File size: 7,186 Bytes
e590240 | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 | """
TurkMorfBench v2 — KUSURSUZ referans cevaplar.
v1'in kusurlari: unlu-dusmesi kelimeleri (nehir->nehiri yanlis), istisnalar.
v2 duzeltmeleri:
1. Unlu-dusmesi ve istisna kelimeler havuzdan CIKARILDI.
2. Sadece KURALLI kelimeler + fonolojik motor tam.
3. Her gercek-kelime cevabi zeyrek ile CIFT dogrulama.
4. Wug kelimeleri unlu-dusmesi tetiklemeyecek desende secildi.
5. Cift-kontrol: uretilen form + zeyrek analizi + insan-okunabilir kural etiketi.
"""
import json, random
random.seed(1337)
BACK_UNROUND="aı"; BACK_ROUND="ou"; FRONT_UNROUND="ei"; FRONT_ROUND="öü"
VOWELS=BACK_UNROUND+BACK_ROUND+FRONT_UNROUND+FRONT_ROUND
HARD="fstkçşhp"
def last_vowel(w):
for c in reversed(w.lower()):
if c in VOWELS: return c
return "a"
def vowel_a(w): return "a" if last_vowel(w) in BACK_UNROUND+BACK_ROUND else "e"
def vowel_i(w):
lv=last_vowel(w)
if lv in BACK_UNROUND: return "ı"
if lv in BACK_ROUND: return "u"
if lv in FRONT_UNROUND: return "i"
return "ü"
def hece_sayisi(w):
return sum(1 for c in w.lower() if c in VOWELS)
# Yumusama ISTISNALARI: yumusamayan cok-heceli kelimeler
YUMUSAMAZ={"bulut","sepet","millet","devlet","sıfat","tabiat","hukuk","merak",
"iştirak","cumhuriyet"}
def soften(w):
m={"p":"b","t":"d","k":"ğ","ç":"c"}
# Yumusama SADECE: cok heceli (>1) + istisna degil + son harf p/t/k/ç
if w[-1] in m and hece_sayisi(w)>1 and w.lower() not in YUMUSAMAZ:
return w[:-1]+m[w[-1]]
return w # tek heceli (top,süt,at) ve istisnalar yumusamaz
def hard_dt(w): return "t" if w[-1] in HARD else "d"
def ends_vowel(w): return w[-1].lower() in VOWELS
def cogul(w): return w+("lar" if vowel_a(w)=="a" else "ler")
def iyelik(w,k):
s=soften(w); I=vowel_i(w)
if ends_vowel(w):
if k=="1sg": return w+"m"
if k=="2sg": return w+"n"
if k=="3sg": return w+"s"+I
if k=="1pl": return w+"m"+I+"z"
if k=="3pl": return w+"lar"+("ı" if vowel_a(w)=="a" else "i")
if k=="1sg": return s+I+"m"
if k=="2sg": return s+I+"n"
if k=="3sg": return s+I
if k=="1pl": return s+I+"m"+I+"z"
if k=="3pl": return s+"lar"+("ı" if vowel_a(w)=="a" else "i")
def hal(w,d):
s=soften(w); I=vowel_i(w); A=vowel_a(w); dt=hard_dt(w)
# belirtme ve yonelme unluyle baslar -> yumusama (s). bulunma/ayrilma unsuzle -> yumusama YOK (w).
if d=="belirtme": return (w+"y"+I) if ends_vowel(w) else s+I
if d=="yonelme": return (w+"y"+A) if ends_vowel(w) else s+A # köpek->köpeğe (s kullan!)
if d=="bulunma": return w+dt+A # köpekte (yumusama yok)
if d=="ayrilma": return w+dt+A+"n"
return w
# ---- KURALLI kelime havuzu (unlu-dusmesi ve istisna OLMAYAN) ----
# Cikarilanlar: nehir,sehir,burun,ogul,beyin,akil,isim,resim,fikir,sabir,omur,
# kalp,saat,harf,hal,vakit (unlu dusmesi VEYA uyum istisnasi)
# SADECE yumusama davranisi NET olan kelimeler:
# - Sonu p/t/k/ç OLMAYAN (yumusama sorusu hic yok): ev,göz,yol,masa,deniz...
# - Sonu p/t/k/ç olup COK HECELI ve KESIN yumusayan: kitap->kitabı,çocuk->çocuğu,ağaç->ağacı
# Cikarilanlar: bulut,süt,top (tek-hece/istisna belirsizligi)
GERCEK=["ev","göz","araba","yol","masa","deniz","kuş","çiçek","dağ","okul",
"balık","elma","ekmek","kapı","pencere","duvar","yaprak","taş","kum","ateş",
"kalem","defter","sıra","orman","yıldız","güneş","toprak","kedi","kuzu","aslan",
"kartal","kitap","çocuk","ağaç","köpek","yaprak","bardak","sokak","durak","yatak"]
# Wug: fonotaktik uygun, unlu-dusmesi TETIKLEMEYEN (son hece cift-unsuz degil, CVC duzenli)
UYDURMA=["blan","krint","şupa","zompar","fönük","tırmaz","glodek","pürsat","zelbik",
"mırdel","nyupra","flözek","gadros","brelak","yontuç","şimtül","dratok",
"kevlan","torbuk","çamdur","pislen","gürtan","möşkül","zabrek"]
def uret(kelimeler,tip):
out=[]
for w in kelimeler:
out.append({"kok":w,"gorev":"cogul","cevap":cogul(w),"tip":tip,
"soru":f"'{w}' kelimesinin çoğulunu yaz.","kural":"çoğul eki + ünlü uyumu"})
for k,ad in [("1sg","benim"),("3sg","onun"),("1pl","bizim")]:
out.append({"kok":w,"gorev":f"iyelik_{k}","cevap":iyelik(w,k),"tip":tip,
"soru":f"'{w}' kelimesini '{ad}' iyelik ekiyle çek.",
"kural":"iyelik + " + ("ünsüz yumuşaması" if w[-1] in "ptkç" else "ünlü uyumu")})
for d,ad in [("belirtme","-i/-ı belirtme"),("yonelme","-e/-a yönelme"),
("bulunma","-de/-da bulunma"),("ayrilma","-den/-dan ayrılma")]:
out.append({"kok":w,"gorev":f"hal_{d}","cevap":hal(w,d),"tip":tip,
"soru":f"'{w}' kelimesine {ad} eki ekle.",
"kural":"hal eki + " + ("sertleşme" if d in ("bulunma","ayrilma") and w[-1] in HARD else "ünlü uyumu")})
return out
test=uret(GERCEK,"gercek")+uret(UYDURMA,"wug")
# ZEYREK CIFT DOGRULAMA (gercek kelimeler)
import zeyrek
an=zeyrek.MorphAnalyzer()
def zeyrek_ok(form):
try:
r=an.analyze(form); return bool(r and r[0])
except: return False
onceki=len(test); temiz=[]; elenen=[]
for x in test:
if x["tip"]=="wug":
temiz.append(x)
elif zeyrek_ok(x["cevap"]):
temiz.append(x)
else:
elenen.append(f"{x['kok']}/{x['gorev']}={x['cevap']}")
test=temiz
random.shuffle(test)
from collections import Counter
print(f"Uretilen: {onceki} -> zeyrek dogrulamasi sonrasi: {len(test)}")
print(f"Elenen (zeyrek gecersiz): {len(elenen)}")
if elenen: print(" ornek elenenler:", elenen[:8])
print(f"Tip: {dict(Counter(x['tip'] for x in test))}")
print(f"Gorev turu: {len(set(x['gorev'] for x in test))}")
# KRITIK fonolojik dogrulama
print("\n=== KRITIK KURAL KONTROLU ===")
checks=[("kitap","iyelik_1sg","kitabım","ünsüz yumuşaması p->b"),
("çocuk","iyelik_1sg","çocuğum","k->ğ"),
("ağaç","hal_bulunma","ağaçta","sertleşme ç+t"),
("kitap","hal_ayrilma","kitaptan","sertleşme p+t"),
("göz","iyelik_1sg","gözüm","ünlü uyumu ö->ü"),
("araba","iyelik_3sg","arabası","ünlü sonrası -sı"),
("köpek","hal_yonelme","köpeğe","yönelme + k->ğ yumuşaması"),
("yatak","hal_yonelme","yatağa","yönelme + k->ğ"),
("köpek","hal_bulunma","köpekte","bulunma yumuşama YOK"),
("kitap","hal_belirtme","kitabı","belirtme + p->b"),
("fönük","iyelik_1sg","fönüğüm","WUG: k->ğ + uyum")]
def cek(kok,gorev):
if gorev=="cogul": return cogul(kok)
if gorev.startswith("iyelik_"): return iyelik(kok, gorev.split("_")[1])
if gorev.startswith("hal_"): return hal(kok, gorev.split("_")[1])
return kok
hepsi_ok=True
for kok,gorev,beklenen,kural in checks:
got=cek(kok,gorev); ok=got==beklenen
hepsi_ok=hepsi_ok and ok
print(f" {kok} {gorev}: {got} {'✓' if ok else '✗ (bekl: '+beklenen+')'} [{kural}]")
json.dump(test,open("turkmorfbench.json","w",encoding="utf-8"),ensure_ascii=False,indent=2)
print(f"\n{'✓ TUM KURALLAR DOGRU' if hepsi_ok else '✗ HATA VAR'} — kaydedildi: turkmorfbench_v2.json ({len(test)} ornek)")
|