TrackChain / ml /scripts /train_sequence_vae_enhanced.py
PRiyanshu0-1's picture
Add ml/ codebase and configs
2adb41a verified
Raw History Blame Contribute Delete
20.3 kB
"""
Enhanced training script for Sequence VAE.
Fixes:
- Accepts both --latent_dim and --latent-dim arguments
- KL annealing for stable training
- Learning rate scheduling
- Gradient clipping
- Comprehensive metrics logging
- Dual-path scoring calibration
Usage:
python ml/scripts/train_sequence_vae_enhanced.py \
--epochs 50 \
--beta 0.01 \
--latent-dim 16 \
--batch-size 64 \
--lr 0.001 \
--save-path artifacts/checkpoints/geometry/sequence_vae_enhanced.pt
"""
import argparse
import json
import sys
import time
from pathlib import Path
import numpy as np
import torch
import torch.nn as nn
import torch.optim as optim
from torch.utils.data import DataLoader, Dataset
# Add repo root to path
sys.path.append(str(Path(__file__).parent.parent.parent))
from ml.models.geometry.sequence_vae_enhanced import EnhancedSequenceVAE
class GeometrySequenceDataset(Dataset):
"""Dataset for geometry sequences."""
def __init__(self, csv_path: str, seq_len: int = 80, n_features: int = 5):
import pandas as pd
self.seq_len = seq_len
self.n_features = n_features
# Load data
df = pd.read_csv(csv_path)
# Extract features
feature_cols = ['twist_3m', 'versine_10m', 'versine_20m', 'unevenness_10m', 'cant']
alt_feature_cols = ['twist_3m_mm', 'versine_10m_mm', 'versine_20m_mm', 'unevenness_10m_mm', 'cant_mm']
if all(col in df.columns for col in feature_cols):
self.data = df[feature_cols].values.astype(np.float32)
elif all(col in df.columns for col in alt_feature_cols):
self.data = df[alt_feature_cols].values.astype(np.float32)
else:
# Fallback: use first n_features numeric columns
numeric_cols = df.select_dtypes(include=[np.number]).columns
self.data = df[numeric_cols[:n_features]].values.astype(np.float32)
# Normalize
self.mean = self.data.mean(axis=0)
self.std = self.data.std(axis=0) + 1e-8
self.data = (self.data - self.mean) / self.std
# Create sequences
self.sequences = []
stride = max(1, seq_len // 2)
for i in range(0, len(self.data) - seq_len + 1, stride): # 50% overlap
self.sequences.append(self.data[i:i + seq_len])
self.sequences = np.array(self.sequences)
# Filter to normal only (if labels available)
if 'label' in df.columns and len(self.sequences) > 0:
# Keep only normal sequences (label == 0)
normal_mask = df['label'].values[:len(self.sequences)] == 0
if normal_mask.sum() > 0:
self.sequences = self.sequences[normal_mask]
print(f"Loaded {len(self.sequences)} sequences from {csv_path}")
def __len__(self):
return len(self.sequences)
def __getitem__(self, idx):
return torch.tensor(self.sequences[idx], dtype=torch.float32)
def train_enhanced_vae(args):
"""Train the enhanced Sequence VAE."""
print("=" * 70)
print("TrackChain Enhanced Sequence VAE Training Pipeline")
print("=" * 70)
device = torch.device("cuda" if torch.cuda.is_available() else "cpu")
print(f"Using device: {device}")
# Print configuration
print(f"\nConfiguration:")
print(f" Epochs: {args.epochs}")
print(f" Beta: {args.beta}")
print(f" Latent dim: {args.latent_dim}")
print(f" Batch size: {args.batch_size}")
print(f" Learning rate: {args.lr}")
print(f" KL annealing: {args.kl_annealing}")
print(f" Annealing epochs: {args.annealing_epochs}")
# Load data
print(f"\n[1/6] Loading data from {args.data_path}...")
# Find CSV file
data_path = Path(args.data_path)
csv_files = []
if data_path.exists():
if data_path.is_file() and data_path.suffix == '.csv':
csv_files = [data_path]
else:
csv_files = list(data_path.glob('*.csv')) + list(data_path.glob('**/*.csv'))
if not csv_files:
# Generate synthetic data
print(" No CSV found, generating synthetic data...")
from ml.data.synthetic_geometry import SyntheticGeometryDataset
dataset = SyntheticGeometryDataset(num_samples=3000, seq_len=args.seq_len)
# Filter to normal only
normal_indices = [i for i, (_, label) in enumerate(dataset) if label == 0]
# Create sequences tensor
sequences = []
for i in normal_indices:
seq, _ = dataset[i]
sequences.append(seq.numpy() if hasattr(seq, 'numpy') else np.asarray(seq))
sequences = np.array(sequences)
else:
csv_path = csv_files[0]
print(f" Using: {csv_path}")
dataset = GeometrySequenceDataset(str(csv_path), seq_len=args.seq_len, n_features=args.n_features)
sequences = dataset.sequences
if len(sequences) == 0:
print(" CSV sequence count was 0, falling back to synthetic data...")
from ml.data.synthetic_geometry import SyntheticGeometryDataset
synth_dataset = SyntheticGeometryDataset(num_samples=3000, seq_len=args.seq_len)
normal_indices = [i for i, (_, label) in enumerate(synth_dataset) if label == 0]
sequences = np.array([synth_dataset[i][0].numpy() for i in normal_indices])
# Split into train and validation
n_total = len(sequences)
n_train = max(1, int(0.8 * n_total))
train_sequences = sequences[:n_train]
val_sequences = sequences[n_train:] if n_train < n_total else sequences[:max(1, int(0.2 * n_total))]
print(f" Train: {len(train_sequences)} sequences")
print(f" Valid: {len(val_sequences)} sequences")
# Create data loaders
train_loader = DataLoader(
torch.utils.data.TensorDataset(torch.tensor(train_sequences, dtype=torch.float32)),
batch_size=min(args.batch_size, len(train_sequences)),
shuffle=True,
drop_last=(len(train_sequences) > args.batch_size),
)
val_loader = DataLoader(
torch.utils.data.TensorDataset(torch.tensor(val_sequences, dtype=torch.float32)),
batch_size=min(args.batch_size, len(val_sequences)),
shuffle=False,
)
# Initialize model
print(f"\n[2/6] Initializing Enhanced Sequence VAE...")
model = EnhancedSequenceVAE(
seq_len=args.seq_len,
n_features=args.n_features,
latent_dim=args.latent_dim,
beta=args.beta,
use_kl_annealing=args.kl_annealing,
annealing_epochs=args.annealing_epochs,
).to(device)
# Count parameters
n_params = sum(p.numel() for p in model.parameters())
print(f" Model parameters: {n_params:,}")
# Optimizer and scheduler
optimizer = optim.AdamW(
model.parameters(),
lr=args.lr,
weight_decay=args.weight_decay,
)
scheduler = optim.lr_scheduler.CosineAnnealingLR(
optimizer,
T_max=max(1, args.epochs),
eta_min=args.lr * 0.01,
)
# Training loop
print(f"\n[3/6] Training for {args.epochs} epochs...")
print("-" * 70)
best_val_loss = float('inf')
best_epoch = 0
training_history = {
'epochs': [],
'train_loss': [],
'train_recon': [],
'train_kl': [],
'val_loss': [],
'val_recon': [],
'val_kl': [],
'lr': [],
'beta': [],
}
start_time = time.time()
for epoch in range(args.epochs):
# Training
model.train()
train_total_loss = 0.0
train_recon_loss = 0.0
train_kl_loss = 0.0
current_beta = 0.0
for batch_idx, (batch_data,) in enumerate(train_loader):
batch_data = batch_data.to(device)
optimizer.zero_grad()
# Forward pass
recon_batch, mu, logvar = model(batch_data)
# Compute loss with KL annealing
losses = model.compute_loss(batch_data, recon_batch, mu, logvar, epoch)
# Backward pass
losses['total'].backward()
# Gradient clipping
torch.nn.utils.clip_grad_norm_(model.parameters(), max_norm=args.grad_clip)
optimizer.step()
train_total_loss += losses['total'].item()
train_recon_loss += losses['recon'].item()
train_kl_loss += losses['kl'].item()
current_beta = float(losses['beta'])
# Validation
model.eval()
val_total_loss = 0.0
val_recon_loss = 0.0
val_kl_loss = 0.0
with torch.no_grad():
for (batch_data,) in val_loader:
batch_data = batch_data.to(device)
recon_batch, mu, logvar = model(batch_data)
losses = model.compute_loss(batch_data, recon_batch, mu, logvar, epoch)
val_total_loss += losses['total'].item()
val_recon_loss += losses['recon'].item()
val_kl_loss += losses['kl'].item()
# Compute averages
n_train_batches = max(1, len(train_loader))
n_val_batches = max(1, len(val_loader))
avg_train_loss = train_total_loss / n_train_batches
avg_train_recon = train_recon_loss / n_train_batches
avg_train_kl = train_kl_loss / n_train_batches
avg_val_loss = val_total_loss / n_val_batches
avg_val_recon = val_recon_loss / n_val_batches
avg_val_kl = val_kl_loss / n_val_batches
# Log
training_history['epochs'].append(epoch + 1)
training_history['train_loss'].append(avg_train_loss)
training_history['train_recon'].append(avg_train_recon)
training_history['train_kl'].append(avg_train_kl)
training_history['val_loss'].append(avg_val_loss)
training_history['val_recon'].append(avg_val_recon)
training_history['val_kl'].append(avg_val_kl)
training_history['lr'].append(optimizer.param_groups[0]['lr'])
training_history['beta'].append(current_beta)
# Print progress
if (epoch + 1) % 5 == 0 or epoch == 0 or epoch == args.epochs - 1:
print(f"Epoch {epoch+1:02d}/{args.epochs} | "
f"Train: {avg_train_loss:.4f} (R:{avg_train_recon:.4f} K:{avg_train_kl:.4f}) | "
f"Val: {avg_val_loss:.4f} (R:{avg_val_recon:.4f} K:{avg_val_kl:.4f}) | "
f"β:{current_beta:.4f} | "
f"LR:{optimizer.param_groups[0]['lr']:.6f}")
# Save best model and check early stopping
if avg_val_loss < best_val_loss:
best_val_loss = avg_val_loss
best_epoch = epoch + 1
early_stopping_counter = 0
save_path = Path(args.save_path)
save_path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
torch.save(model.state_dict(), save_path)
else:
early_stopping_counter += 1
if early_stopping_counter >= getattr(args, 'patience', 8):
print(f"\n[INFO] Early stopping triggered at epoch {epoch+1} (patience={args.patience} reached, best epoch: {best_epoch})")
break
# Update learning rate
scheduler.step()
training_time = time.time() - start_time
print(f"\n[4/6] Training completed in {training_time/60:.2f} minutes")
print(f" Best epoch: {best_epoch}")
print(f" Best val loss: {best_val_loss:.4f}")
# Fit latent distribution for Mahalanobis scoring
print(f"\n[5/6] Fitting latent distribution for dual-path scoring...")
if Path(args.save_path).exists():
model.load_state_dict(torch.load(args.save_path, map_location=device))
model.eval()
# Use validation sequences for fitting (model handles device mapping internally)
val_tensor = torch.tensor(val_sequences, dtype=torch.float32)
model.fit_latent_distribution(val_tensor)
print(f" Latent mean shape: {model.latent_mean.shape}")
print(f" Latent covariance inverse shape: {model.latent_cov_inv.shape}")
# Calibrate thresholds with Extreme Value Theory (EVT) and P99
print(f"\n[6/6] Calibrating anomaly thresholds with Extreme Value Theory (EVT)...")
# Compute reconstruction errors on validation set
val_errors = []
val_mahalanobis = []
with torch.no_grad():
for i in range(0, len(val_sequences), args.batch_size):
batch = torch.tensor(val_sequences[i:i + args.batch_size], dtype=torch.float32).to(device)
for sample_idx in range(batch.size(0)):
scores = model.compute_anomaly_score(batch[sample_idx])
val_errors.append(scores.get('recon_error', 0.0))
val_mahalanobis.append(scores.get('mahalanobis_dist', 0.0))
# Compute P99 thresholds
p99_recon = float(np.percentile(val_errors, 99)) if val_errors else 1.0
p99_mahalanobis = float(np.percentile(val_mahalanobis, 99)) if val_mahalanobis else 1.0
ensemble_scores = [0.7 * e + 0.3 * m for e, m in zip(val_errors, val_mahalanobis)] if val_errors else [1.0]
p99_ensemble = float(np.percentile(ensemble_scores, 99))
# SOTA: Compute Extreme Value Theory (EVT) Peaks-Over-Threshold
evt_recon = model.fit_evt_threshold(val_errors, target_fpr=0.01)
evt_ensemble = model.fit_evt_threshold(ensemble_scores, target_fpr=0.01)
# Empirical False Positive Rate (FPR) Validation Check (Upgrade B)
actual_fpr = float(np.mean([s > evt_ensemble['threshold'] for s in ensemble_scores]))
print(f" P99 Ensemble Threshold: {p99_ensemble:.4f}")
print(f" EVT Ensemble Threshold: {evt_ensemble['threshold']:.4f} (shape={evt_ensemble['shape']:.4f}, scale={evt_ensemble['scale']:.4f})")
print(f" Empirical Validation FPR: {actual_fpr*100:.2f}% (Target: 1.00%, Tolerance <= 2.00%)")
assert actual_fpr <= 0.02, f"FPR validation check failed: {actual_fpr:.4f} > 0.02"
# Strict Normalization Guard Check (Upgrade C)
model.threshold_evt = float(evt_ensemble['threshold'])
test_prob_min = model.score_to_probability(0.0)
test_prob_thresh = model.score_to_probability(evt_ensemble['threshold'])
test_prob_extreme = model.score_to_probability(evt_ensemble['threshold'] * 5.0)
assert 0.0 <= test_prob_min <= 0.20, f"Min score probability out of expected range: {test_prob_min}"
assert abs(test_prob_thresh - 0.50) < 0.01, f"Threshold decision boundary not 0.50: {test_prob_thresh}"
assert 0.90 <= test_prob_extreme <= 1.0, f"Extreme anomaly probability not near 1.0: {test_prob_extreme}"
print(f" Probability Normalization: Verified (P(0)={test_prob_min:.3f}, P(Threshold)={test_prob_thresh:.3f}, P(Extreme)={test_prob_extreme:.3f})")
# Save calibration manifest
calibration = {
'threshold_evt': float(evt_ensemble['threshold']),
'threshold_p99': float(p99_ensemble),
'threshold_recon_evt': float(evt_recon['threshold']),
'threshold_recon_p99': float(p99_recon),
'threshold_mahalanobis_p99': float(p99_mahalanobis),
'evt_shape': float(evt_ensemble['shape']),
'evt_scale': float(evt_ensemble['scale']),
'evt_init_threshold': float(evt_ensemble['init_threshold']),
'steepness': 0.5,
'steepness_k': 2.0,
'target_fpr': 0.01,
'actual_fpr': actual_fpr,
'fpr_verified': True,
'normalization_guard_passed': True,
'model': 'sequence_vae_geometry_novel',
'val_samples': len(val_sequences),
'mean_recon_error': float(np.mean(val_errors)) if val_errors else 0.0,
'std_recon_error': float(np.std(val_errors)) if val_errors else 0.0,
'mean_mahalanobis': float(np.mean(val_mahalanobis)) if val_mahalanobis else 0.0,
'std_mahalanobis': float(np.std(val_mahalanobis)) if val_mahalanobis else 0.0,
}
calib_path = Path('artifacts/calibration/vae_calibration.json')
calib_path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
with open(calib_path, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump(calibration, f, indent=2)
# Mirror calibration to legacy path
legacy_calib = Path('artifacts/calibration/sequence_vae_calibration.json')
with open(legacy_calib, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump({
"method": "evt_peaks_over_threshold",
"threshold_evt": float(evt_ensemble['threshold']),
"threshold_p99": float(p99_ensemble),
"steepness_k": 0.5,
"percentile": 99.0,
"is_fitted": True,
"model": "sequence_vae_geometry_novel"
}, f, indent=2)
# Save training history
history_path = Path(args.save_path).parent / 'training_history.json'
history_path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
with open(history_path, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump(training_history, f, indent=2)
# Save latent distribution
latent_dist_path = Path(args.save_path).parent / 'latent_distribution.npz'
np.savez(
latent_dist_path,
mean=model.latent_mean,
cov_inv=model.latent_cov_inv,
)
# Mirror checkpoints to canonical & legacy locations for seamless inference
canonical_pt = Path('artifacts/checkpoints/geometry/sequence_vae.pt')
canonical_pt.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
torch.save(model.state_dict(), canonical_pt)
weights_mirror = Path('ml/models/geometry/weights/sequence_vae.pt')
weights_mirror.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
torch.save(model.state_dict(), weights_mirror)
print(f"\n" + "=" * 70)
print("Enhanced Sequence VAE Training Complete!")
print("=" * 70)
print(f"Model saved to: {args.save_path}")
print(f"Mirrored to: {canonical_pt}")
print(f" {weights_mirror}")
print(f"Calibration saved: {calib_path}")
print(f"Training history: {history_path}")
print(f"\nCalibration parameters:")
print(f" P99 reconstruction error: {p99_recon:.4f}")
print(f" P99 Mahalanobis distance: {p99_mahalanobis:.4f}")
print(f" P99 ensemble score: {p99_ensemble:.4f}")
print(f" Target FPR: 1%")
return model, calibration
if __name__ == "__main__":
parser = argparse.ArgumentParser(description="Train Enhanced Sequence VAE")
# Training parameters
parser.add_argument('--epochs', type=int, default=50, help='Number of training epochs')
parser.add_argument('--beta', type=float, default=0.01, help='Beta-VAE weight for KL divergence')
parser.add_argument('--batch-size', '--batch_size', dest='batch_size', type=int, default=64, help='Batch size')
parser.add_argument('--lr', type=float, default=0.001, help='Learning rate')
parser.add_argument('--weight-decay', '--weight_decay', dest='weight_decay', type=float, default=1e-4, help='Weight decay')
parser.add_argument('--grad-clip', '--grad_clip', dest='grad_clip', type=float, default=1.0, help='Gradient clipping norm')
parser.add_argument('--patience', type=int, default=8, help='Early stopping patience')
# Model parameters - ACCEPT BOTH HYPHEN AND UNDERSCORE FORMATS
parser.add_argument('--latent-dim', '--latent_dim', dest='latent_dim', type=int, default=16,
help='Latent space dimension')
parser.add_argument('--seq-len', '--seq_len', dest='seq_len', type=int, default=80,
help='Sequence length')
parser.add_argument('--n-features', '--n_features', dest='n_features', type=int, default=5,
help='Number of input features')
# KL annealing
parser.add_argument('--kl-annealing', '--kl_annealing', dest='kl_annealing', action='store_true', default=True,
help='Use KL annealing')
parser.add_argument('--no-kl-annealing', '--no_kl_annealing', dest='kl_annealing', action='store_false')
parser.add_argument('--annealing-epochs', '--annealing_epochs', dest='annealing_epochs', type=int, default=10,
help='Number of epochs for KL annealing')
# Paths
parser.add_argument('--save-path', '--save_path', dest='save_path', type=str,
default='artifacts/checkpoints/geometry/sequence_vae_enhanced.pt')
parser.add_argument('--data-path', '--data_path', dest='data_path', type=str,
default='data/processed/normal_sequences/')
args = parser.parse_args()
train_enhanced_vae(args)