İLK MAKALE PİUUUV (YARIM OLSA BİLE)

articles/isletim-sistemi/revisions/2026-11-8-21-18-owner.md

@@ -0,0 +1,46 @@
+# İşletim Sistemi Nedir?
+
+İşletim sistemi (diğer adıyla *Operating System*, kısaltması **OS**), kişisel bilgisayarlardan (PC), cep telefonlarından ve web sunucularından televizyonlara kadar neredeyse tüm dijital işlevlere sahip cihazlarda bulunan temel yazılımdır. Motorlu taşıtlar, buzdolapları, çamaşır makineleri ve akıllı saatler gibi cihazların da kendilerine özgü işletim sistemleri bulunabilir.
+
+İşletim sistemleri yalnızca basit ve arayüzde görünen görevleri yerine getirmez. Aynı zamanda donanımı verimli kullanma, çoklu görev yönetimi, belleği (RAM) yönetme ve güç tüketimini kontrol etme gibi önemli işlevleri de yerine getirerek cihaz performansını optimize eder.
+
+## İşletim Sistemlerinin Bileşenleri
+
+Bir işletim sistemi, birbiriyle etkileşim hâlinde çalışan çeşitli bileşenlerden oluşur. Bunların başlıcaları kullanıcı arayüzü, komut satırı yorumlayıcısı (*Shell* veya diğer adıyla *Kabuk*) ve çekirdektir (*Kernel*).
+
+### Çekirdek (Kernel)
+
+Çekirdek (Kernel), işletim sisteminin kalbidir. Bilgisayarın donanımı ile yazılımı arasında köprü görevi gören, sistem açılırken belleğe yüklenen ve işletim sisteminin temel işlevlerini yöneten merkezi bileşendir.
+
+Kernel'in hayati derecede önemli birçok görevi vardır:
+
+- **Donanım Yönetimi:** CPU, RAM, depolama ve diğer çevre birimleri gibi kaynakların yönetilmesi.
+- **CPU Zamanlaması:** İşlemci zamanının çalışan işlemler arasında paylaştırılması.
+- **Giriş/Çıkış (I/O) İşlemleri:** Klavyeden basılan bir tuşun, ekrana aktarılan bir görüntünün ve diske yapılan veri okuma/yazma işlemlerinin donanım ile yazılım arasındaki aktarımının sağlanması.
+- **Güvenlik ve Erişim Kontrolü:** Sistem kaynaklarına erişimin denetlenmesi ve işlemler arasındaki yetki sınırlarının korunması.
+
+## İşletim Sistemi Çeşitleri
+
+### GNU/Linux
+
+GNU/Linux, UNIX benzeri bir işletim sistemi ailesidir. Linux çekirdeği ile GNU araçlarının bir araya gelmesiyle oluşturulan sistemler için kullanılan bir isimdir.
+
+GNU/Linux, özgür ve açık kaynaklı yazılımlardan oluşur (*Free Software*). Bu sistemlerde kaynak kodunun erişilebilir olması, kullanıcıların yazılımı incelemesine, değiştirmesine ve geliştirmesine olanak tanır. Örneğin sistemde bir hata tespit edildiğinde, geliştiriciler bu sorunu çözmek için katkıda bulunabilir.
+
+Linux çekirdeği; sunuculardan kişisel bilgisayarlara, gömülü sistemlerden akıllı cihazlara kadar pek çok alanda kullanılmaktadır.
+
+StatCounter verilerine göre, Ekim 2026 itibarıyla Linux'un tüm cihazlardaki kullanım oranı %2,15'tir. Aynı dönemde Android %44,56 oranıyla en yaygın işletim sistemi olarak görünmektedir. Android, Linux çekirdeğini kullanmasına rağmen GNU/Linux dağıtımı değildir.
+
+Yalnızca masaüstü bilgisayarlar incelendiğinde Linux'un kullanım oranı %5,63'tür. W3Techs verilerine göre ise işletim sistemi tespit edilebilen web sitelerinin %62,5'inde Linux kullanılmaktadır.
+
+Eskiden son kullanıcı tarafında pek fazla tercih edilmeyen GNU/Linux, son yıllarda Ubuntu, Debian, Linux Mint, Pardus, Fedora Linux, Arch Linux ve Gentoo gibi dağıtımlarla son kullanıcıya da hitap etmeye başlamıştır. Özellikle Ubuntu sayesinde GNU/Linux daha geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmıştır.
+
+GNU/Linux dağıtımları, bazı durumlarda Microsoft Windows gibi işletim sistemlerine kıyasla daha az bellek (RAM) ve işlemci (CPU) kaynağı tüketebilir. Ancak bu durum kullanılan dağıtıma, masaüstü ortamına ve sistem yapılandırmasına göre değişiklik gösterir.
+
+#### GNU/Linux'un Kamu Kurumlarında Kullanımı
+
+Bazı kamu kurumları, ihtiyaçları doğrultusunda GNU/Linux tabanlı işletim sistemlerini zorunlu tutmakta veya tercih etmektedir.
+
+Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı ve TÜBİTAK ULAKBİM iş birliğiyle geliştirilen Pardus'un, etkileşimli tahtalarda kullanılmak üzere özelleştirilmiş sürümü ETAP bulunmaktadır. ETAP, okullardaki etkileşimli tahtalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir.
+
+Bir diğer örnek ise Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından geliştirilen GİBUX'tur. GİBUX, Linux çekirdeği kullanılarak Gelir İdaresi Başkanlığının kurumsal ihtiyaçlarına özel olarak geliştirilmiş açık kaynak kodlu bir işletim sistemidir. Vergi daireleri ve mal müdürlüklerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş ve 2014 yılının ikinci yarısından itibaren yaygınlaştırılmaya başlanmıştır.