Pisika - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika#bodyContent)

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

(Idinirekta mula sa [Pisiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisiko&redirect=no "Pisiko"))

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/CollageFisica.jpg/330px-CollageFisica.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:CollageFisica.jpg) Iba't ibang mga halimbawa ng mga likas na phenomena

Ang **pisika** ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _physics_; mula sa [Espanyol](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Espanyol "Wikang Espanyol"): _física_) ay isang natural na [agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham "Agham") na sumasangkot sa pag-aaral ng [materya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Materya "Materya")[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika#cite_note-feynman-1) at [mosyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mosyon "Mosyon") nito sa [espasyo-panahon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espasyo-panahon "Espasyo-panahon") kasama ng mga kaugnay na konseptong gaya ng [enerhiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Enerhiya "Enerhiya") at [pwersa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pwersa "Pwersa").[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika#cite_note-2) Sa malawak na paglalarawan, ito ang pangkalahatang analisis o pagsisiyasat ng [kalikasan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalikasan "Kalikasan") na isinasagawa upang maunawaan kung paano umaasal ang [sansinukob](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sansinukob "Sansinukob").[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika#cite_note-3)[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisika#cite_note-4)

Ang sugnayan ang isa sa mga pinakamatandang disiplinang pantalisikan na marahil ang pinakamatanda sa pamamamagitan nito ng [dalubtalaan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Dalubtalaan "Dalubtalaan"). Sa paglipas ng mga huling [milenya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Milenya "Milenya"), ang sugnayan ang kabahagi ng [natural na pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natural_na_pilosopiya&action=edit&redlink=1 "Natural na pilosopiya (hindi pa naisusulat)") kasama ng [kemika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kemika "Kemika"), ilang mga sangay ng [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika"), at [biolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Biolohiya "Biolohiya") ngunit noong [Himagsikang Siyentipiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Himagsikang_Siyentipiko "Himagsikang Siyentipiko") noong ika-16 siglo, ang mga natural na agham ay lumitaw bilang walang katulad na mga programang pagsasaliksik sa kanilang sarili. Ang sugnayan ay bumabagtas sa maraming mga interdisiplinaryong mga area ng pagsasaliksik gaya ng [biopisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Biopisika&action=edit&redlink=1 "Biopisika (hindi pa naisusulat)") at [kemikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kemikang_kwantum&action=edit&redlink=1 "Kemikang kwantum (hindi pa naisusulat)") at ang mga hangganan ng sugnayan ay hindi mahigpit na inilalarawan. Ang mga ideya sa sunayan ay kadalasang nagpapaliwanag ng mga pundamental na mekanismo ng ibang mga agham habang nagbubukas ng mga bagong pamamaraan ng pagsasaliksik sa mga sakop gaya ng [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") at [pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopiya "Pilosopiya").

Ang sugnayan ay gumagawa rin ng malalaking mga ambag sa pamamagitan ng pagsulong ng mga bagong teknolohiya na lumilitaw mula sa mga teoretikal na pagkakatuklas. Halimbawa, ang pagsulong sa pagkakaunawa ng [elektromagnetismo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Elektromagnetismo "Elektromagnetismo") o [pisikang nukleyar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisikang_nukleyar "Pisikang nukleyar") ay direktang tumungo sa pagkakabuo ng mga bagong produkto na kahangang hangang nagbago ng modernong lipunan gaya ng [telebisyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Telebisyon "Telebisyon"), mga [kompyuter](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kompyuter "Kompyuter"), mga [kasangkapang pangbahay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasangkapang_pangbahay "Kasangkapang pangbahay") at mga [sandatang nukleyar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sandatang_nukleyar "Sandatang nukleyar"). Ang mga pagsulong sa [termodinamika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Termodinamika "Termodinamika") ay tumungo sa pag-unlad ng [industriyalisasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Industriyalisasyon "Industriyalisasyon") at ang mga pagsulong sa [mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanika "Mekanika") ay pumukaw sa pagkakabuo ng [kalkulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalkulo "Kalkulo").

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Galileo.arp.300pix.jpg/250px-Galileo.arp.300pix.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg) [Galileo Galilei](https://tl.wikipedia.org/wiki/Galileo_Galilei "Galileo Galilei") (1564-1642)

Ang mga paraang ginagamit upang maunawaan ang pag-aasal ng mga natural na [phenomena](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Phenomena&action=edit&redlink=1 "Phenomena (hindi pa naisusulat)") at ang kanilang mga epekto ay nag-ebolb mula sa [pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopiya "Pilosopiya"), at pasulong na pinalitan ng [natural pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natural_pilosopiya&action=edit&redlink=1 "Natural pilosopiya (hindi pa naisusulat)") at pagkatapos ng [natural na agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natural_na_agham "Natural na agham") upang kalaunang makarating sa modernong konsepsiyon ng pisika.

Ang [natural na pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natural_na_pilosopiya&action=edit&redlink=1 "Natural na pilosopiya (hindi pa naisusulat)") nagmula sa [Gresya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Gresya "Gresya") noong panahong Sinauna(650 BCE – 480 BCE) nang ang mga bago-ang [sokratikong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Socrates "Socrates") mga [pilosopo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopo "Pilosopo") tulad ni [Thales](https://tl.wikipedia.org/wiki/Thales "Thales") ay tumanggi sa mga paliwanag na [supernatural](https://tl.wikipedia.org/wiki/Supernatural "Supernatural"), [relihoyoso](https://tl.wikipedia.org/wiki/Relihiyon "Relihiyon") o mga [mitolohikal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mitolohikal&action=edit&redlink=1 "Mitolohikal (hindi pa naisusulat)") para sa mga natural na phenomena at naghayag na ang bawat pangyayari ay may natural na dahilan. Ang mga ito ay nagmungkahi ng mga ideya na napatunayan ng [katwiran](https://tl.wikipedia.org/wiki/Katwiran "Katwiran") at [obserbasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Obserbasyon "Obserbasyon") at karamihan sa kanilang mga [hipotesis](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hipotesis "Hipotesis") ay napatunayang matagumpay sa mga [eksperimento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eksperimento "Eksperimento") halimbawa ng [atomismo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Atomismo&action=edit&redlink=1 "Atomismo (hindi pa naisusulat)").

Ang [natural na agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Natural_na_agham "Natural na agham") ay binuo sa [Tsina](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tsina "Tsina"), [India](https://tl.wikipedia.org/wiki/India "India") at mga kalipatang [Islamiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Islamiko "Islamiko") sa pagitan ng ika-4 at ika-10 siglo BCE. Ang kwantitatibong mga paglalarawan ay naging sikat sa mga [pisiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisiko "Pisiko") at [astronomo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astronomo "Astronomo") halimbawa ni [Archimedes](https://tl.wikipedia.org/wiki/Archimedes "Archimedes") sa mga sakop ng [mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanika "Mekanika"), [statika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Statika&action=edit&redlink=1 "Statika (hindi pa naisusulat)") at [hydrostatika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Hydrostatika&action=edit&redlink=1 "Hydrostatika (hindi pa naisusulat)"). Ang [pisikang eksperimental](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisikang_eksperimental&action=edit&redlink=1 "Pisikang eksperimental (hindi pa naisusulat)") ay nagsimula sa mga [eksperimentasyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ekperimento&action=edit&redlink=1 "Ekperimento (hindi pa naisusulat)") na nauukol sa statika ng mga medieval na pisikong Muslim tulad nina [al-Biruni](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Al-Biruni&action=edit&redlink=1 "Al-Biruni (hindi pa naisusulat)") at [Alhazen](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Alhazen&action=edit&redlink=1 "Alhazen (hindi pa naisusulat)").

Ang [klasikong pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Klasikong_pisika "Klasikong pisika") ay naging hiwalay na agham nang ang mga sinaunang modernong [Europeo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Europeo "Europeo") ay gumamit ng mga eksperimental at mga kwantitatibong mga paraang ito upang tuklasin ang mga itinuturing sa kasalukuyang mga [batas ng pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas_ng_pisika "Batas ng pisika"). Sina [Kepler](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kepler "Kepler"), [Galileo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Galileo "Galileo") at mas spesipikong si [Newton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Newton "Newton") ay tumuklas at nagsama ng mga iba't ibang mga [batas ng mosyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Batas_ng_mosyon&action=edit&redlink=1 "Batas ng mosyon (hindi pa naisusulat)"). Noong [himagsikang industriyal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Himagsikang_industriyal "Himagsikang industriyal"), habang ang mga pangangailangan ng [enerhiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Enerhiya "Enerhiya") ay tumaas ay gayundin ang pagsasaliksik na tumungo sa pagkakatuklas ng mga bagong batas ng [termodinamika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Termodinamika "Termodinamika"), [kemika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kemika "Kemika") at [elektomagnetika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Elektomagnetika&action=edit&redlink=1 "Elektomagnetika (hindi pa naisusulat)").

Ang [modernong pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modernong_pisika&action=edit&redlink=1 "Modernong pisika (hindi pa naisusulat)") ay nagsimula sa mga akda ni [Albert Einstein](https://tl.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein "Albert Einstein") sa parehong [relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Relatibidad "Relatibidad") at [mekanikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanikang_kwantum "Mekanikang kwantum").

## Pilosopiya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Pilosopiya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Pilosopiya")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg/250px-GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg) [Isaac Newton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton "Isaac Newton")(1643–1727)[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Albert_Einstein_Head_cleaned.jpg/250px-Albert_Einstein_Head_cleaned.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Albert_Einstein_Head_cleaned.jpg) [Albert Einstein](https://tl.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein "Albert Einstein")(1879–1955)[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Max_Planck_%28Nobel_1918%29.jpg/250px-Max_Planck_%28Nobel_1918%29.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Max_Planck_(Nobel_1918).jpg) [Max Planck](https://tl.wikipedia.org/wiki/Max_Planck "Max Planck") (1858–1947)

Sa maraming mga paraan, ang sugnayan ay sumangay mula sa sinaunang [pilosopiyang Griyego](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopiyang_Griyego "Pilosopiyang Griyego"). Mula sa unang pagtatangka ni [Thales](https://tl.wikipedia.org/wiki/Thales "Thales") na ilarawan ang [materya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Materya "Materya"), hanggang sa [deduksiyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Deduksiyon&action=edit&redlink=1 "Deduksiyon (hindi pa naisusulat)") ni [Democritus](https://tl.wikipedia.org/wiki/Democritus "Democritus") na ang materya ay dapat lumiit sa isang hindi nababagong estado, ang astronomiyang [Ptolemaiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ptolemy "Ptolemy") ng kristalinong papawirin, at aklat _Physica_ ni [Aristoteles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Aristoteles "Aristoteles"), ang iba't ibang mga pilosopong Griyego ay nagsulong ng kanilang mga sariling [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") ng [kalikasan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalikasan "Kalikasan"). Ang sugnayan ay kilala bilang [natural na pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natural_na_pilosopiya&action=edit&redlink=1 "Natural na pilosopiya (hindi pa naisusulat)") hanggang ika-18 siglo.

Noong ika-19 na siglo, ang sugnayan ay natantong isang disiplinang iba sa [pilosopiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopiya "Pilosopiya") at iba pang mga [agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham "Agham"). Ang sugnayan gaya ng ibang mga agham ay umaasa sa [pilosopiya ng agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pilosopiya_ng_agham "Pilosopiya ng agham") upang magbigay ng sapat na paglalarawan ng [pamamaraang siyentipiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamamaraang_siyentipiko "Pamamaraang siyentipiko")(scientific method). Ang pamamaraang siyentipiko ay naglalapat ng pangangatwirang [a priori](https://tl.wikipedia.org/wiki/A_priori "A priori") gayundin din ng pangangatwirang [a posteriori](https://tl.wikipedia.org/wiki/A_posteriori "A posteriori") at ng [inperensiyang Bayesian](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inperensiyang_Bayesian&action=edit&redlink=1 "Inperensiyang Bayesian (hindi pa naisusulat)") upang sukatin ang [balidad siyentipiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Balidad_siyentipiko&action=edit&redlink=1 "Balidad siyentipiko (hindi pa naisusulat)") ng isang ibinigay ng [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya").

Ang pagkakabuo ng sugnayan ay sumagot ng maraming mga tanong ng sinaunang mga pilosopo ngunit nagtaas rin ng mga bagong tanong. Ang pag-aaral ng mga pilosopikal na mga isyung pumapaligid sa pisika na [pilosopiya ng pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pilosopiya_ng_pisika&action=edit&redlink=1 "Pilosopiya ng pisika (hindi pa naisusulat)") ay sumasangkot sa mga isyu gaya ng kalikasan ng [espasyo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Espasyo&action=edit&redlink=1 "Espasyo (hindi pa naisusulat)") at [panahon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Panahon "Panahon")(time), [determinismo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Determinismo "Determinismo") at mga pananaw [metapisikal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Metapisikal&action=edit&redlink=1 "Metapisikal (hindi pa naisusulat)") gaya ng [empirisismo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Empirisismo&action=edit&redlink=1 "Empirisismo (hindi pa naisusulat)"), [naturalismo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Naturalismo "Naturalismo") at [realismo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Realismo "Realismo").

Maraming mga pisiko ang sumulat tungkol sa mga pilosopikal na implikasyon ng kanilang mga akda, halimbawa si [Laplace](https://tl.wikipedia.org/wiki/Laplace "Laplace") na nagtaguyod ng [sumasanhing determinismo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sumasanhing_determinismo&action=edit&redlink=1 "Sumasanhing determinismo (hindi pa naisusulat)"), at [Erwin Schrödinger](https://tl.wikipedia.org/wiki/Erwin_Schr%C3%B6dinger "Erwin Schrödinger") na sumulat tungkol sa [mekanikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanikang_kwantum "Mekanikang kwantum"). Ang matemtikal na pisikong si [Roger Penrose](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Roger_Penrose&action=edit&redlink=1 "Roger Penrose (hindi pa naisusulat)") ay tinawag na [Platonista](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Platonista&action=edit&redlink=1 "Platonista (hindi pa naisusulat)") ni [Stephen Hawking](https://tl.wikipedia.org/wiki/Stephen_Hawking "Stephen Hawking") na isang pananaw na tinalakay ni Penrose sa kanyang aklat na _The Road to Reality_. Itinuturing ni Hawking ang kanyang sariling "hindi nahihiyang reduksiyonista" at tumututol sa mga pananaw ni Penrose.

## Mga Batayang Teoriya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga Batayang Teoriya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga Batayang Teoriya")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Modernphysicsfields.svg/500px-Modernphysicsfields.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Modernphysicsfields.svg) Mga pangunahing sakop ng pisika

Bagaman ay pisika ay umuukol sa malawak na uri ng mga sistema, ang ilang mga [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") a ginagamit ng lahat ng mga pisiko. Ang bawat mga [teoriyang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") ito ay eksperimental na nasubukan ng maraming mga beses at natagpuan tamang aproksimasyon o pagtatantiya ng kalikasan(na sa loob ng isang sakop ng balidad). Halimbawa, ang [klasikong mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Klasikong_mekanika "Klasikong mekanika") ay tiyak na naglalarawan ng mga [mosyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mosyon "Mosyon") ng bagay sa kondisyong ang mga ito ay mas malaki sa mga [atomo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomo "Atomo") at gumagalaw ng hindi mas mabilis sa [bilis ng liwanag](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bilis_ng_liwanag "Bilis ng liwanag"). Ang mga teoriyang ito ay patuloy na mga area ng aktibong pagsasaliksik at ang kahanga hangang aspeto ng klasikong mekanika na kilala bilang [teoriya ng kaguluhan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teoriya_ng_kaguluhan&action=edit&redlink=1 "Teoriya ng kaguluhan (hindi pa naisusulat)") ay natuklasan noong ika-20 siglo mga tatlong [siglo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Siglo "Siglo") pagkatapos ng orihinal na pormulasyon ng klasikong mekanika ni [Isaac Newton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton "Isaac Newton")(1642–1727).

Ang mga sentral na [teoriyang](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") ito ang mahalagang mga kasangkapan ng pagsasaliksik sa mas espesyalisadong mga paksa at sinumang pisiko kahit pa ano ang espesyalisasyon nito ay inaasang may kaalaman ng mga ito. Ang mga ito ay kinabibilangan ng [klasikong mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Klasikong_mekanika "Klasikong mekanika"), [mekanikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanikang_kwantum "Mekanikang kwantum"), [termdinamika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Termdinamika&action=edit&redlink=1 "Termdinamika (hindi pa naisusulat)"), [estradistikal na mekanika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Estradistikal_na_mekanika&action=edit&redlink=1 "Estradistikal na mekanika (hindi pa naisusulat)"), [elektromagnetismo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Elektromagnetismo "Elektromagnetismo"), at [espesyal na relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espesyal_na_relatibidad "Espesyal na relatibidad").

### Pundamental na pisika

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=4 "Baguhin seksiyon: Pundamental na pisika") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=4 "Edit section's source code: Pundamental na pisika")\]

Bagaman ang pisika ay naglalayong tumuklas ng pangkalatan o universal na mga batas, ang mga [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") nito ay nakasalig sa mga hayagang sakop ng paglalapat. Sa hindi mahigpit na paglalarawan, ang mga batas ng [klasikong pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Klasikong_pisika "Klasikong pisika") ay tumpak na naglalarawan ng mga sitema na ang mahalagang [skala ng haba](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Skala_ng_haba&action=edit&redlink=1 "Skala ng haba (hindi pa naisusulat)") ay mas malaki sa skalang [atomiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomo "Atomo") at ang mga mosyon nito ay mas mabagal sa [bilis ng liwanag](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bilis_ng_liwanag "Bilis ng liwanag"). Sa labas ng sakop na ito, ang mga obserbasyon ay hindi tumutugma sa kanilang mga prediksiyon. Si [Albert Einstein](https://tl.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein "Albert Einstein") ay nag-aambag ng balangkas ng [espesyal na relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espesyal_na_relatibidad "Espesyal na relatibidad") na pumalit sa [absolutong panahon at espasyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Absolutong_panahon_at_espasyon&action=edit&redlink=1 "Absolutong panahon at espasyon (hindi pa naisusulat)") ng [espasyo-panahon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espasyo-panahon "Espasyo-panahon") at pumayag ng tiyak na paglalarawan ng mga sistemang ang sangkap ay may bilis na lumalapit sa [bilis ng liwanag](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bilis_ng_liwanag "Bilis ng liwanag"). Sina [Max Planck](https://tl.wikipedia.org/wiki/Max_Planck "Max Planck"), [Erwin Schrödinger](https://tl.wikipedia.org/wiki/Erwin_Schr%C3%B6dinger "Erwin Schrödinger") at iba pa ay nagpapakilala ng [mekanikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanikang_kwantum "Mekanikang kwantum") na isang [probabilistikong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Probabilidad "Probabilidad") nosyon ng mga [partikulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Partikulo "Partikulo") at mga interaksiyon na pumapayag ng tiyak na paglalarawan ng mga [atomiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomo "Atomo") at [subatomikong](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Subatomo&action=edit&redlink=1 "Subatomo (hindi pa naisusulat)") mga skla. Kalaunan, ang [teoriyang kwantum field](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Teoriyang_kwantum_field&action=edit&redlink=1 "Teoriyang kwantum field (hindi pa naisusulat)") ay nagsama ng [mekanikang kwantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanikang_kwantum "Mekanikang kwantum") at [espesyal na relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espesyal_na_relatibidad "Espesyal na relatibidad"). Ang [pangkalahatang relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pangkalahatang_relatibidad "Pangkalahatang relatibidad") ay pumapayag pasa sa isang [dinamikal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dinamikal&action=edit&redlink=1 "Dinamikal (hindi pa naisusulat)"), kurbadang [espasyo-panahon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Espasyo-panahon "Espasyo-panahon") kung saan ang mga sobrang laking mga sistema at mga malaking skalang mga istraktura ng [sansinukob](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sansinukob "Sansinukob") ay maaaring maiging mailarawan. Ang [pangkalahatang relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pangkalahatang_relatibidad "Pangkalahatang relatibidad") ay hindi pa napag-iisa sa ibang mga pundamental na deskripsiyon at ang ilang mga kandidatong teoriya ng [kwantum na grabidad](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kwantum_na_grabidad&action=edit&redlink=1 "Kwantum na grabidad (hindi pa naisusulat)") ay binubuo pa rin.

## Kaugnayan sa ibang mga larangan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=5 "Baguhin seksiyon: Kaugnayan sa ibang mga larangan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=5 "Edit section's source code: Kaugnayan sa ibang mga larangan")\]

### Mga prerekwisito

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=6 "Baguhin seksiyon: Mga prerekwisito") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=6 "Edit section's source code: Mga prerekwisito")\]

Ang [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") ang [wika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wika "Wika") na ginagamit para sa siksik na paglalarawan ng kaayusan ng [kalikasan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalikasan "Kalikasan") lalo na ng mga [batas ng pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas_ng_pisika "Batas ng pisika"). Ito ay pinakita at itinaguyod nina [Phytagoras](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Phytagoras&action=edit&redlink=1 "Phytagoras (hindi pa naisusulat)"), [Plato](https://tl.wikipedia.org/wiki/Plato "Plato"), [Galileo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Galileo "Galileo") at [Newton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Isaac_Newton "Isaac Newton").

Ang mga [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") ng pisika ay gumagamit ng [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") upang magtamo ng kaayusan at magbigay ng mga tiyak o tinantiyang mga solusyon, mga kwantitatibong mga resulta at mga [prediksiyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Prediksiyon&action=edit&redlink=1 "Prediksiyon (hindi pa naisusulat)"). Ang mga resulta ng [eksperimento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eksperimento "Eksperimento") sa pisika ay mga pagsukat numerikal. Ang mga teknolohiyang batay sa matematika tulad ng [komputasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Komputasyon "Komputasyon") ay gumawa sa [komputasyonal na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Komputasyonal_na_pisika "Komputasyonal na pisika") na isang aktibong area ng pagsasaliksik.

Ang [ontolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ontolohiya "Ontolohiya") ay isang [prerekwisito](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Prerekwisito&action=edit&redlink=1 "Prerekwisito (hindi pa naisusulat)") sa pisika ngunit hindi para sa matematika. Ito ay nangangahulugan agn pisika ay pinakahuling umuukol sa mga deskripsiyon ng tunay na mundo samantalang ang [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") ay nauukol sa mga abstraktong paterno(patterns) kahit sa labas ng tunay na mundo. Kaya ang mga pangungusap sa pisika ay [sintetiko](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sintetiko&action=edit&redlink=1 "Sintetiko (hindi pa naisusulat)") samantalang ang mga pangungusap sa matematika ay [analitiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Analitiko "Analitiko"). Ang matematika ay naglalaman ng mga [hipotesis](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hipotesis "Hipotesis") samantalang ang pisika ay naglalaman ng mga [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya"). Ang pangungusap sa matematika ay kailangan lamang [lohikal](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lohikal "Lohikal") na totoo, samantalang ang mga prediksiyon(hula) ng mga pangungusap sa pisika ay dapat tumugma sa mga napagmasdang at mga [eksperimental](https://tl.wikipedia.org/wiki/Eksperimento "Eksperimento") na data.

Ang pagkakaiba sa pagitan ng [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") at pisika ay maliwanag ngunit hindi palaging halata lalo sa sa [matematikal na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematikal_na_pisika "Matematikal na pisika"). Halimbawa, ang [matematikal na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematikal_na_pisika "Matematikal na pisika") ang aplikasyon ng matematika sa pisika. Ang mga problema sa larangang ito ay nagsisiuma sa isang [modelong matematika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Modelong_matematika&action=edit&redlink=1 "Modelong matematika (hindi pa naisusulat)") ng isang pisikal na sitwasyon at isang deskripsiyon sa matematika ng isang batas pisika. Ang huling solusyong matematikal ay may mas madaling mahanap na kahulugan dahil ito ang hinahanap ng lumulutas nito.

Ang pisika ang sangay ng pundamental na [agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Agham "Agham"), hindi ng praktikal na agham. Ang pisika ay tinatawag ring "ang pundamental na agham" dahil ang paksa ng pag-aaral ng lahat ng mga sangay ng natural na agham tulad ng [kemika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kemika "Kemika"), [astronomiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astronomiya "Astronomiya"), [heolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heolohiya "Heolohiya") at [biolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Biolohiya "Biolohiya") ay nakatakda sa mga batas ng pisika. Halimbawa, ang [kemika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kemika "Kemika") ay nag-aaral ng mga katangian, istraktura at mga [reaksiyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Reaksiyong_kemikal "Reaksiyong kemikal") ng [materya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Materya "Materya"). Ang pokus ng kemika sa skalang [atomika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomo "Atomo") ang bumubukod dito mula sa pisika. Ang mga istraktura ay nabubuo dahil ang mga [partikulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Partikulo "Partikulo") ay naglalapat ng mga elektrikal na pwersa sa bawat isa, ang mga pag-aaring katangian(properties) ay kinabibilangan ng mga pisikal na katangian(characteristics) ng isang ibingay na [substansiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Substansiya&action=edit&redlink=1 "Substansiya (hindi pa naisusulat)") at ang mga [reaksiyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Reaksiyon&action=edit&redlink=1 "Reaksiyon (hindi pa naisusulat)") ay itinakda ng mga batas ng pisika, tulad ng [konserbasyon ng enerhiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Konserbasyon_ng_enerhiya&action=edit&redlink=1 "Konserbasyon ng enerhiya (hindi pa naisusulat)"), [masa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Masa "Masa") at [karga](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karga "Karga").

Ang pisika ay nilalapat sa mga industriyang tulad ng [inheryerya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inheryerya&action=edit&redlink=1 "Inheryerya (hindi pa naisusulat)") at [medisina](https://tl.wikipedia.org/wiki/Medisina "Medisina").

### Aplikasyon at impluwensiya

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=7 "Baguhin seksiyon: Aplikasyon at impluwensiya") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=7 "Edit section's source code: Aplikasyon at impluwensiya")\]

Ang [nilalapat na pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nilalapat_na_pisika&action=edit&redlink=1 "Nilalapat na pisika (hindi pa naisusulat)") ang pangkalahatang termino para sa pagsasaliksik sa pisika na nilalayon para sa isang partikular na paggamit. Ang isang [kurikulum](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kurikulum&action=edit&redlink=1 "Kurikulum (hindi pa naisusulat)") ng nilalapat na pisika ay karaniwang naglalaman ng ilang mga klase sa isang nilalapat na disiplina tulad ng [heolohiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Heolohiya "Heolohiya") at [elektrikal na inhenyerya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Elektrikal_na_inhenyerya&action=edit&redlink=1 "Elektrikal na inhenyerya (hindi pa naisusulat)"). Ito ay karaniwang iba mula sa [inheryerya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inheryerya&action=edit&redlink=1 "Inheryerya (hindi pa naisusulat)") dahil sa ang mga pisika ay maaaring hindi nagdidisenyo ng isang partikular na bagay, kuundi bagkus ay gumagamit ng pisika o nagsasagawa ng pagsasaliksik sa pisika na ang layunin ay magpaunlad ng mga bagong teknolohiya o lumutas ng problema.

Ang pakikitungo ay katulad ng sa [nilalapat na matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Nilalapat_na_matematika "Nilalapat na matematika"). Ang mga lumalapat ng pisiko ay maaari ring interasado sa paggamit ng pisika sa pagsasaliksik siyentipiko. Halimbawa, ang mga taong nagtatrabaho sa [akselador na pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Akselador_na_pisika&action=edit&redlink=1 "Akselador na pisika (hindi pa naisusulat)") ay maaaring maghangad na lumikha ng mas mabuting mga [detektor ng partikulo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Detektor_ng_partikulo&action=edit&redlink=1 "Detektor ng partikulo (hindi pa naisusulat)") para sa pagsasaliksik at [teoretikal na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoretikal_na_pisika "Teoretikal na pisika").

Ang pisika ay mabigat na ginagamit sa [inheryerya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inheryerya&action=edit&redlink=1 "Inheryerya (hindi pa naisusulat)"). Halimbawa, ang [statika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Statika&action=edit&redlink=1 "Statika (hindi pa naisusulat)") na isang pang-ilalim na larangan ng [mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanika "Mekanika") ay ginagamit sa pagtatayo ng mga [tulay](https://tl.wikipedia.org/wiki/Tulay "Tulay") at iba pang mga istraktura. Ang pagkaunawa at paggamit ng mga resulta ng [acoustika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Acoustika&action=edit&redlink=1 "Acoustika (hindi pa naisusulat)") ay para sa mas mabuting [bulwagang pangkonsiyerto](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulwagang_pangkonsiyerto&action=edit&redlink=1 "Bulwagang pangkonsiyerto (hindi pa naisusulat)"). Gayundin, ang paggamit ng [optika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Optika "Optika") ay lumilikha ng mas mabuting mga kasangkapang optikal. Ang pagkaunawa ng pisika ay lumilikha ng mga [simulador ng pagpapalipad](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Simulador_ng_pagpapalipad&action=edit&redlink=1 "Simulador ng pagpapalipad (hindi pa naisusulat)"), [mga larong video](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mga_larong_video&action=edit&redlink=1 "Mga larong video (hindi pa naisusulat)") at mga [pelikula](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pelikula "Pelikula") at kalimitan ay mahalaga sa mga [forensikong](https://tl.wikipedia.org/wiki/Forensika "Forensika") mga imbestigasyon.

Sa pamantayang kasunduan na ang mga batas ng pisika ay di-sansinukbin at hindi nagbabago sa panahon, ang pisika ay maaaring gamitin upang pag-aral ang mga bagay na ordinaryong nakalagak sa kawalang katiyakan. Halimbawa, sa pag-aaral ng [pinagmulan ng mundo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pinagmulan_ng_mundo&action=edit&redlink=1 "Pinagmulan ng mundo (hindi pa naisusulat)"), maaaring makatwirang imodelo ang [masa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Masa "Masa") ng mundo, [temperatura](https://tl.wikipedia.org/wiki/Temperatura "Temperatura") at rate ng pag-ikot sa paglipas ng panahon. Ito ay pumapayag rin para sa mga [simulasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Simulasyon "Simulasyon") sa inheryerya na labis na nagpapabilis ng pagpapaunlad ng bagong teknolohiya. Ngunit marami ring malaking [interdisiplinaridad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Interdisiplinaridad "Interdisiplinaridad") sa mga pamamaraang ng pisika at maraming mga mahahalagang larangan ay naiiumpluwensiyahan ng pisika, e.g. ang mga larangan ng [ekonopisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ekonopisika&action=edit&redlink=1 "Ekonopisika (hindi pa naisusulat)") at [sociopisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sociopisika&action=edit&redlink=1 "Sociopisika (hindi pa naisusulat)").

## Pananaliksik

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=8 "Baguhin seksiyon: Pananaliksik") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=8 "Edit section's source code: Pananaliksik")\]

Ang mga pisiko ay gumagamit ng pamamaraang siyentipiko upang subukan ang balidad ng isang pisikal na teoriya gamit ang metodikal na pakikitungo upang ikumpara ang mga implikasyon ng teoriyang tinatalkay sa mga kaugnay na konklusyong nahango mula sa mga eksperimento at obserbasyong isinagawa upang subukin ito. Ang mga eksperimento at obserbasyon ay tinitipon at kinukumpara sa mga prediksiyon at hipotesis na ginawa ng teoriya at kaya ay tumutulong sa pagtukoy ng balidad o inbalidad ng teoriya.

Ang mga teoriya na maiging sinusuportahan ng data at hindi kailanman nabigo sa anumang mahusay na pagsubok empirikal ay kadalasang tinatawag na mga [batas pang-agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas_pang-agham "Batas pang-agham") o natural na batas. Ang lahat ng mga teoriya kabilang ang tinatawag na batas pang-agham o siyentipiko ay maaaring palaging mapalitan ng mas tiyak at mga pangkalahatanng pangungusap kung ang hindi pagkakasunduan sa teoriya sa mga napagmasdang data ay matatagpuan sa hinaharap.

### Teoriya at eksperimento

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=9 "Baguhin seksiyon: Teoriya at eksperimento") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=9 "Edit section's source code: Teoriya at eksperimento")\]

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Acceleration_components.JPG/250px-Acceleration_components.JPG)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Acceleration_components.JPG) Ang pisika ay sumasangkot sa pagmomodelo ng natural na [mundo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mundo "Mundo") o [sansinukob](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sansinukob "Sansinukob") sa pamamagitan ng mga [teoriya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriya "Teoriya") na karaniwan ay [kwantitatibo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kwantitatibo&action=edit&redlink=1 "Kwantitatibo (hindi pa naisusulat)"). Dito, ang landas ng isang [partikulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Partikulo "Partikulo") ay inilalarawan ng [matematika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematika "Matematika") ng [kalkulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kalkulo "Kalkulo") upang ipaliwanag ang pag-aasal nito. Ang sakop ng sangay ng pisikang ito ang [mekanika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mekanika "Mekanika").

Ang mga teorista ay naghahangad na bumuo ng mga [matematikal na modelo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Matematikal_na_modelo "Matematikal na modelo") na parehong umaayon sa mga umiiral na eksperimento at matagumpay na humuhula ng mga panghinaharap na resulta, samantalang ang mga eksperimentalista ay lumilikha at nagsasagawa ng mga eksperimento upang subukan ang mga teoretikal na prediksiyon at galugarin ang mga bagong phenomena. Bagaman ang teoriya at eksperimento ay magkahiwalay na binubuo, ang mga ito ay malakas na nakabatay sa bawat isa. Ang pagsulong sa pisika ay kadalasang nangyayari kapag ang mga eksperimentalista ay nakagagawa ng mga pagkakatuklas na ang mga umiiral na teoriya ay hindi maipaliwanag o kapag ang mga bagong teoriya ay lumilikha ng mga eksperimental na masusubok na mga prediksiyon na nagbibigay inspirasyon sa mga bagong eksperimento.

Ang mga pisikong gumagawa sa ugnayan ng teoriya at eksperimento ay tinatawag na mga phenomenolohista. Ang mga phenomenolohista ay tumitingin sa mga komplikadong phenomena na napagmasdan sa eksperimento at gumagawa na iugnay ang mga ito sa pundamental na teoriya.

Ang teoretikal na pisika ay historikal na kumuha ng inspirasyon mula sa pilosopiya. Ang elektromagnetismo ay napag-isa sa paraang ito. Sa labas ng alam na sansinukon, ang larangan ng teoretikal na pisika ay umuukol rin sa mga isyung hipotetikal gaya ng mga paralelong sansinukon, multiberso at mga mas mataas na dimensiyon. Ang teorista ay sumasamo sa mga ideyang ito sa pag-asang malutas ang mga partikular na problema sa mga umiiral na teoriya. Kanila namang ginagalugad ang mga kalalabasan ng mga ideyang ito at gumagawa tungo sa paggawa ng mga masusubok na prediksiyon.

Ang eksperimental na pisika ay nagbibigay alam at binibigyan alam ng inhinyerya at teknolohiya. Ang mga eksperimental na pisiko na sangkot sa mga basikong pananaliksik ay nagdidisenyo at nagsasagawa ng mga eksperimento gamit ang mga kasangkapang gaya ng akselador ng partikulo at mga laser samantalang ang mga pisikong sangkot sa nilalapat na pagsasaliksik ay kadalasang nagtatrabaho sa industriya nagpapaunlad ng mga teknolohiyang gaya ng magnetikong resonansiyang paglalarawan(magnetic resonance imaging o MRI) at mga transistor. Sinaad ni [Richard Feynmann Feynman](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Richard_Feynmann_Feynman&action=edit&redlink=1 "Richard Feynmann Feynman (hindi pa naisusulat)") na ang mga eksperimentalista ay maaaring maghanap ng mga area na hindi maiging nagagalugad ng mga teorista.

### Sakop at mga layunin

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=10 "Baguhin seksiyon: Sakop at mga layunin") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=10 "Edit section's source code: Sakop at mga layunin")\]

Ang pisika ay sumasakop sa malawak na mga saklaw ng phenomena, mula sa mga elementaryong partikulo(gaya ng mga quark, neutrino at mga elektron) hanggang sa pinakamalaking mga sobrang pagkukumpol ng mga galaksiya. Kabilang sa mga phenomenang ito ang mga pinakabasikong mga obhekto na bumubuo ng lahat ng mga bagay. Sa gayon, ang pisika ang minsang tinatawag na pundamental na agham. Ang mga pisiko ay naglalayong ilarawan ang iba\`t ibang mga phenomena na nangyayari sa kalikasan sa mga termino ng mas simpleng phenomena. Kaya ang pisika ay naglalayon na parehong i-ugnay ang mga napagmamasdang mga bagay sa mga tao hanggang sa mga ugat na dahil at pagkatapos ay iuugnay ang mga dahilang ito ng sama sama.

Halimbawa, ang mga sinaunang Tsino ay napagmasdang ang ilang mga bato(lodestone) ay naaakit sa ibang mga bato sa pamamagitan ng isang hindi nakikitang pwersa. Ang epektong ito ay kalaunang tinawag na magnetismo at unang mahigpit na pinag-aral noong ika-17 siglo. Ang kaunting mas naunawa sa mga Tsino na mga Griyego ay alam ang ibang mga bagay gaya ng amber na kung ikukuskos sa balahibo ay magsasanhi ng parehong hindi makikitang atraksiyon sa pagitan ng dalawa. ito ay una ring mahigpit na pinag-aralan noong ika-17 siglo at naging kilala bilang elektrisidad. Kaya ang pisika ay naunawa ang dalawang mga obserbasyon ng kalkasan ayon sa isang ugat na dahilan(elektrisidad at magnetismo). Gayunpaman, ang karagdagang mga akda noong ika-19 siglo ay naghayag na ang dalawang pwersang ito ay dalawang magkaibang apseto ng isang pwersa na elektromagnetismo. Ang prosesong ito ng pag-iisa ng mga pwersa ay nagpapatuloy hanggang sa kasalukuyan at ang elektromagnetismo at ang mahinang pwersang nukleyar ay ngayon itinuturing na dalawang aspeto ng interaksiyong electroweak. Ang mga pisiko ay naghahanap ng pinakahuling dahil na teoriya ng lahat para sa kung bakit ang kalikasan ay ganito.

### Mga larangan ng pagsasaliksik

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&veaction=edit&section=11 "Baguhin seksiyon: Mga larangan ng pagsasaliksik") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisika&action=edit&section=11 "Edit section's source code: Mga larangan ng pagsasaliksik")\]

Ang kontemporaryong pagsasaliksik sa pisika ay maaring malawak na mahati sa kondensadong materyang pisika; atomiko, molekular, at optikal na pisika; partikulong pisika; astropisika; geopisika at biopisika. Ang mga ilang mga kagawaran ng pisika ay sumusuporta rin sa pagsasalik sa edukasyong pisika.

Simula ika-20 siglo, ang mga indibidwal na larangan ng pisika ay naging papalaking espesyalisado at ngayon, ang karamihan sa mga pisiko ay gumagawa sa isang larangan para sa kanilang kabuoang karera. Ang mga unibersalistang gaya nina Albert Einstein (1879–1955) at Lev Landau (1908–1968) na gumawa sa maraming mga larangan ay napaka bihira na sa kasalukuyan.

| Larangan | Pangilalim na larangan(Subfields) | Mga pangunahing teoriya | Mga konsepto |
| --- | --- | --- | --- |
| [Astropisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astropisika "Astropisika") | [Astronomiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astronomiya "Astronomiya"), [Astrometriya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Astrometriya&action=edit&redlink=1 "Astrometriya (hindi pa naisusulat)"), [Kosmolohiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pisikal_na_kosmolohiya&action=edit&redlink=1 "Pisikal na kosmolohiya (hindi pa naisusulat)"), [Pisikang grabitasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Grabitasyon "Grabitasyon"), [Mataas na enerhiyang astropisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mataas_na_enerhiyang_astronomiya&action=edit&redlink=1 "Mataas na enerhiyang astronomiya (hindi pa naisusulat)"), [Planetaryong astropisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Planetaryong_agham "Planetaryong agham"), [Plasmang pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Plasma_(pisika) "Plasma (pisika)"), [Solar na Pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Solar_na_Pisika&action=edit&redlink=1 "Solar na Pisika (hindi pa naisusulat)"), [Kalawakang pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kalawakang_pisika&action=edit&redlink=1 "Kalawakang pisika (hindi pa naisusulat)"), [Stellar na astropisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Astronomiya "Astronomiya") | [Malaking Pagsabog](https://tl.wikipedia.org/wiki/Malaking_Pagsabog "Malaking Pagsabog")( _Big Bang_), [Kosmikong inplasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kosmikong_inplasyon "Kosmikong inplasyon"), [Pangkalahatang relatibidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pangkalahatang_relatibidad "Pangkalahatang relatibidad"), [Batas ng unibersal na grabitasyon ni Newton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Batas_ng_unibersal_na_grabitasyon_ni_Newton "Batas ng unibersal na grabitasyon ni Newton"), [Modelong Lambda-CDM](https://tl.wikipedia.org/wiki/Modelong_Lambda-CDM "Modelong Lambda-CDM"), [Magnetohydrodinamiko](https://tl.wikipedia.org/wiki/Magnetohydrodinamiko "Magnetohydrodinamiko") | [Itim na butas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Itim_na_butas "Itim na butas")( _Black hole_), [Kosmikong mikroweyb na likurang radiasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kosmikong_mikroweyb_na_likurang_radiasyon "Kosmikong mikroweyb na likurang radiasyon"), [Kosmikong tali](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kosmikong_tali&action=edit&redlink=1 "Kosmikong tali (hindi pa naisusulat)"), [Kosmos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kosmos "Kosmos"), [Enerhiyang madilim](https://tl.wikipedia.org/wiki/Enerhiyang_madilim "Enerhiyang madilim"), [Materyang madilim](https://tl.wikipedia.org/wiki/Materyang_madilim "Materyang madilim"), [Galaksiya](https://tl.wikipedia.org/wiki/Galaksiya "Galaksiya"), [Grabidad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Grabidad "Grabidad"), [Grabitasyonal na radiasyon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Grabitasyonal_na_radiasyon "Grabitasyonal na radiasyon"), [Grabitasyonal na singularidad](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Grabitasyonal_na_singularidad&action=edit&redlink=1 "Grabitasyonal na singularidad (hindi pa naisusulat)"), [Planeta](https://tl.wikipedia.org/wiki/Planeta "Planeta"), [Sistemang Solar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sistemang_Solar "Sistemang Solar"), [Bituin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bituin "Bituin"), [Supernova](https://tl.wikipedia.org/wiki/Supernova "Supernova"), [Uniberso](https://tl.wikipedia.org/wiki/Uniberso "Uniberso") |
| [Atomiko, molekular, at optikal na pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Atomiko,_molekular,_at_optikal_na_pisika&action=edit&redlink=1 "Atomiko, molekular, at optikal na pisika (hindi pa naisusulat)") | [Atomikong pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomikong_pisika "Atomikong pisika"), [Molekular na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Molekular_na_pisika "Molekular na pisika"), [Atomiko at Molekular na astropisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Atomiko_at_Molekular_na_astropisika&action=edit&redlink=1 "Atomiko at Molekular na astropisika (hindi pa naisusulat)"), [Kemikal na pisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kemikal_na_pisika&action=edit&redlink=1 "Kemikal na pisika (hindi pa naisusulat)"), [Optika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Optika "Optika"), [Photonika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Photonika&action=edit&redlink=1 "Photonika (hindi pa naisusulat)") | [Quantum na optika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Quantum_na_optika "Quantum na optika"), [Kemikang quantum](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kemikang_quantum "Kemikang quantum"), [Quantum na impormasyong agham](https://tl.wikipedia.org/wiki/Quantum_na_impormasyong_agham "Quantum na impormasyong agham") | [Photon](https://tl.wikipedia.org/wiki/Photon "Photon"), [Atomo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Atomo "Atomo"), [Molekula](https://tl.wikipedia.org/wiki/Molekula "Molekula"), [Dipraksiyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dipraksiyon&action=edit&redlink=1 "Dipraksiyon (hindi pa naisusulat)"), [Elektromagnetikong radiasyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Elektromagnetikong_radiasyon&action=edit&redlink=1 "Elektromagnetikong radiasyon (hindi pa naisusulat)"), [Laser](https://tl.wikipedia.org/wiki/Laser "Laser"), [Polarisasyon (mga alon)](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Polarisasyon_(mga_alon)&action=edit&redlink=1 "Polarisasyon (mga alon) (hindi pa naisusulat)"), [Linyang spektral](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Linyang_spektral&action=edit&redlink=1 "Linyang spektral (hindi pa naisusulat)"), [Epektong Casimir](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Epektong_Casimir&action=edit&redlink=1 "Epektong Casimir (hindi pa naisusulat)") |
| [Pisikang partikulo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pisikang_partikulo "Pisikang partikulo") | [Nukleyar na pisika](https://tl.wikipedia.org/wiki/Nukleyar_na_pisika "Nukleyar na pisika"), [Nukleyar na astropisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Nukleyar_na_astropisika&action=edit&redlink=1 "Nukleyar na astropisika (hindi pa naisusulat)"), [Partikulong astropisika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Partikulong_astropisika&action=edit&redlink=1 "Partikulong astropisika (hindi pa naisusulat)"), [Partikulong pisikang phenomenolohiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Partikulong_pisikang_phenomenolohiya&action=edit&redlink=1 "Partikulong pisikang phenomenolohiya (hindi pa naisusulat)") | [Pamantayang Modelo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Pamantayang_Modelo "Pamantayang Modelo"), [Teoriyang Quantum field](https://tl.wikipedia.org/wiki/Teoriyang_Quantum_field "Teoriyang Quantum field"), [Quantum elektrodinamika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Quantum_elektrodinamika&action=edit&redlink=1 "Quantum elektrodinamika (hindi pa naisusulat)"), [Quantum chromodinamika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Quantum_chromodinamika&action=edit&redlink=1 "Quantum chromodinamika (hindi pa naisusulat)"), [TeoriyangElectroweak](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Interaksiyong_electroweak&action=edit&redlink=1 "Interaksiyong electroweak (hindi pa naisusulat)"), [Teoriyang epektibon


Los Angeles - Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

[Pumunta sa nilalaman](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#bodyContent)

[Mga koordinado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sistemang_heograpiko_ng_mga_koordinado "Sistemang heograpiko ng mga koordinado"): [34°03′N118°15′W / 34.050°N 118.250°W / 34.050; -118.250](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Los_Angeles&params=34_03_N_118_15_W_region:US-CA_type:city(3792621))

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

| Los Angeles |
| --- |
| [Metropolitan City](https://en.wikipedia.org/wiki/Metropolitan_City "en:Metropolitan City") |
| Lungsod ng Los Angeles ( [Ingles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Wikang_Ingles "Wikang Ingles"): _City of Los Angeles_) |
| [![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/57/LA_Skyline_Mountains2.jpg/330px-LA_Skyline_Mountains2.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:LA_Skyline_Mountains2.jpg)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Hollywood_sign_in_Los_Angeles%2C_California_LCCN2013630622.tif/lossy-page1-132px-Hollywood_sign_in_Los_Angeles%2C_California_LCCN2013630622.tif.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Hollywood_sign_in_Los_Angeles,_California_LCCN2013630622.tif)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Echo_Park_Lake.jpg/250px-Echo_Park_Lake.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Echo_Park_Lake.jpg)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Los_Angeles_City_Hall_2013.jpg/250px-Los_Angeles_City_Hall_2013.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Los_Angeles_City_Hall_2013.jpg)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/LAX_LA.jpg/250px-LAX_LA.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:LAX_LA.jpg)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Los_Angeles_Bridge.jpg/250px-Los_Angeles_Bridge.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Los_Angeles_Bridge.jpg)
[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Venice_Beach_Lifeguard_Tower.JPG/250px-Venice_Beach_Lifeguard_Tower.JPG)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Venice_Beach_Lifeguard_Tower.JPG)
Paikot kanan mula taas: Panoramang urbano ng Los Angeles, [Liwasang Echo](https://en.wikipedia.org/wiki/Echo_Park,_Los_Angeles "en:Echo Park, Los Angeles"), [Gusaling Theme](https://en.wikipedia.org/wiki/Theme_Building "en:Theme Building") sa [Paliparang Pandaigdig ng Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Paliparang_Pandaigdig_ng_Los_Angeles "Paliparang Pandaigdig ng Los Angeles"), [Dalampasigan ng Venice](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dalampasigan_ng_Venice&action=edit&redlink=1 "Dalampasigan ng Venice (hindi pa naisusulat)"), [Tulay ng Vincent Thomas](https://en.wikipedia.org/wiki/Vincent_Thomas_Bridge "en:Vincent Thomas Bridge"), [Gusaling Panlungsod ng Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gusaling_Panlungsod_ng_Los_Angeles&action=edit&redlink=1 "Gusaling Panlungsod ng Los Angeles (hindi pa naisusulat)"), [Karatula ng Hollywood](https://tl.wikipedia.org/wiki/Karatula_ng_Hollywood "Karatula ng Hollywood") |
| |     |     |
| --- | --- |
| [![Watawat ng Los Angeles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Flag_of_Los_Angeles%2C_California.svg/120px-Flag_of_Los_Angeles%2C_California.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Flag_of_Los_Angeles,_California.svg "Watawat ng Los Angeles")
Watawat | [![Opisyal na sagisag ng Los Angeles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Seal_of_Los_Angeles.svg/120px-Seal_of_Los_Angeles.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Seal_of_Los_Angeles.svg "Opisyal na sagisag ng Los Angeles")
Sagisag | |
| Palayaw:
"L.A.", "City of Angels",[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-VOAnick-1) "Angeltown",[\[2\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-2) " [The Entertainment Capital of the World](https://en.wikipedia.org/wiki/The_Entertainment_Capital_of_the_World "en:The Entertainment Capital of the World")", "The Big Orange",[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-VOAnick-1) "La-la-land", "Tinseltown"[\[1\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-VOAnick-1) |
| [![Kinaroroonan sa Kondado ng Los Angeles sa estado ng California](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/LA_County_Incorporated_Areas_Los_Angeles_highlighted.svg/250px-LA_County_Incorporated_Areas_Los_Angeles_highlighted.svg.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:LA_County_Incorporated_Areas_Los_Angeles_highlighted.svg "Kinaroroonan sa Kondado ng Los Angeles sa estado ng California")
Kinaroroonan sa [Kondado ng Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_County,_California "Los Angeles County, California") sa estado ng California |
| [![Los Angeles is located in California](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d0/Relief_map_of_California.png/250px-Relief_map_of_California.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Relief_map_of_California.png "Los Angeles is located in California")
![Los Angeles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Red_pog.svg/20px-Red_pog.svg.png)
Los Angeles
Kinaroroonan sa Estados Unidos
Show map of California
[![Los Angeles is located in the United States](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Usa_edcp_relief_location_map.png/250px-Usa_edcp_relief_location_map.png)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Usa_edcp_relief_location_map.png "Los Angeles is located in the United States")
![Los Angeles](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Red_pog.svg/20px-Red_pog.svg.png)
Los Angeles
Los Angeles (the United States)
Show map of the United States |
| Mga koordinado: [34°03′N118°15′W / 34.050°N 118.250°W / 34.050; -118.250](https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Los_Angeles&params=34_03_N_118_15_W_region:US-CA_type:city(3792621)) |
| [Bansa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_bansa "Talaan ng mga bansa") | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/40px-Flag_of_the_United_States.svg.png)[Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos") |
| [Estado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estado_ng_Estados_Unidos "Estado ng Estados Unidos") | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Flag_of_California.svg/40px-Flag_of_California.svg.png)[California](https://tl.wikipedia.org/wiki/California "California") |
| [Kondado](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_kondado_sa_California&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga kondado sa California (hindi pa naisusulat)") | ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Flag_of_Los_Angeles_County%2C_California.svg/40px-Flag_of_Los_Angeles_County%2C_California.svg.png)[Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_County,_California "Los Angeles County, California")
* * * |
| [CSA](https://en.wikipedia.org/wiki/Combined_Statistical_Area "en:Combined Statistical Area") | [Los Angeles-Long Beach](https://en.wikipedia.org/wiki/Greater_Los_Angeles_Area "en:Greater Los Angeles Area") |
| [MSA](https://en.wikipedia.org/wiki/Metropolitan_statistical_area "en:Metropolitan statistical area") | [Los Angeles-Long Beach-Anaheim](https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_metropolitan_area "en:Los Angeles metropolitan area") |
| [Pueblo](https://en.wikipedia.org/wiki/Pueblo_de_Los_%C3%81ngeles "en:Pueblo de Los Ángeles") | Setyembre 4, 1781[\[3\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-CaliforniaCounty1899-3) |
| Pagsasapi | Abril 4, 1850[\[4\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-4) |
| [Ipinangalan kay (sa)](https://en.wikipedia.org/wiki/Namesake "en:Namesake") | [Our Lady, Queen of the Angels](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Queen_of_Heaven&action=edit&redlink=1 "Queen of Heaven (hindi pa naisusulat)") |
| Pamahalaan |
| • Uri | [Alkalde-Sanggunian-Komisyon](https://en.wikipedia.org/wiki/Mayor%E2%80%93council_government "en:Mayor–council government")[\[5\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-5) |
| • Konseho | [Sangguniang Panlungsod ng Los Angeles](https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_City_Council "en:Los Angeles City Council") |
| • [Alkalde](https://en.wikipedia.org/wiki/Mayor_of_Los_Angeles,_California "en:Mayor of Los Angeles, California") | [Karen Bass](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karen_Bass&action=edit&redlink=1 "Karen Bass (hindi pa naisusulat)") ( [D](https://tl.wikipedia.org/wiki/Partido_Demokratiko_(Estados_Unidos) "Partido Demokratiko (Estados Unidos)"))[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-dir-6) |
| • [Abogado Panlungsod](https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_City_Attorney "en:Los Angeles City Attorney") | [Mike Feuer](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mike_Feuer "Mike Feuer")[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-dir-6) |
| • [City Controller](https://en.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_City_Controller "en:Los Angeles City Controller") | [Ron Galperin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ron_Galperin&action=edit&redlink=1 "Ron Galperin (hindi pa naisusulat)")[\[6\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-dir-6) |
| Lawak
[\[7\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-CenPopGazetteer2016-7) |
| • [Metropolitan City](https://en.wikipedia.org/wiki/Metropolitan_City "en:Metropolitan City") | 502.76 milya kuwadrado (1,302.15 km2) |
| • Lupa | 468.74 milya kuwadrado (1,214.03 km2) |
| • Tubig | 34.02 milya kuwadrado (88.12 km2)  6.7% |
| Taas
[\[8\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-8) | 305 tal (93 m) |
| Pinakamataas na pook
[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-elvadist-9) | 5,074 tal (1,547 m) |
| Pinakamababang pook
[\[9\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-elvadist-9) | 0 tal (0 m) |
| Populasyon
( [2010](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Senso_ng_Estados_Unidos_(2010)&action=edit&redlink=1 "Senso ng Estados Unidos (2010) (hindi pa naisusulat)"))[\[10\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-CADeptFinancePop17-10) |
| • [Metropolitan City](https://en.wikipedia.org/wiki/Metropolitan_City "en:Metropolitan City") | 3,792,621 |
| • Taya
(2016)\[ [kailangan ng sanggunian](https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Citation_needed "en:Wikipedia:Citation needed")\] | 3,976,322 |
| • Ranggo | [Una sa California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_pinakamalaking_lungsod_ng_California_ayon_sa_population&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga pinakamalaking lungsod ng California ayon sa population (hindi pa naisusulat)")
[Pangalawa sa Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Mga_lungsod_sa_Estados_Unidos_ayon_sa_populasyon "Mga lungsod sa Estados Unidos ayon sa populasyon") |
| • Kapal | 8,483.02/milya kuwadrado (3,275.32/km2) |
| • [Urban](https://tl.wikipedia.org/wiki/Urban_area "Urban area")
[\[11\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-11) | 12,150,996 |
| • [Metro](https://tl.wikipedia.org/wiki/Metropolitan_area "Metropolitan area")
[\[12\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-12) | 13,131,431 |
| • [CSA](https://en.wikipedia.org/wiki/Combined_statistical_area "en:Combined statistical area")
[\[13\]](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_note-13) | 18,679,763 (Ranggo sa Estados Unidos: [Pangalawa](https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Combined_Statistical_Areas "en:List of Combined Statistical Areas")) |
| [Tawag sa tagalugar](https://tl.wikipedia.org/wiki/Demonym "Demonym") | Angeleno |
| [Sona ng oras](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sona_ng_oras "Sona ng oras") | [UTC−8](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=UTC%E2%88%928&action=edit&redlink=1 "UTC−8 (hindi pa naisusulat)") ( [Pasipiko](https://en.wikipedia.org/wiki/Pacific_Time_Zone "en:Pacific Time Zone")) |
| • Tag-init ( [DST](https://tl.wikipedia.org/wiki/Daylight_saving_time "Daylight saving time")) | [UTC−7](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=UTC%E2%88%927&action=edit&redlink=1 "UTC−7 (hindi pa naisusulat)") ( [PDT](https://en.wikipedia.org/wiki/Pacific_Daylight_Time "en:Pacific Daylight Time")) |
| Mga [kodigong postal](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kodigong_postal&action=edit&redlink=1 "Kodigong postal (hindi pa naisusulat)") | 90001–90068, 90070–90084, 90086–90089, 90091, 90093–90097, 90099, 90101–90103, 90174, 90185, 90189, 90291–90293, 91040–91043, 91303–91308, 91342–91349, 91352–91353, 91356–91357, 91364–91367, 91401–91499, 91601–91609 |
| [Area codes](https://en.wikipedia.org/wiki/North_American_Numbering_Plan "en:North American Numbering Plan") | [213/323](https://en.wikipedia.org/wiki/Area_codes_213_and_323 "en:Area codes 213 and 323"), [310/424](https://en.wikipedia.org/wiki/Area_codes_310_and_424 "en:Area codes 310 and 424"), [747/818](https://en.wikipedia.org/wiki/Area_codes_747_and_818 "en:Area codes 747 and 818") |
| Kodigong [FIPS](https://en.wikipedia.org/wiki/Federal_Information_Processing_Standard "en:Federal Information Processing Standard") code | [06-44000](http://factfinder2.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_DP/DPDP1/1600000US0644000) |
| Mga tampok na pagkakakilanlang [GNIS](https://en.wikipedia.org/wiki/Geographic_Names_Information_System "en:Geographic Names Information System") | [1662328](https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1662328), [2410877](https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:2410877) |
| Websayt | [Opisyal na website](https://lacity.gov/) |

Ang **Los Angeles** ay isang [lungsod](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lungsod "Lungsod") sa kanlurang [California](https://tl.wikipedia.org/wiki/California "California"), [Estados Unidos](https://tl.wikipedia.org/wiki/Estados_Unidos "Estados Unidos"). Ang pangalan nito ay nanggaling sa Wikang Espanyol na Los Ángeles. Ang Los Angeles ay ang ikalawang pinakamalaking lungsod sa bansang Estados Unidos sa populasyon. Ito rin ay isang importanteng lugar sa buong mundo at tanyag sa pangkabuhayan, kultura, at sa pang-aliw. Ito'y sumanib sa Estado ng California na isang siyudad sa ika-4 ng Abril, taong 1850. Ito rin ang nagsisilbing "county seat" para sa Los Angeles County. Ayon sa Census noong taong 2000, mayroon itong populasyon ng 3,694,820, ngunit noong nakalipas na ika-1 ng Mayo, taong 2005, ang [Kagawarang Pinansiyal ng California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kagawarang_Pinansiyal_ng_California&action=edit&redlink=1 "Kagawarang Pinansiyal ng California (hindi pa naisusulat)") ay may nabilang ng 3.95 milyong katao at ang "metropolitan area" ay nagkakaloob ng 17.5 milyong katao.

Kapag tinutukoy ang Los Angeles, marami sa mga naninirahan dito ay ang ibig sabihin ay ang "metropolitan area" nito. Dahilan dito, ang Los Angeles ay pangkasalukuyang naitatag sa marami na isang napakalaking lugar, at hindi iisa lamang lungsod. Pagdating naman sa heyograpiya, ito'y 465 square miles (1200 square kilometro),mas malaki pa kaysa sa [New York](https://tl.wikipedia.org/wiki/New_York "New York") at [Chicago](https://tl.wikipedia.org/wiki/Chicago "Chicago").

Dalawang beses na rin naganap ang [Olympic Games](https://tl.wikipedia.org/wiki/Olympic_Games "Olympic Games") sa Los Angeles noon 1932 at 1984. Ang lungsod ay tinatawag rin na isa sa mga pinakamoderno at pinakatanyag na lugar sa buong mundo. Ang lungsod ay kaakit-akit dahil sa klima nito, kaaya-ayang pamumuhay, sa pagkaiba nito, at ang oportunidad na makamit ang "Pangarap na Amerikano" o sa Ingles ay tinatawag na "American Dream".

## Kasaysayan

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&veaction=edit&section=1 "Baguhin seksiyon: Kasaysayan") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&action=edit&section=1 "Edit section's source code: Kasaysayan")\]

Ang pampang ng Los Angeles ay tinirhan ng mga [Tongva](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tongva&action=edit&redlink=1 "Tongva (hindi pa naisusulat)") (o ng mga Gabrieleños), [Chumash](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Chumash&action=edit&redlink=1 "Chumash (hindi pa naisusulat)"), at ng mga naunang [Katutubong Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Katutubong_Amerikano "Katutubong Amerikano") sa loob ng mga libong taon. Ang mga unang Europeo na dumating noong 1542, na pinangunahan ni [Juan Cabrillo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Juan_Cabrillo&action=edit&redlink=1 "Juan Cabrillo (hindi pa naisusulat)"), isang [Portuges](https://tl.wikipedia.org/wiki/Portuges "Portuges") na manlalakbay na umangkin sa lugar para sa Emperyong Espanyol ngunit hindi lumagi. Ang sumunod na pagdating ay 227 taon ang nakalipas nang si Gaspar de Portola, kasama ang Pransiskanong Pari na si Pari [Juan Crespi](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Juan_Crespi&action=edit&redlink=1 "Juan Crespi (hindi pa naisusulat)"), ay naabot ang kasalukuyang Los Angeles noong 2 Agosto 1769.

Noong 1771, Si Pari [Junipero Serra](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Junipero_Serra&action=edit&redlink=1 "Junipero Serra (hindi pa naisusulat)") ay nagpatayo ng [Misyong San Gabriel Arcángel](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Misyong_San_Gabriel_Arc%C3%A1ngel&action=edit&redlink=1 "Misyong San Gabriel Arcángel (hindi pa naisusulat)") malapit sa Narrows na ngayo'y kalapit na [san Gabriel Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Gabriel_Valley&action=edit&redlink=1 "San Gabriel Valley (hindi pa naisusulat)"). Noong 4 Setyembre 1781, isang grupo ng 52 maninirahan mula sa Bagong Espanya, ay nagtungo sa San Gabriel Mission para magtayo ng isang pamayanan sa gilid ng [Ilog Porciúncula](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ilog_Porci%C3%BAncula&action=edit&redlink=1 "Ilog Porciúncula (hindi pa naisusulat)") (ngayon ay Ilog Los Angeles). Ang mga maninirahan na ito ay mga [Filipino](https://tl.wikipedia.org/wiki/Filipino "Filipino"), [Indiyano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Indiyano "Indiyano") at mga lahing Kastila, na kung saan dalawa't katlo nito ay mga mestiso.

Noong 1777, ang bagong Gubernador ng California, si [Felipe de Neve](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Felipe_de_Neve&action=edit&redlink=1 "Felipe de Neve (hindi pa naisusulat)"), ay nagmungkahi sa Viceroy ng Bagong Espanya na ang lugar ay gawin na isang pueblo (bayan). Ang lugar ay pinangalanang _"El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Angeles del Rio de Río de Porciúncula"_ ( _"Ang bayan ng ating Mahal na Reyna ng mga Anghel at ng Ilog Porciúncula"_). Ito ay nanatiling maliit na bayang rancho sa mga dekada, ngunit noong 1820 ang populasyon ay tumaas sa bilang na 650 residente, kung saan naging pinakamalaking pamayanang sibil (hindi pangmisyon) sa Kastilang California. Ngayon ang buod ng Pueblo ay pinapanatili sa isang pangkasaysayang monumento na mas kilala sa _daang Olvera_, na dating _daang Wine_, na isinunod ang pangalan kay [Agustin Olvera](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Agustin_Olvera&action=edit&redlink=1 "Agustin Olvera (hindi pa naisusulat)").

[![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Olvera_st_los_angeles.jpg/250px-Olvera_st_los_angeles.jpg)](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Olvera_st_los_angeles.jpg) Ang daang Olvera.

Natamo ng Bagong Espanya ang [kasarinlan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kasarinlan "Kasarinlan") mula sa [Emperyong Espanyol](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Emperyong_Espanyol&action=edit&redlink=1 "Emperyong Espanyol (hindi pa naisusulat)") noong 1821, at ang pueblo ay nanatiling bahagi ng Mehiko. Ang pamumuno ng mga Mehikano ay nagwakas noong nagaganap ang [Digmaang Mehikano-Amerikano](https://tl.wikipedia.org/wiki/Digmaang_Mehikano-Amerikano "Digmaang Mehikano-Amerikano"), nang ang mga Amerikano na ang humawak sa mga Californios pagkatapos ng sunod sunod na laban na kinabibilangan ng; Labanan ng San Pascual, Ang Labanan ng [Dominguez Rancho](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dominguez_Rancho&action=edit&redlink=1 "Dominguez Rancho (hindi pa naisusulat)"), at ang panghuli, ang [Labanan ng Rio San Gabriel](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Labanan_ng_Rio_San_Gabriel&action=edit&redlink=1 "Labanan ng Rio San Gabriel (hindi pa naisusulat)") noong 1847. Ang [Kasunduan ng Cahuenga](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasunduan_ng_Cahuenga&action=edit&redlink=1 "Kasunduan ng Cahuenga (hindi pa naisusulat)"), na nilagdaan noong 13 Enero 1847, ang nagwakas sa mga kaguluhan sa California, at ang huli ang [Kasunduan ng Guadalupe Hidalgo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasunduan_ng_Guadalupe_Hidalgo&action=edit&redlink=1 "Kasunduan ng Guadalupe Hidalgo (hindi pa naisusulat)") (1848), na pormal na ibinibigay ng Pamahalaang Mehikano ang Alta California at iba pang teritoryo sa Estados Unidos. Hinawakang buo ng mga Europeo at Amerikano ang lungsod pagkatapos ng pagdating ng mga migrante patungong California noong panahon ng Gold Rush at inihanda ang pagkakapasok ng California bilang estado sa Estados Unidos noong 1850.

Ang mga riles ng tren ay dumating nang matapos ng Southern Pacific ang linya nito sa Los Angeles noong 1876. Ang langis ay natuklasan noong 1892, at noong 1923, ang Los Angeles ay nag-susuplay ng one-quarter ng [petrolyo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Petrolyo "Petrolyo") sa daigdig. Isa pang mahalagang pag-unlad sa lungsod ay ang tubig.

Noong dekada bente ang mga industriya ng pelikula at [paliparan](https://tl.wikipedia.org/wiki/Paliparan "Paliparan") ay dumayo sa Los Angeles at nakatulong sa pagpapaunlad nito. Ang lungsod ay maligayang naging lugar na pinagdausan ng [Summer Olympics](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Summer_Olympics&action=edit&redlink=1 "Summer Olympics (hindi pa naisusulat)") ng 1932 na nakitaan ng pag-unlad sa [burol ng Baldwin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Burol_ng_Baldwin&action=edit&redlink=1 "Burol ng Baldwin (hindi pa naisusulat)") kung saan ang orihinal na nayon ng Olympic. Ang Panahong din na ito ay nakitaan ng pagdating ng mga pinatapong tao mula sa papataas na tension bago magdimaan sa Europa, kasama na ang kilalang si [Thomas Mann](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Thomas_Mann&action=edit&redlink=1 "Thomas Mann (hindi pa naisusulat)"), [Fritz Lang](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Fritz_Lang&action=edit&redlink=1 "Fritz Lang (hindi pa naisusulat)"), [Bertolt Brecht](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bertolt_Brecht "Bertolt Brecht"), [Arnoled Schoenberg](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Arnoled_Schoenberg&action=edit&redlink=1 "Arnoled Schoenberg (hindi pa naisusulat)"), at [Lion Feutchtwanger](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lion_Feutchtwanger&action=edit&redlink=1 "Lion Feutchtwanger (hindi pa naisusulat)"). Ang Ikalawang Digmaan Pandaigdig ay nagdulot ng bagong kaunlaran at kasaganahan sa lungsod. Ang mga taon pagkatapos ng digmaan ay nagdulot pa ng mas lalong pag-unlad bilang urban na lumawak pa hanggang [San Fernando Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Fernando_Valley&action=edit&redlink=1 "San Fernando Valley (hindi pa naisusulat)").

Ang Riot ng Watts noong 1965 at ang "blowouts" ng Mataas na Paaralan ng Chicano noong 1970 ay nagpapakita ng malalim na pagkakahati ng mga lahi sa lungsod. Noong 1969, ang Los Angeles ay isa sa dalawang naging "lugar ng kapanganakan" ng [internet](https://tl.wikipedia.org/wiki/Internet "Internet"), bilang kauna-unahang transmisyong [ARPANET](https://tl.wikipedia.org/wiki/ARPANET "ARPANET") na naipadal mula [UCLA](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=UCLA&action=edit&redlink=1 "UCLA (hindi pa naisusulat)") patungong SRI sa [Liwasang Menlo](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Liwasang_Menlo&action=edit&redlink=1 "Liwasang Menlo (hindi pa naisusulat)").

## Tingnan din

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&veaction=edit&section=2 "Baguhin seksiyon: Tingnan din") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&action=edit&section=2 "Edit section's source code: Tingnan din")\]

- [Talaan ng mga lungsod at bayan sa California](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_lungsod_at_bayan_sa_California "Talaan ng mga lungsod at bayan sa California")

## Mga sanggunian

\[ [baguhin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&veaction=edit&section=3 "Baguhin seksiyon: Mga sanggunian") \| [baguhin ang wikitext](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles&action=edit&section=3 "Edit section's source code: Mga sanggunian")\]

01. ↑ [Umakyat patungo: 1.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-VOAnick_1-0)[1.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-VOAnick_1-1)[1.2](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-VOAnick_1-2)Gollust, Shelley (April 18, 2013). ["Nicknames for Los Angeles"](http://learningenglish.voanews.com/content/nicknames-for-los-angeles/1644584.html). _[Voice of America](https://tl.wikipedia.org/wiki/Voice_of_America "Voice of America")_. Nakuha noong June 26, 2014.
02. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-2 "Umakyat")Smith, Jack (October 12, 1989). ["A Teflon Metropolis Where No Nicknames Stick"](http://articles.latimes.com/1989-10-12/news/vw-168_1_los-angeles). _[Los Angeles Times](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles_Times "Los Angeles Times")_. p. 1. Nakuha noong October 1, 2011.
03. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-CaliforniaCounty1899_3-0 "Umakyat")Barrows, H.D. (1899). "Felepe de Neve". [_Historical Society of Southern California Quarterly_](https://books.google.com/books?id=JMg1AAAAIAAJ&pg=PA151). Bol. 4. p. 151ff. Nakuha noong 28 Setyembre 2011.
04. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-4 "Umakyat")["California Cities by Incorporation Date"](https://web.archive.org/web/20130221091414/http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc). California Association of [Local Agency Formation Commissions](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Local_Agency_Formation_Commission&action=edit&redlink=1 "Local Agency Formation Commission (hindi pa naisusulat)"). Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.calafco.org/docs/Cities_by_incorp_date.doc)(Word Document) noong 21 Pebrero 2013. Nakuha noong 25 Agosto 2014.`{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored_suggest "en:Help:CS1 errors"))
05. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-5 "Umakyat")["About the City Government"](https://web.archive.org/web/20150208103544/http://www.lacity.org/city-government/about-city-government). City of Los Angeles. Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.lacity.org/city-government/about-city-government) noong 2015-02-08. Nakuha noong 8 Pebrero 2015.
06. ↑ [Umakyat patungo: 6.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-dir_6-0)[6.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-dir_6-1)[6.2](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-dir_6-2)["City Directory"](https://web.archive.org/web/20141113102218/http://www.lacity.org/CityDirectory/index.htm). City of Los Angeles. Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.lacity.org/CityDirectory/index.htm) noong November 13, 2014. Nakuha noong September 28, 2014.`{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored_suggest "en:Help:CS1 errors"))
07. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-CenPopGazetteer2016_7-0 "Umakyat")["2016 U.S. Gazetteer Files"](https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_06.txt). United States Census Bureau. Nakuha noong 28 Hunyo 2017.
08. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-8 "Umakyat")["Los Angeles City Hall"](https://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=gnispq:3:::NO::P3_FID:1682200). [Geographic Names Information System](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Geographic_Names_Information_System&action=edit&redlink=1 "Geographic Names Information System (hindi pa naisusulat)"), [U.S. Geological Survey](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=United_States_Geological_Survey&action=edit&redlink=1 "United States Geological Survey (hindi pa naisusulat)"). Nakuha noong 18 Oktubre 2014.
09. ↑ [Umakyat patungo: 9.0](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-elvadist_9-0)[9.1](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-elvadist_9-1)["Elevations and Distances"](https://web.archive.org/web/20131109183109/http://egsc.usgs.gov/isb//pubs/booklets/elvadist/elvadist.html). US Geological Survey. 29 Abril 2005. Inarkibo mula sa [orihinal](https://egsc.usgs.gov/isb//pubs/booklets/elvadist/elvadist.html) noong 9 Nobiyembre 2013. Nakuha noong 10 Pebrero 2015.`{{cite web}}`: Check date values in: `|archive-date=` ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date "en:Help:CS1 errors"))
10. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-CADeptFinancePop17_10-0 "Umakyat")["CA Dept. of Finance - New State Population Report"](https://web.archive.org/web/20170525055232/http://www.dof.ca.gov/Forecasting/Demographics/Estimates/e-1/documents/E-1_2017PressRelease.pdf)(PDF). Inarkibo mula sa [orihinal](http://www.dof.ca.gov/Forecasting/Demographics/Estimates/e-1/documents/E-1_2017PressRelease.pdf)(PDF) noong 2017-05-25. Nakuha noong 2 Hulyo 2016.
11. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-11 "Umakyat")["Urban Areas"](https://web.archive.org/web/20120516110036/http://www2.census.gov/geo/ua/ua_list_all.txt). [United States Census Bureau](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kawanihan_ng_Senso_ng_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos (hindi pa naisusulat)"). Inarkibo mula sa [orihinal](http://www2.census.gov/geo/ua/ua_list_all.txt) noong 16 Mayo 2012. Nakuha noong 29 Agosto 2014.`{{cite web}}`: Unknown parameter `|dead-url=` ignored (`|url-status=` suggested) ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored_suggest "en:Help:CS1 errors")) [http://www.census.gov/geo/reference/ua/urban-rural-2010.html](http://www.census.gov/geo/reference/ua/urban-rural-2010.html)
12. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-12 "Umakyat")["Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2013 – United States – Metropolitan Statistical Area; and for Puerto Rico"](https://web.archive.org/web/20140815134909/http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk). [United States Census Bureau](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kawanihan_ng_Senso_ng_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Kawanihan ng Senso ng Estados Unidos (hindi pa naisusulat)"). Inarkibo mula sa [orihinal](http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk) noong 15 Agosto 2014. Nakuha noong 29 Agosto 2014.`{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored_suggest "en:Help:CS1 errors"))
13. [↑](https://tl.wikipedia.org/wiki/Los_Angeles#cite_ref-13 "Umakyat")["Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2013 – United States – Combined Statistical Area; and for Puerto Rico"](https://web.archive.org/web/20140815134909/http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk). _Census Bureau_. Census Bureau. Inarkibo mula sa [orihinal](http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk) noong 15 Agosto 2014. Nakuha noong 29 Agosto 2014.`{{cite web}}`: Unknown parameter `|deadurl=` ignored (`|url-status=` suggested) ( [tulong](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored_suggest "en:Help:CS1 errors"))

| Itago
![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Flag_of_California.svg/40px-Flag_of_California.svg.png) Estado ng [California](https://tl.wikipedia.org/wiki/California "California") |
| --- |
| **[Sacramento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sacramento,_California "Sacramento, California")** (kabesera) |
| [Mga paksa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kategorya:California "Kategorya:California") | [Klima](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Klima_ng_California&action=edit&redlink=1 "Klima ng California (hindi pa naisusulat)") **·**
[Kultura](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kultura_ng_California&action=edit&redlink=1 "Kultura ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Mga Distrito](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mga_Distrito_ng_California&action=edit&redlink=1 "Mga Distrito ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Ekonomiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ekonomiya_ng_California&action=edit&redlink=1 "Ekonomiya ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Halalan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Halalan_sa_California&action=edit&redlink=1 "Halalan sa California (hindi pa naisusulat)") **·** [Heograpiya](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Heograpiya_ng_California&action=edit&redlink=1 "Heograpiya ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Mga Lungsod](https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaan_ng_mga_lungsod_at_bayan_sa_California "Talaan ng mga lungsod at bayan sa California") **·** [Pamahalaan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pamahalaan_ng_California&action=edit&redlink=1 "Pamahalaan ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Kasaysayan](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasaysayan_ng_California&action=edit&redlink=1 "Kasaysayan ng California (hindi pa naisusulat)") **·** [Politika](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Politika_sa_California&action=edit&redlink=1 "Politika sa California (hindi pa naisusulat)") **·**
[Mga taga-California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_taong_mula_sa_California&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga taong mula sa California (hindi pa naisusulat)") |
| [Mga rehiyon](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_rehiyon_ng_Estados_Unidos&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga rehiyon ng Estados Unidos (hindi pa naisusulat)") | [Antelope Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Antelope_Valley&action=edit&redlink=1 "Antelope Valley (hindi pa naisusulat)") **·**
[Big Sur](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Big_Sur&action=edit&redlink=1 "Big Sur (hindi pa naisusulat)") **·** [Cascade Range](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cascade_Range&action=edit&redlink=1 "Cascade Range (hindi pa naisusulat)") **·** [Central Coast](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Central_Coast_of_California&action=edit&redlink=1 "Central Coast of California (hindi pa naisusulat)") **·** [Central Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Central_Valley_(California)&action=edit&redlink=1 "Central Valley (California) (hindi pa naisusulat)") **·** [Channel Islands](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Channel_Islands_of_California&action=edit&redlink=1 "Channel Islands of California (hindi pa naisusulat)") **·** [Coachella Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Coachella_Valley&action=edit&redlink=1 "Coachella Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Conejo Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Conejo_Valley&action=edit&redlink=1 "Conejo Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Cucamonga Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Cucamonga_Valley&action=edit&redlink=1 "Cucamonga Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Death Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Death_Valley&action=edit&redlink=1 "Death Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [East Bay (SF)](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=East_Bay_(San_Francisco_Bay_Area)&action=edit&redlink=1 "East Bay (San Francisco Bay Area) (hindi pa naisusulat)") **·** [Eastern California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Eastern_California&action=edit&redlink=1 "Eastern California (hindi pa naisusulat)") **·** [Emerald Triangle](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Emerald_Triangle&action=edit&redlink=1 "Emerald Triangle (hindi pa naisusulat)") **·** [Gold Country](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gold_Country&action=edit&redlink=1 "Gold Country (hindi pa naisusulat)") **·** [Great Basin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Great_Basin&action=edit&redlink=1 "Great Basin (hindi pa naisusulat)") **·** [Greater Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Greater_Los_Angeles_Area&action=edit&redlink=1 "Greater Los Angeles Area (hindi pa naisusulat)") **·** [Inland Empire](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Inland_Empire_(California)&action=edit&redlink=1 "Inland Empire (California) (hindi pa naisusulat)") **·** [Lake Tahoe](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lake_Tahoe&action=edit&redlink=1 "Lake Tahoe (hindi pa naisusulat)") **·** [Los Angeles Basin](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Los_Angeles_Basin&action=edit&redlink=1 "Los Angeles Basin (hindi pa naisusulat)") **·** [Mojave](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Mojave_Desert&action=edit&redlink=1 "Mojave Desert (hindi pa naisusulat)") **·** [North Bay (SF)](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_Bay_(San_Francisco_Bay_Area)&action=edit&redlink=1 "North Bay (San Francisco Bay Area) (hindi pa naisusulat)") **·** [North Coast](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=North_Coast,_California&action=edit&redlink=1 "North Coast, California (hindi pa naisusulat)") **·** [Northern California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Northern_California&action=edit&redlink=1 "Northern California (hindi pa naisusulat)") **·** [Owens Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Owens_Valley&action=edit&redlink=1 "Owens Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [The Peninsula](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Francisco_Peninsula&action=edit&redlink=1 "San Francisco Peninsula (hindi pa naisusulat)") **·** [Pomona Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Pomona_Valley&action=edit&redlink=1 "Pomona Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Redwood Empire](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Redwood_Empire&action=edit&redlink=1 "Redwood Empire (hindi pa naisusulat)") **·** [Russian River](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Russian_River_(California)&action=edit&redlink=1 "Russian River (California) (hindi pa naisusulat)") **·** [Sacramento Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sacramento_Valley&action=edit&redlink=1 "Sacramento Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [San Bernardino Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Bernardino_Valley&action=edit&redlink=1 "San Bernardino Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [San Fernando Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Fernando_Valley&action=edit&redlink=1 "San Fernando Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [San Francisco Bay Area](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Francisco_Bay_Area&action=edit&redlink=1 "San Francisco Bay Area (hindi pa naisusulat)") **·** [San Joaquin Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Joaquin_Valley&action=edit&redlink=1 "San Joaquin Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Santa Clara Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Santa_Clara_Valley&action=edit&redlink=1 "Santa Clara Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Santa Clarita Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Santa_Clarita_Valley&action=edit&redlink=1 "Santa Clarita Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Shasta Cascade](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Shasta_Cascade&action=edit&redlink=1 "Shasta Cascade (hindi pa naisusulat)") **·** [Sierra Nevada](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Sierra_Nevada_(U.S.)&action=edit&redlink=1 "Sierra Nevada (U.S.) (hindi pa naisusulat)") **·** [Silicon Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Silicon_Valley&action=edit&redlink=1 "Silicon Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [South Bay (SF)](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Bay_(San_Francisco_Bay_Area)&action=edit&redlink=1 "South Bay (San Francisco Bay Area) (hindi pa naisusulat)") **·** [Southern California](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Southern_California&action=edit&redlink=1 "Southern California (hindi pa naisusulat)") **·** [Tech Coast](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tech_Coast&action=edit&redlink=1 "Tech Coast (hindi pa naisusulat)") **·** [Tri‑Valley](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tri-Valley&action=edit&redlink=1 "Tri-Valley (hindi pa naisusulat)") **·** [Wine Country](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wine_Country_(California)&action=edit&redlink=1 "Wine Country (California) (hindi pa naisusulat)") **·**
[Yosemite](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Yosemite_National_Park&action=edit&redlink=1 "Yosemite National Park (hindi pa naisusulat)") |
| [Mga kalakhang pook](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_kalakhang_pook_pang-estadistika&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga kalakhang pook pang-estadistika (hindi pa naisusulat)") | [Bakersfield](https://tl.wikipedia.org/wiki/Bakersfield,_California "Bakersfield, California") **·**
[Chico](https://tl.wikipedia.org/wiki/Chico,_California "Chico, California") **·** [El Centro](https://tl.wikipedia.org/wiki/El_Centro,_California "El Centro, California") **·** [Fresno](https://tl.wikipedia.org/wiki/Fresno,_California "Fresno, California") **·** Los Angeles– [Long Beach](https://tl.wikipedia.org/wiki/Long_Beach,_California "Long Beach, California")– [Glendale](https://tl.wikipedia.org/wiki/Glendale,_California "Glendale, California") **·** [Madera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Madera,_California "Madera, California") **·** [Modesto](https://tl.wikipedia.org/wiki/Modesto,_California "Modesto, California") **·** [Merced](https://tl.wikipedia.org/wiki/Merced,_California "Merced, California") **·** [Napa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Napa,_California "Napa, California") **·** [Oakland](https://tl.wikipedia.org/wiki/Oakland,_California "Oakland, California")– [Fremont](https://tl.wikipedia.org/wiki/Fremont,_California "Fremont, California")– [Hayward](https://tl.wikipedia.org/wiki/Hayward,_California "Hayward, California") **·** [Oxnard](https://tl.wikipedia.org/wiki/Oxnard,_California "Oxnard, California")– [Thousand Oaks](https://tl.wikipedia.org/wiki/Thousand_Oaks,_California "Thousand Oaks, California")– [Ventura](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ventura,_California "Ventura, California") **·** [Redding](https://tl.wikipedia.org/wiki/Redding,_California "Redding, California") **·** [Riverside](https://tl.wikipedia.org/wiki/Riverside,_California "Riverside, California")– [San Bernardino](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Bernardino,_California "San Bernardino, California")– [Ontario](https://tl.wikipedia.org/wiki/Ontario,_California "Ontario, California") **·** [Sacramento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sacramento,_California "Sacramento, California")– [Roseville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Roseville,_California "Roseville, California") **·** [Salinas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Salinas,_California "Salinas, California") **·** [San Diego](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Diego,_California "San Diego, California")– [Carlsbad](https://tl.wikipedia.org/wiki/Carlsbad,_California "Carlsbad, California")– [San Marcos](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Marcos,_California "San Marcos, California") **·** [San Francisco](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Francisco,_California "San Francisco, California")– [San Mateo](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Mateo,_California "San Mateo, California")– [Redwood City](https://tl.wikipedia.org/wiki/Redwood_City,_California "Redwood City, California") **·** [San Jose](https://tl.wikipedia.org/wiki/San_Jose,_California "San Jose, California")– [Sunnyvale](https://tl.wikipedia.org/wiki/Sunnyvale,_California "Sunnyvale, California")– [Santa Clara](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Clara,_California "Santa Clara, California") **·** [Santa Ana](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Ana,_California "Santa Ana, California")– [Anaheim](https://tl.wikipedia.org/wiki/Anaheim,_California "Anaheim, California")– [Irvine](https://tl.wikipedia.org/wiki/Irvine,_California "Irvine, California") **·** [Santa Barbara](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Barbara,_California "Santa Barbara, California")– [Santa Maria](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Maria,_California "Santa Maria, California") **·** [Santa Cruz](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Cruz,_California "Santa Cruz, California")– [Watsonville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Watsonville,_California "Watsonville, California") **·** [Santa Rosa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Santa_Rosa,_California "Santa Rosa, California")– [Petaluma](https://tl.wikipedia.org/wiki/Petaluma,_California "Petaluma, California") **·** [Stockton](https://tl.wikipedia.org/wiki/Stockton,_California "Stockton, California") **·** [Vallejo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Vallejo,_California "Vallejo, California")– [Fairfield](https://tl.wikipedia.org/wiki/Fairfield,_California "Fairfield, California") **·** [Visalia](https://tl.wikipedia.org/wiki/Visalia,_California "Visalia, California")– [Porterville](https://tl.wikipedia.org/wiki/Porterville,_California "Porterville, California") **·**
[Lungsod ng Yuba](https://tl.wikipedia.org/wiki/Lungsod_ng_Yuba,_California "Lungsod ng Yuba, California") |
| [Mga kondado](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Talaan_ng_mga_kondado_sa_California&action=edit&redlink=1 "Talaan ng mga kondado sa California (hindi pa naisusulat)") | [Alameda](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Alameda,_California "Kondado ng Alameda, California") **·**
[Alpine](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kondado_ng_Alpine,_California&action=edit&redlink=1 "Kondado ng Alpine, California (hindi pa naisusulat)") **·** [Amador](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Amador,_California "Kondado ng Amador, California") **·** [Butte](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Butte,_California "Kondado ng Butte, California") **·** [Calaveras](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Calaveras,_California "Kondado ng Calaveras, California") **·** [Colusa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Colusa,_California "Kondado ng Colusa, California") **·** [Contra Costa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Contra_Costa,_California "Kondado ng Contra Costa, California") **·** [Del Norte](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Del_Norte,_California "Kondado ng Del Norte, California") **·** [El Dorado](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_El_Dorado,_California "Kondado ng El Dorado, California") **·** [Fresno](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Fresno,_California "Kondado ng Fresno, California") **·** [Glenn](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Glenn,_California "Kondado ng Glenn, California") **·** [Humboldt](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Humboldt,_California "Kondado ng Humboldt, California") **·** [Imperial](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Imperial,_California "Kondado ng Imperial, California") **·** [Inyo](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Inyo,_California "Kondado ng Inyo, California") **·** [Kern](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Kern,_California "Kondado ng Kern, California") **·** [Kings](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Kings,_California "Kondado ng Kings, California") **·** [Lake](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Lake,_California "Kondado ng Lake, California") **·** [Lassen](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Lassen,_California "Kondado ng Lassen, California") **·** [Los Angeles](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Los_Angeles,_California "Kondado ng Los Angeles, California") **·** [Madera](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Madera,_California "Kondado ng Madera, California") **·** [Marin](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Marin,_California "Kondado ng Marin, California") **·** [Mariposa](https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kondado_ng_Mariposa,_California&action=edit&redlink=1 "Kondado ng Mariposa, California (hindi pa naisusulat)") **·** [Mendocino](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Mendocino,_California "Kondado ng Mendocino, California") **·** [Merced](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Merced,_California "Kondado ng Merced, California") **·** [Modoc](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Modoc,_California "Kondado ng Modoc, California") **·** [Mono](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Mono,_California "Kondado ng Mono, California") **·** [Monterey](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Monterey,_California "Kondado ng Monterey, California") **·** [Napa](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Napa,_California "Kondado ng Napa, California") **·** [Nevada](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Nevada,_California "Kondado ng Nevada, California") **·** [Orange](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Orange,_California "Kondado ng Orange, California") **·** [Placer](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Placer,_California "Kondado ng Placer, California") **·** [Plumas](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Plumas,_California "Kondado ng Plumas, California") **·** [Riverside](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Riverside,_California "Kondado ng Riverside, California") **·** [Sacramento](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_Sacramento,_California "Kondado ng Sacramento, California") **·** [San Benito](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_San_Benito,_California "Kondado ng San Benito, California") **·** [San Bernardino](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_San_Bernardino,_California "Kondado ng San Bernardino, California") **·** [San Diego](https://tl.wikipedia.org/wiki/Kondado_ng_San_Diego,_Cal