Estados Unidos - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

| Estados Unidos ng Amerika
_United States of America_( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles")) |
| --- |
| [![Watawat ng Estados Unidos](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/250px-Flag_of_the_United_States.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Flag_of_the_United_States.svg "Watawat ng Estados Unidos")
[Watawat](https://tl.wikipedia.org/wiki/Watawat_ng_Estados_Unidos "Watawat ng Estados Unidos")
[![Dakilang Selyo ng Estados Unidos](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg/120px-Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg "Dakilang Selyo ng Estados Unidos")
[Dakilang Selyo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dakilang_Selyo_ng_Estados_Unidos "Dakilang Selyo ng Estados Unidos") |
| **Salawikain:** _In God We Trust_
"Sa Diyos Kami'y Tumitiwala" |
| **Awitin:** _[The Star-Spangled Banner](https://tl.wikipedia.org/wiki/The_Star-Spangled_Banner "The Star-Spangled Banner")_
"Ang Bandilang Pinalamutian ng Bituin"
[Play audio](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Star_Spangled_Banner_instrumental.ogg "Play audio") Duration: 1 minute and 19 seconds.1:19 |
| [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/USA_orthographic.svg/250px-USA_orthographic.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:USA_orthographic.svg)
Ang 50 estado ng Estados Unidos ( **lunti**).
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/US_insular_areas.svg/250px-US_insular_areas.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:US_insular_areas.svg)
Ang pangunahing teritoryo ng Estados Unidos ng Amerika ( **lunti**) at mga kasakupan nito. |
| Kabisera | [Washington, D.C.](https://tl.wikipedia.org/wiki/Washington,_D.C. "Washington, D.C.")
[38°53′N77°01′W / 38.883°N 77.017°W / 38.883; -77.017](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Estados_Unidos&params=38_53_N_77_01_W_) |
| Pinakamalaking lungsod | [Lungsod ng Bagong York](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lungsod_ng_Bagong_York "Lungsod ng Bagong York")
[40°43′N74°00′W / 40.717°N 74.000°W / 40.717; -74.000](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Estados_Unidos&params=40_43_N_74_00_W_) |
| Wikang opisyal
at pambansa | [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles") ( _[de facto](https://tl.wikipedia.org/wiki/De_facto "De facto")_) |
| Katawagan | - Amerikano
- Estadounidense |
| Pamahalaan | [Pampanguluhang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pampanguluhang "Pampanguluhang") [republikang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Republikang "Republikang") [pederal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pederal "Pederal") |
|  |
| • [Pangulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pangulo_ng_Estados_Unidos "Pangulo ng Estados Unidos") | [Donald Trump](https://tl.wikipedia.org/wiki/Donald_Trump "Donald Trump") |
| • [Pangalawang Pangulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pangalawang_Pangulo_ng_Estados_Unidos "Pangalawang Pangulo ng Estados Unidos") | [James David Vance](https://tl.wikipedia.org/wiki/James_David_Vance "James David Vance") |
|  |
| Lehislatura | [Congress](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kongreso_ng_Estados_Unidos "Kongreso ng Estados Unidos") |
| • Mataas na Kapulungan | [Senate](https://tl.wikipedia.org/wiki/Senado_ng_Estados_Unidos "Senado ng Estados Unidos") |
| • Mababang Kapulungan | [House of Representatives](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapulungan_ng_mga_Kinatawan_ng_Estados_Unidos "Kapulungan ng mga Kinatawan ng Estados Unidos") |
| [Kasarinlan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Mapanghimagsik_sa_Amerika "Digmaang Mapanghimagsik sa Amerika")
mula sa ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Flag_of_Great_Britain_%281707%E2%80%931800%29.svg/40px-Flag_of_Great_Britain_%281707%E2%80%931800%29.svg.png)[Dakilang Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kingdom_of_Great_Britain "Kingdom of Great Britain") |
|  |
| • [Pagpapahayag](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pagpapahayag_ng_Kasarinlan_ng_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Pagpapahayag ng Kasarinlan ng Estados Unidos (hindi pa naisusulat)") | 4 Hulyo 1776 |
| • [Tratado ng Paris](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tratado_ng_Paris_(1783)&action=edit&redlink=1 "Tratado ng Paris (1783) (hindi pa naisusulat)") | 3 Setyembre 1783 |
| • [Saligang Batas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Saligang_Batas_ng_Estados_Unidos "Saligang Batas ng Estados Unidos") | 21 Hunyo 1788 |
|  |
| Lawak |
| • Areang kabuuan | 3,796,742 mi kuw (9,833,520 km2) (ika-4 o ika-3 batay sa sanggunian) |
| • Katubigan (%) | 4.66 |
| • Areang lupain | 3,531,905 mi kuw (9,147,590 km2) (ika-3) |
| Populasyon |
| • Pagtataya sa 2021 | 331,893,745 |
| • Senso ng 2020 | 331,449,281 (ika-3) |
| • Densidad | 87/mi kuw (33.6/km2) ( [ika-185](https://tl.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_and_dependencies_by_population_density "List of countries and dependencies by population density")) |
| [KDP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gross_domestic_product "Gross domestic product")( [PLP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Purchasing_power_parity "Purchasing power parity")) | Pagtataya sa 2022 |
| • Kabuuan | ![Increase](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/20px-Increase2.svg.png) $25.35 trilyon (ika-2) |
| • Bawat kapita | ![Increase](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/20px-Increase2.svg.png) $76,027 (ika-9) |
| [KDP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gross_domestic_product "Gross domestic product")(nominal) | Pagtataya sa 2022 |
| • Kabuuan | ![Increase](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/20px-Increase2.svg.png) $25.35 trilyon ( [ika-1](https://tl.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_GDP_(nominal) "List of countries by GDP (nominal)")) |
| • Bawat kapita | ![Increase](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/20px-Increase2.svg.png) $76,027 (ika-8) |
| [Gini](https://tl.wikipedia.org/wiki/Koepisyente_ng_Gini "Koepisyente ng Gini")(2020) | 48.5
mataas |
| [TKP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talatuntunan_ng_Kaunlarang_Pantao "Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao")(2019) | ![Increase](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Increase2.svg/20px-Increase2.svg.png) 0.926
napakataas · ika-17 |
| Salapi | [Dolyar ng Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dolyar_ng_Estados_Unidos "Dolyar ng Estados Unidos") ($) ( [USD](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISO_4217 "ISO 4217")) |
| Sona ng oras | [UTC](https://tl.wikipedia.org/wiki/Coordinated_Universal_Time "Coordinated Universal Time") [−4 hanggang\
\
−12, +10, +11](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Oras_sa_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Oras sa Estados Unidos (hindi pa naisusulat)") |
| • Tag-init ( [DST](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daylight_saving_time "Daylight saving time")) | [UTC](https://tl.wikipedia.org/wiki/Coordinated_Universal_Time "Coordinated Universal Time") −4 hanggang −10 |
| Ayos ng petsa | mm/dd/yyyy |
| Gilid ng pagmamaneho | kanan |
| Kodigong pantelepono | [+1](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_American_Numbering_Plan&action=edit&redlink=1 "North American Numbering Plan (hindi pa naisusulat)") |
| Kodigo sa ISO 3166 | [US](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=ISO_3166-2:US&action=edit&redlink=1 "ISO 3166-2:US (hindi pa naisusulat)") |
| Internet TLD | --> |

Ang **Estados Unidos** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _United States_), opisyal na **Estados Unidos ng Amerika**, dinadaglat na **EU**/ **EUA** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _US_/ _USA_), at karaniwang tinatawag na **Amerika** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _America_), ay bansang transkontinental na pangunahing matatagpuan sa [Hilagang Amerika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hilagang_Amerika "Hilagang Amerika"). Hinahangganan ang 48 estado at distritong pederal nito ng [Kanada](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kanada "Kanada") sa hilaga at [Mehiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mehiko "Mehiko") sa timog. Makikita ang [Alaska](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alaska "Alaska") sa sukdulang hilagang-kanluran ng Hilagang Amerika na katabi ng Kanada sa silangan at nahihiwalay sa [Rusya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Rusya "Rusya") sa kanluran sa Kipot ng Bering; ang [Hawai](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hawai "Hawai") ay isang kapuluang [Polinesyo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Polinesya "Polinesya") na nasasagitna sa [Karagatang Pasipiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karagatang_Pasipiko "Karagatang Pasipiko") at ang tanging estado na wala sa [Kaamerikahan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kaamerikahan "Kaamerikahan"). Nagbabahagi ang bansa ng mga limitasyong maritimo sa [Bahamas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bahamas "Bahamas"), [Kuba](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kuba "Kuba"), Rusya, [Reyno Unido](https://tl.wikipedia.org/wiki/Reyno_Unido "Reyno Unido"), [Republikang Dominikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Republikang_Dominikano "Republikang Dominikano"), [Kapuluang Cook](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapuluang_Cook "Kapuluang Cook"), [Samoa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Samoa "Samoa"), at [Niue](https://tl.wikipedia.org/wiki/Niue "Niue"). Sumasaklaw ng mahigit 9,833,520 kilometrong kuwadrado (3,531,905 milyang kuwadrado) at mayroong higit 331 milyong naninirahan, ito ang ikaapat na pinamalaking bansa ayon sa panlupaing lawak, ikalima ayon sa magkaratig na lawak, at ikatlo ayon sa kabuuang lawak at populasyon. Itinatagurian na panlusaw na palayok ng mga kalinangan at etnisidad, hinubog ang populasyon nito ng ilang siglo ng [imigrasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Imigrasyon "Imigrasyon"). Mayroon itong lubos na dibersong klima at heograpiya, at kinikilala bilang isa sa 17 ekolohikal na bansang megadiberso. Ang kabiserang pambansa nito ay [Washington, D.C.](https://tl.wikipedia.org/wiki/Washington,_D.C. "Washington, D.C.") habang ang pinakamalaking lungsod at sentrong pampananalapi nito'y [Lungsod ng Bagong York](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lungsod_ng_Bagong_York "Lungsod ng Bagong York").

Ang mga Paleo-Indians ng Siberia ay nandayuhan sa Hilagang Amerika 12,000 taon na ang nakalilipas. Nagsimula ang [pananakop ng mga Europeo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Europeong_pananakop_ng_Kaamerikahan "Europeong pananakop ng Kaamerikahan") noong ika-16 na siglo. Nabuo ang Estados Unidos mula sa [13 kolonyang Britano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Labintatlong_Kolonya "Labintatlong Kolonya") na itinatag sa Silangang Baybayin. Ang pakikipagtalo hinggil sa pagbubuwis at pamamahala ng [Gran Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gran_Britanya "Gran Britanya") ay nagbunsod sa [American Revolutionary War](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Mapanghimagsik_sa_Amerika "Digmaang Mapanghimagsik sa Amerika") (1775-1783), na nagpangyaring makamit ng bansa ang kalayaan. Sa huling bahagi ng ika-18 siglo, lalo pang lumawak ang nasasakupan ng Estados Unidos habang unti-unting nag-aangkin ng mga teritoryo, kung minsan sa pamamagitan ng digmaan na nagtaboy sa maraming [katutubong Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Katutubong_Amerikano "Katutubong Amerikano"), at naitatatag ang mga bagong estado. Pagsapit ng 1848, nasakop na ng Estados Unidos ang Hilagang Amerika hanggang sa kanluran. Naging legal ang [pang-aalipin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Panahon_ng_pang-aalipin_sa_Estados_Unidos "Panahon ng pang-aalipin sa Estados Unidos") sa timugang Estados Unidos hanggang noong ika-19 na siglo, nang buwagin ito ng [Digmaang Sibil ng Amerika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Sibil_ng_Amerika "Digmaang Sibil ng Amerika").

Pagsapit ng [dekada 1890](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dekada_1890 "Dekada 1890") ay naitala ang ekonomiya ng Estados Unidos bilang pinakamalaki sa mundo, at kinumpirma ng [Digmaang Espanyol-Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Espanyol-Amerikano "Digmaang Espanyol-Amerikano") at [Unang Digmaang Pandaigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Digmaang_Pandaigdig "Unang Digmaang Pandaigdig") ang katayuan nito bilang kapangyarihang militar. Sa pagtatapos ng [Ikalawang Digmaang Pandaigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ikalawang_Digmaang_Pandaigdig "Ikalawang Digmaang Pandaigdig") ay lumabas ang bansa bilang unang estadong [nukleyar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sandatang_nukleyar "Sandatang nukleyar") at isa sa dalawang pinakamakapangyarihang bansa kasama ang [Unyong Sobyetiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Unyong_Sobyetiko "Unyong Sobyetiko"). Nasangkot ang dalawang estado sa isang tunggalian noong [Digmaang Malamig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Malamig "Digmaang Malamig") para sa ideolohikong pangingibabaw, partikular na makikita sa [Digmaang Koreano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Koreano "Digmaang Koreano") at [Digmaang Biyetnamita](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Biyetnamita "Digmaang Biyetnamita"), ngunit pareho nilang iniwasan ang direktang labanang militar. Nakipagkompitensya rin sila sa [Karerang Pangkalawakan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karerang_Pangkalawakan "Karerang Pangkalawakan"), na nagtapos sa Amerikanong pangkalawakang paglipad ng 1969 na ipinadala ang mga tao sa [Buwan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Buwan "Buwan") sa unang pagkakataon. Kasabay nito, humantong ang [kilusang pangkarapatang sibil](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kilusang_pangkarapatang_sibil "Kilusang pangkarapatang sibil") sa pagbabawal sa [diskriminasyong panlahi](https://tl.wikipedia.org/wiki/Rasismo "Rasismo") laban sa mga [Aprikanong Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aprikanong_Amerikano "Aprikanong Amerikano"). Nagwakas ang Digmaang Malamig sa pagkabuwag ng URSS noong 1991, na iniwan ang EUA bilang nag-iisang superpotensyang internasyonal. Sa [ika-21 dantaon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ika-21_dantaon "Ika-21 dantaon"), nagresulta ang mga pag-atake noong [11 Setyembre 2001](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_pag-atake_noong_Setyembre_11 "Mga pag-atake noong Setyembre 11") sa paglunsad ng bansa ng digmaan laban sa terorismo, na kinabibilangan ng [Digmaan ng Apganistan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Digmaan_ng_Apganistan_(2001%E2%80%932021)&action=edit&redlink=1 "Digmaan ng Apganistan (2001–2021) (hindi pa naisusulat)") (2001–2021) at [Digmaan ng Irak](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Digmaan_ng_Irak&action=edit&redlink=1 "Digmaan ng Irak (hindi pa naisusulat)") (2003–2011). Ang pagsibol ng [Tsina](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tsina "Tsina") at pagbabalik ng Rusya sa pandaigdigang politika ay nagdulot ng mga tensyon sa pagitan ng mga bansa na kung minsa'y tinatawag na Ikalawang Digmaang Malamig.

Isang [republikang pederal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pederasyon "Pederasyon"), binubuo ang EU ng tatlong magkakahiwalay na sangay ng [pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamahalaan "Pamahalaan") at [lehislaturang bikameral](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lehislatura#bikameralismo "Lehislatura"). Pinapatakbo sa ilalim ng [demokrasyang liberal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Demokrasyang_liberal "Demokrasyang liberal") at [ekonomiyang pampamilihan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ekonomiyang_pampamilihan "Ekonomiyang pampamilihan"), nagraranggo ito ng mataas sa mga pandaigdigang sukat ng [karapatang pantao](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karapatang_pantao "Karapatang pantao"), [kalidad ng buhay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talatuntunan_ng_Kaunlarang_Pantao "Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao"), [kita](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kita "Kita") at [yaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Yaman "Yaman"), [ekonomikong pagkakakompitensya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kompitensya_(ekonomika)&action=edit&redlink=1 "Kompitensya (ekonomika) (hindi pa naisusulat)"), at [edukasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Edukasyon "Edukasyon"). Gayunpaman, pinapanatili ng bansa ang [parusang kamatayan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Parusang_kamatayan "Parusang kamatayan"), wala ng pangkalahatang pangangalagang pangkalusugan, at mayroong mataas na antas ng pagkakabilanggo at kawalan ng pagkakapantay-pantay. Ang pangunahing [industriyal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Industriya "Industriya") at [kapitalistang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapitalismo "Kapitalismo") puwersa sa planeta, isa ito sa mga namumuno ng makaagham na pananaliksik at pagbabagong teknolohikal. Ito ang pinakamalaking [ekonomiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ekonomiya "Ekonomiya") ayon sa nominal na [KDP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kabuuang_domestikong_produkto "Kabuuang domestikong produkto") at ikalawa ayon sa KDP batay sa [KLP](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapantayan_ng_lakas_ng_pagbili "Kapantayan ng lakas ng pagbili"). Sa halaga, ito ang pinakamalaking nag-aangkat at ikalawang pinakamalaking naglu [luwas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Luwas "Luwas") ng mga kalakal. Bagama't bumubuo ng halos 4.2% lamang ng kabuuang pandaigdigang populasyon, hawak ng bansa ang higit 30% ng kayamanan sa mundo, ang pinakamalaking bahaging taglay ng alinmang bansa. Isa itong kasaping tagapagtatag ng [OEA](https://tl.wikipedia.org/wiki/Organisasyon_ng_mga_Estadong_Amerikano "Organisasyon ng mga Estadong Amerikano"), [PMI](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pondong_Monetaryong_Internasyonal "Pondong Monetaryong Internasyonal"), [OTHA](https://tl.wikipedia.org/wiki/Organisasyon_ng_Tratado_ng_Hilagang_Atlantiko "Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko"), [Bangkong Pandaigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bangkong_Pandaigdig "Bangkong Pandaigdig"), at [mga Nagkakaisang Bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_Nagkakaisang_Bansa "Mga Nagkakaisang Bansa"), kung saan naglilingkod ito bilang panatilihang miyembro ng [Konsehong Pangkatiwasayan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Konsehong_Pangkatiwasayan_ng_mga_Nagkakaisang_Bansa "Konsehong Pangkatiwasayan ng mga Nagkakaisang Bansa") nito. Gumagastos ng katumbas ng halos dalawang-ikalima ng pandaigdigang paggastang pangmilitar, nagtataglay ito ng ikatlong pinakamalaking hukbo sa mundo. Nangunguna ang EUA sa mga larangan ng [politika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Politika "Politika"), [kalinangan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalinangan "Kalinangan"), at [agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham "Agham") sa [Daigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daigdig "Daigdig").

## Etimolohiya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Etimolohiya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Etimolohiya")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Waldseemuller_map_closeup_with_America.jpg/250px-Waldseemuller_map_closeup_with_America.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Waldseemuller_map_closeup_with_America.jpg) Malapitang litrato ng mapa ni Waldseemüller na nagpapakita ng pangalang Amerika sa lupaing kilala ngayon bilang [Brasil](https://tl.wikipedia.org/wiki/Brasil "Brasil").

Isinasapetsa ang pinakamaagang kilalang paggamit ng pangalang "Amerika" sa taong 1505, nang ginamit ito ng makatang Aleman na si Mathias Ringmann sa kanyang tulang ukol sa Bagong Mundo. Latinisado itong anyo ng pangalan ng Italyanong eksplorador na si Amerigo Vespucci, na unang nagmungkahi na ang Kanlurang Indiyas na natuklasan ni [Cristobal Colon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Cristobal_Colon "Cristobal Colon") noong 1492 ay bahagi ng dating di-kilalang kalupaan, kaysa sa silangang hangganan ng [Asya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Asya "Asya").[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-1) Inilimbag ang mapang _Universalis Cosmographia_ ni Martin Waldseemüller noong 25 Abril 1507 kasama ang tula. Ginagamit ng mapa ang terminong "Amerika" para sa lugar na kinikilala ngayon bilang [Timog Amerika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Timog_Amerika "Timog Amerika").[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-2) Noong 1538, ginamit din ni Plamenkong kartograpong Gerardus Mercator ang pangalang "Amerika" sa kanyang sariling mapang pandaigdig, at inilapat ang salita sa buong Kanlurang Emisperyo. Iminumungkahi ng mga alternatibong teorya na hango ang "Amerika" sa Bulubunduking Amerrisque ng [Nicaragua](https://tl.wikipedia.org/wiki/Nicaragua "Nicaragua"), o mula sa apelyido ng mayamang Anglo-Gales na mangangalakal na si Richard Amerike.

Nagmumula ng unang dokumentadong ebidensya ng pariralang "Estados Unidos ng Amerika" sa isinulat na liham ni Stephen Moylan noong 2 Enero 1776 kay ayudante-ng-kampo ni George Washington na si Joseph Reed. Inihayag ni Moylan ang kanyang nais na lumakbay "nang may buo at sapat na kapangyarihan mula sa Estados Unidos ng Amerika patungong Espanya" upang humingi ng tulong sa Digmaang Mapanghimagsik. Karaniwang pagkakamali na kilalanin si Thomas Paine bilang lumikha ng terminong ito sa kanyang polyetong _Common Sense_ na inilathala noong Enero 1776, ngunit hindi niya ginamit ang huling anyo nito. Makikita ang unang publikasyon ng parirala sa isang di-kilalang sanaysay sa pahayagang _The Virginia Gazette_ sa Williamsburg noong 6 Abril ng parehong taon.

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

Pangunahing artikulo: [Kasaysayan ng Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasaysayan_ng_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Kasaysayan ng Estados Unidos (hindi pa naisusulat)")

### Mga Sinaunang Tao at Kasaysayan Bago ang Panahon ni Columbus

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga Sinaunang Tao at Kasaysayan Bago ang Panahon ni Columbus") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga Sinaunang Tao at Kasaysayan Bago ang Panahon ni Columbus")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Cliff_Palace-Colorado-Mesa_Verde_NP.jpg/330px-Cliff_Palace-Colorado-Mesa_Verde_NP.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Cliff_Palace-Colorado-Mesa_Verde_NP.jpg) Ang [Cliff Palace](https://en.wikipedia.org/wiki/Cliff_Palace "en:Cliff Palace"), matatagpuan ngayon sa Colorado, na itinayo ng mga katutubong Amerikano na [Puebloano](https://en.wikipedia.org/wiki/Ancestral_Puebloans "en:Ancestral Puebloans") sa pagitan ng 1190 at 1260

Pinaniniwalaang ang mga unang nanirahan sa Hilagang Amerika ay mga taong nandayuhan mula sa Siberia patawid ng Beringia patungong Alaska 12,000 taon na ang nakalilipas (Ang Beringia ay isang _land bridge_ na, noong sinaunang panahon, nagdurugtong sa lupain ng Siberia at Alaska hanggang sa maglaho ito at paghiwalayin ng katubigan na kilala ngayon bilang Bering Strait). Pero may ebidensiya di-umano na mas maaga pa rito ang pagdating nila. Ang kulturang Clovis, na umiral humigit-kumulang noong 11,000 BC, ang pinaniniwalaang kumakatawan sa mga unang taong nandayuhan sa Amerika. Ito marahil ang una sa tatlong bugso ng malakihang pandarayuhan patungong Hilagang Amerika; ang mga huling bugso ang nagdala sa kasalukuyang mga katutubo ng Athabaskan, Aleut, at Eskimo.

Sa pagdaan ng panahon, nagkahalo-halo na ang mga katutubo sa Hilagang Amerika. Ilan sa mga ito, gaya ng kulturang Mississippiano sa timog-silangan bago ang panahon ni Columbus, ay bumuo ng masulong na agrikultura, arkitektura, at sari-saring mga komunidad. Pinakamalaki sa mga ito ang Cahokia, isang dating lunsod-estado na ngayon ay dinadayong kaguhuan sa kasalukuyang Estados Unidos. Sa tinatawag na Four Corners Region (isang rehiyon kung saan nagtatagpo ang apat na kantong hangganan ng mga estado ng Utah, Arizona, Colorado, at New Mexico), nabuo ang kultura ng mga katutubong Puebloano mula sa mga siglo ng mga pag-eeksperimento sa agrikultura. Ang Haudenosaunee, na matatagpuan sa timugang rehiyon ng Great Lakes, ay unti-unting naitatag sa pagitan ng ika-12 at ika-15 siglo. Lumaganap sa mga estadong Atlantiko ang mga tribo ng Algonquian, na nakilala sa pangangaso at pambibitag. Naging magsasaka din naman ang ilan sa kanila.

Hindi matiyak ang populasyon ng mga katutubong Amerikano sa panahon ng pakikipag-ugnayan ng mga Europeo. Tinantiya ni Douglas H. Ubelaker ng Smithsonian Institution ang bilang ng populasyon: 92,916 sa timugang estadong Atlantiko at 473,616 sa mga estadong kahangga ng Gulf of Mexico. Pero napakaliit ng mga bilang na ito sa tingin ng mga akademiko. Ang antropologist na si Henry F. Dobyns ay naniniwalang mas malaki pa ang mga bilang ng populasyon: 1.1 milyon ang mga nasa estadong kahangga ng Gulf of Mexico, 2.2 milyon ang mga nasa estado mula Florida hanggang Massachusetts, 5.2 milyon ang mga nasa rehiyon ng Mississippi, at mga 700,000 ang nakatira sa estado ng Florida.

### Kolonisasyon ng mga Europeo

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Kolonisasyon ng mga Europeo") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Kolonisasyon ng mga Europeo")\]

_**Karagdagang Impormasyon:** [Kasaysayang Kolonyal ng Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasaysayang_kolonyal_ng_Estados_Unidos "Kasaysayang kolonyal ng Estados Unidos") at [Labintatlong Kolonya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Labintatlong_Kolonya "Labintatlong Kolonya")_

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/The_Mayflower_Compact_1620_cph.3g07155.jpg/330px-The_Mayflower_Compact_1620_cph.3g07155.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:The_Mayflower_Compact_1620_cph.3g07155.jpg) Ang _**Mayflower Compact,**_ na nilagdaan sa loob mismo ng barkong _Mayflower_ noong 1620, ang nagpasimula ng pag-uusap para sa pagbuo ng sariling gobyerno at konstitusyon.

Kontobersyal at laging pinagdedebatehan ang maagang kolonisasyon ng mga Norse (o mga Vikings ng Scandinavia) sa New England. Ang unang napaulat sa kasaysayan na pagdating ng mga Europeo sa ngayo'y kontinente ng Estados Unidos ay ang unang ekspedisyon ng conquistadores mula Espanya na si Juan Ponce de León sa noo'y Spanish Florida noong 1513. Bago pa nito, nakarating na sa [Puerto Rico](https://tl.wikipedia.org/wiki/Puerto_Rico "Puerto Rico") si [Christopher Columbus](https://tl.wikipedia.org/wiki/Christopher_Columbus "Christopher Columbus") mula sa kaniyang paglalayag noong 1493, at nang sumunod na dekada ay tinirhan ng mga Espanyol ang San Juan. Bumuo ng mga pamayanan ang mga Espanyol sa Florida at New Mexico, ang Saint Augustine, na itinuturing na pinakamatandang siyudad sa bansa, at ang Santa Fe. Nagtatag naman ang mga Pranses ng kanilang sariling mga pamayanan sa mga pampang ng [Ilog Mississippi](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ilog_Mississippi "Ilog Mississippi"), lalo na sa New Orleans.

Matagumpay namang nakabuo ng kolonya ang mga Britano sa silanganing baybayin ng Hilagang Amerika: ang Virginia Colony sa Jamestown noong 1607 at Pilgrims Colony sa Plymouth noong 1620. Unang itinatag sa kontinente noong 1619 ang sarili nitong lehislatibong kapulungan, ang Virginia's House of Burgesses. Ang mga dokumentadong kasunduan, gaya ng Mayflower Compact at ang Fundamental Orders of Connecticut, ang bumuo ng mga parisan bilang batayan ng mga saligang batas na ipinatupad sa mga maitatatag pa noong mga kolonya sa Amerika. Marami sa mga pamayanang Ingles ay mga Kristiyanong naghahangad ng malayang pagsamba. Noong 1784, mga Ruso ang mga unang Europeo na nakapagtatag ng sariling pamayanan sa Alaska, sa Three Saints Bay. Ang mga Amerikanong Ruso noon ang sumasakop sa kalakhang bahagi ng ngayo'y estado ng [Alaska](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alaska "Alaska").

Sa maagang panahon ng kolonisasyon, maraming nakipamayang Europeo ang nakaranas ng kakulangan sa pagkain, sakit, at pag-atake mula sa mga Katutubong Amerikano. Ang mga katutubong Amerikano ay madalas ding nakikipaglaban sa mga kalapit na tribo at mga Europeo. Gayunpaman, sa maraming pagkakataon, natutuhan ng mga katutubo at mga naninirahan na umasa sa isa't isa. Ang mga nakipamayan ay nakipagkalakalan para sa pagkain at mga balat ng hayop; ang mga katutubo naman para sa mga baril, mga kasangkapan at iba pang kalakal sa Europa. Tinuruan ng mga katutubo ang mga Europeo na magtanim ng mais, sitaw, at iba pang mga pagkain. Nadama ng mga misyonerong Europeo at iba pa na mahalagang "sibilisahin" ang mga Katutubong Amerikano at himukin sila na tularan ang mga gawi at pamumuhay ng mga Europeo pagdating sa agrikultura. Gayunpaman, sa paglawak ng kolonisasyon ng Europa sa Hilagang Amerika, lumikas na lang ang mga Katutubong Amerikano dahil madalas na pinapatay sila sa panahon ng mga alitan.

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Thirteencolonies_politics_cropped.jpg/330px-Thirteencolonies_politics_cropped.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Thirteencolonies_politics_cropped.jpg) Ang Pinagkaisang Kolonya noong 1775: \* Matingkad na Pula = Mga Kolonya ng New England. \* Mapusyaw na Pula = Mga Kolonya sa Gitnang Atlantiko. \* Kayumangging Pula = Mga Kolonya sa Timog.

Ang mga nakipamayang Europeo ay nagsimula ring manguha ng mga Afrikano para gawing alipin sa Amerika sa pamamagitan ng slave trade patawid ng Atlantiko. Dahil sa mabagal na pagkalat ng mga tropikal na sakit at mas mahusay na panggagamot, naging mas mahaba ang buhay ng mga alipin sa Hilagang Amerika kumpara sa Timog Amerika, dahilan ng kanilang mabilis na pagdami. Ang mga pamayanan sa kolonya ay karaniwang hinahati ayon sa relihiyon at moral na kalagayan ng alipin, at ilang mga kolonya nga ang nagpasa ng mga batas na laban at pabor sa isinagawang panukala. Gayunpaman, pagsapit ng ika-18 siglo, ang mga aliping Afrikano na ang pumalit sa mga manggagawang Europeo na walang sahod bilang mga cash crop labor, partikular na sa Katimugang Amerika.

Ang Labintatlong Kolonya (New Hampshire, Massachusetts, Connecticut, Rhode Island, New York, New Jersey, Pennsylvania, Delaware, Maryland, Virginia, North Carolina, South Carolina, at Georgia) na magiging Estados Unidos ng Amerika ay pinangasiwaan ng mga Britano bilang kanilang mga banyagang teritoryo, o nasasakupan. Gayunpaman, lahat ng ito ay may sari-sariling gobyerno at mga halalan na puwedeng pagbotohan ng mga tao. Dahil sa mataas na bilang ng mga ipinanganganak na sanggol, kakaunting namamatay, at matatag na komunidad, naging mabilis ang paglago ng populasyon ng mga kolonya; nahigitan pa nito ang populasyon ng mga katutubong Amerikano. Ang kilusan ng mga nanunumbalik sa Kristiyanismo noong mga dekada ng 1730 at 1740, na tinawag na ang Great Awakening, ang nagpaalab sa interes ng mga tao sa relihiyon at sa karapatan sa malayang pagsamba.

Noong Pitong Taóng Digmaan (1756-1763), tinatawag ding French and Indian War, naagaw ng mga puwersang Britano ang Canada mula sa mga Pranses. Sa pagtatatag ng Lalawigan ng Quebec, ang lalawigang Pranses ng Canada ay pinanatiling hiwalay sa mga lalawigang Ingles ng Nova Scotia, Newfoundland, at ng Labintatlong Kolonya. Hindi kasama ang mga Katutubong Amerikano na nanirahan doon, ang Labintatlong Kolonya ay may populasyong mahigit 2.1 milyon noong 1770, halos isang katlo ng populasyon ng Britanya. Habang may dumarating na mga bagong maninirahan at patuloy sa paglago ang populasyon, iilang mga Amerikano na lamang ang ipinanganganak sa ibang mga bansa noong dekada ng 1770. Ang distansya ng mga kolonya mula sa Britanya ay nagbigay-daan sa pag-unlad ng sariling pamahalaan, pero ang inaasam nilang tagumpay ay nag-udyok sa mga monarko ng Britanya na pana-panahong maghangad na muling igiit ang awtoridad ng hari.

### Kasarinlan at Paglawak

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=5 "Baguhin seksiyon: Kasarinlan at Paglawak") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=5 "Edit section's source code: Kasarinlan at Paglawak")\]

_**Karagdagang Impormasyon**: [Rebolusyong Amerikano](https://en.wikipedia.org/wiki/American_Revolution "en:American Revolution") at [Pag-aangkin ng mga Teritoryo Para sa Estados Unidos](https://en.wikipedia.org/wiki/Territorial_evolution_of_the_United_States "en:Territorial evolution of the United States")_

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Declaration_of_Independence_%281819%29%2C_by_John_Trumbull.jpg/330px-Declaration_of_Independence_%281819%29%2C_by_John_Trumbull.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Declaration_of_Independence_(1819),_by_John_Trumbull.jpg) _Deklarasyon ng Kasarinlan_, ipininta ni John Trumbull, nagpapakita sa Komite ng Lima na nagpipresenta ng balangkas ng Deklarasyon sa Continental Congress, 4 Hulyo 1776.

Ang [Digmaang Rebolusyonaryong Amerikano](https://en.wikipedia.org/wiki/American_Revolutionary_War "en:American Revolutionary War") na ipinaglaban ng [Labintatlong Kolonya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Labintatlong_Kolonya "Labintatlong Kolonya") mula sa Imperyo ng Britanya ang unang matagumpay na digmaan sa modernong kasaysayan na isinagawa ng isang di-Europeong pangkat laban sa isang kapangyarihang Europeo. Binuo ng mga Amerikano ang konsepto ng “republikanismo”, kung saan ang gobyerno ay dapat nakasalig sa kapakapanan ng mamamayan ayon sa nakasaad sa kanilang lokal na lehislatura. Ipinatupad ang kanilang “ [mga karapatan bilang mamamayang Ingles](https://en.wikipedia.org/wiki/Rights_of_Englishmen "en:Rights of Englishmen")” at ang slogan na “ [walang buwis kung walang ipinepresenta](https://en.wikipedia.org/wiki/No_taxation_without_representation "en:No taxation without representation").” Tinangka ng mga Britano na gawing parliamento ang kanilang imperyo, na nagresulta ng digmaan.

Udyok ng kanilang nagkakaisang desisyon, inilunsad ng [Second Continental Congress](https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Continental_Congress "en:Second Continental Congress"), isang pagtitipon na binubuo ng Pinagkaisang Kolonya, ang [Deklarasyon ng Kasarinlan](https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Declaration_of_Independence "en:United States Declaration of Independence") noong Hulyo 4, 1776; at ang araw na ito ang ipinagdiriwang bilang [Araw ng Kalayaan](https://en.wikipedia.org/wiki/Independence_Day_(United_States) "en:Independence Day (United States)"). Noong 1777, ang [Articles of Confederation](https://en.wikipedia.org/wiki/Articles_of_Confederation "en:Articles of Confederation") ay nagpanukala ng isang desentralisadong gobyerno na tumagal lang hanggang noong 1789.

Matapos matalo sa [Labanan sa Yorktown](https://en.wikipedia.org/wiki/Siege_of_Yorktown_(1781) "en:Siege of Yorktown (1781)") noong 1781, ang Britanya ay pumirma sa isang [kasunduang pangkapayapaan](https://en.wikipedia.org/wiki/Treaty_of_Paris_(1783) "en:Treaty of Paris (1783)"). Iginawad na ang internasyonal na pagkilala sa mga teritoryong sakop ng Amerika, at ipinagkaloob na sa bansa ang mga lupaing nasa silangang panig ng Ilog Mississippi. Gayunpaman, hindi pa rin tapos ang tensyon laban sa Britanya, na umakay sa [Labanan noong 1812](https://en.wikipedia.org/wiki/War_of_1812 "en:War of 1812"), isang alitang nagtapos lang sa isang pustahan. Pinangunahan ng mga Nationalista ang [Philadelphia Convention](https://en.wikipedia.org/wiki/Constitutional_Convention_(United_States) "en:Constitutional Convention (United States)") noong 1787 para isulat ang [Konstitusyon ng Estados Unidos](https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Constitution "en:United States Constitution"), na [pinagtibay noong 1788](https://en.wikipedia.org/wiki/Ratification_of_the_United_States_Constitution "en:Ratification of the United States Constitution"). Sa higit pang pagpapatibay sa konstitusyon noong 1789, muling inorganisa na magkaroon ng tatlong sangay ang pederalismo, sa layuning mapahusay ang mga gawaing pagsusuri at pagbabalanse. Si [George Washington](https://en.wikipedia.org/wiki/George_Washington "en:George Washington"), na siyang nanguna sa tagumpay ng [Continental Army](https://en.wikipedia.org/wiki/Continental_Army "en:Continental Army"), ang unang inihalal na pangulo sa ilalim ng bagong konstitusyon. Inaprubahan ang [Bill of Rights](https://en.wikipedia.org/wiki/United_States_Bill_of_Rights "en:United States Bill of Rights") noong 1791, na nagbigay ng higit na kalayaan sa mga mamamayan at garantiya ng legal na proteksyon mula sa pamahalaan.

Bagaman hindi direktang nakibahagi ang pederalismo sa mga slave trade sa Atlantiko noong 1807, lumaganap noong 1820 ang pagsasaka at pagbebenta ng cotton crop sa Dulong Timog, at kasabay nito, ang pang-aalipin. Ang [Ikalawang Great Awakening](https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Great_Awakening "en:Second Great Awakening"), lalo na noong mga taon ng 1800 hanggang 1840, ay nagkumberte sa milyon-milyong mamamayan sa [Protestantismo](https://en.wikipedia.org/wiki/Evangelicalism_in_the_United_States "en:Evangelicalism in the United States"). Pinasigla naman nito ang mga mamamayan sa Hilaga na magsagawa ng iba’t ibang kilusang panlipunan para sa pagbabago, kasama na ang [paglansag sa di-makatarungang pang-aalipin](https://en.wikipedia.org/wiki/Abolitionism_in_the_United_States "en:Abolitionism in the United States"). Sa Timog, nagsagawa ng pangungumberte ang mga Metodista at Baptist sa mga mamamayang alipin.

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/U.S._Territorial_Acquisitions.png/500px-U.S._Territorial_Acquisitions.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:U.S._Territorial_Acquisitions.png) Pag-aangkin ng mga teritoryo para sa Estados Unidos sa pagitan ng 1783 at 1917

Sa huling bahagi ng ika-18 siglo, nagsimulang [lumawak ang nasasakupan ng Amerika pakanluran](https://en.wikipedia.org/wiki/Territorial_evolution_of_the_United_States "en:Territorial evolution of the United States"), na nag-udyok ng mahabang serye ng [Pakikidigma sa mga Amerikanong Indian](https://en.wikipedia.org/wiki/American_Indian_Wars "en:American Indian Wars"). Halos dinoble ng [Louisiana Purchase](https://en.wikipedia.org/wiki/Louisiana_Purchase "en:Louisiana Purchase") noong 1803 ang sakop ng bansa, [isinuko naman ng Espanya ang Florida](https://en.wikipedia.org/wiki/Adams%E2%80%93On%C3%ADs_Treaty "en:Adams–Onís Treaty") at iba pang mga teritoryo sa Gulf Coast noong 1819, ang [Republika ng Texas](https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Texas "en:Republic of Texas") ay isinama noong 1845, at napasakamay ng Estados Unidos ang [mga teritoryo sa Hilagang-kanluran](https://en.wikipedia.org/wiki/Northwestern_United_States "en:Northwestern United States") noong 1846 bilang kasunduan nila sa Britanya na napag-usapan sa [Oregon Treaty](https://en.wikipedia.org/wiki/Oregon_Treaty "en:Oregon Treaty"). Nang manalo sila sa [Digmaang Mexicano-Amerikano](https://en.wikipedia.org/wiki/Mexican%E2%80%93American_War "en:Mexican–American War"), [isinuko ng Mexico ang California](https://en.wikipedia.org/wiki/Mexican_Cession "en:Mexican Cession") noong 1848 at ang [mga teritoryo sa Timog-kanluran](https://en.wikipedia.org/wiki/Southwestern_United_States "en:Southwestern United States"), kaya nagawa na ng Estados Unidos na sakupin ang kontinente.

Ang [California Gold Rush](https://en.wikipedia.org/wiki/California_Gold_Rush "en:California Gold Rush") ng 1848-1849 ay nagdulot ng malawakang pagdarayuhan patungong Pacific coast, na humantong sa [genocide sa California](https://en.wikipedia.org/wiki/California_Genocide "en:California Genocide") at paglikha ng karagdagang mga estado sa kanluran. Ang pagbibigay ng mga lupain sa mga puting Europeano bilang bahagi ng [Homestead Acts](https://en.wikipedia.org/wiki/Homestead_Acts "en:Homestead Acts"), na halos 10% ng kabuuan ng Estados Unidos, at sa mga pribadong kompanya ng riles at kolehiyo bilang bahagi ng paggagawad ng mga lupain ay lalong nagpaunlad sa ekonomiya. Matapos ang Civil War, ang paggawa ng mga bagong [transcontinental railways](https://en.wikipedia.org/wiki/Rail_transportation_in_the_United_States#History "en:Rail transportation in the United States") ay nagpadali sa mga mamamayan na magpalipat-lipat at makipagkalakalan, pero naging madali rin ang panunupil sa mga katutubong Amerikano. Noong 1869, isang bagong [Peace Policy](https://en.wikipedia.org/wiki/Presidency_of_Ulysses_S._Grant#Native_American_affairs "en:Presidency of Ulysses S. Grant") ang ipinanukala, na sinasabing magpoprotekta sa mga katutubong Amerikano mula sa mga pang-aabuso, huwag masangkot sa digmaan, at mapagtibay ang kanilang pagkamamamayan sa Amerika. Magkagayunman, nagkaroon pa rin ng mga digmaan at alitan sa mga estado sa kanluran hanggang noong dekada na 1900.

## Mga estado at teritoryo ng Estados Unidos

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&veaction=edit&section=6 "Baguhin seksiyon: Mga estado at teritoryo ng Estados Unidos") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estados_Unidos&action=edit&section=6 "Edit section's source code: Mga estado at teritoryo ng Estados Unidos")\]

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Map_of_USA_with_state_names_2.svg/960px-Map_of_USA_with_state_names_2.svg.png)

| Watawat, pangalan at
[postal abbreviation](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_U.S._state_abbreviations&action=edit&redlink=1 "List of U.S. state abbreviations (hindi pa naisusulat)")[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-USPSabbreviations-3) | Mga siyudad | Ratipikasyon o
pag-anib[\[A\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-5) | Populasyon
[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-:0-6) | Kabuuang lawak[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-areameasurements-7) | Area (lawak) ng lupain[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-areameasurements-7) | Lawak ng Tubig[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-areameasurements-7) | [Bilang ng mga\
\
Kinatawan sa Kongreso.](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_United_States_congressional_districts&action=edit&redlink=1 "List of United States congressional districts (hindi pa naisusulat)") |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Kabisera | Largest[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-State_and_Local_Government_Finances_and_Employment-8) | mi2 | km2 | mi2 | km2 | mi2 | km2 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Flag_of_Alabama.svg/40px-Flag_of_Alabama.svg.png)[Alabama](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alabama "Alabama") | AL | [Montgomery](https://tl.wikipedia.org/wiki/Montgomery,_Alabama "Montgomery, Alabama") | [Huntsville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Huntsville,_Alabama "Huntsville, Alabama") | Dis 14, 1819 | 5,024,279 | 52,420 | 135,767 | 50,645 | 131,171 | 1,775 | 4,597 | 7 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Flag_of_Alaska.svg/40px-Flag_of_Alaska.svg.png)[Alaska](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alaska "Alaska") | AK | [Juneau](https://tl.wikipedia.org/wiki/Juneau,_Alaska "Juneau, Alaska") | [Anchorage](https://tl.wikipedia.org/wiki/Anchorage,_Alaska "Anchorage, Alaska") | Ene 3, 1959 | 733,391 | 665,384 | 1,723,337 | 570,641 | 1,477,953 | 94,743 | 245,384 | 1 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Flag_of_Arizona.svg/40px-Flag_of_Arizona.svg.png)[Arizona](https://tl.wikipedia.org/wiki/Arizona "Arizona") | AZ | [Phoenix](https://tl.wikipedia.org/wiki/Phoenix,_Arizona "Phoenix, Arizona") | Peb 14, 1912 | 7,151,502 | 113,990 | 295,234 | 113,594 | 294,207 | 396 | 1,026 | 9 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Flag_of_Arkansas.svg/40px-Flag_of_Arkansas.svg.png)[Arkansas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Arkansas "Arkansas") | AR | [Little Rock](https://tl.wikipedia.org/wiki/Little_Rock,_Arkansas "Little Rock, Arkansas") | Hun 15, 1836 | 3,011,524 | 53,179 | 137,732 | 52,035 | 134,771 | 1,143 | 2,961 | 4 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Flag_of_California.svg/40px-Flag_of_California.svg.png)[California](https://tl.wikipedia.org/wiki/California "California") | CA | [Sacramento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sacramento,_California "Sacramento, California") | [Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles "Los Angeles") | Set 9, 1850 | 39,538,223 | 163,695 | 423,967 | 155,779 | 403,466 | 7,916 | 20,501 | 53 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/46/Flag_of_Colorado.svg/40px-Flag_of_Colorado.svg.png)[Colorado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Colorado "Colorado") | CO | [Denver](https://tl.wikipedia.org/wiki/Denver "Denver") | Ago 1, 1876 | 5,773,714 | 104,094 | 269,601 | 103,642 | 268,431 | 452 | 1,170 | 7 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/96/Flag_of_Connecticut.svg/20px-Flag_of_Connecticut.svg.png)[Connecticut](https://tl.wikipedia.org/wiki/Connecticut "Connecticut") | CT | [Hartford](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hartford,_Connecticut "Hartford, Connecticut") | [Bridgeport](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bridgeport,_Connecticut "Bridgeport, Connecticut") | Ene 9, 1788 | 3,605,944 | 5,543 | 14,357 | 4,842 | 12,542 | 701 | 1,816 | 5 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Flag_of_Delaware.svg/40px-Flag_of_Delaware.svg.png)[Delaware](https://tl.wikipedia.org/wiki/Delaware "Delaware") | DE | [Dover](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dover,_Delaware "Dover, Delaware") | [Wilmington](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wilmington,_Delaware "Wilmington, Delaware") | Dis 7, 1787 | 989,948 | 2,489 | 6,446 | 1,949 | 5,047 | 540 | 1,399 | 1 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Flag_of_Florida.svg/40px-Flag_of_Florida.svg.png)[Florida](https://tl.wikipedia.org/wiki/Florida "Florida") | FL | [Tallahassee](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tallahassee,_Florida "Tallahassee, Florida") | [Jacksonville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jacksonville,_Florida "Jacksonville, Florida") | Mar 3, 1845 | 21,538,187 | 65,758 | 170,312 | 53,625 | 138,887 | 12,133 | 31,424 | 27 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Flag_of_the_State_of_Georgia.svg/40px-Flag_of_the_State_of_Georgia.svg.png)[Georgia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Georgia_(U.S._state) "Georgia (U.S. state)") | GA | [Atlanta](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atlanta "Atlanta") | Ene 2, 1788 | 10,711,908 | 59,425 | 153,910 | 57,513 | 148,959 | 1,912 | 4,951 | 14 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Flag_of_Hawaii.svg/40px-Flag_of_Hawaii.svg.png)[Hawaii](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hawaii "Hawaii") | HI | [Honolulu](https://tl.wikipedia.org/wiki/Honolulu "Honolulu") | Ago 21, 1959 | 1,455,271 | 10,932 | 28,313 | 6,423 | 16,635 | 4,509 | 11,678 | 2 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_Idaho.svg/20px-Flag_of_Idaho.svg.png)[Idaho](https://tl.wikipedia.org/wiki/Idaho "Idaho") | ID | [Boise](https://tl.wikipedia.org/wiki/Boise,_Idaho "Boise, Idaho") | Hul 3, 1890 | 1,839,106 | 83,569 | 216,443 | 82,643 | 214,045 | 926 | 2,398 | 2 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Flag_of_Illinois.svg/40px-Flag_of_Illinois.svg.png)[Illinois](https://tl.wikipedia.org/wiki/Illinois "Illinois") | IL | [Springfield](https://tl.wikipedia.org/wiki/Springfield,_Illinois "Springfield, Illinois") | [Chicago](https://tl.wikipedia.org/wiki/Chicago "Chicago") | Dis 3, 1818 | 12,812,508 | 57,914 | 149,995 | 55,519 | 143,793 | 2,395 | 6,202 | 18 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Flag_of_Indiana.svg/40px-Flag_of_Indiana.svg.png)[Indiana](https://tl.wikipedia.org/wiki/Indiana "Indiana") | IN | [Indianapolis](https://tl.wikipedia.org/wiki/Indianapolis "Indianapolis") | Dis 11, 1816 | 6,785,528 | 36,420 | 94,326 | 35,826 | 92,789 | 593 | 1,537 | 9 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Flag_of_Iowa.svg/40px-Flag_of_Iowa.svg.png)[Iowa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Iowa "Iowa") | IA | [Des Moines](https://tl.wikipedia.org/wiki/Des_Moines,_Iowa "Des Moines, Iowa") | Dis 28, 1846 | 3,190,369 | 56,273 | 145,746 | 55,857 | 144,669 | 416 | 1,077 | 4 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Flag_of_Kansas.svg/40px-Flag_of_Kansas.svg.png)[Kansas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kansas "Kansas") | KS | [Topeka](https://tl.wikipedia.org/wiki/Topeka,_Kansas "Topeka, Kansas") | [Wichita](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wichita,_Kansas "Wichita, Kansas") | Ene 29, 1861 | 2,937,880 | 82,278 | 213,100 | 81,759 | 211,754 | 520 | 1,346 | 4 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Flag_of_Kentucky.svg/40px-Flag_of_Kentucky.svg.png)[Kentucky](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kentucky "Kentucky")[\[B\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos#cite_note-statenomenclature-9) | KY | [Frankfort](https://tl.wikipedia.org/wiki/Frankfort,_Kentucky "Frankfort, Kentucky") | [Louisville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Louisville,_Kentucky "Louisville, Kentucky") | Hun 1, 1792 | 4,505,836 | 40,408 | 104,656 | 39,486 | 102,269 | 921 | 2,387 | 6 |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Flag_of_Louisiana.svg/40px-Flag_of_Louisiana.svg.png)[Louisiana](https://tl.wikipedia.org/wiki/Louisiana "Louisiana") | LA | [Baton Rouge](https://tl.wikipedia.org/wiki/Baton_Rouge,_Louisiana "Baton Rouge, Louisiana") | [New Orlea


Jimmy Wales - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

| Jimmy Wales |
| --- |
| [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Jimmy_Wales_September_2015.jpg/250px-Jimmy_Wales_September_2015.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Jimmy_Wales_September_2015.jpg)
Si Jimmy Wales noong Setyembre 2015 |
| Kapanganakan | Jimmy Donal Wales
 (1966-08-07) 7 Agosto 1966 (edad 59)
[Huntsville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Huntsville,_Alabama "Huntsville, Alabama"), [Alabama](https://tl.wikipedia.org/wiki/Alabama "Alabama"), [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") |
| Nasyonalidad | [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") |
| Ibang pangalan | Jimbo |
| Trabaho | Pangulo ng [Wikia, Inc.](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikia,_Inc.&action=edit&redlink=1 "Wikia, Inc. (hindi pa naisusulat)") (2004–kasalukuyan)
Pinuno ng [Wikimedia Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation "Wikimedia Foundation") (Hunyo 2003 – Oktubre 2006)
_Chairman Emeritus_, [Wikimedia Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation "Wikimedia Foundation") (Oktubre 2006–kasalukuyan) |
| Website | [www.jimmywales.com](http://www.jimmywales.com/) |

Si **Jimmy Donal "Jimbo" Wales** (ipinanganak noong Agosto 7, 1966 sa [Huntsville, Alabama](https://tl.wikipedia.org/wiki/Huntsville,_Alabama "Huntsville, Alabama")[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-dob-1)[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-DOB-2)) ay isang [Amerikanong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") negosyanteng pang- [Internet](https://tl.wikipedia.org/wiki/Internet "Internet") na kilala sa kaniyang papel sa pagkakatatag ng [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia")[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-Dan_Mitchell-3)[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-2002_Wikipedia_press_release-4)[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-Larry_Sanger_Springs_Citizendium-5) at ibang mga kaugnay na proyektong pang- [wiki](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wiki "Wiki"), kabilang na ang pangkawang-gawang _[Wikimedia Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation "Wikimedia Foundation")_ at ang pang-kalakal na _[Wikia, Inc.](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikia,_Inc.&action=edit&redlink=1 "Wikia, Inc. (hindi pa naisusulat)")_[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-2.0-6)

## Maagang Buhay at Edukasyon

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Maagang Buhay at Edukasyon") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Maagang Buhay at Edukasyon")\]

Si Wales ay ipinanganak sa [Huntsville, Alabama](https://tl.wikipedia.org/wiki/Huntsville,_Alabama "Huntsville, Alabama"), kaunti bago maghatingabi noong Agosto 7, 1966; subalit, ang kanyang sertipiko ng kapanganakan ay naglilista ng kanyang petsa ng kapanganakan bilang Agosto 8.[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-7) Ang kanyang ama, si Jimmy Sr.[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-8), ay isang manager ng tindahan ng grocery, habang ang kanyang ina, si Doris Ann (née Dudley), at ang kanyang lola, si Erma, ay nagpapatakbo ng House of Learning[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-9)[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-:0-10), isang maliit na pribadong paaralan sa tradisyon ng one-room schoolhouse, kung saan si Wales at ang kanyang tatlong kapatid ay tumanggap ng kanilang maagang edukasyon.[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-:0-10)[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_note-11)

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

01. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-dob_1-0 "Umakyat")Rogoway, M. (Hulyo 27, 2007) ["Hindi magkaisa ang Wikipedia at ang tagapagtatag nito tungkol sa petsa ng kaniyang kaarawan,"](http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html) _Silicon Forest_ _( [The Oregonian](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Oregonian&action=edit&redlink=1 "The Oregonian (hindi pa naisusulat)"))_ isinangguni noong Agosto 8, 2007
02. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-DOB_2-0 "Umakyat")Wales, J. (Agosto 8, \[\[2007) ["Iba pang mga walang-kabuluhang mga usapin at bagay-bagay tungkol sa mga kaarawan"](https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:Jimbo_Wales&diff=149942464&oldid=149940473) _User talk:Jimbo Wales_ isinangguni noong Agosto 8, 2007\
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-Dan_Mitchell_3-0 "Umakyat")Mitchell, Dan (2005-12-24). ["Panloob na Pamamatnugot sa Wikipedia"](https://www.nytimes.com/2005/12/24/technology/24online.ready.html?ex=1293080400&en=431aff478b00239e&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss). [New York Times](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=New_York_Times&action=edit&redlink=1 "New York Times (hindi pa naisusulat)"). Nakuha noong 2007-03-26.\
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-2002_Wikipedia_press_release_4-0 "Umakyat")[Opisyal na Pahayag/January\_2002 Proyektong Malayang Ensiklopedya, Wikipedia, Lumikha ng 20,000 mga Artikulo sa loob ng Isang Taon](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia: "en:Wikipedia:") Opisyal na Pahayag ng Wikipedia Enero 15, 2002 "Ang mga tagapagtatag ng Wikipedia ay ang negosyanteng pang-Internet na si Jimmy Wales at ang pilosopong si Larry Sanger."\
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-Larry_Sanger_Springs_Citizendium_5-0 "Umakyat")Bergstein, Brian (2007-03-25). ["Ayon kay Sanger: Isa siya sa mga nagtatag ng Wikipedia"](http://abcnews.go.com/Technology/wireStory?id=2980046). _[ABC News](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=ABC_News&action=edit&redlink=1 "ABC News (hindi pa naisusulat)")_. [Associated Press](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Associated_Press&action=edit&redlink=1 "Associated Press (hindi pa naisusulat)"). Nakuha noong 2007-03-26. Nagmula ang _Web encyclopedia Citizendium_ mula kay Larry Sanger, isang duktor ng pilosopiya (Ph.D.) na ibinibilang ang kaniyang sarili bilang isa sa mga tagapagtatag ng Wikipedia, ang sityong inaaasahan niyang maangkin. Tila wala namang gaanong kagusutan ang pag-angkin dahil sa matagal na namang itinuturing na isa sa mga tagapagtatag si Sanger. Ngunit ang isang tagapagtatag, si Jimmy Wales, ay hindi nasisiyahan tungkol dito.—Brian Bergstein.\
06. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-2.0_6-0 "Umakyat")McNichol, Tom (2007-03-01). ["Naghahanap ng ginto ang tagapagtatag ng Wikipedia"](http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/index.htm). _[Business 2.0](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Business_2.0&action=edit&redlink=1 "Business 2.0 (hindi pa naisusulat)")_. [CNN](https://tl.wikipedia.org/wiki/CNN "CNN"). Nakuha noong 2007-03-10.\
07. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-7 "Umakyat")Oregonian/OregonLive, Mike Rogoway \| The. ["Wikipedia & its founder disagree on his birth date"](http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html). _OregonLive.com_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2023-11-13.\
08. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-8 "Umakyat")Kazek, Kelly (August 11, 2006). ["Geek to chic: Wikipedia founder a celebrity"](https://archive.today/20080320205344/http://valdostadailytimes.com/entertainment/cnhinspopculture_story_223174601.html). _The News Courier_. Inarkibo mula sa [orihinal](http://valdostadailytimes.com/entertainment/cnhinspopculture_story_223174601.html) noong March 20, 2008.\
09. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-9 "Umakyat")["Wired 13.03: The Book Stops Here"](https://web.archive.org/web/20050304025027/http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html). _web.archive.org_. 2005-03-04. Inarkibo mula sa orihinal noong 2005-03-04. Nakuha noong 2023-11-13.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown ( [link](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_maint:_bot:_original_URL_status_unknown "Kategorya:CS1 maint: bot: original URL status unknown"))\
10. ↑ [Umakyat patungo: 10.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-:0_10-0)[10.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-:0_10-1)["Jimmy Wales \| Encyclopedia of Alabama"](https://web.archive.org/web/20191220034549/http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618). _web.archive.org_. 2019-12-20. Inarkibo mula sa orihinal noong 2019-12-20. Nakuha noong 2023-11-13.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown ( [link](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_maint:_bot:_original_URL_status_unknown "Kategorya:CS1 maint: bot: original URL status unknown"))\
11. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#cite_ref-11 "Umakyat")["Wikipedia and Beyond – Reason.com"](https://web.archive.org/web/20210725210204/https://reason.com/2007/05/30/wikipedia-and-beyond/). _web.archive.org_. 2021-07-25. Inarkibo mula sa orihinal noong 2021-07-25. Nakuha noong 2023-11-13.`{{cite web}}`: CS1 maint: bot: original URL status unknown ( [link](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_maint:_bot:_original_URL_status_unknown "Kategorya:CS1 maint: bot: original URL status unknown"))\
\
## Mga panlabas na kawing\
\
\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga panlabas na kawing") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga panlabas na kawing")\]\
\
- [Ang pahina ng tagagamit ni Wales sa _English Wikipedia_](https://en.wikipedia.org/wiki/User:Jimbo_Wales "en:User:Jimbo Wales")\
- [Ang blog ni Wales](http://blog.jimmywales.com/) [Naka-arkibo](https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/) 2004-10-11 sa [Wayback Machine](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine").\
\
[![Agham](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Science-symbol-2.png/40px-Science-symbol-2.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Science-symbol-2.png "Agham")_Ang lathalaing ito na tungkol sa **Agham** ay isang [usbong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Usbong "Wikipedia:Usbong"). Makatutulong ka sa [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia") sa [pagpapalawig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&action=edit) nito._\
\
Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy\_Wales&oldid=2083446](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jimmy_Wales&oldid=2083446)"\
\
[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):\
\
- [Ipinanganak noong 1966](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Ipinanganak_noong_1966 "Kategorya:Ipinanganak noong 1966")\
- [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Wikipedia "Kategorya:Wikipedia")\
- [Internet](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Internet "Kategorya:Internet")\
\
Mga nakatagong kategorya:\
\
- [Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Sangguniang_CS1_sa_wikang_Ingles_(en) "Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)")\
- [CS1 maint: bot: original URL status unknown](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:CS1_maint:_bot:_original_URL_status_unknown "Kategorya:CS1 maint: bot: original URL status unknown")\
- [Articles with hCards](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Articles_with_hCards "Kategorya:Articles with hCards")\
- [Webarchive template wayback links](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Webarchive_template_wayback_links "Kategorya:Webarchive template wayback links")\
- [Stub (Agham)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Agham) "Kategorya:Stub (Agham)")\
- [Mga lathalaing dapat palawigin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_lathalaing_dapat_palawigin "Kategorya:Mga lathalaing dapat palawigin")\
\
Hanapin\
\
Hanapin\
\
Jimmy Wales\
\
186 (na) wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales#)


Wikipedia - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Nakaturo ang "Wikipediang bot" dito. Para sa sa patakaran ng bot sa Wikipediang Tagalog, tingnan ang [WP:BOT](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:BOT "Wikipedia:BOT").

| [![Tandang pagkakakilanlan ng Wikipediang Ingles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/Wikipedia-logo-v2.svg/120px-Wikipedia-logo-v2.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Wikipedia-logo-v2.svg "Tandang pagkakakilanlan ng Wikipediang Ingles") |
| Ipakita
Screenshot
[![Unang Pahina ng Wikipediang Ingles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Www.wikipedia.org_screenshot_2018.png/250px-Www.wikipedia.org_screenshot_2018.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Www.wikipedia.org_screenshot_2018.png "Unang Pahina ng Wikipediang Ingles") |
| Uri ng sayt | Proyektong Ensiklopedyang Pang-Internet |
| Mga wikang mayroon | 325 wika |
| Punong tanggapan | [Saint Petersburg, Florida](https://tl.wikipedia.org/wiki/Saint_Petersburg,_Florida "Saint Petersburg, Florida") |
| Bansang pinagmulan | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/40px-Flag_of_the_United_States.svg.png)[United States](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") |
| May-ari | [Pundasyong Wikimedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pundasyong_Wikimedia "Pundasyong Wikimedia") |
| Lumikha | - [Jimmy Wales](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales "Jimmy Wales")
- Larry Sanger[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#cite_note-autogenerated1-1) |
| URL | [en.wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/) |
| Pang-komersiyo? | Hindi |
| Pagrehistro | Hindi sapilitan |
| Nilunsad | 15 Enero 2001
(24 taon na'ng nakalipas) (2001-01-15) |
| Kasalukuyang kalagayan | Aktibo |

[![Favicon ng Wikipedia](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Wikipedia-favicon.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Wikipedia-favicon.png "Favicon ng Wikipedia") Wikipedia

Ang **Wikipedia** ay isang [ensiklopedya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ensiklopedya "Ensiklopedya") na may basehang [wiki](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wiki "Wiki") at may [malayang nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_nilalaman "Malayang nilalaman"). Ito ay tinatawag na malaya sa kadahilanang ito ay malayang magagamit at mapapalitan ng kung sino man. Ang Wikipedia ay nakasulat sa maraming wika at pinamamahalaan ng [Wikimedia Foundation](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation "Wikimedia Foundation").

Ang Wikipedia ay sinimulan bilang isang proyektong nasa wikang Ingles noong Enero 15, 2001 at sumunod na lamang ang mga proyektong Wikipedia sa iba't ibang wika.

## Pangunahing karakter

Ang proyektong Wikipedia ay mayroong tatlong pangunahing karakter na nagbibigay ng mga katangiang ito sa [World Wide Web](https://tl.wikipedia.org/wiki/World_Wide_Web "World Wide Web"):

1. Ito ay ikaw, o may pangunahing layunin na maging isang [ensiklopedya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ensiklopedya "Ensiklopedya").
2. Ito ay isang [wiki](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wiki "Wiki") na maaaring palitan ng kung sino man maliban sa ilang natatanging pahina.
3. Ito ay may malayang nilalaman at gumagamit ng tinatawag na [copyleft](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Copyleft&action=edit&redlink=1 "Copyleft (hindi pa naisusulat)") [GNU Lisensiya para sa Malayang Dokyumentasyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=GNU_Lisensiya_para_sa_Malayang_Dokyumentasyon&action=edit&redlink=1 "GNU Lisensiya para sa Malayang Dokyumentasyon (hindi pa naisusulat)").

Lahat ng _software_ para sa Wikipedia ay [malayang software](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_software "Malayang software") ( [MediaWiki](https://tl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki "MediaWiki"), [GNU/Linux](https://tl.wikipedia.org/wiki/GNU/Linux "GNU/Linux"), [MySQL](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=MySQL&action=edit&redlink=1 "MySQL (hindi pa naisusulat)"), at [Apache](https://tl.wikipedia.org/wiki/Apache "Apache")).

## Tala ng mga Wikipedia

### 1,000,000+ mga artikulo

العربية • Deutsch • English • Español • Français • Polski • Italiano • Nederlands • ガンからジョー • Português • Русский • Sinugboanong Binisaya • Svenska • Українська • Việt / 越南語 • Winaray • 中文

### 100,000+ mga artikulo

Afrikaans • Shqip • Armãneashce • Azərbaycanca / Азәрбајҹан / آذربایجان دیلی • Asturianu • Български • Bân-lâm-gú / Hō-ló-oē / 闽南语 • Беларуская (Акадэмічная) • Català • Нохчийн • Česky • Dansk • Eesti • Ελληνικά • Esperanto • Euskara • فارسی • Filipino • Galego • Հայերեն • မြန်မာဘာသာ • देवनागरी और हाउस • Hrvatski • Indonesia • עברית • Latina • Latviešu • Lietuvių • Lumbaart • Македонски • Malagasy • Magyar • Melayu / بهاس ملايو • Minangkabau • Norsk (bokmål • nynorsk) • Nnapulitano • Occitan • Oʻzbekcha / Ўзбекча / اوزبیکچه • Қазақша / Qazaqşa / قازاقشا • Română • Cymraeg • Simple English • Slovenčina • Slovenščina • Српски / Srpski • Srpskohrvatski / Српскохрватски • Suomi • Tagalog / ᜊᜌ᜔ᜊᜌᜒᜈ᜔ • தமிழ் • Татарча / Tatarça • Тоҷикӣ / تاجیکی / Tojikī • تۆرکجه • Türkçe • اردو • Volapük • ภาษาไทย • Ślůnski • Zazaki • 한국어 • ქართული

### 10,000+ mga artikulo

Acèh / بهسا اچيه • Alemannisch • አማርኛ • Aragonés • Kreyòl Ayisyen • বাংলা • Banyumasan • Башҡортса • Беларуская (Тарашкевіца) • भोजपुरी • Bikol Central • Boarisch • Bosanski • Brezhoneg • Буряад • Чӑвашла • Chavacano de Zamboanga • Corsu • Diné Bizaad • Emigliàn–Rumagnòl • Fiji Hindi / फ़िजी बात • Føroyskt • Frysk • Gaeilge • Gàidhlig • ગુજરાતી • Hak-kâ-fa / 客家話 • Hmoob • Hornjoserbsce • Ido • Ilokano • ইমার ঠার/বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী • Interlingua • Иронау • Íslenska • Jawa / ꦧꦱꦗꦮ • Kapampangan • ಕನ್ನಡ • Kurdî / كوردی • • کوردیی ناوەندی Кыргызча / qırğızça / اوزبیکچه • Мары • Kotava • Lëtzebuergesch • Limburgs • Malti • मैथिली • 古文 / 文言文 • മലയാളം • मराठी • مصرى • / Mäzeruni مازِرونی • მარგალური • Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ / 閩東語 • Монгол • Молдовеняскэ • Nāhuatlahtōlli • नेपाल भाषा • नेपाली • Nordfriisk • Марий • ଓଡି଼ଆ • ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) • پښتو • Piemontèis • Plattdüütsch • Ripoarisch • Runa Simi • संस्कृतम् • Саха Тыла • شاہ مکھی پنجابی (شاہ مکھی) • Scots • Sesotho sa Leboa • Сибирской говор • Sicilianu • سنڌي / सिनधि • Melayu sareng Buku / ᮘᮞ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ • Kiswahili • Tarandíne • བོད་ཡིག • తెలుగు • Türkmençe / түркмен / تۆرکمنچه • ᨅᨔ ᨕᨙᨁᨗ / Basa Ugi • Vèneto • Walon • 吳語 • ייִדיש • Yorùbá • Žemaitėška • 粵語 / 粤语 • ភាសាខ្មែរ • සිංහල

### 1,000+ mga artikulo

Адыгэбзэ • Аҧсуа • արեւմտահայերէն • अंगिका • Arpitan • ܐܬܘܪܝܐ • asụsụ bekee maọbụ asụsụ oyibo • Atikamekw • Avañe’ẽ • Авар • अवधी • Aymar • Ænglisc • Bali / ᬩᬲᬩᬮᬶ • Banjar • Bislama • црногорски / crnogorski • Vahcuengh / Vaƅcueŋƅ / 話僮 • Deitsch • Dolnoserbski • डोटेली • Эрзянь • Estremeñu • Ἑλληνική ἀρχαία • Eʋegbe • Furlan • Viti • Gaelg • Gagauz • Gĩkũyũ • گیلکی • 贛語 • ГӀалгӀай мотт • गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni • gwiyannen • Хальмг • Hausa / هَوُسَا • ʻŌlelo Hawaiʻi • Hulontalo • Interlingue • Iñupiak • Kalaallisut • كشميري • Kaszëbsczi • Kabɩyɛ • Kernuack / Kernewek / Kernewek / Kernowek • کهووار • Kinyarwanda • Kinaray-a • K’iche’ • Koyraboro Senni • Коми • Kongo • Krio • Dzhudezmo / לאדינו • Лакку • لکی • Ladin • Latgaļu • ພາສາລາວ • Лезги • Líguru • Lingála • līvõ kēļ • Livvinkarjala • Lingua franca nova • lojban • لۊری شومالی • Luganda • Saro Mandailing • Maaya t'aan • Reo Mā’ohi • Māori • ꯃꯩꯇꯩꯂꯣꯟ • Mirandés • Мокшень • Naoero • isiNdebele saseNyakatho • Nedersaksisch • Normaund / Nouormand / Normand • Novial • Oromoo • অসমীযা় • पाऴि • Pangasinán • Pangcah / 阿美族 • Papiamentu • Patois • Перем Коми • Pfälzisch • Picard • Къарачай–Малкъар • Qaraqalpaqsha • Qırımtatarca • Rumantsch • Runyankore • Русиньскый Язык • سرائیکی • Sakizaya / 撒奇莱雅 • Sámegiella • Sāmoa • ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ • Sardu • Seeltersk • ChiShona • Soomaaliga • Sranantongo • kerol seselwa • ၵႂၢမ်းတႆးယႂ် • Taqbaylit • Tayal / 泰雅 • Толыши • Tetun • Tok Pisin • faka Tonga • ತುಳು • chiTumbuka • Tsėhesenėstsestotse • ᏣᎳᎩ • Тыва дыл • Удмурт • Uyghur / ئۇيغۇرچه • Võro • Vepsän • West-Vlams • Wolof • Хакас • isiXhosa • Zeêuws • isiZulu • ދިވެހި

### 100+ mga artikulo

Acholi • Akan • Адыгэбзэ • Langue des Signes Américaine • Bamanankan • Ichibemba • Bewtai • ဘာသာ မန် • Chamoru • Ciluba • Chichewa • Dusun Bundu-liwan • Fulfulde / 𞤆𞤵𞤤𞤢𞤪 • Gã • ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / Inuktitut • jysk • Lazuri • Lingít • Lozi • Lwo • Maarrênga'twich • ᠮᠠᠨᠵᡠ ᡤᡳᠰᡠᠨ • kreol morisien • isiNdebele seSewula • Ñhähñu • Nēhiyawēwin / Nehithawewin / Nehinawewin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ • Nigerian Pidgin • Ko e vagahau Niuē • Norfuk / Pitkern • ߒߞߏ • Ποντιακά • Prūsiskan • Toba Qom • къумукъ тил • རྫོང་ཁ • Romani • Kirundi • Sängö • Ganda ke Lava • Setswana • Словѣ́ньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ • SiSwati • Chaouïa • ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ • Thuɔŋjäŋ • ትግርኛ • Xitsonga • Tshivenḓa • Twi • Vaďďa • Yugtun • 𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺

### 10+ mga artikulo

Afar • Choctaw • Ebon • Hiri Motu • Kanuri • Kuanyama • Muskogee • Oshiwambo • Otsiherero • tlhIngan Hol /   • tokipona • ꆇꉙ

## Patakaran

Ang mga kalahok sa Wikipedia ay may sinusunod na pinagtibay na patakaran.

Una, dahil sa iba't ibang [ideolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ideolohiya "Ideolohiya") ng mga lumalahok sa Wikipedia, gagawin ng nito ang lahat ng makakaya upang manatili na walang pinapanigan ang nilalaman nito. Ang layunin ay para ipakita ang lahat ng pananaw sa mga usapin o isyu ng artikulo.

Ikalawa, maraming pamantayan sa pagngangalan ng mga artikulo; halimbawa, kung maraming ngalan ang maaaring ibigay sa isang artikulo, ang pinakakaraniwang ngalang ginagamit sa wika ang gagamitin.

Ikatlo, gumagamit ng pahinang " _talk_ o magsalita" ang mga lumalahok sa Wikipedia upang mapag-usapan ang pagbabago ng mga artikulo, at upang maiwasan na mismo sa artikulo isulat ang pag-uusap. Kung patungkol sa maraming artikulo ang gustong pag-usapan, mas nararapat itong ilagay sa _Meta-Wikipedia_ o sa _mailing list_.

Ikaapat, ang mga artikulong hindi nababagay ay hindi dapat gawing artikulo sa nasabing ensiklopedya. Ilang halimbawa’y ang mga pangtalasalitaang kahulugan at mga tekstong patungkol sa batas o mga talumpati.

Ikalima, maraming tuntunin ang iminumungkahi at nagtatamo ng suporta mula sa iba't ibang kalahok ng Wikipedia. Ang pinakasinusuportahang tuntunin ay kung ang isang minungkahing tuntunin ay nakawawala ng loob na lumahok sa Wikipedia, ito'y pabayaan at huwag na lamang pansinin. Kung ang isang minungkahing tuntunin ay nilabag, ito'y pinag-uusapan ng mga kalahok ng Wikipedia kung nararapat ba itong mas striktong ipatupad o hindi.

### Mga Halimbawa ng Wikipedia na may kinalaman sa iba’t ibang wika

Pangunahing artikulo: [Talaan ng mga Wikipedia sa Pilipinas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_Wikipedia_sa_Pilipinas "Talaan ng mga Wikipedia sa Pilipinas")

- [Wikipediang Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Tagalog "Wikipediang Tagalog") (Filipino)
- [Wikipediang Sebuwano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Sebuwano "Wikipediang Sebuwano") (Cebuano)
- [Wikipediang Esperanto](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Esperanto "Wikipediang Esperanto") (buong Mundo)
- [Wikipediang Arabe](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Arabe "Wikipediang Arabe") (Arabian)
- [Wikipediang Koreano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Koreano "Wikipediang Koreano") (Korean)
- [Wikipediang Tamil](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Tamil "Wikipediang Tamil") (Tamil)
- [Wikipediang Urdu](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Urdu "Wikipediang Urdu") (Pakistani, Hindi)
- [Wikipediang Persa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Persa "Wikipediang Persa") (Persian)
- [Wikipediang Asturyano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Asturyano "Wikipediang Asturyano") (Austrian)

## Bot ng Wikipedia

Para sa patakaran, tingnan ang [WP:BOT](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:BOT "Wikipedia:BOT").

Ang mga bot ng Wikipedia ay mga bot ng Internet na tumatakbo sa Wikipedia. Isang pangunahing halimbawa nito ay ang Lsjbot, na nakagawa na ng milyun-milyong mga artikulo sa iba't ibang mga bersyon ng Wikipedia.[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#cite_note-lsj-2)

## Mga tauhan

Ang nilalaman ng Wikipedia ay binabago ng libu-libong tao. Ang mga taong lumalahok sa Wikipedia ay tinatawag na mga _Wikipedian_ sa Ingles. Ang mga _Wikipedian_ ay ang mga taong nagpapatuloy sa pagpapalago ng malayang ensiklopedyang ito. Tinatawag na mga **[Wikipedista](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikipedista "Wikipedia:Wikipedista")** (sa halip na Wikipediyano, Wikipediyano, o Wikipediano) ang mga patuloy na bumubuo sa ensiklopedyang [Tagalog Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tagalog_Wikipedia "Tagalog Wikipedia").

## Tingnan din

- [Wikipediang Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipediang_Tagalog "Wikipediang Tagalog")
- [Jimmy Wales](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Wales "Jimmy Wales")

## Mga sanggunian

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#cite_ref-autogenerated1_1-0 "Umakyat")Maling banggit (Hindi tamang `<ref>` _tag_;
walang binigay na teksto para sa _refs_ na may pangalang `autogenerated1`); $2
2. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#cite_ref-lsj_2-0 "Umakyat")Gulbrandsson, Lennart (17 Hunyo 2013). ["Swedish Wikipedia surpasses 1 million articles with aid of article creation bot"](https://blog.wikimedia.org/2013/06/17/swedish-wikipedia-1-million-articles/). _Wikimedia Blog_. [Inarkibo](https://web.archive.org/web/20180224111547/https://blog.wikimedia.org/2013/06/17/swedish-wikipedia-1-million-articles/) mula sa orihinal noong 24 February 2018. Nakuha noong 24 Pebrero 2018.

## Mga panlabas na link

Itago

**Wikipedia** mula sa mga [kapatid na proyekto](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikimedia_sister_projects "en:Wikipedia:Wikimedia sister projects") ng Wikipedia

- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Wiktionary-logo.svg/40px-Wiktionary-logo.svg.png)[Mga kahulugan](https://tl.wiktionary.org/wiki/Special:Search/Wikipedia "wikt:Special:Search/Wikipedia") mula sa Wiktionary
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/40px-Wikinews-logo.svg.png)[Mga balita](https://tl.wikinews.org/wiki/Category:Wikipedia "n:Category:Wikipedia") mula sa Wikinews
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/40px-Wikisource-logo.svg.png)[Mga teksto](https://tl.wikisource.org/wiki/Category:Wikipedia "s:Category:Wikipedia") mula sa Wikisource
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/40px-Wikibooks-logo.svg.png)[Mga aklat](https://tl.wikibooks.org/wiki/Special:Search/Wikipedia "b:Special:Search/Wikipedia") mula sa Wikibooks
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/40px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)[Mga gabay-paglakbay](https://tl.wikivoyage.org/wiki/Wikivoyage:Cooperating_with_Wikipedia "voy:Wikivoyage:Cooperating with Wikipedia") mula sa Wikivoyage
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Wikidata-logo.svg/40px-Wikidata-logo.svg.png)[Mga datos](https://www.wikidata.org/wiki/Q52 "d:Q52") mula sa Wikidata
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Wikimedia_Community_Logo.svg/40px-Wikimedia_Community_Logo.svg.png)[Mga usapan](https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia "m:Wikipedia") mula sa Meta-Wiki
- ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/MediaWiki-2020-icon.svg/40px-MediaWiki-2020-icon.svg.png)[Dokumentasyon](https://www.mediawiki.org/wiki/Wikipedia "mw:Wikipedia") mula sa MediaWiki

- [Opisyal na website](https://www.wikipedia.org/) ([Mobile](https://en.m.wikipedia.org/)) – multilingual portal (contains links to all language editions) (wikipedia.com still redirects here)
- [WikiMedia Meta-Wiki](https://meta.wikimedia.org/wiki/Unang_Pahina)

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia&oldid=2175138](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia&oldid=2175138)"

[Mga kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Pahinang may Sister project links na may nakatagong wikidata](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kategorya:Pahinang_may_Sister_project_links_na_may_nakatagong_wikidata&action=edit&redlink=1 "Kategorya:Pahinang may Sister project links na may nakatagong wikidata (hindi pa naisusulat)")
- [Ensiklopedya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Ensiklopedya "Kategorya:Ensiklopedya")
- [Internet](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Internet "Kategorya:Internet")
- [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Wikipedia "Kategorya:Wikipedia")

Nakatagong kategorya:

- [Mga pahinang may error sa reference](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_pahinang_may_error_sa_reference "Kategorya:Mga pahinang may error sa reference")
- [Pahinang may Sister project links na may default na paghahanap](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pahinang_may_Sister_project_links_na_may_default_na_paghahanap "Kategorya:Pahinang may Sister project links na may default na paghahanap")
- [Official website different in Wikidata and Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Official_website_different_in_Wikidata_and_Wikipedia "Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia")

Hanapin

Hanapin

Wikipedia

318 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia#)