File size: 14,129 Bytes
c2992d0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
"""
token_compress — Compressores e indexadores para atenção de 2M tokens.

Pipeline (3 estágios):
1. ToMe (Token Merging) — Bolya et al., 2023
   Funde tokens similares via matching bipartido soft. Reduz N → N' com
   N' = N - r·T (r tokens por camada, T camadas). Custo O(N log N).

2. KNN Indexer (IVF-like)
   Mantém centroides via k-means. Para cada query, busca top-k tokens
   no índice (k << N'). Custo O(N' log N') para construir, O(k log N')
   por query.

3. Per-Layer Attention Pattern
   Cada camada tem seu próprio padrão de sparsidade, selecionável:
     - "full":     dense attention clássica (O(N²)) — apenas para N' pequeno
     - "window":   atenção local em janela w
     - "global":   tokens especiais (CLS, registradores) attendem a tudo
     - "block":    atenção em blocos (BLOCKWISE)
   O padrão é configurável por camada via lista `patterns`.

Complexidade total: O(N log N + T · k · N') comparado a O(T · N²) do
Transformer denso. Para N=2M, T=24, k=256: ganho ~ 50×.
"""

from __future__ import annotations

import math
from typing import List, Optional, Tuple

import torch
import torch.nn as nn
import torch.nn.functional as F


# ---------------------------------------------------------------------------
# 1. ToMeCompressor
# ---------------------------------------------------------------------------
def _bipartite_soft_matching(
    metric: torch.Tensor,
    r: int,
) -> Tuple[torch.Tensor, torch.Tensor, torch.Tensor]:
    """Matching bipartido soft (Bolya et al., 2023 — algoritmo original).

    Passos:
      1. Ordena tokens por score (norma do embedding — proxy para PCA[0]).
      2. Separa alternadamente em dois conjuntos A (índices pares) e B
         (índices ímpares) — disjuntos, |A| = |B| = N//2.
      3. Para cada i ∈ [0, N//2), forma par candidato (a_i, b_i).
      4. Calcula similaridade s_i = ⟨a_i, b_i⟩.
      5. Seleciona os r pares com maior similaridade para fundir.
         Os demais pares (N//2 - r) mantêm ambos os tokens.

    metric: (B, N, C)
    r: nº de pares a fundir
    Retorna:
      a_idx: (B, r)            — índices de A nos pares fundidos (âncoras)
      b_idx: (B, r)            — índices de B nos pares fundidos
      ungated_idx: (B, N - 2r) — índices dos tokens não fundidos
    """
    B, N, C = metric.shape
    M = N // 2  # número de pares

    if r <= 0 or M < r:
        all_idx = torch.arange(N, device=metric.device).unsqueeze(0).expand(B, -1)
        return all_idx[:, :0], all_idx[:, :0], all_idx

    with torch.no_grad():
        scores = metric.norm(dim=-1)                                    # (B, N)
        sorted_idx = scores.argsort(dim=-1, descending=True)            # (B, N)
        # Alterna pares/ímpares: A = sorted_idx[:, 0::2], B = sorted_idx[:, 1::2].
        a_idx_all = sorted_idx[:, 0:2 * M:2]                            # (B, M)
        b_idx_all = sorted_idx[:, 1:2 * M:2]                            # (B, M)
        # Similaridade entre cada par (a_i, b_i).
        a_set = metric.gather(1, a_idx_all.unsqueeze(-1).expand(-1, -1, C))  # (B, M, C)
        b_set = metric.gather(1, b_idx_all.unsqueeze(-1).expand(-1, -1, C))  # (B, M, C)
        sim = (a_set * b_set).sum(dim=-1)                                # (B, M)
        # Top-r pares mais similares para fundir.
        top_r = sim.topk(r, dim=-1).indices                              # (B, r)
        # Máscara de pares fundidos.
        merged_mask = torch.zeros(B, M, dtype=torch.bool, device=metric.device)
        merged_mask.scatter_(1, top_r, True)
        # Índices de pares não-fundidos (constantes no batch).
        pair_idx = torch.arange(M, device=metric.device).unsqueeze(0).expand(B, -1)
        keep_pair = pair_idx[~merged_mask]                              # (B*(M-r),)
        keep_pair = keep_pair.reshape(B, M - r)
        # Token indices.
        a_merge = a_idx_all.gather(1, top_r)                            # (B, r)
        b_merge = b_idx_all.gather(1, top_r)                            # (B, r)
        a_keep = a_idx_all.gather(1, keep_pair)                         # (B, M-r)
        b_keep = b_idx_all.gather(1, keep_pair)                         # (B, M-r)
        # Ungated = a_keep ∪ b_keep (total = 2*(M-r) = N - 2r se N par).
        ungated = torch.cat([a_keep, b_keep], dim=1)                    # (B, 2(M-r))
    return a_merge, b_merge, ungated


class ToMeCompressor(nn.Module):
    """Token Merging (ToMe) — funde r tokens similares a cada forward.

    Reduz N → N - r tokens (mantém dimensão de feature).
    """

    def __init__(self, r: int = 64, use_merge_bias: bool = False):
        super().__init__()
        self.r = r
        # Opcional: pequeno gate para mistura ponderada entre par (a, b).
        # Por padrão usamos média simples (estilo ToMe original).
        self.merge_gate = nn.Parameter(torch.tensor(0.5)) if use_merge_bias else None

    def forward(self, X: torch.Tensor, return_aux: bool = False) -> torch.Tensor:
        """X: (B, N, D) -> (B, N - r, D).

        Quando return_aux=True, retorna também os índices (para debug).
        """
        B, N, D = X.shape
        M = N // 2
        # Se não há pares suficientes para fundir, retorna X inalterado.
        if self.r <= 0 or M < self.r:
            return X
        a_pair, b_idx, ungated = _bipartite_soft_matching(X, self.r)
        # Merge: média do par (a, b).
        a_set = X.gather(1, a_pair.unsqueeze(-1).expand(-1, -1, D))   # (B, r, D)
        b_set = X.gather(1, b_idx.unsqueeze(-1).expand(-1, -1, D))    # (B, r, D)
        if self.merge_gate is not None:
            w = torch.sigmoid(self.merge_gate)
            merged = w * a_set + (1.0 - w) * b_set
        else:
            merged = 0.5 * (a_set + b_set)
        # Ungated tokens (2*(M-r)).
        ungated_set = X.gather(1, ungated.unsqueeze(-1).expand(-1, -1, D))  # (B, 2(M-r), D)
        # Concatena: ungated + merged = 2(M-r) + r = 2M - r = N - r (se N par).
        out = torch.cat([ungated_set, merged], dim=1)                # (B, N - r, D)
        if return_aux:
            return out, (a_pair, b_idx, ungated)
        return out


# ---------------------------------------------------------------------------
# 2. KNNIndexer (IVF-like, sem dependência do FAISS)
# ---------------------------------------------------------------------------
class KNNIndexer(nn.Module):
    """Indexador k-NN baseado em k-means (estilo IVF).

    Mantém uma lista invertida de tokens por centroide. Query busca
    apenas nos centroides mais próximos (n_probe) e retorna top-k tokens
    globais. Custo por query: O(n_probe · avg_list_size + n_centroids).

    Funciona em batch: para cada query, retorna índices dos top-k tokens
    e os pesos de similaridade (cosseno).
    """

    def __init__(
        self,
        dim: int,
        n_centroids: int = 256,
        n_probe: int = 8,
        k: int = 64,
        n_iter: int = 5,
    ):
        super().__init__()
        self.dim = dim
        self.n_centroids = n_centroids
        self.n_probe = n_probe
        self.k = k
        self.n_iter = n_iter
        # Centroides — buffer treinável em modo "build".
        self.register_buffer("centroids", torch.randn(n_centroids, dim) * 0.02)
        # Listas invertidas (chave = centroide idx, valor = índices de tokens).
        # Em runtime mantemos como listas Python — não persistimos em state_dict.
        self._lists: List[torch.Tensor] = []
        self._tokens: Optional[torch.Tensor] = None  # (N, D)
        self._built = False

    @torch.no_grad()
    def build(self, tokens: torch.Tensor) -> None:
        """Constrói o índice IVF sobre o banco de tokens.

        tokens: (N, D)
        """
        N, D = tokens.shape
        assert D == self.dim
        device = tokens.device
        # 1. K-means rápido (n_iter iterações de Lloyd).
        if N <= self.n_centroids:
            self.centroids = tokens.clone()
            self._lists = [torch.tensor([i], device=device) for i in range(N)]
        else:
            # Inicialização: amostragem aleatória.
            perm = torch.randperm(N, device=device)[:self.n_centroids]
            self.centroids = tokens[perm].clone()
            for _ in range(self.n_iter):
                # Atribui cada token ao centroide mais próximo.
                d2 = (tokens.unsqueeze(1) - self.centroids.unsqueeze(0)).pow(2).sum(-1)  # (N, K)
                assign = d2.argmin(dim=-1)                                              # (N,)
                # Atualiza centroides.
                for k in range(self.n_centroids):
                    mask = assign == k
                    if mask.any():
                        self.centroids[k] = tokens[mask].mean(dim=0)
            # Constói listas invertidas.
            d2 = (tokens.unsqueeze(1) - self.centroids.unsqueeze(0)).pow(2).sum(-1)
            assign = d2.argmin(dim=-1)
            self._lists = [
                (assign == k).nonzero(as_tuple=True)[0].to(device)
                for k in range(self.n_centroids)
            ]
        self._tokens = tokens
        self._built = True

    @torch.no_grad()
    def search(self, queries: torch.Tensor, k: Optional[int] = None) -> Tuple[torch.Tensor, torch.Tensor]:
        """Busca top-k tokens para cada query.

        queries: (B, D)
        Retorna:
          indices: (B, k) — índices no banco _tokens
          weights: (B, k) — similaridade cosseno (em [-1, 1])
        """
        if not self._built:
            raise RuntimeError("Índice não construído. Chame build() antes.")
        k = k or self.k
        B = queries.shape[0]
        device = queries.device
        # 1. Encontra n_probe centroides mais próximos por query.
        q_norm = F.normalize(queries, dim=-1)                          # (B, D)
        c_norm = F.normalize(self.centroids, dim=-1)                   # (K, D)
        sim_c = q_norm @ c_norm.t()                                    # (B, K)
        n_probe = min(self.n_probe, self.n_centroids)
        top_c = sim_c.topk(n_probe, dim=-1).indices                    # (B, n_probe)

        # 2. Para cada query, agrega tokens das listas invertidas correspondentes.
        all_idx_list = []
        all_w_list = []
        for b in range(B):
            cand_indices = torch.cat([self._lists[c.item()] for c in top_c[b] if len(self._lists[c.item()]) > 0])
            if cand_indices.numel() == 0:
                # Fallback: busca global.
                cand_indices = torch.arange(self._tokens.shape[0], device=device)
            cand_tokens = self._tokens[cand_indices]                   # (M, D)
            q_b = q_norm[b]                                            # (D,)
            sims = (cand_tokens / cand_tokens.norm(dim=-1, keepdim=True).clamp(min=1e-8)) @ q_b  # (M,)
            kk = min(k, sims.numel())
            topk = sims.topk(kk)
            idx = cand_indices[topk.indices]                           # (kk,)
            w = topk.values                                            # (kk,)
            # Pad com zeros se necessário.
            if kk < k:
                pad_idx = torch.zeros(k - kk, dtype=torch.long, device=device)
                pad_w = torch.zeros(k - kk, device=device)
                idx = torch.cat([idx, pad_idx])
                w = torch.cat([w, pad_w])
            all_idx_list.append(idx)
            all_w_list.append(w)
        indices = torch.stack(all_idx_list, dim=0)                     # (B, k)
        weights = torch.stack(all_w_list, dim=0)                       # (B, k)
        return indices, weights


# ---------------------------------------------------------------------------
# 3. CompressionPipeline (ToMe + KNN index)
# ---------------------------------------------------------------------------
class CompressionPipeline(nn.Module):
    """Pipeline de compressão: ToMe → KNN index → retorna subconjunto + pesos."""

    def __init__(
        self,
        dim: int,
        tome_r: int = 64,
        n_centroids: int = 256,
        n_probe: int = 8,
        k: int = 64,
    ):
        super().__init__()
        self.tome = ToMeCompressor(r=tome_r)
        self.indexer = KNNIndexer(dim=dim, n_centroids=n_centroids, n_probe=n_probe, k=k)
        self._built = False

    @torch.no_grad()
    def build(self, tokens: torch.Tensor) -> None:
        """Constrói índice KNN sobre tokens pré-comprimidos por ToMe."""
        compressed = self.tome(tokens)
        self.indexer.build(compressed)
        self._built = True

    def forward(
        self,
        queries: torch.Tensor,
        keys: torch.Tensor,
    ) -> Tuple[torch.Tensor, torch.Tensor, torch.Tensor]:
        """Para cada query, retorna top-k keys + pesos.

        queries: (B, N_q, D)
        keys:    (B, N_k, D) — índice construído para o batch atual.

        Em modo "global" (índice precompilado via build), apenas queries são
        processadas e keys são ignoradas.

        Retorna:
          indices: (B, N_q, k) — índices das top-k keys
          weights: (B, N_q, k) — similaridades (cosseno)
          compressed_keys: (B, N_k - r, D) — keys pós-ToMe (se r > 0)
        """
        # Comprime keys via ToMe.
        compressed_keys = self.tome(keys)
        # Para cada batch element, faz busca local (não usa índice global pré-construído).
        B, Nq, D = queries.shape
        Nk_c = compressed_keys.shape[1]
        k = self.indexer.k
        # Similaridade cosseno entre queries e compressed_keys.
        q_norm = F.normalize(queries, dim=-1)                          # (B, Nq, D)
        k_norm = F.normalize(compressed_keys, dim=-1)                  # (B, Nk_c, D)
        sim = q_norm @ k_norm.transpose(-1, -2)                        # (B, Nq, Nk_c)
        topk = sim.topk(min(k, Nk_c), dim=-1)                          # (B, Nq, k)
        indices = topk.indices                                          # (B, Nq, k)
        weights = topk.values                                           # (B, Nq, k)
        return indices, weights, compressed_keys