File size: 6,566 Bytes
49b8205
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
"""
RoPE (Rotary Position Embeddings) — Codificação posicional rotacional.

Referência: Su et al., 2021 — "RoFormer: Enhanced Transformer with Rotary
Position Embedding".

Propriedade chave: <RoPE(q, m), RoPE(k, n)> = <RoPE(q, m-n), k>
→ a atenção depende apenas da diferença posicional relativa.

Ver docs/MATH_ANALYSIS.md seção 4.1.

Autor: CNN-BiGRU Project
"""
from __future__ import annotations

import math
from typing import Optional, Tuple

import torch
import torch.nn as nn


def precompute_rope_frequencies(
    head_dim: int,
    max_seq_len: int,
    base: float = 10000.0,
    device: Optional[torch.device] = None,
    dtype: torch.dtype = torch.float32,
) -> torch.Tensor:
    """
    Pré-computa as frequências angulares theta_i para RoPE.

    Fórmula: theta_i = base^(-2i / head_dim)  para i = 0, 1, ..., head_dim/2 - 1

    Args:
        head_dim: dimensão de cada cabeça (deve ser par)
        max_seq_len: comprimento máximo da sequência
        base: base da exponencial (padrão 10000)
        device: device do tensor
        dtype: dtype do tensor

    Returns:
        cos_sin: tensor [max_seq_len, head_dim] com [cos(theta_0*m), cos(theta_1*m), ...,
                 sin(theta_0*m), sin(theta_1*m), ...] intercalados por par
                 (formato compatível com apply_rope).

    Matematicamente:
        Para cada posição m em [0, max_seq_len) e cada par de dimensões 2i:
            angle = m * theta_i = m * base^(-2i/head_dim)
        A matriz de rotação no plano (2i, 2i+1) é:
            [[cos(angle), -sin(angle)],
             [sin(angle),  cos(angle)]]
    """
    if head_dim % 2 != 0:
        raise ValueError(f"head_dim deve ser par; recebido {head_dim}")

    # theta_i = base^(-2i / head_dim), i = 0, ..., head_dim/2 - 1
    i = torch.arange(0, head_dim, 2, device=device, dtype=dtype)  # [head_dim/2]
    theta = 1.0 / (base ** (i / head_dim))  # [head_dim/2]

    # Posições m
    positions = torch.arange(max_seq_len, device=device, dtype=dtype)  # [max_seq_len]

    # angle[m, i] = m * theta_i
    angles = torch.outer(positions, theta)  # [max_seq_len, head_dim/2]

    # Duplicar para intercalar: [cos_0, cos_1, ..., sin_0, sin_1, ...]
    cos = torch.cos(angles)  # [max_seq_len, head_dim/2]
    sin = torch.sin(angles)

    # Formato final: [max_seq_len, head_dim] com pares (cos_i, sin_i)
    cos_sin = torch.stack([cos, sin], dim=-1).reshape(max_seq_len, head_dim)
    return cos_sin


def apply_rope(
    x: torch.Tensor,
    cos_sin: torch.Tensor,
) -> torch.Tensor:
    """
    Aplica RoPE ao tensor x.

    Args:
        x: [batch, n_heads, seq_len, head_dim]
        cos_sin: [seq_len, head_dim] — tensor pré-computado

    Returns:
        x_rotated: [batch, n_heads, seq_len, head_dim]

    Matemática (para cada batch, head, posição m, par de dims (2i, 2i+1)):
        x'[2i]   = x[2i]   * cos(angle) - x[2i+1] * sin(angle)
        x'[2i+1] = x[2i]   * sin(angle) + x[2i+1] * cos(angle)

    O tensor cos_sin tem formato [seq_len, head_dim] com:
        cos_sin[m, 2i]   = cos(m * theta_i)
        cos_sin[m, 2i+1] = sin(m * theta_i)
    """
    if x.dim() != 4:
        raise ValueError(
            f"x deve ser [batch, n_heads, seq_len, head_dim]; recebido {x.shape}"
        )

    B, H, T, D = x.shape
    if D % 2 != 0:
        raise ValueError(f"head_dim deve ser par; recebido {D}")

    # Reshape x para [B, H, T, D/2, 2] — pares de dimensões
    x_pairs = x.float().reshape(B, H, T, D // 2, 2)

    # Reshape cos_sin para [T, D/2, 2]
    cos_sin_t = cos_sin[:T].to(x.device).float().reshape(T, D // 2, 2)
    cos = cos_sin_t[..., 0]  # [T, D/2]
    sin = cos_sin_t[..., 1]

    # Broadcast: [1, 1, T, D/2]
    cos = cos.unsqueeze(0).unsqueeze(0)
    sin = sin.unsqueeze(0).unsqueeze(0)

    # Aplicar rotação
    x_real = x_pairs[..., 0]  # [B, H, T, D/2]
    x_imag = x_pairs[..., 1]
    rotated_real = x_real * cos - x_imag * sin
    rotated_imag = x_real * sin + x_imag * cos

    # Reagrupar para [B, H, T, D]
    rotated = torch.stack([rotated_real, rotated_imag], dim=-1).reshape(B, H, T, D)
    return rotated.to(x.dtype)


class RotaryPositionEmbedding(nn.Module):
    """
    Módulo PyTorch para RoPE — mantém o cache de frequências como buffer.

    Uso:
        rope = RotaryPositionEmbedding(head_dim=64, max_seq_len=512)
        # Em forward:
        q = rope(q)  # q: [batch, n_heads, seq_len, head_dim]
        k = rope(k)
    """

    def __init__(self, head_dim: int, max_seq_len: int = 512, base: float = 10000.0):
        super().__init__()
        if head_dim % 2 != 0:
            raise ValueError(f"head_dim deve ser par; recebido {head_dim}")
        self.head_dim = head_dim
        self.max_seq_len = max_seq_len
        self.base = base

        # Pré-computar e registrar como buffer (move com .to(device))
        cos_sin = precompute_rope_frequencies(head_dim, max_seq_len, base)
        self.register_buffer("cos_sin", cos_sin, persistent=False)

    def forward(self, x: torch.Tensor, offset: int = 0) -> torch.Tensor:
        """
        Aplica RoPE a x.

        Args:
            x: [batch, n_heads, seq_len, head_dim]
            offset: deslocamento posicional (para geração autoregressiva com cache KV,
                    onde a posição do novo token é len(cached) + i)

        Returns:
            x_rotated: mesmo shape que x
        """
        if x.dim() != 4:
            raise ValueError(
                f"x deve ser [batch, n_heads, seq_len, head_dim]; recebido {x.shape}"
            )
        T = x.size(2)
        if offset + T > self.max_seq_len:
            # Estender o cache dinamicamente
            self._extend_cache(offset + T)
        # Slice das posições relevantes
        cos_sin = self.cos_sin[offset:offset + T]
        return apply_rope(x, cos_sin)

    def _extend_cache(self, new_max: int) -> None:
        """Estende o cache de frequências para new_max posições."""
        new_max_pow2 = 1
        while new_max_pow2 < new_max:
            new_max_pow2 *= 2
        new_cos_sin = precompute_rope_frequencies(
            self.head_dim, new_max_pow2, self.base,
            device=self.cos_sin.device, dtype=self.cos_sin.dtype
        )
        self.cos_sin = new_cos_sin.to(self.cos_sin.device)
        self.max_seq_len = new_max_pow2
        # Re-registrar como buffer (substitui o anterior)
        self.register_buffer("cos_sin", self.cos_sin, persistent=False)


__all__ = [
    "precompute_rope_frequencies",
    "apply_rope",
    "RotaryPositionEmbedding",
]