Application software - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Application_software#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/OpenOffice.org-2.0-Writer-KDE-Portuguese.png/250px-OpenOffice.org-2.0-Writer-KDE-Portuguese.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:OpenOffice.org-2.0-Writer-KDE-Portuguese.png) Halimbawa ng isang gumaganang _[word processor](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor "Word processor")_, isang uri ng _application software_.

Sa wikang pangkompyuter, ang _**application software**_[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Application_software#cite_note-CHT-1) ay isang _computer program_ na nagsasagawa ng mga tiyak na uri ng mga itinakdang gawain. Tinatawag din itong _**computer software**_ at _**software application**_. Bilang halimbawa, isang uri ng _application_ ang _[word processor](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor "Word processor")_ na [Microsoft Word](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Word&action=edit&redlink=1 "Microsoft Word (hindi pa naisusulat)") na nagpoproseso ng mga salita at titik na ginagamit para sa mga dokumentong may teksto. Bukod sa _word processor_, halimbawa din ng _application software_ ang mga _[spreadsheet](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Spreadsheet&action=edit&redlink=1 "Spreadsheet (hindi pa naisusulat)")_ at mga _[media player](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Media_player_(application_software)&action=edit&redlink=1 "Media player (application software) (hindi pa naisusulat)")_.

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Software "Software")
- [Malayang software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_software "Malayang software")

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Application_software#cite_ref-CHT_1-0 "Umakyat")[Digest](https://tl.wikipedia.org/wiki/Reader%27s_Digest "Reader's Digest"), Reader's (2001). _1,001 Computer Hints & Tips_. Pleasantville, New York / Montreal, Canada: [The Reader's Digest Association, Inc.](http://www.readersdigest.com/) [ISBN](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) "ISBN (identifier)") [076213388](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_pinagmulang_aklat/076213388 "Natatangi:Mga pinagmulang aklat/076213388").`{{cite book}}`: Check `|first=` value ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_paramlink "en:Help:CS1 errors")); Check `|isbn=` value: length ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn "en:Help:CS1 errors")); External link in `|publisher=` ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#param_has_ext_link "en:Help:CS1 errors"))

[![Kompyuter](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Computer.svg/40px-Computer.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Computer.svg "Kompyuter")_Ang lathalaing ito na tungkol sa **Kompyuter** ay isang [usbong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Usbong "Wikipedia:Usbong"). Makatutulong ka sa [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia") sa [pagpapalawig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&action=edit) nito._

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application\_software&oldid=1842923](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Application_software&oldid=1842923)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Software "Kategorya:Software")

Nakatagong kategorya:

- [CS1 errors: external links](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_errors:_external_links "Kategorya:CS1 errors: external links")
- [CS1 errors: parameter link](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_errors:_parameter_link "Kategorya:CS1 errors: parameter link")
- [CS1 errors: ISBN](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_errors:_ISBN "Kategorya:CS1 errors: ISBN")
- [Stub (Kompyuter)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Kompyuter) "Kategorya:Stub (Kompyuter)")
- [Mga lathalaing dapat palawigin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_lathalaing_dapat_palawigin "Kategorya:Mga lathalaing dapat palawigin")

Hanapin

Hanapin

Application software

84 (na) wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Application_software#)


Word processor - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/TOSHIBA_JW-10.JPG/250px-TOSHIBA_JW-10.JPG)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:TOSHIBA_JW-10.JPG) Ang Toshiba JW-10 na nakapag-iisang tagaproseso ng salita, inilabas noong 1978 [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/LibreOffice_6.2_screenshot.png/250px-LibreOffice_6.2_screenshot.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:LibreOffice_6.2_screenshot.png) Ang [LibreOffice Writer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=LibreOffice_Writer&action=edit&redlink=1 "LibreOffice Writer (hindi pa naisusulat)"), isa sa mga libre at _open-source_ na tagaproseso ng salita na may pinakamaraming gumagamit

Ang isang _**word processor**_ ( **WP**)[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-enterprise-1)[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-waterhouse-2) o tagaproseso ng salita ay isang aparato o programa ng kompyuter na nagsusuplay ng _input_, pang- _edit_, pang- _format,_ at _output_ ng teksto na madalas na may ilang karagdagang kakayahan.

Ang mga [unang tagaproseso ng salita](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagaproseso_ng_salita "Tagaproseso ng salita") ay mga aparatong nakapag-iisa na nakatuon sa naturang kakayahan, ngunit ang mga kasalukuyang tagaproseso ng salita ay mga [programang tagaproseso](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Programang_tagaproseso&action=edit&redlink=1 "Programang tagaproseso (hindi pa naisusulat)") na tumatakbo sa mga kompyuter na pangkalahatan ang gamit.

Nabibilang sa pagitan ng isang simpleng [taga-''edit'' ng teksto](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Taga-%27%27edit%27%27_ng_teksto&action=edit&redlink=1 "Taga-''edit'' ng teksto (hindi pa naisusulat)") at isang ganap na gumaganang programa sa [paglalathalang pangmesa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Paglalathalang_pangmesa "Paglalathalang pangmesa") ang mga kakayahan ng isang programang tagaproseso ng salita. Gayunpaman, nagbago sa paglipas ng panahon ang mga pagkakaiba sa tatlong ito, at hindi na ito malinaw pagkatapos ng 2010.[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-presley-3)[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-pcworld-4)

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

Hindi _nagmula sa_ teknolohiya ng kompyuter ang mga tagaproseso ng salita. Sa halip, umunlad ang mga ito mula sa mga makina at kalaunan lamang nang isinama sila sa larangan ng kompyuter. [\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-price-5) Ang kasaysayan ng pagpoproseso ng salita ay kwento ng unti-unting pagiging awtomatiko ng mga pisikal na aspeto ng pagsulat at pag- _edit_, at pagkatapos ay pagpipino ng teknolohiya upang magamit ito ng mga korporasyon at mga indibidwal.

Ang katawagang _word processing ay_ lumitaw sa mga opisina sa Amerika noong unang bahagi ng _1970s_ na nakasentro sa ideya ng pag- _streamline_ ng trabaho sa mga taypista, ngunit agad na nagbago ang kahulugan at naging 'pagiging awtomatiko ng buong proseso ng pag- _edit_.'

Noong una, pinagsama ng mga tagadisenyo ng mga sistema ng pagpoproseso ng salita ang mga umiiral na teknolohiya at iyong mga umuusbong upang makalikha ng mga kagamitang nakapag-iisa na lumikha ng isang bagong negosyong naiiba mula sa umuusbong na mundo ng pansariling kompyuter. Ang konsepto ng pagpoproseso ng salita ay lumitaw mula sa mas pangkalahatang pagpoproseso ng _data_ na naging aplikasyon ng mga kompyuter sa pangangasiwa ng negosyo mula pa noong _1950s_.[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-klein-6)

Sa kasaysayan, may tatlong uri ng tagaproseso ng salita: de-makina, de-kuryente, at _software_.

## De-makinang pagpoproseso ng salita

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: De-makinang pagpoproseso ng salita") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&action=edit&section=2 "Edit section's source code: De-makinang pagpoproseso ng salita")\]

Ang unang aparato sa pagpoproseso ng salita (isang "Makina para sa Pagsusulat ng mga Titik" na mukhang katulad ng isang makinilya) ay napatente ni [Henry Mill](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Henry_Mill&action=edit&redlink=1 "Henry Mill (hindi pa naisusulat)") para sa isang makina na may kakayahang "magsulat nang napakalinaw at walang kamali-mali hanggang sa punto na hindi mo makita ang kaibahan nito mula sa isang palimbagan."[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-santiago-7) Makalipas ang mahigit isang daang siglo, may lumitaw pang ibang patente sa pangalan ni [William Austin Burt](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=William_Austin_Burt&action=edit&redlink=1 "William Austin Burt (hindi pa naisusulat)") para sa [manlilimbag](https://tl.wikipedia.org/wiki/Manlilimbag "Manlilimbag"). Sa huling bahagi ng ika-19 siglo, nilikha ni [Christopher Latham Sholes](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Christopher_Latham_Sholes&action=edit&redlink=1 "Christopher Latham Sholes (hindi pa naisusulat)")[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-soule-8) ang unang nakilalang makinilya na kahit na malaki ang sukat nito, inilarawan ito bilang isang "pampanitikang _piano._"[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-sciam-9)

Ang tanging "pagpoproseso ng salita" na maaaring isagawa ng mga de-makinang sistemang ito ay baguhin kung saan lumitaw ang mga titik sa pahina, punan ang mga puwang na dating iniwan sa pahina, o laktawan ang mga linya. Sa pagdating ng elektrisidad at electronika sa mga makinilya mga dekada ang lumipas, saka lamang natulungan ang manunulat sa parteng de-makina. Ang katawagan mismo na "pagpoproseso ng salita" ay nilikha noong _1950s_ ni [Ulrich Steinhilper](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ulrich_Steinhilper&action=edit&redlink=1 "Ulrich Steinhilper (hindi pa naisusulat)"), isang Alemang tagapangasiwa ng pagbebenta ng makinilya ng IBM. Gayunpaman, hindi ito lumitaw sa mga panitikan tungkol sa pamamahala ng opisina o pag- _compute_ noong _1960s_, kahit kilala na ang marami sa mga ideya, mga produkto, at mga teknolohiya kung saan ito magagamit sa paglaon. Ngunit noong 1971, kinilala ng _New York Times_[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-smith-10) ang katawagan na ito bilang isang _"buzz word"_ sa negosyo. Humilera ang pagpoproseso ng salita sa mas pangkalahatang "pagpoproseso ng _data_," o ang aplikasyon ng mga kompyuter sa pangangasiwa ng negosyo.

Samakatuwid, noong 1972, ang talakayan sa pagpoproseso ng salita ay karaniwan sa mga pahayagang nakatuon sa pamamahala ng opisina ng negosyo at teknolohiya, at sa kalagitnaan ng _1970s,_ pamilyar na ang katawagan sa sinumang tagapamahala ng opisinang kumunsulta sa mga periyodiko tungkol sa negosyo.

## _Electromechanical_ at de-kuryenteng pagpoproseso ng salita

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Electromechanical at de-kuryenteng pagpoproseso ng salita") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Electromechanical at de-kuryenteng pagpoproseso ng salita")\]

Sa huling bahagi ng _1960s_, nilikha ng IBM ang [IBM MT/ST](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=IBM_MT/ST&action=edit&redlink=1 "IBM MT/ST (hindi pa naisusulat)") _(Magnetic Tape/Selectric Typewriter)_. Ito ay isang modelo ng _Selectric typewriter_ ng IBM mula sa naunang bahagi ng dekadang ito, ngunit itinayo sa sarili nitong mesa, at kasama ang mga _magnetic tape recording_ at _playback facility_ na may mga kontrol at isang bangko ng mga _electrical relay_. Ginawang awtomatiko ng MT/ST ang _word wrap_, ngunit wala itong _screen_. Pinapayagan ng aparatong ito ang muling pagsusulat ng tekstong nakasulat sa ibang _tape_ at maaari kang makipagtulungan (ipadala ang _tape_ sa ibang tao para maka- _edit_ o makagawa sila ng kopya). Ito ay isang rebolusyon para sa industriya ng pagpoproseso ng salita. Noong 1969, pinalitan ang mga _tape_ ng mga _magnetic card_. Ang mga _memory card_ na ito ay inintroduce sa gilid ng isang karagdagang aparatong kasama ng MT/ST, kung saan may kakayahan itong basahin at itala ang gawain.

Noong unang bahagi ng _1970s_, ang pagpoproseso ng salita ay nabase sa kompyuter (bagaman ang _hardware_ nito ay pang-isang gamit lamang) dahil sa pagdating ng maraming makabagong ideya. Bago dumating ang [pansariling kompyuter](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pansariling_kompyuter&action=edit&redlink=1 "Pansariling kompyuter (hindi pa naisusulat)") (PC), nilikha ng IBM ang [_floppy disk_](https://tl.wikipedia.org/wiki/Floppy_disk "Floppy disk"). Noong unang bahagi rin ng _1970s_ dinisenyo ang mga sistema ng pagpoproseso ng salita na may kasamang pag- _edit_ sa _display_ ng [CRT ''screen''](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=CRT_%27%27screen%27%27&action=edit&redlink=1 "CRT ''screen'' (hindi pa naisusulat)").

Sa panahong ito, ang mga nakapag-iisang sistemang ito ng pagpoproseso ng salita ay dinisenyo, nilikha, at ibinenta ng maraming nagpasimulang kumpanya. Itinatag noong 1970 nina James Lincoln at Robert Oleksiak ang Linolex Systems. Ibinatay ng Linolex ang teknolohiya nito sa mga _microprocessor_, mga _floppy drive,_ at _software_. Ito ay isang sistemang nakabatay sa kompyuter para sa aplikasyon sa mga negosyo sa pagpoproseso ng salita at naibenta nito ang mga sistema sa pamamagitan ng sarili nitong puwersa sa pagbebenta. Dahil sa _installed_ _base_ na mga sistema sa higit na 500 _site_, nagbenta ng 3 milyong yunit ang Linolex Systems noong 1975—isang taon bago inilabas ang [kompyuter na Apple](https://tl.wikipedia.org/wiki/Apple_Inc. "Apple Inc.").[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-linolex-11)

Sa panahong iyon, gumawa rin ng isang serye ng mga dedikadong _microcomputer_ na nagpoproseso ng salita ang Lexitron Corporation. Ang Lexitron ay ang kauna-unahang gumamit ng isang _full-size_ na _video display screen_ (CRT) sa mga modelo nito noong 1978. Gumamit din ang Lexitron ng mga _floppy diskette_ na 51/4 ang laki na naging pamantayan sa larangan ng pansariling kompyuter. Ipinasok sa isang _drive_ ang disk ng programa, at na- [''boot up''](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=%27%27boot_up%27%27&action=edit&redlink=1 "''boot up'' (hindi pa naisusulat)") ang sistema. Pagkatapos, inilagay ang _data diskette_ sa ikalawang _drive_. Pinagsama sa isang _file_ ang _operating system_ at ang programa sa pagpoproseso ng salita.[\[12\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-lexitron-12)

Ang isa sa mga unang gumamit ng pagpoproseso ng salita ay Vydec na lumikha noong 1973 ng unang modernong tagaproseso ng teksto, ang "Vydec Word Processing System." Marami itong naka- _built-in_ na kakayahan gaya ng abilidad na magbahagi ng nilalaman sa pamamagitan ng _diskette_ at i- _print_ ito. Nabibili sa halagang $12,000 sa panahong iyon ang Vydec Word Processing System (humigit-kumulang $60,000 na isinaayos para sa inplasyon).[\[13\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-hino-13)

Ang Redactron Corporation (na inorganisa ni [Evelyn Berezin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Evelyn_Berezin&action=edit&redlink=1 "Evelyn Berezin (hindi pa naisusulat)") noong 1969) ay nagdisenyo at gumawa ng mga sistema sa pag- _edit_, kabilang ang pagwasto/pag- _edit_ ng mga makinilya, mga yunit ng kaseta at _card_, at, kalaunan, isang tagaproseso ng salit na tinatawag na "Data Secretary." Binili ng Burroughs Corporation ang Redactron noong 1976.[\[14\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_note-redactron-14) Ang isang sistemang nakabatay sa CRT ng [Wang Laboratories](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wang_Laboratories&action=edit&redlink=1 "Wang Laboratories (hindi pa naisusulat)") ay naging isa sa mga pinakamaraming gumagamit na sistema noong _1970s_ at unang bahagi ng _1980s_. Ang Wang ay nagpakita ng teksto sa isang CRT _screen_, at isinama nito ang halos lahat ng pangunahing katangian ng mga tagaproseso ng salitang alam natin ngayon—isang tunay na makinang pang-opisina, abot-kaya ng mga samahang gaya ng mga _medium-size_ na _law firm_, at madaling matutunan at patakbuhin ng mga kalihim.

Ang pariralang _"word processor"_ ay mabilis na naging pantukoy sa mga makinang nakabatay sa CRT na katulad ng sa Wang. Lumitaw ang maraming makina ng ganitong uri na karaniwang inaalok ng mga kumpanyang nagbebenta ng mga tradisyunal na kagamitang pang-opisina gaya ng IBM, Lanier (mga AES Data machine - minarkahan muli ng _badge_), CPT, at NBI. Ang lahat ay mga sistemang dalubhasa, dedikado, at _proprietary_ na may mga presyo sa saklaw na $10,000. Ang natirang merkado ng mga mura at pangkalahatang-gamit na pansariling kompyuter ay mga _hobbyist_.

## _Software_ sa pagpoproseso ng salita

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Software sa pagpoproseso ng salita") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Software sa pagpoproseso ng salita")\]

Ang huling hakbang sa pagpoproseso ng salita ay dumating sa pagkakaroon ng pansariling kompyuter noong huling bahagi ng _1970s_ at _1980s_ at sa kasunod na paglikha ng _software_ sa pagpoproseso ng salita. Ang mga sistema ng pagpoproseso ng salita na lilikha ng mas kumplikado at mas angkop na teksto ay nilikha at nagsimulang bumagsak ang mga presyo na nagresulta sa mas madaling pag- _access_ ng publiko sa mga ito. \[ [further explanation needed](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Please_clarify "en:Wikipedia:Please clarify")\]

Ang unang programa sa pagpoproseso ng salita para sa mga pansariling kompyuter (mga [''microcomputer''](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=%27%27microcomputer%27%27&action=edit&redlink=1 "''microcomputer'' (hindi pa naisusulat)")) ay [Electric Pencil](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Electric_Pencil&action=edit&redlink=1 "Electric Pencil (hindi pa naisusulat)"), mula sa [Michael Shrayer Software](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Shrayer_Software&action=edit&redlink=1 "Michael Shrayer Software (hindi pa naisusulat)"), na ibinenta noong Disyembre 1976. Noong 1978, lumitaw ang [WordStar](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=WordStar&action=edit&redlink=1 "WordStar (hindi pa naisusulat)") at dahil sa marami nitong bagong kakayahan, agad itong nagibabaw sa merkado. Gayunpaman, isinulat para sa maagang _operating system_ na [CP/M](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=CP/M&action=edit&redlink=1 "CP/M (hindi pa naisusulat)") _(Control Program–Micro)_ ang Wordstar, at sa oras na muling naisulat ito para sa mas bagong [MS-DOS](https://tl.wikipedia.org/wiki/MS-DOS "MS-DOS") (Microsoft Disk Operating System), lipas na ito. Ang [WordPerfect](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=WordPerfect&action=edit&redlink=1 "WordPerfect (hindi pa naisusulat)") at ang katunggali nitong [Microsoft Word](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Word&action=edit&redlink=1 "Microsoft Word (hindi pa naisusulat)") ay pinalitan ito bilang mga pangunahing programa sa pagpoproseso ng salita sa panahon ng MS-DOS, bagaman may mga hindi gaanong matagumpay na programang gaya ng [XyWrite](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=XyWrite&action=edit&redlink=1 "XyWrite (hindi pa naisusulat)").

Kinailangan ng karamihan sa unang _software_ sa pagpoproseso ng salita na kabisaduhin ng mga gumagamit ang mga _semi-mnemonic key combination_ kaysa sa pagpindot ng mga _key_ gaya ng "kopyahin" o "naka- _bold._" Bukod dito, walang mga _cursor key_ ang CP/M; halimbawa, ginamit ng WordStar ang "diamanteng" nakasentro sa E-S-D-X para sa pag- _navigate_ ng cursor. Gayunpaman, ang mga pagkakaiba sa presyo sa pagitan ng mga dedikadong tagaproseso ng salita at mga pangkalahatang-gamit na PC, at ang benepisyong idinagdag sa huli ng _software_ gaya ng mga aplikasyon sa _spreadsheet_ na _" [killer app](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Killer_app&action=edit&redlink=1 "Killer app (hindi pa naisusulat)"),"_ hal. ang [VisiCalc](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=VisiCalc&action=edit&redlink=1 "VisiCalc (hindi pa naisusulat)") at [Lotus 1-2-3](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lotus_1-2-3&action=edit&redlink=1 "Lotus 1-2-3 (hindi pa naisusulat)"), ay nakakakumbinsi hanggang sa punto na ang mga pansariling kompyuter at _software_ sa pagpoproseso ng salita ay naging seryosong kumpetisyon ng mga dedikadong makina at, kalaunan, nangibabaw ang mga ito sa merkado.

Pagkatapos, sa huling bahagi ng _1980s,_ ang mga makabagong ideyang gaya ng pagdating ng mga _[laser printer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Laser_printer&action=edit&redlink=1 "Laser printer (hindi pa naisusulat)")_, isang _"typographic"_ na pamamaraan sa pagpoproseso ng salita ( [WYSIWYG](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=WYSIWYG&action=edit&redlink=1 "WYSIWYG (hindi pa naisusulat)") \- What You See Is What You Get), gamit ang mga _bitmap display_ na may maraming font (pinasimunuan ng kompyuter na [Xerox Alto](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Xerox_Alto&action=edit&redlink=1 "Xerox Alto (hindi pa naisusulat)") at ng programa sa pagpoproseso ng salita na [Bravo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bravo_(software)&action=edit&redlink=1 "Bravo (software) (hindi pa naisusulat)")), at mga _graphical user interface_ gaya ng "kopyahin at idikit" (isa pang makabagong ideya ng [Xerox PARC](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Xerox_PARC&action=edit&redlink=1 "Xerox PARC (hindi pa naisusulat)") kasama ang tagaproseso ng salita na [Gypsy](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gypsy "Gypsy")). Pinasikat ang mga ito ng [MacWrite](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=MacWrite&action=edit&redlink=1 "MacWrite (hindi pa naisusulat)") sa Apple Macintosh noong 1983, at ng [Microsoft Word](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Word&action=edit&redlink=1 "Microsoft Word (hindi pa naisusulat)") sa IBM PC noong 1984. Marahil, ito ang mga kauna-unahang totoong WYSIWYG na tagaproseso ng salitang nakilala ng maraming tao. Isang partikular na interes din ay ang standardisasyon ng mga [TrueType](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=TrueType&action=edit&redlink=1 "TrueType (hindi pa naisusulat)") na _font_ na parehong ginamit sa Macintosh at mga Windows PC. Bagaman nagbibigay ng mga _typeface_ na TrueType ang mga tagalathala ng mga _operating system_, karamihan sa mga ito ay kinakalap mula sa mga tradisyunal na _typeface_ na na- _convert_ ng mga mas maliliit na palimbagan ng _font_ upang kopyahin ang mga karaniwang _font_. Nagkaroon ng isang pangangailangan para sa mga bago at nakaaakit na _font_ na walang mga paghihigpit sa karapatang-sipi o kinomisyon mula sa mga taga-disenyo ng _font_.

Kalaunan, isinama ang [Microsoft Word](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Microsoft_Word&action=edit&redlink=1 "Microsoft Word (hindi pa naisusulat)") sa lumalaking katanyagan ng _operating system_ na Windows noong _1990s_. Orihinal na tinawag na _"Microsoft Multi-Tool Word,"_ mabilis na naging kasingkahulugan ng "tagaproseso ng salita" ang programang ito.

## Mga Sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&veaction=edit&section=5 "Baguhin seksiyon: Mga Sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&action=edit&section=5 "Edit section's source code: Mga Sanggunian")\]

01. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-enterprise_1-0 "Umakyat")Enterprise, I. D. G. (1 Enero 1981). ["Computerworld"](https://books.google.co.uk/books?id=J_iAWQ5n914C). IDG Enterprise. [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20190102050530/https://books.google.co.uk/books?id=J_iAWQ5n914C) mula sa orihinal noong 2 Enero 2019. Nakuha noong 1 Enero 2019 sa pamamagitan ng Google Books.
02. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-waterhouse_2-0 "Umakyat")Waterhouse, Shirley A. (1 Enero 1979). ["Word processing fundamentals"](https://books.google.co.uk/books?id=FAUMGHG-SkYC). Canfield Press. [In-"archive"](https://web.archive.org/web/20190102002232/https://books.google.co.uk/books?id=FAUMGHG-SkYC) mula sa orihinal noong 2 Enero 2019. Nakuha noong 1 Enero 2019 sa pamamagitan ng Google Books.
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-presley_3-0 "Umakyat")Amanda Presley (28 Enero 2010). ["What Distinguishes Desktop Publishing From Word Processing?"](https://www.brighthub.com/multimedia/publishing/articles/62697.aspx). _Brighthub.com._ [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20190401202701/https://www.brighthub.com/multimedia/publishing/articles/62697.aspx) mula sa orihinal noong 1 Abril 2019. Nakuha noong 1 Enero 2019.
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-pcworld_4-0 "Umakyat")["How to Use Microsoft Word as a Desktop Publishing Tool"](https://www.pcworld.com/article/256204/how_to_use_microsoft_word_as_a_desktop_publishing_tool.html). _PCWorld._ 28 Mayo 2012. [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20170819055243/http://www.pcworld.com/article/256204/how_to_use_microsoft_word_as_a_desktop_publishing_tool.html) mula sa orihinal noong 19 Agosto 2017. Nakuha noong 3 Mayo 2018.
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-price_5-0 "Umakyat")Price, Jonathan, at Urban, Linda Pin. The Definitive Word-Processing Book. New York: Viking Penguin Inc., 1984, pahina xxiii.
06. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-klein_6-0 "Umakyat")W.A. Kleinschrod, "The 'Gal Friday' is a Typing Specialist Now," _Administrative Management_ vol. 32, no. 6, 1971, pp. 20-27
07. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-santiago_7-0 "Umakyat")Hinojosa, Santiago. ["The History of Word Processors"](http://thetech.ninja/history-word-processors/). _The Tech Ninja's Dojo._ The Tech Ninja. [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20180506104253/http://thetech.ninja/history-word-processors/) mula sa orihinal noong 6 Mayo 2018. Nakuha noong 6 Mayo 2018.
08. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-soule_8-0 "Umakyat")Tingnan din sina [Samuel W. Soule](https://en.wikipedia.org/wiki/Samuel_W._Soule) at [Carlos Glidden](https://en.wikipedia.org/wiki/Carlos_Glidden).
09. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-sciam_9-0 "Umakyat")The Scientific American, The Type Writer, New York (Agosto 10, 1872)
10. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-smith_10-0 "Umakyat")W.D. Smith, "Lag Persists for Business Equipment," New York Times, 26 Okt. 1971, pp. 59-60.
11. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-linolex_11-0 "Umakyat")Linolex Systems, Internal Communications & Disclosure in 3M acquisition, The Petritz Collection, 1975.
12. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-lexitron_12-0 "Umakyat")["Lexitron VT1200 - RICM"](http://www.ricomputermuseum.org/Home/equipment/lexitron-vt1200). _Ricomputermuseum.org._ [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20190103030112/http://www.ricomputermuseum.org/Home/equipment/lexitron-vt1200) mula sa orihinal noong 3 Enero 2019. Nakuha noong 1 Enero 2019.
13. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-hino_13-0 "Umakyat")Hinojosa, Santiago (1 Hunyo 2016). ["The History of Word Processors"](http://thetech.ninja/history-word-processors/). _The Tech Ninja's Dojo._ [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20181224191830/http://thetech.ninja/history-word-processors/) mula sa orihinal noong 24 Disyembre 2018. Nakuha noong 1 Enero 2019.
14. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#cite_ref-redactron_14-0 "Umakyat")["Redactron Corporation. @ SNAC"](http://snaccooperative.org/ark:/99166/w6h78mw1). ' _Snaccooperative.org_. [In- _archive_](https://web.archive.org/web/20181215223851/http://snaccooperative.org/ark:/99166/w6h78mw1) mula sa orihinal noong 15 Disyembre 2018. Nakuha noong 1 Enero 2019.

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word\_processor&oldid=2123816](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_processor&oldid=2123816)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Wikipedia articles needing clarification (November 2019)](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorya:Wikipedia_articles_needing_clarification_(November_2019)&action=edit&redlink=1 "Kategorya:Wikipedia articles needing clarification (November 2019) (hindi pa naisusulat)")

Nakatagong kategorya:

- [Lahat ng mga pahinang nangangailangan ng pag-sasaayos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Lahat_ng_mga_pahinang_nangangailangan_ng_pag-sasaayos "Kategorya:Lahat ng mga pahinang nangangailangan ng pag-sasaayos")

Hanapin

Hanapin

Word processor

73 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Word_processor#)


Firmware - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Firmware#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7f/Television_remote_control.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Television_remote_control.jpg) Isang karaniwang kasangkapan na pinapagana ng firmware - remote control ng telebisyon

Tumutukoy ang katagang Ingles na _**firmware**_ (bigkas: /firm-wer/) sa mga panutong nakatalaga at nagpa-paandar sa iba't-ibang kasangkapang elektronika. Mula sa mga _remote control_, kalkulador, mga bahagi ng [kompyuter](https://tl.wikipedia.org/wiki/Computer "Computer") gaya ng _hard-disk_ at _keyboard_, _LCD screen_ at _memory card_ hanggang sa mga panukat na pang-agham at mga robot na pang-industriya ang mga halimbawa ng mga bagay na gumagamit nito. May ilang firmware din na nakatalaga sa mga masalimout na kasangkapan na gaya ng mga [selpon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Selpon "Selpon"), kamerang dihital at sintesayser na bukod sa pinapatakbo ito ay nagpapagana din ng mga kakayahan nito.

Walang tiyak na pagkakaiba ang firmware sa [sopwer](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sopwer "Sopwer") dahil magkahalintulad ang kanilang ginagawa. Ganunpaman, parating bahagi ang firmware sa mga pangunahin at mababang gawain ng isang kasangkapan na hindi gagana kung wala ito.

Madalas na nakatalaga ang mga payak na firmware sa isang ROM o OTP/PROM habang ang mga masalimuot naman ay itinatalaga sa mga flash memory upang maaari itong baguhin sa hinaharap. Ang pagsasayos ng mga mali at pagdagdag ng mga kakayahan sa kasangkapan ang karaniwang dahilan upang baguhin ang isang firmware.

## Pinagmulan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Pinagmulan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Pinagmulan")\]

Ang katagang "firmware" ay nilikha ni Ascher Opler sa isang sulatin sa _Datamation_ nuong 1967[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Firmware#cite_note-Opler-1). Tinutukoy nito ang mga maliliit na kodigong nakalulan sa isang maliit na bahagi ng [RAM](https://tl.wikipedia.org/wiki/RAM "RAM") na nagtatalaga at nagpapatupad ng mga panutong pang-makina sa [CPU](https://tl.wikipedia.org/wiki/CPU "CPU") ng kompyuter. Maaari rin itong ilulan muli kung kinakailangang baguhin ang mga panuto ng kompyuter. Sa umpisa ay isinasalungat ito sa hardwer (ang mismong CPU ng kompyuter) at sopwer (mga panutong tumatakbo sa loob ng [CPU](https://tl.wikipedia.org/wiki/CPU "CPU")). Hindi ito naglalaman ng mga panutong pang-makina ng CPU kungdi mga kodigo na bahagi sa pagpapatupad ng mga panutong pang-makina. Nasa hangganan ito ng hardwer at sopwer kaya naman ito ay tinawag na _firmware_ o "pirmwer".

Lumawak ang kahulugan nito kinalaunan upang saklawin ang anumang maliliit na kodigo na nakatalaga sa [RAM](https://tl.wikipedia.org/wiki/RAM "RAM") o ROM. Hindi rin nagtagal at lalong lumawak ang katagang ito upang tumukoy sa anumang kodigo o panuto na nakatalaga sa ROM. Kabilang na rito ang mga panutong pang-makina para sa [BIOS](https://tl.wikipedia.org/wiki/BIOS "BIOS"), mga _bootstrap loader_ at iba pang karagdagang gawaing pang-kompyuter.

## Sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Sanggunian")\]

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Firmware#cite_ref-Opler_1-0 "Umakyat")Opler, Ascher (1967). ["Fourth-Generation Software"](https://archive.org/details/sim_datamation_1967-01_13_1/page/22). _Datamation_. **13** (1): 22–24.`{{cite journal}}`: Unknown parameter `|month=` ignored ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored "en:Help:CS1 errors"))

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&oldid=1985354](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Firmware&oldid=1985354)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Teknolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Teknolohiya "Kategorya:Teknolohiya")

Nakatagong kategorya:

- [CS1 errors: unsupported parameter](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_errors:_unsupported_parameter "Kategorya:CS1 errors: unsupported parameter")

Hanapin

Hanapin

Firmware

62 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Firmware#)


Malayang software - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_software#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang **malayang software** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _free software_) ay ang kalayaan ng isang manggagamit ng software na paganahin o patakbuhin, kopyahin, ipamahagi, pag-aralan, palitan, at pag-igihin ang _[software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Software "Software")_. Sa mas tiyak na diwa, tumutukoy ito sa apat na uri ng kalayaan, para sa mga tagagamit ng sopwer:

- Ang kalayaang paganahin ( _run_) ang program, para sa anumang kadahilanan (kalayaan 0).
- Ang kalayaang pag-aralan ( _study_) kung ano ang nagagawa ng program, at iayon ito sa iyong mga pangangailangan (kalayaan 1). Kailangan dito ang pagkakaroon ng akseso sa pinanggalingang code o source code.
- Ang kalayaang muling maipamahagi ( _redistribute_) ang mga kopya para makatulong kayo sa inyong mga kapitbahay (kalayaan 2).
- Ang kalayaang pag-igihin ( _improve_) pa ang programa, at ibigay sa publiko ang mga pag-papaiging inyong isinagawa, upang ang buong komunidad ay makinabang (kalayaan 3). Kailangan dito ang pagkakaroon ng akses sa pinanggalingang kodigo o _source code_.

## Mga kilalang halimbawa

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Mga kilalang halimbawa") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Mga kilalang halimbawa")\]

- [GNU](https://tl.wikipedia.org/wiki/GNU "GNU"), [GNU Emacs](https://tl.wikipedia.org/wiki/GNU_Emacs "GNU Emacs"), [GNU C Library](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=GNU_C_Library&action=edit&redlink=1 "GNU C Library (hindi pa naisusulat)")
- [Operating system](https://tl.wikipedia.org/wiki/Operating_system "Operating system"): [GNU/Linux](https://tl.wikipedia.org/wiki/GNU/Linux "GNU/Linux"), [FreeBSD](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=FreeBSD&action=edit&redlink=1 "FreeBSD (hindi pa naisusulat)"), [NetBSD](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=NetBSD&action=edit&redlink=1 "NetBSD (hindi pa naisusulat)"), [OpenBSD](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=OpenBSD&action=edit&redlink=1 "OpenBSD (hindi pa naisusulat)")
- [Kernel](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kernel "Kernel"): [Linux](https://tl.wikipedia.org/wiki/Linux "Linux"), [HURD](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=HURD&action=edit&redlink=1 "HURD (hindi pa naisusulat)")
- [Web browser](https://tl.wikipedia.org/wiki/Web_browser "Web browser"): [Mozilla Firefox](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mozilla_Firefox "Mozilla Firefox")
- [Apache OpenOffice](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Apache_OpenOffice&action=edit&redlink=1 "Apache OpenOffice (hindi pa naisusulat)"), [LibreOffice](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=LibreOffice&action=edit&redlink=1 "LibreOffice (hindi pa naisusulat)")
- [Database](https://tl.wikipedia.org/wiki/Database "Database"): [MySQL](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=MySQL&action=edit&redlink=1 "MySQL (hindi pa naisusulat)"), [PostgreSQL](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=PostgreSQL&action=edit&redlink=1 "PostgreSQL (hindi pa naisusulat)")
- [Apache](https://tl.wikipedia.org/wiki/Apache "Apache")
- [GNOME](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=GNOME&action=edit&redlink=1 "GNOME (hindi pa naisusulat)"), [KDE](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=KDE&action=edit&redlink=1 "KDE (hindi pa naisusulat)")
- [Wikang pangkompyuter](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_pangkompyuter "Wikang pangkompyuter") compilers/interpreters: [GNU Compiler Collection](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=GNU_Compiler_Collection&action=edit&redlink=1 "GNU Compiler Collection (hindi pa naisusulat)"), [PHP](https://tl.wikipedia.org/wiki/PHP "PHP"), [Perl](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Perl&action=edit&redlink=1 "Perl (hindi pa naisusulat)"), [Python](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Python&action=edit&redlink=1 "Python (hindi pa naisusulat)")
- [MediaWiki](https://tl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki "MediaWiki") (ang software ng [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia"))

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Free Software Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Free_Software_Foundation "Free Software Foundation")
- [Free Software Foundation Europe](https://tl.wikipedia.org/wiki/Free_Software_Foundation_Europe "Free Software Foundation Europe")
- [GNU General Public License](https://tl.wikipedia.org/wiki/GNU_General_Public_License "GNU General Public License")
- [Richard Stallman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Richard_Stallman "Richard Stallman")
- [Eben Moglen](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eben_Moglen "Eben Moglen")

## Mga kawing panlabas

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga kawing panlabas") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga kawing panlabas")\]

- [Ang kahulugan ng malayang software](http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.tl.html)

[![Kompyuter](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Computer.svg/40px-Computer.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Computer.svg "Kompyuter")[![Teknolohiya](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Crystal_128_displayphone.png/40px-Crystal_128_displayphone.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Crystal_128_displayphone.png "Teknolohiya")_Ang lathalaing ito na tungkol sa **Kompyuter** at **Teknolohiya** ay isang [usbong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Usbong "Wikipedia:Usbong"). Makatutulong ka sa [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia") sa [pagpapalawig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&action=edit) nito._

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang\_software&oldid=2044786](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Malayang_software&oldid=2044786)"

[Mga kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Agham pangkompyuter](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Agham_pangkompyuter "Kategorya:Agham pangkompyuter")
- [Etika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Etika "Kategorya:Etika")
- [Malayang software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Malayang_software "Kategorya:Malayang software")
- [Free Software Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Free_Software_Foundation "Kategorya:Free Software Foundation")
- [Software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Software "Kategorya:Software")
- [Internet](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Internet "Kategorya:Internet")

Nakatagong kategorya:

- [Mga artikulong may tekstong nasa wikang Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_artikulong_may_tekstong_nasa_wikang_Ingles "Kategorya:Mga artikulong may tekstong nasa wikang Ingles")
- [Pages using Lang-xx templates](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pages_using_Lang-xx_templates "Kategorya:Pages using Lang-xx templates")
- [Stub (Kompyuter)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Kompyuter) "Kategorya:Stub (Kompyuter)")
- [Stub (Teknolohiya)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Teknolohiya) "Kategorya:Stub (Teknolohiya)")
- [Mga lathalaing dapat palawigin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_lathalaing_dapat_palawigin "Kategorya:Mga lathalaing dapat palawigin")

Hanapin

Hanapin

Malayang software

94 (na) wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_software#)


Middleware - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Middleware&action=edit&redlink=1#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Walang teksto ang pahinang ito sa kasalukuyan, maaari kang [maghanap para sa pamagat ng pahinang ito](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Maghanap/Middleware "Natatangi:Maghanap/Middleware") sa ibang mga pahina o [baguhin ang pahina na ito](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Middleware&action=edit).

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/wiki/Middleware](https://tl.wikipedia.org/wiki/Middleware)"

Hanapin

Hanapin

Middleware

[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Middleware&action=edit&redlink=1#)


Wikang Ingles - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

| Ingles
_English_ |
| --- |
| Bigkas | [/](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English "Wikipedia:IPA for English")[ˈ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[ɪ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[ŋ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[ɡ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[l](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[ɪ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[ʃ](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key "Wikipedia:IPA for English")[/](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English "Wikipedia:IPA for English")[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEOxfordLearner'sDictionary2015Entry:_[httpwwwoxfordlearnersdictionariescomuspronunciationenglishenglish_1_English_-_Pronunciation]-1) |
| Rehiyon | Orihinal sa [Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Great_Britain "Great Britain")
ngayo'y malawakan (tingnan sa bandang ibaba [ang distribusyong pangheograpiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#Geographical_distribution)) |
| Katutubo | 360–400 milyon (2006)[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECrystal2006424%E2%80%93426-2)
[Nagsasalitang L2](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pangalawang_wika&action=edit&redlink=1 "Pangalawang wika (hindi pa naisusulat)"): 400 milyon;
bilang [wikang pangdayuhan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_pangdayuhan&action=edit&redlink=1 "Wikang pangdayuhan (hindi pa naisusulat)"): 600–700 milyon[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECrystal2006424%E2%80%93426-2) |
|  | [Indo-Europeo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_wikang_Indo-Europeo "Mga wikang Indo-Europeo")
- Hermaniko
  - Kanlurang Hermaniko
    - Anglo-Priso
      - Angliko
        - **Ingles**

          **_English_** |
| Mga unang anyo | Lumang Ingles
- Gitnang Ingles
  - Maagang Makabagong Ingles |
|  | [Alpabetong Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alpabetong_Latin "Alpabetong Latin") ( [English alphabet](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=English_alphabet&action=edit&redlink=1 "English alphabet (hindi pa naisusulat)"))
_English Braille_, Pinag-isang _English Braille_ |
|  | [Manually coded English](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Manually_coded_English&action=edit&redlink=1 "Manually coded English (hindi pa naisusulat)")
(multiple systems) |
| Opisyal na katayuan |
| Opisyal na wika | 67 bansa
[27 di-soberanong entidad](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_territorial_entities_where_English_is_an_official_language&action=edit&redlink=1 "List of territorial entities where English is an official language (hindi pa naisusulat)")
Iba't ibang organisasyon
- [United Nations](https://tl.wikipedia.org/wiki/United_Nations "United Nations")

[European Union](https://tl.wikipedia.org/wiki/European_Union "European Union")

[Commonwealth of Nations](https://tl.wikipedia.org/wiki/Commonwealth_of_Nations "Commonwealth of Nations")

[Council of Europe](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Council_of_Europe&action=edit&redlink=1 "Council of Europe (hindi pa naisusulat)")

[GUAM Organization for Democracy and Economic Development](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=GUAM_Organization_for_Democracy_and_Economic_Development&action=edit&redlink=1 "GUAM Organization for Democracy and Economic Development (hindi pa naisusulat)")

[ICC](https://tl.wikipedia.org/wiki/International_Criminal_Court "International Criminal Court")

[IOC](https://tl.wikipedia.org/wiki/International_Olympic_Committee "International Olympic Committee")

[ISO](https://tl.wikipedia.org/wiki/International_Organization_for_Standardization "International Organization for Standardization")

[NATO](https://tl.wikipedia.org/wiki/NATO "NATO")

[NAFTA](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_American_Free_Trade_Agreement&action=edit&redlink=1 "North American Free Trade Agreement (hindi pa naisusulat)")

[OAS](https://tl.wikipedia.org/wiki/Organization_of_American_States "Organization of American States")

[OECD](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Organisation_for_Economic_Co-operation_and_Development&action=edit&redlink=1 "Organisation for Economic Co-operation and Development (hindi pa naisusulat)")

[OIC](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Organisation_of_Islamic_Cooperation&action=edit&redlink=1 "Organisation of Islamic Cooperation (hindi pa naisusulat)")

[OPEC](https://tl.wikipedia.org/wiki/OPEC "OPEC")

[PIF](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pacific_Islands_Forum&action=edit&redlink=1 "Pacific Islands Forum (hindi pa naisusulat)")

[UKUSA Agreement](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=UKUSA_Agreement&action=edit&redlink=1 "UKUSA Agreement (hindi pa naisusulat)")

[ASEAN](https://tl.wikipedia.org/wiki/Association_of_Southeast_Asian_Nations "Association of Southeast Asian Nations")

[ASEAN Economic Community](https://tl.wikipedia.org/wiki/Association_of_Southeast_Asian_Nations#ASEAN_Economic_Community_Blueprint "Association of Southeast Asian Nations")

[SAARC](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Asian_Association_for_Regional_Cooperation&action=edit&redlink=1 "South Asian Association for Regional Cooperation (hindi pa naisusulat)")

[Turkic Council](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Turkic_Council&action=edit&redlink=1 "Turkic Council (hindi pa naisusulat)")

[ECO](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Economic_Cooperation_Organization&action=edit&redlink=1 "Economic Cooperation Organization (hindi pa naisusulat)") |
| Mga kodigong pangwika |
| [ISO 639-1](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=ISO_639-1&action=edit&redlink=1 "ISO 639-1 (hindi pa naisusulat)") | `en` |
| [ISO 639-2](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=ISO_639-2&action=edit&redlink=1 "ISO 639-2 (hindi pa naisusulat)") | `eng` |
| [ISO 639-3](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISO_639-3 "ISO 639-3") | `eng` |
| _[Glottolog](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Glottolog&action=edit&redlink=1 "Glottolog (hindi pa naisusulat)")_ | `stan1293` |
| [Linguasphere](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Linguasphere_Observatory&action=edit&redlink=1 "Linguasphere Observatory (hindi pa naisusulat)") | `52-ABA` |
| [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Anglospeak.svg/330px-Anglospeak.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Anglospeak.svg)
Mga bansa ng daigdig kung saan pangmaramihang katutubong wika ang Ingles; ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Flag_of_Australia.svg/40px-Flag_of_Australia.svg.png)[Australia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Australia "Australia"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Flag_of_New_Zealand.svg/40px-Flag_of_New_Zealand.svg.png)[New Zealand](https://tl.wikipedia.org/wiki/New_Zealand "New Zealand"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/40px-Flag_of_the_United_States.svg.png)[Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Flag_of_Ireland.svg/40px-Flag_of_Ireland.svg.png)[Irlanda](https://tl.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Ireland "Republic of Ireland"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_the_United_Kingdom_%283-5%29.svg/40px-Flag_of_the_United_Kingdom_%283-5%29.svg.png)[Reyno Unido](https://tl.wikipedia.org/wiki/United_Kingdom "United Kingdom") & ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Flag_of_Canada_%28Pantone%29.svg/40px-Flag_of_Canada_%28Pantone%29.svg.png)[Kanada](https://tl.wikipedia.org/wiki/Canada "Canada")
Mga bansa kung saan opisyal ang Ingles ngunit hindi pangmaramihang katutubong wika; Nalalabing kontinente sa [Aprika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aprika "Aprika"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Flag_of_Bhutan.svg/40px-Flag_of_Bhutan.svg.png)[Bhutan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bhutan "Bhutan"), [Guyana](https://tl.wikipedia.org/wiki/Guyana "Guyana")![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_Guyana.svg/40px-Flag_of_Guyana.svg.png) [Guyana](https://tl.wikipedia.org/wiki/Guyana "Guyana"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_India.svg/40px-Flag_of_India.svg.png)[India](https://tl.wikipedia.org/wiki/India "India"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Flag_of_Pakistan.svg/40px-Flag_of_Pakistan.svg.png)[Pakistan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pakistan "Pakistan"), ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Flag_of_Papua_New_Guinea.svg/20px-Flag_of_Papua_New_Guinea.svg.png)[Papua New Guinea](https://tl.wikipedia.org/wiki/Papua_New_Guinea "Papua New Guinea") & ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/40px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)[Philippines](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilipinas "Pilipinas") |
| **Naglalaman ang artikulong ito ng mga simbolong ponetiko mula sa [IPA](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pandaigdigang_Ponetikong_Alpabeto "Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto").** Maaari po kayong makakita ng [tandang pananong, kahon, o iba pang mga simbolo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mojibake "Mojibake") imbes ng mga karakter ng [Unicode](https://tl.wikipedia.org/wiki/Unicode "Unicode") kung hindi suportado ang pagpapakita sa mga ito sa kasalukuyan niyong font. Para sa panimulang gabay sa mga simbolong IPA, tingnan ang [Help:IPA](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA "en:Help:IPA") sa Wikipediang Ingles. |

[![Wikipedia](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Wikipedia-logo.png/60px-Wikipedia-logo.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Wikipedia-logo.png "Wikipedia") Wikipedia

Edisyon ng [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia") sa _**[Wikang Ingles](https://en.wikipedia.org/wiki/ "en:")**_

Para sa ibang mga gamit, tingnan ang [Ingles (paglilinaw)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ingles_(paglilinaw) "Ingles (paglilinaw)").

Ang **Ingles** o **Inggles**[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-3) ay isang [Kanlurang Hermanikong wika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=West_Germanic_language&action=edit&redlink=1 "West Germanic language (hindi pa naisusulat)") na unang sinasalita sa [maagang edad medyang Inglatera](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Saxon_England&action=edit&redlink=1 "Anglo-Saxon England (hindi pa naisusulat)") at kalaunang naging pandaigdigang [lingguwa prangka](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lingguwa_prangka "Lingguwa prangka").[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECrystal2003a6-4)[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEWardhaugh201055-5) Pinangalanan ito sa mga [Anglo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Angles&action=edit&redlink=1 "Angles (hindi pa naisusulat)"), isa sa mga [Hermanikong tribo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hermaniko "Hermaniko") na naglipat sa pook ng [Gran Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gran_Britanya "Gran Britanya"), bilang [Inglatera](https://tl.wikipedia.org/wiki/England "England"). Nagmula ang dalawang pangalan mula sa [Anglia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Inglatera "Inglatera"), isang tangway sa [Dagat Baltiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dagat_Baltiko "Dagat Baltiko"). Malapit ang wika sa [Prisyo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Prisio&action=edit&redlink=1 "Prisio (hindi pa naisusulat)") at [Mababang Sakson](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Low_German&action=edit&redlink=1 "Low German (hindi pa naisusulat)"), at naimpluwensyahan nang todo ang kanyang talasalitaan ng mga ibang [wikang Hermaniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Germanic_languages&action=edit&redlink=1 "Germanic languages (hindi pa naisusulat)"), lalo na sa [Nordiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&action=edit&redlink=1 "Old Norse (hindi pa naisusulat)") (isang [Hilagang wikang Hermaniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_Germanic_languages&action=edit&redlink=1 "North Germanic languages (hindi pa naisusulat)")), at higit na sa [Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Latin "Wikang Latin") at [Pranses](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Pranses "Wikang Pranses").[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-Wolff-6)

Nalinang ang wikang Ingles sa nakalipas na higit sa 1,400 taon. Ang mga unang anyo ng Ingles, isang pangkat ng mga [diyalektong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Diyalekto "Diyalekto") Kanlurang Hermaniko ( [Ingaeboniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ingvaeonic&action=edit&redlink=1 "Ingvaeonic (hindi pa naisusulat)")) na dinala sa Gran Britanya ng mga [Anglo-Sakson](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Saxons&action=edit&redlink=1 "Anglo-Saxons (hindi pa naisusulat)") noong ika-5 siglo, sa kabuuan ay tinatawag na [Lumang Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lumang_Ingles&action=edit&redlink=1 "Lumang Ingles (hindi pa naisusulat)"). Nagsimula ang [Gitnang Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Middle_English&action=edit&redlink=1 "Middle English (hindi pa naisusulat)") sa huling bahagi ng ika-11 siglo noong [pananakop ng Normando ng Inglatera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Norman_conquest_of_England "Norman conquest of England"); naging panahon ito kung kailan naimpluwensyahan ang wika ng Pranses.[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECrystal2003b30-7) Nagsimula ang [Maagang Makabagong Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Early_Modern_English&action=edit&redlink=1 "Early Modern English (hindi pa naisusulat)") sa huling bahagi ng ika-15 siglo noong pagpapakilala ng [palimbagan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Printing_press&action=edit&redlink=1 "Printing press (hindi pa naisusulat)") sa [Londres](https://tl.wikipedia.org/wiki/Londres "Londres"), paglilimbag ng [Bibliyang Haring Jacobo](https://tl.wikipedia.org/wiki/King_James_Version "King James Version") at simula ng [Dakilang Pagbago ng Patinig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Vowel_Shift&action=edit&redlink=1 "Great Vowel Shift (hindi pa naisusulat)").[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-8)

Kumakalat ang [Makabagong Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modern_English&action=edit&redlink=1 "Modern English (hindi pa naisusulat)") sa buong mundo mula noong ika-17 siglo sa pamamagitan ng pandaigdigang impluwensya ng [Imperyong Britaniko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Imperyong_Britaniko "Imperyong Britaniko") at ng [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos"). Sa pamamagitan ng mga nalimag at elektronikong midya ng dalawang bansa, ang Ingles ay naging [pangunahing wika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=World_language&action=edit&redlink=1 "World language (hindi pa naisusulat)") ng pandaigdigang diskurso at ang lingguwa prangka sa maramihang rehiyon at kontekstong propesyonal tulad ng [agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham "Agham"), [paglalayag](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Navigation&action=edit&redlink=1 "Navigation (hindi pa naisusulat)") at [batas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas "Batas").[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEThe_Routes_of_English-9)

Ang wikang Ingles ay ang [pinakamalaking wika ayon sa bilang ng nananalita](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_languages_by_total_number_of_speakers&action=edit&redlink=1 "List of languages by total number of speakers (hindi pa naisusulat)"),[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-10) at ang [pangatlong pinakasinasalitang katutubong wika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_languages_by_number_of_native_speakers&action=edit&redlink=1 "List of languages by number of native speakers (hindi pa naisusulat)") sa buong mundo, pagkatapos ng [wikang Mandarin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Mandarin "Wikang Mandarin") at [Kastila](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Kastila "Wikang Kastila").[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEEthnologue2010-11) Ito rin ang pinakapinag-aaralan na pangalawang wika at [wikang opisyal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Official_language&action=edit&redlink=1 "Official language (hindi pa naisusulat)") o isa sa mga wikang opisyal sa [halos 60 soberanong estado](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_territorial_entities_where_English_is_an_official_language&action=edit&redlink=1 "List of territorial entities where English is an official language (hindi pa naisusulat)"). Mas marami ang taong nag-aaral nito bilang pangalawang wika kaysa sa mga katutubong salita. Tinatanya na may higit sa 2 bilyong nananalita ng Ingles.[\[12\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-12) Ang Ingles ay katutubong wika ng karamihan sa [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos"), [Reyno Unido](https://tl.wikipedia.org/wiki/United_Kingdom "United Kingdom"), [Canada](https://tl.wikipedia.org/wiki/Canada "Canada"), [Australya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Australia "Australia"), [Bagong Silandya](https://tl.wikipedia.org/wiki/New_Zealand "New Zealand") at sa [Republika ng Irlanda](https://tl.wikipedia.org/wiki/Republika_ng_Irlanda "Republika ng Irlanda"), at malawakan ang pananalita nito sa mga iilang bahagi ng [Karibe](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karibe "Karibe"), [Aprika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aprika "Aprika") at [Timog Asya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Timog_Asya "Timog Asya").[\[13\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECrystal2003b108%E2%80%93109-13) Ito rin ay wikang ko-opisyal ng [mga Nagkakaisang Bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_Nagkakaisang_Bansa "Mga Nagkakaisang Bansa"), [Unyong Europeo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Unyong_Europeo "Unyong Europeo") at sa marami pang pandaigdigan at rehiyonal na organisasyong internasyonal. Ito ang pinakanananalitang wikang Hermaniko na nananagot sa hindi bababa sa 70% ng nananalita nitong Indo-Europeong sangay. Napakalawak ang talasalitaan ang Ingles, ngunit imposibleng bilangin kung iilan talaga ang salita sa anumang wika.[\[14\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEHowManyWords2015-14)[\[15\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEAlgeo1999-15) "Anglopono" ang tawag sa mga nananalita ng Ingles.

Ang bararila ng Makabagong Ingles ay resulta ng unti-unting pagbabago mula sa tipikal na Indo-Europeong huwaran ng disarilining pagmamarka na [sabaylong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inflection&action=edit&redlink=1 "Inflection (hindi pa naisusulat)") [palaturingan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Morphology_(linguistics)&action=edit&redlink=1 "Morphology (linguistics) (hindi pa naisusulat)") at medyo malayang pagkakasunud-sunod ng mga salita, patungo sa halos [suriing](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Analytic_language&action=edit&redlink=1 "Analytic language (hindi pa naisusulat)") huwaran na halos walang [sabaylo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inflection&action=edit&redlink=1 "Inflection (hindi pa naisusulat)"), medyo nakaayos na [pagkakasunud-sunod ng paksa–pandiwa–layon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Subject%E2%80%93verb%E2%80%93object&action=edit&redlink=1 "Subject–verb–object (hindi pa naisusulat)") at kumplikadong [saugnay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Syntax "Syntax").[\[16\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEK%C3%B6nig1994539-16) Mas nananalig ang [Makabagong Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modern_English&action=edit&redlink=1 "Modern English (hindi pa naisusulat)") sa mga [pandiwang pantulong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Auxiliary_verb&action=edit&redlink=1 "Auxiliary verb (hindi pa naisusulat)") at [pagkakaayos ng salita](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Word_order&action=edit&redlink=1 "Word order (hindi pa naisusulat)") para sa pagpapahayag ng kumplikadong [panahunan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_tense&action=edit&redlink=1 "Grammatical tense (hindi pa naisusulat)"), [aspeto](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_aspect&action=edit&redlink=1 "Grammatical aspect (hindi pa naisusulat)") at [panagano](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_mood&action=edit&redlink=1 "Grammatical mood (hindi pa naisusulat)"), pati na rin sa mga [balintiyak na konstruksyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Passive_voice&action=edit&redlink=1 "Passive voice (hindi pa naisusulat)"), [pananong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Interrogative&action=edit&redlink=1 "Interrogative (hindi pa naisusulat)") at iilang [pananggi](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Negation&action=edit&redlink=1 "Negation (hindi pa naisusulat)"). Ang baryasyon sa mga punto at [diyalekto ng Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=English_dialects&action=edit&redlink=1 "English dialects (hindi pa naisusulat)") na ginagamit sa mga iba't ibang bansa at rehiyon—sa [palatinigan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Palabigkasan "Palabigkasan") at [ponolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ponolohiya "Ponolohiya"), at minsan sa talasalitaan, bararila, at pagbaybay—ay kadalasang naiintindihan ng mga nananalita ng mga ibang diyalekto, ngunit sa mga sukdulang kaso ay maaaring humantong sa pagkakalito o walang pagkakaunawa sa isa't isa sa mga nananalita ng Ingles.

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

### Proto-Hermaniko patungo sa Lumang Ingles

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Proto-Hermaniko patungo sa Lumang Ingles") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Proto-Hermaniko patungo sa Lumang Ingles")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg/250px-Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg) Ang umpisa sa panulaang epiko sa Lumang Ingles _[Beowulf](https://tl.wikipedia.org/wiki/Beowulf "Beowulf")_, [nakasulat-kamay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Manuskrito "Manuskrito") sa [sulating kalahating-unsyal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Half-uncial&action=edit&redlink=1 "Half-uncial (hindi pa naisusulat)"): _Hƿæt ƿē Gārde/na ingēar dagum þēod cyninga / þrym ge frunon..._"Makinig! Narinig naming mga Spear-Danes mula sa mga araw ng unang panahon ang kaluwalhatian ng mga katutubong-hari..."

Ang unang anyo ng Ingles ay tinatawag na Lumang Ingles o Anglo-Sakson (s. 550–1066 PK). Nalinang ang Lumang Ingles mula sa mga iba't ibang [diyalektong Ingaeboniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ingvaeonic_languages&action=edit&redlink=1 "Ingvaeonic languages (hindi pa naisusulat)") na orihinal na sinalita sa mga baybayin ng [Prisya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Frisia&action=edit&redlink=1 "Frisia (hindi pa naisusulat)"), [Mababang Saksonya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lower_Saxony "Lower Saxony"), [Jutland](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jutland&action=edit&redlink=1 "Jutland (hindi pa naisusulat)"), at Timog [Suwesya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Suwesya "Suwesya") sa pamamagitan ng mga Hermanikong tribo na kilala bilang mga [Anglo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Angles&action=edit&redlink=1 "Angles (hindi pa naisusulat)"), [Sakson](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sakson "Sakson"), at [Yute](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jutes&action=edit&redlink=1 "Jutes (hindi pa naisusulat)"). Mula noong ika-5 siglo PK, ang mga Anglo-Sakson ay [tumira sa Britanya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Saxon_settlement_of_Britain&action=edit&redlink=1 "Anglo-Saxon settlement of Britain (hindi pa naisusulat)") habang [bumagsak ang Romanong ekonomiya at administrasyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=End_of_Roman_rule_in_Britain&action=edit&redlink=1 "End of Roman rule in Britain (hindi pa naisusulat)"). Noong pagsapit ng ika-7 siglo, ang wikang Hermaniko ng mga Anglo-Sakson ang [nangibabaw sa Britanya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Celtic_language-death_in_England&action=edit&redlink=1 "Celtic language-death in England (hindi pa naisusulat)") at pumalit sa mga wika ng [Romanong Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Romanong_Britanya "Romanong Britanya") (43–409 PK): [Karaniwang Britaniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Common_Brittonic&action=edit&redlink=1 "Common Brittonic (hindi pa naisusulat)"), isang [wikang Seltiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Celtic_languages "Celtic languages"), at [Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Latin "Latin") na dinala ng [Roman occupation](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Roman_occupation_of_Britain&action=edit&redlink=1 "Roman occupation of Britain (hindi pa naisusulat)") sa Britanya.[\[17\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECollingwoodMyres1936-17)[\[18\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEGraddolLeithSwann_et_al.2007-18)[\[19\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEBlenchSpriggs1999-19) Pinangalanan ang Inglatera (_England_) at Ingles (_English_) (dating Welcome to Gboard clipboard, any text you copy will be saved here.Tap on a clip to paste it in the text box.Use the edit icon to pin, add or delete clips.Touch and hold a clip to pin it. Unpinned clips will be deleted after 1 hour.Welcome to Gboard clipboard, any text you copy will be saved here. ang Lumang Ingles sa apat na diyalekto: mga diyalektong Anglo ( [Mersyano](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mercian_dialect&action=edit&redlink=1 "Mercian dialect (hindi pa naisusulat)") at [Nortumbrio](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Northumbrian_dialect&action=edit&redlink=1 "Northumbrian dialect (hindi pa naisusulat)")) at mga diyalektong Sakson, [Kentiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kentish_dialect_(Old_English)&action=edit&redlink=1 "Kentish dialect (Old English) (hindi pa naisusulat)") at [Kanlurang Sakson](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=West_Saxon_dialect&action=edit&redlink=1 "West Saxon dialect (hindi pa naisusulat)").[\[20\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECampbell19594-20) Sa pamamagitan ng mga reporma sa edukasyon ni [Haring Alfredo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Alfred_the_Great&action=edit&redlink=1 "Alfred the Great (hindi pa naisusulat)") at ng impluwensya ng kaharian ng [Wessex](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wessex&action=edit&redlink=1 "Wessex (hindi pa naisusulat)"), naging [pamantayang uri sa pagsusulat](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Standard_language&action=edit&redlink=1 "Standard language (hindi pa naisusulat)") ang diyalektong Kanlurang Sakson.[\[21\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEToon1992Chapter:_Old_English_Dialects-21) Nakasulat sa Kanlurang Sakson ang [panulaang epiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Panulaang_epiko "Panulaang epiko") ng _[Beowulf](https://tl.wikipedia.org/wiki/Beowulf "Beowulf")_, at ang unang tula sa Ingles, _[Himno ni Cædmon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=C%C3%A6dmon%27s_Hymn&action=edit&redlink=1 "Cædmon's Hymn (hindi pa naisusulat)")_, ay nakasulat sa Nortumbrio.[\[22\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEDonoghue2008-22) Nalinang ang makabagong Ingles sa Mersyano, ngunit nalinang ang [wikang Eskoses](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Eskoses&action=edit&redlink=1 "Wikang Eskoses (hindi pa naisusulat)") sa Nortumbio. Nakasulat ang iilang maikling inskripsyon mula sa unang bahagi ng Lumang Ingles sa [sulat-runiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Saxon_runes&action=edit&redlink=1 "Anglo-Saxon runes (hindi pa naisusulat)").[\[23\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEGneuss201323-23) Noong ika-6 na siglo, ginamit ang [alpabetong Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alpabetong_Latin "Alpabetong Latin") na sinulat na may [kalahating-unsyal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Half-uncial&action=edit&redlink=1 "Half-uncial (hindi pa naisusulat)") na [hugis ng titik](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Letterform&action=edit&redlink=1 "Letterform (hindi pa naisusulat)"). Isinama rito ang mga runikong titik _[wynn](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wynn&action=edit&redlink=1 "Wynn (hindi pa naisusulat)")_ ⟨_ƿ_⟩ at _[thorn](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Thorn_(letter)&action=edit&redlink=1 "Thorn (letter) (hindi pa naisusulat)")_ ⟨_þ_⟩, at ang binagong titik mula sa Latin _[eth](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eth&action=edit&redlink=1 "Eth (hindi pa naisusulat)")_ ⟨_ð_⟩, at _[ash](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%86&action=edit&redlink=1 "Æ (hindi pa naisusulat)")_ ⟨_æ_⟩.[\[23\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEGneuss201323-23)[\[24\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEDenisonHogg200630%E2%80%9331-24)

Napakaiba ang Lumang Ingles kumpara sa Makabagong Ingles, at mahihirapan sa pag-iintindi nito ang mga nanalita ng Ingles sa ika-21 siglo. Magkahawig ang kanyang bararila sa makabagong [Aleman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Aleman "Wikang Aleman"), at ang kanyang pinakamalapit na kamag-anak ay [Lumang Prisyano](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Frisian&action=edit&redlink=1 "Old Frisian (hindi pa naisusulat)"). Mas marami ang [sabaylong pangwakas at anyo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inflectional_morphology&action=edit&redlink=1 "Inflectional morphology (hindi pa naisusulat)") ng mga [pangngalan, pang-uri, panghalip, at pandiwa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_English_grammar&action=edit&redlink=1 "Old English grammar (hindi pa naisusulat)"), at [mas malaya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pragmatic_word_order&action=edit&redlink=1 "Pragmatic word order (hindi pa naisusulat)") ang pagkakayos ng mga salita kaysa sa Makabagong Ingles. May mga [anyo ng kaukulan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_case&action=edit&redlink=1 "Grammatical case (hindi pa naisusulat)") ang Makabagong Ingles sa panghalip (_he, him, his_) at may mga kaunting sabaylo sa pandiwa (_speak, speaks, speaking, spoke, spoken_), ngunit may sabaylong pangwakas din sa mga pangngalan ang Lumang Ingles, at mas maraming pangwakas [pantao](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_person&action=edit&redlink=1 "Grammatical person (hindi pa naisusulat)") at [pambilang](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grammatical_number&action=edit&redlink=1 "Grammatical number (hindi pa naisusulat)") ang mga pandiwa.[\[25\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEHogg1992Chapter_3._Phonology_and_Morphology-25)[\[26\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTESmith2009-26)[\[27\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTETraskTrask2010-27)

Nagpapakita ng halimbawa ang pagsasalinwika ng [Mateo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ebanghelyo_ni_Mateo "Ebanghelyo ni Mateo") 8:20 mula noong 1000 PK ng sabaylong pangwakas ( [palagyong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nominative_case&action=edit&redlink=1 "Nominative case (hindi pa naisusulat)") pangmaramihan, [akusatibong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Accusative_case&action=edit&redlink=1 "Accusative case (hindi pa naisusulat)") pangmaramihan, [paaring](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Genitive_case&action=edit&redlink=1 "Genitive case (hindi pa naisusulat)") isahan) at pangwakas ng pandiwa ( [kasalukuyang](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Present_tense&action=edit&redlink=1 "Present tense (hindi pa naisusulat)") pangmaramihan):

_Foxas habbað holu and heofonan fuglas nest_Fox-as habb-að hol-u and heofon-an fugl-as nest-∅fox-PGY.PM have-KKY.PM hole-AKT.PM and heaven-PRI.IH bird-PGY.PM nest-AKT.PM"_Foxes have holes and the birds of heaven nests_"[\[28\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTELass200646%E2%80%9347-28)

### Gitnang Ingles

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Gitnang Ingles") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Gitnang Ingles")\]

> _Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting._
>
> Ngunit, mula sa simula, ang mga Ingles ay may tatlong pamamaraan ng pagsasalita, tagatimog, tagahilaga, at tagagitna sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, sa pamamagitan ng paghahalubilo at paghahalo, una sa mga Danes at pagkatapos sa mga Normando, sa gitna ng marami lumitaw ang wika ng bansa, at ginagamit ng ilan ang kakaibang utal, daldal, angil, at nakangingilong pagngangalit.

[John ng Trevisa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=John_ng_Trevisa&action=edit&redlink=1 "John ng Trevisa (hindi pa naisusulat)"), s. 1385[\[29\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEHogg2006360%E2%80%93361-29)

Mula ika-8 hanggang ika-12 siglo, unti-unting nagbago ang Lumang Ingles sa pamamagitan ng [pakikipag-ugnayan sa wika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Language_contact&action=edit&redlink=1 "Language contact (hindi pa naisusulat)") patungo sa [Gitnang Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Middle_English&action=edit&redlink=1 "Middle English (hindi pa naisusulat)"). Kadalasang pinepetsahan ang simula ng Gitnang Ingles sa [pananakop ng Inglatera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Norman_conquest_of_England "Norman conquest of England") ni [Guillermo ang Mananakop](https://tl.wikipedia.org/wiki/William_the_Conqueror "William the Conqueror") noong 1066, ngunit pinasulong pa ito sa panahon mula 1200–1450.

Una, dahil sa mga bugso ng pananakop ng mga Nordiko ng hilagang bahagi ng Kapuluang Britaniko noong ika-8 at ika-9 na siglo, nagkaroon ng matinding pakikipag-ugnayan ang Lumang Ingles sa [Lumang Nordiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&action=edit&redlink=1 "Old Norse (hindi pa naisusulat)"), isang wikang [Hilagang Hermaniko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_Germanic&action=edit&redlink=1 "North Germanic (hindi pa naisusulat)"). Pinakamalakas ang impluwensyang Nordiko sa mga hilaga-silangang uri ng Lumang Ingles na sinalita sa pook ng [Danelaw](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Danelaw&action=edit&redlink=1 "Danelaw (hindi pa naisusulat)") sa paligid ng York, ang naging sentro ng pananakop ng Nordiko; sa kasalukuyan makikita pa rin ang mga katangian nito sa [Skots](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Scots_language&action=edit&redlink=1 "Scots language (hindi pa naisusulat)") at [Hilagang Ingles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Northern_England_English&action=edit&redlink=1 "Northern England English (hindi pa naisusulat)"). Gayunman, ang naging sentro ng norsipikadong Ingles ay sa [mga Gitnang Lupa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Midlands&action=edit&redlink=1 "The Midlands (hindi pa naisusulat)") sa paligid ng [Lindsey](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kingdom_of_Lindsey&action=edit&redlink=1 "Kingdom of Lindsey (hindi pa naisusulat)"), at pagkatapos ng 920 PK kung kailan isinama muli ang Lindsey sa estadong Anglo-Sakson, kumalat ang mga katangiang Nordiko mula roon sa mga uri ng Ingles na hindi nakapag-ugnayan nang direkta sa mga nananalita ng Nordiko. Isang elemento ng impluwensyang Nordiko na nanatili sa lahat ng uri ng Ingles ngayon ang pangkat ng mga panghalip na nagsisimula sa _th-_ (_they, them, their_) na pumalit sa mga Anglo-Saksong panghalip na may _h-_ (_hie, him, hera_).[\[30\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEThomasonKaufman1988284%E2%80%93290-30)

Noong [Normandong pananakop ng Inglatera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Norman_conquest_of_England "Norman conquest of England") sa 1066, napasailalim ang norsipikadong wika, Lumang Ingles, sa pakikipag-ugnayan sa wikang [Lumang Normando](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norman&action=edit&redlink=1 "Old Norman (hindi pa naisusulat)"), isang [wikang Romanse](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_wikang_Romanse "Mga wikang Romanse") na malapit na kamag-anak sa Makabagong [Pranses](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Pranses "Wikang Pranses"). Sa kalaunan, ang wikang Normando sa Inglatera ay naging [Anglo-Normando](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Anglo-Norman_language&action=edit&redlink=1 "Anglo-Norman language (hindi pa naisusulat)"). Sapagkat pangunahing sinasalita ang Normando ng mga kapilitan at maharlika, habang nagpatuloy ang pagsasalita ng Anglo-Sakson sa mga mas nakabababang uri, ang pangunahing impluwensya ng Normando ay ang pagbibigay ng mararaming [salitang hiram](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Loanwords&action=edit&redlink=1 "Loanwords (hindi pa naisusulat)") ukol sa pulitika, batas, at mga prestihiyosong larangan ng lipunan.[\[31\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTESvartvikLeech200639-31) Pinayak din ng Gitnang Ingles ang sistemang sabaylo, marahil para pagtugmain ang Lumang Nordiko at Lumang Ingles na iiba sa sabaylo ngunit pareho sa palaturingan. Nawala ang pagkakaiba ng kaukulang palagyo at akusatibo maliban sa mga panghalip panao, inalis ang kaukulang makasangkapan, at naging limitado ang paggamit ng kaukulang paari sa pagtukoy ng [pag-aari](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Possession_(linguistics)&action=edit&redlink=1 "Possession (linguistics) (hindi pa naisusulat)"). Ginawang regular ng sistemang sabaylo ang mararaming iregular na anyong sabaylo,[\[32\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTELass1992-32) at unti-unting pinayak ang sistema ng pagkakasundo, at tumatag ang pagkakaayos ng mga salita.[\[33\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEFischervan_der_Wurff2006111%E2%80%9313-33) Sa [Bibliyang Wycliffe](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wycliffe_Bible&action=edit&redlink=1 "Wycliffe Bible (hindi pa naisusulat)") ng dekada 1380, isinulat ang taludtd Mateo 8:20 bilang:

_Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis_[\[34\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-34)

Dito nananatili pa rin ang pangmaramihang hulapi _-n_ sa pandiwang _have_, pero walang makikitang kaukulang pangwakas sa mga pangngalan. Noong pagsapit ng ika-12 siglo, ganap na nalinang ang Gitnang Ingles na nakapagsama ng mga katangiang Nordiko at Normando; patuloy na sinalita ito hanggang sa pagdating ng maagang Makabagong Ingles noong 1500. Kabilang sa panitikan ng Gitnang Ingles ang _[The Canterbury Tales](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Canterbury_Tales&action=edit&redlink=1 "The Canterbury Tales (hindi pa naisusulat)")_ ni [Geoffrey Chaucer](https://tl.wikipedia.org/wiki/Geoffrey_Chaucer "Geoffrey Chaucer"), at _[Le Morte d'Arthur](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Le_Morte_d%27Arthur&action=edit&redlink=1 "Le Morte d'Arthur (hindi pa naisusulat)")_ ni [Malory](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_Malory&action=edit&redlink=1 "Thomas Malory (hindi pa naisusulat)"). Noong panahon ng Gitnang Ingles, lumaganap ang mga diyalektong rehiyonal sa pagsulat, at ginamit ang mga katangian ng mga diyalekto para sa epekto ng mga may-akda tulad ni Chaucer.[\[35\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-35)

### Maagang Makabagong Ingles

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Maagang Makabagong Ingles") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Maagang Makabagong Ingles")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Great_Vowel_Shift2a.svg/250px-Great_Vowel_Shift2a.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Great_Vowel_Shift2a.svg) Maliwanag na paglalarawan ng [Dakilang Pagbabago ng Patinig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Vowel_Shift&action=edit&redlink=1 "Great Vowel Shift (hindi pa naisusulat)"), na nagpapakita kung paano ang unti-unting pagbabago ng mga patinig, kung saan naging diptonggo ang mga mataas na patinig i: at u: at nagbago ang pagbigkas ng bawat mababang patinig nang isang antas

Ang susunod na panahon sa kasaysayan ng Ingles ay Maagang Makabagong Ingles (1500–1700). Kakikitaan ang Maagang Makabagong Ingles ng [Dakilang Pagbabago ng Patinig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Vowel_Shift&action=edit&redlink=1 "Great Vowel Shift (hindi pa naisusulat)") (1350–1700), pagpapayak ng sabaylo, at lingguwistikong sapamantayan.

Inapekto ng Dakilang Pagbabago ng Patinig ang mga diniin na mahabang patinig ng Gitnang Ingles. Ito ay naging [kawingang pagbabago](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Chain_shift&action=edit&redlink=1 "Chain shift (hindi pa naisusulat)"), at ibig sabihi'y nag-udyok ang bawat pagbabago ng kasunod na pagbabago sa sistema ng patinig. [Itinaas](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Raising_(phonology)&action=edit&redlink=1 "Raising (phonology) (hindi pa naisusulat)") ang mga [gitna](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mid_vowel&action=edit&redlink=1 "Mid vowel (hindi pa naisusulat)") at [bukas na patinig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Open_vowel&action=edit&redlink=1 "Open vowel (hindi pa naisusulat)"), at [binali](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Vowel_breaking&action=edit&redlink=1 "Vowel breaking (hindi pa naisusulat)") ang mga [saradong patinig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Close_vowel "Close vowel") para maging [diptonggo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Diptonggo "Diptonggo"). Halimbawa ang salitang _bite_ ("kagat") ay dating binibigkas parang ang salitang _beet_ ("rimulatsa") ngayon, at ang ikalawang patinig sa salitang _about_ ("tungkol") ay binigkas tulad ng salitang _boot_ ("bota") ngayon. Ipinapaliwanag ng Dakilang Pagbabago ng Patinig ang maraming iregularidad sa pagbaybay dahil pinanatili ng Ingles ang mararaming baybay mula sa Gitnang Ingles, at ipinapaliwanag din nito kung bakit napakaiba ang pagbigkas ng mga patinig sa Ingles kumpara sa mga parehas na titik sa mga ibang wika.[\[36\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTELass2000-36)[\[37\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTEG%C3%B6rlach199166%E2%80%9370-37)

Nagsimulang tumaas sa prestihiyo ng Ingles, kaugnay sa Normandong Pranses, noong paghahari ni [Enrique V](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Henry_V_of_England&action=edit&redlink=1 "Henry V of England (hindi pa naisusulat)"). Noong mga 1430, nagsimulang gumamit ang [Korte ng Kansilyerya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Court_of_Chancery&action=edit&redlink=1 "Court of Chancery (hindi pa naisusulat)") sa [Westminster](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lungsod_ng_Westminster "Lungsod ng Westminster") ng Ingles sa kanyang [opisyal na dokumento](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Writ&action=edit&redlink=1 "Writ (hindi pa naisusulat)"), at ang isang bagong anyo ng Gitnang Ingles, kilala bilang [Pamantayang Kansilyeriya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Chancery_Standard&action=edit&redlink=1 "Chancery Standard (hindi pa naisusulat)"), ay nilinang mula sa mga diyalekto ng Londres at [Silangang Midlands](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=East_Midlands_English&action=edit&redlink=1 "East Midlands English (hindi pa naisusulat)"). Noong 1476, ipinakilala ni [William Caxton](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=William_Caxton&action=edit&redlink=1 "William Caxton (hindi pa naisusulat)") ang [palimbagan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Printing_press&action=edit&redlink=1 "Printing press (hindi pa naisusulat)") sa Inglatera at nagsimulang maglathala ng mga unang nalimbag na aklat sa Londres, na nagpalago ng impluwensya ng ganitong anyo ng Ingles.[\[38\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTENevalainenTieken-Boon_van_Ostade2006274%E2%80%9379-38) Kabilang sa mga panitikan sa Maagang Makabagong panahon ang mga gawa ni [William Shakespeare](https://tl.wikipedia.org/wiki/William_Shakespeare "William Shakespeare") at ang [salinwika ng Bibliya](https://tl.wikipedia.org/wiki/King_James_Version "King James Version") na inatasan ni [Haring Jacobo I](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=James_VI_and_I&action=edit&redlink=1 "James VI and I (hindi pa naisusulat)"). Kahit matapos ang pagbabago ng patinig, magkaiba pa rin ang wika mula sa Makabagong Ingles: halimbawa, binigkas pa rin ang mga [kumpol-katinig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Consonant_cluster&action=edit&redlink=1 "Consonant cluster (hindi pa naisusulat)")/knɡnsw/ sa _knight_ ("kabalyero"), _gnat_ ("niknik"), at _sword_ ("espada"). Kumakatawan sa mga natatanging katangian ng Maagang Makabagong Ingles ang karamihan ng mga tampok-bararila na maaaring ipalagay ng makabagong mambabasa ng Shakespeare bilang kakatwa o makaluma.[\[39\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTECercignani1981-39)

Sa 1611 King James Version ng Bibliya, na nakasulat sa Maagang Makabagong Ingles, sinasabi ng Matthew 8:20 ang:

_The Foxes haue holes and the birds of the ayre haue nests_[\[28\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTELass200646%E2%80%9347-28)

Ipinapakita nito ang pagkawala ng kaukulan at ang kanyang epekto sa pag-aayos ng pangungusap (pagpapalit sa Paksa-Pandiwa-Layon na pag-ayos ng salita), at ang paggamit ng _of_ sa halip ng di-paukol na paari), at ang pagpapakilala ng salitang hiram mula sa Pranses ( _ayre_) at salitang kapalit (pinalit ng _bird_ "ibon" na dating nangahulugang "inakay" had ang OE _fugol_).[\[28\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_note-FOOTNOTELass200646%E2%80%9347-28)

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&veaction=edit&section=5 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikang_Ingles&action=edit&section=5 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

01. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-FOOTNOTEOxfordLearner'sDictionary2015Entry:_[httpwwwoxfordlearnersdictionariescomuspronunciationenglishenglish_1_English_-_Pronunciation]_1-0 "Umakyat")[OxfordLearner'sDictionary 2015](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#CITEREFOxfordLearner'sDictionary2015), Entry: [English - Pronunciation](http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/us/pronunciation/english/english_1). harv error: no target: CITEREFOxfordLearner'sDictionary2015 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
02. ↑ [Umakyat patungo: 2.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-FOOTNOTECrystal2006424%E2%80%93426_2-0)[2.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-FOOTNOTECrystal2006424%E2%80%93426_2-1)[Crystal 2006](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#CITEREFCrystal2006), pp. 424–426. harv error: no target: CITEREFCrystal2006 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-3 "Umakyat")TagalogLang (2021-05-25). ["INGLES o INGGLES... English in Filipino / Tagalog?"](https://www.tagaloglang.com/ingles/). _TAGALOG LANG_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-01-04.
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-FOOTNOTECrystal2003a6_4-0 "Umakyat")[Crystal 2003a](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#CITEREFCrystal2003a), p. 6. harv error: no target: CITEREFCrystal2003a ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-FOOTNOTEWardhaugh201055_5-0 "Umakyat")[Wardhaugh 2010](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#CITEREFWardhaugh2010), p. 55. harv error: no target: CITEREFWardhaugh2010 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
06. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles#cite_ref-Wolff_6-0 "Umakyat")Finken