + . + +

+

+ + Heilsustýrið + er + í + samstarvi + við + Heilsumálaráðið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + og + kommunurnar + í + eini + tilgongd + at + menna + nýggj + skíggjatilmæli + . + + + Farið + verður + í + næstum + undir + at + gera + eina + kanning + av + skíggjanýtsluni + hjá + børnum + og + ungum + . + + + Vegleiðingarnar + , + sum + nú + eru + tøkar + , + eru + sostatt + eitt + ávegis + úrslit + av + arbeiðinum + . + + + Eftir + ætlan + verða + endaligu + tilmælini + klár + í + næstum + . + + + 3.7 + Sjúka + Einki + samlað + yvirlit + er + yvir + sjúkur + og + heilsutrupulleikar + hjá + føroyingum + . + + + Einasta + fullfíggjaða + yvirlitið + yvir + sjúkur + , + er + árliga + hagtalsfrágreiðingin + hjá + Lands + lækn + anum + um + deyðsorsøkir + . + + + Bert + í + avmarkaðan + mun + sigur + hagtalsfrágreiðingin + nakað + um + almennu + heilsustøðuna + . + +

+

+ + Tó + ber + til + at + siga + rættiliga + nógv + um + , + hvussu + sjúkur + fara + at + menna + seg + komandi + árini + . + + + Tað + er + við + at + hyggja + at + gongdini + í + øðrum + londum + , + har + broytingar + í + aldursbýti + og + lívsstíli + hava + við + sær + størri + sjúkubyrðu + - + serliga + øking + av + varandi + sjúkum + , + multisjúkum + , + sálarligum + sjúkum + og + sálarligum + trupulleikum.31 + 32 + Varandi + sjúkur + eru + eitt + nú + diabetes + , + KOL + og + hjarta + - + og + æðrasjúkur + . + + + Multisjúka + merkir + , + at + sami + persónur + hevur + fleiri + varandi + sjúkur + . + + + Økingin + av + sálarligum + avbjóðingum + og + sálarligum + sjúkum + sæst + serliga + sum + strongd + , + angist + og + menningarórógv + ( + sum + t.d. + ADHD + ) + og + rakar + serliga + yngru + aldursbólkarnar + . + +

+

+ + Heilsustýrið + metir + , + at + sama + gongd + fer + at + síggjast + her + á + landi + , + og + varandi + sjúkur + , + multisjúka + og + sálarligar + sjúkur + og + trupulleikar + fara + at + økjast + . + +

+

+ + Vit + vita + , + at + parturin + av + eldri + fer + at + økjast + komandi + árini + . + + + Sum + sæst + í + talvu + 3.2 + , + fer + parturin + av + borgarum + eldri + enn + 80 + ár + at + økjast + við + heili + 116 + % + næstu + 30 + árini + . + + + 30 + https://heilsustyrid.cdn.fo/savn/lr1mwwvu/skiggjarad_talva_a4.jpg?width=2560&rmode=min&s=38xVmdRxZ8mHglarlirFVWWm9lQ31 + Sundhedsstrukturkomissionens + rapport + - + Beslutningsgrundlag + for + et + mere + lige + , + sammenhængende + og + bæredygtigt + sundshedsvæsen + , + Indenrigs + - + og + Sundhedsministeriet + , + 2024 + , + s. + 81-8732 + European + health + report + 2024 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + +

+

+ + Sum + nevnt + frammanfyri + eru + eisini + tekin + um + , + at + heilsustøðan + versnar + orsakað + av + broyttum + lívsstíli + . + + + Hetta + fer + eisini + at + elva + til + fleiri + føri + av + varandi + sjúku + . + + + Harumframt + eru + tekin + um + øktan + mistrivnað + , + serliga + millum + ung + , + og + tað + fer + væntandi + at + elva + til + fleiri + tilburðir + av + sálarligum + trupulleikum + og + sjúkum + . + +

+

+ + Neyðugt + er + hjá + heilsuverkinum + at + fyrireika + seg + til + eina + framtíð + , + har + nógv + fleiri + sjúklingar + hava + varandi + sjúku + , + multisjúku + ella + sálarsjúku + . + + + Tílíkar + sjúkur + eru + ofta + eyðkendar + við + , + at + tørvur + er + á + langtíðarviðgerð + og + viðgerð + / + tænastu + frá + fleiri + pørtum + í + heilsuverkinum + og + samstarvsfeløgum + . + + + Sostatt + er + neyðugt + at + menna + samanhangandi + tilboð + til + hesar + sjúklingar + og + tryggja + neyðugan + kapasitet + . + + + 1600014000120001000080006000400020000019 + ár2039 + ár4054 + ár5564 + ár657980+ + ár + +

+

+ + FÓLKATALSFRAMSKRIVING■ + 2025 + ■ + 2035 + ■ + 2045 + ■ + 2055 + +

+

+ + Tal + á + fólki + +

+

+ + Talva + 3.2 + Framrokning + av + aldursbýtinum + í + Føroyum + 2025 + – + 2055 + . + + + Kelda + : + Hagstova + Føroya + 3 + . + + + LÝSING + AV + HEILSUSTØÐUNI23 + +

+

+ + I. + INNGANGUR + OG + ÍKAST + TIL + HEILSUPOLITIKKIN + 3.8 + Krabbameinsøkið + Í + 2023 + var + samlaða + talið + á + nýggjum + krabbameinsKrabbameinsætlan + fyri + Føroyar + 2022 + . + + + 33 + 3.9 + Koppseting + Koppseting + fyri + smittusjúkur + er + ein + av + grundsúlunum + í + føroysku + smittutilbúgvingini + . + + + Koppseting + er + munadygg + sjúkufyribyrging + , + sum + bæði + verjir + einstaklingin + og + minkar + smittubreiðsluna + . + + + Undirtøkan + fyri + barna + tilburðum + 376 + , + sum + er + ein + øking + samanborið + við + árini + frammanundan + ( + 357 + tilburðir + í + 2022 + ) + . + + + Í + 2022 + lógu + Føroyar + aftastar + av + Norðurlondum + viðvíkjandi + 5ára + yvirliving + bæði + hjá + monnum + og + kvinnum + . + + + Støðan + viðvíkjandi + yvirliving + er + batnað + fyri + 2023 + , + men + enn + liggja + Føroyar + í + lægra + endanum + millum + Norðurlond + . + + + Tørvur + er + sostatt + framhaldandi + á + at + menna + krabbameinsøkið + við + tiltøkum + innan + fyribyrging + , + kanning + , + viðgerð + og + endurmenning + sambært + koppsetingum + í + Føroyum + hevur + verið + støðug + og + ligið + høgt + , + men + sambært + støðufrágreiðing + hjá + Lands + læknanum + frá + september + 2024 + , + er + undirtøkan + fyri + barnakoppsetingum + minkandi + . + + + Hetta + er + ein + vandamikil + gongd + . + + + Tí + er + neyðugt + við + átøkum + , + sum + økja + undirtøkuna + fyri + barnakoppseting + og + HPVkoppseting + . + +

+

+ + Harafturat + skal + haldast + fram + at + koppseta + eldri + fyri + influensu + , + lungnabruna + og + koronu + . + + + 3.10 + Sosialur + ójavni + í + heilsu + Í + flestu + vandatættum + sæst + ein + sosialur + ójavni + í + heilsu + . + + + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + kanningin + vísir + , + at + fólk + við + stuttari + útbúgving + eru + yvirumboðað + , + tá + ið + talan + er + um + ósunnan + heilsuatburð + . + +

+

+ + Tað + er + eisini + hjá + teimum + , + vit + síggja + størsta + partin + við + ringari + sjálvmettari + heilsu + , + strongd + , + drúgvari + sjúku + og + einsemi + . + + + Sostatt + er + ein + stórur + partur + av + vandatættunum + savnaður + í + einum + samfelagsbólki + . + +

+

+ + Ójavni + í + heilsu + er + ein + torgreiddur + trupulleiki + , + har + ongar + einfaldar + loysnir + eru + . + + + Ein + trupulleiki + , + sum + fokus + áhaldandi + eigur + at + vera + á + , + og + sum + heilsuverkið + ikki + einsamalt + kann + loysa + . + + + Allir + samfelagsgeirar + mugu + hjálpa + til + . + + + Men + heilsuverkið + eigur + at + ganga + á + odda + , + fyri + at + tryggja + javnað + í + heilsu + . + + + Heilsuverkið + eigur + sostatt + altíð + at + geva + gætur + , + um + tørvur + er + á + serligari + tænastu + við + atliti + at + sosialum + trupulleikum + , + tá + ið + heilsuverkið + hevur + samband + við + borgarar + og + sjúklingar + . + + + 33 + https://www.hmr.fo/fo/kunning/tidindi/nyggj-krabbameinsaetlan-logartryggjad-vidgerdartrygd-fyri-krabbamein# + 3 + . + + + LÝSING + AV + HEILSUSTØÐUNI1 + . + + + INNGANGUR + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Við + støði + í + hoyringarfundum + , + íkasti + frá + borgarum + , + lýsing + av + heilsu + støðuni + og + viðgerð + í + bólkunum + , + sum + hava + arbeitt + við + heilsu + poli + tikk + inum + , + er + tilmæli + gjørt + um + langtíðarmál + á + heilsuøkinum + , + sum + skulu + røkkast + fram + til + 2035 + . + +

+

+ + Fyri + at + taka + tey + fyrstu + stigini + til + at + røkka + langtíðarmálunum + , + eru + eisini + tilmæli + gjørd + um + átøk + , + sum + skulu + setast + í + verk + komandi + trý + árini + . + +

+

+ + Sum + sást + í + parti + 2.4 + vísa + ymisku + íkastini + til + heilsupolitikkin + , + at + menning + og + broyting + serliga + eigur + at + henda + innan + hesi + øki + : + +

+

+ + Samanhangandi + sjúklingagongdir + +

+

+ + Góðskumenning + og + dáta + +

+

+ + KT + og + tøkni + – + troyta + møguleikarnar + +

+

+ + Onnur + evnir + +

+

+ + Í + komandi + pørtum + ( + 4 + – + 11 + ) + verður + greitt + frá + langtíðarmálum + og + átøkum + á + hesum + økjum + , + ið + skulu + vera + við + til + at + fremja + visjónina + um + at + " + ... + allir + borgarar + sum + longst + varðveita + sálarliga + , + kropsliga + og + sosiala + vælveru + , + og + at + røtt + og + dygdargóð + viðgerð + verður + veitt + , + tá + hon + krevst + . + " + +

+

+ + II + 24 + 4 + . + + + Heilsuframi + og + fyribyrging + Hesin + parturin + snýr + seg + um + heilsuframa + og + fyribyrging + . + + + Greitt + verður + frá + langtíðarmálum + og + átøkum + , + sum + skulu + fremjast + komandi + árini + fyri + at + styrkja + heilsugóðan + lívsstíl + og + forða + fyri + sjúku + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK25 + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 4.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + heilsuframa + og + fyribyrging + ..................................... + 26 + +

+

+ + 4.2 + Langtíðarmál + ....................................................... + 26 + +

+

+ + 4.3 + Átøk + ......................................................................... + 274 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING264.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + heilsuframa + og + fyribyrging + Ein + afturvendandi + táttur + á + hoyringarfundunum + var + , + at + heilsuverkið + og + alt + samfelagið + mugu + skifta + kós + soleiðis + , + at + heilsuframi + og + fyribyrging + fáa + munandi + størri + ans.34 + Breið + undirtøka + tykist + soleiðis + at + vera + fyri + ovasta + málinum + fyri + politikkin + : + “ + ... + at + allir + borgarar + sum + longst + varðveita + sálarliga + , + kropsliga + og + sosiala + vælveru + .. + ” + +

+

+ + Grundgevingin + fyri + at + broyta + kós + er + , + at + tað + er + nógv + betri + at + fyribyrgja + enn + at + viðgera + . + + + Fyrst + og + fremst + tí + tað + er + betri + fyri + lívsgóðskuna + , + men + eisini + tí + tað + lættir + um + í + heilsuverkinum + . + + + Heilsuverkið + má + raðfesta + øðrvísi + , + tí + uppgávan + økist + við + fleiri + eldri + borgarum + , + fleiri + lívsháttarsjúkum + , + nýggjum + viðgerðarhættum + og + størri + væntanum + frá + borgarum + . + + + Miðvíst + arbeiði + við + heilsuframa + og + fyribyrging + betrar + møguleikarnar + hjá + heilsuverkinum + at + lyfta + øktu + uppgávuna + . + +

+

+ + Á + hoyringarfundunum + vórðu + fleiri + øki + nevnd + , + har + tørvur + er + á + heilsuframa + og + fyribyrgingarátøkum + , + undir + hesum + átøk + viðvíkjandi + royking + , + kosti + , + rørslu + , + rúsdrekka + , + rúsevnum + og + trivnaði + millum + ung + . + +

+

+ + Hetta + er + í + tráð + við + úrslitið + av + spurnakanningini + , + har + undirtøka + yvirskipað + var + fyri + , + at + tað + almenna + eigur + part + av + ábyrgdini + viðvíkjandi + heilsuframa + og + fyribyrging + , + serliga + tá + ið + talan + er + um + børn + og + ung + . + + + Hetta + er + eisini + í + samsvari + við + fakligu + tilmælini + frá + Heilsustýrinum + . + + + 4.2 + Langtíðarmál + Fyrst + og + fremst + skal + munandi + størri + dentur + leggjast + á + fyribyrging + og + heilsuframa + enn + higartil + , + har + høvuðsdentur + hevur + verið + á + viðgerð + . + + + Strembast + skal + eftir + , + at + færri + gerast + sjúk + ella + versna + av + sjúku + . + + + Málið + er + , + at + heilsuverkið + miðvíst + arbeiðir + við + heilsuframa + og + fyribyrging + á + jøvnum + føti + við + viðgerð + í + 2035 + . + +

+

+ + Heilsuverkið + megnar + ikki + einsamalt + at + loysa + hesa + uppgávu + . + + + Alt + samfelagið + má + vera + við + til + at + fremja + heilsu + og + fyribyrgja + sjúku + . + + + Fyrst + og + fremst + nærmastu + samstarvspartar + heilsuverksins + , + t.e. + eldraøkið + , + almannaøkið + og + barnaog + undirvísingarøkið + , + men + eisini + einstaklingar + , + feløg + , + arbeiðspláss + og + onnur + . + + + Tí + er + eitt + langtíðarmál + , + at + heilsuframi + og + fyribyrging + skulu + vera + partur + av + øllum + samfelagsviðurskiftum + . + +

+

+ + Tað + er + eisini + eitt + langtíðarmál + , + at + miðallivialdurin + heldur + áfram + at + vaksa + og + framhaldandi + er + millum + teir + hægstu + í + heiminum + við + góðari + lívsgóðsku + øll + liviárini + . + +

+

+ + Harafturat + verður + mælt + til + at + gera + ítøkilig + langtíðarmál + fyri + tær + størstu + heilsuavbjóðingarnar + , + sum + eru + : + Royking + , + rørsla + , + yvirvekt + , + rúsdrekkanýtsla + hjá + børnum + og + ungum + , + trivnaður + millum + børn + og + ung + og + rúsevnismisnýtsla + . + + + M.a. + við + úrslitinum + av + spurnakanningini + í + huga + , + verður + serligur + dentur + lagdur + á + langtíðarmál + fyri + heilsuna + hjá + børnum + og + ungum + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + 34 + Heilsuframi + : + Átøk + og + virksemi + sum + styrkja + møguleikarnar + hjá + fólki + at + betra + og + varðveita + góða + heilsu + - + ofta + við + at + stuðla + upp + undir + heilsugóð + val + og + lívsstíl + . + +

+

+ + afturstigi + . + + + 27 + 4.3 + Átøk + Fyri + at + taka + fyrstu + stigini + at + røkka + langtíðarmálum + fyri + heilsuframa + og + fyribyrging + , + verða + átøk + , + sum + skulu + setast + í + verk + 2026 + – + 2028 + nevnd + niðanfyri + . + + + So + hvørt + sum + heilsupolitikkurin + verður + eftirmettur + , + verður + støða + tikin + til + nýggj + átøk + eftir + 2028 + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + 1 + . + + + Rørsluátøk + um + alt + landið + : + Heilsustýrið + vísir + á + , + at + vantandi + rørsla + er + ein + stór + heilsuavbjóðing + . + + + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + og + ÍSF + hava + gjørt + eina + samstarvsavtalu + um + at + fremja + heilsu + , + sum + byggir + á + eina + felags + sannføring + um + , + at + góð + fólkaheilsa + er + ein + fortreyt + fyri + trivnaði + og + vælferð + , + bæði + hjá + einstaklingum + og + í + samfelagnum + . + + + Samstarvið + snýr + seg + m.a. + um + at + arbeiða + saman + um + átøk + , + sum + økja + um + rørslu + og + betra + sálarligu + heilsuna + hjá + føroyingum + . + + + Samstarvsavtala + er + eisini + gjørd + við + ÍSF + um + skúlaleikir + , + sum + snúgva + seg + um + rørslu + í + fólkaskúlanum + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + ítøkilig + átøk + at + fremja + rørslu + og + felagsskapir + fyri + børn + , + ung + og + vaksin + verða + fyrireikað + og + sett + í + verk + við + støði + í + hesum + avtalum + . + + + Fróðskaparsetrið + eigur + at + vera + við + í + arbeiðnum + . + + + Fróðskaparsetrið + hevur + longu + ment + verkætlanir + fyri + at + fremja + rørslu + , + sum + kunnu + vera + íblástur + fyri + arbeiðið + . + + + Talan + er + t.d. + um + átøkini + “ + 11 + for + health + ” + ( + málbólkur + 10Ábyrgd + / + partar + : + Heilsustýrið + , + ÍSF + , + Fróðskaparsetur + Føroya + og + Undirvísingarstýrið + . + + + 2 + . + + + Avgjøld + á + sunnar + og + ósunnar + matvørur + : + 13 + ára + gomul + ) + og + “ + Fit + First + ” + ( + málbólkur + 620 + ára + gomul + ) + , + sum + verður + roynt + í + Suðuroy + og + Eysturoy + . + + + Í + 2026 + verður + ein + ætlan + gjørd + , + og + fyrstu + átøkini + framd + . + + + Arbeiðið + heldur + fram + í + 2027 + . + +

+

+ + Heilsustýrið + vísir + á + , + at + tað + ein + stór + heilsuavbjóðing + , + at + vit + eta + ov + ósunt + . + + + Tí + eiga + vit + at + eggja + fólki + til + at + keypa + sunnan + mat + . + + + Prísurin + hevur + sjálvandi + nógv + at + týða + , + tá + ið + vit + keypa + . + + + Avgjøld + á + sunnar + matvørur + kunnu + tí + lækkast + , + og + avgjøld + á + ósunnar + matvørur + kunnu + hækkast + , + fyri + at + fáa + fólk + at + raðfesta + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Heilsuverkið + arbeiðir + miðvíst + við + heilsuframa + og + fyribyrging + á + jøvnum + føti + við + viðgerð + +

+

+ + Heilsuframi + og + fyribyrging + skulu + vera + partur + av + øllum + samfelagsviðurskiftum + +

+

+ + Miðallivialdurin + heldur + áfram + at + vaksa + og + er + millum + teir + hægstu + í + heiminum + við + góðari + lívsgóðsku + øll + liviárini + +

+

+ + Talið + á + fólki + , + ið + roykja + dagliga + , + liggur + millum + tey + Norðurlondini + við + fæst + roykjarum + +

+

+ + Børn + og + ung + undir + 18 + ár + roykja + ikki + / + nýta + ikki + nikotinvørur + +

+

+ + Fleiri + fylgja + tilmælunum + hjá + WHO + um + rørslu + +

+

+ + Færri + hava + BMI + yvir + 30 + +

+

+ + Børn + og + ung + undir + 18 + ár + drekka + ikki + rúsdrekka + +

+

+ + Betri + trivnaður + millum + børn + og + ung + +

+

+ + Nýtslan + av + rúsevnum + er + minkað + 28sunnari + matvørur.35 + Í + hesum + sambandi + eigur + eitt + uppskot + at + verða + gjørt + um + , + hvørjar + matvørur + talan + kann + verða + um + , + og + hvussu + avgjøldini + skulu + rættast + til + . + + + Í + samband + við + fíggjarlógaruppskotið + fyri + 2026 + er + lagt + upp + til + at + lækka + meirvirðisgjald + á + m.a. + grønmeti + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Fíggjarmálaráðið + , + Heilsustýrið + og + TAKS + . + + + 3 + . + + + Almenn + kostráð + frá + Heilsustýrinum + : + Heilsustýrið + skal + við + jøvnum + millumbilum + gera + vísindaliga + grundað + kostráð + fyri + at + kunna + borgararnar + um + sunnan + kost + . + + + Fyrra + hálvár + í + 2026 + , + ger + Heilsu + stýrið + kostráð + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsustýrið + og + Heilsufrøðiliga + Starvsstovan.4 + . + + + Tilboð + um + royki + - + og + nikotinavvenjing + : + Sambært + +

+

+ + WHO + er + royking + tann + einstaki + tátturin + , + sum + hevur + størstu + , + neiligu + ávirkanina + á + heilsuna + . + + + Eisini + er + nikotinnýtsla + ( + t.d. + snús + ) + heilsuskaðilig + . + + + Tøl + frá + kanningini + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + vísa + , + at + roykt + verður + munandi + meir + í + Føroyum + , + samanborið + við + grannalondini + . + + + Kanningin + vísir + harafturat + , + at + ein + stórur + meiriluti + ( + 85 + % + ) + av + roykjarunum + vil + leggja + av.36 + Men + onki + alment + tilboð + um + avvenjing + er + til + fólk + , + sum + vilja + leggja + av + at + roykja + ella + nýta + nikotinvørur + . + + + Tí + verður + skotið + upp + , + at + Apoteksverkið + og + Heilsustýrið + gera + ætlan + um + og + seta + í + verk + eitt + ókeypis + tilboð + um + roykiÁbyrgd + / + partar + : + Heilsustýrið + og + Apoteksverkið + . + + + 5 + . + + + Roykilóg + : + og + nikotinavvenjing + í + 2026 + og + 2027 + . + +

+

+ + Tørvur + er + á + at + broyta + roykilógina + fyri + at + tryggja + , + at + færri + roykja + ella + nýta + nikotin + . + + + Royking + er + ein + stórur + heilsutrupulleiki + , + og + afturat + hesum + koma + nógvar + , + nýggjar + nikotinvørur + á + marknaðin + ( + t.d. + snús + ) + . + + + Eisini + vísir + ESPADkanningin + , + at + ung + undir + 18 + ár + hava + lætta + atgongd + at + keypa + tubbaks + og + nikotinvørur + í + Føroyum + , + tí + aldursmarkið + ikki + verður + handhevjað + nøktandi + . + + + Tað + skal + tryggjast + , + at + ung + undir + 18 + ár + , + ikki + hava + atgongd + at + keypa + tubbak + og + nikotinvørur + . + + + Tí + eigur + eitt + uppskot + at + verða + gjørt + um + at + broyta + roykilógina + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + . + + + 6 + . + + + Økja + undirtøkuna + fyri + koppseting + : + Tøl + frá + +

+

+ + Heilsustýrinum + og + Landslæknanum + vísa + , + at + undirtøkan + fyri + barnakoppseting + minkar + . + + + Tí + ætlar + Heilsustýrið + at + seta + eina + áminningarskipan + til + foreldur + í + verk + , + fyri + at + fáa + betri + luttøku + , + so + forðað + verður + fyri + , + at + barnasjúkur + taka + seg + upp + . + + + Eisini + skulu + upplýsingarátøk + gerast + , + og + tryggjast + skal + lættari + atgongd + til + koppseting + . + + + Somuleiðis + ætlar + Heilsustýrið + at + virka + fyri + at + økja + undirtøkuna + fyri + HPVkoppseting + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsustýrið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Gigni + . + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + 7 + . + + + Fólkaheilsuætlan + til + 2035 + : + Ein + fólkaheilsuætlan + fyri + tíðarskeiðið + fram + móti + 2035 + skal + gerast + . + + + Átøkini + fyri + 2026Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Heilsustýrið + . + + + 8 + . + + + Heilsugóður + skúla + - + og + barnagarðsmatur + : + Hagtøl + hjá + Gigni + vísa + , + at + yvirvekt + er + ein + stórur + trupulleiki + millum + skúlabørn + . + + + Í + Klaksvíkar + kommunu + hevur + ein + skipan + við + skúlamati + verið + virkin + í + nøkur + ár + , + har + borðreitt + verður + við + sunnum + millummálum + . + + + Skipanin + er + uttan + foreldragjald + . + + + Í + øðrum + londum + eru + góðar + royndir + við + at + skipa + fyri + skúlamati + , + av + tí + at + góðir + matvanar + verða + grundaðir + tíðliga + í + lívinum + . + + + 37 + 38 + Tí + eigur + skipan + við + sunnum + skúla2028 + eru + bert + fyrstu + stigini + á + leiðini + til + at + realisera + langtíðarmálini + fyri + heilsuframa + og + fyribyrging + í + 2035 + . + + + Tí + er + neyðugt + at + gera + eina + samlaða + fólkaheilsuætlan + fyri + árini + fram + til + 2035 + . + + + Í + ætlanini + skal + vera + ein + gjøllig + lýsing + av + heilsustøðuni + og + teimum + viðurskiftum + , + sum + hótta + fólkaheilsuna + . + + + Eisini + skal + ætlanin + hava + ítøkilig + átøk + til + at + styrkja + fólkaheilsuna + , + árini + fram + til + 2035 + . + + + Harumframt + eigur + at + verða + ásett + í + lóggávu + , + hvør + hevur + ábyrgdina + av + heilsuframa + og + fyribyrging + . + + + og + barnagarðsmati + at + vera + sett + í + verk + . + + + Í + fyrstu + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + 36 + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + 2023 + , + s. + 32 + 37 + Long-term + effects + of + childhood + nutrition + ; + Evidence + from + a + school + lunch + reform + , + Petter + Lundborg + et + al + . + , + 2021 + https://academic.oup.com/restud/article/89/2/876/6273674 + 38 + 7 + forslag + til + sund + og + grøn + mad + i + skolen + , + Kost + - + og + ErnæringsforbundetÁbyrgd + / + partar + : + Kommunur + og + Kommunufelagið + . + + + 9 + . + + + Dýrari + tubbak + og + nikotinvørur + : + Talið + av + fólki + , + ið + roykja + dagliga + , + er + høgt + í + Føroyum + sammett + við + grannalondini + . + + + Royking + er + tann + lívsstílsfaktorurin + , + sum + hevur + størst + ávirkan + á + heilsuna + . + + + Royndir + aðrastaðni + vísa + , + at + prísurin + er + avgerandi + fyri + nýtsluna + av + tubbaki + og + nikotinvørum + ( + t.d. + snús + ) + , + serliga + millum + ung + . + + + 39 + Tí + verður + skotið + upp + at + hækka + prísin + á + sigarettum + og + nikotinvørum + . + + + Sambært + Heilsustýrinum + skal + prísøkingin + muna + fyri + at + fáa + virknað + , + t.d. + hækka + upp + í + 100 + kr. + fyri + ein + pakka + við + 20 + sigarettum + . + + + Í + samband + við + fíggjarlógaruppskotið + fyri + 2026 + er + lagt + upp + til + at + hækka + avgjaldið + á + sigarettum + og + snúsi + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Fíggjarmálaráðið + . + + + 10 + . + + + Heilsustarvsfólk + vegleiða + um + royking + ( + VeryBriefAdvice + ) + : + Í + Bretlandi + er + ein + granskingar40 + Eisini + hava + tey + møguleika + fyri + at + vísa + til + avvenjingartilboð + . + + + Royndirnar + í + Bretlandi + vísa + virknað + í + sambandi + við + at + fáa + fólk + at + leggja + av + at + roykja + . + + + Hesin + leistur + eigur + tí + at + verða + brúktur + í + føroyska + heilsuverkinum + , + bæði + á + sjúkrahúsum + , + í + kommunulæknaviðtalum + , + í + kommunalum + heilsu + tænastum + og + hjá + heilsufrøðingum + . + + + Tilboð + um + roykiavvenjing + mugu + so + eisini + verða + tøk + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + Kommunufelagið + og + Gigni + . + + + 11 + . + + + Minka + rúsdrekkanýtslu + hjá + ungum + : + grundaður + leistur + mentur + , + har + heilsustarvsfólk + , + við + at + brúka + heilt + stutta + tíð + ( + niður + í + hálvan + minutt + ) + , + spyrja + og + vegleiða + um + royking + í + sam + bandi + við + viðtalu + á + eitt + nú + sjúkrahúsi + ella + hjá + kommunulækna + . + +

+

+ + Rúsdrekkanýtslan + hjá + ungum + ( + serliga + mannfólki + ) + er + stór + eisini + teimum + undir + 18 + ár + . + + + Átøk + eru + longu + sett + í + verk + fyri + at + minka + rúsdrekkanýtsluna + millum + børn + og + ung + , + við + íblástri + úr + Íslandi + og + frá + átakinum + , + “ + Fælles + om + ungelivet + ” + , + sum + er + gjørt + í + Danmark + , + við + íblástri + úr + Íslandi + . + + + Tað + er + avgerandi + at + styrkja + hesi + átøk + , + sum + snúgva + seg + um + at + skapa + eitt + gott + ungdómslív + , + við + at + savna + foreldur + og + lokalar + aktørar + at + seta + á + stovn + sunnar + felagsskapir + fyri + ung + uttan + rúsdrekka + . + + + Talan + er + um + torgreiddar + avbjóðingar + , + har + einfaldar + og + lættar + loysnir + ikki + finnast + . + + + Átakið + fevnir + um + myndugleikar + , + skúlar + , + frítíðartilboð + , + feløg + og + foreldur + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Gigni + , + Heilsustýrið + , + Kommunufelagið + o.o. + 12 + . + + + Átøk + móti + rúsevnismisnýtslu + : + Rúsevnismisnýtsla + er + ein + stór + heilsuavbjóðing + , + sambært + Heildarætlan + um + at + fyribyrgja + og + tálma + rúsevnismisnýtslu + í + Føroyum + 2022-2028 + , + sum + Løgmansskrivstovan + hevur + gjørt + saman + við + fleiri + pørtum + . + + + Hetta + verður + eisini + staðfest + av + viðgerðarstovnunum + . + + + Stovnarnar + siga + , + at + stórur + tørvur + er + á + tilboðum + um + avrúsing + , + viðgerð + og + eisini + endurmenning + , + fyri + at + forða + fyri + afturfalli + . + + + Men + viðgerðarstovnarnir + hava + ikki + neyðuga + kapasitetin + til + at + nøkta + økta + tørvin + . + + + Í + heildarætlanini + verður + mælt + til + fleiri + átøk + innan + fyribyrging + , + viðgerð + og + eftirviðgerð + . + + + Stig + eiga + at + verða + tikin + til + at + seta + hesi + átøk + í + verk + . + + + Heilsustýrið + , + viðgerðarstovnarnir + o.o. + eiga + at + verða + tikin + upp + í + hetta + arbeiðið + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Heilsustýrið + , + viðgerðarstovnar + , + Gigni + o.o. + 13 + . + + + Lággáttartilboð + til + ung + í + mistrivnaði + : + Nógv + ung + mistrívast + , + vísir + kanningin + , + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + + + Á + hoyringarfundi + við + sjúklingafeløgini + varð + mælt + til + , + at + seta + á + stovn + lággáttartilboð + til + ung + av + líknandi + slagi + sum + í + grannalondunum + . + + + Hugsað + verður + um + samrøðutilboð + , + sum + sjálvboðin + – + við + stuðli + frá + fakfólki + – + standa + fyri + . + + + Málbólkurin + er + ung + í + mistrivnaði + , + sum + tó + ikki + hava + viðgerðartilboð + hjá + sálarfrøðingi + ella + sálarlækna + fyri + neyðini + . + + + Hugsað + verður + um + átøk + sum + " + Headspace + " + , + ið + finst + í + fleiri + londum + . + + + Í + sambandi + við + Barnaverkætlanina + eru + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + 40 + Christopher + Chi + Wai + Cheng + et + al + . + , + Effectiveness + of + Very + Brief + Advice + on + Tobacco + Cessation + , + 2024 + 30ætlanir + um + lággáttartilboð + til + ung + í + mistrivnaði + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + hetta + átak + verður + gjørt + í + sambandi + við + Barnaverkætlanina + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Gigni + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + . + + + 14 + . + + + Sjúklingaundirvísing + til + fólk + við + varandi + sjúku + : + Heilsustýrið + sigur + , + at + fleiri + sjúklingar + við + varandi + sjúkum + , + kunnu + væntast + komandi + árini + . + + + Tí + er + neyðugt + við + tiltøkum + , + sum + hjálpa + hesum + borgarum + . + + + Sjúklingaundirvísing + er + eitt + háttalag + , + sum + stuðlar + borgarum + í + at + liva + við + varandi + sjúku + , + fylgja + viðgerðini + og + taka + ábyrgd + fyri + egnari + heilsu + . + + + WHO + mælir + til + sjúklingaÁbyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 15 + . + + + Tarmkrabbascreening + og + viðgerðir + : + I + undirvísing + . + + + 41 + Í + øðrum + londum + eru + tilboð + um + sjúklingaundirvísing + í + bólkum + vanlig + , + men + her + á + landi + finst + ikki + nógv + av + hesum + . + + + Steno + Diabes + Center + hevur + sjúklingaundirvísing + innan + diabetes + . + + + Sjúklingaundirvísing + er + viðkomandi + fyri + nógvar + aðrar + sjúklingabólkar + , + t.d. + hjarta + og + æðrasjúklingar + , + lungasjúklingar + og + ryggsjúklingar + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + ein + ætlan + verður + gjørd + fyri + , + at + Sjúkrahúsverkið + stigvíst + kann + bjóða + sjúklingaundirvísing + á + fleiri + sjúkuøkjum + . + +

+

+ + Krabbameinsætlanini + frá + 2022 + er + eitt + fakligt + tilmæli + um + at + seta + í + verk + screening + fyri + tarm + krabba + . + + + Hetta + átakið + hevur + verið + lívbjargandi + í + øðrum + londum + og + eigur + at + verða + sett + í + verk + í + Føroyum + . + + + Umráðandi + er + , + at + kapasiteturin + til + viðgerðir + fylgir + við + , + tí + væntast + kunnu + fleiri + tilburðir + , + tá + ið + hesar + kanningar + fara + í + gongd + . + + + Sjúkrahúsverkið + hevur + gjørt + eitt + tilmæli + um + , + hvussu + hetta + kann + setast + í + verk + . + + + Í + 2025 + eru + fyrireikingar + farnar + í + gongd + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 16 + . + + + Screening + og + viðgerð + fyri + burðartunglyndi + : + +

+

+ + Kanningar + vísa + , + at + 1012 + % + av + mammum + og + uml. + 8 + % + av + pápum + vera + rakt + av + burðartunglyndi + . + + + Heilsufrøðingar + screena + allar + mammur + í + Føroyum + fyri + burðartunglyndi + , + men + hava + onki + sertilboð + at + vísa + til + . + + + Tað + er + sera + óheppið + , + tí + burðartunglyndi + kann + gera + stóran + skaða + á + lítla + barnið + og + familjuna + annars + , + um + tey + ikki + fáa + hjálp + rættstundis + . + + + Heilsu + frøðingar + í + grannalondum + hava + screenað + pápar + fyri + burðartunglyndi + í + fleiri + ár + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + screening + av + pápum + og + viðgerðartilboð + til + bæði + foreldur + verður + sett + á + stovn + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + og + Gigni + . + + + 4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + 41 + WHO + : + Therapeutic + patient + education + , + 2023 + https://www.who.int/europe/teams/ncd-management/therapeutic-patient-education + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK31 + +

+

+ + Miðallivialdurin + heldur + áfram + at + vaksa + og + er + millum + teir + hægstu + í + heiminum + – + við + góðari + lívsgóðsku + øll + liviárini + +

+

+ + Talið + á + gerandisroykjarum + liggur + millum + tey + Norðurlondini + við + fæst + roykjarum + +

+

+ + Børn + og + ung + undir + 18 + ár + roykja + ikki + +

+

+ + Fleiri + fylgja + tilmælunum + hjá + WHO + um + rørslu + +

+

+ + Færri + hava + BMI + yvir + 30 + +

+

+ + Betri + trivnaður + millum + børn + og + ung + +

+

+ + Nýtslan + av + rúsevnum + er + minkað + +

+

+ + Talva + 4.1 + Heilsuframi + og + fyribyrging + av + sjúku + – + langtíðarmál + 2035 + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + 4 + . + + + HEILSUFRAMI + OG + FYRIBYRGING + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 1 + . + + + Rørsluátøk + um + alt + landið2 + . + + + Avgjøld + á + sunnum + og + ósunnum + matvørum + 3 + . + + + Almenn + kostráð + frá + +

+

+ + Heilsustýrinum4 + . + + + Tilboð + um + royki + og + nikotinavvenjing5 + . + + + Roykilóg + 6 + . + + + Økja + undirtøkuna + fyri + koppseting7 + . + + + Fólkaheilsuætlan + til + 2035 + ( + Fyrireiking + og + íverksetan + byrjar + ) + 8 + . + + + Heilsugóður + skúla + og + barnagarðsmatur9 + . + + + Dýrari + tubbak + og + nikotinvørur10 + . + + + Heilsustarvsfólk + vegleiða + um + royking + ( + VBA + ) + 11 + . + + + Minka + rús + drekkanýtslu + hjá + ungum + 12 + . + + + Átøk + móti + rúsevnismisnýtslu13 + . + + + Lággáttartilboð + til + ung + í + mistrivnaði + 14 + . + + + Sjú + klinga + undirvísing + til + fólk + við + varandi + sjúkum15 + . + + + Tarm + krabbascreening + og + viðgerðir16 + . + + + Screening + og + viðgerð + fyri + burðartunglyndi + +

+

+ + Íverksetan + av + Fólkaheilsuætlan + heldur + fram + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK32 + 5 + . + + + Heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + Hesin + parturin + snýr + seg + um + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + . + + + Greitt + verður + frá + langtíðarmálum + og + átøkum + , + sum + skulu + fremjast + komandi + árini + , + fyri + at + tryggja + borgarum + fleiri + og + betri + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK5 + . + + + HEILSUTÆNASTUR + Í + NÆRUMHVØRVINUM + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 5.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + .................... + 33 + +

+

+ + 5.2 + Langtíðarmál + ....................................................... + 33 + +

+

+ + 5.3 + Átøk + ......................................................................... + 3433 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK5 + . + + + HEILSUTÆNASTUR + Í + NÆRUMHVØRVINUM5.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + Á + hoyringarfundunum + var + stórt + ynski + um + at + styrkja + heilsuverkið + í + nærumhvørvinum + . + + + Serliga + tvey + øki + vórðu + nevnd + : + +

+

+ + Tørvur + á + fleiri + kommunulæknum + , + so + øll + hava + fastan + kommunulækna + og + sleppast + kann + undan + viðtalum + við + bert + avloysarum + . + + + Ynski + er + um + fleiri + kommunulæknar + at + átaka + sær + uppgávur + tætt + at + borgarunum + t.d. + uppgávur + , + sum + í + dag + verða + gjørdar + á + sjúkrahúsunum + . + +

+

+ + Ynski + er + um + fleiri + heilsutilboð + tætt + við + borgaran + , + t.d. + í + heilsuhúsum + ella + - + miðstøðum + kring + alt + landið + . + + + Hoyringarpartarnir + hava + fleiri + uppskot + um + ítøkilig + tilboð + í + hesum + heilsumiðstøðum + , + har + man + afturat + kommunulæknatænastunum + , + t.d. + kann + taka + blóðroyndir + , + ljósmóðir + og + heilsuframa + - + og + fyribyrgingartilboð + . + +

+

+ + Eisini + verður + nevnt + , + at + sum + alternativ + til + innlegging + ber + til + at + hava + útkoyrandi + funktiónir + heim + til + borgaran + . + + + 5.2 + Langtíðarmál + Nógvar + viðmerkingar + frá + hoyringarfundunum + snúgva + seg + um + at + menna + heilsuverkið + í + nærumhvørvinum + bæði + við + heilsumiðstøðum + og + við + at + tryggja + øllum + fastan + kommunulækna + . + +

+

+ + Kommunulæknin + er + vanliga + fyrsti + og + týdningarmesti + kontaktpersónur + hjá + borgaranum + til + heilsuverkið + , + og + ein + sera + stórur + partur + av + kanningum + og + viðgerðum + verður + gjørdur + hjá + kommunulækna + . + + + Bert + ein + minni + partur + verður + sendur + víðari + til + sjúkrahúsini + . + + + Kommunulæknar + hava + eisini + ein + týðandi + leiklut + í + heilsuframa + og + fyribyrging + . + + + Gransking + vísir + , + at + sjúklingar + við + føstum + kommunulækna + eru + frískari + og + liva + longri + enn + onnur + . + + + 42 + Tí + er + avgerandi + at + hava + nøktandi + tal + á + kommunulæknum + . + +

+

+ + Í + álitinum + , + Tørvurin + á + serlæknum + í + føroyska + heilsuverkinum + , + 43 + verður + mælt + til + , + at + hava + tilsamans + 46 + fastar + kommunulæknar + svarandi + til + , + at + hvør + kommunulækni + hevur + 1.200 + sjúklingar + . + + + Hetta + hevði + styrkt + heilsuverkið + munandi + og + hevði + harafturat + gjørt + tað + møguligt + fyri + kommunulæknar + at + tikið + nýggjar + uppgávur + . + +

+

+ + Heilsumiðstøðir + í + nærumhvørvinum + kunnu + tryggja + borgarunum + lættari + atgongd + til + heilsutænastur + afturat + kommunulæknatænastunum + . + + + Ítøkilig + uppskot + eru + sum + nevnt + , + møguleika + at + taka + blóðroyndir + , + ljósmóðir + og + tilboð + viðvíkjandi + heilsuframa + og + fyribyrging + . + + + Onnur + tilboð + í + heilsumiðstøðum + kunnu + vera + sjúklingaundirvísing + til + fólk + við + varandi + sjúkum + , + endurvenjing + , + fysioterapi + o.a. + At + gera + heilsumiðstøðir + er + í + tráð + við + lógina + um + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + , + sum + júst + er + samtykt + . + + + 44 + +

+

+ + Øktur + kapasitetur + í + nærumhvørvinum + gevur + møguleika + fyri + at + flyta + uppgávur + út + av + sjúkrahúsunum + og + á + tann + hátt + loysa + tær + einfaldari + og + bíligari + av + heilsustarvsfólki + í + nærumhvørvinum + . + + + Atlit + skulu + takast + til + at + tryggja + góðsku + og + tænastustøði + , + tá + ið + uppgávur + verða + fluttar + til + nærøkið + . + +

+

+ + Eisini + er + ynski + um + fleiri + heilsutænastur + heima + hjá + borgaranum + , + fyri + at + sleppa + undan + innleggingum + . + + + Hetta + er + ein + gongd + , + sum + sæst + í + øðrum + londum + , + og + sum + okkara + heilsuverk + eigur + at + leggja + dent + á + . + +

+

+ + Samanumtikið + skal + heilsuverkið + í + nærumhvørvinum + útbyggjast + munandi + . + + + Heilsumiðstøðir + við + fleirtáttaðum + heilsutænastum + skulu + vera + kring + landið + , + og + munandi + fleiri + kommunulæknar + skulu + vera + , + sum + loysa + nógv + fleiri + heilsuuppgávur + , + t.d. + uppgávur + sum + sjúkrahúsini + loysa + í + dag + . + + + Við + tíðini + skulu + fleiri + heilsutænastur + kunna + veitast + heima + við + hús + , + sum + alternativ + til + innlegging + . + + + 43 + Tørvurin + á + serlæknum + í + føroyska + heilsuverkinum + , + 2024 + https://landsstyri.cdn.fo/savn/ta0fhur5/serlaeknaaetlan-toervur-a-serlaeknum-i-foeroyska-heilsuverkinum-juni-2024.pdf?s=nX22FljnBCqHtxAIGrxbYOrBok0 + 44 + https://logir.fo/Logtingslog/66-fra-28-04-2025-um-at-skipa-heilsutaenastur-i-naerumhvorvinum-hja-borgaranum + 5.3 + Átøk + Fyri + at + røkka + málunum + um + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + , + skulu + fleiri + átøk + setast + í + verk + komandi + árini + . + + + So + hvørt + sum + heilsupolitikkurin + verður + eftirmettur + , + verður + støða + tikin + til + nýggj + átøk + eftir + 2028 + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + 17 + . + + + Fleiri + fastir + kommunulæknar + : + Tað + er + av + stórum + týdningi + fyri + heilsuna + , + at + fólk + hava + fastan + kommunulækna + . + + + Í + løtuni + eru + tó + fleiri + borgarar + , + sum + ikki + hava + fastan + kommunulækna + . + + + Við + ársbyrjan + 2026 + eru + 37 + normerað + kommunulæknastørv + . + + + Heilsutrygd + væntar + , + at + 28 + av + hesum + størvum + eru + sett + við + føstum + læknum + , + meðan + vikarar + røkja + 9 + av + teimum + . + + + Tíbetur + eru + fleiri + føroyingar + í + gongd + við + útbúgving + til + kommunulækna + . + + + Tí + verður + skotið + upp + , + at + næsta + stig + til + at + loysa + kommunulæknatørvin + verður + tikið + í + 2026 + , + við + at + Heilsutrygd + útvegar + fleiri + fastar + kommunulæknar + , + so + at + 31Ábyrgd + / + partar + : + Heilsutrygd + . + + + 18 + . + + + Ætlan + fyri + tænastur + í + heilsumiðstøðunum + : + Lóg + um + stovnan + av + heilsumiðstøðum + er + samtykt + . + + + Tørvur + er + á + at + leggja + eina + ítøkiliga + ætlan + fyri + at + víðka + virksemið + í + heilsumiðstøðunum + við + fleiri + fakbólkum + og + tænastum + . + + + Tað + fer + at + vera + ymiskur + tørvur + á + tænastum + millum + støðini + , + og + tískil + nýtist + innihaldið + ikki + at + vera + tað + sama + allastaðni + . + + + Heilsumiðstøðirnar + skulu + hava + ein + týðandi + leiklut + í + sambandi + við + heilsuframa + og + fyribyrging + , + og + tí + skulu + starvsfólkini + hava + førleikar + á + hesum + økjum + . + + + Eisini + eigur + at + verða + umhugsað + , + um + tilboð + innan + almannaÁbyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Heilsustýrið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + o.o. + 32 + fastir + kommunulæknar + eru + í + starvi + við + ársenda + í + 2026. + og + barnaøkið + skulu + vera + í + heilsumiðstøðunum + . + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + 19 + . + + + Øll + hava + fastan + kommunulækna + : + Arbeiðið + at + menna + heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + heldur + fram + , + við + at + fleiri + fastir + kommunulæknar + verða + settir + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + talið + á + kommunulæknum + verður + økt + við + fimm + nýggjum + størvum + , + so + at + kommunulæknastørvini + verða + 42 + tilsamans + . + + + Fleiri + føroyingar + eru + í + holt + við + at + útbúgva + seg + til + kommunulækna + . + + + Tí + metir + Heilsutrygd + tað + vera + sannlíkt + , + at + flestu + størvini + kunnu + setast + við + føstum + kommunulæknum + . + + + Hetta + hevði + ment + heilsuverkið + munandi + til + gagns + fyri + borgararnar + . + + + Um + 42 + kommunulæknar + vóru + , + hevði + hvør + havt + 1.300 + sjúklingar + í + meðal + . + + + Á + henda + hátt + hevði + verið + nóg + mikið + av + kapasiteti + til + , + at + øll + kundu + havt + fastan + kommunulækna + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + . + + + 20 + . + + + Heilsumiðstøðir + verða + víðkaðar + : + Við + støði + í + ætlan + fyri + innihald + í + heilsumiðstøðunum + , + verða + verandi + heilsumiðstøðir + útbygdar + við + alsamt + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK5 + . + + + HEILSUTÆNASTUR + Í + NÆRUMHVØRVINUM + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Eitt + víðkað + heilsuverk + í + nærumhvørvinum + , + um + alt + landið + +

+

+ + Heilsumiðstøðir + kring + landið + við + fleiri + fakbólkum + og + heilsutænastum + +

+

+ + 46 + kommunulæknar + , + sum + taka + sær + av + nógv + fleiri + uppgávum + í + nærumhvørvinum + +

+

+ + Viðgerð + í + heiminum + er + vanlig + 35 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK5 + . + + + HEILSUTÆNASTUR + Í + NÆRUMHVØRVINUMfleiri + tilboðum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + Sjúkrahúsverkið + og + Kommunufelagið + . + + + 21 + . + + + Uppgávuætlan + fyri + kommunulæknar + : + So + hvørt + sum + fleiri + kommunulæknar + vera + , + skulu + teir + taka + sær + av + fleiri + uppgávum + , + m.a. + frá + sjúkrahúsunum + . + + + Ein + ætlan + fyri + , + hvørjar + nýggjar + uppgávur + , + kommunulæknarnir + skulu + hava + , + skal + gerast + í + samráð + við + Heilsutrygd + , + kommunulæknar + , + Sjúkrahúsverkið + og + Kommunufelagið + . + + + Dømi + um + nýggjar + og + øktar + uppgávur + eru + heilsutilboð + til + fólk + við + varandi + sjúku + , + fyribyrging + av + sjúkum + , + fyribyrging + av + ójavnað + í + heilsu + og + at + tryggja + samanhangandi + sjúklingagongdir + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + Sjúkrahúsverkið + og + Kommunufelagið + . + + + 22 + . + + + Heilsufaklig + leiðsla + av + kommunulæknunum + : + +

+

+ + Heilsutrygd + er + setanarmyndugleiki + hjá + kommunulæknum + . + + + Sum + er + , + er + Heilsutrygd + ein + fyrisitingarlig + eind + , + sum + varðar + av + útgjøldum + , + manning + o.ø. + Har + er + ongin + heilsufakligur + leiðari + , + sum + kann + tryggja + fakliga + menning + av + økinum + , + og + at + arbeitt + verður + eftir + felags + , + fakligum + leiðreglum + . + + + Kommunulæknar + eiga + at + hava + eina + læknafakliga + leiðslu + . + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + . + + + 23 + . + + + Viðgerð + í + heiminum + : + Í + øðrum + londum + er + vanligt + at + viðgera + sjúklingar + heima + , + sum + alternativ + til + innlegging + . + + + Talan + kann + vera + um + viðgerðir + , + sum + starvsfólk + innan + eldraøkið + ella + útkoyrandi + starvsfólk + frá + sjúkrahúsunum + taka + sær + av. + Dømi + um + heimaviðgerðir + eru + intravenøsar + antibiotikaviðgerðir + , + útkoyrandi + geriatrisk + 45 + toymi + og + innlegging + í + heiminum + ( + t.d. + røktarheimsbúfólk + ) + , + sum + ein + útkoyrandi + serlækni + / + sjúkrarøktarfrøðingur + hevur + ábyrgd + av. + Ein + ætlan + eigur + at + verða + gjørd + fyri + , + hvussu + heimaviðgerð + kann + setast + í + verk + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + og + Heilsutrygd + . + +

+

+ + Talva + 5.1 + Heilsutænastur + í + nærumhvørvinum + – + langtíðarmál + 2035 + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + 45 + Sum + hava + við + eldri + fólk + at + gera + . + +

+

+ + Heilsumiðstøðir + kring + landið + við + fleiri + fakbólkum + og + heilsu + tænastum46 + kommunulæknar + , + sum + taka + sær + av + nógv + fleiri + uppgávum + í + nærumhvørvinum + +

+

+ + Viðgerð + í + heiminum + er + vanlig + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 17 + . + + + Fleiri + fastir + kommunulæknar18 + . + + + Ætlan + fyri + tænastur + í + heilsumiðstøðum + 19 + . + + + Øll + hava + fastan + kommunulækna20 + . + + + Heilsumiðstøðir + verða + víðkaðar21 + . + + + Uppgávuætlan + fyri + kommunulæknar22 + . + + + Heilsufaklig + leiðsla + av + kommunulæknunum23 + . + + + Viðgerð + í + heiminum + +

+

+ + Heilsumiðstøðir + verða + víðkaðar + +

+

+ + Fleiri + kommunulæknar36 + 6 + . + + + Samanhangandi + sjúklingagongdir + Í + hesum + partinum + verður + greitt + frá + langtíðarmálum + og + átøkum + , + sum + skulu + tryggja + meiri + samanhangandi + sjúklingagongdir + á + heilsuøkinum + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK6 + . + + + SAMANHANGANDI + SJÚKLINGAGONGDIR + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 6.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + samanhangandi + sjúklingagongdir + ........................ + 37 + +

+

+ + 6.2 + Langtíðarmál + ....................................................... + 37 + +

+

+ + 4.3 + Átøk + ......................................................................... + 3837 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK6 + . + + + SAMANHANGANDI + SJÚKLINGAGONGDIR + 6.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + samanhangandi + sjúklingagongdir + Samanhangandi + ella + rættari + ósamanhangandi + sjúklingagongdir + er + tað + evnið + , + ið + hevur + verið + mest + umrøtt + á + hoyringarfundunum + . + + + Ein + afturvendandi + atfinning + er + , + at + sjúklingarnir + uppliva + , + at + heilsuverkið + ikki + arbeiðir + nóg + væl + saman + , + og + samstarvið + við + næstu + samstarvspartar + – + serliga + kommunurnar + og + Almannaverkið + – + ikki + er + nøktandi + . + +

+

+ + Sjúklingarnir + uppliva + vánaligar + sjúklingagongdir + í + nógvum + ymiskum + høpum + , + til + dømis + : + +

+

+ + Liðugt + viðgjørdir + sjúklingar + sum + bíða + eftir + tilboði + í + primera + geiranum + +

+

+ + Vantandi + tilboð + um + endurvenjing46 + og + endur-menning47eftir + innlegging + / + sjúku + +

+

+ + Vantandi + uppfylging + aftan + á + viðgerð + uttanlands + +

+

+ + Óskynsom + markamót + +

+

+ + Vantandi + samskipan + av + tilboðum + til + sjúklingar + við + varandi + sjúkum + +

+

+ + Vantandi + samskipan + millum + sjúkrahús + , + millum + deildir + innanhýsis + á + sjúkrahúsunum + og + millum + geirar + +

+

+ + Bíðitíð + eftir + kanning + og + viðgerð + í + heilsuverkinum + . + +

+

+ + Summir + hoyringarpartar + vísa + á + , + at + heilsuøkið + í + Føroyum + er + so + mikið + lítið + , + at + tað + skuldi + verið + lætt + at + tryggja + góðar + sjúklingagongdir + . + + + Hoyringarsvarini + benda + tó + á + , + at + vit + ikki + hava + dugað + nóg + væl + at + gagnnýtt + hendan + møguleikan + . + +

+

+ + Summi + nevna + bygnaðin + sum + orsøk + , + og + at + ábyrgdin + av + heilsuøkinum + er + so + smábýtt + , + bæði + politiskt + , + umsitingarliga + og + á + stovnsstøði + . + +

+

+ + Onnur + íkast + frá + hoyringarfundunum + snúgva + seg + um + ógreiðar + reglur + , + sum + elva + til + ivamál + um + ábyrgdina + av + uppgávunum + , + og + sum + ger + ójavna + tænastu + kring + landið + . + + + Onnur + vísa + á + tørvin + á + greiðum + avtalum + og + føstum + skipanum + , + sum + tryggja + samskipan + av + sjúklingagongdum + . + +

+

+ + Samanumtikið + vísa + hoyringarsvarini + týðiliga + , + at + samanhangurin + millum + partarnar + í + heilsuverkinum + – + og + aðrar + samstarvspartar + , + sum + t.d. + eldraøkið + ikki + er + nøktandi + . + + + 6.2 + Langtíðamál + Samanhangur + er + ein + avbjóðing + hjá + heilsuverkum + í + øllum + heiminum + . + + + Heilsuøkið + í + Føroyum + átti + at + havt + stóran + fyrimun + vegna + støddina + , + men + tó + vísa + fleiri + hoyringarpartar + á + trupulleikar + við + ósamanhangandi + sjúklingagongdum + . + + + Hetta + skal + broytast + . + +

+

+ + Eitt + langtíðarmál + eigur + at + vera + , + at + Føroyar + skulu + verða + altjóða + fyrimynd + fyri + samanhang + og + góðar + sjúklingagongdir + . + +

+

+ + Eitt + annað + mál + er + at + fáa + eitt + smidligt + samstarv + millum + ymsu + stovnarnar + í + heilsuverkinum + og + samstarvspartar + í + øðrum + geirum + , + soleiðis + at + øll + fáa + hjálp + eftir + tørvi + . + + + Tað + skal + ikki + vera + sjúklingum + til + ampa + , + at + hjálpin + verður + veitt + av + ymiskum + myndugleikum + og + stovnum + . + + + Her + skal + nevnast + , + at + kjarnin + í + Barnaverkætlanini + júst + er + at + virka + fyri + sameining + av + tænastum + tvørtur + um + geirar + . + +

+

+ + Serliga + eitt + øki + , + sum + hevur + verið + í + fokus + hjá + hoyringar + pørtunum + , + er + endurvenjing + og + endurmenning + í + breiðari + merking + . + + + Arbeitt + hevur + verið + við + at + betra + tænastuna + á + hesum + økjum + seinastu + árini + . + + + Hóast + tað + , + er + alsamt + neyðugt + at + menna + hendan + týðandi + partin + av + heilsuverkinum + , + og + tí + eigur + hetta + at + vera + eitt + langtíðarmál + . + + + skaða + . + + + Talan + er + bæði + um + likamligar + , + sálarligar + og + kognitivar + førleikar + , + og + harvið + er + tørvurin + á + endurvenjing + ymiskur + og + fjøltáttaður + . + + + 47 + Endurmenning + : + Skal + síggjast + sum + ein + tilgongd + og + fevnir + um + meira + enn + endurvenjing + . + + + Sambært + yvirlýsing + hjá + WHO + skal + endurmenning + skiljast + sum + ein + málrættað + og + tíðaravmarkað + tilgongd + av + samskipaðum + veitingum + og + tilboðum + , + sum + hava + til + endamáls + at + geva + borgaranum + neyðug + amboð + at + menna + egið + lív + so + sjálvstøðugt + sum + gjørligt + og + við + so + lítlari + hjálp + sum + gjørligt + . + + + Endurvenjing + kann + vera + liður + í + eini + endurmenningartilgongd + , + men + nýtist + ikki + at + vera + tað + . + + + 6.3 + Átøk + Niðanfyri + verður + mælt + til + átøk + , + sum + skulu + fremjast + komandi + árini + , + fyri + at + tryggja + borgarunum + betri + sjúklingagongdir + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + : + 24 + . + + + Fastir + røktarheimslæknar + : + Ov + nógvar + óneyðugar + innleggingar + av + fólki + frá + røktarheimum + er + ein + trupulleiki + . + + + Ein + fastur + røktarheimslækni + , + ið + er + knýttur + at + hvørjum + røktarheimi + , + hevði + tryggjað + tætt + , + fakligt + samstarv + við + starvsfólkini + á + røktarheimunum + , + og + við + hesum + givið + búfólkunum + betri + læknatænastu + . + + + Fastir + røktarheimslæknar + kunnu + eisini + fáa + starvsfólkini + at + kenna + seg + tryggari + og + minka + um + tørvin + at + venda + sær + til + læknavaktina + , + fyri + at + fáa + búfólk + innløgd + . + + + Hetta + hevði + eisini + verið + búfólkunum + at + gagni + , + av + tí + at + ein + óneyðug + innlegging + er + til + stóran + ampa + . + + + Í + løtuni + verður + arbeitt + við + at + gera + eina + skipan + við + føstum + røktarheimslæknum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + . + + + 25 + . + + + Skjót + boð + aftan + á + ávísing + : + Sjúklingar + , + ið + verða + vístir + til + sjúkrahúsini + , + fáa + ikki + altíð + kvittan + fyri + ávísing + og + boð + um + , + nær + teir + skulu + koma + til + forkanning + . + + + Hetta + kann + fáa + sjúklingin + at + ivast + í + , + um + ávísingin + er + móttikin + , + og + nær + hann + / + hon + skal + til + kanning + á + sjúkrahúsinum + . + + + Ein + støða + sum + kann + elva + til + stúran + og + ótta + . + + + Krav + eigur + at + verða + sett + um + , + at + sjúkrahúsini + innan + fyri + fáar + dagar + , + senda + kvittan + til + sjúklingin + við + boðum + um + , + nær + tíð + er + sett + av + til + forkanning + . + + + Er + sera + long + bíðitíð + , + kann + sjúkrahúsið + í + fyrstu + syftu + upplýsa + um + metta + bíðitíð + og + so + venda + aftur + í + góðari + tíð + við + ítøkiligari + tíð + til + forkanning + , + tá + ið + hendan + er + kend + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 26 + . + + + Betrað + endurvenjing + : + Fleiri + viðmerkingar + frá + hoyringarfundunum + snúgva + seg + um + vantandi + endurvenjing + eftir + viðgerð + . + + + Hetta + hevur + serliga + við + Sjúkrahúsverkið + , + eldraøkið + og + Almannaverkið + at + gera + . + + + Í + Álitinum + um + betri + samskipan + innan + endurvenjing + 48 + frá + 2023 + , + sæst + at + arbeitt + hevur + verið + nógv + við + at + betra + hetta + økið + . + + + Tíverri + eru + ikki + allir + trupulleikar + loystir + enn + . + + + Hoyringarpartarnir + viðmerkja + , + at + tað + serliga + er + trupult + at + fáa + samskipan + millum + partarnar + á + økinum + at + rigga + . + + + Hetta + hevur + við + sær + , + at + sjúklingar + í + nøkrum + førum + ikki + fáa + ta + endurvenjing + , + teir + eftir + fakligari + meting + hava + tørv + á. + Harafturat + verður + gjørt + vart + við + , + at + endurvenjingarstøðið + er + ymiskt + kring + landið + . + + + Mælt + verður + til + , + at + tilmælini + í + álitinum + frá + 2023 + verða + framd + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + , + Kommunufelagið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Almannaverkið + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Føroyar + eru + fyrimynd + innan + samanhang + og + góðar + sjúklingagongdir + +

+

+ + Sama + rætt + til + øll + eftir + tørvi + +

+

+ + Sjúklingar + fáa + samanhangandi + sjúklingagongd + tvørtur + um + markamót + +

+

+ + Endurvenjing + og + endurmenning + eftir + tørvi + í + øllum + landinum48 + Álit + um + betri + samskipan + innan + endurvenjing + , + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + Mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + , + 2023 + https://landsstyri.cdn.fo/savn/ao2pi201/a-lit-samskipan-endurvenjing-endaligt.pdf?s=T8gn451F_tvY2qIrHufGelKT5zA + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK6 + . + + + SAMANHANGANDI + SJÚKLINGAGONGDIR + 27 + . + + + Loysa + trupulleikan + við + liðugt + viðgjørdum + sjúklingum + á + sjúkrahúsunum + : + Liðugt + viðgjørdir + sjúklingar + , + sum + bíða + eftir + tilboðum + í + primera + geiranum + , + eru + ein + stórur + trupulleiki + ( + 2.587 + seingjadagar + í + 2024 + ) + . + + + Tað + er + á + ongan + hátt + gagnligt + fyri + sjúklingin + , + at + vera + innlagdur + longri + enn + neyðugt + . + + + Harafturat + taka + hesir + sjúklingar + pláss + frá + øðrum + sjúklingum + , + sum + tørva + tey + . + + + Arbeitt + verður + við + málinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + . + + + 28 + . + + + Samanhangandi + átøk + á + tannøkinum + : + Samstarvið + um + barnatannrøkt + og + tannlæknatilboð + til + vaksin + er + vælvirkandi + . + + + Tó + eru + nakrir + bólkar + , + sum + ikki + kunnu + nýta + vanligu + skipanirnar + , + t.d. + onkrir + borgarar + við + rørslutarni + , + menningartarni + ella + sálarsjúk + . + + + Eisini + kann + talan + vera + um + borgarar + við + serligum + tørvi + á + tannviðgerð + , + t.d. + borgarar + við + viðføddum + tanntrupulleikum + , + borgarar + sum + hava + fingið + stráluÁbyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + , + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + , + Almannaverkið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Tannlæknafelagið + og + Tannrøktarafelagið + . + + + ella + kemoviðgerð + ella + fólk + við + serligum + sjúkum + , + sum + ávirka + tenninar + . + + + Neyðugt + er + at + gera + loysnir + fyri + hesar + bólkar + soleiðis + , + at + eitt + samanhangandi + tilboð + um + tannviðgerð + er + til + allar + borgarar + . + + + Skotið + verður + upp + at + byrja + við + at + nágreina + tannrøktarveitingarnar + í + Sjúkrahúsverkinum + , + umframt + stigvíst + at + kanna + tørvin + og + finna + loysnir + , + sum + hóska + seg + til + ávísar + bólkar + . + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + : + 29 + . + + + Gjøgnumganga + óskynsom + markamót + : + +

+

+ + Fleiri + hoyringarpartar + – + m.a. + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + og + Almannaverkið + hava + víst + á + óskynsom + markamót + millum + heilsuverkið + og + ávikavist + eldra + , + almanna + og + barnaøkið + . + + + Hetta + snýr + seg + m.a. + um + hjálpartólaøkið + og + endurvenjing + . + + + Tí + eigur + ein + gjøgnumgongd + av + markamótum + at + verða + gjørd + , + sum + grundarlag + fyri + einum + uppskoti + um + einfalding + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + og + Kommunufelagið + 30 + . + + + Sjúklingagongdir + fyri + fólk + við + varandi + sjúkum + : + +

+

+ + Økta + talið + á + eldri + borgarum + komandi + árini + , + fer + at + økja + talið + á + sjúklingum + við + varandi + sjúkum + , + t.d. + diabetes + , + hjartasjúkum + og + rørslulagssjúkum + . + + + Hetta + merkir + økta + uppgávu + í + heilsuverkinum + . + + + Fólki + við + varandi + sjúku + tørva + ofta + hjálp + úr + fleiri + pørtum + av + heilsuøkinum + , + serliga + Sjúkrahúsverki + , + kommunulæknum + og + eldraøki + . + + + Tí + er + neyðugt + við + greiðum + avtalum + um + , + hvør + ger + hvat + í + sambandi + við + hesar + sjúklingar + . + + + Hetta + kann + betrast + við + at + gera + lýsingar + og + fastar + avtalur + um + innihald + og + ábyrgdarbýti + í + sjúklingagongdum + . + + + Tað + er + ein + umfatandi + uppgáva + , + og + bæði + lýsingar + og + íverksetan + fara + at + taka + tíð + . + + + Ein + góður + háttur + at + fara + undir + hetta + , + er + at + taka + økini + hvørt + fyri + seg + og + eitt + í + senn + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + . + + + 31 + . + + + Ráðgeving + til + kommunulæknar + : + Kommunulæknar + hava + ábyrgd + av + ymsum + bólkum + av + sjúklingum + og + koma + inn + á + allar + sergreinar + . + + + Tí + er + neyðugt + , + at + Sjúkrahúsverkið + hjálpir + teimum + við + at + veita + servitan + , + eitt + nú + við + at + serfrøðingar + frá + sjúkrahúsunum + vegleiða + kommunulæknunum + í + ítøkiligum + málum + . + + + Hetta + hendir + í + ávísan + mun + í + dag + , + tá + ið + kommunulæknar + ringja + ella + skriva + til + sjúkrahúslæknar + . + + + Neyðugt + er + við + fastari + skipan + , + har + kommunulæknarnir + kunnu + senda + spurningar + og + hava + vissu + fyri + at + fáa + svar + innan + fyri + t.d. + tríggjar + dagar + . + + + Soleiðis + kunnu + sjúkrahúsini + vera + við + til + at + hjálpa + kommunulæknunum + og + samstundis + fyribyrgja + , + at + sjúklingar + óneyðuga + verða + vístir + til + sjúkrahúsini + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + . + + + 32 + . + + + Útskrivingarfrágreiðing + ( + epikrisa + ) + : + Ein + annar + háttur + , + har + sjúkrahúsini + hjálpa + kommunulæknunum + og + samstundis + eru + við + til + 40at + tryggja + góðar + sjúklingagongdir + , + er + at + skriva + ein + stuttan + samandrátt + í + journalina + um + , + hvussu + kommunulæknin + skal + fylgja + upp + upp + á + viðgerðina + aftan + á + útskriving + , + ella + tá + ið + ein + ambulant + tilgongd + endar + . + + + Hetta + verður + gjørt + í + stóran + mun + í + dag + , + men + ikki + altíð + , + og + ofta + við + stórum + seinkingum + . + + + Útskrivingarfrágreiðingin + eigur + at + verða + gjørd + beinanvegin + , + tá + sjúklingurin + verður + útskrivaður + , + ella + tilgongdin + endar + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + . + + + 33 + . + + + Praksiskonsulentskipan + : + Tørvur + er + á + tættari + samskipan + millum + sjúkrahús + og + kommunuÁbyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + . + + + 34 + . + + + Sjúklingasamskipari + : + Í + Krabbameinsætlanini + verður + m.a. + mælt + til + , + at + sjúklingasamskipanin + verður + styrkt + við + sjúklingasamskiparum + , + sum + fáa + ábyrgd + av + at + skipa + samanhang + tvørtur + um + geirar + og + sergreinar + – + eisini + viðgerðarstovnar + uttanlands + . + + + Eisini + skal + sjúklingurin + hava + ein + navnfestan + persón + , + sum + hann + ella + hon + kann + seta + seg + í + samband + við + , + tá + ið + spurningar + um + sjúklingagongdina + stinga + seg + upp + . + + + Í + dag + eru + tveir + sjúklingaleiðbeinarar + settir + í + Sjúkrahúsverkinum + , + sum + í + stóran + mun + hava + fingið + omanfyrinevndu + uppgávur + . + + + Skipanin + við + sjúklingaleiðbeinarunum + eigur + at + verða + eftirmett + , + við + atliti + at + fáa + styrkt + skipanina + enn + meira + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + . + + + 3 + 5 + . + + + Menna + palliativa + økið + : + Síðan + 2005 + er + palliativa + økið + stigvíst + ment + . + + + Palliativ + toymi + og + palliativ + tænasta + eru + sett + í + verk + , + bæði + á + sjúkrahúsunum + , + hjá + kommunulæknunum + og + kommununum + . + + + Í + 2019 + varð + eitt + álit + um + víðari + menning + av + palliativa + økinum + gjørt + , + har + mælt + varð + til + at + skipa + økið + sum + sergrein + , + at + gera + palliativa + deild + á + Landssjúkrahúsinum + og + at + styrkja + primera + heilsugeiran + , + við + at + heilsustarvsfólk + hava + grundleggjandi + vitan + innan + palliatión + . + + + Hesi + tilmæli + eiga + at + verða + fylgd + , + tá + ið + palliativa + økið + verður + ment + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + o.o. + og + í + seinasta + lagi + innan + fyri + tríggjar + dagar + . + + + Soleiðis + kann + tryggjast + , + at + kommunulæknin + fylgir + upp + , + tá + ið + sjúklingurin + fer + av + sjúkrahúsinum + . + + + læknar + . + + + Tí + verður + skotið + upp + at + seta + eina + praksiskonsulentskipan + á + stovn + . + + + Ein + praksis + konsulentur + er + ein + kommunulækni + , + sum + er + settur + nakrar + tímar + um + vikuna + , + til + at + vera + sambindingarlið + millum + Sjúkrahúsverkið + og + kommunulæknarnar + . + + + T.d. + kundi + ein + praksiskonsulentur + verið + knýttur + at + hvørjum + størri + fakøki + á + sjúkrahúsunum + , + eitt + nú + innan + medisinska + økið + , + skurðøkið + og + psykiatri + . + + + Uppgávan + er + m.a. + at + gera + avtalur + um + kliniska + samstarvið + við + sjúkrahúsini + og + miðla + boð + og + vitan + víðari + til + hinar + kommunulæknarnar + . + + + Ein + avtala + um + praksiskonsulentskipan + skal + gerast + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK6 + . + + + SAMANHANGANDI + SJÚKLINGAGONGDIR41 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK6 + . + + + SAMANHANGANDI + SJÚKLINGAGONGDIR + +

+

+ + Talva + 6.1 + Samanhangandi + sjúklingagongdir + – + langtíðarmál + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + +

+

+ + Sama + rætt + til + øll + eftir + tørvi + +

+

+ + Sjúklingar + fáa + samanhangandi + sjúklingagongd + tvørtur + um + markamót + +

+

+ + Endurvenjing + og + endurmenning + eftir + tørvi + í + øllum + landinum + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 24 + . + + + Fastir + røktarheimslæknar25 + . + + + Skjót + boð + aftan + á + ávísing26 + . + + + Betrað + endurvenjing + 27 + . + + + Loysa + trupulleikan + við + liðugt + viðgjørdum + sjúklingum + á + sjúkrahúsunum28 + . + + + Samanhangandi + átøk + á + tannøkinum29 + . + + + Gjøgnumganga + óskynsom + markamót + 30 + . + + + Sjúklingagongdir + fyri + fólk + við + varandi + sjúkum31 + . + + + Ráðgeving + til + kommunulæknar32 + . + + + Úts + krivingarfrágreiðing + 33 + . + + + Prak + sis + konsulentskipan34 + . + + + Sjúklingasamskipari35 + . + + + Menna + palliativa + økið + +

+

+ + Arbeiðið + at + seta + átøk + um + samanhangandi + sjúklingagongdir + heldur + fram + 42 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 7 + . + + + Sjúkrahúsverkið + Í + parti + 2 + sást + , + at + nógvar + viðmerkingar + frá + hoyringarfundunum + snúðu + seg + um + Sjúkrahús + verkið + og + um + , + hvussu + sjúkrahúsini + veita + sjúklingunum + bestu + viðgerðina + . + + + Viðmerkingar + hava + verið + um + , + at + tørvur + er + á + at + sameina + sjúkrahúsini + og + stytta + bíðilistarnar + . + + + Harafturat + hevur + dentur + verið + lagdur + á + fakliga + menning + , + meira + gransking + , + og + tikið + hevur + verið + undir + við + , + at + Sjúkrahúsverkið + skal + mennast + til + eitt + universitetssjúkrahús + . + +

+

+ + Afturat + omanfyrinevndu + íkastunum + til + heilsupolitikkin + , + hava + fundir + eisini + verið + við + alla + sjúkrahúsleiðsluna + . + + + Fundirnir + hava + havt + støði + í + núverandi + strategi + fyri + Sjúkrahúsverkið + fyri + 2021 + – + 25 + , + eisini + í + arbeiðinum + við + at + orða + langtíðarmál + og + átøk + til + heilsupolitikkin + næstu + tíðina.43 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 7.1 + Langtíðarmál + fyri + Sjúkrahúsverkið + .................................................................................... + 44 + +

+

+ + 7.2 + Átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + í + Sjúkrahúsverkinum + 20262028 + ................................. + 45 + +

+

+ + 7.3 + Tættari + felags + planlegging + ..................................................................................................... + 46 + +

+

+ + 7.4 + Tættari + samstarv + um + starvsfólk + millum + sjúkrahúsini + ................................................. + 46 + +

+

+ + 7.5 + Víðka + planlagda + virksemið + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + 47 + +

+

+ + 7.6 + Faklig + menning + , + gransking + og + universitetssjúkrahús + ................................................. + 48 + +

+

+ + 7.7 + Brúka + tilfeingið + betur + og + stytta + bíðilistar + ....................................................................... + 48 + +

+

+ + 7.8 + Hvussu + skulu + sjúkrahúsini + mennast + .................................................................................. + 49 + +

+

+ + 7.9 + Tilbúgving + á + sjúkrahúsunum + 202628 + ............................................................................. + 50 + +

+

+ + 7.10 + Psykiatri + og + sálarlig + heilsa + ................................................................................................. + 56 + +

+

+ + Við + støði + í + hesum + hevur + ein + samlað + sjúkrahúsleiðsla + gjørt + eitt + felags + uppskot + . + + + Partvís + inniheldur + uppskotið + langtíðarmál + og + partvís + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + . + + + Átøkini + fyri + styttri + tíðarskeið + er + eitt + samlað + uppskot + , + har + atlit + verða + tikin + at + , + at + øll + trý + sjúkrahúsini + skulu + mennast + , + men + eisini + mugu + øll + sjúkrahúsini + góðtaka + broytingar + , + fyri + at + taka + atlit + at + sameinda + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Tí + skal + uppskotið + setast + í + verk + parallelt + á + øllum + trimum + sjúkrahúsunum + í + tíðarskeiðnum + 20262028 + . + + + Undirstrikað + verður + , + at + talan + er + um + eitt + yvirskipað + uppskot + , + sum + skal + gerast + meira + ítøkiligt + , + áðrenn + tað + kann + setast + í + verk + . + + + 447 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + 7.1 + Langtíðarmál + fyri + Sjúkrahúsverkið + Tað + mest + týðandi + langtíðarmálið + er + , + at + øll + trý + sjúkrahúsini + skulu + sameinast + . + + + Okkara + Sjúkrahúsverk + er + lítið + , + og + nógvar + smáar + og + viðkvæmar + funktiónir + eru + á + sjúkrahúsunum + serliga + á + teimum + báðum + smáu + sjúkrahúsunum + . + + + Avgerandi + er + tí + at + arbeiða + tætt + saman + í + øllum + viðurskiftum + , + fyri + at + standa + sterkari + . + + + Við + at + standa + saman + verður + tryggjað + , + at + vit + í + 2035 + hava + eitt + sameint + Sjúkrahúsverk + við + trimum + sjúkrahúsum + í + menning + . + +

+

+ + Tað + mest + týðandi + økið + , + har + sjúkrahúsini + skulu + arbeiða + tætt + saman + , + er + starvsfólkaøkið + . + + + Sjúkrahúsverkið + hevur + nógvar + serligar + funktiónir + , + sum + ikki + kunnu + verða + nøktandi + í + trimum + støðum + . + + + Tí + er + avgerandi + , + at + fakligu + førleikarnir + innan + nógvar + fakbólkar + kunnu + gagnnýtast + smidligari + , + uppá + tvørs + av + sjúkrahúsunum + . + + + Hetta + er + serliga + týðandi + á + teimum + mest + spesialiseraðu + økjunum + , + ikki + minst + innan + læknaøkið + . + + + Ein + fortreyt + fyri + at + tryggja + nøktandi + og + skikkaða + læknamanning + á + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + er + sostatt + , + at + arbeitt + verður + fram + ímóti + , + at + Sjúkrahúsverkið + í + framtíðini + hevur + eina + samlaða + læknamanning + . + +

+

+ + Ein + fortreyt + fyri + , + at + vit + hava + trý + sjúkrahús + í + menning + í + 2035 + , + er + eisini + , + at + talið + á + serlæknum + í + Sjúkrahúsverkinum + veksur + munandi + . + + + Sjúkrahúsverkið + er + alt + ov + bundið + av + útlendskum + konsulentum + og + vikarum + . + + + Serlæknatørvurin + tálmar + fakligu + menningini + , + avmarkar + gransking + og + darvar + ætlanini + um + at + menna + Sjúkrahúsverkið + til + at + vera + eitt + universitetssjúkrahús + . + + + Serlæknatørvurin + hevur + harafturat + fløskuhálsar + við + sær + , + sum + elva + til + bíðilistar + . + +

+

+ + Í + 2024 + varð + ein + dimensioneringsætlan + gjørd + á + serlæknaøkinum + . + + + Tað + er + avgerandi + , + at + hendan + ætlan + verður + sett + í + verk + fram + móti + 2035 + . + + + Við + hesari + ætlan + fæst + eitt + Sjúkrahúsverk + , + ið + er + nógv + minni + bundið + av + kostnaðarmiklum + , + útlendskum + konsulentum + . + + + Fleiri + serlæknar + fara + harafturat + at + betra + um + møguleikan + fyri + sterkari + fakligari + menning + , + meira + gransking + , + heimtøku + av + viðgerðum + úr + útlandinum + og + realisering + av + ætlanini + um + at + gera + Sjúkrahúsverkið + til + eitt + universitetssjúkrahús + , + har + partar + av + læknaútbúgvingini + kunnu + takast + . + +

+

+ + Sum + tað + seinasta + er + visjónin + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + skal + miða + eftir + at + verða + meira + effektivt + . + + + Hetta + arbeiðið + snýr + seg + um + at + fylgja + altjóða + ráki + og + menning + í + sambandi + við + at + leggja + um + til + meira + effektivar + viðgerðir + , + sum + t.d. + dagskurð + og + ambulantar + viðgerðir + , + heldur + enn + innleggingar + . + + + Arbeiðið + snýr + seg + eisini + um + at + leggja + betri + til + rættis + í + klinikkini + , + betri + arbeiðs + og + mannagongdir + og + samskipa + og + beina + burtur + svinn + soleiðis + , + at + planlagda + virksemið + økist + frá + ári + til + ár + . + +

+

+ + Langtíðarmálið + er + , + at + gjørligt + verður + at + seta + í + verk + eina + viðgerðartrygd + , + so + sjúklingarnir + verða + greiðir + yvir + , + hvussu + long + bíðitíðin + í + mesta + lagi + er + . + + + Ein + tílík + útgreiningar + og + viðgerðartrygd + eigur + at + hava + ymiskar + hægstu + bíðitíðir + , + sum + eru + grundaðar + á + fakligar + fortreytir + . + + + 457 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + 7.2 + Átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + í + +

+

+ + Sjúkrahúsverkinum + 2026-2028 + Á + hoyringarfundunum + og + fundum + við + alla + sjúkrahúsleiðsluna + hevur + sum + áður + nevnt + verið + umrøtt + , + hvørji + átøk + eiga + at + gerast + fyri + styttri + tíðarskeið + , + fyri + at + taka + fyrstu + stigini + fram + móti + at + røkka + langtíðarmálunum + . + + + Áherðsla + verður + løgd + á + , + at + hetta + bert + eru + fyrstu + stigini + til + at + røkka + langtíðarmálunum + . + + + Um + langtíðarmálini + skulu + røkkast + , + er + neyðugt + at + seta + uppaftur + fleiri + átøk + í + verk + komandi + árini + . + +

+

+ + Átøkini + fyri + styttri + tíðarskeið + eru + : + +

+

+ + Tættari + felags + planlegging + +

+

+ + Tættari + samstarv + um + starvsfólk + millum + sjúkrahúsini + +

+

+ + Víðka + planlagda + virksemið + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Planlagt + virksemi + er + ( + mótsett + akuttum + virksemi + ) + ambulatorium + , + dagskurð + ella + planlagdar + skurðviðgerðir + , + sum + krevja + innlegging + +

+

+ + Faklig + menning + , + gransking + og + universitets + sjúkrahús + +

+

+ + Brúka + tilfeingið + betur + og + stytta + bíðilistar + +

+

+ + Yvirskipað + mál + fyri + menning + og + profilar + fyri + hvørt + av + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + . + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Eitt + burðardygt + sjúkrahúsverk + : + +

+

+ + Eitt + sameint + sjúkrahúsverk + við + trimum + sjúkrahúsum + í + menning + +

+

+ + Eitt + sameint + sjúkrahúsverk + , + har + fakligir + førleikar + í + nógvum + fakbólkum + kunnu + nýtast + fleksibult + millum + sjúkrahúsini + +

+

+ + Ein + felags + læknamanning + +

+

+ + Dimensioneringsætlanin + á + serlæknaøkinum + er + framd + ( + munandi + fleiri + serlæknar + ) + +

+

+ + Eitt + sjúkrahúsverk + , + sum + í + nógv + minni + mun + er + bundið + av + útlendskum + lækna + konsulentum + ( + avgerandi + at + stýringin + av + sergreinum + liggur + í + Føroyum + ) + . + +

+

+ + Eitt + sjúkrahúsverk + , + sum + mennist + fakliga + : + +

+

+ + Miðvís + faklig + menning + soleiðis + , + at + viðgerðir + í + útlondum + verða + ein + minkandi + partur + av + útreiðslunum + +

+

+ + Gransking + verður + 2 + % + av + rakstrarútreiðslunum + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + er + eitt + etablerað + universitets + sjúkrahús + +

+

+ + Partar + av + læknaútbúgvingini + kunnu + takast + í + Føroyum + . + +

+

+ + Eitt + effektivt + sjúkrahúsverk + : + +

+

+ + Leggja + um + til + dagskurð + , + ambulanta + viðgerð + og + viðgerð + í + heiminum + +

+

+ + Tað + planlagda + virksemið + veksur + á + hvørjum + ári + ( + umleggja + sjúklingagongdir + , + betri + plan + legging + og + beina + burtur + svinn + ) + +

+

+ + Viðgerðartrygd + ( + differentierað + ) + .467 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + eru + nærri + lýst + niðanfyri + . + + + 7.3 + Tættari + felags + planlegging + Sum + nú + er + , + verður + virksemið + á + teimum + trimum + sjúkra + húsunum + í + stóran + mun + planlagt + á + hvørjum + sjúkrahúsi + sær + . + + + Tað + fer + ov + lítil + felags + planlegging + fram + og + eisini + er + samskipanin + av + virkseminum + á + sjúkrahúsunum + ov + lítil + í + sambandi + við + t.d. + skurðviðgerðarætlanir + , + ambulatoriivirksemi + ella + kapasitetsplanlegging + á + seingjardeildunum + . + +

+

+ + Út + frá + hesum + verður + mælt + til + trý + átøk + , + sum + verða + nevnd + niðanfyri + : + +

+

+ + Átøk + : + 36 + . + + + Virksemisætlan + : + Sjúkrahúsini + gera + hvørt + heyst + eina + felags + virksemisætlan + , + fyri + tað + komandi + árið + . + + + Her + skal + avtalast + , + hvussu + tey + í + felag + best + loysa + samlaðu + sjúkrahúsuppgávuna + , + undir + hesum + at + fáa + bíðitíðirnar + niður + . + + + Talan + er + t.d. + um + at + samskipa + skurðÁbyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 37 + . + + + Felags + visitatión + . + + + Ein + felags + visitatión + skal + vera + til + sjúkrahúsini + . + + + Hetta + er + eitt + gamalt + mál + , + sum + arbeitt + hevur + verið + við + gjøgnum + fleiri + ár + . + + + Í + løtuni + er + felags + visitatión + í + urologi + og + ortopædkirurgi + . + + + Afturat + hesum + manglar + serliga + felags + visitatión + innan + parenkymkirurgi + og + endoskopi + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 38 + . + + + Kapasitetskonferensa + : + Ein + daglig + , + stutt + og + tvørgangandi + kapasitetskonferensa + skal + setast + í + verk + , + har + allar + seingjadeildir + luttaka + fysiskt + ella + á + netinum + . + + + Endamálið + er + at + gera + avtalur + um + , + hvussu + allar + seingjadeildir + og + sjúkrahús + tvørgangandi + kunnu + hjálpa + hvørjum + øðrum + , + soleiðis + at + samlaði + seingjakapasiteturin + verður + gagnnýttur + so + væl + sum + gjørligt + . + + + Fundirnir + eru + serliga + týdningarmiklir + , + tá + ið + talið + á + sjúklingum + á + deildunum + er + ov + høgt + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 7.4 + Tættari + samstarv + um + starvsfólk + millum + sjúkrahúsini + Í + partinum + um + langtíðarmál + sást + , + at + neyðugt + er + at + arbeiða + fram + móti + at + gagnnýta + førleikarnar + hjá + fleiri + fakbólkum + smidliga + og + tvørgangandi + millum + sjúkrahúsini + . + + + Hetta + er + serliga + týdningarmikið + á + læknaøkinum + . + + + Her + er + neyðugt + at + hava + eina + felags + læknamanning + á + øllum + sjúkrahúsum + . + + + Hetta + kemst + av + spesialiseringini + og + fyri + at + tryggja + fakliga + menning + og + góðsku + . + + + Læknaarbeiðið + í + dag + er + ikki + longur + einstaklingaarbeiði + , + men + heldur + eitt + toymisarbeiði + , + har + toymið + er + ein + fakligur + felagsskapur + , + sum + tryggjar + góðsku + og + fakliga + menning + . + + + og + ambulatoriivirksemið + . + + + Um + nýggjar + tænastur + verða + settar + í + verk + á + sjúkrahúsunum + , + skal + hetta + eisini + vera + partur + av + einari + felagsætlan + . + +

+

+ + Átøk + : + 39 + . + + + Gera + felagsstørv + millum + sjúkrahúsini + : + Stigvíst + skulu + skipast + fleiri + útitænastur + og + setanir + í + felagsstørv + , + har + setanin + hevur + við + sær + , + at + læknin + t.d. + arbeiðir + bæði + á + Landssjúkrahúsinum + og + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + ella + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + ( + felags + lýsingar + , + felags + setanarbólkar + og + felags + starvsÁbyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 40 + . + + + Útitænasta + er + ein + møguleiki + í + øllum + viðkomandi + sáttmálum + : + Í + løtuni + eru + bert + reglur + um + útitænastu + í + sáttmálanum + hjá + læknunum + . + + + Men + møguleiki + fyri + útitænastu + eigur + at + vera + galdandi + fyri + allar + fakbólkar + soleiðis + , + at + fakligu + førleikarnir + kunnu + gagnnýtast + smidliga + á + øllum + sjúkrahúsunum + . + + + Á + hendan + hátt + fara + vit + stigvíst + at + fáa + ein + fakligan + felagsskap + tvørtur + um + og + millum + sjúkrahúsini + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Fíggjarmálaráðið + . + + + 47 + / + funktiónslýsingar + eru + ein + fortreyt + fyri + tílíkum + felagsstørvum + ) + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 7.5 + Víðka + planlagda + virksemið + á + Klaksvíkar + +

+

+ + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + Ongin + ivi + er + um + , + at + framtíðin + fyri + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + er + at + menna + tær + planløgdu + funktiónirnar + . + + + Orsøkin + er + , + at + júst + á + teimum + planløgdu + økjunum + er + vantandi + kapasitetur + og + bíðilistar + . + + + Tað + er + eisini + á + planløgdu + økjunum + , + at + tørvurin + á + viðgerðum + væntandi + fer + at + økjast + í + framtíðini + . + + + Harafturat + er + planlagt + virksemi + best + egnað + til + smærri + sjúkrahús + , + av + tí + at + her + aloftast + ikki + er + krav + um + tilbúgving + . + + + Omanfyri + varð + nevnt + , + at + funktiónirnar + á + smærru + sjúkrahúsunum + ofta + eru + smáar + og + viðkvæmar + , + og + tí + snýr + hetta + seg + eisini + um + at + tryggja + burðardygd + við + at + leggja + nýggjar + uppgávur + til + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + hesi + átøk + : + +

+

+ + Atøk + : + 41 + . + + + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + fáa + eina + serliga + uppgávu + í + sambandi + við + at + stytta + bíðilistarnar + : + Í + 2024 + varð + fígging + sett + av + á + fíggjarlógini + til + at + fáa + bíðitíðirnar + niður + . + + + Játtanin + varð + brúkt + til + at + fáa + heilt + nógvar + sjúklingar + av + bíðilistunum + . + + + Hóast + fleiri + møguleikar + eru + fyri + at + stytta + bíðilistarnar + innanfyri + verandi + karm + , + verður + eisini + neyðugt + við + eyka + fígging + á + nøkrum + økjum + . + + + Tí + eigur + ein + árlig + játtan + at + verða + givin + , + sum + kann + nýtast + fleksibult + á + teimum + økjum + , + har + tørvurin + er + størstur + . + + + Hetta + eyka + virksemi + eigur + í + so + stóran + mun + sum + gjørligt + , + at + leggjast + á + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + ( + á + teimum + økjum + , + har + hetta + er + møguligt + og + viðkomandi + . + + + Talan + kann + vera + um + skurðviðgerðir + , + skopiir + og + ambulantar + viðtalur + ) + . + + + Sjúkrahúsini + skulu + í + felag + raðfesta + , + hvørjar + viðgerðir + skulu + gerast + , + og + raðfestingin + skal + góðkennast + av + landsstýrisfólkinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 42 + . + + + Miðspjadd + ( + decentraliserað + ) + ambulatorium + : + +

+

+ + Fremjanin + av + dimensioneringsætlanini + fyri + serlæknar + fer + at + hava + við + sær + , + at + talið + á + serlæknum + økist + . + + + Hetta + eigur + at + koma + øllum + +

+

+ + Føroyum + at + gagni + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + miðspjadd + ambulatorium + verða + sett + á + stovn + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + í + samstarvi + við + Landssjúkrahúsið + , + so + hvørt + sum + fleiri + serlæknar + verða + settir + . + + + Miðspjadd + ambulatorium + merkir + , + at + eitt + ambulatorium + , + ið + hevur + heima + á + Landssjúkrahúsinum + , + hevur + viðtaludagar + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Hetta + kann + gerast + innan + fleiri + sergreinar + , + t.d. + hjartamedisin + , + lungamedisin + , + diabetes + , + gynekologi + / + obstetrik + og + húðsjúkur + . + + + Tað + eigur + eisini + at + umhugsast + , + um + miðspjadd + ambulatorium + á + sama + hátt + kunnu + gerast + á + Landssjúkrahúsinum + í + samstarvi + við + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 43 + . + + + Plastikkkirurgiska + funktiónin + á + Suðuroyar + +

+

+ + Sjúkrahúsi + skal + útbyggjast + : + Tann + plastikkkirurgiska + landsfunktiónin + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + hevur + verið + afturlatin + vegna + serlæknatørv + . + + + Men + nú + er + ein + samstarvsavtala + gjørd + við + Ríkissjúkrahúsið + . + + + Stórur + tørvur + er + á + hesari + funktiónini + , + og + hon + er + tí + neyðug + at + hava + . + + + Tí + skal + hon + útbyggjast + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 44 + . + + + Aðrar + funktiónir + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + komandi + árini + : + Sum + áður + nevnt + eru + hetta + bert + tey + fyrstu + stigini + . + + + Tí + er + neyðugt + í + komandi + árum + at + gera + ætlanir + um + fleiri + planlagdar + funktiónir + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + , + fyri + at + tryggja + burðardygg + sjúkrahús + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 48 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + 7.6 + Faklig + menning + , + gransking + og + universitetssjúkrahús + Á + hoyringarfundunum + var + gjøgnumgangandi + undirtøka + fyri + , + at + arbeiðast + skal + miðvíst + við + fakligari + menning + og + meira + gransking + , + har + fleiri + fakbólkar + eru + uppií + , + umframt + at + undirtøka + var + fyri + , + at + ætlanin + um + universitetssjúkrahús + og + læknaútbúgving + verður + gjøgnumførd + . + + + Útbyggingin + av + granskingarøkinum + skal + fevna + um + alt + heilsuverkið + , + herundir + eisini + primera + geiran + og + fyribyrging + . + +

+

+ + Harafturat + var + undirtøka + fyri + dimensioneringsætlanini + , + sum + fer + at + økja + talið + av + serlæknum + . + + + Hetta + verður + mett + at + vera + ein + fortreyt + fyri + , + at + ætlanirnar + kunnu + setast + í + verk + . + + + Íverksetan + av + dimensioneringsætlanini + fer + eisini + at + hava + við + sær + , + at + Sjúkrahúsverkið + í + nógv + minni + mun + er + bundið + av + útlendskum + konsulentum + , + og + eitt + miðvíst + arbeiði + við + menning + av + nýggjum + viðgerðarøkjum + og + heimtøku + av + sjúklingum + í + viðgerð + uttanlands + verður + møguligt + . + +

+

+ + Eitt + annað + uppskot + frá + hoyringarfundunum + er + , + at + ein + menningarætlan + skal + gerast + fyri + hvørja + sergrein + . + +

+

+ + Átøk + : + 45 + . + + + Fremja + ætlan + um + universitetssjúkrahús + , + undir + hesum + munandi + meira + gransking + : + Ætlanin + um + universitetssjúkrahús + verður + framd + . + + + Granskingarøkið + skal + útbyggjast + og + skal + fevna + um + fleiri + fakbólkar + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Fróðskaparsetrið + . + + + 46 + . + + + Gera + ætlan + um + læknaútbúgving + : + ( + verður + nærri + lýst + í + átaki + 66 + ) + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Fróðskaparsetrið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 47 + . + + + Seta + fleiri + serlæknar + ( + dimensioneringsætlan + ) + : + undir + hesum + eisini + primera + geiran + og + fyribyrging + . + +

+

+ + Dimensioneringsætlan + verður + roknað + sum + ein + fortreyt + fyri + , + at + ætlanirnar + kunnu + setast + í + verk + . + + + Hon + fer + eisini + at + hava + við + sær + , + at + Sjúkrahúsverkið + í + nógv + minni + mun + verður + bundið + av + útlendskum + konsulentum + , + og + fer + at + gera + tað + møguligt + at + menna + nýggj + viðgerðarøki + og + taka + viðgerðir + heim + , + sum + sjúklingar + í + dag + fáa + uttanlands + . + + + Tað + er + eisini + neyðugt + at + seta + fleiri + serlæknar + fyri + at + minka + um + bíðilistarnar + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 48 + . + + + Menningarætlanir + fyri + hvørt + sergreinaøki + : + +

+

+ + Menningarætlan + skal + gerast + fyri + hvørja + sergrein + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 7.7 + Brúka + tilfeingið + betur + og + stytta + bíðilistar + Í + spurnakanningini + siga + borgararnir + , + at + størsti + trupulleikin + í + heilsuverkinum + eru + bíðilistarnir + . + + + Nógvar + orsøkir + kunnu + vera + til + bíðilistar + . + + + Men + ein + orsøk + er + , + at + tað + í + yvirskipaðu + stýringini + av + Sjúkrahúsverkinum + ikki + verður + lagdur + dent + á + , + hvat + Sjúkrahúsverkið + veitir + viðvíkjandi + virksemi + , + góðsku + og + tænastu + . + + + Dentur + verður + einans + lagdur + á + , + hvussu + nógvur + peningur + verður + játtaður + til + Sjúkrahúsverkið + , + og + at + fíggjarætlanirnar + verða + hildnar + . + +

+

+ + Átøk + : + 49 + . + + + Krav + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + árliga + økir + planlagda + virksemið + : + Krøv + eiga + at + vera + sett + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + økir + planlagda + virksemið + á + hvørjum + ári + gjøgnum + broyttar + arbeiðsgongdir + , + umlegging + frá + innleggingum + til + ambulantar + viðgerðir + , + betri + planlegging + í + klinikkini + og + burturbeining + av + svinni + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 50 + . + + + Miðvíst + arbeiða + fyri + at + leggja + um + frá + innlegging + til + dagskurð + , + ambulanta + viðgerð + og + subakutta + viðgerð + : + Sjúkrahúsverkið + skal + miða + eftir + at + verða + meira + effektivt + og + fylgja + altjóða + ráki + og + menning + , + í + sambandi + við + at + leggja + um + til + meira + effektivar + viðgerðir + , + sum + t.d. + dagskurð + og + ambulantar + 49 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐviðgerðir + , + heldur + enn + innleggingar + . + + + Arbeiðið + snýr + seg + eisini + um + at + leggja + betri + til + rættis + í + klinikkini + , + betri + arbeiðs + og + mannagongdir + og + at + samskipa + og + beina + burtur + svinn + soleiðis + , + at + planlagda + virksemið + økist + sum + frálíður + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 51 + . + + + Árlig + pulja + til + at + minka + bíðilistar + : + Á + nøkrum + økjum + eru + kapasitetstrupulleikarnir + so + umfatandi + , + at + tørvur + er + á + serligum + átøkum + . + + + Tí + eigur + ein + føst + játtan + ella + pulja + at + vera + , + sum + skal + nýtast + fleksibult + á + teimum + ymisku + økjunum + , + har + tørvurin + er + størstur + , + eins + og + gjørt + varð + í + 2024 + ( + sum + skotið + upp + í + átaki + 41 + ) + . + + + Harafturat + eigur + puljan + í + størst + møguligan + mun + at + vera + til + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + soleiðis + , + at + hesi + bæði + sjúkrahúsini + fáa + ein + serligan + leiklut + at + minka + um + bíðilistarnar + ( + á + teimum + økjum + , + har + hetta + er + møguligt + og + viðkomandi + ) + . + + + Málið + er + , + at + bíðilistarnir + minka + soleiðis + , + at + gjørligt + verður + at + seta + eina + útgreiningarÁbyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 52 + . + + + Bíðitíðir + fyri + allar + viðgerðir + verða + almannakunngjørdar + : + Fyri + at + geva + sjúklingum + góða + kunning + um + bíðitíðir + , + skal + eitt + dagført + yvirlit + yvir + bíðitíðir + til + forkanningar + og + viðgerð + fyri + øll + viðgerðarsløg + almannakunngerast + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 7.8 + Hvussu + skulu + sjúkrahúsini + mennast + Tørvur + er + á + einari + politiskari + støðutakan + til + , + hvørjar + væntanir + eru + til + tey + trý + sjúkrahúsini + . + + + Tað + er + neyðugt + , + at + øll + trý + sjúkrahúsini + fáa + týðilig + og + gjøgnumskygd + mál + fyri + , + hvussu + tey + skulu + mennast + . + + + Í + løtuni + er + ógreitt + , + hvørjar + væntanir + eru + til + leiklutin + hjá + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + , + og + tað + ger + tað + trupult + hjá + teimum + at + seta + eina + menningarkós + , + og + tað + ger + eisini + samstarvið + millum + sjúkrahúsini + trupult + . + + + og + viðgerðartrygd + við + ymiskum + hægstu + bíðitíðum + , + sum + eru + grundaðar + á + fakligar + fortreytir + . + + + Hetta + skal + vera + galdandi + fyri + bæði + somatiska + og + psykiatriska + økið + . + +

+

+ + Við + støði + í + øllum + tilfarinum + , + sum + er + fingið + til + vega + í + sambandi + við + heilsupolitikkin + , + og + við + støði + í + umrøðu + í + sjúkrahúsleiðsluni + , + verður + mælt + til + hesi + menningarmál + og + profilar + fyri + tey + trý + sjúkrahúsini + : + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + : + Landssjúkrahúsið + er + í + dag + akutt + sjúkrahús + fyri + alt + landið + og + hevur + harafturat + stórt + planlagt + virksemi + í + næstan + øllum + sergreinum + . + +

+

+ + Harafturat + eru + menningarmálini + hjá + Landssjúkra + húsinum + at + hava + høvuðsábyrgd + fyri + fakligari + menning + í + Sjúkrahúsverkinum + , + undir + hesum + fyri + heimtøku + av + viðgerðum + , + meira + gransking + , + einari + vaksandi + uppgávu + við + víðariútbúgving + av + yngri + læknum + , + fremjan + av + ætlanini + um + universitetsjúkrahús + og + av + komandi + læknaútbúgving + í + samstarvi + við + Fróðskaparsetrið + . + + + Samstundis + skal + Landssjúkrahúsið + økja + planlagda + virksemið + í + fleiri + sergreinum + , + so + hvørt + sum + talið + á + serlæknum + veksur + og + vera + við + í + arbeiðinum + at + stytta + bíðilistarnar + . + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + : + Í + løtuni + er + Suðuroyar + Sjúkrahús + eitt + økissjúkrahús + við + akuttum + og + planløgdum + funktiónum + . + + + Afturat + hesum + hevur + sjúkrahúsið + nakrar + funktiónir + , + sum + fevna + um + alt + landið + . + +

+

+ + Menningarmálið + fyri + sjúkrahúsið + er + at + brúka + tíðina + , + til + tunnilin + væntandi + letur + upp + , + til + at + økja + planlagda + virksemið + munandi + , + soleiðis + at + sjúkrahúsið + er + til + reiðar + til + eina + framtíð + við + føstum + sambandi + , + har + tørvurin + á + akuttum + virksemi + verður + nógv + minni + . + +

+

+ + Sostatt + skal + sjúkrahúsið + arbeiða + fram + móti + , + at + høvuðs + uppgávan + verður + planlagdar + funktiónir + fyri + nærøkið + og + fyri + alt + landið + . + + + Harafturat + fær + sjúkrahúsið + nýggjar + uppgávur + í + sambandi + við + at + stytta + bíðilistar + , + miðspjadd + ambulatorium + og + víðkan + av + plastikkkirurgiskari + funktión + . + + + Afturat + hesum + verður + neyðugt + , + tey + komandi + árini + , + at + gera + ætlan + um + enn + fleiri + planlagdar + funktiónir + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + , + fyri + at + tryggja + eitt + burðardygt + sjúkrahús + . + + + 50 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + : + Í + løtuni + er + Klaksvíkar + Sjúkrahús + eitt + sjúkrahús + við + planløgdum + funktiónum + , + sum + bæði + fevna + um + nærøkið + og + alt + landið + . + + + Eisini + hevur + sjúkrahúsið + í + dag + eina + avmarkaða + akuttfunktión + . + +

+

+ + Menningarmálið + fyri + sjúkrahúsið + er + harafturat + at + útbyggja + planlagda + virksemið + munandi + . + + + Sostatt + skal + sjúkrahúsið + arbeiða + fram + móti + , + at + høvuðsuppgávan + verður + planlagdar + funktiónir + fyri + nærøkið + og + alt + landið + . + + + Lagt + verður + upp + til + , + at + seingjadeildin + heldur + fram + sum + nú + , + við + innløgdum + sjúklingum + eftir + planlagda + skurðviðgerð + , + planlagdir + endurvenjingarsjúklingar + ( + landsfunktión + í + neurorehabilitering + ) + og + medisinskir + sjúklingar + . + + + Mælt + verður + til + broyting + í + visitasiónini + viðvíkjandi + medisinskum + sjúklingum + , + orsakað + av + sjúklingatrygdini + . + +

+

+ + Í + løtuni + verður + bróðurparturin + av + medisinskum + sjúklingum + ikki + innlagdir + beinleiðis + á + Klaksvíkar + Sjúkrahús + , + men + á + Landssjúkrahúsið + . + + + Aftan + á + , + at + teir + eru + útgreinaðir + og + settir + í + viðgerð + á + Landssjúkrahúsinum + , + verða + sjúklingarnir + fluttir + til + eftirviðgerð + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + . + + + Við + atliti + at + sjúklingatrygdini + verður + skotið + upp + , + at + hetta + verður + víðkað + til + at + vera + galdandi + fyri + allar + medisinskar + sjúklingar + . + + + Grundgevingin + er + , + at + tilbúgvingin + á + Landssjúkrahúsinum + er + størri + , + og + at + har + er + ein + intensiv + deild + . + + + Undantakið + frá + hesum + eru + sjúklingar + við + opnari + innlegging + ( + t.d. + terminalir + sjúklingar + ) + , + sum + eru + heima + á + orlov + . + + + Um + neyðugt + er + við + endurinnlegging + kann + hetta + fara + fram + beinleiðis + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + . + +

+

+ + Eisini + fær + sjúkrahúsið + nýggjar + uppgávur + í + sambandi + við + at + minka + um + bíðilistarnar + og + við + miðspjaddum + ambulatorium + . + + + Afturat + hesum + verður + neyðugt + tey + komandi + árini + at + gera + ætlan + um + uppaftur + fleiri + planlagdar + funktiónir + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + , + fyri + at + tryggja + eitt + burðardygt + sjúkrahús + . + +

+

+ + Talva + 7.1 + sýnir + eitt + samlað + uppskot + til + langtíðarmál + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + fyri + Sjúkrahúsverkið + . + + + Í + talvu + 7.2 + er + ein + gjølligari + greining + av + menningarmálum + og + profilum + fyri + tey + trý + sjúkrahúsini + . + +

+

+ + Átøk + : + 53 + . + + + Menningarmál + og + profilar + fyri + tey + trý + sjúkrahúsini + : + Sum + lýst + omanfyri + og + í + talvu + 7.2 + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 54 + . + + + Broytt + visitatión + av + medisinskum + sjúklingum + til + KS + : + Sum + lýst + omanfyri + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 7.9 + Tilbúgving + á + sjúkrahúsunum + 2026-28 + Tilbúgvingarnar + á + sjúkrahúsunum + hava + næstan + verið + óbroyttar + í + nógv + ár + . + + + Niðanfyri + eru + uppskot + til + tillaging + av + tilbúgvingunum + , + við + støði + í + fakligu + menningini + og + teimum + broytingunum + , + sum + eru + hendar + seinnu + árini + : + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + : + Læknaliga + tilbúgvingin + á + Landssjúkrahúsinum + hevur + for + og + millumvakt + av + yngri + læknum + innan + medisin + , + kirurgi + og + psykiatri + . + + + Bert + forvaktirnar + eru + vaktir + á + staðnum + . + + + Millumvaktin + er + tilkall + . + + + Tá + ið + talan + er + um + bakvaktir + , + eru + serlæknavaktir + innan + medisin + , + kardiologi + , + kirurgi + , + ortopedkirurgi + , + gyn + / + obs + , + pædiatri + , + anæstesiologi + , + radiologi + og + psykiatri + í + tilkall + . + + + Í + løtuni + er + serlæknamanningin + á + sjúkrahúsinum + ikki + nóg + stór + til + , + at + tað + er + gjørligt + at + hava + vakt + á + staðnum + á + einum + ella + fleiri + økjum + . + + + Fyri + at + styrkja + akuttu + tilbúgvingina + , + skal + ein + ætlan + gerast + fyri + , + at + millumvaktir + eru + á + staðnum + . + + + Hetta + hevði + eisini + verið + ein + dyggur + stuðul + fyri + forvaktirnar + . + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + : + Læknaliga + tilbúgvingin + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + er + ein + forvakt + í + tilkall + . + + + Forvaktin + er + antin + ein + royndur + , + yngri + lækni + ella + ein + serlækni + . + + + Harafturat + er + ein + serlækni + í + anæstesiologi + og + ein + kirurgiskur + serlækni + í + tilkall + . + + + Kirurgiska + bakvaktin + skiftir + millum + urologi + , + kirurgi + og + ortopædkirurgi + . + + + Eisini + er + ein + medisinsk + bakvakt + . + + + Medisinska + bakvaktin + hevur + í + fleiri + ár + virkað + soleiðis + , + at + tilkall + bert + hevur + verið + møguligt + 23 + dagar + um + vikuna + . + + + Restina + av + tíðini + hevur + medisinska + bakvaktin + verið + ein + telefonisk + bakvakt + . + + + Tilbúgvingin + á + staðnum + hevur + soleiðis + verið + grundað + á + hinar + læknarnar + í + tilkalli + : + Læknalig + forvakt + ( + royndur + 51 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐyngri + lækni + ella + serlækni + ) + , + serlækni + í + anæstesiologi + og + kirurgiskur + serlækni + . + + + Í + løtuni + koyrir + ein + royndarskipan + , + har + ein + akuttmedisinari + er + settur + . + +

+

+ + Flutningsviðurskiftini + hava + við + sær + , + at + enn + er + neyðugt + við + læknaligari + tilbúgving + á + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + . + + + Tí + verður + bert + mælt + til + eina + minni + broyting + . + + + Sum + nevnt + hevur + medisinska + bakvaktin + gjøgnum + fleiri + ár + , + meginpartin + av + tíðini + , + verið + ein + telefonisk + bakvakt + , + og + læknaliga + tilbúgvingin + á + staðnum + , + hevur + verið + grundað + á + hinar + læknaligu + førleikarnar + á + sjúkrahúsinum + . + + + Tí + verður + skotið + upp + , + at + medisinska + bakvaktin + verður + niðurløgd + , + og + at + sjúkrahúsið + í + staðin + kann + ringja + til + internmedisinsku + ella + kardiologisku + bakvaktina + á + Landssjúkrahúsinum + . + +

+

+ + Afturat + hesum + skal + viðmerkjast + , + at + tað + bert + er + sera + fáar + ferðir + um + árið + , + at + akuttar + skurðviðgerðir + verða + gjørdar + á + sjúkrahúsinum + . + + + Royndirnar + at + skurðviðgera + akutt + eru + tí + avmarkaðar + . + + + Akuttar + skurðviðgerðir + skulu + tískil + vera + avmarkaðar + til + støður + , + har + als + ongir + aðrir + møguleikar + eru + . + + + Eisini + skulu + klinisk + audit + 49 + javnan + gerast + . + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + : + Læknaliga + tilbúgvingin + er + ein + forvakt + , + sum + kann + vera + ein + royndur + yngri + lækni + / + sjúkrahúslækni + ella + ein + serlækni + . + + + Forvaktin + hevur + ábyrgd + av + seingjadeildini + og + skaðaklinikkini + . + + + Forvaktin + kann + fáa + telefoniska + vegleiðing + frá + bakvaktum + á + Landssjúkrahúsinum + . + + + Møguleiki + er + fyri + skjótum + sjúkraflutningi + til + Landssjúkrahúsið + um + neyðugt + . + + + Harafturat + er + ein + kirurgisk + serlæknavakt + . + + + Ongar + akuttar + skurðviðgerðir + verða + gjørdar + á + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + , + og + heldur + eingir + akutt + innlagdir + skurð + sjúklingar + eru + á + sjúkrahúsinum + . + + + Tí + verður + skotið + upp + , + at + hendan + vaktin + verður + niðurløgd + . + +

+

+ + Heintiskipan + : + Bæði + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + hava + tveir + anestesisjúkrarøktarfrøðingar + í + tilkallivakt + alt + samdøgrið + . + + + Vakt + nummar + tvey + er + serliga + orsakað + av + støðum + , + har + sjúklingar + verða + fluttir + til + Landssjúkrahúsið + , + og + tá + ið + tørvur + er + á + , + at + ein + anestesisjúkrarøktarfrøðingur + fylgir + við + . + + + Eitt + fyrireikingararbeiði + eigur + at + vera + gjørt + við + tí + fyri + eygað + at + seta + í + verk + eina + heintiskipan + í + staðin + , + har + starvsfólk + frá + Landssjúkrahúsinum + fara + eftir + sjúklinginum + . + + + Tá + ið + ætlanirnar + verða + gjørdar + , + skulu + atlit + takast + fyri + , + at + viðurskiftini + at + flyta + sjúklingar + til + Landssjúkrahúsið + eru + ymisk + , + fyri + ávikavist + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + hevur + stóran + tørv + á + at + økja + skurðkapasitetin + , + fyri + at + minka + um + bíðilistarnar + . + + + Tí + eigur + starvsfólkatilfeingið + at + verða + gagnnýtt + so + væl + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Viðmerkjast + skal + , + at + sparingar + í + sambandi + við + broyting + av + tilbúgvingini + fara + óskerdar + til + tað + sjúkrahúsið + , + har + tær + verða + framdar + . + + + Sjúkrahúsið + kann + so + brúka + fíggingina + til + at + økja + virksemið + og + minka + um + bíðilistarnar + . + +

+

+ + Átøk + : + 55 + . + + + Broytingar + í + tilbúgvingunum + : + Broytingar + skulu + gerast + í + tilbúgvingunum + á + teimum + trimum + sjúkrahúsunum + , + sambært + uppskoti + undir + punkt + 7.9 + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 56 + . + + + Uppskot + til + heintiskipan + : + Ein + skipan + eigur + at + verða + fyrireikað + , + har + starvsfólk + frá + Landssjúkrahúsinum + fara + eftir + sjúklingum + , + sum + hava + tørv + á + at + verða + fluttir + frá + Klaksvíkar + Sjúkraúsi + og + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + til + Landssjúkrahúsið + . + + + Skipanin + skal + taka + atlit + fyri + , + at + viðurskiftini + at + flyta + sjúklingar + til + Landssjúkrdahúsið + eru + ymisk + fyri + ávikavist + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 49 + Klinisk + audit + er + ein + háttur + at + menna + góðsku + 52 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ36 + . + + + Virksemisætlan + 37 + . + + + Felags + visitatión + 38 + . + + + Kapasitetskonferensa + 39 + . + + + Felags + størv + millum + sjúkrahúsini40 + . + + + Útitænasta + er + ein + møguleiki + í + øllum + viðkomandi + sáttmálum41 + . + + + KS + og + SSH + fáa + eina + serliga + uppgávu + í + sambandi + við + at + stytta + bíðilistarnar42 + . + + + Miðspjadd + ambulatorium + á + KS + og + SSH + 43 + . + + + Plastikkkirurgiska + funktiónin + á + SSH + skal + útbyggjast + 44 + . + + + Aðrar + funktiónir + á + KS + og + SSH + komandi + árini45 + . + + + Fremja + ætlan + um + universitetssjúkrahús + , + undir + hesum + munandi + meira + gransking46 + . + + + Gera + ætlan + um + læknaútbúgving + ( + verður + nærri + lýst + í + átaki + 66 + ) + 47 + . + + + Seta + fleiri + serlæknar + ( + dimensioneringsætlan + ) + 48 + . + + + Menningarætlanir + fyri + hvørt + sergreinaøki + 49 + . + + + Krav + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + árliga + økir + planlagda + virksemið + 50 + . + + + Miðvíst + arbeiða + fyri + at + leggja + um + frá + innlegging + til + dagskurð + , + ambulanta + viðgerð + og + subakutta + viðgerð + 51 + . + + + Árlig + pulja + til + at + stytta + um + bíðilistar + 52 + . + + + Bíðitíðir + fyri + allar + viðgerðir + verða + almannakunngjørdar53 + . + + + Menningarmál + og + profilar + fyri + tey + trý + sjúkrahúsini54 + . + + + Broytt + visitatión + av + medisinskum + sjúklingum + til + KS55 + . + + + Broytingar + í + tilbúgvingunum + 56 + . + + + Uppskot + til + heintiskipan + +

+

+ + Ein + felags + læknamanning + +

+

+ + Dimensioneringaætlanin + á + serlæknaøkinum + er + gjøgnumførd + ( + munandi + fleiri + serlæknar + ) + +

+

+ + Eitt + sjúkrahúsverk + sum + í + nógv + minni + mun + er + bundið + av + útlendskum + læknakonsulentum + +

+

+ + Miðvís + faklig + menning + soleiðis + at + viðgerðir + uttanlands + verða + ein + minkandi + partur + av + útreiðslunum + +

+

+ + Gransking + verður + 2 + % + av + rakstrarútreiðslunum + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + er + eitt + etablerað + universitetssjúkrahús + +

+

+ + Partar + av + læknaútbúgvingini + kunnu + takast + í + +

+

+ + Føroyum + +

+

+ + Umlegging + til + dagskurð + , + ambulanta + viðgerð + og + viðgerð + í + heiminum + +

+

+ + Tað + planlagda + virksemið + veksur + á + hvørjum + ári + +

+

+ + Viðgerðartrygd + ( + differentierað + ) + +

+

+ + Talva + 7.1 + Sjúkrahúsverkið + – + Langtíðarmál + 2035 + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + 2026 + - + 2027 + Ítøkilig + átøk + +

+

+ + Langtíðarmál + 2035 + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + : + +

+

+ + Akuttsjúkrahús + fyri + alt + landið + +

+

+ + Umfatandi + planlagt + virksemi + í + flestu + sergreinum + +

+

+ + Menningarmál + hjá + Landssjúkrahúsinum + : + o + Høvuðsábyrgd + fyri + miðvísa + fakliga + menning + , + herundir + at + taka + viðgerðir + heimo + Høvuðsábyrgd + fyri + víðariútbúgving + av + læknum + ( + talið + skal + økjast + ) + o + Høvuðsábyrgd + fyri + at + menna + gransking + í + Sjúkrahúsverkinumo + Høvuðsábyrgd + saman + við + Fróðskaparsetrinum + at + fremja + ætlan + um + universitetssjúkrahús + og + komandi + læknaútbúgving + o + Økja + planlagda + virksemið + í + ymiskum + sergreinum + , + so + hvørt + sum + talið + á + serlæknum + veksur + +

+

+ + Profilur + 2026-2028 + : + o + Bráðmóttøka + fyri + allar + akuttar + sjúklingar + , + skaðastova + , + skurð + og + anæstesio + Deildir + : + Intensiv + deild + , + medisinskar + seingjadeildir + , + skurðseingjadeildir + , + psykiatrisk + seingjadeild + , + føðideild + , + barnadeild + og + dagdeild + fyri + barna + og + ungdómspsykiatrio + Funktiónir + : + hjarta + , + lungna + , + nýramedisin + / + dialysa + , + maga + / + tarm + , + diabetes + , + hormonsjúkur + , + gikt + , + arbeiðsmedisin + , + infektiónsmedisin + , + krabbamein + , + blóðsjúkur + , + neurologi + , + húð + , + ortopedi + , + kirurgi + , + mamma + , + urologi + , + endoskopi + , + eygu + , + oyrnanasaháls + , + gynekologi + , + sár + , + stomi + , + psykiatri + fyri + vaksin + , + demens + , + ergoterapi + , + fysioterapi + , + kostráðgevi + , + rannsóknarstova + , + røntgendeild + ( + rgt + . + , + CT + , + MR + og + nuklearmedisin + ) + , + palliatión + o + Størri + virksemi + á + nógvum + økjum + , + tá + ið + talið + á + serlæknum + veksuro + Minka + um + bíðilistar + +

+

+ + Talva + 7.2 + Yvirskipað + menningarmál + 53 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ54 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + : + +

+

+ + Sjúkrahús + við + akuttfunktión + til + lokaløkið + og + planløgdum + funktiónum + fyri + lokaløkið + og + alt + landið + +

+

+ + Menningarmál + hjá + Suðuroyar + Sjúkrahúsi + : + o + Fyrireika + tíðina + eftir + at + tunnilin + væntandi + er + liðugur + . + + + Akuttvirksemið + verður + nógv + minni + táo + Víðka + planlagda + virksemið + o + Høvuðsuppgávan + verður + planlagdar + funktiónir + fyri + lokaløkið + og + alt + landiðo + Eftirútbúgving + av + læknum + og + gransking + +

+

+ + Profilur + 2026-2028 + : + o + Akuttfunktión + ( + nógvir + sjúklingar + verða + fluttir + til + Landssjúkrahúsið + ) + , + skaðastova + ( + størri + skaðar + verður + fluttir + til + Landssjúkrahúsið + ) + , + sera + fáar + akuttar + skurðviðgerðir + o + Seingjadeild + o + Planlagdar + funktiónir + : + Hjartamedisin + , + dialysa + , + ortopedkirurgi + , + kirurgi + , + urologi + , + endoskopi + , + operatión + og + anestesi + , + ergoterapi + , + fysioterapi + , + rannsóknarstova + , + røntgendeild + ( + rgt + . + + + og + CT + ) + , + pínuklinikk + , + neurorehabilitering + ( + lokal + ) + , + ljósmóðir + . + + + o + Nýggjar + funktiónir + : + Uppgávur + í + sambandi + við + bíðilistar + , + miðspjadd + ambulatorium + og + endurstovnað + og + víðkað + plastikkkirurgi + o + Komandi + árini + gera + ætlan + um + uppaftur + fleiri + planlagdar + funktiónir + á + SSH + +

+

+ + Talva + 7.2 + Yvirskipað + menningarmál + 55 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Klaksvíkar + Sjúkrahús + : + +

+

+ + Sjúkrahús + við + planløgdum + funktiónum + fyri + lokaløkið + og + alt + landið + . + + + Harafturat + ein + avmarkað + akuttfunktión + +

+

+ + Menningarmál + hjá + Klaksvíkar + Sjúkrahúsi + : + o + Víðka + planlagda + virksemið + o + Høvuðsuppgávan + verður + planlagdar + funktiónir + fyri + lokaløkið + og + alt + landið + o + Eftirútbúgving + av + læknum + og + gransking + +

+

+ + Profilur + 2026-2028 + : + o + Skaðastova + ( + minni + skaðar + ) + , + medisinskir + sjúklingar + til + eftirviðgerð + aftan + á + útgreining + á + +

+

+ + Landssjúkrahúsinum + ( + tó + sjúklingar + við + opnari + innlegging + ) + o + Seingjadeild + o + Planlagdar + funktiónir + : + Ortopedkirurgi + , + kirurgi + , + endoskopi + , + urologi + , + operatión + og + anestesi + , + ergoterapi + , + fysioterapi + , + rannsóknarstova + , + røntgendeild + ( + rgt + . + + + og + MR + ) + , + svøvnkøva + , + neurorehabilitering + , + ljósmóðir + o + Nýggjar + funktiónir + : + Uppgávur + í + sambandi + við + bíðilistar + og + miðspjadd + ambulatorium + o + Komandi + árini + gera + ætlan + um + uppaftur + fleiri + planlagdar + funktiónir + á + Klaksvíkar + +

+

+ + Sjúkrahúsi + +

+

+ + Talva + 7.2 + Yvirskipað + menningarmál + 56 + 7.10 + Psykiatri + og + sálarlig + heilsa + Heilsupolitikkurin + er + ætlaður + at + vera + ein + yvir + skipaður + politikkur + , + ið + viðger + heildarviðurskiftini + í + heilsuverkinum + . + + + Ætlanin + hevur + ikki + verið + at + orða + langtíðarmál + og + átøk + fyri + einstakar + sergreinar + . + +

+

+ + Hóast + hetta + , + er + eitt + ávíst + sjúkuøki + nevnt + aftur + og + aftur + á + hoyringarfundunum + – + nevniliga + psykiatriøkið + . + + + Bæði + barna + og + ungdómspsykiatri + og + psykiatri + fyri + vaksin + . + +

+

+ + Viðmerkingarnar + snúgva + seg + í + stóran + mun + um + vantandi + kapasitet + og + bíðitíðir + á + psykiatriøkinum + og + vantandi + samanhang + í + sjúklingagongdunum + . + + + Serliga + verður + víst + á + trupulleikar + við + uppfylging + aftan + á + útskriving + ella + aftan + á + ambulanta + viðgerð + í + sjúkrahúshøpi + . + +

+

+ + Her + er + umráðandi + at + nevna + , + at + Heilsustýrið + væntar + , + at + talið + á + fólki + við + sálarligum + trupulleikum + og + sjúkum + fer + at + vaksa + komandi + árini + ( + sí + 3. + part + ) + . + + + Heilsustýrið + heldur + tí + , + at + tørvur + er + á + , + at + heilsuverkið + fyrireikar + seg + til + eina + framtíð + , + har + nógv + fleiri + sjúklingar + hava + sálarligar + trupulleikar + og + sálarliga + sjúku + . + + + Harafturat + nevnir + Heilsustýrið + , + at + eyðkenni + fyri + sálarligar + sjúkur + er + , + at + tørvur + er + á + langtíðarviðgerð + og + viðgerð + / + tænastu + frá + fleiri + pørtum + í + heilsuverkinum + og + samstarvsfeløgum + . + + + Sostatt + er + neyðugt + at + menna + samanhangandi + tilboð + til + fólk + við + sálarsjúku + og + tryggja + neyðugan + kapasitet + . + +

+

+ + Nevnast + kann + eisini + , + at + betrað + tænasta + í + psykiatriini + , + var + eitt + av + teimum + hægst + raðfestu + økjunum + í + spurnakanningini + . + +

+

+ + Trupulleikin + við + bíðitíð + til + útgreining + og + viðgerð + í + sjúkrahúshøpi + kemur + týðiliga + fram + í + yvirlitinum + yvir + bíðitíðir + hjá + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Psykiatriin + er + greitt + tað + økið + , + við + longst + bíðitíðum + . + + + Bíðitíðin + hevur + stórar + avleiðingar + fyri + sjúklingar + og + avvarðandi + , + og + harafturat + gerst + tað + torført + hjá + øðrum + ábyrgdarhavarum + á + økinum + at + veita + hjálp + , + tí + psykiatriska + útgreiningin + manglar + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Bíðitíð + mánaðir + +

+

+ + Tal + á + bíðilista + +

+

+ + Barnaog + ungdómspsykiatri + 16 + 262 + +

+

+ + ADHD + vaksin + 30 + 722 + +

+

+ + Demens + 6 + 33 + +

+

+ + Psykiatri + vaksin + 16 + 123 + +

+

+ + BÍÐITÍÐ + +

+

+ + Talva + 7.3 + Bíðitíð + til + útgreining + og + viðgerð + á + psykiatriøkinum + 7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ57 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK7 + . + + + SJÚKRAHÚSVERKIÐ + +

+

+ + Ein + annar + stórur + trupulleiki + á + psykiatriøkinum + er + , + sum + áður + nevnt + , + vantandi + samanhangur + . + + + Tað + gerst + ikki + lættari + at + tryggja + samanhang + í + sjúklingagongdum + , + tí + heilt + nógvir + ábyrgdarhavarar + ofta + eru + uppi + í + viðgerðini + og + tænastuni + , + tá + ið + tað + snýr + seg + um + borgarar + við + sálarligum + trupulleikum + og + sjúkum + . + + + Allir + hesir + ábyrgdarhavarar + skulu + arbeiða + tætt + saman + , + fyri + at + veita + eina + samanhangandi + tænastu + . + +

+

+ + Tá + ið + talan + er + um + børn + og + ung + við + sálarligum + avbjóðingum + , + eru + tað + serliga + hesir + partar + , + ið + skulu + arbeiða + saman + fyri + at + veita + eina + samanhangandi + hjálp + : + Fólkaskúli + , + miðnámsútbúgvingar + , + Sernám + , + Gigni + , + kommunulæknar + , + Almannaverkið + , + kommunur + og + barna + og + ungdómspsykiatri + . + +

+

+ + Fyri + vaksin + undir + 67 + ár + er + talan + um + : + Kommunulæknar + , + Almannaverkið + og + psykiatri + fyri + vaksin + . + +

+

+ + Fyri + borgarar + eldri + enn + 67 + ár + er + talan + um + : + Kommunulæknar + , + kommunur + / + eldrasamstørv + og + psykiatri + fyri + vaksin + . + +

+

+ + Útsagnirnar + frá + hoyringarfundunum + vísa + , + at + tað + ikki + hevur + eydnast + hesum + pørtum + í + nóg + stóran + mun + at + veita + eitt + samanhangandi + tilboð + til + borgarar + við + sálarligum + avbjóðingum + . + + + Í + hesum + sambandi + skal + nevnast + , + at + Barnaverkætlanin + skal + virka + fyri + at + skapa + betri + samanhang + í + tvørgeiraligum + tilboðum + , + serliga + tá + ið + tað + snýr + seg + um + børn + og + ung + við + torgreiddum + trupulleikum + . + + + Eisini + verður + arbeitt + við + einari + barnalóg + , + sum + skal + tryggja + hetta + . + +

+

+ + Afturat + teimum + pørtunum + , + ið + eru + nevndir + omanfyri + , + eru + eisini + sálarfrøðingar + , + sum + hava + sáttmála + við + Heilsutrygd + . + +

+

+ + Avbjóðingar + við + sosialum + og + geografiskum + ójavnað + verða + eisini + nevndar + . + + + Hetta + tí + , + at + talan + er + um + partvíst + brúkaragjald + á + økinum + , + og + tí + at + ongin + sálarfrøðilig + viðtala + er + í + Suðuroy + . + +

+

+ + Í + 2018 + varð + Heildarætlan + fyri + sálarliga + heilsu + í + Føroyum + 50 + gjørd + fyri + at + menna + psykiatriøkið + . + + + Nú + sjey + ár + seinni + má + staðfestast + , + at + stórar + og + óloystar + avbjóðingar + framvegis + eru + á + økinum + . + +

+

+ + Arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + hevur + víst + , + at + týðandi + trupulleikar + eru + á + psykiatriøkinum + , + og + tørvur + er + á + einari + samlaðari + ætlan + fyri + økið + . + + + Ætlanin + skal + fevna + um + bæði + børn + , + ung + og + vaksin + . + +

+

+ + Átak + : + 57 + . + + + Psykiatriætlan + : + Sum + uppfylging + uppá + hendan + politikk + eigur + at + verða + gjørd + ein + psykiatriætlan + fyri + komandi + 10 + árini + . + + + M.a. + skulu + evnini + í + ætlanini + snúgva + seg + um + at + fyribyrgja + mistrivnaði + og + sálarsjúku + ( + herundir + sálarsjúku + saman + við + misnýtslu + ) + , + nøktandi + kapasitet + á + psykiatriøkinum + og + samanhangandi + sjúklingagongdum + á + psykiatriøkinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Kommunufelagið + , + Sjúkrahusverkið + , + Almannaverkið + o.o. + 50 + Heildarætlan + fyri + sálarliga + heilsu + í + Føroyum + , + Heilsu + - + og + innlendismálaráðið + , + 2018 + 58 + 8 + . + + + Góðskumenning + og + dáta + Hesin + parturin + snýr + seg + um + tey + langtíðarmál + og + átøk + , + ið + verða + mett + neyðug + fyri + at + menna + góðsku + og + dáta + í + føroyska + heilsuverkinum + komandi + árini + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK8 + . + + + GÓÐSKUMENNING + OG + DÁTA + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 8.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + góðskumenning + og + dáta + ................................... + 59 + +

+

+ + 8.2 + Langtíðarmál + ....................................................... + 59 + +

+

+ + 8.3 + Átøk + ......................................................................... + 6059 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK8 + . + + + GÓÐSKUMENNING + OG + DÁTA + 8.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + góðskumenning + og + dáta + Tørvurin + á + góðskumenning + og + dátum + er + nógv + umrøddur + á + hoyringarfundunum + . + + + Sammett + við + heilsuverk + aðrastaðni + , + hevur + føroyska + heilsuverkið + sera + avmarkaða + innsavning + av + dátum + og + eftirfylgjandi + miðvísa + góðskumeting + og + menning + . + + + Fleiri + hoyringarpartar + nevna + hetta + . + +

+

+ + Vantandi + dátur + og + góðskumenning + merkja + , + at + góðskan + í + heilsuverkinum + í + stóran + mun + er + ókend + , + og + tað + er + ónøktandi + fyri + bæði + sjúklingar + og + fakfólk + . + + + Afturat + hesum + mangla + dátur + fyri + virksemið + . + + + Vantandi + heilsudátur + ger + tað + trupult + at + planleggja + og + granska + á + heilsuøkinum + . + + + Dátur + og + hagtøl + hava + stóran + týdning + fyri + møguleikarnar + at + fylgja + heilsustøðuni + í + landinum + . + +

+

+ + Vantandi + dátur + og + góðskuuppfylging + vera + sostatt + mett + at + vera + ein + stórur + trupulleiki + fyri + heilsuverkið + . + + + 8.2 + Langtíðarmál + Fleiri + gera + vart + við + stóra + trotið + á + hagtølum + í + heilsu + verkinum + . + + + Hagtøl + um + diagnosur + , + kanningar + og + við + gerðir + finnast + í + talgildu + heilsuskipanini + , + men + skrá + setingar + nar + eru + ófullfíggjaðar + og + ringar + at + fáa + fatur + á. + Hetta + ger + tað + sera + torført + at + arbeiða + við + góðskumenning + . + + + Eingin + heildargóðskumenningarskipan + er + , + sum + regluliga + mátar + góðskuna + , + og + skipaðar + sjúklinga + nøgdsemiskanningar + verða + ikki + gjørdar + . + + + Hetta + ávirkar + bæði + planlegging + og + gransking + . + +

+

+ + Nøkur + undantøk + eru + tó + . + +

+

+ + Á + krabbameinsøkinum + eru + nøkur + álítandi + hagtøl + , + og + Apoteksverkið + hevur + langa + siðvenju + við + góðskumeting + og + menning + . + + + Harafturat + eru + nøkur + staðbundin + tiltøk + í + heilsuverkinum + , + har + arbeitt + verður + við + góðskumenning + . + +

+

+ + Í + grannalondunum + er + góðskumeting + og + menning + fastur + partur + av + heilsuverkinum + . + +

+

+ + Fyri + at + fáa + gongd + á + , + hevur + Heilsustýrið + , + saman + við + stovnunum + í + heilsuverkinum + tikið + stig + til + eina + ætlan + fyri + eina + heilsuskrá + , + sum + skal + savna + hagtøl + frá + øllum + heilsuverkinum + . + + + Ein + stór + og + tíðarkrevjandi + verkætlan + . + + + Skráin + fer + ikki + at + rigga + optimalt + , + fyrr + enn + hagtøl + verða + flutt + sjálvvirkandi + frá + viðkomandi + KTskipanum + . + + + Hetta + verður + ikki + veruleiki + , + fyrr + enn + ein + nýggj + talgild + heilsuskipan + verður + tikin + í + nýtslu + . + +

+

+ + Mest + týðandi + langtíðarmálið + er + , + at + fakliga + og + sjúklingaupplivda + góðskan + í + heilsuverkinum + er + á + sama + stigi + sum + í + grannalondunum + . + + + Harafturat + er + tørvur + á + skipaðari + innsavning + av + álítandi + hagtølum + um + virksemi + , + diagnosum + , + kanningum + , + viðgerðum + og + sjúklinganøgdsemi + . + + + Og + ein + rættilig + góðskumenningarskipan + skal + tryggja + , + at + hagtølini + verða + nýtt + til + at + betra + góðsku + og + sjúklingatrygd + . + +

+

+ + Hetta + krevur + stórt + arbeiði + , + drúgva + tíð + og + íløgur + fyri + at + eydnast + . + + + Tí + er + avgerandi + , + at + viðkomandi + krøv + verða + sett + til + eina + komandi + talgilda + heilsuskipan + í + sambandi + við + innsavning + av + hagtølum + . + + + Harafturat + er + neyðugt + at + hava + eins + skrásetingarmannagongdir + í + øllum + heilsuverkinum + . + + + 60 + 8.3 + Átøk + Niðanfyri + verða + nevnd + tey + átøk + , + sum + verða + mett + neyðug + at + seta + í + verk + í + sambandi + við + góðskumenning + og + dáta + komandi + árini + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + : + Tað + fer + at + taka + tíð + at + gera + eina + góðskumenningar + skipan + fyri + heilsuverkið + . + + + Tí + eigur + at + vera + hugsað + um + , + hvat + kann + gerast + , + meðan + bíðað + verður + . + + + Tíbetur + er + tað + ikki + so + , + at + alt + góðskuarbeiðið + má + steðga + , + til + heilsuskrá + og + nýggj + talgild + heilsuskipan + eru + tøk + . + +

+

+ + Tí + verður + mælt + til + hesi + átøk + : + 58 + . + + + Nøgdsemiskanningar + : + Eitt + upplagt + evni + at + raðfesta + er + nøgdsemiskanningar + . + + + Slíkar + kanningar + eru + lutfalsliga + einfaldar + at + gera + . + + + Heilsuverkið + hevur + áður + gjørt + nøgdsemiskanningar + . + + + Tann + seinasta + var + í + 2010 + . + + + Nøgdsemiskanningar + mugu + gerast + javnan + , + soleiðis + at + heilsuverkið + kann + brúka + svarini + til + at + menna + góðsku + og + tænastu + . + + + Mælt + veður + til + , + at + ein + nøgdsemiskanning + verður + gjørd + í + 2026 + . + + + Ábyrgdarhavandi + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + o.o. + 59 + . + + + Góðskunevnd + fyri + heilsuverkið + : + Tørvur + er + á + einari + samlaðari + skipan + av + góðskuarbeiðnum + í + heilsuverkinum + . + + + Tí + eigur + ein + góðskunevnd + við + luttakarum + frá + ymiskum + pørtum + av + heilsuÁbyrgdarhavandi + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + og + stovnar + í + heilsuverkinum + . + + + 60 + . + + + Heilsuskrá + : + Heilsustýrið + hevur + sett + eitt + arbeiði + í + gongd + at + gera + eina + landsumfatandi + heilsuskrá + , + sum + skal + savna + hagtøl + frá + øllum + heilsuverkinum + . + + + Hagtølini + skulu + brúkast + til + góðskumeting + , + góðskumenning + , + planlegging + og + gransking + til + gagns + fyri + sjúklingar + og + borgarar + . + + + Talan + er + um + eina + stóra + og + tíðarkrevjandi + verkætlan + , + ið + hevur + avgerandi + týdning + fyri + framtíðar + menning + av + heilsuverkinum + . + + + Verandi + heilsuskipan + kann + ikki + automatiskt + veita + dátur + til + eina + heilsuskrá + . + + + Tí + skal + arbeiðið + við + nýggjari + heilsuskrá + samskipast + neyvt + við + arbeiðið + at + fáa + eina + nýggja + heilsuskipan + . + + + Hetta + so + at + tryggjað + verður + , + at + heilsuskipanin + kann + veita + dátur + til + heilsuskránna + . + + + Mælt + verður + til + , + at + arbeiðið + við + at + gera + eina + heilsuskrá + heldur + fram + , + og + at + heilsuskráin + verður + liðug + og + framd + , + tá + ið + ein + nýggj + heilsuskipan + verður + tikin + í + nýtslu + . + + + Ábyrgd + : + Heilsustýrið + . + + + verkinum + , + fakbólkum + og + sjúklingaumboðum + at + verða + sett + . + + + Góðskunevndin + skal + seta + út + í + kortið + , + hvussu + arbeiðast + skal + við + góðsku + í + heilsu + verkinum + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Fakliga + góðskan + og + sjúklinganøgdsemið + eru + á + sama + stigi + , + sum + í + grannalondunum + +

+

+ + Álítandi + hagtøl + um + virksemi + , + diagnosur + , + kanningar + , + viðgerðir + og + sjúklinganøgdsemi + +

+

+ + Góðskumenningarskipan + , + sum + fevnir + um + alt + heilsuverkið8 + . + + + GÓÐSKUMENNING + OG + DÁTA61 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK8 + . + + + GÓÐSKUMENNING + OG + DÁTA + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + : + 61 + . + + + Kliniskt + audit + : + Klinisk + audit + er + ein + háttur + at + menna + góðsku + , + sum + er + sera + nógv + nýttur + í + heilsuverkum + um + allan + heim + . + + + Kliniskt + audit + verður + gjørt + á + tann + hátt + , + at + tveir + ella + fleiri + óheftir + serfrøðingar + gjøgnumganga + nakrar + journalir + á + einum + øki + , + fyri + at + lýsa + góðskuna + . + + + Úrslitini + verða + so + nýtt + til + at + gera + broytingar + fyri + at + betra + fakligu + góðskuna + . + + + Fyrimunurin + við + kliniskum + audit + er + , + at + ikki + er + neyðugt + at + hava + skipaði + hagtøl + , + av + tí + at + teksturin + í + journalini + verður + nýttur + . + + + So + her + er + ikki + neyðugt + at + bíða + eftir + nýggjari + heilsuskipan + . + + + Mælt + verður + til + , + at + kliniskt + audit + sum + háttalag + verður + nýtt + á + ein + skipaðan + hátt + í + heilsuverkinum + . + + + Komandi + góðskunevnd + eigur + at + fáa + uppgávuna + at + gera + eina + nærri + ætlan + . + + + Ábyrgd + : + Komandi + góðskunevnd + . + + + 62 + . + + + Nýta + altjóða + tilmæli + um + góðsku + og + sjúklingatrygd + : + Í + altjóða + høpi + finnast + nógv + tilmæli + um + , + hvussu + góðska + kann + betrast + og + mennast + . + + + Eitt + dømi + er + átakið + , + “ + Choosing + wisely + ” + , + 51 + sum + snýr + seg + um + at + gera + tilmæli + um + , + hvørjar + kanningar + og + viðgerðir + eiga + at + avtakast + , + tí + tær + ikki + geva + sjúklingunum + virði + . + + + Her + er + fokus + á + at + beina + burtur + svinn + . + + + Komandi + góðskunevnd + eigur + at + fáa + til + uppgávu + at + gera + eina + nærri + ætlan + hesum + viðvíkjandi + . + + + Ábyrgd + : + Komandi + góðskunevnd + . + + + 63 + . + + + Royndir + við + kliniskum + dátugrunnum + : + Royndir + við + kliniskum + dátugrunnum + eiga + at + verða + gjørdar + . + + + Í + kliniskum + dátugrunnum + verða + hagtøl + um + fakligu + góðskuna + á + einum + ávísum + sjúkuøki + , + savnað + , + og + fylgt + verður + upp + uppá + , + um + sjúklingaviðgerðin + lýkur + viðkomandi + leiðreglur + . + + + Stovnsetan + av + kliniskum + dátugrunnum + er + eitt + stórt + og + tíðarkrevjandi + arbeiði + , + og + neyðugt + er + at + gera + tað + í + stigum + . + + + Gott + hevði + verið + at + gjørt + tað + í + samstarvi + við + eitt + útlendskt + heilsuverk + . + + + Arbeiðið + við + kliniskum + dátugrunnum + verður + munandi + lættari + , + tá + ið + ein + heilsuskrá + er + gjørd + . + + + Skotið + verður + upp + , + at + komandi + góðskunevndin + ger + eina + ætlan + fyri + , + hvussu + fyrstu + royndirnar + við + kliniskum + dátugrunnum + skulu + skipast + . + + + Heilsustýrið + eigur + at + hava + ein + fakligan + leiklut + í + arbeiðnum + . + + + Harafturat + er + tørvur + á + , + at + lóggávan + viðvíkjandi + dátugrunnum + verður + endurskoðað + . + +

+

+ + Ábyrgd + : + Komandi + góðskunevnd + og + Heilsustýrið + . + + + 51 + Choosing + Wisely + er + eitt + altjóða + átak + , + hvørs + mál + er + at + betra + samskiftið + millum + lækna + og + sjúkling + , + fyri + at + fáa + betri + avgerðir + um + heilsutænastur + . + + + Arbeitt + verður + við + at + eyðmerkja + og + minka + talið + á + óneyðugum + kanningum + , + viðgerðum + og + mannagongdum + , + sum + ikki + gagna + sjúklinginum + , + ella + sum + kunnu + vera + skaðiligar + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Talva + 6.1 + Samanhangandi + sjúklingagongdir + – + langtíðarmál + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + 8 + . + + + GÓÐSKUMENNING + OG + DÁTA + +

+

+ + Fakliga + góðskan + og + sjúklinganøgdsemið + eru + á + sama + stigi + sum + í + grannalondunum + +

+

+ + Góðsku + menningarskipan + , + sum + fevnir + um + alt + heilsuverkið + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 58 + . + + + Nøgd + semiskanningar59 + . + + + Góðskunevnd + fyri + heilsuverkið60 + . + + + Heilsuskrá61 + . + + + Kliniskt + audit + 62 + . + + + Nýta + altjóða + tilmæli + um + góðsku + og + sjúklingatrygd63 + . + + + Royndir + við + kliniskum + dátugrunnum + +

+

+ + Heilsuskrá + og + nýggj + heilsu + skipan + tikin + í + nýtslu + +

+

+ + Góðsk + umenningar + skipan + fyri + alt + heilsu + verkið + tikin + í + nýtslu63 + 9 + . + + + Útbúgvin + starvsfólk + og + uppgávulyfting + +

+

+ + Hesin + parturin + viðger + langtíðarmál + og + átøk + , + sum + eiga + at + verða + sett + í + verk + fyri + at + tryggja + , + at + nóg + mikið + av + útbúnum + starvsfólki + eru + til + heilsuuppgávurnar + komandi + árini + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK9 + . + + + ÚTBÚGVIN + STARVSFÓLK + OG + UPPGÁVULYFTING + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 9.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + útbúgvin + starvsfólk + og + uppgávuflyting + ......................... + 64 + +

+

+ + 9.2 + Langtíðarmál + ........................................................ + 64 + +

+

+ + 9.3 + Átøk + ......................................................................... + 65649 + . + + + ÚTBÚGVIN + STARVSFÓLK + OG + UPPGÁVULYFTING9.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + útbúgvin + starvsfólk + og + uppgávuflyting + Ein + sera + stórur + partur + av + hoyringarpørtunum + vísir + á + týdningin + av + at + hava + nóg + mikið + av + útbúnum + starvsfólkum + á + heilsuøkinum + . + + + Væntað + verður + , + at + heilsuuppgávan + kemur + at + økjast + munandi + næstu + árini + , + orsakað + av + broyttu + fólkasamansetingini + . + + + Mælt + verður + til + , + at + hava + eitt + dagført + yvirlit + yvir + metta + starvsfólkatørvin + fyri + ymsu + fakbólkarnar + , + so + okkurt + kann + gerast + , + meðan + tíð + er + . + + + Víst + verður + á + , + at + tað + á + serlæknaøkinum + er + gjørd + ein + dimensioneringsætlan + fyri + komandi + árini + . + + + Frágreiðingin + , + Í + góðum + hondum + , + 52 + vísir + eisini + á + starvsfólkatørvin + . + +

+

+ + Ítøkilig + øki + verða + nevnd + , + har + starvsfólkatrot + er + ella + at + starvfólkatrot + kann + væntast + , + m.a. + serlæknar + ( + íroknað + kommunulæknar + ) + , + útbúgvingarstørv + fyri + yngri + læknar + , + serútbúnir + sjúkrarøktarfrøðingar + , + læknaskrivarar + og + starvsfólk + á + eldraøkinum + ( + serliga + heilsurøktarar + og + - + hjálparar + , + eisini + sjúkrarøktafrøðingar + ) + . + + + Ein + stórur + partur + av + starvsfólkunum + , + sum + starvast + á + eldraøkinum + hava + ikki + heilsuútbúgving + . + +

+

+ + Víst + verður + á + , + at + eitt + stórt + stig + longu + er + tikið + við + at + tvífalda + upptøkuna + á + sjúkrarøktarfrøðiútbúgvingini + . + + + Víst + verður + eisini + á + møguleikarnar + fyri + at + seta + á + stovn + nýggjar + útbúgvingar + í + Føroyum + . + +

+

+ + Fleiri + hoyringarpartar + nevna + tørvin + á + miðvísari + eftirútbúgving + , + og + fleiri + nevna + uppgávuflyting + millum + fakbólkar + , + sum + kann + geva + smidligari + starvsfólkanýtslu + . + + + 9.2 + Langtíðarmál + Ein + av + størstu + avbjóðingunum + hjá + heilsuverkinum + er + tørvurin + á + starvsfólki + . + + + Eitt + týðandi + langtíðarmál + er + at + tryggja + nóg + mikið + av + skikkaðum + starvsfólki + til + vaksandi + uppgávuna + hjá + heilsuverkinum + . + + + Heilsuverkið + hevur + tætt + samstarv + við + eldraøkið + , + og + tískil + er + eisini + avgerandi + at + tryggja + nóg + mikið + av + skikkaðum + starvsfólki + á + hesum + økinum + . + +

+

+ + Tí + skal + tryggjast + at + útbúgvingarkapasiteturin + til + heilsuútbúgvingarnar + er + nóg + stórur + . + + + Harafturat + er + umráðandi + at + tryggja + skipaða + eftirútbúgving + av + starvsfólkum + , + so + neyðugu + førleikarnir + eru + til + staðar + . + +

+

+ + Eitt + týðandi + mál + er + eisini + , + at + heilsuverkið + framhaldandi + er + eitt + gott + arbeiðspláss + , + sum + er + kent + fyri + gott + arbeiðsumhvørvi + og + góðan + trivnað + . + + + Umráðandi + er + at + fáa + meira + fleksibilitet + og + møguleika + fyri + uppgávuflyting + millum + yrkisbólkar + , + soleiðis + at + tilfeingið + kann + gagnnýtast + so + væl + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Í + nógv + ár + hevur + læknatrot + verið + ein + av + størstu + trupulleikunum + í + heilsuverkinum + . + + + Trotið + hevur + gjørt + fakligu + menningina + í + heilsuverkinum + trupla + og + hevur + elvt + til + bíðilistar + . + + + Í + løtuni + eru + útlit + fyri + batum + , + tí + nógvir + føroyingar + útbúgva + seg + til + lækna + uttanlands + . + + + Men + samstundis + eiga + nøktandi + víðari + útbúgvingarmøguleikar + fyri + yngri + læknar + at + verða + tryggjaðir + í + Føroyum + , + fyri + harvið + at + økja + sannlíkindini + fyri + , + at + teir + velja + sær + lívsstarv + her + . + +

+

+ + Læknatrot + hevur + ávirkað + heilsuverkið + gjøgnum + mong + ár + . + + + Tí + eigur + eitt + langtíðarmál + eisini + at + vera + at + fremja + ætlanina + um + læknaútbúgving + ella + partar + av + læknaútbúgving + í + Føroyum + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + hondum + %20 + - + %20Starvsfólkatørvur + %20á + %20vælferðarøkinum + %20 + - + %20avbjóðingar + %20og + %20uppskot + %20til + %20loysnir + .. + pdf + 65 + 9.3 + Átøk + Mælt + verður + til + niðanfyristandandi + átøk + árini + 2026 + 2028 + , + fyri + at + tryggja + nóg + mikið + av + útbúnum + starvsfólki + til + heilsuverkið + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + : + 64 + . + + + Útbúgving + av + sersjúkrarøktarfrøðingum + : + +

+

+ + Sundhedsstyrelsen + hevur + góðkent + átta + serútbúgvingar + fyri + sjúkrarøktarfrøðingar + , + t.d. + anæstesisjúkrarøktarfrøðingar + . + + + Higartil + hevur + tað + verið + so + , + at + sjúkrarøktarfrøðingar + sjálvir + skulu + taka + serútbúgving + uttanlands + . + + + Tí + hevur + eingin + ætlan + verið + fyri + , + hvussu + nógv + verða + útbúgvin + , + og + um + talið + hóskar + til + tørvin + . + + + Hetta + hevur + elvt + til + trot + á + sersjúkrarøktarfrøðingum + . + + + Tørvurin + á + anæstesisjúkrarøktarfrøðingum + er + mest + týðandi + trupulleikin + og + er + viðvirkandi + til + avbjóðingarnar + við + bíðilistum + til + skurðviðgerðir + . + + + Harafturat + hevur + tørvurin + við + sær + , + at + útreiðslurnar + til + vikarar + økjast + . + + + Tað + er + neyðugt + at + seta + í + verk + eina + fasta + skipan + soleiðis + , + at + heilsuverkið + hevur + ábyrgd + av + , + at + talið + og + slagið + av + sersjúkrarøktarfrøðingum + er + nøktandi + . + + + Ábyrgd + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 65 + . + + + Víðariútbúgving + fyri + yngri + læknar + : + Framstig + eru + í + væntu + á + læknaøkinum + , + tí + nógvir + føroyingar + eru + í + holt + við + at + útbúgva + seg + til + lækna + uttanlands + . + + + Eftir + lokna + læknaútbúgving + skulu + tey + útbúgva + seg + til + serlæknar + . + + + Tað + eigur + at + verða + tryggjað + , + at + tey + í + størst + møguligan + mun + kunnu + taka + víðariútbúgving + ella + part + av + víðariútbúgving + í + +

+

+ + Føroyum + , + tí + hetta + kann + vera + avgerandi + fyri + , + um + tey + gerast + serlæknar + her + . + + + Í + løtuni + eru + samráðingar + við + Sundhedsministeriet + og + Sundhedsstyrelsen + um + samstarv + um + høvuðsútbúgvingar + ( + serlækna + útbúgving + ) + fyri + læknar + , + har + ein + partur + kann + takast + í + Føroyum + . + + + Tryggjast + skal + , + at + hendan + avtala + verður + gjørd + og + ætlaði + vøksturin + í + serlæknatalinum + kann + gerast + veruleiki + . + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + . + + + 66 + . + + + Fyrireika + læknaútbúgving + í + Føroyum + : + Lógin + um + at + menna + Sjúkrahúsverkið + til + eisini + at + vera + universitetssjúkrahús + , + hevur + eisini + við + sær + eina + ætlan + um + , + at + partar + av + læknaútbúgvingini + skulu + setast + í + verk + í + Føroyum + . + + + Rekruttering + av + læknum + hevur + sum + áður + nevnt + verið + ein + stórur + trupulleiki + í + nógv + ár + . + + + Møguleiki + fyri + at + taka + partar + av + læknaútbúgvingini + í + Føroyum + , + fer + at + betra + tilknýtið + hjá + teimum + læknalesandi + til + landið + . + + + Læknaútbúgving + og + víðariútbúgving + til + serlækna + tekur + 12 + ár + tilsamans + í + minsta + lagi + . + + + Verður + tilknýtið + til + Føroyar + ikki + hildið + viðlíka + í + longu + lestrartíðini + , + er + vandi + fyri + , + at + tey + ikki + venda + heimaftur + eftir + loknan + lestur + . + + + Talan + er + um + eina + stóra + uppgávu + , + sum + fer + at + taka + ár + at + fyrireika + og + seta + í + verk + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + og + Fróðskaparsetrið + . + + + 67 + . + + + Útbúgving + av + læknaskrivarum + : + Áður + var + útbúgvingin + til + læknaskrivara + ein + lærlinga + útbúgving + . + + + Tað + hevði + við + sær + , + at + útbúgvingin + kundi + takast + í + Føroyum + við + styttri + skúlasteðgum + í + Danmark + . + + + Hendan + útbúgvingin + er + nú + broytt + í + Danmark + og + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Nóg + mikið + av + útbúnum + starvsfólkum + til + vaksandi + uppgávurnar + í + heilsuverkinum + og + á + eldra + og + almannaøkinum + +

+

+ + Heilsuverkið + er + framhaldandi + eitt + gott + arbeiðspláss + við + góðum + arbeiðsumhvørvi + og + trivnaði + +

+

+ + Fleksibilitetur + millum + yrkisbólkar + og + uppgávuflyting + +

+

+ + Partar + av + læknaútbúgving + setast + í + verk + í + Føroyum9 + . + + + ÚTBÚGVIN + STARVSFÓLK + OG + UPPGÁVULYFTING66gjørd + til + " + sundhedsadministrativ + koordinator + " + . + + + Nýggja + útbúgvingin + er + øðr + vísi + , + nógv + meira + teoretisk + og + við + minni + starvs + venjing + . + + + Broytingin + hevur + havt + við + sær + trot + á + læknaskrivarum + . + + + Tí + skal + støða + takast + til + , + um + tað + í + hesum + sambandi + er + tørvur + á + nýggjum + útbúgvingartiltøkum + í + Føroyum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + . + + + 68 + . + + + Útgreining + av + starvsfólkatørvi + : + Eitt + útgreiningararbeiði + fyri + at + kanna + framtíðar + starvsfólkatørv + eigur + at + verða + gjørt + á + øllum + heilsuøkinum + . + + + Soleiðis + fæst + eitt + yvirlit + yvir + starvsfólkatørvin + í + framtíðini + og + betri + grundarlag + fyri + at + meta + um + tørv + á + útbúgvingarplássum + og + øðrum + átøkum + . + + + Í + heilsupolitikkinum + verður + stórur + dentur + lagdur + á + heilsuframa + og + fyribyrging + . + + + Tí + skulu + eisini + útbúgvingar + og + eftirútbúgvingarmøguleikar + viðvíkjandi + heilsuframa + og + fyribyrging + vera + tøk + . + + + Í + útgreiningini + skal + ljós + varpast + á + , + um + tey + tiltøk + , + sum + longu + eru + sett + í + verk + , + hava + havt + nóg + stóran + virknað + . + +

+

+ + Harafturat + eigur + tað + í + útgreiningini + at + verða + hugt + eftir + møguleikum + fyri + uppgávuflyting + millum + yrkisbólkar + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Fíggjarmálaráðið + , + Kommunufelagið + og + stovnar + á + heilsuøkinum + . + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + 69 + . + + + Skipaðar + eftirútbúgvingarætlanir + : + Stovnarnir + í + heilsuverkinum + eiga + at + gera + skipaðar + eftirútbúgvingar + ætlanir + , + fyri + at + tryggja + nøktandi + eftirútbúgving + í + øllum + heilsuverkinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Stovnar + í + heilsuverkinum + . + + + 70 + . + + + APN-útbúgving + : + Fróðskaparsetrið + setur + kandidatútbúgvingina + “ + Avanseraður + kliniskur + sjúkrarøktarfrøðingur + ” + á + stovn + . + + + Endamálið + við + útbúgvingini + er + at + betra + røkt + og + viðgerð + gjøgnum + evidensbaseraða + praksis + , + gransking + og + betranartiltøk + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Fróðskaparsetrið + . + +

+

+ + Nóg + mikið + av + útbúnum + starvsfólki + til + vaksandi + uppgávurnar + í + heilsuverkinum + og + á + eldra + og + almannaøkinum + +

+

+ + Heilsuverkið + er + fram + hald + andi + eitt + gott + arbeiðs + pláss + við + góðum + arbeiðsumhvørvi + og + trivnaði + +

+

+ + Fleksibilitetur + millum + yrkis + bólkar + og + upp + gávuflyting + +

+

+ + Partar + av + læknaút + búgving + verða + settir + í + verk + í + +

+

+ + Føroyum + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 64 + . + + + Útbúgving + av + ser + sjúkrarøktarfrøðingum65 + . + + + Víðariútbúgving + fyri + yngri + læknar66 + . + + + Fyrireika + læknaútbúgving + í + +

+

+ + Føroyum67 + . + + + Útbúgving + av + læknaskrivarum + 68 + . + + + Útgreining + av + starvsfólkatørvi69 + . + + + Skipaðar + eftirútbúgvingarætlanir70 + . + + + APNútbúgving + +

+

+ + Uppfylging + viðvíkjandi + útgreining + av + starvsfólkatørvi + +

+

+ + Seta + í + verk + ætlan + um + skipaða + eftirútbúgving + +

+

+ + Partar + av + læknaútbúgving + byrja + 67 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK10 + . + + + KT + OG + TØKNI + 10 + . + + + KT + og + tøkni + Partur + 10 + snýr + seg + um + langtíðarmál + og + átøk + , + sum + skulu + tryggja + , + at + KT + og + tøkni + verða + betri + gagnnýtt + í + heilsuverkinum + komandi + árini + . + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 10.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + KT + og + tøkni + ................................................................ + 68 + +

+

+ + 10.2 + Langtíðarmál + ..................................................... + 68 + +

+

+ + 10.3 + Átøk + ....................................................................... + 696810.1 + Íkast + til + heilsupolitikkin + um + KT + og + tøkni + Fleiri + hoyringarpartar + nevna + at + troyta + møguleikar + í + KT + og + tøkni + . + + + Sjúklingar + skulu + hava + talgildar + møguleikar + í + samskiftinum + við + heilsuverkið + , + eitt + nú + talgilda + viðtalu + og + atgongd + til + egnar + heilsudátur + . + + + Hoyringarpartarnir + vísa + á + , + at + hesir + møguleikar + eru + avmarkaðir + í + dag + . + + + Eisini + mugu + starvsfólk + í + øllum + heilsuverkinum + hava + góð + og + samanhangandi + KTamboð + tøk + í + klinikkini + , + og + medicotekniska + útgerðin + má + dagførast + . + + + 10.2 + Langtíðarmál + Nógvar + viðmerkingar + frá + hoyringarfundunum + snúgva + seg + um + at + gagnnýta + KT + og + aðrar + tøkniligar + møguleikar + í + heilsuverkinum + . + + + Serliga + er + dentur + lagdur + á + tørvin + á + talgildum + samskifti + millum + sjúklingar + og + heilsuverkið + gjøgnum + telemedisin + og + líknandi + , + og + sjúklingarnir + skulu + hava + lætta + atgongd + til + egnar + dátur + . + +

+

+ + Ynski + eru + eisini + um + , + at + starvsfólkini + í + heilsuverkinum + hava + atgongd + til + hóskilig + og + tíðarhóskandi + KT-amboð + í + teirra + arbeiði + . + + + Ein + vælvirkandi + heilsuskipan + er + ein + fortreyt + fyri + at + tryggja + samanhangandi + sjúklingagongdir + . + + + Verandi + journalskipan + er + yvir + 20 + ára + gomul + og + lýkur + ikki + krøvini + til + eitt + nútímans + KTarbeiðspláss + í + heilsuverkinum + . + + + Arbeiðið + við + at + fáa + eina + nýggja + heilsuskipan + er + farið + í + gongd + . + +

+

+ + Nýggju + tøkniligu + møguleikarnir + við + t.d. + vitlíki + eiga + at + verða + troyttir + í + heilsuverkinum + . + + + Og + tryggjast + má + , + at + aldurin + á + medicoteknisku + útgerðini + á + sjúkrahúsunum + ikki + er + ov + høgur + , + tí + hetta + kann + hava + við + sær + , + at + útgerðin + er + slitin + ella + ótíðarhóskandi + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + +

+

+ + Langtíðarmálini + fram + til + 2035 + eru + hesi + : + +

+

+ + Alt + samskifti + við + heilsuverkið + kann + vera + talgilt + +

+

+ + Sjúklingar + hava + lætta + atgongd + til + egnar + dátur + +

+

+ + Starvsfólk + í + heilsuverkinum + hava + tíðarhóskandi + KTarbeiðspláss + +

+

+ + Heilsuverkið + nýtir + nýggjastu + tøkni + í + rakstrinum + +

+

+ + Tíðarhóskandi + medicotøknilig + útgerð10 + . + + + KT + OG + TØKNI6910.3 + Átøk + Mælt + verður + til + fleiri + átøk + fyri + at + taka + fyrstu + stigini + til + at + realisera + langtíðarmálini + um + KT + og + tøkni + í + 2035 + . + + + Átøkini + verða + nevnd + niðanfyri + . + +

+

+ + Átøk + í + 2026 + : + 71 + . + + + Talgildingarætlan + : + Sum + borgarar + , + hava + vit + longu + vant + okkum + við + , + at + nógv + , + sum + vit + gera + , + er + gjøgnum + talgildar + miðlar + . + + + Hetta + er + tá + ið + vit + t.d. + skulu + samskifta + við + bankar + , + keypa + atgongumerki + ella + gera + okkara + sjálvuppgávu + . + + + Tað + eigur + eisini + at + vera + soleiðis + , + tá + ið + vit + samskifta + við + heilsuverkið + . + + + Tí + eigur + ein + talgildingarætlan + við + denti + á + samskifti + millum + borgara + og + heilsuverk + at + verða + gjørd + . + + + Ein + tílík + ætlan + kann + møguliga + fáa + íblástur + úr + øðrum + londum + . + + + Dømi + um + talgilding + av + samskiftinum + millum + sjúklingar + og + heilsuverk + eru + talgildar + viðtalur + , + teldupostviðtalur + , + elektronisk + bóking + , + talgild + atgongd + til + egnar + heilsudátur + o.a. + Í + ætlanini + skal + vera + tíðarætlan + og + kostnaðarmeting + . + + + Um + borgarin + ikki + vil + samskifta + talgilt + við + heilsuverkið + , + skal + møguleiki + fyri + øðrum + samskifti + vera + til + staðar + . + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + stovnar + í + heilsuverkinum + og + KT-Landsins + . + + + 72 + . + + + Royndir + við + talgildum + viðtalum + millum + +

+

+ + Suðuroyar + Sjúkrahús + og + Landssjúkrahúsið + : + Í + 2025 + er + ein + royndarskipan + fyri + sjúklingar + í + Suðuroy + sett + í + verk + , + har + sjúklingar + kunnu + koma + á + Suðuroyar + Sjúkrahús + fyri + at + samskifta + við + heilsustarvsfólk + á + Landssjúkrahúsinum + . + + + Hendan + royndarskipan + skal + víðkast + við + fleiri + brúkarum + . + + + Ábyrgd + : + Sjúkrahúsverkið + og + KT-Landsins + . + + + 73 + . + + + Ætlan + fyri + medicotøkniliga + útgerð + : + +

+

+ + Medicotøkniliga + økið + mennist + við + fullari + ferð + um + allan + heim + . + + + Nýggj + útgerð + verður + støðugt + ment + , + og + ofta + verður + útgerðin + ótíðarhóskandi + , + áðrenn + hon + er + slitin + . + + + Tíðarhóskandi + medicotøknilig + útgerð + er + heilt + avgerandi + fyri + , + at + heilsuverkið + kann + veita + hágóðskukanningar + og + viðgerðir + . + + + Dømi + eru + um + ótíðarhóskandi + útgerð + á + sjúkrahúsunum + , + og + miðalaldurin + á + medicotøkniligu + útgerðini + á + sjúkrahúsunum + er + lutfalsliga + høgur + ( + 10 + ár + ) + . + + + Ein + ætlan + fyri + neyðuga + útskifting + av + medicotøkniligari + útgerð + skal + tí + gerast + , + fyri + at + tryggja + at + útgerðin + lýkur + krøvini + í + einum + nútímans + heilsuverki + . + + + Ætlanin + skal + fremjast + tey + næstu + árini + . + + + Ábyrgd + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 74 + . + + + Fyrireika + nýggja + heilsuskipan + ( + journal + ) + : + Sum + áður + nevnt + , + er + eitt + arbeiði + at + fyrireika + nýggja + talgilda + heilsuskipan + , + farið + í + gongd + . + + + Talan + er + um + eina + sera + stóra + verkætlan + , + sum + fer + at + taka + fleiri + ár + , + og + sum + krevur + stórar + íløgur + . + + + Skipanin + skal + tryggja + tíðarhóskand + KTÁbyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + o.o. + amboð + á + heilsuøkinum + . + + + Ein + týðandi + partur + av + verkætlanini + er + at + tryggja + , + at + komandi + heilsuskipanin + kann + lata + tær + dátur + um + sjúklingar + , + diagnosur + , + virksemi + o.a. + , + sum + heilsuverkið + hevur + fyri + neyðini + . + + + Leiðslan + av + verkætlanini + liggur + í + Sjúkrahúsverkinum + , + men + alt + heilsuverkið + er + partur + av + henni + . + +

+

+ + Átøk + í + 2027-28 + : + 75 + . + + + Møguleiki + fyri + talgildari + viðtalu + kring + alt + landið + : + Við + støði + í + talgildingarætlanini + skulu + talgildar + viðtalur + víðkast + til + alt + landið + og + fevna + um + bæði + sjúkrahús + og + kommunulæknar + . + + + Ábyrgd + : + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + og + KT-Landsins + . + + + 76 + . + + + Rættur + til + talgilda + viðtalu + á + sjúkrahúsi + og + hjá + kommunulæknum + : + Serliga + talgildar + viðtalur + kunnu + spara + flutningstíð + fyri + fólk + . + + + Við + ársenda + 2028 + verður + útbreiðslan + av + talgildum + viðtalum + væntandi + komin + so + langt + , + at + sjúklingum + kann + tryggjast + rættur + til + talgilda + viðtalu + ( + tó + undantikið + støður + , + har + kanning + o.a. + krevur + uppmøting + ) + . + + + Sjálvsagt + skulu + sjúklingar + , + ið + ynskja + uppmøting + , + framhaldandi + hava + møguleika + fyri + hesum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK10 + . + + + KT + OG + TØKNI70 + 77 + . + + + Møguleiki + fyri + teldupostviðtalu + hjá + kommunulæknum + : + Við + støði + í + talgildingarætlanini + verður + gjørdur + møguleiki + fyri + teldupostviðtalum + hjá + kommunulæknum + . + + + Við + hesum + verður + enn + eitt + stig + tikið + fyri + at + gera + tað + lætt + fyri + borgaran + at + koma + í + samband + við + heilsuverkið + og + spara + flutningstíð + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + KT-Landsins + . + + + 78 + . + + + Ætlan + fyri + nýggja + tøkni + : + Stór + tøknilig + menning + er + á + heilsuøkinum + , + við + eitt + nú + vitlíki + , + tólmennum + og + tykisveruleikatólum + . + + + 53 + Ein + ætlan + skal + gerast + fyri + , + hvussu + nýggj + tøkni + kann + nýtast + í + heilsuverkinum + við + tí + endamáli + at + tryggja + betri + góðsku + og + gagnnýta + tilfeingið + betur + . + + + Í + hesum + sambandi + verður + neyðugt + at + brúka + royndir + úr + útlandinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + o.o. + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK + 53 + Virtual + reality + +

+

+ + Talva + 10.1 + KT + og + tøkni + - + langtíðarmál + og + átøk + fyri + styttri + tíðarskeið + 10 + . + + + KT + OG + TØKNI + +

+

+ + Alt + samskifti + við + heilsuverkið + , + kann + vera + talgilt + +

+

+ + Sjúklingar + hava + lætta + atgongd + til + egnar + dátur + +

+

+ + Starvsfólk + í + heilsu + verkinum + hava + tíðarhóskandi + +

+

+ + KT + arbeiðspláss + +

+

+ + Heilsuverkið + nýtir + nýggjastu + tøkni + í + rakstrinum + +

+

+ + Tíðarhóskandi + medicotøknilig + útgerð + 2026 + +

+

+ + Átøk2027-28 + +

+

+ + Átøk2029-35 + +

+

+ + Átøk + +

+

+ + Langtíðarmál2035 + 71 + . + + + Talgildingarætlan72 + . + + + Royndir + við + talgildum + viðtalum + í + +

+

+ + Suðuroy73 + . + + + Ætlan + fyri + medicotøkniliga + útgerð + 74 + . + + + Fyrireika + nýggja + heilsuskipan + ( + journal + ) + 75 + . + + + Møguleiki + fyri + talgildari + viðtalu + kring + alt + landið76 + . + + + Rættur + til + talgilda + viðtalu + á + sjúkrahúsi + og + hjá + kommunulækna + 77 + . + + + Møguleiki + fyri + teldupostviðtalu + hjá + kommunulæknum78 + . + + + Ætlan + fyri + nýggja + tøkni + +

+

+ + Nýggj + heilsuskipan + takast + í + nýtslu + +

+

+ + Útskifting + av + medicotøkniligari + útgerð + heldur + fram + +

+

+ + Nýggj + tøkni + í + heilsuverkinum + – + íverksetan + heldur + fram71 + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK11 + . + + + ONNUR + VIÐURSKIFTI + +

+

+ + Síða + +

+

+ + 11.1 + Javni + í + heilsu + ...................................................... + 72 + +

+

+ + 11.2 + Heilivágur + .......................................................... + 72 + +

+

+ + 11.3 + Flutningur + til + heilsutilboð + ............................ + 73 + +

+

+ + 11.4 + Sjúkraflutningstænastan + ( + ambulansutænastan + ) + ................................... + 73 + +

+

+ + 11.4 + Læknavaktin + ..................................................... + 7311 + . + + + Onnur + viðurskifti + Partur + 11 + snýr + seg + um + onnur + átøk + á + heilsuøkinum.7211.1 + Javni + í + heilsu + Í + triðja + parti + lýsir + Heilsustýrið + heilsustøðuna + , + og + vísir + í + tí + sambandi + á + sosialan + ójavnað + í + heilsu + , + sum + ein + stóran + heilsutrupulleika + . + + + Heilsustýrið + vísir + á + , + at + í + flestu + vandatættum + sæst + ein + sosialur + ójavni + í + heilsu + . + + + Í + kanningini + , + Hvussu + hevur + tú + tað + ? + , + sæst + , + at + parturin + av + fólki + við + stuttari + útbúgving + , + er + yvirumboðaður + , + tá + ið + talan + er + um + ósunnan + heilsuatburð + . + + + Tað + er + eisini + hjá + teimum + við + stuttari + útbúgving + , + at + vit + síggja + størsta + partin + við + ringari + sjálvmettari + heilsu + , + strongd + , + drúgvari + sjúku + og + einsemi + . + + + Sostatt + verður + ein + stórur + partur + av + vandatættunum + savnaður + í + einum + samfelagsbólki + . + +

+

+ + Á + hoyringarfundunum + verður + eisini + víst + á + , + at + ójavni + í + heilsu + er + ein + yvirskipaður + trupulleiki + í + samfelagnum + , + og + serliga + tá + ið + tað + snýr + seg + um + fólk + , + ið + bera + brek + . + + + Víst + verður + til + altjóða + breksáttmálan + 54 + , + sum + Føroyar + hava + bundið + seg + til + í + 2009 + , + har + staðfest + verður + , + at + øll + hava + rætt + til + góða + heilsu + . + +

+

+ + Tað + kann + ikki + vísast + til + nakað + einstakt + átak + , + ið + kann + tryggja + heilsujavnað + . + + + Men + ójavni + í + heilsu + er + ein + trupulleiki + , + sum + fokus + áhaldandi + eigur + at + vera + á. + Hetta + er + ikki + ein + trupulleiki + , + sum + heilsuverkið + einsamalt + kann + loysa + . + + + Allir + samfelagsgeirar + mugu + hjálpa + til + . + + + Heilsuverkið + eigur + at + ganga + á + odda + fyri + at + tryggja + javnað + í + heilsu + , + og + eigur + sostatt + altíð + at + geva + gætur + , + um + tørvur + er + á + serligari + tænastu + við + atliti + at + sosialum + trupulleikum + , + tá + ið + heilsuverkið + hevur + samband + við + borgarar + og + sjúklingar + . + +

+

+ + Tí + eiga + øll + átøk + eftir + hesum + heilsupolitikki + at + økja + um + heilsujavnan + ella + í + minsta + lagi + ikki + økja + um + ójavnan + . + + + 11.2 + Heilivágur + Á + nógvu + hoyringarfundunum + í + sambandi + við + heilsupolitikkin + , + er + lítið + nevnt + um + heilivágsøkið + . + + + Hetta + bendir + á + , + at + økið + yvirskipað + er + vælvirkandi + . + + + Men + heilivágur + er + ein + týðandi + partur + av + heilsuøkinum + og + fevnir + um + ein + sera + stóran + part + av + samlaða + kostnaðinum + í + heilsuverkinum + . + + + Tí + eigur + heilivágsøkið + sjálvsagt + eisini + at + vera + viðgjørt + í + heilsupolitikkinum + . + +

+

+ + Apoteksverkið + upplýsir + , + at + ein + nýggj + strategi + fyri + økið + kemur + í + 2026 + . + + + Hendan + kemur + í + staðin + fyri + eina + eldri + strategi + , + Álit + um + Apoteksverkið + í + framtíðini.55 + Strategiin + fyri + heilivágsøkið + eigur + at + verða + gjørd + í + samstarvi + við + næstu + samstarvspartarnar + hjá + Apoteksverkinum + , + og + eigur + at + fevna + um + fleiri + týðandi + evni + , + t.d + : + +

+

+ + Tryggja + heilivágsveiting + +

+

+ + Egin + framleiðsla + +

+

+ + Serliga + kostnaðarmikil + heilivágur + +

+

+ + Rekommandatiónslistar + +

+

+ + Antibiotikanýtsla + +

+

+ + Klinisk + farmasi + +

+

+ + Skamtlutan + +

+

+ + Minka + um + svinn + +

+

+ + Sum + tey + fyrstu + stigini + á + heilivágsøkinum + , + verður + mælt + til + trý + ítøkilig + átøk + : + +

+

+ + Átøk + : + 79 + . + + + Nýggj + strategi + fyri + heilivágsøkið + : + Ein + nýggj + strategi + fyri + heilivágsøkið + skal + gerast + í + 2026 + . + + + Strategiin + fyri + heilivágsøkið + verður + gjørd + í + samÁbyrgd + / + partar + : + Apoteksverkið + o.o. + 80 + . + + + Skamtlutan + : + Skamtlutan + er + ein + tænasta + , + sum + starvi + við + næstu + samstarvspartarnar + hjá + Apoteks + verkinum + . + +

+

+ + Apoteksverkið + veitir + . + + + Apotekið + veitir + heilivágin + býtt + í + skamtar + eftir + dato + og + tíð + á + degnum + , + har + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK11 + . + + + ONNUR + VIÐURSKIFTI + pdf + ? + t=173746061&s=MLfgiKJ + _ + r7cFjNSoIloevAfHXAM + 55 + Álit + um + Apoteksverkið + í + framtíðini + , + Apoteksverkið + , + 2006 + https://landsstyri.cdn.fo/savn/hbkmd3ph/alit-um-apoteksverkid-i-framtidini.pdf?s=1Vac_Jj8-ePQ7DdeC5uaLGrad7kÁbyrgd/partar + : + Apoteksverkið + . + + + 81 + . + + + Klinisk + farmasi + á + sjúkrahúsum + og + eldraøki + : + +

+

+ + Bæði + á + sjúkrahúsum + og + eldraøkinum + eru + trupulleikar + við + at + tryggja + , + at + sjúklingar + og + borgarar + fáa + ordinerað + rættan + heilivág + . + + + Hetta + eiga + kommunulæknar + og + sjúkrahús + í + útgangsstøðinum + at + tryggja + . + + + Kortini + er + hetta + ein + avbjóðing + , + sum + sæst + í + heilsuverkum + kring + allan + heim + . + + + Ein + loysn + , + ið + verður + nýtt + nógvastaðni + , + er + , + at + farmaceutar + og + farmakonomar + hjálpa + við + ráðgeving + og + ítøkiligari + heilivágsgjøgnumgongd + , + fyri + at + tryggja + rættar + ordinatiónir + til + sjúklingarnar + . + + + Hesa + tænastuna + veitir + Apoteksverkið + longu + í + ein + vissan + mun + , + men + hon + eigur + at + veitast + í + øllum + landinum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Apoteksverkið + o.o. + 11.3 + Flutningur + til + heilsutilboð + Fleiri + hoyringarpartar + vísa + á + trupulleikar + við + flutningi + til + heilsutilboð + . + + + Talan + er + serliga + um + sjúklingafeløg + . + + + Atfinningarnar + snúgva + seg + um + vantandi + tilboð + um + flutning + til + heilsutilboð + á + sjúkrahúsunum + og + mun + í + tænastustignum + hjá + kommununum + . + +

+

+ + Núverandi + reglur + á + økinum + kunnu + gera + tað + trupult + hjá + summum + borgarum + at + koma + til + heilsutilboð + , + og + hetta + elvir + sostatt + til + ójavnað + í + heilsu + . + +

+

+ + Átak + : + 82 + . + + + Flutningur + til + heilsutilboð + : + Mælt + verður + til + , + at + ein + nærri + lýsing + av + økinum + verður + gjørd + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsumálaráðið + , + Almanna + - + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + . + + + 11.4 + Sjúkraflutningstænastan + ( + ambulansutænastan + ) + Sjúkraflutningstænastan + veitir + sjúkraflutning + í + øllum + landinum + . + + + Á + nógvu + hoyringarfundunum + í + sambandi + við + heilsupolitikkin + er + lítið + nevnt + um + sjúkraflutningstænastuna + . + + + Hetta + bendir + á + , + at + økið + yvirskipað + er + vælvirkandi + . + + + Í + spurnakanningini + var + sjúkraflutningstænastan + eisini + eitt + av + teimum + økjunum + , + ið + hevði + mest + nøgdsemi + . + +

+

+ + Sjúkraflutningstænastan + gjørdi + eina + menningar + ætlan + í + 2024 + , + ið + nevnist + Tilmæli + – + Dagføra + sjúkraflutningstænastuna + . + + + 56 + +

+

+ + Átak + : + 83 + . + + + Sjúkraflutningstænastan + : + Mælt + verður + til + , + at + sjúkraflutningstænastan + heldur + fram + at + menna + økið + við + støði + í + menningarætlanini + frá + 2024 + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Sjúkrahúsverkið + . + + + 11.5 + Læknavaktin + Læknavaktin + veitir + læknahjálp + uttan + fyri + upplatingartíðirnar + hjá + kommunulæknunum + . + + + Á + hoyringarfundunum + hava + viðmerkingarnar + um + læknavaktina + fyri + tað + mesta + snúð + seg + um + tænastustøðið + , + sum + t.d. + bíðitíð + og + kunning + . + + + Harafturat + verður + nevnt + , + at + nýggi + møguleikin + fyri + psykiatriskari + ráðgeving + frá + psykiatriskum + sjúkrarøktarfrøðingi + er + ein + bati + . + + + Læknavaktin + varð + eisini + mett + av + borgaranum + í + spurnakanningini + . + + + Ein + meiriluti + upp + á + uml. + 60 + % + mettu + , + at + tey + vóru + sera + væl + nøgd + ella + væl + nøgd + við + læknavaktina + . + + + Men + kortini + má + nevnast + , + at + økið + sum + heild + varð + lægst + mett + av + øllum + økjunum + . + +

+

+ + Átak + : + 84 + . + + + Læknavaktin + : + Mælt + verður + til + , + at + heilsuverkið + hevur + serligt + uppmerksemi + á + læknavaktina + , + og + hvussu + hendan + tænastan + kann + betrast + í + komandi + sjúklinganøgdsemiskanningum + . + + + Ábyrgd + / + partar + : + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Sjúkrahúsverkið + . + +

+

+ + II + . + + + LANGTÍÐARMÁL + OG + ÁTØK11 + . + + + ONNUR + VIÐURSKIFTI + 56 + Tilmæli + - + Dagføra + sjúkraflutningstænastuna + , + Sjúkrahúsverkið + , + 2024 + http://tilfar.lms.fo/logir/alit/2024.06%20Tilmæli%20um%20at%20dagføra%20 + +

+

+ + Sjúkraflutningstænastuna.pdf + 1 + . + + + INNGANGUR74 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Í + hesum + parti + er + eitt + yvirlit + yvir + átøkini + , + ið + mælt + verður + til + at + seta + í + verk + í + árunum + 2026 + – + 28 + . + + + Enn + einaferð + verður + gjørt + vart + við + , + at + hesi + átøk + bert + eru + tey + fyrstu + stigini + , + sum + skulu + takast + fyri + at + náa + langtíðarmálunum + í + 2035 + . + + + Sostatt + er + neyðugt + , + at + fleiri + átøk + verða + sett + í + verk + komandi + árini + , + tá + ið + heilsupolitikkurin + verður + eftirmettur + . + +

+

+ + Fyri + hvørt + átak + er + lýst + , + hvør + hevur + ábyrgd + ella + er + ein + týðandi + partur + í + verksetanini + . + + + Harafturat + eru + viðmerkingar + um + kostnað + fyri + átøk + , + har + tað + er + gjørligt + at + seta + eina + upphædd + . + + + Í + øðrum + førum + krevst + ein + neyvari + lýsing + , + fyri + at + gera + eina + kostnaðarmeting + . + +

+

+ + Fleiri + átøk + snúgva + seg + um + at + broyta + arbeiðshættir + o.tíl. + Í + hesum + førum + verður + ofta + mett + , + at + hetta + verður + gjørt + innan + verandi + fíggjarkarm + . + +

+

+ + III + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN75 + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + Heilsuframi + og + fyribyrging2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 1 + +

+

+ + Rørsluátøk + um + alt + landið + 400.000 + kr. + í + 2026 + og + 2027 + til + fyrireiking + og + tiltøk + . + + + Fíggjartørvurin + skal + hereftir + metast + +

+

+ + Heilsustýrið + , + ÍSF + , + Fróðskaparsetrið + og + Undirvísingarstýrið + 2 + +

+

+ + Avgjøld + á + sunnum + og + ósunnum + matvørum + +

+

+ + Uppskot + um + broyting + av + MVG + og + lýsing + av + , + hvørja + nettoávirkan + uppskotið + hevur + á + landskassan + , + skulu + gerast + +

+

+ + Fíggjarmálaráðið + , + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + og + TAKS + 3 + +

+

+ + Almenn + kostráð + frá + Heilsustýrinum + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsustýrið + og + Heilsufrøðiliga + +

+

+ + Starvsstovan + 4 + +

+

+ + Tilboð + um + royki + og + nikotinavvenjing + +

+

+ + Verandi + játtan + +

+

+ + Heilsustýrið + og + Apoteksverkið + 5 + +

+

+ + Roykilóg + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsumálaráðið + 6 + +

+

+ + Økja + undirtøkuna + fyri + koppseting + Verandi + játtan + +

+

+ + Heilsustýrið + , + Heilsutrygd + / + kommunu + læknar + og + Gigni + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 7 + +

+

+ + Fólkaheilsuætlan + til + 2035 + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Heilsustýrið + 8 + +

+

+ + Heilsugóður + skúla + og + barnagarðsmatur + +

+

+ + Kommunurnar + planleggja + og + verkseta + royndarskipan + +

+

+ + Kommunur + og + Kommunufelagið + 9 + +

+

+ + Dýrari + tubbak + og + nikotinvørur + +

+

+ + Uppskot + um + dýrari + tubbak + og + lýsing + av + , + hvørja + nettoávirkan + uppskotið + hevur + á + landskassan + , + skulu + gerast + +

+

+ + Fíggjarmálaráðið + 10 + +

+

+ + Heilsustarvsfólk + vegleiða + um + royking + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + . + + + Samráðingarmál + við + kommunulæknar + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + Gigni + og + +

+

+ + Kommunufelagið + 11 + +

+

+ + Minka + rúsdrekkanýtslu + hjá + ungum + +

+

+ + Fyri + at + meta + um + útreiðslur + , + má + fyrireikingararbeiði + gerast + fyrst + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + , + Gigni + Heilsustýrið + , + Kommunufelagið + o.o. + 12 + +

+

+ + Átøk + móti + rúsevnismisnýtslu + +

+

+ + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + , + +

+

+ + Heilsustýrið + , + viðgerðarstovnar + , + +

+

+ + Gigni + o.o + 13 + +

+

+ + Lággáttartilboð + til + ung + í + mistrivnaði + +

+

+ + Fremjast + í + sambandi + við + Barnaverkætlanina + +

+

+ + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + , + +

+

+ + Gigni + , + Almanna + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + 14 + +

+

+ + Sjúklingaundirvísing + til + fólk + við + varandi + sjúkum + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 15 + +

+

+ + Tarmkrabbascreening + og + viðgerð + Sambært + uppskoti + frá + Sjúkrahúsverkinum + : + Íløgur + 11 + mió. + kr. + +

+

+ + Árligur + kostnaður + 11,5 + mió. + kr. + +

+

+ + Kann + setast + í + verk + stigvíst + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + 16 + +

+

+ + Screening + og + viðgerð + fyri + burðartunglyndi + 120.000 + kr. + árliga + +

+

+ + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + og + Gigni + +

+

+ + VERKSETAN76 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + Heilsutænastur + í + nærumhvørvinum2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 17 + +

+

+ + Fleiri + fastir + kommunulæknar + +

+

+ + Játtan + er + tøk + +

+

+ + Heilsutrygd + 18 + +

+

+ + Ætlan + fyri + tænastur + í + heilsumiðstøðum + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + , + Heilsustýrið + , + +

+

+ + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + o.o. + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 19 + +

+

+ + Øll + hava + fastan + kommunulækna + +

+

+ + Ein + kommunulækni + kostar + millum + 1,5 + – + 2,0 + mió. + kr. + um + árið + . + +

+

+ + Afturat + hesum + er + kostnaður + til + avleitt + verksemi + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + 20 + +

+

+ + Heilsumiðstøðir + verða + víðkaðar + +

+

+ + Kostnaður + sambært + “ + Ætlan + fyri + tænastur + í + heilsumiðstøðum + ” + , + átak + 18 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + , + +

+

+ + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + , + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Kommunufelagið + 21 + +

+

+ + Uppgávuætlan + fyri + kommunulæknar + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Kommunufelagið + 22 + +

+

+ + Heilsufaklig + leiðsla + av + kommunu + læknunum + 200.000 + kr. + eru + játtaðar + . + + + Kostnaður + er + tilsamans + 1,3 + mió. + kr. + +

+

+ + Heilsumálaráðið + 23 + +

+

+ + Viðgerð + í + heiminum + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN77 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + Samanhangandi + sjúklingagongdir2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 24 + +

+

+ + Fastir + røktarheimslæknar + +

+

+ + Arbeitt + verður + við + at + gera + uppskot + , + herundir + meting + av + kostnaði + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + 25 + +

+

+ + Skjót + boð + aftan + á + ávísing + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 26 + +

+

+ + Betrað + endurvenjing + +

+

+ + Sambært + “ + Álit + um + betri + samskipan + innan + endurvenjing + ” + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + , + +

+

+ + Almannaverkið + og + Kommunufelagið + 27 + +

+

+ + Liðugt + viðgjørdir + sjúklingar + á + sjúkrahúsunum + +

+

+ + Arbeitt + verður + við + málinum + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + og + Kommunufelagið + 28 + +

+

+ + Samanhangandi + innsatsur + á + tannøkinum + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsutrygd + , + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Kommunufelagið + , + Almannaverkið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + og + Tannlæknafelagið + / + Tannrøktarafelagið + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 29 + +

+

+ + Gjøgnumganga + óskynsom + markamót + +

+

+ + Uppskot + skal + gerast + +

+

+ + Eigur + ikki + at + hava + eykakostnað + við + sær + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Barna + og + +

+

+ + Útbúgvingarmálaráðið + og + +

+

+ + Kommunufelagið + 30 + +

+

+ + Skipa + sjúklingagongdir + fyri + fólk + við + varandi + sjúkum + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + skipa + sjúklingagongdir + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + Kommunufelagið + 31 + +

+

+ + Ráðgeving + til + kommunulæknar + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + 32 + +

+

+ + Útskrivingarfrágreiðing + ( + epikrisa + ) + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + 33 + +

+

+ + Praksiskonsulentskipan + +

+

+ + Samráðingarmál + við + kommunulæknar + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + 34 + +

+

+ + Sjúklingasamskipari + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + , + +

+

+ + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + +

+

+ + Kommunufelagið + . + + + 35 + +

+

+ + Menning + av + palliativa + økinum + +

+

+ + Sambært + álitinum + Palliatión + í + +

+

+ + Føroyum + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + , + +

+

+ + Kommunufelagið + o.o. + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN78 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + Sjúkrahúsverkið2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 36 + +

+

+ + Virksemisætlan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 37 + +

+

+ + Felags + visitatión + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 38 + +

+

+ + Kapasitetskonferensa + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 39 + +

+

+ + Felags + størv + millum + sjúkrahúsini + +

+

+ + Eykakostnaður + til + flutning + , + flutningstíð + v.m + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 40 + +

+

+ + Útitænasta + er + ein + møguleiki + í + øllum + viðkomandi + sáttmálum + +

+

+ + Eykakostnaður + til + flutning + , + flutningstíð + v.m + . + +

+

+ + Fíggjarmálaráðið + 41 + +

+

+ + KS + og + SSH + fáa + eina + serliga + uppgávu + í + sambandi + við + at + minka + um + bíðilistarnar + +

+

+ + Sí + átak + 51 + : + Pulja + til + at + minka + um + bíðilistar + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + 42 + +

+

+ + Miðspjadd + ambulatorium + á + KS + og + SSH + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 43 + +

+

+ + Plastikkkirurgiska + funktiónin + á + +

+

+ + SSH + skal + útbyggjast + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 44 + +

+

+ + Aðrar + funktiónir + á + KS + og + SSH + komandi + árini + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + planlegging + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 45 + +

+

+ + Fremja + ætlan + um + universitetssjúkrahús + og + munandi + meira + gransking + +

+

+ + Sambært + Álit + um + universitetssjúkrahús + 57 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Fróðskaparsetrið + 46 + +

+

+ + Gera + ætlan + um + læknaútbúgving + ( + er + nærri + lýst + í + átaki + 66 + ) + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + planlegging + . + + + Fyri + at + meta + um + útreiðslur + til + at + fremja + ætlan + um + læknaútbúgving + , + má + fyrireikingararbeiði + gerast + fyrst + +

+

+ + Fróðskaparsetrið + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 47 + +

+

+ + Seta + fleiri + serlæknar + ( + dimensioneringsætlan + ) + +

+

+ + Sambært + álitinum + , + Tørvurin + á + serlæknum + í + føroyska + heilsuverkinum + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 48 + +

+

+ + Menningarætlanir + fyri + hvørt + sergreinaøki + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 49 + +

+

+ + Krav + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + árliga + økir + planlagda + virksemið + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 50 + +

+

+ + Miðvíst + arbeiða + fyri + at + leggja + um + frá + innlegging + til + dagskurð + , + ambulanta + viðgerð + og + subakutta + viðgerð + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 51 + +

+

+ + Árlig + pulja + til + at + minka + um + bíðilistar + 6 + mió. + kr. + árliga + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + 52 + +

+

+ + Bíðitíðir + verða + almannakunngjørdar + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 57 + Álit + um + universitetssjúkrahús + , + Heilsumálaráðið + , + 2023 + https://landsstyri.cdn.fo/savn/1grjmpet/álit-um-universitetssjúkrahús-12092023.pdf?s=RPuZrC2rXiare73- + +

+

+ + G6WA1p + _ + w5GE + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN79 + +

+

+ + VERKSETAN + 53 + +

+

+ + Menningarmál + og + profilar + fyri + tey + trý + sjúkrahúsini + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 54 + +

+

+ + Broytt + visitatión + av + medisinskum + sjúklingum + til + KS + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 55 + +

+

+ + Broytingar + í + tilbúgvingunum + +

+

+ + Sparingar + í + sambandi + við + broyting + av + tilbúgvingini + , + fara + til + tað + sjúkrahúsið + har + tær + verða + framdar + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 56 + +

+

+ + Uppskot + til + heintiskipan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 57 + +

+

+ + Psykiatriætlan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Barnaog + útbúgvingarmálaráðið + , + Kommunufelagið + , + Sjúkrahúsverkið + , + Almannaverkið + o.o. + +

+

+ + Verksetan + : + Góðskumenning + og + dáta2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 58 + +

+

+ + Nøgdsemiskanningar + 600.000 + kr. + pr + . + + + kanning + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + o.o + 59 + +

+

+ + Góðskunevnd + fyri + heilsuverkið + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Heilsustýrið + og + stovnar + í + heilsuverkinum + 60 + +

+

+ + Ætlan + um + heilsuskrá + +

+

+ + Í + fyrstu + syftu + verandi + arbeiðs + orka + til + fyrireiking + . + + + Hetta + skal + eftirmetast + komandi + árini + . + +

+

+ + Fyri + at + meta + um + útreiðslur + til + íverksetan + og + rakstur + av + einari + fullfíggjaðari + heilsuskrá + , + má + fyrireikingararbeiði + gerast + fyrst + +

+

+ + Heilsustýrið + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 61 + +

+

+ + Kliniskt + audit + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Komandi + góðskunevnd + 62 + +

+

+ + Nýta + altjóða + tilmæli + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Komandi + góðskunevnd + 63 + +

+

+ + Royndir + við + kliniskum + dátugrunnum + +

+

+ + Komandi + góðskunevnd + og + +

+

+ + Heilsustýrið + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN80 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + Útbúgvin + starvsfólk + og + uppgávuflyting2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 64 + +

+

+ + Útbúgving + av + sersjúkrarøktarfrøðingum + +

+

+ + Kostnaður + til + útbúgving + . + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 65 + +

+

+ + Víðariútbúgving + fyri + yngri + læknar + Fyri + at + meta + um + útreiðslur + , + má + fyrireikingararbeiði + gerast + fyrst + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + 66 + +

+

+ + Læknaútbúgving + í + Føroyum + ( + Gera + ætlan + ) + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + planlegging + . + +

+

+ + Fyri + at + meta + um + útreiðslur + til + at + fremja + ætlan + um + læknaútbúgving + , + má + fyrireikingararbeiði + gerast + fyrst + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + og + Fróðskaparsetrið + 67 + +

+

+ + Útbúgving + av + læknaskrivarum + +

+

+ + Ætlan + er + gjørd + +

+

+ + Barna + og + Útbúgvingarmálaráðið + , + +

+

+ + Heilsumálaráðið + og + Sjúkrahúsverkið + 68 + +

+

+ + Útgreining + av + starvsfólkatørvi + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentamálaráðið + , + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + , + Fíggjarmálaráðið + , + Kommunufelagið + og + stovnar + á + heilsuøkinum + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 69 + +

+

+ + Skipaðar + eftirútbúgvingarætlanir + Verandi + játtan + +

+

+ + Stovnar + í + heilsuverkinum + 70 + +

+

+ + APNútbúgving + +

+

+ + Fróðskaparsetrið + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN81 + +

+

+ + VERKSETAN + +

+

+ + Verksetan + : + KT + og + tøkni + +

+

+ + Verksetan + : + Onnur + viðurskifti2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 71 + +

+

+ + Talgildingarætlan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + stovnar + í + heilsuverkinum + og + KTLandsins + 72 + +

+

+ + Royndir + við + talgildum + viðtalum + í + +

+

+ + Suðuroy + ( + er + byrjað + ) + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 73 + +

+

+ + Ætlan + fyri + medicotøkniliga + útgerð + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + til + at + gera + ætlan + , + herundir + lýsa + útreiðslur + til + at + fremja + ætlanina + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 74 + +

+

+ + Fyrireika + nýggja + heilsuskipan + +

+

+ + Verkætlan + um + heilsuskipan + hevur + egna + játtan + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsumálaráðið + o.o. + 202728 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 75 + +

+

+ + Møguleiki + fyri + talgildari + viðtalu + kring + alt + landið + +

+

+ + Talgildingarætlanin + skal + lýsa + tíðarætlan + og + kostnað + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + , + Heilsutrygd + og + +

+

+ + KTLandsins + 76 + +

+

+ + Rættur + til + talgilda + viðtalu + á + sjúkrahúsi + og + hjá + kommunulækna + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Sjúkrahúsverkið + og + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + 77 + +

+

+ + Møguleiki + fyri + teldupostviðtalu + hjá + kommunulæknum + +

+

+ + Talgildingarætlanin + skal + lýsa + tíðarætlan + og + kostnað + +

+

+ + Heilsutrygd + / + kommunulæknar + og + +

+

+ + KTLandsins + 78 + +

+

+ + Ætlan + fyri + nýggja + tøkni + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + o.o. + 2026 + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Kostnaður + +

+

+ + Ábyrgd + / + partar + 79 + +

+

+ + Nýggj + strategi + fyri + heilivágsøkið + í + 2026 + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Apoteksverkið + o.o. + 80 + +

+

+ + Skamtlutan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Apoteksverkið + 81 + +

+

+ + Klinisk + farmasi + á + sjúkrahúsum + og + eldraøki + +

+

+ + Apoteksverkið + o.o. + 82 + +

+

+ + Flutningur + til + heilsutilboð + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + Almanna + og + mentarmálaráðið + og + Kommunufelagið + 83 + +

+

+ + Sjúkraflutningstænastan + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + 84 + +

+

+ + Læknavaktin + +

+

+ + Verandi + arbeiðsorka + +

+

+ + Heilsutrygd + / + Kommunulæknar + og + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + III + . + + + VERKSETAN + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL82 + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + +

+

+ + Bólkar + við + fakfólki + og + politikarum + +

+

+ + Ráðgevarabólkur + Landsstýriskvinnan + útnevndi + ein + ráðgevarabólk + . + + + Í + bólkinum + vóru + sjey + heilsufakligir + luttakarar + úr + ymiskum + pørtum + av + heilsuverkinum + og + trý + sjúklingaumboð + . + + + Bólkurin + hevur + verið + ráðgevi + hjá + Heilsumálaráðnum + og + hevur + raðfest + tilmælini + í + heilsupolitikkinum + . + + + Limirnir + í + ráðgevarabólkinum + vóru + : + +

+

+ + Jákup + N. + Olsen + +

+

+ + Sjúklingaumboð + +

+

+ + Tóra + við + Keldu + / + Ruth + Thomsen + +

+

+ + Sjúklingaumboð + +

+

+ + Hildur + Túná + Fjørdal + +

+

+ + Sjúklingaumboð + +

+

+ + Tummas + í + Garði + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + Sólrun + Foldbo + +

+

+ + Gigni + +

+

+ + Bjarni + á + Steig + / + Guðrið + Andorsdóttir + Heilsustýrið + Magni + Mohr + +

+

+ + Fróðskaparsetur + Føroya + +

+

+ + Marna + E. + Jensen + +

+

+ + Eldraøkið + +

+

+ + Sigurð + Marner + Simonsen + +

+

+ + Heilsuskúli + Føroya + +

+

+ + Turið + H. + Johannesen + +

+

+ + Kommunulækni + +

+

+ + Politiskur + fylgibólkur + Arbeiðið + varð + skipað + við + einum + politiskum + fylgibólki + við + umboðum + úr + øllum + flokkum + á + tingi + , + og + einum + umboði + úr + Kommunufelagnum + . + + + Limirnir + vóru + : + +

+

+ + Árni + Skaale + +

+

+ + Fólkaflokkurin + +

+

+ + Johan + Dahl + +

+

+ + Sambandsflokkurin + +

+

+ + Hans + Jacob + Thomsen + +

+

+ + Javnaðarflokkurin + +

+

+ + Liljan + Weihe + +

+

+ + Tjóðveldi + +

+

+ + Hanna + Jensen + +

+

+ + Framsókn + +

+

+ + Jenis + av + Rana + +

+

+ + Miðflokkurin + +

+

+ + Tórbjørn + Jacobsen + +

+

+ + Kommunufelagið83 + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Stýrisbólkur + Arbeiðið + er + gjørt + undir + leiðslu + av + einum + stýrisbólki + við + fýra + aðalstjórum + , + deildarstjóra + í + Heilsumálaráðnum + og + stjóranum + í + Kommunufelagnum + . + + + Limirnir + í + stýrisbólkinum + vóru + : + +

+

+ + Bjørgfríð + Ludvig + +

+

+ + Heilsumálaráðið + +

+

+ + Jan + Simonsen + +

+

+ + Heilsumálaráðið + +

+

+ + Eyðun + Mohr + Hansen + +

+

+ + Almanna + og + mentamálaráðið + +

+

+ + Poul + Geert + Hansen + +

+

+ + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + +

+

+ + Bjarni + A. + Bjarnason + +

+

+ + Fíggjarmálaráðið + +

+

+ + Eyðun + Christiansen + +

+

+ + Kommunufelagið + +

+

+ + Umsitingarligur + fylgibólkur + Ein + umsitingarligur + fylgibólkur + hevur + eisini + verið + knýttur + at + arbeiðnum + . + + + Hetta + vóru + stovnsleiðarar + á + heilsuøkinum + , + almannaøkinum + og + kommununum + . + + + Tey + vóru + : + +

+

+ + Egil + á + Bø + +

+

+ + Heilsutrygd + +

+

+ + Hjalti + Gunnarstein + +

+

+ + Apoteksverkið + +

+

+ + Eyðfríð + L. + Jacobsen + +

+

+ + Tórshavnar + Kommuna + +

+

+ + Steinar + Eirikstoft + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + Alexandra + á + Dul + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + Hanus + Toftheygg + j + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + Bjarni + á + Steig + +

+

+ + Heilsustýrið + +

+

+ + Edvard + Heen + +

+

+ + Almannaverkið + +

+

+ + Verkætlanarbólkur + Ein + verkætlanarbólkur + í + Heilsumálaráðnum + hevur + skipað + praktiska + arbeiðið + við + heilsupolitikkinum + : + +

+

+ + Per + Busk + +

+

+ + Verkætlanarleiðari + +

+

+ + Petur + Joensen + +

+

+ + Fulltrúi + +

+

+ + Rannvá + B. + Mohr + +

+

+ + Fulltrúi + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL84 + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Fylgiskjal + 2 + +

+

+ + Bygnaður + í + heilsuverkinum + +

+

+ + Heilsuverkið + fevnir + um + sjúkrahús + , + apotek + , + Heilsustýrið + og + ein + hóp + av + stovnum + , + ráðum + og + nevndum + . + + + Harumframt + samskiftir + heilsuverkið + við + nógv + , + sum + ikki + beinleiðis + eru + partur + av + almenna + heilsuverkinum + , + men + sum + uppskotini + í + heilsupolitikkinum + tó + í + ávísan + mun + verða + viðkomandi + fyri + , + eitt + nú + eldraøkið + og + Almannaverkið + . + + + Í + hesum + parti + er + ein + stutt + lýsing + av + bygnaðinum + í + almenna + heilsuverkinum + . + +

+

+ + Aðrir + stovnar + og + ráð + við + tilvísing + til + Heilsumálaráðið + +

+

+ + Landsstýrisfólkið + +

+

+ + Heilsumálaráðið + +

+

+ + Heilsustýrið + +

+

+ + Apoteksverkið + +

+

+ + Sjúkrahúsverkið + ( + Sjúklingahotellið + , + +

+

+ + Keypmannahavn + ) + +

+

+ + Heilsumálaráðið + ( + Gigni + , + kommunulæknar + ) + +

+

+ + Viðgerðarstovnar + +

+

+ + Hvíldarheimið + Naina + +

+

+ + Etiska + ráðið + +

+

+ + Sjúklingaráðið + +

+

+ + Farsóttarnevndin + +

+

+ + Vísindasiðsemisnevndin + +

+

+ + Visitatiónsnevndin + +

+

+ + Bygnaður + í + almenna + heilsuverkinum + 85 + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Heilsuverkið + hevur + nógv + samband + við + : + +

+

+ + Hagtøl + um + sjúkrahúsini + +

+

+ + Stovnar + undir + landinum + +

+

+ + Almannaøkið + og + barna + og + útbúgvingarøkið + +

+

+ + Kommunalt + +

+

+ + Eldraøkið + +

+

+ + Privat + +

+

+ + Tannlæknar + +

+

+ + Fysio + og + ergoterapeutar + +

+

+ + Sálarfrøðingar + +

+

+ + Uttanlands + +

+

+ + Sjúkrahús + í + Danmark + +

+

+ + Landslæknin + +

+

+ + Sjúkrahúsverk + Føroya + Sjúkrahúsverkið + fevnir + um + tey + trý + sjúkrahúsini + : + Landssjúkrahúsið + , + Klaksvíkar + Sjúkrahús + og + Suðuroyar + Sjúkrahús + . + + + Í + talvuni + niðanfyri + eru + hagtøl + um + sjúkrahúsini + . + + + 2026 + +

+

+ + Landssjúkrahúsið + +

+

+ + Klaksvíkarsjúkrahús + +

+

+ + Suðuroyarsjúkrahús + +

+

+ + Seingjatal + 1272226 + +

+

+ + Seingjadagar + 2024 + 41.3356.8954.627 + +

+

+ + Ársverk + 850160120 + +

+

+ + Innleggingar + 2024 + 9.8001.3001.200 + +

+

+ + Ambulantar + viðtalur + 2024 + 186.00026.00014.000 + +

+

+ + Játtan + 2025 + mió. + kr. + 80011198 + +

+

+ + Serviðgerð + uttanlands + , + flutningur + og + sjúklingahotell + – + nýtsla + 2024 + í + mió. + kr. + 192 + +

+

+ + Uttanlandsviðgerðir + – + tal + á + ferðum + 2024 + 2.700 + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL86 + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Heilsustýrið + Uppgávurnar + hjá + Heilsustýrinum + eru + serliga + : + +

+

+ + Heilsufaklig + ráðgeving + til + myndugleikar + og + stovnar + +

+

+ + Veita + borgarum + og + almenninginum + kunning + um + heilsufaklig + viðurskifti + +

+

+ + Hava + um + hendi + fólkaheilsuarbeiði + , + heilsufremjan + og + fyribyrging + +

+

+ + Tilbúgving + +

+

+ + Skipa + , + viðgera + og + menna + hagtøl + á + heilsuøkinum + +

+

+ + Skipa + , + umsita + og + menna + heilsuskráir + +

+

+ + Umsita + , + reka + og + menna + vevnaðarskrá + , + diagnosuskrá + , + genomskrá + og + ættarbandsskrá + +

+

+ + Heilsutrygd + Heilsutrygd + umsitur + og + avroknar + stuðul + til + meginpartin + av + primeru + heilsutænastunum + í + Føroyum + , + teirra + millum + kommunulæknaviðtalur + , + stuðul + til + hjálparráð + , + ískoyti + til + viðgerð + hjá + tannlækna + , + fysioterapeuti + , + sálarfrøðingi + , + kiropraktor + o.a. + Somuleiðis + umsitur + Heilsutrygd + , + í + samstarvi + við + Apoteksverkið + , + skipanina + við + heilivágstilskoti + . + +

+

+ + Heilsutrygd + umsitur + kommunulæknaøkið + ( + 36 + størv + ) + , + Gigni + ( + fyribyrgjandi + heilsutænastur + til + børn + og + ung + ) + og + Økisheilsuskipanina + ( + kliniskir + dietistar + ) + . + +

+

+ + Apoteksverkið + Apoteksverkið + fevnir + um + apotekini + og + Landsapotekaraembætið + . + + + Stovnurin + hevur + einkarætt + at + framleiða + , + innflyta + , + útflýggja + , + hava + á + goymslu + , + handla + og + pakka + heilivág + . + +

+

+ + Framleiðsluapotekið + í + Tórshavn + er + einasta + stað + í + Føroyum + , + ið + framleiðir + heilivág + . + + + Upp + móti + 200 + ymiskar + vørur + verða + framleiddar + . + + + Skamtaður + heilivágur + verður + framleiddur + til + umleið + 1.600 + brúkarar + og + blandaðar + viðgerðir + til + nýtslu + á + Landssjúkrahúsinum + . + +

+

+ + Hvíldarheimið + Naina + Hvíldarheimið + Naina + er + sjálvsognarstovnur + . + + + Heimið + , + sum + hevur + pláss + fyri + 25 + fólkum + , + er + ætlað + fólkum + , + sum + aftan + á + sjúku + ella + aðrari + orsøk + , + tørva + hvíld + fyri + at + koma + fyri + seg + aftur + . + +

+

+ + Viðgerðarstovnar + Heilbrigdi + Viðgerðarheimið + á + Velbastað + hevur + til + endamáls + at + virka + sum + viðgerðarstaður + fyri + rúsdrekkamisnýtarar + o.o. + Eisini + hevur + stovnurin + familjuviðgerð + . + +

+

+ + Blákrossheimið + Blákrossheimið + er + viðgerðarstaður + fyri + rúsdrekka + og + rúsevnismisnýtslu + og + hevur + bæði + samdøgurs + og + ambulanta + viðgerð + . + +

+

+ + Frælsi + Viðgerðarstovnurin + Frælsi + er + eitt + avvenjingartilboð + fyri + ung + í + aldrinum + 1824 + ár + , + sum + eru + bundin + av + rúsdrekka + og + rúsevnum.87 + +

+

+ + IV + . + + + FYLGISKJØL + +

+

+ + FYLGISKJØL + +

+

+ + Fylgiskjal + 3 + +

+

+ + Luttakarar + á + hoyringarfundum + Kost + og + Føðslufelagið + +

+

+ + Sjúklingaráðið + +

+

+ + Útoyggjafelagið + +

+

+ + Blákrossheimið + +

+

+ + Viðgerðarstovnurin + Frælsi + +

+

+ + Radiografar + í + Føroyum + +

+

+ + Bioanalytikarafelagið + +

+

+ + Ljósmøðrafelagið + +

+

+ + Felagið + Føroyskir + Sjúkrarøktarfrøðingar + +

+

+ + Heilsurøktarafelagið + +

+

+ + Heilsuhjálparafelagið + +

+

+ + Heilsutrygd + +

+

+ + Apoteksverkið + +

+

+ + Landsfelag + Pensjónista + +

+

+ + MEGD + ( + Epilepsifelag + Føroya + , + Heilafelagið + , + ADHD + felagið + , + Alzheimerfelagið + , + Autismufelagið + , + CP + Føroyar + , + Sinnisbati + , + Hjartafelagið + , + Javni + , + Nýrafelagið + , + Hoyr + , + Stofskiftisfelagið + og + Føroya + Psoriasisfelag + ) + +

+

+ + Tannrøktarafelagið + +

+

+ + Tannlæknafelagið + +

+

+ + Fysioterapeutfelag + Føroya + +

+

+ + Ergoterapeutfelagið + +

+

+ + Krabbameinsfelagið + +

+

+ + ÍSF + +

+

+ + Serlæknafelag + Føroya + +

+

+ + Kommunulæknafelag + Føroya + +

+

+ + Felagið + fyri + Yngri + læknar + +

+

+ + Fróðskaparsetur + Føroya + +

+

+ + Gigni + +

+

+ + Heilsuskúli + Føroya + +

+

+ + Barna + og + útbúgvingarmálaráðið + +

+

+ + Almanna + og + mentamálaráðið + +

+

+ + Kommunufelagið + +

+

+ + Almannaverkið + +

+

+ + Sjúkrahúsleiðslan + +

+

+ + Depils + og + deildarleiðslur + á + sjúkrahúsunum + +

+

+ + Heilsustýrið + +

+

+ + PharmaDanmark + +

+

+ + Landslæknin + +

+

+ + HEILSUMÁLARÁÐIÐ + Ministry + of + Healthsniða.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kariesskrasetingin_1991_2021_00040.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kariesskrasetingin_1991_2021_00040.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2c77b3044c87ff0772057d49ca955734f057914 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-kariesskrasetingin_1991_2021_00040.xml @@ -0,0 +1,4560 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + kariesskrasetingin 1991 2021 + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 2900 words + 3366 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-f68b32b7d10899bc9c4b + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + kariesskrasetingin 1991 2021 + almannamalaradid-f68b32b7d10899bc9c4b + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/kariesskrasetingin-1991-2021.pdf.xml + 2026-01-01 / 2026-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2026-04-09 + Dagfestingin 2026 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/kariesskrasetingin-1991-2021.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ kariesskrasetingin 1991 2021 +

+ + 1991 + – + 2021 + +

+

+ + KARIES + +

+

+ + SKRÁSETING + +

+

+ + Børn + frá + 5 + – + 15 + ár + +

+

+ + Heilsumálaráðið + 2022 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 3 + +

+

+ + Inngangur + ...................................................................................................... + síða + 4 + +

+

+ + Samanbering + ...................................................................................................... + síða + 5 + +

+

+ + Mynd + I + +

+

+ + Barnatenn + í + FO + 1991-2021 + ........................................................... + síða + 6 + +

+

+ + Mynd + II + +

+

+ + Torleikastøðið + í + FO + 1991-2021 + , + barnatenn + .................................. + síða + 7 + +

+

+ + Mynd + III + +

+

+ + Vaksnamannatenn + 1991-2021 + ...................................................... + síða + 8 + +

+

+ + Mynd + IV + +

+

+ + Torleikastøðið + í + FO + 1991-2021 + , + vaksnamannatenn + ...................... + síða + 9 + +

+

+ + Mynd + V + +

+

+ + Svarprosent + av + SEF + skrátsetingum + .............................................. + síða + 10 + +

+

+ + Mynd + VI + +

+

+ + DMF-S + kohorta + 1991 + - + 2021 + .......................................................... + síða + 11 + +

+

+ + Mynd + VII + +

+

+ + Barnatenn + , + kariesstøðan + kring + landið + 1991-2021 + ........................ + síða + 12 + +

+

+ + Mynd + VIII + +

+

+ + Vaksnamannatenn + , + kariesstøðan + kring + landið + 1991-2021 + ............ + síða + 13 + +

+

+ + Samandráttur + og + tilmæli + ..................................................................................... + síða + 14 + +

+

+ + Orðafrágreiðing + .................................................................................................. + síða + 15 + +

+

+ + INNIHALDS + - + +

+

+ + YVIRLIT4 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + INNGANGUR + – + 30 + ár + við + skráseting + av + tannheilsu + í + Føroyum + Síðani + 1991 + hava + tannlæknar + í + Føroyum + skrásett + øll + skúlabørn + fyri + tannsjúkur + eftir + altjóða + reglunum + hjá + WHO + . + + + Tískil + eru + nú + gingin + 30 + ár + síðani + hendan + skrásetingin + byrjaði + . + + + Við + skrásetingini + hava + vit + fingið + nágreinilig + tøl + fyri + , + hvussu + tannheilsustøðan + hjá + børnum + og + ungum + í + Føroyum + er + batnað + gjøgnum + hesi + 30 + árini + . + +

+

+ + Søguliga + gongdin + viðvíkjandi + skráseting + av + tannheilsu + í + Føroyum + +

+

+ + Í + 1991 + , + tá + skipaða + skrásetingin + av + tannheilsuni + hjá + børnum + og + ungum + í + føroysku + fólkaskúlunum + byrjaði + , + var + lógin + um + barnatannrøkt1 + bert + galdandi + fyri + 7 + – + 15 + ára + gomul + børn + . + +

+

+ + Í + 1998 + víðkaðist + lógin + um + ókeypis + tannrøkt + til + eisini + at + fevna + um + smábørn + í + 0 + – + 6 + ára + aldri.2 + +

+

+ + Í + 2014 + víðkaðist + lógin + aftur + , + soleiðis + at + tey + tey + 16 + – + 18 + ára + gomlu + nú + eisini + eru + fevnd + av + lógini + um + ókeypis + tannrøkt.3 + +

+

+ + Sostatt + fáa + nú + øll + føroysk + børn + og + ung + í + aldrinum + upp + til + 18 + ár + nú + tilboð + um + ókeypis + tannrøkt + . + +

+

+ + Í + Danmark + er + login + um + ókeypis + tannrøkt + í + 2022 + víðkað + til + at + fevna + um + 18 + – + 21 + ára + gomul + . + + + Hetta + fyri + at + tryggja + at + góða + tannheilsan + heldur + fram + tá + tey + vera + vaksin + , + av + tí + tað + hevur + verið + lyndi + til + eitt + stórt + fráfall + millum + tey + ungu + , + í + skiftinum + frá + barna + og + ungdómstannrøkt + til + privata + tannrøkt + . + + + Í + Føroyum + hevur + enn + ikki + verið + tosað + um + at + víðkað + barna + og + ungdómstannrøkt + , + men + mett + verður + at + fráfallið + í + skiftinum + frá + barnatannrøkt + til + privata + tannrøkt + , + eisini + er + stórt + her + . + +

+

+ + Grundarlagið + fyri + skipaðu + skrásetingina + +

+

+ + Føroysku + tannlæknarnir + fylgja + hesi + lógargreinini + . + + + Í + Løgtingslóg + um + barna + - + og + ungdómstannrøkt + §7 + , + stk + 2 + , + stendur + : + „ + Landsstýrismaðurin + í + heilsumálum + skipar + fyri + , + at + hagtøl + yvir + tannlæknanna + virksemið + verða + gjørd + . + + + Landskassin + ber + útreiðslurnar + fyri + gerð + av + hagtølum + “ + . + + + Føroyskir + tannlæknar + fylgja + hesi + lógargreinini + , + og + Tannlæknafelagið + hevur + sett + eina + SEF-nevnd + at + taka + sær + av + innsavnan + og + viðgerð + av + hagtølum + fyri + børn + og + ung + í + Føroyum + . + + + 1 + +

+

+ + Løgtingslóg + nr. + 23 + , + 6. + mars + 19983 + +

+

+ + Løgtingslóg + nr. + 39 + , + 6. + mai + 2014 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 5 + „ + Frískar + tenn + alt + lívið + “ + … + er + endamálið + við + at + brúka + tíð + , + orku + og + fíggjarmegi + upp + á + tannrøkt + . + + + Skrásetingin + av + teim + 15 + ára + gomlu + í + 2021 + vísir + , + at + 50 + % + av + teimum + hava + púra + frískar + tenn + . + + + Um + vit + sammeta + við + , + at + tað + bert + vóru + 4 + % + av + teimum + 15 + ára + gomlu + , + sum + høvdu + frískar + tenn + í + 1991 + tá + skrásetingin + byrjaði + má + sigast + , + at + framgongdin + hevur + verið + sera + góð + hetta + 30 + ára + skeiðið + . + + + Gloymast + skal + ikki + , + at + 50 + % + av + teimum + 15 + ára + gomlu + hava + havt + brendar + tenn + og + tí + fingið + viðgjørt + tenninar + , + sum + skulu + haldast + við + líka + restina + av + lívinum + . + + + So + hóast + góða + framgongd + , + er + enn + nógv + at + arbeiða + fyri + , + so + fleiri + børn + og + ung + varðveita + heilar + og + frískar + tenn + alt + lívið + . + +

+

+ + Prosentpartur + av + børnum + og + ungum + við + frískum + tonnum + +

+

+ + Frískar + barnatenn + +

+

+ + Frískar + vaksnamannatenn + +

+

+ + Barnatenn19912021 + +

+

+ + Vaksnamannatenn199120215 + ára + gomul29 + %77 + %7 + ára + gomul62 + %95 + %7 + ára + gomul9 + %64 + %12 + ára + gomul12 + %71 + % + – + – + – + 15 + ára + gomul4 + %50 + % + +

+

+ + Talið + av + børnum + við + frískum + tonnum + , + t.e. + tonnum + við + ongum + karies + / + holum + í + , + er + vaksandi + . + + + Á + taltalvuni + omanfyri + sæst + , + at + tannheilsan + er + alsamt + batnað + . + +

+

+ + Samanborið + við + Danmark + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + Føroyar + 2021 + +

+

+ + Danmark + 202112 + ára + gomul + Frískar + tenn + 71 + %82 + % + 15 + ára + gomul + Frískar + tenn + 50 + %68 + % + +

+

+ + Sum + tað + sæst + á + talvuni + , + høvdu + 82 + % + av + teim + 12 + ára + gomlu + børnunum + í + Danmark + heilar + og + frískar + tenn + í + 2021 + . + + + Til + samanberingar + vóru + í + sama + aldursbólki + 71 + % + av + føroyskum + børnum + , + ið + eingi + hol + høvdu + í + tonnunum + í + 2021 + . + + + Um + hugt + verður + at + teim + 15 + ára + gomlu + , + so + hava + 50 + % + av + føroysku + børnunum + heilt + frískar + tenn + , + har + talið + í + Danmark + í + 2021 + er + 68 + % + . + +

+

+ + Endamálssetningurin + hjá + føroyskum + tannlæknum + : + „ + Frískar + tenn + alt + lívið + “ + er + enn + ikki + rokkin + fyri + øll + . + + + Tí + er + tað + neyðugt + framhaldandi + at + arbeiða + miðvíst + við + upplýsing + og + fyribyrgjandi + tannrøkt + , + fyri + at + tannheilsan + hjá + børnum + og + ungum + í + Føroyum + skal + gerast + enn + betri + . + + + Fyrimunirnir + við + góðari + tannheilsu + eru + eyðsæddir + , + og + fyri + einstaka + borgaran + eins + væl + og + fyri + samfelagið + sum + heild + er + fyribyrgjandi + tannrøkt + minni + orkukrevjandi + og + bíligari + enn + tannviðgerð + . + + + Vansarnir + av + vánaligari + tannheilsu + eru + hinvegin + nógvir + í + gerandisdegnum + , + so + sum + pína + , + manglandi + svøvnur + , + trupulleikar + við + at + tyggja + / + eta + og + trupulleikar + við + at + møta + upp + í + barnagarði + / + í + skúla + / + til + arbeiðis + . + + + Harumframt + kunnu + vánaligar + tenn + hava + ávísa + stigmatisering + við + sær + . + + + 6 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + Mynd + I + : + Myndin + vísir + defs4 + - + virðini + fyri + barnatenn + hjá + 5 + og + 7 + ára + gomlum + børnum + . + + + defs-virðið5 + er + miðaltalið + á + sjúkum + flatum + á + barnatonnum + , + t.v.s + brendir + / + fyltir + / + trektir + flatar + tilsamans + . + + + Í + alt + eru + barnatenninar + 20 + í + tali + og + hava + tilsamans + 88 + flatar + . + + + Í + 2021 + var + talið + á + sjúkum + flatum + á + barnatonnunum + hjá + 5 + ára + gomlum + í + miðal + 0,8 + flatar + og + fyri + tey + 7 + ára + gomlu + var + miðaltalið + 2,21 + flatar + . + +

+

+ + Niðurstøða + : + Stabbarnir + vísa + , + at + talið + á + brendum + flatum + á + barnatonnum + er + støðugt + minkandi + , + og + tað + er + talið + á + trektum + barnatonnum + somuleiðis + . + + + At + varðveita + barnatenninar + hevur + stóran + týdning + fyri + , + at + vaksnamannatenninar + koma + fram + á + rætta + plássið.4 + +

+

+ + Lítlir + stavir + í + styttingini + dmf-s + merkja + , + at + talan + er + um + barnatenn + . + + + 5 + +

+

+ + Sí + eisini + orðafrágreiðing + á + síðu + 15 + . + +

+

+ + Mynd + I + Tannsjúkur + í + barnatonnum + hjá + 5 + og + 7 + ára + gomlum + børnum + , + 1991 + – + 2021 + Skrásettar + sum + sjúkir + tannflatar + ( + surfaces + ) + í + miðal + og + býttar + upp + í + brendar + , + fyltar + og + trektar + flatar + d-s + f-s + e-s14 + , + 0012 + , + 0010 + , + 008 + , + 006 + , + 004 + , + 002 + , + 000 + , + 005 + ár + 7 + ár + +

+

+ + Aldur91011120211619910111202116 + +

+

+ + Tannflatur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 7 + +

+

+ + Mynd + II + Torleikastøði + , + 6 + barnatenn + hjá + 5 + og + 7 + ára + gomlum + , + 1991 + – + 2021:6 + +

+

+ + Sí + orðafrágreiðing + á + síðu + 15 + +

+

+ + Mynd + II + : + Avmyndar + „ + torleikastøðið + , + “ + t.v.s. + , + hvussu + nógv + prosent + av + børnunum + eru + ávikavist + á + : + +

+

+ + Støði + 1 + = + hava + frískar + tenn + við + ongum + karies + . + + + Víst + við + óbrotnum + ( + fullteknaðum + ) + strikum + . + +

+

+ + Støði + 3 + + + 4 + = + hava + tenn + við + álvarsomum + karies + . + + + Víst + við + brotstrikum + . + +

+

+ + Okkara + mál + er + , + at + óbrotnu + strikurnar + skulu + liggja + so + ovarlaga + sum + gjørligt + , + og + brotstrikurnar + so + niðarlaga + sum + gjørligt + soleiðis + , + at + torleikastøðið + alsamt + batnar + . + + + Á + Mynd + II + sæst + , + at + soleiðis + hevur + gongdin + eisini + verið + í + tíðarskeiðinum + frá + 1991 + – + 2021 + . + + + Kariesstøðið + í + barnatonnum + er + sum + heild + vorðið + minni + álvarsamt + , + og + tað + merkir + samstundis + , + at + talið + av + børnum + við + frískum + barnatonnum + økist + : + +

+

+ + Prosentparturin + av + børnum + við + frískum + barnatonnum + á + støði + 1 + økist + støðugt + : + +

+

+ + Fyri + 5 + ára + gomul + vaks + prosentparturin + frá + umleið + 29 + prosentum + í + 1991 + til + 77 + prosent + í + 2021 + . + +

+

+ + Fyri + 7 + ára + gomul + vaks + prosentparturin + frá + umleið + 9 + prosentum + í + 1991 + til + 64 + prosent + í + 2021 + . + +

+

+ + Prosentparturin + av + børnum + við + brendum + barnatonnum + á + støði + 3 + og + 4 + er + harafturímóti + støðugt + minkandi + : + +

+

+ + Fyri + 5 + ára + gomul + minkaði + prosentparturin + frá + uml. + 53 + prosentum + í + 1991 + til + uml. + 13 + prosent + í + 2021 + . + +

+

+ + Fyri + 7 + ára + gomul + minkaði + prosentparturin + frá + uml. + 82 + prosentum + í + 1991 + til + uml. + 30 + prosent + í + 2021.90807060504030201001991199620012006201120162021støði + 1 + , + 5 + árstøði + 1 + , + 7 + árstøði + 3+4 + , + 5 + árstøði + 3+4 + , + 7 + ár + % + +

+

+ + Árstal + 8 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + Mynd + III + : + Myndin + vísir + DMFS7 + - + virðini + fyri + vaksnamannatenn + hjá + ávikavist + 7 + , + 12 + og + 15 + ára + gomlum + í + Føroyum + . + + + DMFS-virðið8 + er + miðaltalið + á + sjúkum + flatum + á + vaksnamannatonnum + tilsamans + , + t.v.s. + á + brendum + / + fyltum + / + trektum + flatum + . + + + Í + 2021 + var + talið + á + brendum + tannflatum + hjá + 7 + ára + gomlum + 0 + , + 09 + , + hjá + 12 + ára + gomlum + 0,7 + og + hjá + 15 + ára + gomlum + 2,13 + tannflatar + í + miðal + . + +

+

+ + Niðurstøða + : + Stabbarnir + vísa + , + at + talið + á + brendum + vaksnamannatonnum + er + støðugt + minkandi + , + og + tað + er + talið + av + trektum + vaksnamannatonnum + somuleiðis + . + + + Frá + 1991 + til + 2021 + er + støðan + batnað + í + øllum + teimum + skrásettu + aldursbólkunum + . + + + Serliga + hjá + teimum + 15 + ára + gomlu + síggjast + stór + framstig + , + og + gevur + hetta + góðar + vónir + um + , + at + alt + fleiri + kunnu + varðveita + sínar + egnu + tenn + í + góðum + standi + alt + lívið + . + +

+

+ + Mynd + III + Tannsjúkur + í + vaksnamannatonnum + hjá + 7 + , + 12 + og + 15 + ára + gomlum + børnum + , + 1991 + – + 2021 + Skrásettar + sum + sjúkir + tannflatar + í + miðal + og + býttar + upp + í + brendar + , + fyltar + og + trektar + flatar.7 + +

+

+ + Stórir + stavir + í + styttingini + DMF-S + merkir + vaksnamannatenn.8 + +

+

+ + Sí + orðafrágreiðing + á + síðu + 15 + . + +

+

+ + D-S + +

+

+ + F-S + M-S14 + , + 0012 + , + 0010 + , + 008 + , + 006 + , + 004 + , + 002 + , + 000 + , + 007 + ár12 + ár15 + ár + +

+

+ + Aldur91 + 0111 + 202191 + 01 + 11 + 20 + 2191 + 01 + 11 + 20 + 21 + +

+

+ + Tannflatur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 9 + +

+

+ + Mynd + IV + Torleikastøðið9 + , + vaksnamannatenn + hjá + 7 + , + 12 + og + 15 + ára + gomlum + , + 1991 + – + 2021 + : + +

+

+ + Mynd + IV + : + avmyndar + „ + torleikastøðið + , + “ + t.v.s. + , + hvussu + nógv + prosent + av + børnunum + eru + ávikavist + á + : + +

+

+ + Støði + 1 + = + hava + frískar + tenn + . + + + Víst + við + óbrotnum + ( + fullteknaðum + ) + strikum + . + + + Støði + 3+4 + = + hava + tenn + við + álvarsomum + karies + . + + + Víst + við + brotstrikum + . + +

+

+ + Niðurstøða + : + Ynskiligt + er + , + at + óbrotnu + strikurnar + skulu + vera + so + ovarlaga + sum + gjørligt + , + og + brotstrikurnar + so + niðarlaga + sum + gjørligt + . + + + Sum + tað + sæst + á + strikumyndini + omanfyri + , + hevur + hetta + eisini + verið + gongdin + higartil + . + +

+

+ + Sum + heild + hækkar + prosentparturin + av + børnum + við + púra + frískum + tonnum + ( + støði + 1 + ) + alsamt + : + +

+

+ + Fyri + 7 + ára + gomul + fór + prosentparturin + frá + uml. + 62 + prosentum + í + 1991 + til + uml. + 95 + prosent + í + 2021 + +

+

+ + Fyri + 12 + ára + gomul + vaks + prosentparturin + frá + uml. + 12 + prosentum + í + 1991 + til + gott + 71 + prosent + í + 2021 + +

+

+ + Fyri + 15 + ára + gomul + fór + prosentparturin + frá + uml. + 4 + prosentum + í + 1991 + til + góð + 50 + prosent + í + 2021 + +

+

+ + Prosentparturin + av + børnum + við + álvarsomum + karies + í + vaksnamannatonnunum + ( + støði + 3 + + + 4 + ) + er + hinvegin + lækkaður + : + +

+

+ + Fyri + 7 + ára + gomul + lækkaði + prosentparturin + frá + 8,5 + prosentum + í + 1991 + til + 0,7 + prosent + í + 2021 + +

+

+ + Fyri + 12 + ára + gomul + lækkaði + prosentparturin + frá + 62 + prosentum + í + 1991 + til + 13 + prosent + í + 2021 + +

+

+ + Fyri + 15 + ára + gomul + lækkaði + prosentparturin + frá + 75 + prosentum + í + 1991 + til + 29 + prosent + í + 20219 + +

+

+ + Sí + orðafrágreiðing + á + síðu + 15.100806040200støði + 1 + , + 7 + árstøði + 3+4 + , + 12 + árstøði + 1 + , + 12 + árstøði + 3+4 + , + 15 + árstøði + 1 + , + 15 + árstøði + 3+4 + , + 7 + ár + % + +

+

+ + Árstal1991199620012006201120162021 + 10 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + Mynd + V + +

+

+ + Svarprosent + : + skráseting + av + 12 + ára + gomlum + børnum + í + Føroyum + í + 2020 + +

+

+ + Postnr + . + + + Tannrøkt + +

+

+ + SEF + skrásett + Hagstovan + +

+

+ + Svarprosent + 100 + +

+

+ + Tórshavn32734794210 + +

+

+ + Sandur1612133350 + +

+

+ + Vestmanna2827104360 + +

+

+ + Vága + kom323397380 + +

+

+ + Sørvági0250430 + +

+

+ + Hvalvík3634106480 + +

+

+ + Skála272896520 + +

+

+ + Eystur + kom213855530 + +

+

+ + Fuglafjørður0150 + 620 + +

+

+ + Runavík444695650 + +

+

+ + Nes1717100700 + +

+

+ + Klaksvík738784800 + +

+

+ + Tvøroyri222492900 + +

+

+ + Vági2222100 + +

+

+ + GG + : + reg + 11 + ára + gomul + +

+

+ + Í + alt66575588 + +

+

+ + Sum + nevnt + í + formælinum + , + hava + føroyskir + tannlæknar + skyldu + til + at + skráseta + ávísar + árgangir + . + + + Grundarlagið + undir + skipaðu + skrásetingini + er + Sundhedsstyrelsens + Cirkulære + af + 22. + nov + 1999 + om + indberetning + på + børne + - + og + ungdomstandplejeområdet + . + + + Í + kapittul + 2 + , + §4 + , + stk. + 2 + , + stendur + : + „ + Indberetningspligten + omfatter + børn + i + alderen + 5 + , + 7 + , + 12 + og + 15 + år + . + “ + +

+

+ + Sum + talvan + omanfyri + vísir + , + er + ymiskt + hvussu + nógvar + skrásetingar + verða + gjørdar + í + ymisku + kommununum + . + + + Í + 2020 + eru + 88 + % + av + teimum + 12 + ára + gomlu + børnunum + við + í + skrásetingunum + . + + + Hetta + er + framgongd + í + mun + til + seinastu + SEF-frágreiðing + . + +

+

+ + Neyðugt + er + at + nevna + nakrar + feilkeldur + , + sum + kunnu + koma + fyri + . + + + T.d. + at + fleiri + / + færri + børn + verða + skrásett + í + mun + til + barnatalið + kann + skyldast + , + til + - + og + fráflyting + frá + kommunum + . + + + SEF-hagtølini + verða + skrásett + einaferð + um + árið + , + meðan + skráseting + av + til + - + og + fráflyting + , + verður + leypandi + skrásett + hjá + Hagstovuni + . + +

+

+ + Nakrar + kommunur + hava + ikki + sent + tølini + inn + og + vilja + vit + heita + á + øll + , + at + senda + skrásetingarnar + inn + , + soleiðis + at + hagtølini + geva + eina + so + rætta + og + álítandi + mynd + sum + gjørligt + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 11 + +

+

+ + Omanfyri + sæst + DMF-S + talið + hjá + børnum + frá + tey + eru + 7 + til + tey + eru + 15 + ára + gomul + . + + + Myndin + vísir + sjey + árgangir + , + børn + fødd + 1984 + – + 1987 + – + 1991 + – + 1995 + – + 1999 + – + 2004 + – + 2006 + . + +

+

+ + Á + myndini + sæst + at + DMF-S + talið + er + lækkað + gjøgnum + tíðina + , + fyri + tey + 7 + ára + gomlu + frá + 1,14 + til + 0 + , + 17 + , + fyri + tey + 12 + ára + gomlu + frá + 3,56 + til + 0,79 + og + tá + hesir + somu + árgangirnir + eru + 15 + ár + , + fellur + DMF-S + talið + frá + 7,56 + til + 2 + , + 23 + . + +

+

+ + Myndin + vísir + væl + hvussu + kariesstøðan + er + batnað + frá + 1991 + til + 2021 + . + + + Hon + avmyndar + eisini + , + at + karieskurvan + flatar + út + sum + árini + ganga + . + +

+

+ + Mynd + VI + +

+

+ + Karies + kohorta + 876543210 + fødd + 1984 + fødd + 1987 + fødd + 1991 + fødd + 1995 + fødd + 1999 + fødd + 2004 + fødd + 20067 + ár12 + ár15 + ár + +

+

+ + Aldur + +

+

+ + DMF-S + 12 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + Mynd + VII + : + vísir + kariesstøðuna + fyri + barnatenn + hjá + 7 + ára + gomlum + børnum + í + ymisku + kommununum + í + árunum + 1991 + , + 2001 + , + 2011 + , + 2020 + og + 2021 + . + + + Landsmiðaltølini + eru + ytst + vinstrumegin + , + síðan + koma + miðaltølini + fyri + hvørja + einstaka + kommunu + . + + + Kommunurnar + eru + settar + upp + eftir + postnummari + við + hækkandi + tali + frá + vinstru + til + høgru + . + +

+

+ + KARIESSTØÐAN + +

+

+ + KRING + LANDIÐ + 10 + +

+

+ + Sí + orðafrágreiðing + á + síðu + 15 + . + +

+

+ + Mynd + VII + Barnatenn + . + + + Kariesstøðan + kring + landið + og + í + einstøku + kommununum + 7 + ára + gomul + , + def-s-virði10 + frá + 1991 + – + 2021 + +

+

+ + Mynd + VII + og + VIII + vísa + def-s + og + DMF-S + virðini + í + kommununum + kring + landið + . + + + Fleiri + kommunusamanleggingar + eru + framdar + . + + + Hetta + hevur + við + sær + , + at + skráseting + av + tannheilsuni + í + ávísum + kommunum + nú + eru + savnaðar + undir + einum + postnummari + . + + + Dømi + um + hetta + er + Eysturkommuna + , + har + postnummurini + 510 + og + 520 + vórðu + savnað + undir + 510 + í + 2017.302520151050 + +

+

+ + Landsmeðaltøldef-s + - + virðini + +

+

+ + Postøki + d-s + f-s + e-s100 + +

+

+ + Tórshavn350 + +

+

+ + Vestmanna360 + +

+

+ + Vága + kommuna380 + +

+

+ + Sørvágur430 + +

+

+ + Sundaglagið480 + +

+

+ + Skáli510 + +

+

+ + Eysturkommuna530 + +

+

+ + Fuglafjørður620 + +

+

+ + Runavík650 + +

+

+ + Nes700 + +

+

+ + Klaksvík800 + +

+

+ + Tvøroyri900 + +

+

+ + Vágur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 13 + +

+

+ + Mynd + VIII + : + vísir + kariesstøðuna + fyri + vaksnamannatenn + hjá + 12 + ára + gomlum + børnum + kring + landið + í + árunum + 1991 + , + 2001 + , + 2020 + og + 2021 + Mynd + VIII + er + sett + upp + eftir + sama + leisti + sum + mynd + VII + . + +

+

+ + Niðurstøða + : + Tølini + fyri + vaksnamannatenninar + á + mynd + VIII + vísa + somu + gongd + sum + tølini + fyri + barnatenninar + í + mynd + VII + . + + + Úrslitini + fyri + kommunurnar + eru + skiftandi + og + lækka + ikki + í + beinum + raði + allastaðni + . + + + Tó + er + kariesstøðan + munandi + batnað + í + øllum + økjum + frá + 1991 + til + 2021 + , + og + samanumtikið + er + talið + av + brendum + tonnum + minkað + ár + undan + ári + í + skrásetingartíðarskeiðnum + fyri + alt + landið + . + + + Nøgdin + av + trektum + vaksnamannatonnum + er + í + sama + tíðarskeiði + minkað + niður + í + mestsum + einki.11 + +

+

+ + Sí + orðafrágreiðing + á + síðu + 15 + . + +

+

+ + Niðurstøða + : + Hóast + miðaltalið + av + barnatonnum + við + karies + er + eitt + sindur + skiftandi + frá + einari + kommunu + til + aðra + og + frá + ári + til + ár + , + hevur + gongdin + fyri + alt + landið + í + tíðarskeiðinum + frá + 1991 + – + 2021 + verið + tann + , + at + føroysk + børn + hava + alsamt + færri + hol + í + barnatonnunum + , + og + alt + færri + barnatenn + verða + trektar + . + +

+

+ + Mynd + VIII + Vaksnamannatenn + . + + + Kariesstøðan + kring + landið + og + í + einstøku + kommununum + 12 + ára + gomul + . + + + DMF-S-virði11 + frá + 1991 + – + 2021121086420 + +

+

+ + DMF-S + - + virðini + +

+

+ + Postøki + +

+

+ + Landsmeðaltøl100 + +

+

+ + Tórshavn350 + +

+

+ + Vestmanna360 + +

+

+ + Vága + kommuna380 + +

+

+ + Sørvágur480 + +

+

+ + Skáli430 + +

+

+ + Sundaglagið520 + +

+

+ + Eysturkommuna530 + +

+

+ + Fuglafjørður620 + +

+

+ + Runavík650 + +

+

+ + Nes700 + +

+

+ + Klaksvík800 + +

+

+ + Tvøroyri900 + +

+

+ + Vágur + +

+

+ + D-S + F-S + M-S + 14 + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + +

+

+ + SAMANDRÁTTUR + +

+

+ + OG + TILMÆLI + +

+

+ + Sambært + Løgtingslóg + nr. + 23 + frá + 6. + mars + 1998 + við + uppískoytinum + , + Løgtingslóg + nr. + 39 + , + 6. + mai + 2014 + , + so + eru + øll + børn + og + ung + frá + 0 + til + og + við + 17 + ára + aldur + í + Føroyum + fevnd + av + tilboðnum + um + ókeypis + tannrøkt + . + +

+

+ + Við + støði + í + SEF-skrásetingini + kann + staðfestast + , + at + hóast + tannheilsan + hjá + føroyskum + børnum + er + batnað + nógv + , + kann + hon + gerast + uppaftur + betri + . + +

+

+ + Ynskiligt + er + at + minka + munandi + um + kariestilgongdina + . + + + Serligur + dentur + má + leggjast + á + at + minka + um + talið + av + børnum + við + álvarsamari + kariessjúku + ( + torleikastøði + 3 + – + 4 + ) + og + at + vaksa + um + talið + á + børnum + , + sum + hava + heilt + frískar + tenn + ( + torleikastøði + 1 + ) + . + + + Endamálið + er + , + at + so + nógv + sum + yvirhøvur + gjørligt + varðveita + frískar + og + sterkar + tenn + alt + lívið + , + og + sjálv + verða + før + fyri + at + røkja + tenninar + . + +

+

+ + Sum + er + , + er + ikki + lógarkrav + at + skráseta + tey + 16 + og + 17 + ára + gomlu + . + + + Tískil + eru + eingi + hagtøl + fyri + hesar + árgangir + , + og + er + ikki + gjørligt + at + hava + tey + við + í + hesi + kariesskrásetingini + . + + + SEF-nevndin + heitir + á + tannlæknarnar + eisini + at + skráseta + tey + 17 + ára + gomlu + . + +

+

+ + Umframt + at + tað + er + týdningarmikið + at + skráseta + karies + , + so + eru + ymiskar + aðrar + tannsjúkur + og + - + støður + , + sum + kundu + verið + ynskiligar + at + fingið + hagtøl + fyri + . + +

+

+ + Nógv + børn + hava + emaljuhypoplasi + , + men + vit + hava + ikki + hagtøl + fyri + hesum + og + kunnu + tí + ikki + samanbera + føroysk + børn + við + børn + í + londum + rundan + um + okkum + . + +

+

+ + Ein + onnur + tannsjúka + , + ið + eisini + hevur + gjørt + meira + um + seg + seinastu + árini + , + og + sum + ongi + hagtøl + finnast + fyri + , + eru + sýruskaðar + ( + erosiónir + ) + . + + + Nýtsla + av + sodavatni + og + orkudrykkjum + er + vaksandi + , + og + hetta + gevur + økt + tal + av + sýruskaðum + . + +

+

+ + Eitt + annað + , + sum + eisini + er + meir + og + meir + at + síggja + millum + ung + , + eru + skaðar + á + tannkjøtið + vegna + snús + . + + + Nógv + ung + snúsa + og + tannlæknar + síggja + dagliga + avleiðingar + av + hesum + . + +

+

+ + SEF-nevndin + vil + heita + á + allar + tannlæknar + um + at + finna + ein + felags + leist + at + skráseta + hypolpasiir + , + erosiónir + og + snússkaðar + hjá + børnum + og + ungum + . + +

+

+ + Áhugavert + hevði + eisini + verið + at + fingið + hagtøl + fyri + kariesstøðuna + hjá + vaksnum + . + + + Her + verður + hugsað + um + talið + á + frískum + , + brendum + , + fyltum + og + trektum + tonnum + , + tannhaldssjúkum + , + umframt + handilstonnum + og + implantatum + . + +

+

+ + Tað + eru + framvegis + ongi + almenn + hagtøl + hesum + viðvíkjandi + , + og + tí + verður + enn + einaferð + heitt + á + +

+

+ + Tannlæknafelagið + og + privatu + tannlæknarnar + í + samráð + við + Heilsutrygd + at + arbeiða + við + hesum + . + +

+

+ + SEF-frágreiðingin + , + ið + er + umbiðin + av + Heilsumálaráðnum + , + verður + givin + út + annaðhvørt + ár + . + +

+

+ + Septembur + 2022 + , + SEF-nevndin + hjá + Tannlæknafelagnum + +

+

+ + Unn + Jakobsen + , + tannlæknastjóri + Tórshavnar + Kommuna + , + +

+

+ + Markus + Hvannastein + , + tannlæknaleiðari + , + Klaksvíkar + Kommuna + +

+

+ + Gunnhild + Bjørk + , + tannlækni + , + Tórshavnar + Kommuna + +

+

+ + Heilsumálaráðið + SEF-skráseting + 15 + +

+

+ + ORÐA + - + +

+

+ + FRÁGREIÐING + +

+

+ + SEF + ( + S + jónlig + E + yðkennis + F + yribrygdi + ) + : + Skráseting + av + tonnum + ( + ella + tannflatum + ) + : + av + brendum + tonnum + , + fyllingum + , + trektum + tonnum + , + vantandi + tonnum + , + bitfeilum + , + tannhaldssjúkum + o.a.t + . + +

+

+ + DMF-S + / + def-s + : + Talið + av + sjúkum + flatum + tilsamans + S + / + s + : + „ + surfaces + “ + = + flatar + DMF-T + / + def-t + : + Talið + av + sjúkum + tonnum + tilsamans + T + / + t + : + „ + tooth + “ + = + tonn + Stórir + stavir + = + vaksnamanntenn + / + Lítlir + stavir + = + barnatenn + D + / + d + : + „ + decayed + “ + = + brendir + tannflatar + ella + brendar + tenn + M + / + e + : + „ + missing + “ + / + „ + extracted + “ + = + trektir + tannflatar + ella + trektar + tenn + F + / + f + : + „ + filled + “ + = + fyltir + tannflatar + ella + fyltar + tenn + +

+

+ + Torleikastøði + : + ( + á + donskum + sværhedszoner + ) + = + % + talið + av + børnum + , + sum + hava + : + +

+

+ + STØÐI + 4 + +

+

+ + Hol + í + framtonnum + og + á + sløttum + flatum + +

+

+ + Allir + flatar + móti + andliti + og + munnholu + ( + uttan + lagdir + í + jakslum + og + framtonnum + ) + Síðuflatar + longst + móti + miðjuni + á + kinntonnum + . + + + Allir + síðuflatar + á + framtonnum + +

+

+ + STØÐI + 3 + +

+

+ + Hol + á + síðuflatum + +

+

+ + Allir + síðuflatar + á + jakslum + og + framjakslum + . + + + Síðuflatar + longst + frá + miðjuni + á + kinntonnum + +

+

+ + STØÐI + 2 + +

+

+ + Hol + í + natúrligum + foyrum + og + lagdum + +

+

+ + Allir + tyggiflatar + . + + + Allar + lagdir + á + fram + - + ella + baksíðu + á + jakslum + og + framtonnum + +

+

+ + STØÐI + 1 + +

+

+ + Heilar + og + frískar + tenn + +

+

+ + Barnatenninar + eru + 20 + í + tali + og + hava + tilsamans + 88 + tannflatar + . + + + Vaksnamannatenninar + eru + 28 + í + tali + og + hava + tilsamans + 128 + tannflatar + . + + + ( + vísdómsjakslarnir + verða + ikki + taldir + við + ) + . + +

+

+ + OCR + : + O + ptical + C + haracter + R + ecognition + . + + + WHO + : + W + orld + H + ealth + O + rganisation + : + Heimsheilsustovnurin + undir + ST + . + +

+

+ + Lógarverk + : + Løgtingslóg + nr. + 23 + frá + 6. + mars + 1998 + um + barna + - + og + ungdómstannrøkt + Løgtingslóg + nr. + 39 + frá + 6. + mai + 2014 + um + broyting + í + lóg + um + barna + - + og + ungdómstannrøkt + Postverk + Føroya + : + Postøki + / + postnummur + +

+

+ + Heilsumálaráðið + 2022 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_kanning_av_00032.xml b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_kanning_av_00032.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e6ae0bb62c95800232a84c27531e5070e1db371 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/2026/MMG-public-sector-information-ministry-of-social-affairs-tilmaeli_um_kanning_av_00032.xml @@ -0,0 +1,20789 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Almannamálaráðið [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Ministry of Social Affairs [MMG-2026] + tilmaeli um kanning av ilegusjukum i foeroyum + + Giellatekno + Innsavnan og tekstkonvertering í GiellaLT + Collection and text conversion in GiellaLT + + + Uni Johannesen + Tilrættalegging og málslig marking + Corpus preparation and linguistic annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 13091 words + 16223 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-almannamalaradid-bc53937f92c7fc400fb3 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + tilmaeli um kanning av ilegusjukum i foeroyum + almannamalaradid-bc53937f92c7fc400fb3 + https://github.com/giellalt/corpus-fao/blob/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/tilmaeli-um-kanning-av-ilegusjukum-i-foeroyum.pdf.xml + 2026-01-01 / 2026-12-31 + + + Almannamálaráðið + + + + + + 2026-10-14 + + GiellaLT + yes + 2026-04-09 + Dagfestingin 2026 er ein meting, grundað á fyrstu innlegging á GitHub; upprunaliga útgávudagfestingin er ikki staðfest. + https://raw.githubusercontent.com/giellalt/corpus-fao/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid/tilmaeli-um-kanning-av-ilegusjukum-i-foeroyum.pdf.xml + + + + + +

Almenn skjøl og kunning frá Almannamálaráðnum úr GiellaLT.

+

Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through GiellaLT.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ + +

Tekstirnir úr GiellaLT eru reinsaðir fyri koduvillur, greitt eyðmerktan enskan og danskan tekst og tøl/teknórudd. Eins skjøl og heil tekstbrot eru tikin burtur innan og millum undirmálgrunnarnar og móti hinum tekstunum í Almennari kunning. Dagfestingar eru úr skjølunum; har tær eru ókendar, er fyrsta GitHub-innleggingarárið brúkt sum meting.

+

GiellaLT texts are cleaned of encoding errors, confidently identified English and Danish passages, and numeric or symbol noise. Exact duplicate documents and paragraphs are removed within and across subcorpora and against the other public-information corpora. Dates come from the documents; where unknown, the first GitHub upload year is used as an estimate.

+
+

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ tilmaeli um kanning av ilegusjukum i foeroyum +

+ + Tilmæli + til + Landsstýriskvinnuna + í + Heilsumálum + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + TILMÆLI + +

+

+ + Heilsustýrið + 2025 + Uppseting + og + layout + : + Anna + & + Annað + Prent + : + Føroyaprent + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + TILMÆLI + +

+

+ + Fororð + +

+

+ + Føroyar + hava + eina + serliga + støðu + , + tá + ið + tað + snýr + seg + um + arvaligar + sjúkur + . + + + Hetta + er + ávíst + í + fleiri + kann + ing + um + og + granskingarætlanum + . + +

+

+ + Eitt + serliga + álvarsligt + øki + eru + sjáldsamar + deyðiligar + arva + sjúkur + . + + + Í + eina + tíð + hevur + verið + ynskt + at + fáa + lýst + hetta + økið + eins + og + víst + á + møgulig + tilboð + . + + + Tí + setti + landsstýriskvinnan + á + sumri + 2024 + ein + arbeiðsbólk + at + lýsa + og + koma + við + tilmæli + um + eitt + kanningar + tilboð + við + tí + endamáli + at + fyribyrgja + sjáldsomum + deyði + lig + um + arvasjúkum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + handar + við + hesum + eitt + tilmæli + um + kanning + artilboð + til + komandi + foreldur + . + + + Eitt + uppskot + til + mannagongd + og + tilboð + er + gjørt + umframt + ein + kostnaðar + meting + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevði + eisini + uppgávuna + at + lýsa + neona + tals + kreening + og + at + koma + við + íkasti + til + hetta + økið + . + + + Uppskot + til + pinkubarnaskreening + er + lýst + í + seinna + parti + av + tilmælinum + . + +

+

+ + Berara + kanningar + og + ískoyti + til + pinkubarna + skreen + ing + kunnu + fremjast + í + Føroyum + , + tí + bæði + tøkni + og + sefrøði + finst + her + . + + + Mælt + verður + til + í + fyrstu + atløgu + at + sam + starva + við + danskar + ella + aðrar + útlendskar + genetiskar + stovnar + . + +

+

+ + Við + hesum + handar + arbeiðsbólkurin + eitt + tilmæli + um + tilboð + um + berarakanningar + til + komandi + foreldur + . + +

+

+ + Bjarni + á + Steig + +

+

+ + Stjóri + / + Director + General + 3 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Møguligar + etiskar + avleiðingar + av + tilmælinum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 27 + Hvat + ger + vitanin + um + berarastatus + við + einstaklingar + ? + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 27 + Kensla + av + mismuni + ella + stigmatisering + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 28 + +

+

+ + Lógarverk + og + lógarbroytingar + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 29 + 2 + . + + + Pinkubarnaskreening + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 30 + Ílegukanningar + sum + ískoyti + til + PKUKostnaðarmeting + fyri + ílegukanning + av + pinkubørnum + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 33 + 3 + . + + + Tilmælini + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 34 + pinkubarnaskreening + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 32 + +

+

+ + Keldulisti + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 36 + Fylgiskjal + 1 + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + Lýsing + av + deyðiligu + ílegusjúkunum + til + berarakanning + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + AicardiAutosomal + recessive + polycystic + kidney + disease + ( + ARPKD + ella + Potters + syndrom + ) + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + Goutières + syndrome + ( + AGS + ) + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + +

+

+ + Junctional + epidermolysis + bullosa + , + Herlitz + type + ( + JEB + ) + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + SUCLA2 + / + føroyasjúka + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + TBCD + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + PAICS + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 39 + +

+

+ + Fylgiskjal + 2 + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 40 + Dømi + um + berarakanningar + uttanlands10 + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 40 + +

+

+ + Fylgiskjal + 3 + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 41 + Kunngerð + um + gjøld + og + tænastur + o.a. + frá + Heilsustýrinum + : + . + + + . + + + . + + + . + + + 41 + +

+

+ + Fylgiskjal + 4 + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + Lýsing + av + sjúkunum + til + pinkubarnaskreening + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + CTD + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + HLCS + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + GSDIIIa + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + Cystisk + fibrosa + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + . + + + 42 + 5 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Inngangur + Landsstýriskvinnan + metir + , + at + tíðin + er + búgvin + til + at + seta + í + verk + eina + skipan + við + tí + endamáli + at + fyribyrgja + deyði + ligum + ílegusjúkum + , + m.a. + við + at + øll + komandi + for + eldur + fáa + tilboð + um + skreening + . + + + Endamálið + við + eini + tílíkari + skreening + er + at + fáa + staðfest + , + um + foreldrini + eru + berarar + av + deyðiligum + ílegusjúkum + , + sum + hava + ein + nógv + størri + títtleika + í + Føroyum + enn + aðra + staðni + . + +

+

+ + Tað + hevur + eisini + týdning + at + finna + nýføðingar + við + ílegusjúkum + , + sum + kunnu + viðgerast + so + skjótt + sum + gjørligt + . + + + Royndirnar + vísa + nevniliga + , + at + úrslitið + er + nógv + betri + , + tá + viðgerðin + byrjar + tíðliga + , + enn + um + við + gerð + ikki + byrjar + , + fyrr + enn + sjúkutekin + vísa + seg + . + +

+

+ + Málslýsing + Alment + kjak + hevur + tikið + seg + upp + í + Føroyum + um + , + at + átøk + eiga + at + verða + sett + í + verk + fyri + at + fyribyrgja + nøkrum + deyðiligum + ílegusjúkum + , + sum + eru + vanligari + í + Føroyum + enn + aðrastaðni + . + +

+

+ + Dømi + um + tílíkar + sjúkur + : + +

+

+ + SUCLA2 + ( + Føroyska + sjúkan + ) + +

+

+ + AGS + ( + Aicardi-Goutières + Syndrom + ) + +

+

+ + TBCD + ( + Tubulin + Binding + +

+

+ + PAICS + ( + Phosphoribosyl + AminoImidazole + +

+

+ + ARPKD + ( + Autosomal + Recessive + +

+

+ + JEB + ( + Junctional + Epidermiolysis + Bullosa + ) + +

+

+ + Landsstýriskvinnan + metir + , + at + ein + skipan + eigur + at + vera + , + sum + kann + fyribyrgja + tílíkum + ílegusjúkum + , + sum + eru + deyðiligar + , + og + at + m.a. + øll + komandi + foreldur + fáa + tilboð + um + at + kanna + , + um + tey + eru + berarar + av + hesum + ílegum + . + + + Í + hesum + sambandi + verður + eisini + tørvur + á + at + bjóða + arvafrøðiliga + ráðgeving + , + har + ráðgivið + verður + um + møguleikar + hjá + foreldrunum + . + +

+

+ + Seinastu + árini + er + harumframt + nýggj + genetisk + tøkni + ment + , + sum + letur + upp + fyri + at + víðka + um + verandi + neonatal + skreening + ( + PKUskreening + ) + . + + + Henda + tøkn + in + er + samstundis + nógv + neyvari + og + kann + tí + finna + fleiri + ílegusjúkur + , + sum + til + ber + at + viðgera + . + +

+

+ + Dømi + um + ílegusjúkur + , + sum + kunnu + viðgerast + : + +

+

+ + PKU + ( + phenylketonuri + ) + +

+

+ + CTD + ( + karnitin + transporter + defekt + ) + +

+

+ + GSD3a + ( + glycogengoymslubrek + ) + +

+

+ + HLCS + ( + holocarboxylasemangul + ) + +

+

+ + CF + ( + cystisk + fibrosa + ) + +

+

+ + Tá + tílík + ílegusjúka + er + staðfest + hjá + nýføðingi + kann + viðgerð + byrja + beinanvegin + , + og + oftast + er + úrslitið + nógv + betri + , + um + viðgerðin + byrjar + tíðliga + , + enn + um + viðgerðin + ikki + byrjar + , + fyrr + enn + sjúkutekin + vísa + seg + . + +

+

+ + Tí + er + eisini + neyðugt + at + lýsa + , + um + aðrar + skipanir + møgu + liga + eiga + at + tillagast + ella + verða + settar + í + verk + , + fyri + at + betra + um + skreeningina + av + nýføðingum + , + so + leiðis + at + viðgerðin + av + ávísum + ílegusjúkum + , + ið + kunnu + viðgerast + , + kann + byrja + , + fyrr + enn + hon + ger + í + dag + . + +

+

+ + Við + grundarlagi + í + omanfyristandandi + verður + ein + arbeiðs + bólkur + settur + at + orða + eitt + tilmæli + til + lands + stýris + kvinnuna + . + +

+

+ + Arbeiðssetningur + til + arbeiðsbólk + at + gera + tilmæli + um + skipan + til + at + fyribyrgja + deyðiligum + ílegusjúkum + í + Føroyum + 6 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Arbeiðsuppgávan + hjá + arbeiðsbólkinum + er + : + +

+

+ + at + greina + nærri + og + orða + eitt + tilmæli + um + , + hvussu + eitt + tilboð + kann + skipast + , + sum + hevur + til + endamáls + , + at + øll + komandi + foreldur + fáa + tilboð + um + at + kanna + , + um + tey + eru + berarar + av + deyðiligum + ílegusjúkum + +

+

+ + at + nágreina + , + hvørjar + ílegusjúkur + eiga + at + vera + partur + av + tílíkari + skreening + +

+

+ + at + lýsa + , + um + neonatalskreeningin + eigur + at + tillagast + fyri + at + betra + um + viðgerðina + av + ílegusjúkum + , + sum + kunnu + viðgerast + +

+

+ + at + lýsa + tørvin + á + arvafrøðiligari + ráðgeving + , + tá + ið + tílíkar + skipanir + verða + settar + í + verk + , + eins + og + hvussu + ein + tílík + ráðgeving + eigur + at + skipast + +

+

+ + at + lýsa + fíggjarligar + og + starvsfólkaligar + avleiðingar + av + tilmælunum + +

+

+ + at + lýsa + møguligar + etiskar + avleiðingar + av + tilmælunum + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + verður + mannaður + við + hesum + umboðum + : + +

+

+ + Bjarni + á + Steig + , + stjóri + , + Heilsustýrið + . + +

+

+ + Noomi + Oddmarsdóttir + Gregersen + , + PhD + , + fulltrúi + , + verkætlanarleiðari + , + Heilsustýrið + +

+

+ + Katrin + Eivindardóttir + Danielsen + , + PhD + , + fulltrúi + , + Heilsustýrið + +

+

+ + Fróði + Joensen + , + yvirlækni + , + +

+

+ + Birita + K. + Samuelsen + , + funktiónsleiðari + á + +

+

+ + Maria + Skaalum + Petersen + , + professari + og + leiðari + á + Heilsugranskingareindini + , + Sjúkrahúsverkið + +

+

+ + Jan + Simonsen + , + deildarstjóri + , + +

+

+ + Andreas + Sjóvará + , + fulltrúi + , + +

+

+ + Heilsumálaráðið + +

+

+ + Bólkurin + kann + eisini + taka + onnur + við + í + arbeiðið + at + orða + tilmælini + . + +

+

+ + Heilsumálaráðið + , + 19. + juni + 2024 + 7 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Í + Føroyum + hava + vit + ein + høgan + títtleika + av + ávísum + ílegu + sjúkum + orsakað + av + okkara + uppruna + . + + + Ábend + ing + ar + eru + um + , + at + fyrstu + niðursetufólkini + settu + búgv + í + Føroyum + um + ár + 500600 + f.Kr + ( + í + 1 + ) + . + + + Mett + verð + ur + , + at + niður + setufólkini + vóru + fá + í + tali + , + og + orsakað + av + fjar + støðuni + til + onnur + lond + hevur + ikki + verið + nógv + til + flyting + fyrr + enn + í + nýggjari + tíð + . + + + Fólkatalið + í + Føroyum + frá + fyrst + í + 14. + øld + og + eini + 500 + ár + fram + var + nærum + støðugt + , + og + síðan + er + fólkatalið + meira + enn + tíggju + faldað + til + 54.668 + fólk + í + dag + ( + Mynd + 1 + ) + 2 + , + 3 + . + + + Síðani + fyrst + í + 19. + øld + hava + vit + sostatt + havt + stóran + fólkavøkstur + orsakað + av + stórum + broytingum + í + føðitíttleika + og + deyðatíttleika + , + samstundis + sum + tilflytingin + hevur + verið + avmarkað + . + +

+

+ + Uppruni + okkara + hevur + havt + við + sær + , + at + vit + í + Føroyum + síggja + fleiri + „ + founder + gen + mutatiónir + “ + ella + uppruna + ílegubroytingar + . + + + Tað + er + ílegubroytingar + , + sum + eru + komnar + við + niðursetufólkunum + ella + íkomnar + og + arv + aðar + gjøgnum + ættarlið + . + + + Harumframt + hava + m.a. + umfarssjúkur + havt + við + sær + , + at + nógv + fólk + eru + deyð + burturav + , + og + samlaða + puljan + av + arvatilfari + er + vorðin + +

+

+ + Ílegusjúkur + í + Føroyum + 75.00050.00025.0001350 + 1375 + 14001425 + 1450 + 1475 + 1500150017501525 + 1550 + 1575 + 1600 + 1625 + 1650 + 1675 + 1700 + 1725 + 1750 + 1775 + 1800 + 1825 + 1850 + 1875 + 1900 + 1925 + 1950 + 1975 + 20000 + +

+

+ + Fólkatal + , + søguliga + +

+

+ + Mynd + 1 + – + Fólkavøkstur + í + Føroyum + . + + + X-ásin + vísur + árstal + og + Y-ásin + fólkatal + . + +

+

+ + Kelda + : + Hagstova + Føroya + 8 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + meira + einsháttað + ( + homogen + ) + . + + + Tí + eru + vit + arva + frøði + liga + lík + , + og + ílegubroytingar + fyri + nógvar + sjúkur + eru + nett + tær + somu + hjá + øllum + føroyingum + . + + + Eitt + dømi + er + sjúkan + SUCLA2 + , + eisini + nevnd + føroyasjúkan + . + + + Øll + føroysk + børn + við + SUCLA2 + hava + havt + somu + sjúku + elvandi + ílegubroyting4 + , + 5 + . + + + Av + tí + at + uppruna + ílegu + broytingar + eru + arvaðar + gjøgnum + ættarliðini + , + og + av + tí + at + føroyingar + eru + lutfalsliga + tætt + skyldir + , + er + títt + leikin + av + fleiri + sjúkum + nógv + hægri + í + Føroyum + , + enn + hann + er + uttanlands + , + har + ílegupuljan + er + meira + hetero + gen + . + + + Til + dømis + hevur + CTD + ein + títtleika + uppá + umleið + 1 + av + 300 + føroyingum + , + meðan + títtleikin + um + allan + heim + er + umleið + 1 + av + 40.000140.0006 + , + 7 + . + + + Fleiri + av + ílegusjúkunum + , + sum + hava + høgan + títtleika + í + Før + oy + um + , + kunnu + ikki + viðgerast + , + eitt + nú + SUCLA2 + , + meðan + aðrar + kunnu + viðgerast + , + t.d. + CTD + . + +

+

+ + Arbeiðið + at + orða + tilmæli + Í + arbeiðssetninginum + frá + landsstýriskvinnuni + í + Heilsu + málum + stendur + , + at + arbeiðsbólkurin + skal + orða + eitt + tilmæli + um + , + hvussu + eitt + tilboð + um + berara + kanning + kann + skipast + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + eisini + fingið + uppgávuna + at + lýsa + , + um + neonatal + / + pinku + barna + skreen + ing + skal + lagast + til + føroysk + viðurskifti + . + +

+

+ + Arbeiðsuppgávan + er + tvíbýtt + , + og + arbeiðsbólkurin + leggur + stóran + dent + á + , + at + tilboð + um + berarakanning + og + pinkubarnaskreening + eru + tvey + heilt + ymisk + ting + , + hóast + ílegukanningar + kunnu + nýtast + til + bæði + . + +

+

+ + Í + Føroyum + hava + vit + ein + høgan + títtleika + av + fleiri + ílegu + sjúkum + , + sum + koma + til + sjóndar + fyrstu + tíðina + í + lívin + um + hjá + barninum + . + + + Hesar + kunnu + býtast + í + tveir + bólkar + : + viðgerast + , + og + eru + deyðiligar + . + + + Nýføðingar + verða + ikki + kannaðir + fyri + hesar + sjúkur + , + tí + tær + kunnu + ikki + viðgerast + , + og + børnini + doyggja + ofta + heilt + lítil + . + + + Í + staðin + kunnu + komandi + foreldur + verða + kannað + , + um + tey + eru + berarar + av + teimum + ílegubroytingum + , + sum + elva + til + sjúkur + nar + . + + + Pør + , + har + bæði + eru + berarar + av + somu + ílegubroyting + , + hava + fyri + hvønn + barnsburð + 25 + % + sannlíkindi + fyri + at + fáa + eitt + barn + , + ið + hevur + sjúkuna + . + + + Um + parið + vil + , + ber + til + at + fyribyrgja + at + fáa + eitt + barn + við + deyðiligari + ílegusjúku + . + + + Hetta + nevn + ist + tilboð + um + berarakanning + , + og + er + kann + ing + av + vaksnum + fólki + . + + + Í + Føroyum + er + hetta + ikki + eitt + alment + tilboð + , + men + stendur + familjum + , + ið + hava + átt + børn + við + deyðiligari + ílegusjúku + , + í + boði + . + + + 2 + . + + + Ílegusjúkur + , + sum + kunnu + viðgerast + . + +

+

+ + Týdningar + mikið + er + , + at + hesar + sjúkur + verða + funnar + tíðliga + hjá + nýføddu + børnunum + , + so + við + gerð + kann + veitast + skjótast + gjørligt + . + + + Barnið + livir + eitt + vanligt + lív + við + fleiri + av + hesum + sjúkum + , + um + tað + fær + skjóta + viðgerð + . + + + Fyri + aðrar + sjúkur + betrar + við + gerð + munandi + um + lívsgóðsku + og + livialdur + . + + + Sjúkur + nar + verða + funnar + við + pinku + barna + skreen + ing + , + vanliga + rópt + PKUkanning + , + og + er + ein + hæl + blóð + roynd + , + ið + verður + tikin + av + nýfødda + barn + inum + . + + + Pinkubarnaskreening + er + oftast + gjørd + við + at + máta + ymisk + evni + í + blóðinum + hjá + barn + in + um + , + og + er + primert + snikka + til + donsk + børn + . + + + Um + DNA´ið + eisini + verður + kannað + fyri + ávísar + ílegu + broyt + ingar + , + sum + eru + serstakar + í + Føroyum + , + kann + pinkubarnaskreening + av + føroyskum + børnum + gerast + betri + . + +

+

+ + Í + arbeiðinum + at + orða + hesi + tilmæli + hevur + arbeiðs + bólk + urin + havt + Etiska + Ráðið + , + Áhugafelagið + Arva + sjúkan + og + barnalæknan + UIrike + Steuerwald + inni + til + hoyringar + . + + + 9 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Sjúkurnar + sum + verða + umrøddar + í + tilmælinum + eru + allar + autosomalar + víkjandi + / + recessivar + ílegusjúkur + . + +

+

+ + Okkara + arvatilfar + , + DNA + , + er + skipa + í + kromosom + . + + + Menn + iskjan + hevur + 46 + kromosom + : + 22 + pør + og + kyns + kromo + somini + X + og + Y. + Annar + parturin + av + hvørjum + pari + arvast + frá + mammuni + og + hin + parturin + frá + pápanum + . + + + Í + kromo + somunum + er + DNA + býtt + upp + í + petti + , + sum + kallast + ílegur + . + + + Vit + hava + sostatt + tvey + eintøk + , + eitt + frá + mammuni + og + eitt + frá + pápanum + , + fyri + allar + ílegur + á + kromosompørunum + . + + + Ílegur + eru + uppskriftir + uppá + alt + , + sum + kyknur + skulu + byggja + og + gera + . + + + Til + dømis + er + orsøkin + til + SUCLA2 + / + føroyasjúku + , + at + eitt + enzym + ikki + rigg + ar + , + tí + uppskriftin + ( + ílegan + ) + til + tað + hevur + ein + feil + í + sær + , + eina + ílegubroyting + . + + + Ílegubroytingar + kunnu + hugs + ast + sum + stavivillur + í + uppskriftunum + . + + + Við + ílegu + broytingum + kunnu + íleguvariantar + frá + foreldr + un + um + vera + eins + ella + ymisk + , + eins + og + víst + á + mynd + 2 + ( + børnini + í + miðjuni + hava + tveir + ymiskar + variantar + , + hini + børnini + hava + tveir + eins + variantar + ) + . + +

+

+ + Er + talan + um + ílegusjúkur + við + víkjandi + arvagongd + , + skalt + tú + hava + tvey + eintøk + av + einari + ílegu + broyting + , + fyri + at + verða + sjúk + / + ur + . + + + Á + mynd + 2 + er + „ + vanligi + ” + ílegu + variant + urin + vístur + við + gráum + og + ílegan + við + broyt + ing + ini + ( + mutatiónini + ) + er + víst + við + grønum + . + + + Á + myndini + eru + tvey + foreldur + , + sum + bæði + hava + ein + vanligan + og + ein + broyttan + íleguvariant + . + + + Hesi + eru + bæði + ber + ar + ar + av + einari + broyttari + ílegu + , + t.d. + SUCLA2 + . + + + Tvey + fólk + , + sum + eru + berarar + av + føroyasjúku + * + , + hava + ( + fyri + hvønn + barnsburð + ) + 25 + % + møguleika + fyri + at + fáa + eitt + barn + við + føroyasjúku + ( + grønt + ) + , + 50 + % + møgu + leika + fyri + at + fáa + eitt + barn + , + ið + er + frískur + berari + ( + grátt + og + grønt + ) + , + og + 25 + % + møguleika + fyri + at + fáa + eitt + barn + , + ið + hevur + tvey + eintøk + av + vanliga + variantinum + og + so + statt + er + frískt + , + og + ikki + berari + ( + grátt + ) + . + + + * + í + gerandismáli + verður + sagt + berari + av + føroyasjúku + , + men + talan + er + um + frískan + berara + av + ílegubroyting + . + + + Tú + skalt + hava + tvey + eintøk + av + ílegubroytingini + fyri + at + fáa + føroyasjúku + . + +

+

+ + DNA + og + arvamynstur + +

+

+ + Frísk + ílega + +

+

+ + Frísk + , + ikki + berari25 + % + +

+

+ + Frísk + , + berari25 + % + +

+

+ + Frísk + , + berari25 + % + +

+

+ + Sjúkt25 + % + +

+

+ + Broytt + ílega + +

+

+ + Mynd + 2 + – + Víkjandi + arvagongd + ( + tikið + frá + Helmsdal + & + Petersen + , + 2024 + ) + 10 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Av + tí + at + berarar + av + víkjandi + ílegusjúkum + eru + frískir + , + eru + flest + fólk + ikki + varug + við + , + at + tey + eru + berarar + , + fyrr + enn + tey + fáa + eitt + barn + við + ílegusjúku + . + + + Ein + kanning + í + Avstralia + við + yvir + 9000 + pørum + vísti + , + at + av + 175 + nýfunnum + berarapørum + vistu + 78,3 + % + einki + um + ílegusjúku + í + familjuni9 + . + + + Tá + talan + er + um + deyðiligar + ílegusjúkur + , + sum + ikki + kunnu + viðgerast + , + eru + fleiri + , + sum + fegin + vilja + vita + , + um + tey + eru + berarar + . + + + Hetta + kann + gerast + við + berarakanning + . + +

+

+ + Berarakanning + Ein + berarakanning + er + , + tá + einstaklingar + ella + pør + verða + ílegukannað + fyri + at + vita + , + um + tey + bera + sjúku + elvandi + ílegubroyting + . + + + Pør + , + har + bæði + eru + berarar + av + somu + ílegubroyting + ( + berarapar + ) + , + hava + fyri + hvønn + barnsburð + , + 25 + % + sannlíkindi + fyri + at + fáa + eitt + barn + við + ílegusjúku + . + + + Fær + eitt + par + tilboð + um + berarakanning + , + áðrenn + kvinnan + gerst + við + barn + , + hava + tey + hesar + møguleikar + : + 1 + . + + + Velja + eftirgjørdan + gitnað + ( + IVF + ) + við + ílegukanning + av + egginum + . + + + Eitt + gitið + egg + , + ið + ikki + hevur + arvað + ílegusjúkuna + , + verður + sett + upp + í + kvinnuna + . + + + 2 + . + + + Velja + eftirgjørdan + gitnað + ( + IVF + ) + við + donorsáði + ella + eggi + . + + + 3 + . + + + Góðtaka + 25 + % + møguleika + fyri + , + at + barnið + hevur + ílegusjúkuna + . + + + 4 + . + + + Kanna + barnið + fyri + ílegusjúkuna + í + viðgongutíðini + . + + + 5 + . + + + Ikki + fáa + sær + ( + fleiri + ) + børn + ella + ættleiða + . + +

+

+ + Ein + neyv + váðameting + , + sum + lýsir + sannlíkindini + fyri + at + fáa + eitt + barn + við + ílegusjúku + , + kann + gerast + , + um + eitt + par + letur + seg + kanna + . + + + Um + annað + teirra + kannar + seg + , + og + viðkomandi + vísir + seg + ikki + at + vera + berari + , + so + er + ikki + neyðugt + at + kanna + makan + , + tí + bæði + skulu + vera + berarar + , + fyri + at + barnið + kann + fáa + sjúkuna + . + +

+

+ + Einstaklingar + , + ið + eru + næsta + familja + hjá + børnum + við + deyðiligum + ílegusjúkum + , + hava + í + dag + møguleika + at + fáa + berarakanning + framda + í + Sjúkrahúsverkinum + fyri + ta + sjúkuna + , + men + talan + er + ikki + um + eitt + skipað + tilboð + . + + + Pør + , + sum + verða + staðfestir + berarar + við + kanning + í + Sjúkrahúsverkinum + , + hava + teir + fimm + valmøguleikarnar + , + sum + eru + nevndir + omanfyri + . + +

+

+ + Í + Føroyum + er + títtleikin + av + fleiri + deyðiligum + ílegu + sjúkum + høgur + ( + sí + meira + á + s.11 + ) + , + og + føroyingar + tykjast + taka + undir + við + berarakanning + fyri + hesar + sjúkur + . + + + Í + 2024 + spurdi + Heilsugranskingareindin + í + Sjúkra + húsverkinum + 4495 + tilvildarligar + føroyingar + í + burðarførum + aldri + um + hugburð + til + berarakanningar + . + + + Av + teimum + 1757 + , + sum + svaraðu + , + vóru + 85 + % + samd + / + púra + samd + í + útsøgnini + at + „ + Eitt + alment + tilboð + um + berarakanning + fyri + tær + fimm + ílegusjúkurnar + er + ynskiligt + ” + , + og + 89 + % + vóru + samd + / + púra + samd + í + , + at + „ + Ein + berarakanning + fyri + tær + fimm + ílegusjúkurnar + eigur + at + verða + bjóðað + í + Føroyum + ” + 8 + . + + + Tær + fimm + ílegu + sjúkurnar + , + sum + hugburðskanningin + tók + støði + í + , + vóru + SUCLA2 + , + AicardiGoutières + Syndrom + , + Pott + ers + syndrom + / + systunýru + , + Epidermiolysis + Bullosa + og + TBCD + . + + + Sjúkurnar + , + sum + allar + eru + deyði + ligar + ílegu + sjúkur + , + verða + lýstar + í + Fylgiskjali + 1 + . + +

+

+ + Berarakanningar + uttanlands + Berarakanningar + hava + sín + uppruna + sum + mál + rætt + aðar + kanningar + fyri + ílegusjúkur + í + sam + feløgum + við + høgum + títtleika + , + eitt + nú + fyri + blóðsjúkur + ( + hæmo + globin + opatiir + ) + og + nerva + lags + sjúkuna + TaySachs10 + . + + + Berarakanningar + verða + enn + mest + bjóðaðar + í + popula + tiónum + , + har + upprunaílegubroytingar + hava + við + sær + , + at + títtleikin + av + ávísum + ílegusjúkum + er + sera + høgur + . + + + Dømi + um + slík + berarakanningartilboð + eru + í + Quebec11 + , + Volendam12 + , + Dor + Yeshorim13 + og + Kypros10 + . + + + Í + Avstralia + er + ein + royndarverkætlan + gjørd + , + sum + varð + fíggjað + av + landinum + , + har + berara + kanningar + fyri + 750 + sjúkur + vóru + bjóðaðar + pørum + úr + øllum + Avstralia + , + uttan + mun + til + øki + í + landinum + og + etniskan + uppruna9 + . + +

+

+ + Tilboðið + um + berarakanning + í + Quebéc + líkist + støðuni + í + Føroyum + og + verður + lýst + nærri + niðanfyri + . + + + Fleiri + onnur + dømi + eru + at + finna + í + Fylgiskjali + 2 + . + + + 1 + . + + + Deyðiligu + ílegusjúkurnar + og + berarakanning + 11 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Quebéc + – + berarakanningar + í + serstøkum + landspørtum + Í + trimum + landspørtum + í + Quebéc + hava + íbúgvarnir + høgan + títtleika + ( + 1:191:23 + ) + av + fýra + ílegusjúkum + orsakað + av + upprunaílegubroytingum + . + + + Íbúgvar + í + hesum + landspørtunum + fáa + tilboð + um + berara + kann + ing11 + , + 14 + . + + + Kanningin + er + ókeypis + fyri + tey + , + sum + hava + Québecheilsutrygd + ella + eru + fevnd + av + aðrari + trygg + ing + . + + + Berarakanningin + , + sum + er + til + einstaklingar + ella + pør + , + er + avmarkað + til + íbúgvar + , + sum + : + +

+

+ + búgva + í + einum + av + landspørtunum + +

+

+ + eru + minst + 18 + ár + +

+

+ + hava + minst + eina + ommu + ella + abba + , + sum + er + fødd + / + ur + í + einum + av + landspørtunum + +

+

+ + planleggja + at + gerast + við + barn + , + ella + um + kvinnan + er + við + barn + og + er + komin + styttri + enn + 16 + vikur + av + viðgongutíðini + +

+

+ + um + bert + annað + lýkur + treytirnar + og + vísir + seg + at + vera + berari + , + so + verður + makin + eisini + kannaður + . + +

+

+ + Kunning + og + spurnablað + liggur + á + eini + heimasíðu + . + + + Kann + ingin + kann + ikki + bíleggjast + , + fyrr + enn + íbúgv + arnir + hava + lisið + kunningartilfarið + og + svarað + spurning + un + um + , + hetta + fyri + at + tryggja + , + at + einstaklingurin + skilur + kanningina + , + hvørji + úrslit + kunnu + væntast + , + og + hvørjar + møguligar + avleiðingar + kunnu + verða + av + úrslitunum + . + +

+

+ + Umsókn + um + berarakanning + verður + send + umvegis + heimasíðuna + , + og + potipinnur + til + at + taka + roynd + í + kjálkanum + verður + sendur + heim + saman + við + sam + tykkisváttan + . + +

+

+ + Ringt + verður + til + berarar + og + berarapør + at + kunna + um + úrslitini + . + + + Onnur + fáa + svar + við + telduposti.12 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + eitt + tilboð + um + berara + kanning + . + + + Niðanfyri + verður + lýst + , + hvussu + eitt + tilboð + kann + skipast + . + +

+

+ + Ílegusjúkur + , + sum + eiga + at + vera + partur + av + berarakanning + Arbeiðsbólkurin + er + á + einum + máli + um + , + at + berara + kann + ing + bert + skal + umfata + ílegusjúkur + , + ið + : + +

+

+ + ikki + kunnu + viðgerast + +

+

+ + eru + deyðiligar + +

+

+ + vísa + seg + í + barnaárunum + +

+

+ + har + sambandið + millum + genotypu + og + fenotypu + er + greitt + +

+

+ + Sostatt + er + talan + um + sjúkur + , + har + vissa + er + um + , + at + tvey + eintøk + av + ílegubroytingini + elva + til + sjúku + , + sum + ikki + kann + viðgerast + , + har + sjúkan + er + deyðilig + , + og + hon + vísir + seg + í + barnaárunum + . + + + Harafturat + er + umráðandi + , + at + natúrliga + sjúkugongdin + er + væl + kend + . + + + Sjúkur + sum + cystisk + fibrosa + , + sum + ikki + kunnu + lekjast + , + men + har + fyribyrgjandi + viðgerð + bøtir + um + lívsgóðskuna + og + leingir + livialdurin15 + , + lúka + ikki + treytirnar + hjá + arbeiðs + bólkinum + fyri + sjúku + , + sum + eigur + at + vera + partur + av + eini + berarakanning + . + + + Mælt + verður + til + , + at + listin + av + ílegubroytingum + , + sum + kunnu + kannast + við + berarakanning + , + verður + gjørdur + í + samráði + við + ella + eftir + tilmæli + frá + Heilsustýrinum + . + + + Somuleiðis + verður + mælt + til + , + at + broytingar + í + listanum + bert + verða + gjørdar + eftir + tilmæli + frá + Heilsustýrinum + . + + + berarakanning + fyri + deyðiligar + ílegusjúkur + , + sum + ikki + kunnu + viðgerast + . + +

+

+ + Tilmæli + hjá + arbeiðs + bólkinum + 13 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Sjúka + +

+

+ + Miðallivialdur + ( + median + ; + tal + av + børnum + ) + +

+

+ + Ílega + +

+

+ + Beraratíttleiki + ( + FO + ) + +

+

+ + SUCLA2 + / + føroyasjúka8 + ár + ( + 6 + ár + ; + 25 + børn + ) + +

+

+ + SUCLA21 + : + 25 + * + * + +

+

+ + Aicardi + Goutières + syndrome + ( + AGS + ) + 5 + ár + ( + 4 + ár + ; + 11 + børn + ) + +

+

+ + RNASEH2B1 + : + 31 + * + * + +

+

+ + TUBULINSPECIFIC + CHAPERONE + D + ( + TBCD + ) + 2 + ár + ( + 2 + ár + ; + 8 + børn + ) + 16 + +

+

+ + TBCD1 + : + 31 + * + * + +

+

+ + PAICS1 + dag + ( + <5 + børn + ) + +

+

+ + PAICS1 + : + 38 + * + * + +

+

+ + Potters + syndrom + / + systunýru + ( + Polycystic + Kidney + Disease + , + Autosomal + Recessive + ) + +

+

+ + Doyggja + í + móðurlívi + ella + innan + 12 + dagar + ( + <16 + børn + ) + +

+

+ + PKHD11 + : + 40 + * + * + +

+

+ + Junctional + epidermiolysis + bullosa + – + Herlitz + typa + ( + JEB + H + ) + 3 + mðr + ( + 3 + mðr + ; + 9 + børn + ) + +

+

+ + LAMB31 + : + 31 + * + * + * + Dátur + úr + genomskránni + hjá + Heilsustýrinum + +

+

+ + Talva + 1 + – + Títtleikin + av + ílegusjúkum + , + sum + ikki + kunnu + viðgerast + . + + + Keldur + : + * + Genomskráin + hjá + Heilsustýrinum + , + * + * + 17 + +

+

+ + Deyðiligar + ílegusjúkur + við + høgum + títtleika + í + Føroyum + Beraratíttleikin + av + seks + ílegusjúkum + í + Føroyum + sæst + niðanfyri + . + + + Sjúkurnar + vísa + seg + allar + í + fyrstu + livitíðini + hjá + børnunum + , + men + sjúkugongdin + fyri + einstøku + sjúkurnar + er + ymisk + . + + + Ein + tann + mest + álvarsliga + sjúkan + er + Junctional + epidermiolysis + bullosa + – + Herlitz + typa + ( + JEB + H + ) + . + + + Sjúkan + er + sera + pínufull + , + og + bert + linnandi + viðgerð + verður + givin + . + + + Børnini + doyggja + , + tá + tey + í + miðal + eru + 3 + mánaðir + . + + + Í + Føroyum + er + 1 + av + 31 + berari + av + ílegubroytingini + , + sum + elvir + til + JEBH + . + +

+

+ + Miðallivialdurin + , + rundaður + til + heil + tøl + , + hjá + børnum + við + teimum + seks + sjúkunum + sæst + í + Talvu + 1 + . + + + Lýsing + av + sjúkunum + kann + lesast + í + Fylgiskjali + 1 + . + +

+

+ + Sum + Talva + 1 + vísir + , + er + livialdurin + fyri + hesar + seks + sjúkurnar + stuttur + , + og + beraratíttleikin + er + sera + høgur + í + Føroyum.14 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + hesar + seks + deyðiligu + sjúkurnar + , + sum + ikki + kunnu + viðgerast + , + verða + partur + av + einum + tilboði + um + berarakanning + av + komandi + foreldrum + : + +

+

+ + SUCLA2 + ( + føroyasjúka + ) + +

+

+ + Aicardie + Goutières + Syndrom + +

+

+ + TBCD + ( + Tubulin + Binding + +

+

+ + PAICS + ( + PhosphoribosylAminoImidazole + +

+

+ + Potters + syndrom + / + systunýru + ( + Autosomal + +

+

+ + JEB + ( + Junctional + Epidermiolysis + +

+

+ + Bullosa + – + Herlitz + typa + ) + +

+

+ + Sjúkurnar + verða + lýstar + í + Fylgiskjali + 1. + berarakanning + fyri + SUCLA2 + , + Aicardi-Goutières + Syndrom + , + TBCD + , + PAICS + , + Potters + syndrom + / + systunýru + og + Junctional + Epidermiolysis + Bullosa + verður + bjóðað + í + Føroyum + . + +

+

+ + Frá + kunning + til + viðgerð + Fyri + at + geva + eitt + kunnað + samtykki + til + berarakanning + , + metir + arbeiðsbólkurin + , + at + neyðugt + er + við + greiðari + og + vælskipaðari + kunning + . + + + Eisini + eigur + at + verða + tryggjað + , + at + spurningar + frá + borgarum + verða + svaraðir + . + + + Niðanfyri + er + lýst + , + hvussu + kanningin + kann + skipast + fyri + borgaran + : + 1 + . + + + Kunning + til + borgaran + : + Kunning + um + berarakanningina + kann + liggja + á + Vanganum + , + har + borgarin + kann + rita + inn + . + + + Mælt + verður + til + , + at + borgarin + skal + svara + spurningum + um + endamál + , + fyrimunir + og + vansar + og + møgulig + úrslit + , + áðrenn + hann + kann + kannast + . + + + Henda + kunning + verður + eisini + tøk + á + heimasíðum + , + eitt + nú + hjá + Heilsustýrinum + og + Sjúkrahúsverkinum + . + + + 2 + . + + + Ráðgeving + um + tilboðið + skal + verða + tøk + hjá + borgaranum + . + + + Hetta + kann + gerast + á + Vanganum + , + heimasíðum + og + eini + telefonlinju + , + har + fakfólk + svara + spurningum + . + + + 3 + . + + + Samtykki + og + blóðtøka + : + Borgarin + letur + skrivligt + samtykki + á + Vanganum + ella + umvegis + heimasíðuni + hjá + Heilsustýrinum + ella + Sjúkrahúsverkinum + og + letur + eina + blóðroynd + á + einari + av + rannsóknarstovunum + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + 4 + . + + + Afturboðan + : + Berarar + fáa + persónligt + svar + frá + fakfólki + . + + + Onnur + fáa + svar + á + Vanganum + , + Mínboks + ella + brævi + . + + + 5 + . + + + Arvafrøðilig + ráðgeving + : + Tey + pør + , + har + bæði + eru + berarar + av + somu + ílegubroyting + , + fáa + tilboð + um + arvafrøðiliga + ráðgeving + . + + + Arvafrøðilig + ráðgeving + er + eisini + tøk + til + berarar + , + ið + hava + tørv + á + tí + . + + + 6 + . + + + Eftir + kanningartilboð + skal + eisini + veitast + tilboð + um + viðgerð + til + berarapør + , + sum + t.d. + IVF + - + viðgerð + ( + In + vitro + fertilization + ) + . + +

+

+ + Skipan + av + berarakanning + í + Føroyum + 15 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Mynd + 3 + - + Vangin + kann + nýtast + til + kunning + og + tilmelding + . + + + 16 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Kunning + til + borgaran + Heilsustýrið + nýtir + í + dag + Vangan + til + FarGen + , + har + fólk + kunnu + lesa + kunning + , + melda + seg + til + og + fylla + út + spurnablað + . + + + Henda + skipan + kann + verða + nýtt + til + berarakanning + . + + + Tá + Sjúkrahúsverkið + verður + knýtt + í + Vangan + , + kann + síðan + flytast + til + Vangan + hjá + Sjúkra + húsverkinum + . + +

+

+ + Á + síðuni + skal + kunning + , + lýsing + av + sjúkunum + , + møgulig + úrslit + og + bíleggingarskipan + vera + . + + + Gransking + vísir + , + at + umframt + kunningartilfar + at + lesa + , + so + kann + visuelt + til + far + so + sum + teknirøðir + , + filmar + og + teknifilmar + hjálpa + fólki + til + betur + at + skilja + kunningina + , + og + hesir + sam + skiftishættir + rigga + væl + til + undirvísing18 + . + +

+

+ + Á + Vanganum + skal + eisini + bera + til + hjá + pørum + og + einstaklingum + at + umbiðja + arvafrøðiliga + ráð + gev + ing + . + + + Alt + tilfar + á + Vanganum + skal + eisini + liggja + á + heimasíðunum + hjá + Heilsustýrinum + og + Sjúkra + hús + verkinum + , + har + bílegging + eisini + skal + kunna + gerast + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + fleiri + fyrimunir + eru + við + at + inngongdin + til + berarakanning + er + á + Vanganum + heldur + enn + t.d. + hjá + kommunulækna + . + + + Á + Vanganum + kann + síðan + vera + skipað + við + neyvari + kunning + í + fleiri + formatum + , + sum + borgarin + kann + / + skal + fara + ígjøgnum + . + + + Kunningin + er + góð + og + eins + fyri + øll + , + og + bíleggingarskipan + og + afturberan + av + úrslitum + kann + vera + á + somu + síðu + . + + + Ein + heimasíða + og + telefonlinja + eigur + at + vera + tøk + til + teirra + , + ið + hava + tørv + á + arvafrøðiligari + ráðgeving + , + eins + og + vísast + kann + til + kliniskan + genetikara + eftir + tørvi + . + +

+

+ + Fyrimunir + við + at + nýta + Vangan + og + heimasíður + sum + inngongd + til + berarakanning + eru + m.a. + : + – + eisini + tey + , + sum + sjáldan + ella + ongantíð + eru + hjá + lækna + . + + + 2 + . + + + Kunningin + kann + gevast + breitt + , + er + eins + fyri + øll + og + tryggjar + objektiva + ráðgeving + . + + + Kunningin + er + altíð + tøk + . + + + 3 + . + + + Tað + eggjar + einstaklinginum + til + at + hugsa + um + fyrimunir + og + vansar + við + at + lata + seg + kanna + og + taka + eina + sjálvstøðuga + avgerð + . + + + Kanningar + geva + ábendingar + um + , + at + fólk + kunnu + vera + ókritisk + um + kanningar + , + sum + læknin + bjóðar + , + tí + tey + halda + , + at + tær + eru + neyðugar + og + / + ella + standardurin19 + – + 21 + . + +

+

+ + Treytir + fyri + at + lata + seg + kanna + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + um + kanningin + skal + bjóðast + pørum + ella + einstaklingum + , + um + ein + stak + lingar + skulu + búgva + í + Føroyum + og + aldursmark + . + +

+

+ + Uttanlands + verða + berarakanningar + gjørdar + av + pørum + ella + einstaklingum + , + og + báðir + hættir + hava + sínar + fyrimunir + og + vansar22 + +

+

+ + Kanning + av + pørum + Tá + berarakanning + verður + gjørd + av + einum + pari + sum + eini + eind + , + eru + tað + einans + pør + , + ið + eru + berarar + av + somu + ílegubroyting + ( + berarapør + ) + , + ið + fáa + úrslitið + at + vita + . + + + Hini + pørini + fáa + at + vita + , + at + tey + ikki + eru + berarar + av + somu + ílegubroyting + . + + + Við + hesum + hátti + er + tað + í + flestu + førum + nokk + at + kanna + annan + partin + í + parinum + . + + + Bert + í + teimum + førum + , + har + annar + er + berari + , + verður + makin + eisini + kannaður + . + + + Roknað + verður + við + , + at + umleið + 34 + berarapør + eru + per + føðiárgang + í + Føroyum17 + , + og + tørvurin + á + arvafrøðiligari + ráðgeving + er + tí + avmarkaður + . + + + Harumframt + uppstanda + færri + tvístøður + , + har + ivi + kann + vera + , + um + tey + eiga + at + siga + familjulimum + frá + ílegusjúku + . + +

+

+ + Fleiri + kanningar + vísa + , + at + vitan + um + berarastatus + hjá + einstaklinginum + ikki + hevur + langtíðar + negativa + ávirk + an + á + sálarheilsuna + hjá + væl + kunnaðum + lut + tak + arum23 + . + + + Hóast + tað + , + so + kann + afturboðan + til + pør + minka + um + talið + av + berarum + , + ið + møguliga + kenna + , + at + úrslitið + er + tyngjandi + ; + tey + flestu + koma + ikki + at + vita + hvat + tey + bera + . + +

+

+ + Av + tí + at + endamálið + við + berarakanning + er + at + finna + útav + vandanum + fyri + at + fáa + eitt + barn + við + deyðiligari + ílegusjúku + , + er + berarakanning + fyri + pør + tann + , + ið + hevur + størsta + kliniska + týdningin22 + . + + + Tó + eru + allir + barnsburðir + ikki + planlagdir + , + og + óivað + vera + pør + , + ið + høvdu + havt + áhuga + í + kanningini + , + sum + ikki + hava + latið + seg + kannað + áðrenn + ein + óplanlagdan + barnsburð + . + + + at + borgarin + meldar + seg + til + berarakanning + á + Vanganum + ella + á + heimasíðunum + hjá + Heilsustýrinum + ella + Sjúkrahúsverkinum + . + + + 17 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Vansin + við + at + geva + úrslit + til + parið + saman + er + , + at + ein + staklingar + onga + vitan + hava + um + sín + berarastatus + at + nýta + í + møguligum + framtíðar + parløgum + og + hava + ikki + møguleika + at + kunna + familju + , + um + tey + eru + berarar19 + . + + + Spurnatekin + hevur + verið + sett + við + hesa + manna + gongd + , + ið + kann + metast + standa + í + andsøgn + við + tað + sjálvræði + , + sum + ein + berarakanning + eigur + at + geva + einstaklingunum24 + . + +

+

+ + Kanning + av + einstaklingum + Í + stórum + berarakanningum + uttanlands + er + vanligt + at + alt + genomið + verður + lisið + , + og + upp + til + fleiri + hundrað + ílegur + verða + kannaðar + fyri + ílegusjúkur + . + + + Tá + so + nógvar + ílegur + verða + kannaðar + , + er + talið + av + berar + um + stórt + , + og + ein + sera + stór + arbeiðsbyrða + liggur + í + at + kunna + einstaklingar + um + úrslitini9 + , + 22 + . + + + Í + eini + kanning + í + Avstralia + vísti + tað + seg + t.d. + , + at + 92,7 + % + av + luttakarunum + høvdu + minst + eina + sjúkuelvandi + ílegubroyting + . + + + Hetta + er + ein + av + orsøkunum + til + , + at + summar + berarakanningar + uttanlands + bert + geva + pørum + afturboðan + um + úrslit + . + +

+

+ + Tá + kanningarnar + ( + bert + ) + fevna + um + seks + ílegusjúkur + , + verða + ikki + funnir + eins + nógvir + berarar + . + + + Á + leið + ein + av + fimm + kann + væntast + at + vera + berari + av + minst + einari + av + teimum + seks + ílegusjúkunum17 + . + + + Fyrimunir + við + at + kanna + einstaklingar + er + , + at + tú + hevur + vitanina + um + teg + sjálva + / + n + alt + lívið + – + eisini + um + tú + fært + nýggjan + maka + , + og + at + familjulimir + kunnu + kunnast + um + ílegusjúku + . + +

+

+ + Vansin + við + at + kanna + einstaklingar + er + , + at + sannlíkt + verður + tørvurin + á + arvafrøðiligari + ráðgeving + størri + . + + + Sostatt + verða + tey + fleiri + , + ið + fáa + svar + og + hava + tørv + á + at + tosa + við + onkran + um + at + vera + berari + . + + + Kanningar + hava + víst + , + at + um + góð + kunning + um + møgulig + úrslit + og + um + , + hvat + tað + merkir + at + vera + berari + verður + givin + áðrenn + kanningina + , + so + kann + minkast + um + hesa + stúran23 + , + 25 + . + +

+

+ + Sekstan + evropeiskir + kliniskir + genetikarar + vórðu + spurdir + um + sín + hugburð + til + berarakanningar + , + og + teir + vóru + samdir + um + , + at + tað + er + best + at + kanna + pør + , + ið + ætla + sær + børn + . + + + Hóast + tað + , + so + vóru + flestu + teirra + samdir + um + , + at + einstaklingarnir + skuldu + fáa + síni + úrslit26 + . + + + Tað + vil + siga + , + at + avbjóðingin + er + ikki + , + at + einstaklingarnir + ikki + tola + vitanina + , + men + heldur + at + endamálið + við + kanningini + bert + verður + rokkið + , + um + tað + er + eitt + par + , + ið + letur + seg + kanna + , + og + at + úrslitið + verður + váðamett + út + frá + einum + pari26 + . + +

+

+ + Aldur + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + aldursmark + . + + + Í + út + gangs + støðinum + má + eitt + kanningartilboð + kunna + fylgjast + upp + av + einum + viðgerðartilboðið + . + + + Ein + av + møgu + leikunum + hjá + berarapørum + er + eftirgjørdur + gitnaður + við + ílegukanning + av + gitna + egginum + , + ella + eftirgjørdur + gitnaður + við + donorsáði + ella + eggi + . + + + Í + Danmark + og + í + uppskoti + til + Ríkislógartilmæli + um + eftirgjørdan + gitnað + í + Føroyum27 + er + ein + treyt + fyri + at + fáa + eftirgjørdan + gitnað + , + at + kvinnan + ikki + skal + vera + eldri + enn + 45 + ár + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + hevur + eisini + umrøtt + eitt + niðara + aldurs + mark. + Sambært + Sundhedsloven + kunnu + per + són + ar + í + aldrinum + 1517 + ár + í + útgangsstøðinum + lata + sam + tykki + um + viðgerð + , + tó + so + at + ein + búnaðar + met + ing + ( + moden + hedsvurdering + ) + skal + gerast + . + + + Um + heilsustarvsfólkið + eftir + eini + ítøkiligari + met + ing + heldur + , + at + persónurin + , + sum + er + fyltur + 15 + ár + , + ikki + sjálvur + megnar + at + skilja + avleiðingarnar + av + sínum + av + gerð + um + , + kann + tann + , + ið + hevur + foreldra + myndug + leikan + , + geva + kunnað + samtykki + . + + + Í + Danmark + og + í + upp + skoti + til + Ríkislógartilmæli + um + eftirgjørdan + gitnað + í + Føroyum27 + kunnu + persónar + í + aldrinum + 1517 + ár + sostatt + í + útgangsstøðinum + lata + samtykki + um + viðgerð + . + +

+

+ + Út + frá + eini + varsemisgrundreglu + ( + forsigtigheds + princip + ) + heldur + arbeiðsbólkurin + tó + , + at + eitt + niðara + aldurs + mark + uppá + 18 + ár + skal + vera + fyri + tilboð + um + berarakanning + . + + + Hetta + fyri + at + tey + , + ið + lata + seg + kanna + , + betur + eru + før + fyri + at + skilja + kanningina + og + møguligar + avleiðingar + av + úrslitunum + . + + + Skulu + 1517 + ára + gomul + kanna + seg + , + mælir + arbeiðsbólkurin + til + , + at + foreldur + / + verjar + samtykkja + . + +

+

+ + Um + ein + einstaklingur + letur + seg + kanna + , + og + vísir + seg + at + vera + berari + , + so + eigur + makin + at + fáa + tilboð + um + kanning + óansæð + aldur + . + + + fyrst + og + fremst + verður + bjóðað + pørum + , + ið + planleggja + at + gerast + við + barn + . + + + 18 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + ein + treyt + fyri + at + fáa + tilboð + um + kanning + , + skal + vera + , + at + persónurin + , + sum + vil + hava + kanningina + , + hevur + eitt + ávíst + tilknýti + til + Føroya + . + + + Tískil + eiga + persónar + , + sum + vilja + hava + kanningina + , + at + lúka + vanligu + reglurnar + í + Sjúkrahúsverklógini + viðvíkjandi + bústaði + . + + + Hetta + merkir + í + útgangsstøðinum + eitt + krav + um + bústað + í + Føroyum + , + men + útisetar + eiga + til + dømis + eisini + at + hava + rætt + til + kanningartilboðið + samsvarandi + § + 6 + , + stk. + 1 + í + Kunngerð + nr. + 41 + frá + 27. + apríl + 2009 + um + gjald + fyri + sjúkrahúsviðgerð + , + sum + seinast + broytt + við + kunngerð + nr. + 15 + frá + 3. + mars + 2020 + : + „ + Persónar + , + sum + í + útbúgvingarørindum + ella + í + sambandi + við + almannagagnligt + arbeiði + eru + búsitandi + uttanfyri + Føroyar + , + sum + eru + í + Føroyum + , + og + sum + frammanundan + fráflyting + úr + Føroyum + hava + verið + skrásettir + í + fólkayvirlitinum + í + minsta + lagi + 5 + ár + tilsamans + hava + , + eftir + ávísing + frá + lækna + , + rætt + til + ókeypis + veitingar + og + viðgerð + í + føroyska + sjúkrahúsverkinum + eftir + somu + treytum + , + sum + eru + galdandi + fyri + persónar + , + sum + eru + búsitandi + í + Føroyum + . + “ + +

+

+ + Leggjast + kann + afturat + , + at + tilmælið + hjá + arbeiðs + bólk + inum + snýr + seg + um + tilboð + um + berarakanning + fyri + ílegubroytingar + , + sum + eru + serføroyskar + , + og + einamest + eru + at + finna + hjá + fólki + við + føroyskum + uppruna + . + + + er + til + pør + millum + 18 + og + 45 + ár + . + + + Tó + kann + ein + maki + hjá + berara + fáa + tilboðið + óansæð + aldur + . + +

+

+ + Arvafrøðilig + ráðgeving + +

+

+ + Áðrenn + kanningina + Tess + betri + kunningin + er + áðrenn + kanning + kann + bí + leggj + ast + , + tess + betur + eru + fólk + før + fyri + at + taka + avgerð + um + at + lata + seg + kanna + , + hetta + við + støði + í + viðkomandi + vitan + , + uttan + ávirkan + frá + øðrum + og + í + samsvari + við + egin + virði19 + , + 24 + . + + + Tað + hevur + tí + stóran + týdning + , + at + fólk + fáa + neyva + kunning + um + kanningina + , + fyrimunir + , + vans + ar + , + hvørjar + sjúkurnar + eru + , + hvørji + úrslitini + kunnu + verða + , + og + hvørjar + møguleikar + berarapør + hava + . + + + Tá + fólk + vita + tað + , + kunnu + tey + taka + støðu + til + tilboðið + um + berara + kanning + og + lata + eitt + kunnað + samtykki + . + +

+

+ + Við + skjóttvaksandi + ílegutøkni + er + tørvurin + á + arva + frøði + ligari + ráðgeving + stórur + um + allan + heim + . + + + Tí + er + vanligt + at + onnur + fakfólk + enn + arvafrøðiligir + ráðgevar + ella + kliniskir + genetikarar + taka + sær + av + kunningini + áðrenn + berarakanningar + uttanlands + . + + + Eisini + verða + heimasíður + , + talgilt + tilfar + og + appir + nýtt + til + at + veita + kunning + . + +

+

+ + Í + stórari + berarakanning + í + Avstralia + varð + ein + heima + síða + gjørd + til + luttakarar + við + undirvísing + , + kunn + ing + um + berarakanningina + og + ráðgeving9 + . + + + Eitt + spurnablað + varð + ment + til + heimasíðuna + ( + the + Genetic + Carrier + Screening + Decision + aid + ) + , + sum + kundi + hjálpa + einstaklingum + at + taka + avgerð + við + víkj + andi + tilboðnum28 + . + + + Í + spurnablaðnum + vórðu + ein + stak + lingar + spurdir + , + hvussu + samdir + ella + ósamdir + teir + vóru + í + 15 + útsagnum + , + og + eitt + tól + roknaði + síðan + svar + ini + saman + og + gjørdi + eina + meting + um + , + hvørt + tey + vóru + fyri + ella + ímóti + kanning + , + ella + um + tey + áttu + at + hugsað + seg + meira + um + . + + + Í + Quebéc + verður + eisini + veitt + talgild + kunning + , + og + nakrir + spurningar + skulu + svarast11 + . + + + Endamálið + við + spurningum + er + at + økja + um + tilvit + og + vitan + hjá + einstaklingunum + , + ikki + at + teir + skulu + svara + rætt + . + + + undirvísing + verður + givin + á + Vanganum + og + heimasíðunum + hjá + Heilsustýrinum + og + Sjúkrahúsverkinum + . + + + 19 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Afturberan + av + úrslitum + Í + sambandi + við + berarakanningar + verður + nógv + tosað + um + „ + rættin + til + at + vita + “ + og + „ + rættin + til + ikki + at + vita + ” + . + + + Sum + heild + leggur + berarakanning + upp + til + , + at + hin + einstaki + fær + eitt + vitanargrundarlag + til + at + taka + avgerð + út + frá + . + + + At + avgera + vegna + borgarar + um + , + at + teir + ikki + skulu + fáa + vitan + um + seg + sjálvar + , + kann + tykjast + at + standa + í + andsøgn + til + hetta + endamálið + . + + + Men + rætturin + til + ikki + at + vita + eigur + at + verða + virdur + líka + nógv + sum + rætturin + til + at + vita + úrslitini + um + seg + sjálva + / + n29 + . + + + Kanningar + í + Føroyum + og + uttanlands + hava + víst + , + at + fólk + vilja + hava + úrslitini + sum + einstaklingar + og + ikki + saman + sum + par + / + ein + eind8 + , + 30 + . + + + Í + hugburðskanningini + hjá + Heilsugranskingareindini + søgdu + heili + 74 + % + , + at + aftur + boðan + skuldi + latast + einstaklingum + , + og + 20 + % + hildu + , + at + afturboðan + til + einstaklingar + ella + pør + vóru + líka + góð8 + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + ein + staklingar + kunnu + fáa + síni + úrslit + at + vita + , + um + teir + vilja + tað + . + + + Tað + kann + gerast + við + einum + tílíkum + samtykki + : + 1 + . + + + Eg + vil + fegin + fáa + afturboðan + um + møguligar + ílegubroytingar + , + eg + beri + . + + + 2 + . + + + Eg + vil + bert + vita + , + um + eg + eri + berari + av + somu + ílegubroyting + sum + makin + . + +

+

+ + Týdningarmikið + er + at + viðmerkja + , + at + familjan + hjá + tí + kannaða + / + teirri + kannaðu + møguliga + ikki + vil + hava + kunning + um + , + at + tey + bera + eina + ílegubroyting + . + + + Slíkar + støður + eiga + at + verða + virdar + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + úrslit + verða + borin + berarum + og + berarapørum + persónliga + av + fakfólki + , + og + arvafrøðilig + ráðgeving + skal + standa + teimum + í + boði + . + + + Onnur + úrslit + verða + borin + aftur + ígjøgnum + Vangan + ella + teldupost + . + +

+

+ + Mælt + verður + harafturat + til + , + at + úrslit + frá + ílegu + kann + ingunum + verða + tøk + í + eini + skipan + , + sum + heilsu + starvs + fólk + kunnu + leita + í + og + at + síðan + á + Vanganum + , + har + boð + kunnu + sendast + , + verður + umsitin + av + fakfólki + , + so + pør + og + einstaklingar + kunnu + fáa + persónliga + kunning + og + ráð + geving + . + + + Ein + onnur + loysn + skal + finnast + til + teirra + , + sum + ikki + brúka + Vangan + , + eitt + nú + ein + telefonlinja + . + +

+

+ + Viðgerð + Berarapør + eiga + at + fáa + hesar + møguleikar + , + sum + í + dag + er + vanlig + mannagongd + í + Sjúkrahúsverkinum + fyri + foreldur + , + ið + hava + átt + barn + við + deyðiligari + ílegusjúku + : + 1 + . + + + Velja + eftirgjørdan + gitnað + ( + IVF + ) + við + ílegukanning + av + egginum + . + + + Eitt + gitið + egg + , + ið + ikki + hevur + arvað + ílegusjúkuna + , + verður + sett + upp + í + kvinnuna + . + + + 2 + . + + + Velja + eftirgjørdan + gitnað + ( + IVF + ) + við + donorsáði + ella + eggi + . + + + 3 + . + + + Góðtaka + 25 + % + møguleika + fyri + , + at + barnið + hevur + ílegusjúkuna + . + + + 4 + . + + + Kanna + barnið + fyri + ílegusjúkuna + í + viðgongutíðini + . + + + 5 + . + + + Ikki + fáa + sær + ( + fleiri + ) + børn + ella + ættleiða + . + + + 7 + . + + + Mælt + verður + til + , + at + kanningarúrslit + hjá + einum + pari + verða + givin + hvørjum + persóni + sær + , + um + tey + vilja + tað + . + + + 8 + . + + + Arvafrøðilig + ráðgeving + eigur + at + standa + berarapørum + og + berarum + í + boði + , + ímeðan + onnur + úrslit + verða + borin + aftur + ígjøgnum + Vangan + ella + teldupost + . + + + 9 + . + + + Kunning + og + ráðgeving + skal + vera + tøk + umvegis + Vangan + og + telefonlinju + . + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Tal + av + fólkum + , + sum + kunnu + lata + seg + kanna + Endamálið + við + berarakanningini + er + at + geva + øllum + komandi + foreldrum + tilboð + um + kanning + fyri + at + stað + festa + , + um + tey + eru + berarar + av + deyðiligum + ílegu + sjúk + um + . + + + Í + hesum + sambandi + hava + vit + umrøtt + , + um + tilboðið + skal + avmarkast + til + pør + , + sum + planleggja + at + fáa + børn + , + ella + um + tað + skal + fevna + um + øll + millum + 18 + og + 45 + ár + , + sum + eru + búsitandi + í + Føroyum + . + +

+

+ + Niðanfyri + verður + rokna + út + , + hvussu + nógvar + kann + ingar + talan + er + um + , + um + tilboðið + verður + avmarkað + til + pør + , + sum + planleggja + barnsburð + . + + + Í + 2023 + vórðu + 574 + børn + fødd + í + Føroyum + ( + Hagstovan + ) + , + og + taka + vit + hædd + fyri + spontanum + abortum + , + sum + verða + mettir + at + vera + umleið + 15 + % + , + verður + samlaða + talið + av + kanningum + á + leið + : + 574 + + + ( + 574×0 + , + 15 + ) + = + 574 + + + 86 + = + 660 + barnsburðir + = + 1.320 + foreldur + +

+

+ + Í + Noregi + vísa + tøl + , + at + ein + triðingur + til + ein + fjórðingur + av + barnsburðum + ikki + eru + planlagdir31 + . + + + Verður + støði + tikið + í + tí + , + eru + á + leið + 500 + føroyskir + barnsburðir + plan + lagdir + , + t.e. + 1000 + foreldur + . + + + Kanningar + úr + Avstralia + hava + víst + , + at + tá + pør + verða + boðin + til + berara + kanning + , + taka + knapt + 46 + % + av9 + . + + + Væntast + kann + , + at + hetta + talið + er + lægri + , + tá + fólk + ikki + fáa + persónliga + innbjóðing + . + + + Hin + vegin + vænta + vit + , + at + summi + lata + seg + kanna + , + hóast + tey + ikki + planleggja + at + gerast + við + barn + . + + + Vit + taka + tí + støði + í + , + at + fyri + hvønn + árgang + eru + á + leið + 500 + fólk + , + sum + høvdu + tikið + av + tilboðnum + um + berarakanning + . + + + Óvissan + við + hesi + meting + er + tó + stór + , + tí + í + Føroyum + búgva + á + leið + 18.800 + fólk + millum + 18 + og + 45 + ár + , + umframt + tey + lesandi + , + sum + búgva + uttanlands + ( + Hagstovan + , + juli + 2024 + ) + . + +

+

+ + Væntast + kann + , + at + áhugin + fyri + einum + kanningar + tilboði + verður + stórur + fyrstu + tíðina + , + men + fer + síðan + at + leggja + seg + á + eitt + javnt + støði + . + + + Hinvegin + , + so + fer + ein + partur + av + barnsburðunum + við + tíðini + at + stava + frá + pørum + , + sum + longu + eru + kannað + í + sambandi + við + eitt + eldri + barn + , + og + talið + av + nýggjum + kanningum + fer + at + minka + munandi + . + +

+

+ + Vit + gera + eina + kostnaðarmeting + , + sum + tekur + støði + í + 1500 + einstaklingum + yvir + tvey + ár + , + t.v.s. + 750 + árliga + +

+

+ + Kanningarháttur + til + berarakanningina + Í + Føroyum + kenna + vit + ílegubroytingarnar + , + sum + elva + til + tær + ílegusjúkurnar + , + vit + mæla + til + at + bjóða + berara + kanning + fyri + . + + + Fleiri + kanningarhættir + kunnu + nýtast + til + ílegukanningar + . + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + hvør + kanning + er + mest + hóskandi + at + nýta + og + hevur + viðgjørt + hesar + valmøguleikarnar + : + 1 + . + + + Ílegubroytingar + : + Kanning + av + ávísum + ílegubroytingum + , + sum + elva + til + sjúkurnar + . + + + 2 + . + + + Ílegupanel + : + Kanning + av + teimum + ílegum + , + sum + hava + beinleiðis + týdning + fyri + tær + ávísu + sjúkurnar + . + + + 3 + . + + + Heilgenomsekventering + ( + WGS + ) + : + +

+

+ + Kanning + av + øllum + genominum + , + bæði + ílegum + , + sum + hava + týdning + fyri + tær + ávísu + sjúkurnar + , + og + allar + aðrar + ílegur + . + +

+

+ + Kanning + av + ílegubroytingum + er + einfaldasta + loysn + in + . + + + Her + verða + einans + kendar + ílegubroytingar + , + sum + eru + orsøk + til + ávísu + sjúkurnar + , + kannaðar + . + + + Før + oysk + børn + við + ávísu + sjúkunum + hava + øll + havt + júst + somu + ílegu + broytingarnar + . + + + Tí + hóskar + hesin + kann + ingar + hátturin + væl + í + Føroyum + , + har + okkara + ílegu + pulja + er + einsháttað + . + +

+

+ + Fíggjarligar + og + starvsfólkaligar + avleiðingar + av + tilmælunum + 21 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Kanningin + er + avmarkað + til + nøkur + heilt + fá + støð + í + genominum + , + og + mongdin + av + dát + um + , + sum + skulu + greinast + og + goymast + , + er + tí + lítil + . + + + Harumframt + er + vandin + fyri + at + finna + aðrar + til + vildar + ligar + ílegubroytingar + , + sum + støða + skal + takast + til + , + sera + lítil + . + + + Íleguvitanin + , + sum + kann + fáast + um + ein + stak + lingin + , + er + sostatt + avmarkað + til + tær + seks + deyði + ligu + ílegu + sjúkurnar + . + + + Ein + vansi + við + kanning + ar + hátt + inum + er + , + at + um + aðrar + sjúkuelvandi + ílegu + broyt + ingar + vísa + seg + seinni + , + so + verða + hesar + ikki + funnar + við + hesum + kanningarhátti + , + uttan + so + at + kanningin + verð + ur + dagførd + . + + + Tað + kann + geva + falskan + tryggleika + . + + + Hóast + hetta + er + kanningarhátturin + ein + væl + egnað + byrjanar + loysn + , + bæði + fíggjarliga + , + viðvíkjandi + kunn + ing + og + etiskum + atlitum + , + umframt + at + kanningin + er + skjót + at + seta + í + gongd + . + +

+

+ + Ílegupanel + er + ein + meira + umfatandi + loysn + . + + + Ílegur + kunnu + vera + stórar + , + og + sjúkuelvandi + ílegu + broyt + ing + arnar + eru + ávís + punkt + í + íleguni + . + + + Omanfyri + nevndi + kanningar + hátturin + kannar + bert + ávísu + støðini + í + íleg + un + um + , + meðan + hesin + kanningarhátturin + kannar + alla + íleguna + . + + + Av + tí + at + øll + føroysk + børn + við + ávísu + sjúkun + um + hava + havt + somu + ílegubroyting + , + hevði + fyrst + og + fremst + verið + hugt + eftir + teimum + , + hóast + øll + ílegan + varð + kannað + . + + + Kanningin + gevur + viðkomandi + úrslit + , + sam + stundis + sum + hon + samanborið + við + heilgenom + kann + ing + ikki + gevur + óneyðuga + stóra + dátamongd + . + + + Henda + loysnin + er + dýrari + enn + tann + fyrra + . + + + Tó + hevur + henda + loysn + eisini + sínar + avmarkingar + , + tí + bert + tær + ílegur + , + sum + eru + valdar + , + verða + kannaðar + . + + + Aðrar + ílegur + kunnu + tó + leggjast + afturat + kanningini + seinni + . + +

+

+ + Heilgenomsekventering + ( + WGS + ) + er + mest + um + fat + andi + kanningarhátturin + , + og + allar + ílegur + í + geno + min + um + verða + kannaðar + . + + + Hetta + gevur + eitt + fult + yvirlit + yvir + bæði + kendar + og + ókendar + ílegu + broyt + ingar + , + sum + kunnu + vera + viðkomandi + fyri + sjúkur + bæði + hesar + seks + sjúkurnar + og + allar + aðrar + sjúkur + . + + + Henda + loysn + in + er + serliga + gagnlig + , + um + tørvur + er + á + at + finna + ókend + ar + ílegubroytingar + ella + fáa + eitt + yvirlit + yvir + heild + ina + av + einum + genomi + . + + + Tó + hevur + henda + loysnin + stórar + avbjóðingar + , + serliga + viðvíkjandi + kostnaði + og + dáta + mongd + , + og + so + krevur + hon + meira + tíð + og + ser + førleik + ar + til + greiningararbeiði + , + tvs. + at + fáa + úrslit + . + + + Fleiri + etisk + atlit + eru + at + taka + , + tá + alt + genomið + verður + lisið + , + tí + tilvildar + ligar + ílegubroytingar + , + sum + ikki + eru + partur + av + hesi + berarakanning + , + kunnu + av + tilvild + verða + funnar + , + og + støða + skal + takast + til + , + hvat + einstaklingurin + vil + og + eigur + at + fáa + at + vita + . + + + Í + dag + er + kostnaðurin + fyri + eina + WGS + við + kliniskari + frágreiðing + á + leið + 11.000 + kr. + +

+

+ + Hóast + henda + loysnin + verður + meira + og + meira + brúkt + í + kliniskum + høpi + , + so + verður + mett + , + at + hon + í + løtuni + er + ov + umfatandi + til + eina + berarakanning + , + serliga + tá + vit + bert + vilja + kanna + nakrar + ávísar + ílegubroytingar + . + +

+

+ + Mælt + verður + til + at + brúka + kanningarháttin + við + málrættaðari + kanning + fyri + ílegubroytingar + til + berara + kanningina + , + tí + kanningin + er + avmarkað + til + tað + , + sum + er + viðkomandi + og + neyðugt + fyri + at + røkka + endamálinum + . + + + Ein + kostnaðarmeting + av + hesi + loysnini + verður + tí + gjørd + . + +

+

+ + Kostnaðarmeting + Arbeiðsbólkurin + er + samdur + um + , + at + Sjúkrahúsverkið + skal + varða + av + berarakanningunum + , + og + at + ílegu + kann + ing + ar + skulu + mennast + í + Sjúkra + hús + verk + inum + . + + + Megin + reglan + er + , + at + kanningin + byrjar + í + Sjúkra + hús + verk + inum + við + blóðtøku + og + endar + í + Sjúkra + hús + verk + inum + við + fráboðan + av + úrslitunum + . + +

+

+ + Vit + býta + berarakanningina + í + tríggjar + partar + : + 1 + ) + Grein + ing + , + sum + fevnir + um + allar + partar + av + arbeið + in + um + , + ið + eru + neyðugir + fyri + sjálva + kanningina + , + 2 + ) + hølis + viður + skifti + & + útbúnaður + , + og + 3 + ) + starvsfólk + , + ið + eru + fakfólk + , + sum + eru + neyðug + fyri + at + fremja + , + greina + og + handfara + kanningarnar + . + + + Niðanfyri + er + ein + útgreining + av + hesum + trimum + pørtum + : + a. + Blóðtøka + : + Borgarin + letur + eina + blóðroynd + til + kanningina + . + + + b. + DNA-uppreinsing + : + DNA + verður + reinsað + úr + blóðroyndini + á + kanningarstovu + . + + + c. + Ílegulesing + : + Ávísar + ílegubroytingar + verða + kannaðar + ( + sekventering + ) + . + + + d. + Bioinformatikkur + : + Greining + og + tulking + av + ílegudátum + . + + + e. + Frágreiðing + : + Afturboðan + til + borgaran + um + kanningarúrslit + . + + + 10 + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + at + gera + málrættaða + kanning + fyri + ávísar + ílegubroytingar + til + berarakanningina + . + +

+

+ + 2 + . + + + Hølisviðurskifti + & + útbúnaður + : + a. + Tól + og + útgerð + : + Maskinur + til + DNAupp + reinsan + og + sekventering + , + sum + heild + øll + tól + og + útgerð + á + eini + kanningar + stova + , + ið + ger + ílegu + kanningar + . + + + b. + Tøkni + : + Telduskipan + , + serútgerð + ( + lisensir + ) + og + servara + til + bioinformatikk + . + + + c. + Høli + : + Blóðtøkustað + til + blóðroyndir + og + kanningarstova + . + + + Hetta + kann + vera + partur + av + verandi + sjúkrahúsum + ella + eitt + serstakt + kanningarstað + . + + + 4 + . + + + Starvsfólk + : + a. + Lækni + við + sergrein + í + arvafrøði + , + arva + frøði + - + ligur + ráðgevi + , + bioan + alytik + ari + , + fakfólk + innan + biotøkni + , + og + bio + informatik + ari + við + førleikum + at + greina + ílegudátur + . + + + b. + Eftirútbúgving + til + starvsfólk + innan + arvafrøðiliga + ráðgeving + , + biotøkni + og + bioinformatikk + , + so + vit + menna + førleikarnar + í + Føroyum + . + +

+

+ + Um + kanningin + skal + gerast + í + Sjúkrahúsverkinum + krevst + , + at + greiningarparturin + , + hølisviðurskifti + & + út + bún + aður + og + starvsfólk + eru + til + taks + . + + + Um + kanningin + hin + vegin + verður + gjørd + hjá + einum + uttanhýsis + veitara + ( + priv + atum + ella + almennum + ) + , + skal + blóðtøka + og + DNA + upp + reinsan + gerast + í + Sjúkrahúsverkinum + , + meðan + ílegu + kann + ing + , + greining + av + úrslitum + og + frágreiðing + kunnu + gerast + av + uttanhýsis + veitara + . + + + Ein + fyrimunur + við + at + seta + kanningarnar + upp + í + Sjúkrahúsverkinum + er + , + at + kunn + leikin + er + innanhýsis + , + Sjúkrahúsverkið + hevur + fult + ræði + á + nær + , + hvussu + og + hvat + skal + gerast + , + og + dátur + nar + eru + í + Føroyum + . + + + Harumframt + kunnu + aðrar + ílegu + kann + ingar + mennast + í + Sjúkrahúsverkinum + við + somu + tøkni + . + +

+

+ + Hóskandi + høli + & + útbúnaður + eru + í + stóran + mun + til + staðar + í + Føroyum + , + eitt + nú + gjøgnum + FarGenundir + støðu + _ + kervið + , + sum + hevur + tól + til + DNAuppreinsing + og + sekventering + staðsett + á + Klaksvíkar + sjúkrahúsi + . + + + Harumframt + hevur + Heilsufrøðiliga + Starvsstovan + eisini + tól + til + sekventering + . + + + Sostatt + er + møguligt + at + nýta + verandi + útgerð + til + ávísar + partar + av + kanning + un + um + , + sum + so + minkar + um + fíggingina + til + høli + & + útbúnað + . + + + Ein + kostnaðarmeting + av + teimum + trimum + pørt + unum + verður + gjørd + hvør + sær + . + +

+

+ + Kostnaðarmeting + fyri + greining + : + 1 + . + + + Blóðroynd + kostar + 130 + kr. + ( + støði + í + § + 2 + . + +

+

+ + 2 + . + + + Uppreinsað + DNA + frá + blóði + kostar + 245 + kr. + ( + støði + í + § + 2 + . + + + Gjøld + fyri + tænastur + úr + Vevnaðar + skránni + , + Kunngerð + um + gjøld + og + tænastur + o.a. + frá + Heilsustýrinum + ) + 3 + . + + + Ílegukanning + / + lesing + av + 5-10 + ílegu + broyting + um + kostar + 600 + kr. + fyri + ein + persón + ( + tilboð + fyriliggur + uppá + greiningarpakka + at + seta + upp + í + Sjúkrahúsverkinum + ) + 4 + . + + + Telduskipanir + og + lisensir + til + greining + av + úrslitum + kostar + á + leið + 20.000 + kr. + árliga + +

+

+ + Kostnaðurin + fyri + hvørja + roynd + er + á + leið + 1000 + kr. + við + greining + av + úrslitum + . + +

+

+ + Samlaða + kostnaðarmetingin + fyri + greiningarpartin + vísir + , + at + beinleiðis + útreiðslurnar + fyri + blóðroyndina + og + DNAuppreinsan + eru + fastar + , + óansæð + hvør + ger + kanningina + . + + + Hetta + gevur + ein + kostnað + uppá + 375 + kr. + fyri + hvørja + blóðroynd + , + áðrenn + ílegukanningar + og + greiningar + av + úrslitum + verða + tiknar + við + . + +

+

+ + Kanning + í + Sjúkrahúsverkinum + av + 510 + ílegu + broyt + ing + um + fer + at + kosta + uml. + 600 + kr. + fyri + ein + persón + , + meðan + bioinformatisku + greiningarnar + krevja + starvs + fólk + , + telduskipanir + og + lisensir + . + + + Teldu + skip + anir + og + lisensir + kosta + á + leið + 20.000 + kr + árliga + . + + + Í + Føroyum + eru + fakfólk + , + sum + kunnu + arbeiða + við + bioinform + at + iskum + greiningum + , + tó + eru + hesi + í + øðrum + størvum + . + + + Mál + rættaða + kanningin + fyri + ílegubroytingar + er + lutfalsliga + einføld + at + seta + upp + , + og + greiningarnar + eru + somuleiðis + einfaldar + . + + + Neyðugt + verður + tó + við + førleika + menning + innan + Sjúkrahúsverkið + til + at + seta + ílegukanningina + upp + , + sum + við + tíðini + , + skal + verða + leys + av + øðrum + stovnum + . + + + Arbeiðsbólkurin + metir + , + at + góðskutrygging + og + greining + av + úrslitum + krevur + á + leið + 8 + tímar + um + vikuna + , + tá + kanningin + er + komin + upp + at + koyra + . + +

+

+ + Kostnaðarmeting + fyri + teir + høli + & + útbúnað + : + Neyðugu + karmarnir + viðvíkjandi + hølum + og + útbúnaði + til + at + fremja + berarakanningar + , + eru + í + stóran + mun + 23 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + til + staðar + í + Føroyum + . + + + Við + teirri + útgerð + , + hølum + og + tøkni + , + ið + longu + eru + til + taks + , + er + grundarlag + fyri + at + fara + undir + at + gera + berarakanningar + í + Føroyum + . + + + Tó + verður + neyðugt + við + fígging + til + ávísar + partar + , + eitt + nú + til + keyp + av + árligum + lisensum + , + uppstigan + av + verandi + teldu + skipanum + og + leyskeyp + av + starvsfólki + , + t.d. + til + bio + informatik + . + + + Kostnaðurin + fyri + lisensir + og + uppstigan + av + telduskipanum + verður + mett + at + kosta + á + leið + 20.000 + kr + árliga + . + +

+

+ + Kostnaðarmeting + fyri + starvsfólk + : + Eitt + tilboð + um + berarakanningar + krevur + eitt + fakligt + starvsfólkatoymi + , + sum + fevnir + um + hesar + fakbólkar + og + arbeiðsuppgávur + : + 1 + . + + + Lækni + við + sergrein + í + arvafrøði + , + sum + veitir + kliniska + ráðgeving + til + berarapør + og + tryggjar + eitt + fakligt + eftirlit + við + kanningarúrslitunum + . + + + 2 + . + + + Arvafrøðiligur + ráðgevi + , + ið + vegleiðir + pør + ella + einstaklingar + í + at + skilja + genetisku + úrslitini + . + + + 3 + . + + + Bioanalytikari + , + sum + tekur + blóðroyndir + og + uppreinsar + DNA + . + + + 4 + . + + + Fakfólk + innan + biotøkni + , + sum + tryggjar + góðsku + og + optimering + av + kanningunum + . + + + 5 + . + + + Bioinformatikari + við + serligum + tøkniligum + førleikum + í + at + greina + og + tulka + ílegudátur + . + +

+

+ + Ein + stórur + partur + av + hesum + førleikum + er + til + staðar + í + Sjúkrahúsverkinum + , + Heilsustýrinum + og + í + Heilsu + gransking + ar + eindini + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Bioana + lytik + arar + , + sum + starvast + í + Sjúkrahús + verk + inum + , + kunnu + taka + sær + av + blóðroyndum + og + DNAupp + reins + ing + . + + + Blóðroyndirnar + kunnu + takast + á + einum + av + teim + um + trimum + sjúkrahúsunum + , + meðan + DNA + upp + reins + ing + in + og + ílegukanningarnar + kunnu + gerast + á + Klaks + víkar + sjúkrahúsi + við + undirstøðukervinum + hjá + FarGen + og + við + upplæring + av + bioanalytikarum + í + Sjúkra + húsverkinum + . + +

+

+ + Harumframt + eru + ein + lækni + við + sergrein + í + arva + frøði + og + ein + arvafrøðiligur + ráðgevi + longu + í + starvi + í + Sjúkrahúsverkinum + . + + + Í + Heilsustýrinum + eru + fak + fólk + innan + biotøkni + , + sum + arbeiða + við + at + opti + mera + kanningarhættir + og + góðskutryggja + arbeiðs + gongdir + , + umframt + fakfólk + við + førleikum + innan + bio + informatikk + , + sum + í + sínum + dagliga + virki + hava + ábyrgd + av + at + greina + ílegudátur + . + + + Hesi + starvsfólk + hava + aðrar + kjarnuarbeiðsuppgávur + á + sínum + stovni + . + + + Fyri + at + gera + gagn + av + teirra + førleikum + , + má + ein + leistur + gerast + , + soleiðis + at + hesi + starvsfólk + kunnu + átaka + sær + uppgávur + viðvíkjandi + berarakanningum + . + + + Við + tíðini + skulu + hesir + førleikar + burturav + vera + í + Sjúkra + hús + verkinum + . + +

+

+ + Mett + verður + , + at + tørvurin + á + starvsfólki + til + at + gera + berarakanningar + fevnir + um + eina + hálv + tíðar + norm + ering + til + ein + bioanalytikara + til + blóðtøku + , + DNAupp + reinsing + og + ílegukanning + . + + + Kostnaðurin + fyri + hetta + verður + mettur + til + 250.000 + – + 300.000 + kr. + árliga + . + + + Har + umframt + er + tørvur + á + at + keypa + leys + verandi + starvs + fólk + í + Sjúkrahúsverkinum + til + arvafrøðiliga + ráðgeving + til + umleið + átta + tímar + um + vikuna + umframt + at + útbúgva + fleiri + arvafrøðiligar + ráðgevar + . + + + Hetta + verður + mett + at + kosta + 150.000 + kr. + árliga + . + + + Við + tíðini + hevur + Sjúkrahúsverkið + tørv + á + fakfólki + innan + biotøkni + og + bioinformatikk + . + + + Hettar + verður + mett + at + kosta + 150.000 + kr. + árliga + . + +

+

+ + Samlaðu + útreiðslurnar + til + starvsfólk + og + før + leika + menning + verða + sostatt + mettar + til + millum + 550.000 + og + 600.000 + kr. + árliga + . + + + Hetta + tryggjar + , + at + Sjúkrahúsverkið + kann + menna + førleikar + til + sum + frá + líður + at + taka + sær + av + berarakanningum + sjálv + støð + ugt + . + + + Harumframt + er + hetta + eitt + gylt + høvi + at + styrkja + arvafrøðiliga + ráðgeving + í + Føroyum + . + +

+

+ + Berarapør + skulu + fáa + tilboð + um + viðgerð + . + + + Í + dag + fáa + pør + viðgerð + í + Sjúkrahúsverkinum + , + um + tey + áður + hava + átt + barn + við + deyðiligari + ílegusjúku + . + + + Væntast + kann + , + at + tað + verða + fleiri + pør + , + sum + skulu + hava + viðgerð + , + tá + berarakanningar + standa + øllum + pørum + í + boði + . + + + Mett + verður + at + talan + er + um + 34 + berarapør + per + føðiárgang + . + + + Kostnaðurin + av + hesi + møguligu + øking + er + ikki + mettur + í + hesum + tilmælinum.24 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Samanumtøka + av + kostnaðarmeting + fyri + berarakanningar + +

+

+ + Greiningarkostnaður + per + prøva + ( + kr + ) + +

+

+ + Rakstur + árliga + ( + kr + ) + +

+

+ + Ílegukanning + og + greining + 1000 + +

+

+ + Telduskipanir + og + lisensir + 20.000 + +

+

+ + Starvsfólk + og + førleikamenning + +

+

+ + Bioanalytikari250.000 + – + 300.000 + +

+

+ + Arvafrøðilig + ráðgeving150.000 + +

+

+ + Biotøkningur + / + bioinformatikari150.000 + +

+

+ + Árligur + kostnaður750.000 + 570.000 + – + 620.000 + +

+

+ + Í + alt1.320.000 + – + 1.370.000 + +

+

+ + Kostnaðarmetingin + tekur + støði + í + , + at + 750 + einstaklingar + lata + seg + kanna + um + árið + fyrstu + tvey + árini + . + +

+

+ + Brúkaragjald + ella + ikki + brúkaragjald + ? + + + Arbeiðsbólkurin + hevur + umrøtt + , + um + brúkarar + skulu + rinda + eitt + gjald + fyri + berarakanningina + , + ella + um + hon + skal + vera + ókeypis + . + + + Fyrimunurin + við + at + hava + brúkara + gjald + er + , + at + kanningin + tá + kann + væntast + at + vera + eitt + meira + tilvitað + val + . + + + Harumframt + kann + brúkara + gjaldið + fíggja + ein + part + av + kostnaðinum + av + ber + ara + kann + ingini + . + + + Vansar + við + brúkaragjaldi + eru + , + at + tað + er + tungt + at + umsita + , + og + tað + kann + vera + ein + forð + ing + hjá + teimum + , + ið + eru + fíggjarliga + sperd + . + + + Í + hug + burðs + kanningini + hjá + Heilsugranskingareindini + svaraðu + 47 + % + av + konufólkunum + og + 58 + % + av + mann + fólk + un + um + , + at + tey + høvdu + rindað + 100500 + kr + fyri + eina + berara + kanning8 + . + + + Verður + brúkaragjald + sett + á + , + átti + hetta + ikki + at + verið + meira + enn + 200300 + krónur + fyri + hvønn + einstakling + . + + + 11 + . + + + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + eitt + tilboð + um + berarakanning + skal + vera + atkomuligt + fyri + øll + , + sum + vilja + tað + , + óansæð + fíggjarliga + støðu + . + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Skal + kanningin + gerast + í + +

+

+ + Føroyum + ella + hjá + uttanhýsis + veitara + ? + + + Vit + hava + kannað + møguleikarnar + fyri + at + gera + berara + kann + ing + í + Føroyum + og + í + Danmark + . + + + Her + kann + talan + millum + annað + vera + um + Sjúkrahúsverkið + , + hjá + priv + atari + fyritøku + , + Heilsufrøðiligu + Starvsstovuni + ella + á + Ríkis + sjúkrahúsinum + . + + + Kanningin + skal + sjálvsagt + verða + ein + klinisk + kanning + , + ið + fylgir + altjóða + stand + ard + um + . + + + Kliniskar + ílegukanningar + verða + ikki + gjørd + ar + í + Føroyum + í + dag + , + men + í + granskingarhøpi + er + ein + royndar + verkætlan + við + ílegukanning + til + pinku + barna + skreening + av + føroyskum + børnum + gjørd + , + sum + vísir + at + slíkar + kanningar + kunnu + gerast + í + Føroyum + . + +

+

+ + Eitt + toymi + hjá + Heilsustýrinum + arbeiðir + við + at + kanna + møguleikarnar + fyri + at + seta + henda + kanningarháttin + í + verk + á + kanningarstovuni + á + Klaksvíkar + sjúkrahúsi + . + + + Hesin + kanningarhátturin + kann + nýtast + bæði + til + berara + kanning + og + pinkubarnaskreening + . + + + Verður + berara + kanning + sett + í + verk + í + Sjúkrahúsverkinum + , + má + kanningar + hátturin + góðskutryggjast + . + + + Mett + verður + , + at + neyð + ugt + er + at + samstarva + við + kliniskt + góðkenda + kanning + ar + stovu + , + t.d. + Ríkissjúkrahúsið + ella + Amplexa + Genetics + , + og + gera + berarakanningina + parallelt + fyrstu + tíðina + fyri + at + tryggja + , + at + kanningarhátturin + , + sum + verður + settur + upp + í + Føroyum + , + gevur + neyvt + somu + úrslit + . + +

+

+ + Greitt + er + , + at + berarakanningar + kunnu + setast + í + verk + í + Føroyum + . + + + Høli + , + útgerð + og + neyðugu + fakfólkini + eru + longu + til + staðar + . + + + Tó + er + tørvur + á + at + menna + tekniskar + førleikar + og + serfrøði + innan + berarakanningar + fyri + at + tryggja + , + at + kanningin + verður + gjørd + á + hægsta + fakliga + stigi + . + + + Hetta + má + gerast + í + samstarvi + við + royndar + serfrøðingar + , + sum + hava + drúgvar + royndir + við + líknandi + kanningum + . + + + Hetta + ger + , + at + til + ber + at + seta + kanningina + í + gongd + innan + stutta + tíð + . + +

+

+ + Vit + hava + eisini + kannað + møguleikarnar + at + nýta + tæn + ast + ur + frá + privatum + veitara + , + sum + hevur + drúgvar + royndir + innan + økið + og + sum + longu + bjóðar + kliniskar + ílegu + kanningar + eftir + altjóða + standardum + . + + + Hetta + er + ein + góður + møguleiki + , + ið + kann + nýtast + , + meðan + førleikarnir + verða + mentir + í + Sjúkrahúsverkinum + , + og + í + byrjanini + til + at + góðskutryggja + kanningina + . + + + Ein + slík + loysn + hevði + havt + við + sær + , + at + tilboðið + um + berara + kann + ing + kundi + verið + bjóðað + beinanvegin + . + +

+

+ + Vit + meta + , + at + prísurin + at + gera + kanningina + í + Føroyum + er + kappingarførur + og + eigur + at + raðfestast + sum + langtíðarloysn + . + + + 26 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Ymiskar + áskoðanir + eru + um + berarakanningar + . + + + Ein + áskoðan + er + , + at + berarakanningar + hava + til + endamáls + at + fyribyrgja + , + at + børn + verða + fødd + við + álvarsligum + ílegusjúkum + . + + + Orsøkirnar + kunnu + verða + etiskar + ( + minka + um + líðing + ) + , + fíggjarligar + ella + bæði + . + + + Ein + onnur + áskoðan + er + , + at + endamálið + er + at + geva + parinum + sjálv + ræði + – + parið + tekur + avgerðir + um + at + gerast + við + barn + út + frá + einum + upplýstum + grundarlagi24 + . + +

+

+ + Í + Føroyum + kenna + vit + til + seks + deyðiligar + ílegusjúkur + , + ið + ikki + kunnu + viðgerast + , + og + flestu + børnini + , + sum + hava + hesar + sjúkurnar + , + doyggja + í + fyrstu + barnaárunum + . + + + Summ + ar + av + hesum + sjúkum + elva + til + stóra + pínu + og + líðing + hjá + barninum + og + harvið + eisini + familjuni + . + + + Berara + kanning + fyri + slíkar + sjúkur + kann + síggjast + úr + fyribyrg + ingarliga + , + etiska + sjónarhorninum + , + har + fyri + byrg + ing + í + hesum + føri + tekur + støði + í + líðingini + hjá + børn + um + og + familjum + við + truplum + og + pínufullum + sjúkugongdum + . + +

+

+ + Ein + avleiðing + av + at + berarakanningar + verða + eitt + alment + tilboð + kann + vera + , + at + fólk + kenna + seg + vera + undir + samfelagsligum + trýsti + til + at + lata + seg + kanna + og + / + ella + til + at + velja + ávísar + gitnaðarmøguleikar + . + + + Spurna + kanningar + í + Føroyum + og + Hollandi + vísa + , + at + ávikavist + 29 + % + og + 26 + % + av + teimum + spurdu + eru + púra + samd + ella + samd + í + , + at + „ + Eitt + tilboð + um + berarakanning + kann + føra + til + , + at + fólk + kenna + seg + noydd + at + lata + seg + kanna + ” + 8 + , + 32 + . + + + Í + eini + kanning + frá + 2017 + vóru + sekstan + evropeiskir + kliniskir + genetikarar + spurdir + um + hugburð + til + berarakanning + . + + + Ein + teirra + segði + „ + Um + tú + hevur + tilboð + um + berarakanning + , + so + má + tað + lýsast + , + so + fólk + vita + av + tí + . + + + Men + um + tú + gert + eina + stóra + lýsingar + herferð + , + so + hugsa + fólk + , + at + tey + heldur + mugu + lata + seg + kanna + , + tí + annars + eru + tey + býtt + , + og + tey + eru + sjálvi + úti + um + tað + , + um + tey + fáa + eitt + sjúkt + barn26 + ” + . + + + Í + kunning + um + berarakanning + eigur + at + verða + lýst + greitt + , + at + talan + er + um + eitt + tilboð + til + teirra + , + sum + vilja + hava + tað + , + og + ikki + lýst + sum + tað + , + tit + eiga + at + gera + , + áðrenn + tit + fáa + tykkum + børn + . + + + Tað + hevur + týdning + , + at + einstaklingar + ella + pør + út + frá + neyvari + kunning + um + kanningina + , + um + møgulig + úrslit + og + avleiðingar + av + úrslitum + , + sjálvboðið + velja + at + kanna + seg + , + og + at + tey + hava + atgongd + til + ráðgeving + , + ið + objektivt + skal + stuðla + einstaklinginum + í + at + taka + avgerð + í + samsvari + við + egin + virði + . + +

+

+ + Summi + stúra + fyri + , + at + eitt + tilboð + um + berarakanning + hevur + við + sær + , + at + lívið + hjá + teimum + børnum + , + sum + liva + við + sjúkunum + , + missur + virði + ella + hevur + við + sær + , + at + arbeitt + ikki + verður + líka + hart + fyri + at + finna + eina + viðgerð33 + . + + + Tað + er + av + stórum + týdningi + , + at + góð + tilboð + framhaldandi + finnast + og + verða + ment + til + tey + børnini + , + ið + verða + fødd + við + sjúkunum + . + +

+

+ + Hvat + ger + vitanin + um + berarastatus + við + einstaklingar + ? + + + Vitan + um + berarastatus + kann + hugsast + at + hava + neiliga + ávirkan + á + summi + viðvíkjandi + ótta + , + stúran + og + sjálv + mettari + heilsu + . + + + Summar + kanningar + vísa + nei + liga + ávirkan + av + vitanini + at + vera + berari23 + , + 33 + – + 35 + , + meðan + aðrar + vísa + , + at + sálarliga + støðan + ikki + , + ella + næstan + ikki + , + ávirkast + neiliga + , + um + kunning + og + ráð + geving + áðrenn + kanningina + er + góð23 + , + 25 + . + + + Vitan + um + arvafrøði + , + arva + gongdir + og + ílegusjúkur + hevur + ávirkan + á + , + hvussu + úrslit + um + berarastatus + ávirka + einstaklingin36 + . + +

+

+ + Í + Volendam + í + Hollandi + hava + íbúgvar + síðan + 2012 + fingið + tilboð + um + kanning + fyri + fýra + álvarsligar + ílegusjúkur + sum + , + eins + og + í + Føroyum + , + hava + høgan + títtleika + or + sakað + av + upprunaílegubroytingum12 + , + 37 + . + + + Tilboðið + um + berarakanning + varð + eftirmett + í + 201412 + . + + + Í + eftirmetingini + vóru + 337 + fólk + millum + annað + spurd + um + ávirkan + á + sálarheilsu + og + avleiðingar + av + úrslitum + . + + + Av + 337 + kannaðum + vóru + 108 + berarar + av + minst + einari + av + viðkomandi + ílegubroytingunum + , + og + átta + berarapør + vóru + funnin + . + + + Samrøður + vórðu + gjørdar + við + sjey + berarapør12 + . + + + Eftirmetingin + vísti + , + at + 63 + % + vóru + stúrin + , + meðan + tey + bíðaðu + eftir + úrslitum + , + og + 3 + % + kendu + seg + eisini + stúrin + , + eftir + at + tey + høvdu + fingið + úrslitini + . + + + Luttakarar + vóru + mest + óttafullir + , + áðrenn + teir + høvdu + fingið + kunning + um + kanningina + , + og + óttin + var + minkaður + nógv + , + bæði + hjá + berarum + og + ikkiberarum + , + tríggjar + mánaðir + eftir + kanningina12 + . + + + Ongin + týðandi + munur + var + á + kensluni + av + ótta + millum + +

+

+ + Møguligar + etiskar + avleiðingar + av + tilmælinum + 27 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + berarar + og + ikkiberarar + . + + + Berarapør + kendu + í + fyrstu + atløgu + skelk + , + fjáltur + , + sorg + og + vónbrot + . + + + Berarapør + vóru + ikki + ávirkað + av + , + at + tey + persónliga + vóru + berarar + , + men + heldur + viðvíkjandi + tí + , + at + tað + varð + truplari + at + fáa + børn12 + . + + + Ein + kvinna + úr + einum + berarapari + segði + , + at + tá + úrslitið + var + sodnað + hjá + henni + , + var + hon + glað + um + at + kenna + úrslitið + , + tí + hon + kundi + gera + nakað + við + tað + . + + + Ein + onnur + segði + , + at + spontaniteturin + við + at + gerast + við + barn + var + horvin + , + og + hon + hevði + hugsað + , + hvussu + tað + hevði + verið + , + um + hon + var + lukkuliga + óvitandi + og + fekk + eitt + frískt + barn12 + . + + + Øll + sjey + berarapørini + høvdu + tó + kannað + seg + aftur + , + skuldu + tey + tikið + støðu + umaftur + . + + + Einstaklingar + vóru + eisini + sera + væl + nøgdir + við + berarakanningina + , + og + 97 + % + høvdu + valt + at + kannað + seg + aftur + . + + + Tveir + berarar + og + tríggir + ikkiberarar + vistu + ikki + , + um + tey + høvdu + latið + seg + kannað + aftur12 + . + +

+

+ + Ein + minni + kanning + varð + gjørd + av + luttakarum + til + berara + skreening + fyri + cystiska + fibrosu + og + blóðsjúkur + í + Hollandi + . + + + Luttakarar + svaraðu + spurnabløðum + eina + viku + , + og + aftur + tríggjar + mánaðir + eftir + , + at + teir + fingu + úrslitini + frá + kanningini + . + + + Sjey + berarar + vórðu + funnir + . + + + Yvirskipað + kendu + luttakarar + ikki + ótta + , + tá + kanningin + varð + gjørd + , + og + meðan + tey + bíðaðu + eftir + úrslitunum + . + + + Tveir + berarar + kendu + tó + ótta + eina + viku + eftir + , + at + tey + høvdu + fingið + úrslit + , + og + ein + berari + kendi + ótta + tríggjar + mánaðir + eftir + , + at + viðkomandi + hevði + fingið + síni + úrslit + . + + + Ongin + ávirkan + var + á + sjálvmetta + heilsu + hjá + berarunum23 + . + +

+

+ + Eftirmeting + er + eisini + gjørd + av + berarakanning + ar + til + boðnum + í + Quebec + , + har + samrøður + eisini + vórðu + gjørdar + við + 15 + berarapør14 + . + + + Kanningin + vísti + , + eins + og + hinar + , + at + berarapør + , + vóru + skelkað + , + kedd + , + tikin + á + bóli + ella + strongd + , + tá + tey + fingu + síni + úrslit + . + + + Tá + ein + tíð + tað + verði + seg + dagar + til + mánaðir + – + var + fráliðin + , + vórðu + tey + kortini + glað + fyri + , + at + tey + høvdu + latið + seg + kannað + , + og + tey + høvdu + øll + gjørt + tað + aftur14 + . + + + Onkur + teirra + kendi + seg + hepna + / + n + , + at + tey + vistu + , + at + tey + vóru + eitt + berarapar + , + tí + so + kundu + tey + taka + avgerðir + út + frá + tí + . + +

+

+ + Ílegukanningar + vinda + uppá + seg + og + tí + verður + eisini + alsamt + vanligari + at + vita + , + um + tú + ert + berari + av + onkrari + ílegubroyting + . + + + Sum + áður + nevnt + , + vísti + stóra + berarakanningin + í + Avstralia + , + har + knapt + 1300 + ílegur + vórðu + kannaðar + , + at + 92,7 + % + av + luttakarunum + vóru + berar + ar + av + minst + einari + sjúkuelvandi + ílegubroyting9 + . + + + Við + tíðini + kann + væntast + , + at + neiliga + ávirkanin + , + sum + berarar + kunnu + kenna + sær + , + minkar + , + so + hvørt + sum + tað + verður + alsamt + vanligari + at + kenna + sínar + egnu + ílegubroytingar + . + +

+

+ + Kensla + av + mismuni + ella + stigmatisering + Ein + møguligur + vansi + við + berarakanning + er + , + at + berarar + og + tey + , + ið + eru + sjúk + , + uppliva + mismun + ella + stig + mati + sering + . + +

+

+ + Ein + kanning + av + 1825 + ára + gomlum + bretum + , + gevur + ábendingar + um + , + at + ungir + bretar + ikki + skilja + , + hvat + tað + inniber + at + vera + berari38 + . + + + Kanningin + , + sum + var + gjørd + av + 25 + einstaklingum + , + sum + ikki + vóru + berarar + , + vísti + , + at + tey + ímyndaðu + sær + , + at + berarar + uppliva + stig + mati + sering + og + væntaðu + , + at + teir + høvdu + trupult + við + parløgum + , + tí + at + onnur + døma + tey + út + frá + teirra + berarastøðu + . + + + Sum + heild + var + eyðsæð + , + at + tey + ungu + ikki + høvdu + nógva + vitan + um + at + vera + berari + . + + + T.d. + segði + ein + soleiðis + : + „ + Eg + giti + , + tað + kundi + blivið + ringt + at + funnið + onkran + at + fingið + børn + saman + við + , + um + eg + havi + eina + ordi + liga + álvarsliga + ílegubroyting + ” + 38 + . + + + Kanningin + gev + ur + ábendingar + um + , + at + summi + av + teimum + ungu + høvdu + ta + fatan + , + at + tað + ikki + var + ynskiligt + at + vera + í + par + lagi + við + einum + berara38 + . + + + Kanningin + var + ikki + stór + og + gjørd + í + 2021 + . + + + Tað + sást + , + at + tey + ungu + høvdu + lyndi + til + at + samanbera + tað + at + vera + berari + við + at + hava + COVID19 + , + men + vera + asymptomatisk + / + ur38 + . + + + Ivasamt + er + , + hvussu + væl + hesi + úrslitini + millum + bretsk + ung + umboða + ung + í + Føroyum + . + + + Orsaka + av + CTD + og + høga + títt + leikanum + av + øðrum + ílegusjúkum + í + Føroyum + hava + føroysk + ung + væntandi + størri + vitan + um + ílegu + sjúkur + enn + vanligi + bretin + millum + 18 + og + 25 + ár + . + + + Tó + mugu + vit + tryggja + okkum + , + at + fólk + veruliga + skilja + , + hvat + tað + merkir + at + vera + berari + . + + + Tí + eigur + læran + um + arva + gongdir + og + ílegusjúkur + at + verða + uppraðfest + í + fólka + skúla + og + á + miðnámi + . + +

+

+ + Fyri + at + kanna + avleiðingar + og + ávirkan + av + berara + kanning + mælir + arbeiðsbólkurin + til + , + at + berara + kann + ingin + verður + eftirmett + eftir + tvey + ár + , + har + kunning + áðrenn + kanningina + , + ráðgeving + , + fatan + av + úrslitum + , + ávirkan + á + sálarheilsu + , + samfelagsligt + trýst + og + stigmatisering + verður + eftirmett + . + + + í + fólkaskúlanum + og + á + miðnámi + um + ílegusjúkur + og + arvagongdir + verður + uppraðfest + . + + + 13 + . + + + Mælt + verður + til + , + at + berarakanning + verður + eftirmett + eftir + tvey + ár + . + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + heldur + , + at + tørvur + er + á + at + gera + broytingar + í + lógarverkinum + í + sambandi + við + at + seta + berarakanningina + í + verk + . + + + Niðanfyri + verður + greitt + frá + lógarbroytingum + , + sum + mælt + verður + til + at + gera + . + + + 1 + ) + Kunning + um + sjálvsavgerðarrætt + og + krav + um + skrivliga + kunning + +

+

+ + Sambært + galdandi + kunngerð + skal + sjúklingurin + lata + eitt + kunnað + samtykki + til + viðgerð + . + + + Kunningin + skal + gevast + munnliga + og + eigur + at + verða + stuðlað + við + skriv + ligum + tilfari + í + sambandi + við + størri + inntriv + og + samansettar + viðgerðir + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + í + sambandi + við + hesa + kunning + eigur + sjúklingurin + eisini + at + verða + kunnaður + um + síni + rættindi + til + at + gera + av + , + um + genetiskar + upp + lýsingar + , + sum + stava + frá + lív + runnum + tilfari + í + sam + bandi + við + viðgerð + , + og + sum + er + í + varðveitslu + hjá + Heilsu + stýr + inum + ella + Sjúkra + húsverkinum + , + einans + kann + nýtast + til + viðgerð + av + við + komandi + og + til + endamál + , + ið + hava + tætt + sam + band + við + hetta + . + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + harumframt + til + , + at + oman + fyri + nevnda + kunning + eigur + at + verða + givin + skrivliga + . + + + Eitt + krav + um + skrivliga + kunning + stuðlar + sjálvræðinum + hjá + sjúklinginum + og + førleikum + hansara + at + taka + avgerðir + á + upplýstum + grundarlagi + – + tað + er + , + at + kravið + avmarkar + misskiljingar + , + gevur + møguleika + fyri + at + lesa + kunningartilfarið + í + egnum + tempo + og + tryggjar + , + at + skjalprógv + er + fyri + , + at + kunningin + er + farin + fram + . + + + 2 + ) + Berarakanning + til + ávísan + bólk + +

+

+ + Í + hesum + tilmæli + verður + mælt + til + , + at + berarakanning + fyrst + og + fremst + verður + bjóðað + pørum + , + ið + planleggja + at + fáa + eitt + barn + . + + + Harumframt + er + eitt + aldurskrav + , + sum + í + útgangsstøðinum + er + 1845 + ár + . + + + Hesi + krøv + víkja + frá + meginreglunum + um + ókeypis + viðgerð + frá + Sjúkra + hús + verkinum + til + ávikavist + persónar + , + sum + búgva + í + Føroyum + , + og + persónar + , + sum + ikki + búgva + í + Før + oyum + , + sambært + § + 5 + og + § + 6 + í + Sjúkrahúsverklógini + . + + + Mett + verður + tí + , + at + tørvur + verður + á + at + gera + eina + lógarbroyting + í + Sjúkrahúsverklógini + . + + + Verður + tilboðið + staðsett + aðrastaðni + enn + í + Sjúkrahúsverkinum + , + er + tørvur + helst + eisini + á + lógarbroyting + . + + + verða + gjørdar + í + samband + við + tilboð + um + berarakanning + . + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Í + mótsetning + til + berarakanning + , + sum + kann + veitast + komandi + foreldrum + , + er + pinkubarnaskreening + ein + kanning + av + nýføddum + børnum + . + +

+

+ + Av + tí + at + berarar + av + víkjandi + ílegusjúkum + eru + frískir + , + vita + foreldur + oftast + ikki + , + at + tey + eru + berarar + , + og + illgruni + er + tí + ikki + um + sjúku + hjá + tí + nýfødda + . + + + Nógvar + sjúkur + kunnu + koma + til + sjóndar + tímar + ella + dagar + eftir + føðing + og + kunnu + verða + lívshættisligar + fyri + nýfødda + barnið + . + + + Hesar + , + at + síggja + til + fjaldu + sjúkur + , + eru + orsøk + til + , + at + ein + blóðroynd + verður + tikin + úr + hælinum + á + nýfødda + barninum + 2478 + tímar + eftir + føðing + – + sokallaða + PKUroyndin + . + + + PKU + stendur + fyri + phenylketonuria + , + og + var + fyrsta + sjúkan + , + ný + føðingar + vórðu + kannaðir + fyri + . + + + Í + Føroyum + byrjaði + pinku + barnaskreening + í + 1986 + , + og + vit + fylgja + donsku + pinku + barnaskreeningini + , + sum + hevur + verið + dagførd + javnan + síðstu + árini + . + + + Føroysku + PKUkortini + verða + kannað + á + Statens + Serum + Institut + í + Danmark + . + + + Í + dag + verður + kannað + fyri + 25 + sjúkur + á + PKUkortinum + , + m.a. + CTD + , + holocarboxylase + synthetasu + ( + HLCS + ) + defekt + og + cystiska + fibrosu + , + sum + hava + serliga + høgan + títtleika + í + Føroyum + ( + Talva + 2 + ) + . + + + Títtleikin + av + glykogengoymslubreki + er + eisini + høgur + í + Føroyum + , + men + hesa + sjúkuna + vera + børn + ikki + kannaði + fyri + á + PKU + kortinum + . + +

+

+ + Við + núverandi + pinkubarnaskreening + kunnu + serliga + CTD + og + HLCSkanningin + vísa + følsk + negativ + úrslit + , + t.e. + kanningin + staðfestir + ikki + sjúku + , + hóast + barnið + hevur + sjúkuna43 + . + + + Ein + orsøk + til + følsk + negativu + úrslitini + er + , + at + evni + verða + mátað + í + blóðroynd + frá + barninum + 4872 + tímar + eftir + føðing + , + tá + evni + frá + mammuni + enn + eru + í + blóðinum + hjá + barninum + og + kunnu + ávirka + mátingina + . + + + Vegna + høga + títtleikan + av + CTD + er + ein + eyka + 4vikurs + CTDkanning + til + føroysk + børn + . + + + Tað + vísir + seg + tó + , + at + útvið + helvtin + ( + 44 + % + ) + av + børnunum + ikki + verða + kannað + eftir + 4 + vikur + . + + + Hetta + hóast + seinna + CTDkanningin + hevur + til + endamáls + at + finna + tey + við + følsk + negativum + úrslitum44 + . + + + Av + tí + at + títtleikin + av + sjúkunum + í + Føroyum + er + so + høgur + , + eru + vit + í + lutfalsliga + størri + vanda + fyri + at + fáa + følsk + negativ + úrslit + samanborið + við + Danmark7 + , + 45 + . + +

+

+ + Í + Føroyum + hava + vit + sum + sagt + eina + fjórðu + sjúku + , + sum + ikki + er + partur + av + pinkubarnaskreeningini + . + + + Tað + er + glykogengoymslubrek + IIIa + ( + GSDIIIa + ) + , + ið + hevur + ein + roknaðan + títtleika + í + Føroyum + uppá + 1 + av + 360042 + . + + + Uttanlands + er + sjúkan + sera + sjáldsom + . + + + Føroysk + børn + við + GSDIIIa + fáa + staðfest + sjúkuna + , + tá + sjúkutekin + vísa + seg + , + ofta + um + 1 + árs + aldur + . + + + Stórur + skaði + kann + vera + hendur + , + áðrenn + børnini + koma + í + viðgerð + , + eitt + nú + hjartasjúka46 + . + +

+

+ + Pinkubarnaskreeningin + eigur + at + verða + snikkað + betur + til + føroyska + tørvin + og + ílegusjúkur + , + sum + hava + serliga + høgan + títtleika + í + Føroyum + . + + + Kanningar + á + PKUkort + inum + eru + fyri + tað + mesta + mátingar + av + evnum + í + blóðinum + ( + biokemisk + kanning + ) + , + og + bio + kem + iskar + kann + ingar + finnast + ikki + fyri + allar + sjúkur + , + eitt + nú + GSDIIIa + . + + + Harafturat + verða + á + leið + 62.000 + børn + kannað + árliga + í + donsku + PKUpinkubarna + skreen + ingini43 + , + sum + føroysk + og + grønlendsk + børn + eru + partur + av. + Av + tí + at + føroysku + børnini + eru + ein + so + lítil + brotpartur + av + samlaðu + kanningunum + , + er + sera + torført + at + fáa + serføroyskar + sjúkur + við + í + kanningina + . + + + 2 + . + + + Pinkubarnaskreening + +

+

+ + Sjúka + +

+

+ + Ílega + +

+

+ + Beraratíttleiki + Kelda + +

+

+ + Primary + carnitine + deficiency + ( + CTD + ) + +

+

+ + SLC22A51 + : + 9107,39 + +

+

+ + Holocarboxylase + synthetase + deficiency + ( + HLCS + ) + +

+

+ + HLCS1 + : + 2240 + +

+

+ + Cystic + fibrosis + +

+

+ + CFTR1 + : + 2441 + +

+

+ + Glykogengoymslubrektypa + IIIa + ( + GSDIIIa + ) + +

+

+ + AGL1 + : + 3042 + +

+

+ + Talva + 2 + – + Títtleikin + av + fýra + sjúkum + við + høgum + títtleika + , + sum + kunnu + viðgerast + . + + + Sjúkurnar + verða + lýstar + í + Fylgiskjali + 4 + 30 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + 31 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Ílegukanningar + sum + ískoyti + til + +

+

+ + PKU-pinkubarnaskreening + Vit + kenna + ílegubroytingarnar + , + sum + eru + orsøk + til + CTD + , + HLCS + , + cystiska + fibrosu + og + GSDIIIav39 + , + 41 + , + 42 + , + 47 + hjá + føroyskum + børnum + . + + + Tí + ber + til + at + kanna + nýføðingar + fyri + júst + hesar + ílegubroytingar + sum + eitt + ískoyti + til + verandi + PKUkanning + . + + + Hetta + hevði + tryggjað + kanning + og + rættstundis + viðgerð + fyri + GSDIIIa + , + samstundis + sum + tað + hevði + minkað + um + vandan + við + følsk + negativum + úrslitum + fyri + CTD + og + HLCS + . + +

+

+ + Um + bert + verður + hugt + at + teimum + kendu + ílegu + broyt + ingunum + , + finna + vit + ikki + nýggjar + ella + inn + fluttar + ílegubroytingar + . + + + Tí + er + umráðandi + , + at + vit + fram + hald + andi + eisini + máta + mongdina + av + ymiskum + evnum + í + blóðinum + á + barninum + , + t.d. + karnitin + . + + + Hetta + kallast + biokemisk + kanning + . + + + Uppstanda + nýggj + ar + sjúkuelvandi + ílegubroytingar + , + so + ávirkar + tað + biokemi + úrslitini + , + og + børnini + eiga + á + tann + hátt + at + verða + funnin + , + hóast + ílegubroytingin + ikki + verður + funnin + . + +

+

+ + Ílegukanning + saman + við + vanligu + PKUkann + ingina + kann + betra + um + skreeningina + hjá + føroysk + um + børnum + . + + + Fyri + at + sjúkur + hóska + seg + til + pinku + barna + skreening + ella + PKUkanning + , + skulu + nakrar + treytir + lúkast + . + + + Wilson + og + Jungner + settu + hesar + treytir + í + 196848 + , + og + eru + tær + framvegis + grundarlag + undir + av + gerð + um + , + tá + nýggjar + kanningar + verða + lagd + ar + afturat + PKUkanningini + . + + + Sjúkur + , + sum + eru + part + ur + av + pinkubarnaskreeningini + , + skulu + kunna + við + ger + ast + , + og + viðgerð + skal + betra + munandi + um + útlit + ini + hjá + barn + inum + við + sjúkuni + . + + + Glykogengoymslu + brek + GSDIIIa + lýkur + treytirnar + fyri + at + vera + við + í + pinku + barna + skreening + . + + + ílegukanning + fyri + CTD + , + HLCS + , + cystiska + fibrosu + og + GSDIIIa + verður + gjørd + av + føroyskum + nýføðingum + sum + ískoyti + til + verandi + pinkubarnaskreening + . + +

+

+ + Kanningarhátturin + , + sum + skotið + verður + upp + at + nýta + til + berarakanning + , + kann + til + fyrimunar + eisini + nýtast + til + ílegukanning + av + nýføðingum + . + + + Sostatt + er + tað + ein + kostnaður + fyri + at + gera + ílegukanningar + av + nýføðingum + og + berarakanning + av + vaksnum + fólki + – + men + í + pinkubarnaskreening + verður + bert + kannað + fyri + tær + ílegusjúkurnar + , + sum + kunnu + viðgerast + . + + + At + hava + pinkubarnaskreening + og + berarakanning + í + somu + kanning + tryggjar + eina + reglusama + arbeiðsgongd + , + og + tað + er + bíligari + , + tá + fleiri + royndir + verða + ílegukannaðar + samstundis + . + +

+

+ + Royndir + frá + einari + granskingarverkætlan + við + pinkubarnaskreening + hevur + víst + , + at + tað + letur + seg + gera + at + taka + hælblóð + frá + nýføðingum + á + eitt + kort + fyri + seg + til + ílegukanningar + , + tá + PKU + – + blóðroyndin + verður + tikin + . + +

+

+ + Kostnaðarmetingin + fyri + ílegukanning + sum + ískoyti + til + PKUpinkubarnaskreening + er + tann + sama + sum + fyri + berarakanning + . + + + Í + báðum + kostnaðarmetingunum + er + hædd + tikin + fyri + , + at + fleiri + royndir + verða + kannaðar + samstundis + . + + + Á + leið + 600 + børn + verða + fødd + í + Føroyum + um + árið + , + og + hvør + roynd + kostar + knappar + 1.000 + kr. + Árligi + raksturin + er + ein + og + sami + fyri + ílegukanning + , + óansæð + um + talan + er + um + pinkubarnaskreening + ella + berarakanning + ( + sí + s. + 21 + ) + . + + + 32 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Kostnaðarmeting + fyri + ílegukanning + av + pinkubørnum + +

+

+ + Greiningarkostnaður + per + barn + ( + kr + ) + +

+

+ + Rakstur + árliga + ( + kr + ) + +

+

+ + Ílegukanning + og + greining + 1.000 + +

+

+ + Telduskipanir + og + lisensir + 20.000 + +

+

+ + Starvsfólk + og + førleikamenning + +

+

+ + Bioanalytikari250.000 + – + 300.000 + +

+

+ + Arvafrøðilig + ráðgeving150.000 + +

+

+ + Biotøkningur + / + bioinformatikari150.000 + +

+

+ + Árligur + kostnaður600.000570.000 + – + 620.000 + +

+

+ + Kanningarhátturin + er + tann + sami + fyri + berarakanning + og + pinkubarnakanning + , + og + árligi + raksturin + er + saml + aður + fyri + bæði + . + + + Afturat + árliga + rakstrinum + kostar + kann + ingin + á + leið + 1.000 + kr + fyri + hvørja + roynd + . + + + Sostatt + er + kostnaðarmetingin + fyri + ílegukanning + til + pinku + barnaskreening + bert + greiningarkostnaður + uppá + 1.000 + kr + per + barn + , + mett + til + 600 + børn + per + ár + . + + + 33 + +

+

+ + 3 + . + + + Tilmælini + +

+

+ + Nr + +

+

+ + Tilmæli + +

+

+ + Viðmerking + +

+

+ + Rakstur + árliga + +

+

+ + Útreiðslur + +

+

+ + Tíðarætlan1 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + berarakanning + fyri + deyðiligar + ílegusjúkur + , + sum + ikki + kunnu + viðgerast + . + +

+

+ + Kostnaðurin + av + kanningini + er + 1.000 + kr + per + persón + , + og + metingin + er + gjørd + fyri + 750 + fólk + árliga + ( + Útreiðslur + ) + . + +

+

+ + Rakstur + fevnir + um + starvsfólk + og + aðra + útgerð + . + +

+

+ + Kanningarhátturin + kann + vera + klárur + 1.aug + 2025 + . + + + 570.000 + – + 620.000750.000 + ( + árliga + ) + 1.aug + 20252 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + berarakanning + fyri + +

+

+ + SUCLA2 + , + AicardiGoutières + Syndrom + , + +

+

+ + TBCD + , + +

+

+ + PAICS + , + Potters + syndrom + / + systunýru + og + Junctional + +

+

+ + Epidermiolysis + Bullosa + verður + bjóðað + í + Føroyum + . + +

+

+ + Hesar + seks + sjúkur + við + høgum + títtleika + í + Føroyum + eru + álvarsligar + , + deyðiligar + og + kunnu + ikki + viðgerast + . + +

+

+ + Sí + kostnaðarmeting + og + tíðarætlan + í + tilmæli + nr.1 + --- + 3 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + borgarin + meldar + seg + til + berarakanning + á + +

+

+ + Vanganum + ella + á + heimasíðunum + hjá + Heilsustýrinum + og + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Vangi + skal + stovnast + undir + Heilsustýrinum + . + + + - + 100.000 + ( + eingangs + ) + 1.aug + 20254 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + berarakanning + fyrst + og + fremst + verður + bjóðað + pørum + , + ið + planleggja + at + gerast + við + barn + . + +

+

+ + Endamálið + við + kanningini + er + at + geva + komandi + foreldrum + møguleika + at + lata + seg + kanna + , + áðrenn + kvinnan + gerst + við + barn + . + + + --- + 5 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + kanningartilboðið + er + til + pør + millum + 18 + og + 45 + ár + . + + + Tó + kann + ein + maki + hjá + berara + fáa + tilboðið + óansæð + aldur + . + +

+

+ + Aldursmarkið + er + í + útgangsstøðinum + 1845 + ár + . + +

+

+ + Tó + kunnu + einstaklingar + , + sum + ikki + eru + í + hesum + aldursbólkinum + lata + seg + kanna + , + um + makin + er + berari + . + + + --- + 6 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + kunning + og + undirvísing + verður + givin + á + +

+

+ + Vanganum + og + heimasíðunum + hjá + Heilsustýrinum + og + Sjúkrahúsverkinum + . + +

+

+ + Sí + kostnaðarmeting + og + tíðarætlan + í + tilmæli + nr. + 3 + . + + + --- + 7 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + kanningarúrslit + hjá + einum + pari + verða + givin + hvørjum + persóni + sær + , + um + tey + vilja + tað + . + +

+

+ + Einstaklingar + eiga + at + fáa + møguleika + at + velja + , + um + tey + vilja + hava + úrslit + sum + einstaklingar + ella + sum + par + . + +

+

+ + Tað + seinna + er + til + tey + sum + bert + vilja + vita + um + tey + eru + í + vanda + fyri + at + fáa + eitt + barn + við + einari + av + sjúkunum + , + men + ikki + vilja + vita + hvørjar + ílegubroytingar + tey + bera + . + + + --- + 8 + +

+

+ + Arvafrøðilig + ráðgeving + eigur + at + standa + berarapørum + og + berarum + í + boði + , + ímeðan + onnur + úrslit + verða + borin + aftur + ígjøgnum + +

+

+ + Vangan + ella + teldupost + . + +

+

+ + Kostnaðurin + er + íroknaður + rakstur + árliga + í + tilmæli + nr.1 + . + + + -- + 1.sept + 2025 + 34 + +

+

+ + Kunning + og + ráðgeving + skal + vera + tøk + umvegis + +

+

+ + Vangan + og + telefonlinju + . + +

+

+ + Kostnaður + íroknaður + í + tilmæli + nr. + 1 + og + nr. + 3 + . + + + -- + 1.sept + 202510 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + at + gera + málrættaða + kanning + fyri + ávísar + ílegubroytingar + til + berarakanningina + +

+

+ + Sí + kostnaðarmeting + og + tíðarætlan + í + tilmæli + nr.1 + . + + + --- + 11 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + eitt + tilboð + um + berarakanning + skal + vera + atkomuligt + fyri + øll + , + sum + vilja + tað + , + óansæð + fíggjarliga + støðu + . + +

+

+ + Um + brúkaragjald + uppá + 200 + kr + verður + sett + , + er + inntøkan + 150.000 + kr + árliga + ( + 750 + fólk + árliga + ) + . + +

+

+ + Umsitingarkostnaðurin + av + egingjaldi + er + ikki + mettur + . + + + - + 12 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + undirvísing + í + fólkaskúlanum + og + á + miðnámi + um + ílegusjúkur + og + arvagongdir + verður + uppraðfest + . + +

+

+ + Undirvísingartilfar + skal + gerast + í + samstarvi + við + Nám + . + + + ? + + + ? + 15.aug + 202513 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + berarakanning + verður + eftirmett + eftir + tvey + ár + . + +

+

+ + Heilsustýrið + Heilsugranskingareindin + ella + Setrið + standa + fyri + kanning + . + + + ? + + + ? + 202714 + +

+

+ + Mælt + verður + til + , + at + lógarbroytingar + verða + gjørdar + í + samband + við + tilboð + um + berarakanning + . + +

+

+ + Kunning + um + sjálvsavgerðarrætt + og + krav + um + skrivliga + kunning + skal + setast + inn + , + umframt + broytingar + í + Sjúkrahúsverklógini + viðv. + aldursmarki + . + + + 1.jan + 202615 + +

+

+ + Arbeiðsbólkurin + mælir + til + , + at + ílegukanning + fyri + CTD + , + HL + +

+

+ + CS + , + cystiska + fibrosu + og + GSDIIIa + verður + gjørd + av + føroyskum + nýføðingum + sum + ískoyti + til + verandi + pinkubarnaskreening + . + +

+

+ + Árligi + raksturin + er + kostnaðarmettur + í + tilmæli + nr.1 + . + + + Útreiðslurnar + vísa + til + kanningarkostnað + , + sum + er + 600.000 + kr + fyri + 600 + børn + . + + + - + 600.000 + ( + árliga + ) + 1.aug + 2025 + +

+

+ + Talva + 3 + - + +

+

+ + Tilmælini + , + kostnaður + og + tíðarætlan + . + +

+

+ + Tíðarætlanin + vísir + til + , + nær + einstøku + tilmælini + kunnu + vera + klár + . + + + 35 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Keldulisti + 1 + . + + + Mann + , + A. + E. + , + Magnussen + , + E. + & + Tillquist + , + +

+

+ + Front + Genet + 15 + , + 1462736 + ( + 2024 + ) + .2 + . + + + Strøm + , + K. + W. + P. + og + H. + P. + 2 + . + + + Íbúgvaviðurskifti + . + + + in + Javnstøða + p213 + ( + Nám + , + 2015 + ) + .3 + . + + + Hagstova + Føroya + . + + + Fólkatal + et + al + . + +

+

+ + Brain + 130 + , + 853 + – + 861 + ( + 2007 + ) + .5 + . + + + Carrozzo + , + R. + et + al + . + + + SuccinateJ + Inherit + Metab + Dis + 39 + , + 243 + – + 252 + ( + 2016 + ) + .6 + . + + + Rasmussen + , + J. + et + al + . + + + Residual + OCTN2 + transporter + activity + , + carnitine + levels + and + symptoms + correlate + in + patients + with + primary + carnitine + deficiency + . + + + Mol + Genet + Metab + Rep + 1 + , + 241 + – + 248 + ( + 2014 + ) + .7 + . + + + Steuerwald + , + U. + et + al + . + + + Neonatal + Screening + for + Primary + Carnitine + Deficiency + : + Lessons + Learned + from + the + Faroe + Islands + . + + + Int + J + Neonatal + Screen + 3 + , + 1 + ( + 2017 + ) + .8 + . + + + Helmsdal + , + E. + F. + & + Petersen + , + M. + S. + Beraraet + al + . + + + Nationwide + , + Couple + Hagstova + Føroya + . + + + https://hagstova.fo/fo/folk/folkatal/folkatal.4 + . + + + Ostergaard + , + E. + CoA + ligase + deficiency + due + to + mutations + in + SUCLA2 + and + SUCLG1 + : + phenotype + and + genotype + correlations + in + 71 + patients + . + + + kanning + fyri + ílegusjúkur + Hvat + halda + føroyingar + ? + + + https://drive.google.com/file/d/1 + DIrKVwsO8n8BrRB0bA0O41mbnQAow4N + / + view + ( + 2024 + ) + .9 + . + + + Kirk + , + E. + P. + Based + +

+

+ + Genetic + Carrier + Screening + . + + + New + England + Journal + of + Medicine + 391 + , + 1877 + – + 1889 + ( + 2024 + ) + .10 + . + + + Delatycki + , + M. + B. + et + al + . + + + International + perspectives + on + the + implementation + of + reproductive + carrier + screening + . + + + Prenat + Diagn + 40 + , + 301 + – + 310 + ( + 2020 + ) + .11 + . + + + Gouvernement + du + Québec + . + +

+

+ + European + Journal + of + Human + Genetics + 26 + , + 166 + ( + 2018 + ) + .13 + . + + + Anderson + , + S. + Current + State + of + Dor + SaintJean + , + Charlevoix + and + HauteCôteNord + | + Gouvernement + du + Québec + . + + + https://www.quebec.ca/ + en + / + health + / + adviceandprevention + / + screeningandcarriertestingoffer + / + offerofcarrierscreeningtestsforfour + recessivegeneticdisordersinpeoplefrom + theregionsofsaguenaylacsaintjean + charlevoixandhautecotenord + ( + 2022 + ) + .12 + . + + + Mathijssen + , + I. + B. + +

+

+ + MCN + The + American + Journal + of + Maternal + / + Child + Nursing + 48 + , + 266 + – + 272 + ( + 2023 + ) + .14 + . + + + Tardif + , + J. + , + Pratte + , + A. + & + Laberge + , + A. + M. + +

+

+ + Review + . + + + JAMA + 329 + , + 1859 + – + 1871 + ( + 2023 + ) + .16 + . + + + Grønborg + , + S. + et + al + . + +

+

+ + European + Journal + of + Human + Genetics + 26 + , + 1512 + – + 1520 + ( + 2018 + ) + .17 + . + + + Danielsen + , + K. + E. + , + Wevers + , + R. + & + +

+

+ + Steuerwald + , + U. + High + Carrier + Frequencies + of + Severe + , + Childhood + Onset + Disorders + in + the + Faroe + Islands + . + + + ( + 2025 + ) + .36 + +

+

+ + 18 + . + + + Dugger + , + C. + et + al + . + +

+

+ + J + Genet + Couns + 30 + , + 606 + – + 615 + ( + 2021 + ) + .19 + . + + + Modra + , + L. + J. + , + Massie + , + R. + J. + & + Delatycki + , + +

+

+ + M. + B. + Ethical + considerations + in + choosing + a + model + for + populationbased + cystic + fibrosis + carrier + screening + . + + + Medical + Journal + of + Australia + 193 + , + 157 + – + 160 + ( + 2010 + ) + .20 + . + + + Marteau + , + T. + M. + et + al + . + +

+

+ + J + Psychosom + Res + 33 + , + 7 + – + 16 + ( + 1989 + ) + .21 + . + + + Clausen + , + H. + , + Brandt + , + N. + J. + , + Schwartz + , + M. + & + Skovby + , + F. + Psychological + and + social + impact + of + carrier + screening + for + cystic + fibrosis + among + pregnant + women + — + a + pilot + study + . + + + Clin + Genet + 49 + , + 200 + – + 205 + ( + 1996 + ) + .22 + . + + + Capalbo + , + A. + et + al + . + + + Optimizing + clinical + exome + design + and + parallel + genePLoS + Genet + 15 + , + e1008409 + ( + 2019 + ) + .23 + . + + + Lakeman + , + P. + et + al + . + + + ThreeGenetics + in + Medicine + 2008 + 10:11 + 10 + , + 820 + – + 830 + ( + 2008 + ) + .24 + . + + + De + Wert + , + G. + M. + W. + R. + , + Dondorp + , + W. + testing + for + recessive + genetic + conditions + in + preconception + carrier + screening + : + Translational + research + genomic + data + from + 14,125 + exomes + . + +

+

+ + J. + & + Knoppers + , + B. + M. + Preconception + care + and + genetic + risk + : + ethical + issues + . + + + J + Community + Genet + 3 + , + 221 + ( + 2011 + ) + .25 + . + + + Metcalfe + , + S. + A. + et + al + . + +

+

+ + Genetics + in + Medicine + 2017 + 19:12 + 19 + , + 1346 + – + 1355 + ( + 2017 + ) + .26 + . + + + Janssens + , + S. + , + Chokoshvili + , + D. + , + Vears + , + D. + F. + , + +

+

+ + De + Paepe + , + A. + & + Borry + , + P. + Pre + and + post + testing + counseling + considerations + for + the + provision + of + expanded + carrier + screening + : + Exploration + of + European + geneticists + ’ + views + . + + + BMC + Med + Ethics + 18 + , + 1 + – + 10 + ( + 2017 + ) + .27 + . + + + Ríkislógartilmæli + um + eftirgjørdan + gitnað + skal + setast + í + gildi + et + al + . + +

+

+ + Eur + J + Hum + Genet + 30 + , + 194 + – + 202 + ( + 2022 + ) + .29 + . + +

+

+ + J + Med + Ethics + 30 + , + 435 + – + 440 + ( + 2004 + ) + .30 + . + + + Nijmeijer + , + S. + C. + M. + et + al + . + +

+

+ + Mol + Genet + Metab + 126 + , + 14 + – + 22 + ( + 2019 + ) + .31 + . + + + Én + av + fire + blir + uplanlagt + gravide + – + Livsstil + . + + + https://www.nrk.no/livsstil/xl/enet + al + . + + + Do + people + from + the + Heilsumálaráðið + . + + + https://www.hmr.fo/fo/kunning/uppskot + tilummaelis + / + rikislogartilmaelium + eftirgjoerdangitnadskalsetastigildi.28 + . + + + King + , + E. + av + firebliruplanlagtgravide1.12921812.32 + . + + + Holtkamp + , + K. + C. + A. + +

+

+ + 33 + . + + + Henneman + , + L. + et + al + . + + + Responsible + implementation + of + expanded + carrier + screening + . + + + European + Journal + of + Human + Genetics + 24 + , + e1 + – + e12 + ( + 2016 + ) + .34 + . + + + Ioannou + , + L. + , + Massie + , + J. + , + Collins + , + V. + , + McClaren + , + +

+

+ + B. + & + Delatycki + , + M. + B. + PopulationBased + Genetic + Screening + for + Cystic + Fibrosis + : + Attitudes + and + Outcomes + . + + + Public + Health + Genomics + 13 + , + 449 + – + 456 + ( + 2010 + ) + .35 + . + + + Axworthy + , + D. + , + Brock + , + D. + J. + H. + , + Bobrow + , + +

+

+ + M. + & + Marteau + , + T. + M. + Psychological + impact + of + populationbased + carrier + testing + for + cystic + fibrosis + : + 3year + follow + up + . + + + Lancet + 347 + , + 1443 + – + 1446 + ( + 1996 + ) + .36 + . + + + Ioannou + , + L. + et + al + . + + + Evaluation + of + a + multiClin + Genet + 78 + , + 21 + – + 31 + ( + 2010 + ) + .37 + . + + + Mathijssen + , + I. + B. + et + al + . + +

+

+ + Eur + J + Med + Genet + 58 + , + 123 + – + 128 + ( + 2015 + ) + .38 + . + + + Bowen + , + E. + , + Langston + , + J. + , + Fletcher + , + H. + , + disease + carrier + screening + programme + in + Ashkenazi + Jewish + high + schools + . + +

+

+ + J + Genet + Couns + ( + 2024 + ) + doi:10.1002 + / + JGC4.1903.39 + . + + + Rasmussen + , + J. + et + al + . + + + Carnitine + levels + in + 26,462 + individuals + from + the + nationwide + screening + program + for + primary + carnitine + deficiency + in + the + Faroe + Islands + . + + + J + Inherit + Metab + Dis + 37 + , + 215 + – + 222 + ( + 2014 + ) + .40 + . + + + Lund + , + A. + M. + et + al + . + + + Carnitine + transporter + and + holocarboxylase + synthetase + deficiencies + in + The + Faroe + Islands + . + + + J + Inherit + Metab + Dis + 30 + , + 341 + – + 349 + ( + 2007 + ) + .41 + . + + + Schwartz + , + M. + , + Sørensen + , + N. + , + Brandt + , + N. + +

+

+ + J. + , + Høgdall + , + E. + & + Holm + , + T. + High + incidence + of + cystic + fibrosis + on + The + Faroe + Islands + : + a + molecular + and + genealogical + study + . + + + Hum + Genet + 95 + , + 703 + – + 706 + ( + 1995 + ) + .42 + . + + + Santer + , + R. + et + al + . + + + Molecular + genetic + basis + and + prevalence + of + glycogen + storage + disease + type + IIIA + in + the + Faroe + Islands + . + + + European + Journal + of + Human + Genetics + 9 + , + 388 + – + 391 + ( + 2001 + ) + .43 + . + + + Lund + , + A. + M. + et + al + . + + + Use + of + Molecular + Genetic + +

+

+ + Analyses + in + Danish + Routine + Newborn + Screening + . + + + International + Journal + of + Neonatal + Screening + 2021 + , + Vol + . + + + 7 + , + Page + 50 + 7 + , + 50 + ( + 2021 + ) + .44 + . + + + Lund + , + A. + M. + et + al + . + +

+

+ + Mol + Genet + Metab + 107 + , + 281 + – + 293 + ( + 2012 + ) + .45 + . + + + Lund + , + A. + M. + et + al + . + +

+

+ + Mol + Genet + Metab + 107 + , + 281 + – + 293 + ( + 2012 + ) + .46 + . + + + Joensen + , + F. + , + Steuerwald + , + E. + U. + & + +

+

+ + S. + & + Matsubara + , + Y. + Mutations + in + the + holocarboxylase + synthetase + gene + HLCS + . + + + Hum + Mutat + 26 + , + 285 + – + 290 + ( + 2005 + ) + .48 + . + + + Wilson + , + J. + M. + G. + , + Jungner + , + G. + & + WHO + . + +

+

+ + Principles + and + practice + of + screening + for + disease + . + + + https://iris.who.int/ + handle + / + 10665 + / + 37650 + ( + 1968 + ) + . + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + 38 + +

+

+ + Fylgiskjal + 1 + Lýsing + av + deyðiligu + ílegusjúkunum + til + berarakanning + +

+

+ + Aicardi-Goutières + syndrome + ( + AGS + ) + Sjúkan + vísir + seg + fyrstu + dagarnar + til + fyrstu + tíðina + hjá + nýfødda + barninum + . + + + Vanligu + sjúkueyðkennini + eru + , + at + børnini + eru + ilsklig + , + gráta + nógv + og + eru + ótroystilig + , + tey + fáa + vøddakrampar + , + hava + veikar + vøddar + og + epilepsi + . + + + Heilin + veksur + ikki + , + sum + hann + eigur + , + og + børn + ini + fáa + álvarsligt + rørslu + og + menningartarn + . + +

+

+ + Børnini + liva + í + miðal + 5 + ár + . + + + Í + Føroyum + er + 1 + av + 31 + berari + av + ílegubroytingini + , + sum + elvir + til + sjúkuna + . + +

+

+ + Autosomal + recessive + polycystic + kidney + disease + ( + ARPKD + ella + Potters + syndrom + ) + Sjúkan + verður + oftast + funnin + við + ultraljóðsskanning + í + viðgongutíðini + og + vísir + seg + sum + stór + systufyllt + nýru + og + lítið + av + fosturvatni + . + + + Børnini + doyggja + í + móðurlívi + ella + innan + ein + til + tveir + dagar + , + oftast + tí + at + lunguni + ikki + eru + fullment + ella + av + nýrabreki + . + +

+

+ + Í + Føroyum + kenna + vit + tvær + sjúkuelvandi + ílegu + broyt + ingar + og + 1 + av + 40 + er + berari + av + hesum + ílegu + broyt + ing + um + . + +

+

+ + Junctional + epidermolysis + bullosa + , + Herlitz + type + ( + JEB + ) + Sera + álvarslig + sjúka + , + sum + vísir + seg + við + føðing + ella + fyrstu + tíðina + . + + + Børnini + fáa + bløðrur + og + sár + um + allan + kroppin + , + í + munninum + og + í + andaleiðini + . + + + Ílegu + broyt + ingin + hevur + við + sær + , + at + húðin + er + leys + , + og + børnini + fáa + opin + sár + av + trýsti + , + sum + kemur + av + at + liggja + , + at + verða + hildin + , + skift + v.m + . + + + Sárini + gera + , + at + børnini + hava + trupult + við + at + eta + , + hava + trupulleikar + í + andaleiðini + og + trívast + illa + . + + + Børnini + missa + vætu + og + elektrolyttar + gjøgnum + opnu + sárini + , + og + vandi + er + fyri + lívshóttandi + bruna + og + blóðeitran + . + +

+

+ + Børnini + liva + í + miðal + tríggjar + mánaðir + . + + + Í + Føroyum + eru + 1 + av + 31 + berari + av + ílegubroytingini + , + sum + elvir + til + sjúkuna + . + +

+

+ + SUCLA2 + / + føroyasjúka + Álvarslig + sjúka + , + sum + vísir + seg + fyrstu + tíðina + eftir + føðing + . + + + Børnini + hava + frá + føðing + veikar + vøddar + , + hava + onga + hoyrn + , + eygnarørslutrupulleikar + og + vakstrar + tarn + . + + + Børnini + kunnu + vera + ov + veik + til + at + svølgja + , + og + fáa + tá + flótandi + føði + gjøgnum + sondu + . + + + Hoyriimplantat + ( + cochlear + implantat + ) + og + onnur + hjálpitól + kunnu + hjálpa + teimum + at + hoyra + og + samskifta + betur + . + + + Sjúkan + kann + ikki + viðgerast + . + +

+

+ + Livialdurin + er + alt + frá + trimum + mánaðum + til + 26 + ár + , + við + einum + miðal + livialdri + uppá + 8 + ár + . + + + Ein + av + 25 + er + berari + av + ílegubroytingini + , + sum + elvir + til + sjúkuna + í + Føroyum + . + +

+

+ + TBCD + Børnini + tykjast + frísk + , + tá + tey + verða + fødd + . + + + Sjúkan + vísir + seg + vanliga + , + tá + barnið + er + umleið + 6 + mánaðir + við + seinkaðari + kognitivari + menning + og + rørslutarni + , + tí + at + heilin + ikki + veksur + , + sum + hann + skal + . + + + Børnini + kunnu + missa + førleikar + , + sum + tey + hava + havt + . + + + Børnini + fáa + epilepsi + , + veikar + vøddar + , + spastiskar + rørslur + , + viknaða + sjón + og + trupulleikar + í + andaleiðini + 16 + . + +

+

+ + Børnini + liva + í + miðal + tvey + ár + . + + + Ein + av + 31 + er + berari + av + ílegubroytingini + , + sum + elvir + til + sjúkuna + í + Føroyum + . + +

+

+ + PAICS + Sjúkan + er + nýliga + funnin + í + Føroyum + , + og + færri + enn + fimm + børn + eru + funnin + við + sjúkuni + . + + + Hjá + teimum + elvdi + sjúkan + til + fosturdeyða + ella + deyða + innan + tveir + dagar + . + +

+

+ + Í + Føroyum + eru + ein + av + 38 + berari + av + einari + ílegu + broyting + , + sum + elvir + til + sjúkuna + . + + + 39 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Fylgiskjal + 2 + Dømi + um + berarakanningar + uttanlands10 + 40 + +

+

+ + Fylgiskjal + 3 + Kunngerð + um + gjøld + og + tænastur + o.a. + frá + Heilsustýrinum + : + § + 2 + . + + + Gjøld + fyri + tænastur + úr + Vevnaðarskránni + eru + hesi + : + 1 + ) + At + taka + blóðroynd + : + 110,00 + kr. + 2 + ) + Tilfar + til + blóðroynd + o.a. + : + 20,00 + kr. + 3 + ) + DNAuppreinsingar + Kits + : + 65,00 + kr. + 4 + ) + Uppreinsað + DNA + frá + blóði + : + 180,00 + kr. + 5 + ) + Uppreinsað + DNA + frá + spýtti + : + 250,00 + kr + 41 + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Tilmæli + um + kanning + av + ílegusjúkum + í + Føroyum + +

+

+ + Fylgiskjal + 4 + Lýsing + av + sjúkunum + til + pinkubarnaskreening + +

+

+ + CTD + CTD + kann + við + føstu + , + eitt + nú + spýggjusjúku + , + elva + til + orkutrot + , + ið + gongur + út + yvir + heilan + og + hjartað + , + sum + bæði + eru + sera + orkukrevjandi + . + + + Hjá + smábørnum + kann + CTDsjúkan + vísa + seg + í + samband + við + umfarssjúkur + , + har + børnini + verða + dølsk + og + fella + í + óvit + av + orkutroti + . + + + Um + hesi + ikki + verða + sett + í + viðgerð + alt + fyri + eitt + , + er + tað + lívs + hættisligt + . + + + Hjá + øðrum + kann + CTD + ávirka + hjarta + vøddan + , + uttan + at + ein + kennir + seg + sjúka + / + n + , + og + kann + í + summum + førum + elva + til + brádligan + deyða + . + + + CTD + verður + viðgjørt + við + karnitini + , + ið + kann + fyribyrgja + sjúkueyðkennunum + og + hevur + ikki + álvarslig + hjáárin + . + +

+

+ + HLCS + Holocarboxylase + syntetase + ( + HLCS + ) + brek + , + ið + eisini + verð + ur + kallað + biotintrot + , + elvir + millum + annað + til + álvars + ligan + og + partvíst + óbøtandi + heilaskaða + , + niður + setta + immunverju + og + húðtrupulleikar + . + +

+

+ + HLCSbrek + verður + viðgjørt + við + at + geva + biotin + , + ið + kann + fyribyrgja + sjúkueyðkennunum + . + + + Biotin + hevur + eingi + kend + hjáárin + . + +

+

+ + GSDIIIa + Glykogengoymslubrek + ( + GSDIIIa + ) + ávirkar + oftast + livur + og + vøddar + , + undir + hesum + m.a. + hjartað + . + + + Óvið + gjørt + kann + GSDIIIa + millum + annað + elva + til + varandi + hjarta + sjúku + . + + + GSDIIIa + kann + viðgerast + við + kostætlan + . + + + Hóast + avleiðingarnar + av + sjúkuni + kunnu + verða + álvarsligar + , + verða + føroyskir + nýføðingar + ikki + kannaðir + fyri + GSDIIIa + . + +

+

+ + Cystisk + fibrosa + Cystisk + fibrosa + elvir + til + kroniska + lungnasjúku + og + føðslu + trupul + leikar + , + og + hóast + CF + ikki + kann + lekjast + , + so + eru + útlitini + fyri + sjúkuni + betri + , + um + nýføðingar + við + sjúkuni + verða + funnir + og + settir + í + viðgerð + beinan + vegin.42 + +

+

+ + Tilmæli + til + Landsstýriskvinnuna + í + Heilsumálum + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/LICENSE.md b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/LICENSE.md new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..203e0ac65d0ad06e9b2da5b797fa03831d3eafed --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/LICENSE.md @@ -0,0 +1,7 @@ +# License: Ministry of Social Affairs + +This file gives the source-text terms for **Ministry of Social Affairs**, part of MMG-2026. + +**License:** [Official documents - Faroese Copyright Act, section 9](https://logir.fo/Logtingslog/30-fra-30-04-2015-um-upphavsraett) + +See the XML headers for text-specific rights and attribution. MMG's documentation, metadata and annotations are covered separately under [MMG contributions](../../LICENSES.md#mmg-contributions). diff --git a/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/README.md b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/README.md new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..920c92130ce2f21c70242eacb7d65f0764c7a11d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/ministry_of_social_affairs/README.md @@ -0,0 +1,30 @@ +# Ministry of Social Affairs + +Preserved official documents and information from the Ministry of Social Affairs through [GiellaLT](https://github.com/giellalt/corpus-fao/tree/24114d249815c638827f570f851bb72599797660/converted/admin/depts/almannamalaradid). + +## Contents + +- Words: 544,839 +- Tokens: 639,324 +- TEI records: 41 +- XML files: 41 + +Words count XML `w` elements; tokens include words and punctuation (`w` + `pc`). TEI records count individual texts or snippets. XML files count the physical files: a standalone document contains one record, while a `teiCorpus` collection can contain many. + +## License + +See [LICENSE.md](LICENSE.md) for the source-text terms and attribution information. + +## Download + +[Browse this corpus on Hugging Face](https://huggingface.co/datasets/Setur/MMG-2026/tree/main/public_sector_information/ministry_of_social_affairs). + +```bash +hf download Setur/MMG-2026 --repo-type dataset --revision main --include 'public_sector_information/ministry_of_social_affairs/**' --local-dir MMG-2026 +``` + +## Citation + +Cite this MMG edition. If you use only specific subcorpora, name them in the citation. + +Johannesen, Uni; Debess, Iben Nyholm; Berg, Ingmar; Simonsen, Annika; Scalvini, Barbara. 2026. Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026. Fróðskaparsetur Føroya. [https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026](https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026). diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/LICENSE.md b/public_sector_information/nes_municipality/LICENSE.md new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b21d1dfaeb69e39c6b324039c324714fe31ecc23 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/LICENSE.md @@ -0,0 +1,7 @@ +# License: Nes Municipality + +This file gives the source-text terms for **Nes Municipality**, part of MMG-2026. + +**License:** [Official documents - Faroese Copyright Act, section 9](https://logir.fo/Logtingslog/30-fra-30-04-2015-um-upphavsraett) + +See the XML headers for text-specific rights and attribution. MMG's documentation, metadata and annotations are covered separately under [MMG contributions](../../LICENSES.md#mmg-contributions). diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00026.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00026.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fab8806f72b0c671f878bdf29f8fea224f3f5fe0 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00026.xml @@ -0,0 +1,857 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 563 words + 676 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-28dfc62cad0adbab + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/ + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Leita + skjótt + í + okkara + snarvegum + Staðarnøvn + Sjálvgreiðsla + Býráðsfundir + 0 + Grundstykkir + Bygging + Børn + og + ung + Jarðarferðir + Ítrottur + Kvøldskúlin + Vevmynd + Tíðindi + í + Nes + kommunu + Vís + øll + Tíðindi + Størv + English + Vís + øll + Tíðindi + Størv + English + 12.08.2026 + 26 + næmingar + fóru + í + 1. + flokk + í + Tofta + skúla + 11.08.2026 + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + 10.08.2026 + Skúlagongdin + byrjar + aftur + 14.07.2026 + Kommunuskrivstovan + í + summarfrí + 26.06.2026 + Tøming + av + rottangum + í + kommununi + 25.06.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + 24.06.2026 + Ung + í + arbeiði + 23.06.2026 + Atli + F. + Johansen + verður + virkandi + borgarstjóri + 23.06.2026 + Vitja + á + Toftum + hósdagin + kl. + 14 + 19.06.2026 + Umvælingararbeiði + í + 1981-bygninginum + í + Tofta + skúla + 18.06.2026 + Skráin + til + býráðsfundin + mánadagin + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + í + Undirhúsinum + 17.06.2026 + Røðan + , + sum + Jóhannus + Danielsen + helt + við + Toftavatn + Vís + fleiri + tíðindi + Upplatingartíðir + Kommunuskrivstova + Lækni + Svimjihøll + Bókasavn + Ruskpláss + Opið + : + Týsdag + : + 10.00 + – + 15.00 + Mikudag + : + 10.00 + – + 12.00 + Hósdag + : + 10.00 + – + 15.00 + Fríggjadag + : + 10.00 + – + 15.00 + Telefon + 44 + 75 + 86 + 44 + 81 + 44 + ( + alt + samdøgrið + ) + Teldupostur + nes@nes.fo + Bústaður + Nes + kommuna + Toftavegur + 3 + FO-650 + Toftir + Læknaviðtala + 1 + Telefontíð + : + kl. + 8-11 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 10 + Læknaviðtala + 2 + Telefontíð + : + kl. + 8-10 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 20 + Læknaviðtala + 3 + Telefontíð + : + kl. + 8-9 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 30 + Læknaviðtala + 4 + Telefontíð + : + kl. + 9-11 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 40 + Mánadag + 18.00 + – + 19.00 + : + Børn + og + vaksin + 19.00 + – + 20.00 + : + Vaksin + Mikudag + – + heitur + hylur + 16.00 + – + 18.00 + : + Foreldur + og + børn + undir + skúla + aldur + Hósdag + 17.00 + – + 19.00 + : + Børn + og + vaksin + 19.00 + – + 20.00 + : + Vaksin + Leygardag + – + heitur + hylur + 12.00 + – + 18.00 + : + Børn + og + Vaksin + Kostnaður + Vaksin + 30 + kr. + og + børn + u + / + 14 + ár + 15 + kr + Feriutíðir + Tá + skúlin + hevur + summar + - + , + heyst + - + jóla + - + og + páskafrí + , + er + svimjihylurin + stongdur + . + + + Opið + : + Mánadag + kl. + 17.00 + – + 19.00 + Mikudag + kl. + 19.00 + – + 21.00 + Bústaður + Bókasavnið + heldur + til + á + 2. + hædd + í + nýggja + partinum + av + Tofta + Skúla + . + + + Feriutíðir + Bókasavnið + er + stongt + , + tá + ið + skúlin + er + stongdur + . + + + Opið + : + Mánadag + : + 17.00-19.00 + Týsdag + : + 17.00-19.00 + Hósdag + : + 16.00-18.00 + Leygardag + : + 13.00-16.00 + Telefon + +298 + 565005 + Páskaaftan + , + flaggdag + , + 1. + mai + , + hvítusunnuaftan + , + grundlógardag + , + 1. + november + og + jólaaftan + er + ruskplássið + stongt + . + + + Kommunuskrivstova + Opið + : + Týsdag + : + 10.00 + – + 15.00 + Mikudag + : + 10.00 + – + 12.00 + Hósdag + : + 10.00 + – + 15.00 + Fríggjadag + : + 10.00 + – + 15.00 + Telefon + 44 + 75 + 86 + 44 + 81 + 44 + ( + alt + samdøgrið + ) + Teldupostur + nes@nes.fo + Bústaður + Nes + kommuna + Toftavegur + 3 + FO-650 + Toftir + Lækni + Læknaviðtala + 1 + Telefontíð + : + kl. + 8-11 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 10 + Læknaviðtala + 2 + Telefontíð + : + kl. + 8-10 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 20 + Læknaviðtala + 3 + Telefontíð + : + kl. + 8-9 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 30 + Læknaviðtala + 4 + Telefontíð + : + kl. + 9-11 + Talgild + bóking + : + minlaekni.fo + Telefon + : + 47 + 70 + 40 + Svimjihøll + Mánadag + 18.00 + – + 19.00 + : + Børn + og + vaksin + 19.00 + – + 20.00 + : + Vaksin + Mikudag + – + heitur + hylur + 16.00 + – + 18.00 + : + Foreldur + og + børn + undir + skúla + aldur + Hósdag + 17.00 + – + 19.00 + : + Børn + og + vaksin + 19.00 + – + 20.00 + : + Vaksin + Leygardag + – + heitur + hylur + 12.00 + – + 18.00 + : + Børn + og + Vaksin + Kostnaður + Vaksin + 30 + kr. + og + børn + u + / + 14 + ár + 15 + kr + Feriutíðir + Tá + skúlin + hevur + summar + - + , + heyst + - + jóla + - + og + páskafrí + , + er + svimjihylurin + stongdur + . + + + Bókasavn + Opið + : + Mánadag + kl. + 17.00 + – + 19.00 + Mikudag + kl. + 19.00 + – + 21.00 + Bústaður + Bókasavnið + heldur + til + á + 2. + hædd + í + nýggja + partinum + av + Tofta + Skúla + . + + + Feriutíðir + Bókasavnið + er + stongt + , + tá + ið + skúlin + er + stongdur + . + + + Ruskpláss + Opið + : + Mánadag + : + 17.00-19.00 + Týsdag + : + 17.00-19.00 + Hósdag + : + 16.00-18.00 + Leygardag + : + 13.00-16.00 + Telefon + +298 + 565005 + Páskaaftan + , + flaggdag + , + 1. + mai + , + hvítusunnuaftan + , + grundlógardag + , + 1. + november + og + jólaaftan + er + ruskplássið + stongt + . + + + Stovnar + í + kommununi + Ein + kommuna + í + vøkstri + Saltnes + Nes + Toftir + Í + alt + Íbúgvar + seinasta + árið + Álmanakki + Býráðsfundur + 31 + aug. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 28 + sep. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 26 + okt. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 30 + nov. + 2026 + 18:00 + Vís + øll + tiltøk + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00044.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00044.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88aa2452aa1148c9380ae92201c80b166017d782 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00044.xml @@ -0,0 +1,361 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 152 words + 186 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-grundstykkir-27f6fdbde1db85ac + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/grundstykkir + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Mánaðarlig + dagføring + Listin + verður + dagførdur + mánaðarliga + fyrsta + yrkadag + kl. + 13.00 + . + + + Gjalding + Gjaldsfreistin + er + 3 + vikur + eftir + , + at + rokningin + fyri + grundstykkið + er + dagfest + . + + + Bygging + Innan + tvey + ár + frá + tí + at + grundstykkið + er + tinglisið + , + skal + byggingin + verða + fullfíggjað + . + + + Matr.nr. + og + bústaðarheiti + Nøkur + grundstykkir + hava + ikki + fingið + endaligt + matrikkulnummar + og + bústaðarheiti + enn + . + + + Tískil + eru + fyribils + nummur + sett + ístaðin + , + inntil + endaliga + matrikkuleringin + er + klár + . + + + Økir + Reglugerð + Høganesvegur + ( + nýggj + útstykking + ) + Prísur + m + 2 + - + 760 + kr + Planerað + Støða + Stødd + Prísur + m + 2 + - + 760 + kr + Matr. + 2 + - + Stykki + 2 + Planerað + : + Ja + Støða + : + Umbiðið + Stødd + : + 502 + m + 2 + Prísur + : + 381.520 + kr + Matr. + 6 + - + Stykki + 6 + Planerað + : + Ja + Støða + : + Umbiðið + Stødd + : + 497 + m + 2 + Prísur + : + 377.720 + kr + Matr. + 7 + - + Stykki + 7 + Planerað + : + Ja + Støða + : + Umbiðið + Stødd + : + 507 + m + 2 + Prísur + : + 385.320 + kr + Ólavsvegur + Prísur + m + 2 + - + 275 + kr + Planerað + Støða + Stødd + Prísur + m + 2 + - + 275 + kr + Matr. + 665l + - + Ólavsvegur + 3 + Planerað + : + Nei + Støða + : + Umbiðið + Stødd + : + 667 + m + 2 + Prísur + : + 183.425 + kr + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00045.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00045.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9e831df940a6ab5da92b0ad21fc0019aee18d0c --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00045.xml @@ -0,0 +1,187 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 18 words + 22 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-grundstykkir-8d71679e81f35fa6 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/grundstykkir/grundstykki/343 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Matr + : + 7 + 507 + m + 2 + Prísur + : + 385.320 + kr + Støða + : + Umbiðið + Planerað + : + Ja + Stykki + 7 + Er + egnað + til + eittplanshús + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00046.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00046.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb6fe58ed7c75d85fa57e5327136fed2f872f642 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00046.xml @@ -0,0 +1,190 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 21 words + 25 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-grundstykkir-aaa83d8e831d520e + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/grundstykkir/grundstykki/342 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Matr + : + 6 + 497 + m + 2 + Prísur + : + 377.720 + kr + Støða + : + Umbiðið + Planerað + : + Ja + Stykki + 6 + Er + egnað + til + hús + í + tveimum + hæddum + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00047.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00047.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64a9775f56675433e1d1f48b3ef1039916dbbb10 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00047.xml @@ -0,0 +1,190 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 21 words + 25 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-grundstykkir-e801ead04e8e50d3 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/grundstykkir/grundstykki/338 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Matr + : + 2 + 502 + m + 2 + Prísur + : + 381.520 + kr + Støða + : + Umbiðið + Planerað + : + Ja + Stykki + 2 + Er + egnað + til + hús + í + tveimum + hæddum + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00048.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00048.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a926374e7523a2c023658106d19e1e0c80d85fab --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00048.xml @@ -0,0 +1,183 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 14 words + 18 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-grundstykkir-f142a5be0c3ec66e + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/grundstykkir/grundstykki/354 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Matr + : + 665l + 667 + m + 2 + Prísur + : + 183.425 + kr + Støða + : + Umbiðið + Planerað + : + Nei + Ólavsvegur + 3 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00049.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00049.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1795023b475511c1500fb461bbded1f1d64da5d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00049.xml @@ -0,0 +1,188 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 22 words + 23 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-kalendari-6ff5209f89093c3d + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/kalendari + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Heim + / + Kalendari + Býráðsfundur + 31 + aug. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 28 + sep. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 26 + okt. + 2026 + 18:00 + Býráðsfundur + 30 + nov. + 2026 + 18:00 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00051.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00051.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29b8e07acd92c8e7624912aabf9859a2daa8be8f --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00051.xml @@ -0,0 +1,384 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 216 words + 219 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-search-f64b897a706859cc + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/search + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + 447586 + nes@nes.fo + 448144 + svarar + alt + samdøgrið + Borgarin + Børn + Barnagarðurin + Reglugerð + fyri + barnagarðin + Samspírin + og + Frítíðarskúlin + Skal + tú + byggja + Bygging + Byggisamtykt + Reglugerð + fyri + sølu + av + grundstykkjum + í + Nes + kommunu + Tofta + Skúli + Endurnýtsluvirkið + Moldgoymslan + Andlát + / + Jarðarferð + Hent + telefonnummur + Barnaverndartænastan + við + Skálafjørðin + Læknar + Eldraøkið + Sjálvgreiðsla + Vinnulív + Tofta + Havn + Mentan + og + frítíð + Ítróttarfeløg + Tofta + Ítróttarfelag + Tofta + Talvfelag + Svimjifelagið + FLOT + Flogbóltsfelagið + Ternan + Kurvabóltsfelagið + Ravnur + Roysnið + Nes + Sóknar + Musikkskúli + Ferðavinnan + Bókasavnið + Tofta + kvøldskúli + Frítíðarkortið + Fimleikahøllin + Svimjihøllin + Ítróttarhúsið + á + Svangaskarði + Áhugafeløg + Átrúnaður + Stuðulspolitikkur + Kommunan + Býráðið + Fíggjarnevnd + Tekniska + nevnd + Mentanarnevndin + Trivnaðarnevndin + Umboðsráðslimir + Aðrar + nevndir + Kommunustýriskipanin + Fundir + kommunustýrisins + Býráðsfundir + Nevndarfundir + Starvsfólk + Fólkatøl + Vevmynd + Virðir + og + hugsjón + Leys + størv + Kommunan + í + tølum + Myndasøvn + Dátuverndarkunning + Sjálvgreiðsla + EN + Borgarin + Børn + Barnagarðurin + Reglugerð + fyri + barnagarðin + Samspírin + og + Frítíðarskúlin + Tofta + Skúli + Skal + tú + byggja + Bygging + Byggisamtykt + Reglugerð + fyri + sølu + av + grundstykkjum + í + Nes + kommunu + Endurnýtsluvirkið + Moldgoymslan + Andlát + / + Jarðarferð + Hent + telefonnummur + Barnaverndartænastan + við + Skálafjørðin + Læknar + Eldraøkið + Sjálvgreiðsla + Vinnulív + Tofta + Havn + Mentan + og + frítíð + Ferðavinnan + Bókasavnið + Tofta + kvøldskúli + Frítíðarkortið + Fimleikahøllin + Svimjihøllin + Ítróttarhúsið + á + Svangaskarði + Ítróttarfeløg + Tofta + Ítróttarfelag + Tofta + Talvfelag + Svimjifelagið + FLOT + Flogbóltsfelagið + Ternan + Kurvabóltsfelagið + Ravnur + Roysnið + Nes + Sóknar + Musikkskúli + Áhugafeløg + Átrúnaður + Stuðulspolitikkur + Kommunan + Býráðið + Fíggjarnevnd + Tekniska + nevnd + Mentanarnevndin + Trivnaðarnevndin + Umboðsráðslimir + Aðrar + nevndir + Kommunustýriskipanin + Fundir + kommunustýrisins + Býráðsfundir + Nevndarfundir + Starvsfólk + Fólkatøl + Vevmynd + Virðir + og + hugsjón + Leys + størv + Kommunan + í + tølum + Myndasøvn + Dátuverndarkunning + Leita + © + 2021 + Nes + kommuna + 447586 + nes@nes.fo + Toftavegur + 3 + , + FO-650 + Toftir + Privatlívspolitikkur + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00074.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00074.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc7b5b7d6c80cc8ee56585860ea840deb6d9d4a6 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-00074.xml @@ -0,0 +1,326 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 159 words + 161 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-6f3314fb87cc0be7 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://nes.fo/tidindi + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Heim + / + Tíðindi + Vís + øll + Tíðindi + Størv + English + Vís + øll + Tíðindi + Størv + English + 12.08.2026 + 26 + næmingar + fóru + í + 1. + flokk + í + Tofta + skúla + 11.08.2026 + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + 10.08.2026 + Skúlagongdin + byrjar + aftur + 14.07.2026 + Kommunuskrivstovan + í + summarfrí + 26.06.2026 + Tøming + av + rottangum + í + kommununi + 25.06.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + 24.06.2026 + Ung + í + arbeiði + 23.06.2026 + Atli + F. + Johansen + verður + virkandi + borgarstjóri + 23.06.2026 + Vitja + á + Toftum + hósdagin + kl. + 14 + 19.06.2026 + Umvælingararbeiði + í + 1981-bygninginum + í + Tofta + skúla + 18.06.2026 + Skráin + til + býráðsfundin + mánadagin + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + í + Undirhúsinum + 17.06.2026 + Røðan + , + sum + Jóhannus + Danielsen + helt + við + Toftavatn + 15.06.2026 + Summarkvøld + við + Toftavatn + 05.06.2026 + Skrivstovan + letur + aftur + kl. + 12.00 + í + dag + 05.06.2026 + 05.06.2026 + Stongt + verður + fyri + vatninum + Undir + Nesinum + nú + í + ein + hálvan + tíma + 04.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Brekkuvegi + og + Høganesvegi + í + dag + 04.06.2026 + 02.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Høganesvegnum + í + morgin + 03.06.2026 + 28.05.2026 + Lærarastørv + í + Tofta + Skúla + 22.05.2026 + Ársroknskapurin + hjá + Nes + kommunu + fyri + 2025 + samtyktur + 22.05.2026 + Samtyktir + frá + býráðsfundinum + 18.05.2026 + og + eyka + býráðsfundinum + 21.05.2026 + Vís + fleiri + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-26_naemingar_foru_i_1_flokk_00073.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-26_naemingar_foru_i_1_flokk_00073.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..924f2280e5c33cedc1768ff8ee51061e77addea2 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-26_naemingar_foru_i_1_flokk_00073.xml @@ -0,0 +1,258 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + 26 næmingar fóru í 1. flokk í Tofta skúla + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 73 words + 83 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1768-26-07647942f71a176e + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + 26 næmingar fóru í 1. flokk í Tofta skúla + https://nes.fo/tidindi/1768/26-naemingar-foru-i-1-flokk-i-tofta-skula + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ 26 næmingar fóru í 1. flokk í Tofta skúla +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + 26 + næmingar + fóru + í + 1. + flokk + í + Tofta + skúla + 12.08.2026 + 26 + næmingar + fóru + í + 1. + flokk + í + Tofta + skúla + Í + dag + bjóðaði + Durita + Jakobsen + , + skúlastjóri + í + Tofta + skúla + , + 26 + fittum + og + spentum + næmingum + vælkomnum + . + + + Næmingarnir + koma + at + ganga + í + tveimum + flokkum + . + + + Skúlastjórin + legði + dent + á + , + at + tað + er + umráðandi + við + einum + góðum + samstarvi + millum + heim + og + skúla + , + um + skúlagongdin + skal + eydnast + væl + . + + + Nes + kommuna + ynskir + børnunum + allar + bestu + eydnu + við + skúlagongdini + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-adrar_nevndir_00023.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-adrar_nevndir_00023.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f5b76c796dbc49de33cac910a98be3566ce9afad --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-adrar_nevndir_00023.xml @@ -0,0 +1,224 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Aðrar nevndir + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 42 words + 55 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-286-l-fo-3e536c8a8290d495 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Aðrar nevndir + https://nes.fo/286?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Aðrar nevndir +

+ + Aðrar + nevndir + Musikkskúlanevndin + Niels + Jacob + Nielsen + Elin + á + Torkilsheyggi + Skúlastýrið + Sanna + í + Túni + Nielsen + , + forkvinna + ( + foreldraumboð + ) + Kristina + Cole + ( + foreldraumboð + ) + Karl + Johannessen + ( + foreldraumboð + ) + Hallfríð + H. + í + Hjøllum + ( + læraraumboð + ) + Rannvá + í + Túni + Petersen + ( + umboð + fyri + Nes + kommunu + ) + Henning + E. + Joensen + ( + umboð + fyri + Nes + Kommunu + ) + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ahugafelog_00037.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ahugafelog_00037.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..268dcf89480a2247f72a50f3f1a970e9aa316ad9 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ahugafelog_00037.xml @@ -0,0 +1,486 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Áhugafeløg + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 241 words + 285 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-373-l-fo-126e3d22c0175523 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Áhugafeløg + https://nes.fo/373?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Áhugafeløg +

+ + Áhugafeløg + Bátafelagið + Toftavegur + 6 + Fo-650 + Toftir + Bátafelagið + var + stovnað + . + + + 13. + marts + 2005 + Endamál + felagsins + er + , + at + fylkja + bátaeigarar + , + fólk + við + áhuga + fyri + bátum + , + bátasøgu + og + sigling + . + + + Árligi + Bátafestivalurin + er + á + Toftum + fyrsta + vikuskifti + í + mai + . + + + Kontaktpersónur + : + Kristian + Poulsen + . + + + Tofta + Kvinnufelag + Tofta + Kvinnufelag + bleiv + stovnað + 1988 + . + + + Starvsmið + og + mál + felagsins + er + at + arbeiða + fyri + javnstøðu + millum + kvinnu + og + mann + , + so + tey + javnbjóðis + kunnu + virka + í + heimi + , + yrki + og + samfelagi + . + + + Felagið + er + óheft + politiskt + og + átrúnaðarligt + . + + + Kontaktpersónur + : + Katrin + Poulsen + Undirhúsið + Undirhúsið + heldur + til + í + Mathias´sa + pakkhúsið + , + sum + felagið + eigur + og + hevur + um + / + útbygt + til + endamálið + . + + + Adressa + : + Toftavegur + 2 + Undirhúsið + hevur + opið + hvønn + dag + , + uttan + sunnudag + , + frá + kl. + 10-12 + og + 14-17 + . + + + Dagtilhaldið + Dagtilhaldið + heldur + til + í + kjallaranum + á + Vesturskin + , + Á + Kneysum + 14 + . + + + Tilhaldið + er + opið + týsdag + , + mikudag + og + hósdag + frá + kl. + 15.00 + til + 18.00 + . + + + Ungdómshúsið + Heygsvegur + 28 + Fo-650 + Toftir + Tlf. + +298442144 + Teldupostur + : + uh@uh.fo + Heimasíða + : + uh.fo + Endamálið + við + ungdómshúsinum + er + at + bjóða + teimum + ungu + í + kommununi + tryggar + , + ódømandi + , + royk + - + og + rúsfríðar + karmar + . + + + Eitt + stað + har + tey + ungu + verða + stimbrað + og + eggjað + at + finna + og + menna + síni + nátúrligu + evnir + , + so + tey + gerast + virkin + , + sunn + og + nøgd + menniskju + . + + + Fornminnisfelagið + og + Bygdasavnið + Kirkjuvegur + 1 + Telefon + : + +298 + 447696 + , + +298 + 227096 + www.nesforn.weebly.com + Kontaktpersónur + : + Josefina + Jacobsen + . + + + Fornminnisfelagið + er + eitt + áhugafelag + við + viðtøkum + og + aðalfundi + , + sum + vanliga + er + í + fyrsta + ársfjórðingi + hvørt + ár + . + + + Bygdasavnið + er + sýnisgluggin + hjá + felagnum + , + har + tann + størsta + framsýningin + er + í + gamla + prestagarði + á + Nesi + . + + + Endamálið + er + at + savna + gripir + , + søguligar + frásagnir + og + at + gera + søguna + í + kommununi + sjónliga + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-almenna_svimjingin_byrjar_aftur_leygardagin_00072.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-almenna_svimjingin_byrjar_aftur_leygardagin_00072.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97dc8765e581baa6c794dacb157beadafe315481 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-almenna_svimjingin_byrjar_aftur_leygardagin_00072.xml @@ -0,0 +1,197 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Almenna svimjingin byrjar aftur leygardagin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 23 words + 26 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1767-almenna-060608ca385010ed + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Almenna svimjingin byrjar aftur leygardagin + https://nes.fo/tidindi/1767/almenna-svimjingin-byrjar-aftur-leygardagin + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Almenna svimjingin byrjar aftur leygardagin +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + 11.08.2026 + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + 15. + august + . + + + 2026 + kl. + 12:00 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-andlat_jardarferd_00038.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-andlat_jardarferd_00038.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b916a7eee8104585470300d72f3816f8724c6bd --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-andlat_jardarferd_00038.xml @@ -0,0 +1,511 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Andlát/Jarðarferð + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 280 words + 318 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-andlat-jardarferd-l-a4bcab6f14590199 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Andlát/Jarðarferð + https://nes.fo/andlat/jardarferd?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Andlát/Jarðarferð +

+ + Andlát + / + Jarðarferð + Fráboðan + Andlát + / + jarðarferðir + skulu + boðast + frá + hjá + Nes + kommunu + skjótast + gjørligt + á + tlf. + 565001 + / + 447586 + . + + + Møguligir + spurningar + kunnu + setast + Aksel + Højgaard + , + tlf. + +298 + 565001 + Kirkjugarðurin + Kommunan + hevur + eina + regulgerð + fyri + kirkjugarðin + . + + + Sí + : + Reglugerðin + Flaggstong + og + flagg + Kommunan + skipar + fyri + at + flagga + verður + á + kommunalum + støðum + . + + + Møguleiki + er + fyri + ókeypis + at + læna + flaggstong + , + flagg + og + fundament + frá + kommununi + við + at + avheinta + í + arbeiðshøllini + á + Heygum + 8 + . + + + Avtala + kann + gerast + við + at + ringja + til + Jan + Petersen + , + tlf. + +298 + 565002 + . + + + Kistuveitarar + Avvarðandi + bíleggja + sjálv + kistuna + Seinasta + Heilsan + v + / + Haraldur + S. + Hansen + á + tlf. + +298 + 513070 + Hans + Jakobsen + tlf. + +298 + 311690 + og + +298 + 218690 + Herman + Eysturoy + tlf. + +298 + 511723 + Sólsetur + tlf. + +298 + 353637 + og + +298 + 29900 + – + www.solsetur.fo + Líkbilur + Nes + kommuna + hevur + eina + avtalu + um + koyring + við + líkvogni + í + samband + við + jarðarferðir + . + + + Tænastan + er + ókeypis + fyri + borgaran + . + + + Um + ynski + er + at + nýta + líkvognin + , + kunnu + tit + venda + tykkum + beinleiðis + til + : + Seinasta + Heilsan + v + / + Haraldur + S. + Hansen + á + tlf. + +298 + 513070 + Magga + Olsen + á + tlf. + +298 + 225227 + ella + tlf. + +298 + 447962 + Avvarðandi + útvega + sjálvi + prest + ella + talara + til + bønarhald + og + gravarferð + . + + + Ovi + Brim + , + próstur + , + tlf. + +298 + 447171 + og + +298 + 237343 + ovi@kirkjan.fo + Tummas + Lykke + Kannuberg + , + prestur + , + tlf. + +298 + 237314 + tummas@kirkjan.fo + Jóhan + Magnus + Gunrim + , + Nebo + , + tlf. + +298 + 233533 + jm@gunrim.com + Sangarar + Avvarðandi + biðja + sjálvi + sangarar + til + bønarhald + og + gravarferð + . + + + Sangaraumboð + Petur + Hans + Hansen + tlf. + +298 + 218829 + Gevið + gætur + Avvarðandi + syrgja + sjálvi + fyri + , + at + kransar + á + gravstaðnum + vera + festir + forsvarliga + , + og + somuleiðis + at + rudda + teir + burtur + . + + + Ruskbingjur + eru + á + staðnum + . + + + Bønarhald + Um + bønarhald + skal + verða + á + Landssjúkrahúsinum + , + verður + hetta + gjørt + við + at + venda + sær + til + Landssjúkrahúsið + / + Kapellið + . + + + Landssjúkrahúsið + / + Kapellið + hevur + telefon + : + Yrkadagar + : + +298 + 304580 + millum + kl. + 9 + og + 12 + Vikuskifti + og + halgidagar + : + Tlf. + +298 + 304580 + Lokal + 5888 + vakthavandi + sjúkrarøktarfrøðing + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-arsroknskapurin_hja_nes_kommunu_fyri_2025_00055.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-arsroknskapurin_hja_nes_kommunu_fyri_2025_00055.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5da3eb3bb33896839d54d540bc612570a629a37 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-arsroknskapurin_hja_nes_kommunu_fyri_2025_00055.xml @@ -0,0 +1,555 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Ársroknskapurin hjá Nes kommunu fyri 2025 samtyktur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 321 words + 354 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1745-3de0e73f82668822 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Ársroknskapurin hjá Nes kommunu fyri 2025 samtyktur + https://nes.fo/tidindi/1745/arsroknskapurin-hja-nes-kommunu-fyri-2025-samtyktur + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Ársroknskapurin hjá Nes kommunu fyri 2025 samtyktur +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Ársroknskapurin + hjá + Nes + kommunu + fyri + 2025 + samtyktur + 22.05.2026 + Ársroknskapurin + hjá + Nes + kommunu + fyri + 2025 + samtyktur + Á + almennum + fundi + tann + 21. + mai + 2026 + samtykti + býráðið + ársroknskapin + hjá + Nes + kommunu + fyri + 2025 + . + + + Staðfest + varð + , + at + samlaðu + inntøkurnar + fyri + 2025 + vóru + sera + góðar + . + + + Skattainntøkan + hjá + kommununi + í + 2025 + , + eftir + frádrátt + av + rentum + og + rentustuðli + , + var + 98,5 + mió. + kr. + , + sum + er + 13,5 + mió. + kr. + betri + enn + í + 2024 + . + + + Í + fíggjarætlanini + fyri + 2025 + varð + roknað + við + eini + nettoskattainntøku + á + 85,1 + mió. + kr. + Sostatt + blivu + samlaðu + inntøkurnar + í + 2025 + 13,4 + mió. + kr. + betri + enn + avsett + í + fíggjarætlanini + . + + + Samlaðu + rakstrarútreiðslurnar + í + 2025 + vóru + 75,5 + mió. + kr. + , + ið + er + 2,5 + mió. + kr. + meira + enn + í + 2024 + . + + + Í + játtanini + fyri + 2025 + varð + roknað + við + einari + samlaðari + rakstrarútreiðslu + á + 78,8 + mió. + kr. + Sostatt + blivu + samlaðu + útreiðslurnar + í + 2025 + væl + minni + enn + mett + í + fíggjarætlanini + . + + + Rakstraravlopið + áðrenn + íløgur + var + 23,0 + mió. + kr. + , + mótvegis + 12,0 + mió. + kr. + í + 2024 + . + + + Í + fíggjarætlanini + var + roknað + við + einum + avlopi + áðrenn + íløgur + uppá + 6,3 + mió. + kr. + Rakstraravlopið + áðrenn + íløgur + varð + sostatt + 16,7 + mió. + kr. + betri + enn + mett + í + fíggjarætlanini + . + + + Samlaðu + íløgurnar + í + 2025 + vóru + 22,8 + mió. + kr. + netto + . + + + Í + fíggjarætlanini + og + eykajáttanum + varð + roknað + við + nettoíløgum + á + 34,5 + mió. + kr. + Íløgurnar + í + 2025 + vóru + sostatt + 11,7 + mió. + kr. + lægri + enn + játtað + . + + + Størsti + parturin + av + íløgunum + , + ið + ikki + vóru + nýttar + í + 2025 + , + verða + fluttar + til + 2026 + . + + + Samanlagt + vísti + roknskapurin + avlop + á + 240 + tkr + . + + + í + árinum + , + samanborið + við + eitt + avlop + á + 3,3 + mió. + kr. + í + 2024 + . + + + Nettoskuldin + hjá + Nes + kommunu + við + ársenda + 2025 + var + 32,6 + mió. + kr. + , + samanborið + við + 32,9 + mió. + kr. + við + ársenda + 2024 + . + + + Kommunur + hava + ikki + loyvi + at + hava + størri + nettoskuld + enn + eina + álíkning + , + sum + er + árliga + inntøkan + av + kommunuskatti + ( + roknað + við + 23 + % + í + kommunuskattaprosenti + ) + , + eftirlønarskatti + og + ávísum + flytingum + frá + landinum + . + + + Skuldarmarkið + hjá + Nes + kommunu + var + við + ársenda + 2025 + 105 + mió. + kr. + Nettoskuldin + hjá + Nes + kommunu + við + ársenda + 2025 + var + sostatt + 31,1 + % + av + skuldarmarkinum + . + + + Samandráttur + verður + latin + øllum + húsarhaldum + í + kommununi + í + næstum + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atli_f_johansen_verdur_virkandi_00066.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atli_f_johansen_verdur_virkandi_00066.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e850851fddb0baec2fc0d4979179f127689154f --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atli_f_johansen_verdur_virkandi_00066.xml @@ -0,0 +1,215 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Atli F. Johansen verður virkandi borgarstjóri + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 38 words + 46 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1761-atli-e15ecceb113d83de + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Atli F. Johansen verður virkandi borgarstjóri + https://nes.fo/tidindi/1761/atli-f-johansen-verdur-virkandi-borgarstjori + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Atli F. Johansen verður virkandi borgarstjóri +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Atli + F. + Johansen + verður + virkandi + borgarstjóri + 23.06.2026 + Atli + F. + Johansen + verður + virkandi + borgarstjóri + Meðan + Súni + í + Hjøllum + , + borgarstjóri + , + frá + 24. + juni + og + komandi + tvær + vikurnar + verður + í + summarfrí + uttanlands + , + verður + Atli + F. + Johansen + , + varaborgarstjóri + , + virkandi + borgarstjóri + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atrunadur_00018.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atrunadur_00018.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fee08f0581dead7a2cb5e3c80832909e5531f612 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-atrunadur_00018.xml @@ -0,0 +1,183 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Átrúnaður + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 15 words + 15 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-261-l-fo-ed3ec5101d281261 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Átrúnaður + https://nes.fo/261?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Átrúnaður +

+ + Átrúnaður + Fríðrikskirkjan + www.folkakirkjan.fo + Nes + kirkja + www.folkakirkjan.fo + Samkoman + í + Nebo + www.nebo.fo + Missiónshúsið + Tabor + www.tabor.fo + Bahá´Í + www.bahai.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnagardurin_00040.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnagardurin_00040.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..639b64c99126205461608fce4227762272aed107 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnagardurin_00040.xml @@ -0,0 +1,1571 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Barnagarðurin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 1119 words + 1289 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-borgarin-l-fo-aaa599f6dba3a266 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Barnagarðurin + https://nes.fo/borgarin?_l=fo + https://nes.fo/231?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Barnagarðurin +

+ + Barnagarðurin + Svangaskarð + 7 + Fo-650 + Toftir + Teldupostur + : + barnagardur@nes.fo + Leiðari + Jørgin + Olsen + , + námsfrøðingur + , + Tlf. + +298 + 565021 + Barnagarðurin + Sólarglottin + børn + 3-5 + ár + Tlf. + +298 + 565022 + Sóldøgg + børn + 3-5 + ár + Tlf. + +298 + 565027 + Dreymasóljan + børn + 3-5 + ár + Tlf. + +298 + 565026 + Sólareyga + børn + 3-5 + ár + Tlf. + + + 298 + 565024 + Vøggustovan + Blákollan + børn + 0-3 + ár + Tlf. + +298 + 565035 + Smæran + børn + 0-3 + ár + Tlf. + +298 + 565036 + Summardáin + børn + 0-3 + ár + Tlf. + +298 + 565037 + Gullsóljan + børn + 2-3 + ár + Tlf. + +298 + 565025 + Endamál + Barnagarðurin + er + ætlaður + børnum + 2,5 + – + 6 + ár + og + Vøggustovan + er + ætlað + børnum + 0 + til + 3 + ár + . + + + Barnagarðurin + og + Vøggustovan + hava + opið + frá + kl. + 07.00 + – + 17.00 + . + + + Stovnarnir + lata + aftur + hesar + dagar + kl. + 12.00 + Grundlógardag + Ólavsøkuaftan + Afturlatið + er + hesar + dagar + Allar + vanligar + leygar + - + , + sunnu + - + og + halgidagar + Dagarnar + millum + jól + og + nýggjár + Flaggdagin + Ólavsøkudag + Ein + ráðleggingardag + um + árið + , + fríggjadagin + eftir + Kristi + himmalferðardag + Summarfrítíðin + er + í + viku + 29 + , + 30 + , + 31 + og + 32 + FORELDRARÁÐIÐ + Gevur + leiðaranum + ráð + og + vegleiðing + Arbeiðir + fyri + at + styrkja + um + samstarvið + millum + heim + , + stovn + og + kommunu + . + + + Í + ráðnum + eru + 8 + limir + , + valdir + fyri + 2 + ár + í + senn + . + + + Foreldraráðið + 2025 + / + 2026 + Rúni + Jacobsen + formaður + Henning + Joensen + næstformaður + Elin + Lindholm + Una + Johannesen + Rakul + J. + Olsen + Jonna + Gerðisá + Sebastian + Lau + Maria + Trondheim + Postkassin + hjá + foreldraráðnum + hongur + í + garðinum + omanfyri + , + yvirav + kjallarahurðini + . + + + Foreldur + eru + altíð + vælkomin + , + at + koma + við + hugskotum + , + spurningum + , + rís + ella + rós + og + koyra + tað + í + postkassan + , + so + tekur + foreldraráðið + tað + upp + til + viðgerð + . + + + Foreldur + eru + eisini + altíð + vælkomin + , + at + venda + sær + til + leiðsluna + ella + starvsfólk + , + um + tit + hava + okkurt + uppá + hjarta + . + + + Børnini + Eiga + at + vera + komin + kl. + 09.30 + , + um + ikki + onnur + avtala + er + gjørd + . + + + Foreldrini + , + ella + tey + sum + koma + við + barninum + , + verða + vinarliga + biðin + um + at + hjálpa + barninum + úr + klæðunum + og + fylgja + tí + inn + í + stovuna + . + + + Minnist + til + at + siga + einum + av + teimum + vaksnu + frá + , + at + barnið + er + komið + . + + + Minnist + til + at + siga + einum + vaksnum + frá + , + tá + barnið + fer + heim + . + + + Øll + skulu + vera + farin + heim + kl. + 17.00 + . + + + Matur + Barnið + fær + morgunmat + á + stovninum + , + um + tað + ikki + hevur + etið + , + tá + ið + tað + kemur + . + + + Børn + hava + matpakka + við + at + eta + á + middegi + . + + + Børnini + fáa + millummála + uml. + kl. + 14.30 + . + + + Sjúka + og + frídagar + Er + barnið + sjúkt + ella + í + viðgerð + við + heilivági + , + kann + tað + ikki + koma + í + barnagarð + . + + + Tó + eru + summir + heilivágir + undantiknir + . + + + Boðið + frá + áðrenn + kl. + 9.30 + , + tá + barnið + verður + heima + vegna + sjúku + ella + tað + hevur + ein + frídag + . + + + Barnagjaldið + Gjaldið + til + barnagarðin + kr. + 1.900 + , + - + Gjaldið + til + vøggustovurnar + kr. + 2.200 + , + - + til + barni + er + 3 + ár + . + + + Nes + kommuna + letur + systkinaavsláttur + , + soleiðis + , + at + ein + familja + við + fleiri + enn + 2 + børnum + , + gjalda + full + gjald + fyri + yngsta + barni + , + 75 + % + fyri + barn + nr. + 2 + , + gjaldið + fyri + 3. + barnið + fellur + burtur + . + + + Juli + mánaði + gjaldsfríður + . + + + Konto + í + BankNordik + : + 6460-169.751.1 + Gjaldsreglur + Goldið + verður + forút + við + gjaldsskipan + 01. + í + hvørjum + mánaði + . + + + Um + eftirstøðan + fer + upp + um + 3 + mánaðar + , + kann + barnið + verða + uppsagt + . + + + Frípláss + Møguleiki + er + at + søkja + um + frípláss + , + eftir + ávísum + treytum + . + + + Sig + dagstovnapláss + upp + Dagstovnapláss + skal + sigast + upp + í + seinasta + lagi + ein + mánaða + , + áðrenn + barnið + gevst + , + og + skal + hetta + verða + til + tann + fyrsta + í + mánaðinum + . + + + Uppsøgnin + av + dagstovnaplássinum + fer + fram + hjá + leiðaranum + . + + + Klæðir + Latið + barnið + í + eftir + veðrinum + . + + + Umframt + hetta + eiga + børnini + at + hava + : + Regnklæðir + Gummistivlar + Kavadrakt + Ullintar + hosur + og + vøttir + Skiftiklæðir + , + sum + liggja + í + rúminum + hjá + barninum + Vøggustovubørnini + hava + sjálvi + bringuklút + við + Foreldrini + eiga + at + halda + skil + á + klædnarúminum + hjá + barninum + . + + + Foreldrini + syrgja + fyri + at + røttu + klæðini + eru + í + rúminum + , + so + tað + er + lætt + hjá + tí + at + skifta + . + + + Av + trygdarávum + skulu + børnini + ikki + hava + hálsturrukløð + á + stovninum + . + + + Navnið + á + barninum + skal + verða + í + klæðunum + . + + + Leikur + Eftir + avtalu + við + starvsfólkið + kann + barnið + hava + leiku + við + á + stovnin + . + + + Stovnurin + hevur + onga + ábyrgd + av + , + um + leikur + , + sum + barnið + eigur + , + brotna + ella + hvørva + . + + + Reglugerðir + Reglugerð + fyru + barnagarðin + Vøggustovan + er + ætlað + børnum + 0 + – + 3 + ár + . + + + So + hvørt + tørvur + er + á + plássi + til + nýggj + børn + , + flyta + børn + úr + vøggustovu + í + barnagarð + , + tað + árið + tey + fylla + 3 + ár + , + hetta + er + frá + januar + til + juni + . + + + Eftir + summarfrítíðina + í + august + mánaða + flyta + øll + børn + , + sum + fylla + 3 + ár + í + tí + árinum + í + barnagarð + . + + + Barnagarðurin + er + ætlaður + børnum + 2,5 + – + 7 + ár + . + + + Børn + fáa + pláss + á + stovninum + soleiðis + , + at + tey + børn + , + sum + hava + staðið + longst + á + listanum + fáa + pláss + fyrst + . + + + Um + ikki + verður + tikið + av + plássinum + , + fer + barnið + afturum + á + listanum + . + + + Barnið + , + og + í + minsta + lagi + annað + av + foreldrunum + , + skulu + vera + skrásett + og + fastbúgvandi + í + kommununi + fyri + at + fáa + ansingarpláss + hjá + Nes + kommunu + . + + + Í + serligum + førum + kann + gerast + undantak + frá + hesum + , + tá + Barnaverndin + hevur + givið + sítt + viðmæli + . + + + Børn + við + serligum + tørvi + koma + framum + á + bíðilistanum + í + teimum + førum + , + har + fakligur + serkunnleiki + hevur + givið + eina + nágreiniliga + lýsing + av + støðuni + hjá + barninum + ( + her + verður + hugsað + um + málsligar + , + sálarligar + og + sosialar + trupulleikar + ) + . + + + Barn + , + sum + verður + meldað + út + úr + barnaansingini + , + og + síðan + seinni + verður + meldað + inn + aftur + , + kemur + at + standa + aftast + á + bíðilistanum + . + + + Børn + , + hvørs + systkin + frammanundan + hava + ansingarpláss + , + hava + ikki + framíhjárætt + , + men + í + hvørjum + einstøkum + føri + verður + miðað + ímóti + , + at + systkin + fáa + pláss + á + sama + stovni + , + um + foreldur + ynskja + tað + . + + + Foreldur + kunnu + kæra + avgerðir + um + upptøku + til + Trivnaðarnevndina + hjá + Nes + kommunu + . + + + Skriva + títt + barn + upp + til + ansing + so + tíðliga + sum + gjørligt + , + tí + tín + umsóknardagur + er + tíðandi + fyri + , + hvar + á + bíðilistanum + títt + barn + kemur + at + standa + og + nær + barnið + kann + fáa + bjóða + pláss + . + + + Tíðarætlan + yvir + útluting + av + ansingarplássum + : + Januar + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + apríl + mánaða + Februrar + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + mai + / + juni + mánaða + Mars + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + juli + mánaða + byrja + í + juni + mánaða + . + + + Eingin + upptøka + er + til + barnaansingina + í + juli + mánaða + . + + + Apríl + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + august + mánaða + . + + + Mai + Juni + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + september + / + oktober + mánaða + Juli + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + november + / + desember + mánaða + August + September + Oktober + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + januar + / + februar + mánaða + November + Desember + Børn + , + sum + hava + tørv + á + plássi + í + mars + mánaða + Dømi + : + Hevur + barn + títt + tørv + á + ansingarplássi + í + mai + mánaða + , + vilt + tú + í + februar + fáa + boð + frá + stovninum + um + hetta + . + + + Børn + fáa + , + sum + útgangsstøði + , + altíð + bjóða + ansingarpláss + frá + 1. + ella + 16. + í + einum + mánaða + , + tó + í + fyrsta + lagið + 2 + mánaðir + eftir + , + at + umsóknin + er + móttikin + . + + + Dømi + : + Er + umsóknin + móttikin + 3. + september + , + fær + barnið + pláss + í + fyrsta + lagið + 16. + november + . + + + Gjaldið + : + Barnagarður + kr. + 1.900 + , + - + Vøggustova + kr. + 2.200 + , + - + Goldið + verður + forút + , + tó + í + seinasta + lagið + 10. + í + hvørjum + mánaða + . + + + Nes + Kommuna + veitir + systkinaavsláttur + , + soleiðis + at + ein + familja + við + fleiri + enn + 2 + børnum + , + bert + skal + gjalda + fyri + tvey + ansingarpláss + . + + + T.v.s. + at + tá + 3. + barnið + hjá + einari + familju + kemur + í + kommunala + ansing + , + fellur + gjaldið + fyri + tað + elsta + barnið + burtur + . + + + Um + eftirstøðan + fyri + at + hava + barn + á + dagstovni + fer + upp + um + 3 + mðr. + , + kann + kommunan + ella + stovnurin + avgerða + at + siga + plássið + upp + , + tó + soleiðis + , + at + kommunan + ella + barnaverndin + frammanundan + hava + viðgjørt + spurningin + , + um + heimild + er + at + nýta + frípláss + . + + + Við + útmeldan + skal + sigast + frá + hjá + leiðaranum + , + í + seinasta + lagi + ein + mánaða + áðrenn + útmeldan + , + og + skal + hetta + vera + til + tann + 1. + í + mánaðinum + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnaverndartaenastan_vid_skalafjordin_00012.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnaverndartaenastan_vid_skalafjordin_00012.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8d86d2029dcf6c1002a16404ca8de8193da05e3 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-barnaverndartaenastan_vid_skalafjordin_00012.xml @@ -0,0 +1,311 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Barnaverndartænastan við Skálafjørðin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 111 words + 136 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-245-l-fo-7dcd2a2cae9a73e0 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Barnaverndartænastan við Skálafjørðin + https://nes.fo/245?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Barnaverndartænastan við Skálafjørðin +

+ + Barnaverndartænastan + við + Skálafjørðin + Mýravegur + 26 + Fo-620 + Runavík + Gerandisdagar + : + tlf. + +298 + 417090 + frá + 9.00-14.00 + Vakttelefonin + : + tlf. + +298 + 237090 + ( + svarar + uttanfyri + telefontíð + , + í + vikuskiftum + og + frídøgum + Teldupostur + : + barnavernd@runavik.fo + 1. + januar + 2006 + kom + í + gildi + nýggj + lóg + um + barnavernd + . + + + Nes + kommuna + hevur + felags + barnavernd + saman + við + Sjóvar + - + og + Runavíkar + kommunum + . + + + Hvør + kommuna + hevur + tvey + umboð + í + barnaverndarnevndini + . + + + Umboð + fyri + Nes + kommunu + eru + Andrias + Magnussen + Armgarð + A. + á + Regni + Varalimir + eru + Jonna + Johannesen + Nevndin + : + Lis + Sørensen + , + forkvinna + ( + Runavíkar + kommuna + ) + Mariann + D. + Poulsen + , + næstforkvinna + ( + Sjóvar + kommuna + ) + Armgarð + A. + á + Regni + ( + Nes + kommuna + ) + Andrias + Magnussen + ( + Nes + kommuna + ) + Bjørg + Olsen + ( + Sjóvar + kommuna + ) + Hendrik + Olsen + ( + Runavíkar + kommuna + ) + Børn + hava + rætt + til + eitt + gott + lív + – + Bóklingur + til + fagfólk + um + fráboðanarskyldu + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokan_av_fimleikaraholl_00039.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokan_av_fimleikaraholl_00039.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4012e660e64e056e63caffad37abe714c59fc7a --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokan_av_fimleikaraholl_00039.xml @@ -0,0 +1,367 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Bókan av fimleikarahøll + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 144 words + 170 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-bokan-av-fimleikaraholl-ffd2251253dbe56e + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Bókan av fimleikarahøll + https://nes.fo/bokan-av-fimleikaraholl?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Bókan av fimleikarahøll +

+ + Bókan + av + fimleikarahøll + Reglugerð + fyri + fimleikahøllina + á + Toftum + . + + + Reglugerð + fyri + fimleikahøllina + á + Toftum + . + + + Ábyrgdarin + skal + vera + fyrstur + inn + og + síðstur + út + úr + høllini + . + + + Ikki + er + loyvt + at + ganga + inni + í + útiskóm + . + + + Bert + góðkendir + innanduraskógvar + eru + loyvdir + . + + + Ikki + er + loyvt + at + lata + neyðdyrnar + upp + – + uttan + í + neyðstøðu + . + + + Annleggið + skal + sløkkjast + tá + , + tað + er + brúkt + , + mikrofonir + skulu + sløkkjast + og + leggjast + á + pláss + , + og + skápið + skal + læsast + . + + + Ikki + er + loyvt + at + hava + drykkivørur + við + inn + í + høllina + . + + + Væl + skal + gangast + um + amboðini + , + og + øll + amboð + skulu + setast + á + rætta + stað + . + + + Venjing + má + bara + ganga + fyri + seg + í + høllini + . + + + Útleigan + má + víkja + fyri + øðrum + tiltøkum + . + + + Royking + er + ikki + loyvd + á + økinum + hjá + skúlanum + , + hvørki + innan + - + ella + uttandura + . + + + Ábyrgdarin + syrgir + fyri + , + at + øll + rudda + upp + eftir + sær + . + + + Um + nakað + verður + brotið + ella + tílíkt + , + skal + boðast + frá + til + umsjónarmannin + beinanvegin + á + tlf. + 565003 + . + + + Leiðslan + Navn + * + Telefon + * + Bústaður + T-postur + * + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokasavnid_00008.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokasavnid_00008.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c011c9c02764198650e694cb25a54d21e8b7bea3 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bokasavnid_00008.xml @@ -0,0 +1,270 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Bókasavnið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 84 words + 95 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-239-l-fo-dbe6f77909bd8c6a + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Bókasavnið + https://nes.fo/239?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Bókasavnið +

+ + Bókasavnið + Heygsvegur + 28 + FO-650 + Toftir + Tlf. + +298 + 448872 + Bókasavnið + er + opið + soleiðis + Mánadag + kl. + 17.00 + – + 19.00 + Mikudag + kl. + 19.00 + – + 21.00 + Bókasavnið + heldur + til + á + 2. + hædd + í + nýggja + partinum + av + Tofta + Skúla + . + + + Bókasavnið + er + stongt + , + tá + ið + skúlin + er + stongdur + . + + + Bókasavnið + er + eitt + alment + bókasavn + , + ið + eisini + virkar + sum + skúlabókasavn + fyri + skúlanæmingar + og + lærarar + í + skúlatíðini + . + + + Bókasavnsnevndin + Sigrun + Højgaard + Hallfríð + Hammer + í + Hjøllum + Súni + í + Hjøllum + Bókavørðar + : + Anna + Maria + Olsen + , + Saltangará + Anelia + Philbrow + Sigrun + Højgaard + Skúlabókavørðar + : + Hallfríð + Hammer + í + Hjøllum + Anna + Maria + Olsen + , + Saltangará + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bygging_00015.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bygging_00015.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd98cd0e4e66e639ecd97e0c36227fc8924947ef --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-bygging_00015.xml @@ -0,0 +1,282 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Bygging + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 90 words + 104 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-249-l-fo-1d1bdb4ff6d91e3f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Bygging + https://nes.fo/249?_l=fo + https://nes.fo/bygging?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Bygging +

+ + Bygging + Vegleiðandi + mannagongd + í + samband + við + byggiloyvi + Um + tygum + hava + ætlanir + um + at + byggja + eitthvørt + , + tað + veri + seg + sethús + , + uppíbygging + , + bilhús + , + hjall + , + garð + , + ella + broyta + verandi + ogn + munandi + , + krevst + skrivligt + byggiloyvi + frá + kommununi + . + + + Fyri + at + søkja + um + byggiloyvi + krevst + : + at + umsøkjari + hevur + ognað + sær + grundstykki + at + umsøkjari + hevur + eina + greiða + byggiætlan + at + umsøkjari + hevur + viðkomandi + tekningar + og + upplýsingar + Víst + verður + til + byggisamtyktina + fyri + Nes + kommunu + . + + + Her + eru + góð + ráð + , + tá + ið + bygt + verður + . + + + Tak + bókling + niður + her + . + + + Eru + spurningar + , + kann + ringjast + til + Teknisku + deild + tlf. + 56 + 50 + 11 + Teldupost + anfinn@nes.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byggisamtykt_00016.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byggisamtykt_00016.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f7594c9d2dbd66fe70cd342e1b8abeba1cefe84 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byggisamtykt_00016.xml @@ -0,0 +1,235 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Byggisamtykt + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 56 words + 62 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-252-l-fo-241218b07765b6b8 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Byggisamtykt + https://nes.fo/252?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Byggisamtykt +

+ + Byggisamtykt + Sí + almennu + byggisamtyktina + og + kortið + hjá + Nes + kommunu + niðanfyri + : + Almenna + byggisamtyktin + fyri + Nes + kommunu + dagf + . + + + oktober + 2024 + Kort + Tilhoyrandi + kortið + er + undir + dagføring + og + er + tí + ikki + tøkt + í + løtuni + . + + + Um + spurningar + ella + ivamál + eru + , + ber + til + at + venda + sær + til + Anfinn + í + Toft + , + tekniska + leiðaran + hjá + Nes + kommunu + , + á + tlf. + 565011 + ella + á + anfinn@nes.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byradid_00003.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byradid_00003.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d1c83ef327a7ebdeb6cf96745d4f2608bd000ca --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-byradid_00003.xml @@ -0,0 +1,251 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Býráðið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 61 words + 79 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-203-l-fo-e2e355cec89071fe + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Býráðið + https://nes.fo/203?_l=fo + https://nes.fo/285?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Býráðið +

+ + Býráðið + Frá + vinstru + aftast + : + Niels + Jacob + Nielsen + , + Henning + Erhardsson + Joensen + , + Høgni + Hansen + Frá + vinstru + fremst + : + Elin + Ólavsdóttir + á + Torkilsheyggi + , + Súni + í + Hjøllum + , + borgarstjóri + , + Atli + Fróði + Johansen + , + varaborgarstjóri + , + Rannvá + í + Túni + Petersen + . + + + Niels + Jacob + Nielsen + : + njn@nes.fo + Henning + Erhardsson + Joensen + : + hej@nes.fo + Høgni + Hansen + : + hogni@nes.fo + Elin + Ólavsdóttir + á + Torkilsheyggi + : + elin@nes.fo + Súni + í + Hjøllum + : + suni@nes.fo + Atli + Fróði + Johansen + , + varaborgarstjóri + : + afj@nes.fo + Rannvá + í + Túni + Petersen + : + rannva@nes.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-datuverndarkunning_00034.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-datuverndarkunning_00034.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..239ca56148199eac74a90a4c5e610fe43a2a4799 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-datuverndarkunning_00034.xml @@ -0,0 +1,2009 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Dátuverndarkunning + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 1463 words + 1678 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-313-l-fo-01487913a1f92924 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Dátuverndarkunning + https://nes.fo/313?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Dátuverndarkunning +

+ + Dátuverndarkunning + Privatlívspolitikkur + hjá + Nes + kommunu + Sum + dátuábyrgdari + er + tað + skyldan + hjá + Nes + kommunu + at + tryggja + , + at + viðgerðin + er + í + samsvari + við + reglurnar + í + dátuverndarlógini + og + at + tann + skrásetti + er + kunnaður + um + hvat + er + skrásett + um + viðkomandi + sambært + ásetingunum + í + kap. + 4 + í + dátuverndarlógini + . + + + Vit + taka + tína + dátuvernd + í + álvara + , + og + hava + tí + samtykt + hendan + privatlívspolitikk + , + sum + sigur + tær + , + hvussu + vit + handfara + tínar + persónupplýsingar + . + + + 1 + . + + + Vit + eru + dátuábyrgdari + Nes + kommuna + er + dátuábyrgdari + fyri + viðgerðina + av + teimum + persónupplýsingum + , + ið + vit + hava + móttikið + um + teg + . + + + Um + tú + hevur + spurningar + um + viðgerðina + av + persónupplýsingum + , + dátutrygd + ella + møguligt + trygdarbrot + , + ert + tú + vælkomin + at + seta + teg + í + samband + við + kommununa + Nes + kommuna + Toftavegur + 3 + FO-650 + Toftir + Telefon + : + +298 + 447586 + Teldupost + : + nes@nes.fo + Á + heimasíðuni + www.nes.fo + sæst + nær + skrivstovan + er + opin + . + + + Um + tú + hevur + spurningar + til + okkara + viðgerð + av + tínum + upplýsingum + , + ert + tú + eisini + altíð + vælkomin + at + seta + teg + í + samband + við + okkara + dátuverndarfólk + : + Umvegis + teldupost + : + Send + teldupost + til + nes@nes.fo + , + heitið + á + teldupostinum + skal + vera + “ + Att + . + + + dátuverndarfólk + ” + Umvegis + telefon + : + Tú + kanst + ringja + til + kommununa + á + telefon + +298 + 447586 + Umvegis + bræv + : + Nes + kommuna + , + Toftavegur + 3 + , + FO-650 + Toftir + , + Att + : + dátuverndarfólk + 2 + . + + + Nær + viðgerð + Nes + kommuna + persónupplýsingar + um + teg + Nes + kommuna + viðgerð + persónupplýsingar + í + sambandi + við + virksemi + kommununnar + , + harundir + tær + uppgávur + , + sum + vit + sum + kommuna + hava + skyldu + at + loysa + og + tær + tænastur + kommunan + hevur + skyldu + til + ella + hevur + avgjørt + at + veita + tær + . + + + Her + er + talan + um + nógvar + ymiskar + tænastur + og + er + alt + frá + bókasavnið + og + svimjihylinum + , + alt + innan + Børn + & + ung + til + Eldraøkið + , + skúla + , + Mentan + & + frítíð + , + ítróttarfeløg + , + átrúnaður + , + barnaverndartænastuna + og + dagtilhaldið + , + umframt + øll + onnur + tilboð + , + tænastur + og + skyldur + , + sum + kommunan + veitir + borgarunum + .. + Tað + kann + verða + at + tú + hevur + sent + kommununi + , + ein + fyrispurning + , + eina + umsókn + , + eina + klagu + , + ella + eina + starvsumsókn + , + o.s.fv. + , + sum + ger + at + kommunan + skal + viðgera + tað + tú + sendir + inn + sum + eitt + mál + og + hetta + ger + at + tínar + persónupplýsingar + verða + viðgjørdar + . + + + Kommunan + kann + eisini + viðgera + eitthvørt + mál + har + tú + ert + ein + partur + av + málinum + , + tá + verða + tínar + persónupplýsingar + eisini + viðgjørdar + . + + + 3 + . + + + Endamálini + við + og + heimildin + fyri + viðgerðini + av + tínum + persónupplýsingum + Nes + kommuna + skal + veita + borgarum + allar + lógarásettar + tænastur + og + veitingar + , + og + tí + er + tað + neyðugt + hjá + kommununi + at + viðgera + tínar + persónupplýsingar + . + + + Tí + eru + tað + fleiri + ymisk + endamál + fyri + , + at + vit + viðgera + tínar + persónupplýsingar + : + Kommunan + kann + hava + eina + rættarliga + skyldu + yvirfyri + tær + sum + ger + at + vit + viðgera + persónupplýsingar + um + teg + . + + + Tað + kunnu + verða + uppgávur + , + sum + krevja + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + , + sum + er + grunda + á + tað + myndugleikaútinnan + sum + kommunan + hevur + . + + + Vit + kunnu + eisini + hava + fingið + samtykki + frá + tær + til + at + viðgera + tínar + persónupplýsingar + . + + + 4.1 + Heimildargrundarlagið + fyri + okkara + viðgerð + Tað + kunnu + sum + víst + omanfyri + verða + ymsar + persónupplýsingar + sum + kommunan + viðgerð + og + heimildargrundarlagið + er + eisini + ymist + . + + + Heimildin + fyri + viðgerðini + av + vanligum + persónupplýsingum + , + sum + fer + fram + , + er + í + § + 8 + , + stk. + 1 + , + nr. + 1-5 + og + heimildin + fyri + viðgerðini + av + viðkvomum + persónupplýsingum + er + í + § + 12 + , + stk. + 1 + , + nr. + 1-4 + , + og + nr. + 6-8 + , + so + stk. + 2 + . + , + umframt + §11 + , + stk. + 2 + í + dátuverndarlógini + . + + + Um + vit + innsavna + og + viðgera + persónupplýsingar + til + hagfrøðilig + endamál + , + er + heimildin + í + tráð + við + ásetingina + í + §7 + stk. + 3 + í + dátuverndarlógini + . + + + 4 + . + + + Sløg + av + persónupplýsingum + Vit + viðgera + hesi + sløg + av + persónupplýsingum + um + teg + : + Roknast + skal + við + at + Nes + kommuna + viðger + bæði + vanligar + persónupplýsingar + og + viðkvæmar + persónupplýsingar + um + borgarar + , + alt + eftir + hvat + málið + snýr + seg + um + . + + + 5 + . + + + Móttakarar + ella + bólkar + av + móttakarum + Nes + kommuna + gevur + í + útgangsstøðinum + ikki + persónupplýsingar + víðari + , + sum + kommunan + hevur + savnað + í + sambandi + við + ítøkiliga + málsviðger + . + + + Í + ávísum + førum + er + tað + tó + neyðugt + fyri + at + halda + skyldurnar + í + t.d. + fyrisitingarlógini + , + ella + lóg + um + alment + innlit + osv + , + at + vit + senda + persónupplýsingar + til + annan + myndugleika + ella + triðjapersón + . + + + Tað + eru + tá + bert + neyðugar + upplýsingar + , + sum + verða + givnar + víðari + . + + + Harafturat + nýta + vit + í + summum + førum + dátuviðgerar + , + sum + hjálpa + okkum + við + at + viðgera + tínar + upplýsingar + á + góðan + og + tryggan + hátt + . + + + Tað + kann + m.a. + vera + goymsla + av + persónupplýsingum + , + ella + um + vit + fáa + hjálp + frá + uttanhýsis + ráðgevum + . + + + 6 + . + + + Flutningur + til + móttakarar + í + útlondum + , + triðjalondum + ella + í + millumtjóðafelagsskapum + Nes + kommuna + nýtir + sum + útgangsstøðið + ikki + , + veitarar + ella + dátuviðgerar + , + sum + halda + til + uttan + fyri + ES + / + EBS + ( + triðjalond + ) + . + + + Hetta + kann + tó + koma + fyri + í + onkrum + førum + , + so + sum + til + Facebook + , + YouTube + og + Issuu + har + móttakarin + er + í + USA + . + + + Um + so + er + at + vit + flyta + tínar + upplýsingar + uttanfyri + ES + / + EBS + , + fara + vit + at + tryggja + okkum + nøktandi + heimildargrundarlag + fyri + flutninginum + – + hetta + merkir + , + at + vit + tryggja + okkum + , + at + verndarstøðið + av + tínum + upplýsingum + er + nøktandi + . + + + 7.1 + Nes + kommuna + brúkar + Facebook + Nes + kommuna + hevur + eina + Facebook + síðu + , + sum + verður + brúkt + til + kunning + og + ymsar + lýsingar + . + + + Tú + eigur + at + vera + vitandi + um + , + at + Facebook + savnar + inn + upplýsingar + um + teg + við + at + brúka + farspor + , + tá + tú + brúkar + Facebook + síðuna + hjá + Nes + kommunu + . + + + Tað + hevur + við + sær + , + at + vit + kunnu + fáa + hagtøl + yvir + vitjandi + á + síðuni + , + og + Facebook + brúkar + hesar + upplýsingarnar + at + tillaga + tín + vanga + og + fyri + at + vita + , + hvørjar + lýsingar + tú + skal + síggja + . + + + Um + tú + sært + Facebook + er + tað + helst + tí + tú + hevur + skrásett + tín + vanga + á + Facebook + og + hevur + góðtikið + politikkin + hjá + Facebook + . + + + Her + kanst + tú + lesa + meira + um + cookiepolitik + hjá + Facebook + . + + + 7 + . + + + Hvaðani + persónupplýsingarnar + stava + Sum + áður + nevnt + , + so + innsavnar + kommunan + tínar + persónupplýsingar + , + og + í + flestu + førum + eru + tær + beinleiðis + frá + tær + , + men + tær + kunnu + eisini + verða + frá + øðrum + . + + + Í + onkrum + førum + fær + Nes + kommuna + persónupplýsingar + um + teg + um + vit + skulu + viðgera + eitt + mál + sum + tú + á + ein + ella + annan + hátt + , + ert + ein + partur + av. + Tá + kunnu + persónupplýsingarnar + verða + komnar + frá + øðrum + almennum + myndugleikum + ella + felagsskapum + , + sum + til + dømis + frá + TAKS + , + ella + frá + Landsfólkayvirlitinum + , + ella + frá + tí + , + sum + hevur + lagt + málið + fram + fyri + kommununa + . + + + Tú + hevur + altíð + rætt + til + at + vita + , + hvaðani + vit + innsavna + upplýsingar + um + teg + . + + + 8 + . + + + Tíðarskeiðið + , + sum + persónupplýsingarnar + verða + goymdar + Nes + kommuna + hevur + skyldu + at + ansa + eftir + , + at + persónupplýsingar + verða + goymdar + soleiðis + , + at + tað + ikki + er + gjørligt + at + eyðmerkja + skrásetta + longur + enn + neyðugt + við + atliti + at + endamálinum + við + viðgerðini + . + + + Sum + almennur + myndugleiki + skjalførir + Nes + kommuna + post + , + sum + kemur + inn + og + fer + út + . + + + Í + hesum + sambandi + fylgir + Nes + kommuna + galdandi + leiðreglum + fyri + , + hvussu + leingi + upplýsingarnar + skulu + goymast + . + + + Nes + kommuna + hevur + sambært + fyrisitingarlógini + og + skjalasavnslógi + o.ø. + skyldu + at + varðveita + upplýsingar + í + málum + . + + + Mál + hjá + Nes + kommunu + verða + flutt + á + goymslu + hjá + Tjóðskjalasavninum + sambært + løgtingslóg + um + skjalasøvn + . + + + Tá + ið + upplýsingarnar + eru + goymdar + á + Tjóðskjalasavninum + ella + vrakaðar + , + hevur + Nes + kommuna + ikki + longur + atgongd + til + upplýsingarnar + . + + + 9 + . + + + Tíni + rættindi + Sambært + dátuverndarlógini + hevur + tú + rættindi + í + samband + við + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + . + + + Dátuverndarlógin + tryggjar + skrásettum + eina + røð + av + rættindum + . + + + Hesi + eru + í + kapittuli + 4 + í + dátuverndarlógini + . + + + Rættindini + í + dátuverndarlógini + eru + lýst + niðanfyri + . + + + Rættindini + eru + ikki + treytaleys + og + tað + veldst + um + ítøkiliga + málið + og + ítøkiligu + umbønina + , + um + hon + kann + gangast + á + møti + . + + + Um + tú + ynskir + at + nýta + tíni + rættindi + , + skalt + tú + seta + teg + í + samband + við + okkum + ( + sí + samskiftisupplýsingar + í + broti + 1 + og + 2 + ) + . + + + 10 + . + + + Rætturin + til + kunning + ( + §§ + 23-25 + ) + Tú + hevur + rætt + til + kunning + um + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + . + + + 11 + . + + + Rætturin + til + innlit + ( + § + 26 + ) + Tú + hevur + rætt + til + innlit + í + tær + upplýsingar + , + sum + vit + viðgera + um + teg + . + + + 12 + . + + + Rætturin + til + rætting + ( + § + 27 + ) + Tú + hevur + rætt + til + at + fáa + rangar + upplýsingar + um + teg + sjálvan + rættaðar + . + + + 13 + . + + + Rætturin + til + striking + ( + § + 28 + ) + Í + summum + førum + hevur + tú + rætt + til + at + fáa + upplýsingar + um + teg + sjálvan + strikaðar + , + áðrenn + okkara + ætlaðu + striking + . + + + Rætturin + er + ikki + treytaleysur + , + tí + tað + kunnu + verða + aðrar + lóggávur + , + avtalur + og + ávís + endamál + sum + áseta + at + kommunan + skal + framhaldandi + varðveita + og + viðgera + tínar + persónupplýsingar + . + + + 14 + . + + + Rætturin + til + viðgerðaravmarking + ( + § + 29 + ) + Í + summum + førum + hevur + tú + rætt + til + at + fáa + viðgerðina + av + tínum + persónupplýsingum + avmarkaða + . + + + Um + tú + hevur + rætt + til + at + fáa + viðgerðina + avmarkaða + , + kunnu + vit + framyvir + í + útgangsstøðinum + bert + goyma + persónupplýsingarnar + . + + + 15 + . + + + Rætturin + til + dátuflutning + ( + § + 31 + ) + Tú + hevur + í + summum + førum + rætt + til + at + fáa + tínar + persónupplýsingar + útflýggjaðar + í + einum + skipaðum + , + vanligum + nýttum + og + teldutøkum + sniði + , + og + at + fáa + hesar + persónupplýsingar + fluttar + frá + einum + dátuábyrgdara + til + ein + annan + uttan + forðing + . + + + 16 + . + + + Rætturin + til + mótmæli + ( + § + 32 + ) + Tú + hevur + í + summum + førum + rætt + til + at + mótmæla + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + . + + + Tú + kanst + eisini + mótmæla + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + til + beinleiðis + marknaðarføring + . + + + 17 + . + + + Rætturin + at + taka + samtykki + aftur + Skrásetti + kann + til + eina + og + hvørja + tíð + taka + samtykki + aftur + . + + + Tekur + skrásetti + samtykki + aftur + , + skal + viðgerð + , + sum + er + grundað + á + samtykki + , + steðga + . + + + Um + tú + velur + at + taka + títt + samtykki + aftur + , + ávirkar + tað + ikki + løggildi + av + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + fram + til + afturtøkuna + . + + + Um + tú + tekur + títt + samtykki + aftur + , + hevur + tað + bert + virknað + fyri + framtíðina + . + + + Tú + kanst + taka + samtykki + aftur + við + at + venda + tær + til + Nes + kommunu + . + + + 18 + . + + + Klaga + til + Dátueftirlitið + Tú + kanst + sambært + § + 76 + í + dátuverndarlógini + klaga + til + Dátueftirlitið + um + tú + ert + ónøgd + / + ur + um + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + . + + + Metir + tú + , + at + Nes + kommuna + ikki + viðgerð + tínar + persónupplýsingar + í + samsvari + við + reglurnar + í + dátuverndarlógini + , + hevur + tú + rætt + til + at + klaga + til + Dátueftirlitið + hesum + viðvíkjandi + . + + + Tú + kanst + klaga + um + viðgerð + , + sum + viðvíkur + tær + , + við + at + venda + tær + til + Dátueftirlitið + á + dat@dat.fo + ella + á + telefon + 309100 + . + + + Skrivstovan + er + opin + gerandisdagar + millum + 9.00 + og + 15.00 + . + + + Heimasíðan + hjá + Dátueftirlitinum + er + www.dat.fo + Seinast + dagført + tann + 21.08.2024 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-eldraokid_00014.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-eldraokid_00014.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f341b45d99378c067262cbf0e0bc0429de94e2df --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-eldraokid_00014.xml @@ -0,0 +1,412 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Eldraøkið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 189 words + 219 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-248-l-fo-7d48f06c7ce808e7 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Eldraøkið + https://nes.fo/248?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Eldraøkið +

+ + Eldraøkið + Nes + kommuna + er + í + javnbjóðis + samstarvi + um + eldraøkið + saman + við + Runavíkar + - + og + Sjóvar + kommunum + . + + + Samstarvið + er + skipað + í + egnari + eind + , + økistænastuni + Roðin + . + + + Adressa + : + Roðin + Friðartún + 1 + Fo-620 + Runavík + Telf + +298 + 478200 + teldupostur + : + rodin@rodin.fo + www.rodin.fo + Dagtilhald + Teimum + eldru + í + Nes + kommunu + stendur + í + boði + at + fara + í + dagtilhald + , + sum + heldur + til + í + Vesturskin + . + + + Tilhaldið + er + opið + týsdag + , + mikudag + og + hósdag + frá + kl. + 15.00 + til + 18.00 + . + + + Undirhúsið + Undirhúsið + hevur + ognað + sær + Mathias´sa + pakkhús + , + sum + er + um + - + og + útbygt + til + endamálið + . + + + Adressa + : + Toftavegur + 2 + 650 + Toftir + Opið + er + allar + dagar + uttan + sunnudag + frá + kl. + 01.00 + til + 11.00 + og + kl. + 14.00 + til + 17.00 + . + + + Reyða + Kross + Vitjanartænastan + í + Nes + kommunu + Kundi + tú + hugsa + tær + ein + vitjanarvin + ? + + + Ella + hevur + tú + tú + hug + at + gleða + ein + við + eini + vitjan + ? + + + So + set + teg + í + samband + við + Reyða + Kross + Vitjanartænastuna + . + + + Umboð + í + Nes + kommunu + eru + : + Eigil + Andersen + , + Nes + telf + : + +298 + 212129 + teldupostur + : + eigadd@olivant.fo + Maja + Højgaard + Jakobsen + , + Toftir + telf + : + +298 + 244173 + teldupostur + : + x-sixe@olivant.fo + At + vera + vitjanarvinur + er + sjálvboðið + og + ólønt + arbeiði + . + + + Tú + vitjar + vin + tín + eina + ferð + um + vikuna + . + + + Hvør + vitjan + varir + ein + til + tveir + tímar + , + ella + eftir + avtalu + . + + + Vitjanarvinirnir + hjá + Reyða + Krossi + eru + álítandi + og + hava + tagnarskyldu + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-endurnytsluvirkid_00009.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-endurnytsluvirkid_00009.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f312919d661bd5eb8b6b72a153c679b07c00415 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-endurnytsluvirkid_00009.xml @@ -0,0 +1,311 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Endurnýtsluvirkið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 109 words + 132 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-241-l-fo-5c2b6b53c9178a7a + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Endurnýtsluvirkið + https://nes.fo/241?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Endurnýtsluvirkið +

+ + Endurnýtsluvirkið + Endurnýtlsuvirkið + er + sunnast + á + havnalagnum + , + sunnan + fyri + Kassamiðstøðina + . + + + Endurnýtsluvirkið + hevur + opið + soleiðis + : + Mánadag + og + týsdag + : + kl. + 17.00-19.00 + Hósdag + : + kl. + 16.00-18.00 + Leygardag + : + kl. + 13.00-16.00 + Páskaaftan + , + flaggdag + , + 1. + mai + , + hvítusunnuaftan + , + grundlógardag + , + 1. + november + og + jólaaftan + er + ruskplássið + stongt + . + + + Reglugerð + fyri + Endurnýtsluvirkið + Endurnýtsluvirkið + er + til + burturkast + hjá + húsarhaldunum + í + Nes + kommunu + . + + + Um + borgari + hevur + meira + enn + 1m³ + av + burturkastið + , + er + neyðugt + at + boða + frá + , + til + umsjónarmannin + á + tlf. + 565005 + , + og + harvið + fáa + at + vita + , + um + pláss + er + , + og + um + alt + kann + koyrast + burtur + í + senn + . + + + Er + talan + um + umvælingar + , + og + harvið + størri + nøgdir + , + má + bingja + leigast + frá + IRF + til + endamálið + . + + + Viðvíkjandi + skiljing + av + burturkasti + , + verður + víst + til + heimasíðuna + hjá + IRF + www.irf.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ferdavinnan_00002.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ferdavinnan_00002.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38def14aa51977bbfc904329fcf473d26397caae --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ferdavinnan_00002.xml @@ -0,0 +1,611 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Ferðavinnan + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 309 words + 385 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-202-l-fo-15aecbf2907edfc3 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Ferðavinnan + https://nes.fo/202?_l=fo + https://nes.fo/266?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Ferðavinnan +

+ + Ferðavinnan + Kunning + til + tey + ferðandi + Tríggjar + kunningarstovur + eru + í + Eysturoynni + . + + + Tær + eru + er + á + Toftum + , + í + Saltangará + og + í + Fuglafirði + , + sum + hava + til + endamáls + at + kunna + ferðandi + um + møguleikar + og + hjálpa + veitarum + at + røkka + longri + . + + + Á + Kunningarstovunum + eru + øll + hugskot + frá + borgarum + , + í + sambandi + við + ferðavinnuna + og + mentanartiltøk + , + vælkomin + . + + + Samstundis + veita + Kunningarstovurnar + leiðbeining + viðvíkjandi + verkætlanum + á + hesum + øki + . + + + Kunningarstovurnar + hava + til + endamáls + at + veita + borgarunum + tænastur + og + leiðbeining + , + tá + ræður + um + kunning + . + + + Øll + eru + vælkomin + inn + á + gólvið + ella + at + seta + seg + í + samband + við + kunningarstovurnar + á + annan + hátt + . + + + MAP + – + kort + yvir + Nes + kommunu + , + WC + v.m + . + + + Kunningarstovan + á + Toftum + Oyraranar + 10 + Fo-650 + Toftir + Tlf. + +298 + 447586 + nes@nes.fo + Heimasíða + : + nes.fo + Heimasíða + : + visitnes.fo + WELCOME + TO + NES + , + TOFTIR + AND + SALTNES + 1 + . + + + Village + Tracks + Among + the + popular + hiking + trails + in + the + area + are + the + old + village + paths + between + Nes + and + Æðuvík + , + Nes + and + Rituvík + , + and + Toftir + and + Runavík + . + +

+

+ + www.b68.fo + , + Email + : + b-68@olivant.fo + 4. + and + 8 + . + + + Navia + Navia + is + one + of + the + leading + manufacturers + of + wool-related + products + in + the + Faroe + Islands + . + +

+

+ + Open + : + June + – + August + : + Tue + , + Thu + : + 04pm + – + 06pm + , + and + Sun + : + 03pm-06pm + . + + + Or + by + appointment + . + +

+

+ + Today + , + it + houses + the + local + historical + museum + . + + + Open + : + June + – + August + : + Tue + , + Thu + : + 04pm + – + 06pm + , + and + Sun + : + 03pm-06pm + . + + + Or + by + appointment + . + + + Contact + : + +298 + 227096 + Price + per + person + DKK + 50 + , + - + . + + + Information + Centre + Oyranar + 10 + , + FO + – + 650 + Toftir + www.nes.fo + Email + : + nes@nes.fo + , + Phone + : + +298 + 447586 + 8 + . + + + Torkilsheyggsgarður + Learn + about + a + modern-day + sheep + farm + , + right + here + among + the + sheep + of + Torkilsheyggsgarður + . + +

+

+ + Price + per + person + DKK + 50 + , + - + . + +

+

+ + Open + : + June + – + August + : + Mon-Fri + : + 02pm-04pm + . + + + Or + by + appointment + . + + + Contact + : + +298 + 227096 + Nes + Municipality + Comprising + the + villages + Nes + , + Toftir + and + Saltnes + , + Nes + Municipality + has + a + population + of + 1,298 + and + covers + an + area + of + 13.9 + km2 + . + + + www.nes.fo + Kunningarstovan + í + Runavík + Heiðavegur + 26 + 600 + Saltangará + Tlf. + +298 + 417060 + kunningarstovan@runavik.fo + Heimasíða + : + visiteysturoy.fo + Kunningarstovan + í + Fuglafirði + : + Á + Bug + 530 + Fuglafjørður + Tlf. + +298 + 238015 + visit@fuglafjordur.fo + Heimasíða + : + visiteysturoy.fo + Nes + kommuna + er + limur + í + felagnum + Ferðavinnan + í + Eysturoy + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-figgjarnevnd_00029.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-figgjarnevnd_00029.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c19523410ce2f06354f259ebfc63f91353c136e --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-figgjarnevnd_00029.xml @@ -0,0 +1,189 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Fíggjarnevnd + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 19 words + 20 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-292-l-fo-b31f59426bf31f9b + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Fíggjarnevnd + https://nes.fo/292?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Fíggjarnevnd +

+ + Fíggjarnevnd + Fastir + limir + Súni + í + Hjøllum + , + formaður + Atli + Fróði + Johansen + Henning + Erhardsson + Joensen + Varalimir + Høgni + Hansen + Niels + Jacob + Nielsen + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fimleikahollin_00042.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fimleikahollin_00042.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4de462aba3096a990869d62962e0b11a13c0a37d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fimleikahollin_00042.xml @@ -0,0 +1,332 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Fimleikahøllin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 142 words + 153 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-fimleikahollin-l-fo-60d8d160912e7e2f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Fimleikahøllin + https://nes.fo/fimleikahollin?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Fimleikahøllin +

+ + Fimleikahøllin + Heygsvegur + 28 + Fo-650 + Toftir + Tlf. + +298 + 447586 + nes@nes.fo + Fimleikahøllin + er + ein + partur + av + Tofta + skúla + . + + + Um + ynski + er + at + leiga + fimleikahøllina + , + skal + umsóknin + sendast + til + nes@nes.fo + . + + + Fyll + út + umsókn + her + . + + + Skema + yvir + fimleikahøllina + í + Tofta + skúla + fyri + skúlaárið + 2025-26 + . + + + Fimleikahøllin + verður + ikki + leigað + út + eftir + kl. + 23.00 + . + + + Fimleikahøll + Klokkan + Mánadagur + Týsdagur + Mikudagur + Hósdagur + Fríggjadagur + Leygardagur + Sunnudagur + 06-07 + Kvøldskúlin + 07-08 + 08-09 + Skúlin + B68 + 09-10 + Skúlin + B68 + 10-11 + Skúlin + Ternan + verður + ikki + útleigað + 11-12 + Skúlin + Ternan + verður + ikki + útleigað + 12-13 + Skúlin + Ternan + 13-14 + Skúlin + Ternan + / + Flogbóltskapping + Ternan + 14-15 + Skúlin + Ternan + / + Flogbóltskapping + Ternan + 15-16 + Ternan + Skúlin + Ternan + Ternan + / + Flogbóltskapping + Ternan + 16-17 + Ternan + Ternan + / + Flogbóltskapping + Ternan + 17-18 + Ternan + Ravnur + Ternan + / + Flogbóltskapping + Ternan + 18-19 + Ternan + Ravnur + Ternan + 19-20 + Ternan + Ravnur + Ternan + Ravnur + Ternan + 20-21 + Ternan + Ravnur + Ternan + Ravnur + Útleigað + 21-22 + Útleigað + Roysnið + Ravnur + Tímin + tøkur + Útleigað + 22-23 + Útleigað + Tímin + tøkur + Útleigað + Tímin + tøkur + Vasking + av + høllini + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-folkatol_00043.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-folkatol_00043.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f96bb61c1e50bc54be389aba99f01f4717280770 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-folkatol_00043.xml @@ -0,0 +1,192 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Fólkatøl + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 22 words + 23 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-folkatol-l-fo-668f2ac88a21ad5c + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Fólkatøl + https://nes.fo/folkatol?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Fólkatøl +

+ + Heim + / + Fólkatøl + Fólkatalið + seinastu + 12 + mðr. + Fólkatalið + seinastu + 10 + árini + Ein + kommuna + í + vøkstri + Saltnes + Nes + Toftir + Í + alt + Íbúgvar + seinasta + árið + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fritidarkortid_00017.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fritidarkortid_00017.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0053d3f0e914edeeb2de3d361ddf042008f249b1 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fritidarkortid_00017.xml @@ -0,0 +1,444 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Frítíðarkortið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 225 words + 259 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-259-l-fo-f3bce176867e2051 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Frítíðarkortið + https://nes.fo/259?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Frítíðarkortið +

+ + Frítíðarkortið + Hvat + er + Frítíðarkortið + ? + + + Endamálið + við + Frítíðarkortinum + er + at + stuðla + børnum + og + ungum + fíggjarliga + at + vera + virkin + í + frítíðarvirksemi + . + + + Øll + børn + og + ung + í + aldrinum + 0 + til + 18 + ár + fáa + eitt + frítíðarkort + til + eitt + virði + á + kr. + 2.000 + , + sum + kann + nýtast + til + lima + - + og + luttøkugjald + í + ymisku + ítróttar + - + og + frítíðarvirksemis + tilboðunum + , + sum + teimum + standa + í + boði + í + Nes + kommunu + og + aðrastaðni + . + + + Frítíðarkortið + kann + nýtast + til + : + Ítrótt + , + skótar + , + kvøldskúla + , + musikkskúla + v.m + . + + + Hvussu + virkar + Frítíðarkortið + ? + + + Nes + kommuna + skrásetir + øll + børn + og + ung + upp + til + 18 + ár + at + eiga + kr. + 2.000 + tilgóðar + at + nýta + til + lima + - + og + luttøkugjald + um + árið + . + + + Har + feløg + / + felagsskapir + í + Nes + kommunu + skipa + fyri + almennum + tilmeldingardegi + , + er + møguleiki + at + fáa + skrásett + seg + á + eitt + yvirlit + , + og + Nes + kommuna + flytir + peningin + beinleiðis + til + feløgini + / + felagsskapirnar + samsvarandi + yvirlitinum + . + + + Mannagongdin + er + annars + , + at + foreldur + gjalda + fyrst + til + feløgini + / + felagsskapirnar + og + fáa + so + endurrindað + frá + Nes + kommunu + við + at + senda + kvittan + til + kort@nes.fo + . + + + Har + skal + vera + upplýst + , + hvat + barn + talan + er + um + , + hvat + frítíðartilboð + goldið + er + fyri + , + og + hvørja + kontu + pengarnir + skulu + rindast + aftur + á. + Nes + kommuna + treytar + sær + , + at + har + Frítíðarkortið + verður + nýtt + , + skal + felagið + , + sum + stendur + fyri + virkseminum + hava + : + viðtøkur + og + nevnd + venjarar + / + lærarar + sum + eru + yvir + 18 + ár + – + yngri + kunnu + verða + hjálparvenjarar + Um + tit + hava + spurningar + viðv. + Frítíðarkortinum + , + eru + tit + vælkomin + at + venda + tykkum + til + Nes + kommunu + við + telduposti + á + kort@nes.fo + ella + á + telefon + 447586 + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fundir_kommunustyrisins_00030.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fundir_kommunustyrisins_00030.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51b0a11460369770c5ab0100db1d068772a8e3f0 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-fundir_kommunustyrisins_00030.xml @@ -0,0 +1,2612 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Fundir kommunustýrisins + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 1867 words + 2187 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-294-l-fo-f0f92586ab523147 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Fundir kommunustýrisins + https://nes.fo/294?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Fundir kommunustýrisins +

+ + Fundir + kommunustýrisins + §1 + . + + + Kommunustýrisfundirnir + eru + almennir + . + + + Kommunustýrið + kann + tó + gera + av + , + at + ávís + mál + verða + viðgjørd + fyri + afturlatnum + hurðum + , + sbr. + §26 + í + kommunustýrislógini + . + + + Kunngerð + av + fundardøgum + Stk. + 2 + . + + + Fundardagar + verða + ásettir + við + ársenda + og + lýstir + í + bløðunum + og + á + heimasíðuni + hjá + kommmununi + . + + + Fundur + útsettur + Mannagongd + Stk. + 3 + . + + + Kommunustýrisfundir + verða + útsettir + , + um + tað + vísir + seg + , + at + fundurin + ikki + er + viðtøkuførur + . + + + Nýggjur + fundardagur + verður + kunngjørdur + í + Kringvarpinum + . + + + §2 + . + + + Uttan + so + at + kommunustýrið + í + tí + einstaka + førinum + tekur + aðra + avgerð + , + skulu + niðanfyri + nevndu + mál + verða + viðgjørd + fyri + afturlatnum + hurðum + : + a + ) + Mál + har + mett + verður + um + persónlig + viðurskifti + b + ) + Mál + um + keyp + og + sølu + av + føstum + ognum + c + ) + Mál + um + leigu + og + útleigan + av + føstum + ognum + d + ) + Kostnaðarætlanir + og + tilboð + viðvíkjandi + byggiarbeiðum + og + tilfarsveitingum + Stk. + 2 + . + + + Spurningurin + , + um + eitt + mál + skal + verða + viðgjørt + fyri + afturlatnum + hurðum + , + skal + verða + viðgjørdur + á + fundi + fyri + afturlatnum + hurðum + , + um + kommunustýrið + ella + borgarstjórin + ger + tað + av. + Stk. + 3 + . + + + Mál + , + íð + skulu + verða + viðgjørd + fyri + afturlatnum + hurðum + , + kunnu + verða + viðgjørd + bæði + áðrenn + og + aftaná + almenna + fundin + . + + + §3 + . + + + Um + ein + áhoyrari + órógvar + kommunustýrisfundin + , + kann + borgarstjórin + koyra + hann + og + um + neyðugt + allar + áhoyrarnar + út + . + + + Borgarstjórin + kann + goyma + sessir + til + tíðindamenn + . + + + Forfall + Mannagongd + §4 + . + + + Um + limur + ikki + kann + møta + á + fundi + , + boðar + hann + borgarstjóranum + ella + kommunuskrivstovuni + frá + hesum + , + áðrenn + fundurin + byrjar + . + + + Á + hvørjum + fundi + verður + skrivað + í + gerðabókina + , + hvørjir + limir + eru + á + fundi + . + + + Fundarskrá + og + málsframløga + Fundarboð + Freistir + §5 + . + + + Um + limur + , + seinast + 8 + dagar + framman + undan + regluligum + kommunustýris-fundi + , + skrivliga + hevur + biðið + um + at + fáa + viðgjørt + eitt + mál + , + setur + borgarstjórin + málið + á + skránna + til + komandi + fund + . + + + Fundarskrá + Freistir + Stk. + 2 + . + + + Borgarstjórin + syrgir + fyri + , + at + fundarskrá + verður + send + hvørjum + limi + , + minst + 4 + arbeiðsdagar + , + áðrenn + regluligan + kommunustýrisfund + . + + + Mál + á + skránna + Mannagongd + og + freistir + Stk. + 3 + . + + + Tá + íð + eitt + mál + er + sett + á + skránna + til + ein + regluligan + kommunustýrisfund + , + skal + tað + tilfar + , + íð + er + neyðugt + at + gera + sær + eina + meting + um + málið + , + um + tað + ikki + longu + er + sent + kommunustýrislimunum + , + verða + lagt + fram + á + kommunuskrivstovuni + minst + 3 + arbeiðsdagar + áðrenn + fundin + , + herav + seinasta + dagin + millum + kl. + 18-20 + . + + + Eitt + yvirlit + yvir + málini + skal + samstundis + vera + til + skjals + . + + + Eykafundir + Treytir + Stk. + 4 + . + + + Samstundis + sum + boðað + verður + til + eykafundar + , + letur + borgarstjórin + , + í + so + stóran + mun + sum + møguligt + , + limirnar + vita + , + hvørji + mál + koma + til + viðgerðar + á + fundinum + . + + + Avgerð + um + eykafund + verður + almannakunngjørd + , + um + høvi + er + til + tess. + Viðtøkuføri + fundarleiðsla + fundarsiður + §6 + . + + + Kommunustýrið + er + viðtøkuført + , + tá + íð + minst + helvtin + av + limunum + eru + á + fundi + . + + + Stk. + 2 + . + + + Borgarstjórin + , + og + um + honum + berst + frá + , + varaborgarstjórin + leiðir + kommunustýrisfundirnar + . + + + Hann + tekur + avgerð + í + øllum + spurningum + um + samráðingarleiðslu + , + og + hann + ansar + eftir + , + at + fundirnir + fara + sømiliga + fram + . + + + Eisini + ger + hann + av + , + hvussu + spurningarnir + , + íð + atkvøtt + verður + um + , + skulu + verða + orðaðir + . + + + Stk. + 3 + . + + + Hann + , + íð + ynskir + at + røða + á + fundinum + , + skal + venda + sær + til + borgarstjóran + , + íð + letur + limirnar + røða + í + teirri + raðfylgju + , + teir + hava + biðið + um + orðið + . + + + Um + fleiri + biðja + um + orðið + í + senn + , + avger + borgarstjórin + raðfylgjuna + . + + + Røðari + kann + sita + niðri + meðan + hann + talar + , + og + eingin + kann + steðga + honum + uttan + borgarstjórin + . + + + Stk. + 4 + . + + + Hvør + limur + eigur + at + lýða + avgerðum + borgarstjórans + , + tá + íð + tað + snýr + seg + um + at + halda + vanligt + fundarskil + . + + + Er + ein + limur + 2 + ferðir + á + sama + fundi + biðin + um + at + fara + siðiliga + fram + , + kann + kommunustýrið + eftir + uppskoti + borgarstjórans + nokta + honum + orðið + á + hesum + fundi + . + + + Stk. + 5 + . + + + Øll + uppskot + til + samráðingar + verða + sett + borgarstjóranum + . + + + Tá + íð + borgarstjórin + heldur + orsøk + vera + til + tess + , + ella + tá + 3 + limir + krevja + tað + , + skal + orðaskiftið + verða + lagt + niður + og + uppskotið + sett + undir + atkvøðu + , + so + at + endi + kann + verða + fingin + á + samráðingunum + . + + + Stk. + 6 + . + + + Borgarstjórin + kann + lata + kommunustýrið + gera + av + mál + , + íð + hann + sjálvur + hevur + rætt + at + taka + endaliga + støðu + til + . + + + §7 + . + + + Borgarstjórin + ger + av + , + í + hvørji + raðfylgju + málini + koma + til + viðgerðar + , + og + hann + kann + víkja + frá + raðfylgjuni + á + fundarskránni + . + + + Kortini + ger + kommunustýrið + av + í + hvørjari + raðfylgju + málini + skulu + verða + viðgjørd + , + um + minst + 3 + limir + krevja + atkvøðugreiðslu + hesum + viðvíkjandi + . + + + Stk. + 2 + . + + + Tá + íð + kommunustýrisfundur + byrjar + , + kann + einhvør + limur + krevja + orðið + til + fundarskránna + , + eisini + viðvíkjandi + spurninginum + um + mál + , + íð + eru + ætlað + at + verða + viðgjørd + fyri + afturlatnum + hurðum + , + ístaðin + verða + viðgjørd + á + almennum + kommunustýrisfundi + - + og + hin + vegin + . + + + §8 + . + + + Eitt + mál + verður + bert + viðgjørt + einaferð + , + um + ikki + annað + er + ásett + í + lóggávuni + , + ella + kommunustýrið + samtykkir + , + at + málið + skal + verða + viðgjørt + tvær + ferðir + . + + + Ársfíggjarætlanin + og + broytingar + í + henni + , + skulu + tó + verða + viðgjørd + tvær + ferðir + , + sbr. + §39 + í + kommunustýrislógini + . + + + Freistir + Stk. + 2 + . + + + Við + fyrstu + viðgerð + verður + ikki + atkvøtt + um + endaliga + úrslitið + í + málinum + , + men + einans + um + , + at + tað + skal + fara + til + aðru + viðgerð + . + + + Hvør + limur + hevur + rætt + til + at + siga + sína + hugsan + um + eitt + mál + , + áðrenn + kommunustýrið + tekur + avgerð + um + , + at + tað + skal + fara + til + aðru + viðgerð + . + + + Frá + fyrstu + til + aðru + viðgerð + skulu + ganga + minst + 24 + tímar + . + + + Frá + fyrstu + til + aðru + viðgerð + av + fíggjarætlanini + skulu + ganga + í + minsta + lagi + 14 + dagar + , + sbr. + §39 + í + kommunustýrislógini + . + + + Freistir + Stk. + 3 + . + + + Tá + íð + eitt + mál + verður + viðgjørt + tvær + ferðir + , + skulu + skjølini + , + íð + hoyra + til + málið + - + aftaná + fyrstu + viðgerð + - + um + tað + er + møguligt + , + verða + løgd + fyri + limirnar + . + + + Stk. + 4 + . + + + Mál + kunnu + koma + til + umrøðu + á + lukkaðum + fundi + í + fyrsta + umfari + og + til + viðgerðar + á + opnum + fundi + í + øðrum + umfari + . + + + Luttøka + limanna + í + samráðingum + og + atkvølðugreiðslu + §9 + . + + + Kommunustýrislimur + hevur + skyldu + at + boða + frá + , + um + hann + heldur + iva + vera + um + sítt + gegni + . + + + Stk. + 2 + . + + + Kommunustýrið + ger + av + , + um + eitt + mál + er + slíkt + áhugamál + hjá + einum + limi + , + at + hann + ikki + eigur + at + taka + lut + í + fundarviðgerðini + og + atkvøðugreiðsluni + málinum + viðvíkjandi + . + + + Um + so + er + , + skal + avvarðandi + fara + út + úr + fundarhølinum + meðan + málið + verður + viðgjørt + ; + tó + kann + honum + ikki + verða + noktað + at + taka + lut + í + samráðingunum + og + atkvøðugreiðsluni + viðvíkjandi + spurninginum + , + um + hann + skal + fara + av + fundinum + undir + málsviðgerðini + . + + + §10 + . + + + Limir + kunnu + bert + vera + við + í + atkvøðugreiðsluni + , + um + teir + persónliga + eru + til + staðar + , + meðan + hesar + fara + fram + . + + + Atkvøðugreiðsla + Broytingaruppskot + Eyka + broytingaruppskot + §10 + . + + + Atkvøðugreiðsla + fer + fram + á + tann + hátt + , + at + limirnir + reisa + seg + ella + rætta + hondina + upp + , + og + endurkanning + verður + gjørd + . + + + Stk. + 2 + . + + + Allar + avgerðir + verða + tiknar + við + vanligum + meiriluta + , + um + ikki + annað + er + fyriskipað + í + lóggávuni + . + + + Eitt + uppskot + er + tí + samtykt + , + um + fleiri + atkvøður + eru + fyri + uppskotinum + enn + ímóti + , + og + tað + merkir + , + at + blankar + atkvøður + ikki + telja + við + og + tí + heldur + ikki + ávirka + atkvøðugreiðsluna + ( + §14 + í + KSL + ) + . + + + Stk. + 3 + . + + + Heldur + borgarstjórin + , + at + eitt + mál + liggur + so + greitt + fyri + , + at + atkvøðugreiðsla + er + óneyðug + , + sigur + hann + sína + áskoðan + um + , + hvussu + málið + kann + verða + avgjørt + . + + + Krevur + eingin + limur + tá + atkvøðugreiðslu + , + kann + borgarstjórin + gera + av + , + at + málið + er + avgjørt + samsvarandi + hansara + áskoðan + . + + + Stk. + 4 + . + + + Val + fara + fram + við + skrivligari + atkvøðugreiðslu + á + seðlum + , + sum + borgarstjórin + býtur + út + . + + + Um + borgarstjórin + heldur + , + at + kommunustýrið + fer + at + velja + ella + endurvelja + eitt + ávíst + valevni + , + kann + hann + skjóta + upp + , + at + avvarandi + verður + valdur + uttan + atkvøðugreiðslu + . + + + Krevur + eingin + limur + tá + skrivliga + atkvøðugreiðslu + , + er + valevnið + , + íð + er + uppskotið + , + valt + . + + + §11 + . + + + Broytingar + og + eykabroytingaruppskot + kunnu + verða + sett + fram + , + um + atkvøðugreiðsla + ikki + er + byrjað + , + og + ikki + er + neyðugt + at + seta + fram + ella + taka + fyrivarni + viðvíkjandi + slíkum + uppskotum + undir + 1. + viðgerð + av + einum + máli + , + sum + skal + verða + viðgjørt + 2 + ferðir + , + sbr. + tó + stk.2 + . + + + Stk. + 2 + . + + + Í + málum + , + sum + skulu + verða + viðgjørd + 2 + ferðir + , + kann + kommunustýrið + samtykkja + at + seta + eina + tíðarfrest + fyri + at + seta + fram + broytingaruppskot + og + eftir + umstøðunum + eisini + eykabroytingaruppskot + , + og + um + so + er + , + kunnu + slík + ikki + verða + sett + fram + aftaná + at + frestin + er + úti + , + uttan + at + kommunustýrið + við + atkvøðumeiriluta + gevur + sítt + samtykki + hesum + viðvíkjandi + . + + + Stk. + 3 + . + + + Um + broytingar + - + og + eykabroytingaruppskot + ikki + eru + gjørd + limunum + kunnug + , + áðrenn + tey + koma + til + 2. + viðgerð + , + greiðir + borgarstjórin + frá + uppskotinum + beinan + vegin + , + samráðingarnar + byrja + - + um + nakað + uppskot + er + . + + + Borgarstjórin + ger + av + , + í + hvørji + raðfylgju + atkvøtt + verður + um + broytingaruppskotini + , + men + kortini + soleiðis + , + at + atkvøðugreiðsla + um + tey + , + altíð + fer + fram + , + áðrenn + atkvøtt + verður + um + høvuðsuppskotið + . + + + Stk. + 4 + . + + + Uppskot + um + nevndarval + og + um + at + senda + eitt + mál + til + eina + fyrr + valda + nevnd + , + ella + til + víðari + viðgerð + í + eini + fyrr + valdari + nevnd + , + kunnu + verða + framsett + , + so + leingi + atkvøðugreiðsla + um + málið + ikki + er + byrjað + . + + + Verður + slíkt + uppskot + sett + fram + , + aftaná + at + samráðingar + eru + byrjaðar + , + verða + hesar + steðgaðar + , + og + tekur + kommunustýrið + so + støðu + til + , + um + málið + skal + fara + til + nevndarviðgerð + . + + + Meirilutaval + §12 + . + + + Við + meirilutaval + er + tað + valevni + valt + , + íð + fær + meira + enn + helmingin + av + greiddu + atkvøðunum + . + + + Fæst + slíkur + meiriluti + ikki + við + fyrstu + atkvøðugreiðslu + , + verður + atkvøtt + umaftur + . + + + Fær + heldur + eingin + hesa + ferð + meira + enn + helmingin + av + greiddu + atkvøðunum + , + verður + bundið + val + millum + teir + báðar + , + sum + við + aðru + atkvøðugreiðslu + fingu + flestar + atkvøður + , + tó + soleiðis + at + um + teir + hava + líka + nógvar + atkvøður + , + verður + kastaður + lutur + um + , + hvørjar + tveir + atkvøtt + skal + verða + um + við + tað + bundna + valið + . + + + Er + atkvøðutalið + eins + við + bundnu + atkvøðugreiðsluna + , + verður + avgerð + tikin + við + lutakasti + , + sum + borgarstjórin + skipar + fyri + . + + + Lutfallsval + §13 + . + + + Tá + kommunustýrið + skal + velja + tveir + ella + fleiri + limir + í + eina + nevnd + , + fer + slíkt + val + fram + eftir + lutfallsvalháttinum + . + + + Stk. + 2 + . + + + Lutfallsval + fer + fram + fram + eftir + hesum + reglum + : + Limir + kommunustýrisins + býta + seg + í + bólkar + , + limirnir + í + hvørjum + bólki + hava + frammanundan + boðað + borgarstjóranum + frá + , + at + teir + vilja + atkvøða + saman + , + við + valið + íð + skal + fara + fram + . + + + Limatalið + í + hvørjum + bólki + verður + býtt + við + 1 + , + 2 + , + 3 + o.s.fr. + Býtingartalið + , + íð + tá + kemur + fram + , + ásetur + í + hvørji + raðfylgju + hvør + bólkur + sær + kann + velja + síni + umboð + . + + + Eru + 2 + ella + fleiri + býtingartøl + eins + stór + , + verður + raðfylgjan + avgjørd + við + lutakasti + , + sum + borgarstjórin + skipar + fyri + . + + + Tá + , + íð + avgjørt + er + , + hvussu + mong + umboð + hvør + bólkur + skal + hava + , + eiga + bólkarnir + at + siga + borgarstjóranum + frá + beinan + vegin + , + hvør + skal + verða + teirra + umboð + . + + + Sigur + ein + bólkur + frá + sær + rættin + til + at + seta + eitt + ella + fleiri + umboð + , + verða + ósettu + plássini + býtt + ímillum + hinar + bólkarnar + á + sama + hátt + , + sum + tilskilaður + er + omanfyri + . + + + Stk. + 3 + . + + + Tá + íð + nevnd + skal + verða + vald + , + har + limirnir + skulu + vera + bæði + úr + kommunustýrinum + og + uttanfyri + , + fer + valið + fram + í + senn + millum + teir + limir + , + kommunustýrið + skal + velja + . + + + Í + tí + raðfylgju + , + sessirnir + lutast + einum + bólki + , + kann + hesin + tilnevna + limir + ella + ikki-limir + í + kommunustýrinum + , + til + annað + slagið + av + sessum + er + sett + . + + + Stk. + 4 + . + + + Har + borgarstjórin + er + fastur + limur + í + nevnd + , + stjórn + ella + tílíkum + , + sum + kommunustýrið + velur + , + verður + sessur + hansara + at + rokna + sum + ein + av + teimum + sessum + , + sum + bólkur + hansara + hevur + rætt + til + . + + + Stk. + 5 + . + + + Fer + kommunustýrislimur + í + valskeiðinum + úr + eini + nevnd + , + har + hann + er + valdur + av + einum + ávísum + bólki + , + skal + hesin + bólkur + seta + mann + í + hansara + stað + . + + + Stk. + 6 + . + + + Hevur + limur + havt + forfall + í + meira + enn + 14 + samfullar + dagar + , + kann + bólkur + hansara + seta + annan + í + hansara + stað + . + + + Stk. + 7 + . + + + Tilnevnir + kommunustýrið + í + semju + ella + uttan + atkvøðugreiðslu + ein + lim + í + nevnd + , + stjórn + ella + tílíkt + , + skal + samstundis + avgerð + verða + tikin + um + , + hvør + bólkur + skal + fáa + avvarðandi + sess + , + um + hann + verður + leysur + , + sbr. + stk. + 5 + . + + + Gerðabók + o.a. + §14 + . + + + Samtyktir + kommunustýrisins + verða + skrivaðar + í + gerðabókina + . + + + Stk. + 2 + . + + + Hvør + limur + kann + krevja + sína + frávíkjandi + støðu + í + stuttum + skrivaða + í + gerðabókina + , + og + tá + íð + tað + snýr + seg + um + mál + , + íð + skulu + verða + send + til + annan + myndugleika + , + kann + hann + eisini + krevja + , + at + myndugleikin + verður + gjørdur + kunnugur + við + , + tað + sum + stendur + í + gerðabókini + . + + + Stk. + 3 + . + + + Tá + íð + ein + fundur + er + lokin + og + gerðabókin + lisin + upp + , + skal + hon + verða + undirskrivað + av + øllum + , + sum + hava + verið + á + fundinum + . + + + Limirnir + kunnu + ikki + við + at + vísa + til + atkvøðugreiðslu + teirra + , + ella + av + øðrum + orsøkum + , + bera + seg + undan + at + skriva + undir + gerðabókina + . + + + Aðrar + fyriskipanir + §15 + . + + + Hvør + limur + hevur + skyldu + til + , + meðan + kommunustýrisfundur + fer + fram + , + at + halda + seg + til + ta + avgerð + , + sum + borgarstjórin + tekur + , + viðvíkjandi + fatan + av + tí + , + sum + er + fyrisett + í + hesi + fundarskipan + . + + + Tó + kann + málið + verða + lagt + fyri + kommunustýrið + á + næsta + kommunustýrisfundi + . + + + Broytingar + í + fundarskipanini + §16 + . + + + Henda + fundarskipan + fær + gildi + tann + 01. + mars + 2013 + . + + + Kommunustýrið + skal + viðgera + uppskot + til + broyting + í + ella + ískoyti + til + fundarskipanina + á + tveimum + kommunustýrisfundum + . + + + Broytt + fundarskipan + samtykt + á + kommunustýrisfundi + tann + 28. + januar + 2013 + og + tann + 25. + februar + 2013 + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-hent_telefonnummur_00011.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-hent_telefonnummur_00011.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3a60b96aa202cf3e2919436c3d24eb677ecb5db --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-hent_telefonnummur_00011.xml @@ -0,0 +1,393 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Hent telefonnummur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 168 words + 224 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-244-l-fo-051247b1169883d8 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Hent telefonnummur + https://nes.fo/244?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Hent telefonnummur +

+ + Hent + telefonnummur + Føroya + politi + : + tlf. + +298 + 351448 + Skálafjarðar + Sløkkilið + : + tlf. + +298 + 448235 + Barnaverndartænastan + , + frá + kl. + 9.00-15.00 + Vakttlf + 237090 + frá + kl. + 15.00 + : + tlf. + +298 + 417090 + / + +298 + 237090 + Viðtaluhøli + 1 + : + Lækni + Eyð + T. + Magnussen + : + tlf. + +298 + 477010 + Viðtaluhøli + 2 + : + Lækni + Joan + Skibenæs + : + tlf. + +298 + 477020 + Viðtaluhøli + 3 + : + Lækni + Ásla + Høghamar + : + tlf. + +298 + 477030 + Viðtaluhøli + 4 + : + Avloysari + : + tlf. + +298 + 477040 + Kommunuskrivstovan + : + tlf. + +298 + 447586 + / + +298 + 565004 + / + +298 + 565012 + Borgarstjórin + ( + Súni + í + Hjøllum + ) + : + tlf. + +298 + 565000 + Kommunustjóri + ( + Elsbet + Ellingsgaard + Magnussen + ) + : + tlf. + +298 + 565007 + Fíggjarleiðari + ( + Terji + Petersen + ) + : + tlf. + +298 + 565009 + Tekniskur + leiðari + ( + Anfinn + í + Toft + ) + : + tlf. + +298 + 565011 + Tekniska + deild + ( + Aksel + Højgaard + ) + : + tlf. + +298 + 565001 + Skúlavørður + ( + Borgar + Hansen + ) + : + tlf. + +298 + 565003 + Endurnýtsluvirkið + ( + Jóan + Jacob + Skoradal + ) + : + tlf. + +298 + 565005 + Ítróttarøkið + á + Svangaskarði + ( + Petur + Hans + Hansen + ) + : + tlf. + +298 + 565008 + Tofta + Havn + ( + Hermann + Jacobsen + ) + : + tlf. + +298 + 448144 + / + +298 + 565010 + Tofta + Skúli + : + tlf. + +298 + 447332 + Svimjihylurin + : + tlf. + +298 + 448213 + Bókasavnið + : + tlf. + +298 + 448872 + Frítíðarskúlin + á + Brekkukletti + ( + Eydna + Olsen + ) + : + tlf. + +298 + 565023 + / + +298 + 448786 + Barnagarðurin + á + Svangaskarði + ( + Jørgin + Olsen + ) + : + tlf. + +298 + 565021 + / + +298 + 448760 + Roðin + : + tlf. + +298 + 478200 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-itrottarhusid_a_svangaskardi_00021.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-itrottarhusid_a_svangaskardi_00021.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aae0530d77673105daff1fd24572ae5e67cb5c19 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-itrottarhusid_a_svangaskardi_00021.xml @@ -0,0 +1,207 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Ítróttarhúsið á Svangaskarði + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 34 words + 38 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-279-l-fo-a860e9e88ae15629 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Ítróttarhúsið á Svangaskarði + https://nes.fo/279?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Ítróttarhúsið á Svangaskarði +

+ + Ítróttarhúsið + á + Svangaskarði + Ítróttarhúsið + á + Svangaskarði + hevur + sera + góðar + umstøður + til + veitslur + , + fundir + , + skeiðsvirksemi + o.a. + Tey + sum + hava + áhuga + í + at + leiga + húsið + ella + hava + aðrar + fyrispurningar + kunnu + venda + sær + til + tlf. + 211068 + / + 748979 + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunan_i_tolum_00033.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunan_i_tolum_00033.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d87f1d8dfc433f9b61cf69d2301a39c86f52645f --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunan_i_tolum_00033.xml @@ -0,0 +1,276 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Kommunan í tølum + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 93 words + 99 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-311-l-fo-570a3dd75eecbd4f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Kommunan í tølum + https://nes.fo/311?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Kommunan í tølum +

+ + Kommunan + í + tølum + Fíggjarætlanir + , + sum + eru + sendar + Fíggjarmálaráðnum + kunnu + heintast + her + . + + + Møguligar + eykajáttanir + í + árinum + eru + ikki + við + . + + + Fíggjarætlan + 2026 + Fíggjarætlan + 2025 + Fíggjarætlan + 2024 + Fíggjarætlan + 2023 + Fíggjarætlan + 2022 + Fíggjarætlan + 2021 + Fíggjarætlan + 2020 + Fíggjarætlan + 2019 + Fíggjarætlan + 2018 + Fíggjarætlan + 2017 + Fíggjarætlan + 2016 + Fíggjarætlan + 2015 + Fíggjarætlan + 2014 + Fíggjarætlan + 2013 + Fíggjarætlan + 2012 + Ársroknskapir + , + sum + eru + sendir + Fíggjarmálaráðnum + kunnu + heintast + her + . + + + Møguligar + eykajáttanir + í + árinum + eru + tiknar + við + . + + + Rokniskapur + 2025 + Roknskapur + 2024 + Roknskapur + 2023 + Roknskapur + 2022 + Roknskapur + 2021 + Roknskapur + 2020 + Roknskapur + 2019 + Roknskapur + 2018 + Roknskapur + 2017 + Roknskapur + 2016 + Roknskapur + 2015 + Roknskapur + 2014 + Roknskapur + 2013 + Roknskapur + 2012 + Roknskapur + 2011 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunuskrivstovan_i_summarfri_00070.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunuskrivstovan_i_summarfri_00070.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4184963a44ce76c3d3b5169c18f2590783246b39 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kommunuskrivstovan_i_summarfri_00070.xml @@ -0,0 +1,207 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Kommunuskrivstovan í summarfrí + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 35 words + 38 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1765-1a6950d3688c09e5 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Kommunuskrivstovan í summarfrí + https://nes.fo/tidindi/1765/kommunuskrivstovan-i-summarfri + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Kommunuskrivstovan í summarfrí +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Kommunuskrivstovan + í + summarfrí + 14.07.2026 + Kommunuskrivstovan + í + summarfrí + Kommunuskrivstovan + er + stongd + vegna + summafrí + frá + mánadegnum + 20. + juli + til + og + við + fríggjadagin + 7. + august + 2026 + Eru + átroknadi + boð + , + vinaliga + ring + á + vakttelefonina + 448144 + Nes + Kommuna + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kurvaboltsfelagid_ravnur_00020.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kurvaboltsfelagid_ravnur_00020.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..639da43dd7304743f121e1f842c1b50d2709e73d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-kurvaboltsfelagid_ravnur_00020.xml @@ -0,0 +1,196 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Kurvabóltsfelagið Ravnur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 18 words + 25 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-271-l-fo-8f5ef12365d04209 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Kurvabóltsfelagið Ravnur + https://nes.fo/271?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Kurvabóltsfelagið Ravnur +

+ + Kurvabóltsfelagið + Ravnur + Regnavegur + 9 + Fo-650 + Toftir + Telefon + : + +298 + 261734 + Heimasíða + : + facebook.com + / + KBFRavnur + Teldup + . + + + : + ravnurbasketball@gmail.com + Kontaktpersónur + : + Bjarni + W. + Zachariasen + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laeknar_00013.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laeknar_00013.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0d0aed13447ad25fa3c646e2a77742b86cc7e73 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laeknar_00013.xml @@ -0,0 +1,309 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Læknar + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 124 words + 138 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-246-l-fo-b9ddf381cbee80a9 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Læknar + https://nes.fo/246?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Læknar +

+ + Læknar + Læknamiðstøðin + Mýravegur + 4 + Fo-650 + Runavík + Heimasíða + : + www.minlaekni.fo + Møguleiki + er + at + fara + inn + á + heimasíðuna + og + velja + Skálafjarðar + læknadømi + fyri + at + bíleggja + tíð + og + heilivág + hjá + egnum + kommunulækna + . + + + Kunning + frá + Heilsutrygd + um + læknaviðurskiftir + í + Skálafjarðar + læknadømi + Viðtaluhøli + 1 + – + Runavík + Telefon + +298 + 477010 + Telefontíð + millum + kl. + 8.00-9.00 + Viðtala + eftir + avtalu + – + Bílegging + av + tíð + 9.00-10.00 + Lækni + , + Eyð + T. + Magnussen + Viðtaluhøli + 2 + – + Runavík + Telefon + +298 + 477020 + Telefontíð + millum + kl. + 8.00-10.00 + Viðtala + eftir + avtalu + – + Bílegging + av + tíð + og + endurnýggja + resept + inni + á + www.minlaekni.fo + Lækni + , + Joan + Skibenæs + Viðtaluhøli + 3 + – + Runavík + Telefon + +298 + 477030 + Telefontíð + millum + kl. + 8.00-9.00 + Viðtala + eftir + avtalu + – + Bílegging + av + tíð + 9.00-10.00 + Lækni + , + Ásla + Høghamar + Læknaviðtala + 4 + – + Strendur + Læknaviðtalan + bert + á + Strondum + Tel + : + +298 + 477040 + Telefontíð + millum + kl. + 8.00-9.00 + Viðtala + eftir + avtalu + – + Bílegging + av + tíð + 9.00-10.00 + Læknaavloysari + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laerarastorv_i_tofta_skula_00056.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laerarastorv_i_tofta_skula_00056.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50b1aa8164e114b9a858be457bdbf84ed5c4941f --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-laerarastorv_i_tofta_skula_00056.xml @@ -0,0 +1,212 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Lærarastørv í Tofta Skúla + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 39 words + 43 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1747-c4be0f0798da514d + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Lærarastørv í Tofta Skúla + https://nes.fo/tidindi/1747/laerarastorv-i-tofta-skula + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Lærarastørv í Tofta Skúla +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Lærarastørv + í + Tofta + Skúla + 28.05.2026 + Lærarastørv + í + Tofta + Skúla + Hesi + størv + eru + leys + at + søkja + í + Tofta + skúla + skúlaárið + 2026 + / + 27 + : + 1 + fast + starv + 1-2 + tíðaravmarkað + størv + 2 + tíðaravmarkað + størv + vegna + barnsburðarfarloyvi + Sí + meira + um + størvini + her + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-mentanarnevndin_00027.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-mentanarnevndin_00027.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9c56ca07c468cdc89128829c44d8fc67c5505ce --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-mentanarnevndin_00027.xml @@ -0,0 +1,190 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Mentanarnevndin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 20 words + 21 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-290-l-fo-a5fcab80570697ad + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Mentanarnevndin + https://nes.fo/290?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Mentanarnevndin +

+ + Mentanarnevndin + Fastir + limir + Elin + á + Torkilsheyggi + , + forkvinna + Høgni + Hansen + Niels + Jacob + Nielsen + Varalimir + Henning + Erhardsson + Joensen + Rannvá + í + Túni + Petersen + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-moldgoymslan_00010.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-moldgoymslan_00010.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6da0ea9793e94ac63d6e9e293971e3f1eeda7260 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-moldgoymslan_00010.xml @@ -0,0 +1,684 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Moldgoymslan + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 410 words + 499 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-242-l-fo-f8d1b77767dfc52f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Moldgoymslan + https://nes.fo/242?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Moldgoymslan +

+ + Moldgoymslan + Moldgoymslan + við + Skoragil + Opið + er + allar + gerandisdagar + frá + kl. + 8.00 + til + 16.00 + Gjald + fyri + tilfar + latið + inn + á + moldgoymsluna + , + verður + fakturera + til + entreprenørin + . + + + Gjøld + fyri + at + sleppa + av + við + tilfar + ( + øll + gjøld + eru + u + / + MVG + ) + : + Gjald + fyri + tilfar + at + tyrva + vanligt + , + – + herundir + betongslamm + og + leyst + ( + einshátta + ) + asfalt + 1,28 + kr + / + kg + 240 + kr + / + m³ + Ífylla + – + betongbrot + 0,08 + kr + / + kg + 48 + kr + / + m³ + Ífylla + – + asfaltbrot + 0,08 + kr + / + kg + 48 + kr + / + m³ + Ífylla + – + urtagarðsburturkast + / + urtagarðsleivdir + 0,50 + kr + / + kg + ella + 48 + kr + / + m³ + Avgrevstur + – + rein + mold + uttan + bøkkar + og + steinar + størri + enn + nevi + 8,00 + kr + / + m³ + Avgrevstur + – + leirur + 16,00 + kr + / + m³ + Avgrevstur + – + grót + 16,00 + kr + / + m³ + Avgrevstur + – + blandað + 48,00 + kr + / + m³ + Sandur + 16,00 + kr + / + m³ + Skeiv + sortering + – + eykagjald + 0,50 + kr + / + kg + 480 + kr + / + m³ + ( + um + onkur + sum + kemur + inn + á + øki + , + og + sjálvráðin + lessar + av + í + skeivum + stað + ) + Borgarar + úr + Nes + og + Runavíkar + Kommunu + , + kunna + gera + avtalu + um + fast + gjald + á + kr. + 8.000 + fyri + avgrevstur + frá + egnum + grundstykki + . + + + Tá + er + kravið + , + at + tilfarið + er + sorterað + sum + ávikavist + , + rein + mold + – + leirur + – + grót + – + bøkkar + . + + + Goldið + skal + verða + , + áðrenn + komið + verður + á + moldgoymsluna + . + + + Um + tilfarið + ikki + er + sorterað + sum + omanfyri + , + verður + tilfarið + at + rokna + sum + blandað + og + kostar + tá + kr. + 48 + pr + / + m3 + Um + óviðkomandi + tilfar + verður + latið + á + moldgoymsluna + verður + eykagjald + lagt + á + , + sum + nevnt + í + príslistanum + “ + Skeiv + sortering + ” + Gjøld + fyri + at + heinta + tilfar + : + At + heinta + óskilda + mold + á + moldplássinum + við + Skorhædd + kostar + kr. + 35 + v + / + MVG + pr + / + m3 + – + lessing + íroknað + ( + kunnu + vera + stórir + steinar + í + ) + At + heinta + skilda + mold + á + moldplássinum + við + Skorhædd + kostar + kr. + 125 + v + / + MVG + pr + / + m3 + – + lessing + íroknað + ( + steinar + upp + í + nevastødd + kunnu + vera + í + ) + At + heinta + mold + sum + er + betri + skyld + ( + havamold + ) + kostar + kr. + 300 + v + / + MVG + pr + / + m3 + – + lessing + íroknað + ( + smásteinar + upp + til + 7 + cm + kunnu + vera + í + ) + At + heinta + grót + , + sum + er + gott + til + ífyllu + t.d. + niðurímillum + húsa + grundir + , + kostar + kr. + 155 + v + / + MVG + pr + / + m3 + – + lessing + íroknað + Minsta + gjald + fyri + keyp + av + mold + , + er + kr. + 35 + Um + privatfólk + úr + kommununum + báðum + , + koma + eftir + mold + við + stampum + ella + lítlum + viðfestisvogni + , + og + um + tað + ikki + fyllir + meira + enn + 0,2 + m3 + , + verður + einki + gjald + fyri + óskilda + mold + . + + + Onnur + gjøld + og + kunning + : + Um + neyðugt + er + at + hava + opið + uttanfyri + vanliga + upplatingartíð + , + kann + avtalast + við + umsjónarmannin + um + longda + upplatingartíð + . + + + Kostnaðurin + fyri + hetta + er + kr. + 1.250 + v + / + MVG + um + tíman + Báðar + kommununar + hava + móttøku + av + grasi + / + greinum + við + bingjuplássini + . + + + Einki + óviðkomandi + tilfar + , + uttan + tað + sum + her + er + tilskilað + , + má + latast + á + moldgoymsluna + Kaj + Eli + Hansen + umsitur + Moldgoymsluna + og + hevur + tilfnr + . + + + +298 + 504980 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nes_soknar_musikkskuli_00006.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nes_soknar_musikkskuli_00006.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f05240f5aa71c3df69c6660c71e1ab3430861ee --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nes_soknar_musikkskuli_00006.xml @@ -0,0 +1,727 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Nes Sóknar Musikkskúli + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 434 words + 508 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-235-l-fo-b27263ffcd6de58d + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Nes Sóknar Musikkskúli + https://nes.fo/235?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Nes Sóknar Musikkskúli +

+ + Nes + Sóknar + Musikkskúli + Toftavegur + 3 + , + FO-650 + Toftir + Leiðari + Tóri + R. + Jacobsen + Tlf. + +298 + 588400 + musikkskulin@nes.fo + Eitt + sindur + um + musikkskúlan + Nes + Sóknar + Musikkskúli + er + ein + kommunalur + stovnur + , + sum + verður + stjórnaður + av + eini + nevnd + , + ið + hevur + 5 + limir + . + + + Nevndarlimirnir + verða + tilnevndir + av + Runavíkar + kommunu + , + sum + velur + 3 + limir + , + og + Nes + kommunu + sum + velur + 2 + limir + , + fyri + eitt + valskeið + ísenn + . + + + Skrivarin + í + nevndini + er + úr + fyrisitingini + hjá + Nes + kommunu + . + + + Endamálið + við + stovninum + er + at + vekja + ans + fyri + tónlistini + . + + + Menna + tónlistarligu + gávur + næminganna + , + og + í + aðramáta + at + leggja + støði + undir + einum + ríkum + tónleikalívi + . + + + Hetta + verður + gjørt + við + samanspæli + , + sangi + , + konsertum + og + við + at + spæla + til + ymisk + almenn + endamál + . + + + Tað + eru + millum + 130 + og + 150 + næmingar + í + skipanini + . + + + Nevnd + skúlans + Fyri + Runavíkar + kommunu + Petur + Hansen + , + formaður + Jógvan + Andersen + Jóhan + Vest + Fyri + Nes + kommunu + Elin + á + Torkilsheyggi + Niels + Jacob + Nielsen + Stutt + kunning + til + foreldur + og + næmingar + Nes + Sóknar + Musikkskúli + er + ein + kommunalur + musikkskúli + , + ið + fevnir + um + musikkskúlavirksemið + í + Runavíkar + - + og + Nes + kommunum + . + + + Lærararnir + , + ið + undirvísa + í + musikkskúlanum + , + skulu + allir + hava + hægri + tónleikaútbúgving + . + + + Bert + í + teimum + førum + , + har + eingir + útbúnir + lærarar + fáast + , + verða + aðrir + lærarar + settir + sum + vikarar + í + staðin + . + + + Í + skúlanum + á + Skála + verður + vanliga + undirvíst + í + klaveri + , + guitar + , + bassguitar + og + tvørfloytu + . + + + Hin + undirvísingin + fer + fram + í + skúlunum + í + Runavík + og + í + Tónalon + í + Tofta + skúla + . + + + Næmingar + í + øllum + musikkskúlaøkinum + eiga + part + í + hesari + undirvísingini + . + + + Ein + ávísur + partur + av + musikkskúlaundirvísingini + fer + fram + í + vanligari + skúlatíð + , + har + næmingar + verða + tiknir + út + úr + tímum + eftir + rullandi + tímatalvum + , + so + teir + ikki + missa + somu + skúlatímar + viku + eftir + viku + . + + + Nakað + av + undirvísingini + í + musikkskúlanum + fer + kortini + fram + eftir + vanliga + skúlatíð + . + + + Teir + næmingar + , + ið + skulu + spæla + klaver + og + guitar + , + mugu + sjálvir + hava + ljóðføri + at + venja + á. + Best + er + , + um + trummunæmingarnir + hava + trummur + heima + , + ella + hava + høvi + at + venja + aðrastaðni + . + + + Teir + næmingar + , + ið + spæla + hini + ljóðførini + , + sleppa + at + læna + ljóðførið + frá + musikkskúlanum + uttan + kostnað + . + + + Foreldur + / + avvarðandi + skulu + tó + undirskriva + eitt + lániskjal + , + har + tey + átaka + sær + ábyrgdina + av + ljóðførinum + , + ið + barn + teirra + hevur + fingið + til + láns + . + + + Í + Nes + Sóknar + Musikkskúla + eru + hesi + ljóðfør + at + velja + ímillum + KLAVER + / + GUITAR + / + BASSGUITAR + / + VIOLIN + / + CELLO + / + KONTRABASS + / + KLARINETT + / + SAXOFON + / + HORNORKESTURLJÓÐFØRI + / + TVØRFLOYTA + / + TRUMMUR + / + VIOLA + / + AKKORDEON + . + + + Kostnaður + Tað + kostar + kr. + 800 + pr + . + + + skúlaár + fyri + hvønn + næming + at + spæla + í + Nes + Sóknar + Musikkskúla + . + + + Tekning + Næmingar + kunnu + tekna + seg + alt + árið + . + + + Tilmelding + fer + fram + umvegis + leinkjuna + niðanfyri + : + https://fones.speedadmin.dk/tilmelding?fbclid=IwAR3Ct8CdmqktieYcZ8b0baX48OS4pvenkVj932_AzHHTw9j82yRdKqPeflA#/ + Fartelefon + nummarið + hjá + Nes + Sóknar + Musikkskúla + er + +298 + 588400 + , + og + teldupostadressan + er + musikkskulin@nes.fo + . + + + Undir + øllum + umstøðum + mugu + foreldrini + vita + av + , + tá + ið + næmingar + tekna + seg + . + + + Tað + kann + meir + enn + so + henda + , + at + tað + ljóðførið + , + ið + næmingurin + ynskir + sær + , + er + fullteknað + . + + + Í + tí + førinum + verður + næmingurin + settur + á + bíðilista + og + fær + so + boð + , + tá + ið + møguleiki + er + at + sleppa + framat + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nevndarfundir_00031.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nevndarfundir_00031.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6af97b52a7248d46e6b4c1a3c40e70f7f520951c --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-nevndarfundir_00031.xml @@ -0,0 +1,237 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Nevndarfundir + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 51 words + 66 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-296-l-fo-9bc2d5212b1456b4 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Nevndarfundir + https://nes.fo/296?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Nevndarfundir +

+ + Nevndarfundir + Yvirlit + yvir + nevndarfundir + 2025 + Regluligu + fundirnir + í + Teknisku + nevnd + , + Mentanarnevndini + og + Trivnaðarnevndini + eru + lagdir + í + hesum + vikum + í + 2025 + : + Viku + : + – + 3 + – + 7 + – + 12 + – + 15 + – + 20 + – + 24 + – + 33 + – + 38 + – + 42 + – + 46 + Fíggjarnevndin + hevur + fund + vikuna + eftir + . + + + Innkomin + mál + skulu + vera + kommununi + í + hendi + í + seinasta + lagi + 14 + dagar + áðrenn + almennu + býráðsfundirnir + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-news_00041.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-news_00041.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e89ad655b69afc9e9cb85fb8b99943be79fb5eec --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-news_00041.xml @@ -0,0 +1,326 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + News + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 153 words + 156 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-english-l-fo-84b496e23417f5a2 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + News + https://nes.fo/english?_l=fo + https://nes.fo/news + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ News +

+ + Home + / + English + / + News + Child + care + News + 12.08.2026 + 26 + næmingar + fóru + í + 1. + flokk + í + Tofta + skúla + 11.08.2026 + Almenna + svimjingin + byrjar + aftur + leygardagin + 10.08.2026 + Skúlagongdin + byrjar + aftur + 14.07.2026 + Kommunuskrivstovan + í + summarfrí + 26.06.2026 + Tøming + av + rottangum + í + kommununi + 25.06.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + 24.06.2026 + Ung + í + arbeiði + 23.06.2026 + Atli + F. + Johansen + verður + virkandi + borgarstjóri + 23.06.2026 + Vitja + á + Toftum + hósdagin + kl. + 14 + 19.06.2026 + Umvælingararbeiði + í + 1981-bygninginum + í + Tofta + skúla + 18.06.2026 + Skráin + til + býráðsfundin + mánadagin + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + í + Undirhúsinum + 17.06.2026 + Røðan + , + sum + Jóhannus + Danielsen + helt + við + Toftavatn + 15.06.2026 + Summarkvøld + við + Toftavatn + 05.06.2026 + Skrivstovan + letur + aftur + kl. + 12.00 + í + dag + 05.06.2026 + 05.06.2026 + Stongt + verður + fyri + vatninum + Undir + Nesinum + nú + í + ein + hálvan + tíma + 04.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Brekkuvegi + og + Høganesvegi + í + dag + 04.06.2026 + 02.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Høganesvegnum + í + morgin + 03.06.2026 + 28.05.2026 + Lærarastørv + í + Tofta + Skúla + 22.05.2026 + Ársroknskapurin + hjá + Nes + kommunu + fyri + 2025 + samtyktur + 22.05.2026 + Samtyktir + frá + býráðsfundinum + 18.05.2026 + og + eyka + býráðsfundinum + 21.05.2026 + Vís + fleiri + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-privatlivspolitikkur_00004.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-privatlivspolitikkur_00004.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8930da9d5707d2402a77567ae60b40493975f433 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-privatlivspolitikkur_00004.xml @@ -0,0 +1,1026 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Privatlívspolitikkur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 699 words + 791 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-207-l-fo-34b8e389597528fb + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Privatlívspolitikkur + https://nes.fo/207?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Privatlívspolitikkur +

+ + Privatlívspolitikkur + Innleiðsla + Í + hesum + privatlívspolitikkinum + fært + tú + svar + uppá + , + hvørji + vit + eru + , + hvussu + vit + savna + , + goyma + og + nýta + tínar + upplýsingar + , + og + hvørji + rættindi + tú + hevur + hesum + viðvíkjandi + . + + + Dátuábyrgdari + Nes + Kommuna + Toftavegur + 3 + FO-650 + Toftir + Telefon + : + 44 + 75 + 86 + Teldupost + : + nes@nes.fo + Endamál + og + heimild + fyri + viðgerð + av + persónupplýsingum + Tá + ið + tú + sendir + okkum + ein + fyrispurning + ella + meldar + teg + til + tíðindabræv + umvegis + ein + frymil + á + heimasíðuni + , + innsavna + vit + upplýsingar + um + teg + . + + + Endamálið + við + viðgerðini + av + tínum + upplýsingum + er + at + senda + tær + tíðindabrøv + ella + at + svara + fyrispurningunum + , + sum + tú + sendir + okkum + umvegis + heimasíðuna + . + + + Viðgerðin + av + tínum + upplýsingum + verður + gjørd + við + heimild + í + §8 + , + stk. + 1 + , + nr. + 2 + í + dátuverndarlógini + . + + + Sløg + av + persónupplýsingum + Vit + viðgera + hesi + sløg + av + persónupplýsingum + um + teg + : + Tá + ið + tú + meldar + teg + til + tíðindabræv + : + Navn + Teldupost + Tá + ið + tú + sendir + ein + fyrispurning + umvegis + ein + frymil + á + heimasíðuni + : + Navn + Telefon + Bústaður + Teldupostur + Víðarigeving + av + upplýsingum + Vit + víðarigeva + tínar + upplýsingar + til + okkara + dátuviðgerar + , + sum + hjálpa + okkum + við + at + viðgera + tínar + upplýsingar + á + ein + góðan + og + tryggan + hátt + . + + + Øll + viðgerðin + sum + okkara + dátuviðgerðar + gera + av + tínum + upplýsingum + , + verður + gjørd + eftir + einari + dátuviðgerðaravtalu + , + sum + vit + hava + gjørt + við + dátuviðgerarnar + . + + + Verða + upplýsingarnar + fluttar + til + útlond + ella + triðjalond + ? + + + Tá + ið + tú + sendir + okkum + eini + boð + gjøgnum + heimasíðuna + , + verða + boðini + send + ígjøgnum + Mandrill + , + ið + goymir + eitt + avrit + av + boðunum + í + 90 + dagar + . + + + Mandrill + er + ein + tænasta + hjá + Mailchimp + , + ið + heldur + til + í + USA + . + + + Privatlívspolitikkin + hjá + Mailchimp + kanst + tú + lesa + her + : + https://mailchimp.com/legal/privacy + . + + + Afturat + hesum + , + verða + allar + upplýsingarnar + , + ið + vit + fáa + frá + tær + , + goymdar + á + ambætara + , + ið + er + staddur + í + Hollandi + . + + + Hvussu + leingi + goyma + vit + tínar + upplýsingar + ? + + + Persónupplýsingarnar + , + sum + vit + innsavna + gjøgnum + heimasíðuna + verða + goymdar + , + so + leingi + sum + vit + hava + tørv + á + teimum + fyri + at + røkja + okkara + uppgávur + og + vera + síðani + strikaðar + . + + + Tíni + rættindi + Sambært + dátuverndarlógini + , + hevur + tú + nøkur + rættindi + í + samband + við + viðgerðina + av + tínum + persónupplýsingum + . + + + Tú + kanst + m.a. + fáa + upplýst + , + hvørjar + persónupplýsingar + vit + hava + um + teg + og + fáa + upplýsingarnar + strikaðar + , + undir + ávísum + treytum + . + + + Ynskir + tú + at + gera + eitt + av + tínum + rættindum + galdandi + , + skalt + tú + gjøgnum + teldupost + venda + tær + til + nes@nes.fo + . + + + Vit + seta + okkum + tá + í + samband + við + teg + , + um + hvørji + rættindi + tú + ynskir + at + gera + galdandi + umframt + at + staðfesta + tín + samleika + . + + + Rætturin + til + innlit + Tú + hevur + rætt + til + at + biðja + um + innlit + í + teimum + persónupplýsingum + , + sum + vit + viðgera + um + teg + . + + + Tað + merkir + , + at + tú + kanst + spyrja + okkum + um + , + hvørjar + persónupplýsingar + vit + viðgera + , + til + hvat + endamál + o.s.fr. + Rætturin + til + mótmæli + Tú + hevur + rætt + til + at + mótmæla + , + um + tú + ert + ósamdur + í + , + at + ein + ítøkilig + viðgerð + fer + fram + . + + + Tað + merkir + , + at + upplýsingarnar + framhaldandi + kunnu + nýtast + til + onnur + møgulig + lóglig + endamál + . + + + Rætturin + til + rætting + Tú + kanst + biðja + um + at + fáa + persónupplýsingar + rættaðar + , + sum + tú + ikki + metir + vera + rættar + . + + + Rætturin + til + striking + Tú + kanst + biðja + um + at + fáa + persónupplýsingar + strikaðar + , + sum + tú + heldur + , + at + vit + ikki + skulu + ella + kunnu + hava + skrásettar + . + + + Hesin + rætturin + er + ikki + endaligur + . + + + Upplýsingarnar + verða + ikki + strikaðar + , + um + tær + eru + fevndar + av + aðrari + lóggávu + , + ella + um + avtala + og + endamál + geva + rætt + til + at + goyma + persónupplýsingarnar + . + + + Rætturin + til + viðgerðaravmarking + Tú + kanst + biðja + um + , + at + viðgerðin + av + persónupplýsingunum + verður + avmarkað + . + + + Tað + merkir + , + at + persónupplýsingarnar + ikki + vera + strikaðar + , + men + at + tær + vera + nágreinaðar + , + at + tær + ikki + kunnu + viðgerast + og + at + atgongdin + til + at + lesa + tær + verður + skerdur + . + + + Rætturin + til + dátuflutning + Tú + hevur + í + summum + førum + rætt + til + at + fáa + tínar + persónupplýsingar + , + sum + tú + sjálvur + hevur + givið + okkum + , + fluttar + til + tín + í + einum + skipaðum + , + vanliga + nýttum + og + teldutøkum + sniði + . + + + Rætturin + til + ikki + at + verða + profileraður + Tú + hevur + rætt + til + ikki + at + verða + profileraður + , + uttan + so + at + hetta + er + avgerandi + fyri + , + um + ein + avtala + kann + gerast + . + + + Rætturin + til + at + taka + samtykkið + aftur + Um + viðgerðin + av + tínum + persónupplýsingum + er + grundað + á + títt + samtykki + , + hevur + tú + til + eina + og + hvørja + tíð + rætt + til + at + taka + títt + samtykki + aftur + . + + + Um + tú + velur + at + taka + títt + samtykki + aftur + , + ávirkar + tað + ikki + løggildið + av + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + fram + til + afturtøkuna + . + + + Um + tú + tekur + títt + samtykki + aftur + , + hevur + tað + bert + virknað + fyri + framtíðina + . + + + Rætturin + at + klaga + Hevur + tú + spurningar + viðvíkjandi + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + , + ert + tú + vælkomin + at + seta + teg + í + samband + við + okkum + á + nes@nes.fo + . + + + Um + tú + ert + ónøgdur + við + okkara + viðgerð + av + tínum + persónupplýsingum + , + kanst + tú + bera + eina + klagu + til + ella + seta + teg + í + samband + við + Dátueftirlitið + . + + + Upplýsingarnar + hjá + Dátueftirlitinum + finnir + tú + her + : + https://dat.fo + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_barnagardin_00035.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_barnagardin_00035.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e89e6b710fcde5c89ed2e892fb29f53440a55b46 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_barnagardin_00035.xml @@ -0,0 +1,424 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Reglugerð fyri barnagarðin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 202 words + 235 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-366-l-fo-638247da8b357f28 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Reglugerð fyri barnagarðin + https://nes.fo/366?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Reglugerð fyri barnagarðin +

+ + Reglugerð + fyri + barnagarðin + Vøggustovan + er + ætlað + børnum + 0 + – + 3 + ár + . + + + So + hvørt + tørvur + er + á + plássi + til + nýggj + børn + , + flyta + børn + úr + vøggustovu + í + barnagarð + , + tað + árið + tey + fylla + 3 + ár + . + + + Barnagarðurin + er + ætlaður + børnum + 2,5 + – + 6 + ár + . + + + Barnið + , + og + í + minsta + lagi + annað + av + foreldrunum + , + skulu + vera + skrásett + og + fastbúgvandi + í + kommununi + fyri + at + fáa + ansingarpláss + hjá + Nes + kommunu + . + + + Í + serligum + førum + kann + gerast + undantak + frá + hesum + , + tá + Barnaverndin + hevur + givið + sítt + viðmæli + . + + + Foreldur + kunnu + kæra + avgerðir + um + upptøku + til + Trivnaðarnevndina + hjá + Nes + kommunu + . + + + Gjaldið + : + Barnagarður + kr. + 1.900 + , + - + Vøggustova + kr. + 2.200 + , + - + Goldið + verður + forút + , + tó + í + seinasta + lagið + 10. + í + hvørjum + mánaða + . + + + Nes + Kommuna + veitir + systkinaavsláttur + , + soleiðis + at + ein + familja + við + fleiri + enn + 2 + børnum + , + bert + skal + gjalda + fyri + tvey + ansingarpláss + . + + + T.v.s. + at + tá + 3. + barnið + hjá + einari + familju + kemur + í + kommunala + ansing + , + fellur + gjaldið + fyri + tað + elsta + barnið + burtur + . + + + Um + eftirstøðan + fyri + at + hava + barn + á + dagstovni + fer + upp + um + 3 + mðr. + , + kann + kommunan + ella + stovnurin + avgerða + at + siga + plássið + upp + , + tó + soleiðis + , + at + kommunan + ella + barnaverndin + frammanundan + hava + viðgjørt + spurningin + , + um + heimild + er + at + nýta + frípláss + . + + + Við + útmeldan + skal + sigast + frá + hjá + leiðaranum + , + í + seinasta + lagi + ein + mánaða + áðrenn + útmeldan + , + og + skal + hetta + vera + til + tann + 1. + í + mánaðinum + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_solu_av_grundstykkjum_i_00050.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_solu_av_grundstykkjum_i_00050.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00686cb24130a4433f4b5266a6ce762fbd465e87 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-reglugerd_fyri_solu_av_grundstykkjum_i_00050.xml @@ -0,0 +1,336 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Reglugerð fyri sølu av grundstykkjum í Nes kommunu + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 128 words + 151 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-reglugerd-til-97c067adef69b7ab + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Reglugerð fyri sølu av grundstykkjum í Nes kommunu + https://nes.fo/reglugerd_til_grundstykkir?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Reglugerð fyri sølu av grundstykkjum í Nes kommunu +

+ + Reglugerð + fyri + sølu + av + grundstykkjum + í + Nes + kommunu + Tøk + grundstykki + verða + sett + til + sølu + á + heimasíðuni + einaferð + um + mánaðin + . + + + Leisturin + er + , + at + tann + fyrsti + , + sum + sendir + inn + umsókn + , + fær + stykkið + . + + + Tað + merkir + , + at + tá + ið + tann + fyrsti + umsøkjari + hevur + sent + umsókn + um + at + keypa + eitt + grundstykki + , + verður + hetta + frámerkt + sum + “ + Umbiðið + ” + . + + + Síðan + ber + ikki + til + hjá + øðrum + at + søkja + um + sama + grundstykkið + . + + + Tá + ið + grundstykkið + er + umbiðið + , + verður + rokning + send + umsøkjaranum + . + + + Gjaldsfreistin + er + í + seinasta + lagi + 3 + vikur + eftir + , + at + rokningin + er + dagfest + . + + + Verður + ikki + goldið + rættstundis + , + verður + grundstykkið + aftur + tøkt + á + sølulistanum + , + tá + ið + listin + verður + dagførdur + . + + + Dagførdi + sølulistin + verður + tøkur + á + heimasíðuni + hvønn + fyrsta + yrkadag + í + mánaðinum + kl. + 13.00 + , + um + annað + ikki + er + fráboðað + . + + + Grundstykkini + , + sum + verða + til + sølu + , + verða + kunngjørd + á + heimasíðuni + í + vikuni + frammanundan + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-rodan_sum_johannus_danielsen_helt_vid_00062.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-rodan_sum_johannus_danielsen_helt_vid_00062.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12aaa0e4cee31ae5165d6f9b3c63a2e880035c51 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-rodan_sum_johannus_danielsen_helt_vid_00062.xml @@ -0,0 +1,2284 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Røðan, sum Jóhannus Danielsen helt við Toftavatn + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 1645 words + 1897 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1754-rodan-8e6b960fa4425b0e + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Røðan, sum Jóhannus Danielsen helt við Toftavatn + https://nes.fo/tidindi/1754/rodan-sum-johannus-danielsen-helt-vid-toftavatn + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Røðan, sum Jóhannus Danielsen helt við Toftavatn +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Røðan + , + sum + Jóhannus + Danielsen + helt + við + Toftavatn + 17.06.2026 + Røðan + , + sum + Jóhannus + Danielsen + helt + við + Toftavatn + Gott + kvøld + øll + somul + . + + + Tað + er + nakað + heilt + serligt + við + at + standa + her + við + Toftavatn + eitt + tílíkt + summarkvøld + . + + + Eftir + mínum + tykki + Føroya + vakrasta + vatn + , + og + tí + nokk + eisini + tað + vatnið + í + Føroyum + , + sum + er + mest + avmyndað + og + málað + . + + + Slík + kvøld + koma + ymisk + náttúruminni + fram + . + + + Kanska + minnast + vit + ein + túr + í + haganum + , + eina + fiskiferð + , + eina + fjallgongu + , + ella + eina + útferð + ein + regndag + , + tá + vit + vóru + gjøgnumbloytt + , + men + kortini + høvdu + tað + stuttligt + . + + + Náttúran + hevur + ein + serligan + hátt + at + goyma + minnir + . + + + Ikki + í + skuffum + ella + á + telefonum + , + men + í + hjartanum + . + + + Tað + merkiliga + er + , + at + nógv + av + okkara + sterkastu + minnum + eru + knýtt + at + støðum + . + + + Vit + kunnu + gloyma + , + hvar + vit + vóru + ella + hvat + vit + ótu + til + døgurða + fyri + einari + viku + síðani + , + men + vit + kunnu + minnast + nágreiniliga + , + hvussu + tað + kendist + at + sita + á + einum + steini + við + vatnið + sum + børn + . + + + Vit + kunnu + minnast + luktin + av + vátari + mold + , + fuglaljóði + , + síli + í + vatninum + ella + kensluna + av + at + ganga + í + hagalynginum + . + + + Náttúran + hevur + kanska + heimsins + besta + minniskort + , + og + hon + krevur + hvørki + streym + ella + WIFI + . + + + Tey + minnir + , + vit + fáa + í + náttúruni + , + eru + ikki + bara + hugnaligar + myndir + úr + fortíðini + . + + + Tey + hjálpa + okkum + eisini + í + nútíðini + . + + + Tá + lívið + gerst + ferðmikið + , + og + telefonin + ringir + , + pípar + og + blinkar + uttan + íhald + , + kann + eitt + gamalt + minni + um + eina + løtu + í + náttúruni + , + t.d. + her + við + Toftavatn + , + geva + frið + . + + + Vit + hava + øll + upplivað + tað + . + + + Vit + koma + út + í + hagan + , + niðan + á + eitt + fjall + ella + oman + til + vatnið + , + og + eftir + eina + løtu + kennist + høvdið + eitt + sindur + lættari + . + + + Sum + um + tankarnir + fáa + meira + pláss + . + + + Náttúran + krevur + ikki + , + at + vit + svara + beinanvegin + . + + + Hon + sendir + ikki + áminningar + . + + + Hon + sigur + bara + : + “ + Set + teg + niður + eina + løtu + og + hygg + . + ” + Tað + er + kanska + eini + ráð + , + vit + kundu + lagt + okkum + í + geyma + . + + + Men + minnir + hava + eisini + týdning + fyri + framtíðina + . + + + Tí + tað + , + vit + minnast + við + gleði + , + vilja + vit + ofta + varðveita + . + + + Um + vit + hava + góð + minnir + frá + náttúruni + , + vilja + vit + eisini + geva + komandi + ættarliðum + møguleikan + at + skapa + síni + egnu + minnir + . + + + Tað + er + torført + at + siga + einum + barni + frá + gleðini + við + síggja + ein + svan + á + vatninum + , + finna + eitt + fuglareiður + , + hoyra + fuglasangin + , + síggja + ein + tjaldursunga + renna + eftir + sandstrondini + ella + ganga + fram + við + einum + vatni + eitt + stilt + summarkvøld + . + + + Slíkt + má + upplivast + . + + + Tí + hevur + náttúran + ikki + bara + virði + í + sjálvari + sær + . + + + Hon + hevur + eisini + virði + sum + karmur + um + menniskjalív + . + + + Tað + er + her + , + vit + læra + forvitni + . + + + Her + læra + vit + tol + . + + + Og + her + læra + vit + , + at + ikki + alt + veksur + líka + skjótt + . + + + Vit + liva + í + einari + tíð + , + har + nógv + skal + ganga + skjótt + . + + + Men + náttúran + arbeiðir + eftir + sínari + egnu + klokku + . + + + Grasið + veksur + ikki + skjótari + av + at + taka + eina + app + niður + . + + + Tað + er + kanska + líka + so + gott + . + + + Náttúran + minnir + okkum + á + , + at + summi + av + teimum + týdningarmestu + tingunum + í + lívinum + taka + tíð + . + + + Vinarlag + tekur + tíð + . + + + Familja + tekur + tíð + . + + + Kunnleiki + tekur + tíð + . + + + Og + góð + minnir + taka + eisini + tíð + . + + + Tí + eru + summarkvøld + sum + hetta + so + dýrabar + . + + + Tey + geva + okkum + høvi + at + steðga + á + og + savna + løtur + , + sum + kanska + einaferð + verða + minnir + . + + + Kanska + stendur + onkur + her + um + tjúgu + ár + og + minnist + júst + hetta + kvøldið + . + + + Kanska + minnist + tú + ikki + sjálva + taluna + – + tað + hevði + verið + ov + nógv + kravt + – + men + kanska + minnist + tú + ljósið + á + vatninum + , + fuglasongin + ella + samveruna + . + + + Og + tað + er + eisini + nóg + mikið + . + + + Tí + tá + alt + kemur + til + alt + , + eru + tað + ofta + ikki + stóru + hendingarnar + , + vit + minnast + best + . + + + Tað + eru + tær + smáu + løturnar + : + ein + gongutúrur + , + eitt + gott + prát + , + eitt + barn + , + sum + kastar + steinar + út + í + vatnið + , + ella + bara + kenslan + av + at + vera + til + staðar + . + + + So + lat + okkum + halda + fast + í + teimum + minnunum + , + sum + náttúran + gevur + okkum + . + + + Lat + okkum + brúka + tey + sum + styrki + í + nútíðini + og + sum + gávu + til + framtíðina + . + + + Og + lat + okkum + eisini + minnast + at + skapa + nýggj + minnir + – + ikki + bara + taka + myndir + av + teimum + . + + + Tí + ein + telefon + kann + goyma + eina + mynd + . + + + Men + tað + er + hjartað + , + sum + goymir + løtuna + . + + + Tí + hava + vit + menniskju + stóra + ábyrgd + av + at + varðveita + náttúruna + og + vera + góð + við + hana + . + + + Krevur + hon + ábøtur + , + hava + vit + skyldu + at + bøta + uppá + og + gera + batar + um + ráðiligt + er + til + tað + . + + + Ein + stórur + bati + eftir + mínum + tykki + , + og + tað + eru + tað + nógv + , + sum + eru + samd + við + mær + í + , + er + gøtan + her + um + Innara + vatn + . + + + Eitt + fantastiska + gott + átak + sum + Runavíkar + - + og + Nes + kommunur + hava + staðið + saman + um + , + og + sum + hevur + verið + og + er + til + stóra + gleði + fyri + okkum + , + sum + búgva + her + á + leiðini + og + somuleiðis + fyri + vitjandi + . + + + Okkara + forfedrar + hava + havt + stóran + áhuga + í + , + og + kent + á + sær + ábyrgd + , + at + røkta + náttúruna + . + + + Og + enn + eru + eldsálir + , + sum + ganga + undan + at + halda + náttúruna + viðlíka + . + + + Dømi + um + hetta + kunnu + nevnast + hólmarnir + á + Toftavatni + . + + + Nes + kommuna + hevur + fingið + skrásett + staðarnøvini + í + kommununi + , + og + finnast + tey + m.a. + á + heimasíðuni + hjá + Nes + kommunu + , + og + har + kann + m.a. + lesast + um + hólmarnar + . + + + Janus + Jensen + hevur + skrivað + tekstin + . + + + Presthólmur + Á + Ytravatni + eru + tríggir + hólmar + . + + + Presthólmur + , + Steinhólmur + og + Ríshólmur + . + + + Tann + syðsti + av + teimum + er + Presthólmur + . + + + Í + bók + síni + Indberetninger + fra + en + Reise + i + Færøe + , + í + 1781 + og + 1782 + , + skrivar + Jens + Chr. + Svabo + , + at + Andreas + Diurhuus + , + sum + var + sóknarprestur + á + Nesi + frá + 1775 + til + 1814 + og + próstur + frá + 1783 + til + 1814 + tók + stig + til + at + byggja + Presthólm + . + + + Um + orsøkina + til + at + presturin + og + prósturin + á + Nesi + fóru + undir + at + byggja + ein + hólm + á + vatninum + skrivar + Svabo + , + at + sambært + Jagtforordningerne + og + Kammerbefalingen + af + 1778 + , + var + ikki + loyvt + at + skjóta + æðu + . + + + Men + hóast + hetta + , + so + hildu + menn + seg + ikki + aftur + í + so + máta + . + + + Tí + var + hólmurin + hugsaður + sum + eitt + friðskjól + hjá + æðuni + . + + + Hinvegin + var + spurningurin + um + at + friða + æðuna + ivaleyst + fyrst + og + fremst + ein + spurningur + um + at + fáa + nóg + mikið + av + æðudúni + . + + + Æðudún + var + virðismikil + vøra + tá + á + døgum + . + + + Bøndurnir + savnaðu + æðudún + , + bæði + til + egna + nýtslu + og + til + nýtslu + sum + umbýtisvøra + . + + + Hóast + æðudún + ikki + varð + selt + í + handlinum + , + kundi + tað + býtast + um + við + aðra + virðismikla + vøru + . + + + Av + tí + , + at + hólmarnir + á + vatninum + , + sum + árini + ganga + , + máast + burtur + av + veðri + og + vindi + , + so + eru + teir + uppafturbygdir + í + fleiri + umførum + upp + ígjøgnum + árini + . + + + Umframt + Jógvan + Ingvard + Olsen + og + Jónsvein + Mikkelsen + , + sum + í + nýggjari + tíð + hava + gjørt + eitt + megnar + arbeiði + við + at + laða + tríggjar + av + hólmunum + uppaftur + , + so + hava + eisini + onnur + fólk + givið + sítt + virðismikla + íkast + til + hetta + arbeiðið + . + + + Nevnast + kann + t.d. + , + at + einaferð + í + 1950´unum + vóru + skúlabørn + á + Toftum + undir + leiðslu + av + Ólavi + Hátún + , + lærara + , + partur + av + einum + átaki + at + bøta + um + Presthólm + . + + + Í + 1970´unum + og + fyrst + í + 1980´unum + skipaði + Hólmanevndin + við + Jaspur + Hansen + , + sála + , + á + odda + fyri + umfatandi + endurbyggingararbeiði + á + hólmunum + . + + + Á + sama + hátt + fekk + Ernst + Hansen + skúladreingir + at + hjálpa + sær + við + at + bøta + um + hólmarnar + . + + + Ríshólmur + Ríshólmur + er + tann + norðasti + av + teimum + trimum + hólmunun + á + Ytravatni + . + + + Jens + Chr. + Svabo + skrivar + , + at + pápi + fyrrnevnda + Andrias + Djurhuus + , + Christian + Jensen + Djurhuus + , + sum + var + sóknarprestur + og + próstur + á + Nesi + áðrenn + sonin + , + plantaði + pálmapíl + á + Ríshólm + . + + + Seinni + varð + hann + eisini + gróðursettur + á + Presthólmi + . + + + Tá + Jógvan + I. + Olsen + og + Jónsvein + Mikkelsen + fóru + undir + at + laða + hólmarnar + á + Toftavatni + uppaftur + , + funnu + teir + bert + ein + lítlan + bøkk + við + pílavøkstri + á + Ríshólmi + . + + + Á + Presthólmi + var + einki + at + síggja + til + hetta + . + + + Eg + var + so + heppin + at + vera + ein + av + smádreingjunum + , + sum + Jaspur + Hansen + , + ella + Debbi + , + sum + vit + róptu + hann + , + hevði + við + sær + . + + + Fleiri + leygardagar + fóru + til + at + arbeiða + uppá + hómarnar + . + + + Fyri + okkum + smádreingir + var + hetta + stór + ein + uppliving + og + eitt + minni + fyri + lívið + , + og + vit + kendu + okkum + sum + vaksnar + menn + , + sum + gjørdu + eitt + virðismikið + arbeiði + . + + + Hólmurin + á + Innaravatni + hevur + eisini + sína + serligu + søgu + Í + 1777 + gjørdist + Christian + Pedersen + , + sum + var + ættaður + úr + Lamba + , + bóndi + á + Heygsgarði + Inni + á + Toftum + . + + + Tá + hann + festi + garðin + , + fekk + hann + tríggjar + treytir + . + + + Um + hesar + kunnu + lesast + í + bygdasøguni + - + Nes + , + Toftir + , + Saltnes + , + sum + kom + út + í + 2017 + . + + + Ein + treyt + var + , + at + hann + skuldi + gera + ein + hólm + á + Toftavatni + til + friðskjól + fyri + æðuna + . + + + Men + hesin + Christian + gjørdist + ikki + gamal + í + bóndastarvinum + , + hann + doyði + longu + í + 1779 + . + + + Tá + ið + Jógvan + I. + Olsen + og + Jónsvein + Mikkelsen + fóru + í + holt + við + at + laða + hólmarnar + uppaftur + , + var + hólmurin + á + Innaravatni + mestsum + burtur + . + + + Tað + sást + tó + týðiliga + , + at + har + hevði + eitt + ávíst + arbeiði + verið + gjørt + fyrr + . + + + Niðurstøða + teirra + var + tí + , + at + tað + mest + sannlíkt + hevur + verið + , + at + lambamaðurin + , + sum + bert + sat + við + garðinum + í + tvey + ár + , + ikki + hevði + fingið + stundir + at + gera + arbeiðið + liðugt + . + + + Teir + báðir + gjørdu + ein + part + av + arbeiðinum + við + at + laða + hólmin + á + Innaravatni + upp + . + + + Í + 2014 + gjørdi + Nes + kommuna + hólmin + lidnan + , + soleiðis + sum + vit + síggja + hann + í + dag + . + + + Arbeiðið + við + hólmanum + kom + í + lag + sum + ein + býtishandil + við + Jógvan + I. + Olsen + . + + + Kommunan + lánti + jollu + hansara + til + uppruddingararbeiði + við + vatnpumpuhúsið + á + Sandi + lítla + . + + + Afturfyri + lánið + av + jollini + ynskti + Jógvan + , + at + kommunan + gjørdi + hólman + á + Innara + vatni + lidnan + . + + + Ein + sera + góður + býtishandil + og + sera + gott + tiltak + . + + + Burturbeindir + vórðu + rustaðir + motorlutir + , + sum + høvdu + ligið + á + Sandi + lítla + í + nógv + harrans + ár + og + hólmurin + , + sum + byrjaður + varð + upp + á + í + uml. + 1777 + á + Innara + vatni + , + varð + gjørdur + liðugur + . + + + Í + dag + er + snøggi + hólmurin + eitt + prýði + fyri + vatnið + . + + + Tað + er + at + frøast + um + at + hesir + hólmar + eru + varðveittir + og + í + dag + so + grønir + og + vakrir + á + at + líta + , + og + eru + við + til + at + geva + okkara + hagafugli + betri + umstøður + at + trívast + í. + Plantagan + Til + seinast + eitt + ynski + og + ein + áheitan + á + Nes + - + og + Runavíkar + kommunur + . + + + Beint + norðanfyri + Toftavatn + , + niðan + fyri + húsini + , + sum + Símun + Hansen + bygdi + , + sum + hevur + verið + Vistarheim + og + nú + fyrisitingarbygningur + , + sum + felagskommunali + stovnurin + Roðin + eigur + , + er + ein + lítil + innihegna + plantaga + , + sum + Símun + lat + gróðurseta + fyri + uml. + 60 + árum + síðani + . + + + Mær + er + fortalt + , + at + sonurin + , + Jóannes + Símunarson + Hansen + , + okkara + trúfasti + harmonuleikari + til + hesi + summarkvøld + , + hevur + sett + flestu + av + trøunum + niður + . + + + Fari + at + heita + á + kommunurnar + at + skipa + so + fyri + , + at + almenn + atkoma + verður + til + lítlu + plantaguna + , + so + hon + kann + verða + til + gleði + fyri + okkum + øll + sum + búgva + her + og + tey + , + sum + koma + at + vitja + okkum + . + + + Ivaleyst + skal + eitt + ávíst + arbeiði + gerast + , + áðrenn + tað + kann + lata + seg + gera + , + men + tað + eiga + kommunurnar + at + klára + í + felag + , + eins + og + tær + so + væl + hava + gjørt + við + hesi + fantastisku + gøtu + runt + vatnið + . + + + Takk + fyri + heiðurin + at + bera + nøkur + orð + fram + her + í + kvøld + og + takk + til + kommunurnar + fyri + at + skipa + fyri + hesum + løtunum + við + Toftavatn + . + + + Minnist + til + , + tað + er + hjartað + , + sum + goymir + løtuna + . + + + Takk + fyri + , + og + gott + summarkvøld + . + + + Toftir + 16.06.2026 + Jóhs + . + + + D. + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-roysnid_00019.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-roysnid_00019.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22e443f139bf3abce69537fed72bcbd9fe43aa8d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-roysnid_00019.xml @@ -0,0 +1,184 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Roysnið + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 13 words + 15 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-270-l-fo-1c5e235c68eba97f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Roysnið + https://nes.fo/270?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Roysnið +

+ + Roysnið + Felag + fyri + frælsan + ítrótt + í + Eysturoy + Les + meira + á + : + www.roysnid.com + Teldupostur + : + roysnid@mail.com + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samspirin_og_fritidarskulin_00005.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samspirin_og_fritidarskulin_00005.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60c4c10cc0a027b265e23aa76740144f02f6f8df --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samspirin_og_fritidarskulin_00005.xml @@ -0,0 +1,1211 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Samspírin og Frítíðarskúlin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 795 words + 926 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-232-l-fo-d7fb8e5569ab8d1a + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Samspírin og Frítíðarskúlin + https://nes.fo/232?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Samspírin og Frítíðarskúlin +

+ + Samspírin + og + Frítíðarskúlin + á + Brekkukletti + 5 + , + Fo-650 + Toftir + Leiðari + Eydna + Olsen + , + námsfrøðingur + tlf. + 448786 + / + 565023 + Í + Samspíranum + ganga + børn + í + skúlabólki + , + sum + fyrireika + seg + til + skúlabyrjan + árið + eftir + . + + + Her + verður + arbeitt + eftir + einum + samstarvi + , + ið + verður + kallað + “ + frá + jól + til + jóla + ” + . + + + Hetta + merkir + , + at + eftir + jól + koma + komandi + flokslærari + og + roknilærari + í + Samspíran + 3 + ferðir + um + vikuna + at + hava + skúlabólk + saman + við + børnunum + . + + + Tá + ið + barnið + er + byrjað + í + 1. + fl. + eftir + summarsteðgin + , + fylgir + ein + námsfrøðingur + úr + Samspíranum + við + í + skúlan + nakrar + tímar + um + dagin + fram + til + jóla + . + + + Í + Frítíðarskúlanum + ganga + 1. + og + 2. + flokkur + . + + + Upplatingartíðir + Samspírin + hevur + opið + mánadag + til + fríggjadag + kl. + 7.30-17.00 + . + + + Frítíðarskúlin + hevur + opið + hvønn + dag + eftir + skúlatíð + til + kl. + 17.00 + . + + + Frítíðarskúlin + hevur + opið + ávísar + skúlafrídagar + frá + kl. + 07.30 + – + 17.00 + . + + + Avlýsir + skúlin + skúlagongd + vegna + veður + , + er + frítíðarskúlin + eisini + avlýstur + / + stongdur + . + + + Frídagar + : + Umframt + sunnu + - + og + halgidagar + eru + at + rokna + sum + serstakir + frídagar + Jólaaftan + nýggjársaftan + flaggdagur + Ólavsøkudagur + páskaaftan + hvítusunnuaftan + ólavsøkuaftan + . + + + Stongt + er + millum + jóla + og + nýggjár + . + + + Grundlógardag + letur + stovnurin + aftur + kl. + 12.00 + . + + + Summarfrí + Summarfrítíðin + í + Frítíðarskúlanum + er + í + vikunum + 28 + , + 29 + , + 30 + , + 31 + og + 32 + . + + + Summarfrítíðin + í + Samspíranum + er + tann + sama + , + sum + í + barnagarðinum + . + + + Ráðleggingardagar + 1-2 + ráðleggingardagar + eru + um + árið + í + Samspíranum + og + Frítíðarskúlanum + , + annar + er + um + heystið + og + hin + um + várið + . + + + Tá + er + stovnurin + stongdur + . + + + Gjald + Gjaldið + í + Samspíranum + er + 1900 + kr. + um + mðr. + Goldið + verður + fyri + 11 + mðr. + , + juli + er + gjaldsfríur + . + + + Gjaldið + í + Frítíðarskúlanum + er + 1.000 + kr + um + mánaðin + . + + + Goldið + verður + fyri + 10 + mðr. + , + juli + og + august + eru + gjaldsfríir + . + + + Goldið + verður + frammanundan + við + gjaldsskipan + 01. + í + hvørjum + mánaði + . + + + Systkinaavsláttur + Nes + kommuna + letur + systkinaavsláttur + soleiðis + , + at + ein + familja + við + fleiri + enn + 2 + børnum + , + bert + skal + gjalda + fyri + tvey + ansingarpláss + . + + + Tá + ið + 3. + barnið + hjá + einari + familju + kemur + í + kommunala + ansing + , + fellur + gjaldið + fyri + tað + elsta + barnið + burtur + . + + + Summaransing + Í + Samspíranum + er + møguleiki + at + fáa + summaransing + , + tá + ið + stovnurin + hevur + summarferiu + . + + + Summaransingin + verður + skipað + saman + við + Barnagarðinum + um + nóg + nógvar + tilmeldingar + eru + . + + + Tilmeldingin + er + bindandi + og + gjaldið + er + 475kr + um + vikuna + . + + + Eyka + ansing + í + Frítíðarskúlanum + Í + Frítíðarskúlanum + er + møguleiki + at + fáa + ansing + , + tá + skúlin + hevur + stongt + . + + + Heystfrítíð + ( + 1 + vika + er + 400kr + ) + tilmelding + er + bindandi + . + + + Páskafrí + ( + 3 + dagar + 240kr + ) + tilmelding + bindandi + . + + + Eisini + er + møguleiki + at + fáa + ansing + í + viku + 26 + og + 27 + ímóti + gjaldi + ( + 400kr + um + vikuna + ) + . + + + Tilmelding + er + bindandi + . + + + Frípláss + Møguleiki + er + at + søkja + um + frípláss + , + eftir + ávísum + treytum + . + + + Eftirstøða + Um + eftirstøða + fyri + barnið + fer + upp + um + 3 + mánaðir + , + verður + barnið + uppsagt + . + + + Fráboðanarskylda + Boðast + skal + frá + , + um + barnið + ikki + kemur + í + Samspíran + ella + Frítíðarskúla + . + + + Er + barnið + ikki + komið + aftaná + ásettu + tíðina + uttan + fráboðan + til + Frítíðarskúlan + , + ringja + vit + til + heimið + / + arbeiðsplássið + og + spyrja + foreldrini + eftir + tí + , + um + tit + ynskja + tað + . + + + Minnist + til + at + siga + einum + starvsfólki + frá + , + tá + ið + barnið + fer + heim + . + + + Uppsøgn + av + plássi + í + Samspíranum + og + / + ella + Frítíðarskúlanum + Plássið + í + Samspíranum + og + / + ella + Frítíðarskúlanum + skal + sigast + upp + í + seinasta + lagi + ein + mánaða + , + áðrenn + barnið + gevst + , + og + skal + hetta + verða + til + tann + fyrsta + í + mánaðinum + . + + + Uppsøgnin + av + plássinum + fer + fram + hjá + leiðaranum + . + + + Matur + Børnini + í + Samspíranum + skulu + hava + matpakka + við + , + sum + verður + etin + uml. + kl. + 11.00 + . + + + Vit + bjóða + morgunmat + fram + til + kl. + 09.00 + , + og + millummála + kl. + 14.00 + . + + + Í + Frítíðarskúlanum + fáa + børnini + millummála + uml. + kl. + 14.00 + . + + + Sjúka + Er + barnið + sjúkt + , + ella + hevur + onkra + smittuberandi + sjúku + , + so + sum + barnasár + ella + eygnabruna + , + kann + tað + ikki + koma + í + Samspíran + ella + í + Frítíðarskúla + . + + + Um + barnið + ikki + hevur + verið + í + skúla + , + tí + tað + er + sjúkt + , + kann + tað + ikki + koma + í + Frítíðarskúla + . + + + Boðið + frá + , + tá + ið + barnið + er + heima + vegna + sjúku + . + + + Klæðir + Latið + barnið + í + eftir + veðrinum + . + + + Børnini + skulu + altíð + hava + skiftiklæðir + á + stovninum + . + + + tvs + : + 2 + sett + skiftiklæðir + frá + innast + til + uttast + + + regnklæðir + drakt + , + stilvar + , + húgvu + , + hosir + og + handskar + . + + + Øll + klæðini + skulu + vera + merkt + við + navni + . + + + Foreldrini + eiga + at + halda + skil + á + klædnarúminum + hvørja + viku + hjá + barninum + . + + + Foreldrini + syrgja + fyri + , + at + røttu + klæðini + eru + í + rúminum + . + + + Leikur + Eftir + avtalu + við + starvsfólkið + kann + barnið + hava + leiku + við + á + stovnin + . + + + Stovnurin + hevur + onga + ábyrgd + av + , + um + leikur + , + sum + barnið + eigur + , + brotna + ella + hvørva + . + + + Avtalur + Um + børnini + skulu + heim + við + øðrum + børnum + , + skal + greið + avtala + verða + frammanundan + við + foreldur + og + starvsfólk + . + + + Ábyrgd + Samspírin + og + Frítíðarskúlin + hava + ábyrd + av + børnunum + , + frá + tí + tey + eru + komin + , + til + tey + verða + avheintað + . + + + Virksemi + At + bjóða + børnunum + ein + gerandisdag + við + fjølbroyttum + innihaldi + , + har + tey + á + ein + skapandi + og + mennandi + hátt + kunnu + royna + seg + . + + + Vit + leggja + dent + á + at + menna + allar + barnsins + førleikar + , + harímillum + teir + sosialu + og + persónligu + førleikarnar + . + + + Tá + barnið + er + í + Frítíðarskúla + , + fer + stórur + partur + av + degnum + við + spæli + , + eins + og + nakað + av + skipaðum + tiltøkum + . + + + Vit + bjóða + børnunum + umstøður + at + fara + undir + ymiskt + , + sum + tey + kunna + taka + lut + í + , + um + tey + hava + hug + til + tað + . + + + Í + Frítíðarskúlanum + leggja + vit + stóran + dent + á + , + at + barnið + hevur + frí + og + kann + sjálvt + skipa + dagin + við + vegleiðing + frá + vaksnum + . + + + Samspírin + og + Frítíðarskúlin + hava + ábyrdina + av + , + at + børnini + trívast + og + mennast + og + hava + góðar + og + tryggar + umstøður + , + ta + tíðina + tey + eru + á + stovninum + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktir_fra_byradsfundinum_18_05_2026_00054.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktir_fra_byradsfundinum_18_05_2026_00054.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73898dc75ee3810956f95f9c153b43ecc739246b --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktir_fra_byradsfundinum_18_05_2026_00054.xml @@ -0,0 +1,211 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Samtyktir frá býráðsfundinum 18.05.2026 og eyka býráðsfundinum 21.05.2026 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 36 words + 40 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1744-samtyktir-925b4d1b5b8ba9f7 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Samtyktir frá býráðsfundinum 18.05.2026 og eyka býráðsfundinum 21.05.2026 + https://nes.fo/tidindi/1744/samtyktir-fra-byradsfundinum-18052026-og-eyka-byradsfundinum-21052026 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Samtyktir frá býráðsfundinum 18.05.2026 og eyka býráðsfundinum 21.05.2026 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Samtyktir + frá + býráðsfundinum + 18.05.2026 + og + eyka + býráðsfundinum + 21.05.2026 + 22.05.2026 + Samtyktir + frá + býráðsfundinum + 18.05.2026 + og + eyka + býráðsfundinum + 21.05.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + mánadagin + 18.05.2026 + kunnu + lesast + her + . + + + Samtyktirnar + frá + eyka + býráðsfundinum + hósdagin + 21.05.2026 + kunnu + lesast + her + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktirnar_fra_byradsfundinum_22_06_2026_00068.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktirnar_fra_byradsfundinum_22_06_2026_00068.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75ec9ca51b8f8acb1181a6c6c43c5a2b890a8bef --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-samtyktirnar_fra_byradsfundinum_22_06_2026_00068.xml @@ -0,0 +1,190 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Samtyktirnar frá býráðsfundinum 22.06.2026 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 18 words + 21 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1763-b5ddb591620455da + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Samtyktirnar frá býráðsfundinum 22.06.2026 + https://nes.fo/tidindi/1763/samtyktirnar-fra-byradsfundinum-22062026 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Samtyktirnar frá býráðsfundinum 22.06.2026 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + 25.06.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + Samtyktirnar + frá + býráðsfundinum + 22.06.2026 + kunnu + hesast + her + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-sjalvgreidsla_00052.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-sjalvgreidsla_00052.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6520b6769f7006da8e39acadf9fef4ac2ae3d85 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-sjalvgreidsla_00052.xml @@ -0,0 +1,280 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Sjálvgreiðsla + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 87 words + 95 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-sjalvgreidsla-l-fo-5000979ca0af00e5 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Sjálvgreiðsla + https://nes.fo/sjalvgreidsla?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Sjálvgreiðsla +

+ + Sjálvgreiðsla + Umsókn + um + byggiloyvi + Far + til + Vangan + Hevur + tú + ikki + Vangan + ? + + + Trýst + her + . + + + Flyta + bústað + Far + til + Vangan + Umsókn + um + upptøku + í + dagstovni + Far + til + Vangan + Hevur + tú + ikki + Vangan + ? + + + Trýst + her + . + + + Umsókn + um + frípláss + Far + til + Vangan + Hevur + tú + ikki + Vangan + ? + + + Trýst + her + . + + + Umsókn + um + mentanarstuðul + Far + til + Vangan + Tiltøk + á + kommunalum + øki + Far + til + Vangan + Umsókn + um + heimapart + Far + til + Vangan + Hevur + tú + ikki + Vangan + ? + + + Trýst + her + . + + + Umsókn + um + bátapláss + Far + til + frymil + Umsókn + um + bingjupláss + Far + til + frymil + Umsókn + um + egningarskúr + Far + til + frymil + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrain_til_byradsfundin_manadagin_22_06_00063.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrain_til_byradsfundin_manadagin_22_06_00063.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f281d6ed20b5ea48c2f2074f784fcf20adb28a7 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrain_til_byradsfundin_manadagin_22_06_00063.xml @@ -0,0 +1,343 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Skráin til býráðsfundin mánadagin 22.06.2026 kl. 18.00 í Undirhúsinum + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 149 words + 172 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1755-skrain-4a9125ae38ef121d + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Skráin til býráðsfundin mánadagin 22.06.2026 kl. 18.00 í Undirhúsinum + https://nes.fo/tidindi/1755/skrain-til-byradsfundin-manadagin-22062026-kl-1800-i-undirhusinum + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Skráin til býráðsfundin mánadagin 22.06.2026 kl. 18.00 í Undirhúsinum +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Skráin + til + býráðsfundin + mánadagin + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + í + Undirhúsinum + 18.06.2026 + Skráin + til + býráðsfundin + mánadagin + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + í + Undirhúsinum + Hesi + mál + vera + fyri + á + býráðsfundinum + 22.06.2026 + kl. + 18.00 + . + + + Mál + nr. + Málsheiti + Málslýsing + 36 + / + 2026 + Trivnaðarmál + Afturlatið + mál + 37 + / + 2026 + Trivnaðarmál + Afturlatið + mál + 38 + / + 2026 + Trivnaðarmál + Uttanumøkið + í + Frítíðarskúlanum + 39 + / + 2026 + Mentamál + Nýtt + undirvísingarhøli + í + Tofta + skúla + 40 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Afturlatið + mál + 41 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Brimverja + til + vinnuøkið + við + Rætt + 42 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Byggibúning + á + Høganesvegnum + 43 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Útbjóðing + av + matr. + nr. + 404c + á + Lýðarsvegi + 44 + / + 2026 + Teknisk + mál + Marknaumskipan + , + matr. + nr. + 265a + , + 478 + , + 480 + og + 482 + 45 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Umsókn + um + byggiloyvi + matr. + nr. + 434 + 46 + / + 2026 + Tekniskt + mál + Umsókn + um + byggiloyvi + matr. + nr. + 474f + 47 + / + 2026 + Fíggjarmál + Afturlatið + mál + 48 + / + 2026 + Fíggjarmál + Afturlatið + mál + 49 + / + 2026 + Fíggjarmál + Roknskapur + 2024 + – + Kongshavnar + Havn + 50 + / + 2026 + Fíggjarmál + Roknskapur + 2025 + – + Kongshavnar + Havn + NES + KOMMUNA + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrivstovan_letur_aftur_kl_12_00_00060.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrivstovan_letur_aftur_kl_12_00_00060.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84facadcc1f52a2b95c3e857143b9bcacda07cd7 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skrivstovan_letur_aftur_kl_12_00_00060.xml @@ -0,0 +1,216 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Skrivstovan letur aftur kl. 12.00 í dag 05.06.2026 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 40 words + 45 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1752-f725bc02a9fd0be0 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Skrivstovan letur aftur kl. 12.00 í dag 05.06.2026 + https://nes.fo/tidindi/1752/skrivstovan-letur-aftur-kl-1200-i-dag-05062026 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Skrivstovan letur aftur kl. 12.00 í dag 05.06.2026 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Skrivstovan + letur + aftur + kl. + 12.00 + í + dag + 05.06.2026 + 05.06.2026 + Skrivstovan + letur + aftur + kl. + 12.00 + í + dag + 05.06.2026 + Kommunuskrivstovan + er + opin + til + kl. + 12.00 + í + dag + Grundlógardagin + 05.06.2026 + Um + átrokandi + boð + eru + , + kanst + tú + ringja + á + 448144 + . + + + Nes + kommuna + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skulagongdin_byrjar_aftur_00071.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skulagongdin_byrjar_aftur_00071.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfe1cc4b39d22c5d130cf5087743bb6271a6692d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-skulagongdin_byrjar_aftur_00071.xml @@ -0,0 +1,254 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Skúlagongdin byrjar aftur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 65 words + 73 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1766-a917e4d79fe85acc + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Skúlagongdin byrjar aftur + https://nes.fo/tidindi/1766/skulagongdin-byrjar-aftur + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Skúlagongdin byrjar aftur +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Skúlagongdin + byrjar + aftur + 10.08.2026 + Skúlagongdin + byrjar + aftur + Góðu + næmingar + , + foreldur + og + avvarandi + . + + + Skúlagongdin + í + Tofta + skúla + byrjar + aftur + mikudagin + 12. + august + . + + + Lærarar + og + stuðlar + møta + kl. + 09.00 + Næmingar + í + 2.-10. + flokki + møta + kl. + 09.30 + Næmingar + í + 1. + flokki + møta + kl. + 13.00 + í + miðhøll + skúlans + beint + innanfyri + høvuðsinngongdina + saman + við + foreldrum + / + avvarandi + . + +

+

+ + Students + in + grades + 2.-10. + meet + at + 09:30 + . + +

+

+ + The + Administration + of + Tofta + School + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-starvsfolk_00053.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-starvsfolk_00053.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3612cd3f23c07284b5c890643563e88bdd32ff51 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-starvsfolk_00053.xml @@ -0,0 +1,284 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Starvsfólk + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 112 words + 115 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-starvsfolk-l-fo-ca4faa5301597a3b + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Starvsfólk + https://nes.fo/starvsfolk?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Starvsfólk +

+ + Heim + / + Starvsfólk + Allar + deildir + Barnaansing + Teknisk + deild + Umsiting + Ongin + starvsfólk + funnin + Ongin + starvsfólk + í + deildini + Súni + í + Hjøllum + Borgarstjóri + suni@nes.fo + +298565000 + Elsbet + Ellingsgaard + Magnussen + Kommunustjóri + elsbet@nes.fo + +298565007 + Terji + Petersen + Fíggjarleiðari + tp@nes.fo + +298565009 + Hansa + Maria + Hansen + Bókhaldari + hansamaria@nes.fo + +298565004 + Elsibeth + Johannessen + Skrivstovukvinna + ej@nes.fo + +298565012 + Anfinn + í + Toft + Tekniskur + leiðari + anfinn@nes.fo + +298565011 + Aksel + Højgaard + Tekniskt + starvsfólk + aksel@nes.fo + +298565001 + Jørgin + Olsen + Leiðari + í + barnagarðinum + barnagardur@nes.fo + +298565021 + Eydna + Olsen + Leiðari + í + frítíðarskúlanum + friskuli@nes.fo + +298565023 + Jan + Petersen + Arbeiðsformaður + janp@nes.fo + +298565002 + Jóan + Jacob + Skoradal + Arbeiðsmaður + joanjacob@nes.fo + +298565005 + Robert + Hansen + Arbeiðsmaður + +298565034 + Krissolvur + Johannesen + Arbeiðsmaður + +298565006 + Borgar + Hansen + Umsjónarmaður + Tofta + skúli + borgar@nes.fo + +298565003 + Petur + Hans + Hansen + Umsjónarmaður + Svangaskarð + / + stovnar + peturhans@nes.fo + +298565008 + Hermann + Jacobsen + Umsjónarmaður + Tofta + havn + / + vatnverkið + toftahavn@nes.fo + +298565010 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_brekkuvegi_og_00058.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_brekkuvegi_og_00058.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afe318694d786907314213782b893e6eb483517c --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_brekkuvegi_og_00058.xml @@ -0,0 +1,222 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Stongt fyri vatninum á Brekkuvegi og Høganesvegi í dag 04.06.2026 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 48 words + 51 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1750-stongt-358461876c861021 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Stongt fyri vatninum á Brekkuvegi og Høganesvegi í dag 04.06.2026 + https://nes.fo/tidindi/1750/stongt-fyri-vatninum-a-brekkuvegi-og-hoganesvegi-i-dag-04062026 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Stongt fyri vatninum á Brekkuvegi og Høganesvegi í dag 04.06.2026 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Stongt + fyri + vatninum + á + Brekkuvegi + og + Høganesvegi + í + dag + 04.06.2026 + 04.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Brekkuvegi + og + Høganesvegi + í + dag + 04.06.2026 + Í + samband + við + arbeiði + uppá + vatnleiðingina + verður + stongt + fyri + vatninum + í + dag + 04.06.2026 + á + Brekkuvegi + og + á + Høganesvegi + frá + kl. + 10.00 + til + 12.00 + . + + + Nes + kommuna + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_hoganesvegnum_i_00057.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_hoganesvegnum_i_00057.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af00cc14570c0357eb21c3316cff0a8638f91421 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_fyri_vatninum_a_hoganesvegnum_i_00057.xml @@ -0,0 +1,218 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Stongt fyri vatninum á Høganesvegnum í morgin 03.06.2026 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 43 words + 47 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1749-stongt-14ed1066e3aa447b + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Stongt fyri vatninum á Høganesvegnum í morgin 03.06.2026 + https://nes.fo/tidindi/1749/stongt-fyri-vatninum-a-hoganesvegnum-i-morgin-03062026 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Stongt fyri vatninum á Høganesvegnum í morgin 03.06.2026 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Stongt + fyri + vatninum + á + Høganesvegnum + í + morgin + 03.06.2026 + 02.06.2026 + Stongt + fyri + vatninum + á + Høganesvegnum + í + morgin + 03.06.2026 + Í + samband + við + arbeiði + uppá + vatnleiðingina + verður + stongt + fyri + vatninum + á + Høganesvegnum + í + morgin + , + mikudagin + 03.06.2026 + frá + kl. + 10.00 + til + kl. + 12.00 + . + + + Nes + kommuna + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_verdur_fyri_vatninum_undir_nesinum_00059.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_verdur_fyri_vatninum_undir_nesinum_00059.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..907e2b7f70aedd523fac246977ee115095e704de --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-stongt_verdur_fyri_vatninum_undir_nesinum_00059.xml @@ -0,0 +1,209 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Stongt verður fyri vatninum Undir Nesinum nú í ein hálvan tíma + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 38 words + 40 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1751-stongt-fa03f951dd0a536b + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Stongt verður fyri vatninum Undir Nesinum nú í ein hálvan tíma + https://nes.fo/tidindi/1751/stongt-verdur-fyri-vatninum-undir-nesinum-nu-i-ein-halvan-tima + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Stongt verður fyri vatninum Undir Nesinum nú í ein hálvan tíma +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Stongt + verður + fyri + vatninum + Undir + Nesinum + nú + í + ein + hálvan + tíma + 05.06.2026 + Stongt + verður + fyri + vatninum + Undir + Nesinum + nú + í + ein + hálvan + tíma + Stongt + verður + fyri + vatninum + Undir + Nesinum + frá + kl. + 8.15 + og + hálvan + tíma + fram + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-studulspolitikkur_00022.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-studulspolitikkur_00022.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30c59bd3fc66570f0cff1abbbd4a232b46da7da1 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-studulspolitikkur_00022.xml @@ -0,0 +1,857 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Stuðulspolitikkur + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 503 words + 612 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-283-l-fo-334c93b2793aa27f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Stuðulspolitikkur + https://nes.fo/283?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Stuðulspolitikkur +

+ + Stuðulspolitikkur + Stuðulspolitikkur + hjá + Nes + kommunu + Samtykt + av + Bygdaráðnum + 31.03.2014 + Kapittul + 1 + Endamál + §1 + . + + + Stuðulspolitikkurin + er + ætlaður + , + sum + hjálp + til + Mentanarnevndina + í + viðgerð + av + umsóknum + og + møguliga + , + sum + grundgeving + í + svari + til + umsøkjarar + . + + + Endamálið + við + stuðulspolitikkinum + er + soleiðis + trífalt + : + 1. + at + lýsa + hvønn + stuðul + verður + latin + til + 2. + at + greiða + frá + , + hvussu + stuðlað + verður + 3. + at + greiða + frá + , + hvør + tekur + avgerð + um + at + stuðla + §2 + . + + + Umsókn + um + stuðul + hægri + enn + kr. + 10.000 + , + 00 + skal + fyri + Bygdaráðið + , + við + tilmæli + frá + Mentanarnevndini + . + + + Umsókn + um + stuðul + uppá + kr. + 10.000 + , + 00 + ella + lægri + verða + avgreiddar + av + Mentanarnevndini + . + + + Kapittul + 2 + Hvønn + stuðul + verður + latin + til + §3 + . + + + Stuðul + kann + verða + latin + til + niðanfyri + standandi + virksemi + hjá + fólki + ella + felagsskapum + búsitandi + , + ella + hava + sítt + virksemi + , + í + kommununi + : + 1. + ítrótt + 2. + sang + og + tónleik + 3. + sjónleik + í + breiðari + merking + 4. + myndlist + og + skapandi + list + í + breiðari + merking + , + íroknað + heimavirki + og + gomul + handverk + 5. + áhugafeløg + og + trúðarbólkar + 6. + bóka + - + blað + - + og + fløguútgávur + 7. + uttanlandsferðir + 8. + bygdasøvn + / + fornminnisfeløg + Kapittul + 3 + Ítróttarvirksemi + §4 + . + + + Á + hvørjum + ári + verður + stuðul + latin + ítróttarvirksseminum + í + kommununi + . + + + Mentanarnevndin + ger + tilmælið + til + Bygdaráðið + . + + + §5 + . + + + Er + talan + um + serligan + tørv + , + eitt + nú + , + óvanligt + ella + á + annan + hátt + stórt + keyp + av + útgerð + , + kann + stuðul + umframt + útgangsupphæddina + verða + latin + . + + + §6 + . + + + Verður + skipað + fyri + tiltøkum + , + kappingum + , + ítróttar + - + , + summar + - + , + ella + líknandi + stevnum + , + kann + stuðul + , + umframt + útgangsupphæddina + , + verða + latin + . + + + Kapittul + 4 + Sangur + og + tónleikur + §7 + . + + + Sangarar + , + tónleikarar + og + onnur + , + ið + varða + av + , + kunnu + søkja + um + stuðul + til + framførslur + , + verkætlanir + , + vitjanir + , + skeiðvirksemi + og + líknandi + , + sum + verður + hildið + í + ella + uttanfyri + Nes + kommunu + . + + + Kapittul + 5 + Sjónleikur + §8 + . + + + Sjónleikarar + og + onnur + , + ið + varða + av + , + kunnu + søkja + um + stuðul + til + framførslur + , + verkætlanir + , + vitjanir + , + skeiðvirksemi + og + líknandi + , + sum + verður + hildið + í + ella + uttanfyri + Nes + kommunu + . + + + Kapittul + 6 + Myndlist + og + skapandi + list + í + breiðari + merking + íroknað + heimavirki + og + gomul + handverk + §9 + . + + + Listafólk + kunnu + søkja + um + stuðul + til + verkætlanir + , + vitjanir + , + skeiðvirksemi + og + líknandi + , + sum + verður + hildið + í + ella + uttanfyri + Nes + kommunu + . + + + Kapittul + 7 + Áhugafeløg + og + trúðarbólkar + § + 10 + . + + + Stuðul + kann + verða + latin + áhugafeløgum + og + trúðarbólkum + , + sum + eru + heimahoyrandi + í + Nes + kommunu + . + + + Kapittul + 8 + Bóka + - + blað + - + og + fløguútgávur + §11 + . + + + Er + talan + um + útgávu + , + sum + er + gjørd + av + fólki + ella + felagsskapum + í + kommununi + , + kann + kommunan + stuðla + . + + + Er + talan + um + stuðul + til + størri + verk + í + kommununi + , + ella + um + kommununa + , + kann + kommunan + stuðla + . + + + Kapittul + 9 + Uttanlandsferðir + hjá + skúlaflokkum + , + felagsskapum + ella + einstaklingum + §12 + . + + + Stuðul + kann + verða + latin + skúlaflokkum + , + felagsskapum + ella + einstaklingum + , + sum + skulu + uttanlands + . + + + Kapittul + 10 + Bygdasøvn + / + Fornminnisfeløg + §13 + . + + + Á + hvørjum + ári + verður + stuðul + latin + til + bygdasøvn + / + Fornminnisfeløg + , + sum + reka + mentanarsøguligt + virksemi + av + bygdasøguligum + týdningi + . + + + §14 + . + + + Er + talan + um + serligan + tørv + , + eitt + nú + , + óvanligt + ella + á + annan + hátt + stórt + keyp + av + útgerð + , + kann + stuðul + , + umframt + útgangsupphæddina + , + verða + latin + . + + + §15 + . + + + Verður + skipað + fyri + tiltøkum + , + stevnum + o.ø. + kann + stuðul + , + umframt + útgangsupphæddina + , + verða + latin + . + + + Kapitul + 11 + Lýsingar + og + reklamur + §16 + . + + + Verða + skráir + , + kalendarar + ella + prentað + tilfarð + annars + gjørt + í + sambandi + við + tiltøk + , + kann + lýsingarpláss + verða + keypt + fyri + vanligan + prís + . + + + Kapitul + 12 + Mannagongdir + §17 + . + + + Allar + umsóknir + skulu + móttakast + skrivliga + og + skulu + fáa + skrivligt + svar + . + + + §18 + . + + + Allar + umsóknir + verða + avgreiddar + , + ella + tilmældar + , + av + Mentanarnevndini + . + + + Umsóknir + , + sum + verða + tilmældar + av + Mentanarnevndini + , + verða + avgreiddar + av + Bygdaráðnum + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-summarkvold_vid_toftavatn_00061.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-summarkvold_vid_toftavatn_00061.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f655b54c5cc814a906a105b9bed4e217335cbc57 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-summarkvold_vid_toftavatn_00061.xml @@ -0,0 +1,302 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Summarkvøld við Toftavatn + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 103 words + 119 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1753-4bb203db77d0f752 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Summarkvøld við Toftavatn + https://nes.fo/tidindi/1753/summarkvold-vid-toftavatn + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Summarkvøld við Toftavatn +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Summarkvøld + við + Toftavatn + 15.06.2026 + Summarkvøld + við + Toftavatn + Týskvøldið + 16. + juni + kl. + 18 + er + tiltakið + Summarkvøld + við + Toftavatn + aftur + á + skrá + . + + + Summarkvøld + við + Toftavatn + er + eitt + afturvendandi + tiltak + , + ið + tekur + støði + í + verkætlanini + við + gøtuni + runt + Toftavatn + , + ið + Nes + og + Runavíkar + kommunur + eru + felags + um + . + + + Farið + verður + avstað + av + tveimum + støðum + . + + + kl. + 17.50 + : + frá + Skúlanum + við + Løkin + og + av + Svangaskarði + . + + + Í + ár + hugleiðir + Jóhannus + Danielsen + , + fyrrverandi + borgarstóri + í + Nes + kommunu + , + og + Sámal + Ravnsfjall + syngur + . + + + Talan + er + um + eitt + sera + hugnaligt + barna + - + og + familjuvinarligt + tiltak + , + har + burgarar + og + okkurt + at + drekka + verða + at + fáa + ókeypis + . + + + Øll + eru + hjartaliga + vælkomin + . + + + Nes + og + Runavíkar + kommunur + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-svimjihollin_00007.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-svimjihollin_00007.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e54cbc5a3153e12cf533b2d1d6aacb2a9e7eb220 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-svimjihollin_00007.xml @@ -0,0 +1,540 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Svimjihøllin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 288 words + 361 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-237-l-fo-fb21e04dd00c69de + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Svimjihøllin + https://nes.fo/237?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Svimjihøllin +

+ + Svimjihøllin + Tofta + skúli + Heygsvegur + 28 + , + 650 + Toftir + Lívbjargari + Petur + Hans + Hansen + , + lívbjargari + , + telefon + : + 448213 + ella + 218829 + Svimjihylurin + er + í + Tofta + skúla + og + er + 16 + , + 7x7m + . + + + Hylurin + varð + tikin + í + nýtslu + í + 1981 + og + er + dagførdur + leypandi + . + + + Upplatingartíðir + Svimjihylurin + er + opin + soleiðis + fyri + almennari + svimjing + . + + + Mánadag + 18.00 + – + 19.00 + Børn + og + vaksin + 19.00 + – + 20.00 + Vaksin + Mikudag + – + heitur + hylur + 16.00 + – + 18.00 + Foreldur + og + børn + undir + skúla + aldur + ( + Kom + tá + tú + vilt + og + svim + so + leingi + tú + vilt + ) + Hósdag + 17.00 + – + 19.00 + Børn + og + vaksin + ( + Kom + tá + tú + vilt + og + svim + so + leing + tú + vilt + ) + 19.00 + – + 20.00 + Vaksin + Leygardag + – + heitur + hylur + 12.00 + – + 18.00 + Børn + og + Vaksin + ( + Kom + tá + tú + vilt + og + svim + so + leingi + tú + vilt + ) + Kostnaður + Vaksin + 30 + kr. + og + børn + u + / + 14 + ár + 15 + kr + Tá + skúlin + hevur + summar + - + , + heyst + - + jóla + - + og + páskafrí + , + er + svimjihylurin + stongdur + . + + + Um + ynski + er + at + leiga + svimjihøllina + , + skal + umsókn + sendast + til + nes@nes.fo + Fyll + út + umsókn + her + . + + + Klokkan + Mánadagur + Týsdagur + Mikudagur + Hósdagur + Fríggjadagur + Leygardagur + 06-07 + Flot + 07-08 + Flot + ( + til + 7.30 + ) + 08-09 + Skúlin + - + RK + Skúlin + Skúlin + - + RK + Skúlin + Flot + 09-10 + Skúlin + - + RK + Skúlin + Skúlin + - + RK + Skúlin + Flot + 10-11 + Skúlin + - + RK + Skúlin + Skúlin + - + RK + Skúlin + Flot + 11-12 + Skúlin + - + RK + Skúlin + Skúlin + - + RK + Skúlin + Flot + 12-13 + Skúlin + Alment + , + vaksin + / + børn + 13-14 + Skúlin + Skúlin + - + 10. + fl. + Breyt + Útleigaður + Alment + , + vaksin + / + børn + 14-15 + Skúlin + Skúlin + - + 10. + fl. + Breyt + Alment + , + vaksin + / + børn + 15-16 + Flot + Kvøldskúli + / + Flot + ( + frá + 15.30 + ) + Flot + Alment + , + vaksin + / + børn + 16-17 + Flot + Alment + , + foreldur + / + smábørn + Kvøldskúli + / + Flot + ( + frá + 15.30 + ) + Flot + Alment + , + vaksin + / + børn + 17-18 + Flot + Alment + , + foreldur + / + smábørn + Alment + , + vaksin + / + børn + Flot + Alment + , + vaksin + / + børn + 18-19 + Alment + , + vaksin + / + børn + Flot + Útleigaður + Alment + , + vaksin + / + børn + Flot + Stongt + 19-20 + Alment + , + vaksin + Flot + Tøkur + tími + Alment + , + vaksin + Útleigaður + Stongt + 20-21 + Flot + Tøkur + tími + Flot + Útleigaður + Stongt + 21-22 + Flot + Tøkur + tími + Flot + Tøkur + tími + Stongt + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tekniska_nevnd_00028.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tekniska_nevnd_00028.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9520ed6284305a60a7d8584e585b3d04810075e3 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tekniska_nevnd_00028.xml @@ -0,0 +1,191 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Tekniska nevnd + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 21 words + 22 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-291-l-fo-f61beeff0e44e5a0 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Tekniska nevnd + https://nes.fo/291?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Tekniska nevnd +

+ + Tekniska + nevnd + Fastir + limir + Høgni + Hansen + , + formaður + Elin + á + Torkilsheyggi + Rannvá + í + Túni + Petersen + Varalimir + Niels + Jacob + Nielsen + Atli + Fróði + Johansen + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tofta_havn_00036.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tofta_havn_00036.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d82c262f589169af6b7ef376530675ea0a7716fd --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-tofta_havn_00036.xml @@ -0,0 +1,357 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Tofta Havn + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 143 words + 166 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-372-l-fo-d13ca55f61a8e2cd + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Tofta Havn + https://nes.fo/372?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Tofta Havn +

+ + Tofta + Havn + Toftagjógv + 2 + tlf. + +298 + 448144 + fartlf + . + + + +298 + 565010 + toftahavn@nes.fo + Tofta + Havn + liggur + við + eystara + arm + á + Skálafjørðinum + . + + + Knøttastøða + 62 + . + + + 09g + N. + og + 006 + . + + + 74g + W. + Havnin + hevur + umleið + 400 + vitjanir + árliga + av + førum + 50 + T. + og + størri + . + + + Her + afturat + koma + umleið + 2000 + bátar + og + smærri + deksfør + í + havnina + . + + + Fiskamarknaður + Føroya + , + Landingarmiðstøðin + á + Toftum + , + Kassamiðstøðin + , + Bakkafrost + , + Sandship + , + Faroe + Origin + og + Salt + Import + liggja + við + Tofta + havn + . + + + Tøk + atløgusíða + frammanfyri + hesi + virkir + er + 565 + m + , + har + dýpið + fyri + tað + mesta + er + 6-8 + , + 5 + m. + Bátahavnin + í + Oyrunum + hevur + pláss + fyri + 90-100 + bátum + og + smærri + deksførum + . + + + El + og + vatn + er + tøkt + við + alt + havnalagið + . + + + Tofta + havn + svarar + alt + døgnið + á + tlf. + +298 + 448144 + . + + + VHF-rásir + 16 + – + 12 + - + 13 + Havnin + er + ISPS + certifiserað + . + + + Reglugerð + fyri + Tofta + Havn + : + Reglugerð + fyri + bátaplássini + á + sjógvi + , + Tofta + havn + Reglugerð + fyri + bátaplássini + á + landi + , + Tofta + havn + Felagskommunal + havnarreglugerð + fyri + Tofta + Havn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-toming_av_rottangum_i_kommununi_00069.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-toming_av_rottangum_i_kommununi_00069.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8d9cd5cb1e172784d95b2dbc0a5aa1cd7f03388 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-toming_av_rottangum_i_kommununi_00069.xml @@ -0,0 +1,407 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Tøming av rottangum í kommununi + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 194 words + 222 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1764-toming-8fbfe6cecacb25c8 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Tøming av rottangum í kommununi + https://nes.fo/tidindi/1764/toming-av-rottangum-i-kommununi + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Tøming av rottangum í kommununi +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Tøming + av + rottangum + í + kommununi + 26.06.2026 + Tøming + av + rottangum + í + kommununi + Góða + borgarir + Reinsitænastan + hjá + IRF + byrjar + í + næstu + viku + at + tøma + rottangar + á + Nesi + , + síðani + halda + teir + áfram + á + Toftum + og + Saltnesi + næstu + vikurnar + . + + + Tað + er + ein + ómetaliga + stór + hjálp + hjá + starvsfólki + okkara + , + at + rottangarnir + eru + klárir + , + tá + ið + vit + koma + á + staðið + . + + + Tað + sparir + bæði + borgarum + og + IRF + nógva + tíð + og + nógv + stríð + . + + + Tað + er + sera + týdningarmikið + , + at + tit + ikki + sjálvi + loysa + lokið + á + rottanganum + , + tí + tað + kann + verða + vandamikið + , + um + opið + er + niður + í + rottangan + . + + + Harafturat + kunnu + skrúvur + og + annað + blíva + burtur + . + + + Tí + skulu + okkara + rottangamenn + loysa + lokið + á + tanganum + og + festa + tað + aftur + , + tá + ið + arbeiðið + er + liðugt + . + + + IRF + heitir + á + fólk + um + at + tryggja + : + · + at + tangin + er + lættur + at + koma + til + · + at + tað + er + grivið + væl + frá + rundan + um + lokið + · + at + lokið + er + væl + fest + , + men + lætt + at + loysa + · + at + lokið + er + trygt + og + heilt + · + at + lokið + er + lætt + at + festa + aftur + , + tá + ið + arbeiðið + er + liðugt + Eru + omanfyri + nevndu + viðurskifti + ikki + í + lagi + , + verður + tangin + ikki + tømdur + . + + + Meira + kann + lesast + um + hetta + á + www.irf.fo + / + rottangatoming + / + Tí + eru + tit + vælkomin + at + deila + kunningina + á + tykkara + síðum + . + + + IRF + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-trivnadarnevndin_00025.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-trivnadarnevndin_00025.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b3fa5944e44a266297e876ff8d9e263a0b5ecd8 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-trivnadarnevndin_00025.xml @@ -0,0 +1,191 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Trivnaðarnevndin + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 21 words + 22 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-289-l-fo-e3c38d807a62da40 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Trivnaðarnevndin + https://nes.fo/289?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Trivnaðarnevndin +

+ + Trivnaðarnevndin + Fastir + limir + Rannvá + í + Túni + Petersen + , + forkvinna + Atli + Fróði + Johansen + Henning + Erhardsson + Joensen + Varalimir + Elin + Ólavsdóttir + á + Torkilsheyggi + Høgni + Hansen + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umbodsradslimir_00024.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umbodsradslimir_00024.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89b3ce05fd637149013db76e77f5601e31ab07c7 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umbodsradslimir_00024.xml @@ -0,0 +1,267 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umboðsráðslimir + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 84 words + 98 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-287-l-fo-77372db36fb73d4c + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umboðsráðslimir + https://nes.fo/287?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umboðsráðslimir +

+ + Umboðsráðslimir + SEV + Niels + Jacob + Nielsen + , + fastur + limur + Henning + Erhardsson + Joensen + , + varalimur + IRF + Atli + Fróði + Johansen + , + fastur + limur + Niels + Jacob + Nielsen + , + varalimur + Skálafjarðar + Sløkkilið + Súni + í + Hjøllum + , + fastur + limur + Atli + Fróði + Johansen + , + varalimur + Kongshavnar + Havn + Niels + Jacob + Nielsen + , + fastur + limur + Høgni + Hansen + , + varalimur + Skúlastýrið + fyri + Tofta + skúla + Henning + Erhardsson + Joensen + , + fastur + limur + Rannvá + í + Túni + Petersen + , + fastur + limur + Roðin + Økistænastan + Súni + í + Hjøllum + , + fastur + limur + Elin + á + Torkilsheyggi + , + fastur + limur + Atli + Fróði + Johansen + , + varalimur + Henning + Erhardsson + Joensen + , + varalimur + Barnaverndin + Andrias + Magnussen + Armgarð + Arnbjarnardóttir + á + Regni + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_bataplass_00075.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_bataplass_00075.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37d9571675517e6ce2eadd13003ba30420d69cf8 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_bataplass_00075.xml @@ -0,0 +1,1289 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um bátapláss + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 909 words + 1028 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-bataplass-c3124c919cd01362 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um bátapláss + https://nes.fo/umsokn-um-bataplass?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um bátapláss +

+ + Umsókn + um + bátapláss + Reglugerð + fyri + bátapláss + á + sjógvi + í + Tofta + havn + . + + + Hendan + reglugerð + er + galdandi + fyri + allar + bátaeigarar + , + sum + hava + fingið + nýtslurætt + til + bátapláss + í + Tofta + havn + . + + + Tofta + havn + umsitur + øll + bátaplássini + í + Nes + kommunu + . + + + § + 1 + Bátaeigarar + hava + skyldu + til + at + fara + væl + um + bátaplássið + , + økið + uppi + á + landi + eins + og + flótibrúgvarnar + . + + + Stk. + 2 + Tað + er + ikki + loyvt + at + hava + amboð + , + fiskireiðsskap + ella + nakað + annað + leyst + tilfar + liggjandi + á + landi + við + bátaplássið + ella + á + flótibrúgvunum + , + uttan + loyvi + frá + Tofta + havn + . + + + Allir + slíkir + lutir + ella + tilfar + verður + uttan + ávaring + fyribeint + fyri + eigarans + rokning + og + ábyrgd + . + + + Stk. + 3 + Tað + er + strangliga + bannað + at + tveita + garnar + , + høvd + ella + annan + avskurð + á + sjógv + inni + í + bátahylunum + . + + + Stk. + 4 + Bátaeigararnir + hava + skyldu + til + at + halda + bátin + lens + , + at + binda + hann + soleiðis + , + at + endarnir + liggja + væl + og + ikki + slítast + óneyðugt + , + og + at + báturin + ikki + er + til + ampa + fyri + onnur + ella + kemur + at + skaða + aðrar + bátar + ella + ognir + í + bátahylunum + . + + + Stk. + 5 + Tá + ið + siglt + verður + inni + í + bátahylunum + / + havnini + , + skal + ferðin + vera + so + lítil + sum + yvirhøvur + gjørligt + , + soleiðis + at + aðrir + bátar + , + ið + sigla + ella + liggja + bundnir + , + ikki + skulu + fáa + skaða + av + hesum + . + + + Stk. + 6 + Bátaeigarar + hava + skyldu + til + at + akta + boðini + frá + Tofta + havn + ella + umsjónarmanni + , + sum + er + í + tænastu + , + – + eisini + , + um + hesin + ynskir + , + at + báturin + verður + fluttur + . + + + Stk. + 7 + Fyri + at + forða + fyri + oljudálking + frá + bátum + , + er + tað + skyldan + hjá + øllum + bátaeigarum + , + at + hesir + hava + eitt + nøktandi + “ + kjølsvín + ” + liggjandi + í + kjølinum + á + bátinum + . + + + § + 2 + Bátaeigarin + tekur + við + plássinum + í + tí + standi + , + tað + er + í + , + tá + ið + hann + fær + tað + til + leigu + . + + + Um + bummur + / + teymur + ella + annað + er + brotið + / + skatt + , + skal + hann + gera + vart + við + hetta + alt + fyri + eitt + . + + + Ger + hann + ikki + tað + , + verður + hann + mettur + at + hava + ábyrgdina + av + skaðanum + . + + + §3 + Bátaeigarin + hevur + ábyrgdina + av + bátaplássinum + og + skal + endurgjalda + skaðar + , + ið + koma + á + útbúnaðin + , + sum + t.d. + bummar + og + festir + . + + + Tó + hevur + Tofta + havn + ábyrgdina + av + skaðum + , + ið + stava + frá + illveðri + , + vanligum + sliti + og + / + ella + elli + . + + + § + 4 + Um + bátaeigarin + ikki + fer + at + nýta + bátaplássið + samanhangandi + dagar + , + hevur + Tofta + havn + rætt + til + at + lata + onnur + nýta + bátaplássið + , + uttan + at + bátaeigarin + fær + leiguna + endurgoldna + fyri + tað + tíðarskeiðið + . + + + § + 5 + Bátaeigarin + kann + uppsiga + ella + lata + bátaplássið + aftur + til + tann + 1. + í + einum + mánaði + . + + + § + 6 + Um + Tofta + havn + skal + brúka + økið + til + okkurt + annað + , + ella + um + neyðugt + verður + at + flyta + bátaplássini + av + øðrum + orsøkum + , + hevur + Tofta + havn + rætt + til + at + taka + bátaplássið + aftur + við + 3 + mánaða + freist + . + + + § + 7 + Leiga + verður + goldin + samsvarandi + teimum + til + eina + og + hvørja + tíð + galdandi + leigugjøldum + fyri + bátapláss + í + Tofta + havn + . + + + § + 8 + Hóast + Tofta + havn + hevur + 3 + mánaða + uppsagnartíð + , + kann + Tofta + havn + við + skrivligari + fráboðan + taka + plássið + aftur + , + um + reglugerðin + verður + brotin + . + + + Brot + á + reglugerðina + kann + fevna + um + , + men + er + ikki + bert + avmarkað + til + : + Stk. + 2 + Um + leigan + ikki + er + goldin + innan + 20 + dagar + gjaldsfreist + . + + + Stk. + 3 + Um + leigarin + fremur + onnur + brot + á + reglugerðina + og + ikki + beinanvegin + heldur + uppat + við + tí + , + hóast + hesin + hevur + fingið + skrivligan + freist + . + + + Stk. + 4 + Um + leigari + ikki + aktar + boð + frá + Tofta + havn + ella + umsjónarmanni + í + tænastu + hennara + , + eisini + um + hesin + ynskir + at + báturin + verður + fluttur + í + annað + pláss + , + støðugt + ella + fyri + eitt + styttri + tíðarskeið + . + + + § + 9 + Um + bátaeigarin + ikki + býr + í + Nes + kommunu + , + og + tørvur + er + á + plássi + , + kann + bátaplássið + verða + tikið + aftur + við + stuttari + freist + . + + + § + 10 + Tá + ið + bátaplássið + er + latið + / + tikið + aftur + , + hevur + bátaeigarin + skyldu + til + at + flyta + bátin + . + + + Verður + hetta + ikki + gjørt + , + verður + báturin + tikin + upp + á + land + fyri + bátaeigarans + rokning + . + + + § + 11 + Reglugerðin + kemur + í + gildi + tann + 1. + januar + 2015 + Tofta + havn + +

+

+ + Reglugerð + fyri + bátapláss + á + landi + í + Tofta + havn + . + + + Reglugerðin + er + galdandi + fyri + bátar + og + bátavognar + í + økjum + , + sum + Tofta + havn + varðar + av + í + Nes + kommunu + . + + + § + 1 + Allir + bátar + og + bátavognar + , + sum + verða + settir + á + bátaøki + skula + verða + merktir + við + navni + og + havnamerki + . + + + § + 2 + Ongin + bátur + má + setast + á + ella + flytast + av + bátaplássunum + uttan + fyrst + at + hava + boðað + Tofta + havn + frá + hesum + . + + + Bátaeigarar + skulu + boða + Tofta + havn + frá + í + hvørjum + einstøkum + føri + . + + + § + 3 + Bátaeigarin + hevur + skyldu + til + støðugt + at + halda + økið + kring + egnan + bát + reint + og + ruddiligt + , + meðan + báturin + stendur + uppi + á + landi + . + + + Bátaeigarin + hevur + skyldu + til + at + skipa + so + fyri + , + at + hetta + sama + økið + er + reint + og + ruddiligt + , + tá + ið + báturin + er + farin + av + økinum + aftur + . + + + Bátavognar + / + stólar + hava + bert + loyvi + at + standa + á + økinum + , + meðan + báturin + stendur + í. + Er + avtalan + ikki + hildin + , + kann + Tofta + havn + rudda + fyri + eigarans + rokning + . + + + § + 5 + Bátaeigarin + hevur + treytaleyst + ábyrgdina + av + egnum + báti + , + eisini + at + hann + er + skorðaður + nóg + væl + , + meðan + hann + stendur + uppi + á + landi + . + + + § + 6 + Bátarnir + kunnu + bert + standa + á + økjum + , + sum + Tofta + havn + hevur + ávíst + . + + + Tað + er + ókeypis + frá + 1.okt + til + 30. + apríl + , + og + er + bert + galdandi + fyri + bátar + , + sum + hava + bátapláss + . + + + Kostnaðurin + frá + 1. + mai + til + 30. + sept. + : + Teir + fyrstu + 21 + dagarnar + onki + gjald + Teir + dagar + , + sum + fara + yvir + 21 + dagar + , + er + kostnaðurin + sambært + gjaldsskrá + . + + + § + 7 + Er + tørvurin + á + bátaplásum + á + landi + størri + enn + útboðið + , + kann + Tofta + havn + avmarka + tíðarskeiðið + fyri + , + hvussu + leingi + bátarnir + kunnu + standa + á + bátaplássunum + , + og + hevur + fulla + heimild + til + at + krevja + bátarnar + fluttar + av + økinum + við + 21 + daga + freist + . + + + § + 8 + Um + bátaeigarin + flytir + úr + Nes + kommunu + , + hevur + hesin + skyldu + til + alt + fyri + eitt + at + flyta + bátin + , + um + plásstrot + er + . + + + § + 9 + Henda + reglugerð + er + partur + av + leigusáttmálanum + ímillum + Tofta + havn + og + leigaran + av + bátaplássinum + . + + + Brot + á + hesa + reglugerð + kann + viðføra + , + at + leigusáttmálin + verður + settur + úr + gildi + ella + uppsagdur + . + + + Reglugerðin + kemur + í + gildi + tann + 1. + januar + 2015 + . + + + Vinarliga + Tofta + Havn + Umsókn + um + bátapláss + Navn + * + Telefon + * + Bústaður + T-postur + * + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_byggiloyvi_00076.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_byggiloyvi_00076.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0409df2f96cf5ab28af82e6ea1348d99097b9a4c --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_byggiloyvi_00076.xml @@ -0,0 +1,242 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um byggiloyvi + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 45 words + 65 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-byggiloyvi-bbc5cb388dffbe5a + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um byggiloyvi + https://nes.fo/umsokn-um-byggiloyvi?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um byggiloyvi +

+ + Umsókn + um + byggiloyvi + Undirritaði + / + - + u + søkir + / + - + ja + hervið + um + byggiloyvið + til + sambart + innsendu + tekning + . + + + Á + matr. + nr. + Stað + Viðmerking + Eru + tveir + eigarar + , + vingarliga + nýtið + báar + teigarnar + ! + + + Navn + á + eigara + / + eigarum + : + Navna + á + eigara + / + eigarum + : + Bústaður + : + Bygd + / + býur + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + T-postur + : + Undirskrift + : + Dagfest + . + + + Send + um + sókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_friplass_00077.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_friplass_00077.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..991f6a46e8c7bbbf053d3ce9f0b6eed7f5ec6845 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_friplass_00077.xml @@ -0,0 +1,491 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um frípláss + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 235 words + 314 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-friplass-67c2a82fd28865e2 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um frípláss + https://nes.fo/umsokn-um-friplass?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um frípláss +

+ + Umsókn + um + frípláss + Frá + : + til + : + dagin + eftir + henda + dag + , + verður + møgulig + játtan + galdandi + frá + 1. + mánaðiunum + , + eftir + at + umsóknin + er + móttikin + . + + + Navn + umsøkjari + : + T-postur + : + Gøta + : + Bygd + / + býur + : + Fødd + / + ur + : + Starv + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + Hjúnarstøða + : + Stakur + Giftur + Sambúgvi + Hjúnarfelagi + / + sambúgvi + : + Navn + : + Fødd + / + ur + : + Starv + : + T-postur + : + Børn + undir + 18 + ár + Navn + á + barni + / + børnum + søkt + verur + um + pláss + fyri + : + Fødd + / + ur + : + Eru + inntøkuviðurskiftini + í + ár + broytt + í + mun + til + seinasta + ár + : + Nær + er + hendan + væntandi + lokin + : + Inntøkur + ( + skullu + skjalprógvast + ) + - + Umsøkjarin + Seinasta + skattaár + kr. + A-inntøka + : + B-inntøka + : + Heil + ella + partvís + : + higartil + í + ár + kr. + A-inntøka + : + B-inntøka + : + Heil + ella + partvís + : + Tilskilað + Inntøkur + ( + skullu + skjalprógvast + ) + - + Hjúnafel + . + / + sambúgvi + Seinasta + skattaár + kr. + A-inntøka + : + B-inntøka + Heil + ella + partvís + : + higartil + í + ár + kr. + A-inntøka + : + B-inntøka + : + Heil + ella + partvís + : + Tilskilað + Skattafrí + inntøka + : + Uppihaldsveiting + Lestarstudning + Barnagjald + Leiguinntøka + Barnaviðbót + Annað + Skatskyldugur + nettovinningur + Endugjald + fyri + mista + inntøku + Onnur + skattskyldugu + inntøka + : + Er + frípláss + áður + játtað + barninum + / + børnum + ? + + + ja + nei + Onnur + viðurskifti + , + sum + kunnu + hava + týdning + fyri + avgerðina + hjá + kommununi + Undirritaði + váttar + við + hesum + , + at + upplýsingarnir + eru + sannir + Dagfest + : + Udirskrift + ( + umsøkjari + ) + Dagfest + : + Undirskrift + ( + hjúnafelagi + / + sambúgvi + ) + Áskrift + frá + stovninum + Navn + á + barni + : + Byrjað + á + stovni + : + Navn + á + barni + : + Byrjað + á + stovni + : + Navn + á + barni + : + Byrjað + á + stovni + : + Aðrir + upplýsingar + sum + kunnu + hava + týdning + : + Dagfest + : + Undirfkrift + : + Upplýsingar + frá + TAKS + Umsøkjarin + : + kr. + Hjúnafelagi + / + sambúgvi + : + kr. + Dagfest + : + Undirskrift + : + Avgerðin + hjá + kommununi + Skattaskyldug + inntøka + kr. + Frádráttur + heimaveradni + børn + kr. + Viðgjørd + inntøka + kr. + + + Navn + á + stovninum + : + heilt + frípláss + hálvt + frípláss + trýkvart + frípláss + sýtt + frípláss + Dagfest + : + Undirskrift + : + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_graviloyvi_00078.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_graviloyvi_00078.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b417796750d923a0a28b4aaec25f0fd0cb030e2 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_graviloyvi_00078.xml @@ -0,0 +1,237 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um graviloyvi + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 46 words + 64 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-graviloyvi-4c0049958ef8ccb4 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um graviloyvi + https://nes.fo/umsokn-um-graviloyvi?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um graviloyvi +

+ + Umsókn + um + graviloyvi + Undirritaði + / + - + u + søkir + / + - + ja + hervið + um + graviloyvi + til + : + sambart + innsendu + tekning + : + Á + matr. + nr. + Stað + Viðmerking + : + Eru + tveir + eigarar + , + vinarliga + nýtið + báðar + teigarnar + ! + + + Navn + á + eigara + / + eigarum + : + Bústaður + : + Bygd + / + býur + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + T-postur + : + Undirskrift + Dagfest + Móttøkuváttan + fyri + Nes + kommunu + Dagfest + Undirskrift + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_heimapart_00079.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_heimapart_00079.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea2abde12e1414a6673267c945ad75208a2f0a90 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_heimapart_00079.xml @@ -0,0 +1,186 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um heimapart + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 16 words + 17 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-heimapart-5d3d78584e5af29a + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um heimapart + https://nes.fo/umsokn-um-heimapart?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um heimapart +

+ + Umsókn + um + heimapart + Innihald + kemur + ... + Vinarliga + vend + tær + til + okkara + á + tlf + 448144 + ella + t-post + nes@nes.fo + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_dagstovni_00080.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_dagstovni_00080.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12d88bef4b7f6962c1f347ee2c1d8aed9be5a217 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_dagstovni_00080.xml @@ -0,0 +1,268 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um upptøku í dagstovni + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 61 words + 87 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-upptoku-ad4054c8abd119b1 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um upptøku í dagstovni + https://nes.fo/umsokn-um-upptoku-i-dagstovni?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um upptøku í dagstovni +

+ + Umsókn + um + upptøku + í + dagstovni + Navn + barnsins + : + Føðingardagur + Bústaður + : + Bygd + Nær + skal + barnið + byrja + á + stovni + ? + + + * + Hvar + skal + barnið + byrja + ? + + + * + Vøggustovu + Barngarði + Samspíranum + Frítíðarskúla + Navn + á + móðir + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + Bústaður + : + Arbeiðsstað + : + Bygd + : + Arbeiðstíð + : + Navn + á + faðir + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + Bústaður + : + Arbeiðsstað + : + Býgd + : + Arbeiðstíð + : + T-postur + : + hevur + barnið + nakra + sjúku + ella + eru + onnur + viðurskiftir + , + ið + serliga + skal + ansast + eftir + ? + + + Aðrar + viðmerkingar + ? + + + Dagfest + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_friskula_00081.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_friskula_00081.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..312267cbbb8d7b65867fb43187cc04c44b4e8dd3 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umsokn_um_upptoku_i_friskula_00081.xml @@ -0,0 +1,275 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umsókn um upptøku í frískúla + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 65 words + 94 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-umsokn-um-upptoku-df9928be49df8efa + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umsókn um upptøku í frískúla + https://nes.fo/umsokn-um-upptoku-i-friskula?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umsókn um upptøku í frískúla +

+ + Umsókn + um + upptøku + í + frískúla + Navn + bansins + : + Føðingardagur + : + Bústaður + : + Bygd + : + Nær + skal + barnið + byrja + ? + + + Skal + barnið + í + Samspíran + Frítíðarskúla + Navn + á + móðir + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + Bústaður + : + Arbeiðsstað + : + Bygd + : + Arbeiðstíð + : + Navn + á + faðir + : + Tel. + / + Fartel + . + + + : + Bústaður + : + Arbeiðsstað + : + Bygd + : + Arbeiðstíð + : + T-postur + : + Hevur + barnið + narkra + sjúku + ella + eru + onnur + viðurskifti + , + ið + serliga + skal + ansast + eftir + ? + + + Aðrar + viðmerkingar + ? + + + Dagfest + . + + + Undirskrift + foreldrana + Til + Samspíran + / + Frítíðarskúlan + at + útfylla + : + Umsóknin + mottikin + : + Send + umsókn + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umvaelingararbeidi_i_1981_bygninginum_i_00064.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umvaelingararbeidi_i_1981_bygninginum_i_00064.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4e6b40e697759462f7112043690a96ccdfd15dc --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-umvaelingararbeidi_i_1981_bygninginum_i_00064.xml @@ -0,0 +1,326 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Umvælingararbeiði í 1981-bygninginum í Tofta skúla + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 125 words + 143 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1756-9311a77b00b053eb + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Umvælingararbeiði í 1981-bygninginum í Tofta skúla + https://nes.fo/tidindi/1756/umvaelingararbeidi-i-1981-bygninginum-i-tofta-skula + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Umvælingararbeiði í 1981-bygninginum í Tofta skúla +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Umvælingararbeiði + í + 1981-bygninginum + í + Tofta + skúla + 19.06.2026 + Umvælingararbeiði + í + 1981-bygninginum + í + Tofta + skúla + Í + morgun + varð + arbeiðstakarasáttmáli + undirskrivaður + millum + Nes + kommunu + og + Timburtænastuna + . + + + Fyri + Nes + kommunu + undirskrivaði + Súni + í + Hjøllum + , + borgarstjóri + og + fyri + Timbrutænastuna + undirskrivaði + Heri + Hansen + , + stjóri + . + + + Tað + hevur + leingi + verið + ætlanin + hjá + kommununi + at + umvæla + og + klæða + síðsta + partin + av + útvegginum + í + 1981 + bygninginum + í + Tofta + Skúla + . + + + Talan + er + um + veggin + , + sum + vendir + niðan + ímóti + beninum + . + + + Arbeiðið + varð + boðið + út + til + tríggjar + fyritøkur + , + og + tá + ið + innlatingarfreistin + var + farin + , + vóru + tvey + tilboð + komin + . + + + Á + býráðsfundi + , + tann + 18. + mai + 2026 + , + samtykti + býráðið + at + taka + av + lægra + tilboðnum + , + sum + var + frá + Timburtænastuni + . + + + Arbeiðið + byrjar + nakað + eftir + summarfrítíðina + og + verður + gjørt + liðugt + við + ársenda + . + + + Fyri + Nes + kommunu + kemur + Teknistovan + í + Gøtu + at + hava + byggileiðsluna + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ung_i_arbeidi_00067.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ung_i_arbeidi_00067.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f1dccbbd358b01496171147eca363abe99a415d --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-ung_i_arbeidi_00067.xml @@ -0,0 +1,266 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Ung í arbeiði + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 79 words + 91 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1762-ung-2f2ccc87e452bdb0 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Ung í arbeiði + https://nes.fo/tidindi/1762/ung-i-arbeidi + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Ung í arbeiði +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Ung + í + arbeiði + 24.06.2026 + Ung + í + arbeiði + Eins + og + nógvu + undanfarnu + árini + verður + skipað + so + fyri + , + at + 9. + floks + næmingar + fáa + høvi + at + luttaka + í + arbeiði + hjá + kommuni + tvær + vikur + í + summarfrítíðini + . + + + Endamálið + er + at + lata + tey + ungu + fáa + arbeiðsroyndir + og + møguleika + at + vinna + sær + nakrar + krónur + . + + + Tey + ungu + fara + at + fríðka + , + og + tað + verður + Jóan + Jacob + Skoradal + , + arbeiðsmaður + hjá + Nes + kommunu + , + sum + fer + at + hava + leiðsluna + fyri + " + Ung + í + arbeiði + " + . + + + Fyrsti + bólkurin + byrjar + mánadagin + 29. + juni + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vinnuliv_00001.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vinnuliv_00001.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f190f8b01ca097948a3c02ef3a18f80ed1b9f002 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vinnuliv_00001.xml @@ -0,0 +1,228 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Vinnulív + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 45 words + 53 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-201-l-fo-3002f0518ac5c87c + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Vinnulív + https://nes.fo/201?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Vinnulív +

+ + Vinnulív + Nes + kommuna + vil + skapa + karmar + fyri + einum + fjølbroyttum + vinnulívi + . + + + Stórar + íløgur + eru + gjørdar + í + havnalagið + , + eins + og + í + vinnuøki + . + + + Vinnuøki + kunnu + langtíðarleigast + frá + kommununi + fyri + kappingarføran + prís + . + + + Um + áhugi + er + , + ber + til + at + venda + sær + til + Anfinn + í + Toft + , + tekniskur + leiðari + , + á + tlf. + 565011 + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-virdir_og_hugsjon_00032.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-virdir_og_hugsjon_00032.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..997fbba98c8fa4d661ffad76de333279b6a0a3b9 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-virdir_og_hugsjon_00032.xml @@ -0,0 +1,290 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Virðir og hugsjón + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 90 words + 109 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-298-l-fo-df2762ecfc533ea3 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Virðir og hugsjón + https://nes.fo/298?_l=fo + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Virðir og hugsjón +

+ + Virðir + og + hugsjón + Trivnaður + Kommunan + er + savnandi + , + vísir + umsorgan + og + gevur + møguleikar + fyri + tí + einstaka + og + familjuni + at + trívast + , + millum + annað + við + at + skapa + karmar + fyri + frítíð + og + mentan + . + + + Ábyrgd + og + álit + Nes + kommuna + tekur + ábyrgd + . + + + Saman + við + opinleika + , + góðum + samskifti + og + dugnaskapi + , + skapa + vit + álit + ímillum + borgara + og + kommunu + . + + + Menning + Nes + kommuna + er + ein + framsøkin + kommuna + . + + + Við + atliti + til + umhvørvi + og + náttúru + , + skapa + vit + bestu + fyritreytir + fyri + vinnu + - + , + frítíðar + - + og + bústaðarmøguleikum + . + + + Tilverugrund + ( + missión + ) + Nes + kommuna + er + ein + kommuna + fyri + øll + . + + + Hugmynd + ( + visjón + ) + Vit + vilja + skapa + lív + og + ganga + fremst + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vitja_a_toftum_hosdagin_kl_14_00065.xml b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vitja_a_toftum_hosdagin_kl_14_00065.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68361208dd6dfc1dad0e737edb32b8deaa2bdef1 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/MMG-public-sector-information-nes-municipality-vitja_a_toftum_hosdagin_kl_14_00065.xml @@ -0,0 +1,231 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Nes kommuna [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Nes Municipality [MMG-2026] + Vitja á Toftum hósdagin kl. 14 + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 47 words + 56 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-nes-https-nes-fo-tidindi-1760-vitja-d4986afce533e734 + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + Vitja á Toftum hósdagin kl. 14 + https://nes.fo/tidindi/1760/vitja-a-toftum-hosdagin-kl-14 + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Nes kommuna + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+ Vitja á Toftum hósdagin kl. 14 +

+ + Heim + / + Tíðindi + / + Vitja + á + Toftum + hósdagin + kl. + 14 + 23.06.2026 + Vitja + á + Toftum + hósdagin + kl. + 14 + Team + Rynkeby + Føroyar + súkklararnir + vitja + á + Toftum + hósdagin + 25. + juni + kl. + 14 + . + + + Nes + kommuna + skipar + fyri + móttøku + á + Toftagjógv + , + har + øll + eru + vælkomin + . + + + Steintór + og + William + frá + " + Kular + Røtur + " + undirhalda + . + + + Nes + Kommuna + . + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/nes_municipality/README.md b/public_sector_information/nes_municipality/README.md new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24271c626f965bac9d768a3b6d9924257f617803 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/nes_municipality/README.md @@ -0,0 +1,30 @@ +# Nes Municipality + +This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with [TrustLLM](https://trustllm.eu/) and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated. + +## Contents + +- Words: 17,046 +- Tokens: 19,840 +- TEI records: 81 +- XML files: 81 + +Words count XML `w` elements; tokens include words and punctuation (`w` + `pc`). TEI records count individual texts or snippets. XML files count the physical files: a standalone document contains one record, while a `teiCorpus` collection can contain many. + +## License + +See [LICENSE.md](LICENSE.md) for the source-text terms and attribution information. + +## Download + +[Browse this corpus on Hugging Face](https://huggingface.co/datasets/Setur/MMG-2026/tree/main/public_sector_information/nes_municipality). + +```bash +hf download Setur/MMG-2026 --repo-type dataset --revision main --include 'public_sector_information/nes_municipality/**' --local-dir MMG-2026 +``` + +## Citation + +Cite this MMG edition. If you use only specific subcorpora, name them in the citation. + +Johannesen, Uni; Debess, Iben Nyholm; Berg, Ingmar; Simonsen, Annika; Scalvini, Barbara. 2026. Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026. Fróðskaparsetur Føroya. [https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026](https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026). diff --git a/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/LICENSE.md b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/LICENSE.md new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ea6507799c9e2e1b6d99cb4abaca9e950302763 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/LICENSE.md @@ -0,0 +1,7 @@ +# License: Parliamentary Ombudsman + +This file gives the source-text terms for **Parliamentary Ombudsman**, part of MMG-2026. + +**License:** [Official documents - Faroese Copyright Act, section 9](https://logir.fo/Logtingslog/30-fra-30-04-2015-um-upphavsraett) + +See the XML headers for text-specific rights and attribution. MMG's documentation, metadata and annotations are covered separately under [MMG contributions](../../LICENSES.md#mmg-contributions). diff --git a/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00002.xml b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00002.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b97361c004dc77045e9603d791dfcecea0834a6 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00002.xml @@ -0,0 +1,293 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Løgtingsins umboðsmaður [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Parliamentary Ombudsman [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 117 words + 124 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-lum-https-www-lum-fo-94596306916f08bf + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://www.lum.fo/ + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Løgtingsins umboðsmaður + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Klaga + Send + klagu + Hvønn + / + hvat + kanst + tú + klaga + um + Hvussu + kanst + tú + klaga + Hvat + hendir + við + klaguni + Leita + í + savninum + Savn + Ársfrágreiðingar + Greinar + Hvat + er + í + savninum + ? + + + Barnanna + umboðsmaður + Send + klagu + Hvussu + kanst + tú + klaga + Hvat + kanst + tú + klaga + um + Hvør + er + umboðsmaðurin + Nýggjasta + Niðurstøða + 15.07.2026 + Álit + um + avgerð + hjá + Tórshavnar + kommunu + um + tímar + til + námsfrøðilig + ti + ... + Les + meira + Kunning + 02.07.2026 + Vitjan + av + umboðsmanni + frá + Suður + Tyrol + Les + meira + Niðurstøða + 02.07.2026 + Niðurstøða + í + áliti + viðv. + klagu + um + sýtan + av + innliti + í + skjøl + í + einum + ... + Les + meira + Niðurstøða + 30.06.2026 + Álit + um + málsviðgerðina + hjá + Almannaverkinum + at + broyta + umlættingarti + ... + Les + meira + Ársfrágreiðingin + 2025 + Umboðsmaðurin + gevur + hvørt + ár + út + ársfrágreiðing + , + har + greitt + verður + frá + avgerðunum + í + teimum + týdningarmestu + málunum + . + + + Ársfrágreiðingin + 2025 + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file diff --git a/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00007.xml b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00007.xml new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9544b00bf7940ae69da937a28349d52840ca508 --- /dev/null +++ b/public_sector_information/parliamentary_ombudsman/MMG-public-sector-information-parliamentary-ombudsman-00007.xml @@ -0,0 +1,9626 @@ + + + + + + Miklamálgrunnurin - Løgtingsins umboðsmaður [MMG-2026] + Faroese MegaWord Corpus - Parliamentary Ombudsman [MMG-2026] + + TrustLLM + Samstarv um innsavnan av keldudátum + Collaboration on source-data collection + + + Uni Johannesen + Innsavnan, reinsan, tilrættalegging og marking + Collection, cleaning, corpus preparation, and annotation + + + Ingmar Berg + Tøkniligt undirstøðukervi og kt-menning. + Technical infrastructure and software development. + + + + 7409 words + 8452 tokens + + + + Máltøknidepilin, Fróðskaparsetur Føroya + Centre for Language Technology, University of the Faroe Islands + + MMG-lum-https-www-lum-fo-admin-public-0ea1aca34104a57f + + Almenn skjøl - upphavsrættarlógin § 9 + Official documents - Faroese Copyright Act, section 9 + + + + + + + + Johannesen + Uni + + + + + Debess + Iben Nyholm + + + + + Berg + Ingmar + + + + + Simonsen + Annika + + + + + Scalvini + Barbara + + + 2026 + Miklamálgrunnurin: Faroese MegaWord Corpus, MMG-2026 + Fróðskaparsetur Føroya + https://miklamal.setur.fo/?mode=MMG2026 + + + + + + + https://www.lum.fo/Admin/Public/DWSDownload.aspx?File=%2FFiles%2FFiler%2Flum%2FNidurstodur%2FAlit200900114.pdf + https://www.lum.fo/Admin/Public/Download.aspx?file=Files%2FFiler%2Flum%2FNidurstodur%2FAlit200900114.pdf + 2020-01-01 / 2026-12-31 + + + Løgtingsins umboðsmaður + + + + + + 2026-08-15 + + 2020/2026 + + + + + +

Málgrunnurin fevnir um føroyskan tekst frá hesi almennu heimasíðuni. Tilfarið er heintað í samstarvi við TrustLLM, reinsað, dedupliserað og málsliga markað.

+

This corpus contains Faroese text from this public-sector website. The material was collected in collaboration with TrustLLM and has been cleaned, deduplicated and linguistically annotated.

+
+ + + almenn kunning + Public information + + +
+ +

+ BRAGD + BRAGD + 4484de86e7db7838c76e19996c62f668b09b4e33 + Teksturin varð markaður við BRAGD (síggj Simonsen et al. (2026)). + The text was automatically annotated for part of speech and morphology with BRAGD (see Simonsen et al. (2026)). +

+

+ Bendingar + Bendingar + 4acf17061b994c7a56ccd24b183f4a4e2e0d01b0 + Leitorð vórðu funnin við Bendingar hjá Anniku Simonsen; BRAGD-málmarkið varð brúkt til at velja millum møguligar greiningar. + Lemmas were obtained using Bendingar, developed by Annika Simonsen; the BRAGD tag was used to choose between candidate analyses. +

+

+ Tekstsundurbýting hjá Sparv + Sparv segmentation + 5.4.0.dev0 + + Sparv býtti tekstin sundur í setningar við PunktSentenceTokenizer og setningarnar sundur í orð og teknseting við BetterWordTokenizer. Føroyskar styttingar og reglur fyri tøl, burturfalsmerki og bindistrikur vórðu nýttar. + In Sparv, the text was split into sentences with PunktSentenceTokenizer and the sentences into words and punctuation with BetterWordTokenizer, using Faroese abbreviations and rules for numbers, apostrophes and hyphens. +

+ + + + + +

lemma er leitorðið; lemmaRef vísir til tað valda leitorðið í Bendingar.fo.

+

lemma is the headword; lemmaRef points to the selected headword in Bendingar.fo.

+
+
+ + + + + + + + + + + +
+
+ + +
+

+ + Álit + viðvíkjandi + klagu + um + setanarviðurskifti + hjá + undirvísara + á + Føroya + Læraraskúla + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 30. + november + 2009 + , + hevur + B + , + adv + . + , + vegna + Yrkisfelag + Føroya + Studentaskúla + og + HF-lærara + ( + YF + ) + sent + umboðsmanninum + soljóðandi + klagu + : + +

+

+ + ” + Viðv + . + + + starvsviðurskiftunum + hjá + A + og + Føroya + Læraraskúla + . + + + Yrkisfelag + Føroya + Studentaskúla + og + HF-Lærara + hevur + saman + við + A + vent + sær + til + skrivstovu + okkara + í + sambandi + við + frammanfyri + nevnda + mál + . + +

+

+ + Málsgongdin + er + í + stuttum + hon + , + at + A + upprunaliga + varð + settur + í + starv + á + Føroya + Studentaskúla + í + Hoydølum + , + og + fyri + umleið + 11 + ár + um + síðani + varð + hann + parttíðarsettur + í + starv + á + Føroya + Læraraskúla + , + og + skrivað + varð + setanarbræv + fyri + tíðaravmarkaða + starvssetan + . + +

+

+ + A + hevur + síðani + øll + árini + arbeitt + á + Føroya + Læraraskúla + , + samstundis + sum + hann + røkti + parttíðarstarv + á + Føroya + Studentaskúla + í + Hoydølum + . + +

+

+ + Fyri + at + tryggja + , + at + A + fekk + røttu + eftirlønina + , + eru + allar + lønarútgjaldingar + øll + árini + farnar + fram + frá + Føroya + Studentaskúla + í + Hoydølum + , + og + Føroya + Læraraskúli + hevur + so + endurgoldið + Studentaskúlanum + eina + upphædd + , + sum + svarar + til + lønarinntøkuna + , + sum + A + hevði + frá + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + A + fekk + í + summar + umvegis + at + vita + , + at + hann + ikki + skuldi + halda + áfram + í + starvi + sínum + á + Føroya + Læraraskúla + , + men + hann + hevur + ongantíð + fingið + nakra + grundgeving + , + og + heldur + ikki + er + hann + hoyrdur + í + sambandi + við + , + at + avgerð + varð + tikin + um + , + at + hann + ikki + skuldi + arbeiða + á + Føroya + Læraraskúla + longur + . + +

+

+ + Yrkisfelagið + hevur + sent + kæru + um + málsviðgerðina + til + Mentamálaráðið + , + men + Mentamálaráðið + hevur + í + skrivi + dagfest + 11. + september + 2009 + víst + aftur + , + at + Føroya + Læraraskúli + skuldi + havt + hoyrt + A + , + áðrenn + nøkur + avgerð + varð + tikin + , + og + heldur + ikki + metir + Mentamálaráðið + , + at + neyðugt + er + við + nakrari + formligari + grundgeving + , + tí + talan + eftir + teirra + tykki + ikki + er + um + eina + fyrisitingarliga + avgerð + . + +

+

+ + Klientar + mínir + hava + heitt + á + undirritaða + um + at + senda + Løgtingsins + Umboðsmanni + áheitan + um + at + t + aka + upp + hetta + mál + fyri + at + kanna + , + um + fyrisitingarligu + reglurnar + eru + hildar + í + sambandi + við + málsviðgerðina + hjá + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Klientur + mín + ger + í + hesum + sambandi + galdandi + : + +

+

+ + at + talan + er + um + eina + fyrisitingarliga + avgerð + ( + sí + dómin + í + Ufr + 2008.636 + H + ) + , + +

+

+ + at + avgerðin + hjá + leiðsluni + fyri + Læraraskúlan + hevur + havt + rættuliga + stóra + ávirkan + á + dagligu + arbeiðsumstøðurnar + hjá + A + , + +

+

+ + Tórshavn + , + tann + 5. + mai + 2011 + J.Nr + . + + + : + 200900114 + / + 37 + +

+

+ + at + leiðslan + fyri + Læraraskúlan + hevur + skyldu + at + hoyra + A + áðrenn + avgerð + varð + tikin + , + um + at + hann + ikki + skuldi + halda + áfram + at + starvast + á + skúlanum + , + +

+

+ + at + leiðslan + fyri + Læraraskúlan + hevur + skyldu + at + geva + A + eina + grundgeving + fyri + avgerðini + , + um + at + hann + ikki + skuldi + halda + áfram + at + starvast + á + skúlanum + , + +

+

+ + at + dómspraksis + vísir + , + at + tá + talan + er + um + so + langa + starvssetan + , + so + er + vanligt + , + at + starvsfólkið + vinnur + rætt + sum + starvsfólk + við + føstum + starvi + ( + sí + dómarnar + í + Ufr + 1996.942 + S + og + Ufr + 2000.219 + V + ) + . + + + Hóast + hesir + spurningar + ikki + hava + við + fyrisitingarlógina + at + gera + , + so + eigur + rættarstøðan + at + geva + ábendingar + um + , + at + ein + myndugleiki + sum + minstamát + eigur + at + kunna + starvsfólk + um + ætlaðar + broytingar + í + starvsviðurskiftunum + - + sí + niðanfyri + +

+

+ + at + sjálvt + um + umboðsmaðurin + skuldi + staðfest + , + at + talan + ikki + er + um + eina + fyrisitingarliga + avgerð + , + so + eigur + leiðslan + fyri + Læraraskúlan + ( + eftir + at + A + hevur + starvast + á + skúlanum + í + uml. + 11 + ár + ) + kortini + at + geva + A + formliga + fráboðan + , + um + at + ætlanin + var + at + hann + ikki + skuldi + starvast + á + skúlanum + og + hvør + grundgevingin + er + fyri + hesari + avgerð + +

+

+ + Eg + sendi + viðlagt + tey + skjøl + , + sum + eg + havi + í + málinum + . + ” + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 7. + desember + 2009 + , + sendi + B + , + adv + . + , + umboðsmanninum + fleiri + skjøl + í + málinum + . + +

+

+ + Málsgongd + A + varð + sambært + setanarskrivi + frá + 1. + august + 1978 + settur + sum + sáttmálasettur + adjuntur + við + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeið + . + +

+

+ + Sambært + setanarskrivi + , + undirskrivað + av + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + og + góðkent + av + Mentamálaráðnum + 20. + oktober + 1999 + , + varð + A + settur + sum + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + 6 + tímar + um + vikuna + í + lívfrøði + . + + + Setanin + var + avmarkað + til + tíðarskeiðið + 1. + august + 1999 + til + 31. + juli + 2000 + . + +

+

+ + Sambært + upplýsingum + frá + pørtunum + í + málinum + undirvísti + A + eftir + hetta + øll + árini + til + og + við + skúlaárið + 2008 + / + 2009 + sum + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + , + samstundis + sum + hann + var + í + føstum + starvi + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + . + +

+

+ + Fyrrverandi + vara + rektarin + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + hevur + í + skrivi + , + dagfest + 6. + november + 2009 + , + til + advokatin + hjá + A + greitt + soleiðis + frá + um + lønarviðurskiftini + hjá + A + : + +

+

+ + ” + Vegna + vantandi + læraraorku + á + FL + ( + Føroya + Læraraskúla + ) + , + varð + A + biðin + um + at + undirvísa + á + FL. + Í + byrjanini + fekk + A + løn + bæði + frá + FL + og + FS&HF + ( + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + ) + . + + + Hetta + hevði + við + sær + , + at + A + ikki + fekk + fulla + eftirløn + . + + + Sáttmálin + hjá + YF + , + har + A + enn + er + limur + , + heimilar + bert + eftirløn + um + tímatalið + er + omanfyri + 50 + % + av + skyldugum + løntímatali + . + + + Løntímatalið + í + Hoydølum + var + oftast + undir + 50 + % + , + so + A + hevði + ein + trupulleika + , + sum + varð + loystur + , + tá + ið + rektarin + á + FL + og + studentaskúlin + gjørdu + eina + munnliga + avtalu + . + + + Henda + avtala + innibar + , + at + starvið + hjá + A + var + at + rokna + sum + eitt + combi-starv + . + +

+

+ + Studentaskúlin + roknaði + løntímatalið + við + støði + í + YF + - + sáttmálanum + , + t.v.s + løntímarnir + á + FL + vórðu + umroknaðir + til + YF-norm + . + + + Studentaskúlin + útbetalti + A + løn + allar + 12 + mánaðarnar + í + einum + skúlaári + , + men + sendi + FL + tværreisur + um + árið + eina + millumrokning + , + sum + síðan + sendi + st + udentaskúlanum + / + gjaldstovuni + peningin + fyri + løn + o.a. + fyri + hvørt + hálvár + . + + + … + ” + +

+

+ + Í + sambandi + við + undirvísingina + skúlaárið + 2008 + / + 2009 + og + 2009 + / + 2010 + var + m.a. + soljóðandi + samskiftið + millum + rektararnar + á + Føroya + Læraraskúla + og + Føroya + Studenta + - + og + HF-skeiði + : + +

+

+ + 1 + ) + Teldubræv + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + til + rektaran + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + : + +

+

+ + ” + Sambært + avtalu + við + A + verður + hervið + sent + tímatalið + , + sum + hann + er + settur + at + hava + her + á + skúlanum + næsta + skúlaár + . + + + Tað + er + 10,32 + løntímar + um + vikuna + , + roknað + av + fulltíðarstarvi + , + sum + er + 19,0 + tímar + um + vikuna + . + + + Kanst + tú + siga + mær + , + hvussu + tímatalvan + hjá + A + í + Hoydølum + sær + út + næsta + skúlaár + ? + ” + +

+

+ + 3 + +

+

+ + 2 + ) + Teldubræv + 16. + juni + 2008 + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + til + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + : + +

+

+ + ” + A + er + koman + di + ár + settur + at + hava + 7,8 + lønartímar + um + vikuna + roknað + av + fulltíðarstarvi + á + 20,6 + lønartímar + . + + + Tímatalvan + fer + helst + at + liggja + soleiðis + : + … + +

+

+ + Annars + kundi + eg + hugsað + mær + , + at + Læraraskúlin + / + Fróðskaparsetrið + og + Føroya + Studentaskúli + taka + samstarvið + um + undirvísingina + hjá + A + upp + til + viðgerðar + . + " + + + Samstarvið + " + hevur + nú + í + nógv + ár + virkað + soleiðis + , + at + A + hevur + lagt + meginpartin + av + arbeiðstíðini + á + Føroya + Læraraskúla + , + meðan + Studentaskúlin + einsamallur + hevur + havt + ábyrgd + av + setanarviðurskiftum + hansara + . + + + Føroya + Læraraskúli + hevur + ongantíð + viljað + tikið + ábyrgd + fyri + at + tryggja + A + undirvísingartímar + fyri + meira + enn + eitt + ár + í + senn + . + + + Tað + merkir + , + at + skipanin + hevur + virkað + sum + eitt + slag + av + farloyvisskipan + , + har + A + hevur + havt + eitt + de + facto + standandi + 2 + / + 3 + farloyvi + frá + Føroya + Studentaskúla + fyri + at + kunna + røkja + uppgávur + fyri + Føroya + L + æraraskúla + . + + + Higartil + hevur + samstarvið + tí + burturav + bygt + á + vælvild + frá + Føroya + Studentaskúla + , + sum + stórt + sæð + ongan + ágóða + hevur + fingið + av + tí + . + + + Studentaskúlin + hevur + einsamallur + skula + verið + garantur + fyri + , + at + A + hevur + fast + starv + og + fult + tímatal + , + og + vit + hava + verið + no + yddir + at + fríhildið + tímar + svarandi + til + 2 + / + 3 + starv + hesi + seinastu + árini + . + + + Skipanin + hevur + sostatt + forðað + fyri + , + at + skúlin + hevur + kunnað + sett + annað + fólk + í + fast + starv + fyri + tað + 2 + / + 3 + starvið + , + sum + A + hevur + røkt + fyri + Læraraskúlan + . + + + Harumframt + hevur + Studentaskúlin + havt + alla + umsitingina + av + lønarviðurskiftunum + hjá + A. + +

+

+ + Fyri + at + fáa + hesi + viðurskiftini + í + eina + rímiligari + legu + , + fari + eg + at + biða + um + ein + fund + við + teg + - + og + møguliga + aðrar + viðkomandi + persónar + fyri + málið + á + tí + komandi + víðkaða + Fróðskaparsetrinum + - + um + eitt + veruligt + samstarv + um + setanarviðurskiftini + hjá + A. + Hesin + fundur + kundi + hóskandi + verið + avtalaður + i + byrjanini + av + komandi + skúlaári.Vit + hava + her + á + skúlanum + einki + ímóti + , + at + A + starvast + á + báðum + stovnunum + , + og + vit + skilja + væl + , + at + A + virðismetir + tær + fakligu + avbjóðingarnar + og + tað + fakliga + fjølbroytnið + , + ið + hann + fær + burturúr + . + + + Men + skal + samstarvið + halda + fram + eftir + summarfrítíðina + 2009 + , + so + mugu + vit + koma + fram + til + eina + avtalu + , + har + Læraraskúlin + / + Fróðskaparsetrið + átekur + sær + sín + lutfalsliga + part + av + setanarábyrgdini + . + +

+

+ + Vóni + at + vit + kunnu + finna + fram + til + eina + loysn + á + hesum + í + góðari + tíð + fyri + starvssetanirnar + til + skúlaárið + 2009-2010 + . + ” + +

+

+ + 3 + ) + Teldubræv + 10. + oktober + 2008 + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + til + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + : + +

+

+ + ” + Fyri + summarfrítíðina + sendi + eg + tær + ein + teldupost + , + har + eg + heitti + á + teg + um + at + taka + upp + setanarviðurskiftini + hjá + A + saman + við + Føroya + Studentaskúla + . + + + Nú + eru + skjótt + 4 + mánaðir + farnir + , + uttan + at + eg + havi + frætt + nakað + aftur + . + +

+

+ + Sum + eg + skrivaði + til + tín + tá + , + so + er + støðan + , + sum + verið + hevur + , + ikki + haldbar + fyri + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeið + . + + + Vit + standa + einsamallir + við + setanarábyrgdini + og + umsitingini + av + lønarviðurskiftunum + og + hava + harumframt + eitt + stórt + arbeiði + á + hvørjum + ári + við + at + seta + vikarar + í + eitt + ár + í + senn + fyri + teir + nógvu + t + ímarnar + , + ið + A + undirvísir + á + Læraraskúlanum + . + + + " + Samstarvið + " + kann + ikki + halda + fram + á + henda + hátt + . + +

+

+ + Til + ein + møgulig + avtala + um + sundurbýtta + setanarábyrgd + fyriliggur + , + má + t + í + roknast + við + , + at + Føroya + Studentaskúli + í + tilrættalegging + síni + av + skúlaárinum + 2009-2010 + fer + at + rokna + A + inn + í + lestrarætlanir + skúlans + við + fullum + tímatali + . + + + Skúlin + fer + at + lýsa + størv + síni + fyri + næsta + skúlaár + leys + umleið + 15. + apríl + 2009 + , + og + áðrenn + tann + lýsingin + verður + orðað + , + skal + t + ímatalið + hjá + verandi + lærarum + á + skúlanum + liggja + fast + . + + + Ein + møgulig + avtala + um + starvsviðurskif + tini + hjá + A + , + har + undirvísing + á + Læraraskúlanum + / + Fróðskaparsetrinum + inngongur + , + má + tí + fyriliggja + fyri + 1. + apríl + 2009 + . + +

+

+ + Um + Læraraskúlin + / + Fróðskaparsetrið + hava + ætlanir + um + at + nýta + A + sum + lívfrøðilærara + eftir + 1. + august + 2009 + , + síggi + eg + fram + ímóti + at + frætta + frá + tær + , + so + vit + kunnu + fáa + viðurskiftini + í + eina + skipaða + legu + , + sum + er + nøktandi + fyri + báðar + partar + . + ” + +

+

+ + 4 + ) + Teldubræv + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + 8. + desember + 2008 + til + rektaran + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + : + +

+

+ + ” + Tú + hevur + í + tveimum + teldupostum + – + 16. + juni + 2008 + og + 10. + oktober + 2008 + – + lýst + arbeiðsstøðuna + hjá + A. + Samstundis + hevur + tú + biðið + um + ein + fund + við + Læraraskúlan + og + Fróðskaparsetrið + um + , + hvussu + tað + kann + bera + til + at + tryggja + A + fast + starv + í + nevndu + starvsplássum + og + saman + við + Føroya + Studentaskúla + . + +

+

+ + Læraraskúlin + hevur + einki + ímóti + at + hava + ein + sovornan + fund + . + + + Trupulleikin + er + , + at + vit + í + løtuni + ikki + kenna + okkum + at + vera + komin + hagar + , + at + tað + ber + til + at + gera + niðurstøður + viðv. + starvssetanum + og + harvið + samstarvssetanum + . + + + Tað + +

+

+ + kemst + í + fyrra + lagi + av + , + at + rættulig + gongd + ikki + er + komin + á + samanleggi + ngina + við + Fróðskaparsetrið + . + + + Stýrið + er + ikki + sett + enn + , + og + harvið + er + rektarastarvið + heldur + ikki + lýst + leyst + at + søkja + . + +

+

+ + Í + seinna + lagi + kemst + hetta + av + , + at + vit + ikki + vita + heilt + , + hvat + grundarlagið + undir + starvssetanum + fer + at + verða + í + framtíðini + . + + + Vit + arbeiða + við + at + fyrireika + nýggja + pedagogútbúgving + og + nýggja + læraraútbúgving + . + + + Arbeiðið + er + ikki + enn + komið + hagar + til + , + at + innihaldslýsingarnar + eru + liðugt + orðaðar + . + + + Í + løtuni + dugi + eg + ikki + at + siga + , + nær + tað + arbeiðið + verður + liðugt + . + + + Ætlanin + er + , + at + tað + skal + verða + liðugt + í + so + mikið + góðar + i + tíð + , + at + tað + skal + bera + tinginum + til + at + samtykkja + lógarkrøvini + í + hesi + tingsetuni + . + ” + +

+

+ + Tann + 18. + mars + 2009 + sendi + rektarin + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + og + rektaranum + á + Fróðskaparsetri + Føroya + soljóðandi + teldubræv + : + +

+

+ + ” + Eg + skri + vi + til + tykkara + í + framhaldi + av + samskifti + , + ið + eg + havi + havt + seinastu + 9 + mánaðirnar + við + D + um + starvsviðurskiftini + hjá + A + , + ið + hevur + undirvíst + í + Lívfrøði + á + Føroya + Læraraskúla + meginpartin + av + arbeiðstíð + síni + seinastu + 11 + árini + ( + … + ) + . + + + Hetta + samstarvið + hevur + virkað + , + tí + Fø + roya + Studentaskúli + á + hvørjum + ári + hevur + játtað + A + niðursetta + arbeiðstíð + og + átikið + at + sett + ársvikarar + fyri + teir + tímarnar + , + ið + hann + hevur + undirvíst + á + FLS + ( + Føroya + Læraraskúla + ) + . + +

+

+ + Trupulleikin + er + , + at + Føroya + Læraraskúli + ikki + hevur + viljað + gjørt + setanaravtalur + við + A + fyri + meira + enn + eitt + ár + í + senn + , + hóast + hann + hevur + staðið + fyri + undirvísingini + í + Lívfrøði + á + skúlanum + øll + hesi + 11 + árini + . + + + Hetta + hevur + sett + Føroya + Studentaskúla + í + eina + keðiliga + støðu + , + tí + vit + hava + ikki + kunnað + sett + fólk + í + fast + starv + fyri + teir + tímarnar + , + ið + A + hevur + verið + á + Læraraskúlanum + , + men + hava + noyðst + at + sett + vikarar + fyri + eitt + ár + í + senn + . + + + Hetta + hevur + ikki + verið + nøkur + góð + loysn + fyri + okkara + skúla + , + tí + eftirspurningur + er + eftir + lívfrøðingum + , + og + tað + hevur + verið + torført + at + hildið + fast + í + teimum + dugnaligastu + við + tað + , + at + vit + ikki + hava + kunnað + nýtt + leysu + tímarnar + hjá + A + til + føst + størv + , + so + leingi + Læraraskúlin + ikki + hevur + viljað + sett + hann + í + varandi + starv + . + + + Hetta + er + ikki + ein + haldbar + støða + í + longdini + . + +

+

+ + Samstundis + hevur + hetta + havt + við + sær + , + at + hóast + A + hevur + arbeitt + meiri + á + Læraraskúlanum + enn + á + Studentaskúlanum + seinastu + 11 + árini + , + so + er + tað + Studentaskúlin + einsamallur + , + sum + st + endur + við + arbeiðsgevaraábyrgdini + og + setanartrygdini + hjá + honum + , + herundir + eisini + havt + umsitingina + av + lønar + - + og + pensiónsviðurskiftum + hansara + . + + + Vit + meta + tað + rímiligt + , + at + Læra + raskúlin + / + Fróðskaparsetrið + tekur + sín + part + av + hesi + ábyrgd + á + seg + , + soleiðis + at + A + fær + fast + starv + á + báðum + stovnum + , + við + einum + sundurbýttum + setanarbrøki + , + ið + svarar + til + ta + arbeiðstíð + , + sum + hann + seinni + árini + hevur + lagt + á + hvørjum + skúla + . + + + ( + … + ) + +

+

+ + Eg + skrivaði + til + D + , + sum + tá + var + rektari + á + Føroya + Læraraskúla + , + tann + 16. + juni + og + aftur + tann + 10. + oktober + 2008 + og + bað + um + at + fáa + ein + fund + við + Fróðskaparsetrið + og + Læraraskúlan + við + tí + fyri + eyga + at + fáa + eina + loysn + á + málinum + til + skúlaárið + 2009 + - + 2010 + . + + + Tann + 8. + desember + svaraði + D + , + at + skúl + in + ikki + enn + kendi + seg + føran + fyri + at + gera + niðurstøður + um + starvssetanir + og + harvið + samstarvssetanir + . + +

+

+ + Her + haldi + eg + tó + , + at + havt + eigur + at + vera + í + huga + , + at + A + hevur + havt + undirvísingina + í + Lívfrøði + á + Læraraskúlanum + í + samfull + 11 + ár + . + + + Tað + átti + tí + at + borið + væl + til + hjá + s + kúlanum + at + melda + út + , + um + ynski + er + um + at + byggja + víðari + á + tað + arbeiðið + , + ið + hann + hevur + útint + og + ta + undirvísing + , + ið + hann + hevur + bygt + upp + , + og + harvið + eisini + , + um + skúlin + framvegis + ynskir + at + hava + hann + knýttan + at + læraraútbúgvingini + . + + + Annað + tykist + mær + órímiligt + , + bæði + mó + tvegis + Føroya + Studentaskúla + , + sum + øll + hesi + 11 + árini + hevur + sýnt + Læraraskúlanum + sera + stóran + samstarvsvilja + , + og + mótvegis + A + , + sum + øll + hesi + árini + hevur + tænt + Læraraskúlanum + trúligt + uttan + tó + nakrantíð + at + hava + fingið + boðið + føst + setanarviðurskifti + . + +

+

+ + Eg + fari + tí + at + biðja + um + at + fáa + ein + fund + við + tykkum + báðar + at + umrøða + hesi + viðurskiftini + . + + + Eg + fari + at + biðja + um + at + fáa + hendan + fundin + í + næstu + viku + , + tí + okkum + tørvar + at + fáa + greiðu + á + viðurskiftunum + 1. + apríl + , + tá + vit + skulu + lýsa + eftir + lærarum + til + komandi + skúlaár + . + + + … + +

+

+ + Eg + fari + ikki + at + kre + vja + , + at + ein + setanaravtala + fyriliggur + til + 1. + apríl + , + men + Føroya + Studentaskúli + má + hava + eina + greiða + útmelding + frá + Fróðskaparsetrinum + / + Læraraskúlanum + , + um + vilji + er + til + at + veita + A + fasta + starvssetan + samsvarandi + tí + tímatali + , + ið + hann + hevur + undirvíst + hjá + tykkum + seinas + tu + árini + , + og + um + Fróðskaparsetrið + er + sinnað + at + arbeiða + fyri + at + fáa + hesi + viðurskifti + í + rætt + lag + og + avkláraði + til + komandi + skúlaár + ella + , + ið + hvussu + er + , + í + hesum + árinum + . + ” + +

+

+ + Tann + 28. + apríl + 2009 + sendi + rektarin + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + soljóðandi + teldubræv + til + A + : + +

+

+ + 5 + +

+

+ + ” + … + Eg + var + á + fundi + í + dag + við + G + , + rektara + á + Setrinum + , + og + D + , + og + eg + haldi + , + at + fundurin + var + positivur + . + + + D + hevði + skilt + mítt + skriv + sum + eitt + ultimatum + , + og + tá + hann + svaraði + mær + í + desember + 2008 + vóru + umstøðurnar + á + Setrinum + soleiðis + , + at + hann + frá + leiðsluni + hevði + fingið + at + vita + , + at + alt + Setrið + frá + tá + av + var + at + meta + sum + eitt + setanarøki + , + og + at + allar + setanir + so + vítt + gjørligt + skuldu + avgreiðast + innan + Setrið + og + í + samráð + við + Setursleiðsluna + . + + + Undir + hesum + umstøðum + kendi + D + , + at + eg + – + so + at + siga + – + ” + hevði + tikið + avgerðina + fyri + seg + ” + viðvíkjandi + tínum + framtíðar + viðurskiftum + á + læraraskúlanum + . + +

+

+ + Vit + fingu + so + avklárað + , + at + vit + – + Studentaskúlin + – + ikki + hava + sama + tørv + á + eini + endaligari + avtalu + um + samsetan + í + ár + , + og + at + tað + tí + nú + bert + var + spurningurin + um + at + planleggja + komandi + ár + , + ið + er + eftir + at + avgreiða + . + + + … + D + lovaði + , + at + vit + skuldu + fáa + svar + um + tørvin + á + tímum + í + lívfrøði + komandi + skúlaár + innan + eina + viku + . + + + Undirvísingin + av + hesum + tímum + skal + avklárast + við + leiðsluna + á + Setrinum + og + Náttúrvísindadeildina + . + + + G + nevndi + , + at + á + Náttúruvísindadeildini + er + bert + ein + biologur + , + sum + neyvan + hevur + stundir + at + undirvísa + á + LS + , + men + at + hann + hevði + tankar + um + at + gera + nyttu + av + teimum + ” + adjungeraðu + ” + biologunum + , + ið + Setrið + hevur + sitandi + úti + á + stovnum + – + eitt + nú + á + Náttúrugripasavninum + o.a. + +

+

+ + Men + undir + øllum + umstøðum + , + so + varð + lovað + ein + afturmelding + innan + eina + viku + um + møguligar + lívfrøðitímar + til + tín + á + Føroya + Læraraskúla + komandi + ár + . + ” + +

+

+ + Tann + 26. + mai + 2009 + sendi + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + soljóðandi + teldubræv + : + +

+

+ + ” + Føroya + Læraraskúli + ynskir + at + loysa + málið + viðvíkjandi + lívfrøðingi + á + Føroya + Læraraskúla + saman + við + Setrinum + . + + + Tí + ynskja + vit + ikki + at + halda + fram + við + at + læna + A + frá + tykkum + . + + + Vit + takka + fyri + samstarvið + og + rokna + við + , + at + Føroya + Studentaskúli + , + sum + tú + áður + hevur + sagt + , + tekur + A + við + í + tíma + - + og + fakbýti + . + ” + +

+

+ + Sama + dag + , + 26. + mai + 2009 + , + sendi + A + soljóðandi + fyrispurning + til + leiðaran + á + Náttúruvísindadeildini + ; + +

+

+ + ” + Her + í + dag + 26. + mai + fekk + eg + uppsagnarbræv + frá + D + umvegis + E. + Eg + havi + viðheft + hetta + bræv + , + tí + grundgevingin + hjá + D + ljóðar + mær + nakað + framtíðarkend + . + + + Hetta + ynski + eg + , + at + tú + kanst + játta + fyri + mær + . + + + Mín + spurningur + til + tín + er + : + Hevur + NVD + ( + Náttúruvísindadeildin + , + mín + viðm. + ) + pr + . + + + dags + dato + havt + fund + við + setrið + og + Føroya + Læraraskúla + um + at + NVD + skal + lesa + lívfrøði + á + Føroya + Læraraskúla + ? + + + … + ” + +

+

+ + Tann + 9. + juni + 2009 + svaraði + F + , + leiðari + á + Náttúruvísindadeildini + A + í + soljóðandi + teldubrævi + : + +

+

+ + ” + Ja + , + fundur + um + undirvísing + í + lívfrøði + var + á + rektaraskrivstovuni + hjá + G + ( + rektaranum + á + Fróðskaparsetri + Føroya + , + mín + viðm. + ) + 21. + mai + , + NVD + tók + ikki + initiativ + til + fundin + . + + + Á + fundinum + vóru + umframt + meg + D + og + G. + Eg + kann + nevna + , + at + niðurstøðan + var + , + at + NVD + ikki + hevur + resursir + at + átaka + sær + undirvísingina + í + lívfrøði + á + Læraraskúlanum + komandi + skúlaár + . + ” + +

+

+ + Tann + 10. + juni + 2009 + sendi + Yrkisfelag + Studentaskúla + - + og + HF + - + lærara + soljóðandi + kæru + til + Mentamálaráðið + : + +

+

+ + ” + Viðvíkjandi + starvsviðurskiftunum + hjá + limi + okkara + A + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Limur + okkara + A + varð + fyri + fleiri + árum + síðani + settur + í + starv + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-Skeiði + í + Hoydølum + . + +

+

+ + Í + 1999 + fekk + A + harumframt + starv + sum + t + ímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + , + og + øll + árini + síðani + 1999 + hevur + hann + starvast + sum + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + við + øktum + tímat + ali + . + + + A + fekk + í + hesum + sambandi + setanarskriv + frá + læraraskúlanum + . + +

+

+ + A + hevur + verið + de + fakto + kvotasettur + lærari + við + Føroya + Læraraskúla + í + 10 + ár + við + løn + í + juli + mánaði + , + hvat + vanligir + tímalærarar + ikki + fáa + . + + + A + hevur + ikki + á + hvørjum + ári + skula + søkt + starvið + sum + tímalærari + og + heldur + ikki + fingið + setanarbræv + sum + tímalærari + hesi + árini + . + +

+

+ + Vit + senda + viðheft + avrit + av + setanarskrivunum + frá + 1999 + umframt + avrit + av + samskifti + , + sum + hevur + verið + millum + rektaran + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-Skeiði + og + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Eisini + er + viðheft + svar + frá + F + , + dekani + á + Náttúruvísindadeildini + á + Fróðskaparsetrinum + , + uppá + fyrispurning + frá + A. + +

+

+ + A + hevur + nú + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + Skeiði + í + Hoy + dølum + fingið + boð + um + , + at + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + hevur + boðað + frá + , + at + eingir + undirvísingartímar + verða + til + A + komandi + skúlaár + . + +

+

+ + Við + atliti + at + , + at + A + upprunaliga + hevur + fingið + setanarskriv + frá + Føroya + Læraraskúla + , + og + at + hann + seinastu + 10-11 + árini + í + veruleikan + um + hevur + havt + støðugt + starv + á + Føroya + Læraraskúla + ( + sum + tímalærari + ) + , + so + gera + vit + sum + fákfelag + galdandi + : + +

+

+ + - + at + Føroya + Læraraskúli + ikki + uttan + at + senda + A + hoyringsskriv + , + hevur + havt + rætt + til + at + geva + fráboðan + um + , + at + A + skal + gevast + at + undirvísa + á + Føroya + Læraraskúla + +

+

+ + - + at + Føroya + Læraraskúli + eisini + í + hesum + sambandi + hevur + skyldu + til + at + geva + eina + sakliga + grundgeving + fyri + avgerðini + um + , + at + A + ikki + longur + skal + undirvísa + á + skúlanum + +

+

+ + - + at + vanligu + fyrisitingarligu + reglurnar + eru + galdandi + í + sambandi + við + málsviðgerð + , + s + um + hava + við + starvsviðurskiftini + hjá + A + á + læraraskúlanum + at + gera + +

+

+ + - + at + Føroya + Læraraskúli + tí + hevur + havt + skyldu + til + at + royna + at + finna + møguleikar + fyri + undirvísingartímum + á + skúlanum + ( + proportionalitetsreglan + ) + +

+

+ + Í + øllum + málum + , + har + ein + avgerð + er + tikin + ella + skal + takast + ásetur + grein + 18 + í + fyrisitingarlógini + , + at + parturin + ( + í + hesum + førinum + A + ) + skal + hoyrast + , + áðrenn + nøkur + avgerð + verður + tikin + . + + + Serligan + dent + hava + dómstólarnir + og + umboðsmaðurin + lagt + á + hoyringsreglurnar + , + tá + talan + er + um + starvsfólkamál + , + har + vanliga + fatanin + er + , + at + galdandi + er + ein + víðkað + hoyringsskylda + . + + + … + ” + +

+

+ + Tann + 28. + juli + 2008 + lat + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + Mentamálaráðnum + soljóðandi + viðmerkingar + til + kæruna + : + +

+

+ + ” + Fróðskaparsetur + Føroya + hevur + heitt + á + undirritaða + um + at + gera + viðmerkingar + til + málið + viðvíkjandi + starvssetanini + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Málið + er + sent + frá + Mentamálaráðnum + , + sum + frá + YF + hevur + fingið + skriv + , + dagfest + 10. + juni + 2009 + . + + + Tað + er + hetta + skrivið + , + sum + tað + her + verða + gjørdar + viðmerkingar + til + . + +

+

+ + A + hevur + síðani + 1999 + verið + útlæntur + frá + Føroya + Studentaskúla + og + til + Føroya + Læraraskúla + , + har + hann + hevur + verið + í + parttíðarstarvi + , + sum + tó + ikki + er + fast + starv + . + + + Hóast + avrit + av + setanarskrivi + sum + tímalærari + , + galdandi + fyri + skúla + árið + 1999-2000 + er + hjálagt + sakini + , + so + hevur + tað + ongantíð + verið + ivi + um + , + at + A + øll + árini + hevur + verið + í + føstum + fulltíðarstarvi + á + Føroya + Studentarskúla + . + + + Tvær + ferðir + um + árið + hevur + Læraraskúlín + avroknað + løn + við + Føroya + Studentaskúla + , + sum + hevur + rindað + A + løn + . + +

+

+ + Í + 1999 + var + skipanin + tann + , + at + táverandi + Undirvísingar + - + og + Mentamálastýrið + , + eftir + tilmæli + frá + rektaranum + , + setti + øll + føst + størv + á + Læraraskúlanum + , + meðan + rektarin + hevði + heimild + at + seta + tímalærarar + , + galdandi + fyri + eitt + ár + í + senn + . + + + Ongin + ivi + er + um + at + setanarbrævið + , + sum + er + hjálagt + , + vísir + til + seinna + setanarformin + . + + + A + hevur + sostatt + ongantíð + havt + nakra + formaliseraða + samsetan + millum + Hoydalar + og + Lærarskúlan + , + og + hann + er + ongantíð + settur + í + nakað + fast + starv + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + At + A + er + settur + og + virkar + í + føstum + fulltíðarstarvi + á + Føroya + Studentaskúla + kemur + eisini + til + sjóndar + í + telduposti + frá + E + , + rektara + í + Hoydølum + , + til + undirritaða + 16. + juni + 2008 + og + aftur + 10. + oktober + 2008 + . + + + Føroya + Studentaskúli + hevur + givið + A + setanarskriv + fyri + fulla + arbeiðstíð + á + skúlanum + . + + + Í + nevndu + teldupostum + heitir + E + á + Føroya + Læraraskúla + um + at + taka + ábyrgd + fyri + starvssetanini + hjá + A. + Um + Føroya + Læraraskúli + ikki + ger + tað + , + so + sigur + E + , + at + Føroya + Studentaskúli + fer + at + rokna + A + fult + og + heilt + upp + í + tímabýtið + í + fyrireikingunum + til + skúlaárið + 2009-2010 + . + +

+

+ + Føroya + Læraraskúli + hevur + fyrihi + ldið + seg + til + hesa + fráboðanina + . + + + Á + heysti + í + 2008 + og + á + vári + í + 2009 + var + tað + ikki + møguleiki + fyri + hjá + Føroya + Læraraskúla + at + taka + ábyrgd + fyri + setanini + av + A. + Orsøkin + var + tann + , + at + arbeiðið + við + nýggjum + formligum + ásetingum + um + pedagogútbúgving + og + læraraútbúgving + var + i + kki + komið + so + langt + , + at + hetta + var + greitt + . + + + Tí + boðaði + Føroya + Læraraskúli + Føroya + Studentaskúla + frá + , + at + Føroya + Læraraskúli + tók + til + eftirtektar + , + at + Føroya + Studentaskúli + roknaði + A + upp + í + tímabýtið + í + Hoydølum + fyri + skúlaárið + 2009-2010 + . + +

+

+ + Síðani + fráboðanin + um + , + at + Før + oya + Læraraskúli + ikki + kundi + liva + upp + til + kravið + frá + Føroya + Studentaskúla + um + samsetan + , + er + tað + vorðið + greitt + , + at + Føroya + Læraraskúli + skúlaárið + 2009-2010 + fer + at + hava + brúk + fyri + parttíðarlærara + í + lívfrøði + . + + + Ætlanin + er + at + lýsa + starvið + alment + leyst + , + og + so + verður + setanin + sambært + ásetingunum + í + setanarpolitikki + landsins + . + +

+

+ + 7 + +

+

+ + Tað + skal + undirstrikast + , + at + A + er + ikki + sagdur + úr + nøkrum + føstum + starvi + á + Føroya + Læraraskúla + , + og + harvið + er + tað + burturvið + at + rokna + við + , + at + Læraraskúlin + skal + senda + A + hoyringsskriv + , + at + Læraraskúlin + hevur + skyldu + at + royna + at + finna + møguleikar + fyri + undirvísingartímum + á + skúlanum + ( + proportionalitetsreglan + ) + , + og + at + Læraraskúlin + í + hesum + førinum + er + undirlagdur + grein + 18 + í + fyrisitingarlógini + , + sum + hevur + við + hoyringar + at + gera + . + + + A + hevur + øll + árini + havt + fasta + fulltíðar + setan + á + Føroya + Studentaskúla + . + + + Tað + er + jú + tað + , + sum + rektarin + á + Føroya + Studentaskúla + legði + fyri + við + at + staðfesta + , + og + sum + hann + vildi + hava + broytt + . + + + Fyritreytir + vóru + ikki + fyri + hesum + , + og + tí + er + A + nú + aftur + i + fulltíðarstarvi + í + Hoydølum + . + + + … + ” + +

+

+ + Tann + 28. + august + 2009 + sendi + Yrkisfelag + Studentaskúla + - + og + HF + - + lærara + Mentamálaráðnum + viðmerkingar + til + ummælið + hjá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + , + har + tað + varð + tikið + aftur + í + aftur + sjónarmiðini + hjá + felagnum + í + kæruni + til + Mentamálaráðið + . + + + Viðmerkingarnar + er + u + ikki + tiknar + við + í + áliti + . + +

+

+ + Tann + 1. + september + 2009 + sendi + A + Mentamálaráðnum + viðmerkingar + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + - + og + HF-skeiði + til + ummælið + hjá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + , + dagfest + 28. + juli + 2009 + . + + + Viðmerkingarnar + eru + í + stóran + mun + ein + endurtø + ka + av + tí + , + sum + longu + framgongur + av + skjølunum + í + málsgongdini + , + og + eru + tí + ikki + tiknar + við + í + áliti + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + tók + tann + 11. + september + 2009 + soljóðandi + avgerð + í + málinum + : + +

+

+ + ” + Viðvíkjandi + starvsviðurskiftum + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + Víst + verður + til + kæru + frá + Yrkisfelag + Studentaskúla + - + og + HF-lærara + , + dagfest + 10. + juni + 2009 + , + um + starvsviðurskiftini + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Kæran + hevur + verið + í + hoyring + hjá + G + , + rektara + á + Fróðskaparsetri + Føroya + og + D + , + rektara + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Viðmerkingar + teirra + vóru + latnar + Mentamálaráðnum + í + telduposti + 28. + juli + 2009 + . + + + Hereftir + hava + A + og + Yrkisfelagið + havt + høvi + at + gera + viðmerkingar + málið + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + metir + , + at + innkomnu + viðmerkingarnar + lýsa + málið + so + mikið + greitt + , + at + grundarlag + er + at + taka + avgerð + . + +

+

+ + Starvsrættindi + Felagið + vísir + á + , + at + løgfrøðiligi + ráðgevi + felagsins + hevur + gjørt + greitt + , + at + sambært + dómspraksis + , + " + so + hevur + eitt + starvsfólk + , + sum + í + meira + enn + 10 + ár + hevur + starvast + á + einum + arbeiðsstaði + vunnið + sær + full + starvsrættindi + . + " + +

+

+ + Rætt + er + , + at + niðurstøður + í + málum + , + har + starvsfólk + hevur + starvast + á + einum + arbeiðsstaði + í + fleiri + ár + , + geva + starvsfólkinum + starvsrættindi + á + jøvnum + føti + við + tey + , + sum + eru + í + føstum + starvi + á + sama + arbeiðsplássi + . + + + Men + havast + skal + í + huga + , + at + tá + er + talan + um + starvsfólk + , + sum + ikki + hevur + annað + starvsstað + , + og + har + starvsslitið + tí + kann + fá + a + órímiligar + avleiðingar + fyri + starvsfólki + . + +

+

+ + Í + hesum + føri + er + talan + um + starvsfólkamálið + hjá + A + , + sum + er + í + starvi + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + í + Hoydølum + . + + + A + hevur + í + fleiri + ár + starvast + bæði + í + Hoydølum + og + á + Føroya + Læraraskúla + við + loyvi + frá + arbeiðsgevaranum + , + rektaranum + á + Studentaskúlanum + og + HF-skeiðnum + . + +

+

+ + Spurningurin + er + , + hvør + rættarstøðan + hjá + A + er + í + mun + til + undirvísingina + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + metir + ikki + , + at + setanarbrævið + frá + 1999 + gevur + A + serligan + rætt + til + undirvísingartímar + á + Føroya + Lærarskúla + . + + + Setanarbrævið + er + tíðaravmarkað + , + so + tann + setanin + var + av + 31.7.2000 + . + +

+

+ + Upplýst + verður + , + at + tað + bert + fyriliggur + tað + eina + setanarbrævið + . + + + A + hevur + sostatt + verið + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + síðan + 2000 + uttan + ítøkiligt + setanarbræv + . + + + Hansara + setan + hevur + hinvegin + verið + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + , + har + rektarin + hevur + gjørt + avtalu + um + hansara + undirvísingartímar + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Vísandi + til + at + eingin + broyting + er + gjørd + í + starvsviðurskiftunum + hjá + A + , + sum + enn + er + í + sama + starvi + , + metir + Mentamálaráðið + ikki + , + at + A + eigur + at + hava + starvsrættindi + á + Føroya + Læraraskúla + eins + og + onnur + starvsfólk + á + skúlanum + . + +

+

+ + Fyrisitingarlógin + Í + kæruni + verður + víst + á + , + at + Føroya + Læraraskúli + átti + at + hava + fylgt + reglunum + í + fyrisitingarlógini + , + m.a. + um + hoyring + , + áðrenn + starvsinnihaldið + hjá + limi + tykkara + var + broytt + . + + + Tit + vísa + á + , + at + Føroya + Læraraskúli + ikki + uttan + at + senda + A + hoyringarskriv + hevði + rætt + til + at + geva + fráboðan + um + , + at + A + skuldi + gevast + at + undirvísa + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Somuleiðis + vísa + tit + á + , + " + Eingin + ivi + er + um + , + at + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + hevur + tikið + eina + fyrisitingarliga + avgerð + í + sambandi + við + framtíðarviðurskiftini + hjá + A. + " + +

+

+ + Mentamálaráðið + vil + í + hesum + sambandi + vísa + á + , + at + talan + ikk + i + er + um + starvsfólkamál + hjá + Føroya + Læraraskúla + . + + + Talan + er + hinvegin + um + starvsfólk + , + sum + er + sett + í + starv + á + Studentaskúlanum + og + HF + - + skeiðnum + í + Hoydølum + . + + + Tí + metir + Mentamálaráðið + , + at + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + hevur + borið + seg + rætt + at + , + tá + hann + hevur + samskift + við + rektaran + á + Studentaskúlanum + og + HF-skeiðnum + í + Hoydølum + . + +

+

+ + D + rektari + vísir + á + í + sínum + viðmerkingum + , + at + " + A + hevur + síðani + 1999 + verið + útlæntur + frá + Føroya + Studentaskúla + og + til + Føroya + Læraraskúla + , + har + hann + hevur + verið + í + parttíðarstarvi + , + sum + tó + ikki + er + fast + starv + . + + + Hó + ast + avrit + av + setanarskrivi + sum + tímalærari + , + galdandi + fyri + skúlaárið + 1999-2000 + er + hjálagt + sakini + , + so + hevur + tað + ongantíð + verið + ivi + um + , + at + A + øll + árini + hevur + verið + í + føstum + fulltíðarstarvi + á + Føroya + Studentaskúla + . + + + Tvær + ferðir + um + árið + hevur + Læraraskúlin + avroknað + løn + við + Føroya + Studentaskúla + , + sum + hevur + rindað + A + løn + . + " + +

+

+ + Í + teldupostsamskiftinum + millum + rektararnar + á + ávikavist + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + og + Føroya + Læraraskúla + framgongur + , + at + talan + er + um + árligt + samskifti + í + sambandi + við + at + undirvísingin + á + báðum + stov + nunum + verður + fastløgd + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + skilir + kær + upunkt + tykkara + sum + , + at + tit + halda + , + at + Føroya + Læraraskúli + ikki + hevði + rætt + at + svara + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + í + Hoydølum + , + uttan + at + A + var + partur + av + hesum + samskifti + . + + + Hesum + sjónarmiði + tekur + Me + ntamálaráðið + ikki + undir + við + . + + + Tað + eru + rektararnir + , + ið + hava + staðið + fyri + býtinum + í + lestrarætlanunum + á + skúlunum + gjøgnum + øll + árini + . + + + Henda + uppgáva + er + partur + av + leiðsluuppgávuni + hjá + rektaranum + , + sum + starvsfólkið + ikki + hevur + beinleiðis + ávirkan + á + . + +

+

+ + A + hevur + sostatt + havt + undirvísingartímar + á + Føroya + Læraraskúla + , + tí + at + arbeiðsgevari + hansara + hevur + givið + loyvi + , + og + tí + at + Føroya + Læraraskúli + hevur + havt + brúk + fyri + tí + . + + + Hesar + treytir + má + A + hava + verið + vitandi + um + . + + + Hann + er + settur + í + starv + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeiði + í + Hoydølum + , + ikki + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Tit + meta + , + at + A + hevur + krav + uppá + sakliga + grundgeving + , + nú + lestrarætlan + hansara + ikki + sær + út + sum + undanfarin + ár + . + + + Tá + tað + snýr + seg + um + grundgeving + sambært + fyrisitingarlógini + , + so + er + tann + lógin + galdandi + fyri + viðgerðina + av + málum + , + har + ein + f + yrisitingarmyndugleiki + hevur + ella + fer + at + taka + avgerð + , + sum + tit + eisini + vísa + á + í + tykkara + viðmerkingum + . + +

+

+ + Lestrarætlanin + á + skúlanum + verður + gjørd + á + hvørjum + ári + . + + + Lestrarætlanin + er + uppgávubýtið + millum + starvsfólkini + á + stovninum + í + mun + til + tær + uppgávur + , + sum + áliggja + s + tovninum + . + + + Talan + er + ik + ki + um + eina + avgerð + , + og + tí + er + ein + lestrarætlan + heldur + ikki + fevnd + av + reglunum + í + fyrisitingarlógini + . + +

+

+ + Tit + meta + , + at + fyrisitingarligu + reglurnar + eru + galdandi + fyri + málsviðgerð + , + sum + hevur + við + starvsviðurskiftini + hjá + A + at + gera + . + + + Starvsviðurskiftini + hjá + A + eru + ikki + broytt + . + + + Í + hesum + førinum + er + heldur + ikki + talan + um + , + at + A + verður + verri + fyri + enn + undanfarin + ár + , + hann + er + enn + í + sama + starvi + . + +

+

+ + Undirvísingartímarnir + á + Føroya + Læraraskúla + hava + á + hvørjum + ári + verið + eitt + úrslit + av + samskifti + millum + rektararnar + á + skúlunum + í + sambandi + við + at + lestrarætlanin + hevur + verið + gjørd + . + + + Ein + broyting + i + lestrarætlanini + er + ikki + broyting + í + starvsviðurskiftunum + , + og + eru + fyrisitingarreglurnar + í + sambandi + við + mál + , + har + almennur + myndugleiki + tekur + avgerð + , + tí + ikki + galdandi + í + hesum + førinum + . + +

+

+ + Skyldan + at + royna + at + finna + undirvísingartímar + Tit + vísa + á + , + at + Føroya + Læraraskúli + hevur + havt + skyldu + at + royna + at + f + inna + møguleikar + fyri + undirvísingartímum + á + skúlanum + . + + + Somuleiðis + gera + tit + vart + við + , + at + " + sambært + sokallaðu + proportionalitetsregluni + , + so + skal + arbeiðsg + evari + kannað + um + onnur + ítrív + enn + uppsøgn + er + u + møgulig + , + men + alt + er + sum + bendir + á + , + at + hendan + regla + ikki + er + fylgd + , + tí + einki + er + sum + bendir + á + , + at + nakrar + sakligar + grundir + hava + verið + fyri + at + nokta + at + lata + A + halda + áfram + sum + lærara + á + Læraraskúlanum + . + " + +

+

+ + Var + talan + um + upp + søgn + av + lærara + í + starvi + á + Føroya + Læraraskúla + , + vildi + slík + skylda + áligið + skúlanum + . + + + A + hevur + einki + slíkt + krav + mótvegis + Føroya + Læraraskúla + , + tí + hann + er + ikki + í + starvi + har + . + + + Málið + snýr + seg + , + sum + nevnt + omanfyri + , + um + leiðslurættin + at + býta + arbeiðsuppgávurnar + á + stovnunum + . + ” + +

+

+ + Partshoyring + +

+

+ + 9 + +

+

+ + Fyri + at + umboðsmaðurin + kundi + gera + av + , + um + hetta + var + eitt + mál + , + sum + umboðsmaðurin + átti + at + taka + upp + til + viðgerðar + , + varð + klagan + við + skrivi + , + dagfest + 14. + desember + 2009 + , + send + Mentamálaráðnum + til + ummælis + við + einari + freist + áljóðandi + 4 + vikur + . + + + Samstundis + varð + Mentamálaráðið + biðið + um + at + lata + umboðsmanninum + øll + skjøl + í + málinum + til + láns + . + +

+

+ + Tann + 22. + januar + 2010 + sendi + Mentamálaráðið + umboðsmanninum + viðmerkingar + , + sum + í + høvuðsheitum + vóru + tær + somu + sum + kæruavgerðin + , + dagfest + 11. + september + 2010 + . + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 22. + mars + 2010 + , + boðaði + umboðsmaðurin + klagaranum + og + Mentamálaráðnum + frá + , + at + umboðsmaðurin + hevði + gjørt + av + at + kanna + hetta + málið + nærri + . + + + Viðmerkingarnar + hjá + Mentamálaráðnum + , + dagfestar + 22. + januar + og + 5. + mars + 2010 + ( + ikki + tiknar + við + í + áliti + , + mín + viðm. + ) + , + vórðu + samstundis + sendar + klagaranum + til + ummælis + við + einari + freist + áljóðandi + 14 + dagar + . + + + Umboðsmaðurin + heitti + somuleiðis + á + klagaran + og + Mentamálará + ðið + um + at + greiða + umboðsmanninum + frá + , + hvønn + av + rektarunum + klagarin + hevði + samskift + við + í + sambandi + við + starvsfólkasamrøðu + r + , + fráboðan + av + sjúku + og + aðrari + fráveru + , + avtalur + um + feriu + v.m + . + + + í + sambandi + við + undirvísingina + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Við + skrivi + , + móttiki + ð + 8. + apríl + 2010 + , + sendi + advokatur + klagarans + umboðsmanninum + soljóðandi + viðmerkingar + : + +

+

+ + “ + Viðv + . + + + j.nr + . + + + 200900114 + / + 14 + : + Klaga + frá + A. + Vísandi + til + skriv + tykkara + dagfest + 22.03.10 + skal + eg + boða + frá + , + at + eg + nú + havi + tosað + við + A. + +

+

+ + A + vísur + á + , + at + tað + er + rætt + , + at + hann + bert + hevur + fingið + tað + eina + setanarbrævið + , + men + hann + hevur + allatíðina + mett + seg + vera + settan + í + fast + starv + á + Føroya + Læraraskúla + í + niður + setta + tíð + . + + + Setanarbrævið + í + sjálvum + sær + vísir + eisini + , + at + greiðar + ábendingar + eru + um + , + at + leiðsla + skúlans + eisini + hevur + fatað + starvssetanina + sum + de + facto + fasta + setan + við + niðursettari + tíð + . + +

+

+ + Einasta + samskifti + , + sum + hevur + verið + millum + skúlastjórararnar + báðar + um + m.a + . + + + tímatal + og + setanartreytir + er + teldubræv + , + sum + eg + sendi + hjálagt + í + avriti + ( + teldubræv + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + til + rektaran + á + Føroya + Studentaskúla + 16. + juni + 2008 + , + mín + viðm. + ) + , + og + A + leggur + dent + á + , + at + alt + annað + samskifti + hevur + verið + millum + hann + sjálvan + og + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + og + læraran + , + sum + hevur + lagt + skema + fyri + undirvísingina + á + skúlanum + . + +

+

+ + Tað + er + rætt + , + at + lønin + er + goldin + A + frá + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + Skeiði + í + Hoydølum + , + men + hetta + er + orsakað + av + , + at + setanartreytirnar + á + Føroya + Læraraskúla + og + Fø + roya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + eru + eftir + hvør + sínum + sáttmála + og + fyri + at + A + skuldi + kunna + varðveita + eftirløn + sína + , + varð + avtalað + , + at + lønarútgjaldingin + fór + fram + , + soleiðis + sum + tað + varð + avtalað + partanna + millum + . + +

+

+ + Bæði + umsitingin + á + skúlanum + í + Hoydølum + og + Føroya + Læraraskúla + kunnu + vátta + , + at + hetta + við + ef + tirlønini + var + einasta + orsøk + til + , + at + lønin + varð + útgoldin + frá + skúlanum + í + Hoydølum + +

+

+ + Viðvíkjandi + samskiftinum + í + sambandi + við + sjúku + , + summafrítíð + og + onnur + viðurskifti + , + er + alt + samskifti + farið + fram + millum + A + og + rektaran + á + Før + oya + Læraraskúla + , + og + tí + hevur + rektarin + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + als + einki + havt + við + hetta + samskiftið + at + gera + , + tá + talan + er + um + arbeiðið + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Vónandi + er + hendan + frágreiðing + nøktandi + , + men + um + tykkum + tørva + aðrar + upplýsingar + eru + ti + t + vælkomin + at + venda + tykkum + til + undirritaða + aftur + . + ” + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 9. + apríl + 2010 + , + vór + ðu + vi + ðmerkingarnar + hjá + klagaranum + sendar + Mentamálaráðnum + til + ummælis + vi + ð + eini + freist + áljó + ðandi + 14 + dagar + . + + + Mentamálará + ðið + varð + samstundis + bi + ðið + um + at + innheinta + vi + ðmerkingar + til + skriv + klagarans + frá + rektarunum + á + Føroya + Læraraskúla + og + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + , + umframt + at + la + ta + umbo + ðmsmanninum + støðutakanina + hjá + ráðnum + til + hesar + . + +

+

+ + Tann + 23. + apríl + 2010 + játtaði + umboðsmaðurin + eftir + umbøn + frá + Mentamálaráðnum + at + leingj + a + svarfreistina + til + 7. + mai + 2010 + . + + + Tann + 5. + mai + 2010 + sendi + Mentamálará + ðið + umboðsmanninum + soljóðandi + viðmerkingar + : + +

+

+ + “ + Viðvíkjandi + klaguni + frá + B + , + adv + . + , + dagfest + 30. + november + 2009 + Víst + verður + til + skriv + tygara + , + dagfest + 9. + april + 2010 + , + har + Løgtingsins + Umboðsmaður + biður + Mentamálaráðið + um + at + innheinta + viðmerkingar + til + upplýsingarnar + í + skrivinum + frá + advokatinum + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + og + møguliga + Føroya + Studentaskúla + - + og + HF-skeiði + umframt + støðutakan + Mentamálaráðsins + til + hesar + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + hevur + sett + seg + í + samband + við + rektararnar + á + Føroya + Læraraskúla + og + Føroya + Studentaskúla + , + og + eru + umbidnu + viðmerkingar + hjálagdar + hesum + skrivi + . + + + Mentamálaráðið + hevur + ikki + aðrar + viðmerkingar + enn + tær + , + ið + longu + fyriliggja + í + málinum + . + ” + +

+

+ + Saman + vi + ð + skrivinum + hjá + Mentamálará + ðnum + vór + ðu + send + 2 + skriv + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + til + Mentamálaráðið + og + eitt + skriv + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + til + Mentamálaráðið + . + +

+

+ + Fyrra + skrivið + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + , + dagfest + 26. + apríl + 2010 + , + var + soljóðandi + : + +

+

+ + ” + Hjálagt + verður + sent + bræv + , + sum + undirritaði + 28. + juli + 2009 + sendi + MMR + í + sambandi + við + kæru + frá + YF + viðvíkjandi + A + og + starvssetan + hansara + . + + + ( + Skrivið + er + endurgivið + undir + málsgongdini + , + mín + viðm. + ) + +

+

+ + Undirritaði + hevur + ongantíð + samskift + við + A + um + sjúku + og + frítíð + . + ” + +

+

+ + Annað + skrivið + frá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + , + dagfest + 4. + mai + 2010 + , + var + soljóðandi + : + +

+

+ + ” + Viðvíkjandi + kæru + frá + A + til + Løgtingsins + Umboðsmann + Undirritaði + hevur + hesar + viðmerkingar + til + skrivið + frá + B + , + advokati + , + viðvíkjandi + kæru + frá + A + , + til + Løgtingsins + Umboðsmann + : + +

+

+ + Øll + mál + hava + sína + søgu + , + og + soleiðis + er + tað + eisini + í + málinum + viðvíkjandi + arbeiðnum + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Sum + rektarin + í + Hoydølum + , + E + , + í + niðanfyri + standandi + teldupostum + hevur + víst + á + , + so + hevur + setanarmyndugleikin + og + er + setanarmyndugleikin + í + hesum + málinum + hjá + Føroya + Studentaskúla + . + +

+

+ + Tað + verður + eisini + stuðlað + av + formligu + skjølunum + í + málinum + . + + + Inntil + í + apríl + 2006 + var + setanarmyndugleikin + fyri + starvssetanir + á + Føroya + Læraraskúla + hjá + MMR + . + + + Í + apríl + 2006 + varð + lógin + um + læraraútbúgving + í + Føroyum + broytt + , + og + tá + varð + setanarmyndugleikin + fluttur + til + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Mannagongdin + undan + broytingini + í + 2006 + var + tann + , + at + setanarskriv + fyri + lærarar + , + ið + vóru + settir + í + fast + starv + á + Føroya + L + æraraskúla + , + vórðu + undirskrivað + av + MMR + . + + + Fyri + lærarar + í + tímalærarastarvi + vórðu + set + anarskrivini + undirskrivað + av + rektaranum + á + Læraraskúlanum + - + fyri + hvørt + lestrarár + . + + + Setanarskrivið + hjá + A + , + sum + hevur + verið + nevnt + í + viðgerðini + av + hesum + málinum + , + er + undirskrivað + av + H + , + sum + tá + var + rektari + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + … + Síðani + undirritaði + tók + við + starvinum + sum + rektari + á + Læraraskúlanum + 17. + juli + í + 2006 + hevur + einki + samskifti + verið + við + A + um + sjúku + og + frítíðir + . + + + Sjálvandi + hevur + tað + verið + samskift + um + viðurskifti + , + sum + annars + hava + havt + við + sjálvt + arbeiðið + hjá + A + á + Føroya + Læraraskúla + at + gera + . + " + +

+

+ + Skrivið + frá + rektaranum + á + Føroya + Studentaskúla + - + og + HF-skeiði + til + Mentamálaráðið + , + eitt + teldubræv + frá + 22. + apríl + 2010 + , + var + soljóðandi + : + +

+

+ + “ + Viðvíkjandi + brævinum + frá + B + um + viðurskiftini + hjá + A + havi + eg + hesar + viðmerkingar + : + Eg + kann + vegna + Føroya + Studentaskúla + vátta + , + at + orsøkin + til + , + at + lønin + hjá + A + hevur + verið + útgoldin + gjøgnum + Føroya + Studentaskúla + , + er + hon + , + sum + er + nevnd + í + brævinum + frá + B + , + nevniliga + , + at + Læraraskúlin + og + Føroya + Studentaskúla + ganga + eftir + hvør + sínum + sáttmála + , + og + at + tí + var + neyðugt + at + stovna + eitt + slíkt + " + tekniskt + " + samstarv + kring + lønarútgjaldingina + fyri + at + A + kundi + verða + tryggjaður + eftirløn + fyri + arbeiði + hansara + á + báðum + skúlunum + . + + + Talan + var + um + eina + tekniska-umsitingarliga + tænastu + , + ið + Studentaskúlin + veitti + Læraraskúlanum + við + hesi + skipan + . + +

+

+ + Tey + umleið + 10 + árini + A + starvaðist + á + Føroya + Læraraskúla + , + lá + nógv + tann + størsti + parturin + av + arbeiðstíð + hansara + har + , + og + hann + hevði + bert + ein + einstakan + flokk + í + senn + her + á + skúlanum + . + + + Umsitingarliga + var + hann + her + á + skúlanum + roknaður + sum + at + hava + farloyvi + hiðani + og + at + vera + í + starvi + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Skúlin + tók + á + heysti + 2008 + upp + samskifti + við + rektaran + á + Føroya + Læraraskúla + við + tí + fyri + eyga + at + fáa + læraraskúlan + at + taka + formliga + ábyrgd + av + tí + , + ið + vit + uppfataðu + sum + de + facto + starvsetan + millum + A + og + Læraraskúlan + . + + + Endamálið + hjá + Føroya + Studentaskúla + við + +

+

+ + 11 + +

+

+ + hesum + var + , + at + sleppa + undan + sáttmálabundnu + skyldu + okkara + at + fríhalda + tímar + til + A + , + so + leingi + hann + var + í + " + farloyvi + " + hiðani + . + +

+

+ + At + skúlin + útgjaldar + løn + fyri + lærarar + , + sum + arbeiða + fyri + aðrar + almennar + stovnar + , + meðan + teir + eru + í + farloyvi + hiðani + , + er + ikki + óvanligt + . + + + T.d. + hevur + hendan + skipanin + verið + nýtt + , + tá + lærarar + okkara + í + farloyvi + hava + arbeitt + sum + ráðgevar + fyri + Mentamálaráðið + ella + fyri + stovnar + undir + Mentamálaráðnum + , + t.d. + KT + - + deplinum + og + Skú + labókagrunninum + . + + + Orsøkin + hevur + tá + verið + tann + sama + , + at + tryggja + at + lønarútgjaldingarnar + halda + fram + eftir + sama + sáttmála + og + at + pensión + og + annað + ikki + verður + ávirkað + av + , + at + lærarin + heilt + ella + partvíst + flytur + starvsstað + í + farloyvistíðini + . + ” + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 1 + 0. + mai + 2010 + , + vórðu + viðmerkingarnar + hjá + Mentamálará + ðnum + saman + vi + ð + viðmerkingunum + hjá + rektarunum + sendar + klagaranum + til + ummælis + við + einari + freist + áljóðandi + 14 + dagar + . + +

+

+ + Tann + 17. + mai + 2010 + sendi + advokatur + klagarans + umboðsmanninum + soljóðandi + viðmerkingar + : + +

+

+ + “ + Viðv + . + + + tykkara + j.nr + . + + + 200900114 + / + 22 + : + kæra + vegna + A. + Vísandi + til + skriv + tykkara + dagfest + 10.05.2010 + skal + eg + boða + frá + , + at + A + hevur + havt + høvi + at + lesa + tey + skjøl + , + tit + sendu + viðlagt + . + + + A + hevur + hesar + viðmerkingar + : + ... + Eg + undrist + yvir + orðalagið + : + ongantíð + hava + samskift + um + sjúku + og + frítíð + . + + + Øll + árini + á + læraraskúlanum + fekk + eg + ta + kollektivu + fráboðan + um + skema + og + arbeiðstíðir + , + og + helt + meg + til + hesi + boð + . + + + … + Meðan + D + hevur + verið + rektari + á + Læraraskúlanum + havi + eg + ikki + havt + nakran + sjúkradag + . + + + Eg + havi + fylgt + skemanum + á + skúlunum + , + sum + allir + aðrir + lærarar + . + + + … + … + Út + frá + tímatalvunum + á + báðum + skúlum + , + avtalaði + eg + við + tey + lesandi + á + Læraraskúlanum + , + hvussu + og + nær + tímarnir + skuldi + lesast + , + tí + tímatalvan + á + Studentaskúlanum + er + meira + fastlæst + enn + á + Læraraskúlanum + +

+

+ + … + Hetta + ( + vísir + til + teldupostin + frá + D + til + E + , + har + spurt + verður + um + tímatalið + hjá + A + á + Studentaskúlanum + skúlaráðið + 2008 + / + 2009 + , + mín + viðm. + ) + er + einastu + ferð + , + mær + vitandi + , + at + D + hevur + fráboðað + Studentaskúlanum + um + tímatal + fyri + tað + komandi + árið + . + + + Í + hesum + føri + var + tímatalvan + á + Studentaskúlanum + løgd + og + fylgjan + av + hesum + var + , + at + eg + hetta + skúlaárið + hevði + umleið + 0,5 + undirtímar + . + +

+

+ + So + samstarvið + millum + læraraskúlan + og + studentaskúlan + hevur + verið + mest + millum + meg + og + umsitingina + á + báðum + skúlum + . + + + … + Starvsfólkasamrøður + hava + verið + bæði + við + E + og + D + og + havi + eg + bert + fingið + avrit + av + samrøðuni + við + E. + … + +

+

+ + * + * + * + +

+

+ + Hetta + vóru + tær + viðmerkingar + , + sum + A + hevur + til + tilfarið + , + sum + rektarin + hevur + sent + umboðsmanninum + . + +

+

+ + Eg + skal + gera + vart + við + , + at + einki + í + tilfarinum + bendir + á + , + at + A + ikki + hevur + virkað + sum + allir + aðrir + lærarar + á + Føroya + Læraraskúla + og + hetta + stuðlar + sjónarmiðið + um + , + at + skúlaleiðslan + ikki + átti + at + hava + sagt + A + úr + starvi + uttan + at + ásetingarnar + í + fyrisitingarlógini + vórðu + fylgdar + . + ” + +

+

+ + Við + skrivi + , + dagfest + 25. + mai + 2010 + , + vórðu + viðmerkingarnar + hjá + klagaranum + sendar + Mentamálaráðnum + til + ummælis + við + einari + freist + áljóðandi + 14 + dagar + . + +

+

+ + Tann + 7. + juni + 2010 + sendi + Mentamálaráðið + umboðsmanninum + soljóðandi + viðmerkingar + : + +

+

+ + “ + Viðvíkjandi + klaguni + frá + B + , + adv + . + , + dagfest + 30 + , + november + 2009 + +

+

+ + Víst + verður + til + skriv + tygara + , + dagfest + 25. + mai + 2010 + , + har + Løgtingsins + Umboðsmaður + sendir + Mentamálaráðnum + viðmerkingar + frá + B + , + adv + . + , + til + ummælis + . + +

+

+ + Mentamálaráðið + hevur + sent + áheitan + Umboðsmansins + til + hoyringar + á + Fróðska + parsetri + Føroya + , + og + eru + viðmerkingarnar + frá + Fróðskaparsetrinum + hjálagdar + hesum + skrivi + . + + + Mentamálaráðið + hevur + ikki + aðrar + viðmerkingar + enn + tær + , + ið + longu + fyriliggja + í + málinum + . + ” + +

+

+ + Saman + við + skrivinum + frá + Mentamálaráðnum + vórðu + sendar + soljóðandi + viðmerkingar + frá + D + , + rektara + á + Føroya + Læraraskúla + : + +

+

+ + “ + Viðvíkjandi + klaguni + frá + B + , + adv + . + , + dagfest + 30. + november + 2009 + . + + + Vísandi + til + bræv + frá + Løgtingsins + umboðsmanni + til + Mentamálaráðið + , + dagf + . + + + 25. + mai + 2010 + , + havi + eg + ta + viðmerking + , + at + eg + bert + enn + einaferð + kann + staðfesta + , + at + tað + í + skjal + agoymslum + Læraraskúlans + ongin + dokumentión + finst + fyri + , + at + A + nakrantíð + er + settur + í + fast + starv + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Hann + hevur + tís + tatt + øll + árini + verið + settur + fyri + eitt + ár + í + senn + . + + + … + +

+

+ + Samanumtikið + er + tí + onki + grundarlag + fyri + uppáhaldinum + hjá + B + , + adv + . + , + har + sagt + verður + , + at + “ + skúlaleiðslan + ikki + átti + at + sagt + A + úr + starvi + uttan + at + ásetingarnar + í + fyrisitingarlógini + vórðu + fylgdar + ” + , + soleiðis + sum + hann + endar + brævið + . + +

+

+ + Annars + havi + eg + ikki + aðrar + viðmerkingar + til + brævið + frá + B + , + adv + . + , + dagfest + 17. + mai + 2010 + . + ” + +

+

+ + Tann + 14. + juni + 2010 + boðaði + umboðsmaðurin + pørtunum + frá + , + at + av + tí + at + tað + ikki + varð + mett + at + verða + neyðugt + við + framhaldandi + partshoyringum + , + varð + nú + farið + undir + endaligu + viðgerðina + av + hesum + málinum + . + +

+

+ + Niðurstøða + Hendan + klagan + snýr + seg + um + , + at + klagarin + , + sum + hevði + undirvíst + sum + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + síðani + 1999 + , + á + vári + 2009 + fekk + boð + um + , + at + hann + ikki + longur + skuldi + undirvísa + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Viðgerð + mín + fevnir + um + spurningin + , + um + Føroya + Læraraskúli + segði + klagaran + úr + starvi + , + ella + um + Føroya + Læraraskúli + segði + upp + eina + av + talu + við + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeið + um + at + læna + klagaran + sum + undirvísara + . + + + Um + klagarin + var + at + meta + sum + starvssettur + á + Føroya + Læraraskúla + , + var + talan + um + eina + uppsøgn + , + og + avleiðingin + av + hesum + er + , + at + málið + skuldi + verið + viðgjørt + sum + eitt + upppsagnarmál + eftir + fyrisitingarlógini + um + partshoyring + og + grundgeving + . + +

+

+ + Reglurnar + um + partshoyring + eru + í + § + 19 + í + fyrisitngarlógini + , + og + lógin + er + galdandi + fyri + viðgerðina + av + málunum + , + har + tað + er + ella + fer + at + verða + tikin + ein + fyrisitingarlig + avgerð + , + jbr + . + + + § + 2 + , + stk. + 1 + . + + + Mál + um + setan + í + starv + og + uppsøgn + av + starvsfólkum + í + tí + almenna + eru + fevnd + av + fyrisitingarlógini + og + í + øðrum + málum + , + har + avgerð + verður + tikin + viðvíkjandi + tí + starvsetta + . + +

+

+ + Grundað + á + upplýsingarnar + í + málinum + meti + eg + ikki + grundarlag + vera + fyri + at + siga + , + at + klagarin + var + at + meta + sum + st + arvssettur + á + Føroya + Læraraskúla + við + teirri + avleiðing + , + at + Føroya + Læraraskúli + átti + at + viðgjørt + málið + sum + eitt + uppsagnarmál + sambært + fyrisitingarlógini + . + +

+

+ + Tað + framgongur + av + upplýsingunum + í + málinum + , + at + klagarin + í + 1978 + varð + settur + í + fast + starv + sum + undirvísari + á + F + øroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + , + og + at + hesi + setanarviðurskifti + framvegis + eru + óbroytt + . + + + Skúlaárið + 1999 + / + 2000 + varð + klagarin + herumframt + formliga + settur + í + tíðaravmarkað + starv + sum + tímalærari + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Klagarin + helt + áfram + at + undirvísa + á + báðum + skúlum + v + ið + øktum + tímatali + á + Føroya + Læraraskúla + til + og + við + skúlaárið + 2008 + / + 2009 + , + men + tó + uttan + at + setanarviðurskiftini + hesum + viðvíkjandi + vóru + formaliserað + á + nakran + hátt + , + t.d. + við + setanarskrivi + ella + avtalu + millum + skúlarnar + . + +

+

+ + 13 + +

+

+ + Um + lønarviðurskiftini + hava + báðir + partar + upp + lýst + , + at + Føroya + Studentaskúli + og + HF + - + skeið + rindaði + klagaranum + lønina + fyri + undirvísingina + á + báðum + skúlunum + , + og + at + hetta + kom + í + lag + , + fyri + at + klagarin + ikki + skuldi + missa + eftirlønarrættindi + grundað + á + ymisku + sáttmálaviðurskiftini + , + sum + vóru + galdandi + fyri + undirvísin + g + á + ávikavist + Føroya + Læraraskúla + og + Studentaskúlanum + . + + + Tvær + reisur + um + árið + endurrindaði + Føroya + Læraraskúli + Studentaskúlanum + tann + partin + av + lønini + , + sum + var + fyri + undirvísingina + á + Føroya + Læraraskúla + . + + + Hóast + tað + sum + eitt + av + fleiri + atlitum + kundi + tala + fyri + , + at + Føroya + Læraraskúli + átti + at + viðgjørt + málið + sum + eina + uppsøgn + , + at + klagarin + upprunaliga + fekk + tveir + lønarseðlar + , + og + at + tað + var + av + “ + tekniskum + umsitingarligum + ” + ávum + , + at + hann + bert + fekk + ein + lønarseðil + , + so + meti + eg + ikki + , + at + hetta + kann + hava + avgerandi + týdning + í + metingini + av + , + um + eisini + Føroya + Læraraskúli + var + at + meta + sum + arbeiðsgevari + hjá + klagaranum + . + +

+

+ + At + klagarin + sambært + upplýsingunum + í + málinum + hevur + verið + til + starvsfólkasamrøðu + hjá + rektaranum + á + Føroya + Læraraskúla + , + meti + eg + heldur + ikki + kunna + hava + avgerandi + týdning + fyri + metingina + av + , + um + hann + var + at + meta + sum + starvssettur + á + Føroya + Læraraskúla + . + +

+

+ + Sambært + partshoyringini + tykjast + klagarin + og + rektarin + á + Føroya + Læraraskúla + ikki + vera + á + einum + máli + um + , + um + Føroya + Læraraskúli + fyrst + og + fremst + hevur + samskift + við + Føroya + Studentaskúla + og + HF-skeið + ella + klagaran + í + sambandi + við + tilrættalegging + av + lestrarætlanini + á + hvørjum + ári + , + og + upplýsingarnar + í + teimum + skjølum + , + sum + umboðsmaðurin + hevur + fingið + til + láns + í + sambandi + við + viðgerðina + av + málinum + , + greiða + ikki + hendan + spurningin + . + +

+

+ + Grundað + á + upplýsingarnar + í + m + álinum + havi + eg + í + metingini + av + , + um + klagarin + hevði + ein + ella + tveir + arbeiðsgevarar + , + lagt + avgerandi + dent + á + , + at + klagarin + sambært + setanarskrivi + í + 1978 + varð + settur + í + fast + fulltíðarstarv + á + Føroya + Studentaskúla + og + HF + - + skeiði + , + at + formligu + viðurskiftini + kring + hesa + seta + n + vóru + óbroytt + øll + árini + , + at + rektarin + á + Føroya + Studdentaskúla + og + HF + - + skeiði + sambært + hesum + hevði + arbeiðsgevaraheimildirnar + , + og + at + “ + setanin + ” + á + Føroya + Læraraskúla + burtursæð + frá + tíðaravmarkaðu + setanini + skúlaárið + 1999 + / + 2000 + ikki + var + formaliserað + á + nakran + hátt + . + +

+

+ + Samanumtikið + meti + eg + meg + tí + sum + nevnt + ikki + hava + grundarlag + fyri + at + siga + , + at + klagarin + var + at + meta + sum + starvssettur + á + Føroya + Læraraskúla + við + teirri + avleiðing + , + at + Føroya + Læraraskúli + hevði + skyldu + til + at + viðgera + málið + sum + eitt + mál + um + uppsøgn + eftir + fyrisitingarlógini + . + +

+

+ + Hóast + hetta + , + eiga + myndugleikarnir + eftir + umstøðunum + tó + eisini + at + partshoyra + , + sjálvt + um + viðgerðin + av + einum + máli + ikki + fer + fram + eftir + reglunum + í + fyrisitingarlógini + . + + + Í + vegleiðingini + til + fyrisitingarlógina + ” + Justitsministeriets + vejledning + til + forvaltningsl + ovan + , + pkt. + 105 + , + stendur + m.a. + soleiðis + : + +

+

+ + ” + Bestemmelsen + i + forvaltningsloven + fastlægger + , + hvornår + en + myndighed + er + forpligtet + til + at + foretage + partshøring + . + + + Bestemmelserne + er + imidlertid + ikke + til + hinder + for + , + at + der + gennemføres + partshøring + i + videre + omfang + . + + + Partshøring + bør + derfor + foretages + også + i + tilfælde + , + hvor + parten + skønnes + at + kunne + have + nogen + interesse + i + at + få + lejlighed + til + at + se + og + eventuelt + kommentere + afgørelsesgrundlaget + , + medmindre + hensynet + til + offentlige + eller + andre + private + interesser + taler + imod + det + . + ” + +

+

+ + Havandi + í + huga + , + at + klagarin + hevði + undirvíst + á + Føroya + Læraraskúla + í + 9 + ár + , + haldi + eg + tað + hevði + sømt + seg + og + verið + í + betri + samsvari + við + góðan + fyrisitingarsið + , + um + Føroya + Læraraskúli + , + áðrenn + avgerðin + varð + tikin + , + boðaði + klagaranum + frá + um + ætlan + skúlans + um + , + at + hann + ikki + framhaldandi + skuldi + undirvísa + har + , + og + gav + honum + høvi + at + gera + viðmerkingar + til + hetta + . + +

+

+ + Sólja + í + Ólavsstovu + +

+

+ + Umboðsmaður + +

+
+ +
+
\ No newline at end of file