Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Schablon:Clear Dä Pluuto (Symboler: oder ) ees dä zweite Zwerchplaneet in uns Sunnesystem. Sing Noppere sin op dä eeijne Sick dä Planeet Nepptuun un op dä andere Sick dä Zwerchplaneet Xena. De Weßßeschaffler vun de IAU han am 24. Aujußß 2006 beschlosse, dat Pluuto keeijne Planeet mieh ees un han en neue Klass für Himmelskörper defeniert. De Zwerchplaneete. Neven Pluuto un Xena jehürht och Ceres em Asteroidejüddel dozoo. Dä Pluuto ees em Middel 5,87 Miliarde Killometeere vunn de Sunn entfärnt. Hä bruch 248 Joor öm eeijnmol öm de Sunn eröm ze wandere. Hä driit sich in 153 Stund un 17 Minute eeijnmol öm sich seleves. Dä Pluuto hätt 1 Moond. Dä heeß Charon un ees fass halev esu jruss wie dä Pluuto. Me sprich bei dä zwei och vun enem Dubbelplanneet. Die Ömlaufbaan öm de Sunn vum Pluuto ees zemlisch unjewöhnlich. Die ees esu langjestreck, dat dä Pluuto zickwiiss innerhalb vun dä Baan vum Nepptuun litt. Dat wor et letzte mol esu vun Februar 1979 bis Februar 1999. Schablon:Cite web Schablon:Cite book


Puderzucker dat es Zucker feijn jemaale datt heä nuresuh stoub. Ma brouch heä zem Verziiere vunn Kooche unn Dessert unn weil heä esuh fein es un sich esuh joot vermangs och enn de sööße Saach drenn. Doot mer en op en werm Kooche dropp schmilz heä unn verläuf. Wa mer en med Unkroutpullever vermangt kann dat explodiiere. Un do druß kammer schweer jefeerlijje Knaller fö'op Silwester maache. Pänz loot de Feenger dofun, sönß sin se flöck Fott, un oohne Feenger lääv sisch schlääsch, wemmer et övverhoup övverlääf.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ne Pompeschwängel eß dä Schwängel fun enner Schwängelpůmmp. Allso dat eß dat lange Ding wat doo eruß shtäĳdt, medd enem Jreff draan, wo mer met de Häng aanpakk, un wat do Minsch erop un erunger bevääje moßß, do met di Pomp och Vaßßo ußshpeudt. Wann jet ooh eß.


Et Ponttor (Öcher Platt: Pont-tór) eßß en aue Pooz vunn Oche sing zweijte Befestijungsaanlaach. De zweijte Mouerring vunn Oche wood 1257 beßß 1357 jebout. Se hätt en Hangkvull Pooze jehatt in alle Himmelsrischtunge. Im 19. Johrhungert wood de Aanlaach övverschritte unn zem Deijl aavjerisse. Hück ka_mer nur noh dat Ponttor aaluure, dat Marschiertor und paar halvverfallene Dürmsche. Et Ponttor sätz sisch ußß zwei Deijle zesamme, wi dat domohls nomaal woor: en Vüürbursch unn en Houpbursch. Woor di ääßte jefalle kunnte ma sisch in dä zweijte zerücktrekke. Beijde jehüüre hück dä Faadfinder vunn DPSG, DPB un dä Junge vunn dä dj1.11. De Vüürbursch weed vum Stamm Heijlisch Kreuz (DPSG) benützt, dä Houpbursch vumm Bezörk Oche (DPSG), dä Stamm Wiking (DPB) un dä dj-oche. Commons: Öcher Shtadtmure – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Poozhuhdruck eßß wann de Läwwer ned jenoch Blood dorschlääß unn et sisch vüür da Läwwer stout. Warümm eßß dat esuh? Dä häufischste Jrund eßß Läwwerzirroose - dat kütt mieß vumm Schabau unn määt datt de Jefääße sisch kleij maache. Dat kann och vunn seltenere Läwwerkrankheijde kumme, äwwer wi dä Aaz ze saare fleescht: höjfijes eßß höjfisch unn sälltenes eßß sälten. Wann da Blood ned dorsch de Läwwer dursch kann, stout et sisch in de Beene, dat jitt dann Hääzwasser in dä Milz, di jangk ou dovon kapott et well äwwer dorsch unn söök sisch sing Wääsch: vür allem dorsch de Speijseröhre, da jitt_et dann Krampfaadere, di könne lekker bloode. Willze dat nit hann: loss de Finger vumm Schabau, säät dä Aaz.


Eh Proton ees eh Elementardeelsche watt positiv jelade ees. Zesamme met dä Neutrone un dä Elektrone bilden de Protone de Atome vun dä verschiedene schemische Elemente. Protone bestonn uss Quarks. En de Attome důnn de Neutrone un Prottohne de Masse beej_shtüüre, allso och et Jeweesh, un_zwa unjevääer halve halve, de Elläktrone maache do faßß nix mieh uß.


E Prüzje es dat wat de am Aasch hange häss, wenn de dengks do häs jefuzz un wat erus küüt wat mieh fass ode wäijsch odde sujaa flössisch ess. En su enem Fall da säät de Huh Deutsche et wööh 'enen Fuzz met Land', joo un för dat 'Land' saare mier Prüzzje. Commons: Feces – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


En Putschblohß es en Stöck wat mer beijm Schlaachte ussem Schweijn un ussem Firrke erruß schnigge kann. Su lang dat Dier noch lääv, hätt et doh sing Pißße dren jesammd. Fööhjer hätt mer jet druß jemaat, ävver hück weed se fottjeschmeße, su wij isch weijß. Et jitt och e Leed met dämm Naame. Do eß dat Putschbloos e Päät, wat et Ränne nit jewennt. Em Jääjedeij, weed ed läz. Kannz hüüre op dä Plaat „Mir han nen Deckel“ fun de Bläck Fööss. Ich kenne de Usdrock och als Bezeechnong für_ene Depp met hohlem Kopp, dä es wi en Brütschenstütt, die mer opblööß un dann op de Hand zeknallt. Also op joot Kölsch en: Knalltüüt, Hohlkopp, Luffnummer.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Di Pünte vun Wiltshausen iß en kleeijne Feer. Se jeijt zwesche Wiltshause unn Ammdörf övver de Jümme. Dat eß direktemang beij dä Münndungk vun dä Jümme ėn de Leda, di dann noo zeen Killomeetere koot hinger Leer in de Ems leuf. De Oot Wilthause hüürt ėn de Landkring vun Leer ėn Ostfriesland, wadd ene Deijl vun Needersakkße eß. Di Pünnt weed hück noch vun Hand jetrokke. Se iß de äälßte Feer in iirer Aat em Norrde vun Euroopa, di et noch jitt. Di Pünnt wood ald ėm Joohr 1562 ėn enner Uurkund jenanndt. Bėß in et Joohr 1975 errin wood se zolezz vum Landkringg bedrivve un sullt dann ennjeshtellt wääde, weijl se Dänne vumm Kring ze düür jewoode woo. Koum woo dä Beschloßß im Joohr 1974 bekanndt jejovve, do daat sish tiregg enne Knubbell Minnsche uß dä Jääjend zosamme. Se hann e paa Fersammlunge jemaat un dä „Verein zur Förderung und Erhaltung der historischen Pünte als Denkmal auf dem Wasser e.V.“ ußß der Deuf jehovve. Dä Vereijn hätt de Fäärbedrief ėm Joohr 1988 widder opjenůmme. 2002 schleeßlich wood di Pünnt onger Dengkmoolschozz jestelldt alß e teschnish


Dä Quallmann (in manche Dialäkk och Quellmann) ėßß en Ääpel, den ma mėd dä Schaale gekoch hätt. Wann ma de Ääpel esuch koch verliere se nit_esuh_vill Jeschmack unn Fitamiine wi wenn ma de Schaal vorm Kooche aavtreck. So, wann da Quallmann fäädisch ėßß, da duurt esuh 20-30 Minute, doot ma heijß op dä Desch unn dann weed dä Schaale aavjetreck. Doföör nemmt ma jään en dreizackijet Jäffelscher, weijl domet dä Quallmann weniijer leijsh zermaatsch. Ma kann och de Schaale mėd esse, vür allem wann_se noh jung senn. Dobeij jitt_et Klatschkies en masse, Butter, oder Leinöl, oder Häring. Oder ma laat dä Quallmann kaal wedde un dann ka_ma Ääpelschloot druss maache oder lecker Heringsschloot.


De Red Cientifica Peruana hät dä nic.pe unger sesh. Dä älleedish en Perruh de Zoodëĳlung fun de Subdomains unger .pe dä Top Level Domain fun Perruh em Internet. De Sigg för .pe bäĳ de iana nic.pe - Red Cientifica Peruana - sing Houm_Päjtsch (op shpanesh)


Wänn Äijne verklopp weed, do kritt dä Reßß. Dat eß äänlisch wi Schläähsch. Et däit wih, wämmer Rißß krischt. Drömm well dat och kinner jähn hann. Äve dröm drooe mansche lück jään met Reßß öm ire Wille ze kriije. Ältorn saren et för ir pänz, domet di aadisch sinn un di Pänz ungerenander, do met se dunn wat se welle, wat se jesaat kije. Et eß nit schön ävver kütt immer widde füer. Wänn de Lück jet fill jedronke han un dunn sisch net ferdrare, do jiddet och enß en Klopperei un_der Äjn odder anndere kritt Rėßß. Prüüjel, Klöpp Äĳne jetitsch krijje, paa en_de Schnüßß krijje, paa für di Schnüßß krijje, paa op dä Brezzell krijje, paa für_de Brėtz krijje, jet op dä Muul krijje de Botz langjetrokke krijje, övver_et Knee jelaat wääde


Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Rheinbach es en Städtche in dä Vüreijfel, links vumm Rhing. Et iss suh 50 km wäsh vunn Kölle, äwwä liesht mehrstentejls in dä Kölsche Bucht. Henge Rhenbach jeht et rop en de Ejfel, wo och ne Handvull Dörpe li_e, di zur Stadt jehüre. Dat sinn Merzbisch, Nökirsche, Irlebeusch, Schliebisch, Scherbisch un angere, die zosamme „De Sürsch“ jenannt werde. Rhenbach iss ene aale Stadt unn hätt en mittelalterlishe Befestijungsanlaach. Eäß noo dem zwejte Weltkriesh sinn böhmische Jlaaßblääsä noo Rhenbach jekomme. Se hänn dat Städtsche zo enem Zentrum vunn dä Jlaaßbläsäkunz jemaat. Hück iss ene Jlaaßfachschull in Rhenbach, wo mer Jlaaßbloose, Jlaaßmoole, Jlaaßschliefe un ander Jlaaßkünßte liehre kann. De Liehrlinge vun dä Sholl rühme zick Johre Johr för Johr de mietßte Preise för de beßßten Affshlußarbejde von Norddeutshland af. Ußßerdämm hätt Rhenbach e berüümp Glaaßmuseum. En Rhenbach es ene Bahnhoff und nit esu wigg vun do, et Jefängniß. Do hätt enen prominenten Kääl jesessen, dämm Willy Brandt singen Kanzlerampsspion Günter Guillaume. Op dämm Stadtjebiet vunn Rhenbach in der Nöh von dämm Dörpsche Wormersdorf liesht och de aale Tomburch. Un nit wick von do — kam_mer von bovve vun dä Bursh joot sinn — en


Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Rhingland-Pallz es_e Bundesland em Södweste vun Dütschland, dat am 18. Mai 1947 jebilt es wudde. Et jrenz aan de Länder Bade-Wöötebersch, Heßße, Noodrhing-Wäßßfaale, un et Saarland, un aan de Länder Beljie, Luxembursh un Frankrish Shtädt un Landkriiß en Rhingland-Pallz Shtadt Frangkethal · Shtadt Kovvelenz · Shtadt Landau · Shtadt Lautere · Shtadt Ludwigshavve · Shtadt Meenz · Neustadt aan dr Wingshtrohß · Shtadt Pirmasens · Shtadt Speyer · Shtadt Trier · Shtadt Worms · Shtadt Zweibröcke · Landkriis Aawieler · Landkriis Aldekersche · Landkriis Alzey-Worms · Landkriis Bernkastel-Wittlich · Landkriis Birkefeld · Eifelkriis Bitburg-Prüm · Landkriis Cochem-Zell · Landkriis Derkem · Donnersberschkriis · Landkriis Jermersheim · Landkriis Bad Kreuznach · Landkriis Kusel · Landkriis Lautere · Landkriis Mainz-Bingen · Landkriis Mayen-Koblenz · Landkriis Neuwitt · Rhing-Hunsrück-Kriis · Rhing-Lahn-Kriis · Rhing-Pallz-Kriis · Landkriis söödlije Wingshtrohß · Landkriis Södweßpalz · Landkriis Trier-Saabursh · Landkriis Vulkaneifel · Westerwaldkriis De Bundesländer en Dütschland Bade-Wöötebersch · Bajore · Berlin · Brandeborsch · Bremen · Hamburg · Hessen · Mecklenborsch-Vüürpommere · Needersachse · Noodrhing-Wäßßfaale · Rheinland-Pfalz · et Saarland · Saxe · Saxe-Anhalt · Schleswij-Holsteijn · Thüringe


Dä Rhing is een von dä aam mitzte befahrene Wasserstrooße vun Europa. Er is insjesamp 1230 km lang, wovun 833 km mem Schiff befahrbar sin. Sing Wasser sammelt hä uss enem Jebiet wat 252.000 km² gruuß is. Hä entsprink in de Alepe us zwei kleene Flüssje, die Vüdder- un Hingerrhing heesse. Die Zwei enspringe im Wääste von Graubünden, wat eh Kanton vun de Schweiz is. Av Reichenau, wo die zwei Flüssje zesamme kumme, heeß hä dann Aleperhing un mündet donoh bei Hard in Österreich in dä Bodensee. Wen dä Rhing usem Bodensee erus lööv witt hä Huuhrhing jenannt. Er mäht singe Wääch dann eh jot Stück durch de Schweiz, wo hä bei Schaffhausen am Rheinfall rund 23 m eraff fällt. Bis Basel is de Rhing dann Jrenzfluss zwische Deutschland un dä Schweiz. In de Nöh vun Basel mäht dä Rhing ene Knick no Norden un me säht dann Overrhing ze im. Hä is jetzt Jrenzfluss zo de Franzuuse. Dat bliev hä bis Lauterburch. Donoh trennt hä bis Mannheim Bade-Wöötebersch un Rhingland-Pallz vonenander. Un av Mannheim trennt hä Rhingland-Pallz un Hessen. Wenn dä Rhing Bingen erreich hät witt hä Middelrhing jenannt und flüss durch et Rheinische Schiefferjebirch bis Bonn. Links von


Et Rhingland eßß: dä Deijl vumm Rhing wu ma en Ripoarisch Sprooch schwaadt. Et jeijht vunn unjefähr Andernach beßß eruff noh Düsseldorf, unn inn_et Vüürjebersch beßß Oche, unn op dä schääl Sigg beßß Bergisch Gladbach, un em södlijje Bërjėsche fun knapp Jummersbach beß henger Waldbröl aan de Sii. dä Dëijl vum Rhing woh mer och der Niėderrhing for säät, un och esu schwaadt, dad_es onjeväär vun Heenßbersh beß Düsseldorf un fun doh noh Xannte un beß aan de Maaß erran. dat Stöck fum Rhing un drömröm, esu ätwa, woh me de Muuselfrängkesche Shprooche schwaade dëijt. Dat fängk bëijem Opshtėėsh en der Westerwald aan, un henger Aawieler un jëijd em Sööde bez noch Luxemborrsch un Trier un Kovvelenz. Dä Bejriff eßß äwwer ned kloor deffeneet. Jeedenvalls_eß fill winnijer jemëijndt, wi dat jannze Land, wat laans_em Rhing litt — esu jesinn ess_et enne koomijje Bejreff fö_Jeede, dä_sish do_met nid_esu_jood_ußßkänndt. De lenke Sigg vumm Rhing wood als eäztes vunn dä Römer besiddelt. Däswäjje sinn noch hück de mießte Städt im Rhingland up dä Sigg (en Ousnahm eßß Düsseldorf). Dat Rhingland als zesamme jehüürendet Jebiet eßß eäz dorsch de Proiße jemaat woode. Noh däm Wiener Kongreß hänn se de aale Förstedömer, Jrafschafte unn all


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Rieswaffel eß jet för ze Eßße. Rieswaffele wääde uß Ries jemaat un kumme in Schieve. Se sin ene Zenntimeeter huh un quer rövver jemesse sinn_et unjeväär nüng. Weeje dunn se faßß nix. So 6½ Jramm röm. Dovüür kannß_de se, met un oone Zokker, met un oone Sallz, met un oone Sesam, met un oone Kackau odder Schokelaad drin han. En der Houpsach isset ävver einfach Puffriis. Krißß_e em Biolaade un em Reformhuus ävver jeede beßßere Suppermaat hät hück och e paa_Riißwaffele zwesche dämm Knäckebrud un däm Nullbruud shtonn.


Dä Roncalli eß enne Plaz en Kölle, dä litt zwesche em Süüt Pottaal fum Dom unn em Dom Hotel un em Heijnzelmännshe Bronne, Herder unn em Römisch Jërrmanische Musejum. Dä Naame Roncalli Plaz eß no nit besöneß allt, hä wood em 1971 offizzjäll jejovve, wi dä röömėsche Nunnzėjuß uß Parrißß Kölle besöök hätt, dat woo dä Angelo Guiseppe Roncalli, dä dann spääder dä Papß Johannes XXIII jewooden eß. Do füür hätt dä Plaz offizjäll këĳne name jehatt. Esu riisesch wi hügk eßß e och no nii jewääse, hä wood eetß em zweijte Wällt Kreesh fun de Alliierte freij jebomp. Do für woor et för etlijje honndot Joo dää Plaz med däm Ennjangk en dä Dom. Dat wat mer hügk känndt, dä Ennjang dorrəsh de Wäßß Pooze un unger dä Törrəm dorsch, dä joov et jo nit, esulang wi do sibbehundot Joo lang beß 1863 Boushtäll woo. Om Ronkalli shteijt hügk de Kölsche Klaremuur, die de Kirrəsh nit ligge well, un dat beijnaa doo, wo frööer de Hacht woo. Un sönß sin de kölsche Juurend met de Roll Brädder ungerwäähß. Et weeden er äver och Foanshtalldunge jemaat op däm Plaz. Zem Beijshpill dä WDR hädd e riisish open Äär Konnsächt medd


Em Rubbedidupp jemaat eß jet wat janz flöck fäädish wid. Dat säät mer_esu: Dad_eß em Rubbedidupp jedonn, do bruchß_De nit ze waade. Odder: Mer maache jez eez enß dat hee, dat jeejd_em Rubbedidupp, un dann eß de Hällvde fun unß Kunndschaff ad_widder uß de Düüer. Dat koss_unß jaa keijn Zick.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Ruusemoondaach saare de Minnsche am Rhing för dä Moondaach füür_emm Äschermeddvoch. Zick 1823 jilld hä alß Höhepunk vum Faßteloovend, un do jëĳht bëĳ dënne em Dörrəbb_odder em Shtädtshe ne wunderschöne Faßteloovendszoch. Vür 1823 wuud Fastelovend am Ovend för em Faaste am Karnevalsdinnsdach jefiert. Weijl noh der Fierereij in Kölle miestens de Besoffene op de Stroß looche, hann Honoratiore et Kölner Karnevals Komitee jejrönd un öwerlaat, wie m'r die Sauerei met dä Besoffene un Schläjereie en jeoodnete Bahne lenke könnt. Dat Komitee troof sich in der Faastezick am Sunndach Laetare, dä och Ruusesundaach jenannt weed, weil hä jenau in de Mette vun de Faastezick litt. Et Resultat vun dämm Treffe wor, dat me em nächste Johr am Daach för Fastelovend ne Zoch durch Kölle veranstallte wollt. Un su es 1823 de ierschte Karnevalszoch am Moondach für Fastelovend durch Kölle jetrocke. Weijl dat Komitee sich am Ruusesunndach jetroffe hat, bekom der Moondach für Äschermettwoch schnell dä Naam Ruusemondaach, un och die andere Karnevalsdäsch krääten schnell ne Blömschesnaam: Veilchendinnsdaach usw.


Ene Rämmel es ene Remmel es ene Decke Ballke odder e riisisch Schääf. Dä weed jebruch öm en jruuße odder schwääre Pooz zozemacche, dat mer se vun usse un inne nit mieh opdäue kann. Dä Rämmel läät mer kveer rövver övver di jannze Pooz fun de ejne Muur noh de Muur op de annder Sik vun dä Pooz. Dröm sinn mansche Rämmele en meddsen vun dä Pooz fass jemaat un künne jedrieht wääde. Wänn se schäijf jedrieht sinn, da es di Pooz vräij un jäihjd op, ävver wemmer se jraad drieht, da jriiefen se hinger de Wäng un hallden die Pooz zo. Esu äänlisch funkzjoniiere Remmele di mer en Hooke hinger die Pooz erinn litt. Di jonn och nit unbedingk övver di jannze pooz erüvver. Et rigk, wämmer balleke hät di nuur jät längor sinn wi di dä Pooz ior Flüüjele. Di sin nammlijj och billijor. Norren anndere Bouwaat Rämmele sin och an dä Pooz draan, un jonn dermiiz met dä Pooz odder ior Flüüjelle op un zoo. Janz sellde sinn se och wi e Schääfje aan de Wand nävve dä Pooz und janz un jaa sellde bovve drövver. En Ußnoohn hätt mer bäij Pooze en Schtadtmuure un ens bäij


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Rénmínbì (schinesisch 人民币 rénmínbì, wötlisch Volkswährung) is dat Jeld vun dä Schineesen in dä Volxrepublik Schina. Noh der ISO 4217 weed et mėt „CNY“ affjekööz. In China selvs bruchen se ävver „RMB“ dovür. Dat Sümmbol för Rénmínbì eß ¥. Jezällt weed dat Jeld in Schina in Yuán (formell: 圆, dat eß Einheit, söns jewöönlish: 元). Ene Yuán sin 10 Jiǎo (角) un dat sin widder 100 Fēn (分). Wäm_mer janz jewöhnlish de Schlabberschnüßß schwadt säät mer fö_dä Yuán öff Kuāi (块, dat es Stöck) un fö_de Jiǎo dann Máo (毛). Et jitt Sching för 100, 50, 20, 10, 5, 2 un 1 Yuán; Sching vun 5, 2 un 1 Jiǎo; dozoo 5, 2 un 1 Fēn. Et Mönnzjeld eß 1 Yuán; 5, 2 un 1 Jiǎo; un zolez 5 un 1 Fēn-Shtöck. Dat janze Fēn-Jeshräppel — Metall- wi Papierjelld — weed winnish jebruch un mer kridd_et bloß noch sellten ėn de Finger. Rénmínbì jidd_et bloß in Shina. Anderswo darf mer se nit hinbrenge oder metnemme un dröm kammer se och nit kriije. Wenn de Jelld noh Shina metnemme schecke odder övverviese wells, mußte en andere Wäerung


Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. Hee die Sigg es op Kölsch (mih kölsche Sigge) un jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch (mih Sigge jeschrevve wie beim Wrede oder bei der Akademie för uns kölsche Sproch) Schablon:Clear Rösrod es e Städtche tirektemang nevve Kölle. Et litt esu öm die fuffzehn Kilometer südösslich vum Dom op de Schäl Sick. Halv Rösrod es ene jruuße Bösch. Em Köönichsfors un en de Waaner Heed kammer et sunndaachs un de Woch üvver wandere, loofe, mem Rädche fahre un sujar rigge. Nor Pilze plöcke es em Naturschutzjebiet verbodde. Dr hüchste Berch es dä Lüderich. 260 Meter jeiht et do erop. Fröher han se om Lüderich Berchbou bedrivve. Bes 1978 woodt hee Zink-Ääz avjebout. Och de ahl Römer han allt om Lüderich en dr Ääd jebuddelt. Durch Rösrod flüüß de Sülz Bänsberch litt em Norde. Dan kütt em Uhrzeijersenn Ovverod, Luumer, Trooßdorf un Kölle. Voaschbich (Forsbach) Hoffnungsthal Kleeneeche (Kleineichen) Rösrod meddendren (Rösrath Mitte) Rösrod hät ene eije Autobahnanschluss an de A3. Ävver et jitt nor en Opfaht noh Kölle un en Avfaht us Richtung Kölle. För die Op- un Avfaht noh un us Richtung


De SI-Basiseinheite jehüren all zom Internationale Einheitesystem. Do drine sin de Jrundjrösse von dä Physik fessjelääch. Dat SI-System ees et weitverbreitetste System op de Ääd. Et jitt sibbe Basiseinheite die em SI fessjelääch sin. De Läng witt in Meter jemesse. Et Formelzeiche ees dat l un dat Einheitezeiche ees dat m. De Masse witt in Kilojramm jemesse. Et Formelzeiche ees dat m un dat Einheitezeiche ees kg. De Zick witt in Sekunde jemesse. Et Formelzeiche ees dat t un dat Einheitezeiche ees dat s. De Stromstärke witt in Ampere jemesse. Et Formelzeiche ees dat I un dat Einheitezeiche ees dat A. De Temperatur witt in Kelvin jemesse. Et Formelzeiche ees dat T un dat Einheitezeiche ees °K. De Stoffmeng witt in Mol jemesse. Et Formelzeiche ees dat n un dat Einheitezeiche ees mol. De Leechstärke witt in Candela jemesse. Et Formelzeiche ees dat IV un dat Einheitezeiche ees dat cd. All hee nit jenannte Einheite künnen us oven dä sibbe herjeleitet werde. Do ees zem Beishpill de Kraff. Die witt jemesse en Newton und witt esu fessjeleech: (kg × m) /s². All de SI-Ëĳnhëĳte künne med ennem Mutiplikator-Sümbohl do_für jeschrevve wääde. De Mutiplikatore sinn ëĳnfach Zaale (Faktoore zom Moolnämme), di_jen


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Wie ijj e janz janz klein Dizje woo, do hät ming Opi „Saach enz „Flönz““ för mish jesaat. Ish kunnt do koum ad shpreshe, dröm künnt sish ming Antwoot villejsh esu äenlish wi „vlömff“ aanjehüürt hann. Do hätt dä Oppi drövver jelaach un ish han metjelaach un mir hatten shpaßß middeneejn. Dat hätt hä no ėmmer enz widder jefrooch — ish jleuven ish hann em dann „Flönz“ widderjesaat — un hä hätt e beßßje halv äänz der Kopp jeschöddelt un „Hnng, nää, Do beß keijne rishtije Kölsche“ jesaat un debei jelaach un mer hatten Freud. Dat Spėll jing esu lang beß ish „Blootwoosch“ sare kunnt. Ävver vill spääder, wie ijj em Kinderjaade wo, un noch wo ijj inn de Shull jejange ben, do hätteret alle paa Juubljohr norrens widder mėd mier jeshpillt. Shpäder han ish dann jehoot wie dat zostande jekumme es. Washejnlish be eijne sunne Jelääjenhejte. Dat kom su. Ėmmer noh dä Welltkreeje koome Lück vun anderswo noh Kölle, die uns waarhaff Jöttlijje Sprooch eetß noch liehre moote. Un Jellt han di och kejn jehatt, dat wooren Flüshlinge, di wooren ußjebomb, un miehtßdenß ärme Deuvel.


Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Sankt Vith iss_en Stadt ėm Ossdejl vun dä Belljische Provinz Lüttish (Luik, Liège) unn litt im Süde vun däm Jebeet vun der Jemeinschaff vun denne, die Deutsch schwaade dunn. Di Gruuß Jemejnde St. Vith hätt im Johr 2004 öm 9090 Bewunner eröm jehatt, dä iir Jebeed_eß 146,93 km² jruuß. Vum zwüllefte Joorhundert aan woo dat ene wischtijje Maatsoot för_t Ömlant. Bes na_m zwejte Welltkreesh woo he en wischtijje Werrekstatt för de Deutsch Iisebahn un spääder fö de Belljische. De Lox un de Wääjens woote do widder haijl jemaat. Dorweil de "Aadennen-Offensive" im Jang woo, hätt der Kammißß noch öm Weihnachte 1944 nüng vun zeen Hüüser, un di_jannze Shiene do, kapottjeschmesse. Medd_enem fürreschterlijje Teppijj_us Bombe. De wishtishste Weetschaftsberejshe vun dä Stadt sinn der Handel, der Turißmuß, un Fabrikke, die Hollz verärbejde dunn. Silvio Gesell Aanfangß_sigg vun dä Stadt Sankt Vith


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Saturn (Symbol: ) ees dä sechste Planneet in uns Sunnesystem. Hä is och dä zweitjrüzte Planneet nohm Juppitter. Sing Nopperre sin op dä eeijne Sick dä Juppitter un op dä andere Sick dä Urranuß. Dä Saturn ees em Middel 1,43 Milliarde Kilometere vun de Sunn enfäärnt. Hä bruch 29,457 Joor üm de Sunn ze ömkreise. Domit hä sich eijmol öm sich selever driit broch dä Saturn 10 Stund un 45 Minutte. Dä Saturn hätt öm sich eröm eh ziemlisch jruss Ringsystem, deshalev witt hä och Ringplanneet jenannt. Im Fäernröehr sieht hä deshalb sehr imposant us. Och andere Planneete han Ring öm sich eröm, dä Saturn hätt äver et jrösste. Dä Saturn hätt 48 Moonde. Vun dänne sin äver nur sächs jrüsser als 200 km im Doorchmesser. Dä Jrützte Saturnmoond ees dä Titan un mit 5150 km Doorchmesser is dä jrüsser als dä Merrkuur.


Sauerstoff ess eh schemisch Element met dä Oochtnungszaahl 8 un däm Symbol O. Dat O kütt vum Grieschische Oxygenium. Et steeijt em Periodesüßteem in dä sächszehnte Hauppjrupp. Singe Keern besteijt us 8 Protone un jenau_esu_veel Neutrone. Öm dä Keern eröm schwirren 8 Elektrone dovun 6 en dä äussere Schal. Dä Sauerstoff ees dat häufischste Element op de Ääd. Hä kütt zo 21 Prozent en de Luff für die mir ödeme. Em Weltall ees hä dat dritt häufischste Element.


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Schluff eß en ahle Iesebaan en Kriewel un direk drömeröm. Hä eß bei de äählßte privaate Baahne in jannz Deutshland. Dä Schluff es jez en Museumsbahn. För dä Bedriev zoshtänndish ess ene Vereijn, dä „Schluff und historische Verkehrsmittel Krefeld e. V.“ en Kriiwel. Der Name „Schluff“ kütt vun „schluffe“ wie mer sish denke kann, unn dat hätt zweijelej Sinn. Wänn dä Schluff aanjedamp kütt, do kannß de n schun vun wigk her piefe hüüre, un wenn e dann nööer kütt, da hüürt sish dat aan, wie wenn jaannnz laaanngsaahm eine met singe Schluffe övver de Ääd jeschluff köhm— nuur dat dat jet louder weet, wänn hä noh eß. Ish han et selver jehoot. Dat zweijte es, dä Schluff es nit jraad flöck. Dä schluff so zo saare durrəsh de Landschaff. Ish han et nit ußßprobeet, ävver ish jleuv, nääven däm Schluff kannz e mi m Faarat jemöötlish nevven heer faare. Em Johr 1868 wood de„Crefeld-Kreis-Kempener Industrie-Eisenbahn-Gesellschaft“ (CKKIE') et eetß jejründt. Em Johr 1874 hätt se widde zo jemaat. Se woo Pleite. Em Johr 1880 dann hätt de „Crefelder Eisenbahn-Gesellschaft“ (CEG) dä Laade, un de Shiene,


Ene Schmetterlingsjaade ees eh Huus en däm Schmetterling un frembländische Planze ussjestellt werde. Ed jitt mehrere dovun en Europa. Dä Schmetterlingsjaade em Schlossjaade vun de Bursch Sayn en Bendorf bei Neuwidd zeech op ener Fläch vun över 200 m² Schmetterling vun de verschiedenste Aarte. Anschaulisch witt die Entwicklung un dat Levve vun dä Fladderdier jezeech. Jleichziggisch ees dä Jaade met frembländische Bloome un Bööm volljestellt, weil die Schmetterlinge eemmer bestimmte Plantze bruuche op dänne se levve künne. Nit nur Daachfalter fladdern do öm eeijne eröm sundern en enem avjetrennte Raoum sin Naachfalter un däm singe Nachwuchs ungerjebraad. Zusätzlisch zo all dä Schmetterling sin och noch fremdländische Vüüjel, Insekte un Schildkröte zo beobachte. Bananefalter och "Ühl" jenannt Blaue Morpho Fackel Jeschweifte Eichelhäher Japanische Schwaleveschwanz Jijantische Atlasfalter Schmetterlingsjaade am Schloss Sayn Schmetterlingsjaade en Friedrichsruh


E Schmölzje oddo Schmöllzje säät mer för enne Knubbel Lück dijenne Klüngel sin, oddo nen Klüngel am Louufe han. Wann mer Schmöllzje fö'se sääht, do häiß dat och dat mer se nit ligge kann, oddo dat mer jlöif demidsde finge dat fleijsch neddesu jood wat dei don. Mer schprisch och ald enß fun do Forwandschav esu vännse äinem op do sak jäit. Nätt eß dat nit ävvor ierlisch. E Schmölze hätt enne Zosammehallt. Do'ohne wöö't käj. E schmöllze es bäinah emmer jet wo mer vun ußße dropluuert. Wämmer nämlisch sellevo do bäj eß, säät mer 'Ming Fründe' oddoh 'Ming Famillisch' un fingk dat joot. En de Pollitik jiddet haimlijje Schmölzje angmas un do säät mer nojodinkß zig de DDR och Siielschaff dofüer. Filläijsch vail dä Pollitiker baal sing Siel fokoufe däijt? Am Rannt fun dä Kirrmeß eß naakß, ööhndlisch jetangk, eß sisch de Dorrefjuurent am zorschlonn. Flüsch äine meddsen op de Schtrohß, baal füren Auto. Dä Auto wiisch em uß un fürenne Boum. Auto verblötsch, dä Faare eß noch janz. Ävver Jottsäidangk. Wä eß Schuld? Dä Faare eß nit fum Dörrep, hät käine widdejekannt. Un dat janze Schmöllze hält zosamme. Hät jaa nix jesinn. Wo jo esuh duuster. Esu eß


Ne Schwengel und ennen Schwängel es jet, wo met mer jet bewääsch, driht, en Jangk säzz. Ne Pompeschwängel es dat lange eng vun dä Pomp, wo mer met de Häng aanpack un erop un erunger schöckele moss do met di Pomp Wasse jitt. Beijene Hanndmüll, Kaffemöll un esu nimmp mer och dä Schwengel un dä moßß mer driehje do met di Möll moohle dääit. Frööjer wo mer noch kei eläkktrisch Aanlassere för et Auto jehatt hätt, do moot mer dä Auuto mem Schwängel aanschmiiße, wammer ajn jehatt hätt. Selvs hück fiert noch de ein odder andere Ent eröm, die kannß_te immer noch aanschwengele. Och enne Waarehävve hät am Eng ene Schwängel wo mer bewääje moss öm dat Dinge ze bewääje datt et sing Ärrbäijt dääht un de Waare noh bovve bewääje däät. Usserdämm säät mer en do Werrkschtadd_och noch Schwengel föör en janz lange Schtang, woh mo e koot Eng un e lang Eng hätt. Dat koote Eng schtäiht övver un weed zom_bäischpill unger_e Auto jeschtoche, un an däm lange Eng paa Meeter fott do_fun hange sesch dann zwäi Minsche draan, un däue dat erraf bes_op de Ääd, un der Auto jäiht jäd_in de Hüüh. Bäĳ_ennemm Zochjescherr, wo der Buur


Dat Schwängelrääsh jidd et en op äĳn oddo anndere Wiiß ald jannz lang, un en fille Länndo. Et hillef de Buure bäĳem Ärrebäĳde o m Fäldt. Domet hä singe Akko bes aan do Rannd eraan nuzze kann, zom Bäĳshpill bäĳem Flööje un Sääje, mußß e bäĳm Driije met singem Akko Jeräät, e Shtöck wigk dorsh de Luff övver et Nohberslandt künne. Manschmol häjs et met äĳnem Radt] darf e rövver, odder hä kann 1 Äll, odder ne hallve Meeter, odder 2 Älle, odeer sujaa ene jannze Meeter, met däm Schwängel hinger singe Zochdiiere, odder hinger em Träkker övver et Fäldt nevve draan odder övver enne Wääsh schwenge. Dat kam mer imm nit vobeede. Un do darref mer imm och nix en do Wääsh lääje. Dat häijß, et darref do nix hüüter sinn alß wie dat dä Schwängel noch drövver paßß. Do darref mer nix hen boue, un käĳn Beum plannze. Dröm sinn Zeun, wann dä Nohber etwa Fii hälldt, emmer enne Schrett odder zwäĳ vun dä Jränze fott. Su vriß dat Fii nit fum Nohers Akko, sellfß wännet dä Kopp dorsh do Zaun stisch, un dä Nohber hät Plaz för singe Träkko se wände.


Hee di Sigg_is_op Öcher Platt (mieh Sigge op Öcher Platt) unn jeschrive wie mer et mullt (mieh Sigge jeschrive wie mer et mullt) De Session dat eßß de Zick zwesche dem 11.11. unn Fastelovend. Dat eßß wann de Fastelovendsitzunge aanfange, manschma och schon jet dafüür, so öm der 1. November eröm. Von däm Momang an mööt dä joote Vereinskarnevalist zweij dreijma di Wuch sisch de Jeckekapp aantrecke unn op sä Sitzung jonn. Jitt äwwer och vill Lück di saare, nää dat marisch nit. Di jang nur eijmool am 11.11. föör ze fieere unn denn ääz widder an Fastelovend.


E'ne Schaaf es e Möbelstöck, dat usssüüd wie e'ne Kaste met Düre, wo de Minsche iiere Kroom dren opbewahre donn, wat mer esu bruch un nüdisch hät: Kleeder, Bööcher, Hööt, de Posstelling, de Freimarkesammlung, Nippes, Brud odde ander Esse, un wat nit all.


Wenn de ne aale Herd in de Kösch häß, dä met Klütte odder met Holz jestoch weed, dann hätt dä villeijsh och e Schiffje. Dat es en Aat Pott för heijß Waßßer un ene Deeijl vun däm Ovve. Dat sizz enn ennem Fach vun dä Bovversick vun däm Ovve drin, so dat dat vun unge och schöön Wärm kritt. Mer hätt es mießtenß der jannze Daach aan der Sick setze, wo t nit tireck o m Füür es, ävver de Hetz vum füür drunger vobeij trick om Wääch na m Kammiin. Wänn der Herd dofür jebaud eß, ann kannsd t och woanders hindunn, do mußß de blooß en Plaat ömlääje un me m Shiffje tuusche. So kannß de t och för Wasse rishtish ze koche nemme. Et kütt ävver op de Bauaat drop aan, obb et dat ußßhallde kann. So e Shiffje eß nomaalerwieß viereckish met affjerundete Ecke, et eß natüürlijj uß Iese un jlännz schöön, wam mer et ööndlish jepuzz hätt. Innedren eß Wasser, na klaar. Bovvendrup hädd et ne decke Deckel. De Wäng un dä Deckel sin mießtenß innendrinn isoleet, dat dat Wasser och schöön wärrm bliev. Off häßß de aan der Vördersick e Kräänshe, wo Do der


En Shmėkk eß enne dönne Stekk medd enem Jreff am eijn Eng un ennem Siiel odder enne dönne Shnuur am anndere Eng draan. Di zwäij sin unjefääer ejaal lang. Dä Jreff nemmp mer en de hand, un dann kam mer med dämm Siiel en do Luvv enne Knall maache, wem mer en plözzlijje Bewääjung määt — di moßß nuur flökk jenooch sinn. Dat weed jebruch zom Bäijshpiiel öm Pääd aanzedriive. Kam mer och Lück met äshräkke, odder bäij Prozeßßjoohne dä Lücksher en Freud maache. De Pänz bruche en Shmikk för iir Dilldöpp aanzedriive. Wemmer net oppaß un triff ene Minsch domet odder e Diier, do kam mer di shweer voläzze. Schmecke jedd et en jruß un kläijn, en lang un koot, en schweer un läijsh un och in en fiilfälltije Varijannte, di nit unbedingk för de nommaale Forwänndung jemäijndt sinn. Zom Beijshpill frööer för de Follter, met viile Ledder Schnüür draan, odder met Hooke un Stäijn for et Jäijßßelle oder om wäm de Reßß ze jävve. Et jitt extra jruuße dekke shweere för em Zirrkuß odder op de Shtrooße zom Show Maache un förr et Wärreffe. Mannsch Schmėk wälle de Lück als e Shippzeush bäij em Knuutsche un esu jät


He kütt em Leßß mit Spröch, die mer_esu säät em Lääve. Mer han zweierlei Zoote dovun, die ein sin mießtens jannze Sätz un sin son Aart Zittate oder ene fäädije Oßshproch, die andere sin mieh wat der Sprochweßßeschaffler ene „idiomatische Ußdrock“ nennt, also sun paa Wööt, die mer immer esu säät wammer dat sare well wat jemejnt es, ävver ejner der dat nit kennt un nuur wejß wat die ejnzellne Wööt för sish bedügge dunn, dä vershtejht dat nit, der vershtejht nur Baanhoff. Jo un die Zoot weet nit als_ene janze Satz jesaat, die weed inn_ene Satz enjebout un kann doröm och schunn_ens e beßßje ungesheedlijj_ußßfalle. Natüürlich jidd_et he wi övverall och Zweshetöön. „Jedem Dierche sing Pläsierche.“ „Jede Jeck eß anderß.“ „Saar enz „Flönz“!“ „Do rede_ma noch_ens_dröver.“ „Annemie, ish_kann_nie_mih!“ „Marie, ming Droppe!“ „De Haupsaach is, et Hätz is jot.“ „Mädche, di fleute, un Höhner, di krihje, soll mer bei Zigge der Hals eröm_driehje.“ „Vüjjelscher, di fröh fleute, kritt de Katz.“ „De Minsche weße mieh vun ehrem Rääsch, wi vun ehrer Flich.“ „Jeck, lohß Jecke lahns.“ „Fließ brängk Bruht, Fuulheit Nuud.“ „Des Oovens wääde_de Fuule fließesch.“ la Pääd, la Fott, la Finnßter Do sääß_De nix mieh Do määhß de nix draan


Enne Shtrunz eß en Minsch, dä jän zäĳsj_un vozällt, wi joot_e doğ_eß, odder wi joot singe Voäĳn eß, odder sing Häĳmat, odder wadd_och emmo. Strunnze eß dat wat dä Shtrunz määt. Mer kann jo esu zimmlish met allemm un jeedem strunze. Mir hann alß Pänz domet jestrunz, wää de dexte Brėll hät. Häß_de shlääsh jesinn, wooß_de do_King.


Ne Stez ist dat wat hinge erus Hängk. Bovve em Norde saren se Stert dozo. Dä Hunk hät enne Stez un wiggelt domet. De Katz bruch ihre Stez öm jrad loufe ze künne. En Koh jach mem Stez de Fleeje fott. Noh'm Prinz Karneval küt dä Stez vum [Rosenmontagszug|[Ruusemoondachszoch]], un hinger däm Stez küt de „Stadtreinijung“ un määd dä Driß vun der Pääd widder fott. De Pääd han Stetze met schöne lange Hoohr dran. Avver och Ellifante un Fesch han ene Stäz. Di bruche se, öm beim Wandere ihre Fördermann ze kenne un faßzehallde. Em Stez vum Flochzäusch sez et Leitwerk un dä Funk. De Füjjel han de schönste Feddere em Stätz, un der bruche se och öm ze Lenke beim Fleeje. Wenn de ne Pattevuul bauß un vorjiß däm singe Stez, dann flüch dä nit. Em Kinno un em Thiater jiddet och enne Stez. Wenn nohm Fillem de Name övver de Leinwand loufe, da es dä Stez am Jang. Wenn et Spill röm es un de Metspiller dunn sich verbeuje un krijje jeklatsch, un norrens un norrens rus op de Bühn, jo da kannste och jonn un der der Stez schenke wenn det ielig häß un em Parrekhus der


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dat su jenanndte Shwatzleesh ess_enn Leesh, booß do Minsch süch_dat nit dirägk, vill Diiere künne dat ävver met iire Oure sinn. Et jidd_en jannze Aanzal Saache, di wenn se met der Shwatzleech_Lamp aanjeleuch weede, enn anndere Färve zerögkleushte, su dadd_mer_et doch sozesare öm_de Egg_eröm sinn kann, dadd_es miiß enne undeutlish dunkel_lillane Shėmmor. Wi mer in de Dißkoteeke soch, wo dat Shwatzleesh en Zick_lang en Moode woo, eß de Welldt fůll do_fun: Hůgk, Kleeijder uß Kunnßfaser, Kleeijder di met optische Ophäller jewäsche woodte, dä eijn odder anndere Kunnßshtoff, un_esu. Täshnish jesinn es dat Schwatzleech eijnfach Ultra_Violädd_un weed_met Kwäksillver Damf Lammpe jemaat.


De eijn oder andere Sick beij enem Floßß eß de Schäal Sick. Beim Rhing lijje Köönißwinnter, Beuel, Wahn, Pochz, Düx, Müllem un Müllem — alle beejtß — Läwerkuuhse, Düsseldorf un eso op dä Shääl Sick. Op dat räächß odder links iß, kütt drop aan, wie mer looht. Wenn mer sish op en Bröck stallt, oddo om Böötshe steiht, un doo henn looht, wo dat Wasse henn läuff, dann iss et rääß un offiziäll richtisch. Wann mer ävver esuu steiht, datt mer et Wasser op sich zoo louuffe süüt, dann iss et links. Doo woo de Schääl Sick es. Dat met dä Schäl Sick kütt uss dä Zick, als Pääd de Scheff noch de Rhing eroppjetrocke hann. Weil de Soun em Osste opp un em Wesste ungerjeht, dääten die Pääd, die flussopwääts leefe, met enem Ooch emmer en de Soun luure un wutten dodurch op eenem Ooch schäl. Dat nohmen die Kölsche zom Anlass die Lück uss Düx, als Lück vun d'r schäl Sigck ze veräppele. Un dä Spruch: "Die sin vun d'r Schäl Sigck!" hätt sich bes hück jehalde. Die Lück vun d'r schäl Sigck woren äwer och net doof, un nennen ihr Sigck vum Rhing: "De Sounnesigck vun d'r


Ed Sibbejebirsch ees eh Jebirsch dat op de räschte, odder ößlije, Sick vum Rhing beij Köningckswinte un Bad Honnef litt. Ed ömfass circa 40 Bersch un Höwele. Dä hüchste Bersch eß dä Öölbersch met 461 m. De sibbe jruße Bersh sin: Öölbersch (461 m) Löwebursch (455 m) Loohrbersch (435 m) Nunnestrombersch (335 m) Piitersbersch (331 m, im frööhe Middelalder noch Strombersch, Jästehuus vun de Bundesrepoblikk Deutschland) Wullekebursch (324 m) Drachefels (321 m) Andere kleenere Bersh sin: Himmerich och Rieseschißß jenannt (366 m) Trenkebersch (430m) Weilbersch (297m) Stenzelbersch (287 m) Broderkonsbersch (378 m) Middelbersch (353 m) Leybersch (359 m) Jungfernhardt (320 m) Jeisbersch (324 m) Schallebersch (310 m) Jruuse Breibersch (313 m) Kleene Breibersch (288 m) Wasserfall (338 m) Kleene Ööllbersch (332 m) Limperichsbersch Scharfebersch Wesseschafflich eß et Sibbejebirsch durch Vulkanismus enstande, äwer schöner sen die Legende. Die zahlreische Jesteensaarte us däm Sibbejebirje wutten ad vun dä Römer en Steenbrüsch avvjebaut un für dä Bau vun Jebäude benutz. Dä nohjelejene Rhing dät dobei als Transportstroß deene. Av däm 11. Joorhundert wutten die Steenbrüsch dann wedder eröffnet. Se woren noh dä Römer lang nitt jenutzt wudde. Em Rhingland wutten en dä Zick etlische Kirche jebaut un do wor dat Jesteen us däm


Dä Lemma-Titel he es jeschrieve un bochstabeet en de Sproch vum Oot. Siebursch eßß en Stadt em Rhingland. Et eßß de Kreijßstadt vum Rhing-Siesch-Kreijß em Südde vun Noodrhing-Weßßfaale. Mer schwaadt heä et Sieburjer Platt. Siebursch befingk sich op d'r räschte Sigck vum Rhing (och schäl Sigck jenannt), 26 km vun Kölle un 10 km vun Bonn entfäänt, aan der Ufere vun Agger un Siesch. Siebursch jilt als traditionsbewusste un trotzdämm moderne Stadt. Siebursch hät_e_ne ICE-Bahnhoff aan d'r neuen Iiesebahnstreck Köln–Frankfurt am Main, aan dämm och Regionalzöch un S-Bahne vun d'r ahlen Sieschstreck haale. Siebursch es_en Stadt zom Enkoofe met 'ner besonderen Atmosphär. Dä Stadtkään met singem historische Maatplatz un Jebäude ka_me jot öwerschaue. Bekannt is Siebursch och durch singe mittelalterliche Weihnachtsmaat, beij dämm vür allem mittelalterliche Handwerkskuns zor Schau jestellt witt. Et Jebiet vun Sieschbursch befingk sich op_e_nem südössliche Ausläufer vun d'r Kölsche Bucht un jrenz em Oste aan die Usslöfer vum Berjische Land, em Südde aan die vum Westerwald und die vum Sibbejebirsch. Et Stadtjebiet vun Siebursch weed vun d'r Siesch, d'r Agger un dem Wahnbach umflosse. Am Sieschwehr fließt d'r Mühlejrave vun d'r Siesch av, durch de Stadt durch, un op d'r Zang widder in die Siesch zerögg.


Hee di Sigg_is_op Öcher Platt (mieh Sigge op Öcher Platt) unn jeschrive wie mer et mullt (mieh Sigge jeschrive wie mer et mullt) Dä Sikkenß ėßß wo ma hinjang wenn ma_sikke moot. Ma fingk hä vüür allem op dä öffentlische Herrentoilette. Dä Sikkenß ėßß kwaasi de ziwwelisatorische Wiggerentwicklung vunn dä Pißßrinn. Dä Pißßrinn ėßß föör ville Lück, am Sikkenß äwwer kann nur enger stonn, wat joot ėßß föör de Lück di jet schamhaft sinn. Hückzedaach sieht ma sojaar Wänd zwesche de Sikkenßen damet ma sish nit jäjjeseijtish zoluure kann beijm sikken. Ma kann saare dat de Pißßrinn de jesellschaftlische Klasseungerscheed verwische doot (zem Beijspill singk BAP: Unn ob nu eijner Krimsekt drenk oder nur noh Wermut stenk ėßß an dä Pißßrinn spätestens ejaal Eins im Vertraue vunn Für Usszeschnigge). Beijm Sikkens ėßß dat nit_esuh dä Fall. Trotzdämm hänn se sish weijtestjähend dorshjesäätz.


Seleve is dat chemische Elementdingens mit de Oednungszahl 47. Et wörd affjekürz Ag vun Lateinisch Argentum. Et is en edles Metall, wat hees, dat es nit jern mit der andere Elemente reajiere dut un in de Natur och jediege vörkütt. Miißentdehls küt et ewwer sulfidisch üe oxidisch vör is ewwer leeschder vun de Schwävel üe Suestoff ze trenne als en unedlet Metall. Seleve wörd jenutz vör Jeschirr, Münze un Schmuck. Weil et esu schön jlänzt (et ene huhe Refexionsfähichkeit hätt) jebraut man et och vör Spiegele un och in der Optik. Eläkrtisch Strom dät es bässe leite als wie irjendwat sunnst so dat et och in de Elektroteschnik nit wechzedenke is. Wil Lischt Selevefolie schwarz färbe dät is et och die jrundlage vör de Fotojrafie zig ca. 1850. Weil viele Bakterie kene Enzyme vör Seleveabbau han is et och in de Medizin als Antibiotikum bekannt. Vun diese Eijenschaft kütt och de averjlaube, dat Münze in de brunnen ze schmiesse Jlück bringe dät, weil Seleve- esu wie Koffe-Münze den Bakterie de Duut bringt und wenn de Lück emmer jesund bliev, dann is dat schon als jlück ze bewerte, ne?


Ene Steern is ene jrusse Feuerball dä em Weltall ze finge is. Et jitt över 70 Trilliarden Steerne odder noch mieh. Dat schätze de Weßßeschaftler zemindest, weil jezällt hätt se noch keeiner. Dä Steern der uns am nöchste is, is us Sunn. Die is circa 150 Millione km vun dä Ääd entfeernt. Et Leech bruch etwa aach Minutte bis et bei uns ankütt. Dä nächste Steern is dann 4 1/2 Leechjoor entfeernt. Dat heeß et Leech vun dem Steern bruch etwa 4 1/2 Joor bis et bei uns ankütt. Uns Sunn hätt ene Durchmesser vun 1,3925 Millione km dat is dä 109fache Ääddurchmesser. Uns Sunn is ene Mittelmässije Steern wat sing Jröösse aanbelank. Et jitt also noch jrüüsere Steerne. Do is zom Beispeel dä Steern Beteijeuze em Steernbild Orion dä is 276,6 mol jrüsser als uns Sunn un dat es noch nitt dä jrüüzte. Die Steerne bestonn haupsächlich us Wasserstoff un dä hätt die Eijenschaff, dat hä unger jrussem Druck en Verbindung mit sich seleves injeit. Dä Vojang nennt de Weßßenschaff Kernfusion. Dobei ensteht zom eene Helium un zom andere jede Menge Enerjie. Die Enerjie witt dann in Form vun Leech un Wärme in et Weltall jebloohse. De Mileschstrooß is


Stickstoff ees eh Schemisch Element mit dä Oochtnungszahl 7. Ed steeijt em Periodesüßteem in der fuffzehnte Haupjrupp. Singe Keern besteijt us sibbe Protone un sibbe Neutrone. Öm dä Keern eröm flehjen sibbe Elektrone. Stickstoff witt zum eeijne als Schutzjaas beijm Schweesse jebruch. Zom andere witt hä zor künstlischen Herstellung vun Amoniak verwendt. En de Autoindustrie jitt ed Firme die behaupte, dat dä Stickstoff als Füllung en de Reefe dofür sorje deijt, dat Kraffstoff enjespart witt un die Reefe nit esu schnell de Luff verliere. Dat ees äver alles noch nitt weßßenschaftlisch nohjewisse. Weme äver jett janz kalt krieje will, dann ees och meistens Stickstoff em Shpill]. Doorsch singe niddrieje Siedepunk un dat reaktionsträäje Verhale ees hä optimal öm alles möchlije kalt ze krieje. Hee eh paar Beishpille: Köhlmiddel in de Kryonik (Källdeteschigk) Köhlmiddel bei Supraleitere Vereisungsmiddel bei dä Boddemvereisung em Tiefbau Do drüvver hinuss witt dä Stickstoff och noch beim Verpacke vun Leevensmiddel enjesatz. Dobei witt zem Beishpill en Chipstütt met Stickstoff opjebloose un dann kumme de Chips erinn. Dat hätt dä Jrund dat die Chips sich dann länger halde. Stickstoff kütt am häufischste en de Luff für. 78,7 % vun dä Luff sin nämlisch Stickstoff. Hä ees äver och


De Stėlle Poßß oder Stille Poß es eijentlich en Shpill uß em Kėnderjade. Alle Medmaacher maachen en lange Rei ode ene Krieß oder sėzzen öm der Desch eröm oder sujet. Do weet einer ußjeloort un määt der Aanfang, oder hä eß ad am Aanfang vun der Rei. Dä Eezde säät singem Nohber jet innet Uhr. Wat ės ejal. Däm eezte singe Nohber moß dat dann vershtonn un säät singem andere Nohber ėn d Uhr, watt hä vershtande hätt; un dä sääd et däm Näxdn ėn d Uhr. Unn esu wigger. — Janz am Eng, der Lezde, säät dann janz loud, dad et alle hüüre künne, wat bei im aanjekumme eß. Nomalerwieß eß dat nid esu janz dat, wat am Aanfang shtund und de Eez jesaad hätt. Manchmool, wenn de Pänz jett ähler sin, dann maachen se sij ene Shpaß do drußß, jet andorß wigger ze sare, alß wie se jehoot han. Ävver selvs wenn se janz opmerksam bei der Saach sinn un janz räuish un leiß un sich Möh jevven, et all jenau richtich zo maache, dann kütt ėmmer widder enß jet Verdriehtes am Eng aan. Dat jiddet och ėm normale Lääve, nit bloß ėm Shpill. Do säät mer och


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Eh Sunnesystem is eh Dinge us em Weltall. Et besteht in de Rejel us ener Sunn un Planete. Et bekannteste Sunnesystem is dat unsere, indem mir mit unserer Ääd üm de Sunn kreise. Su eh Sunnesystem ensteht immer dann, wenn en neue Sunn jebore witt un üm dä neue Steern noch jede Menge Dreck erüm kreis. Dä Dreck klummp dann almählich zesamme un et enstonn zuerst eh Planetesimal un dann de Planete. Un noh_m selve Prinzipp krijje mansche Planete och Moonde. Unser Sunnesystem besteht us eener Sunn un 8 Planete un die heeßen esu: Merrkuur Veenuß Ääd Mars Juppitter Saturn Uranus Nepptuun Pluuto wor joohrelang ene Planeet, äver de Weßßenschafler han sisch am 24. Aujust 2006 dorop jeeinich, dat hä keeijne mieh ees. Statt dessen witt hä jetzt zo de Zwerchplaneete jezällt. Ansunnste jehüren noch eh paar andere Dinge zo unserem Sunnesystem. Do is noch dä Asteoridejüddel, etliche Moonde üm de Planete dromerüm, jede Menge Komete un janz wick drusse de Ortsche Wulk us dä de Komete kumme. Lang han de Wissenschaftler jeglööv et jööv nur unser Sunnesystem, äver füür eh paar Joor han


Dä Süüdpool eßß dä südlijje Deijl vunn dä Ääd unn dä Ääddeijl dä da lijjt. Dä Süüdpool eßß sozesaare wo de Äädaxx em Süüde ußß dä Ääd erußßluuret. Woröm se sisch drejjt. Dä Punkt wood ed eäßßte Mool vunn Roald Amundsen unn Robert Falcon Scott erreijscht. Dä Kompaß zeijjt op en Punkt im Meer, dä sisch von Daach ze Daach beweere doot. Dä Süüdpool eßß 13,2 Milljuhne Kwadraatkillomeeter jrooß unn hätt 1000 (Winter) beßß 4000 (Summer) Eijnwuhner, di op dänn 80 Forschungsstazjuhne lävve. Nuur 2% sinn ohne Ies, dä Rääßß eßß vun en decke Iißscheesch bedeckt, di hätt beßß ze 4500 m. En singer Medde eß dat Land fum Pool unger_em Meereß_Shpeejel, ävver dat Iiß eß do esu deck, dadd_et beß unge dorresh reëĳsh, ed_eß allsu nimmoohlß Waße zwesche däm Iies un dä Ääed. Dadd_eß jefeeolish. Wänn nnammlish de Meereß_shpejel wiggo shtëĳsh, wi_jerret em Momang dëĳdt, dann weed_et jo och wärremer op de Ääd, wi_jedd_et em Momang dëĳdt, un dat künnt zosamme in dä Zigk zwesche de Joohre 2080 un 2250 dozo füüere, dat dat Meer_Waßo unger dat Iieß fum Süütpool kütt. Wänn dad_esu eß, dann weed dä jannze Iieß_Pannze, washëĳnlėjj_en jannz koote Zigk et schwemme aanfange. Dä jitsch dann


The .tv Corporation uß däm US Konnzärrn VeriSign bedrief för de nic.tv unger däm Minißtor för Finannze un Turrißmuß fun Tuvalu dänne ier Top Level Domain em Internet, dat eß .tv. De Sigg för .tv bäĳ de iana De Sajt fum .tv sing nic


Hans Theodor Woldsen Storm (* 14. September 1817 in Husum; † 4. Juli 1888 in Hademarschen) wor enen nochtdoütschen Novelle_Shriivo un Deeshto. De Familish vun sing Motte hätt ald zik Jenerazjoone in Husum jelääef. Do un en Lübeck eß zor Schull jejange, shtudeet hätte dann en Kiel un in Berlin Rääch. En Kiel woa hä och ene Frünnd vun Theodor un Tycho Mommsen, met dänne zesamme hä Saagen uß Shläßwish un Hollshtäjn sammele däät. 1843 joaven se zesame dat „Lederbook vun dree Frünnen“ eruß. En däm jlishe Joar hätt sish dä Theodor Storm als_enne Rääshßanwallt en singe Vattershtadt nidder un hieroadt 1845 sing äjen Kusiin, et Constanze Esmarch, di ald 1865 duud jeblivve es. Met dä däänishe Rejierungk vun Husum doamoals koam hä avver övver krüttß un dröm hät hä im Joa 1852 singe Poßte voloare. Hä trood_en dä preußishe Deenß en, eetß als_enne Assessoe en Potsdam un em Joa 1856 as_enne Kreisrishto in Hillijeshtadt. Ävver sing Sääne no do Häjmaat vojing imm in_de Främbde nit. Wi Shläßwish-Hollshtäjn em Joa 1864 deutsch woat, doa koam dä Theodor Storm tirek no Husum zerökk, woa hä ne Landvocht woot un 1866 de zweete Ehe injingk med_dem Dorothea Jensen. 1867 woot hä Ampsrishto,


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) Tok Pisin es ön Sproch, di op Papua Neuguinea jösproche weed. Ä dat Land es öt dö Amtssproch. Sö weed och Pidgin Englisch jönannd. Tok Pisin weed van onjöväär 120.000 Lüüh als ischde Sproch, als Moddersproch jösproche. Dozo komme noch 3 – 4 Milliun Mänsche, di öt als Zweidsproche mulle. Tok Pisin es ön Sproch, di sisch us änglische, melanesische un dütsche Wööd zösamme setzt. Vorscheedene Dialekte zeeje dütlische Ongerscheede tösche dö Zösammesetzung van di Sproch. Tok Pisin zeechd ön Vorwandschaff zo d Sproche Pijin op d Salomone un Bislama op Vanuatu. Dr Orsprong van di Sproch es en ön Zitt z sökke, als Walvänger em Stelle Ozean ongerwääß wore, un sisch met dat Volk, dat op dö Insele läävde, ongerhalde mood. Öt joov önö Mischmasch, dä us Änglisch un dö Lokalsproche zösammejesatze woch. Ängß van öt 19. Jahrhondöt wood di Sproch ön Handelssproch op di Scheffe, di met Kopra handele dänge. Öt zeechd sisch, dat Tok Pisin sisch flott ändere deed un sälvs tösche zwei Jeneratiune dütlische Ongerscheede en d Sproch z vänge send. Och tösche


Hee di Sigg_is_op Öcher Platt (mieh Sigge op Öcher Platt) unn jeschrive wie mer et mullt (mieh Sigge jeschrive wie mer et mullt) De Tomburch iss enn aale Ritterburch bej Rheenbach. Dä Tomberch iss enn vulkanisches Terziärjebilde uss Basalt. Hä iss avv dämm 4. Johrhungert besiddelt jewess unn um 900 is de Tomburch jebaut woode. Zuääz hätt dä Pfalzjraf Ezzo do jewonnt, späte de Jraafe vun Kleve, vun Müllemark un vun Tomburch. Dä Hääzoch von Jülish hätt die Burch injenomme unn 1473 jeschpräänk. Donoh wor se ne Steenbruch för die Umjevung. De Pänz kenne de Tomburch wejl se jään Kruug esse. Un op dä Packung vun ener bekannte Firma (Grafschafter Goldsaft) ka ma de Tomburch bewundere. Woröm heiß et Tomburch? Dat is ja nit jrad ne tüppische Nome he sondern en englische Aavkürzung vunn Thomas. Ävvä ma weiß nit, wo dä Nome heäkütt. Commons: Tomburg – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Troisdorf is de grüüßte Stadt im Rhing-Siesh-Kreijß un litt öößlich vunn Bonn unn Kölle. Me fingk et im Südooßte vunn dä Kölsche Bucht unn nördlich vumm Wääßterwaald. Zur Zick leeve 76.596 Eijnwohner (31.12.2005) in dem Industriestädtje em Grööne, su wie die Trooßdorfer ihr Städtje selever nenne. Trooßdoorf hätt zwöllef Stadtdeel, die sich opp en Fläch von 62,17 km² verdeele. Trooßdoorf Trooßdoorf Wess Dat Veedel witt och ruude Kolonie jenannt. Dat litt an dä Daachziejele, die he all en Ruud jehalle sinn. Trooßdoorf Wess ees eener dä jüngste Veedel vun Trooßdoorf. Et wudd iirz em Oktoober 1999 noh de Kommunalwahl vum neue Shtadtrat jejründ. Früher dät dat Jebiet deelwies zo Overloor un zo Trooßdoorf jehüüre. Aleroth Aleroth hätt en bewäächte Jeschisch hinger sich. Et wor nämlich en janze Zick lang jaanitt bewunnt, weil de Soldate em zweite Weltkreech Platz brooten, öm ze üübe. Dat däten die en de Wahner Heed un en Aleroth. Dat Dörfje wud äver noh'm Kreech widder besiedelt. Av 1969 jehüürt Aleroth zo Trooßdoorf. Dofüür dät et bei Luhmer jehüüre. Die Eenwunner vun Aleroth werde Sandhase jenannt. Sieshloor De Eenwunner vun Sieshloor werde Ööchs jenannt. Overloor Friedrich-Wilhelms-Hött (kurz de Hött)


Trooßdoorfer Platt witt wie dä Name ad säät in Troosdoorf jesproche. Dobei muß me allerdingens sage, dat dat reine Trooßdoorfer Platt och nur en Trooßdoorf Midde jesproche witt. Die andere Shtadtdeeil han zum Deeil en mieh oder weenijer avvjewandelte Version dovun. Dat häät natürlich historische Jründ. Wen_me su durchzällt kütt meh op fönef Hauptdialekte: Trooßdoorfer Platt Sieshloorer Platt Berchemer Platt Höttener Platt Aalerödder Platt Die vier sin wie ad jesaat us dä Jeschich vun Trooßdoorf entstande. Ever eent nom andere. Dat Trooßdoorfer Platt ees eng verwandt met däm Sieshburjer Platt. Dat kütt doher, dat die zwei, Trooßdoorf un Sieshburch, su eng beienander lieje. Do han fröher die Trooßdoorfer Buure met dä Sieshburjer Mönche vun dä Abtei om Michelsberch gehandelt. Dat hätt die zwei Sprooche natürlich beeinfluss. Sieshloor wor fröhter en eijenständige Jemeend un su hatten die och ihr eijene Ussprooch. Irzt 1969 met dä komunale Neuordnung dätten Trooßdoorf un Sieshloor zesammekumme. Vun do aan han sich die Sprooche dann wohl anjenöhert. Zo Sieshloor däten domols och Ovverloor, Spich, Berchem, Müllekove, und Eischem jehüüre. Berchem, Müllekove, und Eischem däten zwar zo Sieshloor jehüüre han äver en eijene Sproochentwicklung jemaat. Doorch di Nöh vun Berchem un Müllekove zo Mondoorf un Nidderkaassel woren


UKW eß en Affköözung fö de Ulltra Kuchz Wäll wo et Radijo un et Färrenseen drövver kütt! Na jood et Radio kütt och övver KW, MW un LW, ävver wäer hüüert sesh hück dat jekwiitsche, zwitscherre un jepiife norr aan? Wänn t nit sinn moß.


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Dä Urranuß (Symbol: ) ees dä siebte Planneet in uns Sunnesystem. Sing Noppere sin op dä eeijne Sick dä Satturrən un op dä andere Sick dä Nepptuun. Dä Urranuß ees em Middel 2,87 Miliarde Kilometere vunn de Sunn entfärnt. Hä bruch 84 Joor öm eeijnmol öm de Sunn eröm ze wandere. Hä driit sich äver in 17 Stund un 14 Minute eeijnmol öm sich seleves. Dä Urranuß hätt en Besunderheijt bei singer Achseneijung. Die es su jeneich, dat eeijne Urranuß Daach och 84 Joor duurt. Dä Urranuß hätt 27 Moonde, wobei dä jrützte dä Titania ees met en_em Doorchmesser vun 1578 km. Nur noch drei andere sin noch jrüüsser als 200 Kilometere em Doorchmesser.


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Veenuß (Symbol: ) is vun de Sunn uss jesehen dä zweite Planneet in uns Sunnesystem. Sie is fass jenau esu jruß wie de Ääd un kütt där och am nöchste. Ihr Noppere sinn op dä ene Sick dä Merrkuur un op dä nadere Sick uns Ääd. Noom Moond is de Veenuß de hellste Hemmelskörper dä ze sehe ess. Se is em Middel 108,21 Millione Kilometere vun de Sunn entfärnt. De Veenuß broch 224,7 Daach öm eeijnmol öm de Sunn ze rotiere. Allerdingens broch se och 163 Daach öm sich eeijmol öm sich seleves ze driie. Dobei driit se sich jenau endjejenjesetz ze alle andere Planneete. Dat heeß op dä Veenuß jeit de Sunn im Wääste opp un jeit em Osste unger. De Veenuß hätt keijne Moond.


E Weesch es e Fraunsminsch. No weet mer nit för jeedß Fraunsminsch Veesch sare. Et möß schunn jet draan sinn, also möösch se minnstens forhiirohdt sin oddo Vittve, odder e jood Jeschäff hann, odder ne Hoff, un enne Knubbel Pänz eß och nit fokiijot. Weeschter han Kraff un sinn nit bang fürm Lävve. Se weßße met de Männe ömzejonn. Se han ir Weetschaff en d'r hannd zigk dreßisch Joo, dänne kannßde nix füürmaache. Do kannßde disch drop foloohße. Freusche di irem Mann nuur noo do schnüßß schwaade un Määdsche di jraad eez aanfange sin jät andoß. Di kannßde nit Veechto nänne.


Ne Vrängel oder Wrengel odder Frängel säät mer för jet, wat jröößer jewoode wi dat nomaal wööhr. Wenn er Botteramme schmiere well, un dä Buur sij jen paar Schieve fum Bruud runger schnigg, unn ed eß ein dobei e janz Schtöck decker wi di andere, do säät däm sing Frau: „Jung. Do häss De ävver ne Wrängel jemaat.“ Äänlisch: Oschi Apparillo Kawännzmann Unn et Jääjedeijl: Shtümpshe


Hee di Sigg_is_op Bönnsch (Sigge op Bönnsch) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Andreas-Daach am 30. November es de letzte Daach vom Kirchejohr. Fröhe wor hä och Zahldaach bei de Buure. Noh ahlem Volksjlaube soll die Naach op de 30. November en wichtige Losnaach sen, weil alles wat me en dä Naach dröme deet em nächste Johr en Erfüllung jonn soll. De Apostel Andreas, dä Broder vom hl. Petrus, hätt de Lejend noh en Kleijnasieë un Jriecheland missioneet. En Patras soll hä em Johr 60 n. Chr. de Märtyrerduud aan e'nem Krüx met querjestallte Baleke jestorwe sen, deshalef wierd su e Krüx och Andreas-Krüx jenannt. Andreas-Krüxe stonn als Verkehrszeiche vür jedem Bahnöwerjang un komme en Wappe un Fahne vür. Bahnöwerjang Bonn-Röngsdörp Jrußbrtiannië Schottland De Marin von Russland


De Vüürwahl eßß watt de beijm Telefoniire vüür de Nummer wähle mööts wann do in en anner Stadt aanroofs. Vüürwahle woode jemaat weijl fröher hätt_et pro Ochtschaaff nur ej Netz jejävve. Hück eßß dat ni_mieh esuh, trotzdämm hätt ma de Vüürwaale behallde. In Dütschland wählt ma en Null am Aanfang vunn dä Vüürwahl. Internazjonaal mööt ma zweij Nulle wähle.


Wahn woo ene Jemeijnde ėm Hümmling ėn Needersaxe. Dä Oot Wahn woot ėm Joohr 1941, medden_em Kreesh, vumm Kommißß platt jemaat. Di hann do ene Üübunxplaaz för de Truppe hėnjelaat. De Lück uß Wahn woodte noh Rastdorf zwanx_'ömjesaz'. Do hätt sish beß ennet johr 2005 errinn nix jeänndert, unn et süüt och nit dernoo uß, dat dat jeänndert wööt. Dä Üübungkßplaatß weed — so säät mer 2005 beijm Kammißß — emmer noch jebruch. Wahn hätt ene Dom jehatt. Dä Dom woo eijne vunn de jröötße Kirrshe en dämm jannze Nochtweßßte vun Deutschlandt. Hä woot doomols met kappott_jemaat. De Jrunntmauere sinn ävver noch ze sinn.


Met Wallonesch Brabant (ob flämish u nederländisch: Waals-Brabant, op franzüüsish: Brabant wallon, op wallonish: Roman Payis, Braibant walon,, op deutsch: Wallonisch-Brabant) es en Provinß en dä Regijon Valloni en däm Shtaat Bellji en Europa jemejndt. De Houpshtadt fun wallonesch Brabant eß Waffere (ob flämijj u nederländisch: Wafer, op franzüüsish: Wavre, op wallonish: Wåve, op deutsch: Wavre) De Provinß wallonesch Brabant jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di franzüüsish schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-WBR.


Dä Lemma-Titel he es op Kölsch buchstabeet nohm Wrede. Wasser is en Bezeischnung für eh Moleköhl, wat us Wasserstoff un Sauerstoff bestonn deet. Me säät äver nur Wasser dozoo, wenn et flüssich is. Wenn et kähler wie 0 Jeraad Celsius is säät me Iis udder Schnie un wenn et heeßer wie 100 Jeraad Celsius is, dann säät me Dampf dozoo. Wasser jiet et zeemlich veel op dä Ääd. Dat mieste dovun is Salzwasser. Nur 2,53% vum janze Wasser op dä Ääd is Sööswasser un dovuun sin och noch ens mii als zwei Dreidel als Iis in dä Pole jebunge. Dat bedök, dat Wasser janz schön wertvoll un führ alle Dinge selten is. Besondererlei Wässer emm Rheinland sann Kölnisch Wasser unn "dat Wasser vunn Kölle ess joot", watt zweierlei ongerscheedlijje Saache sinn, die mer nitt väwechsele därf. Commons: Water – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Wasserstoff ees eh Schemisch Element mit dä Oochtnungszahl 1. Ed steeijt em Periodesüßteem in der iirzte Haupjrupp. Singe Keern besteijt us eeijnem Proton un keeijnem Neutron. Öm dä Keern eröm flüch eeijn Elektron. Dä Wasserstoff kütt sehr häufich en de Natur für. Ed ees sujar dat häufischste Element dat ed jitt. All Sunne em Weltall bestonn zo nem jrusse Deel us Wasserstoff. De Weßeschaftler versöken en de Labors de Reaktion die ne Steern zom löchte brink nohzemache. Dat nennt me dann Kernverschmelzung. Dofür witt reine Wasserstoff jebruch. En andere Nutzung vum Wasserstoff witt en de Autoindustrie ussprobeert. Einije Hersteller han Versöcksautos am fahre, die met enem Wasserstoffantrieb ussjerüß sinn. Dat klapp äver noch nitt esu rischtisch. Wasserstoff en reiner Form kütt en de Natur nur en de Steerne für. Op unserer Ääd ees et am häufischste em Wasser ze finge. Met dä sujenannte Elektrolyse kame dat Wasser en Wasserstoff un Sauerstoff opspalte.


Dä Lemma-Titel he es en de amplische Schrievwies. Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) Welkenraat/Welkenraedt is en Dörp un en Jemeijnde em Arronndißßemang Verviers ėm Nocht_Ossdejl vun dä Belljische Provinz Lüttish (Luik, Liége) unn litt inn dämm Jebeet vun der Jemeinschaff vun denne die in Belljie Deutsch schwaade dunn. Et hätt ėm Joohr 1994 offizjäll 8466 unn ėm Jannowaa vum Joohr 2005 knappe nünng dousend hundertveezish Lücksher drinn wunne jehatt, un daat vierunzwannzish un ene halve Qwadraatkillmeeter Land op de Ääd belääje. Sing Poßßleijzaal eß B-4840. Vun Greeenwich uß jesinn litt datt up 50° 39' Nocht un 5° 58' Oßß,un et eß zwesche 230 et 354 Meetere huu övver Nommaalnull. De Uure Jonn em Winnter eijn Shtund, un emm Summer — jenau Appril beß Oktoober — zweij Stund vüür dä Greenwich Mean Time. Och wenn dat in dä Wallonie litt un doo offizjääl franzüüsisch jeschwaadt weet, hann die Lück doch em Joohr 1963 en Waalmööshlishkeijt met dä belljische Bövvere errußjeholldt, esu künne se och de „Minderheijdtesprooche“ Neederlannß un Deutsch rädde un vüür allem, iir eijnhejmische Shprooch, di offizzjäll bei de Limburjische Sprooche jezallt weed, ävverre en ripuarishe Sprooch eß, wann ich rishtish


Wienges es_ene kläjne Broueräj em Zänntrumm fun Krievel, di bräue allordingß zigg_e paa Joohre nit mieh selleve, un loohße noh_m Orrijinaal_Rezäpp ier Bier annderswo bräue. De Wienges sinn_orr_en aale Bierbräuer_Famillish en Krieevel. Dä Brou_Meeßto Aujußß Jleumeß woo alld zig 1893 med_em Maria Wienges verhiirodt, wi hä 1896 sing äijen Huuß_Broueräj em Norde fum Wiengeß opmaat → Gleumes (Krievel) Brauerei Gleumes (op deutsch) Informatiune övver öt Wienges (op Huchdütsch)


Wieß eßß en overjäärish Bier, datt ußß Bayern kütt unn vumm Weizemalz jebrout weed oder ußß Berlin unn jet suur eßß. Beije heijße wiiß. Datt Wieß ußß Bayern mööt zer Hällefte ußß Weijzemalz jemaat sinn. Et hätt noh Hefe (Hefeweijze) oda et eßß kloor (Kristallweizje). Et kann hell sinn oder dunkel. Dat Wieß vunn Bäliin eßß nit ußß Weijze. Et eßß jet suur, alldiweijl in dä Hefe och Milschsäurebakterien in Sümmbijoose lävve. Dadorsch ka_mer et och besunders lang laagere, nämlij poor Johr. Ma drenk et met Sirrupp, zem Beijspill Waldmeijster oder Himbeer. Am Rhing drenk mer koum Wieß. Et weed ävver dovun jebrout. Di äälßte Alt-Broureij di_t noch jitt, datt sinn Boltens, die broue ou_noch Wiiß no_m aale Rezepp in Korschenbroich nit wigg von Nüüß, ävver jannz winnich. Am Rhing drenk mer näämlich iir Kölsch, Bönnsch, Alt oder Degraa. Prost.


Dat Millowitsch_Dengkmool shtäĳt in Kölle am Iisemaat in do_Nöh fum kölsch Hännesje Tijaater. Et wood em Joohr 1992 däm Willy Millowitsch ze Iihre do hen jesatz. Hä hät en de Joohre 1909 beß 1999 en Kölle jelääf un jewirrək. Et shtellt dä Willy en Orijinaaljrüüße daa, wi hä op dä Bank sez.


Wodka es dä Schabau vun de Russe un de Pole, dä us Ääpele jemaat weed. Die hann dä schun jebranndt, da wosst noch kinn Minsch in Deutschland, wie dat jeht. Dä schmäck ooch vill bässe als oose Kloore odder Korn un määt och nit enne su decke Kopp, wennmer e bißje zevill dovunn jesoffe hätt. Un die Russe maache ene ächte Kolt us ehrem Wodka-Suffe, die ässe noch ächt läkker Häppche dozo: jerööcherte Fesch, Kaviar (dä ächte, net dä Kölsche), un noch mieh so Läkkerbesse. Die nenne datt Sakusska odde su. Op jedde Fall kannste dann noch vill mieh Wodka suffe, wennde dat met_ässe dehs.


Hee di Sigg_is_op Trooßdoorfer Platt (Sigge op Trooßdoorfer Platt) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) En Wooch oder och Wagge ees eh Jerät öm de Masse vun irjendjet fess ze stelle. Et jitt zwei jrundsätzlich ungerschiedliche Aarte. Für en Verjleichsmessung bruch me zem Beishpill en Balekewooch. Domit ka me dann die ze messende Masse vun e nem Körper mit e ner bekannte Mass vun e nem Verjleichsjeweech verjlische. Dozoo witt an e enem wajerechte Stab, dä in de Midde jelachert ees an beide Sigge en Woochschal anjehange. Dä Avvstand vum Middelpunk muß op beede Sigge jlisch sin. En die ene Schaal witt dat ze wejende Objekt errinjeläch un in die andere Schall kommen de Verjleichsjewichte. Die jitt et vun 0,1 mg für Apotheke bis zo 10 kg für de Wooch om Wochemaat. Wenn dä Baleke dann in de wajerechte ees dann sin die zwei Masse jlich. Wichtich ees dat die zwei Woochschale em jlische Schwerkrafbereich lieje müsse. Et jitt noch andere Möchlichkeeijte als en Balekewooch. Die beruhen äver all op däm Hebeljesetz. Zeijerwooch wie zem Beishpill en Breefwooch Schnellwooch dat ees die Wooch beim Aarz met dä verschiebbare Jeweechte Dezimalwooch ees esu ähnlich wie en Schnellwooch me kann nur


Wäßßflaandere (ob nederländisch: West-Vlaanderen, op franzüüsish: Flandre occidentale, op wallonish: Flande Coûtchantrece, op deutsch: Westflandern) eß en Provinß en dä Regijon Flanndere en däm Shtaat Bellji_en Europa. De Houpshtadt fun Wäßßflaandere eß Brügge (ob nederländisch: Brugge, op franzüüsish: Bruges, op deutsch: Brügge) De Provinß Wäßßflaandere jehüert komplättemang bej de Jemäjnschaff di nederländisch schwade dejt un de Affköözung noh dä Norm ISO 3166-2 för di Jääjendt eß BE-VWV. Commons: West Flanders – Sammlung von Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Zootwoman eßß en brittische Bänd di spillt en electroclash Musick datt höört sisch beßßje aan wi dä aale 80er Sinti-Popp. Stuart Price eßß dä Kopp vunn dä Bänd un hä spillt och in joot en Hangkvull aandere Projekte. Stuart Price: Jesaang, Bass Johnny Blake: Jesaang Adam Blake: Taaßde 2003 - Zoot Woman 2001 - Living In A Magazine 2004 - Taken It All 2003 - Grey Day 2003 - Gem D Website


Zoppe es jet enn_et Wasser erinn donn un widder eruß holle. Also jenou jenumme moß dat keij Wasser sinn, Kaffe un öönds_en annder flößish Zeüsh dääd_et och. Houpsach erin un tireg widder eruß oone dat sisch fill jedonn hät. Äänlijje Wööd: Tunke un Shtippe. Em chwemmbad kannß de jruuße Pänz de Kleeijne zoppe sinn. De Omma deijt de aale Brüütsche zoppe, en de kaffe_taß, weil se se sönß net biiße kann. Ävver Seij säät Schtippe doh füüer. Se kritt jo nidd e janz Brüütsche en di kaffe_taß erinn. Wenn de Omma en Hänn hätt, die jluckisch am weede es, dann zopp se dat Diier, unn hoff, dat hüert baal widder op.


He die Sie ös op Stolberjer Platt (Sije op Stolberjer Platt) un jeschrieve wie moch öt kallt (Sije jeschrieve wie moch öt kallt) D Erzquell-Brouwerei es ö Brouwereiongernehme met Setz ä Bielstee em Ovverberjische Kreis ä Nordrhein-Westfale un ä Niederschelderhütte em Landkreis Altenkirchen beij Siege. D Erzquell-Brouwerei, wi mo sö hüü kennd, entstäng em Joohr 1976 au dr Zösammeschloss van d Bielsteener (bie uss Billstingern säht mà Billsting daför) Brouwerei met d Siegtal-Brouwerei. D Erzquell-Brouwerei Bielstee wood em Joohr 1900 van dr Urjrußpapp Ernst Kind van dr jeschäftsvührende Jesellschafter Axel Haas onger dr Naam Adler Bouwerei jejründ. Ernst Kind hod ön Spennerei un Riißerei ä Bielstee. Di koom ävver komm rond un su vorsood Ernst em Alder va 50 Joohr önö Neuaavang. Hä liirde ä Bayere beij Weihenstephan öt Biirbrouwe. Nodäm ö Wasserröhr jelaad wode woch, dat bes hüü z dachs weech Quellwasser vöör öt Biir us Beilstee lävverd, koom am 5. Februar 1900 öt ischde Biir us öt Suudhuuß. 1936 ändernde Kinds Schweijersohn Carl Haas dr Naam van d Brouwerei ä Bielsteener Brouwerei, weil öt ö Köllö at ön Adler Brouwerei joov. 1976 schloss sich d Bielsteener Brouwerei met d Siegtal-Brouwerei us Mudersbach-Niederschelderhütte zo d Erzquell-Brouwerei zösamme. Dobeij wood


Hee di Sigg_is_op Kölsch (mieh kölsche Sigge) unn jeshrivve wii_mer_t_shprish (mieh Sigge jeshrivve wii_mer_t_shprish) De Zweschestaatlije Unterschäjdungkszäjsche op Autos un Aanhängere mösse hinge lingks op Autos (KFZ) un iier Aanhängerre aanjepapp oddor opjeschruuv sinn, wäm mer domet en t Ußlandt faare well. Dat Schildt sellver ess en Ovaal, kweerfommaatisch, wiiß, mem dönne schwazz Rannd un meddsen dren enne Boochstaave odder zwäj oddor dräj. Säpsvostänndlisch nattüürlisch ess dat ingernazjonaal jereejeldt, hügg em „ Wiener Übereinkommen über den Straßenverkehr “ vum 8. Novemmber 1968 em Atikkel 37 unn em Aanhang 3. Dat ess enne Nohfolljor vum „ Internationalen Abkommen über Kraftfahrzeugverkehr “ vum 24. Appril 1926 singem Atikkel 5 un Aanhang C. Di zwäj jellden en Döütschlandt alle beejts, un mer kann sijj ußsööke, wo mer sisch dran hallde well. Enne rääschte Ungeschejd määt dat ävver nit.


Et ärm Deer ess en koote Faase vunn jrundlooser Druurischkeijt. Jründe könne sinn: zevill jesoffe am Ahmd vüürhär dä Faado en Depression Mer säät do och „dä hät et ärme Dier,“ wann t ejnem su jeijt, odder „dä kritt et ärme Dier,“ wam mer et erwaadt, dat dä Zostannd övver inn kütt.


Dä Planet up däm mir levve heeß Ääd (Symbol: ). Hä is de dritte Planet vun aach in unserem Sunnesystem. Hä is im Middel rund 150 Millione Kilometere vun de Sunn entfeernt un broch 365 Daach un eh paar Stund bis hä eijmool drömeröm is. Sing Nooppere im Weltall sin op dä ene Sick de Venus un op dä andere Sick dä Mars. Öm de Ääd eröm kreis unser Moond. Mir han nur eene davun nit su wie andere Planete. De Ääd is der einziste bekannte Planet op däm et Levve jitt. Et levven üver 7 Milliarde Minsche op ihr.


Ääpel, Ärpel oder Äädäppel un Ädäppelle (Solanum tuberosum) sinn en Planz ußß dä Jattung Naachtschatte, Fammillisch Naachtschattejewääße. Zu dä Fammillisch jehüüre och Tomätscher, Paprika unn dor Tabak, äwwer ned dä Topinambur, di och Süßkatoffel jenannt weed unn esuh äähnlisch ußsieht. De Äärpelplanz hätt Beere, di mer äwwer nit eßße ka, se sinn föör de jeschlääschlijje Vermäärung zoständisch. Med dä Knolle di mer och ißt kann se sisch kwaasi unjeschlääschlisch vermehre. All Deijl vunn dä Planz di bovve vun dä Ääd waaße sinn jiftisch weijl se Alkaloide enthaalde. In Meddeleuropa eßß dä Ärpel dat wischtischste Foder. Op dä Ääd weede pro Joohr 300 Mio. t jeerntet. Dobeij woor se fröher beij üüß övverhoup ned bekannt, se kütt nämmlij ußß Südamerika. Von do hätt se wer alß Zierplanz mitjebraacht. Eääß im 18. Johrhungert hätt mer se aajefange föör landwertschaaflisch ze brouche. In Proiße hätt vüür allem dä aale Fritz medjehulfe datt se hückzedaach dat eßß watt mer am Sunndaach zem Broode eßße. Ääpelschloot Himmel un Ääd Döppekooche Riivkooche Fritte Commons: Potato – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


Unger Pindakaas verstejht me nix anderes als holländische Ädnossmus, dat och jään met Äädnossbotte forwääßelldt wierd. Dat eß jet för ze esse, kann bäm Broode un Koche jenumme weede, kam_mo sesh op et Brut shmiijere, kütt sujaa en do Koche erinn. Keufß_De em Jlas un kütt uß Holland. Doo kütt och dä Naame her. Pindakaaß weed uß Ääotnöss jemaat. Dofüer weede di platt jeqwätsh un fäijn jemoohle, dat määt alld 90% beß 95% vun däm fäädijje Pindakaaß uß, dann kütt jet Ööl, Zokker un e beßje Sallz do bäij, un dat jannze weed norr_enz mangs jerüot beß dat dat schöön jladd_eß. Dann kütt_e en et Jlaaß un en do Suppermaat un bäij uns_op do_Desch. Schmekke däijt_e noo Äotnöss, ävver föölt sish wäijsh aan, baal vie e Krugk, odder fass_esu wi_ene wäijshe Kieß. Schmägg_och joot_ßesamme met Kaamenbäer o_m Bruudt. Dat Zeush eß nattüülish schwer fättish un litt och jet em Maare, allso kam_mer_fun zoonämme, wem_mer fill_fun_ißß. En de Kösh ka_mer_et joot bruche. Bäij Rüüräij kannß_de e Löffelshe draandonn, wann't jood hallev dorsj_eß, dofür jet winnijjer Sallz. Riißnuudelle met Shärrəf un ööhndlish Pinndakaaß en dä zauß dat ess_e jedeesh, un dann assijaatish Jemööß dorbäij. Wenn Der kläijn Ääpel jet jeshmakklohß jewoode sinn,


Öllich (och: Zwiwwel, Look un Loek) (Allium cepa) is scharf, brennt wi jeck in de Ouge, unn schmääck joot. Dä Öllischplaanze kann zweij Johr stonn, dänn jäht se vutt. Am bääßste schmääck se met Kölsche Kaviar, klaar. Dä Öllisch is eijne vunn dä rishtish aale Saache die dä Mänsch hätt. Vüür 5000 Johr hätt ma_se ad jejesse, se dän Jöttern jeopferet unn zem betaale jebrouch. Arschäoloore hänn Öllisch im Jraab vumm Tutt-Ensch-Amuun jefunge, unn da Kodäx Hammuraabi schwaadt davunn. Orjinaal kütt dä Öllisch uss dä eurasische Steppe, dä aale Römer hätt se dann noh_m Rhing jehollt. Hück jitt et ville verschiddene Aate vunn Öllisch, di ma jroob eijteijle ka in Summer- unn Winteröllisch. Aanjebout wääde se vür allem in Süddeutschland. Dä Noom kütt vum dä aale Römer (lateinisch Allium, Öllischjewäächs). Nohm Adam Wrede kütt et nit direkk vun Allium, sondern es en Mischform vun ünne (lateinisch unio, ein Öllich) un louch (lateinisch allium). En dä Westeifel säät mer für Öllich drum och hückzedach noh Ünne. Commons: Allium cepa – Album mit Bilder, Filemche un Tön op Wikimedia Commons


En Ömmerjöözje säät mer för esu en ömmelish kleejn Leeshje, wad enn enner Kirresh odder om Frihdhovv eröm shteejt un keij rishtish Leesh jitt, do fö brännd et ävver lanng. So Kääzje sinn er övv en ruude odder wiiß]e Besher]she, domet do Wind se nid ußßblööt. Se sulle för de Sile fun de Duude un Jeshtorvene leushte, un för di norr em Fäjefüür sinn, dat ße t läijshtor hann. Mer jleuve dat äät hällve. Öff süüht at Leesh ärmer uß wi mer unß di Fordammpten em Jeensäjz füürshtälle, für allem en Wind un Rään, em Duußtern om Kirreshhovv et naakß. Wem mer do esu e Ömmerjöözge süüd, do künnt mer jraad et ärme Dier krijje för di Siel wo t för am leushte eß.