Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
5 may – Karl Bühler — Almaniya və Avstriya psixoloqu.
29 aprel – Tomas Biçem — ingilis dirijoru, impresario.
Aqrippina Vaqanova Fransız naturalizminin carçısı, yazıçı Jül Qonkur.
Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvani.
Sofiyanın Bolqarıstanın paytaxtı elan olunması.
Almaniya ilə Avstriya- Macarıstan arasında Rusiya ilə Fransaya qarşı ittifaq müqaviləsi imzalanmışdır.
Rusiyada "Narodnaya volya" -terrorçu təşkilatı yaradıldı.
Bakıda İsveç təbəələri olan Nobel qardaşları tərəfindən "Nobel qardaşları şirkəti"nin əsasının qoyulması.
Cənubi Qafqazda Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsinin açılması.
Tiflisdə Azərbaycan türkcəsində "Ziya" qəzetinin nəşrə başlaması.
Bakı neftinin və neft məhsullarının Rusiya bazarlarına çıxarılmasında ilk dəfə maye daşıyan tanker tipli gəmilərdən istifadə edilməsi.
Mirzə Camal oğlu Rzaqulu bəyin "Qarabağnamə" əsərini yazması.
Nuxada teatr tamaşasının təşkil edilməsi.
İkinci ingilis-əfqan müharibəsində "Qandamaq" müqaviləsinin imzalanması.
3 yanvar — Səməd Mənsur — şair.
14 mart – Albert Eynşteyn — alman-isveçrəli alim.
1 yanvar — Edvard Morqan Foster — ingilis yazıçısı.
5 may – Karl Bühler — Almaniya və Avstriya psixoloqu.
29 aprel – Tomas Biçem — ingilis dirijoru, impresario.
Aqrippina Vaqanova Fransız naturalizminin carçısı, yazıçı Jül Qonkur.
Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvani.
Yüz səksən yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir.
Yüz səksən altıdan sonra, yüz səksən səkkizdən əvvəl gəlir.
Riyaziyyatda Əsas hesablamalarda Yüz səksən yeddi ədədi —tək ədəddir və eyni zamanda mürəkkəb ədəddir.
Say sistemində İnam və etiqadlarda Digər sahələrdə Xarici keçidlər
17 fevral – Rusiya çarı II Aleksandra sayca beşinci sui-qəsd cəhdi olub.
Xalqçı" Stepan Xalturinin təşkil etdiyi terror nəticəsində Qış sarayında böyük partlayış baş versə də, çara heç nə olmamışdı.
İki il sonra Xalturin Odessa hərbi prokurorunu öldürdü və ələ keçirilərək asıldı.
Rusiyanın ilk fəhlə qəzeti "Raboçaya zarya"nın birinci nömrəsi çapdan çıxmışdır.
Tiflisdə Azərbaycan türkcəsində "Kəşkül" qəzetinin nəşrə başlaması.
Bakıda mədənlər arasında neft və sərnişin daşınması üçün ilk dəmiryol xəttinin çəkilməsi.
Cənubi Azərbaycanda "Təbriz" adlı ilk xüsusi qəzetin nəşr edilməsi.
İkinci ingilis-əfqan müharibəsində (1878-1880) iki ordu arasında "Məyvan" döyüşünün baş verməsi.
7 may — Əzim Əzimzadə, Azərbaycanın xalq rəssamı.
23 iyun — Aruz Vartan Aleksandr Qrin Həmdulla əfəndi Əfəndizadə —Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün görkəmli şəxsiyyəti, Sovet dönəmində Quba üsyanının başçısı 27 iyun – Helen Keller – amerikalı pedaqoq, aktivist, yazıçı, müəllimə və ictimai xadim.
17 iyun — Karl van Vexten, Amerikan yazıçısı və fotoqrafı.
Xulian Palasios Abdulcəlil Xuluqvi Alexandros Çalkokondilis Aşıq Hüseyn.
Azərbaycan şairi - Mirzə Baxış Nadim
17 fevral – Rusiya çarı II Aleksandra sayca beşinci sui-qəsd cəhdi olub.
Xalqçı" Stepan Xalturinin təşkil etdiyi terror nəticəsində Qış sarayında böyük partlayış baş versə də, çara heç nə olmamışdı.
İki il sonra Xalturin Odessa hərbi prokurorunu öldürdü və ələ keçirilərək asıldı.
Rusiyanın ilk fəhlə qəzeti "Raboçaya zarya"nın birinci nömrəsi çapdan çıxmışdır.
Tiflisdə Azərbaycan türkcəsində "Kəşkül" qəzetinin nəşrə başlaması.
Bakıda mədənlər arasında neft və sərnişin daşınması üçün ilk dəmiryol xəttinin çəkilməsi.
Cənubi Azərbaycanda "Təbriz" adlı ilk xüsusi qəzetin nəşr edilməsi.
İkinci ingilis-əfqan müharibəsində (1878-1880) iki ordu arasında "Məyvan" döyüşünün baş verməsi.
7 may — Əzim Əzimzadə, Azərbaycanın xalq rəssamı.
23 iyun — Aruz Vartan Aleksandr Qrin Həmdulla əfəndi Əfəndizadə —Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün görkəmli şəxsiyyəti, Sovet dönəmində Quba üsyanının başçısı 27 iyun – Helen Keller – amerikalı pedaqoq, aktivist, yazıçı, müəllimə və ictimai xadim.
17 iyun — Karl van Vexten, Amerikan yazıçısı və fotoqrafı.
Xulian Palasios Abdulcəlil Xuluqvi Alexandros Çalkokondilis Aşıq Hüseyn.
Azərbaycan şairi - Mirzə Baxış Nadim
1880-ci illər — Qriqori təqvimində 1880-ci il yanvarın 1-də başlayan və 1889-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
Almaniya ilə Rusiya arasında birtərəflilik haqqında müqavilənin imzalanması.
1 mart- Rusiya imperatoru II Aleksandrın sui-qəsd nəticəsində öldürülməsi.
Aşqabadın Rusiya tərəfindən işğal edilməsi.
Rusiyada müvəqqəti mükəlləfiyyətliliyin ləğv edilməsi.
aprel - Bakıda çar hökumətinə qarşı fəhlə tətilinin baş verməsi.
Qazax qəzasının Öksüzlü kəndində kəndli çıxışının baş verməsi.
Mustafa Kamal Atatürk – Türkiyə Respublikasının qurucusu və Türkiyənin ilk prezidenti.
Yazıçı, müəllim və ictimai xadim Abdulla Şaiq (Abdulla Mustafa oğlu Talıbzadə) anadan olmuşdur.
Almaniya ilə Rusiya arasında birtərəflilik haqqında müqavilənin imzalanması.
1 mart- Rusiya imperatoru II Aleksandrın sui-qəsd nəticəsində öldürülməsi.
Aşqabadın Rusiya tərəfindən işğal edilməsi.
Rusiyada müvəqqəti mükəlləfiyyətliliyin ləğv edilməsi.
aprel - Bakıda çar hökumətinə qarşı fəhlə tətilinin baş verməsi.
Qazax qəzasının Öksüzlü kəndində kəndli çıxışının baş verməsi.
Mustafa Kamal Atatürk – Türkiyə Respublikasının qurucusu və Türkiyənin ilk prezidenti.
Yazıçı, müəllim və ictimai xadim Abdulla Şaiq (Abdulla Mustafa oğlu Talıbzadə) anadan olmuşdur.
1881-ci il böhranı və ya 14-cü Meyci ili böhranı (明治十四年の政変, Meyci cuyonen no seyhen) – 1881-ci ildə Yaponiyada Okuma Şiqenobunun hökumətdən göndərilməsi ilə baş vermiş siyasi böhran.
Böhran nəticəsində keçmiş Satsuma və Çoşu domenlərindən olan müşavirlər arasında həmrəklik güclənmiş və 10 il ərzində konstitusiyanın tərtib olunması qərarı verilmişdi.
Böhran siyasi müxalifəti gücləndirərək Meyci hökumətinin avtoritar rejimini zəiflətmişdir.
1877-ci ildə Kyuşuda baş verən Satsuma üsyanının yatırılmasından sonra Yaponiyada vəziyyət stabilləşmişdi.
Meyci hökumətinin siyasəti sayəsində fermerlərin vəziyyəti daha yaxşı idi, sənaye inkişaf edirdi və vergi islahatından sonra dövlətin gəlir mənbəyi möhkəmlənmişdi.
Xarici siyasətdə isə Yaponiya Ryukyu adalarını Çinin əlindən almaq üzrə idi, Koreyada dayaq nöqtəsi əldə etmişdi və Rusiya ilə şimaldakı adalarla bağlı mübahisələri həll etmişdi.Bunların fonunda daxili işlər naziri Okubo Toşimiçinin hökumətdə çox böyük təsiri var idi və ölkənin de fakto diktatoruna çevrilmişdi.
Okubo ətrafına keçmiş Çoşu və Satsuma domenlərindən olan həmkarlarından ibarət heyət toplamışdı.
1878-ci ilin ortasında Okubo siyasətinə qarşı olan bir qrup samuray tərəfindən qətlə yetirilmişdir.
Onun həmkarları bir müddət harmoniya içərisində fəaliyyət göstərməyə davam etsələr da, hökumət əvvəlki effektivliyini itirməyə başlamışdı.
Buna görə də Okubonu əvəz edəcək liderə ehtiyac var idi. Okubo satsumalı olsa da, hökumətdə ən çox etibar etdiyi şəxslərdən biri İto Hirobumi idi və tezliklə İto daxili işlər naziri vəzifəsini tutmuşdur.
Lakin Okubonun digər etibar etdiyi şəxslərdən biri olan Okuma Şiqenobu İtodan 3 yaş böyük idi və daha təcrübəli idi.
Okuma maliyyə naziri kimi hökumət və biznes dairələrində güclü əlaqələr qurmuşdu.
Okubonun bir çox satsumalı həmkarı yuxarı vəzifələri tuturdu və hökumət liderliyinə can atırdı.
Hadisələrin gedişi liderlik məsələsinin həll olunmasını məcbur edirdi.
Satsuma üsyanı ölkədə inflyasiyaya səbəb olmuşdu, gəliri azalmış narazı samuraylar fermerlərlə birləşərək konstitusiyanın və qanunverici orqanın yaradılmasını istəyirdi.
1880-ci ildə azadlıq və xalq hərəkatları baş qaldırmışdı.
Bir çox nümayəndə Tokioya gələrək milli qanunvericiliyin yaradılması üçün petisiya imzalayırdı.
Xarici siyasətdə isə Çin Koreyada təsirini artıraraq Yaponiyanın maraqlarına zərbə vururdu və ölkənin Çinlə mübarizə aparacaq güclü orduya ehtiyacı var idi.Okuma bu cür situasiyalarla üzləşmiş siyasətçi olsa da, Okubonun ölümündən sonra satsumalı və çoşulu siyasətçilər artıq ona rəqib kimi baxırdılar.
1880-ci ildə Okuma konservativ liderləri tənqid edərək inflyasiyanı azaltmaq üçün plan təklif etmişdir.
Okumanın tənqidçiləri hesab edirdi ki, bu plandan sonra Yaponiya borca görə xarici ölkələrdən asılı olacaq.
1881-ci ilin martında Okuma ingilis modeli əsasında konstitusiyanın bir versiyasını təqdim etmişdir.
Plana görə 1883-cü ildəki seçkilərdən sonra milli parlamentin aşağı palatasındakı siyasi partiya liderləri kabinet formalaşdıracaqdılar.
Nəhayət 1881-ci ildə Okuma və bir neçə hökumət lideri bir satsumalı müşavirin təklifini rədd edərək hökumətin Hokkaydodakı mülklərininin satsumalı və çoşulu rəsmilərin başçılıq etdiyi biznesmenlər konsorsumuna satılmasının qarşısını almışdılar.
Okuma müxalifətin böyük dəstəyini qazanmışdır.1881-ci ilin avqustunda satsumalı və çoşulu müşavirlər görüşərək üzləşdikləri siyasi problemləri müzakirə etmişdirlər.
Onlar Okuma və təqibçilərinin hökumətdən çıxarılmasını tələb etmək barədə razılığa gəlmişdirlər.
Onlar bu danışıqları Okumanın paytaxtda olmadığı vaxtda gizli şəkildə aparmışdılar.
Okuma sentyabrda Tokioya qayıdanda şura görüşlərinə buraxılmamışdır.
Okuma şikayətini bildirmək üçün Şahzadə Arisuqavanın iqamətgahına getsə də, darvazanın bağlı olduğunu görmüşdür.
Okumanın təkliflərindən narazı qalan İto satsumalı müşaviri ilə onunla görüşməyə getmiş və onun vəzifələrindən istefa verməsini istəmişdir.
Həm Sağ nazir İvakura Tomomi, həm də imperator Meyci Okumanın istefası barədə tərəddüd edirdilər, lakin satsumalı və çoşulu müşavirlərin həmrəyliyinə görə bunu qəbul etməli olmuşdurlar.
Növbəti günlərdə Okumaya yaxın olan bir çox vəzifəli şəxs istefa etmiş və ya azad edilmişdir.
Okumanın buraxılmasından sonra satsumalı və çoşulu müşavirlər vəziyyəti sakitləşdirmək üçün növbəti 10 il ərzində konstitusiyanın hazır olacağını bildirmişdirlər.