text stringlengths 0 172k |
|---|
Баш бит |
{| style="border:none; background:none; margin-left:15px;" Башҡорт Википедияһына рәхим итегеҙ! 300-ләп телдәге ирекле интернет энциклопедияның башҡортса бүлегендә мәҡәлә бар. \---- Уны төҙөүҙә һәр кем ҡатнаша ала. Һеҙҙе лә берҙәм ирекмәндәр ғаиләһенә саҡырабыҙ! Welcome to the Embassy! * Добро пожаловать в Посольство! |
Тарих |
Тарих () — белем өлкәһе, кешелектең үткән замандағы эшмәкәрлеген, торошон, донъяға ҡарашын, ойошоуын һәм социаль бәйләнештәрен өйрәнә торған гуманитар фән. Был өлкәлә эшләүсе ғалимдарҙы тарихсылар тип атайҙар Тарыраҡ мәғәнәлә «тарих» — ваҡиғаларҙың, тарихи процесстың эҙмә-эҙлеклелеген асыҡлау, һүрәтләнгән сараларҙың об... |
Салауат Юлаев |
Салауат Юлаев (Салауат Юлай улы) (16 июнь 1754 йыл — 26 сентябрь 1800 йыл) — башҡорт халҡының милли батыры, шағир-импровизатор, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы етәкселәренең береһе. Салауат районының почетлы гражданыАзналин Салават Юлаевич (Салават Юлаев) . == Биографияһы == === Үҫмер йылдары === 1754Башҡа мәғл... |
Платон |
Платон () (б.э.тиклем 423-424-347 йылдар тирәһе) — Боронғо Греция фәйләсүфе. Идеализм йүнәлеше вәкиле. Европа идеализмына нигеҙ һалған боронғо грек философы. Ни өсөн ул бөтә донъя философияһы өсөн олуғ һәм әһәмиәтле һуң. Платон, үҙ заманындағы башҡа философтар кеүек үк, бөтә хеҙмәте менән кешеләрҙе объектив рәүештә бел... |
Юлай Аҙналин |
Юлай Аҙналин (1722 йыл — 1797-1800 йылдар араһы) — башҡорт йөҙбашы (1766), Шайтан-Көҙәй улусы старшинаһы (1766), 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы етәкселәренең береһе. Салауат Юлаевтың атаһы. == Биографияһы == Юлай Аҙналин Тәкәй ауылында тыуа (хәҙерге Салауат районы), Шайтан-Көҙәй ырыуы тархандары нәҫеленән. 175... |
Ләмәҙтамаҡ |
Ләмәҙтамаҡ — Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районындағы ауыл. Ләмәҙтамаҡ ауыл Советына ҡарай, ауыл Советы үҙәге. Почта индексы — 452564, ОКАТО коды — 80242825001. == Хәҙерге торошо == Мәсәғүт-Әчит юлынан ауылға тиклем асфальт юл һалынған. Ҡотош ауылына асфальт юлы, Һабанаҡ ауылына тура иҫке ҡырсынташ юл һәм Мәсәғүт-... |
Ағиҙел (йылға) |
Ағиҙел (; шулай уҡ Иҙел«В башкирском фольклоре и в разговорной речи Иҙел»; ; ) — Башҡортостандағы иң ҙур йылға һәм төп һыу юлы. == География == Кама йылғаһының һул яҡ ҡушылдығы. Урал тауы итәгенән башлана. Оҙонлоғо — 1430 км, бассейнының майҙаны — 141900 км2. Көмөштәй аҡ был йылға Ирәмәл тауы тирәһенән баш ала. Үрендә ... |
Йүрүҙән |
Йүрүҙән (башҡорт теленең көнсығыш диалектында: юр үҙән, «өлкән йылға» мәғәнәһендә; ) — Көньяҡ Уралдағы йылға. Башланған урыны — Ямантауҙың төньяҡ итәге, Белорет районында. Силәбе өлкәһе, Башҡортостандың Белорет, Салауат, Дыуан, Ҡариҙел райондары буйлап аға. Ҡариҙел йылғаһына һул яҡтан ҡушыла (тамағынан 262 км алыҫлыҡта... |
Һаҡмар (йылға) |
Һаҡмар (), Көньяҡ Уралдағы йылға. Яҙма сығанаҡтарҙа Һаҡмар йылғаһы 1627 йылда теркәлгән. Башланған урыны Әбйәлил районында, Уралтау һыртының көнсығыш битләүендә. Башҡортостандың Әбйәлил, Баймаҡ, Йылайыр, Хәйбулла райондары һәм Ырымбур өлкәһе аша аға. Ырымбур ҡалаһы урынлашҡан урында Яйыҡка ҡушыла. ==Һаҡмар тәбиғәте == ... |
Ваһапов Сабир Әхмәтйән улы |
Ваһапов Сабир Әхмәтйән улы (10 май 1904 йыл — 7 август 1992 йыл) — хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1940 йылдан БАССР Халыҡ Комиссарҙары Советы Рәйесе, 1946—1953 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының 1‑се секретары. 1950—1954 йылдарҙа СССР-ҙың 3‑сө саҡырылыш Юғары Советы Президиумы ағзаһы, СССР, РСФСР һ... |
Хисмәтуллин Сисәнбай Хисмәтулла улы |
Хисмәтуллин Сисәнбай Хисмәтулла улы, Сисәнбай Хисмәтов (1844, Ләмәҙтамаҡ — 19??) — әүлиә, хажи, халыҡ табибы. 1844 йылда Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе ауылында тыуған (хәҙерге ваҡытта Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районына ҡарай). Ләмәҙтамаҡ ауылында үлгән. Үлгән йылы аныҡ ҡына билдәле түгел. Район энциклопедияһы мә... |
Ләмәҙтамаҡ мәктәбе уҡытыусылары исемлеге |
Ләмәҙтамаҡ мәктәбе уҡытыусылары исемлеге — Википедия исемлеге. Башҡортостандың Мәсетле районы Вафа Әхмәҙуллин исемендәге Ләмәҙтамаҡ урта дөйөм белем биреү мәктәбендә уҡытҡан уҡытыусылары, тәрбиәселәр, шулай уҡ мәктәпте тамамлаған һәм башҡа мәктәптәрҙә уҡытҡан уҡытыусылар исемлеге Википедила мәҡәләләр яҙыуға ярҙамсы сығ... |
Ислам |
Ислам (ғәрәпсә الإسلام — Аллаһҡа бирелеү, тоғролоҡ) — донъя диндәренең береһе; донъялағы киң таралыу алған диндәрҙең береһеТолковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005); Мөхәммәт Пәйғәмбәр аша нигеҙләнгән динАрабские и персидские слова в башкирском языке (А. Г. Биишев, 2... |
Иман |
Иман, Иман-Иғтиҡад. Ислам динендәге хәҡиҡәттәргә тел менән әйтеп, күңел менән ышаныу. Ислам динендә кешене инаныс тигән бөйөк көс йәшәтә, шул уға егәрлек бирә. Мосолмандарҙың ундай көсө, ышанысы — Иман. Алллаһы тәғәләнең барлығына, Уның фәрештәләренә, изге китаптарына, Пәйғәмбәрҙәренә, ҡиәмәт көнөнә, изгелек һәм яуызлы... |
Ураҙа |
Ураҙа — мосолмандар өсөн фарыз булған биш ғәмәлдең өсөнсөһө. Ул Рамаҙан айының тәүге көнөндә башлана һәм ай дауамында дауам итә. Фарыз ураҙанан тыш, байрам көндәрҙән башҡа ваҡытта ла сөннәт ураҙа тоторға мөмкин. Рамаҙан айы мосолманды нәфсеһен тыйып тоторға өйрәтә, ул ваҡытын ғибәҙәттәргә күберәк бүлә, изге эштәр башҡа... |
Зәкәт |
Зәкәт — йылына бер тапҡыр һәр мөьмин- мосолман мөлкәтенән мохтаждар файҙаһына мотлаҡ бирелә торған өлөш. Мосолмандарға фарыз булған биш ғәмәлдең дүртенсеһе. == Тарихы == Исламда мөлкәттең йыл да Аллаһ ризалығы өсөн мохтаждар файҙаһына түләнә торған ҡырҡтан бер өлөшө. Зәкәт һүҙе «таҙарыныу» тип тәржемә ителә. Был фарыз ... |
Тютчев Фёдор Иванович |
Фёдор Иванович Тютчев () — рус яҙыусыһы, шағир, дипломат. Санкт-Петербург Фәндәр академияһы ағзаһы. 1803 йылдың 5 декабрендә Орёл губернаһы, Брянск өйәҙе, Овстуг имениеһында тыуған. 1873 йылдың 27 июнендә Царское Селола үлгән. Санкт-Петербургтағы Новодевичий монастыре ҡәберлегендә ерләнгән. Мюнхен, Турин ҡалаларында йә... |
Ҡыҙыл Байраҡ ордены |
Ҡыҙыл Байраҡ ордены () — СССР-ҙың иң беренсе һәм юғары ордендарының береһе, ВЦИК декреты менән Совет Рәсәйе осоронда уҡ, граждандар һуғышы ваҡытында — 1918 йылдың 16 сентябрендә булдырылған. Тәүге исеме — Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ ордены. Вручается за массовое убийство полицаев, белогвардейских недобитков дизертиров и членов ... |
Суворов ордены |
Суворов ордены (урыҫса Орден Суворова) — Советтар Союзының Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында (1942 йылдың 29 июлендә) булдырылған ордены. Уның менән айырым хәрби алыштарҙы бик яҡшы ойошторғандары һәм алып барғандары өсөн батальон командирынан алып унан юғарыраҡ хәрби етәкселәр бүләкләнгән. Ордендың өс дәрәжәһе бар: * I дәрә... |
Профицит |
Профицит — ыңғай сальдо. * Бюджетта ҡарата — килемдең сығымдан күберәк булыуы. Категория:Финанстар Категория:Иҡтисад |
Математика |
Математика ( < «өйрәнеү; фән») — һандар, структуралар, арауыҡтар һәм әүерелдереүҙәрҙе өйрәнгән фән. Тәүге осорҙа математика иҫәп, иҫәпләү, үлсәү өсөн, шулай уҡ дедуктив фекерләү һәм абстракциялар ярҙамында \sqrt[3]{a+b} = }\ddot{ABC \- \AA \- \sum^{n=2}_{1} \- a^2 = 1 физик объекттарҙың формаларын һәм хәрәкәттәрен өйрә... |
Моррис Сводеш |
Сводеш, Моррис (), 1909—1967) — Америка тел белгесе һәм антропологы, лексикостатистик глоттохронология ысулын уйлап тапҡан кеше. Был ысулдың асылы — билдәле бер нисә телдәрҙең туғандаш икәнлеген/булмағанлығын асыҡлау һәм туғандашлығын баһалау өсөн шул телдәрҙең Сводеш исемлектәрен төҙөү. Сводеш исемлеге Был исемлек ысы... |
Башҡорт әҙәбиәте |
Башҡорт әҙәбиәте == Башҡорт әҙәбиәтенең боронғо тарихы == Башҡорт әҙәбиәте сығанаҡтары боронғо төрки рун һәм Орхон-Йәнәсәй тибындағы яҙма ҡомартҡылар, XI быуат төрки телендәге ҡулъяҙма әҫәрҙәргә барып тоташа. Башҡорт әҙәбиәтенең болғар осоро хаҡында (XI—XIII быуат) беҙҙең көндәргә тиклем ауыҙ-тел һәм яҙма формала килеп... |
Назаров Рәшит Сәйетбаттал улы |
Назаров Рәшит Сәйетбаттал улы (1 ноябрь 1944 йыл — 14 октябрь 2006 йыл) — шағир. 1993 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (2004), Ауырғазы районының Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы (1996) лауреаты. Рәшит Назаров — башҡорт әҙәбиәтендә г... |
Архипелаг |
Архипела́г (: Αρχι «тәү, баш» + πέλαγος «диңгеҙ») — бер-береһенә яҡын урынлашҡан һәм ғәҙәттә барлыҡҡа килеүҙәре (ҡитғасал, вулкансал, кораллсал) бер үк булған һәм оҡшаш геологик төҙөлөшкә эйә булған диңгеҙ утрауҙары төркөмө. == Архипелаг төрҙәре == Архипелагтар диңгеҙҙә айырым йәки ҙур ҡоро ер массивы янында урынлаша а... |
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены |
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены () — Советтар Союзы ордены. СССР-ҙың Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарары менән 1928 йылдың 7 сентябрендә булдырылған. Орден статуты ла шул уҡ ҡарар менән раҫлана. Артабан СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советының 1936 йылдың 7 майындағы ҡарарына һәм ... |
Башҡорт ҡатын-ҡыҙ исемдәре |
Башҡорт ҡатын-ҡыҙ исемдәре == А == * Абызбикә *Ағзибә *Аҙна * Аҙнабикә * Аҙнагөл * Аҙнасолтан *Азалия * Азия *Айбанат * Айбаныу * Айбиби * Айбикә *Айбикәс *Айбүләк * Айгизә * Айгөл *Айгөлөм *Айгүзәл * Айғына *Айдана *Айдариә * Айдилә * Айдинә *Айҙариә * Айҙарһылыу * Айзада * Айзилә * Айзирәк *Айзифа *Айзиә *Айзөһрә * А... |
Башҡорт ҡәбиләләре |
Башҡорт ҡәбиләләре — башҡорт халҡында борондан һаҡланып килгән ерле үҙидара итеүҙең бер төрө. Бөтә донъя кимәлендә башҡа халыҡтарҙа демократияға ҡарата булған ынтылыш башҡорттарҙа урта быуаттар заманында уҡ үҫеш алған булған. Һәр ырыуҙың халыҡ йыйылышы — ҡоролтайы, аҡһаҡалдар ҡоро, бейҙәре, шәжәрәһе, тамғаһы, ағасы, ҡо... |
Алгебра |
А́лгебра («аль-джабр» ғәрәп һүҙенән, «тулыландырыу», «бәйләнеш», «йомғаҡлау» аңлатаАлександрова Н. В. Математические термины.(справочник). М.: Высшая школа, 1978, стр. 6.) — математиканың бүлеге, уны арифметиканы дөйөмләштереү һәм киңәйтеү тип атап була. «Алгебра» һүҙе шулай уҡ төрлө алгебраик системалар атамаларында ҡ... |
Квадрантидтар |
Квадрантидтар — метеорҙар ағымы, уның радианты - Волопас йондоҙлоғонда (Геркулес һәм Аждаһа йондоҙлоҡтары сигендә). Йыл һайын 28 декабрҙән алып 7 ғинуарға тиклем күҙәтелә, максимумы 3-се һәм 4-се ғинуарға тура килә (шул ваҡытта бер сәғәт эсендә 45-тән алып 200-ға тиклем метеор күҙәтеп була). Радианты ғәҙәттә альфа 229°... |
Учалы районы |
Учалы районы — Башҡортостандың көнсығыш (Урал тауы аръяғы) өлөшөндә урынлашҡан район. Үҙәге — Учалы ҡалаһы. == География == Учалы районы Башҡортостандың Әбйәлил һәм Белорет райондары, Силәбе өлкәһенең Златоуст һәм Мейәс ҡала округтары, Верхнеурал, Уй һәм Сыбаркүл райондары менән сиктәш. Ландшафты күбеһенсә таулы-урманл... |
Библия |
Библия, Мөҡәддәс китап — йәһүд һәм христиан диненең изге китаптары тупланмаһы. Уртаҡ бүлеме — Тәүрат, тик христианлыҡта ғына изге һаналғаны — Инжил. Ислам динендә Тәүрат, хөрмәт ителһә лә, Аллаһтың хаҡ һүҙе тип танылмай. Библия — йәһүдилек һәм христиан диндәрендә Изге Китап сифатында ҡанунлаштырылған яҙмалар йыйынтығы.... |
Әхмәтзәки Вәлиди Туған |
Әхмәтзәки Вәлиди Туған, Әхмәтзәки Әхмәтшаһ улы Вәлидов (, 10 (22) декабрь 1890 йыл — 26 июль 1970 йыл) — күренекле сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт милли-азатлыҡ хəрəкəте етəксеһе, автономиялы Башҡортостанға нигеҙ һалыусы. Шәрҡиәтсе һәм төркиәт белгесе, Фәлсәфә докторы (1935), профессор, Манчестер университетының ... |
Дәүләт (Платон) |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.