Talaksan:CIA WorldFactBook-Political world.svg - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

- [Larawan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#file)
- [Nakaraan ng file](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#filehistory)
- [Mga ugnay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#filelinks)
- [Pandaigdigang paggamit sa file](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#globalusage)
- [Metadata](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#metadata)

[![Talaksan:CIA WorldFactBook-Political world.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/960px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg)

Size of this PNG preview of this SVG file: [800 x 435 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/960px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png). Ibang mga resolusyon: [320 x 174 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/330px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png) \| [640 x 348 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/960px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png) \| [1,024 x 557 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/1024px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png) \| [1,280 x 697 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/1280px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png) \| [2,560 x 1,393 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/2560px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png) \| [2,760 x 1,502 na pixel](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/2760px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png).

[Buong resolusyon](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg "CIA WorldFactBook-Political world.svg")((Larawang SVG, tinatayang 2,760 × 1,502 mga pixel, laki ng talakasan: 1.47 MB)) Open in Media Viewer

[![Ang talaksang ito ay mula sa Wikimedia Commons](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/20px-Commons-logo.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/Image:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg "Ang talaksang ito ay mula sa Wikimedia Commons")

|     |     |
| --- | --- |
| [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/40px-Commons-logo.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Commons-logo.svg "Wikimedia Commons logo") | Ito ay isang talaksan mula sa [Wikimedia Commons](https://commons.wikimedia.org/wiki/Unang_Pahina?uselang=tl). Makikita sa ibaba ang impormasyon mula sa **[pahina ng paglalarawan nito roon](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg?uselang=tl)**.
Ang Commons ay isang malayang-lisensiyadong repositoryo ng mga talaksang midya. [Maaari kang tumulong](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Welcome "commons:Commons:Welcome"). |

|     |     |     |
| --- | --- | --- |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/Gnome-edit-clear.svg/60px-Gnome-edit-clear.svg.png) | **This image needs restoration.**
* * *
If the old version is still useful, for example if restoring the image will alter the image significantly, upload the new version under a different title so that both can be used. E.g. Mount\_Everest.jpg and Mount\_Everest\_-\_restored.jpg. After uploading the restored version, replace this template with the following code. Replace the italicised name with the file name in question. `{{superseded|File:Mount Everest - restored.jpg|image restored}}`
* * *
**∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** [+/−](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:Restoration/lang&action=edit) | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/76/Applications-graphics.svg/120px-Applications-graphics.svg.png) |

## Buod

|     |     |     |
| --- | --- | --- |
| PaglalarawanCIA WorldFactBook-Political world.svg | [CIA World Factbook](https://commons.wikimedia.org/wiki/CIA_World_Factbook "CIA World Factbook") Political World Map |
| Petsa | |     |     |
| --- | --- |
| ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Current_event_clock_3D.svg/40px-Current_event_clock_3D.svg.png) | This image should always reflect the most recent version. Feel free to update it when needed. | |
| Pinagmulan | Own work using: [CIA - The World Factbook -- Reference Maps](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/refmaps.html) |
| May-akda | CIA World Factbook |
| Permiso
( [Muling paggamit sa file](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Commons:Muling_paggamit_na_nilalaman_sa_labas_ng_Wikimedia&action=edit&redlink=1 "Commons:Muling paggamit na nilalaman sa labas ng Wikimedia (page does not exist)")) | |     |
| --- |
| Public domainPublic domainfalsefalse |

|     |     |     |
| --- | --- | --- |
| ![Public domain](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/PD-icon.svg/120px-PD-icon.svg.png) | _This image is in the **[public domain](https://en.wikipedia.org/wiki/public_domain "w:public domain")** because it contains materials that originally came from the United States [Central Intelligence Agency](https://en.wikipedia.org/wiki/Central_Intelligence_Agency "w:Central Intelligence Agency")'s [World Factbook](https://en.wikipedia.org/wiki/The_World_Factbook "w:The World Factbook")._
* * *
**∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** **∙** [+/−](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:PD-USGov-CIA-WF/lang&action=edit) | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/WFB_2016.jpg/60px-WFB_2016.jpg) | |
| Iba pang mga bersyon | - [![svg (converted)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg "svg (converted)")

  svg (converted)

- [![png (converted)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/CIA_WorldFactBook-Political_world.png/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CIA_WorldFactBook-Political_world.png "png (converted)")

  png (converted)

- [![pdf (original)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf/page1-120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf.jpg)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf "pdf (original)")

  pdf (original)

- [![png (edited)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Political_World_Map_%28with_disputed_territories%29.png/120px-Political_World_Map_%28with_disputed_territories%29.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Political_World_Map_(with_disputed_territories).png "png (edited)")

  png (edited) |
| SVG [genesis](https://commons.wikimedia.org/wiki/Template:I18n/COA "Template:I18n/COA")
InfoField | [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/W3C_grn.svg/40px-W3C_grn.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:W3C_grn.svg) The [SVG](https://commons.wikimedia.org/wiki/Help:SVG "Help:SVG") code is [valid](https://validator.w3.org/check?uri=https%3A%2F%2Fcommons.wikimedia.org%2Fwiki%2FSpecial%3AFilepath%2FCIA_WorldFactBook-Political_world.svg&doctype=Inline).
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Inkscape-yes.svg/40px-Inkscape-yes.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Inkscape-yes.svg) This [world map](https://en.wikipedia.org/wiki/world_map "w:world map") was created with [Inkscape](https://en.wikipedia.org/wiki/Inkscape "w:Inkscape").
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/OOjs_UI_icon_language-constructive.svg/40px-OOjs_UI_icon_language-constructive.svg.png)](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:OOjs_UI_icon_language-constructive.svg)  This [world map](https://en.wikipedia.org/wiki/world_map "w:world map") uses embedded text that can be [easily translated](https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Translation_possible/Learn_more "Commons:Translation possible/Learn more") using a text editor. |

### Captions

Tagalog

Add a one-line explanation of what this file represents

### Items portrayed in this file

#### [depicts](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P180 "d:Special:EntityPage/P180") English

#### [copyright status](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P6216 "d:Special:EntityPage/P6216") English

#### [Pampublikong dominyo](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q19652 "d:Special:EntityPage/Q19652")

[applies to jurisdiction](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P1001 "d:Special:EntityPage/P1001") English: [Estados Unidos ng Amerika](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q30 "d:Special:EntityPage/Q30")

[paraan ng pagpapasiya](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P459 "d:Special:EntityPage/P459"): [work of the federal government of the United States](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q60671452 "d:Special:EntityPage/Q60671452") English

#### [media type](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P1163 "d:Special:EntityPage/P1163") English

#### image/svg+xml

#### [checksum](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P4092 "d:Special:EntityPage/P4092") English

#### 6eca6d28566342117e387cee6b5a6b7e0217defc

[paraan ng pagpapasiya](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P459 "d:Special:EntityPage/P459"): [SHA-1](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/Q13414952 "d:Special:EntityPage/Q13414952")

#### [data size](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P3575 "d:Special:EntityPage/P3575") English

#### 1,539,933 byte

#### [height](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P2048 "d:Special:EntityPage/P2048") English

#### 1,502 pixel

#### [width](https://www.wikidata.org/wiki/Special:EntityPage/P2049 "d:Special:EntityPage/P2049") English

#### 2,760 pixel

## Nakaraan ng file

Pindutin ang araw/oras upang makita kung papaano ang itsura ng talaksan noong oras na iyon.

(Pinakabago \| [Pinakauna](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&dir=prev)) Tingnan (mas bagong 10) ( [mas lumang 10](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=20180502233514)) (10 \| [20](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=20) \| [50](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=50) \| [100](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=100) \| [250](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=250) \| [500](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=500)).

|  | Araw/Oras | Thumbnail | Mga dimensiyon | tagagamit | Kumento |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ngayon | [13:07, 2 Disyembre 2023](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 13:07, 2 Disyembre 2023](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.47 MB) | [M.Bitton](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:M.Bitton&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:M.Bitton (hindi pa naisusulat)") | Reverted to version as of 19:25, 4 May 2021 (UTC): per [COM:OVERWRITE](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=COM:OVERWRITE&action=edit&redlink=1 "COM:OVERWRITE (hindi pa naisusulat)") |
|  | [15:34, 1 Disyembre 2023](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20231202130742%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 15:34, 1 Disyembre 2023](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20231202130742%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20231202130742%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.66 MB) | [Ze'ev Red](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:Ze%27ev_Red&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:Ze'ev Red (hindi pa naisusulat)") | Reverted to version as of 12:42, 6 May 2021 (UTC) |
|  | [19:58, 27 Setyembre 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20231201153426%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 19:58, 27 Setyembre 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20231201153426%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20231201153426%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 4,224 × 3,264 (20.34 MB) | [JaisiBhaiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:JaisiBhaiya&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:JaisiBhaiya (hindi pa naisusulat)") | Reverted to version as of 12:03, 23 May 2017 (UTC) |
|  | [12:42, 6 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210927195850%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 12:42, 6 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20210927195850%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210927195850%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.66 MB) | [Omar-toons](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:Omar-toons&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:Omar-toons (hindi pa naisusulat)") | Reverted to version as of 18:53, 4 May 2021 (UTC) |
|  | [19:25, 4 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210506124226%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 19:25, 4 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20210506124226%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210506124226%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.47 MB) | [M.Bitton](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:M.Bitton&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:M.Bitton (hindi pa naisusulat)") | Reverted to version as of 15:51, 5 May 2018 (UTC): please don't change the borders and read [COM:OVERWRITE](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=COM:OVERWRITE&action=edit&redlink=1 "COM:OVERWRITE (hindi pa naisusulat)") |
|  | [18:53, 4 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210504192523%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 18:53, 4 Mayo 2021](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20210504192523%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210504192523%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.66 MB) | [Flaspec](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:Flaspec&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:Flaspec (hindi pa naisusulat)") | Update as requested in the file description |
|  | [15:51, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210504185326%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 15:51, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20210504185326%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20210504185326%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.47 MB) | [JoKalliauer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:JoKalliauer&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:JoKalliauer (hindi pa naisusulat)") | now the correct file |
|  | [15:35, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505155121%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 15:35, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20180505155121%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505155121%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (1.48 MB) | [JoKalliauer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:JoKalliauer&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:JoKalliauer (hindi pa naisusulat)") | try to remove removed black arctis |
|  | [14:13, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505153520%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 14:13, 5 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20180505153520%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505153520%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 512 × 279 (1.48 MB) | [JoKalliauer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:JoKalliauer&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:JoKalliauer (hindi pa naisusulat)") | changed font to font-family="Liberation Sans", removed black arctis |
|  | [23:35, 2 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505141348%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | [![Thumbnail para sa bersiyon noong 23:35, 2 Mayo 2018](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/archive/3/3f/20180505141348%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg/120px-CIA_WorldFactBook-Political_world.svg.png)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/archive/3/3f/20180505141348%21CIA_WorldFactBook-Political_world.svg) | 2,760 × 1,502 (4.22 MB) | [JoKalliauer](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tagagamit:JoKalliauer&action=edit&redlink=1 "Tagagamit:JoKalliauer (hindi pa naisusulat)") | added DTD; trimmed, font to wikifonts, headline, legend,... |

(Pinakabago \| [Pinakauna](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&dir=prev)) Tingnan (mas bagong 10) ( [mas lumang 10](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=20180502233514)) (10 \| [20](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=20) \| [50](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=50) \| [100](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=100) \| [250](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=250) \| [500](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg&offset=&limit=500)).

## Mga ugnay

Nakaturo sa talaksan na ito ang mga sumusunod na mga pahina:

- [Talaan ng mga bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_bansa "Talaan ng mga bansa")

## Pandaigdigang paggamit sa file

Ginagamit ng mga sumusunod na wiki ang file na ito:

- Paggamit sa af.wikipedia.org
  - [21ste eeu](https://af.wikipedia.org/wiki/21ste_eeu)
- Paggamit sa ar.wikipedia.org
  - [ويكيبيديا:ورشة الصور/أرشيف 12](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D9%8A%D9%83%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D8%A7:%D9%88%D8%B1%D8%B4%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D8%B1/%D8%A3%D8%B1%D8%B4%D9%8A%D9%81_12)
  - [شبيبة شلغوم العيد](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D8%A8%D9%8A%D8%A8%D8%A9_%D8%B4%D9%84%D8%BA%D9%88%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D8%AF)
  - [قالب:الرياضة في العالم](https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A8:%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D8%B6%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85)
- Paggamit sa ar.wikinews.org
  - [في عام 2060.. الإسلام الأكثر انتشاراً في العالم](https://ar.wikinews.org/wiki/%D9%81%D9%8A_%D8%B9%D8%A7%D9%85_2060.._%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%83%D8%AB%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%8B_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85)
- Paggamit sa ca.wikipedia.org
  - [Usuari:Gianluca Monserrat Ritucci~cawiki](https://ca.wikipedia.org/wiki/Usuari:Gianluca_Monserrat_Ritucci~cawiki)
- Paggamit sa en.wikipedia.org
  - [User:Selfstudier](https://en.wikipedia.org/wiki/User:Selfstudier)
- Paggamit sa en.wikivoyage.org
  - [User:Wikidea](https://en.wikivoyage.org/wiki/User:Wikidea)
- Paggamit sa es.wikipedia.org
  - [Usuario:ACéz4r](https://es.wikipedia.org/wiki/Usuario:AC%C3%A9z4r)
- Paggamit sa ext.wikipedia.org
  - [Mapa](https://ext.wikipedia.org/wiki/Mapa)
- Paggamit sa fa.wikipedia.org
  - [کشور](https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1)
  - [پیمان ۱۸۷۶ ژاپن و کره](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B8%DB%B7%DB%B6_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86_%D9%88_%DA%A9%D8%B1%D9%87)
  - [الگو:روابط خارجی-خرد](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-%D8%AE%D8%B1%D8%AF)
  - [دراپ‌مایر](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%BE%E2%80%8C%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B1)
  - [روابط ایران و لهستان](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%84%D9%87%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86)
  - [روابط ایران و جمهوری چک](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C_%DA%86%DA%A9)
  - [روابط ژاپن و کره جنوبی](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7_%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86_%D9%88_%DA%A9%D8%B1%D9%87_%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C)
- Paggamit sa hu.wikipedia.org
  - [Ország](https://hu.wikipedia.org/wiki/Orsz%C3%A1g)
- Paggamit sa id.wiktionary.org
  - [страна](https://id.wiktionary.org/wiki/%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0)
- Paggamit sa it.wikipedia.org
  - [Utente:Mister Ics](https://it.wikipedia.org/wiki/Utente:Mister_Ics)
  - [Utente:Mathematich](https://it.wikipedia.org/wiki/Utente:Mathematich)
  - [Utente:Edoardo Cavaleri](https://it.wikipedia.org/wiki/Utente:Edoardo_Cavaleri)
  - [Utente:Agnellino](https://it.wikipedia.org/wiki/Utente:Agnellino)
- Paggamit sa kab.wikipedia.org
  - [Tagertilt](https://kab.wikipedia.org/wiki/Tagertilt)
- Paggamit sa mhr.wikipedia.org
  - [Орны нэрс Дэлхийн улс](https://mhr.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%BD%D1%8D%D1%80%D1%81_%D0%94%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D1%83%D0%BB%D1%81)
- Paggamit sa mn.wikipedia.org
  - [Дэлхийн улс орны жагсаалт](https://mn.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%8D%D0%BB%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD_%D1%83%D0%BB%D1%81_%D0%BE%D1%80%D0%BD%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D0%B3%D1%81%D0%B0%D0%B0%D0%BB%D1%82)
- Paggamit sa my.wikipedia.org
  - [တိုင်းပြည်](https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA)
- Paggamit sa mzn.wikipedia.org
  - [لزمی](https://mzn.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%B2%D9%85%DB%8C)
- Paggamit sa nl.wikipedia.org
  - [Evenaar](https://nl.wikipedia.org/wiki/Evenaar)
  - [Wereldkaart](https://nl.wikipedia.org/wiki/Wereldkaart)
- Paggamit sa pl.wikipedia.org
  - [Wikipedysta:Keisyz/brudnopis](https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedysta:Keisyz/brudnopis)
- Paggamit sa pt.wikipedia.org
  - [Discussão:Chéquia](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Ch%C3%A9quia)
  - [Discussão:República Democrática do Congo](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Rep%C3%BAblica_Democr%C3%A1tica_do_Congo)
  - [Discussão:Iraque](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Iraque)
  - [Discussão:Japão](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Jap%C3%A3o)
  - [Discussão:França](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Fran%C3%A7a)
  - [Discussão:Benim](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Benim)
  - [Discussão:Timor-Leste](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Timor-Leste)
  - [Discussão:Arábia Saudita](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Ar%C3%A1bia_Saudita)
  - [Discussão:Argentina](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Argentina)
  - [Discussão:Estados Unidos](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Estados_Unidos)
  - [Discussão:Cabo Verde](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Cabo_Verde)
  - [Discussão:Andorra](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Andorra)
  - [Discussão:Bangladesh](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Bangladesh)
  - [Discussão:Albânia](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Alb%C3%A2nia)
  - [Discussão:Chipre](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Chipre)
  - [Discussão:Granada (país)](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Granada_(pa%C3%ADs))
  - [Discussão:Emirados Árabes Unidos](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Emirados_%C3%81rabes_Unidos)
  - [Discussão:Antígua e Barbuda](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:Ant%C3%ADgua_e_Barbuda)
  - [Discussão:São Cristóvão e Neves](https://pt.wikipedia.org/wiki/Discuss%C3%A3o:S%C3%A3o_Crist%C3%B3v%C3%A3o_e_Neves)

Tingnan ang [karagdagang pandaigdigang paggamit](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Pandaigdigang_paggamit/CIA_WorldFactBook-Political_world.svg "Natatangi:Pandaigdigang paggamit/CIA WorldFactBook-Political world.svg") sa file na ito.

## Metadata

Naglalaman ng mga karagdagang impormasyon ang talaksan na ito, marahil nadagdag mula sa kamerang digital o scanner na ginamit upang makalikha o gawing digital ito. Kung nabago ang talaksan mula sa orihinal na katayuan, maaaring hindi maipapakita ng lubusan ang detalye ng binagong larawan.

| Haba | 2760.3 |
| Tangkad | 1502 |
| Ipakita ang pinahabang detalye |

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA\_WorldFactBook-Political\_world.svg](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg)"

Hanapin

Hanapin

Talaksan:CIA WorldFactBook-Political world.svg

[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.svg#)


Bansa - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Nakaturo ang "Country" dito. Para sa ibang mga gamit, tingnan ang [Country (paglilinaw)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Country_(paglilinaw) "Country (paglilinaw)").

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf/page1-500px-CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CIA_WorldFactBook-Political_world.pdf) Mapa sa taóng 2019 na nagpapakita ng mga kinikilalang mga bansa, at mga iilang mga bansang di-kasapi ng mga Nagkakaisang mga Bansa, at iba pang mga teritoryo.

Sa [heograpiyang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heograpiya "Heograpiya") [politikal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Politika "Politika") at pandaigdigang politika, ang isang **bansa** (mula sa [Sanskrito:](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sanskrito "Sanskrito") _वंश_ \[vanśa\]) ay isang pagkakahating pampolitika ng isang entidad pang-heograpiya, isang [soberanyang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya "Soberanya") [sakop](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo "Teritoryo"), na mas karaniwang kumakabit sa mga kaisipang [estado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado "Estado") o nasyon at [pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamahalaan "Pamahalaan"). Ang pormal na pagkikilala bilang estado ay nangangailangan ng pagganap ng teoriyang konstitutibo ng pagka-estado, na nangangilangan ng isang estado ng pagkilala mula sa ibang mga estado na, mula sa iyon, ay kinikilala rin ng ibang mga lehitimong estado, upang maging isang estado.

## Pinagmulan ng Salita at mga Gamit

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Pinagmulan ng Salita at mga Gamit") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Pinagmulan ng Salita at mga Gamit")\]

Nagmula ang salitang **bansâ** sa [Sanskrito:](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sanskrito "Sanskrito") _वंश_ /ʋɐ̃.ɕɐ́/ o /vaṃśá/ na ang ibig-sabihin ay lahi, saling-lahi, kaangkanan.

Sa karaniwang paggamit, ang salitang bansa ay malawak na ginagamit sa diwa ng pagiging nasyon at estado, na may iba't ibang kahulugan. Sa ilang mga kaso tumutukoy ito sa mga estado at sa ibang mga pampolitikang entidad,[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-1)[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-2)[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-3) ngunit sa ilang mga panahon tumutukoy lamang ito sa mga estado[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-4) Itinuturing na karaniwan para sa mga lathalaing tungkol sa pangkalahatang impormasyon o estadistika na angkinin ang mas malawak na kahulugan para sa layong maglarawan o maghambing.[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-5)[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-6)[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-7)[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-8)[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_note-9)

Maraming mga entidad na nagbubuo ng isang heograpiking entidad na may kohesyon, kung saan ilan ay dating estado, ngunit sa ngayon ay hindi estadong suberano (tulad ng [Inglatera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Inglatera "Inglatera"), [Eskosya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eskosya "Eskosya") at [Gales](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gales "Gales")), ay karaniwang tinutukoy bilang mga bansa. Ang antas ng [pagsasarili](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasarinlan "Kasarinlan") ng gayung mga bansa ay malawak na nag-iiba. May ilang sinasakupan ng mga estado, sapagka't maraming mga estado ay may mga [teritoryong umaasa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryong_umaasa&action=edit&redlink=1 "Teritoryong umaasa (hindi pa naisusulat)") (tulad ng [Kapuluang Birhen ng Britanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapuluang_Birhen_ng_Britanya "Kapuluang Birhen ng Britanya"), ang [Netherlands Antilles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Netherlands_Antilles "Netherlands Antilles") at [Samoang Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Samoang_Amerikano "Samoang Amerikano")), na may teritoryo at mamamayang magkaiba sa kanilang mga sarili. Ang ganoong mga teritoryong umaasa ay minsang nakatala kasabay ng mga malalayang estado sa tala ng mga bansa.

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Talaan ng mga bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_bansa "Talaan ng mga bansa").
- [Talaan ng mga kabansaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_kabansaan "Talaan ng mga kabansaan").
- [Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_bansa_ayon_sa_kapal_ng_populasyon "Talaan ng mga bansa ayon sa kapal ng populasyon").
- [Tala ng mga bansa ayon sa populasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tala_ng_mga_bansa_ayon_sa_populasyon "Tala ng mga bansa ayon sa populasyon") .
- [Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tala_ng_mga_bansa_ayon_sa_GDP_(PPP)_bawat_kapita "Tala ng mga bansa ayon sa GDP (PPP) bawat kapita").
- [Pagkamakabansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pagkamakabansa "Pagkamakabansa").
- [Pagkamakabayan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pagkamakabayan "Pagkamakabayan").

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-1 "Umakyat")["Acts Interpretation Act 1901 - Sect 22: Meaning of certain words"](http://www.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/aia1901230/s22.html). Australasian Legal Information Institute. Nakuha noong 2008-11-12.
2. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-2 "Umakyat")["The Kwet Koe v Minister for Immigration & Ethnic Affairs & Ors \[1997\] FCA 912 (8 Setyembre 1997)"](http://www.austlii.edu.au/cgi-bin/disp.pl/au/cases/cth/federal%5fct/1997/912.html). Australasian Legal Information Institute. Nakuha noong 2008-11-12.
3. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-3 "Umakyat")["U.S. Department of State Foreign Affairs Manual Volume 2—General"](https://www.state.gov/documents/organization/84411.pdf)(PDF). United States Department of State. Nakuha noong 2008-11-12.
4. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-4 "Umakyat")Rosenberg, Matt. ["Geography: Country, State, and Nation"](https://web.archive.org/web/20081206164759/http://geography.about.com/cs/politicalgeog/a/statenation.htm). Inarkibo mula sa [orihinal](http://geography.about.com/cs/politicalgeog/a/statenation.htm) noong 2008-12-06. Nakuha noong 2008-11-12.
5. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-5 "Umakyat")["The World Factbook - Rank Order - Exports"](https://web.archive.org/web/20190427111612/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2078rank.html). Central Intelligence Agency. Inarkibo mula sa [orihinal](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2078rank.html) noong 2019-04-27. Nakuha noong 2008-11-12.
6. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-6 "Umakyat")["Index of Economic Freedom"](https://web.archive.org/web/20081114103749/http://www.heritage.org/Index/countries.cfm). The Heritage Foundation. Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.heritage.org/index/countries.cfm) noong 2008-11-14. Nakuha noong 2008-11-12.
7. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-7 "Umakyat")["Index of Economic Freedom - Top 10 Countries"](https://web.archive.org/web/20080124041217/http://www.heritage.org/research/features/index/topten.cfm). The Heritage Foundation. Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.heritage.org/research/features/index/topten.cfm) noong 2008-01-24. Nakuha noong 2008-11-12.
8. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-8 "Umakyat")["Asia-Pacific (Region A) Economic Information"](https://web.archive.org/web/20081114104006/http://www.heritage.org/research/features/index/chapters/pdf/index2007_RegionA_Asia-Pacific.pdf)(PDF). The Heritage Foundation. Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.heritage.org/research/features/index/chapters/pdf/index2007_RegionA_Asia-Pacific.pdf)(PDF) noong 2008-11-14. Nakuha noong 2008-11-12.
9. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#cite_ref-9 "Umakyat")["Subjective well-being in 97 countries"](https://web.archive.org/web/20080819200343/http://umich.edu/news/happy_08/HappyChart.pdf)(PDF). University of Michigan. Inarkibo mula sa [orihinal](http://umich.edu/news/happy_08/HappyChart.pdf)(PDF) noong 2008-08-19. Nakuha noong 2008-11-12.

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&oldid=2154312](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansa&oldid=2154312)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Mga bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_bansa "Kategorya:Mga bansa")
- [Heograpiyang pantao](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Heograpiyang_pantao "Kategorya:Heograpiyang pantao")
- [Politika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Politika "Kategorya:Politika")

Hanapin

Hanapin

Bansa

172 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa#)


Mundo - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Para sa ibang mga gamit, tingnan ang [Mundo (paglilinaw)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo_(paglilinaw) "Mundo (paglilinaw)").

Tungkol sa konsepto ng daigdig sa pananaw ng mga tao ang artikulo na ito. Para sa pisikal na planeta, tingnan ang [Daigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daigdig "Daigdig").

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Whole_world_-_land_and_oceans_12000.jpg/500px-Whole_world_-_land_and_oceans_12000.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Whole_world_-_land_and_oceans_12000.jpg)

Sa pinakapangkahalatang kahulugan, tumutukoy ang " **mundo**" (sa Kastila at Portuges: _mundo_, sa Aleman: _Welt_, sa Ingles: _world_, sa Italyano: _mondo_) sa kabuuan ng mga entidad, sa buong [realidad](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Realidad&action=edit&redlink=1 "Realidad (hindi pa naisusulat)") o sa lahat na mayroon.[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo#cite_note-1) Sa iba't ibang mga konteksto, may mahigpit na kahulugan ang katawagang "mundo" na nakakabit dito, halimbawa, sa [Daigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daigdig "Daigdig") at lahat ng buhay na narito, kasama ang [sangkatauhan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sangkatauhan "Sangkatauhan") bilang isang internasyunal o interkontinental na sakop. Sa kahulugang ito, tumutukoy ang _[kasaysayan ng mundo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasaysayan_ng_mundo "Kasaysayan ng mundo")_ sa kasaysayan ng sangkatauhan bilang isa o ang _politika ng mundo_ ay ang disiplina ng [agham pampolitika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham_pampolitika "Agham pampolitika") na nag-aaral ng mga isyu na lumalagpas sa mga bansa at [lupalop](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lupalop "Lupalop"). Ibang halimbawa ang mga katawagan tulad ng "relihiyon ng mundo", "wika ng mundo", "pamahalaang pangmundo", "digmaang mundo", "populasyon ng mundo", "ekonomiya ng mundo" o kampeonatong pangmundo.

## Ang Daigdig

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Ang Daigdig") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Ang Daigdig")\]

_Pangunahing lathalain: [Daigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daigdig "Daigdig")_

Ang [Daigdig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daigdig "Daigdig") o Tiyera naman ang tawag sa planeta bilang isang [pisikal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika "Pisika") na konsepto, para maiba sa iba pang planeta sa sistemang solar at sa iba pang mga proseso sa [astronomiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astronomiya "Astronomiya") at [heolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heolohiya "Heolohiya").

Ang daigdig ay ang ikatlo na planeta mula sa araw. Ito ay umiinog sa araw nang 365.256 363 004 araw na bumubuo naman sa isang taon. Ang layo nito sa araw ay mga 149 597 870 700 metro o kaya mga 8.316 870 8 sinag-minuto. Dalawang planeta, ang [Benus](https://tl.wikipedia.org/wiki/Benus "Benus") at [Merkuryo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Merkuryo "Merkuryo"), ay mas malapit sa araw. Mayroon itong isang satelayt, ang buwan. Ang buwan ay umiinog sa daigdig nang isang beses sa loob nang 27.322 araw.

Sa lahat ng planeta na nasa [Sistemang Solar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sistemang_Solar "Sistemang Solar"), ang Daigdig lamang sa ngayon ay ang nag-iisang planeta na may buhay, sapagkat, ito ay may [karagatan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karagatan "Karagatan") ng [tubig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tubig "Tubig") at [atmosperang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atmospera "Atmospera") gawa sa [oksiheno](https://tl.wikipedia.org/wiki/Oksiheno "Oksiheno").

## Mga kontinente ng mundo

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Mga kontinente ng mundo") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Mga kontinente ng mundo")\]

- [Asya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Asya "Asya")
- [Europa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Europa "Europa")
- [Awstralya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Awstralya "Awstralya") o [Oceania](https://tl.wikipedia.org/wiki/Oceania "Oceania")
- [Hilagang Amerika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hilagang_Amerika "Hilagang Amerika")
- [Timog Amerika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Timog_Amerika "Timog Amerika")
- [Antartika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Antartika "Antartika")
- [Aprika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aprika "Aprika")

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Kasaysayan ng mundo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasaysayan_ng_mundo "Kasaysayan ng mundo")
- [Globo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Globo "Globo")
- [Uniberso](https://tl.wikipedia.org/wiki/Uniberso "Uniberso")

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo#cite_ref-1 "Umakyat")["World"](http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?o2=&o0=1&o8=1&o1=1&o7=&o5=&o9=&o6=&o3=&o4=&s=world). _wordnetweb.princeton.edu_ (sa wikang Ingles). Princeton University. Nakuha noong 14 Agosto 2021.

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&oldid=2086671](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mundo&oldid=2086671)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Heograpiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Heograpiya "Kategorya:Heograpiya")
- [Pansariling buhay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pansariling_buhay "Kategorya:Pansariling buhay")
- [Kasaysayan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Kasaysayan "Kategorya:Kasaysayan")

Nakatagong kategorya:

- [Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Sangguniang_CS1_sa_wikang_Ingles_(en) "Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)")

Hanapin

Hanapin

Mundo

132 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo#)


Estado - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Para sa ibang mga gamit, tingnan ang [Estado (paglilinaw)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado_(paglilinaw) "Estado (paglilinaw)").

Ang **himansaan** o **estado** ay isang uri ng kaayusan ng [pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamahalaan "Pamahalaan") na binubuo ng isang [pamayanang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamayanan "Pamayanan") [pampolitika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Politika "Politika") na nakatira sa ilalim ng iisang sistema ng pamahalaan.[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_note-oxford-state-1) Ang mga estado ay maari o di maaring [malaya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya "Soberanya"). Halimbawa, mga kasapi ang mga estadong pedaratibo ng isang unyong pederal, at maaring may bahagyang kalayaan lamang, ngunit mga estado sila.[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_note-oxford-state-1) May mga estado na nasa sa ilalim ng panlabas na soberanya o pananakop, kung saan nakasalalay ang hantungang kalayaan sa ibang estado.[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_note-2) Ang mga estadong may soberanya o kalayaan ay tinatawag na mga [malayang estado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_estado "Malayang estado").

Maaring tumukoy din ang "estado" sa isang sekular na sangay ng pamahalaan na nasa loob ng estado,[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_note-3) na kadalasang ginagamit upang ipagkaiba sa mga simbahan at institusyong sibilyan.

Maraming mga [lipunan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lipunan "Lipunan") ng tao ang pinamahalanan ng estado sa nakaraang libo-libong taon, ngunit marami ang naging lipunang walang estado. Sa paglipas ng panahon, may mga iba't ibang anyo ang nabuo na ginagamit ang pagbibigay ng katuwiran sa lehitimong pagkabuo nila (katulad ng dibinong karapatan ng mga hari, teoriya ng kontratang panlipunan, atbp.). Sa ika-21 [siglo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Siglo "Siglo"), ang makabagong bansang-estado ang namamayaning anyo ng estado na kung saan ang tao ang sumasailalim.

## Elemento ng estado

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Elemento ng estado") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Elemento ng estado")\]

Ang isang estado ay nagtataglay ng apat na mahahalagang elemento:

- [Teritoryo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo "Teritoryo")
- [Pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamahalaan "Pamahalaan")
- [Tao](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_tao "Mga tao") o mamamayan
- [Soberanya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya "Soberanya") o [kasarinlan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasarinlan "Kasarinlan")

Ang estado ay maaring mayroong populasyon ng tao na [libo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Libo "Libo") lamang ang dami.

## Estado-Bansa

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Estado-Bansa") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Estado-Bansa")\]

Ang mga estado ay maaring ipagkaiba sa konsepto ng isang " [bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa "Bansa")", kung saan tumutukoy ang "bansa" sa isang pamayanan ng taong pang- [kalinangan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalinangan "Kalinangan") at pampolitika.

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

1. ↑ [Umakyat patungo: 1.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_ref-oxford-state_1-0)[1.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_ref-oxford-state_1-1)Thompson, Della, pat. (1995). "state". _Concise Oxford English Dictionary_ (sa wikang Ingles) (ika-9th (na) labas). Oxford University Press. **3** (also **State**) **a** an organized political community under one government; a commonwealth; a nation. **b** such a community forming part of a federal republic, esp the United States of America
2. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_ref-2 "Umakyat") Halimbawa, opisyal na tinutukoy ng [Vichy France](https://tl.wikipedia.org/wiki/Vichy_France "Vichy France") (1940-1944) ang kanyang sarili bilang _l'État français_ (ang estadong Pransya).
3. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#cite_ref-3 "Umakyat")[https://mises.org/pdf/anatomy.pdf](https://mises.org/pdf/anatomy.pdf)

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&oldid=2083591](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estado&oldid=2083591)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Politika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Politika "Kategorya:Politika")

Nakatagong kategorya:

- [Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Sangguniang_CS1_sa_wikang_Ingles_(en) "Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)")

Hanapin

Hanapin

Estado

186 (na) wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado#)


Soberanya - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Leviathan_frontispiece_cropped_British_Library.jpg/250px-Leviathan_frontispiece_cropped_British_Library.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Leviathan_frontispiece_cropped_British_Library.jpg) Ang harap ng _Leviathan_ ni [Thomas Hobbes](https://tl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Hobbes "Thomas Hobbes"), na isinasalarawan ang Higpuno bilang higanteng katawan na humahawak ng espada at krusyer at binubuo ng maraming tao

Ang **Kahigpunuan** o **soberanya** (nagmula [Kastila](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kastila "Kastila") _soberaniya_, mula sa Gitnang [Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Latin "Latin") na _superanus_ 'sa itaas', 'nakahihigit'), ay may pakahulugan na "kataas-taasang [kapangyarihan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kapangyarihan "Kapangyarihan")" o " [dakilang kapangyarihan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dakilang_kapangyarihan "Dakilang kapangyarihan")"[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-1) at " [paghahari](https://tl.wikipedia.org/wiki/Paghahari "Paghahari")".[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-2) Ang kahigpunuan ay nangangailangan ng pamununuan sa loob ng estado, gayundin ang panlabas na awtonomiya para sa mga estado.[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-3) Sa anumang himansaan o estado, ang kahigpunuan ay natatalaga sa tao, kinatawan, o katatagan na may pinakamataas na karapatan sa ibang tao upang magtatag ng batas o baguhin ang mga umiiral na batas. Sa kaisipang pampulitika, ang kahigpunuan ay isang mahalagang salita na nagtatalaga ng pinakamataas na lehitimong awtoridad sa isang pangkat[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-Britannica-4). Sa pandaigdigang batas, ang kahigpunuan ay ang paggamit ng kapangyarihan ng isang estado. Ang kahigpunuang _de jure_ ay tumutukoy sa pambatas na karapatang gawin ito; Ang kahigpunuang _de facto_ ay tumutukoy sa makatotohanang kakayahang gawin ito. Ito ay maaaring maging isang paksa ng natatanging pagkabahala sa pagkabigo ng karaniwang pagaasam na ang _de jure_ at _de facto_ na kahigpunuan na umiiral sa lugar at panahon ng pagkabalisa, at naninirahan sa loob ng parehong katatagan.

Ang kahigpunuan ay ang kapangyarihan ng isang himansaan o estado na magpatupad ng mga [batas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas "Batas") sa kaniyang nasasakupan. Batay sa pagaaral ng [palabatasan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Palabatasan "Palabatasan"), nauunawaan ang kahigpunuan bilang ang kakayahan ng isang likas na tao ( _natural person_) o pambatas na tao ( _legal person_) na gumamit ng tinataglay na natatanging pambatas na pansariling pagpapasya. Ang kakayahan at kapangyarihan na ito sa pansariling pagpapasya ay maihahayag sa pamamagitan ng [kasarinlan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasarinlan "Kasarinlan") at [kalayaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalayaan "Kalayaan") ng isang tao o katatagan ng mga tao, at sa gayon ay makikilalang iba mula sa kalagayan ng pagiging nasailalim ng pagpapasya ng iba. Sa [agham pampulitika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham_pampulitika "Agham pampulitika"), ang kahigpunuan ay isang makabuluhang salita na tumutukoy sa katangian ng isang katatagan o institusyon, na nagiging ang iisang pinanggagalingan ng lahat ng kapangyarihan ng isang estado sa loob ng isang palatuntunang balangkas. Ang salita ay nilikha malapit sa kasalukuyan nitong kahulugan noong ika-16 na siglo sa doktrina ng absolutismo ng pilosopong Pranses na si [Jean Bodin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jean_Bodin "Jean Bodin").

## Kahulugan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Kahulugan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Kahulugan")\]

Ang kahigpunuan ay pangunahing bagay ng pilosopikal na paglilining. Bagaman at tinugunan ni [Platon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Platon "Platon"), sa kanyang akda, ang mga paksa na may kaugnayan sa soberanya. , halimbawa na lamang _Republika_, partikular na tinalakay niya ang katanungan ng mga paraan ng pagkilos ng huwarang soberanya, ang "haring pilosopo", at sa _Mga Batas_, kung saan nasulat na ang mga mamamayan ay hindi higpuno ( _kyrios_) kung nilalabag ang kanilang [kalayaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalayaan "Kalayaan"), ang konsepto ng kahigpunuan ay unang totoong pinagnilayan at pinagisipan ni [Aristoteles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aristoteles "Aristoteles"). Sa kanyang _Politika_, tinatalakay ito sa Aklat III at IV, kung saan pinag-aaralan ng pilosopo ang paggana ng Estado sa iba't ibang rehimeng pampulitika. Malinaw nitong inilalatag ang prinsipyo ng “pamamahala ng batas na dapat umabot sa lahat ng bagay”, na ibig sabihin ay ang nakahihigit ang batas sa pamamagitan ng kilos ng Estado.

Upang maitatag ang kahigpunuan ng kapangyarihang pampubliko, si Aristotle ay lumikha ng isang talaan ng mga pamantayan. Ang talaan na ito ay nagtatatag ng isang kahigpunuan (sa sinaunang Griyego : τὸ κύριον ), ibig sabihin, isang higit na kapangyarihan sa ilang lugar, depende sa likas na katangian ng mga elementong pinagsama-sama:

- kahigpunuan ng batas na nagpapataw ng sarili kaugnay ng mga atas ng mga mahistrado;
- kahigpunuan ng batas na nagpapataw ng sarili sa hukom;
- kahigpunuan ng [saligang batas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Saligang_batas "Saligang batas") sa kaugnayan nito sa mga karaniwang batas: “Ang mga batas ay dapat na pangasiwaan — at palaging pinangangasiwaan, sa katunayan — ng mga saligang batas, at hindi ang saligang batas ng iba pang mga batas. Ang Saligang Batas ay, sa katunayan, sa mga Estado, isang organisasyon ng mga kapangyarihan, inaayos ang kanilang paraan ng pamamahagi, at tinutukoy kung ano ang pinakamataas na kapangyarihan ng Estado (sa sinaunang Griyego: τὸ κύριον τῆς πολιτείας ) at kung ano ang katapusan ng bawat komunidad.
- panghuli, ang kahigpunuan ng katawan na may hawak ng pinakamataas na awtoridad, ayon sa mga rehimeng politikal: “Ang konstitusyon ay ang organisasyon ng iba't ibang mahistrado ng isang Estado, at lalo na yaong nagtataglay ng pinakamataas na awtoridad sa lahat ng mga gawain; saanman, sa katunayan, hawak ng pamahalaan ang pinakamataas na awtoridad sa Lungsod, at sa katunayan, ang Konstitusyon, ito ay ang pamahalaan. Ibig kong sabihin, halimbawa, na sa mga demokratikong estado, ang mga tao ang may kapangyarihan, samantalang ito ay ang maliit na bilang sa mga oligarkiya.

Kakailanganin na hintayin si Jean Bodin upang mas pormal itong matalakay sa kanyang _obra maestra_ na _Ang Anim Na Aklat sa Republika_ na nailathala noong 1583. Ang karaniwang pagiisip tungkol sa kahigpunuan ay pangunahing maiimpluwensyahan din nina Hobbes, Rousseau, Hegel at Marx.

### Pagsunlad

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Pagsunlad") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Pagsunlad")\]

Ang kahulugan na ginagamit ngayon sa batas ay ang itinakda ni [Louis Le Fur](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Louis_Le_Fur&action=edit&redlink=1 "Louis Le Fur (hindi pa naisusulat)") sa pagtatapos ng ika-19 na siglo: "Ang soberanya ay ang katangian ng Estado na napag-aatasan o nagpapasya lamang ayon sa sarili nitong kalooban, sa loob ng mga takda ng nakahihigit na alituntunin ng batas, at alinsunod sa kolektibong layunin kung saan ito ay tinatawag upang makamit".

Ang isang klasikong kahulugan ng kahigpunuan ay matatagpuan sa arbitral award sa Island of Palmas case (United States v. Netherlands, April 4, 1928) kung saan ang Sole Arbitrator, Max Huber, ay nagsasaad: “ Ang kahigpunuan sa mga relasyon sa pagitan ng mga Estado ay nagpapahiwatig sa kasarinlan. Ang kasarinlan hinggil sa isang bahagi ng daigdig ay ang karapatang gamitin doon, sa pagkabukod ng anumang ibang Estado, ang mga tungkulin ng isang Estado.”

## Dalawang aspekto ng soberanya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Dalawang aspekto ng soberanya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Dalawang aspekto ng soberanya")\]

- **Panloob na soberanya** \- ang pangangalaga sa sariling [kalayaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalayaan "Kalayaan").
- **Panlabas na soberanya** \- ang pagkilala ng ibang [bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa "Bansa") sa kalayaang ito.

## Mga uri ng soberanya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Mga uri ng soberanya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Mga uri ng soberanya")\]

Ang soberanya ay may limang uri.

1. **Legal** \- nakabatay ito sa [saligang batas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Saligang_batas "Saligang batas").
2. **Pampolitika** \- ito ay kung saan idinadaan sa pagboto ang pagpili ng pinuno.
3. **Popular** \- nakasalalay sa kamay ng maraming mamamayan ang kapangyarihan.
4. **De Facto** \- nasa kamay lang ng iilang tao ang soberanya.
5. **De Jure**\- ito ang soberanyang papalit-palit

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=5 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=5 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

### Sinaunang Panahon

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=6 "Baguhin seksiyon: Sinaunang Panahon") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=6 "Edit section's source code: Sinaunang Panahon")\]

Napagmasdan ng Romanong hurado na si Ulpian na:[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-5)

- Inilipat ng mga tao ang lahat ng kanilang imperyo at kapangyarihan sa Emperador. Sa pamamagitan ng maharlikang batas, na ipinasa hinggil sa kanyang pamahalaan, dapat ipagkaloob ng mga tao sa kanya at sa kanya ang lahat ng kanilang awtoridad at kapangyarihan ( _Digest_ 1.4.1)
- Ang mga batas ay hindi nagbubuklod sa emperador. Ang prinsipe ay pinalaya ng mga batas ( _Digest_ I.3.31)
- Ang desisyon ng emperador ay may bisa ng batas. Ang emperador ay may lakas. ( _Digest_ I.4.1)

Pawang ipinahahatid ni Ulpian ng kaisipan na ang Emperador ay gumamit ng isang halos ganap na anyo ng kahigpunuan na nagmula sa mga tao, bagaman hindi niya hayagang ginamit ang salita.

### Gitnang Kapanahunan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=7 "Baguhin seksiyon: Gitnang Kapanahunan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=7 "Edit section's source code: Gitnang Kapanahunan")\]

Ang mga pahayag ni Ulpian ay nalalaman sa Europa noong Gitnang Panahon, at ang kahigpunuan ay isang mahalagang kaisipan noon. Ang mga monarko ay hindi higpuno, o hindi gayon lubos na makapangyarihan, sa kadahilanang sila ay nasupil at nakikibahagi ng kapangyarihan sa, kanilang pyudal na maharlika o aristokrasya. Higit pa rito, ang parehong dalawang panig ay mahigpit na napigilan ng mga sinaunang napagkaugalian. Umiral ang kahigpunuan noong panahon ng Medieval bilang mga _de jure_ na karapatan ng maharlika at maginoo.[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_note-6)

### Repormasyon

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=8 "Baguhin seksiyon: Repormasyon") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=8 "Edit section's source code: Repormasyon")\]

Ang kahigpunuan ay muling lumitaw bilang isang mahalagang kaisiipan noong huling bahagi ng ika-16 na siglo, isang panahon kung saan ang mga digmaang sibil ay lumikha ng isang hangarin sa bilang ng mga mamamayan para sa isang mas malakas na sentral na awtoridad nang ang mga monarka ay nagsimulang magtipon ng kapangyarihan sa kanilang sariling mga kamay sa kapinsalaan ng maharlika, at ang modernong [bansang estado](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bansang_estado&action=edit&redlink=1 "Bansang estado (hindi pa naisusulat)") ay nagsimulang umusbong. Bilang pagtugon sa kaguluhan ng mga digmaan ng relihiyon sa Pransya, si [Jean Bodin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Jean_Bodin "Jean Bodin") ay naglahad ng mga teorya ng kahigpunuan na nananawagan para sa isang malakas na sentral na pamunuan sa anyo ng ganap na monarkiya. Sa kanyang kasulatan noong 1576 na _Les Six Livres de la République_ ("Anim na Aklat ng Republika") ay nangatuwiran si Bodin na bukal sa kalikasan ng estado na ang kahigpunuan ay dapat na:

- Ganap: Sa puntong ito, sinabi niya na ang kahigpunuan ay dapat na may mga katungkulan, kailangang may kakayahan siya makapagpabatas nang walang pahintulot ng kanyang (o kanilang) mga nasasakupan, at hindi ito o siya dapat sumailalim sa mga batas ng kanyang mga naunang nanungkulan, o sa sarili nitong ipinatupad, at hindi maaari dahil ito ay hindi makatwiran na matali sa sarili niya sa mga batas.
- Magpakailanman: Hindi pansamantala lamang itinalaga bilang isang malakas na pinuno sa isang panahong kagipitan o isang kawani ng estado tulad ng isang [mahistrado](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mahistrado&action=edit&redlink=1 "Mahistrado (hindi pa naisusulat)"). Pinaniniwalaan niya na ang kahigpunuan ay dapat na walang hanggan dahil ang sinumang may kapangyarihang magpatupad ng takdang panahon sa nanunungkulang kapangyarihan ay yaong nakahihigit sa namumuno na kapangyarihan, na magiging imposible kung ang namumunong kapangyarihan ay tunay na ganap.

Itinanggi ni Bodin ang paniwala ng paglilipat ng kahigpunuan mula sa mga mamamayan patungo sa pinuno (kilala rin bilang _ang higpuno_); ang likas na batas at banal na batas ay nagbibigay sa higpuno ng karapatang mamuno. At ang higpuno ay hindi higit sa banal na batas o likas na batas. Siya ay nasa itaas (ibig sabihin, hindi nakatali sa) nasasaad na batas lamang, iyon ay, mga batas na ginawa at ipinasasatupad ng mga tao. Binigyang-diin niya na ang isang higpuno ay dapat tiyak na sumunod sa ilang mga pangunahing panuntunan na nagmula sa mga banal na batas, likas na batas, o sa katwiran, at ang mga batas na karaniwan sa lahat ng mga bansa ( _jus gentium_), gayundin ang mga pangunahing batas ng estado na nagtatakda kung sino ang higpuno, sino ang susunod sa higpuno, at kung ano ang nagtatakda sa hangganan ng kapangyarihan ng higpuno. Kaya, ang higpuno ni Bodin ay pinaghigpitan ng saligang batas ng estado at ng mas higit nakatataas na batas na itinuturing na may bisa sa bawat tao. Ang katotohanan na ang higpuno ay dapat sumunod sa banal at likas na batas ay nagpapataw ng mga hadlang na pang-asal at pangkatarungan sa kanya. Ipinagpalagay din ni Bodin na ang _lois royales_, ang mga pangunahing batas ng monarkiya ng [Pransya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pransya "Pransya") na sumusupil tungkol na lamang sa mga bagay tulad ng paghalili, ay mga likas na batas at may bisa sa sinumang higpuno ng Pransya.

### Panahon ng Kaliwanagan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=9 "Baguhin seksiyon: Panahon ng Kaliwanagan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=9 "Edit section's source code: Panahon ng Kaliwanagan")\]

Sa [Panahon ng Kaliwanagan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Panahon_ng_Kaliwanagan "Panahon ng Kaliwanagan"), ang ideya ng kahigpunuan ay nakakuha ng parehong pambatas at pang-asal na isig bilang ang pangunahin na Pangkanluranin na pagsasalarawan at pagpapakahulugan ng kapangyarihan ng isang Himansaan. Ang "Kasunduang Panlipunan" bilang isang mekanismo para sa pagtatatag ng kahigpunuan ay iminungkahi at, noong 1800, malawakang tinanggap, lalo na sa bagong [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") at Pransiya, kahit na sa Great Britain sa mas maliit na lawak.
Si Thomas Hobbes, sa _Leviathan_ (1651) ay naglahad ng isang konsepto ng kahigpunuan na katulad ng kay Bodin, na nakamit lamang ang pambatas na katayuan sa "Kapayapaan ng Westphalia", ngunit sa iba't ibang dahilan. Nilikha niya ang unang modernong salaysay ng teorya ng kontratang panlipunan (o kontratista), na nangangatwiran na upang mapagtagumpayan ang "pangit, malupit at maikli" na katangian ng buhay nang walang pakikipagtulungan ng ibang tao, ang mga tao ay dapat sumali at makianib sa isang kapisanan o katatagan at magpasakop sa isang "Higpunong Kapangyarihan" na maaaring magpilit sa kanila na kumilos para sa kabutihang panlahat. Ang katwirang ito ay nakaakit sa marami sa mga unang tagapagtaguyod ng kahigpunuan. Pinalakas ni Hobbes ang kahulugan ng soberanya na lampas sa alinman sa Westphalia o kay Bodin, sa pamamagitan ng pagsasabing ito ay dapat na:

- Ganap: dahil ang mga pagpapasubali ay maaari lamang ipataw sa isang higpuno kung mayroong ilang tagapamagitan sa labas upang matukoy kung kailan niya nilabag ang mga ito, kung sa gayon ang soberanya ay hindi ang huling pinakamataas na namumuno.
- Hindi mahahati: Ang higpuno ang tanging huling awtoridad sa kanyang teritoryo; hindi siya nagbabahagi ng pangwakas na awtoridad sa anupamang iba. Pinaniwalaan ito ni Hobbes na totoo dahil kung hindi, walang paraan upang malutas ang hindi pagkakasundo sa pagitan ng maraming awtoridad.

## Kahigpunuan at Pederalismo

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=10 "Baguhin seksiyon: Kahigpunuan at Pederalismo") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=10 "Edit section's source code: Kahigpunuan at Pederalismo")\]

Dahil isang pangkat o lipunan lamang ang maaaring maging higpuno sa isang partikular na lugar at mamuno sa isang pangkat ng mga mamamayan, ang konsepto ng kahigpunuan ay ginagamit din upang makilala ang pagkakaiba sa pagitan ng mga pederal na estado at mga kompederasyon ng mga estado: Sa kaso ng mga kompederasyon ng mga estado, ang kahigpunuan ng estado ay namamalagi pa rin kasama ang mga indibidwal na estado. Kapag itinatag ang isang pederal na estado, sa kabilang banda, ang mga kasunod na estadong miyembro - tulad ng mga pederal na estado sa Germany at Austria, ang mga canton sa Switzerland o ang mga estado sa Estados Unidos- ay nagbibigay ng kanilang soberanya sa pambansang antas.

## Sinipi

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=11 "Baguhin seksiyon: Sinipi") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=11 "Edit section's source code: Sinipi")\]

- " _Nagtatapos ang kahigpunuan ng isang bansa kung saan nagtatapos ang kapangyarihan ng sandatahan._" Cornelis van Bynkershoek (1673-1743)
- " ' _Kahigpunuan.' Isang pamahalaan na nagsasagawa ng de facto na pamamalakad na panupil sa isang bansa at hindi napapailalim sa anumang ibang pamahalaan sa bansang iyon o isang dayuhang higpunong estado._" Ang Arantzazu Mendi, Diksyonaryong Panghukom ni Stroud (1939)

## Mga Sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&veaction=edit&section=12 "Baguhin seksiyon: Mga Sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit&section=12 "Edit section's source code: Mga Sanggunian")\]

1. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-1 "Umakyat")[_sovereignty_](http://www.lingvozone.com/main.jsp?action=translation&do=dictionary&language_id_from=23&language_id_to=38&word=sovereignty) [Naka-arkibo](https://web.archive.org/web/20160305020146/http://www.lingvozone.com/main.jsp?action=translation&do=dictionary&language_id_from=23&language_id_to=38&word=sovereignty) 2016-03-05 sa [Wayback Machine](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine")., lingvozone.com
2. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-2 "Umakyat")[_sovereignty_](http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=sovereignty) [Naka-arkibo](https://web.archive.org/web/20160306044708/http://www.bansa.org/dictionaries/tgl/?dict_lang=tgl&type=search&data=sovereignty) 2016-03-06 sa [Wayback Machine](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine "Wayback Machine").. bansa.org
3. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-3 "Umakyat")Spruyt, Hendrik (1994). [_The Sovereign State and Its Competitors: An Analysis of Systems Change_](https://www.jstor.org/stable/j.ctvzxx91t). Bol. 176. Princeton University Press. pp. 3–7. [doi](https://tl.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) "Doi (identifier)"): [10.2307/j.ctvzxx91t](https://doi.org/10.2307%2Fj.ctvzxx91t). [ISBN](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) "ISBN (identifier)") [978-0-691-03356-3](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_pinagmulang_aklat/978-0-691-03356-3 "Natatangi:Mga pinagmulang aklat/978-0-691-03356-3"). [JSTOR](https://tl.wikipedia.org/wiki/JSTOR_(identifier) "JSTOR (identifier)") [j.ctvzxx91t](https://www.jstor.org/stable/j.ctvzxx91t). [S2CID](https://tl.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) "S2CID (identifier)") [221904936](https://api.semanticscholar.org/CorpusID:221904936).
4. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-Britannica_4-0 "Umakyat")["sovereignty (politics)"](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/557065/sovereignty). _[Encyclopædia Britannica](https://tl.wikipedia.org/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica "Encyclopædia Britannica")_. Nakuha noong 5 August 2010.
5. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-5 "Umakyat")Hinsley, F. H. (20 November 1986). [_Sovereignty_](https://books.google.com/books?id=Or46AAAAIAAJ&q=ulpian+sovereignty&pg=PA42). [ISBN](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) "ISBN (identifier)") [9780521339889](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_pinagmulang_aklat/9780521339889 "Natatangi:Mga pinagmulang aklat/9780521339889").
6. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#cite_ref-6 "Umakyat")["Sovereignty"](https://www.tititudorancea.com/z/sovereignty_07.htm). _www.tititudorancea.com_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 26 November 2018.

[![Politika](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Emblem-WikiVote.svg/40px-Emblem-WikiVote.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Emblem-WikiVote.svg "Politika")[![Pilosopiya](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/P_philosophy1.png/40px-P_philosophy1.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:P_philosophy1.png "Pilosopiya")_Ang lathalaing ito na tungkol sa **Politika** at **Pilosopiya** ay isang [usbong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Usbong "Wikipedia:Usbong"). Makatutulong ka sa [Wikipedia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia "Wikipedia") sa [pagpapalawig](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&action=edit) nito._

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&oldid=2181584](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Soberanya&oldid=2181584)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Pilosopiyang pampolitika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pilosopiyang_pampolitika "Kategorya:Pilosopiyang pampolitika")
- [Pilosopiyang panlipunan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pilosopiyang_panlipunan "Kategorya:Pilosopiyang panlipunan")

Nakatagong kategorya:

- [Webarchive template wayback links](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Webarchive_template_wayback_links "Kategorya:Webarchive template wayback links")
- [Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Sangguniang_CS1_sa_wikang_Ingles_(en) "Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)")
- [Stub (Politika)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Politika) "Kategorya:Stub (Politika)")
- [Stub (Pilosopiya)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Stub_(Pilosopiya) "Kategorya:Stub (Pilosopiya)")
- [Mga lathalaing dapat palawigin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_lathalaing_dapat_palawigin "Kategorya:Mga lathalaing dapat palawigin")

Hanapin

Hanapin

Soberanya

102 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Soberanya#)


Teritoryo - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang **teritoryo** ay isang nasasakupang lupa, dagat, o espasyo, pag-aari o konektado sa isang partikular na bansa, tao, o hayop.[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-Cambridge-1)

Sa politikang pandaigdigan, ang isang teritoryo ay karaniwang isang [heograpikong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heograpiya "Heograpiya") lugar na hindi pinagkalooban ng kapangyarihan ng sariling [pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamahalaan "Pamahalaan"), ibig sabihin, isang lugar na nasa ilalim ng hurisdiksyon ng isang [soberanong estado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malayang_estado "Malayang estado").

Bilang isang subdibisyon, ang isang teritoryo sa karamihan ng mga [bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bansa "Bansa") ay isang organisadong dibisyon ng isang lugar na kontrolado ng isang bansa subalit hindi pormal na binuo sa,[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-2) o isinama sa, isang [politikal na yunit](https://tl.wikipedia.org/wiki/Politika "Politika") ng bansang iyon, kung saan ang mga yunit pampulitika ay may pantay na katayuan. sa isa't isa at kadalasang tinutukoy ng mga salitang gaya ng "mga [lalawigan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lalawigan "Lalawigan")", "mga rehiyon", o "mga estado". Sa mas makitid nitong kahulugan, ito ay "isang heograpikong rehiyon, tulad ng isang kolonyal na pag-aari, na umaasa sa isang panlabas na pamahalaan."[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-3)

## Etimolohiya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Etimolohiya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Etimolohiya")\]

Hango ang salitang [Tagalog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Tagalog "Wikang Tagalog") na "teritoryo" sa salitang [Kastila](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Kastila "Wikang Kastila") na _territorio_ na siya namang nagsisimula sa ugat na _ters_ ('ipatuyo') sa [Proto-Indo-Europeo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_wikang_Indo-Europeo "Mga wikang Indo-Europeo").[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-4) Mula rito lumabas ang salitang [Latin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Latin "Wikang Latin") na _terra_ ('lupa, lupain') at nang maglaon ay ang salitang Latin na _territorium_ ('lupain sa paligid ng isang bayan').[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-5)[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-6) Sa [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"), binabaybay itong _territory_ na magsimula bilang isang salita sa Gitnang Ingles noong ika-14 na dantaon. Sa puntong ito ang hulaping _-orium_, na nagsasaad ng lugar, ay pinalitan ng _-ory_ na nagpapahayag din ng lugar.[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-7)

## Anyong tubig na teritoryo

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Anyong tubig na teritoryo") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Anyong tubig na teritoryo")\]

Ang mga **anyong tubig na teritoryo** ay ang impormal na nasasakupang [anyong tubig](https://tl.wikipedia.org/wiki/Anyong_tubig "Anyong tubig") kung saan mayroong hurisdiksyon ang isang soberanong estado, kabilang ang mga panloob na anyong tubig, teritoryong dagat, sonang magkaratig, ang [eksklusibong sonang ekonomiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eksklusibong_sonang_ekonomiko "Eksklusibong sonang ekonomiko"), at potensyal na pinahabang [kalapagang panlupalop](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop "Kalapagang panlupalop") (kadalasang tinatawag ang mga bahaging ito kapag pinagsama-sama bilang ang mga **sonang maritimo**[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-8)). Sa isang mas makitid na kahulugan, kadalasang ginagamit ang katawagan bilang kasingkahulugan ng dagat teritoryal.[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-9)

Ang mga sasakyang pandagat ay may iba't ibang karapatan at tungkulin kapag tumatawid sa bawat lugar na binibigyan kahulugan ng [Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kumbensiyon_ukol_sa_Batas_ng_Dagat_ng_Mga_Nagkakaisang_Bansa "Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa") o ang _United Nations Convention on the Law of the Sea_ (UNCLOS), isa sa mga pinakapinagtibay na [tratado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tratado "Tratado") o kasunduan. Hindi maaring gampanin ng mga estado ang kanilang hurisdiksyon sa mga anyong tubig na lagpas sa eksklusibong sonang ekonomiko, na kilala bilang kalautan ng dagat (o mga anyong tubig na pandaigdigan).[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_note-10)

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Teritoryong dumedepende](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryong_dumedepende "Teritoryong dumedepende")

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

01. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-Cambridge_1-0 "Umakyat")["territory"](https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/territory). _Cambridge Academic Content Dictionary_ (sa wikang Ingles). Cambridge University Press. Nakuha noong 23 Setyembre 2019.
02. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-2 "Umakyat")["territory"](https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/territory). _Cambridge Academic Content Dictionary_ (sa wikang Ingles). Cambridge University Press. Nakuha noong 23 September 2019.
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-3 "Umakyat")[_Territory_](https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=territory). American Heritage Dictionary of the English Language. Nakuha noong 28 Enero 2022. [Inarkibo noong 29 Enero 2022](https://web.archive.org/web/20220129025110/https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=territory). (sa Ingles)
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-4 "Umakyat")Harper, Douglas. ["\*ters-"](http://www.etymonline.com/index.php?term=*ters-&allowed_in_frame=0). _Online Etymology Dictionary_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 27 Hulyo 2017.
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-5 "Umakyat")Harper, Douglas. ["territory"](http://www.etymonline.com/index.php?term=territory). _Online Etymology Dictionary_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 27 Hulyo 2017.
06. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-6 "Umakyat")["Definition of TERRITORY"](https://www.merriam-webster.com/dictionary/territory). _Merriam Webster Dictionary_ (sa wikang Ingles). merriam-webster.com. Nakuha noong 27 July 2017.
07. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-7 "Umakyat")Dunmore, Charles W.; Fleischer, Rita M. (2008). [_Studies in Etymology_](https://books.google.com/books?id=r0ILAQAAMAAJ) (sa wikang Ingles) (ika-2 (na) labas). Focus. p. 236. [ISBN](https://tl.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) "ISBN (identifier)") [9781585100125](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_pinagmulang_aklat/9781585100125 "Natatangi:Mga pinagmulang aklat/9781585100125"). [JSTOR](https://tl.wikipedia.org/wiki/JSTOR_(identifier) "JSTOR (identifier)") [288048](https://www.jstor.org/stable/288048).
08. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-8 "Umakyat")[IAEA](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=IAEA&action=edit&redlink=1 "IAEA (hindi pa naisusulat)") (2020). [_Revised exposé des motifs of the Paris convention as amended by the protocols of 1964, 1982 and 2004_](https://one.oecd.org/document/NEA/NLC/DOC(2020)1/en/pdf) (sa wikang Ingles). pp. 5–6.
09. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-9 "Umakyat")["Territorial waters \| international law"](https://www.britannica.com/topic/territorial-waters). _Encyclopedia Britannica_ (sa wikang Ingles). Nakuha noong 29 Hulyo 2020.
10. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#cite_ref-10 "Umakyat")[_Law of the Sea: A Policy Primer_](https://sites.tufts.edu/lawofthesea/files/2017/07/LawoftheSeaPrimer.pdf)(PDF) (sa wikang Ingles). 2017.

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&oldid=2132449](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teritoryo&oldid=2132449)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Mga uri ng dibisyong panheograpiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_uri_ng_dibisyong_panheograpiya "Kategorya:Mga uri ng dibisyong panheograpiya")
- [Mga uri ng subdibisyong pambansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_uri_ng_subdibisyong_pambansa "Kategorya:Mga uri ng subdibisyong pambansa")
- [Mga teritoryo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_teritoryo "Kategorya:Mga teritoryo")

Nakatagong kategorya:

- [Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Sangguniang_CS1_sa_wikang_Ingles_(en) "Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Ingles (en)")

Hanapin

Hanapin

Teritoryo

73 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teritoryo#)


Kalapagang panlupalop - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

(Idinirekta mula sa [Continental shelf](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Continental_shelf&redirect=no "Continental shelf"))

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Southeastern_United_States_continental_shelf.jpg/350px-Southeastern_United_States_continental_shelf.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Southeastern_United_States_continental_shelf.jpg) Kalapagang panlupalop at dalisdis ng timog-silangang Estados Unidos[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/Elevation.jpg/500px-Elevation.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Elevation.jpg)

Ang **kalapagang panlupalop** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _continental shelf_) ay ang kalupaan sa ilalim ng dagat na karugtong ng isang [lupalop](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lupalop "Lupalop"), na nagdudulot ng may kababawang karagatan na tinatawag na _dagat kalapagan_. Lumitaw ang karamihan sa mga kalapagan noong mga panahong glasyal at panahong interglasyal. Tinatawag na _kalapagang insular_ ang kalapagang nakapaligid sa isang [pulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pulo "Pulo").

Ang marheng panlupalop, sa pagitan ng kalapagang panlupalop at ng kapatagang abisal, na binubuo ng isang matarik na dalisdis panlupalop, na pinapalibutan ng mga patag na angat ng lupalop, kung saan bumubuhos pababa sa dalisdis ang [sedimento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Latak "Latak") mula sa lupalop sa itaas at naiipon bilang isang bunton ng sedimento sa ibaba ng dalisdis. Lumalawak ng hanggang 500 km (310 mi) mula sa dalisdis, binubuo ito ng mga makapal na sedimentong dineposito sa pamamagitan ng mga agos turbiyedad mula sa kalapagan at dalisdis.[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEPinet200339-1)[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEGross197245-2) Intermedyo ang pagkahilig ng angat-panlupalop sa pagitan ng mga pagkahilig ng dalisdis at kalapagan.

Sa ilalim ng [Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kumbensiyon_ukol_sa_Batas_ng_Dagat_ng_Mga_Nagkakaisang_Bansa "Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa"), binigyan ng legal na kahulugan ang _kalapagang panlupalop_ bilang bahagi ng lalim ng dagat na karatig ng baybayin ng isang partikular na bansang nagmamay-ari dito.

## Topograpiya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang_panlupalop&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Topograpiya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang_panlupalop&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Topograpiya")\]

Kadalasang nagtatapos ang kalapagan sa isang punto ng tumataas na dalisdis[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEEncyclop%C3%A6dia_Britannica-3) (tinatawag na _tigil ng kalapagan_). Ang sahig ng dagat sa ibaba ng tigil ay ang _dalisdis panlupalop_.[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_slope%22-4) Sa ibaba ng dalisdis ay ang _angat panlupalop,_ na sumasanib sa huli sa malalim na sahig ng karagatan, ang kapatagang abisal.[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_rise%22-5) Bahagi ng marheng panlupalop ang kalapagang panlupalop at ang dalisdis.[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_margin%22-6)

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Continental_shelf.svg/330px-Continental_shelf.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Continental_shelf.svg)

Karaniwang nahahati ang lugar ng kalapagan sa _panloob na kalapagang panlupalop_, _gitnang kalapagang panlupalop_, at _panlabas na kalapagang panlupalop_,[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEAtkinsonLeeBlantonChandler1983-7) na mayroon ang bawat isa ng partikular na [heomorpolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heomorpolohiya "Heomorpolohiya")[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEWellnerHeroyAnderson2006-8)[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEFigueiredoPachecode_Vasconcelosda_Silva2016-9) at [biyolohiyang pandagat](https://tl.wikipedia.org/wiki/Biyolohiyang_pandagat "Biyolohiyang pandagat").[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEMuelbertAchaMianzanGuerrero2008-10)

Kapansin-pansing nagbabago ang katangian ng kalapagan sa tigil nito, kung saan nagsisimula ang dalisdis panlupalop. Maliban sa iilang eksepsiyon, matatagpuan ang tigil ng kalapagan sa isang kapansin-pansing pare-parehong lalim ng halos 140 m (460 tal); malamang na tanda ito ng mga nakaraang panahong yelo, nang mas mababa ang antas ng dagat kaysa sa ngayon.[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEGross197243-11)

Mas matarik ang dalisdis panlupalop kaysa sa kalapagan; ang katamtamang [anggulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Anggulo "Anggulo") ay 3°, subalit maari ito kasing baba ng 1° o kasing taas ng 10°.[\[12\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEPinet200336-12)[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEGross197243-11) Kadalasang napuputol ang dalisdis ng mga kanyong submarino. Hindi maunawaan ang pisikal na mekanismo kinakasangkutan sa pagbuo ng mga kanyong ito hanggang noong dekada 1960.[\[13\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEPinet200398-13)[\[14\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_note-FOOTNOTEGross197244-14)

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang_panlupalop&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang_panlupalop&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

01. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEPinet200339_1-0 "Umakyat")[Pinet 2003](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFPinet2003), p. 39. harv error: no target: CITEREFPinet2003 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
02. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEGross197245_2-0 "Umakyat")[Gross 1972](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFGross1972), p. 45. harv error: no target: CITEREFGross1972 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEEncyclop%C3%A6dia_Britannica_3-0 "Umakyat")[Encyclopædia Britannica](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFEncyclop%C3%A6dia_Britannica). harv error: no target: CITEREFEncyclopædia\_Britannica ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_slope%22_4-0 "Umakyat")[Jackson 1997](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFJackson1997), "Continental slope". harv error: no target: CITEREFJackson1997 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_rise%22_5-0 "Umakyat")[Jackson 1997](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFJackson1997), "Continental rise". harv error: no target: CITEREFJackson1997 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
06. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEJackson1997%22Continental_margin%22_6-0 "Umakyat")[Jackson 1997](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFJackson1997), "Continental margin". harv error: no target: CITEREFJackson1997 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
07. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEAtkinsonLeeBlantonChandler1983_7-0 "Umakyat")[Atkinson et al. 1983](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFAtkinsonLeeBlantonChandler1983). harv error: no target: CITEREFAtkinsonLeeBlantonChandler1983 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
08. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEWellnerHeroyAnderson2006_8-0 "Umakyat")[Wellner, Heroy & Anderson 2006](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFWellnerHeroyAnderson2006). harv error: no target: CITEREFWellnerHeroyAnderson2006 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
09. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEFigueiredoPachecode_Vasconcelosda_Silva2016_9-0 "Umakyat")[Figueiredo et al. 2016](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFFigueiredoPachecode_Vasconcelosda_Silva2016). harv error: no target: CITEREFFigueiredoPachecode\_Vasconcelosda\_Silva2016 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
10. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEMuelbertAchaMianzanGuerrero2008_10-0 "Umakyat")[Muelbert et al. 2008](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFMuelbertAchaMianzanGuerrero2008). harv error: no target: CITEREFMuelbertAchaMianzanGuerrero2008 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
11. ↑ [Umakyat patungo: 11.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEGross197243_11-0)[11.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEGross197243_11-1)[Gross 1972](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFGross1972), p. 43. harv error: no target: CITEREFGross1972 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
12. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEPinet200336_12-0 "Umakyat")[Pinet 2003](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFPinet2003), p. 36. harv error: no target: CITEREFPinet2003 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
13. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEPinet200398_13-0 "Umakyat")[Pinet 2003](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFPinet2003), p. 98. harv error: no target: CITEREFPinet2003 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))
14. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#cite_ref-FOOTNOTEGross197244_14-0 "Umakyat")[Gross 1972](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#CITEREFGross1972), p. 44. harv error: no target: CITEREFGross1972 ( [help](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_template_errors "Kategorya:Harv and Sfn template errors"))

Nagmula sa " [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang\_panlupalop&oldid=2166821](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalapagang_panlupalop&oldid=2166821)"

[Kategorya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Mga_kategorya "Natatangi:Mga kategorya"):

- [Batas internasyonal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Batas_internasyonal "Kategorya:Batas internasyonal")
- [Lupa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Lupa "Kategorya:Lupa")

Nakatagong kategorya:

- [Harv and Sfn no-target errors](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Harv_and_Sfn_no-target_errors "Kategorya:Harv and Sfn no-target errors")
- [Mga artikulong may tekstong nasa wikang Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Mga_artikulong_may_tekstong_nasa_wikang_Ingles "Kategorya:Mga artikulong may tekstong nasa wikang Ingles")
- [Pages using Lang-xx templates](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:Pages_using_Lang-xx_templates "Kategorya:Pages using Lang-xx templates")

Hanapin

Hanapin

Kalapagang panlupalop

75 wika[Bagong paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalapagang_panlupalop#)