Download samples/valid.jsonl from PiotrSty/polish-fresh-technical-15m: direct link, hf CLI and curl.
- Browser
- Download file 167 kB
-
https://huggingface.co/datasets/PiotrSty/polish-fresh-technical-15m/resolve/main/samples/valid.jsonl
- Command line
-
hf download hf://datasets/PiotrSty/polish-fresh-technical-15m/samples/valid.jsonl
-
curl -L -o valid.jsonl https://huggingface.co/datasets/PiotrSty/polish-fresh-technical-15m/resolve/main/samples/valid.jsonl
167 kB
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:130868:0000", "text": "Koncepcja technologii przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych z wykorzystaniem lokalnych i rozległych sieci komputerowych\n\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji\nVol. 11, Kraków 2001\nISBN 83-915723-0-7\nKoncepcja technologii przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych \nz wykorzystaniem lokalnych i rozległych sieci komputerowych\nArtur Janowski, Zygmunt Paszotta, Jakub Szulwic\nKatedra Fotogrametrii i Teledetekcji \nWydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej \nUniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie \nul. Oczapowskiego 1, 10-957 Olsztyn \ne-mail: artui janowski <;.kfii unt oK/tyn pl,\nZygmunt pas/oua a ktit uni ols/ntipl, \niakub.szulwic u ktli uni ol.sztyn.pl \ntel. 0-89 523 45 29, 523 47 12, faks 0-89 523 32 10\nAbstrakt\nAutorzy artykułu próbują wskazać jeden z kierunków rozwoju fotogrametrii cyfrowej, \nktóry wynika z możliwości wykorzystania technologii wspartej na możliwościach \nudostępnianych przez nowoczesne sieci komputerowe. W treści artykułu opisują założenia \ntechnologii systemu przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych opartego na relacji klient- \nserwer jako formę odejścia od stanowiskowego rozwiązywania zagadnień fotogrametrii \ncyfrowej na rzecz rozwiązań sieciowych wspartych na silnej i bezpiecznej jednostce \ncentralnej.\nKierunek i cel\nFotogrametria cyfrowa na obecnym etapie rozwoju bazuje najczęściej na dużych, \nkosztownych \nsystemach \ninstalowanych \nna komputerach pracujących samodzielnie. \nSystemy te powstały w czasach, gdy dominowała koncepcja zastąpienia urządzeń \nfotogrametrii analogowej i analitycznej wprost przez skaner i komputer. Metody obliczeń i \nprzetwarzania obrazów zostały opracowane dla tak rozumianej fotogrametrii cyfrowej. \nRezultatem przyjętej koncepcji stała się obecna sytuacja, w której metody fotogrametrii są \ndostępne dla wąskiej grupy wyspecjalizowanych użytkowników i wszelkie wysiłki na \nrzecz upowszechnienia fotogrametrii nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Takie \nupowszechnienie fotogrametrii przy obecnym poziomie rozwoju sieci internetowej jest \nmożliwe. Zachodzi jednak potrzeba opracowania danych i metod przekazywania ich przez \nInternet oraz algorytmów pozwalających przetwarzać dane.\nKoncepcja\nWobec nieustającej ekspansji Internetu, rozwoju możliwości technologicznych \noraz zwiększania \nprzepustowości \nsieci \nrozległych, \nrealizacja \ntechnologii \nzdalnego \nprzetwarzania zdjęć fotogrametrycznych ma szansę realizacji Za tworzeniem systemu \nprzemawiają także wysokie koszty związane z zakupem i wdrażaniem tradycyjnego \noprogramowania fotogrametrycznego przy jednocześnie krótkim czasie aktualności ich \nposzczególnych wersji.\n\n3 - 20\nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. II. Kraków 200!\nTechnologia konstruowana przez autorów ogranicza wymagania systemu klienta \ndo poziomu standardowego komputera osobistego (PC). Rodzi to znaczne oszczędności \nw wydatkach \nwymaganych \ndo \nponiesienia \nprzy \nwdrażaniu \noferowanych \nobecnie \ntechnologii stanowiskowego przetwarzania obrazów fotogrametrycznych. Założenia \ntechnologii zdalnego przetwarzania zdjęć wspierają się wprawdzie na wydajnej jednostce \ncentralnej serwera, jednakże szereg założeń pośrednich takich jak:\npołożenie nacisku na ograniczenie wizualizacji procesu przetwarzania obrazów i \nobliczeń,\nwsparcie \nna \nwydajnych, \nmniej \nkosztownych \ni \nniezawodnych \nsystemach \nUNIX/LINUX,\n- \nwykorzystanie \nautorskiej \ntechnologii \nudostępniania \nzbiorów \ni \nprocesów \n(wyczerpującej niezbędne dla przedstawianej koncepcji możliwości technologii \nMIDAS czy wyłączony z zastosowań komercyjncyh MłDWARE)\n- \noparcie modułu klienta o standardową przeglądarkę WWW (lub jej zmodyfikowaną \nformę) z interpreterem języka JAVA (wirtualna maszyna JAVA),\ndaje gwarancję niskiego kosztu całości systemu oraz szkolenia personelu. Dodatkowo \nautomatyzacja, wsparta ofertą ingerencji użytkownika w proces przetwarzania, generuje \noszczędność w drogim osprzęcie jednostki centralnej serwera, nie ujmując nic z \nfunkcjonalności i wachlarza zastosowań systemu\nNa obecnym etapie badań autorzy rozważają dwa rodzaje podejść do koncepcji \nprzetwarzania \nobrazów \ni \ndanych \nfotogrametrycznych \nz \nwykorzystaniem \nsieci \nkomputerowych. W pierwszym przypadku opracowaniu poddawane jest rozwiązanie \nfunkcjonujące w sieciach lokalnych (LAN) oraz wydzielonych sieciach korporacyjnych. \nRozwiązanie może zostać wykorzystane przez zespoły fotogrametryczne zajmujące się \ngrupowym opracowywaniem projektów fotogrametrycznych. Drugi kierunek rozwoju \nrealizowany jest z przeznaczeniem dla odbiorców indywidualnych, małych firm oraz dla \npodmiotów udostępniających zasoby sieciowe pod postacią zbiorów zdjęć i ich \nparametrów.\nSieci lokalne i korporacyjne\nNMT utworzony przez \n^ \nsystem na serwerze\n>\n- O\n-\n/ \nelementy \norientacji\nuzyskane\nprzez\naplikacje\nserwera\nORTOOBRAZ\nX\n_______i____;____ --z\nRye. 1. Rozwiązanie dla sieci lokalnych i korporacyjnych", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2001", "token_count": 1751, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "R. Janowski; Z. Paszotta; J. Szulwic"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:130868:0001", "text": "Koncepcja technologii przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych z wykorzystaniem lokalnych i rozległych sieci komputerowych\n\n.Janowski Л., PaszotaZ., SzulwicJ. \n„Koncepcja technologii przemarzania zdjęć ... ” \n3- 21\nW przedstawionej powyżej wariancie numeryczny model terenu może być \npozyskany różnymi metodami. W przypadku wykorzystania metod fotogrametrycznych \njest generowany z wykorzystaniem metod matchingu obrazów. Operator dysponuje \nnarzędziem umożliwiającym ingerencję w proces tworzenia i korekcji NMT. Założenie to \njest niezbędne dla zachowania możliwości pracy grupowej oraz wspierania się wynikami \nobliczeń otrzymanych bądź to w procesach równoległych, bądź zrealizowanych w \nprzeszłości na zasobach serwera.\nNa Rye. 1 i 2 NMT i ortoobraz są jedynie przykładami danych wejściowych i \nwyjściowych\nSieci rozległe - Internet\nnieprzetworzony \ncyfrowy \n4~~--— \n'\nRyc. 2. Rozwiązanie dla sieci rozległych (Internetu)\nOpisane wyżej rozwiązania dla sieci lokalnych (korporacyjnych) oraz dla Internetu \nsą przykładami skrajnymi, przy czym autorzy zakładają możliwość oscylowania i \nprzenikania się tych rozwiązań Dla realizacji tej koncepcji tworzony jest jednolity system \nwsparty \nna \nmodułach \numożliwiających \nrozpoczęcie \nlub \nzakończenie \nprocesu \nobliczeniowego na praktycznie dowolnym poziomie, zależnym od \nposiadanych zasobów danych \ndokładności i jakości danych \nuprawnień do poszczególnych zasobów \nlicencji na poszczególne moduły systemu\nDla pełnej kompatybilności systemów i integralności danych operator może zostać \nwyposażony w autorskie narzędzie SyntaxClient, umożliwiające weryfikację poprawności \nzbiorów przeznaczonych do implementacji na serwerze jako dane wsadowe do uzyskania \nproduktów wynikowych.\nNMT wprowadzany przez\noperatora na serwer \n/ \n__________ ________ \nX\nortorektyfikacja obrazu \nz użyciem aplikacji serwera\nORTOOBRAZ\nelementy\norientacji \nwprowadzone \nprzez operatora \nłub pozyskane \nw wyniku \ninnego wątku \nprzetwarzania \nklienckiego \nna serwerze\n- . i \n__i_______ _\n\n3 -22 \nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. II Kraków 2001\nWobec akceptacji etapowego rozwiązywania zadania \nprzy użyciu modułów, w \nmiejsce NMT mogą zostać przyjęte parametry modelu geometrycznego ze stereogramu, \nuzyskane po procesie wyznaczenia orientacji wzajemnej. Przy tym założeniu produktem \npośrednim byłby ortoobraz tworzony w układzie współrzędnych modelu (układzie lewego \nzdjęcia) Produkt ten, choć nie będący zadowalającym rozwiązaniem dla geodety, zapewni \nspełnienie oczekiwań szerszej grupy odbiorców reprezentowanych w szczególności przez \nużytkowników związanych z zagospodarowaniem terenu, ratownictwem czy turystyką. \nDysponując etapem pośrednim zyskujemy również atut udostępniania systemu w \nInternecie dla osób nieuprawnionych do posiadania informacji o geodezyjnej lokalizacji \nobiektów \nprzedstawianych na przetwarzanych zdjęciach \nKoncepcja udostępnienia \nortoobrazu wspartego na modelu geometrycznym z orientacji wzajemnej daje również \nnadzieję na otrzymywanie ortofotomap w aktualnie wymaganym układzie odniesienia z \ndokładnością zależną od posiadanych materiałów pośrednich oraz wyników pomiarów (R. \nKaczyński, 1999). Wykorzystując metody transformacji afinicznej, otrzymamy narzędzie \ntworzące produkt zgodny z rzeczywistymi oczekiwaniami odbiorcy, a więc przetworzony \nw \nsposób jedynie niezbędny, \na przez \nto \nniepodrożony kosztami \ndodatkowymi \nwynikającymi chociażby ze zbyt wyszukanej dokładności\nMetody informatyczne\nRozważając dostępne metody programistyczne, autorzy dostrzegają dwie \nzasadnicze koncepcje informatycznego rozwiązania zadania zdalnego przetwarzania \nobrazów fotogrametrycznych:\n1. technika serwera oczekującego\nJAVA APPLET\n___________________ ___ _____ •\nRye. 3. Koncepcja serwera oczekującego, realizującego działania wielowątkowi\n2. technika serwera uśpionego\nt c p i p\nг\nJAVA APPLET\n< metoda GET/POST >\nCGI\nv .....\n: \nJ\nRyc. 4. Koncepcja serwera u śpionego, realizującego działania wieloprocesowe.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2001", "token_count": 1443, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "R. Janowski; Z. Paszotta; J. Szulwic"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:130868:0002", "text": "Koncepcja technologii przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych z wykorzystaniem lokalnych i rozległych sieci komputerowych\n\nJanowski A., Paszota Z, Szulwic,/. - „ Koncepcja technologii przetwarzania zdjęć .\n3-23\nWstępnie, jako nie przystające do rozwiązania zadania na oczekiwanym poziomie \nbezpieczeństwa \noraz \nszybkości \ni jakości \nprzetworzenia, \nsklasyfikowane \nzostał)' \nrozwiązania opierające się na\na. JAVASCRIPT zagnieżdżonego w HTML i odwołującego się do skryptów CGI na \nserwerze (jako modyfikacja techniki serwera uśpionego),\nb. ActiveX odwołującego się do aplikacji na serwerze (w szczególności w technice \nserwera oczekującego).\nTechnika JAVASCRIPT oferuje zbyt małe możliwości obsługi związku klient-serwer, \nnatomiast ActiveX wiąże się ze zbyt dużym objętościowo programem klienta, złą \nimplementacją w przeglądarkach innych od IntemetExplorer Microsoft® oraz niskim \npoziomem zabezpieczenia przed przechwyceniem wątków komunikacji klienta i serwera.\nBezpieczeństwo danych i systemu\nW kwestii bezpieczeństwa autorzy kierują się koniecznością spełnienia założeń \n(Klanber, 1997):\nutworzenia kluczy: szyfrujących i komunikacyjnych, \ndystrybucji i zarządzania kluczami.\nmożliwości pracy wielowątkowej bez uszkodzenia wyników obliczeń wzajemnie \nprzez operatorów systemu,\nograniczonego zaufania do operatorów niżej uprawnionych lub nie posiadających \ncertyfikatu zaufania, \nintegralności przekazu,\nzaufania do informacji otrzymanej z zasobów serwera i dostępnej w komunikacji \nklient-serwer z uwzględnieniem:\no \nintegralności informacji,\no \nintegralności źródła lub odbiorcy,\no \npoufności informacji,\no \nzajmowanych zasobów' obliczeniowych, \nokreślenia zaufania do czynnika ludzkiego.\nAutorzy przyjęli, że należyty poziom bezpieczeństwa zostanie zapewniony w \nsytuacji, gdy szczegółowej ochronie i kontroli podlegać będą zasoby serwera umieszczone \npod kontrolą systemu LINUX/UNIX. Aplikacja klienta, choć narażona na próby złamania \nkodu lub pozyskania nieuprawnionych informacji, nie będzie stanowić celu ataku sama w \nsobie, gdyż nie będzie zawierała ani procedur wykorzystywanych do obliczeń, ani nie \nbędzie przechowywała danych z serwera.\nPodsumowanie\nKoncepcja technologii zdalnego przetwarzania zdjęć fotogrametrycznych stanowi \nosnowę dla projektu badawczego pn. „Badanie możliwości przetwarzania lotniczych \nobrazów cyfrowych przekazywanych za pomocą Internetu”, podjętego przez zespół \nautorów w Katedrze Fotogrametrii i Teledetekcji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego \nw Olsztynie.\nRecenzował: prof, dr inż. Zbigniew Sitek\n\n3 - 2 4 \nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. II. Kraków 2001\nLiteratura:\n1. M. Błaszczyk, К. Pyka, Baza zdjęć lotniczych województwa małopolskiego. \nArchiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, vol. 10, Kraków, 2000.\n2. K. Buczkowski, D. Gotlib, System ZEZEL - wykorzystanie technologii GIS do \nwspomagania zarządzania krajowym zasobem zdjęć lotniczych, Wydawnictwo \nPTIP, Warszawa, 1999.\n3. Erdas® Field Guide™, Przewodnik geoinformatyczny, ERDAS® Inc, Atlanta, \nUSA. wydanie polskie: GEOSYSTEMS, Warszawa, 1998.\n4. R. \nKaczyński i inni. Dokładność poszczególnych etapów generowania \nortofotomap cyfrowych ze zdjęć PH ARE 1:26 000, Archiwum Fotogrametrii, \nKartografii i Teledetekcji, vol. 9, Olsztyn, 1999.\n5. L. Klanber, Hacker Proof, MIKOM, 1997.\n6. К. \nPyka, \nMałopolski \nSystem \nInformacji \nPrzestrzennej, \nMagazyn \nGeoinformacyjny GEODETA, Warszawa, 8/2001.\n7. A. Sopala, Pisanie programów internetowych, MIKOM, Warszawa, 2000.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2001", "token_count": 1310, "license": "CC BY-SA: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0", "author": "R. Janowski; Z. Paszotta; J. Szulwic"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:134698:0000", "text": "Zastosowanie metod numerycznych w optymalizacji kolektora powietrznego kotła na biomasę\n\nGrzegorz Basista, Mateusz Szubel, Paweł Czarnecki\n\nTechnical Issues 1/2017 \n15\nTechnical Issues \n1/2017 pp. 15-21 \nISSN 2392-3954 \nDOI: 10.26325/techiss.2017.1.3\n\nZASTOSOWANIE METOD NUMERYCZNYCH W OPTYMALIZACJI \nKOLEKTORA POWIETRZNEGO KOTŁA NA BIOMASĘ\n\nOPTIMIZATION OF AIR COLLECTOR FOR BIOMASS BOILER USING \nNUMERICAL METHODS\n\nGrzegorz Basista \nMateusz Szubel \nPaweł Czarnecki \nAkademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie \nWydział Energetyki i Paliw \nKatedra Zrównoważonego Rozwoju Energetycznego \n30-055 Kraków \nul. Kawiory 40 \ne-mail: basistag@agh.edu.pl\n\nAbstract: Incomplete combustion loss in biomass batch boilers affects the reduction of its efficiency, as well as a high \nlevel of carbon monoxide (CO) emission to the atmosphere. Optimization of the air feeding system is one of the proper \nmethods to improve the efficiency of the combustion process. The paper presents the optimization process of the \nprimary air collector in 180 kW batch boiler, powered by straw. Due to the results obtained with Computational Fluid \nDynamics (CFD) methods, some modifications in construction of manifold have been prepared. It resulted in reduction \nof pressure drops in the collector. The analysis have been performed with ANSYS CFX and ANSYS Fluent solvers, and \na dedicated tool – Direct Optimization module.\n\nKeywords: Air manifold, boiler, biomass, flow, CFD, optimization.\n\nWprowadzenie\n\nJednym z podstawowych problemów związanych z \neksploatacją kotłów wsadowych na biomasę, jest sto-\nsunkowo wysoka strata niezupełnego spalania. Wynika \nona z dużej zawartości gazów palnych – przede wszyst-\nkim tlenku węgla (CO) w spalinach. Powoduje obniżenie \nsprawności urządzenia, przez stratę energii chemicznej \nzawartej w w/w gazach [4]. Poza tym, dopuszczalne \npoziomy emisji CO dla tego typu urządzeń podlegają \ncoraz bardziej restrykcyjnym ograniczeniom ze strony \nUnii Europejskiej, co wymusza na producentach ko-\nnieczność \noptymalizacji \nprodukowanych \njednostek \ngrzewczych, pod kątem spełnienia w/w przepisów [5]. \nProces spalania biomasy można podzielić na cztery \nzasadnicze etapy. Pierwszym z nich jest ogrzewanie \npaliwa, na skutek promieniowania płomieni oraz ścian \nkomory. W wyniku ogrzewania następuje suszenie i \nodparowanie zawartej w paliwie wilgoci, która w postaci \npary wodnej opuszcza palenisko z gazami wylotowymi. \nKolejnym etapem, który ma największy wpływ na \nkonstrukcję urządzeń, jest rozkład termiczny paliwa. Ze \nwzględu na charakterystyczną dla biomasy dużą \nzawartość części lotnych, etap ten ma bardzo duży \nwpływ na przebieg całego procesu. Rozpoczyna się on w \ntemperaturze około 150°C, od rozkładu hemicelulozy, \nnastępnie, w temperaturze przekraczającej 220°C, \ndekompozycji ulegają celuloza i lignina. W ostatnim \netapie następuje natomiast dopalanie stałej pozostałości \n– karbonizatu [6]. \nWysoki poziom emisji CO wynika bezpośrednio z dużej \nzawartości części lotnych w biomasie. Konstrukcja \nkotłów przystosowanych do spalania biomasy musi \nuwzględniać charakter przebiegu tego procesu, przede \nwszystkim poprzez duże wymiary komory spalania, czy \njej podział na dwie części – pierwotną i wtórną. W celu \nzredukowania straty niezupełnego spalania, konieczne \njest odpowiednie zaprojektowanie wydajnego układu \ndoprowadzenia powietrza, który zapewni właściwy \npoziom wymieszania palnych składników gazu z tlenem \n[6].\n\nBiomasa jako paliwo dla urządzeń grzewczych\n\nBiomasa była pierwszym nośnikiem energii wyko-\nrzystywanym przez człowieka, głównie do celów grzew-\nczych i przyrządzania posiłków. W obecnych czasach \nwciąż jest popularna, przede wszystkim w krajach \nrozwijających się, gdzie jej udział w ogólnym bilansie \nenergii sięga 38%. W większości przypadków sposób jej\n\nZASTOSOWANIE METOD NUMERYCZNYCH W OPTYMALIZACJI KOLEKTORA POWIETRZNEGO …\n\nTechnical Issues 1/2017 \n16\nwykorzystania w prostych paleniskach jest jednak mało \nefektywny. W krajach rozwiniętych biomasę stosuje się \nrównież do wytwarzania energii elektrycznej, m.in. \npoprzez współspalanie z węglem kamiennym [2]. \nWartość opałowa paliw biomasowych jest znacznie \nniższa, niż węgla kamiennego. W przypadku drewna \nsięga 19 MJ/kg, natomiast dla słomy jest to maksymalnie \n16 MJ/kg. Z kolei średnia wartość opałowa węgla ka-\nmiennego wynosi ok. 28 MJ/kg. Zatem, aby pozyskać \ntaką samą ilość energii trzeba wykorzystać dwa razy \nwięcej słomy niż węgla. Biorąc pod uwagę fakt, że \nznacznie mniejsza jest również gęstość słomy, dużą \nwadą tego typu paliwa jest problem z magazynowaniem \n[1]. Jednak spalanie słomy w wielu przypadkach niesie \nza sobą również wiele korzyści, takich jak dobra \ndostępność i niski koszt paliwa. Jest to również paliwo o \nznacznie mniej uciążliwym wpływie na środowisko – \nprzyjmuje się, że ilość emitowanego dwutlenku węgla \njest równa ilości pochłoniętego przez roślinę w procesie \nfotosyntezy. Właściwości biomasy (w tym również \nwartość opałowa) mogą się zmieniać w bardzo szerokim \nzakresie, w zależności od zawartości wilgoci, która może \nprzekraczać 50%. Z uwagi na to, w wielu przypadkach \nniezbędne jest suszenie paliwa przed jego energetycz-\nnym wykorzystaniem [3].\n\nKotły na biomasę", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2017", "token_count": 1828, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "G. Basista; M. Szubel; P. Czarnecki"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:134698:0001", "text": "Zastosowanie metod numerycznych w optymalizacji kolektora powietrznego kotła na biomasę\n\nKotły przystosowane do spalania biomasy różnią się w \npewnym stopniu od jednostek przeznaczonych do \nspalania węgla kamiennego. Wynika to z różnic między \ntymi dwoma paliwami – przede wszystkim dużej \nzawartości części lotnych i niektórych pierwiastków \n(m.in. chlor czy potas) w biomasie. Urządzenia przezna-\nczone do użytkowania biomasy muszą mieć konstrukcję \nodpowiednio przystosowaną do suszenia wilgotnego \npaliwa, dopalania dużej ilości wydzielanych części lot-\nnych, oraz utrzymywania odpowiednich warunków \nwynikających z niskiej temperatury mięknięcia popiołu. \nNajpopularniejszą konstrukcję kotłów na biomasę stano-\nwią kotły z paleniskiem rusztowym. Charakteryzują się \none prostą budową i możliwością wykorzystania różnych \nrodzajów paliw – m.in. o wysokiej zawartości wilgoci, \nale z drugiej strony również wysokim poziomem emisji \nCO, węglowodorów i tlenków azotu, a także stosunkowo \nniską sprawnością. \nW przypadku urządzeń małej i średniej mocy stosuje się \nzwykle kotły z rusztem stałym. Wśród nich wyróżnić \nmożna przede wszystkim kotły zasypowe. Ich podsta-\nwową częścią jest komora spalania, do której ładowany \njest wsad paliwa wystarczający na okres pracy trwający \nod kilku do kilkunastu godzin. W zależności od sposobu \nprowadzenia procesu można je podzielić na kotły spa-\nlania dolnego, górnego, oraz górno-dolnego. Kotły spa-\nlania dolnego osiągają wyższą sprawność, emitują mniej \nszkodliwych zanieczyszczeń i są wygodniejsze w \nobsłudze, ale wymagają paliwa dobrej jakości – suchego \ni sypkiego, takiego jak węgiel typu groszek. Do spalania \nbiomasy wykorzystuje się kotły spalania górnego, które \ncharakteryzują się niższą sprawnością (do 60%). Proces \nspalania w urządzeniach tego typu odbywa się w \nprzeciwprądzie – powietrze jest dostarczane od spodu \nrusztu, natomiast paliwo zasypuje się od góry. Sposób \nten powoduje, że produkty niezupełnego spalania nie \nmają kontaktu z utleniaczem, w wyniku czego emisja \nCO jest stosunkowo wysoka. \nDużą popularność zyskują również kotły zgazowujące. \nIch konstrukcja składa się z dwóch oddzielnych komór \nspalania. W komorze pierwotnej (załadowczej), przy \nograniczonym dostępie powietrza, zachodzi zgazowanie \npaliwa. Głównym składnikiem powstałego w ten sposób \ngazu jest CO, poza tym, w mniejszych ilościach wys-\ntępują również wodór (H2), metan (CH4), dwutlenek \nwęgla (CO2) i para wodna (H2O). Następnie produkty \nzgazowania trafiają do komory wtórnej, w której są \ndopalane w wysokiej temperaturze i przy odpowiednim \nnadmiarze powietrza. Urządzenia tego typu osiągają \nsprawność przekraczającą 85% [7].\n\nUkład doprowadzania powietrza\n\nOdpowiednie funkcjonowanie układu doprowadzenia \npowietrza ma kluczowe znaczenie dla przebiegu procesu \nspalania. Aby kocioł pracował z wysoką sprawnością, \nkonieczne jest zapewnienie właściwej ilości powietrza, \noraz dostarczenie go do obszarów komory spalania, w \nktórych występują niedopalone produkty odgazowania. \nPrzy spalaniu biomasy zwykle stosuje się współczynnik \nnadmiaru powietrza równy 1,5. Zbyt mała ilość po-\nwietrza może prowadzić do niezupełnego spalania i \nwysokiego poziomu emisji CO, z kolei zbyt duży \nnadmiar może za bardzo wychładzać komorę spalania, \nco również będzie skutkować obniżeniem sprawności. \nPowietrze do komory spalania doprowadza się przy \npomocy ciągu wymuszonego, lub naturalnego – stosując \nkomin o odpowiedniej wysokości i powierzchni \nprzekroju. Ciąg wymuszony uzyskuję się z kolei poprzez \nzastosowanie \nwentylatorów podmuchu \nlub \nciągu. \nZapewnia on wymagany przepływ powietrza, oraz \npozwala kontrolować go w zależności od warunków pro-\ncesu. Wymaga jednak dodatkowej energii elektrycznej. \nAby zapewnić homogeniczne warunki spalania w całym \nobszarze komory, stosuje się wielopunktowe układy \npodawania powietrza. W takim wypadku istotne jest, aby \nw obrębie takiego systemu występowały możliwie niskie \ni jednakowe spadki ciśnienia we wszystkich kanałach. W \ndalszej części niniejszego artykułu omówiono szereg \nanaliz poświęconych optymalizacji pracy układu poda-\nwania powietrza w/w typu.\n\nOpis przygotowania modelu\n\nDo wykonania modelu numerycznego wykorzystano ko-\nmercyjne środowisko ANSYS Workbench 15. Oblicze-\nnia przeprowadzono przy pomocy dwóch solverów \nprzepływowych – ANSYS CFX, oraz ANSYS Fluent. \nOprogramowanie to służy do analizy zjawisk zacho-\ndzących w przepływie płynów, poprzez rozwiązywanie \nukładów równań numerycznych, zachowania masy, pędu \ni energii, a także równań turbulencji.\n\nGrzegorz Basista, Mateusz Szubel, Paweł Czarnecki", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2017", "token_count": 1683, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "G. Basista; M. Szubel; P. Czarnecki"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:134698:0002", "text": "Zastosowanie metod numerycznych w optymalizacji kolektora powietrznego kotła na biomasę\n\nTechnical Issues 1/2017 \n17\nNa całość badań składały się trzy kroki: analiza pracy \nkolektora powietrznego w wersji istniejącej, optyma-\nlizacja w oparciu o wartość odchylenia standardowego z \nwartości prędkości na każdym z wylotów oraz budowa i \nanaliza modelu kolektora w optymalnym wariancie. \nOptymalizację przeprowadzono przy pomocy narzędzia \nDirect Optimization, wchodzącego w skład programu \nANSYS Workbench 15. \nW pierwszym etapie przygotowano geometrię prze-\nstrzenną badanego urządzenia w programie Autodesk \nInventor 2015, a następnie zaimportowano ją do modułu \nDesign Modeler w środowisku ANSYS Workbench. Jest \nto narzędzie służące do tworzenia i edycji geometrii. Na \npodstawie przygotowanej bryły przestrzennej zdefinio-\nwano domenę powietrza wypełniającego objętość \nkolektora. W celu usprawnienia przebiegu obliczeń, \nprzygotowaną domenę podzielono na dwie części, \nwzdłuż płaszczyzny symetrii, aby w dalszych etapach \nprac rozpatrywać tylko jedną z nich, nadając na w/w \npłaszczyźnie warunek symetrii. Domena powietrza, \nbędąca przedmiotem analizy, została przedstawiona na \nrys. 1. Badany kolektor posiada jeden wlot o średnicy \nwewnętrznej 300 mm, oraz siedem dysz wylotowych, o \nśrednicy 39 mm każda. W środku znajduje się dławik, \nmający na celu równomierne rozdzielenie strumienia \npowietrza do wszystkich dysz wylotowych. Aby \nusprawnić proces dyskretyzacji domeny, na etapie \nprzygotowania geometrii podzielono ją na mniejsze \nczęści, o w miarę możliwości regularnych kształtach. \nKolejnym krokiem, po przygotowaniu domeny ciągłej, \nbyła jej dyskretyzacja (rys. 2). Służy do tego osobny \nmoduł ANSYS Meshing. Ze względu na złożony kształt, \noraz konieczność zastosowania warstwy przyściennej,\n\nRys. 1 Geometria przestrzenna domeny powietrza wypełniającego kolektor.\n\nRys. 2. Siatka obliczeniowa domeny płynu – widok płaszczyzny symetrii modelu.\n\nZASTOSOWANIE METOD NUMERYCZNYCH W OPTYMALIZACJI KOLEKTORA POWIETRZNEGO …\n\nTechnical Issues 1/2017 \n18\nsiatka została wygenerowana metodą automatyczną, w \nktórej dominowały elementy tetragonalne. Warstwa \nprzyścienna składa się z 5 poziomów, o maksymalnej \nszerokości 2 mm i współczynniku wzrostu szerokości \nrównym 1,2. Została ona wygenerowana na wszystkich \npowierzchniach zewnętrznych domeny. Całkowita liczba \nelementów w siatce wyniosła 950 671, natomiast liczba \nwęzłów była równa 246 238. \nW trzecim etapie zdefiniowano domenę oraz warunki \nbrzegowe. Jako materiał domeny wybrano powietrze (o \nparametrach fizycznych określonych dla 25oC). Wybra-\nno model turbulencji SST (Shear Stress Transport). Na \nwlocie do kolektora zdefiniowano wartość nadciśnienia \ndla trzech przypadków – odpowiednio 1400 Pa, 2 700 \nPa, oraz 4 000 Pa. Z kolei dla każdej z dysz wylotowych \nzałożono ciśnienie 0 Pa. \nPo wykonaniu obliczeń i przeanalizowaniu wyników \nstwierdzono, że w celu obniżenia strat ciśnienia w \nprzepływie przez urządzenie, oraz osiągnięcie możliwie \nhomogenicznej dystrybucji powietrza pierwotnego w \nobszarze komory spalania, konieczne jest podjęcie \ndziałań mających na celu poprawę sprawności kolektora. \nOptymalizację konstrukcji kolektora przeprowadzono \nprzy pomocy solvera ANSYS Fluent, oraz modułu \nANSYS Direct Optimization. W tym celu przygotowano \ngeometrię w wersji dwuwymiarowej, na podstawie kon-\nturu kolektora na płaszczyźnie symetrii. Przedmiotem \noptymalizacji były długości rur wylotowych z kolektora, \ntak więc na etapie przygotowania geometrii zostały one \nzdefiniowane jako parametry. \nW pierwszej kolejności przeprowadzono obliczenia \nprzepływowe, zadając warunki brzegowe w analogiczny \nsposób jak w modelu pierwotnym (1 400 Pa na wlocie). \nPo uzyskaniu wstępnych wyników obliczeń, wprowa-\ndzono założenia optymalizacyjne: przedział długości rur \n25-40 cm (ze względu na uwarunkowania montażowe i \nwielkość komór spalania kotła) oraz warunek równej \ndługości dla poszczególnych par przeciwległych rur. \nJako funkcję celu zdefiniowano minimalizację odchy-\nlenia standardowego prędkości średniej na pomierzch-\nniach wylotów rur. Uzyskane w ten sposób parametry \nprzepływu powinny zapewnić homogeniczne warunki w \nkomorze spalania. \nNa podstawie zdefiniowanych w ten sposób założeń, \nrozpoczęto obliczenia optymalizacyjne, które polegały \nna rozwiązaniu 100 przypadków odpowiadającym róż-\nnym zestawom długości i wyborze najkorzystniejszego z \nnich. Długości poszczególnych rur (L1- L7), zapropo-\nnowane przez moduł optymalizacyjny przedstawiono w \ntabeli 1. Wartość odchylenia standardowego prędkości \nwyniosła w tym przypadku 10,22 m·s-1.\n\nTabela 1. Długości rur wylotowych.\n\nNr rury \nL1 \nL2 \nL3 \nL4 \nL5 \nL6 \nL7 \nDługość [m] \n0,258 \n0,263 \n0,268 \n0,281 \n0,268 \n0,263 \n0,258\n\nUwzględniając otrzymane wartości długości rur, przy-\ngotowano nową wersję geometrii przestrzennej kolek-\ntora. Aby zastosować rury wylotowe o różnych dłu-\ngościach, \nrura \nzbiorcza \nzostała \nzałamana \npod \nodpowiednim kątem, w taki sposób, aby powierzchnie \nwszystkich siedmiu wylotów znajdowały się w jednej \npłaszczyźnie. W analogiczny do przypadku pierwszego \nsposób, przeprowadzono następnie dyskretyzację dome-\nny ciągłej, oraz zdefiniowano model turbulencji i \nwarunki brzegowe. Obliczenia dla zoptymalizowanej \nwersji kolektora również wykonano dla trzech przy-\npadków – 1 400 Pa, 2 700 Pa, oraz 4 000 Pa.\n\nPrezentacja i omówienie wyników", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2017", "token_count": 2069, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "G. Basista; M. Szubel; P. Czarnecki"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:134698:0003", "text": "Zastosowanie metod numerycznych w optymalizacji kolektora powietrznego kotła na biomasę\n\nPo wykonaniu obliczeń, otrzymano szeroki zestaw \nwyników, umożliwiających porównanie parametrów \nprzepływu dla obu wersji kolektora. Z punktu widzenia \noszczędności energii, oraz efektywności pracy, najistot-\nniejszym parametrem charakteryzującym pracę urzą-\ndzenia jest rozkład ciśnienia na całej długości \nprzepływu, a w szczególności różnica ciśnień między \nwlotem a danym wylotem z kolektora. \nNa rys. 3. przedstawiono przebieg torów przepływu \npowietrza przez badane urządzenie w widoku izomet-\nrycznym. Skala oddaje również wartości prędkości w \nposzczególnych miejscach. Dzięki tego typu wizualizacji \nmożliwe jest zidentyfikowanie miejsc, w których \nprzepływ ulega załamaniu. Dobrze widoczna jest rola \ndławika, który rozdziela powietrze w kierunku bocznych \ndysz wylotowych. Jednak ze względu na dużą szerokość \nkolektora, przepływ w kierunku skrajnych wylotów jest \nznacznie mniejszy niż do pozostałych pięciu. Na zdjęciu \ndobrze widoczne są również obszary, w których \nwystępuje przepływ turbulentny. Występowanie wirów \nwynika głównie z uderzeń powietrza o ścianki \nwewnętrzne kolektora, w tym m.in. dławika i okolic \nwylotów z kanału zbiorczego do rur wylotowych. Aby \nograniczyć występowanie wirów, zdecydowano, aby w \nprocesie \noptymalizacji \nzmienić \ndługości \nkanałów \nwylotowych i wynikający z tego kąt nachylenia kanału \nzbiorczego.\n\nGrzegorz Basista, Mateusz Szubel, Paweł Czarnecki\n\nTechnical Issues 1/2017 \n19\n\nRys. 3. Linie przepływu powietrza przez kolektor oraz rozkład jego prędkości.\n\nNa rys. 4 przedstawiono kontury ciśnienia całkowitego \ndla kolektora w wersji pierwotnej (a), oraz po moder-\nnizacji (b) na płaszczyźnie symetrii. Można zauważyć, \nże druga wersja geometrii nie wpływa znacząco na \ncharakter przepływu, natomiast pozwala na jego \nwyrównanie w przekrojach poszczególnych kanałów. \nMniejszy jest również spadek ciśnienia na całej długości \nkolektora, dla wszystkich kanałów (rys. 5), przy czym \nim większa jest wartość nadciśnienia na wlocie, tym \nwiększa jest różnica między obiema wersjami geometrii.\n\na) b) \nRys. 4. Rozkład ciśnienia całkowitego na płaszczyźnie symetrii kolektora przed (a) i po (b) optymalizacji.\n\nPorównanie wartości spadków ciśnienia między wlotem \na wylotami powietrza kolektorów w wersji rzeczywistej \n(przed optymalizacją) oraz prototypowej (po optyma-\nlizacji), przedstawiono na wykresie na rys. 5. Porównano \nwyniki z trzech wykonanych wariantów obliczeniowych, \ndla nadciśnienia na wlocie równego kolejno 1 400 Pa, \n2 700 Pa, oraz 4 000 Pa. Można zauważyć, że w każdym \nz wariantów spadki ciśnień były mniejsze w przypadku \nkolektora w wersji prototypowej, przy czym różnica \nmiędzy obiema wersjami urządzenia była tym większa, \nim większą wartość nadciśnienia zdefiniowano na \nwlocie. Świadczy to o fakcie, że w zoptymalizowanym \nurządzeniu straty przepływowe są mniejsze. \nAnalizując wysokości spadków ciśnienia w poszcze-\ngólnych kanałach kolektora, można zaobserwować, że są \none najwyższe w przypadku dyszy środkowej. Jest to \nspowodowane prawdopodobnie działaniem dławika. \nWarto zauważyć również, że w przypadku prototypowej \nkonstrukcji kolektora, różnice między wartościami strat \nciśnienia w poszczególnych kanałach jest znacznie \nmniejsza niż w przypadku urządzenia rzeczywistego. \nDzięki \ntemu \nmożliwe \njest \notrzymanie \nbardziej \njednorodnych warunków w komorze spalania.\n\nZASTOSOWANIE METOD NUMERYCZNYCH W OPTYMALIZACJI KOLEKTORA POWIETRZNEGO …\n\nTechnical Issues 1/2017 \n20\n\nRys. 5. Porównanie spadku ciśnienia między wlotem a wylotami kolektora w wersji przed i po optymalizacji.\n\nAnalizując wysokości spadków ciśnienia w poszcze-\ngólnych kanałach kolektora, można zaobserwować, że są \none najwyższe w przypadku dyszy środkowej. Jest to \nspowodowane prawdopodobnie działaniem dławika. \nWarto zauważyć również, że w przypadku prototypowej \nkonstrukcji kolektora, różnice między wartościami strat \nciśnienia w poszczególnych kanałach jest znacznie \nmniejsza niż w przypadku urządzenia rzeczywistego. \nDzięki \ntemu \nmożliwe \njest \notrzymanie \nbardziej \njednorodnych warunków w komorze spalania.\n\nPodsumowanie\n\nWykorzystując \nnarzędzia \nobliczeniowej \nmechaniki \npłynów, możliwe jest przeprowadzenie analizy warian-\ntowej pracy urządzeń przepływowych, bez konieczności \nbudowy \nczasochłonnych \ni \nkosztownych \nmodeli \nrzeczywistych. Wykonane obliczenia pozwoliły na \nzaprojektowanie \ngeometrii \nkolektora, \npozwalającej \nograniczyć w pewnym zakresie straty przepływowe \nwystępujące w podstawowej wersji. Uzyskano również \nbardziej jednorodne warunki na wszystkich siedmiu \nwylotach z kolektora. Co równie istotne, zastosowane \nzmiany projektowe nie wpływają znacząco na proces \nprodukcyjny urządzenia. Otrzymane wyniki wskazują, \nże wskazane są dalsze badania, obejmujące inne \nelementy geometrii (np. pole przekroju i kąty nachylenia \nposzczególnych kanałów wylotowych, czy kanału \ngłównego). \nW procesie optymalizacji stwierdzono również, że \nwykorzystany moduł Direct Optimization jest bardzo \npomocnym narzędziem przy projektowaniu tego typu \nurządzeń z wykorzystaniem \nmetod obliczeniowej \nmechaniki płynów. \nW zakresie prac omówionych w niniejszym artykule \nplanowana jest kontynuacja analiz, przy czym mode-\nlowanie numeryczne zostanie rozbudowane o badania \neksperymentalne, przeprowadzone na stanowisku będą-\ncym obecnie w budowie. Instalacja zostanie wyposażona \nw rzeczywisty kolektor dołączony do odpowiedniego \nwentylatora oraz zestaw przetworników ciśnienia i \ntermoanemometrów. Porównanie wyników prac ekspe-\nrymentalnych i symulacji numerycznych pozwoli na \nwalidację modelu, a w przyszłości ocenę funkcjo-\nnowania opracowanego prototypu.\n\nLiteratura", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2017", "token_count": 2156, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "G. Basista; M. Szubel; P. Czarnecki"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:134698:0004", "text": "Zastosowanie metod numerycznych w optymalizacji kolektora powietrznego kotła na biomasę\n\n1. Domański, M., Dzurenda, L., Jabłoński, M., Osipiuk, J., Drewno jako materiał energetyczny, Wydawnictwo SGGW, \nWarszawa, 2007. \n2. Johansson, T., Kelly, H., Reddy, A., Williams, R., Renewable Energy, Sources for Fuels and Electricity, Island Press, \n1993. \n3. Juliszewski, T., Ogrzewanie biomasą. Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Poznań, 2009. \n4. Kordylewski, W., Spalanie i Paliwa, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 2008.\n\nGrzegorz Basista, Mateusz Szubel, Paweł Czarnecki\n\nTechnical Issues 1/2017 \n21\n5. Pasierba, S., i in., Potencjał efektywności energetycznej i redukcji emisji w wybranych grupach użytkowania energii. \nDroga naprzód do realizacji pakietu klimatyczno-energetycznego, Raport, Polski Klub Ekologiczny, Okręg \nGórnośląski, Katowice, 2009. \n6. Rybak, W., Spalanie i współspalanie biopaliw stałych, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, \n2006. \n7. Van Loo, S., Coppejan, J., 2008. The handbook of biomass combustion and co-firing, Earthscan, London, 2008.\n\nBadania wykonane w ramach prac statutowych, AGH w Krakowie, Wydział Energetyki i Paliw, zadanie nr \n11.11.210.217 „Badanie uwarunkowań zrównoważonego rozwoju energetycznego”.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2017", "token_count": 501, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "G. Basista; M. Szubel; P. Czarnecki"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:152608:0000", "text": "Metoda wyznaczania termoizolacyjności powłok malarskich\n\n924 PAK vol. 59, nr 9/2013\n\nStanisław CHUDZIK, Waldemar MINKINA \nPOLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA, WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY, \nAl. Armii Krajowej 17, 42-200 Częstochowa\n\nMetoda wyznaczania termoizolacyjności powłok malarskich\n\nDr inż. Stanisław CHUDZIK\n\nAdiunkt w Zakładzie Technik Mikroprocesorowych, \nAutomatyki i Pomiarów Cieplnych na Wydziale \nElektrycznym Politechniki Częstochowskiej. Stopień \nnaukowy doktora uzyskał w 2003 r. na wyżej \nwymienionym Wydziale. Specjalizuje się w zakresie \nzjawisk dyfuzji ciepła, modelowania rozkładu pól \ntemperatury, wykorzystania algorytmów numerycz-\nnych w pomiarach cieplnych, projektowania systemów \npomiarowych oraz wyznaczania parametrów ciepl-\nnych materiałów.\n\ne-mail: chudzik@el.pcz.czest.pl\n\nStreszczenie\n\nW artykule przedstawiono koncepcję metody pomiarowej pozwalającej \nokreślić możliwości termoizolacyjne powłok malarskich. Badania wyko-\nnano w ramach pracy zleconej, której celem było określenie własności \ntermoizolacyjnych farb Thermo-Shield. Prezentowana metoda opiera się \nna wykorzystaniu odpowiednio zaprojektowanych płytowych -kalory-\nmetrów. Przedstawiono wybrane wyniki badań eksperymentalnych. Prze-\nprowadzone badania, nie potwierdziły dodatkowych właściwości termo-\nizolacyjnych powłok Thermo-Shield.\n\nSłowa kluczowe: przewodność cieplna, współczynnik przenikania ciepła, \npowłoki termoizolacyjne.\n\nThe method for determining thermal \ninsulation of paint coatings\n\nAbstract\n\nThe paper presents the concept of the measurement method allowing \ndetermining the thermal insulation paint coatings applied to surfaces of \nvarious building partitions. The described research aimed at determining \nthe thermal insulation properties of Thermo-Shield paints and their \ninfluence on the properties of insulating buliding construction. The \npresented method is based on the use of properly designed plate \n-calorimeters – Section 2. For the purpose of testing a special test stand \nwas built – Section 3. It consist of four -calorimeters and a special \nmeasurement system controller. The idea of the method is to supply \nthermal energy to the thin metal plate (-calorimeter), coated with a layer \nof heat insulating coating – Fig.1. The amount of energy consumed to keep \nthe preset temperature for the test -calorimeters enables comparison of \nthe thermal insulation coatings used to determine the heat transfer \ncoefficient U for a paint coating. To carry out the necessary measurements \nof the temperature profil on the -calorimeter surface, there was used \na thermal imaging camera ThermaCam PM 590. The selected results of the \nexperimental studies are given in Section 4. The study did not confirmed \nadditional thermal insulation properties of Thermo-Shield coatings \ncompared to conventional emulsion paints currently used.\n\nKeywords: thermal conductivity, heat transfer coefficient, thermal insulation \ncoating.\n\n1. Wstęp\n\nIlość znanych metod pomiarowych do wyznaczania parametrów \ncieplnych materiałów jest bardzo duża [18] zwłaszcza, że wystę-\npują liczne ich modyfikacje, niektóre dość istotne, które traktuje \nsię zwyczajowo jako odrębne metody. \nWspomniane powyżej metody wyznaczania parametrów ciepl-\nnych dla ciał stałych są powszechnie uznane i wykorzystywane \nw różnorodnych badaniach. Jednak postęp techniczny, związany \nz udoskonalaniem właściwości materiałów niejednokrotnie wy-\nmusza opracowywanie nowych metod, bądź koncepcji stanowisk \npomiarowych.\n\nProf. dr hab. inż. Waldemar MINKINA\n\nUkończył w 1977 r. Wydział Elektryczny Politechniki \nCzęstochowskiej, doktorat w 1983 r. w Instytucie \nMetrologii Elektrycznej Politechniki Wrocławskiej, \nhabilitacja w 1995 r. na Wydziale Automatyki Politech-\nniki Lwowskiej, tytuł prof. nauk technicznych w 2006 r. \nna AGH w Krakowie. Jest autorem i współautorem 7 \nksiążek i monografii, ponad 140 publikacji oraz 14 \npatentów i zgłoszeń patentowych. Specjalizuje się \nw problematyce termometrii, termografii, pomiarów \ncieplnych, nauk komputerowych i informatycznych.\n\ne-mail: minkina@el.pcz.czest.pl\n\nPrzykładem może być wykonywana przez Zakład Technik Mi-\nkroprocesorowych Automatyki i Pomiarów Cieplnych praca, \nktórej celem było określenie własności termoizolacyjnych farb \nThermo-Shield oraz ich wpływu na własności termoizolacyjne \nprzegrody budowlanej. Ogólnodostępne prospekty tej farby re-\nklamują ją jako materiał termoizolacyjny, którego właściwości \ncieplne są podobne do styropianu. Według producenta, wynika to \nz faktu, że strukturę farby stanowią mikroskopijne kulki z próżnią. \nDo chwili obecnej wytwórcy różnorodnych farb stosowanych \nw budownictwie nie próbowali przypisywać im dodatkowej funk-\ncji termoizolacyjności. Z tego powodu nie ma uznanych metod \npozwalających określić współczynnik przenikania ciepła U \nW/(m2·K) dla takich powłok oraz uwzględnienia ich wpływu na \nparametry termoizolacyjne przegrody budowlanej [2]. Poniżej \nprzedstawiono koncepcję metody pomiarowej, opracowanej \nw ramach wspomnianej pracy.\n\n2. Koncepcja metody\n\nIdea metody polega na dostarczaniu energii cieplnej do cienkich \nmetalowych płyt (-kalorymetrów), pokrytych warstwą badanej \npowłoki termoizolacyjnej i utrzymywaniu stałej temperatury \nzadanej, jednakowej dla wszystkich badanych płyt, wyższej niż \ntemperatura otoczenia. Ilość energii zużytej na utrzymanie tempe-\nratury zadanej dla badanych -kalorymetrów pozwoli porównać \nwłaściwości termoizolacyjne użytych powłok i określić współ-\nczynnik przenikania ciepła U dla przegrody pokrytej przez daną \npowłokę malarską:\n\nT\nF\nP\nU\n∆\n\n\n\n(1)", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2013", "token_count": 1921, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "S. Chudzik; W. Minkina"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:152608:0001", "text": "Metoda wyznaczania termoizolacyjności powłok malarskich\n\ngdzie: P – moc dostarczana do grzejnika, F – powierzchnia płyty \n(uwzględnia się dwie strony płyty), T – różnica temperatur \n-kalorymetru i otoczenia. \nIdea metody wymagana skonstruowania specjalnych -kalory-\nmetów, do których będzie można doprowadzać energię elektrycz-\nną podgrzewającą -kalorymetry. Konieczny jest także pomiar \ntemperatury -kalorymetru. Omawiany kalorymetr powinien być \nwykonany z materiału zapewniającego możliwie równomierny \nrozkład temperatury. Z uwagi, że celem badań są powłoki termo-\nizolacyjne, kalorymetr musi mieć stosunkowo dużą powierzchnię \ni małą objętość. Płyta -kalorymetru została wykonana z alumi-\nnium, w związku z tym, przyjęto założenie, że opór cieplny sta-\nwiany przez 1 mm warstwę blachy aluminiowej jest niewielki. \nPrzedstawiana metoda określenia termoizolacyjności powłok \nmalarskich jest metodą porównawczą i różnicową, w której okre-\nślano współczynnik przenikana ciepła dla przegrody niepokrytej \noraz pokrytej termoizolacyjną powłoką malarską.\n\nPAK vol. 59, nr 9/2013 925\n\n3. Stanowisko pomiarowe\n\nNa stanowisko pomiarowe składają się cztery -kalorymetry \no wymiarach 300x300x5 mm wykonane z blach aluminiowych, \npowieszone na specjalnym stojaku. \nPracą grzejników umieszczonych w -kalorymetrach steruje \nmikroprocesorowy system pomiarowy. Dokonuje on ponadto \npomiaru temperatury otoczenia i temperatury każdego -kalory-\nmetru. Kalorymetry umieszczone są tak, aby oddziaływanie ota-\nczającego je środowiska było możliwie identyczne. \nMikroprocesorowy system pomiarowy oparty jest o mikrokon-\ntroler 80C535 firmy SIEMENS. W programie mikrokontrolera \nzaimplementowano cztery regulatory PI, których zadaniem jest \nutrzymanie stałej zadanej temperatury kalorymetrów, niezależnie \nod zmieniających się warunków otoczenia. Mikrokontroler, za \npośrednictwem przetwornika C/A typu PWM, steruje mocą do-\nprowadzaną do grzejników. Dokonując dokładnego pomiaru \nnapięcia zasilacza Uz i wartości współczynnika wypełnienia fali \nPWM, mikrokontroler dodatkowo rejestruje ilość energii dopro-\nwadzonej do każdej z czterech badanych próbek.\n\nG\nz\nR\nU\nPWM\nP\n2\n\n\n\n(2)\n\ngdzie: P – moc chwilowa doprowadzana do grzejnika, Uz – mie-\nrzone napięcie zasilacza, RG – rezystancja grzejnika dla zadanej \ntemperatury ustalonej, PWM – wartość współczynnika wypełnie-\nnia fali typu PWM. \nW systemie istnieje możliwość przechowywania wartości \nwspółczynników korekcji dla czterech kompletów czujników \ntemperatury oraz możliwość indywidualnego ustawienia wartości \nrezystancji każdego grzejnika kalorymetru. Wartość tej rezystancji \njest wykorzystywana do obliczenia mocy chwilowej każdego \nz grzejników (2). Ponadto, w pamięci systemu można zapisać indy-\nwidualnie, dla każdego -kalorymetru, jego pole powierzchni F. \nSystem dokonuje pomiarów z częstotliwością próbkowania \n1 Hz i każdorazowo oblicza wartość chwilową współczynnika \nprzenikania ciepła U ze wzoru:\n\nT\nF\nR\nU\nPWM\nU\nG\nz\n\n\n\n\n\n2\n\n(3)\n\nZe względu, że wartość mocy chwilowej P doprowadzanej do \ngrzejników ulega pewnym chwilowym zmianom (działanie regu-\nlatora PI) obliczana jest wartość średnia współczynnika U za \nkażde 5 min pomiaru. Wartość ta może być następnie zapisana \nw pamięci nieulotnej systemu. Ze względu na pewną inercję \ngrzejników i fluktuacje warunków środowiskowych oddziaływu-\njących na -kalorymetry, wskazane jest aby pomiary przeprowa-\ndzać dla dłuższych okresów czasu, a otrzymane wyniki uśrednić. \nPrzedstawiana metoda określenia współczynnika U jest metodą \npośrednią, opisaną wzorem (3). We wzorze tym mierzone wielko-\nści obarczone są następującymi niepewnościami: PWM 0% \n(16-to bitowa rozdzielczość), Uz < 0,5%, R < 0,5%, F < 1%, \nT < 1%. Opierając się na prawie propagacji błędu, niepewność \nwyznaczenia współczynnika przenikania ciepła wyniesie U < 4%. \nPrzy czym, różnice wskazań przy metodzie porównawczej, są \nobarczone jeszcze mniejszą niepewnością. \nDo badań termograficznych zastosowano kamerę termowizyjną \nThermaCam PM 590 LW, produkcji amerykańskiej firmy FLIR, \nzaopatrzonej w obiektyw szerokokątny [9].\n\n4. Wyniki badań\n\nJak wspomniano omawiając opis budowy -kalorymetru, jest \non zbudowany z cienkich blach aluminiowych. Po wykonaniu \nkompletu czterech -kalorymetrów należało je wstępnie przete-\nstować, dokonując pomiaru współczynnika oddawania ciepła dla \nkażdego z nich. Porównanie wyników pozwoliło określić, czy \nbudowa -kalorymetrów jest identyczna, czy nie występują wady \nw ich budowie wewnętrznej. W tym celu -kalorymetry o wypo-\nlerowanej powierzchni metalicznej (aluminium) nagrzano do \ntemperatury zadanej Tz=40oC. \nW tabeli 1 przedstawiono wyniki wartości średniej z 24 godzin-\nnej serii 5 minutowych pomiarów. Ze względu na mały współ-\nczynnik emisyjności aluminium nie dokonywano pomiarów ter-\nmowizyjnych.\n\nTab. 1. Wyniki pomiarów współczynnika oddawania ciepła dla -kalorymetrów \nTab. 1. The measurement results of the heat transfer coefficient for -calorimeters\n\nTotoczenia \nUx1 \nUx2 \nUx3 \nUx4 \noC \nK\nm\nW\n\n2\n\nK\nm\nW\n\n2\n\nK\nm\nW\n\n2\n\nK\nm\nW\n\n2\n\nKalorymetry z powierzchnią metaliczną \n23,3 \n5,1 \n5,3 \n4,9 \n4,8 \nKalorymetry oklejone matowym papierem \n21,7 \n10,2 \n10,5 \n10,5 \n10,6 \nKalorymetry pomalowane farbą – pierwsza seria pomiarów \nFarba: \nDekoral \nINTERIEUR \nEXTERIEUR \nTOPSHIELD \n16,1 \n9,7 \n10,0 \n9,6 \n10,2 \nKalorymetry pomalowane farbą – druga seria pomiarów \n22,5 \n10,6 \n11,2 \n10,6 \n11,4 \nKalorymetry pomalowane farbą – trzecia seria pomiarów \n23,0 \n9,9 \n10,2 \n10,0 \n10,9 \nKalorymetry dwukrotnie pomalowane farbą – pierwsza seria \n23,8 \n10,4 \n10,7 \n10,3 \n11,3 \nKalorymetry dwukrotnie pomalowane farbą – druga seria \n22,8 \n9,9 \n10,9 \n10,0 \n10,9", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2013", "token_count": 2375, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "S. Chudzik; W. Minkina"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:152608:0002", "text": "Metoda wyznaczania termoizolacyjności powłok malarskich\n\nKolejnym etapem w przygotowaniu -kalorymetrów do pomia-\nrów było naklejenie warstwy białego matowego papieru samo-\nprzylepnego. Warstwa papieru ma zapewnić odpowiednie podłoże \npod nakładaną farbę oraz umożliwić łatwe usunięcie farby bez \nuszkadzania powierzchni -kalorymetrów. W celu sprawdzenia \npoprawności wykonania oklejenia, wykonano badania polegające \nna pomiarze współczynnika przenikania ciepła U czterech oklejo-\nnych -kalorymetrów. Wyniki zamieszczono w tabeli 1. W tym \ncelu -kalorymetry o naklejony z naklejonym białym matowym \npapierem samoprzylepnym nagrzano do temperatury zadanej \nTz=35oC. Matowy papier na powierzchni -kalorymetrów umoż-\nliwił dokonanie pomiarów kamerą termowizyjną rozkładu pola \ntemperatury na ich powierzchni. Pomiary te umożliwiły ocenę \njednorodności w rozkładzie pola temperatury na powierzchni \n-kalorymetrów oraz ewentualne wykrycie wad ich wykonania \n(np.: rozwarstwienie płyty grzejnej, bąble powietrza) – rys. 1. \nPo sprawdzeniu poprawności wykonania -kalorymetrów, po-\nkryto je jednokrotną warstwą następujących powłok: 1 - farba \nemulsyjna Dekoral, 2 - Thermo-Shield INTERIEUR, 3 - Thermo-\nShield EXTERIEUR, 4 - Thermo-Shield TOPSHIELD. Po wy-\nschnięciu wykonano serię pomiarów współczynnika U. Pierwsza \nseria pomiarów – tabela 1, została wykonana w laboratorium \nw temperaturze otoczenia 16oC, dla temperatury zadanej \n-kalorymetrów Tz=30oC.\n\n926 PAK vol. 59, nr 9/2013\n\nDrugą serię pomiarów, wykonano w laboratorium w temperatu-\nrze otoczenia 22oC, dla temperatury zadanej -kalorymetrów \nTz=35oC. \nTrzecią serię pomiarów wykonano w laboratorium w temperatu-\nrze otoczenia 23oC, dla temperatury zadanej -kalorymetrów \nTz=35oC, w późniejszym terminie niż seria druga. \nDodatkowo, kamerą termowizyjną dokonano pomiarów rozkła-\ndu pola temperatury na powierzchni -kalorymetrów. Pomiary te \numożliwiły ocenę jednorodności w rozkładzie pola temperatury na \npowierzchni badanych powłok oraz ewentualne wykrycie wad \npokrycia – rys. 1. \nNastępnym krokiem w prowadzonych badaniach było pokrycie \n-kalorymetrów drugą warstwą badanych powłok. Pierwszą serię \npomiarów, wykonano w laboratorium w temperaturze otoczenia \n24oC, dla temperatury zadanej -kalorymetrów Tz=35oC. Płyty \nz naklejonym papierem dwukrotnie pokryto odpowiednimi po-\nwłokami.\n\n20,0°C\n50,0°C\n20\n30\n40\n50\nAR01\nAR02\nAR03\nAR04\n\nRys. 1. \nTermogram czterech -kalorymetrów na stanowisku pomiarowym \nFig. 1. \nThermogram of the four -calorimeters on the test stand\n\nDrugą serię pomiarów – tab. 1, wykonano w laboratorium \nw temperaturze otoczenia 22oC, dla temperatury zadanej \n-kalorymetrów Tz=35oC. Płyty z naklejonym papierem dwukrot-\nnie pokryto powłokami: 1- farba emulsyjna Dekoral, 2 - Thermo-\nShield INTERIEUR, 3 - Thermo-Shield EXTERIEUR, 4 - Thermo-\nShield TOPSHIELD \nDodatkowo kamerą termowizyjną dokonano pomiarów rozkła-\ndu pola temperatury na powierzchni -kalorymetrów. Pomiary te \numożliwiły ocenę jednorodności w rozkładzie pola temperatury na \npowierzchni badanych powłok oraz ewentualne wykrycie wad \npokrycia.\n\n5. Wnioski\n\nWyniki pomiarów rozkładu temperatury na powierzchni \n-kalorymetrów bez żadnego dodatkowego pokrycia wykazały \npoprawność ich wykonania. Z uwagi na ich metaliczną po-\nwierzchnię, posiadały mały współczynnik emisyjności (rzędu 0,2), \nktóry zapewnił małą wartość współczynnika przenikania ciepła – \nrzędu 5 W/(m2·K). Nieznaczne różnice w wartościach współczyn-\nników mogą wynikać z: niejednakowego wypolerowania po-\nwierzchni, różnic w wykonaniu oraz różnic oddziaływania środo-\nwiska na -kalorymetry. Zauważono, że znaczący wpływ na \nwartość współczynnika U ma ruch powietrza w pomieszczeniu \n(wywołany przeciągami lub przechodzeniem osób), ustawienia \nprzedmiotów itp. \nOklejenie -kalorymetrów papierem spowodowało zwiększenie \nwspółczynnika emisyjności ich powierzchni – do około 0,9. To \nz kolei spowodowało wzrost wartości współczynnika przenikania \nciepła do wartości rzędu 10 W/(m2·K). Warstwa papieru nie wnio-\nsła widocznej poprawy termoizolacyjności w porównaniu z wpły-\nwem rodzaju powierzchni. Znaczącą rolę odegrało tu zwiększenie \nwartości radiacyjnego współczynnika przejmowania ciepła na \npowierzchni. \nBadania termowizyjne potwierdziły dobre wykonanie oklejenia \npapierem powierzchni -kalorymetrów. Temperatura wskazana \nprzez kamerę termowizyjną może różnić się nieco w stosunku do \ntemperatury rzeczywistej -kalorymetrów, gdyż nie jest w obli-\nczeniach termowizyjnych dokładnie znana wartość współczynnika \nemisyjności badanej powierzchni. \nJednokrotne wymalowanie powierzchni badanymi powłokami \nnie wpłynęło na poprawę współczynnika przenikania ciepła U. Na \npodstawie wykonanych serii badań nie można także stwierdzić, \naby warstwa badanych farb miała znaczące właściwości termoizo-\nlacyjne - dwukrotne wymalowanie powierzchni badanych nie \npoprawiło w sposób widoczny współczynnika przenikania ciepła. \nWyniki przeprowadzonych badań, podobnie jak w pracy [3], nie \nwykazały dodatkowych właściwości termoizolacyjnych powłok \nThermo-Shield w porównaniu ze zwykłymi farbami emulsyjnymi \nstosowanymi obecnie. Prezentowana metoda może być przydatna \ndo badań związanych z opracowaniem nowych powłok malarskich \no małym współczynniku emisyjności, gdyż on ma znaczący \nwpływ na ich termoizolacyjność. Po odpowiedniej modyfikacji \nkalorymetru, metodą tą można także określać wpływ wymalowa-\nnia na termoizolacyjność materiału przegrody budowlanej, także \nz uwzględnieniem jego odporności na warunki atmosferyczne. \nSzerszy opis badań i możliwości aplikacyjnych prezentowanej \nmetody można znaleźć w monografii [10].\n\n6. Literatura", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2013", "token_count": 2289, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "S. Chudzik; W. Minkina"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:152608:0003", "text": "Metoda wyznaczania termoizolacyjności powłok malarskich\n\n[1] Praca zbiorowa: Pomiary cieplne. WNT, Warszawa 1995. \n[2] Gawin D., Jabłoński M., Wojtatowicz T., Rożniakowski K.: Wyniki \nbadań własności termicznych wybranych materiałów budowlanych. \nMateriały 7 Konferencji Naukowo-Technicznej: Fizyka budowli \nw teorii i praktyce. Łódź, 1999, 125-135. \n[3] Grzeszczyk W., Jaworski J.: Termograficzne badania własności \nemisyjnych specjalnych powłok malarskich. materiały IV Konferencji \nKrajowej Termografia i Termometria w Podczerwieni (TTP’2000), \nŁódź 2000, 265-269. \n[4] Zmywarczyk J., Koniorczyk P.: Estimation of the temperature-\ndependent thermal conductivity and specific heat for selected plastics. \n7th International Symposium on Temperature and Thermal \nMeasurements in Industry and Science, TEMPMEKO’99 – Delft \n1999, 499-504. \n[5] Minkina W., Chudzik S.: Pomiary parametrów cieplnych materiałów \ntermoizolacyjnych – przyrządy i metody. Wydawnictwo Politechniki \nCzęstochowskiej, Częstochowa 2004. \n[6] Chudzik S.: Measurement of thermal parameters of a heat insulating \nmaterial using infrared thermography. Infrared Physics and Technology, \n55, 2012, 73-83. \n[7] Chudzik S., Minkina W.: An idea of a measurement system for \ndetermining thermal parameters of a heat insulation materials. \nMetrology and Measurement Systems, 18, 2011, 261-273. \n[8] Marinetti S., Bison P.G., Grinzato E., Musico A.: Thermal diffusivity \nmeasurement of stainless steel by periodic heating technique. AITA \nAdv. Infrared Technol. Appl. Venezia 1999, 316–321. \n[9] Minkina W., Dudzik S.: Infrared Thermography – Errors and \nUncertainties. John Wiley & Sons Ltd., Chichester, 2009. \n[10] Praca zbiorowa: Wybrane problemy współczesnej termografii \ni termometrii w podczerwieni – monografia red. Minkina W., Wy-\ndawnictwo Politechniki Częstochowskiej, Częstochowa 2012.\n\n_____________________________________________________ \notrzymano / received: 17.06.2013\n\nprzyjęto do druku / accepted: 01.08.2013 \nartykuł recenzowany / revised paper", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2013", "token_count": 681, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "S. Chudzik; W. Minkina"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:156793:0000", "text": "Polioptymalizacja własności wibroizolacyjnych aktywnego systemu zawieszenia siedziska\n\nPAK v o l . 5 3 , n r 8/ 2 0 0 7 \n49\n\nIgor MACIEJEWSKI \nPOLITECHNIKA KOSZALIŃ SKA, KATED R A M\nECHANIKI STOSOW\nANEJ I M\nECHATR ONIKI\n\nPolioptymalizacja własności wibroizolacyjnych \nak tywneg o systemu zawieszenia sied zisk a\n\nDr inż. I g o r M\nA C I E J E W\nS K I\n\nDo k t o r n au k t e c h n ic z n y c h , ad iu n k t z at r u d n io n y \nw K at e d r z e M\ne c h an ik i S t o s o wan e j i M\ne c h at r o n ik i n a \nW\ny d z ial e M\ne c h an ic z n y m P o l it e c h n ik i K o s z al iń s k ie j ; \no d 6 l at z aj m u j e s ię b ad an ie m u k ł ad ó w wib r o iz o l ac j i \nd o o c h r o n y o p e r at o r ó w m as z y n r o b o c z y c h p r z e d \nd r g an iam i; au t o r l u b ws p ó ł au t o r k il k u n as t u p u b l ik ac j i \nw z e s z y t ac h n au k o wy c h ( w j ę z y k u p o l s k im i an g ie l -\ns k im ) i w m at e r iał ac h k r aj o wy c h o r az m ię d z y n ar o d o -\nwy c h k o n f e r e n c j i.\n\ne-m a i l : i g o r . m a c i ej ew s k i @\nt u . k o s z a l i n . p l\n\nS t r e s z c z e n i e\n\nN i n i e j s z a p r ac a z aw i e r a f i z y c z n y i m at e m at y c z n y m o d e l p as y w n e g o \ni s t e r o w an e g o ak t y w n i e z aw i e s z e n i a s i e d z i s k a m as z y n y r o b o c z e j . O b i e k -\nt e m s y m u l ac j i j e s t s i e d z i s k o z p as y w n y m z aw i e s z e n i e m l e p k o -s p r ę ż y s t y m , \nk t ó r e g o w ł aś c i w o ś c i w i b r o i z o l ac y j n e z o s t ał y p o p r aw i o n e p o p r z e z z as t o -\ns o w an i e ak t y w n e g o s t e r o w an i a z p o d w ó j n ą p ę t l ą s p r z ę ż e ń z w r o t n y c h . \nW\n p r z y p ad k u t ak z d e f i n i o w an e g o u k ł ad u r e g u l ac j i , w y z n ac z o n o z b i ó r \nr o z w i ą z ań p o l i o p t y m al n y c h w f u n k c j i p r z e c i w s t aw n y c h k r y t e r i ó w w i b r o -\ni z o l ac j i : p r z y s p i e s z e n i a i z o l o w an e j m as y i p r z e m i e s z c z e n i a w z g l ę d n e g o \nz aw i e s z e n i a s i e d z i s k a.\n\nS ł o w a k l u c z o w e : w i b r o i z o l ac j a, s i e d z i s k a, m as z y n y r o b o c z e\n\nMu l t i -c ri t e ri a op t i m\ni sa t i on of a c t i v e se a t \nsu sp e n si on v i b ro-i sol a t i n g p rop e rt i e s\n\nA b s t r a c t\n\nT h e p ap e r c o n t ai n s p h y s i c al an d m at h e m at i c al m o d e l d e s c r i p t i o n o f t h e \np as s i v e an d ac t i v e c o n t r o l o f w o r k i n g m ac h i n e s s e at s u s p e n s i o n . T h e \no b j e c t o f s i m u l at i o n i s t h e s e at w i t h a v i s c o -e l as t i c p as s i v e s u s p e n s i o n \ne q u i p p e d w i t h a d o u b l e f e e d b ac k ac t i v e c o n t r o l l o o p i m p r o v i n g i t s \nv i b r o -i s o l at i o n p r o p e r t i e s . F o r a c o n t r o l s y s t e m d e f i n e d t h at w ay , \nt h e p o l y -o p t i m al s o l u t i o n s e t i s d e t e r m i n e d , i n t h e i n v e r s e c r i t e r i a \nd o m ai n : ac c e l e r at i o n o f i s o l at e d m as s an d r e l at i v e d i s p l ac e m e n t o f s e at \ns u s p e n s i o n .\n\nK e y w o r d s : v i b r o -i n s u l at i o n , c ar s e at s u s p e n s i o n , w o r k i n g m ac h i n e s\n\n1 . Wp row a d z e n i e\n\nK ier ow c y i op er at or z y m as z yn r ob oc z yc h n ar aż en i s ą p od c z as \nw yk on yw an ia p r ac y n a n iek or z ys t n e od d z iał yw an ia d r g ań w yw o-\nł an yc h z ar ó w n o p r z ez p or u s z an ie s ię p oj az d ó w p o n ier ó w n o-\nś c iac h , j ak i p r z ez w yk on yw an e op er ac j e, n p . p r ac e z iem n e \nw p r z yp ad k u c iąg n ik a r ol n ic z eg o. W\nys t ęp u j ąc e d r g an ia n is k oc z ę-\ns t ot l iw oś c iow e m aj ą c z ęs t o c h ar ak t er l os ow y [ 1 , 1 0 ] . N aj c z ęś c iej \nn a p od ł od z e k ab in y m as z yn y r ob oc z ej p oj aw iaj ą s ię w ib r ac j e \no z ak r es ie c z ęs t ot l iw oś c i 0 – 2 0 H z [ 4 , 5 , 6 , 7 , 8 , 9 ] . J es t t o z at em \ns yt u ac j a o t yl e n iek or z ys t n a, iż c z ęs t ot l iw oś c i d r g ań w ł as n yc h \nw ięk s z oś c i n ar z ąd ó w w ew n ęt r z n yc h l u d z k ieg o c iał a z aw ier aj ą s ię \nw t ym z ak r es ie. P ow od u j e t o s z yb s z e z m ęc z en ie op er at or a, \nz m n iej s z en ie j eg o u w ag i, a c o z a t ym id z ie p og or s z en ie j ak oś c i \nw yk on yw an ej p r ac y.\n\n2 . Kry t e ri a w i b roi z ol a c j i si e d z i sk\n\nA b y s ied z is k a op er at or ó w m as z yn r ob oc z yc h w yk az yw ał y z a-\nd ow al aj ąc e w ł as n oś c i w ib r oiz ol ac yj n e, p ow in n y b yć s p eł n ion e \nk r yt er ia m in im al iz ac j i f u n k c j on ał u J . S ą n im i s u m ow an e w ar t o-\nś c i oc z ek iw an e k w ad r at ó w p r z ys p ies z en ia b ez w z g l ęd n eg o z aw ie-\ns z on ej m as y x or az p r z em ies z c z en ia w z g l ęd n eg o p om ięd z y \niz ol ow an ą m as ą a w ym u s z en iem z p od ł og i k ab in y op er at or a \nsx\nx −\n, w ed ł u g z al eż n oś c i [ 1 1 ] :\n\n[ ]\n(\n)\n[\n]\nmin\n2\n2\n2\n1\n→\n−\n⋅\n+\n⋅\n=\nsx\nx\nE\nc\nx\nE\nc\nJ\n\n( 1 )\n\ng d z ie \n1c i \n2\nc s ą w s p ó ł c z yn n ik am i w ag i, z al eż n ym i od s t op n ia \nz n ac z en ia od p ow ied n ic h k r yt er ió w .\n\nR y s . 1 . I l u s t r ac j a g r af ic z n a p r z e c iws t awn y c h k r y t e r ió w wib r o iz o l ac j i \nF ig . 1 . G r ap h ic al r e p r e s e n t at io n o f t h e in v e r s e v ib r o -is o l at io n c r it e r ia", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2007", "token_count": 2763, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "I. Maciejewski"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:156793:0001", "text": "Polioptymalizacja własności wibroizolacyjnych aktywnego systemu zawieszenia siedziska\n\nJ ak p r z ed s t aw ion o n a r ys . 1 k r yt er ia w ib r oiz ol ac j i s ą p r z ec iw s t aw -\nn e, t o z n ac z y p r z y t eor et yc z n ej w ar t oś c i p r z ys p ies z en ia b ez w z g l ęd n e-\ng o m as y r ó w n ej z er u , am p l it u d a p r z em ies z c z en ia w z g l ęd n eg o j es t \nr ó w n a am p l it u d z ie w ym u s z en ia. T ak a w ib r oiz ol ac j a w p r z yp ad k u \ns ied z is k op er at or ó w m as z yn r ob oc z yc h n ie j es t p oż ąd an a, p on iew aż \ns t op y op er at or a m as z yn y r ob oc z ej w yk on u j ą r u c h y w k ier u n k u p io-\nn ow ym o w ar t oś c iac h am p l it u d r ó w n yc h w ym u s z en iu z p od ł og i. \nW\n p r z yp ad k u , g d y iz ol ow an a m as a w yk on u j e r u c h y z g od n e z w ym u -\ns z en iem , j ej w ar t oś ć p r z ys p ies z en ia b ez w z g l ęd n eg o j es t r ó w n a p r z y-\ns p ies z en iu w ym u s z en ia. \nW\nięk s z oś ć ob ec n ie op r ac ow an yc h ak t yw n yc h u k ł ad ó w z aw ies z eń \ns ied z is k p r ac u j e w ed ł u g al g or yt m u „ S k y – H ook D am p er ” , p os iad aj ą-\nc yc h s p r z ęż en ie z w r ot n e p r op or c j on al n e d o w ar t oś c i p r ęd k oś c i b ez -\nw z g l ęd n ej iz ol ow an ej m as y [ 2 , 1 2 ] . T ak ie r oz w iąz an ie t ec h n ic z n e \nn ar aż a op er at or a n a n ad m ier n e p or u s z an ie s ię j eg o n ó g , a w ef ek c ie \np og ar s z a s t an z d r ow ia s t aw ó w b iod r ow yc h . R ó w n ież k on t r ol a op er a-\nt or a n ad m as z yn ą r ob oc z ą j es t m n iej s z a z e w z g l ęd u n a d u ż e p r z e-\nm ies z c z en ia p ion ow e j ej el em en t ó w s t er ow n ic z yc h , s z t yw n o z w iąz a-\nn yc h z n ad w oz iem m as z yn y. K ol ej n ym w aż n ym , n eg at yw n ym s k u t -\nk iem d u ż yc h m ak s ym al n yc h p r z em ies z c z eń w z g l ęd n yc h j es t k on t ak t \nz k r ań c ow ym i z d er z ak am i s ys t em u z aw ies z en ia. P ow od u j e on g en e-\nr ow an ie d u ż yc h , c h w il ow yc h w ar t oś c i s ił r eak c j i g u m ow yc h z d er z a-\nk ó w , s k ier ow an yc h p r z ec iw n ie d o k ier u n k u r u c h u i d iam et r al n ie \np og ar s z aj ąc yc h k om f or t op er at or a.\n\n3 . Mod e l f i z y c z n y i m\na t e m\na t y c z n y sy st e m\nu \nz a w i e sz e n i a si e d z i sk a\n\nU p r os z c z on y m od el f iz yc z n y r oz w aż an eg o z aw ies z en ia p as yw -\nn eg o i ak t yw n eg o s ied z is k a p r z ed s t aw ion o n a r ys . 2 , p r z y oz n a-\nc z en iac h p od an yc h p o w z or z e ( 4 ) . \nR ó w n an ie r u c h u u k ł ad u p as yw n eg o p r z yj m u j e n as t ęp u j ąc ą p o-\ns t ać :\n\n)\n(\n)\n(\n)\n(\ns\nF\ns\ns\nx\nx\nsign\nF\nx\nx\nc\nx\nx\nd\nx\nm\n\n−\n⋅\n−\n−\n⋅\n−\n−\n⋅\n−\n=\n ( 2 )\n\nW\n p r z yp ad k u z aw ies z en ia ak t yw n eg o, s u m a s ił d z iał aj ąc yc h n a \nw ib r oiz ol ow an ą m as ę d od at k ow o z aw ier a s ił ę ak t yw n ą:\n\n50 \n PAK v o l . 5 3 , n r 8/ 2 0 0 7\n\nA\ns\nF\ns\ns\nF\nx\nx\nsign\nF\nx\nx\nc\nx\nx\nd\nx\nm\n+\n−\n⋅\n−\n−\n⋅\n−\n−\n⋅\n−\n=\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n\n( 3 )\n\nR y s. 2 . M\no d el f iz y c z n y z a w iesz en ia sied z isk a \nF ig . 2 . P h y sic a l m o d el o f a sea t su sp en sio n\n\nT r aktu j ąc u r z ąd z en ie wy kon awc z e, g en er u j ąc e s ił ę akty wn ą, \nj ako el emen t in er c y j n y p ier ws z eg o r z ę d u , moż n a j e op is ać r ó wn a-\nn iem:\n\nU\nk\nF\nF\nT\nA\nA\no\n⋅\n=\n+\n⋅\n\n( 4 )\n\ng d z ie: m – mas a s ied z is ka wr az z kier owc ą; x – p r z emies z c z en ie \ns ied z is ka; x s – p r z emies z c z en ie p od ł og i; d – ws p ó ł c z y n n ik tł u mie-\nn ia wis koty c z n eg o; c – ws p ó ł c z y n n ik s p r ę ż y s toś c i; Fc – s ił a s p r ę -\nż y s toś c i; Fd – s ił a tł u mien ia; FF – s ił a tar c ia kin ety c z n eg o; \nFA – s ił a akty wn a; T\no – s tał a c z as owa u r z ąd z en ia wy kon awc z eg o, \ng en er u j ąc eg o s ił ę akty wn ą; k – wz moc n ien ie s taty c z n e g en er ator a \ns ił y akty wn ej ; U – n ap ię c ie s ter u j ąc e g en er ator em s ił y akty wn ej .\n\n4. S ys t em\n s t er o w a n i a a k t yw n ym\n\nz a w i es z en i em\n s i ed z i s k a\n\nS y s tem r eg u l ac j i p os iad a d wie p ę tl e s p r z ę ż eń z wr otn y c h : od \np r z y s p ies z en ia iz ol owan ej mas y i od p r z emies z c z en ia wz g l ę d n eg o \ns y s temu z awies z en ia ( r y s . 3 ) . W\n takim r oz wiąz an iu z ar ó wn o \np r z y s p ies z en ie mas y j ak i p r z emies z c z en ie wz g l ę d n e z awies z en ia \nj es t min imal iz owan e p r z ez u kł ad r eg u l ac j i, od p owied n io z e \nwz moc n ien iami p os z c z eg ó l n y c h p ę tl i s p r z ę ż eń z wr otn y c h : P\n1 i P\n2. \nR eg u l ator op r ac owu j e s y g n ał n ap ię c iowy U , któ r y n as tę p n ie \ns ter u j e g en er ator em s ił y akty wn ej . M\nod el komp u ter owy z awie-\ns z en ia p as y wn eg o i akty wn eg o wr az z s y s temem s ter owan ia z os tał \ns p or z ąd z on y p r z y u ż y c iu p akietu M\nA T L A B – S imu l in k.\n\nUkład \nzaw i e s ze n i a \ns i e dzi s ka\n\nR e g u l at o r \nP2\nP1\nG e n e r at o r \ns i ły\nx\nsx\nx −\nx\nU \nsx\nx\nU −\nU\nA\nF\n\nR y s. 3 . S c h em a t u k ł a d u r eg u l a c j i z a w iesz en iem sied z isk a \nF ig . 3 . G en er a l v iew o f sea t su sp en sio n c o n t r o l sy st em\n\n5 . W\nyn i k i b a d a ń s ym\nu l a c yj n yc h \ni ek s p er ym\nen t a l n yc h", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2007", "token_count": 2698, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "I. Maciejewski"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:156793:0002", "text": "Polioptymalizacja własności wibroizolacyjnych aktywnego systemu zawieszenia siedziska\n\nW\ny kor z y s tan e d o b ad ań eks p er y men tal n y c h s tan owis ko s kł ad a-\nł o s ię z h y d r au l ic z n eg o wz b u d n ika d r g ań z z amon towan y m s y s te-\nmem z awies z en ia i ob c iąż on y m s z ty wn ie z amoc owan ą mas ą. T or \np omiar owy b y ł c z ter okan ał owy i z a p omoc ą p r z etwor n ikó w p r z y -\ns p ies z en ia i p r z emies z c z en ia d okon an o p omiar u : p r z y ś p ies z en ia \nd r ań p ion owy c h p l atf or my wy mu s z aj ąc ej i wib r oiz ol owan ej mas y , \np r z emies z c z en ia wz g l ę d n eg o z awies z en ia s ied z is ka i p l atf or my \nwib r ac y j n ej . W\ny n iki b ad ań d oś wiad c z al n y c h u kł ad u p as y wn eg o \nw p os tac i g ę s toś c i wid mowy c h moc y p r z y s p ies z en ia d r g ań ( P S D ) \ni f u n kc j i p r z en os z en ia ( T ) , w z es tawien iu z p r z eb ieg ami b ad ań \ns y mu l ac y j n y c h or az p r z eb ieg ami wy mu s z eń , p okaz an e z os tał y n a \nr y s . 4 .\n\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n0\n0. 1\n0. 2\n0. 3\n0. 4\n0. 5\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nPSD [m2/ s 3]\na )\nS y m\nu l a c j a\nP o m\ni a r y\nW\ny m\nu s z e n i e\n\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n1. 2\n1. 4\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nT\nb )\nS y m\nu l a c j a\nP o m\ni a r y\n\nR y s. 4 . P r z eb ieg i g ę st o ś c i w id m o w ej m o c y p r z y sp iesz en ia ( a ) i f u n k c j i \np r z en o sz en ia ( b ) w p r z y p a d k u p a sy w n eg o z a w iesz en ia sied z isk a \nF ig . 4 . P o w er sp ec t r a l d en sit y o f a c c el er a t io n ( a ) a n d t r a n sm issib il it y \nc u r v es ( b ) o f p a ssiv e sea t su sp en sio n\n\nG ę s toś c i wid mowe moc y p r z y s p ies z en ia or az f u n kc j e p r z en o-\ns z en ia, otr z y man e z a p omoc ą s y mu l al c j i komp u ter owej , p as y wn e-\ng o i akty wn eg o z awies z en ia s ied z is ka s ą p r z ed s tawion e n a r y s . 5 .\n\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n0\n0. 1\n0. 2\n0. 3\n0. 4\n0. 5\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nPSD [m2/ s 3]\na )\nP a s y w n y\nA k t y w n y\nW\ny m\nu s z e n i e\n\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n1. 2\n1. 4\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nT\nb )\nP a s y w n y\nA k t y w n y\n\nR y s. 5 . P r z eb ieg i g ę st o ś c i w id m o w ej m o c y p r z y sp iesz en ia ( a ) i f u n k c j i \np r z en o sz en ia ( b ) w p r z y p a d k u p a sy w n eg o i a k t y w n eg o z a w iesz en ia \nsied z isk a \nF ig . 5 . P o w er sp ec t r a l d en sit y o f a c c el er a t io n ( a ) a n d t r a n sm issib il it y \nc u r v es ( b ) o f p a ssiv e a n d a c t iv e sea t su sp en sio n\n\nPAK v o l . 5 3 , n r 8/2 0 0 7 \n51\n\nRezultaty otrzymano przy określonych w arunkach w ymus zeni a \nki nematyczneg o i dla przykł adow ych w zmocni eń pę tli s przę ż eń \nzw rotnych : od przys pi es zeni a i zolow anej mas y P\n1 i od przemi es z-\nczeni a w zg lę dneg o pomi ę dzy mas ą a pods taw ą P\n2. \nO pró cz oceny w zrokow ej f unkcj i g ę s tości w i dmow ych mocy \nprzys pi es zeni a oraz f unkcj i przenos zeni a w dzi edzi ni e czę s totli -\nw ości , poró w nano ró w ni eż w artości s kuteczne przys pi es zeń drg ań \n[ 3 , 4 ] oraz maks ymalne w artości przemi es zczeń w zg lę dnych , przy \nró ż nych w zmocni eni ach pos zczeg ó lnych pę tli s przę ż eń zw rot-\nnych . W\nyni ki s ymulacj i komputerow ej zes taw i ono na rys . 6 .\n\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n1. 2\nW\nz m\no c n i e n i e P 1\na )\nW\nz m\no c n i e n i e P 2\nPrzyspieszenie RMS [m/s2]\n\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n0\n3 0\n6 0\n9 0\n12 0\nW\nz m\no c n i e n i e P 1\nb )\nW\nz m\no c n i e n i e P 2\nMa x . przemieszc zenie w zg l ed ne [mm]\n\nR y s . 6 . W\na r t o ś c i s k u t ec z n e p r z y s p i es z eń d r g a ń i z o l o w a n ej m a s y ( a ) \ni m a k s y m a l n y c h p r z em i es z c z eń w z g l ę d n y c h s y s t em u z a w i es z en i a ( b ) \nF i g . 6 . E f f ec t i v e v a l u e o f t h e i s o l a t ed m a s s a c c el er a t i o n ( a ) a n d t h e m a x i m u m \nr el a t i v e d i s p l a c em en t o f s u s p en s i o n s y s t em ( b )\n\nP rzeds taw i onych pow yż ej w artości s kuteczne przys pi es zeni a \ndrg ań i zolow anej mas y i maks ymalnych ampli tud przemi es zczeń \nw zg lę dnych s ys temu zaw i es zeni a dow odzą przeci w s taw ności \nkryteri ó w w i b roi zolacj i i s taw i aj ą prob lem w ł aści w eg o dob oru \nw zmocni eń pę tli s przę ż eń zw rotnych P\n1 i P\n2, pod w zg lę dem i s tot-\nności w pł yw u pos zczeg ó lnych kryteri ó w na w ł as ności w i b roi zola-\ncyj ne s i edzi s ka.\n\n6. P o l i o p t y m\na l i z a c ja w ł a s n o ś c i \nw i b r o i z o l a c y jn y c h s i e d z i s k a\n\nW\n celu rozw aż eni a moż li w ości s terow ani a aktyw nym zaw i e-\ns zeni em s i edzi s ka zdef i ni ow ano zadani e optymali zacj i , poleg aj ą ce \nna maks ymali zacj i s kalarnej f unkcj i celu, opi s anej zależ ności ą :\n\n(\n) (\n)\n(\n)\n(\n)\nmax\n1\nmax\n2\n1\n→\n−\n⋅\n−\n+\n⋅\n=\ns\nRMS\nx\nx\nu\nwaga\nx\nu\nwaga\nF\n\n, ( 6 )\n\ng dzi e w s pó ł czynni k w ag i ( w a g a ) określa i s totność w pł yw u prze-\nci w s taw nych kryteri ó w j akości w i b roi zolacj i na s umaryczną \nw artość f unkcj i celu. Z a kryteri a optymali zacj i przyj ę to odpo-\nw i edni o: w artość s kuteczną przys pi es zeni a i zolow anej mas y \nRMS\nx\n oraz maks ymalną w artość przemi es zczeni a w zg lę dneg o \ns ys temu zaw i es zeni a \nmax\n)\n(\nsx\nx −\n, j ako:\n\n(\n)\nmin\n,\n2\n1\n→\n=\nP\nP\nf\nxRMS\n\n, \n ( 7 )\n\n(\n)\nmin\n,\n)\n(\n2\n1\nmax\n→\n=\n−\nP\nP\nf\nx\nx\ns\n. \n ( 8 )\n\nZ ależ ności opi s uj ą ce pos zczeg ó lne kryteri a optymali zacj i s ta-\nnow i ą aproks ymacj ę w yni kó w b adań s ymulacyj nych w f unkcj i \nzmi ennych decyzyj nych ( w zmocni eń pę tli s przę ż eń zw rotnych : P\n1 \ni P\n2) . W\n celu unormow ani a zakres ó w zmi enności pos zczeg ó lnych \nkryteri ó w ( w zó r 7 , 8 ) w prow adzono li ni ow e f unkcj e uż yteczności \nw przypadku, g dy uż yteczność malej e przy w zrości e w artości \nkryteri ó w optymali zacj i [ 1 3 ] :", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2007", "token_count": 3081, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "I. Maciejewski"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:156793:0003", "text": "Polioptymalizacja własności wibroizolacyjnych aktywnego systemu zawieszenia siedziska\n\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)min\nmax\nmax\n1\nRMS\nRMS\nRMS\nRMS\nRMS\nx\nx\nx\nx\nx\nu\n\n−\n−\n=\n, \n ( 9 )\n\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)\n(\n)min\nmax\nmax\nmax\nmax\nmax\nmax\nmax\n2\ns\ns\ns\ns\ns\nx\nx\nx\nx\nx\nx\nx\nx\nx\nx\nu\n−\n−\n−\n−\n−\n−\n=\n−\n. ( 1 0 )\n\nJ edynymi og rani czeni ami nał oż onymi przy pos zuki w ani u mak-\ns i mum f unkcj i celu b ył y zakres y zmi enności w zmocni eń pę tli \ns przę ż eń zw rotnych : od przys pi es zeni a i zolow anej mas y P\n1 \ni maks ymalneg o przemi es zczeni a w zg lę dneg o s ys temu zaw i es ze-\nni a P\n2 ( zmi enne decyzyj ne) . Z b i ó r rozw i ą zań poli optymalnych \nw pos taci w artości kryteri ó w w i b roi zolacj i , przy i ch zmi ennej \ni s totności , przeds taw i ono na rys . 7 a. W\nartości f unkcj i celu przy \nzmi ennym w s pó ł czynni ku w ag i zaprezentow ano na rys . 7 b .\n\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n1. 2\n0\n2 0\n4 0\n6 0\n8 0\n100\n12 0\n14 0\nP r z y s p i e s z e n i e R M\nS [ m\n/ s 2]\nMax przemieszczenie wzgledne [mm]\na )\nF c e l u - m\na x !\n\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n0\n0. 1\n0. 2\n0. 3\n0. 4\n0. 5\n0. 6\nW\na g a\nFunkcja celu\nb )\nF c e l u - m\na x !\n\nR y s . 7 . R oz k ł a d r oz w i ą z a ń p ol i op t y m a l n y c h d l a p r z ec i w s t a w n y c h k r y t er i ó w \nw i b r oi z ol a c j i p r z y i c h z m i en n ej i s t ot n oś c i ( a ) , w a r t oś c i f u n k c j i c el u \nd l a z m i en n eg o w s p ó ł c z y n n i k a w a g i ( b ) \nF i g . 7 . P ol y -op t i m a l p oi n t s d i s t r i b u t i on f or i n v er s e v i b r o-i s ol a t i n g c r i t er i a a t \nd i f f er en t s i g n i f i c a n c e ( a ) , v a l u es of ob j ec t i v e f u n c t i on f or d i f f er en t \nw ei g h t s f a c t or ( b )\n\nP oprzez zmi anę w zmocni eń nas taw pę tli s przę ż eń zw rotnych \naktyw neg o ukł adu zaw i es zeni a s i edzi s ka moż li w e j es t s terow ani e \nw ł as ności ami w i b roi zolacyj nymi s i edzi s ka, w celu uzys kani a \nnaj w i ę ks zeg o kompromi s u pomi ę dzy mi ni mali zacj ą przys pi es ze-\nni a dzi ał aj ą ceg o na operatora mas zyny, a przeci w s taw nym og rani -\nczani em maks ymalnych przemi es zczeń w zg lę dnych . N aj w i ę ks zą \nef ektyw ność dzi ał ani a s ys temu zaw i es zeni a moż na uzys kać \nw przypadku w s pó ł czynni ka w ag i w ynos zą ceg o 0 ,5 , co odpow i a-\nda środkow emu rozw i ą zani u na pł as zczyź ni e rozkł adu rozw i ą zań \npoli optymalnych ( rys . 7 a) . S kraj ne rozw i ą zani a pokryw aj ą s i ę ,\n\n52 \n PAK v ol . 5 3 , n r 8/ 2 0 0 7\n\nodpowiednio dla wartości współczynnika wagi mniejszej, jak \nrównież wię kszej od 0 , 5 . \nW\nyniki symu lacji kompu terowej dla znalezionych , optymal-\nnych wartości wzmocnień pę tli sprzę ż eń zwrotnych aktywnego \nu kładu sterowania siedziskiem: P\n1 i P\n2, w zestawieniu z u kładem \npasywnym, przedstawiono na rys. 8 .\n\n2\n4\n6\n8\n1 0\n1 2\n0\n0. 1\n0. 2\n0. 3\n0. 4\n0. 5\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nGestosc widmowa mocy przyspieszenia [m2/ s3]\na )\nP a s y w n y\nA k t y w n y t w a r d y\nA k t y w n y m\ni e k k i\nA k t y w n y o p t y m\na l n y\n\n2\n4\n6\n8\n10\n12\n0\n0. 2\n0. 4\n0. 6\n0. 8\n1\n1. 2\n1. 4\nC z e s t o t l i w o s c [ H z ]\nFunkcja przenoszenia\nb )\nP a s y w n y\nA k t y w n y t w a r d y\nA k t y w n y m\ni e k k i\nA k t y w n y o p t y m\na l n y\n\nRys. 8. \nPrz eb i eg i g ę sto ś c i w i d m o w ej m o c y p rz ysp i esz en i a ( a ) i f u n kc j i p rz en o sz en i a ( b ) \nw p rz yp a d ku p a syw n eg o i a ktyw n eg o z a w i esz en i a si ed z i ska p rz y o p tym a ln yc h \nw a rto ś c i a c h w z m o c n i eń p ę tli sp rz ę ż eń z w ro tn yc h : P1 i P2 \nF i g . 8. \nPo w er sp ec tra l d en si ty o f a c c elera ti o n ( a ) a n d tra n sm i ssi b i li ty c u rv es ( b ) \no f p a ssi v e a n d a c ti v e sea t su sp en si o n a t o p ti m a l g a i n s o f f eed b a c k lo o p s: \nP1 a n d P2\n\nP oprzez znalezienie optymalnych wzmocnień pę tli sprzę ż eń \nzwrotnych aktywnego u kładu sterowania u moż liwiono sterowanie \nwłasnościami u kładu , w celu minimalizacji przeciwstawnych \nkryteriów wib roizolacji: przyspieszenia działają cego na operatora \ni maksymalnego przemieszczenia wzglę dnego systemu zawiesze-\nnia. W\n przypadku minimalizacji przemieszczenia wzglę dnego \nmoż na u zyskać poż ą daną sztywność systemu zawieszenia, przy \nniewielkim ob niż eniu wartości przyspieszenia działają cego na \noperatora ( rys. 8 – „ aktywny twardy” ) . M\ninimalizacja przyspie-\nszenia sku tku je odpowiednio znacznym wzrostem maksymalnych \namplitu d przemieszczenia wzglę dnego ( rys. 8 – „ aktywny mię k-\nki” ) .\n\nT a b . 1 . Wa rto ś c i sku tec z n e p rz ysp i esz eń d rg a ń i z o lo w a n ej m a sy i m a ksym a ln yc h \np rz em i esz c z eń w z g lę d n yc h p a syw n eg o i a ktyw n eg o system u z a w i esz en i a \nT a b . 1 . E f f ec ti v e v a lu e o f th e i so la ted m a ss a c c elera ti o n a n d th e m a x i m u m \nrela ti v e d i sp la c em en t o f p a ssi v e a n d a c ti v e su sp en si o n system s\n\nS ystem \nz a w i esz en i a \nWz m o c n i en i e \nP1 \nWz m o c n i en i e \nP2 \nPrz ysp i esz en i e \nRM\nS [ m / s2] \nM\na ksym a ln e \np rz em i esz c z en i e \nw z g lę d n e [ m m ] \nPa syw n y \n- \n- \n1 , 0 2 \n6 8 \nA ktyw n y \ntw a rd y \n0 , 1 \n0 , 9 \n0 , 9 7 \n1 2 \nA ktyw n y \nm i ę kki \n0 , 9 \n0 , 1 \n0 , 3 2 \n1 1 7 \nA ktyw n y \no p tym a ln y \n0 , 9 \n0 , 9 \n0 , 86 \n5 0\n\nR ozwią zanie optymalne systemu zawieszenia, dla którego \nf u nkcja celu przyjmu je wartość maksymalną , ef ektywnie minima-\nlizu je ob a kryteria wib roizolacji ( rys. 8 – „ aktywny optymalny” ) . \nZ estawienie wartości sku tecznych przyspieszenia drgań i maksy-\nmalnych przemieszczeń wzglę dnych systemu zawieszenia zesta-\nwiono w tab . 1 .\n\n7. P o d s u m\no w a n i e", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2007", "token_count": 2821, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "I. Maciejewski"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:156793:0004", "text": "Polioptymalizacja własności wibroizolacyjnych aktywnego systemu zawieszenia siedziska\n\nZ przeprowadzonych b adań symu lacyjnych wynika, ż e u kład \naktywny znacznie poprawia własności wib roizolacyjne zawiesze-\nnia siedziska w rozpatrywanym zakresie czę stotliwości wymu sze-\nnia, przy czym najwię kszą sku teczność działania osią ga w przy-\npadku czę stotliwości rezonansowej, odpowiadają cej u kładowi \npasywnemu . W\n przypadku zastosowania aktywnego sterowania \ndrganiami siedziska z podwójną pę tlą sprzę ż eń zwrotnych , moż na \nef ektywnie minimalizować wartość przyspieszenia działają cego \nna operatora, przy jednoczesnym zmniejszeniu maksymalnych \nprzemieszczeń wzglę dnych pomię dzy siedziskiem i podłogą kab i-\nny pojazdu lu b maszyny rob oczej. T aki sposób sterowania przy-\nczynia się zarówno do poprawy komf ortu u ż ytkowania, jak rów-\nnież wpływa korzystnie na moż liwości sterowania pojazdem lu b \nmaszyną rob oczą .\n\n8 . L i t e r a t u r a\n\n[ 1 ] E n g el Z . , O c h r on a ś r od ow i s k a p r z ed d r g an i am i i h ał as em , Wyd aw n i c -\nt w o N au k ow e PWN , War s z aw a 1 9 9 3 \n[ 2 ] E n g el Z . , Kow al J . , S t er ow an i e p r oc es am i w i b r oak u s t yc z n ym i , \nWyd aw n i c t w a AG H , Kr ak ó w 1 9 9 5 \n[ 3 ] I S O 2 6 3 1 M\nec h an i c al v i b r at i on an d s h oc k – E v ol u t i on of h u m an \nex p os u r e t o w h ol e-b od y v i b r at i on , 1 9 9 7 \n[ 4 ] I S O 7 0 9 6 E ar t h -m ov i n g m ac h i n er y – L ab or at or y ev al u at i on of \nop er at or s eat v i b r at i on , 2 0 0 0 \n[ 5 ] Kow al J . , S t er ow an i e d r g an i am i , G u t en b er g , Kr ak ó w 1 9 9 6 \n[ 6 ] Kr z yż yń s k i T . , M\nac i ej ew s k i I . , C h am er a S . , M\nod el l i n g an d s i m u l at i on \nof ac t i v e s ys t em of t r u c k s eat v i b r oi s ol at i on w i t h b i om ec h an i c al \nm od el of h u m an b od y u n d er r eal ex c i t at i on s , V D I B er i c h t e N r . 1 82 1 , \n2 0 0 4 \n[ 7 ] Kr z yż yń s k i T . , M\nac i ej ew s k i I . , C h am er a S . , O n Ap p l i c at i on of F u z z y \nL og i c i n Ac t i v e C on t r ol of T r ac k D r i v er ’ s S eat , M\nac h i n e D yn am i c s \nPr ob l em s , 2 0 0 4 , v ol . 2 8, N o 1 , 9 1 -1 0 0 \n[ 8] M\nac i ej ew s k i I . , C h am er a S . , Kr z yż yń s k i T . , M\nod el ow an i e i s ym u l ac j a \nd z i ał an i a ak t yw n eg o u k ł ad u w i b r oi z ol ac j i s i ed z i s k a s am oc h od u c i ę ż a-\nr ow eg o p od w p ł yw em w ym u s z eń r z ec z yw i s t yc h , X War s z t at y N a-\nu k ow e Pol s k i eg o T ow ar z ys t w a S ym u l ac j i Kom p u t er ow ej , Z ak op an e \n2 0 0 3 \n[ 9 ] M\ni c h ał ow s k i S . , Ak t yw n e u k ł ad y w k on s t r u k c j i m as z yn r ob oc z yc h , \nWyd aw n i c t w o Pol i t ec h n i k i Kr ak ow s k i ej , Kr ak ó w 1 9 9 4 \n[ 1 0 ] PN -9 1 , N -0 1 3 5 4 D op u s z c z al n e w ar t oś c i p r z ys p i es z en i a d r g ań \no og ó l n ym od d z i ał yw an i u n a or g an i z m c z ł ow i ek a i m et od y oc en y n a-\nr aż an i a, 1 9 9 4 \n[ 1 1 ] Pr eu m on t A. , V i b r at i on C on t r ol of Ac t i v e S t r u c t u r es An I n t r od u c t i on , \nKl u w er Ac ad em i c Pu b l i s h er s , L on d on 2 0 0 2 \n[ 1 2 ] S t ei n G . , H yb r i d c on t r ol s ys t em f or an AV C u n i t , Ar c h i v es of C on t r ol \nS c i en c es V ol u m e 1 3 ( X L I X ) 2 0 0 3 s t r . 1 5 7 -1 7 5 \n[ 1 3 ] T ar n ow s k i W. , S ym u l ac j a i op t ym al i z ac j a w M\nat l ab ’ i e, Wyd aw n i c t w o \nI n t er g r af S . C . , S op ot 2 0 0 1\n\n_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ \nArtykuł recenzowany", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2007", "token_count": 1712, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 3.0 Unported", "author": "I. Maciejewski"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0000", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\nTOM 2, NR 1 (2021)\n182\nSpis treści\nAbstrakt 183\nSłowa klucze 183\nPrzestrzeń w kontekście funkcjonowania człowieka 184\nCztery aspekty zamknięcia 184\nZamknięcie w sobie 185\nWykluczenie 187\nIzolacja destrukcyjna 189\nIzolacja stymulująca 193\nBibliografia 195\ndr Agnieszka Pawłowska\nAkademia Sztuki w Szczecinie\nIZOLACJA A PARADOKS OTWARCIA. \nPRZESTRZEŃ W ŻYCIU CZŁOWIEKA I RÓŻNE \nASPEKTY JEJ ZAMKNIĘCIA\nArtykuł artystyczno-badawczy\nTOM 2 (2021), NR 1\nhttps://doi.org/10.52652/inaw.81\n\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nAbstrakt\nBezpieczna strefa komfortu stanowi podstawę poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji. Zapewnia \nczłowiekowi optymalne warunki rozwoju, pozwalając mu na swobodę wyboru, usuwając bariery na \ndrodze do sukcesu osobistego czy rozwoju. To stwierdzenie jest oczywiste i traktowane niemal jak \ndogmat. Jednocześnie jednak warto zwrócić uwagę na zjawisko paradoksu, które pojawia się w mo-\nmencie, gdy brak wyzwań zmniejsza motywację do samorealizacji. Naturalna ambicja stymulowana \njest poprzez stopniowe zdobywanie kolejnych progów. Izolacja, zaburzenie psychicznej i fizycznej \nstrefy komfortu w czasie pandemii, wyzwoliła dwie odmienne reakcje. Pierwsza polega na biernej \nrezygnacji i wegetatywnym oczekiwaniu na zmianę przychodzącą z zewnątrz, druga natomiast na \npodjęciu aktywnego działania, mającego na celu zmierzenie się z sytuacją, podjęcie wyzwania, jakie \nze sobą niesie.\nSłowa klucze\nsztuka, sztuka wizualna, przestrzeń, izolacja, Janusz Przybylski, Edward Hopper, Krzysztof Ślachciak\n\n184\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nPrzestrzeń w kontekście funkcjonowania człowieka\nPrzestrzeń jest zjawiskiem z jednej strony oczywistym, z drugiej niezwykle istotnym. O ile jednak \nwpływ jej zagospodarowania na człowieka cieszy się dużym, i słusznym, zainteresowaniem przez \nwzgląd na realne i czytelne skutki dla funkcjonowania nas samych, o tyle sam fakt jej istnienia nie \nwzbudza już większych refleksji. Truizm ten, jako coś oczywistego i bezdyskusyjnego, pozostaje \nzazwyczaj na marginesie badań i rozważań.\nRzeczywistość pandemiczna, rzutująca w ogromnej mierze na wszystkie aspekty naszego życia, \nwzbudziła jednocześnie zainteresowanie kwestiami dotąd często pomijanymi. Świat, wcześniej sto-\nsunkowo przewidywalny i – zdawałoby się – znany, okazał się nagle miejscem zgoła innym i zetknął \nnas z nowymi problemami. W ślad za nimi pojawiły się także nowe pytania. Interesujące stało się \nsamo pojęcie przestrzeni, nabierając kolejnych znaczeń i odniesień.\nPrzestrzeń w kontekście ludzkiego funkcjonowania rozpatrywać można w sensie zewnętrznym, jako \nzespół uwarunkowań i fizycznych realiów jego egzystencji, ale także w sensie wewnętrznym, jako \npewne samookreślenie, poczucie świadomości określonej, własnej strefy, w której wchodzimy w re-\nlacje z samym sobą i ze światem zewnętrznym. Ostatni rok, wraz z covidowymi ograniczeniami, \nwyniósł na powierzchnię naszej zbiorowej codzienności kwestię zamknięcia, wiążąc ją jednocześnie \nnierozerwalnie z omawianą przestrzenią w obu jej aspektach. Konieczność zmiany w znanej dotąd \nrutynie, rezygnacja z wielu przyzwyczajeń, mobilności, a przede wszystkim bezpośrednich społecz-\nnych kontaktów na wcześniejszą skalę wpłynęły na sposób postrzegania tego niewielkiego osobi-\nstego świata, w którym przyszło nam funkcjonować. Jego granice nie tylko stały się bardziej ciasne \ni ograniczające, ale – co ważniejsze z naszego punktu widzenia – bardziej odczuwalne. To, czego \ndotąd nawet sobie w pełni nie uświadamialiśmy, stało się początkowo szokującą, a w następnym eta-\npie niezwykle wymagającą rzeczywistością, zmuszającą nierzadko do podjęcia pewnych działań czy \nprzyjęcia określonego stanowiska.\nCztery aspekty zamknięcia\nW kontekście powyższych przemyśleń można wyodrębnić nie tylko dwa podstawowe ujęcia samej \nprzestrzeni – wewnętrznej i zewnętrznej, ale także przede wszystkim różne aspekty idei jej zamknię-\ncia. Warto przyjrzeć im się dokładniej, zarówno na tle bieżących wydarzeń, jak i dzieł sztuki pocho-\ndzących z bardziej odległych momentów w dziejach.\nAktualnie najbardziej oczywista i wszechobecna jest izolacja instytucjonalna. Sytuacja taka zdarzała \nsię co prawda w historii niejednokrotnie, podobnie jak teraz – w związku z zarazami, jednak nigdy \nnie na tak dużą skalę pod względem terytorialnym i nie na tak długi okres. Nie dziwi zatem, że obecna", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1856, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0001", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n185\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nizolacja stała się katalizatorem zmian oraz refleksji nad sobą, naszym otoczeniem, problemami lokal-\nnymi i globalnymi.\nZnacznie bardziej uniwersalne i ponadczasowe są inne formy zamknięcia, na potrzeby tej analizy \nprzyporządkowane do czterech odmiennych zjawisk i zachowań. Do pojęcia przestrzeni wewnętrz-\nnej, duchowej, czyli odcięcia się od świata zewnętrznego, jego bodźców i korelacji, odnoszą się dwa \npierwsze aspekty. Z jednej strony jest to zamknięcie dobrowolne, wynikające z własnej potrzeby, \npozytywnej lub negatywnej – z chęci skupienia się na sobie, wyciszenia lub odnalezienia, bądź też \nz lęku, poczucia nieprzystosowania. Z drugiej strony natomiast pojawia się odwieczny w zasadzie \nproblem zamknięcia w sobie, które jest niejako narzucone z zewnątrz i niedobrowolne. Wielokrotnie \npodnoszona tak zwana „samotność w tłumie” jest wynikiem braku zrozumienia, odizolowania od \nreszty społeczności. W tym przypadku zamknięcie następuje niejako od zewnątrz, przez pozostawie-\nnie człowieka własnemu losowi.\nOdmiennie rozpatrywać można kwestię zamknięcia fizycznego, polegającego na rzeczywistym od-\nizolowaniu w zamkniętej przestrzeni – mieszkania, więzienia, szpitalnej sali. Jego zaistnienie nie jest \nwynikiem potrzeb duchowych czy relacji ze światem, lecz ma swoje początki zazwyczaj w decyzjach \ninstytucjonalnych, wydarzeniach losowych, niefortunnych lub karalnych. Jest to odcięcie fizyczne, \nnarzucone mniej czy bardziej arbitralnie. Jego wpływ na człowieka jest jednak ogromny, aczkolwiek \nzróżnicowany. Na tej płaszczyźnie wyodrębnić można jego dwa kolejne ujęcia.\nW historii sztuki spotykamy dzieła, które odnoszą się do wszystkich powyższych aspektów, zdecydo-\nwanie dominujące jednak będą te, które odwołują się do izolacji duchowej. Na potrzeby zilustrowa-\nnia powyższego podziału omówione zostaną przykładowe dzieła i zjawiska aktualne.\nZamknięcie w sobie\nNiezwykle trafnym ujęciem pierwszego z omawianych aspektów, wynikającym z rozterek i lęków \nludzkich, jest grafika Janusza Przybylskiego Tyle ptaków do złapania z 1969 roku. Jest to akwaforta \nw barwach bieli, czerni i czerwieni, ukazująca trzy postaci w symbolicznym, nieokreślonym bliżej \nwnętrzu, do którego przez niski i szeroki otwór umieszczony wysoko pod sufitem spływa światło. \nDolna krawędź okna jest nierówna, poszarpana, jakby niestabilna, nie do końca materialna. Na wi-\ndocznym fragmencie nieba szybują ptaki o niespokojnych kształtach. Na podłodze, półklęcząc, siedzi \nmężczyzna. Patrzy w ścianę nieobecnym wzrokiem, jego ramiona skrępowane lub ciasno zaplecione \npozostają niewidoczne. Jedynie wystający łokieć rysuje się na tle ściany, na którą pada cień – nie-\nzwykły, odpowiadający siedzącemu, lecz ukazujący nie jego ciało, lecz ptasią postać, stojącą na wy-\nchudzonych, ludzkich nogach, z opuszczonymi bezwładnie skrzydłami. Tylko jedno oko lśni wśród \nbladej czerwieni. Dwie pozostałe postaci są niewielkie, zajęte sobą, zatopione w swoim świecie. Obie\n\n186\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nzawierają w sobie element niedookreślenia, czystej, niewypełnionej bieli. Jedna z nich, zwrócona \nplecami do całej sceny, wspiera się o blok jakby niedoszlifowanej skały i wydaje się w pełni pogo-\ndzona, wręcz zadowolona ze swego losu. Druga zaś, schylona nisko na ziemią, przygniata do ziemi \nptasią sylwetkę z długim dziobem i martwym spojrzeniem, kształtem podobną do tej widniejącej \nw formie cienia.\nIl. 1. Janusz Przybylski, Tyle ptaków do złapania, 1969, akwaforta, https://zacheta.art.pl/pl/kolekcja/katalog/\nprzybylski-janusz-tyle-ptakow-do-zlapania-2 [dostęp: 30.05.2021] \nKluczowe jest światło wpadające z zewnątrz, czerwone, niepokojące, ale i ożywiające cichą pustkę \nceli. Wydobywa z niej esencję tego, kim jesteśmy i co nadaje rzeczywisty sens istnieniu. Nic nie jest \njednak oczywiste ani łatwe. Realizacja samych siebie jest wyzwaniem, które wymaga siły i odwagi, \nniekiedy rezygnacji z bezpieczeństwa i komfortu. Ciasna piwniczna przestrzeń stanowi kuszący azyl, \nobiecuje spokój – martwy, bezdźwięczny, ale wreszcie niewymagający niczego więcej. Walka głów-\nnego bohatera o samego siebie wciąż trwa, nadal znajduje się w części w plamie światła, chociaż nie \nobejmuje już ono jego twarzy. Spływa po pośladkach, tworząc u stóp niewielką kałużę. Znamienne, \nże cieniste ptasie echo jego duszy pozostaje w klatce utworzonej z sześcianu światła. Towarzysze \ndawno zapomnieli o jego lśnieniu, ledwie odblask rysuje się na czubkach ich głów. Leżący na ziemi \nptak, skalna bryła – są teraz ich małą rzeczywistością. Bliską, doraźną, bezpieczną. Zwodniczy kom-\nfort stabilizacji zabija w nich chęć do przeciwdziałania, popadają w półletarg, wegetatywne trwanie, \nzastygłe w oczekiwaniu i nadziei na impuls czy zmianę, która nastąpi sama, już bez ich udziału. Tyle \nptaków do złapania, a tak mało siły na to, by ku nim wyjść.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 2037, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0002", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n187\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nWykluczenie\nW przeciwieństwie do swoistej dobrowolności wyboru powyższej duchowej izolacji, niezdefiniowa-\nny do końca przymus charakteryzuje odosobnienie narzucone i równie trudne do zwalczenia, jakie \ndotyka człowieka ze strony reszty społeczeństwa. Wiąże się z odczuciem, że cały świat zamyka się \nw sobie, niczym w antyklatce, i tylko jednostkę wyrzucono poza nawias. Otacza ją z każdej strony, \ndaje się nawet dotknąć, ale nie można wyczuć jego pulsu. Człowiek zostaje sam, niewidoczny, pozo-\nstawiony. Opowieść o takiej izolacji rozbrzmiewa w pracach wielu artystów, w sercach większości \nz nas – chociaż raz w życiu, chociaż przez pewien czas.\nMistrzem tych historii jest Edward Hopper1. W jego obrazach widzimy odbicie zwyczajnych scen \nz naszego życia – to proste, codzienne historie. Realizm przedstawień, doskonała plastyczność, gra \nświatła ożywiają je niezwykle sugestywnie. Na płótnach ożywają kawiarnie, bary, sale kinowe, stacje \nbenzynowe. Jednak każda z tych przestrzeni emanuje jednocześnie pustką, w której tak łatwo się za-\ngubić. Siła tych przedstawień leży w ich autentyczności. Ich najpełniejsza istota odczuwalna jest nie \nw obrazie, lecz w bezmiarze pomiędzy płótnem a nami2. Widzimy w nich siebie, ogarnia nas smutek, \nżal, lecz jednocześnie uświadamiamy sobie wciąż na nowo – że w tej samotności, paradoksalnie, nie \njesteśmy sami. Nie jest to wprawdzie krzepiące, nie niesie pociechy, ale łatwiej nam zrozumieć, że \ntaka jest prawidłowość świata, w którym żyjemy. Każdy z nas, choć w części, pozostaje sam. Jakaś \ncząstka w nas zawsze pozostanie obca, niezrozumiała, zasłonięta przez wzrokiem innych, a nierzad-\nko i nas samych.\nPrzed takim zamknięciem we własnej samotności nie można uciec. Jest ona wyczuwalna nie tylko \nw odosobnieniu, ale zwłaszcza pośród innych ludzi. Znamienne, że Hopper w swoich dziełach tak \nrzadko ukazuje sceny spoza miasta. Swoisty wielkomiejski imperatyw tempa i partycypacji w niejed-\nnorodnej, niezespolonej wspólnocie wzmacnia poczucie oderwania od pierwotnej jedności człowieka \nz otoczeniem3. Wtedy najdotkliwiej można odczuć własną inność i nieprzystosowanie, skryte za nie-\nobecnym spojrzeniem, uprzejmą obojętnością. Młoda atrakcyjna kobieta siedząca przy kawiarnianym \nstoliku w Automacie (1927) znajduje się w jednym z najbardziej zatłoczonych i anonimowych typów \nrestauracji. W tej scenie jednak nie ma nikogo prócz niej. Pozornie skupiona na swojej filiżance, \npatrzy na nią bezmyślnie, zawieszona w próżni, półświadoma, co podkreślają jej rękawiczki, z któ-\nrych włożyła tylko jedną. W ogromnym oknie odbijają się nieskończone rzędy świateł, sugerujące \n1\t\nJ. Stasiek-Harabin, Samotność w wielkim mieście. Edward Hopper, „Niezła Sztuka”, https://niezlasztuka.net/o-sztuce/\nsamotnosc-w-wielkim-miescie-edward-hopper/ [dostęp: 15.03.2021]; taż, O mistrzu malarskiej izolacji, czyli dziś wszyscy \njesteśmy jak z obrazów Edwarda Hoppera, „Minerva”, https://www.laminerva.pl/2020/03/hopper-mistrz-malarskiej-izola-\ncji.html [dostęp: 15.03.2021].\n2\t\nPor. F. Lipiński, Widzące obrazy. Motyw postaci w twórczości Edwarda Hoppera, Wydawnictwo Uniwersytetu Adama \nMickiewicza, Poznań 2007, s. 151–191, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/11114/1/04_Filip_Lipi%C5%-\n84ski_Widz%C4%85ce_obrazy_151-194.pdf [dostęp: 26.03.2021].\n3\t\nT. Slater, Fear of the city 1882–1967: Edward Hopper and the discourse of anti-urbanism, „Social & Cultural Geography”, \nVol. 3, 2002, No. 2, p. 140–143, https://www.geos.ed.ac.uk/~tslater/assets/Hopper.pdf [dostęp: 27.03.2021].\n\n188\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nprzestrzeń. Wypełnia ją ta sama cisza, niczym dźwięki brzęczących sprzętów w opuszczonej kuch-\nni – słyszymy je, ale w rzeczywistości tylko wzmacniają poczucie odseparowania od faktycznych \nobjawów życia. Kobieta wydaje się jednocześnie spokojna i spięta, skrępowana, jakby czuła, że to \nnie jest miejsce przeznaczone dla niej. Jakby znalazła się na przyjęciu, na które nie była zaproszona.\nIl. 2. E. Hopper, Automat, 1927, https://www.anodine.org/pl/zapiski/sztuka/sztuki-wizualne/malarstwo/edward-\n-hopper-2/ [dostęp:20.05.2021] \nIl. 3. E. Hopper, Chop Suvey, 1929, https://pl.wikipedia.org/wiki/Edward_Hopper#/media/Plik:Edward_hop-\nper_chop_suey.jpg [dostęp:20.05.2021]", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1808, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0003", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n189\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nNie zawsze jest sama. W kawiarni Chop Suey (1929) towarzyszy jej inna młoda kobieta, za jej pleca-\nmi przy stoliku można dostrzec kolejną parę. W rzeczywistości niczego to nie zmienia, wręcz prze-\nciwnie. Jej samotność jest teraz jeszcze bardziej intensywna, czujemy ją niczym uderzenie. Jej blada, \nmocno zaznaczona makijażem twarz przyciąga wzrok nieodparcie, wręcz hipnotyzująco. Odwraca \nuwagę od reszty wnętrza, jakby była jedynym punktem w bezmiarze. Może jej czerwona szminka ma \nnadać cielesności bohaterce, która czuje się niemal nieobecna? Towarzyszka coś do niej mówi, lecz \nta zdaje się nie słyszeć. Słowa ulatują, jakby odbijały się o szklaną ścianę. Światło słońca, wpadające \nzza zamalowanych do połowy szyb, gładzi ją delikatnie po twarzy, ciepło, pieszczotliwie. Mimo to \nkobieta nie czuje ani ciepła, ani tej niemej pociechy. Wśród światła, stolików, a nade wszystko wśród \nludzi – zapadła się w głąb siebie, wstrzymała oddech, skupiona na bólu zamkniętym w niej samej.\nJonathan Jones w tekście powstałym na początku pandemii napisał: „We choose modern loneliness \nbecause we want to be free. But now the art of Hopper poses a tough question: when the freedoms of \nmodern life are removed, what’s left but loneliness?”4. Czy jednak rzeczywiście wybieramy tę samot-\nną wolność sami, w imię samodzielności i niezależności? Czy nie jest tak, że zostajemy postawieni \nprzed faktem dokonanym? Wydaje się, że faktyczny wybór zostaje nam w dużej mierze narzucony, \npozostawiając tylko iluzję wpływu na nasze relacje ze światem. Przy nadmiarze bodźców i zbyt in-\ntensywnym tempie – nie zdążamy się zakorzenić, w pełni odczuć i przyjąć tego, kim jesteśmy.\nObrazy Hoppera wypełnia ogromny, melancholijny bezruch. Gest zastygł, na mgnienie zatrzymał \nsię czas. Za chwilę wszystko ruszy do przodu, lecz przez ten krótki moment przestajemy udawać. \nTowarzyski pośpiech, uładzone uśmiechy i prowadzona konwersacja urywają się, by pozwolić na \nchwilę dojść do głosu tym emocjom, które tak łatwo zepchnąć w głąb. Jego dzieła wbrew pozorom \nsą nimi przesycone, drżą od wewnętrznego napięcia. Cisza w nich panująca jest niemal namacalna, \nbrzemienna, jakby w oczekiwaniu. Fascynujące jest pytanie o cel oczekiwania. Czy bohaterowie, \na wraz z nimi my sami, mają nadzieję, że kiedykolwiek coś się zmieni? Czy może chcielibyśmy już \nmóc zaakceptować tę pustkę, pogodzić się z nią i wyzbyć się złudzeń za cenę wewnętrznego spokoju?\nIzolacja destrukcyjna\nDwa pozostałe aspekty zamknięcia ściśle wiążą się z jego fizycznością i najsilniej odnoszą się do \nspecyficznej sytuacji ostatniego roku. Przestrzeń zewnętrzna, pozadomowa stała się czymś szcze-\ngólnym – docenianym, niemal luksusowym, ale także będącym źródłem nieuchwytnego zagrożenia. \nLatem ubiegłego roku (2020) Muzeum Narodowe w Poznaniu zorganizowało wystawę plakatów \n4\t\nJ. Jones, „We are all Edward Hopper paintings now”: is he the artist of the coronavirus age?, https://www.theguardian.\ncom/artanddesign/2020/mar/27/we-are-all-edward-hopper-paintings-now-artist-coronavirus-age [dostęp: 30.03.2021].", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1255, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0004", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n190\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nMichela Quareza5. Jego prace, poświęcone w znakomitej większości imprezom plenerowym oraz \nrelacjom społecznym, powiązane są silnie – zwłaszcza te dotyczące pierwszego zagadnienia – z od-\nnośną grupą mieszkańców Saint-Denis pod Paryżem. Kluczowe jest w nich odwołanie do wspól-\nnoty i jej funkcjonowania. W plakatach informujących o wydarzeniach lokalnych ukazana w nich \nprzestrzeń spaja, zaprasza do bycia razem. Jednocześnie jest stosunkowo ograniczona – do miasta, \ndzielnicy, obszaru określonego, dostępnego, ale i oswojonego. Zawarte w projektach barwy, formy \ni ludyczna, pogodna symbolika tworzą świat przyjazny, otwarty, integrujący. Jego istotą jest tworze-\nnie więzi. Zachęca do kontaktu z własnym otoczeniem, z ludźmi, ale również z miejscem. Ono ich \ndefiniuje, wnosi element do budowy własnej tożsamości.\nKilkanaście miesięcy obostrzeń zmieniło naszą percepcję. Niezwykłe zjawisko dotknęło „świętują-\nce” plakaty Quereza. W obliczu aktualnej sytuacji wydają się nagle jednocześnie obce, anachroniczne \ni niemal ekskluzywne w swej tematyce. Oglądamy je z nostalgią, tęsknotą, rozrzewnieniem, jakby \npochodziły z innego świata. Ostatnie aspekty zamknięcia odnoszą się do trudności w akceptacji tego \nstanu. Znamienne są reakcje społeczeństwa na pierwsze wprowadzenie ograniczeń, a także zmiany \nw ich postrzeganiu w tym kontekście. Równolegle rozwijają się bowiem dwie postawy, niekiedy \nw różnym czasie przenikając lub wymieniając się wzajemnie. Pierwsza wypływa z destrukcyjnego \ndziałania izolacji. Przytłoczenie narzuconymi warunkami potrafi zgasić zapał do działania, codzien-\nną radość. To aspekt zamknięcia, który fizycznie przecina więzi ze światem zewnętrznym, tworząc \nbarierę trudną do pokonania. Druga postawa wiąże się natomiast z działaniem odwrotnym. Zamknię-\ncie w swoim gronie, nierzadko w czterech ścianach, zmieniło nie tylko postrzeganie przestrzeni ze-\nwnętrznej, ale i domowej. Zmusiło do konfrontacji z obrazem samych siebie. Paradoksalnie jednak \nprzymus ten w wielu przypadkach okazał się konstruktywnym impulsem, stymulującym do poszuki-\nwań i działań alternatywnych.\nIzolacja, związana z pobytem w więzieniu, chorobą czy innymi czynnikami kształtującymi życie, jest \nwymagającym bodźcem. Rezonowała w sztuce czasów totalitaryzmu, w dziełach twórców odrzuco-\nnych czy niepełnosprawnych – Egona Schielego, Fridy Kahlo, Edwarda Muncha, Ernsta Ludwiga \nKirchnera, Ludwiga Heckla, Agnes Martin, Tehching Hsieha, Gülsün Karamustafy, Yayoi Kusamy \ni wielu innych.\nPoczątek walki z pandemią niemal natychmiast znalazł swoje odzwierciedlenie w sztuce. Pojawiły \nsię liczne projekty, strony, portale poświęcone sztuce tworzonej w czasie izolacji oraz ukazującej \njej wpływ na twórcę i odbiorcę. Brytyjskie muzeum Tate zareagowało, zbierając i ukazując inspi-\nracje izolacją na przestrzeni wieków6, „Document Journal” zapoczątkował serię Art from Isolation, \n5\t\nMichel Querez. Plakaty, wystawa w Muzeum Narodowym w Poznaniu, 7.06.–30.08.2020, https://mnp.art.pl/wydarzenia_i_\nwystawy/michel-quarez-plakaty/ [dostęp: 20.03.2021].\n6\t\nMaking art in isolation, https://www.tate.org.uk/art/talking-point/making-art-isolation [dostęp: 15.03.2021].", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1316, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0005", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n191\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nprezentując twórczość współczesnych artystów, stanowiącą odpowiedź na bieżącą sytuację7, magazy-\nny i czasopisma zaczęły publikować zestawienia dostępnych wydarzeń artystycznych online8, a mu-\nzea i galerie na całym świecie otworzyły swoje wirtualne podwoje. Caroline Campbell, dyrektorka \nNational Gallery w Londynie, porównała działania instytucji do tych w czasie II wojny światowej, \nwskazując je jako inspirację9. Zagadnieniem sztuki i społeczeństwa w czasie pandemii zajęli się także \nnaukowcy z różnych dziedzin10.\nOczywistą i bardzo osobistą odpowiedzią artystyczną są dzieła ukazujące samotność, zagubienie, \npustkę. Rashid Johnson w serii prac Anxious Red Drawings, ukazujących rytmiczne, niespokojne \npulsowanie czerwonych plam, wyraża dramatyzm i niestabilność tego okresu11. W jego rysunkach \nindywidualność emocji poszczególnych osób łączy się z wszechobecnością zjawiska zagubienia \ni dezorientacji.\nKsenofobia, nietolerancja, a nade wszystko obojętność wyziera z prac Matsuyamy Miyabi, obserwu-\njącej początki epidemii w Chinach. Jej seria Wandering Ghosts zapełniona jest eterycznymi postacia-\nmi kobiecymi o pustych oczach i widmowych ciałach12. Wbrew ich niesamowitości i martwocie, to \nz nimi się utożsamiamy. W świecie przesyconym niechęcią do innych, wyobcowaniem i nieufnością, \njesteśmy tacy jak one. Półżywi, zatracający się w rzeczywistości odkrywanej na nowo, lecz rozczaro-\nwującej i przynoszącej lęk. Autorka obserwuje otoczenie wraz z nami, wychodząc mentalnie z ciała \njako „wędrujący duch”, patrzy z dystansem na przestrzeń, która niespodziewanie stała się zbyt cia-\nsna, by pomieścić całą ludzką różnorodność.\nW krótkich kreskówkowych komentarzach Emily Bernstein opowiada o wypaleniu i braku motywacji \nw obliczu odizolowania od codziennego grona przyjaciół i współpracowników. Lokatorzy jej rysun-\nkowych domów, pozamykani w swoich mieszkaniach, próbują nawiązać namiastki relacji, bazując \nna szczątkowych, jednostronnych więziach. Sama walczy ze zniechęceniem, złością, zagubieniem, \ntroską i znudzeniem. Wyzwania, stawiane przed nią przez rzeczywistość i jej własne oczekiwania, \n7\t\nL. Blum, Art from Isolation: 11 Illustrators visualize our new dystopian reality, „Document Journal”, 4.05.2020, https://\nwww.documentjournal.com/2020/05/art-from-isolation-11-illustrators-visualize-our-new-dystopian-reality/ [dostęp: \n30.03.2021]; por. L. Buck, Coronavirus lockdown creativity continues with Grayson Perry’s art club and the isolation art \nschool, „The Art Newspaper”, 17.04.2020, https://www.theartnewspaper.com/blog/coronavirus-lockdown-creativity-con-\ntinues-with-grayson-perry-s-art-club-and-the-isolation-art-school [dostęp: 5.04.2021].\n8\t\nArt of isolation, „Chrom-Art Magazine”, https://www.chromart.org/the-art-of-isolation/ [dostęp: 15.03.2021]. \n9\t\nM. Johnson, The art of isolation: we speak to the artists and galleries finding ways to bring great works into our homes, \n„Tempus Magazine”, 12.06.2020, https://tempusmagazine.co.uk/news/the-art-of-isolation-we-speak-to-the-artists-and-gal-\nleries-finding-ways-to-bring-great-works-into-our-homes [dostęp: 3.04.2021].\n10\t\nE. Marandet, H. Barratt, A. Fotopoulou, Sztuka w izolacji – artystyczne odpowiedzi na COVID-19, „The Poliphony”, \nhttps://thepolyphony.org/2020/06/16/art-in-isolation-artistic-responses-to-covid-19/ [dostęp: 20.03.2021].\n11\t\nhttps://www.vip-hauserwirth.com/online-exhibitions/rashid-johnson-untitled-anxious-red-drawings/ [dostęp: 5.03.2021].\n12\t\nJ. Mayal Khanna, How the global art world is responding to the COVID-19 lockdown, „Architectural Digest”, 11.04.2020, \nhttps://www.architecturaldigest.in/content/how-the-global-art-world-is-responding-to-the-covid-19-pandemic/ [dostęp: \n7.03.2021]; Por. prace na: https://matsuyamamiyabi.tumblr.com/post/183470901883/%E5%AD%A4%E9%AD%82the-\nwandering-ghost-2-follow-me-on-instagram [dostęp: 7.03.2021].\n\n192\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nprzerastają jej siły13. Z zaskoczeniem wyznaje: „I never knew an introvert could have these kinds of \nfeelings!”14.\nBardzo trafny w swoich spostrzeżeniach jest projekt Krzysztofa Ślachciaka, ukazujący człowieka \nzamkniętego w bańce własnej izolacji, pragnącego jednocześnie pozostać w kontakcie z innymi. Se-\nria Światy odseparowane. Wspólnota w Nowym świecie ukazuje prace, będące połączeniem fotografii \ni grafiki. Zwraca uwagę na specyficzną jednokierunkowość relacji, pozorność i wybiórczość wła-\nsnego wizerunku prezentowanego światu. „Spojrzenie prosto w oczy zyskało nową siłę i znaczenie. \nW końcu podczas wideorozmowy można spojrzeć na monitor bądź do kamery, jednak nigdy jedno-\ncześnie” – zauważył autor i są to słowa, nad którymi warto się zatrzymać15. Wchodząc w interakcje \nza pośrednictwem internetu, jedynego często kanału łączącego nas i naszych rozmówców, kreujemy \nswój obraz znacznie bardziej świadomie, niż miałoby to miejsce w relacji bezpośredniej. Do nas \nzresztą także dociera wizerunek wysoce przetworzony. Potrzeba wyjścia z rzeczywistego zamknięcia \nskłania do korzystania z iluzorycznego otwarcia, niestety jego autentyczność jest wątpliwa, a przy-\nnajmniej niepełna. Prezentowane działania i emocje zredukowane są do wycinków rzeczywistości, \ntrudnych do weryfikacji wobec niemożności przeniesienia tego w strefę fizycznej obecności.\nIl. 4. K. Ślachciak, Światy odseparowane, 2020, zdjęcie dzięki uprzejmości artysty \n13\t\n E. Bernstein, Mario. To ja, https://www.emilycbernstein.com/comics#/mario/ [dostęp: 7.04.2021].\n14\t\n L. Blum, Art from Isolation…, dz. cyt.\n15\t\n K. Ślachciak, Światy odseparowane. Wspólnota w Nowym świecie, https://impurephotography.eu/world-\ns-separated?fbclid=IwAR1InTHz_UWCLZ26L19MzmUyvC7ULm-zlOsi0fjMWHwK-B8eLA35_JV2Q5E [dostęp: \n5.04.2021].", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 2238, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0006", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n193\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nIzolacja stymulująca\nObserwacje mediów i rynku sztuki oraz wyniki badań w ostatnim okresie jasno pokazują silną mobi-\nlizację także wielu grup społecznych, pierwotnie niezorganizowanych. Media społecznościowe tętnią \nod inicjatyw oddolnych, grup wsparcia, działań mających aktywizować, inspirować i łączyć poprzez \nsztukę. Przykładowo facebookowa grupa Kultura w kwarantannie liczyła na dzień 7 kwietnia 2021 \nponad 96,6 tys. członków, zaś na Instagramie zanotowano już 46,7 tys. postów z hasztagiem #arti-\nnisolation, podczas gdy 10 miesięcy wcześniej (6 maja 2020) było to 16 tys.16 Zagadnienie izolacji \njest wciąż tak samo aktualne, chociaż z każdym miesiącem i kolejnymi falami wirusa zmienia się \nnastawienie społeczne, od początku zresztą niejednorodne.\nPowyższe reakcje wskazują na ostatni, czwarty aspekt zamknięcia, który łączy się – pozornie para-\ndoksalnie – z procesem otwarcia się. Każde, także przymusowe, odcięcie od dotychczasowego rytmu \nżycia zmusza do konfrontacji z samym sobą. Już samo to jest niezwykle cenne, tym bardziej zaś, \ngdy wpływa na podniesienie samoświadomości. Zdani na siebie w stopniu dotąd nieznanym, mamy \nszansę zredefiniować swoje personalne mity. Dramatyzm sytuacji motywuje do znalezienia alter-\nnatywnych rozwiązań w odniesieniu do własnego życia, codzienności, oczekiwań. Już na początku \npandemicznej izolacji pojawiły się głosy wskazujące na drzemiący w niej potencjał. Nie umniejsza-\njąc traumatyczności odosobnienia i jego konsekwencji, Olga Tokarczuk w felietonie opublikowanym \nwe „Frankfurter Allgemeine Zeitung” (1 kwietnia 2020) wypowiedziała na głos myśl, która wyziera \nz opisanych poszukiwań i działań artystycznych. Zawrotne tempo życia i wymagań stawianych przed \nczłowiekiem nie pozwala mu zastanowić się nad właściwym sensem własnego istnienia, charakte-\nrem, kierunkiem swoich decyzji. Nowy stan wyhamowania uświadomił nam, że „nasza gorączkowa \nruchliwość zagraża światu. I przywołał to samo pytanie, które rzadko mieliśmy odwagę sobie zadać: \nCzego właściwie szukamy?”17. W licznych podsumowaniach roku 2020, zamieszczanych na spo-\nłecznościowych platformach, zaskakująco często powtarza się stwierdzenie, że – mimo przeciwności \ni nienormalności – dobry był to rok, w kontekście refleksji nad samym sobą i przewartościowania \nwłasnych realiów.\nPoczątkowe przemyślenia niewątpliwie ewoluowały wraz z przedłużającym się czasem zawieszenia. \nZmęczenie, frustracja, troska o przetrwanie, tak w kontekście choroby, jak i materialnym, wprowa-\ndziły nowe odcienie i głosy. Czy następny rok zakończą podobne autorefleksyjne podsumowania, \ntrudno przewidzieć. Bardziej prawdopodobne wydaje się, że po częściowej przynajmniej euforii po-\nwrotu do samych siebie dalsza destabilizacja będzie męczyła coraz mocniej, wraz z wyczerpywaniem \n16\t\nE. Marandet, H. Barratt, A. Fotopoulou, Sztuka w izolacji…, dz. cyt.\n17\t\nO. Tokarczuk, Nadejdą nowe czasy, „The Fad”, https://thefad.pl/aktualnosci/nowe-czasy/?fbclid=IwAR2hg-znUEYdifDE-\nFVwFXE1vnyO4E5cPtO3MdhkOlVMljoDVIfhPNAh2Eww [dostęp: 2.04.2021].\n\n194\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nsię możliwości przetrwania kryzysu, przy jednoczesnym utrudnieniu tworzenia trwałej rzeczywisto-\nści w nowych, lecz wciąż niedookreślonych warunkach.\nPrzestrzeń, bezkres i zamknięcie są pojęciami, których konotacje z ludzką egzystencją są liczne i róż-\nnorodne. Cztery wyszczególnione wyżej aspekty zamknięcia można z pewnością przekładać na inne \nsytuacje, nowe płaszczyzny, mnożyć. Wydaje się jednak, że już sam ten podstawowy podział na \njego fizyczność i metafizyczność oraz na destrukcyjny i konstruktywny wpływ na człowieka stanowi \ninteresujący fundament do dalszych rozważań. Przestrzeń wewnętrzna jest w omówionych dziełach \nukazana poprzez zewnętrzność – to, co pozostaje w duszy i umyśle, zostaje ucieleśnione. Zabieg ten \nspotykamy wprawdzie w sztuce od jej początku, w tym przypadku jednak przełożenie fizycznej prze-\nstrzeni na tę niematerialną jest szczególnie trafne i znaczące. W globalnym odizolowaniu obie zaczy-\nnają się przenikać i wiązać ze sobą w sposób nierozerwalny, rzutując na całość naszego postrzegania \nsiebie, świata i poszczególnych jego elementów, a także zmieniając swoje współoddziaływanie wraz \nz postępującym zaciskaniem się pandemicznej obręczy.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1788, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1811496:0007", "text": "Izolacja a paradoks otwarcia\n\n195\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nBibliografia\nArt of isolation, „Chrom-Art Magazine”, https://www.chromart.org/the-art-of-isolation/ [dostęp: 15.03.2021].\nBernstein E., Mario. To ja, https://www.emilycbernstein.com/comics#/mario/ [dostęp: 7.04.2021].\nBuck L., Coronavirus lockdown creativity continues with Grayson Perry’s art club and the isolation art \nschool, „The Art Newspaper”, 17.04.2020, https://www.theartnewspaper.com/blog/coronavirus-lock-\ndown-creativity-continues-with-grayson-perry-s-art-club-and-the-isolation-art-school [dostęp: 5.04.2021].\nBlum L., Art From Isolation: 11 Illustrators visualize our new dystopian reality, „Document Journal”, \n4.05.2020, https://www.documentjournal.com/2020/05/art-from-isolation-11-illustrators-visual-\nize-our-new-dystopian-reality/ [dostęp: 30.03.2021].\nJohnson M., The art of isolation: we speak to the artists and galleries finding ways to bring great works into \nour homes, „Tempus Magazine”, 12.06.2020, https://tempusmagazine.co.uk/news/the-art-of-isolation-we-\nspeak-to-the-artists-and-galleries-finding-ways-to-bring-great-works-into-our-homes [dostęp: 3.04.2021].\nJohnson R., Untitled Anxious Red Drawings, https://www.vip-hauserwirth.com/online-exhibitions/\nrashid-johnson-untitled-anxious-red-drawings/ [dostęp: 5.03.2021].\nMaking art in isolation, https://www.tate.org.uk/art/talking-point/making-art-isolation [dostęp: 15.03.2021].\nMarandet E., Barratt H., Fotopoulou A., Sztuka w izolacji – artystyczne odpowiedzi na COVID-19, „The \nPoliphony”, https://thepolyphony.org/2020/06/16/art-in-isolation-artistic-responses-to-covid-19/ [dostęp: \n20.03.2021].\nJones J., „We are all Edward Hopper paintings now”: is he the artist of the coronavirus age? 27.03.2020, \nhttps://www.theguardian.com/artanddesign/2020/mar/27/we-are-all-edward-hopper-paintings-now-artist-\ncoronavirus-age [dostęp: 30.03.2021].\nLipiński F., Widzące obrazy. Motyw postaci w twórczości Edwarda Hoppera, https://repozytorium.amu.edu.\npl/bitstream/10593/11114/1/04_Filip_Lipi%C5%84ski_Widz%C4%85ce_obrazy_151-194.pdf [dostęp: \n26.03.2021].\nMayal Khanna J., How the global art world is responding to the COVID-19 lockdown, „Architectural Di-\ngest”, 11.04.2020, https://www.architecturaldigest.in/content/how-the-global-art-world-is-responding-to-\nthe-covid-19-pandemic/ [dostęp: 7.03.2021].\nMichel Querez. Plakaty, wystawa w Muzeum Narodowym w Poznaniu, 7.06.2020 – 30.08.2020, https://mnp.\nart.pl/wydarzenia_i_wystawy/michel-quarez-plakaty/ [dostęp: 20.03.2021].\nSlater T., Fear of the city 1882–1967: Edward Hopper and the discourse of anti-urbanism, „Social & Cul-\ntural Geography”, Vol. 3, 2002, No. 2, p. 140–143, https://www.geos.ed.ac.uk/~tslater/assets/Hopper.pdf \n[dostęp: 27.03.2021].\n\n196\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nStasiek-Harabin J., Samotność w wielkim mieście. Edward Hopper, „Niezła Sztuka”, https://niezlasztuka.\nnet/o-sztuce/samotnosc-w-wielkim-miescie-edward-hopper/ [dostęp: 15.03.2021].\nStasiek-Harabin J., O mistrzu malarskiej izolacji, czyli dziś wszyscy jesteśmy jak z obrazów Edwarda Hop-\npera, „Minerva”, https://www.laminerva.pl/2020/03/hopper-mistrz-malarskiej-izolacji.html [dostęp: \n15.03.2021].\nŚlachciak K., Światy odseparowane: wspólnota w Nowym świecie, https://impurephotography.eu/world-\ns-separated?fbclid=IwAR1InTHz_UWCLZ26L19MzmUyvC7ULm-zlOsi0fjMWHwK-B8eLA35_\nJV2Q5E [dostęp: 5.04.2021].\nTokarczuk O., Nadejdą nowe czasy, „The Fad”, https://thefad.pl/aktualnosci/nowe-czasy/?fbclid=IwAR2hg-\n-znUEYdifDEFVwFXE1vnyO4E5cPtO3MdhkOlVMljoDVIfhPNAh2Eww [2.04.2021].\n\nTOM 2 (2021), NR 1\nAgnieszka Pawłowska\nIzolacja a paradoks otwarcia\nCzasopismo „inAW Journal – Multidisciplinary Academic Magazine” powstało dzięki dofinan-\nsowaniu w ramach projektu „Projektowanie przyszłości – program rozwoju Akademii im. Jana \nMatejki w Krakowie na lata 2008–2022”\nUtwór udostępniany na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe\nArtykuł recenzowany \nWydawca: \tAkademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie,\n\nWydział Architektury Wnętrz\nRedakcja: prof. dr hab. Beata Gibała-Kapecka, dr Joanna Łapińska\nOpracowanie graficzne: Joanna Łapińska", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2021", "token_count": 1593, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Agnieszka Pawłowska"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0000", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\n977\nNAFTA-GAZ\n977\nPrzegląd wiadomości / News review\nNafta-Gaz 2020, nr 12, s. 977–986, DOI: 10.18668/NG.2020.12.13\nBadanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V ) FAME i pakiet \ncetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\nTesting of diesel oil containing 10% (V/V ) FAME and cetane package in terms of thermo-\noxidative stability\nWinicjusz Stanik, Tomasz Łaczek\nInstytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy\nSTRESZCZENIE: W artykule na podstawie wyników testów i badań przedstawiono wpływ nowego dodatku cetanowo-detergentowe-\ngo Energocet® na stabilność oksydacyjną i podatność na utlenianie uszlachetnionych olejów napędowych B10 według metody PN-EN \n15751:2010 (Rancimat) i PN-EN 16091:2011 (PetroOXY). Przed przystąpieniem do prac przeprowadzono przegląd literatury dla ro-\nzeznania tego tematu. Przechodząc do realizacji badań, postawiono cele do osiągnięcia, którymi były skomponowanie nowoczesnego \npakietu cetanowo-detergentowego o nazwie Energocet® i pokazanie oddziaływania tego dodatku cetanowego na stabilność termooksy-\ndacyjną skomponowanych olejów typu B10 na podstawie wyników badań liczby nadtlenowej oraz stabilności skomponowanych paliw. \nBadania wykonano w oparciu o surowce, produkty i komponenty dostępne na polskim rynku paliw i biopaliw. Dla sprawdzenia sku-\nteczności i wpływu nowego pakietu dodatków Energocet® na jakość komponowanych paliw w badaniach wykorzystano jeden typowy \nbazowy olej napędowy oraz dwa komponenty FAME różnych producentów. W badaniach do przygotowania bazowych paliw badaw-\nczych B10 użyto jednego bazowego oleju napędowego A oraz dwóch rodzajów estrów metylowych kwasów tłuszczowych oleju rze-\npakowego (RME), oznaczonych jako B i C. Praca miała charakter technologiczno-analityczny. Na podstawie uzyskanych wyników ba-\ndań dodatku cetanowo-detergentowego Energocet® w olejach napędowych zawierających FAME w ilości 10% (V/V) (B10) oznaczono \nich stabilność termooksydacyjną po trzech i sześciu tygodniach przechowywania w warunkach testów. Dodatkowo wyznaczono opty-\nmalny poziom dozowania pakietu cetanowo-detergentowego Energocet® w ilości 1500 mg/kg w olejach napędowych B10 z udziałem \nRME-B i RME-C. Przedstawiono również skłonność uszlachetnionych badanych paliw do generowania wolnych rodników w czasie \nsześciotygodniowego przechowywania próbek w temperaturze 43°C, oznaczonych w postaci liczby nadtlenkowej. Otrzymane wyniki \npotwierdziły, że dodatek cetanowo-detergentowy Energocet® korzystnie oddziałuje na parametry jakościowe paliw typu B10, w tym \nrównież na stabilność termooksydacyjną.\nSłowa kluczowe: stabilność termooksydacyjna, pakiet dodatków uszlachetniających, estry metylowe wyższych kwasów tłuszczowych \n(FAME), inhibitory utleniania, podatność na utlenianie.\nABSTRACT: Based on the results of tests and studies, the article presents the effect of the new Energocet® cetane-detergent additive \non the oxidation stability and susceptibility to oxidation of B10 refined diesel oils according to the Rancimat PN-EN 15751: 2010 and \nPetroOXY PN 16091: 2011 method. Before starting the work, a literature review was carried out in terms of understanding this topic. \nMoving on to the research, the goals to be achieved were to compose a modern cetane-detergent package called Energocet® and show \nthe effect of this cetane additive on the thermo-oxidative stability of the B10 type oils based on the results of the research on the peroxy-\ngen number and stability of the composed fuels. The research was carried out on the basis of raw materials, products and components \navailable on the Polish fuel and biofuel market. In order to check the effectiveness and impact of the new Energocet® additive package \non the quality of the composed fuels, one typical base diesel oil and two FAME components from different manufacturers were used \nin the research. In the research, for the preparation of the B10 base research fuels, one base A diesel oil and 2 types of methyl esters of \nrapeseed oil fatty acids (RME) marked as B and C were used. The work was of technological and analytical nature. Based on the results \nobtained from the tests of the Energocet® cetane detergent additive in diesel oils containing FAME in the amount of 10% (V/V) (B10), \ntheir thermo-oxidative stability was determined after three and six weeks of storage under test conditions. Additionally, the optimal \ndosing level of the Energocet® cetane-detergent package in the amount of 1500 mg/kg in B10 diesel oils with RME-B and RME-C was \ndetermined. The tendency of the improved tested fuels to generate free radicals during the six-week storage of samples at the tempera-\nture of 43°C, determined as peroxide number, was also presented. The obtained results confirmed that the Energocet® cetane detergent \nadditive has a positive effect on the quality parameters of B10 fuels, including thermo-oxidative stability.\nKey words: thermo-oxidative stability, package of improvers, methyl esters of higher fatty acids (FAME), oxidation inhibitors, sus-\nceptibility to oxidation.\nAutor do korespondencji: T. Łaczek, e-mail: tomasz.laczek@inig.pl\nArtykuł nadesłano do Redakcji: 26.08.2020 r. Zatwierdzono do druku: 07.12.2020 r.", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1610, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0001", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nNAFTA-GAZ\n978\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nNAFTA-GAZ\n978\n978\nWstęp\nŚwiatowa Karta Paliw (wydanie szóste z 2019 r.) zaleca, \nby olej napędowy kategorii 4 i 5 zawierający FAME i/lub inne \nbiokomponenty typu HVO (ang. hydrotreated vegetable oil) \nuwodornionych olejów roślinnych lub BTL (ang. biomass to \nliquid) ciekłych paliw z biomasy miały liczbę cetanową mi-\nnimum 55 jednostek (WWFC, 2019). Znany jest również ze \nŚwiatowej Karty Paliw (WWFC, 2019) korzystny wpływ licz-\nby cetanowej na rozruch silnika w niskiej temperaturze, jak \nrównież na emisję cząstek stałych (PM), tlenku węgla (CO), \ntlenków azotu (NOx) i niespalanych węglowodorów (HC) \n(Ladommatos et al., 1996; Yannwang et al., 2002; Cataluna \ni da Silva, 2012; Stanik, 2017; WWFC, 2019).\nZwiększenie liczby cetanowej oleju napędowego ma zna-\nczący wpływ na (Stanik, 2017):\n•\t właściwości zapłonowe;\n•\t przebieg procesu spalania;\n•\t osiągi silnika;\n•\t emisję tlenków azotu NOx;\n•\t emisję tlenku węgla CO;\n•\t emisję cząstek stałych PM;\n•\t emisję niespalonych węglowodorów HC,\na ponadto wpływa na zmniejszenie zużycia paliwa, szcze-\ngólnie w przypadku silników Diesla pracujących ze stosun-\nkowo niewielkim obciążeniem, a więc w samochodach oso-\nbowych i lekkich pojazdach dostawczych (WWFC, 2019). \nWyższa liczba cetanowa oleju napędowego umożliwia kon-\ntrolę opóźnienia zapłonu i stabilny przebieg spalania, szcze-\ngólnie w nowoczesnych silnikach wysokoprężnych wyposa-\nżonych w wysokociśnieniowe układy wtrysku paliwa HPCRS \n(ang. high-pressure common rail system) i recyrkulację spalin. \nOlej napędowy o wyższej liczbie cetanowej poprawia wła-\nściwości rozruchowe silnika w niskiej temperaturze, zmniej-\nszając cykl rozruchowy silnika. Liczba cetanowa jest mia-\nrą charakteryzującą zdolności oleju napędowego do samo-\nzapłonu w silniku o zapłonie samoczynnym i polega na po-\nmiarze czasu opóźnienia samozapłonu, liczonego pomiędzy \npoczątkiem wtrysku paliwa a początkiem spalania wybucho-\nwego, który powoduje wyraźny wzrost ciśnienia (Heywood, \n1988). Okres opóźnienia samozapłonu może być wyrażony \nw milisekundach lub poprzez wartość kąta obrotu wału kor-\nbowego silnika przed górnym martwym położeniem tłoka \n(Owen et al., 1990).\nChemia i czas opóźnienia samozapłonu zależą od struktury \nmolekularnej oleju napędowego oraz od kinetyki reakcji ele-\nmentarnych niskotemperaturowego utleniania węglowodorów.\nProces opóźnienia samozapłonu chemicznego jest ciągle \nprzedmiotem badań podstawowych polegających na modelo-\nwaniu kinetyki zaawansowanych reakcji chemicznych, bowiem \ncały proces utleniania niskotemperaturowego, przejściowego \ni wysokotemperaturowego jest bardzo złożony.\nSamozapłon oleju napędowego występuje, gdy energia \nuwalniana poprzez wolnorodnikowe reakcje łańcuchowe wy-\ntwarza wykładniczy wzrost temperatury ładunku w cylindrze. \nProces samozapłonu oleju napędowego jest inicjowany star-\ntem reakcji, które następnie generują wolne rodniki powsta-\njące ze stabilnych związków węglowodorowych.\nPostęp rozgałęzionych reakcji łańcuchowych zwiększa \nliczbę wolnych rodników biorących udział w samozapłonie. \nTeoria reakcji łańcuchowej została opracowana i opublikowa-\nna przez Nikołaja Siemionowa, za którą otrzymał on wspól-\nnie z Cyrilem Hinshelwoodem Nagrodę Nobla w dziedzinie \nchemii w roku 1956 (Siemionow, 1956).\nW nowoczesnych silnikach o zapłonie samoczynnym, wy-\nposażonych w układ wtryskowy common rail, olej napędowy, \nzanim trafi do komory spalania, ulega wielokrotnej recyrkulacji \npomiędzy wtryskiwaczem a zbiornikiem paliwowym. Paliwo \nkrążące w układzie paliwowym w zależności od wielkości \nzbiornika paliwowego i warunków pracy silnika może być \nnarażone na wysokie ciśnienie i temperaturę powyżej 150°C. \nProces cyrkulacji niespalonego paliwa zachodzi w ograniczo-\nnym stopniu i wpływa na stabilność termooksydacyjną paliwa \n(Fang et al., 2003; Ulmann i Geduldig, 2009). Nowe dodat-\nki cetanowo-detergentowe stosowane do uszlachetniania pa-\nliw do silników wysokoprężnych mają przeciwdziałać starze-\nniu paliwa i jednocześnie pozytywnie wpływać na inne para-\nmetry jakościowe paliwa. Przeprowadzony przegląd literatu-\nrowy (Stanik i Łaczek, 2020) i pozyskane dane potwierdziły, \nże dotychczas nie były prowadzone badania przedstawiające \nwpływ lub oddziaływanie tego rodzaju pakietu na stabilność \ntermooksydacyjną i podatność na utlenianie olejów napędo-\nwych zawierających 10% (V/V) FAME.\nBadanie olejów napędowych B10 zawierających \npakiet Energocet®\nBadania obejmowały wykonanie testów i oznaczeń w la-\nboratorium metodami akredytowanymi w Instytucie Nafty \ni Gazu – Państwowym Instytucie Badawczym.\nBadania podzielono na trzy etapy. W pierwszej części pra-\ncy przygotowano bazowy olej napędowy oraz estry metylowe \nwyższych kwasów tłuszczowych, które następnie gruntownie \nprzebadano. Otrzymane wyniki wykorzystano do przygotowa-\nnia nowego rodzaju cetanowo-detergentowego pakietu dodat-\nków o nazwie Energocet®, użytego następnie w dalszych ba-\ndaniach do uszlachetniania próbek olejów napędowych B10.\nW kolejnym etapie bazowe i uszlachetnione próbki paliw \n(B10) przygotowano do badań stabilnościowych. Ponieważ", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 2009, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0002", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nartykuły\n979\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nartykuły\n979\n979\ndotychczas nie opracowano metody badań przechowywania \noleju napędowego z udziałem FAME i nie był ustalony okres \njego przechowywania w określonych warunkach (dla oleju \nnapędowego określa się go na 4 do 16 tygodni), stąd w celu \nwyznaczenia właściwości stabilności termooksydacyjnej oraz \npodatności tego rodzaju paliw na utlenianie skrócono okres \nmagazynowania próbek do 4–6 tygodni, kontrolując liczbę \nnadtlenkową oraz prowadząc pomiary czasu indukcji meto-\ndą EN 15751 (Rancimat®) i metodą EN 16091 (PetroOXY). \nStabilność uszlachetnionego pakietem Energocet® oleju na-\npędowego B10 zawierającego RME od producenta B oraz \noleju napędowego B10 zawierającego RME od producenta C \nw ilości po 400 ml badano, przechowując próbki w odpo-\nwiednich warunkach (w suszarce w temperaturze 43°C przez \nokres 6 tygodni) według metodyki opisanej w normie ASTM \nD4625 Standard Test Method for Middle Distillate Fuel Storage \nStability at 43°C (110 °F).\nKońcowy etap to zebranie i przedstawienie uzyskanych wy-\nników stabilności termooksydacyjnej uszlachetnionych pró-\nbek olejów napędowego B10 metodą Rancimat® i PetroOXY \noraz wyników liczby nadtlenkowej, które posłużyły do sfor-\nmułowania wniosków z badań i wykonania końcowej analizy \nwpływu pakietu Energocet® na odporność termooksydacyj-\nną i podatność na utlenianie olejów napędowych typu B10.\nZakres badań obejmował przebadanie wpływu pakietu ceta-\nnowo-detergentowego Energocet® na wybrane właściwości ole-\njów napędowych B10 o liczbie cetanowej 55 (a w szczególności \njego wpływu na stabilność termooksydacyjną badanych paliw).\nPakiet Energocet® jest mieszaniną dodatku podwyższa-\njącego liczbę cetanową, inhibitorów utleniania oraz dodatku \ndetergentowo-dyspergującego w odpowiednich proporcjach.\nWyniki badań\nW tabeli 1 przedstawiono właściwości fizykochemicz-\nne i użytkowe bazowego oleju napędowego A zastosowane-\ngo w badaniach.\nW tabeli 2 przedstawiono właściwości fizykochemiczne \ni użytkowe estrów metylowych kwasów oleju rzepakowego \n(RME) B i C.\nW tabeli 3 przedstawiono właściwości fizykochemiczne \ni użytkowe dla oleju napędowego B10 z udziałem estrów me-\ntylowych wyższych kwasów tłuszczowych B oraz C.\nTabela 1. Właściwości fizykochemiczne i użytkowe bazowego oleju napędowego A\nTable 1. Physicochemical and functional properties of A base diesel fuel\nWłaściwość\nMetoda\nJednostka\nWyniki\nLiczba cetanowa\nPN-EN ISO 5165:2003\n–\n52,9 ± 3,3\nPochodna liczby cetanowej\nPN-EN 16715:2015\n–\n54,01 ± 0,12\nIndeks cetanowy\nPN-EN ISO 4264:2010 + A1:2013-07\n–\n54,6 ± 0,8\nGęstość w temperaturze 15°C \nPN-EN ISO 12185:2002\nkg/m3\n824,8 ± 0,4\nZawartość wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych\nPN-EN 12916:2016-03\n% (m/m)\n< 1,0\nZawartość siarki \nPN-EN ISO 20846:2012\nmg/kg\n5,4 ± 1,2\nZawartość manganu\nPN-EN 16576:2014-12/Ap1:2017-11\nmg/l\n< 0,5\nTemperatura zapłonu\nPN-EN ISO 3679:2015\n°C\n58,5 ± 2,5\nPozostałość po koksowaniu (z 10% pozostałości destylacyjnej)\nPN-EN ISO 10370:2014-12\n% (m/m)\n0,008 ± 0,01\nZawartość wody\nPN-EN ISO 12937:2005\nmg/kg\n33 ± 28\nZawartość zanieczyszczeń stałych\nPN-EN 12662:2009\nmg/kg\n6,8 ± 3,7\nBadanie działania korodującego na miedź (3 h, 50°C)\nPN-EN ISO 2160:2004\nstopień korozji\n1\nStabilność oksydacyjna\nPN-ISO 12205:2011 + Ap1:2011\ng/m3\n9 ± 7\nSmarność, skorygowana średnica śladu zużycia, w temp 60°C\nPN-EN ISO 12156-1:2008\nµm\n400 ± 73\nLepkość kinematyczna w temperaturze 40°C\nPN-EN ISO 3104:2004\nmm2/s\n2,602 ± 0,022\nSkład frakcyjny:\n– do temp. 250°C destyluje\n– do temp. 350°C destyluje\n– 95% (V/V) destyluje do temp.\nPN-EN ISO 3405:2012\n% (V/V)\n% (V/V)\n°C\n42,1 ± 1,9\n92,5 ± 1,9\n358,3 ± 6,6\nZawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME)\nPN EN 14078:2014-06\n% (V/V)\n0,11 ± 0,02\nZawartość po spopieleniu\nPN-EN ISO 6245:2008\n% (m/m)\n< 0,001\nSkład granulometryczny zanieczyszczeń stałych\nISO 4406\noznaczenie \nkodowe\n18/16/13", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1681, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0003", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nNAFTA-GAZ\n980\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nNAFTA-GAZ\n980\n980\nTabela 2. Właściwości fizykochemiczne i użytkowe estrów metylowych kwasów oleju rzepakowego (RME) wykorzystanych w badaniach\nTable 2. Physicochemical and functional properties of rapeseed oil acid methyl esters (RME) used in the tests\nWłaściwość\nMetoda\nJednostka\nWyniki oznaczeń\nestry metylowe B\nestry metylowe C\nZawartość estrów metylowych kwasów tłuszczowych \n(FAME)\nPN-EN 14103:2012\n% (m/m)\n98,8\n98,6\nZawartość estru metylowego kwasu linolenowego\nPN-EN 14103:2012\n% (m/m)\n8,5\n8,3\nGęstość w temperaturze 15°C \nPN-EN ISO 12185:2002\nkg/m3\n882,8\n882,7\nLepkość kinematyczna w temperaturze 40°C\nPN-EN ISO 3104:2004\nmm2/s\n4,500\n4,49\nTemperatura zapłonu\nPN-EN ISO 3679:2015\n°C\n176,5\n> 101\nZawartość siarki \nPN-EN ISO 20846:2012\nmg/kg\n< 3\n<3\nLiczba cetanowa\nPN-EN ISO 5165:2003\n–\n51,5\n52,0\nPochodna liczby cetanowej\nPN-EN 16715:2015\n–\n51,0\n–\nZawartość popiołu siarczanowego\nPN-ISO 3987:2014\n% (m/m)\n< 0,005\n< 0,005\nZawartość wody\nPN-EN ISO 12937:2005\nmg/kg\n151\n105\nZawartość zanieczyszczeń stałych\nPN-EN 12662:2009\nmg/kg\n8,6\n4,0\nBadanie działania korodującego na miedź (3 h, 50°C)\nPN-EN ISO 2160:2004\nstopień korozji\n1\n1\nStabilność oksydacyjna w temperaturze 110°C \n(Rancimat)\nPN-EN 15751:2014\nh\n10,4\n11,2\nLiczba kwasowa\nPN-EN 14104:2004\nmg KOH/g\n0,26\n0,30\nLiczba jodowa\nPN-EN 14111:2004\ng jodu/100 g\n109,2\n106\nZawartość estrów metylowych kwasów polienowych \n(zawierających nie mniej niż cztery wiązania podwójne)\nPN-EN 15777:2013\n% (m/m)\n<0,6\n< 0,6\nZawartość alkoholu metylowego\nPN-EN 14110\n% (m/m)\n0,03\n< 0,05\nZawartość monoacylogliceroli \nPN-EN 14105:2012\n% (m/m)\n0,67\n0,57\nZawartość diacylogliceroli\nPN-EN 14105:2012\n% (m/m)\n< 0,10\n0,14\nZawartość triacylogliceroli\nPN-EN 14105:2012\n% (m/m)\n< 0,10\n< 0,05\nZawartość wolnego glicerolu\nPN-EN 14105:2012\n% (m/m)\n0,007\n< 0,005\nZawartość ogólnego glicerolu\nPN-EN 14105:2012\n% (m/m)\n0,19 ± 0,034\n0,17\nZawartość metali grupy I (Na + K) \nPN EN 14538:2008\nmg/kg\n< 2,0\n< 5,0\nZawartość metali grupy II (Ca + Mg) \nPN EN 14538:2008\nmg/kg\n< 2,0\n< 5,0\nZawartość fosforu \nPN-EN 14107:2004\nmg/kg\n< 4,0\n< 4,0\nEuropejska dyrektywa w sprawie odnawialnych źródeł \nenergii zobowiązuje do tego, aby 10% energii wykorzystywa-\nnej w transporcie uzyskać ze źródeł odnawialnych do 2020 r. \n(RED – Renewable Energy Directive, 2009/28/WE). W tym \nkontekście paliwa transportowe są definiowane jako benzy-\nna, olej napędowy i biopaliwa dla transportu drogowego i ko-\nlejowego, jak również energia elektryczna do zasilania pojaz-\ndów elektrycznych. Ten mandat na paliwa transportowe do-\ntyczy nie tylko stosowania biopaliw takich jak estry metylo-\nwe kwasów tłuszczowych (FAME) i bioetanol, ale także od-\nnawialnej energii elektrycznej i wodoru ze źródeł odnawial-\nnych. Równolegle Europejska dyrektywa w sprawie jakości \npaliwa (FQD – Fuel Quality Directive, 2009/30/WE) wymaga \n6-procentowej redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG) \nz paliw transportowych do 2020 roku w porównaniu do linii \nbazowej z 2010 roku. Cel ten może zostać osiągnięty poprzez \nmieszanie w sposób zrównoważony produkowanych biopaliw \nciekłych z paliwami pochodzenia naftowego o korzystnym \nwpływie na GHG. Oba cele muszą zostać spełnione.\nAktualna norma PN-EN 590 dotyczy oleju napędowego B7 \no zawartości FAME do 7% (V/V). Mieszanki FAME o stężeniu \ndo 10% (V/V) dopuszczone normą PN-EN 16734 mogą umoż-\nliwić producentom oleju napędowego osiągnięcie celów dy-\nrektyw RED i FQD. Zwiększenie zawartości FAME w oleju \nnapędowym powoduje problemy z dotrzymaniem wielu para-\nmetrów jakościowych zawartych w normie (PN-EN 590:2017). \nJednym z parametrów wpływającym na jakość oleju napędo-\nwego B10 jest stabilność oksydacyjna. Wymagania dotyczą-\nce stabilności oksydacyjnej zostały zawarte: w normie PN-EN \n14214 dla samoistnego paliwa B100 i oleju napędowego B7 \nzawierającego więcej niż 2% (V/V) i nie mniej niż 7% (V/V) \nFAME oraz w normie PN-EN 590 i w normie PN-EN 16734", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1775, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0004", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nartykuły\n981\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nartykuły\n981\n981\ndla oleju B10 zawierającego maksymalnie 10% (V/V) FAME. \nW wyżej wymienionych normach zaleca się dozowanie inhi-\nbitorów utleniania zwiększających stabilność oksydacyjną \nFAME w procesie produkcyjnym, aby chronić FAME przed \nutlenianiem i/lub degradacją w czasie mieszania z olejem na-\npędowym pochodzenia naftowego. Stabilność oksydacyjna \noleju napędowego zawierającego FAME jest niższa niż oleju \nnapędowego B0 niezawierającego FAME.\nStandardowy test przyśpieszonego utleniania nazywany me-\ntodą Rancimat został przyjęty w normach EN 14112 i ASTM \nD 6751 na estry metylowe kwasów tłuszczowych (FAME).\nWymagania odporności na utlenianie wynoszą odpowied-\nnio według norm EN 15751 i EN ISO 12205:\n•\t FAME (B100) – minimum 8 godzin;\n•\t B7 – minimum 20 godzin i maks. 25 g/m3 całkowitych osa-\ndów nierozpuszczalnych;\n•\t B10 – minimum 20 godzin i maks. 25 g/m3 całkowitych \nosadów nierozpuszczalnych.\nStabilność przechowywania ciekłego paliwa jest określana \nprzez zdolność zapobiegania fizycznym i chemicznym zmia-\nnom spowodowanym przez interakcję z otoczeniem.\nOlej napędowy zawierający FAME ulega degradacji w cza-\nsie magazynowania w różnym stopniu, zależnym od wielu \nczynników, w następujący sposób:\n•\t w kontakcie z tlenem z powietrza ulega procesom utlenia-\nnia i autooksydacji;\n•\t w wyższych temperaturach ulega rozkładowi termiczne-\nmu i termooksydacyjnemu;\nTabela 3. Właściwości fizykochemiczne i użytkowe oleju napędowego B10 z udziałem estrów metylowych wyższych kwasów tłuszczo-\nwych B oraz C\nTable 3. Physicochemical and functional properties of B10 diesel fuel with the participation of methyl esters of higher fatty acids B and C\nWłaściwość\nMetoda\nJednostka\nWyniki\nolej napędowy B10 \nz estrami B\nolej napędowy B10 \nz estrami C\nLiczba cetanowa\nPN-EN ISO 5165:2003\n–\n52,3 ± 3,0\n52,5 ± 3,0\nIndeks cetanowy\nPN-EN ISO 4264:2010 + \nA1:2013-07\n–\n55,0 ± 0,8\n55,4 ± 0,8\nGęstość w temperaturze 15°C \nPN-EN ISO 12185:2002\nkg/m3\n830,4 ± 0,4\n830,6 ± 0,4\nZawartość wielopierścieniowych węglowodo-\nrów aromatycznych\nPN-EN 12916:2016-03\n% (m/m)\n1,1 ± 0,5\n±0,4\nZawartość siarki \nPN-EN ISO 20846:2012\nmg/kg\n4,9 ± 1,2\n4,5 ± 1,2\nZawartość manganu\nPN-EN 16576:2014-12/\nAp1:2017-11\nmg/l\n< 0,5\n–\nTemperatura zapłonu\nPN-EN ISO 3679:2015\n°C\n60,5 ± 2,5\n61,5 ± 2,5\nPozostałość po koksowaniu (z 10% pozostałości \ndestylacyjnej)\nPN-EN ISO 10370:2014-12\n% (m/m)\n0,016 ± 0,012\n0,10 ± 0,04\nZawartość wody\nPN-EN ISO 12937:2005\nmg/kg\n60 ± 38\n< 30,0\nZawartość zanieczyszczeń stałych\nPN-EN 12662:2009\nmg/kg\n20,5 ± 5,4\n–\nBadanie działania korodującego na miedź (3 h, \n50°C)\nPN-EN ISO 2160:2004\nstopień korozji\n1\n–\nStabilność oksydacyjna \nPN-ISO 12205:2011 + \nAp1:2011\ng/m3\n8 ± 7\n–\nStabilność oksydacyjna w temperaturze 110°C \n(Rancimat)\nPN-EN 15751:2014\nh\n23,1\n–\nSmarność, skorygowana średnica śladu zużycia, \nw temp 60°C\nPN-EN ISO 12156-1:2008\nµm\n165 ± 73\n–\nLepkość kinematyczna w temperaturze 40°C\nPN-EN ISO 3104:2004\nmm2/s\n2,730 ± 0,022\n2,710 ± 0,015\nSkład frakcyjny\n– do temp. 250°C destyluje\n– do temp. 350°C destyluje\n– 95% (V/V) destyluje do temp.\nPN-EN ISO 3405:2012\n% (V/V)\n% (V/V)\n°C\n36,8 ± 1,9\n93 ± 1,9\n355,9 ± 6,6\n36,5 ± 1,9\n93,1 ± 1,9\n354,8 ± 6,6\nZawartość estrów metylowych kwasów tłusz-\nczowych (FAME)\nPN EN 14078:2014-06\n% (V/V)\n9,9 ± 0,5\n9,7 ± 0,5\nZawartość po spopieleniu\nPN-EN ISO 6245:2008\n% (m/m)\n< 0,001\n–", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1578, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0005", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nNAFTA-GAZ\n982\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nNAFTA-GAZ\n982\n982\n•\t w kontakcie z wodą i wilgocią w czasie magazynowania \ni transportu ulega hydrolizie i odwrotnej transestryfikacji;\n•\t w przypadku nienależytego utrzymania zbiorników w czy-\nstości ulega zakażeniu mikrobiologicznemu.\nAdaptacja istniejącej metody badań stabilności oksydacyj-\nnej średnich destylatów paliwowych EN ISO 12205 eliminuje \nją jako metodę do monitorowania lub kontroli punktowej sta-\nbilności oleju napędowego B10 podczas jego przechowywania \nw dowolnym przedziale czasu. W metodzie tej próbka anali-\ntyczna przesączonego oleju napędowego jest poddawana pro-\ncesowi starzenia w temperaturze 95°C przez 16 godzin przy \nprzepływie tlenu przez próbkę 3,0 l/h ± 0,3 l/h. Po procesie sta-\nrzenia próbka jest schładzana do temperatury pokojowej, a na-\nstępnie sączona w celu oznaczenia zawartości filtrowalnych \nosadów nierozpuszczalnych. Osady nierozpuszczalne przyle-\ngające są usuwane z zestawu do utleniania i innych szklanych \nczęści rozpuszczalnikiem trójskładnikowym. Rozpuszczalnik \ntrójskładnikowy jest odparowywany w celu uzyskania osadów \nnierozpuszczalnych przylegających. Suma osadów nierozpusz-\nczalnych przylegających i osadów nierozpuszczalnych filtro-\nwalnych jest podawana jako całkowite osady nierozpuszczal-\nne. Ilość osadów nierozpuszczalnych powstających w czasie \ntakiego przechowywania zależy od specyficznych warunków, \nktóre są zbyt zmienne, aby ta metoda pozwoliła na ich dokład-\nne określenie, z powodu tworzenia trudnych do wyodrębnienia \nrozpuszczalnych polimerów pochodzących z utleniania estrów \nmetylowych kwasów tłuszczowych (Dunn, 2008).\nDotychczas nie opracowano metody badań przechowywa-\nnia oleju napędowego z udziałem FAME. Metoda badań oleju \nnapędowego według ASTM D4625 zalecana jest w stosunku \ndo paliw destylatowych o temperaturze zapłonu 38°C i tempe-\nraturze destylacji 90% (V/V) poniżej 340°C. Warunki przecho-\nwywania w przypadku tej metody są następujące: 400 ml prób-\nki umieszcza się w 500-mililitrowej szklanej butelce, pokryw-\nka pojemnika na próbkę jest wentylowana szklaną rurką, aby \numożliwić parowanie. Próbki przechowywane są w suszarce \nw temperaturze 43°C w celu przyśpieszenia starzenia i testo-\nwane w regularnych odstępach czasu. Metoda uwzględnia je-\nden tydzień przechowywania w tych warunkach odpowiadający \njednemu miesiącowi rzeczywistego podziemnego składowa-\nnia dla oleju napędowego niezawierającego FAME w tempe-\nraturze 21°C.\nW stosunku do oleju napędowego zawierającego FAME \nnie ustalono okresu przechowywania w tych warunkach, któ-\nry to okres dla oleju napędowego określa się na 4 do 16 tygo-\ndni (McCormick i Westbrook, 2010).\nW celu zbadania czasu przechowywania oleju napędo-\nwego zawierającego FAME skrócono okres przechowywa-\nnia próbek do od 4 do 6 tygodni, mierząc liczbę nadtlenkową \noraz czas indukcji metodą EN 15751 (Rancimat®) i metodą \nEN 16091 (PetroOXY).\nOgólnie olej napędowy B10, zawierający zwiększoną za-\nwartość FAME, jest stabilny przy braku dostępu tlenu, wody \ni światła. Jednak podwyższona temperatura przechowywania \ni przedłużony czas przechowywania mogą zwiększyć tempo \nprocesów degradacji paliwa. Istotną przyczyną jest stabilność \noksydacyjna, zależna od jakości FAME oraz zawartości związ-\nków nienasyconych, mających istotny wpływ na degradację \npaliwa, tworzenie osadów i zatykanie filtrów paliwowych.\nWedług normy PN-EN 14214 + A1:2014 stabilność oksy-\ndacyjna FAME w temperaturze 110°C oznaczona według nor-\nmy PN-EN 15751 wynosi minimum 8 godzin.\nZawartość związków nienasyconych wynosi natomiast \nodpowiednio:\n•\t liczba jodowa – maksymalnie 120 g jodu/100 g;\n•\t zawartość estru metylowego kwasu linolenowego – mak-\nsymalnie 12% (m/m);\n•\t zawartość estrów metylowych kwasów polienowych zawie-\nrających nie mniej niż cztery podwójne wiązania – mak-\nsymalnie 1,0% (m/m).\nW tabeli 4 przedstawiono wyniki badań stabilności oksy-\ndacyjnej, liczby jodowej, zawartości estru metylowego kwa-\nsu linolenowego oraz estrów metylowych kwasów polieno-\nwych zawierających nie mniej niż cztery podwójne wiązania \ndla estrów metylowych kwasów tłuszczowych oleju rzepako-\nwego produkcji B i C.\nPróbki oleju napędowego B10 zawierającego estry B \noraz oleju napędowego B10 zawierającego estry C w ilości \nTabela 4. Zawartość kwasów nienasyconych i stabilność oksydacyjna estrów metylowych kwasów oleju rzepakowego B oraz C\nTable 4. Unsaturated acid content and oxidative stability of B and C rapeseed oil methyl esters\nWłaściwość\nJednostka\nWymagania według \nPN-EN 14214\nRME od producenta B\nRME od producenta C\nStabilność oksydacyjna w temperaturze 110°C\nh\n> 8\n10,4\n11,2\nLiczba jodowa\ng jodu/100 g\n< 120\n109,2\n106,0\nZawartość estru metylowego kwasu linolenowego\n% (m/m)\n< 12\n8,5\n8,3\nZawartość estrów metylowych kwasów polieno-\nwych zawierających nie mniej niż cztery podwój-\nne wiązania\n% (m/m)\n1,0\n< 0,6\n< 0,6", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1914, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |
| {"id": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon:1834045:0006", "text": "Badanie oleju napędowego zawierającego 10% (V/V) FAME i pakiet cetanowy w zakresie stabilności termooksydacyjnej\n\nartykuły\n983\nNafta-Gaz, nr 12/2020\nartykuły\n983\n983\nLotne związki jako wtórne produkty utleniania, takie jak \naldehydy, ketony, kwasy o niskiej masie cząsteczkowej, uwal-\nniane z próbki w procesie utleniania, przechodzą wraz z po-\nwietrzem do naczynia pomiarowego zawierającego wodę de-\nmineralizowaną lub destylowaną, zaopatrzonego w elektro-\ndę do pomiaru przewodności właściwej. Elektroda połączo-\nna jest z jednostką pomiarową i rejestrującą. Wskazuje ona \nkoniec okresu indukcji w chwili, gdy przewodność właści-\nwa zaczyna gwałtownie wzrastać. Przyspieszony wzrost jest \nspowodowany dysocjacją lotnych kwasów karboksylowych, \nktóre tworzą się w procesie utleniania i zostają zaabsorbo-\nwane w wodzie. Wyniki są rejestrowane w sposób graficzny \npozwalający wyznaczyć okres indukcyjny (IP, ang. induction \nperiod) badanej próbki.\nWykonano również badania stabilności oksydacyjnej me-\ntodą PetroOXY według normy PN-EN 16091:2011 lub ASTM \nD7545:2014. Paliwa i mieszaniny ze średnich destylatów naf-\ntowych i estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) \nwykonuje się w temperaturze 140°C i pod ciśnieniem 700 kPa. \nBadanie określa stabilność oleju napędowego i symuluje wa-\nrunki panujące w układzie wtryskowym paliwa, które chło-\ndząc końcówkę iglicy wysokociśnieniowego wtryskiwacza, \npowraca przelewem z wtryskiwacza do zbiornika paliwowe-\ngo. Paliwo to, wielokrotnie cyrkulując pomiędzy wtryskiwa-\nczem a zbiornikiem paliwowym, jest narażane na temperatu-\nrową i oksydacyjną degradację.\nOznaczenie odporności na utlenianie według EN 16091:2011 \nmetodą szybkiego utleniania w małej skali polega na tym, że \npróbkę oleju napędowego wielkości 5 ml umieszcza się w ci-\nśnieniowym naczyniu reakcyjnym, zwiększa się ciśnienie do \n700 ± 5 kPa przy użyciu tlenu i ogrzewa próbkę do temperatu-\nry 140°C. Warunki te inicjują szybki proces utleniania, który \njest mierzony przez spadek ciśnienia w ciśnieniowym naczyniu \nreakcyjnym. Stosuje się dostępny na rynku tlen o czystości nie \nmniejszej niż 99,6% i zawartości wody poniżej 5 mg/kg. Okres \nindukcyjny, charakteryzujący odporność na utlenianie, ozna-\nczany jest jako czas pomiędzy rozpoczęciem badania a punk-\ntem załamania, który określa się jako 10-procentowy spadek ci-\nśnienia w stosunku do ciśnienia maksymalnego w funkcji czasu \nw temperaturze badania 140°C ± 0,5°C. Ciśnienie w naczyniu \nreakcyjnym jest rejestrowane w odstępach 2-sekundowych, aż \ndo osiągnięcia punktu załamania. Na rysunku 2 przedstawiono \nprofil ciśnienia podczas badania i wyznaczania okresu indukcji.\npo 400 ml uszlachetniono 1500 mg/kg pakietu dodatków \nEnergocet®, umieszczono w suszarce w temperaturze 43°C \ni badano przez 6 tygodni według metodyki opisanej w normie \nASTM D4625. Dodatkowo próbki wyjściowe poddano bada-\nniom stabilności oksydacyjnej według PN-EN 15751:2010.\nW badaniu tym przez próbkę oleju napędowego wielkości \n7,5 g ± 0,1 g przepuszcza się strumień oczyszczonego powie-\ntrza przy przepływie 10 l/h w temperaturze 110°C.\nWrażliwość oleju napędowego B10 wynika zarówno z ilo-\nści zastosowanego FAME, jak i jego struktury molekularnej, \na przede wszystkim zależy od struktury i liczby wiązań po-\ndwójnych. Obecność konfiguracji bis-allilowych (– CH = CH \n– CH2 – CH = CH –) w strukturze molekularnej, gdzie cen-\ntralna grupa metylenowa aktywowana jest przez dwa wiąza-\nnia podwójne, powoduje, że cząsteczka posiada dużą niesta-\nbilność i ten rodzaj konfiguracji jest bardzo podatny na utle-\nnianie, i prowadzi do reakcji polimeryzacji i wzrostu lepko-\nści FAME. Tlen z powietrza łatwo przyłącza się do wiązań \nbis-allilowych i inicjuje sekwencję reakcji łańcuchowego utle-\nniania. A zatem stabilność oksydacyjna zależy od liczby wią-\nzań bis-allilowych w nienasyconych estrach. Na ogólną sta-\nbilność oksydacyjną wpływa również izomeryzacja konfor-\nmacyjna wywołana wysokimi temperaturami wiązań podwój-\nnych cis-trans. Izomeryzacja konformacyjna cis-trans wpływa \nna stabilność oksydacyjną różnych izomerów, co przedstawio-\nno na rysunku 1 w kolejności malejącej stabilności.\nRys. 1. Izomeryzacja konformacyjna cis-trans\nFig. 1. Cis – trans conformational isomerization\nRys. 2. Profil ciśnienia podczas badania i wyznaczania okresu in-\ndukcji; t0 – czas osiągnięcia maksymalnego ciśnienia, t1 – czas \nosiągnięcia 10-procentowego spadku ciśnienia\nFig. 2. Pressure profile during the test and determination of the in-\nduction period; t0 – time to reach the maximum pressure, t1 – time \nachieving a 10% pressure drop\nPrzed przystąpieniem do procesu starzenia oleju napędo-\nwego B10 oznaczono również liczbę nadtlenkową metodą \nPN-EN ISO 3960:2012.\nt [min]\nt0\nt1\nokres indukcyjny\nΔP [kPa]", "source": "bibliotekanauki-fresh-technical-15m-addon", "added": "2026-11-08", "created": "2020", "token_count": 1822, "license": "CC BY: Creative Commons Attribution 4.0", "author": "Winicjusz Stanik; Tomasz Łaczek"} | |