از قبل و بعد از میلاد مسیح توسط پادشاهی‌های مختلف از فلسطین و شام رانده شدن از امپراتوری روم فرار کردن بعضیاشون آمدن به شبه‌جزیره از حدود قرن اول قبایل یهودی هم داریم


اینا بیشتر توی یثربن و خیبر، اطراف مدینه و از اونجا کم‌کم به یمن هم رفتن یکتاپرستان دیگری هم داریم دین حنیف هم هست توی یک منابعی می‌گن که


قبل از اسلام اینم یک دین یکتاپرستی بوده در شبه‌جزیره بوده پیرو حضرت ابراهیم بودن اینا خیلی هم با بت‌پرستی بعضی‌ها می‌گن مشکل داشتن خانواده پیغمبر و اجداد پیغمبر و اینا


می‌گن اینا به دین حنیف بودن اینا حج هم می‌رفتن ختنه هم داشتن یه سری از چیزشون منتقل شده به اسلام به جز اینا در شبه‌جزیره دین‌های ایرانی بودن در شرق و جنوب زرتشتی بودن


تو مکه آثاری هست که نشون می‌ده که آدمایی به مانویت اعتقاد داشتن به مزدکی‌ها یعنی مزدکی بودن در قریش بعضیا می‌گن مانوی بودن


در بنی تمیم دین زرتشتی رواج داشته تنوع دینی رو می‌بینین؟ از این جالب‌تر حالا می‌گن که در شبه‌جزیره دو تا خدای یکتا بودن


که بعضی از مردم این خداهای یکتا رو می‌پرستیدن یعنی خداپرست بودن یه خدا هم داشتن ولی مسیحی نبودن یهودی نبودن این دینای دیگه‌ای هم که گفتیم نبودن در شمال الله می‌پرستیدن


برای همینم بعضیا می‌گن بسم الله الرحمن الرحیم داره درباره صفت‌های خدا حرف نمی‌زنه رحمن صفت خدا نیست داره به اسم خدای دیگری اشاره می‌کنه که اون موقع در عربستان بوده


اینا موضوع‌های تخصصیه اینجا اگر اشاره‌ش رو شنیدین و براتون جالب بود لینک‌های توی توضیحات رو ببینین برای مطالعه بیشتر از جمله این کانال خیلی گفت‌وگوهای خوب و آموزنده‌ای داره


پس اون مجسمه‌های سنگی و بت‌پرستی و اینا چیه؟ مثلا ما پس می‌دونیم که این بت‌ها وجود داشته اونا داستانش چیه؟ بعضی از اینا رو می‌گن که اینا نمادهایی بوده مثلا یا برای عزاداری یا برای کارای دیگه


این‌که یک مجسمه سنگی بزرگی بوده معنیش این نیست که حتما خدای این‌ها بوده چون دید الان اینه که مثل فرهنگ مثل زبان دین هم در عربستان قبل از اسلام


تصویرش اون تصویر ساده‌ای که قبلا داشتیم نیست نکته چهارمی که می‌خوایم درباره‌ش صحبت کنیم آبه آب مهمه برای فهمیدن تاریخ عربستان مهمه در تاریخ بشر خب آب نقشش خیلی مهمه و اینا


عربستان هم یه جاییه که آب کم بوده و وقتی آب کم باشه بیش از همیشه عامل قدرت و ثروت و این‌ها می‌شه عربستان یه جاییه که از حداقل از ۵۰۰۰ سال پیش برای کشاورزی مناسب نیست


گرم و خشکه آب نداره ولی خب آدما دارن توش زندگی می‌کنن در حالی که ما می‌دونیم تمدن‌ها معمولا کنار رودخونه‌ای، لب آبی یه جایی اینطوری درست می‌شن عربستان رودخانه دائمی نداره


الان یه جایی یه وادی‌هایی هست که می‌گن اینا بستر اون رودخونه بوده بارون زیاد بیاد یه آبی اونجا جمع می‌شه ولی خلاصه الان اونجا رودخونه نیست در یمن فقط رودخونه فصلی هست


سرزمین ولی سرزمین خشکیه که حالا دورش آبه مخصوصا اون وسط بیابونه اون تصویر بیابونی که داریم بخش بزرگیش مال همین وسط همین ربع‌الخالیه خالی از سکنه‌ست


یه بیابون شنی و گسترده‌ایه از این‌ور می‌آد تا امارات و عمان از اون‌ور هم تا یمن شن و ماسه هرچند همین ربع‌الخالی رو هم قبلا توش تو این مسیر می‌گن رودخونه‌ای بوده


ولی بیابون بودن یعنی چی؟ یعنی گفتیم خب آب کمیابه یعنی هرجا آب هست استراتژیک می‌شه هر کی کنترل آب رو داره قدرت داره وقتی نزدیک بشیم به زمان اسلام


می‌بینیم که قدرت قبیله قریش که پیغمبر اسلام از اونجا می‌آد یه بخشیش از این می‌آد که اینا تو مکه مسئول آب بودن کنترل آب دست این‌ها بود چند نسل قبل از پیغمبر چون مکه هم اهمیتش از اسلام نمی‌آد


مکه از قبل از اسلام مهمه هم به‌خاطر این‌که در مسیر تجاریه هم به خاطر آب مسیر تجاریش هم بذار بگم مسیر تجاری شمالی جنوبیه عربستان وسط راه هنده و مصر


و مسیر تجاری که توش هست مسیر پایین به بالاست از یمن به سمت شام به سمت جاده ابریشم و این مسیر از مکه می‌گذره اهمیت تجاری مکه اینه


اهمیت دیگرش اینه که منبع آب داره بدون این‌که رودخونه داشته باشه یعنی مکه شهریه که مردم دارن توش زندگی می‌کنن چند قرن و اینا ولی رودخونه نداره چطوری دارن زندگی می‌کنن؟ چاه داره چاه داره از جمله چاه زمزم


چاهی که خب خیلی هم مقدسه خیلی هم داستان‌های اسطوره داره خیلی توی متون و اینا که نگاه بکنیم در موردش خیلی قصه هست خیلی حرف هست و در واقع اهمیتش بیشتر از آبه


مکه قبل از اسلام قبل از این‌که اهمیت تجاری پیدا بکنه به‌خاطر همین چاه زمزم هم مهم بود و البته به‌خاطر کعبه هم مهم بود چون کعبه هم اهمیتش از اسلام نمی‌آد


از قبل از اسلام مهمه اینم چند جمله بود درباره آب نکته پنجم قبیله درباره قبیله صحبت کنیم زندگی در عربستان قبیله‌ای بوده از جمله به‌خاطر شرایط سختی که


باعث می‌شده خب اینا بخوان با هم زندگی بکنن شکل اصلی زندگی قبیله‌ای بوده در اون اقلیم خشن بقا و غذا گیر آوردن و اینا باعث می‌شه که چون کار سختیه


پیوند بین یه گروهی از مردم رو خیلی شدید می‌کنه تعهدشون به اون جمع خودشون قبیله خودشون خیلی زیاده از جون مایه می‌ذارن برای اون قبیله قبیله یه همچین اهمیتی پیدا می‌کنه


و اون قبیله یک نظام ارزشی داره که توش فرد جدا از جمع معنی خاصی نداره سیستم شبه‌جزیره هم اینه آدما توی قبیله به دنیا می‌آن


یا حالا با پیوندهای خویشاوندی می‌آن عضو قبیله می‌شن یا با پیوندهای سیاسی و استراتژیک می‌آن توی قبیله و دیگه هستن توی قبیله و با همون قبیله علیه دشمنان قبیله می‌جنگن


و خیلی هم می‌جنگن بسیار می‌جنگیدن درگیری زیاد بوده اتحاد در برابر دشمن خیلی مهم بوده پیروی از رئیس قبیله خیلی مهم بوده و رئیس قبیله آدم مهمی حساب می‌شده


هم وظایف مهمی داشته هم منافع مهمی می‌برده مثلا جنگ رو که می‌بردن یک‌چهارم غنایم مال رئیس قبیله بوده قبایل هم پلیتیک خودشون رو دارن سنت خودشون رو دارن


سنت حکمیت توی عرب‌ها از اون موقع بوده که برای این‌که جنگ نشه بعضی وقتا می‌رن پیش یک حکمی پیش یک داوری بین‌شون داوری بکنه یه قبیله‌ای بعضی وقتا بزرگتره


چند تا قبیله رو می‌آره در سلطه خودش یک قبیله‌ای مثلا خیلی بزرگه ممکنه که تقسیم بشه به قبایل کوچکتری اینا تغییر و تحولاتیه که توی قبیله عادیه قبیله ولی چیز مهمیه


از قرن‌ها قبل از اسلام مهمه در آستانه ظهور اسلام مهمه و بعد از اسلام هم مهم می‌مونه تاریخ اسلام هم تا همین امروز که می‌خونیم توش صحبت قبیله‌هاست


و می‌گم اصلا داستان‌های سیاسی قرن‌های اول بعد از اسلام رو بخونیم چطوری تعریف می‌کنن دارن داستان رابطه قبیله‌ها و شاخه‌های مختلف توی یک قبیله رو تعریف می‌کنن


از عربستان قبل از اسلام داستان قبیله نکته بعدی تجارت تجارت یه چیزیه که همیشه بوده در عربستان مخصوصا تجارت داخل شبه‌جزیره


ولی تجارت با بیرون، فرامحلی در این قرن آخر و مخصوصا دهه‌های قبل از ظهور اسلام خیلی گسترش پیدا کرده قبلا تجارت در عربستان حالا همون بحرین و عمان ایرانی‌ها می‌رفتن از راه آب و


اونجا بیزینس می‌کردن کلا هم اینطوری نیست که عربستان با این آب‌وهواش که گفتیم کشاورزی که توش نبود یه دامپروری پرورش شتر بود در یک مناطقی و بقیه هم تجارت می‌کردن داخلی تجارت می‌کردن


منتها داریم وقتی درباره قرن‌های آخر صحبت می‌کنیم و مخصوصا به دهه‌های آخر می‌رسیم به وقتی می‌رسیم که جنگ بین ایران و روم بالا گرفته بود یعنی چی بالا گرفته بود؟ یعنی رفته بودن توی یه فاز جدیدی


که یه طوری بجنگن که دیگه جنگ لازم نباشه یه طوری بجنگن که تموم شه بزنن همدیگه رو بکوبن هر کسی می‌خواست اون دیگری رو از بین ببره یعنی این جنگ‌هایی که مسیر بالا رو ناامن کرده بود یا بسته بود


باعث شد که حجاز که منطقه جایی دور افتاده‌ای بود پرت بود اهمیت تجاری حداقل نداشت خیلی مهم بشه نه اهمیت در سطح فقط خود منطقه شبه‌جزیره و


قبایل اطراف و اینا نه مهم بشه برای تجارت با خارج از شبه‌جزیره هم در نتیجه یک سری از واحه‌هایی وسط شبه‌جزیره که مردم یک‌جانشین توش زندگی می‌کردن مثل مکه


اینا شدن جای مهمی که کاروانی که داره می‌آد تجارت می‌کنه رد می‌شه اینا بره اونجا استراحت بکنه و وقتی اونجا شد استراحتگاه خودشون هم شروع کردن به خرید و فروش و تجارت کردن با این‌ها


مکه هم دیگه از اون جاهایی بود که اصلا کشاورزی نداشت مثل مثلا یثرب و طائف و خیبر و اینا نبود کارشون همون اسب و شتر بود اینم کمک‌شون کرد که توی تجارت بتونن بهتر کار کنن و پیش بیفتن


یعنی در قرن آخر و مخصوصا دهه‌های آخر هم به‌خاطر جنگ‌های ایران و روم و طاعون اون بالا و اینا این مسیر تجاری مهم شد به‌خاطر مهم شدنش حجاز مهم شد


از جمله جاهایی مثل مکه خیلی اهمیت زیاد پیدا کردن این ما رو می‌رسونه به نکته هفتم تا حالا درباره آب گفتیم درباره تجارت گفتیم و تو جفت اینا به مکه رسیدیم نکته هفتم درباره قریش صحبت کنیم


قریش قبیله خیلی مهمیه قبیله‌ای که پیغمبر اسلام ازش می‌آد ولی یه خرده باید بریم از عقب‌تر که داستان رو بتونیم بهتر بگیم بریم به یه جایی که دیگه حالا دقیقا هم نمی‌دونیم


چقدرش تاریخه چقدرش افسانه‌ست و این‌ها اون چیزی که معروفه اینه که دو نفر از نواده‌های اسماعیل، پسر ابراهیم می‌آن در جزیره‌العرب ساکن می‌شن


یه جایی یکی از این قبایل عدنانی می‌آد مکه رو می‌گیره مکه‌ای که حالا همچین شهری هم نیست کعبیه‌ایه و یه سری کوه اطراف کوه‌ها هم مردم دارن زندگی می‌کنن


اینا می‌آن می‌شن حاکم مکه بعد یه کسی می‌شه امیر مکه که خودش در اصل قحطانی بوده ولی داماد عدنانی‌ها شده بوده با پیوند خانوادگی هم آدم‌ها قبیله‌شون عوض می‌شده


این می‌شه حاکم مکه این آقا نیای پنجم پیغمبر اسلامه کسیه که می‌گن مدنیت رو آورد به مکه یعنی مکه رو کرد شهر دیگه مکه یه جایی نبود که چند تا قبیله پراکنده توش زندگی بکنن


قبیله این‌ها که قبیله قریش بود شد حاکم مکه مکه‌ای که چیزایی که یک شهر لازم داره رو نداره گفتیم رودخونه نداره کشاورزی نداره آب اونطوری نداره


این آقای قصی می‌شه امیر مکه قبیله‌شون رو می‌آره اطراف کعبه نزدیک به کعبه ساکن می‌کنه حالا اینجا چهار تا قبیله دیگه هم هستن ولی اینا می‌شینن دور کعبه و از اینجا به بعد


تغییرات مکه پیشرفت مکه به‌خاطر مدیریت قریشه اینطوری که می‌گن سیستم هم اینطوریه که تو مکه اون قبیله‌ای جایگاهش بالاتره که به کعبه نزدیک‌تره


که به کعبه مربوط‌تره وصل‌تره و اینا قبیله‌شون می‌شه کسی که کارای حج رو می‌کنه آب دستشه کنترل آب دستشه امنیتی اونجا برقرار می‌کنه که تجارت بهتر بشه


اینا حالا دیگه زمان فرزندان اون قصیه عبد مناف و هاشم و اینا هاشم کسیه که با بیزانس یک صلح‌نامه‌ای می‌بنده که با قبایل دیگه توافقی می‌کنن


که مثلا این کاروان‌ها از اینجا راه‌شون امن بشه یک پیمان ایلاف می‌بندن که این کاروان‌هایی که از مکه می‌آن رو کاری به کارشون نداشته باشن همینایی که قرار بوده راه‌شون رو یعنی می‌خواستن راه‌شون رو بزنن راهزن بشن


اینا می‌شن راه‌بان می‌شن مسئول تامین راه قریش کمک می‌کنه که اینا بتونن حالا تجارت بکنن با جاهای دیگه یک امنیتی برقرار می‌کنه که خیلی مهمه برای این قبایل خیلی مهمه


اینا قبلا یک بازار کوچیک محدودی داشتن و خیلی می‌شده که ورشکست بشن و دیگه آخر خط بشه براشون دیگه به مشکل بخورن و خودشون و خانواده‌شون عملا از گرسنگی بمیرن


از زمان هاشم یک قراردادهای مضاربه‌ای شروع می‌کنن قریشی‌ها شریک می‌کنن این کاروان‌های قبیله‌های دیگه رو کاروان‌های بزرگتر راه می‌اندازن با خارج از شبه‌جزیره کار می‌کنن


هم‌پیمانی با قبایل دورتر و دسترسی به بازارهای جدید این فرهنگ رو هم یه مقدار عوض می‌کنه قبلا اگه یه کسی کشته می‌شد از یه قبیله‌ای


قبیله می‌رفتن قبیله قاتل رو بکشن انتقام بگیرن تجارت که وارد شده بود ترجیح می‌دادن دیه بگیرن از جنگ و خونریزی و اینا دوری بکنن امنیت از دست نره


که تجارت به هم نخوره اینا پیشرفت‌های مکه‌ست اینطوری که می‌گن در زمانی که قریش نسل‌های قبل از پیغمبر سه و چهار نسل قبل از پیغمبر دارن اداره‌ش می‌کنن


زمان هاشم کار دیگری که کردن چاه‌های بیشتری زدن اطراف مکه دسترسی‌شون به آب بیشتر شد حالا مکه که شهر زیارتی هم هست یه خرده آب هم بیشتر داره یه ماه‌هایی هم توش ماه حرامه


همچنان یادآوری کنیم که داستان قبل از اسلامه یک ماه‌هایی ماه‌های حرامه می‌گن که توی این ماه‌ها جنگ نباید بکنیم پس امنیت بیشتر هم هست و همه اینا یعنی رونق تجارت


همه اینا یعنی مکه با رهبری قریش ثروتمندتر بشه قدرتمندتر بشه شکل زندگی توش کم‌کم عوض بشه طبقات اجتماعی توش ایجاد بشن ساختارش پیچیده‌تر بشه


پیشرفته‌تر بشه از اون ساختار قبیله‌ای قواعد جدیدی برای زندگی اجتماعی‌شون وضع بشه و اینا به تدریج اتفاق می‌افته ظرف چند نسل و تحت مدیریت قریش


اینم یک چند نکته‌ای بود درباره اهمیت قبیله قریش چی دیدیم پس تا حالا؟ با این هفت تا نکته یک نگاه مروری کردیم که از قرن یک میلادی تا قرن هفتم


می‌شه در دنیای جنگ‌های ایران و روم در جغرافیای خشک ولی در محاصره آب عربستان دیدیم که با مثلا مرور ۷-۶ تا نکته


دیدیم چه‌جور تصویری باید ازش داشته باشیم طبق آخرین چیزهایی که محققین تاریخ می‌گن برای من اینطوری بود که تصویرم از عربستان پیش از اسلام خیلی عوض شد


درباره جغرافی و تاریخ عربستان در دوره باستان متاخر یه چیزایی یاد گرفتم درباره وضع سیاسیش دیدم اصلاح شد درباره وضع فرهنگی و دینی و زبان و تجاری و این‌ها اصلاح شد


و حتی از نظر وضع نظامی و جنگ هم یه چیزای جالبی فهمیدم آخرین نکته‌ای که یاد گرفتم این بود که خب من چند سال پیش فکر می‌کردم عرب‌ها بعد از اسلام آمدن و حمله کردن و ایران ساسانی رو شکست دادن و گرفتن


توی مطالعه واسه این ویدیو دیدم اصلا اولین جنگی که توش قبایل عرب سربازهای ساسانی رو شکست می‌دن اصلا به نظر می‌رسه قبل از بعثت پیغمبر اسلامه


در جنگ ذی‌قار داستانش بمونه برای بعدا و یک جای دیگه ولی همین رو الان فقط بگم که در یه زمانی که دقیقا نمی‌دونیم کیه ولی اوایل قرن هفتمه و احتمالا قبل از بعثت پیغمبره


نزدیک همون حیره‌ای که گفتیم پایتخت لخمی‌ها بود نزدیک کوفه سپاه ساسانی مغلوب عرب‌ها می‌شه درباره دلایلش و زمینه‌هاش و چیش و


شکست خوردن و اینا هم حرف زیاده هم افسانه خیلی زیاده ولی اگه حالا کنجکاو شدید پیشنهاد می‌کنم یه خرده درباره‌ش بخونید درباره جنگ ذی‌قار ولی ما الان که می‌دونیم تاریخ چه طوری پیش رفته


و این‌که انقدر نزدیک پایتخت شاهنشاهی ساسانی تونستن ایرانیان رو شکست بدن چه معنی هشدارآمیزی باید می‌داشته برای خسرو پرویز


و برای شاهنشاهی ساسانی مجله تایم از برجسته‌ترین و نمادین‌ترین مجله‌های آمریکا بود در قرن بیستم عکس روی جلد تایم، شخصیت سال تایم یه چیزی بود که


خیلی‌ها درباره‌ش شنیده بودن حتی اگه لاش رو هیچ‌وقت باز نکرده بودی می‌دونستی که تایم مثلا شخصیت سال انتخاب می‌کنه یا عکس روی جلدش هر هفته توی کادر قرمز جیغی معروف بود که مثلا این تصویره می‌خواد این رو بگه


گزارشه اینه از دید یک رسانه آمریکایی که داره برای مخاطب عام آمریکایی می‌نویسه تخصصی هم نیست برای آدمای معمولی می‌نویسه که یه کنجکاوی هم به دنیا دارن می‌خوان بدونن چه خبره


ولی حالا خیلی هم وقت و تخصص و علاقه و حوصله گزارش‌های عمیق و طولانی ندارن این هم گزارش بود هم خبر بود، هم تحلیل بود یه سبک روایتی و قصه‌گویی برای اون موقع تازه‌ای هم داشت


و هم خبر می‌داد هم شکل می‌داد به افکار عمومی دیگه مخصوصا زمان جنگ سرد خیلی مهم بود برای آمریکا که روایت خودش رو بتونه جا بندازه بعدش هم البته همین‌طور قبلش هم همین‌طور جلدهای تایم هم از نظر بصری چشمگیر بود


تصویرهایی درست می‌کردن که نشون بدن هم موضوع جدیه هم مهمه هم فوریه هم حالا که می‌بینیم خیلی وقتا قشنگ از ایناست که مثلا خود تصویره یه داستانی رو داره برجسته می‌کنه می‌گه و اون داستان شخصیت سال هم بود دیگه


از ۱۹۲۷ شروع کردن هر سال یه شخصیت برجسته‌ای رو انتخاب کردن یه آدمی که حالا خوب یا بد بیشترین اثر رو روی اتفاق‌های اون سال در دنیا گذاشته رهبرهای سیاسی توش بودن فعالین دیگه بودن


حتی آدمای علمی گاهی بودن و مثل هر کار رسانه‌ای دیگه‌ای هم افکار عمومی رو تغذیه داشت می‌کرد هم داشت بهش شکل می‌داد برای من خیلی جالب بود که برم جلدهای تایم رو مرور کنم در قرن بیستم


هر وقتی که جلدش درباره ایران بوده ببینم چی گفته؟ ببینم چه عکسی استفاده کرده؟ چه تصویری کشیده؟ و اون گزارشی که به مناسبتش طرح جلد رو زدن اون گزارشه چی داره می‌گه


درباره کیه و چی داره می‌گه؟ چون روند رو هم می‌شه توش یه خرده دید سیاست آمریکا توی این چند دهه طبعا در مورد خیلی موضوع‌های مختلف عوض می‌شه رئیس‌جمهور آمریکا گفته است که ایران ما را تحقیر کرد


این اول کار است ایران تا آخر شما را تحقیر خواهد کرد سیاست مجله هم عوض می‌شه نگاهش هم عوض می‌شه درباره شخصیت‌ها، درباره جنگ ویتنام درباره جنبش حقوق مدنی حالا ما توی این ویدیو به اون چیزا کار نداریم


می‌خوایم بریم اون جلدهایی رو ببینیم که به ایران مربوط می‌شن فهرست همه دفعه‌هایی که در طول قرن بیستم جلد تایم ربطی به ایران داشته رو رفتیم درآوردیم از رضاشاه توش هست تا رفسنجانی


درباره هر شخصیتی چند بار معمولا گزارش می‌نویسن ببینیم اینا چطوری عوض می‌شه به نظرم دید جالبی بهمون می‌ده از نگاه یک رسانه مهم آمریکایی به ایران در طول قرن بیستم اولش هم با رضاشاه شروع می‌شه


سه بار کلا عکس رضاشاه می‌آد روی جلد تایم دفعه اول به مناسبت سفرش به ترکیه دفعه دوم به مناسبت دوازدهیم سالگرد تاج‌گذاری یعنی دیگه سال‌های آخر پادشاهیش


و دفعه آخر هم دیگه در پایان کارش همینا رو مرور کنی تغییر نگاه رو می‌شه دید دفعه اول گفتم مال وقتیه که می‌ره ترکیه عکسی که می‌ذاره استفاده می‌کنه عکس زمان تاج‌گذاریشه در تالار برلیان کاخ گلستان


یونیفرم نظامی پوشیده یک ردای فاخر ابریشمی روشه روش مرواریددوزه تاج قرمز رنگ پهلوی سرشه به جای تاج کیانی پادشاهان قاجار اینو داره


که لقبیه که لقب پادشاهان ایران بود از دوران باستان کیه؟ ۱۹۳۴ روزولت یک ساله که رئیس‌جمهور آمریکا شده و مناسبت هم سفر رضاشاهه به ترکیه


نه سال بعد از پادشاه شدن دو سال بعد از این‌که سر مناطقی در قفقاز توافق کرده با ترکیه رضاشاه داره از همون مسیر می‌ره ترکیه قفقاز می‌دونیم بین ایران و روسیه و عثمانی


و بعدا ترکیه قرن‌ها موضوع تنش و درگیری بود حالا دارن مرزها رو تثبیت می‌کنن ایران یه توافق‌نامه‌ای با ترکیه امضا کرده یه بخشایی رو داده به ترکیه یه بخشایی رو هم گرفته مرزها رو تثبیت کردن


می‌گن که رضاشاه گفت که سر جزئیات و اینا گیر ندید ما اتحادمون با ترکیه مخصوصا جلوی انگلیس و روسیه الان برامون مهم‌تره حالا ما کاری به جزئیات اون توافقه نداریم نکته‌ای که می‌خوایم بگیم اینه که مرزها که تثبیت می‌شه


از همون مسیر رضاشاه می‌ره تبریز و ماکو و ترابوزان بالاخره اولین سفر شاه ایران بود به کشور همسایه‌ای که اونم در مسیر توسعه بود مشابه ایران منتها خب جلوتر از ایران


از جلوتر هم شروع کرده بود زودتر هم شروع کرده بود و در سطح اول مملکت سفر بی‌سابقه‌ای هم بود و سفر طولانی‌ای هم شد حالا نه مثل سفر شاهان قاجار اونا اصلا داستان سفرهاشون هم چیز دیگه‌ای بود


برنامه‌ش هم چیز دیگه‌ای بود ولی سفره در مقایسه با مثلا سفرایی که سران کشورها می‌رن و اینا طولانی شد تمدیدش هم کردن وسطش انقدر که مثبت بود سفره نهایتا تو این سفر ۴۰ روز رضاشاه ترکیه بود


شهرهای مختلفی رفت در کنار آتاتورک رفتن آنکارا با هم رفتن ازمیر از اونجا با کشتی رفتن استانبول آتاتورک بردش داردانل داردانل رو به رضاشاه نشون داد نشون داد که اینجا بود که ما بریتانیا رو شکست دادیم


در جنگ جهانی اول هر دو احتمالا یک احساس غرور و خوشحالی داشتن داستان داردانل رو گفتیم اونجاییه که آتاتورک جوان از فرماندهان ارتش عثمانیه که بریتانیا رو شکست می‌دن و نقطه مهمی می‌شه اون نبرد


هم در کارنامه آتاتورک برنده و هم چرچیل بازنده و کشورهاشون خیلی داستان جالب و مهمیه داردانل اگه ندیدینش، ویدیوش رو ببینین یک تم این سفر اتحاد دو کشوره


اتحاد دو کشور مسلمان مخصوصا در مقابل بریتانیا و فرانسه هم وزیرخارجه ترکیه اینو می‌گه هم خبرنگارا از اتحاد برادران مسلمان صحبت می‌کنن اینم سابقه‌ش رو یه خرده قبلا تعریف کردیم


از زمان جنگ جهانی اول و قبل از اونم بوده خیلی هم مثبتن طرفین چند بار مذاکرات می‌آد به گیر و گوری بخوره رفع و رجوعش می‌کنن می‌گم رضاشاه تمدید هم می‌کنه برنامه سفر رو


ولی موضوع مقاله تایم یه خرده مهم‌تر از این حرفاست چون داره واقعا برای اولین بار به خیلی از آمریکایی‌ها ایران رو هم معرفی می‌کنه شاه جدید رو هم که تصویر تازه‌ای از ایران داره


داره معرفی می‌کنه دوران تازه ایران رو هم داره می‌گه واسه همین شرح سفر رو می‌ده یه نگاهی به خود رضاشاه و مسیری که آمده و اینا هم می‌کنه که آدم خودساخته‌ایه


خانواده روستایی داشته خودش رو کشیده بالا سرباز عضو بریگاد قزاق بوده بعد اومده بالا و کودتا کرده شاه رو گذاشته کنار و وزیر شده و نخست‌وزیر شده و بعد شاه شده دنبال توسعه‌ست بدون کمک خارجی


از دو تا چیز بدش می‌آد یکی قدرت خارجی و یکی هم کمونیسم حالا اینو گفتم تقریبا هر وقت گزارش‌ها رو می‌بینیم با بهانه و بی‌بهانه با مناسبت و بی‌مناسبت


یه اشاره‌ای هم به کمونیسم به شوروی به اینا حتما می‌کنن این یک یادآوریه که قرن بیستم بدون این‌که درباره شوروی صحبت بکنه واقعا هیچ گزارشی رو انگار هیچ گزارش مهم بین‌المللی رو حداقل درباره ایران نمی‌بست تایم


درست و غلطش رو کار نداریم ولی واقعا یه جاهایی اصلا مناسبتی نداره ولی به هر حال یه پاراگراف درباره اونم می‌آرن این خلاصه تصویر اوله از رضاشاه تصویر دوم سه سال بعد دوباره یه مقاله‌ای درباره ایران می‌نویسه


درباره رضاشاه این بار رضاشاه روی جلده به مناسبت دوازدهمین سالگرد تاج‌گذاری با لباس نظامی و مدال‌های روی سینه و لبخندی به لب پشت سرش هم شیر آپادانای شوش


کلا یادآوری هخامنشیان و ایران باستان انگار می‌خواد امتداد حکومت باستانی رو نشون بده در رضاشاه بگه ما یه همچین پیشینه‌ای داشتیم پشت‌مون به این‌ها گرمه


اشاره می‌کنه که رضاشاه چقدر حساسه که مثلا به جای ایران کسی پرشیا نگه چون این اسم رو الان دیگه می‌خوان که جا بندازن اسم جدید رو جا بندازن توی همه اسناد و مکاتبات رسمی Your Majesty نگن


Your Imperial Majesty بگن می‌گه که رضاشاه خودش رو داریوش قرن بیستم می‌دونه شاهیه که ایران رو از تسلط انگلیس‌ها درآورده و حالا دیگه اینطوری نیست که فقط British Airways باشه که از ایران و اروپا پرواز داشته باشه


قراردادهای مهندسی با ایتالیا و آمریکا داره یه خرده درباره این چیزا صحبت می‌کنه یه مقدار هم درباره مدل حکومتش حرف می‌زنه به این‌که آدم‌های صاحب‌نام مرگ‌های مشکوک دارن


به این‌که رضاشاه خودش تقریبا بی‌سواده وقتی که به قدرت رسیده به این‌که همه چیز با نظر مستقیم خودش انجام می‌شه یه مثالی می‌زنه می‌گه که خیلی هم نمی‌دونه اطلاعات درست و دقیقی نداره


تصمیماتش بر اساس اطلاعات نیست ولی کسی هم چیزی نمی‌تونه بگه می‌گه مثلا از یک خیابونی داشته رد می‌شده دیده خیابونه تاریکه گفته اینجا خیلی تاریکه لامپ‌های قوی‌تر بزنین و کسی هم جرات نداشته که نه بیاره تو کار


رفتن لامپ‌های قوی‌تر زدن و واقعا هم حالا خیابونه روشن‌تر شده ولی نتیجه‌ش این شده که بقیه تهران رفته تو تاریکی ولی اینطوری تصمیم می‌گیره و اینطوری اجرا می‌کنه از طرح‌های توسعه‌ای به راه‌آهن اشاره می‌کنه


به این‌که سه برابر درآمد سالانه ایران هزینه این پروژه‌ست ۱۶۰ میلیون دلار و هیچ قسمتش رو هم به هیچ کشور خارجی نخواستن واگذار کنن و مسیر عجیبی هم داره می‌ره از مناطقی از ناکجا آباد به قفقاز می‌ره


و همه شهرای مهم، رضاشاه داره از اون مسیر می‌ره خط‌آهن خارج از مرز ایران قرار نیست وصل بشه خیلی هم هزینه داره و هزینه‌ش هم قراره یه بخشیش از صادرات بیارن مرزها رو تثبیت می‌کنن


ایران یه توافق‌نامه‌ای با ترکیه امضا کرده یه بخش ناهمواریه در نتیجه می‌گیم کشور رو قحطی گرفته فقر گرفته از تهران مخصوصا دور بشی یه خرده بری به سمت غرب و جنوب غربی می‌گه آدمایی رو می‌بینی که چشاشون زده از گرسنگی بیرون


یه لایه پوست روی استخون‌شون مونده جون ندارن مگس‌ها رو از خودشون بپرونن یه تصویر اینطوری می‌ده از توی جامعه از لایه‌های درونی جامعه که وضعش اینطوریه و بعد یه تصویری می‌ده از بیرون جامعه که آره


رژه رضاشاهه در کنار ارتشی که حالا یونیفرم تروتمیز تنشه در کشوری که تا چند وقت پیش ارتش یکپارچه لباس متحدالشکلی نداشته از آرزوها و آرمان‌های چند دهه‌ایش بوده


الان خیلی مرتب وایستاده مردمی که دارن در مسیر پرچم تکون می‌دن و از این صحبت‌ها بعد هم می‌گه چند وقت پیش به شاه پیشنهاد دادن که آقا شما ممکنه که حالا خودروی ضد گلوله لازمت بشه با این وضعیتی که در جامعه هست


و خیلی بهش برخورده که نه این چه حرفیه ما محبوب قلوب مردم هستیم و از این داستانا یک یادآوری بکنم بیشتر چیزایی که تو این ویدیو ما داریم می‌گیم تحقیق ما نیست


نظر ما هم نیست اینا رو داریم به نقل از مجله تایم تعریف می‌کنیم خیلی چیزای دیگه هم هر کدوم از این گزارش‌ها می‌گه ما خیلی خیلی داریم خلاصه‌ش رو یعنی خلاصه هم نه واقعا خلاصه نمی‌کنیم هیچ‌کدومش رو


داریم یه تیکه‌هایی از هر کدومش رو می‌گیم روایت ما از تاریخ این نیست ما روایت‌مون رو تو ویدیوهای دیگه خودمون دادیم از این به بعد هم خواهیم داد این ویدیو کارکردش یه چیز دیگه‌ست مرور گزارش‌های مجله تایمه


یک مجله آمریکایی همه غربی‌ها اینطوری نمی‌گفتن همه آمریکایی‌ها هم اینطوری نمی‌گفتن حتی همه گزارشه اینا رو نمی‌گه حالا اینا شاید هم تاکیدش لازم نباشه ولی حالا دیگه بگیم دیگه


بریم سراغ آخرین باری که رضاشاه می‌ره روی جلد تایم همچنان با لباس نظامی ولی دیگه این بار بدون مدال و آویز و نشان و این‌ها یک شنل نظامی ساده‌ای روی دوششه


لبخندی هم نداره دیگه جایی هم برای خنده نیست ایران اشغال شده رضاشاه که ۲۰ سال سعی کرده تعادل بین روسیه و بریتانیا رو برقرار بکنه اینجاش رو نخونده بود که اینا دوباره با هم متحد بشن


می‌گه اتحاد اینا منفی در منفی نهایتا برای خودشون مثبت شد و برای ایران نتیجه‌ش اشغال و ویرانی و خرابی و پایان سلطنت رضاشاه بعد وارد دوران محمدرضاشاه می‌شیم


در دوران محمدرضاشاه مجموعا هفت بار ایران می‌شه سوژه روی جلد تایم بیشترش با عکس خود شاهه دوبار با عکس مصدقه یه بار هم بدون عکس آدم خاصی توی اینا هم باز یه روندی رو می‌شه دید


دفعه اولی که شاه می‌آد شاه جوونه کت‌وشلوار تنشه کنارش پرچم ایرانه و دکل و لوله نفت و کاروانی از ماشین‌های نظامی روی جلد هم نوشته His Powerful friends are thirsty for his oil


دوستان قدرتمندش تشنه‌ی نفتشن المان‌ها هم خیلی واضحه دیگه جوانی و نامطمئنی شاه نفت و کشوری که در اشغاله جنگ تموم می‌شه شوروی ولی زده زیر قرار


از خاک ایران نمی‌ره بیرون به قول وزیر خارج روسیه هر وقت بریتانیا در سختی باشه روسیه به ایران حمله می‌کنه چون بریتانیا حاضره برای منافع اروپاییش منافع آسیایی رو قربانی کنه و الان هم همین شده روسیه آمده آذربایجان رو اشغال کرده


و صداش هم در محافل بین‌المللی به جایی نمی‌رسه بی‌تجربگی و نپختگی شاه رو وقتی که می‌خواد توضیح بده اشاره هم می‌کنه که آره در یک محیط استبدادی تحت تاثیر پدرش بزرگ شده


و این باعث شده شخصیتش اینطور باشه شرایط خانوادگی رو می‌گه زندگی شخصی رو می‌گه که آشفته‌ست ازدواجش با فوزیه اینطوری شده و دارن جدا می‌شن این چالش‌های زندگی شخصی هم روی توانش بر اداره امور مملکت اثر گذاشته


تصویری که داره می‌ده می‌بینید تصویر ضعیفیه هم از ایران هم از شاه و هم از موقعیت شاه که متزلزله و آینده‌ش مثلا مبهمه خودش هم به نظر می‌رسه که نقش چندانی ممکنه توش نداشته باشه


تکلیفش پشت میز مذاکره قدرت‌های بزرگ تعیین بشه نمونه‌ش هم همین ماجرای آذربایجان که نهایتا هم از جمله با دخالت و تهدید آمریکا شوروی عقب‌نشینی می‌کنه و می‌ره کنار


نیروهاش رو از آذربایجان خارج می‌کنه دفعه بعدی که در دوران حکومت شاه سوژه ایرانه عکس شاه رو جلد نیست مصدق می‌ره روی جلد درویشی با کت‌وشلوار خط‌دار


مرداد ۱۳۳۰ ئه مصدق هست دکل نفتی هم هست نفت ملی شده می‌خواد چهره جدید ایران رو که شاه نیست معرفی کنه به مخاطب جزو اولین مواجهه‌های مخاطب آمریکاییه


اتاق آشفته‌ش بالای مجلس و اینا شروع می‌کنه بعد از اراده استوار و پولادینش می‌گه از این می‌گه که این سیاست‌مداریه که شبیه بهش رو غربیا کمتر دیدن در ایران


ولی اخلاق‌های درویش‌مسلکی انگار داره پشت رفتارها و نگرشش شناخت‌شون به نظر می‌رسه شناخت عجیبیه شناخت کاملی نیست شناخت دقیقی نیست و نشون می‌ده که مثلا زمینه‌های لازم


برای شناختش رو هم به نظر می‌رسه ندارن نه در مورد مصدق دارن نه در مورد خیلی شخصیت‌های دیگه توی گزارش‌هایی که حالا می‌خونیم ما تو همه جزئیاتش نمی‌تونیم بریم ولی خیلی واضحه واقعا که شناخت چقدر ناقصه ایران رو به عنوان همسایه شوروی معرفی می‌کنه


یه جایی که مهمه برای مهار کمونیسم خیلی مهمه واقعا دیگه ما هم که داریم مرور می‌کنیم تاریخ رو حواس‌مون باشه که مثلا وقتی داستان نفت ایران رو نگاه می‌کنیم ایران نفتش در چه شرایطی ملی شد


اروپای غربی هنوز در دوره بازسازی بعد از جنگه و نفت لازم داره یعنی بازسازی دنیا به نفت ایران نیاز داره هر اختلالی در عرضه نفت عواقب اقتصادی سنگینی ممکنه برای غرب داشته باشه


ضمن این‌که حالا مسئله شوروی هم هست آمریکا سعی می‌کنه که ظاهرا حداقل مخالفتی نکنه با حق ایران برای ملی کردن نفت همراهی هم بکنه ولی از اینم یه خرده‌ای می‌ترسن که مصدق سازش‌ناپذیره


می‌گن که آره سیاست آمریکا اولش دست‌کم در ظاهر این بود که میانجی‌گری و اینا داشته باشه مصدق که نخست‌وزیر شد سفیر آمریکا چند روز هیچ موضعی نگرفت انتظار افکار عمومی ایران این بود که


آمریکا حمایت کنه پشتیبانی کنه اونطوری که در جریان آذربایجان کرده بود و انگار که اینا توجهی نداشتن که اون موقع طرف مقابل ایران شوروی بود و الان طرف مقابل ایران انگلیسه


در واقع به نظر می‌رسه حرفی که داره می‌زنه اینه که هر دو موضوع رو باید با عینک جنگ سرد دید که بتونی دلیل تصمیم‌های آمریکا رو بفهمی در آذربایجان از ایران حمایت می‌کنه به‌خاطر این‌که در راستای استراتژی آمریکاست در جنگ سرد


در جنبش نفت حمایت نمی‌کنه به‌خاطر این‌که در چارچوب جنگ سرد این وضعیت رو ریسکی می‌بینه و فکر می‌کنه که این شرایط بیشترین سود رو از این موقعیت و این شرایط شوروی خواهد برد و کمونیست‌ها در ایران خواهند بود


یک مقاله بلندی که معرفیش بکنه اهمیت کاری که کرده رو و باز دوباره ریسک‌ها و احتمالات آینده‌ی این مسیری که داره می‌ره رو نشون بده هم برای ایران و حالا هم برای منطقه


توی تصویر هم مشت‌های گره کرده رو نشون می‌ده که هم کنار دکل‌های نفتی ایرانن هم کنار کانال سوئز روی تصویر هم نوشته He oiled the wheels of chaos چرخ‌های آشوب رو روغن‌کاری می‌کنه


یا روغن‌کاری کرده حالا با Oil هم داره بازی می‌کنه اینجا دیگه و توی این مقاله یه حرف خیلی جالبی که می‌زنه که از خیلی نظرها معنی داره می‌گه که مصدق جرج واشنگتن ایرانه من الان می‌فهمم که این یعنی چی دیگه


یه ویدیو مفصل درباره جرج واشنگتن درست کردیم معنی این حرف برای آمریکایی‌ها خیلی واضحه که یه کسی بگی جرج واشنگتنه و برای انگلیسی‌ها هم خیلی واضحه همین تشبیه صدای نشریات بریتانیایی رو هم در می‌آره


هر دوشون با قدرت خارجی مبارزه می‌کنن هر دو اراده قوی داشتن به عدالت ایمان داشتن مصدق رو داره آزادی‌خواهی معرفی می‌کنه که می‌خواد استعمارگر رو از کشور بیرون کنه


ولی خیلی واضحه که مصدق با کمونیست‌ها مرزکشی داره و توی این جریان آزادی‌خواهی و استقلالی که مصدق راه انداخته و رهبری داره می‌کنه کمونیست‌ها شروع‌کننده نیستن کمونیست‌ها ممکنه بهره‌بردارانش باشن


سوءاستفاده کنن ازش ولی شروع‌کننده‌ش نیستن و یه حرف جالب و مهم دیگری هم که می‌زنه اینه که می‌گه غرب توان اخلاقی این لازم رو نداره که بخواد از نیروی نظامی استفاده کنه جلوی این حرکت


حرکتی که رهبرش سیاست‌مدار گریان و رنجور یک کشور بی‌دفاع و درمانده‌ایه این رو نمی‌شه سرکوب نظامیش کرد می‌گه وقتی مردم در خاورمیانه در مصر از ما بپرسن


از ما غربی‌ها بپرسن که شما کی هستین؟ اصلا اینجا چیکار دارین می‌کنین؟ ما حرفی نداریم بزنیم به تته‌پته می‌افتیم این معنیش اینه که ما به لحاظ اخلاقی نمی‌تونیم حضورمون رو توجیه کنیم یا اقدامی بکنیم و این‌ها به نظرم این گزارشه توی همه اینایی که معرفی کردیم


این یکی از اونایی بود که خیلی حرف‌های جالبی توش داشت حتی بعد از چند دهه هم به نظرم خیلی جالب بود یه اشاره‌ای هم می‌کنه به کسای دیگری که نامزد چهره سال بودن می‌گه مصدق در رقابت با مک‌آرتور


و جان فاستر دالس، وزیر خارجه آیزنهاور و چرچیل و ترومن و خود آیزنهاور چهره سال تایمز شد و توضیح می‌ده هر کدوم اینایی که مثلا تا وسط سال و اینا به نظر می‌رسید بتونن بشن چی شد تو پایان سال انتخاب نشدن


و به نظر من جالبه چون دالس، چرچیل، ترومن، آیزنهاور همه اینا در ادامه داستان ایران و نفت و مصدق و اینا نقش‌های خیلی مهم بازی می‌کنن مک‌آرتور هم که نقشی بازی نمی‌کنه آدمی بوده که می‌دونیم دیگه زمان جنگ


هم‌رده آیزنهاوره در صحنه شرقی و خیلی فکر نمی‌کنم واقعا ربطی به ایران داشته باشه ولی پسرش بعدا زمان نیکسون سفیر آمریکا در ایران می‌شه خلاصه همه اینایی که رقیب هستن در شخصیت سال شدن


اینا هم داستان‌شون یه جاهای جالب و مهمی  گره به داستان ایران می‌خوره دیگه کی می‌شه که ایران بیاد رو جلد؟ نه سال طول می‌کشه تا دوباره ایران بشه سوژه جلد تایم و تو این ۹ سال خیلی اتفاق‌ها می‌افته


دیگه اون دعوای مصدق و جنبش نفت و اینا همه تمام می‌شه الان رسیدیم اصلا آخرای دوره آیزنهاور و نیکسون یه سالی مونده که کندی بخواد بیاد نه مصدقی هست نه اساسا دیگه شاه اجازه داده که


فضایی درست بشه که شخصیت دیگری بخواد توش بزرگ بشه مصدقی از توش در بیاد تصویری که این مقاله از شاه می‌ده تصویر یک اصلاحگر نظامیه که البته سلطنتش در معرض تهدید جدیه


۱۰ سال نشده هنوز از ۲۸ مرداد ولی می‌گه هنوز داره با تکیه بر نیروی نظامی شرایط و قدرتش رو حفظ می‌کنه مخالفین سرکوبن حلقه اطرافیان رو خیلی تنگ کرده


کنترلش روی انتخابات خیلی زیاده که کسی بالا نیاد که بخواد مثل مصدق تهدیدی بشه دولت اقبال رفته آخرش سراغ دستکاری و تقلب زیاد در انتخابات و اینا


مقاله وقتی داره در می‌آد می‌گه اعتراضات به انتخابات مجلس بیستم تازه آروم شده شاه دیگه نخست‌وزیر رو برش داشته شریف امامی به جاش آمده دوره‌ایه که حالا همچنان داره شاه تلاش می‌کنه با سیاست‌مدارای قدیمی کار رو در بیاره


تصویر سلطنت متزلزلی رو می‌ده که نارضایتی عمومی فساد، تقلب انتخاباتی چیزایی مثل این تهدیدش می‌کنن یه اشاره‌ای هم به آخوندهای معترض داره


تا قدرت‌های خارجی نخوان اتفاقی در ایران نمی‌افته اصلا هیچ اتفاقی در ایران نمی‌افته مگر این‌که قدرت‌های خارجی بخوان و طبق معمول همه گزارش‌های زمان جنگ سرد یه اشاره‌ای هم به این می‌کنه که بله شوروی هم از اون طرف فعالیت‌های تبلیغاتیش رو


علیه شاه شروع کرده خلاصه یه یادآوری هم به داستان جنگ سرد و موقعیت ایران در کنار شوروی می‌کنه باز بیایم جلوتر باز دوباره بیش از یک دهه طول می‌کشه که ایران دوباره بشه سوژه روی جلد تایم


و راستش اینه که تو همین مروره من دیدم که احتمالا سوژه نشدن نشونه بهتر بودن اوضاع و ثبات اوضاعه تمام دوره کندی و جانسون که حالا دیگه تو آمریکا بحران موشکی کوبائه و


ترور کندیه و ویتنامه و جنبش حقوق مدنی و اینا از ایران سوژه خبری بحرانی و نگران‌کننده‌ای نیست انگار و الان که شاه می‌ره روی جلد امپراتور نفته


و مقاله داره درباره نگرانی‌هایی صحبت می‌کنه سایه خداست و ایران هم کم‌کم تهدیدی شده برای غرب تو این ۱۴ سال بین این دو تا گزارش خیلی چیزا عوض شده کندی آمده رفته


ولی ناکافی و نامتناسب از نظر توسعه سیاسی حالا دوستش نیکسون با رسوایی تاریخی و بدنامی شدید از قدرت کنار رفته فساد و دروغ و لاپوشونی و همه چی


فورد شده رئیس‌جمهور خاورمیانه جنگ شده بوده در واقع از زمان نیکسون قیمت نفت از بشکه‌ای ۳ دلار شده ۱۲ دلار بحران نفتی درست شده مقاله بعد از همه اینا نوشته شد شاه رو خیلی مقتدر نشون می‌ده


با یک لباس تشریفاتی یقه‌های طلاکاری و اینا نگاه کنی مقایسه کنی با اون تصویر جوونی که سال‌ها پیش از شاه با کت‌وشلوار نشون داده بود تفاوت خب خیلی بارزه دیگه


می‌گه که تغییر قیمت نفت شرایط رو در ایران عوض کرده شاهی که قبلا غرب خیلی جدیش نمی‌گرفت الان امپراتور نفت شده با احترام بهش نگاه می‌کنن بعد از اون تصویر لرزانی که قبلا داده بود


الان می‌گه که چه به عنوان یه فرصت‌طلب و شرور ببینیمش که برای بخشی از دنیای غرب اینطور بود چه به عنوان قهرمان ملی ببینیمش که برای بخشی اینطور دیده می‌شد مهم اینه که نادیده نمی‌شه گرفتش


یک مروری از پروژه یک دهه‌ای توسعه می‌ده که آره کشوری رو که بخش بزرگی از جمعیتش هنوز یکجانشین نیستن دارن به سبک هزار سال پیش زندگی می‌کنن دارن تبدیل می‌کنن به یک ابرقدرت منطقه‌ای


با صنعتی شدن، با انقلاب سفید بعدش با درآمدهای نفتی تولید روزانه ۶/۱ میلیون بشکه نفت پشت سر عربستان تمام درآمدش هم می‌ره تو شرکت ملی نفتی که


اداره‌ش با خود شاهه و این خیلی بهش قدرت می‌ده درآمد نفت رو می‌گه سال قبل ۵ میلیارد دلار بوده الان ۲۳ میلیارد دلاره و بعد صحبت اینه که حالا همین درآمد چطوری برنامه پنج ساله توسعه ایران رو تغییر می‌ده


بیزینسمن‌هایی در تهران می‌گه که روزی ۵۰ هزار دلار دارن در می‌آرن با هواپیمای اختصاصی می‌رن اروپا می‌رن اونجا فیلمایی رو می‌بینن که در ایران ممنوعه و برمی‌گردن تاجرای اصفهانی که می‌گه عادت داشتن همیشه


با ایرانی‌ها معامله کنن الان دارن با روس و آمریکایی معامله می‌کنن ولی می‌گه که این ۱۰ درصد جمعیته که ۴۰ درصد ثروت رو بهش دسترسی داره یعنی همه اینا تصویر ۱۰ درصد جامعه‌ست


و ۳۰ درصد پایین جامعه کلا ۸ درصد ثروت رو فقط داره و می‌گه جامعه ۴۰ درصدش بی‌سوادن تورم ۲۰ درصده از تنوع پوشش زن‌ها می‌گه از تنوع ماشین توی خیابون‌های تهران می‌گه


که اینطوری با این وضعیت خیلی بعیده که ایران بره سراغ حمل‌ونقل عمومی رو گسترش دادن و از این می‌گه که این یک جامعه چندتیکه و ناهمگونه که الان یک چیز فقط نگه‌ش داشته کنار هم


و اونم شاهه چسبش شاهه این به نظر من جالبه به‌خاطر این‌که یه چیزی که مقاله نمی‌گه به‌خاطر این‌که نمی‌دونه که بگه همون‌طور که کس دیگری هم یا تقریبا هیچ‌کس دیگری هم نمی‌دونه احتمالا


اینه که این شاهی که می‌گه چسب این جامعه چندپاره‌ست بیماره چند ماه قبل از این مقاله شاه فهمیده که سرطان خون داره هر چند به کسی نمی‌گه به ملکه نایب‌السلطنه هم در واقع نمی‌گه به‌خاطر این‌که خیلی نگرانه


و نمی‌خواد کسی خبر بیماری رو بدونه و بفهمه ولی خب ما الان می‌دونیم که اون موقعی که داره می‌گه که این جامعه چندپاره‌ست و چسبش فقط شاهه شاه بیماره ولی درباره چندپاره بودن صحبت می‌کنه


درباره هزینه‌های فراوان داخلی صحبت می‌کنه درباره این‌که به جز اینا چقدر سرمایه‌گذاری خارجی داره می‌کنه در بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول کمک‌های بلاعوض به کشورای دیگه


سهام کشورهای بزرگ رو خریدن به دانشگاه کالیفرنیا برای تحقیقات در زمینه مهندسی نفت کمک هزینه دادن و خرید تسلیحات نظامی خرید بسیار زیاد و سنگین و گسترده تسهیلات نظامی


تو همین مقاله از هویدا نقل می‌کنه که ایران بله زخم خورده از قدرت‌های بزرگ در جنگ‌های جهانی اول و دوم ما دیدیم که پیمان‌های بین‌المللی و اینا اون زمانی که ما نیاز داریم به کمک ما نیامدن و نمی‌آن


برای همین راه بقای ما اینه که به وحدت ملی تکیه کنیم و خودمون قوی باشیم و از این صحبت‌ها و البته حالا اینا رو گفتم لحن گزارش همه‌ش نسبت به شاه منفی نیست از ویژن داشتن و بلندنظری شاه و


برنامه‌های بلندپروازانه و ایناش هم تعریف می‌کنه و می‌گه که هیچ کشور نفتی دیگری نه این ثروت و جمعیت رو داره و نه این امکانات رو داره که بتونه همچین رشد اقتصادی و اجتماعی رو تجربه بکنه


می‌گه که شاه هم رابطه با غرب رو منظم تنظیم کرده نگه داشته و هم رابطه با شرق با روسیه رو روسیه‌ای رو که بعد از جنگ دوم اومده بود آذربایجان رو گرفته بود الان به جایی رسیده که داره گاز می‌خره از ایران


اینم باز دوباره ما حالا به جز این چیزی که توی این مقاله می‌گه از جاهای دیگه هم می‌دونیم می‌دونیم که شاه خودش هم ترسی پیدا کرده بود که شاید ایران رو تحریم کنن به‌خاطر درگیری سر قیمت نفت ایران تحریم بشه گفته بود برن قند و شکر و


مثلا خزانه‌داری آمریکا برعکس پنتاگون نگاهش منفیه شاه رو مهره نامعتبری می‌دونن که لجاجتش و طمعش تهدیدیه برای ثبات اقتصاد جهانی حالا همه انقدر بدبین نیستن


ولی به هر حال کم‌کم دارن زیاد پیدا می‌شن در بدنه دولت آمریکا کسانی و گروه‌هایی که با شاه مشکلای جدی دارن بعضیا می‌گن نه خیلی خوبه مثل کسینجره می‌تونه همه رو نگه داره ببینی چطوری با اسرائیل می‌تونه بازی‌های مختلف بکنه مثلا


هم می‌گه اسرائیلی‌ها مازوخیستن هم از اون طرف باهاشون روابط تجاری داره کارشناسای اسرائیلی بیاره ایران برای طرح توسعه کشاورزی هم از اون طرف هواپیما بفرسته به درخواست شاه سعودی برای جنگ با اسرائیل


می‌تونه همه اینا رو موازنه بکنه و این حرفا ولی بعضیا هم واقعا می‌شه دید توی اسناد می‌شه دید توی خود حرفای شاه و نزدیکان شاه هم می‌شه دید توی همین دوره‌ست که شاه توی مصاحبه به خبرنگارا می‌گه که


هیچ کسی نمی‌تونه تصمیمی رو به ما دیکته کنه نمی‌تونه ما رو تهدید کنه ایران داره یک قدرت نظامی بزرگی می‌شه در دنیا و درست هم هست خیلی این خریدهای سنگین نظامی که داره می‌کنه


برای همسایه‌های ایران هم نگران‌کننده شده که آره این همه تسلیحات رو ایران برای چی می‌خواد و جواب شاه هم همیشه اینه که ایران برای شوروی ایران این مرز طولانی رو با شوروی داره لازم داره که آماده باشه


و البته در مقابل عراق هم باید آماده باشه دقت کنین ۶ سال قبل از حمله عراق به ایران ۵ سال قبل از انقلاب ایران انقلاب ۵۷ شاه داره می‌گه عراق تهدیدیه برای ما


و می‌خواد که به ایران حمله کنه شوروی عراق رو تجهیز کرده گزارش تایم از درگیری‌های لب مرز می‌گه و از این‌که شاه نقشی که برای ایران تعریف کرده برقراری امنیت مسیر انرژیه دیگه


۸۶ درصد نفتی که به جهان غیرکمونیستی می‌ره از اینجا رد می‌شه از تنگه هرمزی که هویدا می‌گه این شاهرگ ماست درباره این صحبت می‌کنه گزارش


از وضع داخلی می‌گه از ساواک می‌گه ساواک رو معرفی می‌کنه به عنوان سازمان مخوف پلیس مخفی ایران که همه چی بهش مربوطه همه چی بهش ربط داره آدما درخواست‌های شغلی‌شون تا ویزا گرفتن‌شون


مسئول دستگیری مخالفان شاهه و چپ‌ها و حداقل ۲۰۰ اعدامی که گزارش می‌کنه که تا اون موقع انجام شده از مشکلات ایران می‌گه در توسعه از کمبود منابع انسانی متخصص


و بروکراسی سنگین و فساد که اینا موانع بزرگ توسعه هستن یه مثالی می‌زنه برای این‌که بروکراسی پیچیده رو توضیح بده می‌گه یه بسته پستی هوایی شما می‌خوای فرودگاه تحویل بگیری


۱۳ تا امضا باید بگیری ۱۳ تا امضا باید بری از آدمای مختلف بگیری و این کاریه که ۳ ساعت طول می‌کشه یه میانبر هم داره که سه دقیقه‌ایه یه رشوه‌ای می‌دی همه این مسیر سه ساعته رو دور می‌زنی


در واقع با این مثال هم بروکراسیه رو نشون می‌ده هم فساده رو نشون می‌ده و چیز دیگری که برجسته می‌کنه کلا هم اصلا اولویت ندادن به توسعه سیاسیه این‌که توی ایران حزب واقعی نداریم می‌گه مردم می‌گن دو تا حزب داریم


یه حزبی که بله می‌گه به دستورات یه حزب دیگه‌ای که می‌گه البته یعنی کسی مخالفت خاصی خلاصه نمی‌تونه بکنه و از این می‌گه که نسل جوون از این وضعیت ناراضی‌ان ناراضی بودن‌شون رو حکومت به رسمیت نمی‌شناسه


شاه می‌گه از سر شکم‌سیری نقد می‌کنن هویدا می‌گه اینا مثل شخصیت‌های پرتقال کوکی‌ان و خلاصه سیستم معمولا مشغول حاشا کردن و به رسمیت نشناختن و ندیدن و این‌هاست


و اینم می‌گه باعث شده که خیلی از دانشجوها برن برای تحصیلات خارج از کشور و دیگه برنگردن می‌گه ایران ۲۲ هزار دانشجوی پزشکی داره در آمریکا که همه اینا باید برگردن


که مسئله کمبود پزشکی ایران برطرف بشه و برنمی‌گردن می‌گه یک طبقه متوسطی در جامعه درست شده جووناش عمدتا ناراضی و شاکی هستن و اون انقلاب سفیدی هم که شاه راه انداخته بود


اینطوری به نتیجه مطلوب نمی‌تونه برسه یک سری سوال خیلی جدی و جالب هم طرح می‌کنه که می‌گه بی‌پاسخ هستن ولی به نظر من الان خیلی سوالای جالبی می‌آن می‌گه خب الان سوال مهم اینه که اگه شاه بمیره چی می‌شه


شهبانو و ولیعهد ۱۴ ساله می‌تونن این پروژه‌های عظیم شاه رو ادامه بدن یا نه؟ یا سوال می‌کنه که این تقویت نظامی که شاه انجام داده این عامل بازدارنده‌ست؟


یا عامل تحریک‌کننده‌ست برای همسایه‌ها؟ یا از این می‌پرسه که اگر این انقلاب سفید محقق نشه پیشرفت اقتصادی بدون پیشرفت سیاسی بخواد ادامه پیدا بکنه ارتش وفادار می‌مونه به شاه یا نمی‌مونه؟


می‌گه هستن نسلی در ایران هنوز زنده هستن که یادشونه یک سربازی چطوری آمد و یه خاندان سلطنتی رو کنار زد الان با دید پس‌نگر تاریخی ما می‌دونیم چقدر اینا سوالای مهمی هستن


و اینا سوال‌هایی‌ان که شاه اون موقع دوست نداشت بشنوه می‌گفت البته که ارتش وفاداره، چرا نباشه؟ این همه پیشرفت رو مگه نمی‌بینن که از همه دنیا بالاتر بوده روحیه شاه اینه دیگه اواسط دهه هفتاد روحیه شاه اینطوریه


در پاسخ هر نگرانی که حتی متحدین آمریکاییش می‌گن مقامات‌شون می‌گن رسانه‌ها می‌گن و اینا می‌گه نه اصلا شما برای چه نگرانین؟ این ماییم که نگران شماییم اینو از گزارش نمی‌گم


اینو از کتاب شاه میلانی یادمه از اونجا دارم می‌گم که می‌گفت نه ما که توپیم ما نگران شما هستیم حتی درمورد دموکراسی دیگه صحبت نمی‌کنه این دوره شاه قبل‌تر می‌گفت آره اگه شرایط مناسب باشه


هم نشان از بی‌خبری یا بی‌اعتنایی به خواست جامعه‌ست و هم این‌که خب اصلا کلا چه حرفیه دیگه این شماره تایم که در اومد با این گزارشه اسدالله علم می‌گه که رفتم پیش شاه


مثل رضاشاه و بیشتر از رضاشاه البته حساسه بسیار حساسه به چیزهایی که رسانه‌های غربی درباره‌ش می‌نویسن اینو حالا توی داستان زندگی و خاطرات کارگزاران و اینا هم می‌شه ردش رو دید


بیایم جلوتر برسیم به شش ماه قبل از انقلاب اواخر شهریور ۵۷ عکس شاه می‌آد روی جلد این بار دیگه خبری از امپراتوری نفت و اینا نیست نصف عکس شاهه با چهره‌ای مضطرب


بدون لباس نظامی عینک کائوچویی دسته‌کلفت به چشم و نصف پایین تصویر هم تظاهرکننده‌هایی که جلوی ماشین نظامی ایستادن و پرده بلند کردن و عکس آیت‌الله خمینی و حکومت اسلامی


جو ملتهب بعد ۲۵ سال دوباره نظامی‌ها تو خیابونای تهرانن حکومت نظامی گزارشه از ۱۷ شهریور می‌گه و میدون ژاله و سینما رکس و شریف امامی اومده کازینو بستن


یه سری احزاب رو اجازه فعالیت دادن ولی اینا جو ملتهب رو آروم نکرده و از این می‌گه که اپوزیسیون جلوی شاه خیلی متنوع هستن می‌گه توی اینا تحصیل‌کرده‌های غرب هستن


مذهبی‌های متعصب هستن کمونیست‌ها هستن تاجرهای بازار هستن همه چی اینا با هم فرق می‌کنه در یه چیز با هم مشترکن اونم احساس دیده نشدن احساس نادیده گرفته شدن


که خیلی جالبه در واقع اینو مقایسه کنی با اون گزارش چهار سال پیش این به وقع پیوستن همون حرف گزارش ۴ سال پیشه دیگه اونجا نشون می‌داد که اعتراض‌ها رو چطوری دارن نادیده می‌گیرن


حاشا می‌کنن وجود مخالف‌ها رو و اینجا داره تعریف می‌کنه که اون نادیده گرفته‌شده‌ها الان چیکار کردن اومدن تو خیابون ناامیدها از برنامه‌های اقتصادی شاه ناراضی‌ها از تورم از محرومیت از حقوق سیاسی


چطوری الان دارن اعتراض‌شون رو نشون می‌دن تصور شاه این بود که با پیشرفت و توسعه اقتصادی سریع و اینا اکثریت رو می‌شه راضی کرد و با سرکوب در کنترل نگه داشت ولی خب این روش جواب نداد


طبق معمول گزارش البته یه روزه ریزی هم از شوروی می‌خونه که بله در این شرایط آشفته ایران شوروی هم نگاهش تیزه نگاه آمریکا هم البته تیزه از دید شوروی هر کی دشمن شاه باشه خوبه


هر کی مقابل شاه باشه شوروی ازش استقبال می‌کنه و شاه هم از اون طرف بخش بزرگی از اعتراض‌ها رو دست شوروی می‌بینه می‌گه این آشوبگرا دارن از کمونیست‌ها دستور می‌گیرن و این‌ها


ولی گزارش می‌گه که نه مشکل از جای دیگریه اون چیزی که باعث آشوب امروز شده مشکلات داخلیه و می‌گه به صورت تاریخی در شرایطی که ایرانی‌ها نارضایتی عمیق و اینا دارن


می‌رن پشت سر ملاها می‌گه ریشه اعتراض‌ها ناراضی‌هاییه که انقلاب سفید درست کرده از آخوندهایی که هم ضرر مالی کردن هم اصلاحاتی که داشته انجام می‌شده


به مذاق‌شون خوش نمی‌آمده مثل حق رای و حقوق دیگه برای زن‌ها و این‌ها داستان ۱۵ خرداد رو می‌گه که خیزش همین مذهبی‌ها بود و سرکوب شد و رهبرشون تبعید شد به عراق


و می‌گه درسته که خودش الان عراقه ولی مقر مخالفان یه شهریه داخل ایران به نام قم که شهریه که الگوی ایران آرمانی آخوندهاست می‌گه از بزرگترین مراکز شیعه‌ست در جهان


در کنار نجف و شهریه که توش هیچ آنتن تلویزیونی نیست زن‌ها همه چادری‌ان سینما نداره کافه نداره، مشروب‌فروشی نداره زن‌ها تو خونه دارن فرش می‌بافن تو خیابونش هم فقط آخوند عمامه‌پوش می‌بینی


از آخوندها صحبت می‌کنه و شبکه ارتباطی گسترده و موثر غیر رسمی مذهبی‌ها از دانشگاهی‌ها در مکتب‌های فکری مختلف مارکسیست‌ها، مسلمون‌های دنبال تشکیل دولت اسلامی


و دانشجوهای ایرانی خارج از کشور که برآورد می‌کنه ۱۰۰ هزار نفر باشن ۳۷ هزارتاشون در آمریکا و انتقادشون هم به شاه از جمله به‌خاطر زندگی تجملاتیشه در شرایطی که جامعه فقیره


و امکانات بهداشتی محدوده و خیلی درباره توسعه نامتوازن صحبت می‌کنه اینم یه تمیه که دیدیم تقریبا از زمان رضاشاه که داشت گزارش می‌داد این خیلی وقتا تکرار شد


هنوز تو این گزارش دم انقلاب هم هست که آره تهران درسته که شهر پررونقیه ولی کمبود آب شدید داره درآمد نفتی ایران ۳ درصد کم شده تو این ۳ سال هزینه‌های مسکن رفته بالا


تورم رسیده به ۵۰ درصد و خیلی از مشکلاتی که قبلا به‌خاطر بالا بودن قیمت نفت مشخص نمی‌شده قایم می‌شده الان دیگه زده بیرون و نمایان شده


می‌گه یه آپارتمان دوخوابه معمولی وسط تهران اجاره‌ش ماهی ۱۰۰۰ دلاره ماشین ایرانی ۶۰۰۰ دلاری رو می‌گه یک سال باید ثبت‌نام کنن یک سال تو صف بمونن


مرسدس وارداتی رو می‌گه ۶۰ هزار دلار باید بخرن و می‌گه که توسعه نامتوازن بوده صدها هزار نفر از روستایی‌ها آمدن شهر زمین‌های کشاورزی رو رها کردن


چون در روستا آب لوله‌کشی نیست و فاضلاب نیست و برق نیست و بهداشت نیست و پزشک نیست می‌گه تو روستاها می‌گفتن بچه اول مال کلاغه از بس که مرگ‌ومیر نوزاد زیاد بود روستاییا خلاصه آمدن شهر


مواد غذایی رو دیگه کشاورزی نیست که تولید بکنه ۶۰ درصد مواد غذایی داره وارد می‌شه این داستان توسعه‌ای نامتوازن رو می‌گه و این روایت رو می‌ده که اینا به‌خاطر اینه که توسعه از روی نسخه‌های غربی بوده و بومی نبوده


اصلا عنوان گزارشش هم همینه سرزمین دوپاره شده شاه و هم خود نویسنده می‌گه هم از قول مثلا امیر طاهری می‌گه از قول آقای طاهری می‌گه که اون موقع سردبیر کیهانه می‌گه که آره این برنامه توسعه غربی، بانک‌های غربی


اسلحه‌های غربی، پلیس مخفی غربی، ساختمونای غربی اینا مشکلات ما رو نمی‌تونسته حل کنه ما باید بریم سراغ فرهنگ خودمون و با توجه به اون ببینیم چیو می‌شه از غرب آورد و با چی ادغام کرد و


از این حرفایی که حالا زیاد شنیدیم اون موقع شاید حالا حرف تازه‌ای بوده نمی‌دونم خلاصه پنج ماه مونده به سقوط حکومت پهلوی عملا ارزیابیش از مشکلات خیلی شبیه‌هه به حرفایی که


الان هم بعد از بیش از چهار دهه می‌شه خوند دیگه نظام بسته سیاسی و فساد و توسعه نامتوازن از قول هویدا به عنوان کسی که در دوره پرشتاب توسعه نخست‌وزیر ایران بوده


می‌گه که بله ما مسیر توسعه رو اشتباه رفتیم برای ما بزرگراه چهاربانده ساختن مهم‌تر بود از توجه به نهادهای سیاسی مشکل اصلی ما اقتصاد بود ما سیاست رو تابع اقتصاد دیدیم


با همین نگاه هم تونستیم ایران رو از مدار توسعه نیافتگی خارج کنیم حالا باید ببینیم که چطوری می‌تونیم وارد مدار کشورهای توسعه یافته بشیم گزارشه می‌گه الان دیگه وفادارترین آدم‌های شاه هم


رسیدن به اینجا که خب ممکنه سقوط کنه منتها خودش، گزارش انگار هنوز براش یه فرصتی می‌بینه اگر بتونه یک مقدار اختیاراتش رو بده انتخابات واقعی مجلس برگزار کنه


برگرده به سمت شاه مشروطه بودن و داستان‌های اینطوری ولی می‌گه اگر نکنه و بیفته اونی که انداختتش نه قدرت خارجیه نه ارتشه


نه این مخالفانشن اون نیروهای اجتماعی می‌ندازنش که در مسیر توسعه شاه نتونست نیازهاشون رو درست ببینه و درک کنه همین شماره حالا یه مصاحبه‌ای هم با شاه داره


که دیگه حالا ما سراغ اون نمی‌ریم ولی اونم اگر که ببینید به نظرم جالبه چند ماه بعد از این در دی ۵۷ آخرین شماره تایم می‌آد در زمان حکومت شاه


وقتی می‌آد که فرداش دیگه شاه برای همیشه از ایران می‌ره تا اون موقع همیشه تصویر چهره‌های سیاسی دوران پهلوی روی جلد بود الان ولی شرایط یه طوریه که معلوم نیست آدمایی که سمت رسمی دارن قدرت رو دارن یا ندارن


می‌فهمه مجله که ندارن پس طرح روی جلد هم یه همچین چیزی رو باید نشون بده منتهای این شمارهه نه که در دل انقلابه عکس هیچ کسی روش نیست به جاش تمرکزش روی ایرانه و بحرانی که می‌خواد بگه فراتر از مرزهای ایران


در سراسر منطقه ممکنه به وجود بیاد عنوان روی جلد هم هست هلال بحران یا هلال بحرانی یه اشاره نیمه صریحی به هلال حاصلخیز که اینجا گهواره تمدن بوده زمانی و حالا شده هلال بحران‌خیز


به جز این هلاله طبعا توی تصویر حالا طبعا که می‌گم یعنی همون‌طوری که همیشه بود تصویر این خرس روسیه هم هست که حاضر و آماده حمله‌ست در دنیای جنگ سرد هر چیزی رو که می‌بینن یه نگاه هم به اینه که خب روسیه کجاست


شوروی کجاست به منطقه به این هلال از هند تا مصر نگاه می‌کنه که هر کدوم از این کشورها در جنگ سرد توی موازنه روسیه آمریکا کجا هستن همه رو می‌گه بی‌ثباتن از پاکستان، افغانستان، عربستان


مصری که می‌گه کشور همیشه بیمار خاورمیانه‌ست یه چیزاییش شبیه ایرانه از نظر شکاف طبقاتی و نابرابری اجتماعی و فقر و این‌ها از این‌که یک طبقه کوچکی ثروتمندی


در برابر یک جمعیت گسترده فقیری هستن و اینا و می‌گه که البته مصر تغییر فرمون داده از سمت شوروی فرمون رو زمان سادات چرخونده سمت غرب یمن جنوبی رو می‌گه که نزدیک شورویه


نزدیک به شوروی شده شوروی اینطوری دسترسی به دریای سرخ پیدا کرده عراق رو می‌گه اونم یه شباهت‌هایی داره روایتی که ازش می‌ده با ایران طرح توسعه بلندپروازانه‌ای داره با تکیه بر درآمدهای نفتی البته


داخلی نظم دارن با سرکوب و کنترل پلیسی خارجی سیاستش عملگرایانه‌ست با شوروی دوستانه‌ست با آمریکا رابطه‌ش برقراره با ایران توافق کرده سر اروند


امتیاز داده از اون‌ور تونسته حمایت شاه رو از پشت کردها برداره اونا رو کنترل کنه ولی کلا تصویری که می‌ده اینه که اینا همه بی‌ثباتن اینجایی که کارتر چند ماه پیش گفته بود ایران اینجا جزیره ثباته


حالا این جزیره هم درگیر بی‌ثباتی شده و می‌گه که حالا آمریکا تلاش می‌کنه هر قدرتی که بیاد ایران بتونه باهاش کار کنه که جایگاهش رو در منطقه از دست نده سه هفته بعد دوباره ایران می‌آد روی جلد تایم


این بار با یک چهره جدید ایران و حالا بازی قدرت آیت‌الله خمینی احتمالا از اولین دفعه‌هاییه که مخاطب آمریکایی داره دیگه رو جلد و اینا با این کلمه آیت‌الله آشنا می‌شه


تصویره هم خیلی گل درشت داره می‌گه که شاه رفته رهبر جدید داره با اخمای تو هم می‌آد اون تصویر سیاه سفید خودش رو پاره کرده رنگی داره از اون تو می‌آد بیرون یه چهره دور نیست یک رهبر در تبعید نیست


حالا در مرکز قدرته جالب هم هست اون گوشه بالا گوشواره راست جلد عکس دنگ شیائوپینگ هم هست که اون موقع احتمالا معلوم نیست چیکار داره می‌کنه یعنی نتیجه کارش چقدر بزرگه ولی الان می‌دونیم که


سنگ بنای این چین امروز رو داره می‌گذاره دیگه مقاله‌هه ۲۳ بهمن ۵۷ داره منتشر می‌شه درباره اینکه تبعید بوده و از تبعید برگشته آیت‌الله خمینی و کشور رو داره حکومت دینی می‌کنه و


مخالف‌های شاه رو که خیلی متکثر بودن اینا رو جمع کرده و متحد کرده حالا باید دید چطوری اینا رو نگه می‌داره و دو تا چالش جلوش رو چیکار می‌کنه باهاش یکی مدیریت ارتش و یکی هم ایجاد دولت کارآمد


و می‌گه که آمریکا نگرانه که نفوذش رو در ایران از دست بده یک کارایی رفته کرده که مثلا جلوی تقویت انقلابیون رو بگیره اونا هم نتیجه عکس داده از بختیار حمایت کرده که خب نتیجه‌ش بیشتر به ضرر آمریکا شده


هایزر اومده ایران که رابط ارتش آمریکا باشه دولت آمریکا باشه و ارتش ایران که مثلا ارتش کودتا نکنه ولی انقلابیون ایران این رو بیشتر تلاش آمریکا دیدن برای دخالت در امور داخلی ایران


یعنی کلا می‌گه که درک دو طرف از کارایی که دارن می‌کنن هم کاملا متفاوته دیگه چی می‌گه؟ دیگه یه خرده می‌گه که آمریکا نگران این سلاح‌هاییه که الان ایران داره این همه اسلحه‌ای که شاه خریده بیفته دست شوروی


برای همین یه برنامه‌هایی داره که اینا رو ببره مثلا به جای امنی ببره عربستان یا از بین ببره اینم باز دوباره رابطه انقلابیون رو با آمریکا خراب می‌کنه ولی آمریکا سعی می‌کنه با یه سری از نیروهای انقلابی ارتباط بگیره


بعضی از انقلابیون ایران هم سودمند می‌بینن این رو مثل بازرگان ولی اینقدری هیجانات ضد آمریکایی زیاده که خب همه می‌دونن باید محتاط باشن و اینا آخرش هم که می‌دونیم چی شد دیگه


همه نیروهایی که اینطوری فکر می‌کردن یکی پس از دیگری حذف شدن و حکومت انقلابی جدید هم به سرعت و شدت ضد آمریکایی شد چند هفته بعد دوباره ایران می‌ره روی جلد


بازم شخصیت برجسته سیاسی نیست عکس مرد جوانیه کلاشینکف روسی به دست و پشت سرش آتشی که برپا شده رو داره نگاه می‌کنه رو پرچم آمریکا انگار داره راه می‌ره تو چهره‌ش یه نگرانی هست


یه مصمم بودن هم هست ولی داستان داره داستان ناآرامی می‌گه ایران Anarchy and Exodus آنارشیسم و خروج حالا البته اکسدوس اصطلاح کتاب مقدسیه دیگه


اشاره به خروج بنی اسرائیل از سرزمین مصر داره یه رفرسنی داره می‌ده به کلماتی که برای مخاطب آشناست هم آنارشیسم هم اکسدوس، خروج اینا کلمه‌هایی‌ان که خیلی سریع خیلی قدرتمند


و در واقع یک تعادلی هست دیگه یک تعادل شکننده‌ای هست بین هزینه فایده خشونت این تعادله اگه به هم بخوره دیگه می‌گن خشونت مثلا به صرفه نیست دوستانه بودن استراتژی بهتری می‌شه و موفق‌تری می‌شه


این ولی قصه شامپانزه‌هاست بونوبوها چی؟ ساختار اجتماعی بونوبوها رو وقتی بررسی کردن دیدن که اینجا بالاترین جایگاه اجتماعی مال بچه‌هاست یعنی بچه بونوبو وقتی نزدیک غذا می‌شه


نرای دیگه همه می‌زنن کنار یکی اگه بچه‌ای رو اذیت کنه مخصوصا اگر یک مزاحم نری بیاد بچه‌ای رو اذیت کنه همه می‌آن تنبیه‌ش می‌کنن نرهاشون برای این‌که نظر ماده رو جلب کنن


از نظر زیست‌شناختی از نظر تکاملی بزرگترین سرمایه جانور بچه‌شه مخصوصا برای ماده که ظرفیت باروریش کمتر هم هست برای همین بچه یه سرمایه‌گذاری سنگینه


خیلی براش مهمه که آسیبی به اون نرسه اون وقت شامپانزه‌ها خیلی معلومه که کی ماده‌هه آماده بارور شدنه واسه همین وقتی که یه بچه‌ای به دنیا می‌آد نرها می‌دونن بچه مال کیه اما تو بونوبوها اینطوری نیست


بونوبوی ماده مثل انسان ماده دوره باروریش نشانه بیرونی نداره معلوم نیست ماده کی آماده بارورشدنه هر ماده‌ای هم با چند تا نر جفت‌گیری می‌کنه


چندین بار هم این کار رو می‌کنه برای همین هیچ‌وقت معلوم نیست کدوم نره پدر بچه‌ست نتیجه‌ش می‌شه چی؟ نتیجه‌ش می‌شه این‌که دیگه نمی‌شه نشست حساب کرد که کی باید مواظب کی باشه


اونجایی که بونوبوها زندگی می‌کنن جنوب منطقه رود کنگو منابع غذایی پایدارتر بودن قابل پیش‌بینی‌تر بودن میوه بیشتره، گیاه‌های خوراکی بیشتره بعد بونوبوها لازم نبوده سر غذا با گوریل‌ها بیان رقابت کنن


چون از این گونه رقیب اونجا خبری نیست در نتیجه بونوبوی ماده فارغ از این‌که جایگاه اجتماعیش چیه می‌تونه غذای خودش رو تامین کنه برخلاف شامپانزه ماده


این لازم نیست که برای این‌که غذا گیرش بیاد بره زیر بار خشونت نر شامپانزه ماده هم باید خشونت نر رو بکشه هم باید با هم رقابت کنن اینا خلاصه تفاوت‌هاییه که تفاوت محلیه، تفاوت غذاییه این‌ها


باعث شده که استراتژی همکاری بشه یک گزینه مفید و یک گزینه قابل اجرا و یک گزینه‌ای که بتونن خیلی ازش جواب بگیرن درباره چی داریم حرف می‌زنیم؟


به چی داریم فکر می‌کنیم؟ به خوداهلی‌سازی یادمون هم هست که گرگ‌ها برای این‌که بیان از منابع غذایی کنار آدما بخورن استفاده کنن دوستانه‌تر کرده بودن خودشون رو


این شده بود براشون یک فشار انتخابی و خودشون خودشون رو اهلی کردن یه گروهی از گرگ‌ها و شدن سگ‌ها و بعد دیدیم که این باعث یک تغییرات رفتاری و تغییرات ظاهری


باید از نظر فیزیولوژیک یک مکانیزم‌هایی داشته باشن که جلوی خشونت رو بگیره مثل همونی که تو گرگ‌ها گفتیم سر کوچیکتر، دندون کوچک‌تر و این‌ها و باید تو سیستم شناختی خودش هم


این تفاوت خودش رو نشون بده مثل سگ‌ها مثلا قابلیت ارتباط اشتراکی بیشتری پیدا کرده باشن کتاب می‌آد تک‌تک این پیش‌بینی‌ها رو دونه‌دونه بررسی می‌کنه فرایندش رو هم توضیح می‌ده


ما این کار رو نمی‌رسیم بکنیم خیلی خلاصه فقط نتایجش رو می‌گیم ولی واقعا خوندنش هم خیلی جذابه مخصوصا به‌خاطر این‌که خیلی واضح خیلی واضح و آشکار


این کتاب روش علمی رو توضیح می‌ده بدون این‌که بره پای تخته شروع کنه که ۱، ۲، ۳، ۴ فرایند روش علمی این است با خوندن قصه‌ای که داره تعریف می‌کنه


می‌تونیم ببینیم که آها یک مشاهده انجام می‌شه بر اساس مشاهده یک نظریه طرح می‌شه بعد نظریه می‌گه اگر اینطوری باشه پس اونطوری می‌شه بعد می‌آد یه پیش‌بینی‌هایی می‌کنه یعنی


بعد محقق می‌ره ببینه که اون پیش‌بینی‌هایی که نظریه‌ش کرده درست هست یا نیست این چرخه کامل تحقیق علمی رو قشنگ توی این کتاب می‌تونیم مشاهده کنیم


ببینیم و برامون جا بیفته توی آزمایش‌ها دیدن که بونوبوها همکاری‌شون با همدیگه هم خیلی راحت‌تره هم خیلی بیشتره یه منبع غذایی مثلا اگه داشته باشن راحت با همدیگه همکاری می‌کنن با بونوبوی غریبه حتی غذا رو به اشتراک می‌گذارن


حتی شریک شدن غذا با بونوبوی غریبه براشون جذاب‌تره تا با یه بونوبوی آشنا هورمون‌های مرتبط با استرس‌شون کمتره سروتونین‌شون بالاتره


که شبیه همون چیزیه که تو سگ‌ها دیدیم توی روباه‌های اهلی شده دیدیم مغزشون یه کم کوچیک‌تره پوزه‌شون کوتاه‌تره دندون‌هاشون کوچیک‌تره پیشونی‌شون صاف‌تره که اینا هم جزو همون تغییراتیه که


با اهلی شدن قبلا مرتبط‌شون کردیم و دیدیم و از همه جالب‌تر شاید اون توانایی شناختیه که مرتبط هستن با ارتباط مشارکتی اونا هم توی بونوبوها خیلی قوی‌تر از شامپانزه‌هاست


یعنی این‌که اهلی شدن در بونوبوها هم خودکار بوده یه فشار انتخابی آمده پشت‌شون برای این‌که دوستانه‌تر بشن آدم نیومده اینا رو بگیره اهلی کنه


اینا منفعت‌شون رو منفعت بقاشون در دوستانه‌تر شدن‌شون بوده در نتیجه دوستانه شدن شبیه فرایند گرگ و سگ رو اینجا در شامپانزه و بونوبو هم دیدیم


برگردیم پس به اون سواله که برامون سوال خیلی جذاب بود آیا ممکنه که ما هم Self-domesticate شده باشیم؟ خب تو یه فرایند مشابهی خیلی طبیعی ما هم خودمون خودمون رو اهلی کرده باشیم؟


سوال این بود که چطوریه که ما می‌تونیم با هم همکاری کنیم؟ این توانایی از کجا آمده؟ دیدیم این از توانایی شناختی‌مون آمده مثل نظریه ذهن این‌که ما می‌تونیم حدس بزنیم که در ذهن کس دیگه چی می‌گذره


توانایی که در گرگ نیست در سگ هست در شامپانزه نیست در بونوبو هست در روباه وحشی نیست در روباه اهلی هست روباهی که فقط بر اساس دوستانه‌تر بودن انتخاب شده


ولی همین انتخاب باعث شده کلی تغییرات دیگه توش به وجود بیاد از جمله همین توانایی‌های شناختی مربوط به ارتباط مشارکتی پس داریم می‌گیم شاید همه اینا یک مجموعه تغییراتی‌ان


که در نتیجه اهلی شدن ایجاد می‌شن حالا می‌خوایم از این نتیجه بگیریم که آیا ممکنه که برای ما هم همین اتفاق افتاده باشه؟ ما به صورت طبیعی Self-domesticate شده باشیم؟


اهلی شده باشیم؟ و در نتیجه یکی از عوارضش همین توانایی‌های شناختی باشه که پیدا کردیم و باعث می‌شه که بتونیم با هم همکاری کنیم در یک بخش مفصلی از کتاب نویسنده‌ها می‌رن می‌بینن که آدم چه تغییری کرده


در مقایسه با شواهد فسیلی که داریم آیا تغییراتی که می‌بینیم می‌شه گفت این‌ها همخوانی دارن با تغییراتی که در نتیجه اهلی شدن انتظار داریم ببینیم؟


این بررسی رو از چند راه می‌تونیم بکنیم مثلا می‌تونیم جمجمه رو ببینیم تغییراتی که در جمجمه ما اتفاق افتاده روندش همون روندیه که در سگ و روباه اهلی و


بونوبو و این‌ها دیدیم جمجمه کوچیک‌تر، مغز کوچیک‌تر پیشونی صاف‌تر، پوزه کوتاه دندون‌ها هم کوچیک‌تر این به نسبت ساده‌تر بود نگاه کردنش هورمون‌ها یه چیزیه که سخت‌تره نگاه کردنش


از اسکلت‌های باستانی هورمون‌هاش رو نمی‌تونیم در بیاریم که برای این کار یه روشی هست غیرمستقیم ولی خیلی جالب می‌دونن دانشمندا که میزان هورمون‌های تستوسترون و کورتیزول یک مادر


روی جنینش اثر می‌گذاره یکی از اثراتش در اندازه انگشت‌هاست هر چی تستوسترون در دوره بارداری بیشتر باشه نسبت اندازه انگشت اشاره به انگشت حلقه


این نسبته ارتباط داره با میزان هورمون تستوسترون با یه همچین چیزی می‌تونیم مقایسه کنیم که آیا در طول زمان میزان هورمون تستوسترون آدما تغییر کرده یا نه


این همین ویژگی که آدما می‌بینن می‌گن این صورت مردونه داره مخصوصا خانم‌ها رو این خیلی حساسن ناخودآگاه و خیلی زود تشخیصش می‌دن مردی رو که چهره‌ش اصطلاحا مردونه‌تر باشه


ناخودآگاه فکر می‌کنن که صداقتش کمتره، همکاریش کمتره، بی‌وفاتره از اینجور چیزا داره از اون طرف سروتونین وقتی که زیادتر باشه جمجمه گردتر می‌شه کروی‌تر می‌شه


خیلی مفصل نویسنده‌ها درباره این تغییرات و شواهدش صحبت می‌کنن نتیجه‌ای که می‌گیرن ولی اینه که بله در طول تکامل این شواهد فسیلی رو که نگاه می‌کنیم می‌بینیم همه این تغییرات رو در چهره در جمجمه


و در انگشت‌ها می‌شه دید و این تایید می‌کنه که ما انسان‌ها این ویژگی شناختی‌مون رو تصادفی به دست آوردیم این‌که ما می‌تونیم با هم همکاری کنیم این بر اثر یک توانایی شناختی‌ایه


که اون توانایی شناختی تصادفی به وجود آمده مثل سگ‌های اهلی شده مثل بونوبو‌های اهلی شده مثل روباه‌های وحشی اهلی شده ما هم تو این فرایند اهلی شدن یکی از اتفاقاتی که برامون افتاده


این بوده که این توانایی شناختی‌مون درست شده یا توسعه پیدا کرده این توانایی ذهنی اون وقت کاری کرده که ما می‌تونیم تجربه‌هامون رو به هم بگیم یک هدف‌هایی رو بهش برسیم که تک‌تک نمی‌تونیم بهش برسیم


و همه اینا خب راه رو باز کرده که برسیم به نقطه‌ای که امروز توش هستیم و البته همین ویژگی‌ها یک سویه‌های تاریکی هم دارن ما خیلی میل داریم به همدلی و همدردی با دیگران


ولی فراگیر نیست این میل‌مون مثلا فقط نسبت به اعضای گروه خودمونه که یه همچین حالی داریم حالا گروه خودمون حالا هر طوری می‌تونه باشه دیگه گروه خودمون ممکنه فامیل‌مون باشه ممکنه دوستامون باشه


ممکنه کشورمون باشه ممکنه هم‌مذهب‌مون باشه هم‌قاره‌مون باشه هرچی حتی تصادفی هم آدم‌ها رو اگه دو تا گروه کنیم می‌بینیم رفتارشون نسبت به هم تغییر می‌کنه می‌خوان به این گروه خودشون بیشتر و بهتر برسن


آزمایش‌های خیلی معروفی کردن اینو احتمالا خیلیاش رو شنیدین یه دونه‌ش هست مثلا می‌گن اگه آدم مجبور باشه انتخاب کنه که یه نفر رو بکشه یا چند نفر رو نجات بده مثلا یه قطاریه از مسیر خارج شده شما باید تصمیم بگیری که بفرستی اون طرفی که چند نفر هستن


یا بفرستی اون طرفی که یه نفر هستن توش خب نتایج جالبی هست دیگه یه باری که این آزمایش رو انجام می‌دادن در هلند اسم گذاشته بودن رو آدما می‌گفتن اون یه نفری که اونجا هست شما باید درباره مرگ و زندگیش تصمیم بگیری


اسمش مثلا هلموته یه اسم هلندیه یا مثلا می‌گفتن اسمش محموده یه اسم عربیه بعد می‌دیدن آدما تصمیم‌شون خیلی با هم فرق می‌کنه اگر اونی که داره کشته می‌شه اسمش غریبه‌ست


راحت‌تره براشون که از جونش بگذرن بعد این آزمایش رو جاهای دیگه هم کردن با نژادهای مختلف هم کردن همین تکرار شده قبیله‌گرایی، گروه‌گرایی، نژادپرستی اینا همه از عوارض جانبی قابلیت ما


و توانایی ماست برای همکاری با بقیه یا یه چیز تاریک دیگرش همین توانایی ما که بهمون اجازه می‌ده که بفهمیم تو ذهن بقیه تو ذهن هم‌تیمی و هم‌گروهی و دوست و


هم‌مذهب و هم‌زبون و هم‌کشورمون چیه و چی می‌گذره و باعث بشه که با اون همدلی داشته باشیم همدردی و همکاری داشته باشیم این باعث می‌شه که خیلی راحت آدمایی رو که تو قوم و قبیله خودمون نیستن بذاریم کنار


اصلا آدم ندونیم اینا رو و وقتی اینا رو از گروه خودمون خارج می‌کنیم دیگه تو ذهن‌مون اون هنجارهای اخلاقی و رفتارهای انسانی و قوانینی که در برابر انسان خودمون رو بهش مقید می‌دونیم


دیگه اونجا صادق نیست اتفاقی که در نژادپرستی می‌افته همینه برای آدمه خیلی راحت می‌شه که فکر کنه اونی که از یه نژاد دیگریه یا از یه قوم دیگریه یا اصلا اون طرف مرزه حتی دیگه انسان هم نیست


توی کتاب آزمایش‌های مختلفی رو می‌گه که نشون می‌ده که مغز ما اصلا همکاری و همدلی رو در گروه چطوری می‌فهمه ما وقتی فکر می‌کنیم گروه‌مون تهدید شده گروه‌مون در خطره اونی که بیرونه یا اون گروهی که بیرونه رو


دیگه از ماهیت انسانی خالی می‌کنیم این همون کاریه که نازی‌ها کردن در برابر یهودی‌ها این همون کاریه که ژاپنی‌ها کردن در نانکینگ در برابر چینی‌ها اینا نمونه‌هاییه که تو بی‌پلاس صحبت کردیم


کلی نمونه‌ی دیگه هم هست که صحبت ازش نکردیم کاری که سفیدپوست‌ها کردن در جریان برده‌داری با سیاه‌پوست‌ها و نمونه‌های متاسفانه پرشمار دیگه مغز حرف ولی این بود که توانایی ما برای این‌که با هم همکاری کنیم


از بعضی از ویژگی‌های شناختی‌مون می‌آد یک انعطاف‌پذیری شناختی که باعث می‌شه که ما تئوری ذهنی پیچیده‌تر و پیشرفته‌تری داشته باشیم و حرف نویسنده‌ها این بود


که این ویژگیه تصادفی در ما ایجاد شده وقتی که ما داشتیم خودمون رو اهلی می‌کردیم در فرایند خوداهلی‌سازی یک اتفاق‌هایی افتاده یک ویژگی‌هایی توانایی‌هایی در ما درست شده


مثل گروه‌گرایی و قبیله‌گرایی و تعصب و نژادپرستی الان خیلی کم می‌شه که یه آمریکایی بیاد ایران رسما روابط سیاسی دو کشور می‌دونیم از زمان گروگانگیری سال ۵۸ قطعه


عملا مقام رسمی نمی‌آد بیاد هم چارچوب رسمی نداره بعضی وقتا می‌بینیم یک چهره هنری، بازیگری، فرهنگی ورزشی، سلبریتی یکی می‌آد تیتر روزنامه‌ها می‌شه حالا یا به عنوان ژورنالیست می‌آد


بعضی وقتا می‌آن می‌برن‌شون نماز جمعه بعضی وقتا می‌آن که مثلا یه تصویری بسازن بعضی وقتا هم آدم سیاسی چراغ خاموش تقریبا می‌آد مثل سفر مک فارلن که دیگه حالا ماجرای رسوایی شد


پس‌لرزه‌هاش می‌شه گفت که رهبر دوم جمهوری اسلامی رو اصلا عوض کرد ولی حالا اینا به کنار بیشتر این ورزشی هنری فرهنگی‌ها اینا بیشتر اومدن که یه تصویری معمولا یه تصویری از ایران برای آمریکایی‌ها بسازن


یا این‌که بیان که مثلا یک برنامه یک هدفی یک پیامی ساخته بشه یعنی یه نمادی بشه هم برای جامعه آمریکا که مثلا می‌خواد با ایران آشنا بشه مثلا یه تصویریه حذف شده رفته پشت تصاویر دیگه


می‌خواد اون بازسازی بشه یا این‌که حالا توی ایران یه برنامه‌ای پشتش هست که اینا رو می‌آرن اصل داستانش اینه که آمریکایی به ایران آمدن یه چیز عجیب غریبی شده در حالی که می‌دونیم همیشه اینطوری نبوده دوره‌هایی بوده که خب سفرهای رسمی سیاسی


بین دو کشور در جریان بوده یه دوره‌هایی هم بوده قبل‌تر از اون اصلا قبل از این‌که رئیس‌جمهور آمریکا بخواد بیاد ایران و اینا که مستشارهای آمریکایی می‌آمدن ایران جزو پروژه‌های ایران بوده


جزو قدم‌های ایران بوده در پروژه نوسازی توسعه، مدرنیزاسیون این هر اسمی که بهش بگی یه آدمایی رو از آمریکا می‌آوردن که یه کاری بکنن مشاوره بدن ایران دنبال توسعه بود


دنبال الگوهایی برای توسعه بود نگاهش هم بیشتر به غرب بود و به این‌که ببینه از آمریکا چی می‌تونه یاد بگیره چی می‌تونه کمک بگیره و یه آدمایی می‌آمدن به عنوان مستشار


که توی این راه کمک بکنن تو این ویدیو می‌خوایم یه نگاهی به اون دوره بکنیم به سه تا آمریکایی که در نیمه اول قرن بیستم آمدن ایران حالا با هدف‌های متفاوت واقعا چون داستان یکی‌شون یه خرده فرق هم می‌کنه


ولی یه چیز مشترک‌شون اینه که اینا نیمه اول قرن بیستم آمدن شروعش از دورانیه که نه اصلا آمریکا این آمریکا بود نه ایران امروز حتی اسمش ایران بود می‌خوایم از خلال نگاه کردن داستان این سه تا آدم


یه نگاهی بکنیم به ایران نیمه اول قرن بیستم با مرور داستان سه تا آمریکایی که اون سال‌ها آمدن ایران برای کار و مدتی موندن و از هر کدوم هم ردی و اثری مهم روی تاریخ ما مونده


نفر اول آدمیه به اسم هوارد باسکرویل ایشون مال زمان مشروطه‌ست در تبریز یه شعر معروفی هست جوونی ما تو تجمع‌های دانشجویی و اینا می‌خوندن سیصد گل سرخ، یک گل نصرانی اینا


اینو شنیدین احتمالا گل نصرانی این بزرگوار بوده به‌خاطر این‌که مسیحی بوده می‌گفتن گل نصرانی این به عنوان مبلغ مذهبی آمد ایران ولی درگیر انقلاب مشروطه و


مبارزات علیه استبداد محمدعلی‌شاهی شد نهایتا هم با ۳۰۰ نفر از همراهان و یارانش در تبریز کشته شد یعنی از شهدای راه مشروطه‌ست در ایران


خیلی هم داستان جالبی داره مال وقتیه که مسیحیان آمریکا دارن مبلغ می‌فرستن ایران ۵۰ ساله اواخر قرن ۱۹ پروتستان‌های آمریکایی دارن میسیونر می‌فرستن ایران برای تبلیغ مسیحیت


در ایرانی که خب فضای تبلیغ مذهبی دست آخوندهای شیعه‌ست عمدتا اینا برای همین از یه در دیگری وارد می‌شن اینا می‌آن می‌گن ما می‌خوایم مدرسه بسازیم و کار بهداشت و کار پزشکی و این کارا بکنیم


که اصلا وارد این نشده که بیاد در سطح دنیا کنشگری بکنه بیاد این طرف دنیا یه کاری بکنه آمریکای قبل از مشروطه یا زمان مشروطه آمریکای اوایل قرن بیستم نه واقعا اونا خیلی مسئله ایران دارن


نه ایران مسئله آمریکا داره به هم فکر خاصی خیلی نمی‌کنن منتها رفت‌وآمد اینطوری هست از جمله آمدن این آقای باسکرویل دو سال بعد از مشروطه جوون هم هست


۲۲ سالشه پرینستون درس خونده مذهبی‌ایه، می‌خواسته بره الهیات بخونه کشیش بشه و اینا یک مطالعاتی هم روی نظام‌های قضایی و حکومت‌های مشروطه کرده بوده


ایشون می‌ره وصل می‌شه به یه گروهی از پروتستان‌ها و اینا که خیلی روی آموزش و مدرسه‌سازی و اینا کار می‌کنن از جمله در ایران در شمال غرب ایران که جامعه مسیحی هست و بوده


این‌ها آمدن و مدرسه ساختن در تبریز از اوایل دهه ۱۲۱۰ آمدن و مدرسه ساختن از جمله مدرسه مموریال تبریز رو ساختن که به مسیحیان ایران مثلا آموزش بدن


اول به پسرها بعد دیگه پسر و دختر عمدتا در شمال غرب ایران بودن کارشون ایشون هم اونجا می‌گه که من می‌خوام برم خارج به آمریکایی‌هایی که اونجا باهاشون وصل شده بوده می‌گه من می‌خوام برم خارج ببینم چی به چیه اینا هم بهش می‌گن که نظرت چیه بری پرشیا؟


حالا نمی‌دونیم هم واقعا این می‌دونسته کجا داره می‌ره یا نه اینا ولی یه قرارداد دوساله می‌بنده و قرار می‌شه که بیاد اینجا و زبان و تاریخ درس بده بعدش هم برگرده اونجا بره بقیه الهیاتش رو بخونه


یعنی برای یه کار دوساله آمده اینجا چندین ماه تو راهه تا این‌که نهایتا می‌آد می‌رسه به تبریز وقتی می‌رسه که حالا مشروطه شده محمدعلی‌شاه هم مجلس رو به کمک روس‌ها به توپ بسته


یعنی در واقع داره سرکوب می‌کنه جنبش مشروطه رو و در تبریز هم جنبش مقاومتی شکل گرفته در تبریزی که خیلی برای ایران مهمه نقشش در مشروطه محوریه


هم دروازه مهمی بوده و هست برای صادرات و واردات کالا هم یه جاییه که ایده و حرف و روزنامه و مطبوعات و اینا از اونجا می‌آد به ایران


و تبریز دروازه‌ای بود که از هر دوی این‌ها چیز به ایران می‌آمد و در نتیجه اهمیت سیاسی هم داشت کسروی می‌گه که مشروطه‌ای که از تهران شروع شد در تبریز ازش پاسداری شد


و بعد از مشروطه این مدرسه مموریال هم مهم شد دیگه فقط یه جایی نبود که ارامنه توش درس بخونن یه جایی بود که فرانسوی و عربی و انگلیسی و اینا درس می‌دادن علوم مختلف درس می‌دادن تاریخ درس می‌دادن


روس‌ها در مشهد دارن سرکوب می‌کنن مشروطه رو یک لشکری هم فرستاده محمدعلی‌شاه به تبریز که توش عملا دیگه حکومتی وجود نداره و اینجا شده یک جبهه‌ای از


تقابل نیروهای مقاومت و دولت محمدعلی‌شاه وسط این درگیری درگیری دو ساله‌ای هم هست درگیری و مقاومت تبریز و اینا این آقای باسکرویل آمریکایی


این گل نصرانی هم می‌آد وارد شهر می‌شه می‌آد اینجا و کم‌کم وارد فعالیت سیاسی هم می‌شه مخصوصا یه رفیقی داره از محصل‌های سابق همون مدرسه مموریال حالا معلم شده


ایشون کشته می‌شه و در نتیجه این براش یه حالت شخصی هم پیدا می‌کنه می‌پیونده باسکرویل به مشروطه‌خواهان ایرانی یه آموزش نظامی هم آمریکا دیده بوده با همون شروع می‌کنه اینجا اصلا سازماندهی کردن و کار کردن


آمریکا یه کنسولگری اون موقع تو تبریز داره بهش می‌گن که آقا نکن شما این کار رو این مسائل داخلی اینجاست به ما ارتباط نداره ما نباید درگیر بشیم ولی این درگیر می‌شه یعنی بچه‌های مدرسه رو شروع می‌کنه بهشون آموزش نظامی دادن


تبریز که محاصره می‌شه فعال‌تر می‌شه جنگ چریکی و خیلی پرشور می‌شه ستارخان بهش می‌گه آقا شما خیلی پرشور شدی دیگه زیاده واقعا نباید این کارا رو بکنی ولی گوش نمی‌ده نیرو می‌بره ارگ تبریز


اونجا آموزش می‌ده باز دوباره آمریکایی‌ها از واشنگتن پیغام پسغام که این کارای شما به صلاح نیست اونایی که فرستاده بودنش شاکی بودن چون اینا می‌خواستن مدرسه‌شون رو اینجا داشته باشن می‌خواستن از دعواهای سیاسی تو ایران دور بمونن


حتی بهش می‌گن که شما اگه این کارا رو می‌خوای بکنی برو شخصا بکن پاسپورت آمریکاییت رو اصلا بیا پس بده که کسروی می‌گه می‌ره تحویل می‌ده می‌ره از معلمی استعفا می‌ده پاسپورت آمریکاییش هم کسروی می‌گه پس می‌ده


بعضیا می‌گن پس نمی‌ده ولی عملا می‌شه نیروی جنگ خیابانی و در دوره محاصره تبریز و قحطی برن بیرون از شهر آذوقه بیارن و چه رشادت‌هایی و چه داستان‌هایی


و تشییع جنازه خیلی پرجمعیت و باشکوهی هم انگار براش می‌گیرن نام نیک و بلندی ازش در تاریخ ایران می‌مونه به عنوان اولین مواجه‌های یک آمریکایی با ایران


که تاثیر انقدر مهمی گذاشت آمد ایران و خواست که برای ایرانیان و ایران مبارزه بکنه یه تصویر نمادین قشنگی شد زمان خاتمی که بنا بود رابطه ایران و آمریکا یه کمی نرم بشه و خوب بشه و چی بشه و اینا


بنده اعلام کردم در زمینه رابطه مدنی هیچ‌گونه مانعی میان دو کشور وجود نداره گفته بودن مجسمه‌ش رو بسازیم در موزه مشروطه تبریز یعنی ایشون هم بالاخره اسمش حداقل بالا بوده از زمان خاتمی


قبرش هم در تبریزه در قبرستان آشوری‌ها عارف قزوینی هم براش شعر گفته داریوش هم شنیدین دیگه همین رو می‌خونه این رباعی رو سیصد گل سرخ، یک گل نصرانی


ما را ز سر بریده می‌ترسانی؟ یک گل نصرانی اشاره به همین آقای هوارد باسکرویله یکی از مهم‌ترین آیکون‌های آمریکایی در تاریخ ایران


این از داستان نفر اول بریم جلو، دو نفر بعدی یه خرده قصه‌شون فرق می‌کنه منتها برای این‌که بریم جلو اول یه خرده بریم عقب توی داستان باسکرویل گفتیم که کنسول تبریز آمد بهش گفت آقا مداخله نکن و این حرفا


یعنی تو این سال‌هایی که میسیونر زیاد شده بود و مدرسه می‌ساختن و اینا دولت آمریکا کنسولی داشت کاردار فرستاده بود ایران پذیرفته بود نهایتا که این کار رو بکنه از زمان ناصرالدین‌شاه خیلی ایرانیا دوست داشتن که


با آمریکا شروع کنن کار کردن الان بالاخره آمریکا وزیر مختار داره حالا یه پله از سفیر پایین‌تره ولی اختیار داره از طرف دولت متبوعش برای نمایندگی ایران خیلی دوست داره قبلا هم درباره این صحبت کردیم


ایران خیلی علاقه‌منده از چند دهه قبلش که با آمریکایی‌ها کار بکنه و البته حالا بعدا می‌بینیم به همون دلایل با آلمان‌ها یعنی می‌بینیم که یه خرده دیدیم دیگه دو تا ویدیو در این باره ساختیم الان


تا سال ۱۸۸۳ که اولین وزیرمختار آمریکا می‌آد ایران تقریبا همون موقع‌ها ایران هم پسر میرزا آقاخان نوری رو می‌فرستن آمریکا همون حاجی واشنگتن بشه اولین سفیر ایران در آمریکا


حقیقتا ما تمدنی کهن داریم یا کهنه؟ کهنه یواش یواش خیلی محتاطانه آمریکا داره وارد ایران می‌شه


دوره قبل از انقلاب مشروطه‌ست ایران داره اولین قدم‌ها رو در راه مدرن شدن برمی‌داره وضع داخلی خوب نیست و برای آمریکایی که از لنگ دنیا پا بشه بیاد ایران نه واقعا رابطه تجاری با ایران توجیه داره


نه رابطه سیاسی توجیه داره ولی حالا بالاخره می‌آن وزیرمختارهایی هم هستن هر کدوم می‌آن چند سالی می‌مونن و خیلی دوام نمی‌آرن بعضیاشون یه طرحی می‌دن که بیایم با ایران تجارت کنیم


یا می‌گن بیا جلوی مثلا روسیه ایران با آمریکا و انگلیس ببنده ولی عملا این طرح‌ها خیلی پیش نمی‌ره حضور آمریکایی‌ها در اون دهه‌ها توی ایران می‌مونه در حد همین میسیونر و مبلغ مذهبی و مدرسه


از نظر سیاسی هم نهایتا همین کنسولگری حالا اینو داشته باشین می‌خوایم برسیم به داستان نفر دوم نفر دومی که می‌آد اسمش آقای مورگان شوستره قبلا هم من یه دفعه فکر کنم اسمش رو تو یه ویدیویی آوردم


خزانه‌داری ایران یک آمریکایی اون موقع در راسشه به نام مورگان شوستر این برای این‌که بتونه مالیات جمع بکنه این ژاندارمری رو راه انداخته و اینا دارن کمکش می‌کنن ایشون هم مال بعد مشروطه‌ست ۱۹۱۱


۱۹۱۱ یعنی بین مشروطه و جنگ جهانی اول خیلی هم سال‌های بحرانی‌ایه کدوم سال‌ها خیلی بحرانی نیست ولی از اون دوره‌های چیزه دیگه مشروطه شده و هنوز جنگ جهانی اول نشده


بعد از سال‌ها جنگ سرد، بازی بزرگ، تصمیم گرفتن از جمله از ترس آلمان که در اروپا خیلی قوی شده تصمیم گرفتن اختلافات‌شون رو با هم بذارن کنار


و یکی از اختلافات ایران بوده گفتن آقا ما سر ایران دیگه دعوا نکنیم سر افغانستان دیگه دعوا نکنیم افغانستان مال انگلیس ایران دو قسمتش می‌کنیم حوزه نفوذ روسیه، حوزه نفوذ انگلیس وسطش هم یه جایی می‌ذاریم منطقه بی‌طرف


که حالا بعدا اونم هاپولی می‌کنن ولی تقسیمش می‌کنیم بین همدیگه بدون این‌که ایران رو خیلی در جریان بذارن یعنی اصلا در جریان بذارن اولش می‌گن آقا ما اینجا مزاحم همدیگه نشیم انرژی‌مون صرف فشار آوردن به همدیگه و


و پسرش احمدشاه که طفل هم بوده می‌شه شاه جدید در ایرانی که درآمد دولت پایینه تعهدات و مخارجش هم بالاست مخصوصا نظام مالی و اداریش خیلی شلخته و رو هواست


و کار اساسی لازم داره چه کنیم چه نکنیم؟ مستشار خارجی بیاریم یعنی یه کاریه که لازم داریم انجام بدیم و خودمون هم کسی رو نداریم که انجام بده خب از یه جایی که بلدن و آدمش رو دارن کمک می‌گیریم


ما الان یه مقداری تو کارای اداری و سیاسی و مالی و اینا برامون عجیبه که مثلا ایران یه کسی رو از یه جای دیگه بیاره بشه خزانه‌دار کل ولی تو زمینه‌های دیگه خیلی تعجب نمی‌کنیم مثلا تو فوتبال مربی از یه جای دیگه بیارن خیلی تعجب نمی‌کنیم


می‌گیم خب بالاخره اون خوبه دیگه مربی خوبیه می‌آد می‌آد یه مدت هم اینجا کار می‌کنه امروز هم خیلی از کشورها تو پست‌های مدیریتی بالا هم این کار رو می‌کنن اون موقع هم ایران از آمریکا مستشار آورد قبلش هم آدمای اینطوری از کشورهای کوچک‌تر اروپایی


و مثل روسیه و انگلیس استعمارگر نبود اون سابقه استعماری رو نداشت مثل آلمان هم نبود که روسیه و انگلیس انقدر ازش بترسن و روش حساس باشن اصلا تو این بازی‌های اروپایی‌ها هنوز نبود


این شد که مجلس دوم تصویب کرد که بریم از آمریکا مستشار بیاریم یک هیئت ۱۶ نفره‌ای به سرپرستی آقایی به نام مورگان شوستر ۱۶ نفر البته با خانواده‌هاشون انگار می‌آن ایران


۳۶ روز هم تو راهن تا برسن می‌آن آقای شوستر در راس‌شون که بشه خزانه‌دار کل که بشینه نظام مالی ایران رو درست بکنه یک مرد جوون لیبرال مسلکی که اصلا به این کارای


خوی استعماری امپریالیستی روس‌ها و انگلیس‌ها اینا رو خیلی نمی‌خوره روحیه‌ش بهش با راه و رسم ایرانی هم البته آشنایی خاصی خیلی نداره در میان استقبال ملی‌گراها


و البته جلوی چشم‌های نگران دو قدرت استعماری و آدم‌هاشون در سیستم می‌آد و می‌شه خزانه‌دار کل یعنی با قدرتی خیلی زیاد می‌آد ایران مرد رکی هم هست


مرد با اراده‌ای هم هست می‌آد در اصل وضعیت مالیاتی دولت رو یک سروسامونی بهش بده که ما چطوری مالیات بگیریم؟ چقدر مالیات بگیریم؟ چطوری حسابرسی کنیم؟ چطوری خرج کنیم؟


چطوری نظارت کنیم؟ دفعه اولش هم نیست که می‌ره یه جایی این کار رو بکنه فیلیپین هم رفته، کوبا هم کار کرده اوضاع کشورهای اینطوری رو یه مقدار دیده گمرک رو مثلا دست گرفته معروف شد به این‌که آدم سفت و سختیه


هم در کوبا هم در فیلیپین و اونجاها هم با دولت درگیری پیدا کرده بوده منتها مجموعا آدم کاربلدی بود و به نظر می‌رسید که ایران همونی رو که می‌خواد پیدا کرده دیگه ضمن این‌که به عنوان کارمند دولت آمریکا هم نیومده بود


مستقل آمده بود یک آمریکایی بود که شده بود کارمند دولت ایران و آمد سروسامونی به نظام مالی بده یک وامی دولت گرفته بود وظیفه شوستر این بود که وایسه بالا سر دولت که این پوله درست مصرف بشه


و قدرتش هم همین‌طوری زیاد شد مجلس یه لایحه‌ای تصویب کرد عملا اختیار تام داد به شوستر که چطوری پول مصرف بشه امتیازها به کجا برسه مالیات‌ها چقدر باشه، بودجه تنظیم کنه همه دست خودش باشه


و یه خرده هم این سفت بود که من امتیازها رو نمی‌دم به خارجی‌ها و به اشراف و این حرفا یعنی جلوی قدرت هم انگلیس و روس می‌خواست بایسته با این‌ها درگیر بشه و واقعا تمام مدت با اینا درگیر بود و هم از اون طرف با یک سری اشراف


نهایتا هم همین درگیری‌ها کاری کرد که رفت شوستر خیلی کمتر از اونی که قرار بود بمونه موند توی ایران خیلی دوره پرمشکلی هم داشت و ما درباره‌ش خیلی می‌دونیم یعنی روایت خودش رو می‌دونیم از این داستان


به‌خاطر این‌که نوشته یک سنت خوبی هست و بوده در این آدمایی که می‌آن اینطوری کار می‌کنن که تجربه‌شون رو می‌نوشتن و مستند می‌کردن آدمایی که اینطوری آمدن ایران که عموما کتاب‌های خوبی هم نوشتن


الان سندهای خوبیه سندهای خیلی خوبیه برای خوندن تاریخ مثلا صد سال پیش ما شوستر هم یه کتابی نوشت از خاطراتش در ایران به نام اختناق ایران ایران بین این دو تا کشور دچار اختناق


خفه‌ش دارن می‌کنن گلوش رو گرفتن دارن خفه‌ش می‌کنن تقدیم کرد کتابش رو به مردم ایران که اینطوری اسیر دست این دو تا قدرت ظاهرا متمدن و روشن‌بین اروپایی شدن روسیه و انگلیس


آدم سفت و سختی بود شوستر توی خاطراتش هم معلومه در اجرای قوانین آدم سیاسی نبود می‌گم وضعیت راه و چاه مذاکره با همه بازیگرای صحنه و این حرفا رو هم خیلی بلد نبود این کاره نبود


اون سیاست‌های اصلاح مالی که داشت شدنی نبود یک جزیره‌ای از کارآمدی می‌خواست بسازه در دریای طوفانی دولت متلاشی ایرانی اون موقع واقعا


جمعیت ایران مثلا ۱۳ تا ۱۵ میلیون نفر باشه ولی چیزی دقیق‌تر از این کسی نمی‌دونست خودش نوشت بعدا که من مسئول مالیه کشوری شدم که خب مالیات رو که اصلا همه عادت دارن بپیچونن


یعنی کسی علاقه‌ای آمادگی برای این‌که مالیات بده نداره از جمله به‌خاطر این‌که می‌گن مالیات بدیم چی بشه؟ وقتی می‌دونیم یه سری وزیر و وکیل می‌خوان بیان پولا رو بزنن به جیب برن اصلا مالیات از اول هم اینجا درست تعریف نشده


هر پولی رو که هر جایی تونستن از مردم بگیرن گرفتن اسمش رو گذاشتن مالیات به اسم این‌که می‌ریزن تو خزانه حالا درباره اون خزانه هم صحبت می‌کنیم یه سری پست و سمت و اینا هست می‌گه اینا پخش می‌شه یه مدتی هست


یه عده‌ای می‌خورن و تپل می‌شن تا می‌گن آقا دستا رو بریزین دوباره از اول دست بدن وزیرای بعدی بیان اونا یه خرده بخورن و بعد این آدم خب کارمند دولته ولی دولت‌هایی که دوام ندارن


یعنی خود دولته سفت نیست راه‌به‌راه دولته عوض می‌شه راه‌به‌راه وزیر عوض می‌شه بعد جامعه هم پرتلاطمه گیرهایی که به اینا می‌دن خیلیاش اینه که آقا اینا بهایی‌ان آقا اینا فلانن خودش یه جا می‌نویسه من گفتم بابا


واقعا از جون زندگی ما چی می‌خواین؟ شما کار دیگه ندارین به جز این‌که به ما گیر بدین؟ به مذهب ما، به دین ما، به رنگ کراوات ما به اینا گیر بدین تو یه جایی که کسی نه تا حالا کسی بودجه‌ای نوشته نه خزانه کلی وجود داره خزانه که می‌گم می‌گه یه جایی نبود که


همه‌ی پولایی رو که دولت می‌گیره بریزن توش اصلا خزانه کلی نبود که من بخوام خزانه‌دار کلش بشم اصلا نمی‌دونه کسی درآمد دولت چقدره می‌گن نصف بودجه دولت خرج ارتش می‌شه


ولی می‌گه ارتشی کسی ندیده از ارتش یه لیست حقوق هست یک لیست لوازم و اینا هست ارتش عملا چیزی نیست جز یه اسمی که باهاش یه عده‌ای پولی می‌گیرن و می‌گن ما می‌ریم هزینه ارتش می‌کنیم خیلی کتاب جالبی نوشته واقعا


خیلی کتاب تکان‌دهنده‌ای نوشته هشت ماه هم بیشتر کار نکرده در ۸ ماه خیلی دشمنان قوی پیدا می‌کنه هم در رده‌های بالای حکومت و قدرتمندان جامعه هم مخصوصا در روس‌ها بین مردم ولی محبوبه


بین مردم محبوبه مجلس هم پشتشه برا همین هم اختیارات هرچی که می‌خواد بهش می‌دن منتها نمی‌تونه نمی‌تونه با روسیه و انگلیس کار کنه اون حقوقی رو که اونا برای خودشون پذیرفتن


و فرض می‌بینن که این حقوق رو دارن این به رسمیت نمی‌شناسه می‌گه مثلا عواید گمرکی باید بیاد تو خزانه دولت اینا می‌گن یعنی چی؟ پس ما برای چی تقسیم کردیم شمال و جنوب رو؟ اینجا رو تقسیم کردیم که عواید گمرکی رو ما بگیریم دیگه


یا می‌گه مثلا کله‌گنده‌های دولت می‌گن ما این همه زور زدیم قدرت رو گرفتیم حالا یکی دیگه بشینه سر خزانه پول نده به ما مثلا بگه انقدر نمی‌دم اونقدر می‌دم پس ما برای چی اومدیم شدیم وزیر؟ ما می‌خوایم هر چقدر پول می‌خوایم بتونیم برداریم


این می‌گه نه مخارج قشون رو هم من خودم باید بدم قشون حقوق‌بگیر داره دیگه نباید رجال مثلا حقوقش رو بدن که من باید حقوقش رو از خزانه باید بدم خیلی اختلافای پایه‌ای داره با صاحبان قدرت


که موندن اختلافات نشون می‌ده که خب وضع چی بوده که این می‌خواسته درست کنه و چقدر فاصله زیاد بوده و نهایتش هم اوجش هم دیگه اونجاییه که شاخ به شاخ می‌شه با روس‌ها یه کار خیلی جالبی که کرده بود


ژاندارمری خزانه درست کرده بود واسه این‌که بتونه مالیات جمع بکنه یه نیروی منظم نظامی مثلا ۱۵۰۰-۱۰۰۰ نفری درست کرده بود که برن مالیات بگیرن چون همین‌طوری خب مالیات کسی نمی‌ده روس‌ها می‌گفتن اینا ضد روسن


و یکی از عجیب‌ترین اپیزودهای تاریخ ماست واقعا که خیلی کم ازش می‌دونیم به نظرم ماجراییه که می‌شه پایان رسمی دوره مشروطه به قول تقی‌زاده دیگه یعنی رفتن شوستر عملا همون موقعیه که


مشروطه هم تمام می‌شه دوره‌ش در ایران روسیه و انگلیس می‌خوان شوستر رو بیرون کنن مجلس پشت شوستر هست مردم پشتش هستن شاه قبلی از ایران فراری شده رفته روسیه یا دقیق‌تر بگیم رفته اوکراین امروز


منتها به فکر برگشتنه به فکر اینه که یه حرکتی بکنم با پشتیبانی روس‌ها بیام دوباره قدرت رو بگیرم و راه می‌افته می‌آد یه کشتی بخاری جور می‌کنه و پا می‌شه می‌آد استرآباد


از اونجا راه می‌افته می‌آد به سمت تهران همزمان دو تا شازده قدرتمند دیگه هم راه می‌افتن با پشتیبانی و همراهی ایلات و عشایری از سمت غرب از کرمانشاه به سمت همدان


که اینا هم از اونور بیان تهران و بیان و قدرت رو دوباره بگیرن نیروهای مشروطه موفق می‌شن که اینا رو عقب بزنن یعنی شوستر هم یه ایده‌ای داره که اصلا دولت بیاد پول بذاره جایزه بذاره واسه گرفتن محمدعلی‌شاه


بگه زنده و مرده‌ش صد هزار تومن جایزه داره و ایشون هم برمی‌گرده فرار می‌کنه و برمی‌گرده سوار همون کشتی بخار می‌شه منتظر یارانش هم انگار نمی‌مونه از همون‌جا برمی‌گرده می‌ره روسیه دیگه تا آخر عمر هم برنمی‌گرده


ربطش به شوستر چیه؟ شوستر بعد از این‌که اینا می‌آن اون دوتا شازده‌ای رو که آمده بودن شوستر می‌ره برای ضبط اموال این دوتا دو تا شازده روس‌دوست و بسیار ثروتمند که دنبال برگردوندن شاه مخلوع بودن


انگلیس و روسیه واکنش‌های بسیار تندی نشون می‌دن روس‌ها تهدید می‌کنن اولتیماتوم می‌دن که این دیگه از خط قرمز رد شده این‌که می‌خواد اموال اینا رو مصادره بکنه


و می‌گن شوستر رو باید اخراج کنیم یه خرده دولت ایران مقاومت می‌کنه روس‌ها می‌گن اگر شوستر رو اخراج نکنین ما می‌آیم تهران رو می‌گیریم دقت کنید شرایط رو دولت روسیه ضرب‌الاجل می‌ده به دولت ایران


که یا اون کارمندتون رو که گذاشتید رئیس خزانه رئیس بانک مرکزی، برنامه و بودجه هرچی به زبان امروز می‌خواین بگین که کارمند شماست یا اینو اخراجش می‌کنید یا به شما حمله می‌کنیم می‌آیم پایتخت رو می‌گیریم


ضمنا این لشکری رو هم که همین الان مجبور شدیم بفرستیم پیاده کنیم در ایران اینم پولش رو ازتون خواهیم گرفت به موقعش می‌گیم چقدر و می‌گیم چطوری می‌گیریم ولی اینم باید متعهد بشید که به ما می‌دید پولش رو


صدای خیلیا رو درآورد در مجلس در مساجد و در ولایات آخوند بزرگ اون موقع کاظم خراسانی ایشون فتوا می‌ده که جنس‌های روسی و انگلیسی رو در بازار تحریم کنید


حتی عباس امانت می‌گه که جرکت مستقل اعتراضی از زن‌ها داریم اون موقع می‌آن تو لاله‌زار تظاهرات می‌کنن خیلی واکنش شدید و گسترده‌ست واکنش جامعه به این رفتار تحقیرآمیز


اون آقاهه، آخوند بزرگ می‌گه که می‌گن می‌خواسته فتوای جهاد بده و راه بیفته بیاد به سمت تهران و اینا که به شکل مشکوکی می‌میره یعنی همه هم طبعا از همون موقع می‌گن که این توطئه‌ست و


روس‌ها کشتنش و انگلیس‌ها کشتن اولتیماتوم روسیه رو مجلس رد می‌کنه روس‌ها هم نیروشون رو پیاده می‌کنن می‌آن تبریز رو می‌گیرن و دوران وحشتناکی چوبه‌های دار برپا می‌کنن برای آزادی‌خواهان تبریز، برای مبارزان


عده‌ای از جمله ثقه‌الاسلام تبریزی رو می‌کشن و جنایت‌هایی که واقعا من شرحش رو اینجا بازگو نمی‌کنم توی کتاب تاریخ ایران مدرن امانت پیشنهاد می‌کنم بخونید من با این تیکه تاریخ اینطوری آشنا نبودم واقعا


نهایتا دولت ایران می‌پذیره یعنی دولت عوض می‌شه و بالا و پایین و اینا نهایتا دولت می‌پذیره که شوستر رو اخراجش کنن و این نقطه‌ایه که می‌گن پایان مشروطه‌ست دیگه روس‌ها دیگه از اینجا از تبریز نمی‌رن


روس‌هایی که اینطوری آمدن به تبریز و چوبه‌های دار رو برپا کردن و اینا دیگه نمی‌رن تا زمان جنگ جهانی اول فشار روس و انگلیس شوستر رو بعد از هشت ماه از ایران بیرون می‌کنه


عارف قزوینی می‌گه که گر رود شوستر از ایران، رود ایران بر باد ننگ آن خانه که مهمان ز سر خوان برود دیگه اینا در همون حد شعره دیگه شوستر می‌ره من کتابش رو شاید مثلا ۱۸ سال پیش خوندم


و بارها هم کتابش رو هدیه دادم و یه چیزی که از همون موقع خیلی ذهنم درگیرش شد این بود که این آدم هشت ماه کار کرد توی هشت ماه چقدر می‌شه کار کرد؟ چقدر می‌شه دید پیدا کرد؟ این آدم قبلش زندگی حرفه‌ای داشته


بعدش رفته نیم‌قرن دیگه کار کرده ولی توی کتابش یک توصیفی از نظام اداری ایران و وضع یک بخش مهمی از حکومت ایران و برآیند نیروها می‌ده


که شبیه‌ش رو من جای دیگه ندیدم از وضع اون موقع برای همین هم وقتی می‌خوایم نظام اداری ایران بین مشروطه و کودتا رو مرور بکنیم نگاه بکنیم همچنان یکی از پرتوجه‌ترین منابع خاطرات شوستره


یعنی کتاب شوستره ضمن این‌که می‌گم علاقه‌ای هم به ایران پیدا کرده بود و ناراحته که انقدر زود داره می‌ره و اینم خب تاسف‌برانگیزه دیگه تو این ۸ ماهی که کار کرد که حالا دو ماه اولش هم


خودش می‌گه همه‌ش برو بیای مقامات سابق و لاحق بودن که بیان یه پستی بگیرن و یه آماری از ما در بیارن و اینا ولی تو همین مدت هم ادارات متعددی راه انداخت در تهران و در ایالت‌ها و ولایات


هم اداره خزانه‌داری کل رو درست کرد که درآمدها و پرداخت‌ها و هزینه‌های دولت و اینا متمرکز باشه که شاید جالب باشه براتون من واسه همین ویدیو داشتم سرچ می‌کردم دیدم امروز، صد سال بعد


همچنان از حرفایی که می‌زنن که آره امسال دیگه می‌خوایم این کار اون کار رو بکنیم یکیش اینه که درآمدها رو می‌خوایم متمرکز کنیم و باز هم نمی‌شه داستان خیلی خیلی طولانیه انگار یک ژاندارم خزانه گفتیم درست کرد


ژاندارمری خزانه درست کرد مالیات نواحی مختلف رو تعیین کرد نظارت بکنه این ژاندارمری بره مالیات رو بگیره چون مملکت قدرت مرکزی نداره اینا مال دوره قبل از رضاشاهه دیگه قدرت مرکزی اونطوری نیست که بتونه بره مالیات رو بگیره


و مخاطب خیلی زود می‌تونه کوبنده این تصویر رو بگیره و تصویر ترساننده‌ای هم هست تصویر نگران‌کننده‌ای هم هست از همین آشوب می‌گه از این‌که ارتش تسلیم انقلابیون شد دولت بختیار ماندگار نشد


انقلابی که داشت کم خشونت و آرام پیش می‌رفت ضرب‌آهنگش تند شد نیروهای انقلابی که ائتلاف کرده بودن اختلاف‌شون زیاد شد انقلابیون مسلح شدن سفارت آمریکا رو گرفتن تعریف می‌کنه که با اسلحه‌هایی که


از نیروهای آزادی‌بخش فلسطین گرفته بودن رفتن سفارت آمریکا رو گرفتن این اولین حمله به سفارت آمریکاست که دولت موقت بازرگان دخالت می‌کنه و جمع می‌شه ولی گزارش می‌ده که احساسات ضد آمریکایی خیلی در جامعه شدیده


و به نظر نمی‌رسه که این دولت بتونه آرامش برقرار بکنه داستانی هم که از اشغال سفارت تعریف می‌کنه جالبه این خیلی مونده تا چند ماه در واقع مونده تا اون ۱۳ آبان و اشغال سفارت به دست دانشجوهای پیرو خط امام


این دفعه که البته زود هم از دست‌شون در اومد بازم پیغام‌های مهمی داره مخصوصا شکلی که مجله داره فریمش می‌کنه جالبه دیگه می‌بردش توی روایت جنگ سرد آره اینا یه سازمان چریکی‌طوری ایدئولوژیک


نزدیک شوروی و اینا بودن رفتن سفارت آمریکا رو گرفتن اجمالا تصویری که داره می‌ده احتمالا تصویر غلطی نیست ولی به نظر من باز روایتی که داره می‌ده در ذهنیت ساختن برای مخاطب خیلی روایت تامل‌برانگیزیه


و دفعه بعد که ایران می‌ره روی جلد دیگه گروگان‌گیری اتفاق افتاده اشغال سفارت به دست دانشجویان پیرو خط امام روی جلد آیت‌الله خمینی و تصویر کارتر تصویر روی جلد باز دوباره پیغامی که داره می‌فرسته


یک طرف یک دولت تازه تاسیسی که کاراش غیرمتعارفه آمریکا قدرت نظامی و اقتصادی خیلی بزرگیه ولی بحرانی که ایران درست کرده براش بحران پیچیده‌ایه و راه‌حل‌های محدودی هم می‌تونه داشته باشه


چون آدم‌های اتباعی داره که در دست اینان و جون اینا در خطره نمی‌تونه از قدرت نظامی استفاده کنه تحریم اقتصادی داره می‌کنه که اینم هنوز جواب نداده و دولت انقلابی هم که جلوی آمریکاست سخت مذاکره می‌کنه


یه خواسته داره می‌گه شاه رو برگردونین امیدواریم انشالله که زمام‌داران مستبد عالم سر عقل بیان اون مجرم ایرانی رو بدن شما هم ان‌شالله با سلامت و راحتی برگردید و برید انشالله


که آمریکا نمی‌تونه نمی‌خواد برآورده کنه و از همین استفاده می‌کنه رهبر انقلاب ایران که هم قدرت داخلیش رو تثبیت بکنه مواضع ضد آمریکاییش رو شدیدتر بکنه و هم این‌که رقباش رو کم‌کم


کسایی که می‌تونن رقابتی ایجاد بکنن رو بگذاره کنار تو ایران هم می‌گه مشخص نیست دقیقا که کی مسئوله دانشجوها یه چیز می‌گن دولت ایران یه چیز می‌گه از این‌ور دارن مذاکره می‌کنن که یه راهی پیدا بشه برای آزادی اینا


از اون‌ور از ایران خبر می‌آد که اینا رو می‌خوایم به اتهام جاسوسی محاکمه کنیم و خلاصه این شرایط رو خیلی سخت می‌کنه یه مقدار درباره آیت‌الله خمینی صحبت می‌کنه که آره این یه رهبر کاریزماتیکیه نفوذش روی دانشجوها و اینا زیاده


روی انقلابیون زیاده رهبر ایدئولوژیکیه برای همین غیرمنعطفه فهم درستی هم از دیپلماسی و از اداره یه کشور مدرن و این‌ها نداره کشورش در یک شرایط آشفته و ناپایداریه


درگیر بحرانیه که راه‌حل‌های خیلی کمی برای بیرون اومدن ازش هست از اینجا تا چند شماره بعد خب می‌دونیم مسئله آمریکایی‌های در اسیر بحران گروگان‌گیری خیلی موضوع مهمیه چند بار هم روی جلد تایم می‌آد


دوباره یه گزارش دیگه منتشر می‌کنه آذر ۵۸ طوفان بعد از شاه یک ساله که دیگه حالا شاه از کشور رفته داره در آمریکا مشغول معالجه سرطانه همچنان ایران گروگان داره


بازداشت داره آمریکایی‌هایی رو و می‌گه که باید شاه رو به ما تحویل بدین می‌گه گزارش که آمریکا در طول تاریخ بهشت پناهنده‌ها بوده ولی ما هیچ‌وقت به خاطر پناه دادن به یک مهاجر


اینطوری درگیر بحران نشده بود از زمان ویتنام این جدی‌ترین بحران بین‌المللی آمریکاست و کارتر هم سفت وایساده که نه ایران داره باج‌گیری می‌کنه و ما تسلیم باج‌گیری نمی‌شیم و این موضعش حمایت هم داره در جامعه


مخصوصا دانشجوهایی که تا همین چند وقت پیش مخالف سیاست خارجی دولت بودن می‌گه الان حامیش هستن می‌گه آمریکا می‌خواد ایران رو بیاره در سازمان ملل پای میز مذاکره ولی خمینی می‌گه نه


ما نشستی که آمریکا دعوت کنه نمی‌آیم جو ایران رو می‌خواد بگه می‌گه همه‌پرسی قانون اساسی گذاشتن به عنوان رهبر دینی اومده آیت‌الله خمینی گفته که رای دادن به قانون وظیفه شرعیه


برای همین همه می‌گن نتیجه همه‌پرسی از قبل مشخص بوده تصویری که می‌ده اینه که یه سری آدمای کت‌وشلواری غرب درس‌خونده‌ای مثل بنی صدر حالا شاید قطب‌زاده رو هم داره همین‌طوری می‌گه


اینا هستن که می‌خوان یه راه‌حلی پیدا بکنن ولی از اون طرف خواسته‌هایی که خب رهبر انقلاب داره می‌ده اصلا مسئله رو حل نشدنی می‌کنه می‌گه شاه رو بدین کارتر هم می‌گه نمی‌دیم تمام مطلب ما این است که


شاه را به ما پس بدن به نظر می‌رسه که تصورش هم اینه که طولانی بشه بحران به نفع ایرانه آمریکا رو به زانو درآورده حالا کشورهای اسلامی می‌آن شاید متحد بشن بپیوندن به ایران


یه سری بیانیه داده که جوانان آماده جنگ بشن برن آموزش نظامی ببینن اگر آمریکا حمله کرد آماده دفاع باشن جالبه این برای من تازه بود که تو تلویزیون ایران دارن آموزش می‌دن که چطوری تفنگ آماده کنین


بعد می‌گه اصلا یه قدم رفته جلوتر قبلا خواسته محاکمه شاه بود الان گفته که نه ما کارتر رو می‌خوایم محاکمه کنیم و نشون می‌ده که خب اصلا امکان مذاکره چقدر وجود داره چطوری می‌شه با مذاکره به جایی رسید یا نمی‌شه


باز دوباره تو همون فضاسازی و اینا یک داستانی درباره محرم تعریف می‌کنه که اینا زنجیر می‌زنن خودشون رو زخم می‌کنن و قمه می‌زنن خودشون رو می‌زنن خون می‌آد و این‌ها


که اینا مثلا چنین برنامه‌ای رواله اینجا بعد می‌گه گفتن که اون کارایی رو که قبلا می‌کردین با چاقو تو سر خودتون می‌زدین خون بیاد اون کارا رو دیگه نکنین به‌خاطر این‌که سوء‌تفاهم فرهنگی برای غربیا درست می‌شه


ولی بقیه برنامه زنجیر و اینا برقراره اون وقت می‌گه تو همین برنامه‌ها پلاکاردایی که بلند می کنن روش نوشته ما نیروی دریایی آمریکا رو غرق خون می‌کنیم نوشته اگه آمریکا حمله کنه ما تا پای جنگ می‌جنگیم


تصویر اینطوری از جامعه و از تنش و از رهبری و از وضعیت پیچیده می‌ده و از اون طرف تو آمریکا هم حالا دوره کارتر داره تموم می‌شه داره برای دور دوم ریاست‌جمهوریش برای انتخابات اون داره آماده می‌شه


منتها وسط این بحران سفرها رو کنسل کرده کنفرانس خبری گذاشته می‌گه خیلی مقتدر و مسلط صحبت می‌کنه چیزی که از کارتر کمتر دیده بودن آمریکایی‌ها می‌گه که هیچ پشیمونی نداره بابت پذیرفتن شاه


تصمیمی نیست که بخواد عذرخواهی کنه بابتش تسلیم باج‌خواهی و تروریسم بین‌المللی می‌گه ما نمی‌شیم می‌گه برخلاف کاری که ایران و آیت‌الله خمینی کردن کارتر می‌گه این جنگ مقدس نیست


این جنگ با اسلام نیست این دعوای آمریکاست با اقدام نادرست چند نفر ایرانی توی هفته‌های قبل از این مصاحبه می‌گه توی آمریکا خیلی حرف اقدام نظامی و اینا بوده ولی کارتر می‌گه نه


داره کمک می‌کنه به ذهنیت دادن به جامعه آمریکا از انقلاب ایران، از حاکمان جدید ایران و از جامعه ایران و به نظر من مهمه به خاطر این‌که از همون موقع تا ۴۵ سال بعدش


که من الان دارم این رو ضبط می‌کنم بخش زیادی از اون ذهنیت همچنان هست و تلاش‌هایی هم که گاه‌وبی‌گاه شده برای این‌که تغییرش بده بیشتر از این‌که قاعده باشه واقعا لحظه‌های استثنایی بوده


و هیچ‌وقت موفقیت پایدار و گسترده نداشته با این‌که جامعه بارها تغییر کرده منتها خب اون تصویر تصویر قدرتمندی بوده و تا حد زیادی درست یا غلط باقی مونده در ذهنیت آمریکایی


به جامعه آمریکایی دقیق‌تر و مفصل‌تر معرفی کنه می‌گه که آره این رهبر مذهبی‌ایه به شدت به قوانین شریعت و فلسفه افلاطونی پایبنده خیلی اطلاعی می‌گه از دنیای غیر از اسلام نداره


این گرایش‌های ضد غربی رو تو کشورای منطقه هم می‌شه دید و این باعث بی‌ثباتی می‌شه ایران با همسایه‌هاش می‌گه احتمال درگیری داره درگیری مرزی رو با عراق گزارش می‌ده


هنوز مونده دیگه سه هفته قبل از این گزارش می‌گه که یه حمله‌هایی عراق کرده به مناطق مرزی ایران در حالی که تاریخ رسمی که ما می‌دونیم هشت ماه بعد از اینه که جنگ شروع می‌شه به روایت ایران


روایت عراق یه خرده‌ای زودتره فکر کنم ولی به هر حال چند ماه مونده تا شروع رسمی جنگ منتها این می‌گه که آره درگیری هست رابطه پرتنشه و احتمال درگیری بالاست درباره ناآرامی‌های توی مرزها می‌گه


کرد و بلوچ و کجا می‌گه اینم یه تهدیدیه برای تمامیت ارضی ایران یا می‌تونه باشه که این گروه‌های قومی اینا خودمختاری بیشتری می‌خوان و با این مدلی که ایران داره سرکوب می‌کنه


این ممکنه باز دوباره باعث افزایش بی‌ثباتی در کل منطقه بشه ضمن این‌که شوروی شوروی هم ممکنه که از این وضعیت استفاده کنه اصلا این انقلاب ممکنه یک الگویی بشه


برای شورش‌های بیشتر در جهان سوم و احساسات غربی رو زیاد بکنه نفت چی می‌شه بازار نفت چی می‌شه یه اشاره‌ای هم به مسئله جانشینی می‌کنه یعنی اشاره که بیشتر یه خرده درباره جانشینی صحبت می‌کنه


که حالا البته ما می‌دونیم که اهمیتی نداره دیگه اون موقع چون عملا جانشینی موضوعیت پیدا نمی‌کنه تا ۱۰ سال بعدش که اون موقع هم که دیگه حالا همه چیز عوض شده روی جلد بعدی بازم درباره بحران گروگان‌گیریه


و اینکه چطوری این بحران روابط ایران و آمریکا رو تحت تاثیر گذاشته روی سیاست داخلی آمریکا اثر گذاشته تصویر روی جلد همچنان چهره‌های ایرانی که روشن بنی‌صدره، آیت‌الله خمینیه


عکس هلیکوپتر سوخته آمریکایی‌هاست آمریکایی‌ها اومدن نظامی که بیان از طبس نجات بدن گروگان‌ها رو نتونستن شکست بدی خوردن اون رو نشون می‌ده مقاله که داره درمی‌آد یک سال از شروع بحران می‌گذره


شاه دیگه چند ماهه که مرده جنگ ایران و عراق دیگه رسما شروع شده خرمشهر اشغاله آمریکا هم انتخابات شده دولت کارتر هرچی کرده قبل از انتخابات نتونسته بحران رو حل بکنه


مقاله می‌گه این یکی از عوامل شکستش بود به‌خاطر احساس تحقیری که پیدا کرده بودن آمریکایی‌ها می‌گه وجهه آمریکا در منطقه و در سطح بین‌المللی و در داخل آمریکا خدشه‌دار شده


نمی‌تونسته به این راحتی شرایطی رو که مجلس ایران گذاشته بوده بپذیره و درباره ریگانی که صحبت می‌کنه که حالا به جای کارتر ریگان رئیس‌جمهور شده دیگه درباره ریگان می‌گه می‌گه که این خیلی بااحتیاط و هوشمندانه


درباره این مسئله صحبت می‌کرد و هر چند موضعش در مقایسه با کارتر قاطعانه‌تر بود و پیش‌بینی می‌شد که اگر برنده بشه بعید باشه که بتونه با شرایط ایران کنار بیاد


ولی شایعاتی هست که توافق‌هایی پشت پرده با ایرانی‌ها داشته مذاکراتی از طریق فلسطین و الجزایر و این‌ها از این طرف با رئیس مجلس ایران رفسنجانی مذاکرات داشته


که حالا اون موقع خیلی اطلاعات ازش نیست ما الان داستانش رو می‌دونیم اهمیت این October surprise سوپرایز ماه اکتبر غافل‌گیری دم انتخابات ریاست‌جمهوری در پیروزی ریگان رو هم می‌دونیم چقدره


اون موقع منتها این داستان معلوم نیست هنوز واقعیتش هم اینه که ریگان به محض این‌که رئیس‌جمهور می‌شه توافق رو عملی می‌کنن و آمریکایی‌ها هم آزاد می‌شن دیگه دو بار دیگه تا آخر قرن بیستم ایران می‌ره روی جلد تایم


یه دفعه‌ش به بهانه اتفاق مکه‌ست که استفاده می‌کنه درباره سیاست‌های تهاجمی ایران توضیح می‌ده توی مکه ایرانی‌ها رفتن شعار دادن موقع مراسم حج تظاهرات کردن علیه آمریکا و انگلیس شعار دادن


درگیری شده با نیروی امنیت عربستان یه سری حجاج ایرانی کشته شدن می‌گه ۴۰۰ نفر کشته شدن بیشترشون ایرانی‌هایی‌ان که زیر دست و پا موندن از جاه‌طلبی و بلندپروازی برای گسترش اسلام شیعی می‌گه


در مقابل سنی‌گرایی جهان اسلام صدور انقلاب بعد می‌گه که حالا وسط این بحران ایرانی‌ها یه سری فرانسوی رو هم گرفتن رابطه با فرانسه هم خراب شده به سفارت کویت حمله کردن دیپلمات‌های انگلیسی از ایران اخراج شدن رفتن


رابطه‌ها می‌گه تیره‌ست در شرایطی که حالا ایران با عراق هم در جنگه دورتر از مرزها هم با فرانسه و اسرائیل و آمریکا درگیره اینجا هم با عربستان و کویت و کشورهای جنوب خلیج فارس


آمریکا هم که شیطان بزرگه خلاصه تنش و درگیری با کشورهای دور و نزدیک می‌گه زیاد داره از لبنان می‌گه و حزب‌الله و نگرانی‌هایی که اونجا درست شده و اینا


و بعد می‌گه البته این شکل ظاهری ماجراست شاید به خاطر این‌که مخفیانه پشت پرده مذاکراتی هم انگار برای خرید سلاح هست ایران سلاح بخره از آمریکا و از اون طرف آمریکا بتونه یک سری گروگان‌هایی رو که


دست حزب‌الله لبنان داره آزاد بکنه ماجرای مک‌فارلین رو داره اشاره بهش می‌کنه که خب داخلی هم می‌دونیم خیلی اثر گذاشت روی ایران توی این گزارش البته خیلی توش نمی‌ره خیلی هم شاید اون موقع اصلا توش معلوم نیست چه خبره


ولی یه اشاره ریزی به این اتفاق داره شماره بعدی ماجرای مک‌فارلن رو گسترده‌تر صحبت می‌کنه ازش این سال ۶۵ داره منتشر می‌شه معامله ایرانه دیگه معامله‌ایه که Iran-Contra معروف می‌شه بعدا


ایران از آمریکا اسلحه می‌خره می‌گه یه هدف دولت آمریکا اینه که بتونه با چهره‌های کلیدی ایران بعد از خمینی ارتباط برقرار بکنه یه برنامه‌ای بچینه برای برقراری رابطه بین ایران و آمریکا بعدا


تعریف می‌شه به عنوان فروش اسلحه در برابر آزادی گروگان‌ها دو تا مذاکره دیده نمی‌شه تفسیرش می‌شه این‌که آمریکا داره باج می‌ده به گروگان‌گیری و این مخالف قوانین ضد تروریسم و


تحریم‌های اعمال شده علیه ایران و این‌هاست و می‌گه که هم داخلی مخالف داره، داخل آمریکا هم متحدان غربی آمریکا به‌خاطر این مصالحه و معامله انتقاد می‌کنن خیلی ماجرای پیچیده‌ایه دیگه


حالا جزئیات اون رو نمی‌خوایم بگیم حتما یا می‌دونین یا این‌که تو یوتیوب می‌تونید ویدیوهایی زیادی درباره‌ش پیدا بکنین دورانیه که ایران برای جنگ با عراق دیگه نیاز به سلاح داره آمریکا اینطوری نزدیک می‌شه به ایران از قرار سلاح از طریق اسرائیل


به کمک تاجرهایی مثل عدنان خاشقچی می‌آد می‌رسه به ایران یه روزنامه لبنانی خبرش رو می‌ده مجلس ایران خبرش رو پخش می‌کنه متحدهای آمریکا شاکی می‌شن مردم آمریکا یه مقداری شاکی می‌شن


همسایه‌های ایران که رابطه خوبی با آمریکا دارن مثل عربستان احساس خطر می‌کنن که ایران داره اگر از نظر نظامی تقویت می‌شه به دست آمریکا دیگه حالا این تکلیف ما چی می‌شه و اینا خلاصه معامله‌هه افشا می‌شه


و دیگه هیچ مذاکره و تعامل رسمی بعد از اون خیلی دشوارتر می‌شه بین ایران و آمریکا اثر این افشا شدن در داخل هم می‌دونیم یه قدمش از پس‌لرزه‌هاش حداقل اینه که آیت‌الله منتظری که قائم‌مقام رهبری بود


قرار بود بشه بعدا رهبر جمهوری اسلامی عملا دیگه می‌ره کنار دیگه هم کسی به عنوان قائم‌مقام انتخاب نمی‌شه گفتم حالا اینجا ماجرای مک‌فارلن رو نمی‌خواستیم توضیح بدیم ولی می‌خواستیم اینو بگیم که یک بار هم به بهانه اون داستان


ایران می‌ره روی جلد این بار عکس ریگانه و رفسنجانی معامله پشت پرده و البته ناموفق‌شون آخرین باری هم که ایران می‌ره روی جلد تایم ۱۹۸۹ ئه


مدتی بعد آیت‌الله خمینی که هم رهبر سیاسیه هم رهبر دینیه حکم می‌ده که این کتاب چنین است و چنان است نویسنده‌ش هم باید بکشن تیتر گزارش می‌گه آیت‌الله فرمان قتل می‌دهد


روی جلد هم یه نقاشی اینطوری داره از آیت‌الله روی پس زمینه‌ای از متن کتاب سلمان رشدی خشم مسلمون‌ها البته از قبلش شروع شده از هند و پاکستان و عربستان و این‌ها


این فتوا ولی وقتی که می‌آد دیگه برای قتلش پاداش و این‌ها هم می‌ذارن خب ماجرا جدی‌تر می‌شه کتاب‌فروشی‌ها کتاب‌ها رو خیلی‌ها جمع می‌کنن از قفسه‌ها سلمان رشدی هم تور معرفی کتابش رو لغو می‌کنه


مقاله این ماجرا رو بهانه‌ای می‌کنه که توضیح بده که یک تضادی هست بین ارزش‌های اسلامی و ارزش‌های غربی بگه که یک اثر ادبی چطوری می‌تونه یک چنین واکنش‌های خشونت‌آمیزی به وجود بیاره


این به‌خاطر تنش دیرینه بین اسلام و غربه آزادی بیان یک ارزش غربیه حفظ مقدسات دینی یک ارزش اسلامیه و الان اینا اینطوری در مقابل هم قرار گرفتن


مسلمون‌ها مجرم می‌دونن رشدی رو به‌خاطر توهین به اسلام و پیغمبر اسلام در حالی که غرب می‌گه نه این قربانی تعصب و افراط‌گرایی مذهبی شده و ایران هم این وسط داره از شرایط می‌گه استفاده می‌کنه


در شرایطی که حالا همه مسلمونا هم موافق این واکنش شدید نبودن می‌گه بعضی از رهبرای اسلامی هم نقد کردن فتوا رو و گفتن که برخلاف آموزه‌های رحمت‌آمیز اسلامه


این دیگه آخرین باریه که در قرن بیستم عکس مربوط به ایران می‌ره روی جلد تایم دیدین دیگه خیلی از اتفاقات مهم ایران اصلا انعکاس نداره اونجا روی جلد تایم نمی‌ره دوره‌های طولانی مهمی هست که اصلا اونجا هیچ خبری نیست


یه دوره‌هایی هم می‌بینیم که زیاد هست ما هم برنامه‌مون این نبود که بینیم مثلا مرور کنیم تاریخ ایران رو یا حتی بخوایم همه چیزایی رو که توی گزارش‌ها می‌آد بگیم این گزارش‌ها بعضیاش خیلی طولانیه من خودم کنجکاو بودم بیشتر که این جلدها رو ببینم


اینایی که گفتیم هیچ‌کدوم خلاصه همه اون مقاله یا اون گزارشه نیست یه تیکه‌شه واقعا فقط همه گزارش‌هایی که موضوع روی جلد بوده و موضوعش ایران بوده ببینیم اینا چی بوده و چی گفته و چه تغییراتی داشته


برای خودم جالب بود که این کار رو بکنم گفتیم برای شما هم تعریف کنیم اگر که جالب بود بگین شاید باز هم کارهایی شبیه این کردیم دم شما گرم درباره داروین و نظریه تکامل


ما اینجا چندبار صحبت کردیم تو اپیزودهای مختلف به بهانه‌های مختلف یک اصطلاحی که از همون اول استفاده می‌کردن برای این‌که نظریه داروین رو توضیح بدن بقای اصلح بود


بقای سازگارترین بود Survival of the fittest یعنی در فرایند تکامل اونی که فیت‌تره اونی که سازگارتره دووم می‌آره خود داروین هم از این اصطلاح خوشش آمد


وقتی که چاپ پنجم کتابش درآمد کتاب در باب منشا انواع On the Origin of Species خود داروین گفت که این اصطلاح بقای سازگارترین اصطلاح گویاییه


باعث شده که یه آدمایی اشتباه بفهمن اصلا معنی تکامل رو فکر کنن که وقتی می‌گیم سازگارترین دووم می‌آره و Survive می‌کنه یعنی قوی‌ترین


یعنی اونی که از بقیه سلطه‌جو‌تره این حرف همیشه غلط نیست خیلی وقتا درسته واقعا اما همه جا درست نیست مخصوصا یه جاهای مهمی هست که این حرف اشتباهه


سازگارترین در تکامل یه معنی مشخصی داره سازگارتر وقتی که می‌گیم اونیه که ژن‌هاش رو می‌تونه بیشتر گسترش بده به هر شکلی، به هر روشی نه لزوما هر کی خشن‌تره


نه لزوما هر کی زورش بیشتره این مهمه به‌خاطر این‌که خیلی وقت‌ها تو نزاع‌ها تو درگیری‌ها این تعبیر رو آدم‌ها اشتباه استفاده می‌کنن می‌گن که آره دیگه خب این‌که زورش بیشتره برنده شد معلومه


Survival of the fittest اونی سازگارتره اونی که قوی‌تره باید هم مسلط بشه قانون داروین اینو می‌گه تکامل اینو می‌گه این برداشت اشتباهیه کتاب هم از همین جا شروع می‌شه در واقع


می‌گه سازگاری همیشه دعوا نیست همیشه خشونت و سلطه نیست این واضح‌تر می‌شه وقتی که برمی‌گردیم به آدم‌ها نگاه می‌کنیم به این نگاه می‌کنیم که چی شد که این‌گونه اومد و مسلط شد؟


ما هم تکامل پیدا کردیم انقدر در تکامل‌مون موفق بودیم که کل سیاره رو به تسخیر خودمون درآوردیم چی شده که ما اینطوری سازگار شدیم فیت شدیم؟ کتاب داره می‌گه ما یک امکان‌هایی داریم


برای این‌که با هم همکاری کنیم می‌گه اتفاقا برگ برنده ما در طول تکامل ما همین امکانات‌مون بودن برای همین کتاب می‌آد خیلی قشنگ این اصطلاح Survival of the fittest رو می‌گیره


یه کلمه‌ش رو جابه‌جا می‌کنه Survival of the Friendliest Friendliest یعنی اونی که دوستانه‌تره دوستانه‌ترینه زاویه نگاه کتاب به موضوع در واقع اینه


حرف کلی چیه؟ خیلی ساده و کلی بخوایم بگیم این فرندلی بودن، دوستانه بودن یک جور همکاریه حالا گاهی عمدیه گاهی غیرعمدیه یه رفتار مثبتیه در قبال دیگران


رفتاری که در طبیعت هم کم نیست یک استراتژی‌ایه برای بقا این همکاری گونه‌های مختلف گاهی با هم همکاری می‌کنن اعضای یک گونه گاهی با هم همکاری می‌کنن در بدن ما باکتری‌های خیلی زیاد و متنوعی هستن


که ما اصلا بدون اینا نمی‌تونیم زندگی کنیم اینا در هضم غذا، در ساختن ویتامین‌ها در خیلی کارای دیگه به ما کمک می‌کنن یا در دنیای حیات وحش، در طبیعت گل‌ها رو وقتی نگاه کنیم


گل‌ها خیلی دیر تکامل پیدا کردن ولی خیلی گسترده شدن این به‌خاطر اینه که تونستن با حشره‌ها یه جور همکاری بکنن حشره می‌آد شهد گل رو می‌گیره به جاش گرده گل رو پراکنده می‌کنه


می‌بره این طرف اون طرف یه همکاری‌ای داره بین‌شون انجام می‌شه یا درون‌گونه‌ای اگه بخوایم مثال بزنیم مورچه‌ها مثال خیلی دم دستیش هستن اعضای یک کلنی یک ابر ارگانیسم درست می‌کنن


این فرندلی بودن یه همچین همکاری رو امکان‌پذیر می‌کنه این کتاب هم همین رو می‌خواد توضیح بده این‌که این همکاری چطور در ما شکل گرفته این اصلا از کجا آمده


داستان این کتاب اینه وقتی به عقب نگاه می‌کنیم فقط قصه این نیست که سلاح رشد کرده بهتر شده کیفیتش رفته بالا شرایط زندگی بهتر شده فقط این‌ها نیست


از دوره پارینه‌سنگی پسین ما یه شواهدی داریم که می‌تونه نشون بده که شبکه‌های اجتماعی ما آدم‌ها هم داشته گسترش پیدا می‌کرده یعنی آدما داشتن به هم وصل می‌شدن


یعنی چی؟ از چه جور شواهدی به همچین نتیجه‌ای می‌رسن؟ مثلا می‌بینن کنار یه اسکلتی وسط یه جایی که به آب هیچ نزدیکی نداره و نداشته صدف تزیین شده هست


احتمالا دست‌به‌دست شده تا رسیده به اینجا شاید این حتی یه نشونه‌ای باشه از اولین مسیرهای تجاری وقتی می‌گیم ما شبکه‌مون رو داشتیم بزرگ می‌کردیم درباره یک چنین چیزی داریم صحبت می‌کنیم


چیزی که باعث شد ما یک چنین رشد و گسترشی داشته باشیم در حالی که گونه‌های انسانی دیگه دارن منقرض می‌شن یک نوع خاصی بود از یه توانایی شناختی خیلی ویژه‌ای


به نام ارتباط مشارکتی یا ارتباط اشتراکی Cooperative Communication یک نوعی از رفتارهای دوستانه این‌که ما می‌تونیم با هم کار کنیم حتی با غریبه‌ها می‌تونیم کار کنیم