He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Sendung met d Muuß es ö Fernseehprojramm, dat d ARD vöör Kenger ussstraahlt. Ajesproche wääde solle Kenger em Alder va önjeväär 5 bes 100 Joohr un äldr. Öt ischte mol leef di Sendung em Joohr 1971. Ziihl es öt, d Kenger Spaß am Liire z vormittele. Seij solle op ön schünn Art un Wiiß liire, dat öt Vreut mache kann, jät z ervaahre. Di Sendunge komme van alle möjeliche Fernseehanstalte, dat heecht van dr WDR, dr RBB, dr SR un van der SWR. Am beitste vorsteeht mo dat, wenn ma sisch Theme akikkt, övver di je jät jezeecht weed. So wääde Vroohre beantwood wi „Woröm es dr Hemmel blau?“, „Wisu vlütt ö Vluchzeuch?“ övv „Wisu es ön Banan scheev?“. Dörch d Sendunge kann d ARD ävver och önö Hoof Knöpp vordeene, denn anger Länder zaahle jäähr düühr Jeld dovör. Nävver d Muuß em Film treent d Muuß och op d Büühn op. Önö Mänsch en ö Kostumm van ön Muuß sorcht vöör Vreud beij d Kenger vöör d Büühn. Die Seite mit der Maus


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Frank-Walter Steinmeier (* 5. Januar 1956 ä Detmold) es önö dütsche Politiker van d SPD. Seijt öt Joohr 2007 es hä dr dütsche Ussemenestr en öt Kabinett van öt Angela Merkel. Em Oktober 2008 wood hä als Kandidat vöör d Kanzlerschaf beij d Waahle em Joohr 2009 jewäählt. Steinmeier wood 1956 als Kengk van önö Arbeedr jeboore un studiirde Räätswesseschaf ä Jiiße. 1982 bestäng hä sing ischde Abschlossprövung, 1986 sing zweide, bleed dann ävver ön Zitt an d Huchschüll. 1992 maade hä singe Doktor met ä Werk övver „Bürjer ohne Dach övver dr Kopp – tösche Flicht zr Ongerkonft un Räät op Wonnöge, Traditiun un Zokonft van staatlisch Äjriife, öm dovör z sorje, dat Lüüh oohne Dach övver dr Kopp jöholpe weed“ . 1991 troon hä en d Staatskanzlei en, 1993 övvernomm hä d Leijtung van öt Büro va Jerhard Schrödr. Em November 2005 wood Steinmeier dütsche Ussemenestr. Als dr Müntefering zröcktroon, wood Steinmeier Vizekanzler. Sing Siij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Cornelis Harold Riedewald (12. Januar 1933 ä Paramaribo, † 8. Dezember 1982) woch önö Räätsvordriiner us Surinam. Hä woch ee van d Opfere van d Dezembermorde. Hä hod ön schünn Kengkheed un jäng no d Räätsschüll va Surinam, wo hä sisch besongisch vöör Straafräät interesseerde. Spiir kömmerde hä sisch doröm, dat och kleng Firme hön Waar zo önö vornönftije Priiß vorkoofe kutte. Em Februar 1980 no önö Ömsturzvorsuch vorloor hä si Amt. No önö Jäjeputsch weed Riedewald vassjenomme un noch en d sälve Naat erschooße. Övver Riedewald


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Perwis Kambachsch es önö Ziidungsmänsch us Afjanistan. Hö wood van ö afjanisch Jericht zm Duud vorurdeelt. Dat Urdeel wood ävver en d Töschezitt ä 20 Joohr Klingelpötz ömjewandelt. Perwis Kambachsch hod us öt Netz van ön islamische Siij önö Artikl öraavjelaane un dm sing Ziidungskolleje zr Diskussiun jejovve. Öt jäng öm d Rääte, di Vraue em Islam hand. Öt Jericht sooh öt als ärwesse ä, dat Perwis Kambachsch sisch dörch di Texte övver dr Islam lostisch jemaat had. Hä wood zm Duud vorurdeelt. No dat Urdeel joov öt önö weltwitte Opstand. Dat Urdeel woch ävver su entstange, wi öt dr Islam zo jesteeht. Öt wood sujar van dr Senat bstäticht. Am 22. Oktober 2008 wood bkannd, dat dat Urdeel ä 20 Joohr Jevängnis aavjeändert wood. Övver dr Vall in d Ziidung Welt 20 Joohr Jevängnis


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Antoniuskapäll es ön Kapäll ä Mönster. S steeht op dr Wäch va Mönster no Breenich. Dat Kerchehüssje wood em Joohr 1718 jebouwd, ävver ösu richtich väädisch es dat damols net woode. Dörch ö Ärdbeebe wood öt wärm kapott jemaad. Öt had dann ön janze Zitt jeduurt, ii dr Abt va Mönster dr Opdrach joov, d Kapäll wärm op z bouwe. Dat woch em Joohr 1781. Dono had sisch ävver noch döck jätt an d Kapäll jeändert. Dobeij wood us ö Dreiäck di Form, di mo hüü op dat Beldche sitt. D Antoniuskapäll jehüüd zo en Jrupp va vönf Kapälle, di d Zentralkerch, öt Kluster va Mönster, ömjitt. Jätt övver Mönster D Antoniuskapäll Commons: Antoniuskapäll ä Mönster – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Em Johr 1985 kohm ene Skandal op: Jlükol em Wing! Zick Johre hatte se en Ößtrisch dat Froßschozmeddel Diethylenglykol en der Wing jeschott, un en Dütschland, en de Houpsaach en de Pallz, han de Winzer der eije Wing met däm Jlükolwing uß Ößterisch verschnette. Dat all wohr verbodde. Opjedeck wood de Schweinerei nohdämm dat ene Winzer bemm Finanzamp opjefalle wohr, waijl dä maßßisch Jlükohl jekouf un dat bei de Shtüüer als Koßte för singe Bedriif aanjejovve hatt. Do han di_j_enß nohjefochsch, woröm un woh för dat dann jebruch wöhd. Eruß kohm, dat en Österisch un en Dütschland Wing jepannsch un alß su jenannte Quallitätswing] opjemaat op der Maat jebraat wood, un dat en jruße Menge. Domet di Dreßbröh wi söße Wing schmecke dät, dan di äävenß dat Di'ethylen'jlükol en dä Wing jedonn. Dat Zeusch es ene Jeschmacksverstärker, ävver nit för en et Esse un Dringke zohjelohße, un ess_en Aat könßßlijje Sößshtoff. Dä Name säät dat och, Jlükol kütt fum jriischesche γλυκως, spresch „glükos“, un dat bedügk „söß“. Dat Diethylen es ene dubbelte Alkohol. Domet weet dat Jesöffs fill söößer, ävver och äteerėsch]er, wat dänne Aromashtoffe uß


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Chandrayaan I es dr Naam van d ischde indische Mondmissiun. Am 22. Oktober 2008 schaffde öt dr Staat Indie sing ischde Raumsond no dr Mond z schecke. 2 Joohr lang soll di Raumsond öm osse Mond vleeje un Informatiune sammele. Wichtich es Indie dobeij ävver winnijer dä Mond sälvs. Dat Land well probeere, öv sing Technik jott jenoch es, öm ö sun Missiun met Ärfolsch dörchzevüüre. Ö 20 kg schwoch Pakätche änthäld ön Sond, di op dr Mond lande soll. No singe Start vlütt d Sond ä 5,5 Daach bes no dr Mond un vlütt dann än ön Hüüde va onjeväär 1000 km öm däm öröm. Dann jeet öt deeper öraaf bes ön Hüüde va 100 km. Zwei Joor lang soll dat duure. Commons: Chandrayaan-1 – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons D Siij va Chrandrayaan-1 (ä Änglisch)


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Kraftwärk va Heimbach litt en d Eefel. Öt jehüüd zo ön Reih va Kraftwärke, di an d Stauseee an d Rur ajelaad woode. Dat Kraftwärk stammd us öt Joohr 1905 un beträckt si Wasser us dr Uftsee. Dörch önö Stolle läuft öt 110 m deeper op d Räär van d Turbine. 1905 woch ö töt stärkste Kraftwärk van d Welt. Öt erreichde 12.000 kW. Seijt 1905 had sisch ävver önö Hoof jeändert. Di au Turbine – aach Stöck woode ajedrävve – leefe bo 70 Joohr lang un han nu ussjedeehnt. 1975 woode s ußranjiird un dörch zwei neu Turbine ersatze, di nu 16.000 kW schaffe. Di ald Maschine stönt noch en di Räum örömm un wi well, da kann önö Bleck dorop wärpe. övverhaupt moss jesaat wääde, da töt lisch luunt, van d Rondwääch öm dr Stausee ö paar Schrett no d Siih z mache un sisch di Hall met di alt Maschine öns a z kikke. Alles es osu jott erhalde, dat dat Kraftwärk en d Kunstbösch jenannt weed. Messing un Marmor vängt mo he


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Körperscanner es ö Jerät, dat d Zrökstreujung va Straalung nötzt (Kompton-Äffekt) on öt dodörch möjelich maad, jätt z dörchstraale. Dörch d Jebruch va Terrawälle övv Röntjestraahle es öt möjelich, dörch Dänger dörch z kikke. Op di Art un Wiiß losse sich zm Beispell vorstoche Bombe vänge. Ävver dat Vorvaahre had och Huvve. Mensche send op dr Beldschirm puddelnakß un doher darf dat Vorvaare mä beij Vreiwillije ajewandt wääde. D Polisse ä Dütschland probeere dat ävver at us. Jätt övver dr Körperscanner (ä Änglisch)


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Burch Eltz es ön Burch an d Mosel. Völl saare, da töt enn van d schünnste Burje ä Dütschland es. Dat Bouwwärk wood an dr Övverjang van d Eefel no öt Maiveld jebouwd. D Burch stammd us öt 12. Joohrhondöt, dat heecht öt es ö Bouwwerk us öt Meddelaldr. Öt ischte mol tauchde d Naam em Joohr 1157 em Zosammehang met Friedrich Barbarossa en d Bösch op. Us di Zitt jitt öt noch dr Bärchfriid un önö Deel van öt Wonnhuuß. Kott vöör 1268 deelde sisch d Eejedömmer dä Besetz op un Elias, Wellem un dr Theoderich, op Ripuaresch sätt mo dora dr Thei karate jäddr ö Stöck Burch. Su es dat bes hüü blevve. Balduin va Luxemburch woohl si Jebiid op d Burch Eltz z vorjrößere. Dat paaßde ävver d Ritterslüüh net un s hand sisch weersatze. Es koom zo d Eltzer Feehde. Balduin va Luxemburch bouwde sujar d Burch Trutzeltz, öm va do us Burch Eltz onger Beschoss z nämme. Oohne völl kapott z mache, vonge d Eltzer un Balduin önö Wääch un d


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Eltzer Feehde woch ön kotte Kresch, di em Joohr 1331 aavong un tösche Balduin va Luxemburch un d Hääre van d Burch Eltz aavjäng. Balduin va Luxemburch, d Ärzbischoff va Triir, vorsooht si Jebiid bes no Koblenz us z bouwe. Dozo laad hä sisch met viir Burchhääre ä. Dozo jehoote och d Lüüh va Burch Eltz. Su bouwde Balduin sujar ön kleng Burch, d Burch Trutzeltz, öm op d Burch Eltz schesse z könnö. Tösche 1336 un 1337 vonge d Stritthäähn önö Wääch sisch net mi länger d Köpp ä z houwe un öt wood dr Eltzer Vreede jeschooße. Julia Eulenstein: Rebelliun van d Övvermöddije"? D Eltzer Feehde onger Balduin va Triir (1331–1337)


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Venus va Milo es en Statue us ö Joohr 100 vöör Christi Jeburt. S ställt d Jöttin Afrodite do. Die Statue es uss Marmor un wood öm 100 v. Chr. jemaad. Am 8. Aprel 1820 had dä Buur Giorgos Kentrotas dat jo Stück en d Nööde van ö ald jrischisch Teatr vonge. Hä sood do Keie, öm jätt z bouwe. Dä Ärm van di Statue woch at aav un kütt net mi jevonge wääde. Öt duurde ön janze Zitt, iih Dumont d’Urville di Statue beij önö Türk jeseh hod, dovör sorchde, dat d Franzuse s koofde. Könnig Ludwig XVIII. wood di dann jeschänkt un dono koom s en dr Luuvre. Commons: Venus va Milo – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Marmor es ön Zoot Steehn, di us Calcit övv us Dolomit besteet. Marmor jehüüd zo d Karbonatsteen. Marmor veel ävver net vam Hemmel. Hä entstäng, entstäng dörch önö Vorjang, dem mo Metamorphose nännt. Wann öt en d Bioloji jitt, dat jitt öt och beij d Steen, en d Jeoloji. Uss önö Ursprongsstee met winnichstens 50 % Karbonatjehalt beld sisch onger Drock va onjeväär 10 kBar un huhe Temperatur (400° C) dr Marmor. Döck sitt mo en dr Marmor noch d Karbonatknübbelcher. Marmor bsteeht us meddele un jruuße Mikrokristalle. Wöre di inzelne Kristalle saubr, dann wöch dr Marmor janz wiss. Ävver ö su saubr es dä sälde. Dodörch entsteeht d Marmorirung van dr Stee. Su jitt öt Marmor met önö schwazze, jääle, jrüne un oranje Stech. Wisse Marmor es dr wichtichste. Dä weet öt meetste jesood. Bkannd es dr wisse Marmor us Carara. Marmor weed döck vöör Konstwerke jebrud. Di wisse Värv van d Stee un di Möjelichkeet, doruss schön Fujure un Säule z mache, maad däm besongisch jott jöeichnet. Wä sisch Kerche akikkt, dä kann ö Läddche


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Kowelenz am Meddelrhing net ze verwääßele met Kowelenz am Huhrhing es ön Stadt en öt dütsche Bundesland Rhingland-Pfalz un litt an d Mündung van d Mosel en dr Rhing. Koblenz es d dreijtjrüützde Stadt va Rhingland-Pfalz. Em Joohr 2008 hod s jätt mi als 100.000 Äwoohner. Koblenz es en van d äldste Städt, di öt ä Dütschland jitt. 1992 viirde mo öt 2000-Jööhrisch. A Koblenz jrenzt em Süüde dr Hunsröck, em Weste d Reste van d Eefel un em Norde dr Westerwald. Vöör d Turiste schünn a z kikke es öt Dütsche Äck, do wo Mosel un Rhing zsammefleeße. Usserdäm sollt sisch dä Vremde d Festung Ehrenbreitstein, öt Schloss Stolzevels sowi öt Schloss van dr Kurfürst akikke. Och dr Limes, dä va do a bes no d Donau jeet, sollt mo jeseeh ha. Vom 15. April bes zom 16. Oktober 2011 fingk en Kowelenz de Bundesgartenschau statt. Commons: Koblenz – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons D Stadt Koblenz


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Burch Hengebach es ön Burch an d Rur. Si litt op önö Bärch beij Heimbach. Ö tischte mol, dat d Burch en d Bösch beschrevve weed, woch öm öt Joohr 1000. Em Joohr 1012 joov öt at öns enne Kresch öm dat Bouwwerk. Hermann I. va Hengebach woch em 12. Joohrhondöt dr isch Besetzer met dr Naam Hengebach. 1237 hood öt ävver met d Hengebachs op. Everhards III. woch dr leitzte. Öt Häzochdom Jüllich koom met Heimbach zsamme un wood va Wellem II. va Jüllich rejiirt. Als d Franzuse dr Jraaf Jüllich ö Äng satze, veel Burch Hengebach an d Erve van d Pfalzjraave van Pfalz-Neuburch. Dat woch em Joohr 1609. D Burch jäng mi un mi kapott un wood zr Ruin. Önö Brand em Joohr 1687 joov d Burch dr Rest. Wenn mo denkt, dat öt net mi schlemmer komme kann, dann kennt mo d Heimbacher net. Em Joohr 1804 wood di Burch an ön Heimbacher Famelisch vorkooft un di maade önö Steebroch us dat ald Huuß. Irjendwann wood dat ävver bouwvällisch un dä Steebroch


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Primera Air, dat sprecht mo Primera Är, es ön Schartrvluchjesellschaf us Ißland. D Jösellschaf jehüüd z Aislandär met Stötzpunkte ä Stockholm, Jötburch, Dablin, Malmö un Keflavik. D Primera Air es Deel van d Primera Trävvel Jruup. Primera Air vlütt met 4 Boeing 737-800, 2 wääde Aavang 2009 noch dozo komme. D Primera Trävvel Jruup


Am Volkstrauertag jedenk Deutschland met Kranznidderläjunge un e'ner Jedenkstond em Bundesdaach all jefallene Soldate, Kreschsduude un dä Opfer von Jewaltherrschaffte. Hä wierd zick 1952 jedes Johr zwei Sonndaare vür em ierschte Advent bejange un jehüürt zo de „Stille Daare“. Die offizielle Kranznidderläjung von Deutschland eß en Berlin en d'r Neuen Waach „Unger de Linde“. Andere Länder jedenke och ihre Duude: Holland am 4. Mai, am Daach vür em Befreiungsdaach 5. Mai België am 11. November, dämm Daach an dämm de Ierschte Weltkreesch ze End jejange eß Frankreich am 11. November, „Armistice 1918“ (Waffestillstand 1918) Jrußbritannië am 11. November „Remeberance Day“ USA am 11. November „Veteransday“ En England lääsch de Könnijin „at the eleventh hour of the eleventh day of the eleventh month“ (en de elefte Stond am elefde Daach em elefde Moond, am 11.11. um 11:00 Uhr) e'ne Kranz met Moahnbloome nidder, weil die „Junge“ domols op de Feldere von Flandere, wo die Moahnbloome blöhe, ze Dausende jefalle sen. Commons: Volkstrauertag – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Werderaner Wachtelberg es ene Wing un och dä Name för e Wingjůt en de Nöhde fun Werder aan de Havel en Brandeborsch. Dat litt bëij Potzdamm bëij Bällin. Do maache se ene aanäkannte Qualitätswing un sin domet et nöchtleschste Wingjoht wat dat kann op de Wëlt. Wing aanboue dunn se en dä Jääjed ald zick Drüxehnhondertpiifendeckel, woh de Zisterzijänser iehr Rebe metjebraat han, och wann dat en dä Zick noh dämm ahle Fritz winnijer jewoode es, um mer mieh op Oopß un Druuve ömjeshteeje es. Em Johr 1985 wohr op däm Wachtelbersch bei Werder ald övver 100 Johr keine Wing för zem Verkoufe mieh jetrocke woode. Doh hät de Jächtneresche Produktionsjenosseschaff GPG Obstproduktion Werder en aahle Traddizjohn widder opläve lohße un 4.8 Hecktaa Wings neu aanjelaat. Dobei han se hee un doh noch aale verwėlderte Wingshtöck opjefonge. Zick 1991 jehööt de Winglare „Werderaner Wachtelberg“ zo de EU ierem Wingboujebeet Saale-Unstrut un es fun dä EU zick dämm offizjääl för Qualitätswing ze maache zohjelohße. Enzwesche es se op 6.5 Hëcktaa jewaahße. Dä märkesche Sandboddem es em Sommer joot för dä Wing, dä weet schön wärrem, dat han


De Neue Waach steht en Berlin aan d'r Stroß Unger de Linde. Se eß unger em preußische Könning Friedrich Wilhelm III. zwesche 1816 un 1818 als Waachhuß für die Waach vom Könning un als Jedenkstätt für de Jefallene von dämm Kreesch jäjen de Napoleon jebaut wudde. Zick em Volkstrauertag 1993 deent de Neue Waach als Zentrale Jedenkstätte von de Bundesrepublik Deutschland für de Opfer von Kreesch un Jewaltherrschaff. Vür de Deutsche Einheit 1990 wor de Zentrale Jedenkstätt von de Bundesrepublik Deutschland zonächs em Hoffjaade vür em kunshistorische Museum un späder op em Nordfreedhoff von Bonn.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Horst Lorenz Seehofer (* 4. Juli 1949 ä Ingolstadt) en önö dütsche Politikr van d CSU). Äm Oktober 2008 wood hä och Menesterpräsident va Bayere un Vörsetzende van d Parteij. No d Schüll jäng Seehofer en d Vorwaltung un werkde sisch do huch. Bes 1980 woch hä en Landrotsampt. Prevat fluppde öt met d ischte Vrau net ösu jott. Met sing zweide had hä drei Kenger u nenn Doohtr us ö Küddelche. Seehofer läävd en ö Veedel va Ingolstadt. 1969 jäng öt met d Jong Unijon los, 1971 koom dr Beijtrett zo d CSU. Ävver och do jäng öt steil bärchop bes zm Parteijvörsetz em 2007 als dr Steuber ophood. Zweimol hod hä önö Poste als Menestr, eemol onger Helmut Kohl en d Joohre 1992 bes 1998 em Ennemenesterium un dono tösche 2005 un 2008 beij öt Angela Merkel en öt Menesterium vöör d Buure. Am 25. Oktober 2008 wood Seehofer zm Nachvoljer van dr Huber jewäählt. Seehofers Siij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Viswanathan Anand (* 11. Dezember 1969 ä Madras, Indie), es önö Schachspeller us Indie. Hä woch tösche 2000 un 2002 Weltmeestr un es seijt 2007 dr alleenije Weltmeestr. Hä es seijt 1975 met sing Vrau Aruna vorhiirod. Met 6 Joohr vong hä met sing Mamm öt chachspelle a. Öt duurde net lang, dann vong hä Vüür. 1978 kekk hä sisch dat Spell tösche Karpow un Kortschnoi a un woch koom noch z bremse. Hä spelld bässr un bässr. 1993 jewonn hä d Weltmeestrschaff van d Halvstärke. Onjeväär ee Joohr spiidr troon Anand d indische Nationalmannschaff beij un reisde met dr dörch d Welt. Anand vorsood ö paar mol FIDE-Weltmeestr z wääde. Dat fluppde isch em Joohr 2000 als hä ä New Delhi singe Jechner Schirow platt maade. Dat bleed hä bes zm Joohr 2002. Em Joohr 2007 schaffde hä öt, dörch önö Siich ä Mexiko, Weltmestr z wääde. Commons: Viswanathan Anand – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Sing Siij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Dochmacherhoff Offermann woch önö vreuere Kupferhoff ä Stolberch. Hüü weed öt als Wonnhuuß jenotzt. Di Hüüser stamme us öt 18. Joohrhondöt. Damols woode s als Kupferhoff jebouwd. Als öt met dr Messing ä Stolberch z Äng jäng, moote sisch di Stolberjer jätt övverlääje. Us Imchebroch koom Johann Paul Offermann en d Stadt. Hä hod do at önö Hoof Jeld dörch Doch vordeehnt un koovde dat Huuß. Kott dono äntstäng he ön Dochfabrik, önö Dochmacherhoff. Domet jäng öt onjeväär 60 Joohr jott vörra. Dann woch och dii Zitt vorbeij, un die Hüüser jänge mi un mi kapott. Avangs van öt 19. Joohrhondöt wood d vöchte Sii van dat ischte Huuß vorkooft, un ön Kneip maade op, held sisch do ävver och net iivich. En d 80er Joohre van öt 20. Joohrhondöt wood dä vreuere Hoff wärm ä Ochtnung jebraad. Sujar di ald Bröck, di d Hüüser op beede Siije van dr Baach vorbängt, wood wärm neu jebouwd un dä Plei tösche di Hüüser heescht hü no dr vreuere Eejedömmer van di Hüüser.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Josef, Jupp un Jüppche send ö Jesangstrio us Oche. Seijd 1985 jitt öt at dat Trio us öt Öcher Ostveedel. Di drei, ejentlich heeche s jo Albert Gehlen, Ägid Lennartz un Hubert Crott kennt mo van dr Öcher Karneval ävver net mä dann send s ongerwääß. Völl saare, dat Josef, Jupp un Jüppche d Bläck Fööss va Oche send. Di 3 trääne ävver net mä em Karneval met Läddcher op. Och öt janze Joohr övver kann mo di flott Spröch van Josef, Jupp un Jüppche hüüre. Di Siij va Josef, Jupp un Jüppche Nät mä e Karneval


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ouldtaimer send au Pkws, LKws, Busse, Motorräähr övv Träkkere met ö Alder va mi als 30 Joohr no öt dütsche Räät. Ä anger Länder sitt dat manchmol jätt angisch uss. Wä an önö Ouldtaimer denkt, däm valle möjelicherwiiß d Zitte va Charlie Chaplin övv va Oliver Hardy enn ävver ösun au Keste send ja net nüüdich, öm önö Oldtimer z haa. Ö Auto dat älder als 30 Joohr es, jällt at als Ouldtaimer. Völl denke, dat önö Ouldtaimer ö Auto see moss, dat jott ä Schoss es ävver dat hat domet nuuß z do. Dat Alder zällt un ön au Kess, di en önö schlääte Zostand es, kann och önö Ouldtaimer se. Mä send d meetste Ouldtaimer em Besetz va Lüüh, di sun Autos sammele, s jott flege un jäddes Stöbbche van öt Blech votthalde. Dat Alder van önö Ouldtaimer spelld ön Roll, wenn öt sisch öm d Ouldtaimerklasse jeet. Dobeij weed ongerscheede tösche De Klass A bedüüt dat öt Auto älder als va 1904 es. Mo nennt Autos van d Tüp Änchestr. De Klass B bedüüt


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Louise Brooks (* 14. November 1906 ä Cherryvale, Kansas; † 8. Aujust 1985 ä Rochester) es ön Dänzerin us Amerika, di och dörch Rolle ä Stommfilme bkannd wood. Louise wood en ö kleng Dörp en Kansas jeboore. Dörch hör Mamm kräät öt Kengk Spass an d Musik. Hörö Nobber däng hör jätt a, „sexual abuse“ nänne dat d Amerikaner. Dat had höör Jevööhl va Leevde jöändert un Louise saad spiir, dat öt kenne normal Leevde empfänge kütt. Louise vong öt Danze a un maade dat siihr jott. Op eemol kräät öt krach met hörö Chef un sooß op d Strooß. D Stell em Teatr woch vott. Ävver öt duurde mä ö paar Dach, do vong Louise wärm ön Stell, desmol beij d bkannd Jrupp „Ziegfeld Follies“. Dodörch wood Hollywood op hör opmerksam. Louise driinde Filme vöör Paramount Pictures. Dat woch 1925. Als Louise Charlie Chaplin kenne liirde hod öt ö kodd Küddelche met hem. Bes zm Joohr 1929 driinde Louise Brooks önö Hoof Filme ävver da passeerde dat watt völl Schauspeller vassstelle moode. Dr Tunfilm koom un


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Martin Klebba (* 23. Juni 1969 ä Troy) es önö Schauspeller us d USA dä och önö Stantmän es. Klebba liid onger Klengwükßigkeet. En Amerika wood hä dörch völl Rolle ä Filme bkannd. Ävver och en sujenannde Riäliti Schows troon hä op.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Laurent Nkunda och Laurent Nkundabatware övv Laurent Nkunda Batware (* 2. Februar 1967) jenannd es önö vreuere jeneral us dr Kongo. Hüü z dachs es hä Schäf van d Rebelle, di en önö Deel van öt Land alles op dr Kopp stelle. Va 2004 a kämpfde hä met sing RDC-Rebälle jäje d Rejiirung en öt land. Dobeij hand sing Soldate önö Hoof Vorbräche bejange. Öm dat z erkläre, saat hä dat hä d Tutsi vöör Verbräche beschötze mööd, di angere vöör hödde. Em Oktober 2008 stönd sing Soldate vöör Goma, en jrüßere Stadt van dr Kongo un send dobeij, d Stadt ä z nämme. D Siij van d Rebälle


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Tzipi Livni (* 8. Juli 1957 ä Tel Aviv) es ön Politikerin us Israel un va September 2008 a d Vörsetzende van d Kadima Parteij. Zosätzlich es di Vrau Ussemenesterin van öt Land. Livni es vorhiirod un had zwei Kenger. Hör Äldere koome us Pole. Livni jäng at vrösch no d Soldate un werkde spiir vöör dr Mossad, dr Jeheimdeenst va Israel. Als Livni hiirode, entscheed s sisch, net mi länger dat Lääve vüüre z wälle un quitiirde dä Poste. Si jäng en d Politik. S bekleede ö paar Menestrposte. Em Januar 2006 stech Livni als Ussemenesterin op. Zosätzlich wood s Vize-Premiemenestr. Em September 2008 vorsood Livni no dr Röcktrett van Ehud Olmert, ön eje Rejiirung op d Bee z stelle. Dat fluppde ävver net un s reef no vörjetrocke Waahle. Jätt övver hör


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Al-Bukamal, och Abu Kamal, es ön Stadt ä Syrie un litt an dr Floss Eufrat en d Nööde zm Irak. En d Zitt van d au Römer loch d Stadt ä Mesopotamie un woch wichtisch vöör dr Handel. Völl Waach no Indie wood he vorlaane. Spiir wood öt döck ä enne Pott met Armenie jeworpe un zsamme met di Äck van d Ääd vorwalt. 1921 wood öt van d Franzuse besatze un 1946 Deel va Syrie. Seijd d Amerikaner en dr Irak vörjedronge send, jäng öt met Abu Kamal wärm bärchop. Dr Handel blööde. Am 27. Oktober 2008 hant viir Hubschrauber van d USA di Stadt beschooße. 7 Persune storve dobeij, 4 Kenger doronger. Abu Kamal Jätt övver d Stadt


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Mohamed Nasheed (*17. Mai 1967) es dr Präsident van d Maledive, ön Inseljrupp en dr Indische Ozean. Nasheed wood dodörch bkannt dat hä en öt Jevängnis koom weil hä önö Artikel en ö Magasin jeschrävve hod. Amnesti International ernannd häm zo önö „Jevangene vöör sing Jewessensästellung“. Hä wood zwar ihhr vrei jelosse, mood ävver dann doch wärm hänger Spanische Jardinge zröck. Em Joohr 2000 wood hä en öt Parlament jewäählt. Spiir mood hä ävver wärm zröck en öt Jevängnis. Wi sisch spiir zeechde hodde s häm ävver valsche Indizie ongerjeschobe. Em November 2003 hat hä sing Hemöd vorlosse un jäng no Sri Lanka, spiir och no Ängland. En di Zitt hat hä di „Maledivian Democratic Party“ jejründ. Em Joohr 2008 vorloohr Nasheed d ischde Rond van d Waahle ävver d zweide jewonn hä met 54 % un wood dodörch jewälde Präsident va si Land. Sing Siij beij d Waahle


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Mathematikschiff, op Ripuaresch heecht dat öt Mattematikscheff es ö Scheff, dat Kenger un Ärwaahßene Mattematik nöödr bränge soll. Dat Scheff had dat Ziihl, jedderman Mattematik no z bränge. Op 600 qm well öt d Lüüh zeeje, dat Mattematik mi es als rechne. An önö Hoof Beispeller weed jezeecht, dat Matte zm Lääve jehüüd. Seijd em Joohr 2001 beveehrd dat Scheff, d Jenny, d dütsche Flöss un lääd do a, wo jenoch Mänche send. Op öt Scheff weed jezeechd, wat interesserd. Van d Riisewelle bes zm Packe va Päckcher ohne Platsch z vorschenke weed jezeecht, wat Vreud maad un zm Lääve van dr Mann van d Strooß paaßd. Ävver dat janze es net mä vöör Kenger jemaad. Och d älder Lüüh mösse machmol schärp nodenke, öm dr richtije Wääch z vänge. Öt Mattematikscheff


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Jrondschüll es ön Schüllform ö Dütschland, Österreich un d Schweiz. Orsprönglich joov öt no dr Zweide Weltkresch ä Dütschland d Volksschüll. Di wood no un no Ängs van d 60er Joohre dörch d Jrondschüll aavjelößt. Di Schüll es vöör Kenger em Aldr tösche 6 un 10, manchmol och 12 Joohre. En os Kaiserzitt nannt mo d Jrondschüll Elementarschüll. Ävver dä Ussdrock weed ä Dütschland net mi jebrud. Bes vöör kottem woode en enn Klass d Kenger us enne Joohrjang ongerricht, ävver dat hat sisch va 2007/2008 a jöändert. Ä Noodrhing-Wäßßfaale un Berlin komme Kenger us 2 Joohrjäng zsamme. Dodörch weed erwaad, dat d schlau Kenger d schlääte metrisse. Zm Ongerscheed va anger Schüllforme had d Klass en d Jrondschüll enne Klasseliihrer. Dä Liihrer söll d Klass van öt ischte bes öt leitzte Schülljoohr zr Siij stooh un vöör d Kenger dr Bezochsponkt see. Jätt övver Schülle un dr Vorband


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Marie Doro (* 25. Mai 1882 ä Duncannon, Pennsylvania; † 9. Oktober 1956 ä New York es önö Schauspellerin us Amerika, di och än Stommfilme Rolle spelld. Als jong Mädche trock öt Marie op d Büühn un do speld s bes 1915 völl Rolle. En di Zitt koom dr Film op un 1915 driinde Doro onger dr Rejisör Adolpf Zukor höe ischde Stommfilm. Marie woch eemol vorhiirod. Dat hamoneerde ävver ne tun öt leed sisch wärm scheede. Ö zweide mol hat Doro net mi jehiirod. Hörö ischde Film jitt öt hü net mi ävver di Roll en dr Film „Oliver Twist“ us öt Joohr 1916 woch hör wi op dr Liiv jeschrävve. S kannd dat at, denn s hod di Roll op d Büühn at döck jespelld. En d 20er Joohre vorloor Marie öt Interesse an dr Film en Amerika, spelld mä noch selde, trock no Italie. Do spelld s noch ö paar Rolle en Filme, hood dann ävver janz op un trock wärm no Amerika. Do vorkroch s sisch en höör Wonnig un troon en d


Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Met e'nem Märteszoch öm de 11. November éröm jedenke fass all Städt un Dörpe em janze Rheinland em Martin von Tours, dä de Lejend noh als römische Soldat ze Pääd em Winter met e'nem ärme Mann am Stroßerand singe Mantel jedeelt hätt, domet_e net erfriere däät. Am 10. November, em Märtesovend, trecke deshalef Pänz met selefs jebastelte Fackele hinger 'nem als römische Soldat verkleete Mann op e'nem Pääd zom Märtesfüür un singe dobei ahle Märtesleedche. Nohdämm de Märteszoch durch et Dörp zom Märtesfüür jetrocke eß, verdeelt de Sank Martin aan die Pänz Weckmänner, öm aan sing Lejend ze erinnere. Om Heemwääsch, wenn de Zoch éröm eß, trecke de Pänz dann noch met de Latäne von Huß ze Huß un jonn Schnörze. Dobei singe se aan d'r Hußdörre e Leedche un krië dofür Sößischkeete. Wenn e paar Knießköpp de Dör net opmaache, kriën se von dä Pänz 'ne Sproch nohjeroofe: „Peck dä Ahl de Oore uss ..." Dat de Helije Zinte Märtes em Rheinland su veriehrt wierd, litt dodraan, dat de Frankekönning Chlodwig de helije Martin von Tours zom Schutzpatron öwer et janze Frankereich jemaat hätt, zo


E ne Weckmann, Weggemann, ov Klooskäälsche eß e söß Brütche en de Jestalt von e'nem Mann met e'ner wießen Pief, dä me öm de Märtesdaach éröm en de Bäckereië koofe kann. Dä Weckmann soll de Sank Martin darstelle un die Pief sich uss singem ömjedriehte Bischoffsstab entweckelt hann.


Am Reformationsdaach, em 31. Oktober, fiere de evangelische Christe de Aanfangk von de Erneuerung von ihre Kirch. Zwar löss sich dä Aanfangk von d'r Reformation, die zor Jröndung von de protestantische Kirche jeführt hätt, nimmie jenau fassläje. Doch hätt me dohfür dat Datum vom Johresdaach jenomme, aan dämm de Martin Luther am 31. Oktober 1517 sing 95 These aan de Wittenberger Schlosskirch jeschlare hann soll. Martin Luther hatt die Opfassung kritiseet, dat d'r Minsch alleen durch joode Tate un durch en Afflasszahlung von d'r Sönd erlüß weede könnt. Obwohl en Ossdeutschland durch vierzichjöhrije kommunistische Indoktrination fass keene mie jlööf, eß am 31. Oktober en velle ossdeutsche Bundesländer Fierdaach. Em Erzbisdom Kölle ävver nett, denn als de Erzbischoff von Kölle dohmols evangelisch jewudde wor, moot_e op de Jodesbursch noh Jodesbersch flüchte, un doh hann se inn metsamt dä Bursch en de Luff jejaach. Zickdämm eß de Jodesbursch en Ruin.


Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) E'ne Hellije eß e'ne Minsch, dä vür_em Herrjott e hellisch Lävve jeführt un sing Jebodde jehaale hätt. Von imm wierd aanjenomme, dat e em Hemmel beim Herrjott eß. Jede Minsch eß noh de katholische Kirch zor Hellischkeet beroofe, ävver nur wennije führe e hellisch Lävve. Die Minsche, die öffentlich e hellisch Lävve jeführt hann, weede vom Paps offiziell hellischjesproche un krië ne Jedenkdaach. Se dürfe beim Bädde aanjeroofe un veriehrt weede. Die Minsche, die em Stille e hellisch Lävve jeführt hann, hellisch un nett bekannt senn, hann ihre Jedenkdaach aan Allerhellije. Hellije


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Nehren es önö Ocht an d Mosel en dr Kreijs Cochem-Zell. Öt ischte mol tauchte Nehren em Joohr 634 en d Bösch op. Hüü lääve he jätt mi als 100 Lüüh. 1814 koom hä no önö Beschloss van dr Wiener Kongress no Preuße. Seijt 1947 jehüüd öt zo Rhingland-Pfalz. Nehren wood dörch d zwei Römerjrääver bekannd, di op önö Wingberch ovverhalb van dr Ocht jevonge woode. Jätt övver Nehren


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öt Römerjraav va Nehren litt en d Wingberch ovverhalb van dr Ocht Nehren an d Mosel. D Lüüh ä Nehren kannte dat au Jraav at iiwich, hand sich do ävver ni völl Jedanke dröm jemaad. Isch 1912 koom önö Paul Steiner un keck sisch dat jenauer a. 1920 koom dr näxte, maade Zeechnunge, di 1924 dozo vüürde, dat d Molereie an d Wäng opveele. Dono wood öt ävver wärm reuich öm dat Jraav. Isch 1973 wood beschlooße, dat öt neu opjebouwd wääde solld. Dobeij koom öruss, dat dat Jraav us 2 enkele Jrääver böstäng. D Nommer 1 wood 1975 vädisch, Nommer 2 ö Joohr spiidr em Joohr 1976. Beij d Werkerei maade d Handwärkr ävver Vählr un maade di alt Wasserleitunge kapott, di dovör sorchde, dat Räähnwasser van öt Jraav vottleef. Watt passerde dono? Em Jraav wood öt naaß. D Vöchtichkeet steechde a un d Molereie kutte kapott jo. Lang wood jewerkt, i dat wärm fluppde. Hü weed d Vöchtichkeet van d Loff en d Jrääver jemeiße. Decke Plaate halde Stöp un Dreck aav. D Jrääver send


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Halloween, watt op Ripuaresch Hallowiin usjesproche weed en d Naahd vam 31. Oktober zm 1. November jeviird. Ä Irland wood öt vreuer Halloween jeviird. D ire hand öt no Amerika jebraad un va do uss koom öt no Europa zröck. Woher dä Naam kütt un wisu Halloween jeviird weed, kann net met Secherheed jesaad wade. Öv öt van d Kelte kütt, di öm di Zitt Samhain viirde, es net klooch. Samhain besaad, dat an dä Daach d Duude met d Läävende Kontakt opnämme kutte. Angere saare, dat an d Daach mä öt Äng van dr Sommer jeviird weed. Besongisch d Kenger send a Halloween ongerwääß. Ä Kostümme träcke s va Huuß no Huuß un kriije do Klömpcher un angere sösse Kroom. D Alde schmücke öm di Zitt met Kürbisse d Hüüser. Lisa Morton: The Halloween Encyclopedia; McFarland & Company, 2003 (Ä Änglisch) Commons: Halloween – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Neef es önö Ocht an d Mosel. Hä litt jäjenövver va Bremm op di anger Moselsiij. Neef had onjeväär 500 Äwoohner un litt op d rääte Moselsiij. D ischte Mänsche hand an di Stell, wo hü Neef litt vöör onjeväär 4000 Joohr jeläävd. Em Joohr 698 steeht dä Naam Neef ö tischte mol en d Bösch opjeschrävve. Dono wood öt reuisch öm Neef. Isch als öt Kluster Stuben jebouwd wood, koom wärm Lääve en di paar Hüüsr. Hüü es d ocht dörch d Wingabouw jeprächt. Alles driint sisch doröm. Vöör Neef wood ön Schleuß met dr Naam St. Aldegund jebouwd, öm öt Wasser van d Mosel z rejuleere. Ön Bröck vorbengt Neef met Bremm. Wingocht neef


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Bremm es önö Wingocht an d Mosel un litt nävver Ediger-Eller, va däm öt mä dörch dr Calmont jetrennt es. Bremm had onjeväär 850 Äwoohner. Turiste komme meeßtens, öm op dr Calmont z klömme un dono ö Jlässje Wing z drenke. Schrääch jäjenövver va Bremm litt d Klusterruin Stuben. Dörch ön Bröck es Bremm met di anger Moselsiij un domet met Neef vorbonge. Övver Bremm


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Klusterruin Stuben woch ö vreuer Kluster van dr Aujustinerorde. Öt steeht an dr Rand van dr Ocht Bremm an d Mosel. Öt vong em Joohr 1137 a, als dr Jrondbesetzer Egelolf önö Deel va singe Besetz an öt Kluster Springiersbaach vormaade. Dorop solld ö Kluster jebouwd wääde, ä däm sing Doohter Nonn wääde solld. Seij wood d ischte Abtissin va Kluster Stuben. Dö janze Zitt ongerstäng Kluster Stuben öt Kluster Springiersbaach. Öt wood flott ajevange und 1137 stäng at ösu völl, dat di Kerch dr Hellije Nikolaus jeweiht wääde kutt. Dat Kluster woch ösu ussjelaad, dat 100 Nonne, öt weed va 100 Jongvraue övv Widwe jesproche, dorä Plaatsch hodde. Damols loch das Kluster op ön Insel, Moselärm leefe op beede Siije öm das Klusterjebäude öröm. Doher nannte sisch die Nonne, d sorores de insula beati Nicolai in Stuppa, watt ösu völl wi Schwestere von di St. Nikolaus-Insel heescht. 1140 koom noch jätt zm Kluster dozo. Su jehood d Kerch va Neef va do a zo Kluster Stuben. Dr Ärzbischoff Albero schenkte di Kerch öt Kluster. 1184


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ediger-Eller es önö Ocht an d Mosel. Hä litt nävver Bremm un es va d Ocht mä dörch dr Wingberch Calmont jetrennt. Öt ischte Mol taucht Ediger-Eller, dat es dr Naam van d Ochte Ediger un Eller, em Joohr 639 op. Wänn mo dono jeet, dat au Schärver us öt 2. un 3. Joohrhondöt jevonge wode, dann jitt öt Ediger-Eller sujar us d Römerzitt. Dä Deel Eller woch 5. Joohrhondöt dr Setz van öt Kluster. Önö Baahntunnel, met övver 4 km es dat dr längste Tunnel vöör d Baahn ä Dütschland, trennt Ediger van d Berch Calmont. Wä net mä wäje dr Wing no Ediger-Eller kütt, dä soll net vorsümme, sisch di schünn Kerche a z kikke. D Siij va Ediger-Eller


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Calmont es dr steilste enkel liijende Wingberch va Europa. Hä litt an d Mosel. Dr Calmont litt tösche d Ochte Bremm un Ediger-Eller. Met ön Hühhde va 380 m un ön Steijung va bes zo 65° jitt öt känne steilere Wingberch ä Europa. D Naam kann op ö paar Arte övversatze wääde. Eemol kann öt „wärme Berch“ heeche. Ön anger Övversätzung besätt da töt och Velseberch heeche kütt. Op d Hüühde van dr Calmont had mo ö ald römisch Helligdom jevonge. Öt soll us öt 2. Joohrhondöt stamme. Vöör völl Lüüh es dr Calmont dodörch bekannd woode, dat mo d klömme kann. Dr Alpevorein hat he önö Wääch ajelaad. Vaste Schoon soll mo dobeij a ha. Op önö Wingberch jehüüre Wingstöck. Op 13 ha weed he Riisling ajebouwd. Steillarewing nännt mo dat. Dä Berch deele sisch d Wingbuure va Bremm un va Ediger-Eller. Övver dr Calmont


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Mona Lisa es ö Beld va Leonardo da Vinci. Öt entstäng tösche 1503 un 1505. Hüü hängt öt en dr Luuvre ä Paris. Dat Beld es mä kläng. Jraat öns 76,8 x 53 cm messt dat op dönn Pappelholz jemoohl Vrauebeld. Dat Beld zeecht ön Vrau em Alder va 24 Joohr, di d Häng op dr Schüss zsammehält un op önö Stoohl op önö Balkong setzt. Bkannd es dat Lächele van d Mona Lisa. Öt had lang jeduurd, bes mo dä Naam van dat Model öruss krääje had. Dobeij stalt sisch öruss, dat öt Lisa del Giocondo woch, di vöör Leonardo da Vinci jeseiße had. Dat Beld wood wältbekannd, wood döck vorkoovd, koom no Paris, no Versailles un dann en dr Louvre. 1911 wood öt va do dörch dr Italiäner Vincenzo Peruggia jöklaut, dä öt heem no Italie brenge woohl. Dä wood ävver van d Polisse jeschnappt un dat Beld koom wärm zröck no Paris. Em Zweide Weltkresch hat mo dat Beld vorstoche. Mo had erwaad, dat Adolf Hitler dä Opdrach jejovve höd, öt no Dütschland


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) ML Mona Lisa es ön Sendung em ZDF. S had met Vraueteeme z do un soll Vraue aaspräche. Dat Projramm läuft va April 1988 a. En di Zitt had d Moderatiun öt döck jewääßelt. En di ischte Sendunge jäng öt öm Teeme wi öt Schminke. Dat paaßde d Zuschauer jaar net en dr Kroom. Doher ändernde öt ZDF d Teeme un kömmerde sisch mi öm Denge wi Kengerpornojrafie, Parajraf 218 övv Vorjewaltijung. D Siij va Mona Lisa


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Önö Mammutboohm jehüüd zo d Noldebööhm un do zo d Züpresse. Beij di Mammutbööhm ongerscheed mo tösche 3 bkannde Zoote: Dr Riisenmammutboohm Dr Köstemammutboohm Dr Urwaldmammutboohm Wä sisch d Riisenmammutbööhm akikke well, dä sollt en dr Sequoia National Park vaare. Dr jrüütste Boohm kütt a 84 m Hüüde un ön Breede va 11 m. Dä hat sujar önö Naam: General Sherman Tree heecht dat jo Stöck. Dr äldste Boohm en dr Park soll 3000 Joohr ald se. Wä nit esu wick john well, ka sisch Mammutböhm en dr Schloßpark van öt Schloß Brühl akikke, di sen och nit klee, un öm de 150 Joohr ald. En d leitzte Zitt kann mo ä Dütschland och Planze va Riisenmammutbööhm koofe. Mammutbööhm ä Dütschland


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Klotten es önö Ocht an d Mosel. Öt litt önjeväär 5 km moselaavwärts va Cochem. Klotte litt tösche d Wingberch un d Mosel. Onjeväär 1300 Lüüh wonne he. Alle jepräächt dörch d Wing. Wingbuure un Wingkneipe jitt öt a jädde Äck. D Burch Koraidelstee litt op önö Hövvel am Rand va Klotte, kann ävver bo va jädde Äck us jeseeh wääde. Önö schünne Wääch vüührt bes do un önö angere wärm öraaf. Tafele erkläre watt öt övver dr Ocht z wässe jitt. Wä eemol ä Klotten es, dä moss öt sisch net nämme losse, sisch d Kerch a z kikke. Och d historische Fähre, di Klotten met di anger Moselsiij vorbängt, es önö Bleck wäät. Jätt övver Klotten


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Beld Jong Vrau met Perlehalsband es ö Ölbeld va Jan Vermeer. Hö moohlde öt tösche 1662 un 1665. Dat Beld es 51,2 Zentimeter huch un 45,1 Zentimeter breed. Usjestalld weed öt en d Jemäldejallerie Berlin. Ön jong Vrau steeht vöör önö Speijel, drädd ön Jack us Hermelin un had ö Halsband us Perle öm dr Hals. Usserdäm steht en dat Zemmer önö Desch met önö Hoof Pröll drop. Dat Beld soll zeeje, wi mo sisch tösche Lastr un Tujend entscheede moss. 1696 weed vorzalld, dat dr Moohler Vermeer ö Beld met dr Naam „Ön jong Vrau beijm Aatrecke, siihr schünn“ vöör 30 Julde vorkooft. Dann taucht öt isch wärm em Joohr 1809 op. Ö paar mol wähßelt öt dr Besetzer. Hü vängt mo dat Beld en d Jallerie Berlin. Piero Bianconi, István Schlégl: Dat Werk va Vermeer. Kunstkreijs, Luzern 1967


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Ilse Aigner es ön dütsche Politikerin van d CSU. Va Oktober 2008 a es s d Bundesmenesterin vöör Ärnährong, d Landweetschaf un dr Schotz van d Vorbraucher. No d Ussbeldung liirde Aigner dr Ömjang met Radio- un Fernseher un werkde dono en ö Jeschäf vöör Elektroartikele. Spiir kömmerde s sisch doröm, wi Hubschrauber jebouwd wäde. Ilse troon en d CSU en un wood bald Vörsetzende van d Jonge Union. Va 1995 bes 1999 woch Aigner 2. Vörsetzende van dr CSU-Kreijsvorband Roseheim, dono 2. Vörsetzende van dr CSU-Bezerksvorband Ovver-Bayere. Seijd 1998 es Ilse Aigner ö Metgled van dr Bundesdach ä Berlin. Am 31. Oktober 2008 wood Ilse Aigner Nachvoljerin van Horst Seehofer als Bundesmenesterin vöör Ärnährong, d Landweetschaf un dr Schotz van d Vorbraucher, völl saare dozo och mä Menesterin vöör d Buure. Aigners Siij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Wältvegansdach es önö Daach, däm d Veganiste viire. Hä vällt op dr 1. November un wood 1994 öt ischte mol jeviird. D Vegan Society had dä Daach äjevüürt, öm an hör Ziil z erinnere, dat ke Vleesch un kenn Produkte va Deere jejeiße wäde söll. Jäddes Joohr voranstalte d Veganiste Informatiunsvoranstaltunge un Aktiune ä dütsche Städte. Commons: World Vegan Day – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Weltvegansdaach


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Historische Fähre va Klotten es ön ald Fähre, di Klotten met di anger Moselsiij vorbängt. D Fähre weed an sisch net jebrud, bes zo d näkßte Bröck es öt net witt ävver d Vorwaltung va Klotten es öt wichtisch, di Fähre am lääve z halde un dä Fährmann maad öt Vreud, Persune, Vahrräähr un Autos övver z setze. Usserdäm wood ö Seel övver d Mosel jespannd, di d Fähre net aavdriive lätt. D Fähre veert bo jädde Daach un dat vam vreue Morje bes zm Ovvend. Jätt övver Klotten


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr General Sherman Tree es dr jrützde - noom Volume jerächnet - Boohm, däm öt op d Ääd jitt. Hä waaßt em Sequoia National Park en dr kalifornische Staat van d USA. Dr General Sherman Tree wood no dr Jeneral William T. Sherman jenannt. Dr Boohm zeecht dütliche Spure va Vüür ävver dat schinkt di Bööhm komm jätt us z maache. Dr Boohm es net dr hükßte Boohm däm öt jitt. Ävver dat Volume van d eene Boohm es mi als jädde angere Boohm zsamme op d Wooch brängt. D Siij van dr Boohm


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Sequoia National Park es önö Nationalpark en d USA. Ö litt ö Kalifornie. Dr Sequoia-&-Kings-Canyon-Nationalparks jehüüd an sisch zo 2 Parks. Sequoia un Kings Canyon send 2 Nationalparks, di ävver ösu nooh zsamme liihe, dat s z enne woode. D Park ömfasst 3.500 ha un litt op Hüüde tösche 412 un 4000 Meter. Dä Ongerscheed en d Hüüde sorcht dovör, dat öt Klima sisch ärsch ongerscheed. Dat vüührt zo ön jruuße Zaahl Planze un Deere op ön kleng Fläch. Dr Park träckt jäddes Joohr 1,5 Milliun Lüüh a. D meetste wälle sisch d Mammutbööhm akikke, di net mä ön Hüüde va 80 m ha könnö, och ön Breede bes 11 m es möjelich. Dr Park woch vreuer öt Jebiid van d Schoschone, önö Indianerstamm. Commons: Sequoia-Nationalpark – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Commons: Kings-Canyon-Nationalpark – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Sequoia-Nationalpark Webcam


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Beld D Jeburt van d Venus stammt va Sandro Botticelli. Öt zeecht d Jöttin Venus. Wä öt sisch akikke well, dä moss no d Uffizie no Florenz vaare. Dat Beld zeecht d Landung van d Venus an dr Strand va Züpere, ävver jedder nännt öt "D Jeburt van d Venus". Venus steeht op ön Moschel. Jöttinne welle hör önö Mantel jävve, denn dä Wenk blooßt ärch an di Äck un Venus steeht jo puddelnakß do öröm. Dä Moohler hat jenau dr Strand jezeechnet, dobeij ävver net dorop jeacht, övv ösunn Planze övverhaupt do waaße könne. Dr Liiv van d Venus es net wi en d Natur jemoohld. Dr Hals es völl z lang. Dat erinnert mi an dr Manerismus. Op jädde Vall es Venus siihr schünn dojestalld, ö nett Vrommisch hald. Dat Beld es ee van d beitste Beld van d Moohlerei ä Europa. Öt vorherrlicht dr nakße Vraueliif. D Venus de Medici, Vöörbeld vöör d Haldung van dr Liif va Botticellis Venus


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Bad va Diana met Aktäon un Kallisto es ö Beld van dr holländische Moohler Rembrandt van Rijn. Öt stammd us öt Joohr 1634 un had ön Jrüüde va 93,5 x 168 cm. Dat Beld zeecht zwei ongerscheedliche Denger. Op d rääte Siij weed d „Äntdäkkung van d Schwangerschaff va Kallisto“ jezeecht. Op di anger Beldsiij zeechnede Rembrandt van Rijn „Diana un Aktäon“. Beede Deele hand met d Stroofe vöör net erlaupte Kuddelei (vorboone Säx) z do. Aktöon hod op d Jacht Diana, ön Jöttin, puddelnakß jeseeh un wood als Stroof en önö Hirsch vorwaandelt. Spiir hand sing Höng dä Hirschkapott jebesse. Kallisto wääde d Kleer vam Liif jeresse. Dobeij stelle d Nümpfe vass, dat Kallisto ö Kengk erwaad. Jupiter hod ö Küddelche met hör. D Sammlung va Salm


Dat Leed „Looft, Kinder, looft“ jeht esu: Zint Märtes eß ad widde hee! Looft, Kinder, looft! Wenn dä uns rooft: ich ben ad hee! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft! Zint Märtes wor 'ne joode Häär! Looft, Kinder, looft! Hä hätt och all die Pänz su jään! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft! Zint Märtes wolle iehre mir. Looft, Kinder, looft! Met Leecht'r un Zint-Märtes-Füür. Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft! Zint Märtes eß für hück jedonn. Looft, Kinder, looft! Dröm mösse mir noh Huß jetz jonn! Looft, Kinder, looft! Met de Lööch en de Hand, un dat Kääzje aanjebrannt, en de Stroß érob un éraff, Looft, Kinder, looft!


Ene Zanntimeeter', Zentimeter, affjekööz met c, eß dä hondertßte Deeij fun enem Meeter. Dröm es dat Woot och zosamme jesaz uß „Centi-“ un „-Meter“. En Centimeter dëijt mer esu etwa alles messe, wat mer em Huußhalt hät, wat mer met de Häng joot bewääje kann, un wat nit all_zo kleij eß.


Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) August (Robert Ludwig) Macke (* 3. Januar 1887 en Meschede, Huhsauerland; † 26. September 1914 södlich von Perthes-lès-Hurlus, Champagne) wor e'ne deutsche Moler vom Expressionismus. Sing Neujier aan d'r Molerei wutt schon em älderliche Huß jeweck. De Vatter däät ahle Stesch sammele un Landschaffsbilder mole. Hä wochs en Kölle op, un eß 1900 met singe Äldere noh Bonn jetrocke. En Bonn hätt'e et Realgymnasium besök, un 1902 sing ierschte Aquarelle gemolt. Dier, Landschaffte un Minsche hann imm als Vürlaach jedeent. 1904 hätt'e et ierschte Skezzeboch aanjelaat. Insjesamp hätt'e en singem kuurte Läwe noch 77 Böcher produzeed. Zo dä Zick hätt'e die Bilder vom Arnold Böcklin entdeck un leet sich von dämm singer Molerei beenflusse. Späder fongk'e die Bilder vom Böcklin nimmie jood. Dat Skezzeboch öwer die Reis noh Italië (1905) zeisch stärk vereinfachte Probebilder, die mem Leesch spelle. Sing Bilder uss dä Zick sen düster un met wenisch Färwe jemolt. En Basel hätt Macke Bilder von Impressioniste kennejeliehrt, en Kunsrichtung, die domols en Deutschland kaum bekannt wor. Ierschte Bilder von imm versöke die jewonnene Endröck ze verarbeede. Bei eene von singe ierschte Reise noh Paris fongk'e


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Zweide Weltkresch woch dr zweide jruuße Kresch em 20. Jahrhondöt, em däm all di damalije Jruußmächde vorwäggeld woore. Bes zm Joohr 2008 joov öt kenne Kresch, ä däm ösu völl Lüüh öm öt Lääve komme send. Bes 2008 wood alleen mä en dä Kresch met Atomwaffe jekämpfd. Usserdäm, watt ävver och at em Ischde Weltkresch passeerd woch, woode biolojische un chemische Waffe bönotzt. D jenau Zaahl van d Duude us dr Zweide Weltkresch es net bkannd ävver öt weed dova ussjejange, dat tösche 55 un 60 Milliun Mensche hön Lääve voloore hand. Wä sisch jenau akkikt, wi dä Kresch aavleev, dä ställt vass, dat Kreschvorbräsche vöör völl Duude vorantwortlich woore. Völl Ziviliste twoore betroffe. Zosätzlich veel en di Zitt van dr Zweide Weltkresch dr Holocaust, watt met Konzentratiunslajer wi öt Konzentratiunslajer Auschwitz-Birkenau vorbonge es. Dörch dr Holocaust storve onjeväär 6 Milliun Mensche. Dä Zweide Weltkresch vong z ongescheedliche Zitte a. Em Joohr 1937 jäng di Schösserei tösche Japan un China looß. Dat woch onjeväär 2 Joohr bevöör dr Kresch ä Europa ussbroch. Am 1. September 1939


Proß! ov Prosit! sät mer für em Dringke. Mer wönsch sesch domet op Jäjeseiteschkeit, dat einem dat schmeck un jot deit. Dat ojinal Wohd prosit es Latein, wie enne Kerch, un es esu jät wi en Opvorderung, ene Befähl: „Dofür sull et sin!“ — also nit dojäje, nit ejal, nää, dofür — un datt kütt widder von proesse, pro es uns „dofür“, esse es uns „sinn“ un „wäde“. „Proß“ es nur jet kööter jesaat, wie „Prosit“. Prost in 50 Sprachen


Dat Leed vom Sankt Martin eß zwar e huhdeutsch Märtesleed, äwer et jitt och en Fassung op Platt, die uss Spass jesunge wierd: Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin ritt durch Kappes un Schavur, doh kom 'ne Buur un schlooch en op et Uur. Sankt Martin äver wehrte sich un drosch imm Kappes en et Jeseesch. Huhdeutsch: Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin ritt durch Schnee und Wind, sein Ross, das trug ihn fort geschwind. Sankt Martin ritt mit leichtem Mut, sein Mantel deckt ihn warm und gut. Im Schnee saß, im Schnee saß, im Schnee saß, da saß ein armer Mann, hatt' Kleider nicht, hatt' Lumpen an: "Oh helft mir doch in meiner Not, sonst ist der bitt're Frost mein Tod!" Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin zieht die Zügel an, sein Ross steht still beim armen Mann. Sankt Martin mit dem Schwerte teilt den warmen Mantel unverweilt. Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin gibt den Halben still, der Bettler ihm rasch danken will. Sankt Martin aber ritt in Eil hinweg mit seinem Mantelteil. Andere net su bekannte Strofe: Sankt Martin, Sankt Martin, Sankt Martin legt sich still zur Ruh, da tritt im Traum der Herr hinzu. Der spricht:


Noh em Märteszoch jonn de Pänz met ihre Fackele schnörze. Dobei singe se aan d'r Hußdörre e Leedche un krië dofür Sößischkeete. Wenn e paar Knießköpp de Dör net opmaache, kriën se von dä Pänz 'ne Sproch nohjeroofe: „Soß en Kröh op dämm Daach, peck dämm / dä Ahl de Oore uss!“ ode: „Ding Huß datt steht op Stippe, de Düwel soll et Kippe!“


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dagmar Metzger (* 10. Dezember 1958 ä Berlin) es ön SPD-Politikerin us Hesse un Metjled van dr Landdaach. Dagmar Metzger es ö Berliner Kengk un studiirde do Räät. S es vorhiirod. Hörö Papp es dr vreuere Börjermeestr va Darmstadt Günther Metzger. Seijd 1990 jehüüd Dagmar Metzger d SPD un seijd 1997 Stadtvorochdnete va Darmstadt. D Waahle em Joohr 2006 holpe hör en dr Landdaach z komme. Em Määz 2008 joov Metzger bkannd, dat s öt Andrea Ypsilanti net ongerstötzde. Dat joov önö Hoov Ärjer ävver Dagmar saad, dat Jewessensjrönd dovör vorantwortlich wööre. Usserdam höd Metzger hör Wäähler vorsproche, net met d Lenke z koopöreere. Hör Entscheedung bedüüde, dat Ypsilanti mä enn Stemm en d eeje Parteij mi höd als nüüdich wöch. Em Oktober 2008 ongerstötzde zosätzlich Carmen Everts, Silke Tesch un Jürgen Walter hör Meinung. D jeplaande Waahl wood aavjesaad. Persönliche Internetseite


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Jürgen Walter (* 23. August 1968 ä Seeheim-Jugenheim) es önö SPD-Politiker un jehüüd dr Landdaach ä Hessen a. Walter studierde ä Mannheim un Frankfurt am Main Räät. Am Äng va si Studium werkde hä als Räätsvordriiner un hod seijd 1997 sing enge Kanzleij. Seijd 1987 es Walter en d SPD, z isch beij d Jusos, 1999 wood hä Landesvösetzende ä Hessen. Em Februar 2003 wood hä Vörsetzende van d Fraktiun. Dat bleed hä bes zm Januar 2003. Änttäuschd wood Walter als öt hem net fluppde Spetzekandidaat van d SPD beij d Landdaachswaahle 2008 z wääde. Zsamme met Carmen Everts, Silke Tesch un Dagmar Metzger joov hä am 3. November 2008 bkannd, dat hä Andrea Ypsilanti beij d Waahle zm Menesterpräsident va Hessen net ongerstötze weed.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Silke Tesch (* 5. Juli 1958 ä Dautphetal-Holzhausen) es ön SPD-Politikerin ä Hessen. Si jehüüd zo d Avjeordnete van dr Landdaach. Z iisch woch Silke Ärträkkerin un wood dono Industrikaufvrau. 1980 maade Silke önö eeje Betriib op wo s va 2000 bes 2003 dr Zweide Mann (Vrau) wood. Silke Tesch jehüüd d SPD a un woch Vörsetzende van dr ochtsvorein ä Breidenbach un d Zweide em Ongerbezirk Marburg-Biedenkopf, wo s Metgleed van dr Kreijsdaach es. Seijd dr 5. Aprel 2003 jehüüd Silke Tesch dr Landdaach ä Hesse a un es Metgled en önö Hoof Ausschöss. Bekannd wood Silke dörch ön Ärklärung, di sö am 3. November 2008 aavjoov. Zsamme met Carmen Everts, Jürgen Walter un Dagmar Metzger vorkünd sei, dat s ne töt Andrea Ypsilanti ongerstötze kütt. Dat vüürde dozo, dat d jeplaande Neuwaahl aavjesaad wood Houmpeidch va Silke Tesch


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Carmen Everts (* 12. April 1968 ä Wilhelmshaven) es ön SPD-Politikerin us Hesse. Si jehüüd do dr Landdaach a. Carmen studdirde Räät un Politikwesseeschaf. S promoviirde 1990 met ö politisch Teema. Ön Zitt lang weerkde si vöör d Firma Nike, jäng dann ävver en d Politik. Va 1989 es Carmen Metjledd van d SPD un seijd Mai 2003 Vörsetzende van d SPD äm Kreijs Groß-Gerau. Am 3. November 2003 joov Carmen Everts bkannd, dat s zsamme met Silke Tesch, Jürgen Walter und Dagmar Metzger d Waahl va Andrea Ypsilanti net ongerstötzde. Hör Homepeidch


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Kommunalkreditbank Austria AG es ön Bank us Österreich. S wood em Joohr 1958 jejründt, öm Jemeindens än öt Land Kredite z jävve. En d leitzte Joohre werkde s och döck em enternational Jeschäf. Ä Österreich es di Bank mä a enn Ställ vortroone dojäje jitt öt d Bank an ö paar Ställe ä Meddeleuropa. D Kommunalkreditbank Austria AG joov 2008 onjeväär 1100 Lüüh Wärk. Em Joohr 2007 hod di Bank ön Bilanzsumm va 32,8 Mrd. €. Dat bedüüd, dat öt d aach jrüützde Bank va Österreich es. Dörch dr Zsammebroch van dr Finanzmaat em Joohr 2007 un 2008 woch d Bank besongisch bötroffe un entscheed em November 2008, önö Kredit van dr Staat a z nämme. Övver dr Kredit


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Börjerliche Demokratische Parteij van d Schweiz es enn van d Parteije, di öt en d Schweiz jitt. D Parteij äntstäng us d SVP. Do joov öt Kniiß, weil d Politik z räätsorienteerd woch. Besongisch en d Kantone Bern, Glarus un Graubünden jäng öt huuch her. Vreuer wooch d SVP ön onopvällije Parteij. Zo önö jruuße Krach koom öt als d SVP Graubünden us d nationale SVP ussjeschlooße wääde solld. S entscheed önö eeje Parteij, d BDP, z jrüünde. Dat braad dä Stee en öt Rolle un och anger Knatone entscheede en d sälve Wiiß vör z joo. Öm d Krafft z bündele dänge sisch d enkele Jruppe zsamme un belde am 1. November 2008 d Börjerliche Demokratische Parteij van d Schweiz. Websiij van d Börjerliche Demokratische Parteij van d Schweiz


Öwersich met de Präsidente von de Vereenischte Staate von Amerika Prof. Dr. Peter Schäfer: Die Präsidenten der USA in Lebensbildern, Komet, 2. Auflage, Köln 2005 ISBN 3-89836-450-X Klaus-Jürgen Matz: Wer regierte wann? Regententabellen zur Weltgeschichte. Von den Anfängen bis zur Gegenwart, dtv, 5. Auflage, München 2001 ISBN 3-423-32523-2 Commons: Präsidenten der Vereinigten Staaten von Amerika – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons Frank Freidel/ Hugh S. Sidey: The Presidents of the United States Robert S. Summers: POTUS: Presidents of the United States http://www.amerikanische-praesidenten.de Lėß met_de USA ier Prëssidënte George Washington | John Adams | Thomas Jefferson | James Madison | James Monroe | John Quincy Adams | Andrew Jackson | Martin Van Buren | William Henry Harrison | John Tyler | James K. Polk | Zachary Taylor | Millard Fillmore | Franklin Pierce | James Buchanan | Abraham Lincoln | Andrew Johnson | Ulysses S. Grant | Rutherford B. Hayes | James A. Garfield | Chester A. Arthur | Grover Cleveland | Benjamin Harrison | Grover Cleveland | William McKinley | Theodore Roosevelt | William Howard Taft | Woodrow Wilson | Warren G. Harding | Calvin Coolidge | Herbert C. Hoover | Franklin D. Roosevelt | Harry


Enne Kaaskopp ode Kießkopp es ene Holländer, jenou jenumme, ne Nederlängsche. Dat säät mer em Rhingland esu, weil dä Kies vun doh no hee kütt, un weil die do kaas för der Kies sare. Et kann ens ne kleine Braßß, ne Ärjer odder e Jrummele üßdröcke, es ävver janz öff bloß löstesch jemeint.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) George Washington (* 22. Februar 1732 op önö Hoff Wakefield ä Virginia; † 14. Dezember 1799 op dr Landsetz Mount Vernon) woch dr 1. Präsident van d USA. At als kleng Kengk jehood George Washington zo d Rische ä si Land. Sing Äldere koome us Ängland. George hod ävver dat Pesch, dat singe Papp at vrösch storv un hä met 11 Joohr singe Halvbrooch Lawrence als Vörmond kräät. George had d Schüll net lang besood, vorstäng zwar jätt va Mattematik ävver vöör z stüüte woch öt net. Vöö Lüüh saate, dat sälvs als Jruuße George dr Vorstand va ö Kengk en d Jrondschüll hod. Hä vordeende si ischte Jeld als Vormeißer. Dat Wärk holp häm, dr Wäät va Land, wat hä emmer als dr jrüützde Besetz aasoh, schätze z liire. Met 16 Joohr passeerde jät, dat Georges Lääve op dr Kopp stald. Hä liirde öt Sarah Cary Faix känne, ön Vrau uss ö noch rischer Huuß. Singe Halvbroor Lawrence hiirode enn Doohtr, öt Ann, us d Famelisch un op eemol jehood George zo di janz Rische en


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Düüvel schiißt ni op önö kleene Hoof es önö Sproch, dä em Rhingland witt vorbreid es. Dr Düüvel schiißt ni op önö kleene Hoof bedüüt, dat däjennije, dä at völl had, döck noch völl mi kitt. Dobeij hand anger Lüüh dat noch völl mi vordeehnt. George Washington woch ö Kengk us ön rische Famelisch. Dörch Zovall hiirode singe Halvbrooch en ön rische Famelisch, wodörch George noch mi Jeld kräät. Zosätzlich ärvde hä van rische Vorwandte Jeld. Dovör kutt jä ävver nuuß. Hä hod mä Jlöck jehad. Dann hiirode George sälve enn van d richsde Vraue ä singe Staat un wood noch rischer. Ja, Dr Düüvel schiißt ni op önö kleene Hoof.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Air Labrador es ön Vluchjesellschaff met Setz ä St. John, ön Stadt ä Neufundland, Kanada. Air Labrador vlütt meeßtens d Lüüh dörch d kanadische Provinze, wenn sisch ävver Passejiire vänge, dann och no anger Länder va Nordamerika. D Jesellschaf wood em Joohr 1948 jejründ. 1983 wääßelnde dr Besetz als Roger Pike Eejedömmer wood. Em Joohr 2008 vloch Air Labrador 3 De Havilland Canada Dash 8, 4 De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter, 1 De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter Series 100, 2 Beechcraft 1900 un 1 Cessna 208. Air Labrador


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Lindt & Sprüngli es ön jruuße Schokoladefabrik met Setz en d Schweiz. Entstange es d Firma us d Schokoladefabrikke va Rudolf Sprüngli un Rudolphe Lindt. Dobeij övvernomm di em Joohr 1899 jejründt Aktiejesellschaff Sprüngli d Firma va Lindt un doruss wood d Vereinigte Berner und Zürcher Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli, watt op Ripuaresch Voreenichde Berner un Zürcher Schokoladefabrik Lind tun Sprüngli heecht. 1935 wood önö Vortrach met d Firma Monheim ongerschrävve, dät öt Lindt & Sprüngli ermöjelichde, sing Schokolad och ä Dütschland zu fertije. Dat maade ävver angere Fime vöör Lindt. Ische m Joohr 1988 laad Lindt sälvs kooß un bouwde ä Wärk ä Ooche. 1986 wood Lindt & Sprüngli ön Aktiejesellschaff. Övver d Firma


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Datei:Wurm (Floss).JPG D Wurm es önö Zofloss van d Rur un had ön Längde va 53 km. D Quäll van d Wurm litt op önö Hövvel beij Oche en d Nööhde va Steinebröck (Diepenbenden) . Va do uss jeeht öt dörch ö Bäcke va Oche Richtung Heinsberch. Do läufd dat Wasser dann en d Rur. Dat kalt un weech Wurmwasser woch vreuer wichtisch vöör d Dochmacher va Oche, denn dat wärm un häll Wasser us d Termalquälle va Oche kutte di net bruche. Zoflöss hat d Wurm och. Dr Beverbaach, Gillesbaach, Kupferbaach, Prediger Baach, Goldbaach un dr Paubaach sowi dr Kannenjesserbaach, dr Johannisbaach un dr Haarbaach lävvere vresch Wasser. Domet sorcht d Wurm dovöör, dat all das Wasser us dat Räähnlouch Oche aavjeleid weed. Di Landschaff öm d Wurm es wichtich vöör d Natur. Önö Hoof Schotzjebiite existeere öm dat Wasser öröm. Commons: Wurm – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons D Wurm


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Jenna Welch Hager (* 25. November 1981 ä Dallas, Texas) es enn van d zwei Dööhtich va George W. Bush un sing Vrau Laura. D ischte Joohre no Jennas Jeburt läävde d Famelisch Busch noch ä Dallas, trock dann ävver no Austin ä Texas. Jenna vong öt studiire a un veel dobeij ö paar mol op. Eemol wood s met Schabau jeschnappd un ö anger mol koovde s onger valsche Naam Schabau, watt jo och vorboone es. Em Joohr 2004 had Jenna d Kandidatuur zm Präsidente van hörö Papp ongerstötzt. Hörö Beroff vong Jenna z isch beij d UNICEF a. 2007 schreev Jenna ö Boch „Ana’s Story: A Journey of Hope”, watt op Ripuarisch “D Jeschichte van öt Änn: Ön Reiß va Hoffnung“ heescht, un wood dodörch bkannd. Am 10. Mai 2008 hiirode Jenna Bush hörö Vrönd Henry Hager.


Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Am 11. November, dr Märtesdaach, jedenk de Katholische Kirch em hellije Martin von Tours. Die noh imm benannte Märteszöch erinnere aan die Lejend vür ca. 1600 Johr, dat de Märtes singe Mantel met e'nem frierende Bäddeler jedeelt hätt. Em Buurejohr wor de Märtesdaach e'ne besondere Daach. An dämm Daach däät me fröher de Paachzins aan de Jrondherre bezahle, für dat Land und die Felde, die me em Johr öwer jepaach hatt. Nohdämm de Paachzins bezahlt wudde wor, däät me noch öörndtlich fiere un en Märtesjans eiße. Dat am Elefde em Eelefde de Fastelovend jruß eröffnet weed, määt me iersch zick de 1970er Johre, weil me domet e paar mie Nösele maache kann. Noh de Tradition weed Fastelovend vom 7. Januar, dämm Daach noh Dreikönninge, beß Äschermettwoch jefiert.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Schang Jülich wor eine vun de letzte vier Edelweißpirate uß Iehrefeld, di 2010 noch am Lääve wore. Hä es am 18. Aprell 1929 in Kölle jeboore woode. Do es hä och am 19. Oktober 2011 jestorve. Em Johr 2003 förbereidt, hät hä 2004 dat Komitee för en demmokrattische UNO unger däm Club of Budapest singe Schermhächschaff met jejröndt, un wohr dann för zwei Johr do em Beirot dobei. Hä angjascheete sesch zosamme met em Gertrud Koch un em Schäfers Peter doför, dat de Minsche sesch bewoß blieve, wat em Nazidütschland jewääse es, et Jedëngke aan de Edelweißpirate oprääsch ze hallde. Doför han di Bööscher jeschrewwe, un diverse Vördrääsch jehallde, Akßjuhne un Veraanschtalltone jemaat. Dr Landschaffsfoband em Rhingland hät dänne dröm em Mai 2007 der Rhinglanddaler als en Ußzäjschnong jejovve. Am 9. Septämbo 2006 kräät dä Schang dä Severins-Bürgerpreis 2006 folije för sing Angaschemang em Vringsveedel. Hä wor dä Baas fun de klejnßte Fasteloovendsjesellschaff] en Kölle un en Eurasije, woh hä och der Prässidänt, der Litteraat, der Schatzmeister un der Kaateverkeufer eß, hä eß nämmlesch der einzije en dä Jesellschaff. Ävver die Jesellschaff schavvte_et, jedes Johr


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En skalėerbaa Vëkktoər-Jraffikk weed affjekööz SVG, op änglesch sät mer Scalable Vector Graphics. Dat ess_en Datei en enem Dateifommat för en bestemmpte Aat flache, zweijdėmmensjonaale Belder em Kompjuto. Di sen opjebout noh enem Shtanndat, dä dat W3C eruß jejovve un em Johr 2001 als en Emfäälung faßjelaat hät. De SVG Dattëije sen spezjälle XML-Datteije, un enthallde dröm en XML-Syntax, sen allsu uß Text opjebout, dä dat Beld beschrief. De miehßte Web-Brauser ferstonn enzwesche de SVG-Syntax sellver odder övver Plug-Ins rellatief joot. Dat Beld: hät dä Datei-Enhalt als Tex: <?xml version="1.0" encoding="UTF-8" standalone="no"?> <svg xmlns:svg="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:inkscape="http://www.inkscape.org/namespaces/inkscape" version="1.0" width="128" height="128" id="svg2950"> <defs> <linearGradient id="linearGradient3573"> <stop style="stop-color:#000000;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3575" /> <stop style="stop-color:#000000;stop-opacity:0" offset="1" id="stop3577" /> </linearGradient> <linearGradient id="linearGradient3313"> <stop style="stop-color:#cab78d;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3315" /> <stop style="stop-color:#cab78d;stop-opacity:0" offset="1" id="stop3317" /> </linearGradient> <linearGradient id="linearGradient3123"> <stop style="stop-color:#cab78d;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3125" /> <stop style="stop-color:#cab78d;stop-opacity:0" offset="1" id="stop3127" /> </linearGradient> <linearGradient id="linearGradient3113"> <stop style="stop-color:#c8c9d2;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3115" /> <stop style="stop-color:#c8c9d2;stop-opacity:0" offset="1" id="stop3117" /> </linearGradient> <linearGradient id="linearGradient3093"> <stop style="stop-color:#a39066;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3095" /> <stop style="stop-color:#a39066;stop-opacity:0" offset="1" id="stop3097" /> </linearGradient> <linearGradient id="linearGradient3059"> <stop style="stop-color:#5b4926;stop-opacity:1" offset="0" id="stop3061" /> <stop style="stop-color:#ad9a6f;stop-opacity:1" offset="1" id="stop3063" /> </linearGradient> <linearGradient x1="575.69305" y1="497.97742" x2="575.69305" y2="475.66623" id="linearGradient3065"


En Pappnaas is en falsche Naas, zöm Verkleide für Spassmacher, Clowns un Lück em Fastelovend. Die weed üvver de Naas jesteck un is normal us ruudem Pappmaché. Hück weeden äwwer vill Pappnaase us Plastik oder Schaumstoff jemaat. Mr kann och zo Lück „Do Pappnaas“ sage, öm se als domm zo beschempfe.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä brettesche Bakteerijje-Fochscho Frederick Griffith hädd_em Johr 1928 dat noh ėmm benannte weßßeschafflijje Äxpirimänt versooht, wat mer hück als Em Griffith singe Versök kennt. Ungesök hät hä beshtemmpte Bakteerije (mer sare och jet ůnjenou Bazzille doför) Et woh ein fůn de eezte en singe Aat, woh bei eruß kohm, dat et müjjellėsch sin künnt, dat mansch Bakteerėjje Erbennfommazjůhne ungereijn ußtuusche künne. Dat jeiht övver ene Vörjang, dä mer de jeneetėsche Transfommazjůhn nänne deijt. Dä Jriffith hät zwei Stämm fun Pneumokokke jebruch. Domet künne sesch Müüß aanshtekke, un dofůn könne se ok krangk wäde. Dä eine Shtamm hëijß „Typ II-R“ un es nomaal unjevääerlesch för de Müüß, dä andere nennt mer der „Typ III-S“, dä määt de Müüß för jewöönlesch krangk, un se jonn sujaa draan kappott. Dä einzėjje Ongerscheed zwesche dänne Shtämm eß, dat öm dä jefääelesche Shtamm eröm en Aat Kapsel uß polysaccharide Zocker eröm es. Wat enne_dren eß, eß einfaach ene „Typ II-R“. Dat R shteiht och för „rüh“, dat S för „Saccharid“. Die Höll uß Zocker schöz dat Bakteerijum dojääje, dat et Ėmmuhnsüsteem em Weetsdier dä Krankheijtsärrääjer fenge kann, et wėrrek wi_j_en Mask.


Faassefeld eß e Dörp en de Jemeende Olde Iesselstreek en de Profins Jelderland en de Nederläng. De Lück do kalle en Nedersaksesch Shrooch, un nenne ier Dörp „Vasseveld“, op Nederlängsch heis_et „Varsseveld“. Faassefeld hät beinah 5800 Bewonner. Alle Johre widder jiddet em Dörp Veraanstalldonge: Nationale motorcross (em Mei) Eeuwig Erbarmen Festival/’n drom (eetste Samsdaach em Juli) men-wedstrijden (em Juli) Vassevelds Volksfeest (darde Wochend em Aujuss) Koetsentocht en Monicadag (em Juli)


En Kummede ov Kumette es e Stöck fum Pädsjescherr, wat mer bruch för Päd för der Ware ze spanne. Janz sellde bruch mer et och för Oohße. Et es ene stieve Reng, udder zwei Hallefrond, di mer noh unge ussenander deue kann. Noh dämm Pääd zoh, sen de Rondonge jepölstert, öm dämm Pääd nit wieh ze donn. Ävver doför moß och de Forrem för dat Pääd paße, drom jidd_et se en ettlije Jrüüße un Forme, je noh_m Pääde äävens. Kummede läät mer em Pääd odder Zochdier öm der Hals. Wann dat Dier aantrick, drögg_et ejaal op de Bruß, op de Schollder, un beim Oohß vör dä Widderriß.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wäßkerrsche, op dütsch heijs_et Westkirchen, eß ene Ootsdeel vun Ennigerloh em Kriiß Waredörp em Mönstersche. Et hät öm de zwei_unne_hallef Dousend Bewůnner. Et litt em Norrde joot ußerhallef fun Ennijerlůh. Dämm Dorf Dörp sing Vüürwaal am Tellefoon eß de 02587. Mer kann ät övver de B475, un övver de A2 op de Shtrohß aanfahre. Ze sinn jidd_et dat Schloß Huus Diek, de Möll, ene Houfe Dengkmöhler, de Kerrsch un et Aschiif fum Dörp. Wäßkerrsche sing Websait


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Jürgen B. Hausmann (* 29. Oktober) es önö Kabarretist uss Alsdörp beij Oche. Met rechtije Naam heecht hä Jürgen Beckers. Em werkliche Lääve es Jürgen Liirer an ö Jümnasium ä Wööchele vöör Lating, Jriischich un Jeschichte. At als klänge Jong troon hä en d Büdd op un bejeisternde öt Volk. Besongisch em Öcher Karneval koom hä jruuß öruss. Völl Lüüh hand häm beijm „Orden wider den tierischen Ernst“ em Fernseh at jeseeh. 1999 vong Jürgen a, och usserhalb van dr Karneval op z trääne. Dat maad hä zsamme met dr Musikker Harald Claßen. Siij Projramm op d Büühn duurd 2 Stond und döck hüüd mo sing Stemm och en öt Radio. 2006 vong Jürgen och a, em Kölsche Karneval op z trääne. „Spül' mir das Lied vom Tod“ Jürgen B. Hausmanns Siij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Öt Hershey-Chase-Experiment, watt op Ripuarisch „Hörchei-Tscheiß-Äxpöriment“ ussjesproche weed, wood dodörch bkannd, dat he öt ischte mol ärkläärd wääde kont, övv Eiwiss övv DNA (Desoxiribonukleinsüür) Informatiune enthälld, di vöör öt Vörärve wischtich send. Di Vorsuche stamme va Alfred Hershey un Martha Chase D Vorsuche va Frederick Griffith un besongisch Oswald Avery düüde at a, dat DNA Ärvinformatiune had ävver d Äxperte zwiivelde noch dora. En dä Vorsuch va Hershley-Chase woode Viire jebrudd, di Bakterie kapott maade. Di Zood nennt mo och Bakteriophage, watt met Bakteriekäuer övversatze wääde kann. Dä jrützde Deel van di Vire besteeht us Eiwiss un doren es DNA, säldener och RNA. Träffe sisch nun d Vire un d Bakterie, dann sätzt sisch d Phage met singe Stätz op d Bakterie drop. Dat kann met ön Mondfäähre vorjlesche wääde. Dobeij weed d janze DNA van d Vire en öt Bakterium jeschooße. Dat Eiwiss bliid dojäje wiir drusse klääve. Di DNA ävver, di jo nun en öt Bakterium ess, sorchd dovöör, dat mä noch Bakteriophage jebouwd wääde, di dann wärm anger Bakterie kapott maache. Hershey un Chase


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Äädbevve hät mer, wann der Boddem unger unsere Fööß enne Rock määt odder et Rappelle aanfängk. Dobei künne Bërje, Hüüser, un Bröcke en et Wangke kůmme un sůjaa zesamme falle. Et jitt janz höösche Äädbevve, di mer koum merrk, ävver se künne och Katastofe un schwer Onjlöcke sin, met dousende Duude, Obdachloose un schlemme Schäde. Se kumme Zostand, wann en de Ääd ier Kruß Spannonge optredde, weil de Äädplaate sesch bewääje wolle. Dat don se dann öff met enem kleijne odder jrůůße Růck, wann de Spannung rick. Dobei entshtonn sujenannte seißmesche Welle, di loufe dorsch, un öm de janze Ääd. Do, woh se her kumme, sen se am shtärkßte. Dat kann ööhnßwo deef unge en de Ääd sin. Mir merke se am shtärkßte jrad jenou do drövver, woh se de op de Ääd ier Bovverkant op der Boddem treffe, wo mir drop shtonn. För dä Plaz säät mer och „et Eppizäntrom“ fum Äädbevve. Met Seismomeetere un Seismojraafe donn de Weßßschaffler di Welle messe un opzeichne. Do han se sesch verschiidene Skale un Mohße ußjedaach, öm dänne ier Shtärk] en Zahl]e ußdrökke ze künne. Äärdbävve en


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Kongō Gumi Co., Ltd. watt sisch op Japanesch 株式会社金剛組 schriivd, es dr Naam van ön Japanische Kontruktiuns Firma. Kongō Gumi woch d äldste Firma van d Welt. Kongō Gumi bestong övver 1400 Joohr bes s van ön anger Firma em Joohr 2006 opjekoovd wood. Öt Hauptkwarteer woch ä Osaka. Dr Fameliebetriib jäng bes op öt Joohr 578 zröck als dr Prenz Shotoku Metjledder van d Kongō-Famelisch no Japan braad, öm önö Schintu-Schrein, dä och hü noch steed, z bouwe. Dä Tempel övverstäng sälvs öt jruuße Ärdbebe van Great Hanshin em Joohr 1995. Övver d Jahrhondöde maade Kongō Gumi beij d Konstruktiun va völl bkannde Hüüser, wozo och dat Osaka Schlooß us öt 16. Jahrhondöt un dr Hōryū-ji ä Nara jehüüd, met. Ön övver 5 Meter lang Schreftroll us öt 17. Jahrhondöt vüürd all 40 Jeneratiune op, di d Firma seijd dr Avang besetze hand. Ä völl japanische Famelie koome d Schweijersööhn zo d Fameliesch dozo. Su och bei Kongō Gumi. Dr dr Naam bleed ärhalde. Doher bleed dä Naam, sälvs wenn öt ä änn Jeneratiun mä Mädscher


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Kriiß ä Ost-Timor va 1999 vong domet a, dat öt Militär, dat jäje d Onavhängichkeet van öt Land woch, Ziviliste ajreff un avong, Onrouwe en öt Land uss z deene, wobeij dr jrüützde Krach en d Hauptstadt Dili entstäng. D Jewalt broch us, nachdem d meetste van d Wäähler vöör ön Onavhängichkeet va Indonesie stemmde. Dobeij storve öm d 1400 Lüüh. Ön UN-Trupp, di meetstens us Australier bestäng, wood ä Ost-Timor stationeerd, öm do vöör Rouw z sorje. Em Joohr 1999 beschloss d Rejiirung va Indonesie onger jruuße internationale Drock, ö Referendom övver d Zokonft va Ost-Timor aav z halde. Portujal hod a jevange, Ongerstötzung en d EU un och beij anger Länder op d Welt z jewänne, öm Indonesie onger Drock z sätze. D Aavstämmung vam 30. Aujust joov an kloor Mehrheed vöör ön Onavhängichkeet va Indonesie (78,5 %), womet di anger Möjelichkeet, ön onavhängije Provinz va Indonesie z wääde, aavjeleent wood. Kott no d Waahle ongestötzde öt Militär va Indonesie un militante Jruppe d Idee, Jewalt un Terror övver öt Land z brenge. Dobeij


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Skol es dr Naam van ön internatiunal Biirmark. Brouwereie us Ängland (Allied Breweries), Kanada (Labatt), Schwede (Pripps-Bryggerierna) un Beljie (Unibra) belde ön Voreenijung, d Jesellschaf Skol International. Dat woch em Joohr 1964. Domet solld ön Mark jeschaffe wääde, di op d janze Welt z kriije woch. Dat solld öt Skol Lager see. Seijd di Zitt hand sisch döck d Eejedömmer jeändert. Skol es öt meeßt jedronge Biir ä Brasilie un wood do dörch d Brouwerei Brahma jebrouwd. Us di Brouwerei wood spiir Ambev und dono InBev. Calsberg häld d Lizenz vöör Afrika un Südamerikka. Dr Naam Skol kütt van öt Wood "skål", watt Tooßt heechd. Ön Zitt lang maade d Zeechetrickfijur Hagar dr Schräckliche Reklaame vöör Skol. Dr Zosammeschloss va Allied Breweries un Carlsberg ärjoov Carlberg-Tetley’s, di Skol en ön Brouwerei ä Leeds ä Ängland maad. Unilever Limited un Allied Breweries Limited Brazil's Brahma övver d janze Ääd Carlsberg maad Vreud met Skol Biir Kumpel vöör ö Biir Skol ä Africa


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Bewosstseehnsbänder send kotte Stöcker va Bänder, di zo ön Schleif jebonge send. S wääde en d USA, ä Kanada, Australie un Jruußbritannie ävver och ä anger Deele van d Welt benotzt, öm dörch dat Draare van d Bänder op ön Saach opmerksam z maache. Dr Senn van öt Band hängd van sing Värv aav. Völl Jruppe benotze Bänder als Sümbol övv als Zeeche va Bewosstseeh. Manche Denge wääde dörch mi als enn Värv vortroone. Su stönd d Värve lila un wiss vöör Alzheimer, ruuh un blaujrüün vöör ön Störung va mi als enn Siij. D Bänder wääde normalerwiiß an d Kleer jestoche övv öm Denger wi Autos övv Antänne jöbonge. Je stärker jätt ussjedröckt wääde solld, je jrüüßer es dat Band wat z. B. öm Bööm jebonge weed. Ävver nävver Bänder wääde och döck Opkläver övv Magnete vorwand, su dat mo di jott op z. B. Vaahrzeuje klääve kann. Bänder wade och zm Zeeche van ö Jedächtnis an z. B. ön Persun benotzt. Su notzt mo di Värv van schwazze Bänder, öm an Onjlöcker z erinnere.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ene Mangnet ess_en Saach udder en Mattrijaal med enem Mangeneetfëld_öm sesch eröm. Dat Fëlld kam_mer nit sinn, un nit föhle, ävver wam_mer ene andere Mangneet erinn brängk, doh kam_mer sinn un fööhle, dat dä dofun aanjtrokke odder fottjedäut weedt. Ußerdämm äänlesch, ävver nidd_esu doll, maache dat mangnetiseerbaa Saache o Mattrijaalije, för e Bëijshpell kleij Shtöckelsche uß Iiser, di ävver nuur aanjetrokke wäde künne. Di Kraff fum Aantrekke un Affshtüßße hängk aan dä Shtärk fun dä draan bedëijleschte Mangneetfelder zosamme jenůmme. Dä Name Mangneet kütt uss_em ahle Jriischesch, do kenne se dä μαγνήτης λίθος, ene mangnesesch Shteijn. Mer kënne duuerhafte Mangneete, Pämanäntmangneete, di ier Kraff un ier Fëldt övver en lange Zick behallde, un mer kënne Färromangneete, di nur dann e mangneetesch Feld opboue, wann se vun enem andere Mangneet singem Fäldt dozoh aanjerääsch wäde. Zo dänne Färromangneete jehüüre de allermiihßte Metalle. Dat Bläsch en de Köhlschrangkdöör un ene Flippschaat ess_en Lejierong do druß, drömm kam_mer doh och ene Mangneet draan klääve. En annder Zoot Mangneet sen de Elläkromangneete. Tüppesche Ußföhrunge sen uß enem opjeweckelte issoleerte Droht, woh eläktresche Shtroom dorsch jeiht. Esu lang, wi dat der


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Zo ön Reih va Anschläch ä Bombei am 26. November 2008 es öt jekomme. Dobeij wood a 12 Ställe zojeschlaare. 80 Mänsche storve, övver 900 woode vorletzt. D Anschläch woode an Ställe vorübt, wo völl Lüüh ongerwääß wore. Dozo jehood dr Baahnhoff „Chhatrapati Shivaji Terminus”, 2 Vönf-Stääre-Hotels, enn Polissestatiun un ö Kafee, wo döck Turiste setze. D Terroriste hand met Pistole öäm sisch jeschooße un Jrante jeworpe. 2 Terroriste hand 15 Jeisele en ö Hotel jenomme un drohe domet s z erschösse. Doronger send och 7 Ussläder. An ön anger Ställ woode 40 Lüüh als Jeisele vassjehalde. D besher onbekannde Orjanisatiun „Deccan Mujahideen” bkännd sisch zo di Anschlääch. Övver dr Anschlaach


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Clovis-Kultur es d ischde övver ön jrüüßere Jäjend sisch ärstreckende Kultur va vöörjeschichtliche Mänsche op dr amerikanische Kontinent. Dr Naam Clovis kräät di Kultur van dr Ocht Clovis än dr US-Staat New Mexiko, wo d ischde Spärspetze, di di Kultur usszeechnede, jevonge woode. Met d Hölp van d 14C-Method kutt vassjestalld wääde, dat di Mänsche en d Clovis-Kultur voor ongeväär 11.000 bes 11.500 Joohr jeläävd hand. D Mänsche us d Clovis-Kultur fluppde öt, en mä 500 Joohr Nord- un Meddelamerika z besiidele, ussjenomme woore d Iißfläsche em huhe Norde un d Iißpanzere op d Rocky Mountains. Övverlääve kutte s mä dörch d Jaacht op Mammuts, RiiseVuuhldeere un vöör allem öt Bison. Övver dat Lääve van d Mänsche weeß mo mä, dat s an d Ställe jewaad hand, wo d weld Deere vorbeij koome. Do woode Knouche vonge, di van d Jacht stamme moote. A anger Ecke vonge d Historiker Hömmele Stöcker va Stehen. Doruss wood jeschlooße, dat do ön Wärkstatt jewääh se mood. Usserdäm nämmt mo a, dat d Lüüh damols ä Hööhle dr Wengkter vorbraate.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dr Vröndschaftsvordrach tösche d Rejiirung van d Monjolei un Tibet wood am 2. Februar 1913 ongerzeechnet. Öt bestonge ävver Zwiivl övv di Ongerzeechnet dat Räät hodde, vöör d Völer z verhandele. 1982 wood dr Text van dr Vordrach van d Mongolei bekannd jejovve, no dem dä bes dohen ö Jehimnis blävve woch. 2007 wood dat Schriive och en d Tibetische Sproch öffentlich jemaad. No dr Vall van d Qing Dünasti em Joohr 1911 erklärde sisch Tibet un d Monjolei onavhängich onger ö Ovverhaupt, dat önö Lama es. China had d Onavhängichkeet ävver ni zojestämmt. En d Vordrach tösche beede Länder hand sisch d Monjolei un Tibet beede akzepteert un hön Onavhängichkeet aerkannd. Dr 13. Dalei Lama saad spiir, dat hä kenne dozo ärmachtichd had, sunö Vordrach z ongerzeechne. Watt noch ön jrüüßer Roll spelld, woch, dat wedder dr tibetische Staat noch d religiüse Stelle dä Vordrach raatifizeerd hand. Wi och emmer, d Onavhängichkeet van beede Staate wood van d meetste Staate net a erkannd. Em Jäjedeel, d Staate hand emmer akzepteerd, dat China ä beede Länder z


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Dat Leopold-Kafee es ö Kafee ä Bombei un lid do en dr Bzirk Kolaba. Öt es önö Träffpunkt va Turiste, di met dr Rucksack ongerwääß send, Backpacker saare s an di Lüüh. Dat Kafee Leopold made 1871 öt ischte mol op. Öt wood Ziil van d Anschläch ä Bombei am 26. November 2008. Öt Leopold-Kafee


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Jonge van d Via Panisperna es ön Jrupp va jong Forschere, di onger Vührung va Enrico Fermi werkde. S vonge öruss, dat Neutrone su langsam wääde kutte, dat s vöör Käärreaktore jebrudd wääde kutte, ävver och ä Käärwaffe vöör d Spaltung nüüdisch woore. Dr Naam van d Jrupp koom van d Strooß, wo öt Institut loch, d Via Panisperna. D Jrupp bestäng us Edoardo Amaldi, Oscar D'Agostino, Ettore Majorana, Bruno Pontecorvo, Franco Rasetti un Emilio Segrè. S woore all Füsiker, mä D'Agostino wooch önö Schimiker. En d ischte Zitt werkde d Jrupp op öt Jebiid va Spektroskopi, dat heecht, d Interaktiun va Ledd met Atome wood ongersood, Elektrone dörch Ledd un ähnliche Welle op ön hühere Enerjistuf jebraad un di Enerji jemeiße, di beim Zöröckvalle vreij weed. Ävver och dat Väähle va Enerjilenie en öt Spektrum no Wääßelwerkung met Atomkääre un d Elektronehüll woore va Interesse. En önö zweide Schrett ongersoote s dr Atomkäär sälvs. S beschooße häm met Neutrone un stalte vass, dat Kääre kapott jo kutte. D kapotte Kääre woode ongersood. Ävver d Metjledder


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Youku, ä Schinesich schriivd sisch dat优酷 un weed op Ripuaresch Juku ussjesproche, , es ö Videoportal, dat us Schina kütt. Youku jitt öt seijd öt Joohr 2006. Öt wood va Victor Ko en öt Internet jesatze. Dörch ön Jeldspritz em Joohr 2007 wood öt floot d Nommer 1 ä Schina. Em Joohr 2008 däng sisch Youku met Myspace zsamme. Do Youku öt määd öt Räät, Filme en öt Internet z sätze net ösu äng nämmt, kann mo sich d Siij us manche Länder net bkikke. Över Youku


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Atbara-Bröck es ön Bröck em Sudan.S vüürt over dr Floss Altbra un lidd em Süüde van d Stadt Altbara. D Bröck wood em Joohr 2004 väädisch jestald un es vöör Autos un vöör d Iisebaahn jedaahd. S had ön Längde va 440 m. D Bröck wood nüüdisch weil z völl Vorkiihr over di ald Bröck jeleid wood, di mä 50 m donävver over dr Floss jebouwd es un at us öt Joohr 1911 stammde.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Margherita Luti, di och La Fornarina jenannd weed, watt op Ripuaresch D kleng Bäckerin heecht, woch öt Leevlingsmodell van dr Mööhler Raffael. Völl Lüüh jönd dova uss, dat Raffael ö Küddelche met hör hod. Dat Beld van hör stammd us öt Joohr 1520. Övver öt Beld


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Rust Mattes wood am 1. Juuni 1968 en Wedel en de Nöhde fun Hamburchh jeboore. Uß Aarensburch bei Hamburch]] es en der Aachzijjer Johre, wie der Jorbatschoff em Krämmel aan de Mach wooah mem kleine Flochzeuch, wo hä esu jrat noch keine Sching för hat uß sine Heimat noa Moskau jevloore. Do hat hä met singe Flüjel jewackelt un es dann om rude Platz jelannt. Do hann sen dann verhaff. Hä wollt bloß jer för der Zosammehalt un de Verschtändiung vun de Völker don. Dat wooh aam 28. Mai 1987, ußjeräschnet dä „Daach fun de soffjetėsche Jrenztroppe“. Hä woch janz noah am Boddem jefloorö, un su hat hä der Radar em nid ußmaache künne, un hä woohd nit afjeschoße. Et wohr jo noch d Zick vum kahle Krech zwesche Oß un Weß. Dr Jorbatschof hat sesch jevreut un hat bei de Jeläjenheit träck zojejeffe, singe Menester för d Zaldate jeschaß un noch eine. Die kunnte suwisu nit ligge un wolt se loss han. Dä Jung wohr beim Lande meddsen en de Stadt jefillemp wohde un esu kohm di Jescheesch en de Medije un de jannze


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Marco Weiss, jeboore am 28. Fäbroa 1990, Sonn fun enem Juriß un ene Bewährungshelferin, es in Uelze bei Hannober opjewahße. Hä wohr 2007, unger em Merkels Angela, en de Nöhde fun Antalya en de Törkei en de Fehrie, zosamme met sine Elldere. Am enem Ovend wohr hä en de Disko. Do hät hä, su saat hä, nur e Zejsche setze welle för en Verschtändiung zwesche der Völker: hä häd e Mädsche jetrof, fungk em lekker un hät jät medder jenuutsch. Hä woch 17 un dat Denge saat, et wöhr 15. Et wohr met singe Mam uß Börminghämm en England, do och up Ferije do. Wi dat dämm sing Mam spetz kräät, dat di zwei am fisternölle jewäse woohre, do schrau se "Verjewaltijung, mih Kind es eetz drücksehn!“ un de Pullizei kohm, un hät dä Wieß Marco verhaff. Dat Mädsche sat zwa eets, hä hätt em nix jedonn, ävver dat däät nit hellfe, se hann em fürseschshalver nit jejlööv. Hä moot för 2 / 3 {\displaystyle 2/3} Johr in et Jevängnis en de Blech un de Törke däte der Fall esu lang ungersöke un hin un


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Antvärrpe (ob Nederländisch: Antwerpen, op Franzüüsish: Province d'Anvers, op Wallonish: Province d' Anvesse, op deutsch: Antwerpen) eß en Provinß en dä Regijon Flanndere en däm Shtaat Bellji en Europa. De Houpshtadt fun Antvärrpe eß Antvärrpe (ob flämijj u nederländisch: Antwerpen, op franzüüsish: Anvers, op deutsch: Antwerpen) De Provinß Antvärrpe jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di nederländisch schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-VAN.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Apprill eß enne Moohnd em krißßlijje Kalländo. „Dä Apprill määt wat hä wėll“ — säät mer, un dröm deĳt mer sijj_am Eezte Apprill en der Apprill schekke. De Moohnde Jannowaa | Febrowaa | Määz | Apprill | Meij | Juuni | Juuli | Aujuss | Sepptämmber | Oktoober | Novemmber | Dezemmber


En Rußland un de Ukkraijne dunn se dä „Jrenz-Zaldaate-Daach“ kënne, dä fiert me aam 28. Mai en jeedem Johr, un däm singe Name wohr fröjer dä → Daach fun de soffjetėsche Jrenztroppe


Et Melitta Bentz us Minden en Osswessfahle hät 1908 dä Filter för dä Kaffe opzerschödde ußjedaach, et Patent för aanjemällt, un en Minde och en Produkzijon för opjetrocke, die et noch bes hück jit. Et hät domohls met Löschpapier eröm jemaat un ehr erste Filtere wohre Blechbüxe met Löscher un Löschpapier dren, un em sing Verbesserung wohr, dat et us dä Blädder esu hallve Tüüte jemaat hat. Dr Kaffefilter


Önö Azvenzkaländer zeecht en dr leitzde Mond van öt Joohr a, wi völl Daach noch bes Weihnachte bliive. Zöröck jeehd dr Azvenzkalëäder bes en öt 19. Jaahrhondöt. Dr ischde soll em Joohr 1851 jemaad woode se. D Protestante solle häm ärvonge ha. En d ischde Zitt honge s 24 Beldcher an öt Venster övv an d Döör. Angere moolde met Kreid 24 Striche an d Wand. Jedde Daach wood enne vottjeweiche un am Hellije Ovvend woch d Wand sauber vöör öt Kresskengk. Advenzkaländer Kaländer 2012 Commons: Advent calendars – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Artificial Intelligence affjekööz AI eß dä änglishe Bejreff fö de künßtlijje Intellijännß


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Schmolz oo dat Schmölzje ess_ene Knubbel odder en Sippschaff. En Menge Minsche, di zosamme jehüüre. Se künnte meddeneejn verwandt sin, se künnte enn eijnem Huus wůnne, Frünnde sinn, enem Kääjelklup odder enem Fasteloovendsverein aanjehüüre. Ävver och Diere künne Schmölzjer bellde. Ene Schmolz Beije kann ëine janz schön bang maache, wam_mer nit drop jevaß es, un och Ratte un Müüß trädde öf en Schmölzjer op, odder jonn zesamme op Wanderschaff, selvs wam_mer_et nit süüht. Och bei de Flanze kam_mer dat beobachte. Wä kennt dat nit am Rand fum Jaade — do es entweeder ene Schmolz fun Maijlöksche udder jaa keij. Janz sellde, dat ens ein allëijn am blöhje es, un spääzdenß em Johr drop es dat dann och nit mieh allëijn. Wann öhnswoh ene Scheißhoufe eröm litt, do kütt tirëgg_ene janze Schwarrem Fleeje un freut sesch draan. Di föhle sesch em Schmölzje jeweß wohler.Mansch Minsche kumme oohne ier Schmölzje nit zerääsch, der eijne määt dit, der andere dat, un keine kann Alles, ävver mer kennt sesch, mer hellef sesch, un esu mëijßtert mer et Lääve jemëijnsam. Besönders wam_mer ene Enndrock maache well, un zëije, dat mer


Hee die Sigg es op Kölsch (mih kölsche Sigge) un jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch (mih Sigge jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch) Op Silvester, am Engk vum Johr, jitt et, jedes Johr widder, en de Äujelskess dat Stöckelche Dinner for one. En ahl Madamm hät Jebootsdaach. Ävver all ehr Fründe sin allt lang unger dr Ääd. Un su muss dä Butler all die Fründe vertredde un met dä Madamm (nit nor ene) pichele. Dat dä ärme Kääl am Engk vun däm Stöck stäneharelvoll es, bliev nit us. Op die Froch vun däm Butler „The same procedure as last year?“ säät die Ahl jedes Mol: „The same procedure as every year!“. Am Engk vun de Fastelovendszick läuf allemolde am Karnevalsdinsdaach öm Meddernaach (em drette Projramm vum Wessdeutsche Rundfunk) dat jliche Stöck op Kölsch: Aschermittwoch for one. Die Akteure sin: Manes (ene Köbes) Marieche (en ahl Funkemarieche, dat Jebootsdaach hät) Die Fründe, die janitt do sin, un die dä Köbes spille muss: Schnäuzers Tünn (Anton Koberch, Ehrenpräsident a.D. der KG Alt Sülz vun 1886) Knubbels Lang (Fritz Lang Schmitz, langjähriger Knubbelführer a.D. vun de blaue Funke vun 1893)


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Asteoridejüddel fink meh zwesche der Ömlaufbaan vum Machß un vom Juppitter in unserem Sunnesystem. Hä besteht us över 100.000 Kleeijnstplanneete un Asteroide. Die verdeeilen sich öm de janze Sunn eröm in enem Jüddel. Dä jrüzte vun dene Kleeinstplanneete heeß Ceres. Hä hätt ene Doorchmesser von över 945 km. Domit ees hä jrüsser als mansche Moond öm de Planneete drömeröm. Der Asteoridejüddel is unjefähr 300 bis 450 Millione Kilometere breet. Et jitt zer Zick zwei jeläufije Hypotheesse dozo. 1. Urnevvel Hypotheess Als et Sunnesystem entstande ees han sich de Planneete us Material zesammejeklump, wat öm de Sunn rotiere dät. Dodorch dat dä Juppitter äver esu jruß jewudde wor konnt sich dat Material in singer nöh net zo enem eijenständije Planneet zesammeklummpe. Wejen dä Schwerkraff. So bleevten die Stücke halt kleen, äver et wutten janz veel dovun. 2. Kollissions Hypotheess Noh där Hypotheess jovv et fröhter en där Ömlaufbaan ene Planneet, där äver bei_ener Kollision met en_em Komet oder jrusse Asteroid ussernanderjebroche ees. Beets Hypotheesse werden stark anjezweifelt, wat bedöck dat keeijner su richtisch weeß, wie dä Asteroidejüddel entstande ees.


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ene Aßteroiit, Asteroiid oder och Asteroid ees ene planneetenäähnlische Körrper dä en_ener Ömlaufbaan öm de Sunn ess. Se werden och noch als Planetoiit oder Kleenplanneet bezeichnet. Em Moment sin unjefähr 220 000 Aßteroiide bekannt. De Weßßenschaftler schätze äver, dat et över_en Million sin. Se verdeeile sich över et janze Sunnesystem. Et jitt allerdings zwei Hauptballungsräum. Dat ees dä Asteoridejüddel zweesche Machß un Juppitter un dä Kuiperjüddel, dä sich hinger der Ömlaufbaan vum Nepptuun befink. Äver och noch en andere Ecke sin Asteroide ze finge. Lang hätt me jejlööv de Aßteroiite us em Asteoridejüddel wären noh enem Zesammestuuß vun zwei Planneete entstande. Dat kann äver nit sin, weil die Masse vun dä Aßteroiide insjesamp noch kleener ees als die vun unserem Moond. Doher nimp me aan, dat dä Juppitter durch sing starke Schwerkraff dofür jesorch hätt dat sich dä Stüb un Dreck nitt zo enem Planneet zesammeklummpe kunt. För dä Kuiperjüddel ees et ähnlich nur dat dä Juppitter nit esu veel domit ze dun hätt. Ene Aßteroiit besteht em wesentlische us verschieden Jesteinsaarte. Hauptsächlich kumen Kohlenstoffverbindunge un Silikate für. Dä Keern vun enem Aßteroiit besteht