TurkishOCR-Bench: 488 sayfa goruntusu ve dogru metin

README.md

@@ -0,0 +1,125 @@
+---
+language:
+- tr
+license: other
+license_name: sayfa-basina-lisans
+pretty_name: TurkishOCR-Bench
+task_categories:
+- image-to-text
+tags:
+- ocr
+- document-understanding
+- benchmark
+- turkish
+size_categories:
+- n<1K
+---
+
+# TurkishOCR-Bench
+
+Türkçe belge OCR'ı için sayfa düzeyinde bir benchmark'ın verisi: **488 sayfa görüntüsü ve her sayfanın doğru metni** (368 belge, 10 kategori).
+
+Benchmark, bir modelin sayfayı ne kadar doğru okuduğunu ve çıktının elle düzeltmeye ne kadar az ihtiyaç duyduğunu ölçer. Türkçe'ye özgü hatalar (ı/i, ş/s, İ/I, şapkalı harf, ondalık virgül, olumsuzluk eki) ayrıca sınanır. Gösterim farkı (Markdown/HTML/LaTeX yazımı, `$O_2$` / `O₂`, kalın, tırnak türü) ceza almaz; okuma hatası alır.
+
+Puanlama kodu, birim testler, model çıktıları ve bütün sonuçlar GitHub deposundadır: [moganai/TurkishOCR-Bench](https://github.com/moganai/TurkishOCR-Bench).
+
+## İçerik
+
+| Dosya | İçerik |
+|---|---|
+| `goruntu/<kategori>/<id>.png` ya da `.jpg` | Sayfa görüntüsü |
+| `dogru_metin/<kategori>/<id>.md` | Sayfanın doğru metni |
+| `metadata.jsonl` | Sayfa başına bir satır: `file_name`, `id`, `kategori`, `belge`, `baslik`, `kaynak`, `lisans`, `url`, `dogru_metin_dosya`, `dogru_metin` |
+
+```python
+from datasets import load_dataset
+
+ds = load_dataset("moganai/TurkishOCR-Bench", split="train")
+ornek = ds[0]
+ornek["image"]        # sayfa görüntüsü
+ornek["dogru_metin"]  # doğru metin
+ornek["kategori"], ornek["lisans"]
+```
+
+Bu veri bir **değerlendirme kümesidir**; tek bölüm (`train`) yalnız yükleme kolaylığı içindir. Model eğitiminde kullanılmamalıdır.
+
+## Kategoriler
+
+| Kategori | Sayfa | Kaynak |
+|---|---|---|
+| akademik | 60 | DergiPark makaleleri |
+| tablo | 60 | DergiPark makaleleri (tablolu sayfalar) |
+| formul | 60 | DergiPark fen ve mühendislik makaleleri (formüllü sayfalar) |
+| taranmis | 59 | Taranmış DergiPark makaleleri, telifi düşmüş eski kitaplar, eski Resmî Gazete taramaları |
+| kitap | 50 | Üniversite yayınevlerinin açık erişim kitapları |
+| fis_fatura_form | 50 | Fiş, fatura ve form görüntüleri |
+| el_yazisi | 50 | El yazısı ders notu fotoğrafları |
+| slayt | 35 | Sunum slaytları |
+| resmi_yeni | 35 | Resmî Gazete |
+| resmi_eski | 29 | Resmî Gazete, eski sayılar |
+
+Sayfalar, değerlendirilen modellerin zorlandığı sayfalardan kategori kotalı seçildi (belge başına en fazla 2 sayfa). Skorlar genel bir sayfa dağılımını değil, zor sayfaları temsil eder.
+
+## Doğru metin biçimi
+
+- Başlıklar `#`, tablolar HTML `<table>`, formüller LaTeX (`$…$`, `$$…$$`, denklem numarası `\tag{}`).
+- Üst bilgi `<header>…</header>`, alt bilgi ve sayfa numarası `<footer>…</footer>` içindedir.
+- Fotoğraf, grafik ve diyagram yerine `<figure/>` vardır; görsel içi yazı aktarılmaz.
+- Sayfadaki yazım ve baskı hataları korunur. Satır sonunda tireyle bölünmüş kelimeler birleştirilmiştir.
+
+## Sonuçlar
+
+TOB-Skor = (Metin_TR + Tablo + Formül) / 3. Puanlama kuralları v3.1; ayrıntı GitHub deposundaki `PUANLAMA.md`'dedir.
+
+| # | Model | TOB-Skor | Metin_TR | Tablo (TEDS) | Formül (CDM) |
+|---|---|---|---|---|---|
+| 1 | Muse Spark 1.3 | 96,8 | 94,7 | 96,0 | 99,6 |
+| 2 | GPT-6.1 Sol | 96,2 | 92,5 | 96,6 | 99,6 |
+| 3 | Gemma-4-31B | 92,2 | 87,1 | 92,2 | 97,3 |
+| 4 | Qwen3.8-flash-next | 92,0 | 83,0 | 94,1 | 98,9 |
+| 5 | DeepSeek-v4.1-flash | 89,2 | 82,9 | 87,6 | 97,1 |
+| 6 | MoganOCR-TR (2B) | 88,0 | 83,6 | 84,4 | 96,0 |
+| 7 | Mistral Large 4 | 86,4 | 71,6 | 91,4 | 96,2 |
+| 8 | MiMo-v2.6-pro | 84,7 | 69,3 | 86,2 | 98,7 |
+| 9 | Qwen3.5-9B | 83,9 | 69,5 | 85,1 | 97,1 |
+| 10 | dots.ocr | 82,2 | 75,3 | 80,9 | 90,2 |
+| 11 | OngunOCR | 81,2 | 78,3 | 69,3 | 96,1 |
+| 12 | Nemotron 3.5 Super VL | 72,2 | 38,7 | 85,4 | 92,4 |
+| 13 | PaddleOCR-VL-1.6 | 71,3 | 44,8 | 73,6 | 95,6 |
+| 14 | MiniMax M3.1 Flash | 65,4 | 37,6 | 79,5 | 79,1 |
+| 15 | DeepSeek-OCR-2 | 64,5 | 55,2 | 53,7 | 84,8 |
+| 16 | GLM-OCR | 59,9 | 29,3 | 56,1 | 94,2 |
+| 17 | Qwen3-VL-30B | 53,8 | 52,7 | 49,0 | 59,7 |
+| 18 | Qwen3.5-2B | 51,0 | 36,7 | 50,7 | 65,6 |
+| 19 | Indra OCR | 49,4 | 55,6 | 53,8 | 38,9 |
+
+Komşu sıralar çoğu zaman istatistiksel olarak ayrışmaz; güven aralıkları ve ek ölçüler GitHub deposundadır.
+
+## Kendi modelinizi değerlendirmek
+
+1. Modeli GitHub deposundaki `kod/istem.txt` istemiyle 488 sayfada çalıştırın.
+2. Çıktıları `model_ciktilari/<ad>/<kategori>/<id>.md` olarak kaydedin.
+3. Depodaki `oku_puanla.py` ve `tob_v3.py` ile puanlayın.
+
+## Lisans
+
+Bu veri kümesinin tek bir lisansı yoktur. **Her sayfa kendi kaynağının lisansına tabidir**; lisans `metadata.jsonl`'deki `lisans` alanında, kaynak adresi `url` alanındadır.
+
+| Kaynak | Sayfa | Lisans |
+|---|---|---|
+| DergiPark makaleleri | 144 | CC BY-NC |
+| DergiPark makaleleri | 33 | CC BY |
+| DergiPark makaleleri | 17 | CC BY-SA |
+| DergiPark makaleleri | 4 | CC BY-NC-SA |
+| Resmî Gazete | 90 | FSEK m. 31 (resm�� mevzuat) |
+| Fiş, fatura, form | 50 | CC BY 4.0 |
+| Slaytlar | 33 | CC BY 4.0 |
+| Slaytlar | 2 | CC BY-SA 4.0 |
+| İstanbul Üniversitesi Yayınevi kitapları | 25 | CC BY-NC 4.0 |
+| Kapadokya Üniversitesi Yayınları kitapları | 17 | CC BY-NC-SA 4.0 |
+| Özgür Yayınları kitapları | 8 | CC BY 4.0 |
+| Telifi düşmüş eski kitaplar (Wikimedia Commons) | 15 | Kamu malı |
+| El yazısı ders notları | 50 | Pinterest'te herkese açık paylaşımlar; lisans belirtilmemiş |
+
+- 190 sayfa ticari kullanıma izin vermez (NC); 40 sayfa türevlerin aynı lisansla paylaşılmasını ister (SA).
+- El yazısı sayfalarının kaynağı Pinterest'te herkese açık paylaşılmış fotoğraflardır ve açık bir lisans taşımazlar. Hak sahibiyseniz ve bir sayfanın kaldırılmasını istiyorsanız depo üzerinden bildirin.

dogru_metin/akademik/dp_1067223_6.md

@@ -0,0 +1,18 @@
+<header></header>
+Ontolojik delilin “Tanrı” kavramının tahlilinden ortaya çıkarıldığını düşünürsek, Aristoteles’in Anselm’den önce bir ontolojik delil tesis ettiği daha iyi anlaşılmış olacaktır.
+
+“Tanrı” kavramı Onun tarafından insanların fıtratına yerleştirilmiştir. İnsanların fıtratında zihninde yer eden bu kavram, sonradan ortaya çıkmaktadır. Aristoteles’e göre ilk hareket ettirici sadece form ve fiil değildir; ilk hareket ettirici aynı zamanda hayat ve zihindir. Bu zamana kadar ortaya çıkmamış olan “Tanrı” kavramı, yavaş yavaş ona uygulanmaya başlar. Eğer bir bilgi, insanda olduğu gibi duyular ve hayal gücüne bağlı değilse, onun en mükemmel olanın bilgisi olması gerekir. En mükemmel olan varlık Tanrı’dır. O halde Tanrı’nın düşüncesinin konusu olan şey, bizzat kendisidir.24
+
+O, Tanrıca düşünceyi gerçekleştiren üstün varlıktır. Üstün bir varlık olmak, aynı zamanda en mükemmel varlık olmayı gerektirmektedir.
+
+Burada aklımıza şöyle bir soru gelebilir: Aristoteles’te İlk Muharrik ile Tanrı aynı mıdır? Aristoteles, Fizik kitabında Tanrı kelimesini pek fazla kullanmaz. Buna karşılık Metafizik ve diğer kitaplarında Tanrı kavramını sık sık kullanmıştır. Metafizik’in XII. kitabında “Tanrı ve İlk Muharrik” kelimelerini birlikte kullanmıştır. Yine bu kitabın VII. Bahsinde İlk Muharrik’in mahiyetini inceler ve burada fiilin önceliğinden hareketle “Birinci Gök”ün ezelî olması sebebiyle devrî hareketinin de ezelî olduğunu ve ezelî devrî hareketi meydana getiren İlk Muharrik’in de zarurî varlık olarak hareketin prensibi olduğundan hareketle Tanrı’nın hayatının en yüksek ve en mükemmel olduğunu belirtir. “Bizim ezelî mükemmel varlığı Tanrı kavramı ile karşılamamız bu yüzdendir.” der. Aristoteles, İlk Muharrik ile Tanrı’yı aynı saymakla Onun “Fizik”teki fizik karakterli İlk Muharrik’i “Metafizik”te teolojik ve ontolojik bir kavrama sahip olmaktadır.²⁵ Tanrı’nın ontolojik yönden delillendirilmesine Aristoteles tarafından da temas edilmiştir denilebilir.²⁶ Buradan da anlaşılabileceği gibi bu iki kelime “Metafizik”te aynı şeyi ifade etmekle birlikte, ontolojik delil için kullanılan kavramlar olarak da karşımıza çıkmaktadır.
+
+Ontolojik delile sisteminde yer veren bir diğer Meşşâî filozof da Fârâbî’dir. Fârâbî, sistemlerinde çok önemli bir yer tutan ontolojik delili St. Anselm ve Descartes’ten daha önce savunmuştur.
+
+Fârâbî, ortaçağda meşhur olan Allah tasavvuru hakkındaki tarifini şu şekilde vermektedir: “Allah, mevcûdiyeti ile mahiyeti birbirinden ayırt edilmemiş
+
+²⁴ Aristoteles, a.g.e., s. 74.
+²⁵ Bolay, Aristo Metafiziği İle Gazzâlî Metafiziğinin Karşılaştırılması, İstanbul 1993, s. 103-104.
+²⁶ Başçı, a.g.e., s. 31.
+
+<footer>591</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1094460_4.md

@@ -0,0 +1,21 @@
+<header>Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 12(2), 1041-1053, 2022 1044</header>
+
+Otolit ölçümleri ($TB$-$OB$, $TB$-$OY$, $TB$-$OA$, $TB$-$OÇ$, $TB$-$OW$) ile balık total boyu arasındaki ilişkileri açıklayacak modelin seçimi amacıyla doğrusal ($y=a+bx$) ve üssel regresyon ($y=ax^b$) modelleri denenmiştir (Zar, 1999). Dişi ve erkek bireylerin total boy bakımından aralarında fark olup olmadığı t testi ile tespit edilmiştir. Ayrıca, tüm bireylerin sağ ve sol otolitlerinin değişkenleri arasında fark varlığı ya da yokluğu ayrı ayrı bağımsız örneklem t testi (Paired t) ile belirlenmiştir. Bu testler sonucu sağ ve sol otolit arasında fark olmadığı belirlenen habitatta sağ otolit tercih edilmiş, fark bulunan durumda ise sağ ve sol otolitler çizelgede ayrı ayrı gösterilmiştir. İstatistiksel analizlerde MİNİTAB 15.0, SPSS 20.0 ve Microsoft Exel paket programlarından yararlanılmıştır.
+
+Altınkaya Baraj Gölü ve Bafra Balık Gölleri’ne ait sazan populasyonları balık boyu ve ağırlığı bakımından birbirlerinden anlamlı derecede farklı oldukları için iki populasyonun otolit ölçümleri karşılaştırılırken tüm veriler aşağıdaki formülle standardize edilmiştir.
+
+$$Zij=Yij [X0/Xj]bj$$ (1)
+
+$Z_{ij}$: j balığının i. otolit ölçümünün standardize değeri
+$Y_{ij}$: j balığının i. otolit ölçüm değeri
+$X_0$: Referans olarak kullanılan total boy
+$X_j$: j bireyinin total boyu
+$b_j$: Ölçümler ile total boy arasındaki ilişkinin b değeri (Lombarte ve Lleonart, 1993).
+
+Şekil analizlerinde otolit üzerinden alınan otolitlerin boy ($OB$), yükseklik ($OY$), ağırlık ($OW$), çevre ($OÇ$) ve alan ($OA$) ölçümlerinden faydalanılmıştır. Altı farklı şekil indeks değerleri; şekil faktörü ($(4\pi OA)/OÇ^2$), yuvarlaklık $(4OA)/(\pi OB^2)$, dairesellik ($OÇ^2/OA$), dikdörtgensellik $OA$/($OÇ$*$OY$), ovallik ($OB-OH$) / ($OB+OH$) ve boy-yükseklik oranı $(OB/OY)$ hesaplanmıştır (Tuset ve ark., 2003a).
+
+**3. Bulgular ve Tartışma**
+
+Altınkaya Baraj Gölü sazan populasyonunda otolit boyu, yüksekliği, alanı ve çevresi için sağ ve sol otolitler arasında fark bulunmazken ($P>0.05$), otolit ağırlığı sağ ve sol otolitler bakımından farklı bulunmuştur ($P<0,05$). Ayrıca populasyonun dişi-erkek karşılaştırmasında sağ ve sol otolitler arasında hiçbir değişken bakımından istatiksel olarak fark bulunmamıştır ($P>0,05$). Bafra Balık Gölü populasyonu değerlendirildiğinde ise tüm değişkenlerde hem sağ-sol hem dişi-erkek arasında testler sonucu fark gözlemlenmemiştir ($P>0,05$). Bu durum, BBG populasyonu için sazan türü ile ilgili yapılacak yeni araştırmalarda otolitlerin birbirinden ayırt edilmeden, sağ veya sol otolit çiftinden herhangi birisinin tercihinin yapılabileceğini göstermektedir. Benzer olarak Sayın ve Çalta (2017), Keban Baraj Gölü’nde aynalı sazanlar ile yaptığı çalışmalarında aynı durumu belirtmişlerdir. Bazı farklı balık türlerinde sağ ve sol otolitlerin morfometrisinde anlamlı bir farkın olmadığını gösteren
+
+<footer></footer>

dogru_metin/akademik/dp_1099687_2.md

@@ -0,0 +1,32 @@
+<header>38</header>
+
+# Premolar çekiminin posterior boşluğa etkisi
+
+tir.⁹ Artun ve ark.¹⁰ ise ortodontik tedavinin çekimli veya çekimsiz olmasının üçüncü molarların sürmesinde etkili olmadığını ya da çok az etkili olduğunu savunmuşlardır. Buna karşın premolar çekimli tedavi ile üçüncü molarların açılarında iyileşme meydana geldiğini ve sürme olasılığının arttığını bildiren çalışmalar da bulunmaktadır.⁸,⁹,¹¹,¹² Çekimsiz tedavilerin üçüncü molar dişlerinin gömülü kalması ile ilişkili olduğu bulunmuştur.¹² Üçüncü molarların sürme olasılığının yüksek olduğu sınır vakalarda çekim yapılmasının doğru olacağı belirtilmiştir.¹³
+
+Literatürde, üst birinci premolar çekiminin maksiller ve mandibular posterior boşluğa etkisini değerlendiren çalışmaların yetersizliği ve özellikle maksiller posterior boşluğa ilişkin bilgi eksikliği nedeniyle daha kapsamlı bir çalışma yapma ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışmanın amacı; maksiller birinci premolar çekiminin maksiller ve mandibular posterior bölgedeki boşluğa olan etkisini değerlendirmektir.
+
+## GEREÇ VE YÖNTEM
+
+Bu retrospektif çalışmanın etik kurul onayı Gazi Üniversitesi Etik Komisyonundan alındı (2018-351).
+
+Herhangi bir sefalometrik ölçüm yönünden - tekrarlayan ölçümlerde varyans analizine göre 0.30'luk bir etki büyüklüğü (Cohen's η²) dikkate alındığında - izlem zamanları arasındaki farkların %80 güç ve %5 yanılma düzeyinde istatistiksel olarak önemliliğini test edebilmek için çalışmaya en az 20 olgunun dahil edilmesi öngörüldü. 0.30'luk etki büyüklüğüne klinik öngörüler doğrultusunda karar verilmiştir. Örneklem genişliği hesaplamaları G*Power 3.1.9.6 (Franz Faul, Universität Kiel, Kiel, Almanya) paket programında yapıldı.
+
+Çalışma için Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinde yer alan vakalar tarandı ve aşağıda belirtilen kriterler dâhilinde vakalar belirlendi.
+
+### Dâhil edilme kriterleri
+
+Tedavi başında Sınıf II molar ilişkisine sahip olan, maksiller birinci premolar çekimli sabit ortodontik tedavi uygulanmış, tedavi başı, sonu ve pekiştirme sonu materyalleri eksiksiz mevcut olan, lateral sefalometrik radyografi kalitesi yeterli olan vakalar çalışmaya dahil edildi.
+
+### Hariç tutulma kriterleri
+
+Büyüme ve gelişimi etkileyecek herhangi bir sistemik, kalıtsal veya hormonal rahatsızlıkları olan, konjenital, genetik veya travmaya bağlı sonradan kazanılmış kraniofasiyal bir deformiteye sahip olan, arşiv kayıtları net olmayan, üst çenede konjenital diş eksikliği/fazlalığı olan, üçüncü molar dişleri hariç gömülü dişleri bulunan, üçüncü molar dişleri oluşmamış veya çekilmiş olan hastalar, birinci premolar diş dışında çekim olan vakalar çalışmaya dahil edilmedi.
+
+Çalışmanın materyalini, dişsel Sınıf II molar ilişkisine sahip, yaş ortalaması 13 yıl 11 ay olan üst iki birinci premolar çekimi ile sabit apareyler ile tedavi edilmiş 20 (10 kadın ve 10 erkek) bireyin tedavi öncesi (T1), sonrası (T2) ve pekiştirme sonrası (T3) lateral sefalometrik radyografileri oluşturmaktadır.
+
+Vakaların ortalama tedavi süresi 2,3 yıl ve pekiştirme süresi 1 yıldı. Vakaların klinik kayıt fişleri incelenerek tedavi bilgileri değerlendirildi. Vakalar .018" slot braketler ile tedavi edilmiş, boşluklar modarate ankraj kullanılarak kapatılmış, gerekli vakalarda sınıf II elastik kullanılmıştır. Vakaların pekiştirme tedavisinde Hawley apareyleri veya essix plakları kullandırılmıştır. Pekiştir-
+
+<figure/>
+
+*Resim 1. Lateral sefalometrik radyografi üzerinde değerlendirilen iskeletsel ölçümler ve boyutsal ölçümler; 1.SNA: SN düzlemi ile NA düzlemi arasında kalan açıdır; 2.SNB: SN ve NB doğruları arasında kalan açıdır; 3.ANB: NA ve NB doğruları arasında kalan açıdır; 4.SN/GoGn : SN ile GoGn doğruları arasında kalan açıdır; 5.U1-NA: Üst kesici dişin enön noktası ile NA düzlemine olan mesafesidir; 6.L1-NB: Alt kesici dişin ön noktası ile NA düzlemine olan mesafesidir; 7.U6D-PTV: Üst birinci moların distal yüzeyinin en posterior noktasının pterigoid vertikal düzleme dik uzaklığıdır.* *Resim 2. Lateral sefalometrik radyografi üzerinde değerlendirilen boyutsal ölçümlerin devamı; 8.CLMD: C noktası ile alt birinci moların kronunun en distal noktası arasındaki mesafedir; 9. DC: D noktası ile C noktası arasındaki mesafedir; 10. CL1: C noktası ile üst kesici dişin en ön noktası arasındaki mesafedir; 11. L6Sym: Okluzal düzlemde alt birinci moların kronunun en distal noktası ile simfizin en distal noktası ile arasındaki mesafedir.* © 2023 Ünver ve Tortop</footer>
+<footer>Acta Odontol Turc 2023;40(2):37-42</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1113504_15.md

@@ -0,0 +1,28 @@
+<header>31 | Kalkan, Öğrencilerin İlahiyat Koleji, Meslek Dersleri ve Meslek Dersleri Öğretmenlerine İlişkin Metaforik Algıları: KKTC Örneği</header>
+Öğrencilerin meslek dersleri öğretmenlerine ilişkin 36 (%29,0) olumsuz metafor oluşturdukları görülmüştür. Olumsuz metaforlara ilişkin dağılımlar Tablo 7'te sunulmuştur.
+# Tablo 7. Öğrencilerin Meslek Dersleri Öğretmenlerine Yönelik Olumsuz Metaforları
+<table>
+<tr><td colspan="3">Kategori: Olumsuz</td><td colspan="3">Metafor: 36</td><td colspan="3">f=76 (%29,0)</td></tr>
+<tr><td>Metafor</td><td>f</td><td>%</td><td>Metafor</td><td>f</td><td>%</td><td>Metafor</td><td>f</td><td>%</td></tr>
+<tr><td>Kaprisli</td><td>7</td><td>9,2</td><td>Berbat</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Nankör kedi</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Sinirli</td><td>6</td><td>7,9</td><td>Çöp</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Önemsiz</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Sıkıcı</td><td>6</td><td>7,9</td><td>Dar görüşlü</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Gıcık</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Üvey Anne</td><td>5</td><td>6,6</td><td>Dengesiz</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Zorlayıcı</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Diken</td><td>5</td><td>6,6</td><td>Gizemli kutu</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Polis</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Gereksiz</td><td>5</td><td>6,6</td><td>Gıcık</td><td>1</td><td>1,3</td><td>İhtiyar</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Yanardağ</td><td>4</td><td>5,3</td><td>Gardiyan</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Şaklaban</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Sinir bozucu</td><td>4</td><td>5,3</td><td>Karışık</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Uyku getiren</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>İlgisiz</td><td>4</td><td>5,3</td><td>Kemal Sunal</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Volkan</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Ateş</td><td>3</td><td>3,9</td><td>Masalcı</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Verimsiz toprak</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Alarm</td><td>2</td><td>2,6</td><td>Berbat</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Zehir</td><td>1</td><td>1,3</td></tr>
+<tr><td>Baskıcı</td><td>1</td><td>1,3</td><td>Mantıksız</td><td>1</td><td>1,3</td><td></td><td></td><td></td></tr>
+</table>
+Tablo 7 incelendiğinde öğrencilerin meslek dersleri öğretmenleri hakkında oluşturdukları olumsuz ve en fazla tekrar eden metaforların “kaprisli”(f=7/%9,2), “sinirli, sıkıcı” (f=6/%7,9), “üvey anne, diken, gereksiz” (f=5/%6,6), “yanardağ, sinir bozucu, ilgisiz” (f=4/%5,3), “ateş” (f=3/%3,9) şeklinde olduğu görülmektedir. Katılımcılara ait bazı örnek ifadelere aşağıda yer verilmiştir.
+Ö10 “Dersler konusunda bizleri zorluyor kapris yapıyorlar.”
+Ö54 “Sevmediğin bir yiyecek ya da bir yemek gibi”
+Ö65 “Aslında tek dertleri onların dediğinin yapılmasıdır.”
+Ö48 “Karışık yaş bakımından genç olan da var yaşlı olan da var ve bana göre genç öğretmenler daha iyi, meslekleri için daha heyecanlı, diğerleri için aynı şeyleri söyleyemem”.
+Ö25 “Bazen çok iyiler bazen çok sinirliler”
+Ö142 “Bazı meslek dersi hocalarımı çok severim bazılarını sevmem. Öğrencilere davranışları görüşümü değiştirir.”
+Ö208 “Dersler konusunda baskıcı olmalarını sevmiyorum.”
+<footer>www.ulumdergisi.com</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1124293_11.md

@@ -0,0 +1,21 @@
+<header>Ersin Kozan Araştırma Makalesi</header>
+
+Motion capture özelliğinin 3ds Max yazılımında uygulama olarak iki önemli eklenti paneli ile kategorileştirilerek çözümlerin sunulduğu görülmektedir. Bu kategorilerden biri “Character Studio” başlığı altında daha çok iki ayaklı insan gibi varlıkların sanal karakter olarak hareketlerinin tasarlanması sürecinde aktif kullanılmaktadır. Diğer bir kategori başlığı ise, “CAT” adı altında insansı olmayan varlıkların ve objelerin hareketlerinin canlandırılmasında çözüm üretmektedir.
+
+“Autodesk” şirketinin motion capture uygulaması için üretmiş olduğu diğer bir önemli yazılım ise “MotionBuilder” yazılımıdır. Video oyunları ve animasyon film yapımında ağırlıklı olarak kullanımına rastlanan bu yazılımda motion capture uygulamaların gerçekleştirilmesinde geniş araç yelpazesi ile başarılı uygulamaların yapılmasını kolaylaştırmaktadır. Yazılım kullanıcılara özellikle 3D modellerin hareketlerinin en küçük ayrıntısını maksimum hassasiyetle hızlı bir şekilde dengeli ayarlamanın ileri çözümlerini sunmaktadır.
+
+MotionBuilder yazılımında motion capture uygulamasının gerçekleştirilmesinde efektif uygulamalar ile zenginleştirme ya da yapılan bir animasyonun üzerinde düzeltmeler yaparak rahatlıkla temizleme işlevinin aktif kılınabileceği görülmektedir. Yazılım bünyesinde karakterlerin hareketlerinin belirli bir dinamik gövde içerisinde etkileşimini mümkün kılan fiziki mekanizmanın motor görevi yürüttüğü ortaya çıkmaktadır.
+
+Motion Builder yazılımı içerisinde grafik animasyon programlarında genellikle karşılaşan keyframe (anahtar kare) animasyon yapma imkânı mevcuttur. Böylece kullanıcılar filmleri içerisinde sadece motion capture uygulamaları yapmanın dışında diğer karakter veya nesne animasyonu yapma ihtiyaçları içinde bu yazılımı tercih edebilir. Kullanıcılar bu yazılımla üretmiş oldukları verileri diğer 3D animasyon yazılımları içerisinde kullanmak isterlerse, verilerde herhangi bir kayıp olmadan birbirleri arasında etkileşimi mümkün kılan kitlerle rahatlıkla dosyalarını taşıyabilirler (www.remotebliss.com, Erişim Tarihi: 23.05.2022).
+
+# 4.3. MakeHuman
+
+MakeHuman şirketi üretmiş olduğu yazılımla sadece film sektörü için değil birçok bilimsel araştırma projesinin 3D modellenmesi ve animasyonu alanında fotogerçekçi detayları taşıması ile ön plana çıkmaktadır. Motion capture uygulamaların da gerçekçi hareketlerin yakalanması konusu MakeHuman şirketi tarafından önemsendiği görülmektedir ki, her farklı karakter için özelleştirilmiş uygulamanın işlenmesini mümkün kılmıştır.
+
+MakeHuman yazılımının kütüphanesinde önceden hazırlanmış hareket yakalama dosyalarından herhangi biri veya kendi kaydetmiş olduğunuz herhangi bir ekstra dosya uygulanarak doğrudan uygulama içinde tüm işler gerçekleştirilebilmektedir. Bu yazılım aynı zamanda motion capture dosyalarını üzerinde çalıştığınız belirli karaktere uyacak şekilde düzenlemenize ve ayarlamanıza izin veren kullanışlı araçları ile kolaylık sağlamaktadır.
+
+Motion capture uygulamaları için kullanıcılara birçok fırsat tanıyan MakeHuman yazılımı geliştirmiş olduğu modellerle kinematik özelliğine sahip imkânları oluşturup Blender yazılımı ile üzerinden gövde ağına entegrasyonunu mümkün kılabilmektedir. Bu özellikleri ile modeller üzerinde çeşitli insan bedeni özelliklerinin işlenerek dinamik kılınması sağlanabilmektedir. Çok faktörlü girdi değişikliği sağlayan Blender yazılımındaki bu kinematik örgü ağı modeli, motion capture kayıtlarını yazılım üzerinden çalıştırabilme pratikliği sunmaktadır (Paul & Scataglini, 2019: 201).
+
+# 4.4. Blender
+
+<footer>44</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1124737_3.md

@@ -0,0 +1,9 @@
+<header>Hallaçlar Volkanitleri'nin (Bayramiç, Çanakkale) Stratejik Element İçerikleri Açısından Değerlendirilmesi, Kıran Yıldırım vd.</header>
+Kuzeybatı Anadolu'da ekonomik değeri belirlenmiş olan altın, gümüş, bakır, molibden, demir, volfram, manganez, kurşun ve çinko yataklarının varlığı bilinmekte ve işletilmektedir. Ercan vd. (1995), metalik madenler açısından zengin olan Çan volkanitlerinin aşırı yoğun bir şekilde hidrotermal alterasyona maruz kaldığını ve silişleşmiş zonlar içerisinde Au, Ag, Pb, Cu, As, Mo ve Hg zenginleşmeleri olduğunu belirtmiş olup bu yataklar uzun zamandır işletilmektedir. Ayrıca skarn tipi demir yatakları, hidrotermal ornatma yatakları, porfiri Cu-Mo yatakları, karbonatların ev sahipliği yaptığı Au yatakları, kalkalkali volkanitler ile ilişkili epitermal Au-Sb yatakları, ksenotermal Pb-Zn yatakları, makaslama zonlarında oluşan Pb-Zn-Ba yatakları bu araştırmalardan bazılarının örnekleridir (Yiğit 2006, Özpınar et al. 2012, Kuşçu et al. 2019).
+Bu çalışmada ise bölgede yer alan Hallaçlar Volkanitleri'nin jeolojik, mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özellikleri belirlenerek Y, Zr, Th, Sn ve Sb gibi stratejik öneme sahip element içeriklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Böylece potansiyel bölgelerin belirlenmesine katkı sağlanacak olup bu kaynakların ileri teknolojide stratejik hammadde kaynağı açısından değerlendirmesinde yol gösterici olacağı ve dünyada önemi giderek artan bu elementlere dair çalışmalara değerli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
+## 2. Materyal ve Metot
+Çalışma alanından derlenen 10 adet örnek üzerinde jeokimyasal analizler gerçekleştirilmiş olup seçilen örnekler üzerinde de mineralojik ve petrografik analizler gerçekleştirilmiştir. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ/JAL) Jeokimya Araştırma Laboratuvarları'nda agat havanlı öğütme cihazı kullanılarak öğütülen tozlar üzerinde tüm kaya (majör ve iz elementler) analizleri yapılmıştır. $SiO_2$, $Al_2O_3$, CaO, $K_2O$, $Na_2O$, $Fe_2O_3$, MnO, MgO, $TiO_2$ ve $P_2O_5$ dahil olmak üzere majör elementlerin oksitleri, dalga boyu aralığı 0,01 ila 12 ηm ve analiz hata payı genellikle %5'olan Bruker S8 Tiger X-ışını floresan (XRF) spektrometresi analiz cihazı ile belirlenmiştir. İz element analizleri için Perkin Elmer Elan DRC-e İndüktif Eşleşmiş Plazma-Kütle Spektroskopisi (ICP-MS) cihazı kullanılmıştır. Yaklaşık 50 mg toz numune kullanılan iki aşamalı bir çözündürme işlemi uygulanmıştır; (1) 6 mL %37 HCl, 2 mL %65 $HNO_3$ ve 1 mL %38-40 HF asit karışımı, (2) 6 mL %5 borik asit solüsyonu kullanılarak 135°C'de basınç ve sıcaklık kontrollü Berghoff marka mikrodalga fırında çözündürme işlemi yapılmıştır. Bu analiz için hata payı %2'dir. Mineral parajenezi, mineral ilişkileri, dokusal özellikler vb. özelliklerin saptanması amacıyla örneklerden elde edilen kesitler Leica DM4500P birleşik mikroskop kullanılarak incelenmiştir.
+## 3. Jeoloji
+Geç Kretase - Erken Senozoyik döneminde Pontid volkanik yayı ile Anatolid-Torid bloğunun çarpışmasından sonra, Batı Anadolu'da Oligosen-Miyosen periyodunda yaygın bir magmatizma ve Erken Miyosen döneminde büyük ölçekli bir volkanizma meydana gelmiştir (Ercan 1979, Bingöl et al. 1982, Innocenti et al. 1982, Ercan vd. 1998). Bu magmatizmanın ürünleri B-KB Anadolu'da yoğun olarak görülebilmektedir. Bu çarpışmanın sonucunda I-tipi metaalumina karakterli magmatik kayaçlar daha yaşlı kayaç topluluklarının içerisine yerleşmişlerdir. Genellikle Eosen ve Oligo-Miyosen yaşlı Batı Anadolu'da kabuğun incelmesi sonrasında yerleşmiş sığ granitoyidler sütur zonunun kuzeyinde bulunmakla birlikte genellikle I-tipi, yüksek potasyumlu kalkalkalen karakter sunmaktadırlar (Savaşçın ve Güleç 1990, Harris et al. 1994, Genç 1998, Karacık and Yılmaz 1998, Yılmaz et al. 2001). Çalışma alanındaki birimlerden biri olan Hallaçlar Volkanitleri bu magmatik evrenin ekstrüzif bir karşılığı olarak düşünülebilir.
+Bölgede temel kayaç, Karbonifer yaşlı kuvarso-feldispatik gnayslar ve mermerlerden oluşan Sütüven formasyonudur. Üst Kretase yaşlı Çetmi Ofiyolitik Melanjı, Sütüven formasyonunu tektonik olarak üzerlemektedir. Evciler Plütonu ile eş yaşlı Hallaçlar Volkanitleri bölgedeki Oligo-Miyosen magmatizmasının temsilcileridir (Şekil 3). Oligo-Miyosen magmatizmasından sonra çökelen Miyosen yaşlı volkano-sedimanter birimler ve Kuvaterner yaşlı alüvyonlar ise örtü birimlerini teşkil
+<footer>1186</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1182571_9.md

@@ -0,0 +1,14 @@
+<header>Memlükler’in Şiî Kesrevan Bölgesine Yönelik Seferleri | 319</header>
+
+isyankar tutumunun bilinmesine rağmen bölgenin ve yollarının zorluğundan dolayı Memlükler’in daha önce burayı kuşatmadığını ve bu konuda Baydarâ’nın bir girişimi olmuşsa da bir sonuç elde edilemediğini belirtmiştir.²⁰ Dolayısıyla ikinci seferde Makrîzî’nin anlattığı gibi böyle bir savaşın gerçekleşmediği yüksek bir ihtimal olarak görünmektedir. Hatta ikinci sefer ve üçüncü sefer hakkındaki bilgileri birbirine karıştırmış olması da mümkündür.²¹
+
+Diğer taraftan Salih b. Yahya (öl. 840/1437), Hazindâr savaşında mağlup olup kaçan Memlük askerlerine iyi davranan Tenûhî emirlerinin ödüllendirildiğine işaret etmiştir. Onun kaydettiğine göre kaçan Memlük askerleri bölgenin çeşitli yerlerine dağılmışlardır. Müfsitler ve özellikle Kesrevan ve Cizzîn halkı tarafından eziyetlere maruz kalmışlardır. Ancak Kesrevan halkı askerlere daha çok eziyet etmiş hatta bir kısmını yakalayıp Haçlılara satmışlar ve çoğunu da soyup öldürmüşlerdir. Kesrevanlıların aksine Nâhizeddîn Buhtur b. Zeyneddîn Salih b. Ali b. Buhtur ve Alâeddîn Ali b. Hasan b. Subh gibi Tenûhî emirleri, kendilerine sığınan askerlere iyi davranıp onları misafir etmişlerdir. Bundan dolayı Akkûş el-Efrem, bu kişilere ikramda bulunup hil‘at giydirmiş ve tablhâne emirliği görevi vermiştir.²²
+
+Mekkî’ye göre bu ikinci seferin sebeplerinden biri de Tenûhîlerin Kesrevan bölgesini iktâ olarak yönetme yönündeki arzuları olmuştur. Yapılan seferde Tenûhîler, Memlüklere yardım etmiştir. Daha sonra da bölge, Tenûhîler’e iktâ olarak verilmiştir.²³ Onların bu noktadaki görevleri hem bölgeyi yönetmek hem de sahilleri ve ana yolları olası düşman saldırılarına karşı korumaktır.²⁴ Bu durum hala Memlükler’e tam olarak boyun eğmemiş Kesrevan sakinlerinin Tenûhîler’e karşı nefretini artırmıştır.²⁵
+
+20 Şemseddîn Muhammed b. Ahmed İbn Abdülhâdî ed-Dımaşkî, *el-Ukûdü’d-dürriyye min menâkıbı Şeyhi’l-İslâm Ahmed ibn Teymiyye*, nşr. Muhammed Hâmid el-Fıkî (Beyrut: Dâru’l-Kâtibi’l-Arabî), 195.
+21 Laoust, “Remarques sur les Expeditions du Kasrawan”, 103.
+22 İbn Yahya, *Târîhu Beyrut*, 84.
+23 Mekkî, *Lübnân*, 223-224.
+24 Talhamy, “The Kisrawan Expeditions”, 145.
+25 Mekkî, *Lübnân*, 224; Talhamy, “The Kisrawan Expeditions”, 145. Tenûhi ailesinden bazı kimselerin 640/1242 yılında Kesrevan’da öldürüldüğü kaydedilmiştir. Bu durum Tenûhiler ve Kesrevanlılar arasındaki nefretin daha eski olduğuna işaret etmektedir. Bk. İbn Yahya, *Târîhu Beyrut*, 55; Salibi, “The Buhturids of the Garb”, 84.

dogru_metin/akademik/dp_1197196_5.md

@@ -0,0 +1,10 @@
+<header>87</header>
+mekânsal derinlik yaratımıyla Rönesans sanatının öncü örnekleri kabul edilirken, geç Bizans sanatının en önemli resimleri olan Kariye’deki mozaik ve freskoların bazı noktalardan Giotto’nun freskolarıyla benzerlik gösterdiği rahatlıkla söylenebilir. Fakat bu benzerliğin Batı sanatına öykünme olmadığı Bizans sanatının kendi içinden gelen bir değişimin sonucunda olduğu unutulmamalıdır. Giotto’nun figürleri, adını ne yazık ki bilmediğimiz Kariye’deki sanatçı/sanatçıların figürlerinden daha gerçekçi olsa da Kariye’deki figürlerin Ortaçağ Bizans sanatını bire bir tekrarlamadığı, kendi içinde belli oranda yenilik getirdiği görülmektedir. Giotto’nun resimlerinde Hz. İsa ya da Hz. Meryem gibi kutsal figürlerin kutsal olmayan figürlerden daha büyük çizilmesine son verildiği, figürlerin (duygusal özellikleriyle birlikte) doğal gerçekliğe uygun olarak insani ölçekte çizildikleri bilinmektedir (Cömert, 2006, s. 30). Kariye’de kutsal figürler hâlâ kutsal olmayanlardan bir nebze daha büyük çizilmiş olmakla birlikte (kendisini “imparator” gibi gören Metokhites’in Kariye’nin maketini sunduğu mozaikte Hz. İsa figüründen küçük olmaması ve resmin doğal gerçekliğe yakınlığı dikkat çekicidir) bu resimlerde hem mekânsal derinlik yaratıldığı hem de figürlerin yüzlerinin natüralist bir tarzda resimlendiği görülür. Bizans sanatındaki “natüralizm,” Batı’da natüralizmin kurucusu kabul edilen Giotto’dan (1267–1337) daha sonra ortaya çıkmış değildir. Henüz 1261 tarihinde, Latin istilasının hemen akabinde, Ayasofya’da yapılan, bugün figürlerin bedenleri olmasa da yüzlerinin hâlâ mevcut olduğu Deisis (Görsel 2) mozaiğinde Hz. Meryem figürünün yüzü geleneğin etkisinde çizilmiş olsa da özellikle Hz. İsa’nın yüzünün natüralist tarzda yapıldığı görülmektedir. Fakat Hz. İsa figürünün de Sina’daki Azize Katerina manastırında bulunan, geç Antikçağın natüralizmi etkisinde 6. yüzyılda yapılmış bir Hz. İsa portresine (Görsel 3) çok benzediği görülür (Cormack, 2018, s. 185). Demek ki geç dönem Bizans sanatçısı, Giotto’nun aksine, natüralizmi ‘icat etmek’ten çok ‘yeniden keşfetmiş’tir. Nitekim, Bizans sanatı bu natüralist figürleri geleneğin etkisinde kalarak başka kiliselerde tekrarlamıştır. Örneğin Deisis (Yakarış) mozaiğindeki Hz. İsa’nın yüzünün Sırbistan’daki Sopocani Manastırı Kilisesi’ndeki
+<figure/>
+**Görsel 2.**
+*Deisis, 1262, Mozaik, Güney Galerisi, Ayasofya Camii*
+<figure/>
+**Görsel 3.**
+*Pantokrator İsa, 6. yy., Ahşap Üzerine Balmumu ve Boya (Ankostik Resim), Azize Katerina Manastırı, Sina Dağı*
+1260’lara tarihlendirilen Koimesis’teki (Hz. Meryem’in Uykuya Dalması) (Görsel 4) –ki sanatçıları Bizanslıdır– Hz. İsa figürünün yüzüne benzemektedir (Cormack, 2018, s. 185). Yine de bu benzerliğin bire bir aynı olmadığını da belirtmek gerekir. Buna karşılık Kariye’deki Pantokrator İsa (Kâinatın Efendisi İsa) (Görsel 5) resimlerinin ise Ayasofya’daki Deisis’ten kopya edildiği görülmektedir. Anlaşılan o ki Bizans sanatı Batı sanatıyla eş zamanlı olarak bir tür “natüralizmi” uygulamış ama bunu hem mantalite hem de üslup anlamında gelenekle ilişkisi içinde gerçekleştirmiştir. Giotto duvarda izleyici için dışarıdan bakılabilen “pencereler” (Alberti) açarken, Bizanslı sanatçı fiziki mekân ile resimsel mekânı birlikte tasarlıyordu; böylece Kariye’deki kişi duvarlardaki sahnelerin dışında değil içinde yer almış oluyor, duygusal anlamda çok daha büyük bir etkinin altına giriyordu (Ousterhout, 2011, s. 77). Kariye’deki tasarıma günümüz enstalasyon sanatının mantığının hâkim olduğu rahatlıkla söylenebilir. Eğer bugün Ayasofya’nın veya Kariye’nin sanatsal formlarda oynama becerisi gösteren sanatçısının ya da sanatçılarının adını bilmiyorsak, bunun sebebi, Bizanslı sanatçının Ortaçağ mantalitesine, 16. yüzyılda yazan Giorgio Vasari’nin iddia ettiği gibi, kölece bağlı olması ve bu mantaliteyi gözü kapalı tekrarlaması değil (kaldı ki Vasari eğer Kariye’yi görseydi kendi yaşadığı dönemde İtalyan sanatına hakim olan maniyerist tarzın yaklaşık iki yüz elli yıl önce Bizanslı sanatçılar tarafından çoktan icat edildiğini görüp hayrete düşecekti), kendisini geleneğin içinde çalışan bir sanatçı olarak görmesinin sonucudur. Geleneğin içinde çalışmak değişime tümden kapalı olmak demek değildir, onunla bağlantıyı koparmadan çalışmaktır. Elbette burada sınırlar bellidir. Bizanslı sanatçının ‘natüralizm’inin doğrudan doğa gözlemine dayandığı pek söylenemez. Yine de istisnalar vardır. Örneğin, Kariye’deki dış nartekste yer alan Kana Düğünü (Görsel 6) adlı mozaikte yer alan küpler, sürahi ve bardak 14. yüzyılda yaşayan Bizanslıların evlerinde kullandıkları gerçek nesnelerden kopyalanmıştır (Maguire, 2011, s. 45). Yine aynı
+<footer>Art and Interpretation / 2022 40(1): 83-93 / doi: 10.5152/AI.2022.1027175</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1197196_8.md

@@ -0,0 +1,11 @@
+<header>90</header>
+<figure/>
+**Görsel 8.**
+*Vergi İçin Kaydedilme, 1316–1321, Mozaik, Dış Narteks, Kariye Camii*
+merkezli Yeni-Platonculuk üzerinde belirleyici olmuşlardır. Sanat söz konusu olduğunda; Bizans sanatının Geç Ortaçağ Venedik'i üzerindeki etkisi gayet iyi bilinmektedir. San Marco Bazilikası'nın tasarımı ve süslemeleri Bizans usulüdür (Polat, 2021, s. 149-151). Ayrıca Giovanni Bellini gibi Venedik Rönesans'ının büyük bir isminin başlangıçta yaptığı ikona resimlerinin Bizans tarzında olduğu görülmektedir. Bizanslı sanatçıların kullandıkları parlak renklerin Rönesans Venedik sanatındaki “renkçiliğin” temeli olduğunu da eklemek gerekir (Mango, 2018, s. 301). Batı sanatının Bizans sanatı üzerindeki etkisinin ise Bizans'ın sonuna doğru kısıtlı bir etki olduğu anlaşılmaktadır. Bizanslı ikona sanatçılarının tempera tekniğini kullanmaya devam edip Rönesans Avrupa resminin en önemli teknik açılımlarından biri olan yağlıboyayı kullanmamaları (Cormack, 2018, s. 179) bu etkinin kısıtlılığına dair iyi bir göstergedir. Öte yandan Rönesans resminin alameti farikası olan perspektif tekniğinin Kariye'deki bir freskoda doğrudan Batı etkisinde uygulandığı görülmektedir. Fakat Tahtta Oturan Hz. Meryem ve Çocuk (Görsel 9) adlı bu fresko Metokhites dönemine ait değildir; 1453'ten biraz önce, dış narteks duvarının ikinci bölmesinin kemerine yerleştirilen son mezar anıtı (Mezar G) için yapılmıştır. Hz. Meryem ve çocuğun üzerine oturduğu taht ile karşısında yer alan kadın figürü gayet iyi çizilmiş bir üç-boyutlu mekâna yerleştirilmiştir. Her ne kadar perspektif mükemmel olmasa da bu sahnede başarılı şekilde rakursi tekniğinin uyguladığı açık bir biçimde görülmektedir. Bu fresko Bizanslı sanatçının 15. yüzyıl İtalyan sanatını bildiği ve uyguladığını gösterir (Cormack, 2018, s. 180).
+Kariye'deki Anastasis, Göklerin Dürülmesi ve Günahkarların Azabı gibi freskloların çarpıcılığı üzerinde çok şey söylenmiştir. Ayrıca Yakup'un Merdiveni'nin (Görsel 10) içine yerleştirildiği lünetin biçimini takip etmesi ve yarattığı üç boyut yanılsaması gerçek bir baş yapıttır. Üç boyut yanılsaması ve derinlik yaratımı Bizanslı sanatçının istediğinde gayet yapabildiği gerçekçilik elemanlarıdır, ama o resmin kutsallığını bozmamak ve sahip olduğu gerçeküstü ilahi atmosferi yoğunlaştırmak için gerçeklik yanılsamasını işine yaradığı ölçüde oldukça kısmi olarak kullanır. O nedenle Rönesans resmindeki doğrusal perspektif Bizans resim sanatında karşımıza çıkmaz. Rönesans anlayışında resim
+sanatı dünyevi gerçekliği mutlak bir değer olarak sunmak için doğrusal perspektifi katı bir şekilde uygulamış, izleyen kişinin bulunduğu sabit noktayı referans alarak homojen bir mekân yaratmıştır. Doğrusal perspektifin olduğu resimsel mekânda “tek bir merkez noktası, tek bir ufuk çizgisi, tek bir ölçü” hakimdir ve “resmin bütününde her şey birbiriyle doğru oranlarda bulunuyor olmalıdır” (Florenski, 2001, s. 89). Böylelikle gerçek hayatta olmayan bir mekânsal homojenlik yaratılır, her figür ve nesne teknik olarak birbiriyle eşitlenir. Doğrusal perspektifin “görme hatası,” henüz 17. yüzyılda Kepler başta olmak üzere optik üzerine yazan düşünürler tarafından açıkça gösterilmiştir. Basitçe ifade edilirse, perspektif, hareket halinde olan iki gözle gördüğümüz ve gözümüzün eliptik yapısı gereği “görme hatları”nı düz değil kavisli algıladığımız gerçeğini göz ardı eder
+<figure/>
+**Görsel 9.**
+*Tahtta Oturan Hz. Meryem ve Çocuk, 1453'ten Biraz Önce, Fresko, Dış Narteks (Mezar G), Kariye Camii*
+<footer>Art and Interpretation | 2022 40(1): 83-93 | doi: 10.5152/AI.2022.1027175</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1208862_6.md

@@ -0,0 +1,6 @@
+<footer>91</footer>
+
+<figure/>
+Şekil 2. Meşe ve kayın meşcerelerinde ölüörtü ve toprakta bulunan mikroeklembacaklıların komünite yapıları.
+
+Meşe meşceresindeki mikroeklembacaklıların trofik yapısındaki değişimde zamanın, hepçiller dışında diğer trofik gruplar üzerindeki etkisi istatistiksel olarak önemli ($p<0,05$) bulunurken horizonun tüm trofik gruplar üzerinde etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Zaman ve horizonun birlikte incelendiğinde çürükçül ve hepçil mikroeklembacaklıların miktarlarındaki değişim üzerinde etkili olduğu görülmektedir (Çizelge 1). Yıl içerisinde ölüörtüdeki çürükçüllerin miktarı, topraktaki çürükçüllerden %23 daha fazladır. Yırtıcı miktarı ise ölüörtüde, toprağa kıyasla %31 daha fazladır. Hepçillerin yıllık ortalama miktarı ölüörtü ve toprakta aynı iken otçulların miktarı toprakta ölüörtüdekilere kıyasla %202 daha fazla bulunmuştur (Çizelge 1). Kayın meşceresindeki mikroeklembacaklıların trofik yapısındaki değişimde zamanın ve horizonun hem ayrı ayrı hem de birlikte etkili olduğu görülmüştür (Çizelge 1). Kayın meşceresinde çürükçüllerin ölüörtüdeki miktarı, topraktaki miktarlarına kıyasla %52 daha fazlayken yırtıcıların miktarı %76 fazladır. Otçullar ve hepçillerin miktarı ise toprakta ölüörtüye kıyasla sırası ile %69 ve %92 daha fazladır (Çizelge 1).

dogru_metin/akademik/dp_1213263_7.md

@@ -0,0 +1,17 @@
+<header>Yavuz, Ma‘dûmun Tasavvurunun Keyfiyeti Bağlamında Gerçekleşen Ma‘dûmun Tanımlanmasıyla İlgili Tartışmalar</header>
+
+Bedîhî sayılan bir önermede önermeyi sağlayan kavramların, konuların veyahut konu ve yüklemin bedîhî olmasına gerek var mıdır? sorusu önermenin bedîhî olmasını sağlayan kavramların kesbî olabileceği iddiasından kaynaklanmaktadır. Yani varlık ve yokluk gibi kavramlar kesbî olabilmektedir. Bu bağlamda tasdikin, önermenin bir kısmının hakîkî tasavvuruna değil, herhangi yolla gerçekleşen tasavvuruna bağlı olduğu dolayısıyla önermenin bir kısmının tasavvurunun onun apaçıklığını gerektirmeyeceği bağlamında bir itiraz gelebilir.¹⁷ Başka bir deyişle “Bilinenlerin var ya da yok olması apaçıktır.” önermesiyle bilinenlerin varlık ve yokluk durumlarının bilgisinin birbiriyle çelişki arz etmeyeceği kastedilebilir ki bu geçerlidir. Fakat yukarıdaki yargıda çelişkinin olmaması varlık ve yokluk kavramlarının bedîhî olmasını zorunlu kılmaz. Zira bedîhî bir tasdik, tasavvurları kesbî yolla elde edilmiş olsa da her iki tarafın tasavvuruyla meydana gelir. Yani apaçık bir tasdik illaki bedîhî tasavvurlardan meydana gelmez. O, kesbî tasavvur yoluyla da elde edilebilir. Çünkü bir tasdikin bedîhî olabilmesi için zihnin iki tasavvur arasında nispet kurması yeterlidir. Ancak söz konusu önermeyle bilinenlerin her bir tasavvura nispetinin de apaçık kabul edildiği ifade ediliyorsa bu doğru değildir. O halde delile dayanmayan bu geçersiz argüman kavramların bedâheti için delil olamaz.¹⁸
+
+Bedîhî bir önermenin kavramlarının da bedîhî olmasına gerek yoktur. Zira mantık ilminde bedîhî önermelerin kesbî kavramlar üzerine de bina edilebileceği ispatlanmıştır. Ancak tekil kavramların tasavvurunun eksik olması yani itibarlardan biriyle bilinebilir olması mümkündür. Burada tanımdan kastedilen kavramın bütününü yani kemalini elde etmektir.¹⁹ Zira tasdikin her bir tarafının tasavvurunun ya da bir tarafının tasavvurunun kesbî olması ancak yargının kendisinin bedîhî olması mümkündür.²⁰ Bu durumda bedîhî olana dayanan şeylerin de bedîhî olması gerektiği iddiası kabul edilemez. Zira ona göre bedîhî bir önermenin tarafları bazen kesbî olabilmektedir. Eğer bu konuda bir delil kabul edilecekse önermenin herhangi bir yönden tasavvurunun bedîhî olduğu görüşü tercih edilmelidir ve bu konuda zaten hiçbir tartışma yoktur.²¹
+
+Bu eleştiriler bedîhî önermenin kavramlarının kesbî olabileceğine bu sebeple önermenin bütünüyle değil bir yönüyle veya bir itibarla bedîhî olarak tasavvur edilebileceğine odaklanmaktadır. Bu bağlamda varlık ve yokluk kavramlarının bir yönden tasavvurunun yeterli
+
+---
+
+¹⁷ Kâdî Beyzâvî, *Tavâliu'l-envâr*, 77.
+¹⁸ Arıcı, *Razi Sonrası Metafizik Düşünce*, 163.
+¹⁹ Hillî, *Keşfü'l-murâd*, 5-6. Bedîhî önermelerde kavramların bedîhî olmasına gerek olmadığı aksine bu kavramların kesbi olabileceği yönündeki iddiası için ayrıca bk. Hillî, *Nihâyetü'l-merâm*, 1/19.
+²⁰ Cürcânî, *Şerhu'l-Mevâkıf*, 2/86.
+²¹ Kuşçu, *eş-Şerhu'l-cedîd* (Kılıç Ali Paşa, 537), 5a.
+
+<footer>Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 167</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1226992_7.md

@@ -0,0 +1,12 @@
+<header>57</header>
+bulmak için 19 Şubat 1926’da 20–25 kişilik “Öksüzler Sofrası” oluşturan şube, çocuklara giysi ve kırtasiye yardımı yapmıştır. Bu tür etkinliklerin kapsamı bayramlarda arttırılmıştır (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1928, s. 38, 39).
+1926’da Çatalcalıların yardımlarıyla cemiyete bir bina alınmış ve devamlı bir ikametgah ve düzenli gelir kaynağı oluşturulan şube, cemiyet merkezince hazırlanan şefkat pullarından gelir sağlamış, Gürbüz Türk Çocuğu mecmuasının ayda 40–50 nüsha satılmasına katkıda bulunmuştur. Diğer şubeler gibi müsamere, rozet dağıtımı, şefkat pulu gibi etkinliklerle gelir toplayan Çatalca şubesi, sosyal dayanışma duygusunu geliştirerek toplumsal sorunlara dikkat çekmiştir. Örneğin genel kongreye, suçlu çocuklar için Avrupa ülkelerindeki gibi hapishane ve ıslahhanelerin yapılması amacıyla hazırladığı bir raporu sunmuş, evleneceklerden 1 lira Himaye-i Etfal yardımı alınması hakkında bir de teklif hazırlamıştı (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1928, s. 42).
+Çatalca şubesinin 1927’deki faaliyetleri arasında; müsamere, elliye yakın çocuğa elbise verilmesi, çocuk bayramında Himaye-i Etfalin çocuklarına kuzu ziyafeti ve kır eğlencesi hazırlanması, şefkat zarflarıyla yardım toplanması, Gürbüz Türk Çocuğuna 25 abonelik kazandırılması sayılabilir. Ayrıca şubenin 23 Temmuz 1927’de düzenlediği “Yetim Çocuklar Günü” ile ilgili rozeti dağıtması, Himaye-i Etfal Pullarının satışı, Cumhuriyet bayramında 25 çocuğun sünnet ettirilmesi, yüzden fazla çocuğa giyim malzemesi dağıtılması (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1933, s. 20; Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1934, s.18) ve mübadele sonucu Çatalca’ya yerleştirilen muhacirlerden ebeveynleri ölen çocukların himayesi ve tedavisi gibi faaliyetler sayılabilir. Ayrıca Cemiyetin yardım kutularının ilçe askerlik, sağlık, eğitim ve adliye binalarına konularak bağış toplanması, 23 Nisan, 23 Temmuz, 29 Ekim tarihlerinde bütün köylerde rozet dağıtarak ve şefkat fişleriyle şehirdeki esnaftan önemli miktarda gelir sağlaması da şubenin kendine gelir toplamakta başarılı olduğunu göstermektedir. Bu faaliyetlerle gelir elde etmenin yanında kendi tanıtımını da yapan şube Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti’nin süreli yayını olan Gürbüz Türk Çocuğu mecmuasının abonelik sayını da arttırmıştır (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1934, s. 74, 75). Şubenin 1935’deki idare heyetinde; Müfettiş Osman Bey, Başmuallim ve Maarif Memuru Abidin Bey, Muallim Ferhat Bey, Nüfus Katibi Nuri Bey ve Eczacı Lütfü Bey bulunmaktaydı (Gürbüz Türk Çocuğu, 1935, s. 35).
+# Şile Şubesi
+Merkezden gönderilen 23 Ocak 1928 tarihli tahrirata göre, şube yıllık kongre düzenlememiştir. Şubenin 1927 yılında bir müsamere yaptığı, rozet dağıttığı ve üye aidatları toplayabildiği görülmektedir (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1928, s. 73, 74).
+# Fatih Şubesi
+1928’deki yıllık toplantısında sunulan 1927 yılına ait faaliyet raporunda 50 çocuğa kırtasiye yardımı yapan şubenin muayenehanelerde anne ve çocuğuna, sütninelere, hasta çocuklara sıhhi yardımlar yaptığı görülmektedir (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1928, s. 75-77). 1932 yılında Fatih şubesine bağlı 7 nahiyede Himaye-i Etfal Heyeti kuran şube, Karagümrük, Şehremini, Hekimoğlu Ali Paşa, Balat, Unkapanı, Eyüp’te çok sayıda çocuğu sünnet ettirmiş, halk eğitimi konularında diğer şubeler gibi çalışmalarını sürdürmüştür (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1933, s. 94, 95; Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, 1935, s. 16). Ayrıca Cemiyet’in Bakırköy şubesindeki doğumevinin inşasında nakdi yardımda bulunmuş, muayenehanesinde beş yılda altı bine yakın çocuğa sağlık hizmet vermiştir (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1933, s. 98). 1935 raporunda belirtildiği üzere Samatya nahiyesi Yedi Kule’de bir çocuk yuvası kurmak için girişime başlamıştır. 1936 yılında ise şubenin Samatya ve Eyüp’te birer kreşi hizmete girmiş ve böylece kreş sayısı üçe çıkmıştır. Sokullu Medresesi’ni kreş haline getirmeyi başaran şube, 600 yeni üye kaydetmiş, Fener ve Balat nahiyelerinden 1300 liralık yardım toplayarak dönemin nahiye rekorlarını kırmıştır (Türkiye Çocuk Esirgeme Kurumu, 1937, s. 20). Fatih Şubesinin 1935’deki heyeti idaresinde Dr. Rıza Nuri Bey Reis olmakla birlikte muhasip Zahide Hanım, Galip Hakkı Bey, Salim Ahmet Bey, Perihan Hanım, Sami Şevket Bey, Salih Bey, Mektep Müdürü Etem Bey, Dr. Bekir Bey yer almaktaydı (Gürbüz Türk Çocuğu, 1935, s. 35).
+# Kadıköy Şubesi
+İşgal İstanbul’unda Cemiyetin en etkin faaliyet gösteren şubesi olan Kadıköy, 1917’de açılmış ve aynı yıl içinde kendine bir idari bina bulup bir de muayenehane kurmuştur (Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1333, s. 18). 27 Mayıs 1924 tarihli “Himaye-i Etfal Cemiyeti Kadıköy şubesinin 1339 senesindeki faaliyeti hakkında rapor” başlığı ile 8 madde altında toplanan çalışmaları şöyledir: şubenin Kadıköy civarındaki yetim ve bakımsız çocuklara yardım amacıyla validelere süt verilmesi, fakir çocuklara bedava süt sağlanması, doktorlar tarafından hasta çocuklara tedavi imkanı sunularak bedava ilaçlar tedariki, lohusalara yardım edilmesi, fakir çocukların kırtasiye ihtiyacının karşılanması gibi çalışmaları bulunmaktadır. Cemiyetin heyet-i merkeziye üyesi ve Türkiye’de ilk tıp tahsiline başlayan Türk tabibesi Safiye Ali Hanım’ın da desteği ile 4 Ağustos 1339/1923’te fenni ve sıhhi çocuk bakımı hakkında konferans vermesi ve filimler göstererek halkın aydınlatılması çalışmaları şubenin faaliyetleri arasındadır. 22 Haziran 1339/1923 yılında cemiyetin yararına düzenlenen rozet satışıyla toplanan yaklaşık iki bin kuruşluk gelir ile en fazla hasılat toplayan şube Kadıköy olmuştur. Devam eden yıllarda da şube yetimler haftası zarflarından 500 adetini dağıtmış ve gelir elde etmiştir. Fakir 300 çocuğa ayakkabı, yün çorap ve pamuklu içlik ve önlük dağıtılmış, üç fakir çocuğa bayramlık elbise, şapka ve ayakkabı alınmıştır. 6 Temmuz 339/1923 tarihinde Fenerbahçe’de düzenlenen müsamerede 600 liranın üzerinde gelir sağlayan şube (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1340, s. 32-34), kendi mıntıkasındaki ihtiyaç sahibi yetim, öksüz, kimsesiz çocukların tespit ve kaydını yapmış, çevredeki eczanelerle anlaşarak fakir çocuklara ücretsiz ilaç verilmesini sağlamıştır. Gazetelerde yardım çağrısında bulunarak bebek ölümlerinin engellenmesi ve anne eğitimi konusunda girişimlerde bulunmuştur. Şube, yetiştirdiği çocukların ahlak ve terbiyelerine verdiği önem dolayısıyla halkın takdirini kazanmıştır (Himaye-i Etfal Cemiyeti,1338, s. 39). Faaliyetlerini kayıt altına alan Kadıköy şubesinin 1925 tarihli umumi raporunda 17 Temmuz 340/1924 tarihinde kır balosu düzenlediği ve bin liraya yakın gelir sağladığı, fakir çocuklara iki yüze yakın ayakkabı, üç yüz çocuğa kırtasiye yardımı yaptığı görülmektedir (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1341, s. 52, 53; Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1927, s. 44-46).
+1917’den beri hizmet veren İstanbul merkezine bağlı en faal şube olan Kadıköy şubesi, 1928 yılındaki toplantısında heyet-i idare reisliğine Tevfik Ali Bey’i seçmiştir. Bu dönemde de şubenin faaliyetleri arasında; yılda bir kez düzenlediği kır balosu, üye aidatları, fakir çocuklara yapılan çeşitli yardımlar, okul çocuklarına ders kitabı, üniforma, sıcak yemek verilmesi, süt dağıtımı, fakirlere gıda, ilaç ve elbise gibi yardımlar bulunmaktadır. Kadıköy şubesinin diğer şubelerden farklı olarak Anneler Birliği teşkilatını kurduğu ve İstanbul merkezindeki Anneler Birliği’ne bağlandığı bilinmektedir. Bu anlamda gebe ve lohusa kadınlara ve bebeklere her türlü yardımı yapan ve bebek ölümleriyle mücadele eden bir şube olduğu görülmektedir. (Türkiye Himaye-i Etfal Cemiyeti, 1928,
+<footer>Journal of Atatürk | 2022 11(2): 51-59 | DOI: 10.5152/JA.2022.22212</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1235656_2.md

@@ -0,0 +1,25 @@
+<header>Selcuk Dent J. 2023 Yayman M, Akman S</header>
+
+sinyallere dönüştürülmesinde amplitüd milivolt (mV) birimi ile ifade edilmektedir.$^{9,25,26}$
+Sesin yayılımı, titreşen nesnelerin geometrileri, kütleleri ve bileşimlerinden etkilenmektedir. Örneğin, eklem diski gibi küçük, hafif bir nesneye belirli bir kuvvetin uygulanması genellikle yüksek frekanslı titreşimler üretirken, kondil gibi daha büyük bir nesneye uygulanan aynı kuvvet daha düşük frekanslı titreşimleri meydana getirmektedir.²⁷
+# TME Seslerinin Kaydı ve Değerlendirilmesinde Kullanılan Yöntemler
+TME seslerinin tespit edilmesi amacıyla özbildirim, palpasyon, oskültasyon, mikrofon veya stetoskop ile dinleme gibi öznel yöntemler ile sonografi, Doppler ultrasonografi, elektrovibratografi (EVG), fraktal analiz ve spektral analiz gibi nesnel yöntemler uygulanmaktadır.$^{9, 27-29}$
+# Öznel Yöntemler
+Hastaya ait özbildirim, TME'nin yüzeyel palpasyonu ve stetoskop veya mikrofon ile oskültasyonu diş hekimliği pratiğinde TME seslerinin tespiti için kullanılan öznel yöntemlerdir.³⁰ Öznel yöntemler, uygulama kolaylığı, özel ekipman gerektirmemeleri ve ekonomik olmaları nedeniyle tercih edilmektedir. Ancak, yapılan birçok çalışmada öznel yöntemlerin TME seslerini belirleme ve sınıflandırma konusundaki yetersizliği vurgulanmıştır.$^{9,16,31,32}$ Çoğu eklem sesinin tespit edilmesinde palpasyon en az stetoskopla dinleme kadar duyarlı ve güvenilir bulunmaktadır. Bununla birlikte, tek başına palpasyonun krepitasyonun tespitinde yetersiz olduğu bildirilmiştir.³⁰
+TME seslerinin aynı hastanın farklı ölçümleri sırasında değişkenlik göstermesi, muayene prosedürlerindeki farklılıklar, çene hareketlerinin yetersiz tekrarlanabilirliği, gözlemcilerin işitme, algılama ve yorumlama yetenekleri arasındaki farklılıklar, yapılan ölçümlerin kayıt altına alınamaması, belirli bir frekansın altındaki seslerin insan kulağı tarafından algılanamaması ve farklı gözlemciler ile farklı kayıtlar arasında doğru karşılaştırmalar yapılamaması nedeniyle öznel yöntemler yerine nesnel yöntemlerin kullanımı önerilmektedir.$^{9, 12, 33, 34}$
+
+## Nesnel Yöntemler
+TME sesinin elektronik olarak kaydedilmesi ve saklanması, detaylı bir analize izin vermekle birlikte farklı seanslar ve gözlemciler arasında daha güvenilir bir karşılaştırma olanağı sağlamaktadır.$^{17, 34}$
+TME seslerinin elektronik kaydı için mikrofonlar, ivmeölçerler, mikrofon ve stetoskop kombinasyonları ve Doppler kullanılmaktadır.³⁴ Bu konuyla ilgili yapılan çalışmalarda, dedektörler kondil boynu, eklem bölgesi, alın orta noktası, temporal ve zigomatik bölgeler, mandibular kanin bölgesi ve dış kulak yolu gibi çeşitli alanlara yerleştirilmiştir. Dış kulak yolunun, TME'ye anatomik olarak en yakın yapı olması ve işitsel kanaldan cilt yüzeyine kıyasla daha hassas ölçüm alınabilmesi nedeniyle eklem seslerinin değerlendirilmesi için en uygun bölge olduğu belirtilmiştir.$^{32, 35}$
+TME seslerine ait kayıtlar ortam gürültüsü, cilt ve saç gürültüsü, solunum, arteriyel kan akışı ve karşıt eklemden gelen seslerden etkilenmektedir. TME sinyalleri ve gürültünün birbirinden ayırt edilebilmesi için sinyal gürültü oranının belirlenmesi gerekmektedir.³⁵
+Disk düzensizliklerinin ayırıcı tanısında ses kaynağının doğru bir şekilde lokalize edilebilmesi büyük önem taşımaktadır. Oskültasyonda bir tarafa ait TME'den kaynaklanan klik sesinin başın iki tarafında da duyulması hekimin hatalı tanı koymasına neden olabilmektedir. Widmalm ve ark.³⁶ tarafından yapılan bir çalışmada, bir tarafa ait TME'den kaynaklanan sesin ipsilateral ve kontralateral kayıtları karşılaştırıldığında kontralateralde yaklaşık 0,2 ile 1,2 ms arasında değişen bir gecikme meydana geldiği belirtilmiştir. Ek olarak, bu tür farklılıkların oskültasyonla tespit edilemeyecek kadar küçük olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, TME seslerinin kaynağının doğru bir şekilde belirlenebilmesi ve ses sinyalleri arasındaki farklılıkların analiz edilebilmesi için 44 kHz'lik yüksek örnekleme hızına sahip bilateral elektronik kayıtların kullanımı önerilmektedir. $^{36,37}$ **Doppler Ultrasonografi** Doppler Ultrasonografi Doppler ultrasonografi, ultrason taramasının üzerine Doppler etkisinin kullanılması ile uygulanmaktadır. Doppler teknikleri, vasküler ve obsterik hastalıklarda anormal vasküler akışın saptanmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. TME Doppler ultrasonografi, fiziksel bir akustik etki aracılığıyla eklem hareketlerini değerlendirmek, eklem içi düzensizliklerin karakteristik seslerini normal seslerden ayırt etmek, disk deplasmanlarını ve adezyonları teşhis etmek amacıyla kullanılmaktadır. Ultrasonik dalgaların yumuşak doku ve sıvılardan kolaylıkla geçmelerine rağmen havadan geçişlerinin zorluğu nedeniyle bu yöntemin kayıt gürültüsünü azaltabileceği öne sürülmektedir. Ancak Doppler cihazlarının arteriyal kan akışını kaydetmesi, hatalı değerlendirmelere neden olmaktadır. Bu nedenle, Doppler ultrasonografinin TMD tanısında, doğrudan ve stetoskop ile oskültasyona karşı bir üstünlük sağlayamadığı bildirilmiştir. $^{28,38}$ **Sonografi**
+Sonografi, eklem seslerinin kaydedilmesi ve grafiksel olarak gösterilmesini ifade etmektedir. Sonografi için ses amplifikasyon cihazları veya ultrasonik kayıtlar kullanılabilmektedir.³⁹ Sonografi, non-invaziv olması, uygulama kolaylığı ve düşük maliyeti sayesinde kraniomandibular düzensizliklerin saptanması amacıyla birçok araştırmada kullanılmıştır.$^{23,40,41}$ Bu yöntemde, analog ses sinyallerinin dijital ortama aktarılması ile sesin dalga formuna ilişkin spektral analizler yapılabilmektedir. Ek olarak, sonografi ile tedavi etkinliği değerlendirilebilmektedir.$^{23,42}$ TMD nedeniyle meydana gelen eklem seslerinin sonografi ile değerlendirildiği çalışmalarda, ekstrakapsüler ve intrakapsüler düzensizliklerin belirli aşamalarına ait spesifik dalga formları izlendiği ve sonografik kayıtların kullanımıyla bu düzensizliklerin tespit edilebileceği belirtilmiştir.$^{24,43,44}$
+Sonografi etkinliğinin değerlendirildiği çalışmalarda, sonografinin yüksek duyarlılığa (düşük hatalı negatif yanıt oranı) ancak düşük özgüllüğe (yüksek hatalı pozitif yanıt oranı) sahip olduğu bildirilmiştir. Araştırmacılar, düşük özgüllük oranının sonografinin çok düşük amplitüdlü sesleri algılama yeteneğinden kaynaklanabileceğini ve bu yöntemin disfonksiyona neden olabilecek erken subklinik faktörleri tespit edebileceğini belirtmişlerdir.$^{17,40}$
+Ek olarak, sonografik kayıtlarda ortam gürültüsü, cilt, saç ve solunum sesleri, arteriyal kan akışı, karşıt TME'den yansıyan sesler ve başın kas iskelet dokularının filtre görevi görmesi çeşitli artefaktlara neden olabilmektedir.$^{20}$ Bu durumun önlenebilmesi amacıyla kayıt cihazlarının filtrasyon özelliğine sahip olması, kayıtların sessiz bir ortamda, bilateral olarak ve ekleme en yakın konumdan alınması önerilmektedir.³⁵
+# Elektrovibratografi
+Elektrovibratografi, basit hareket ve sürtünme ilkelerine dayalı olarak TME'de meydana gelen titreşimleri kaydetmek ve analiz etmek amacıyla kullanılmaktadır.$^9$ EVG yöntemi ile, TME seslerinin yoğunluk, frekans ve süre gibi parametreleri kaydedilebilmekte ve bu seslerin mandibular hareketler sırasındaki yeri analiz edilebilmektedir.$^{45,46}$
+Yapılan araştırmalarda, iyi bir fizyolojik ilişki içinde olan pürüzsüz eklem yüzeyleri arasında sürtünme miktarının az olduğu ve düşük yoğunlukta titreşimlerin meydana geldiği belirtilmiştir. Dejeneratif rahatsızlıklar, disk perforasyonları ve disk dislokasyonları gibi yüzey değişiklikleri, ölçülebilir sürtünme ve titreşimlerin oluşmasına neden olmaktadır. TME titreşimlerinin elektronik kaydı ve analizine yönelik özel olarak geliştirilen Joint Vibration Analysis (JVA) cihazı ile mandibular hareketler sırasında TME bileşenleri arasında oluşan titreşimlerin spektral analizi yapılabilmektedir.⁹
+JVA tekniğinin, normal eklemlerden kaydedilen titreşimlerin %25'inde hatalı disk deplasmanı tanısı koyduğu bildirilmiştir. Özellikle işitilebilir eklem sesi bulunmayan bireylerde veya redüksiyonsuz disk deplasmanı olan hastalarda bu sistem eklemin hatalı sınıflandırılmasına neden olabilmektedir.$^{39,47,48}$ Sharma ve ark.⁴⁹ tarafından yapılan bir sistematik derlemede, TMD'lerin tanısında JVA'nın güvenilirliğini ve tanısal geçerliliğini destekleyecek ikna edici kanıtlar tespit edilememiştir.
+# Fraktal Analiz
+Geometrideki kare, daire, üçgen gibi bilindik ve basit şekillerle tanımlanamayan, farklı ölçeklerden incelendiğinde kendine benzeme özelliği gösteren karmaşık yapıların değerlendirilmesi fraktal analiz
+<footer>601 https://dergipark.org.tr/tr/pub/selcukdentj</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1245834_5.md

@@ -0,0 +1,5 @@
+<header>Çağdaş Dinî Düşünce: Modern Dönem Tefsir Akımlarının Analitik İncelenmesi | 287</header>
+hangi dil çerçevesinde yapılırsa yapılsın her türlü tercümenin Kur'an'ın asıl metni açısından tehlike teşkil edeceğinin altını çizmiştir (s. 187-194).
+Müellif eserin sekizinci bölümünü fikir hürriyeti meselesinden hareketle İslam topraklarındaki yönetim biçimlerinin eleştirisine ve çağdaş müfessirlerin bu coğrafyada demokrasiyi geliştirmek için ortaya koydukları çabalara ayırmıştır. Müellif yönetimde söz sahibi olabilmenin sadece bir siyasî yönelimle değil, insanın varlığına yüklenen anlam ve değerle ilgili olduğunu vurgulamıştır. Ona göre, yöneticinin seçimle işbaşına gelmesi olgusu bölgelerdeki halkların selâmeti açısından her dönem önemli olmakla birlikte, sömürgeciliğin soykırımlarla desteklendiği on dokuzuncu ve yirminci yüzyıl Arap coğrafyasında bir hayat memat meselesi haline gelmiştir. Zira Batı medeniyetine mensup güçlü devletler bu yüzyıllarda kendi hedeflerini kolaylaştıracak yöneticileri Arap halkların başına getirmişlerdir. Bu türden bir siyasî planın bazı Sûfî tarikatların yöneticiye kayıtsız şartsız itaati emreden öğretileriyle desteklenmesi yıllarca sürecek işgallere zemin hazırlamıştır. Çağdaş müfessir müslüman coğrafyalarda askerî, siyasî, ekonomik, dinî ve kültürel yıkımları aynı anda getiren bu işgalden kurtuluşun tek yolunun sağlam bir yöneten-yönetilen anlayışından geçtiğinin farkındadır. Bu nedenle demokrasiyi de salt Batıdan gördüğü şekilde değil, kaynağını Kur'anî öğretilere dayandırdığı yepyeni bir modelle ele alır. Bu demokrasi modeline esas teşkil eden ayetler insanda adalet, dürüstlük, merhamet, tevazu, yardımlaşma, takva gibi erdemleri yerleştirmeye çalışan ayetlerdir. Müellife göre çağdaş müfessirin yönetmeyle, itaatle, farklı kabilelere mensup olmakla ve en önemlisi kölelikle ilgili ayetleri yaşanmakta olan hadiselerin ışığında yeni bir bakış açısıyla tekrar yorumlaması bir zorunluluktur. Aksi takdirde örneğin köleliği belli dönemlere ve kişilere hasreden bir anlayış modern köleliği ve köleliğin farklı şekillerini anlamlandıramayacak, İslam coğrafyalarının Batı medeniyetinin kölesi haline geliş sürecini değerlendiremeyecektir. Buradan hareketle müellif, çağdaş müfessirin eşitlik, adalet, özgürlük, sosyal devlet, siyasal erk gibi kavramları doğrudan Batıdan almasına karşı çıkmakta, bunları kendi ilahî kaynaklarından beslenerek yeniden tanımlamaya çağırmaktadır. Müellif bu konuda Aişe Abdurrahman'dan övgüyle bahsetmektedir. Zira Abdurrahman, Beled suresinde geçen ve "sarp yokuşu tırmanmak" şeklinde temsil edilen köle azadını tüm esir halkların esaretten kurtarılması anlamına geldiğini ifade etmiştir.
+Müellif Mısır, Cezayir, İran, Afganistan gibi İngiliz sömürgeciliğinin yayıldığı topraklarda müslümanların yaşadıkları siyasal problemlerle burada yaşayan halkların yanlış Kur'an algıları arasındaki bağlantılara eserinin sekizinci bölümünde yer vermiştir. Ona göre bu halklar Kur'an'ın düşmana karşı birlik ve beraberliği emreden ayetlerini yeterince anlayamamışlar, Arapça'nın ve Kur'an eğitiminin yasaklanmasıyla dinî ve kültürel alanlarda büyük savrulmalar yaşamışlardır. Müfessirlerin çoğunluğu ilk dönemlerde işgallere karşı sadece teorik mücadeleler sergilemişlerdir. Müellif, Afganî ve Abduh'u
+<footer>Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 47 (2023)</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1283513_13.md

@@ -0,0 +1,13 @@
+<header>1086 • Art and Umran in Ibn Khaldūn Thought</header>
+
+Mukaddime’de müzik konusu diğer sanat dallarından farklı bir biçimde ve uzunca ele alınmıştır. İbn Haldun çeşitli sanatlardan bahsederken onları birer meslek olarak sınıflandırır ve tanımlar. Otuz ikinci fasılda ele aldığı “Musiki Sanatı Hakkında” adlı bölümde ise müzik sanatına diğer sanatlardan daha farklı bir biçimde yaklaştığı görülmektedir. Çeşitli müzik aletlerini tanıttıktan sonra müzikten neden zevk alındığını açıkladığı paragraf ve devamında İbn Haldun’un değerlendirmelerinin Yunan ve İslam filozoflarının değerlendirmelerinden izler taşıdığı görülmektedir. Ona göre müzikten duyulan zevkin sebebi, müzik gibi soyut şeylerden alınan zevktir. O soyut şeylerde ruh için bir uygunluğun, bir dengenin ve ahengin algılanıp kavranmasıdır. Eğer anlaşılıp idrak edilen şey yani sanat eseri, onu algılayanın ruhuyla bir uyum içindeyse zevk, uyumsuz ise eziyet verir.⁵³ Burada İbn Haldun’un güzellik anlayışı da ortaya çıkmaktadır ve o, güzeli, nesnedeki uyum şeklinde görmektedir. Görülen nesnelerdeki hoşa giden uygunluk, o şeylerin biçimlerindeki ve niteliklerindeki uyumdur. Görsel olarak haz veren şeyler, form ve tasarım bakımından bir olgunluk, bütünlük ve uyum oluşturuyorsa, o şeyi kendisi yapan cevherin gerektirdiği mükemmelliğin özelliklerini de taşıyorsa, o nesnenin iyi ve güzel olmasının anlamı budur. Bu özelliklerinden dolayı o nesne onu algılayan nefisle uyum içinde olacak ve nefis bu uyumdan zevk alacaktır.⁵⁴İhvân-ı Safâ’nın müziği birbirine uyumlu melodiler ve ölçülü nağmeler⁵⁵ olarak görmesi gibi İbn Haldun da meseleyi uyum konusu üzerinden değerlendirmektedir. İbn Haldun güzeli tanımlama konusunda İbn Sina ve Fârâbî’den (öl. 339/950) ayrılırken İbnü’l Heysem (öl. 432/1040) ve İbn Rüşd’e (öl. 520/1126) yaklaşmaktadır. Bunun nedeni İbn Sînâ (öl. 428/1037) ve Fârâbî’nin güzellik düşüncesi metafizik bir perspektif sunarken, İbn Haldun’un güzellik düşüncesinin ise İbnü’l-Heysem ve İbn Rüşd’ün güzellik düşüncesi gibi nesnel bir perspektif sunmasıdır.⁵⁶
+
+Müzik sanatını zevk/estetik kavramları bağlamında ele alan İbn Haldun, müzik sanatını “kemâlî ihtiyaçlar” kategorisinde değerlendirir. Ona göre müzik sanatı, zorunlu ihtiyaçlarını karşılayıp, kemâlî ihtiyaçlarını karşılayacak kadar refah seviyesi yükselmiş ve bu kemâlî ihtiyaçlara cevap verecek sanatlara yönelmiş toplumlarda ortaya çıkar. Bunun sebebi ise şudur: Tüm zorunlu ihtiyaçlarını giderip zevklerini tatmin etmek için zaman ve imkân bulan insanlar bu tür sanatlarla ilgilenirler. Bu anlamda müzik, tüm sanatlar içerisinde umrânda en son olarak ortaya çıkan sanattır. Zira diğer bütün sanatlar (kemâlî de olsa) toplumun belli ihtiyaçlarına cevap vermesine karşılık, müzik yalnızca zevk vermeye yarar.⁵⁷ İbn Haldun Mukaddime’de diğer bütün sanat dallarını toplum-ihtiyaç/işlevsellik bağlamında ele alırken müzik konusundaki bu görüşleriyle meseleyi estetik/haz zeminine taşımıştır. Orta Çağ’ın Müslüman ve Hristiyan teolog ve filozoflarında estetik haz düşüncesi elbette vardır fakat bu düşünürlerin estetik haz anlayışına her zaman işlevsellik eşlik etmiştir. “Kristal testere” örneğinde olduğu gibi estetik, işlevsellikle birlikte bir kıymete sahiptir. İbn Haldun’un müzik sanatına yaklaşımı ise işlevsellikten/ihtiyaçtan bağımsız estetik/haz temelli bir yaklaşımdır. Bu bakış açısı İbn Haldun’dan yaklaşık üç yüz elli yıl
+
+⁵³ İbn Haldun, Mukaddime, 2/591.
+⁵⁴ İbn Haldun, Mukaddime, 2/591.
+⁵⁵ İhvân-ı Safâ, Risaleler I. çev. Ali Durusoy vd. (İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2012), 136.
+⁵⁶ Ayşe Taşkent, Güzelin Peşinde Fârâbî, İbn Sînâ ve İbn Rüşd’de Estetik (İstanbul: Klasik Yayınları, 2018), 93; Valerie Gonzalez, Güzellik ve İslam İslam Sanatı ve Mimarisinde Estetik, çev. Muhammet Fatih Kılıç (İstanbul: Küre Yayınları, 2020), 45.
+⁵⁷ İbn Haldun, Mukaddime, 2/593
+
+<footer>Eskiyeni eISSN: 2636-8536</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1310680_3.md

@@ -0,0 +1,10 @@
+<header>Açıkgöz M ve Atasoy HT</header>
+# GEREÇ ve YÖNTEMLER
+Çalışmaya 1 Ocak 2020-31 Aralık 2022 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Acil Servisi veya Nöroloji Polikliniğine başvuran ve akut iskemik inme tanısı aldıktan sonra nöroloji servis veya yoğun bakımına yatışı yapılan 18 yaş üstü 150 hasta dahil edildi. Bu araştırma Helsinki Bildirgesi'ne uygun olarak, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Etik Kurulunun 11.1.2023 tarihli onayı ile (onay numarası: 2023/01) yapılmıştır. Kontrol grubu olarak benzer yaş ve cinsiyette olan, baş ağrısı, baş dönmesi veya polinöropati tanıları ile nöroloji polikliniğine başvurmuş 100 kişi dahil edildi. Daha önce inme öyküsü olanlar, hemogram parametrelerini etkileyebilecek ilaç (immünsupresanlar, kortikosteroid gibi) kullananlar veya hastalığı (malignite, otoimmün hastalıklar gibi) olanlar, enfeksiyon tablosu olanlar, şikayetleri başladıktan sonra hastaneye başvuru süresi 24 saati geçenler, immün sistem bozukluğu olanlar ve ciddi karaciğer veya böbrek fonksiyon bozukluğu olanlar çalışma dışı bırakıldı. İnme tanısı aldıktan sonra bir haftadan daha kısa süreli hastane yatışı olan hastalar da çalışmaya dahil edilmedi.
+Hastaların ilk başvuruları sırasında acil serviste veya nöroloji polikliniğinde uygun EDTA'lı tüplere alınarak çalışılmış kan örnekleri ile birinci haftadaki nöroloji servis ve yoğun bakımlarında alınan kan örneklerinden elde edilen tam kan sayımı sonuçları retrospektif olarak kaydedildi. Ayrıca kontrol grubunun nöroloji polikliniğine başvurusu sırasında uygun EDTA'lı tüplere alınarak çalışılmış kan örneklerinden elde edilen tam kan sayımı sonuçları retrospektif olarak kaydedildi. Hastaların ilk başvuruları sırasındaki ve birinci haftadaki, kontrol grubunun ise başvuru sırasındaki LMO, NLO, OTH ve EDG değerleri retrospektif olarak kaydedildi. LMO mutlak lenfosit sayısının mutlak monosit sayısına bölünmesi ile elde edildi. NLO ise mutlak nötrofil sayısının mutlak lenfosit sayısına bölünmesi ile elde edildi. LMO ve NLO subklinik inflamasyonun birer belirtecidir ve inme ile ilişkili oldukları gösterilmiştir (4). OTH trombositlerin ortalama boyutunun hesaplanması ile ortaya çıkan bir hematolojik değerdir. Tam kan sayımında kolaylıkla elde edilebilen, trombosit aktivitesi ile pozitif ilişkili olan, trombosit fonksiyon ve aktivasyonunu gösteren bir belirteçtir. Referans olarak kabul edilen normal değerler 7,4-11,4 fL (femtolitre) arasındadır (5). EDG ise eritrosit hacim ve boyutlarındaki sapmanın ölçüsüdür. Eritrosit hacim eğrisinin dağılım genişliğini ifade eder. Referans olarak kabul edilen normal değerler %12,1-16,2 arasındadır (4). Hematolojik parametrelerin yanında hastaların başvuru sırasındaki ve birinci haftadaki mRS ve USİS puanları ile Bamford sınıflamasına göre olan grupları retrospektif olarak kaydedildi. Araştırmada inme sonrası inmenin klinik şiddetini değerlendirmek için mRS ve USİS kullanıldı. Ayrıca klinik bulgular ile radyolojik korelasyonun değerlendirilmesi için Bamford sınıflaması yapıldı:
+- Modifiye Rankin Skalası (mRS): İnme sonrası dizabiliteyi değerlendirmek için kullanılmaktadır. Kategorik olarak yedi farklı derece ile tanımlıdır: 0: Semptom yok, 1: Önemli dizabilite yok, 2: Hafif dizabilite, 3: Orta düzeyde dizabilite, 4: Orta-ağır düzeyde dizabilite, 5: Ağır dizabilite, 6: Ölüm (11).
+- Ulusal Sağlık İnme Skalası (USİS): Akut iskemik inme şiddetini belirlemek için kullanılır, 15 başlık ve 11 kategoriden oluşur. Bilinç durumu, görme alanı, bakış kusurları, fasial paralizi, ekstremitede ataksi, kol ve bacaklarda motor fonksiyon kaybı, duyu muayenesi, konuşma, dizartri, ihmal, test kartları okutma ve tekrarlatma, gösterilen resmi anlatma başlıkları ile puanlar verilir. Hastanın aldığı puanlar toplanır ve yükseldikçe inme şiddeti ve ciddiyeti artmıştır (12).
+- Bamford Sınıflaması: Bamford sınıflamasında iskemik inmeler dört ana gruba ayrılmıştır. 1.Total Anterior Sirkülasyon İnfarktı (TASİ): Hemiparezi veya hemipleji, yüksek kortikal fonksiyon bozuklukları ve homonim hemianopsi olması. Afazi, diskalkuli, görsel ve uzaysal defisitler de oluşabilir. İnfarkt alanı geniştir. Median serebral arterin proksimal oklüzyonu ya da internal karotid arterin oklüzyonu sonucu gelişir. 2.Parsiyel Anterior Sirkülasyon İnfarktı (PASİ): İnfarkt alanı daha sınırlı olan bir tablodur. TASİ komponentlerinden ikisinin olmasıdır. Median serebral arterin bir dalının ya da anterior serebral arterin oklüzyonuna işaret eder. 3.Laküner İnfarkt (Lİ): Hemianopsi veya kortikal bulgular yoktur, duysal/motor bulgular yüz, kol ve bacağın hepsini veya en az ikisini içerir. Penetran arterlerin beslediği alanlarda derin ve küçük infarktlardır. 4.Posterior Sirkülasyon İnfarktı (PSİ): Vertebrobaziler sistemin proksimal veya distal oklüzyonu sonucu beyin sapı bulgularının (bilateral motor/duysal defisit, kraniyal sinir bulguları, bakış kısıtlılıkları gibi), serebellum bulgularının ve izole hemianopsinin herhangi birinin ya da tamamının görülmesiyle tanınır (13).
+# İstatistiksel Analiz
+İstatistiksel değerlendirme SPSS 22.0 programı kullanılarak yapıldı. Sayısal değişkenlerin normal dağılıma uygunlukları Kolmogorov-Smirnov testi ile incelendi. Tanımlayıcı istatistikler sayısal değişkenler için aritmetik ortalama±standart sapma ve ortanca (min-max), sözel yapıdaki veriler için sayı ve yüzde olarak ifade edildi. Sözel yapıdaki değişkenler bakımından gruplar arasındaki farklılıklar Pearson Ki-kare testi ile incelendi. Sayısal değişkenler bakımından iki grubun karşılaştırılmasında parametrik test varsayımları sağlandığında iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, sağlanmadığında ise Mann-Whitney U testi kullanıldı. Sayısal değişkenler bakımından dört grubun karşılaştırılmasında parametrik test varsayımları sağlanıyor ise tek yönlü varyans analizi, sağlanmıyor ise Kruskal-Wallis varyans analizi
+<footer>150 Med J West Black Sea 2023;7(2): 148-155</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1310680_6.md

@@ -0,0 +1,9 @@
+<header>İnme ve Lenfosit/Monosit Oranı</header>
+Çalışmamızda hasta grubunda kontrol grubuna göre LMO düzeyleri düşüktü. İskemik inmede erken dönem klinik sonuçları belirlemek için kullanılan parametrelerden olan LMO yeni bir belirleyicidir (15). Düşük LMO düzeyleri ile inme sonrası üç aylık kötü fonksiyonel iyileşmenin korele olduğu gösterilmiştir (6). Ayrıca düşük LMO, akut iskemik inmeli hastalarda daha yüksek hemorajik transformasyon riski ile de ilişkilendirilmiştir (21). Bunların dışında miyokard infarktüslü hastalarda artmış mortalite ve morbidite ile ilişkili olduğu bulunmuş (22), demansın herhangi bir klinik tanısı ile doğrudan ilişkili olduğu gösterilmiştir (23). İskemik inmede LMO'nun kısa dönem mortalite ile ilişkisinin incelendiği bir çalışmada LMO düzeyleri exitus olan kişilerde daha düşük saptanmıştır (24). Düşük LMO düzeyleri, iskemik inmeli hastalarda, özellikle geniş arter infarktlarında erken nörolojik kötüleşme ile ilişkilendirilmiştir (9). Düşük LMO'nun yedinci günde akut iskemik inmeli hastalarda daha kötü sonuçlarla ilişkili olduğunu gösteren bir başka çalışma da mevcuttur (25). Monositler tarafından HLA-DR ekspresyonunun azalması ve monositlerin sayısal artışı yedinci günde en belirgindir (25). Bizim çalışmamızda da başvuru sırasındaki LMO düzeyleri hem başvuru sırasındaki hem de yedinci gündeki mRS ve USİS skorları ile ilişkiliydi.
+Çalışmamızda hasta grubunda kontrol grubuna göre NLO düzeyleri yüksekti. İnmenin başlamasından sonra, periferik kanda nötrofil sayısı kısa sürede artmaktadır (26). Yüksek NLO düzeyleri inme şiddeti, kısa dönemli ölüm oranı, kısa dönemli olumsuz fonksiyonel sonuçlar ve artmış tekrarlayan iskemik inme riski ile ilişkilendirilmiştir (7). Akut iskemik inmeli hastalarda kısa dönemli fonksiyonel sonuçların NLO ile ilişkisinin incelendiği bir çalışmada, NLO düzeyi yüksek olanlarda daha yüksek USİS ile daha düşük Barthel indeksi ve kısa minimental durum muayenesi puanları elde edilmiştir (7). Çalışmamızda başvuru sırasındaki NLO düzeylerinin hem başvuru sırasındaki hem de ilk hafta sonundaki mRS ve USİS skorları ile ilişkili olduğu gözlendi. NLO nun ayrıca yaş, enfeksiyon gelişme riski ve hastanede yatış süreleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur (2). Bizim çalışmamızda da ileri yaş daha yüksek NLO ve daha düşük LMO ile ilişkili idi. İleri yaşın nörolojik iyileşme için olumsuz bir risk faktörü olabileceği daha önce doğrulanmıştır (27). Bizim çalışmamızda da ileri yaş başvuru sırasındaki ve ilk hafta sonundaki yüksek mRS ve USİS skorları ile korele idi.
+Trombosit fonksiyon ve aktivasyonunu gösteren bir belirteç olan OTH'nin; DM, HT ve miyokard infarktüsünde yükseldiği gösterilmiştir. Akut iskemik inmede de OTH'nin yüksek olduğunu gösteren çalışmalar olmakla birlikte OTH ile inme arasında anlamlı ilişkinin saptanamadığı çalışmalar da bulunmaktadır (5). Bizim çalışmamızda hasta grubunda kontrol grubuna göre OTH düzeyleri yüksekti. Bununla birlikte çalışmamızdaki inmeli hastalarda DM ve HT gibi OTH'yi etkileyebilecek hastalıkların bulunması karıştırıcı faktör olarak akılda tutulmalıdır. Başvuru sırasındaki OTH düzeylerinin hem başvuru sırasındaki hem de ilk hafta sonundaki mRS ve USİS skorları ile ilişkisi yoktu. Literatürle uyumlu olarak OTH düzeyleri inme varlığı ile ilişkili idi ancak inme şiddeti ile ilişkili değildi (28). Sonuç olarak çalışmamızda inme hastalarında klinik şiddetten bağımsız olarak OTH'nin yükseldiği görülmüştür.
+Eritrosit boyutlarının heterojenliğinin bir ölçütü olan EDG'nin kalp yetmezliği ve son dönem böbrek yetmezliğinde mortalite ve morbidite ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Ayrıca inme ve miyokard infarktüsüyle ilgili de birçok çalışma vardır (5). Daha yüksek EDG'nin, inme hastalarında olumsuz sonuçları öngörebileceği belirtilmiştir (29). Bizim çalışmamızda da hasta grubunda kontrol grubuna göre EDG düzeyleri yüksekti. Ayrıca başvuru sırasındaki EDG düzeylerinin hem başvuru sırasındaki hem de ilk hafta sonundaki mRS ve USİS skorları ile ilişkili olduğu gözlendi.
+Önceki çalışmalar, lenfosit sayısının inmeden hemen sonra azaldığını, ancak ardından iki hafta boyunca kademeli olarak arttığını göstermiştir (30). İnme hastalarının izleminde OTH düzeylerinin olaydan sonra 3-6 ay içinde normale döndüğü de gösterilmiştir (31). Bizim çalışmamızda da birinci hafta sonunda LMO, OTH ve EDG düzeylerinde artış gözlenirken NLO düzeylerinde düşme gözlendi.
+İskemik inmede erken dönemde lökosit ve nötrofil sayılarındaki artışın artmış infarkt hacmi ile ilişkili olduğu bulunmuştur ancak bu konudaki çalışma sayısı azdır (10). LMO ile infarkt büyüklüğünün ilişkisinin değerlendirildiği bir çalışmada Bamford sınıflandırması kullanılmış, TASİ ve PSİ gruplarında en düşük LMO düzeyleri elde edilmiştir (32). Bizim çalışmamızda LMO düzeylerinin; TASİ ve PSİ gruplarında PASİ ve Lİ grubuna göre daha düşük olduğu saptandı. NLO, OTH ve EDG düzeylerindeki yüksekliklerin en çok TASİ grubunda, en az Lİ grubunda belirgin olduğu gözlendi. Bu bulgular LMO, NLO, OTH ve EDG'nin inme alt gruplarında da klinik bulguları belirlemede önemli olabileceğini göstermektedir.
+Çalışmamızda bazı sınırlılıklar vardır. İlk olarak, bu çalışma benzer bölgede yaşayan kişilerin tek merkezli olarak incelendiği bir çalışma idi. Bununla birlikte inme tanısı aldıktan sonra bir haftadan daha kısa süreli hastane yatışı olan hastalar çalışmaya dahil edilmediği için ve kısa süreli yatışı olan inme hastalarında minör inme olma olasılığı daha fazla olduğundan, tüm inmelerin dağılımına bakıldığında çalışmamızdaki Bamford sınıflandırmasına göre yaptığımız dağılım gerçek oranları yansıtmayabilir. Ayrıca çalışma retrospektif olarak yapıldığı için hastalarda alınan kan numunelerinin teknik olarak standardizasyonu sağlanamadı. Katılımcı sayısı ise nispeten az idi. Hastaların yatışı esnasında ilk hafta sonunda alınan kanlardan elde edilen hematolojik parametrelerin hasta dosyalarından bakılarak enfeksiyöz bir süreç tarafından etkilenmediği kanaatine varıldı. Kayıt altına alınmamış ateş veya subklinik enfek-
+<footer>Med J West Black Sea 2023;7(2): 148-155 153</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1345675_2.md

@@ -0,0 +1,12 @@
+<header>123</header>
+Bazı anneler bu döneme uyum sağlamakta ve yeni kimliklerine alışmakta sorun yaşayabilmektedir. Bunun sonucunda annede, halsizlik, umutsuzluk ve kontrol kaybını da içeren yoğun psikolojik problemler gelişebilmektedir. Bu süreçte gelişen problemler ile baş edebilmesi ve yeni kimliğine uyum sağlayabilmesi için kadının aile üyeleri, sosyal çevre ile sağlık profesyonellerinden destek alabilmesi çok önemlidir (Beji ve ark., 2022; WHO, 2018). Jean Ball doğum sonrası kadın ihtiyaçları üzerinde çalışmalar yapmış İngiliz bir ebedir. Ball'ın bakım felsefesi, Anneliğe Tepki (Reactions to Motherhood, 1987) kitabında “Bir kadının, anneliğe uyum sağlaması için kadını etkin konuma getirmek gerekir. Bu süreçte fizyolojik etmenlerin yanı sıra psikolojik ve duygusal etmenler de kadının ebeveynliğini motive ederek annelik kimliği kazanmasında etkili olmaktadır.” olarak geçer. Jean Ball'a göre annenin psikolojik durumu bebeğin dünyaya gelmesi ile değişmektedir. Bu değişim kadına verilen bakım, ailesi, çevresi ve yaşadığı tecrübelere göre farklılık göstermektedir. Ball'ın bakım modeline göre ebeler, doğum sonrasında duygusal olarak değişim gösteren kadınlara destek vermelidir (Bryar ve ark., 2011; Dönmez & Karaçam, 2017).
+Jean Ball (1987), annenin duygusal iyiliğini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla 279 hasta ile çalışma yapmıştır. Bu çalışma ebelerin potpartum altıncı haftaya kadar olan hastalar ile yüz yüze gerçekleştirdiği görüşmelerden elde edilmiştir. Araştırma sonucunda kadınların ebeveynlikten memnuniyeti ve duygusal iyilik halini etkileyen faktörler tanımlanmıştır. Dönmez ve Karaçam (2017)'ın bildirdiğine göre Ball (1987) çalışmasında annenin duygusal iyiliğini doğum sonu koğuş atmosferi (düşük benlik imajı beslenme ilişkisi, hastanede uyku eksikliği, tutarsız öneriler), bebeğin gelişimini annenin değerlendirmesi, annenin özgüveni, ilk yedi gün annenin beslenme benlik imajı, ebeveyn ile memnuniyet (doğumdan sonra bir saat içinde bebeğin beslenmesi, doğum sonu pozitif duygular), yaşam olayları (hareketli ev, gergin evlilik, işten ayrılma), değişen doğum sonu koğuş rutinleri, doğumun IV. evresi, bireysel bakım planları, sağlanan çevre destekleri (her kadının benzersizliği, güven ilişkisi, bakım düzenlemesi), beslenme seçiminin desteklenmesi, anksiyete puanı (sosyal sınıf, biberonla beslenme seçeneği) ve doğum sonu bir-altı hafta aile desteğinin algısı gibi faktörlerin etkilediğini belirlemiştir (Bryar ve ark., 2011; Dönmez & Karaçam, 2017). Bu faktörlerden yüksek puan alanlar yüksek derece duygusal iyilik halindeyken düşük puan alanlar düşük duygusal iyilik halindelerdir. Aynı zamanda bu faktörler birbirini de etkilemektedir. Yüksek puanlı faktörler düşük puanlı olanlar üzerinde bir denge kurabilir ve böylece potansiyel duygusal sonuçlar oluşabilir. Sözü geçen çalışma sonucunda annenin doğum sonrası iyilik halini annenin kişiliği, aile ve sosyal çevreden gelen destek ve sağlık profesyonelleri tarafından annenin desteklenmesi şeklinde üç faktörün etkilediği belirlenmiştir. Ball bu üç unsurdan oluşan deck-chair (şezlong) teorisini ortaya çıkarmıştır. Buna göre şezlongun at kısmı sağlık profesyonellerinden gelen destek ve bakım, sırtın dayandığı kısım annenin kişilik özellikleri, yaşam koşulları ve deneyimleri, ortadaki destek kısmı ise aile ve sosyal desteği oluşturmaktadır (Ball 1987; Bryar ve ark., 2011; Dönmez & Karaçam , 2017; Türkmen & Öztürk, 2019) (Şekil 1).
+Sandalyenin dengede olması kadının duygusal olarak iyilik halini ve sağlıklı olduğunu göstermektedir. Yani sandalyede bulunan bu faktörleri dengede tutmak annenin doğum sonrası iyilik hali açısından önemlidir. Sandalye düzgün kurulmazsa veya sağlam bir zemine yerleştirilmezse üstüne oturulduğunda çöker. Parçaları birbirine uymuyorsa anneyi destekleyebilse de rahatsızlık ve gerginlik yaşamasına yol açar. Gerçek bir iyilik hali için sandalyeyi oluşturan üç temel unsurun yerinde ve sağlam bir temelde olması
+<figure/>
+Şekil 1.
+Annenin İyiliğini Destekleme Sistemi: Sosyal Davranışlar, Kaynaklar, Annenin Bebeği; Eşi ve Çevre ile Olan İlişkisi. Kaynak: Dönmez ve Karaçam (2017).
+gereklidir. Eğer olumlu faktörler daha fazla ise diğer faktörler ile etkileşimi olacağından anne kendini daha rahat hissedecektir (Bryar ve ark., 2011; Türkmen & Öztürk, 2019).
+Ball teorisinde beş temel kavramdan bahsetmektedir. Bunlar; kadın, sağlık, çevre, ebelik ve öz şeklindedir. Bu kavramlar doğrultusuna ebelik bakımının sağlanması annenin duygusal iyiliğinin geliştirilmesi açısından gereklidir (Bryar ve ark., 2011; Türkmen & Öztürk, 2019).
+Ball'ın teorisindeki ilk kavram olan kadın, teorinin odak noktası olarak kabul edilmektedir. Teoriye göre doğum ve sonrasında kadının psikolojik, sosyal ve emosyonel gelişimi başarılı bir şekilde ilerlemelidir. Bu nedenle doğum ve sonrasında kadın ile bir arada olan ebelere büyük görevler düşmektedir (Bryar ve ark., 2011). Ebelik bakımında annenin yaklaşımı, varsa soruları, anneyi etkileyen faktörler, geçmiş deneyimleri ve annelik rolüne bakış açısı belirlenmelidir. Belirlenen faktörler sürecin nasıl ilerlemesi gerektiği hakkında yön göstermektedir. Anneden alınan anamnez belki de sürecin en belirleyici noktasıdır. Duygusal durumun ve annenin kişiliğinin anamnez alınması sırasında belirlenmesi de önemlidir. Çünkü ebenin anneye olan yaklaşımı buna göre şekillenecektir. Duygusal açıdan özgeçmişinde bir tanı almış ya da farklı deneyimler yaşamış olan kadına ve hiçbir sorunu olmamış diğer bir kadına yaklaşımda farklılıklar olmalıdır. Ruhsal bir sorunun olduğu tespit edilen kadına daha hassas bir bakım modeli oluşturulmalıdır. Geçmişinde travmatik postpartum dönem geçiren, olumsuz deneyimleri olan, bebeğini kaybeden, annelik rolüne karşı olumsuz bakış açısı olan annelere verilecek olan ebelik bakımı daha kapsamlı ve daha sık olmalıdır. Olumsuz yaşam olayları konusunda anneye destek olunarak annelik rolüne adaptasyonu sağlanmalıdır. Kadını doğumdan sonraki ilk birkaç aylık süreçte gözlemlemek ve sürekli bakım desteği sağlamak annenin iyiliği açısından gereklidir (Beji ve ark., 2022; WHO, 2018,2019Yazici ve ark., 2015).
+Ball'ın teorisinin merkezini oluşturan ikinci kavram ise sağlıktır (Bryar ve ark., 2011). Yapılan araştırmalar annenin fiziksel sağlığının yanında ruhsal sağlığının da önemli olduğunu vurgulamaktadır (Brummelte & Galea, 2016; Öztürk, 2014; Yüksel ve ark., 2020). Doğum sonu bakımının amacı; kadının anneliğe
+<footer> Journal of Midwifery and Health Sciences | 2023 6(2): 122-127 | DOI: 10.5152/JMHS.2023.22111</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1345675_3.md

@@ -0,0 +1,9 @@
+<header>124</header>
+
+uyum sağlamasını kolaylaştırmaktır (Höglund & Larsson, 2014; Türkmen & Öztürk, 2019). Kadınların doğum sonrası dönemde yaşadığı fizyo-psikolojik değişiklikler nedeniyle anneliğe uyum sağlamakta zorlandığı görülebilmektedir. Bu da annelik rollerini ve sağlıkla ilgili yaşam kalitelerini etkileyebilmektedir. Anneler, yeni kimliklerini benimsemek, bebekle iletişimi sağlamak, bebeğin bakımını yapmak ve bebeğiyle ilgili sorunlarla başa çıkmak zorundadır. Bu nedenle kadınların doğum sonrası yaşama uyum sağlamaları için gebelik döneminden itibaren yardıma ihtiyaçları vardır. Doğum ağrısını azaltmak için kullanılan nonfarmakolojik yöntemler ve doğum esnasında verilen bakım; fiziksel konfor sağlama açısından gebeye verilen destekleyici bakımlardan bazılarıdır. Fiziksel destek doğumun ilerlemesini kolaylaştırmakta ve doğum deneyiminden duyulan memnuniyeti arttırmaktadır (Akin ve ark., 2021; Gönenç & Dikmen., 2020; Medforth ve ark., 2011; Türkmen ve ark., 2020; WHO., 2018; Türkmen ve Oran., 2020; Uludağ & Mete, 2014). Türkmen ve ark. (2020) yaptıkları çalışmada doğum sırasında konfor seviyesi düşük olan gebelerin doğum sonrası altı ay süresince travmatik doğum algısı ve travma sonrası stres bozukluğu düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca travmatik doğum algıları yüksek olan gebelerin doğum sonrası üç ay emzirme özyeterliliklerinin de düşük olduğu saptanmıştır (Türkmen ve ark., 2020). Doğum sürecinde yaşanan travmaların doğum sonrası dönemde anne bebek ilişkisini olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir (Köse ve Çınar, 2013; Beck, 2016; Cook ve ark., 2018; Cho ve ark., 2016). Yapılan başka bir çalışmada doğum sonrası depresyon ile annenin bebeğine bağlanması arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (Türkmen ve ark., 2022). Bu nedenle hem doğum sürecinde hem de doğum sonrası dönemde ebelerin kadına bu teori doğrultusunda bakım vermesi ve destek olması gerekmektedir. Teori kapsamında doğum odası ve doğum sonrası lohusa odasının annenin konforunun sağlanması açısından düzenlenmesi oda ısısı, ışıklandırma, dikkat dağıtan sesleri kısma gibi çevresel kontrolün sağlanması, hareket, pozisyon, masaj, müzik gibi non-farmakolojik yöntemler ile fiziksel konfora destek olunması, anneye bebek bakımı ve beslenmesi konusunda eğitimler verilerek anneliğe uyumu destekleme, sosyal desteğin belirlenmesi, yaşam olaylarının belirlenmesi ve destek olunması, doğum sonrasında annenin fizyolojik ve psikolojik durumunun değerlendirilmesi, sosyal ve emosyonel duygu durumunun belirlenerek kadına destek olunması annelik rolüne adaptasyonda son derece gereklidir (Akin ve ark., 2021; Beji ve ark. 2022; Gönenç & Dikmen., 2020; Medforth ve ark., 2011; Türkmen ve ark., 2020; Uludağ & Mete, 2014).
+
+Ball'ın teorisinde yer alan sosyal ve organize çevre, postpartum bakım ve sosyal destek türlerinin yapısı (geniş toplum) annenin iyilik halinin sağlanması açısından önemli öğelerdir. Bu teoride annenin iyilik hali için sosyal desteğin kaçınılmaz olduğu belirtilmektedir (Bryar ve ark., 2011). Sosyal bakım prepartum ve postpartum süreçteki kadının annelik kimliğine adaptasyon serüvenini olumlu yönde etkilemekte, bebeği ile arasındaki bağlılığı kuvvetlendirmekte ve çevresi ile olan etkileşimini kolaylaştırmaktadır (Beji ve ark., 2022; Cho ve ark., 2016; Alan ve Ege, 2013). Kadın sosyal çevresinden gördüğü destek sayesinde, gebeliğini daha pozitif geçirmekte, annelik kimliğini daha hızlı benimsemekte ve doğum sonu daha nadir problem yaşamaktadır. Sosyal destek ve bakımın beklenilen seviyenin altında kalması kadının mental ve fiziki sağlığının bozulmasına, pospartum depresyona ve yakın çevresi ile etkileşimde sorunlar yaşamasına sebep olabilmektedir (Cook ve ark., 2018; Madlala & Kassier, 2017; WHO, 2019; Yazici ve ark., 2015). Kadınların postpartum süreçte, prepartum sürece göre sosyal destek ve bakıma daha fazla gereksinim hisettiklerini saptamıştır. Annelerin bu dönemde tek başına olması kendini yalnız ve stresli hissetmesine sebep olacaktır. Bu nedenle annelere bakım verirken ebelerin sadece anne ile konuşup ona destek olması yeterli değildir aynı zamanda ailesinin de anneye destek olması sağlanmalıdır. Özellikle birinci derecede yakınlarının ve eşinin anneye verilen bakıma dahil edilmesi gerekmektedir. Eşinin anne emzirirken ya da bebek ile ilgili herhangi bir işlemde onu desteklemesi, sırt masajı yapması ya da emzirme esnasında rahat bir oturma pozisyonu sağlamasına yardımcı olması anneyi psikolojik olarak rahatlatacak ve destek sistemlerinin farkında olmasını sağlayacaktır (Aslan ve ark., 2015). Sosyal destek eksikliğinde doğum sonrası depresyon riski artmakta ve anne ve yenidoğan bu durumdan olumsuz yönde etkilenmektedir (; Aytac & Yazıcı, 2020; Biaggi ve ark., 2016; Bolak ve ark., 2016; Durmazoğlu ve ark., 2016; Guo ve ark., 2020; Güleç ve Kavlak, 2016; Oomen ve ark., 2011; Yüksel ve ark., 2020 ). Doğum sonu depresyon yaşadığı belirlenen anneye nasıl yaklaşım sergilemeleri gerektiği konusunda aile bireyleri bilgilendirilmelidir. Ailenin anneye daha çok ilgi ve saygı göstermesi gerektiği ebeler tarafından anlatılmalıdır. Annenin doğum sırasında ve sonrasında yorgun düştüğü ve hem bebeğin hem de annenin uykuya ihtiyacı olduğu bilinmektedir. Yorgunluk annenin anne sütü üretimini, anne-bebek bağlanmasını ve etkileşimlerini olumsuz etkileyebilir (Şenol ve ark., 2019; Faruk, 2017; Durmazoğlu ve ark., 2016; Yazıcı ve ark., 2015; Yılmaz, 2013). Bu nedenle sosyal destek ve ebelik bakımının önemi kaçınılmazdır. Ebeveynlik yeni bir süreç olduğu için mümkün olduğu kadar anne, baba ve ailenin adaptasyonuna yardımcı olunması ve zihinsel olarak bebeği benimsemelerinin sağlanması önemlidir. Özellikle ilk doğumunu yapan annelerin doğum sonrası kültürel inançlarına uygun toplumsal ritüelleri yapmasının sosyal destek ve duygusal iyilik hali sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle ebelerin doğum sonrası dönemde anne ve bebeğe zarar vermeyen kültürel ritüellerin yapılmasına destek olması da önemlidir (Aslan ve ark., 2015; Beji ve ark., 2022). Aile ve ebelerin verecekleri destekleyici bakım annenin doğum sonrası hüzün, depresyon ya da psikoz yaşamasını önleyecek ve bebek ile arasındaki bağı güçlendirecektir (Beji ve ark., 2022; Beattie ve ark., 2017; Öztürk, 2014; Yüksel ve ark., 2020).
+
+Ball çalışmasının ebelik kavramını açıkladığı kısımda, postpartum destekte duygusal iyilik üzerine ebelik bakımının etkileri konusunda kadınların bilgi eksikliği olduğuna dikkat çekmiştir. Postpartum süreçte verilen ebelik bakımının amacı, anne ve bebeğinin fiziki bakım gereksinimlerini saptamak, riskler için önlem almak ve çevresindeki bireylerin yeni gelişen bu duruma psikososyal uyumunu sağlamaya yönelik rehberlik etmektir (Cook ve ark., 2018). Bu model ebelik uygulamalarının çoğu alanlarında yol gösterir ve seçilen beslenme yöntemleri, emzirme desteği, bebeğin gazının çıkarılması, göbek bakımı, bebeğin yıkanması, meme bakımı, perine bakımı, doğum sonu egzersizler, aile planlaması ve planlanan bireysel bakımı destekler (Bryar ve ark, 2011; Dönmez & Karaçam, 2017; Er, 2015; Yonemoto ve ark., 2021). Ülkemiz toplumunda ebelerin kadına ve aileye; üreme sağlığı ve cinsel sağlık konuları başta olmak üzere; gebelikte ise anne-babalık ve çocuk bakımı konularında danışmanlık ve eğitim yapmaları gerekmektedir. Aynı zamanda postpartum dönemde ailenin fizyolojik ve duygusal iyilik düzeyini saptama ve geliştirme, emzirme desteği, göbek bağı bakımını öğretme, anneyi bebek bakımında destekleme, ebeveyn-bebek ilişkisini sürdürme gibi görevleri de bulunmaktadır (Dönmez & Karaçam, 2017; Öztürk ve ark., 2014). Doğum sonrası dönemde erken taburcu edilen annelere ebelerin annelik
+
+<footer>Journal of Midwifery and Health Sciences | 2023 6(2): 122-127 | DOI: 10.5152/JMHS.2023.22111</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1352477_12.md

@@ -0,0 +1,35 @@
+<header>Turan, Polat / GU J Sci, Part C, 12(1): 92-107 (2024)</header>
+
+olan 4 gizli katmana sahip olacak şekilde oluşturuldu. Gizli katmanlarda $RELU$ aktivasyon fonksiyonu kullanıldı. Sınıf sayısı kadar (10) düğüme sahip çıkış katmanında aktivasyon fonksiyonu olarak $softmax$ kullanıldı. Aşırı öğrenmeyi engellemek adına gizli katmanların çıkışında 0,25 oranında seyreltme uygulandı. Öğrenme oranı 0,0001 olacak şekilde $RMSProp$ optimizasyon fonksiyonu kullanıldı. Lojistik regresyon modeli için maksimum döngü sayısı 1000, $\gamma = 0,0001$, çekirdek $linear$ olacak şekilde parametre düzenlemesi yapıldı. $XGBoost$ modelinde eğitilecek karar ağacı sayısı 100 olarak belirlendi. Diğer sınıflandırıcılar için varsayılan parametreler üzerinden yürütüm gerçekleştirildi.
+
+Deneysel çalışmalarda, Grafik İşlem Birimi içermeyen, toplam 20 çekirdekli 2 adet Intel Xeon 4210 işlemci ve 64 GB belleğe sahip ThinkSystem SR650 raf sunucu kullanıldı. Geliştirme ortamı olarak Anaconda, programlama dili olarak Python ve bu dile ait numpy, pandas, matplotlib, sklearn, keras, semilearn kütüphaneleri kullanıldı.
+
+Deneysel çalışmaya ait sonuçlar Tablo 2, 3, 4, 5 ve 6'da verilmiştir. Tablo 2'de tüm sınıflandırıcılar için tamamı etiketli veri kümesi üzerinden yapılan ölçüm değerleri yer almaktadır. En düşük etiketli veri oranından en yükseğe doğru Tablo 3, 4, 5 ve 6'da kısmi etiketli ve sözde etiket atama ile oluşan veri kümelerine ait ölçümler göstermektedir. Tabloların ilk sütununda kullanılan sınıflandırıcı bilgisi, ikinci sütununda kullanılan veri kümesi (VK) yer almaktadır. VK sütununda 1 değeri kısıtlı, 2 değeri sözde etiket atama işlemi sonrası, 3 değeri tümü etiketlenmiş eğitim kümesi ile yapılan testleri ifade eder. Sonuç etiketi bazında F₁-Skor değeri, kümenin tümüne ait doğruluk değeri (Doğruluk) ölçütlerini içeren sütunlar yer almaktadır. Ayrıca, tablolarda, sözde etiket atama işleminde atama yapılan örnek (EA), doğru atama yapılan örnek sayısı (DEA) ve bunların oranını (DEA/EA) gösteren sütunlar yer almaktadır. Sözde etiket atama işleminin kaç döngüde tamamlandığı Tekrar ve işlem süresi bilgisi Süre sütunlarında gösterilmiştir.
+
+- Eğitim kümesi boyutu arttıkça KNN, ÇKYSA ve XGBoost modellerinde doğru sözde etiket atanan örnek sayısı oranı artmıştır. KNN için Tablo 3-6'da gösterildiği gibi DEA/EA oranı sırasıyla %72, %86, %90, %96'dır. Benzer şekilde ÇKYSA için DEA/EA oranı sırasıyla %75, %84, %89, %96; XGBoost için %70, %81, %92, %98'dir. Diğer modellerde belirgin bir artış olmamıştır ya da model doğruluk oranı düşük olduğu için DEA/EA oranındaki artış model performansına yansımamıştır.
+
+- 1. ve 3. veri kümeleri karşılaştırıldığında, beklenildiği üzere, eğitim kümesi boyutundaki artışa koşut olarak işlem süreleri de artmıştır. Sözde etiket atama işleminin yapıldığı 2. veri kümesi için, işlem süresi tekrar sayısı ve eğitim veri kümesinin boyutuna bağlı olarak değişmiştir.
+
+- Kullanılan eğitim kümesi boyutu büyüdükçe doğruluk ve sınıf bazında F₁-skor ölçütlerinde iyileşme olmuştur.
+
+- Eğitim kümesi boyutu büyüdükçe, sözde etiket atama tekrar sayısında genel olarak azalma olmuştur. Örneğin ÇKYSA modeli için Tablo 3'te verilen yapılandırmada sözde etiket atama işlemi 4 tekrarda tamamlanırken, Tablo 4, 5, 6'da yer alan yapılandırmalarda sırasıyla 3, 3 ve 1 tekrarda işlem sonlanmıştır.
+
+Tablo 2, 3, 4, 5 ve 6'da yer alan veriler toplu olarak değerlendirildiğinde aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır:
+
+- KKÖ'nün, sınıflandırma başarısı düşük olan Naive Bayes, Lojistik Regresyon ve Karar Ağacı modelleriyle beraber kullanıldığında başarıyı düşürdüğü görülmüştür. Sınıflandırıcı başarısının sözde etiket atama işlemine de yansıdığı düşünüldüğünde, bu beklenen bir sonuçtur.
+
+- Karar ağacı tabanlı, topluluk öğrenmesi yöntemi Rastgele Orman ve XGBoost modellerinde, sözde etiket atama başarısı yüksek olsa dahi KKÖ'nün başarı artışı sağlamadığı ya da düşürdüğü görülmüştür.
+
+- Destek Vektör Makinesi modelinde, sözde etiket atama işlemi yüksek oranda başarılı olsa da, sözde etiket atanan örnek sayısı azdır. Bu nedenle KKÖ yönteminin kullanılması başarıyı etkilememiştir.
+
+- KNN modeli için KKÖ doğruluk oranı yönünden 0,02-0,04 arası artış sağlamıştır.
+
+- ÇKYSA modeli için KKÖ 0,05-0,09 arasında istikrarlı bir doğruluk oranı artışı sağlamıştır.
+
+**Ek Yöntem:** KKÖ'nün en çok katkıyı sağladığı KNN ve ÇYYSA sınıflandırıcılarda aşağıdaki adımları içeren destekleyici bir yöntem uygulanmıştır.
+
+1- Eşik değerin üstünde olasılığa sahip etiketlerin sınıf bazında toplamını sayısını bul.
+
+2- En düşük miktara sahip sın��fın belirli bir yüzdesini ( bu çalışmada %80 alınmıştır) **etiket atama oranı** olarak belirle.
+
+<footer>102</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1352477_8.md

@@ -0,0 +1,42 @@
+
+<header>Turan, Polat / GU J Sci, Part C, 12(1): 92-107 (2024)</header>
+
+özniteliğinin $C_i$ sınıfı olma olasılığı Eşitlik 4'teki gibi ifade edilir.
+
+$$P(C_i \mid X) = \frac{P(X \mid C_i) * P(C_i)}{P(X)}$$
+
+$$(C_i \mid x_1, ..., x_n) = \frac{P(x_1,...,x_n \mid C_i) * P(C_i)}{P(x_1,...,x_n)} \quad (4)$$
+
+Sayısal türdeki bağımsız değişkenler için, girdi dizisinin ortalaması $\mu$ ve standart sapması $\sigma$ olmak üzere bağımlı hedef özniteliğinin $C_i$ sınıfı olma olasılığı *Gaussian Bayes* yöntemi ile hesaplanır ve Eşitlik 5'teki gibi ifade edilir.
+
+$$\mu = \frac{1}{n} \sum_{j=1}^{n} x_j, \quad \sigma^2 = \frac{1}{n} \sum_{j=1}^{n} (x_j - \mu)^2$$
+
+$$P(x_j \mid C_i) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}\sigma_{ji}} exp \left( - \frac{(x_j - \mu_{ji})^2}{2\sigma_{ji}^2} \right) \quad (5)$$
+
+Her bir sınıf için, sınıfa ait olasılıkların çarpımı o sınıfın hedef değer olma olasılığını verir.
+
+**K-En Yakın Komşu** (KNN - K-Nearest Neighbor), hiperuzayda bir noktaya ait hedef değerinin, kendisine en yakın noktalardan tahmin edildiği, sınıflandırma ve regresyon işlemleri için kullanılan bir denetimli öğrenme yöntemidir [34]. Bir denetimli öğrenme yöntemi olsa da, eğitim aşaması içermez. Şekil 4'te gösterildiği gibi hedef özniteliğinin değeri, çeşitli mesafe ölçüm yöntemlerine göre belirlenen k adet en yakın komşusuna bakılarak çoğunluk oyu (nokta sayısı) ya da ağırlıklı oy seçimi ile tespit edilir.
+
+<figure/>
+Şekil 4. K-en yakın komşu algoritması için en yakın komşuların belirlenmesi (Determination of nearest neighbors for the KNN algorithm)
+
+Bağımsız girdi değişkenlerinin birbirleriyle orantısız olması sorun çıkaracağından, hesaplama öncesi normalizasyon yapılması gerekir. $n$ Adet girdi özniteliğine sahip veri kümesindeki, i. öznitelik değerleri sırasıyla $p_i$, $q_i$ ile temsil edilen veri örnekleri $P$ ve $Q$ arasındaki mesafe Eşitlik 6'daki gibi hesaplanır.
+
+$$d_r(P, Q) = \{\sum_{i=1}^{n} |p_i - q_i|^r\}^{\frac{1}{r}} \quad (6)$$
+
+Uzaklık ölçüm yöntemleri, denklemde r yerine 1 koyulduğunda *Manhattan*, 2 koyulduğunda *Öklid*, 2'den büyük bir değer koyulduğunda *Minkowsi* olarak adlandırılır. Kategorik örnekler için *Hamming mesafesi* uzaklık ölçüm yönteminden faydalanılır. Verideki eksikler/boşluklar ve aykırı değerler modelin çalışma başarısını düşürür; veri sayısı arttıkça performansı düşer.
+
+**Karar Ağacı** (Decision Tree), sınıflandırma ve regresyon için kullanılan bir denetimli makine öğrenmesi yöntemidir [35]. Bağımsız girdi değişkenlerinin değer aralığı ya da kategorilerine göre koşullu (eğer ise, eğer değilse) olarak dallanmaların olduğu ikili ya da çoklu ağaç yapılarıyla temsil edilir. Homojen bir yapı oluşturmak için, ayrışmanın olacağı düğümlerin tespitinde *entropi*, *gini* ve *twoing* kriterleri kullanılır.
+
+$S$ veri örneklerinin bulunduğu küme, $n$ hedef özniteliği değeri (sınıf) sayısı ve $p_i$ küme içinde i. sınıfın bulunma olasılığı olduğu durumda, bu kümeye ait entropi $H(S)$ Eşitlik 7'dEki gibi hesaplanır:
+
+$$H(S) = -\sum_{i=1}^{n} p_i \log_2 (p_i) \quad (7)$$
+
+Karar ağaçları oluşturulurken ID3, C4.5, CART gibi algoritmalardan faydalanılır. ID3 sadece sayısal ya da sadece kategorik girdi öznitelikleri ile çalışır. C4.5 algoritması hem sayısal hem de kategorik girdi öznitelikleri ile çalışır. CART algoritması ikili ağaç yapısı oluşturur. CART algoritmasında *gini* ve *twoing* kriterleri kullanılır. ID3, C4.5 algoritmalarında *entropi* kriteri kullanılır ve ayırt edici özniteliğin tespitinde "bilgi kazancı" ölçümünden yararlanılır. $X$ girdi özniteliği, $S$ veri kümesi ve $S_1, S_2 ... S_n$ alt kümeler olsun. $|S_i|$ i. kümenin, $|S|$ veri kümesinin tamamının eleman sayısını göstersin. $X$ özniteliğinin bilgi kazancı Eşitlik 8'deki gibi hesaplanır:
+
+$$Bilgi kazancı(S,X) = H(S) - \sum_{i=1}^{n} \frac{|S_i|}{|S|} H(S_i) \quad (8)$$
+
+Şekil 5'te gösterildiği gibi karar ağacındaki örnekler ayrıştırma kriteri doğrultusunda alt dallara ayrılır. Kök düğüm, ayrıştırmanın başlayacağı kök özniteliğini temsil eder ve belirlenen koşul doğrultusunda alt dallara ayrılarak gruplanır. Kök düğümün altında yer alan düğümler, küme homojen (sadece bir hedef öznitelik değerini içerecek) hale geldiyse "uç yaprak", yine dallanma varsa "karar
+
+<footer>98</footer>
+```

dogru_metin/akademik/dp_1355409_19.md

@@ -0,0 +1,7 @@
+<header>Web Destekli Bilgi Okuryazarlığı Eğitiminin Etkinliğinin Belirlenmesi: Hemşirelik Öğrencileri Üzerinde Randomize Olmayan Kontrollü Çalışma Determining the Effectiveness of Web-Assisted Information Literacy Education: A Non-randomized Controlled Study on Nursing Students</header>
+gereksinim duyduğu standartları ve mevzuatı anlama, mesleki etiğe uygun hareket etme ve kalite geliştirme gibi uygulamaları sürdürebilme açısından etik ve yasal konuları bilme gereksinimlerinin yüksek olduğu (Andre ve Barnes, 2010), güvenilir kaynakları belirleyebilmeleri ve bilgileri sorumlu ve etik bir şekilde kullanabilmeleri gerektiğinin bilincinde oldukları (Fetter vd., 2023), bilgiye erişimi ve kullanımı yönündeki çabalarının ise kapsamlı ve sistemli bir yapıya sahip olduğu takdirde önemli bir gelişme göstereceği (Shamsaee vd., 2021) doğrulandı.
+Deney grubunda yer alan öğrencilerin bilgi okuryazarlığı eğitimi sonrası %73,7'sinin aldığı eğitimi yeterli gördüğü, yetersiz gören kimsenin bulunmadığı belirlendi. Deney grubundaki öğrencilerin %34,2'sinin kapsamlı bir eğitime gereksinim duyduğu belirlenirken, gereksinim duymayanların oranı %47,4 olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin yüksek oranda aldıkları eğitimi yeterli görürken, kapsamlı eğitim gereksinimlerinin devam etmesiyle ilgili olarak, bilgi okuryazarlığı becerilerin aşamalı olarak geliştirilmesi gerektiği (Kurbanoğlu ve Akkoyunlu, 2006; Nayda ve Rankin, 2008; Smith, 2019) ve öğrencilerin bilgi okuryazarlığı becerilerindeki zorlanma düzeyleri azaldıkça ve artan farkındalıkla alanda daha fazla eğitim alma gereksinimi hissettiği görüldü.
+Araştırma sonucunda hemşirelik öğrencilerinin bilgi teknolojisi kullanım düzeyinin "İyi" olmadığı görüldü (Tablo 2). Literatürde bilgi okuryazarlığının bilgisayar okuryazarlığı ve bilişim farkındalığı gibi kavramlarla birlikte değerlendirilmesi (Saranto ve Hovenga, 2004) bilişim sistemlerinin bilgi okuryazarlığı üzerindeki artan etkisini göstermektedir. Öğrencilerin bilgi teknolojileri kullanım düzeyindeki yetersizliği, web kaynakları ve özellikle elektronik veri tabanlarında yer alan bilgiye erişim açısından kritik bir ihtiyaç olarak nitelendirilmekte ve öğretim programı içerisine dâhil edilmesi gereken temel bir unsur olarak değerlendirilmektedir (Sayın vd., 2020; McCannon ve O'Neal, 2003; McNeil vd., 2005). Elektronik bilgi kaynaklarının egemen olduğu günümüz bilgi dünyasında bireyin bilgisayar ve internet kullanım becerileri önem taşımaktadır. Özgüven (2019) çalışmasında katılımcılar bilgisayar ve internet kullanım beceri düzeylerini yeterli gördüklerini ancak araştırma sonuçlarının aksi yönde olduğunu tespit etmiştir. Bu araştırmada ise öğrenciler tarafından bilgi teknolojisi kullanım düzeyinin %86,8 oranında "Orta" ve "Kötü" olarak nitelenirken, bilgi okuryazarlığı ve alt boyutlarının ortalamalarının yüksek olması (x̄=3,62-4,28), Özgüven'in (2019) çalışmasında olduğu gibi verilerin tersini gösterdiğini işaret etmektedir. Sağlık bilgilerinin edinimi ve iletiminde kullanılan bilgi teknolojileri ve iletişim platformu sayısı hızla artarken, hemşirelik öğrencilerinin bilgiye erişimi yanı sıra sağlık sistemlerini doğru kullanmaları açısından bilgi teknolojilerini etkin kullanma gereksinimleri de artmaktadır (Wu vd., 2023). Amerikan Hemşireler Derneği, hemşirelik bilişim uygulamaları için kapsam ve standartları yenilemiş, bilgi okuryazarlığı becerileri ve genel bilişim yeterliklerini tanımlamıştır (McNeil vd., 2005). Ancak bilgi okuryazarlığı yeterliklerinde bilgi teknolojileri kullanımının etkisi kabul edilmekle birlikte (Özkul ve Kaya, 2009) konu bu çalışma kapsamında ayrıntılı olarak değerlendirilememiştir.
+# Sonuç ve Öneriler
+Araştırma sonucunda deney grubuna verilen bilgi okuryazarlığı eğitiminin öğrenciler üzerinde pozitif yönde anlamlı bir değişim yarattığı tespit edildi. Elde edilen bulgular doğrultusunda hemşirelik 3. sınıf öğrencileri arasından belirlenen deney grubuna verilen bilgi okuryazarlığı eğitiminin, bir öğretim programı ve web destekli uygulamalar eşliğinde verilmesinin, öğrencilerin bilgi okuryazarlığı becerilerindeki zorlanma düzeylerini azaltmada etki düzeyi "kuvvetli" bir girişim olduğu belirlendi. Uygulanan eğitimin, ACRL tarafından bilgi okuryazarlığının temelini oluşturan bilme, erişim, değerlendirme, kullanma ile etik ve yasal konuları kapsa-
+<footer>19</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1360981_2.md

@@ -0,0 +1,12 @@
+<header>332</header>
+religious sensitivities. This article provides an interpretative/hermeneutic approach to the deaths of both the protagonist radio broadcaster and his guests both of who are the members of a chorus in his mind.
+**Keywords:** Death, Life, Loneliness, Tarık Tufan, The Chorus of Stuttering Children
+# Giriş
+İçinde yaşadığı toplumdaki sosyal hareketliliği farklı açılardan kurgu dünyasına taşıyan Tarık Tufan sadece edebî ürünler yazmaz; radyo ve televizyon programları da yapar. “Marmara Üniversitesi Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Enstitüsü Sosyoloji Bölümünde yüksek lisans eğitimini tamam[lar]. (...) Uzak İhtimal ve Yozgat Blues filmlerinin senaristlerinden olan Tarık Tufan, Uzak İhtimal filmiyle 2009 yılında İstanbul Film Festivali’nde ‘En İyi Senaryo’ ödülünü, Yozgat Blues filmiyle 2013’te Altın Koza Film Festivali’nde ‘En İyi Senaryo’ ödülünü kazan[ır]” (Kumsar, 2018: http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/tarik-tufan).
+Tarık Tufan insanın iç dünyasında yaşadığı ikilemleri, beklentileri, hayal kırıklıklarını ve umut etmeyi Kekeme Çocuklar Korosu’nda; içine düştüğü labirentten kurtuluş yolları aramayı Kraliçenin Pireleri’nde; varoluşsal yalnızlığını Ve Sen Kuş Olur Gidersin’de; ruhsal çatışmalarını Hayal Meyal’de; yorgun ve kırılmış ruhlarını Bir Adam Girdi Şehre Koşarak’ta; tutkuyu Şanzelize Düğün Salonu’nda; sıkışmışlığını, bunalımını Beni Onlara Verme’de; el ele tutuşmalarının masalını Düşerken’de; kendini bulma çabasını Kaybolan’da, varoluş sancısını Geç Kalan’da anlatır. Yazar bu kitapları ile yalnızlık, yabancılaşma, aşk ve ölüm temaları ekseninde yazarak varoluşunu tamamlama çabası içerisindedir. Ancak onun eserlerinde yalnızlık, yabancılaşma ve aşk temalarını ölüm teması ile bütünlenir.
+Canlıların ruhsal ve bedensel/biyolojik varlıklarını yitirmek anlamına gelen ölüm, sadece tıp bilimini ilgilendiren bir kavram değildir. Ölümün neden, nasıl gerçekleştiği ve ölümden sonraki hayatın varlığı ya da yokluğu konuları teolojinin sınırları dâhilinde incelenirken ölüm düşüncesi, korkusu, kaygısı felsefenin konusu hâline gelir. Tüm bu süreçlerin doğrudan insan yaşamına etkileri psikolojinin; insan toplulukların/toplumun hayatına etkileri ya da bireyin toplumsal yaşamına etkileri ise sosyolojinin ilgi ve inceleme alanına girer. Tıp bilimi kişinin ölümünü dolaşım, solunum ve merkezî sinir sistemlerinin işlevsizleşmesi şeklinde tanımlar. “Bir yandan toplumsal düzeni yasalaştırmaya ve meşrulaştırmaya çalışırken diğer yandan ontolojik güvensizliğe kapı aralayan ölümü, anlaşılabilir, açıklanabilir ve dolayısıyla üstesinden gelinebilir kılmaya çalışan dinler, ölüm sonrası hayatı da ilahi bir evren (kozmos) tasavvuru içerisine yerleştirmek suretiyle onun üzerinden kendini yeniden üretmeye çalış[ır]” (Duman, 2021: 88). Hem tıp bilimi hem de dinler insanın fiziksel ölümünü esas alır. Her ikisinde de kişi ölümle bir defa muhatap olur. Ancak psikolojinin ve sosyolojinin konusu olan ve psikolojik, ruhsal, sosyolojik ölüm diye tanımlanan durumlarla kişi ömrü boyunca birçok defa karşılaşır. Ruhsal ölüm “ağır ruhsal rahatsızlık çeken bazı insanların kimseyle konuşamayacak kadar içe kapanmaları[na]” (Göka, 2009: 102), psikolojik ölüm “ölümlü olduğunu bilip onu bastırmaya çalışarak yaşayıp giderken, psikolojimizin hayat olarak kaydetmediği sözüm ona yaşantılara” (Göka, 2009: 102–103) verilen addır. Sosyolojik/toplumsal ölüm ise “müebbet veya hücre hapsi, akıl hastanesine kapatma, emekliye ayırıp yalnızlaştırma, kimsesizler yurduna terk etme gibi durumlarda” (Göka, 2009: 24–25) kişinin ruh durumuyla bağlantılı biçimde hayata katılma veya uzak durma durumlarını kapsar. Tüm bu bağlamlar dikkate alındığında ise varlık ile yokluk arasındaki ilişkiyle gündeme” (Sağır, 2014: 37) getirildiği söylenebilir.
+# Kekeme Çocuklar Korosu Romanında Ölüm Teması
+Tarık Tufan’ın 2000 yılında kaleme aldığı “birinci önerme, ikinci önerme ve sonuç önermesi” olmak üzere üç ana bölümden oluşan romanı Kekeme Çocuklar Korosu ölüm teması etrafında kurgulanır. İlk önerme “Eğer hâlâ nefes alıp verebiliyorsan, hayatta bir şeyleri değiştirebilme şansın var demektir.” şeklindedir. Kekeme çocukların korosu buradan itibaren başlar. Kekemelik beyinde ya da ruhta meydana gelen hasarlarla oluşur. Kekeme insanlar, başka insanlarla birlikte aynı anda konuştuklarında kendilerini daha akıcı ifade edebilirler. Birinci önermeden oluşan ilk kısımda sadece fiziksel değil sosyolojik, ruhsal ve psikolojik yönleri ile varlık gösteren ölümle iç içe geçen yalnızlıkla ve yabancılıkla baş etme çabasındaki “yaralı”/kekeme insanların koro halinde başkişinin zihnindeki akıcı konuşmaları söz konusudur. Dolayısıyla romanda kahraman anlatıcının/başkişinin fiziksel ölümü gerçekleşene kadar yaşadığı ve hatırladığı tüm durumlar psikolojik, ruhsal ve sosyal ölümlerin farklı görünümleridir. Hayatı değiştirebilme şansının bulunduğu ilk önermenin başlarında, yağmur yağarken yıldırım düşmesi sonucu ölme ihtimallerine karşın kaplanların geliştirdiği bir ritüelden bahsedilir. Bu ritüele göre biri öldüğünde hepsi ölecek şekilde bir arada/toplu bir şekilde dururlar. Hayvanların birlikte hareket etmeleri, dayanışma ve vefa örneği olarak sunulurken bu davranışları kentteki insanların birbirlerine yaklaşımları ile karşılaştırılır; olumsuz bir durumda bedensel ya da ruhsal açıdan kötü etkilenme endişesiyle ortamı tek etme, oradakilerle ilişiği kesme eylemleri nedeniyle insanların onlar/hayvanlar kadar vefalı olmadıkları vurgulanır:
+“Kimi zaman kentin içinde de böyle grupların arasında olduğunuzu düşünürsünüz. Omuza bir yaşam paylaşımında bulunduğunuzu. (...) Kent yıldırım düştüğünde yalnız kalanların acı hikâyeleriyle doludur. Her bir sokağında tek başına ölenlerin hazin izleri vardır kentin. Emeğini, geleceğini, gülümsemelerini paylaşan insanların müthiş bir gürültüyle üzerlerine düşen yıldırımların altında hiç ummadıkları bir anda tek başına kalmalarının çaresizliği okunur yüzlerinden. (...) Bu yüzden kentin düşüş hikâyelerinde trajik bir yalnızlık vardır. Korkunun ve çıkarların, her şeye rağmen yaşamı kutsamanın verdiği bir ihanet duygusu. Her şeye rağmen onursuz da olsa, yaşamı kutsamanın tiksindiren yüzleri.” (s. 13–14)
+Kendi yaşamlarını güvence altına alabilmek için ötekilerin ölümünü önemsiz hâle getiren kent hayatı, insanın trajik yalnızlığını da hazırlar. Bu durum bedensel kalabalıklar içinde bulunsa da duygusal ve düşünsel yönden kimseyle etkileşime, iletişime geçemeyip bizatihi yalnızlığı yaşamakla bağlantılıdır. Birlikte hareket ediyormuş “gibi” görünmelerin altında yatan çıkar ilişkileri, bireysel varlığını kutsayarak kendi dışındaki herkesi ve her şeyi değersiz addetmeleri onların yalnızlıklarının temelini oluşturur. Herkesleşmekle birlikle hiç’e dönüşen yaşam
+<footer>Turcology Research 2023 78: 331-337 | doi: 10.5152/JTRI.2023.23230</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1363655_5.md

@@ -0,0 +1,15 @@
+<header>Nazlı ÖZCAN SARIHAN</header>
+
+Kamu yönetiminde, örgüt büyüklüğü ile etkinlik ve verimlilik arasında önemli bir ilişki bulunmaktadır. Örgütün büyümesiyle birlikte, örgütlerde eşgüdüm ve denetim zorlaşırken, israf ve savurganlık artmakta bunun sonucunda etkinlik azalmaktadır. Bu yüzden bütün dünyada bilhassa özel sektörde yeni yönetim teknikleri uygulanarak küçülmeye gidilmektedir (Tortop vd., 2012: 281-282). Bu bağlamda, son yıllarda özellikle "optimal büyüklük" veya "ölçek ekonomileri" ile "etkinlik" ve "verimlilik" arasındaki ilişki, akademik çalışmalarda artan bir ilgi konusu olmuştur. Nitekim yapılan bazı çalışmalarda ölçeğin genişlemesinin etkinlik ve verimlilik açısından pozitif etkilerinin olduğu bazı çalışmalarda ise negatif etkilerinin olduğu ortaya çıkmaktadır.
+İşletmeler uzun dönemde ölçeklerini dönüştürebilmekte ve işletmelerde ölçek büyüdükçe ortalama maliyetler düşüyorsa pozitif ölçek ekonomileri, ölçek büyüdükçe ortalama maliyetler de artıyorsa negatif ölçek ekonomileri durumu yaşanmaktadır. İşletmelerde daha fazla üretim yapılmasının ilk önce verimleri artıracağı, sonra daha düşük seviyede artıracağı ve daha sonra verimleri azaltacağı tespit edilmektedir. Bu kapsamda ortalama maliyet eğrileri “U” şeklini almaktadır ve bu değişen oranlı verim kanununa bağlanmaktadır (Çelik, 2008: 244; Pevcin, 2014: 2-3). Bu teoriye kentler açısından bakıldığında, kentler büyürken hizmet maliyetlerinin önce azaldığı daha sonra artışa geçtiği yapılan çalışmalar tarafından ortaya koyulmakta olup bunun sonucunda da “U” şeklinde bir kentsel hizmet maliyet eğrisine ulaşılmaktadır (Ertürk ve Sam, 2011: 135).
+
+**Şekil 1:** *Ölçek Ekonomileri*
+
+<figure/>
+
+**Kaynak:** (Dinler, 1996: 167).
+
+Şekil 1’de de görüldüğü gibi üretim ölçeği belli bir noktanın altındayken maliyetler daha yüksektir. Bu bağlamda ilk etapta üretim arttıkça ($Q_1$’den $Q_2$’ye) maliyetlerin azalacağı ama belli bir noktadan sonra üretimdeki artışın ($Q_2$’den $Q_3$’e) maliyetleri de aşamalı olarak artıracağı ortaya çıkmakta ve işletmeler için “U” şeklinde bir uzun dönem maliyet eğrisine ulaşılmaktadır. Bu doğrultuda işletmeler için ulaşılan üretim miktarı ve maliyet ilişkisi yerel yönetimlerde de hizmet maliyeti ve nüfus oranı ilişkisi olarak değerlendirilmektedir.
+Belediye yönetimlerinde etkinliği ve verimliliği sağlamak adına ölçeğin ne olması gerektiği önemli bir sorun ve tartışmalı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu açıdan bir taraftan, ölçek daraldıkça hizmet birim maliyetlerinin artacağı dolayısıyla küçük ölçekli belediyelerin hizmet sunarken daha fazla kaynak kullanacağı yani ölçek ile verimlilik arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu ifade edilmektedir. Hem mali kaynaklar hem de bu hizmetlerin sunumunda rol oynayacak uzman personel bulmakta güçlük yaşayan küçük ölçekli belediyeler temel beledi hizmetleri bile yerine getirememektedir (Polatoğlu, 2003: 136-138). Hirsch, büyükşehir alanının genişletilmesinin, yerel yönetim hizmetlerinin kişi başına düşen harcamalarını azaltacağı önermesini savunmaktadır. Üretim aşamasında ölçek ekonomilerinde olduğu gibi yerel yönetim biriminin büyüklüğü arttıkça, ortalama belediye maliyetleri ve harcamalarının da azaldığı iddia edilmektedir (Tiebout, 1960: 442). Bu
+
+<footer>116</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1382219_15.md

@@ -0,0 +1,20 @@
+<header>Çiftçi, “Kıvâmüddin el-İtkânî ve Namazda Ellerin Kaldırılmasının Terk Edilmesi Gerektiğine Dair Risalesi”</header>
+
+nevi Hâcib) olduğunu ifade ederek bu birlikteliğin sürekliliğine dikkat çekmektedir. Müellifin, İbn Mes‘ud’un fakih olmasının yanı sıra bu özelliklerini özellikle ön plana çıkarmasının sebebi, bu birlikteliğe rağmen ondan Hz. Peygamber’in (s.a.v.) ellerini kaldırdığına dair rivayetin nakledilmemiş olmasına vurgu yapmaktır. Aslında müellif zımnen, ‘şayet Hz. Peygamber namazda ellerini kaldırmış olsaydı bunu ilk nakleden İbn Mes‘ud olurdu’ demek suretiyle kendi savunduğu görüşün doğruluğunu temellendirmeye çalıştığı söylenebilir.⁶³
+
+# 2.4. Yazma Nüshaların Özellikleri
+
+Kütüphane kataloglarında eserin on iki yazma nüshasını tespit edebildik. Bunlar içerisinde müellif nüshası bulunmamaktadır. Şimdi bu nüshaların özelliklerine bakalım.
+
+## 2.4.1. Süleymaniye Kütüphanesi/Fatih (ف)
+
+Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Fatih koleksiyonunda 2269/03 demirbaş numarasıyla kayıtlı olan eser, kütüphane kataloğunda *Mukaddime fî terki refi‘l-yedeyn fi’s-salât* ismiyle kaydedilmiştir. Nesih hattıyla kaleme alınmış olan eser, mecmua içerisinde 91b-111b varakları arasında yer almakta olup, her bir varak 15 satırdan oluşmaktadır. Eserin, Muhammed b. Muhammed b. Muhammed el-Hanefî el-Gülşehrî es-Süleymân tarafından 775/1373 yılı Şaban ayında Kahire’de istinsah edildiği bilgisi yer almaktadır. Müellifin vefatından (ö. 758/1357) yaklaşık yirmi yıl sonra müellif nüshası esas alınarak istinsah edilmiş olması nüshaya ayrı bir değer kazandırmaktadır.⁶⁴ Bu sebeple tahkik metninde bu nüsha esas alınmış ve metninde (ف) harfiyle sembolize edilmiştir.
+
+## 2.4.2. Millet Kütüphanesi/Feyzullah Efendi (م)
+
+Millet Yazma Eserler Kütüphanesi Feyzullah Efendi koleksiyonunda 2128/02 demirbaş numarasıyla kayıtlı olan eser, kütüphane kataloğunda *Mukaddime fî terki refi‘l-yedeyn fi’s-salât* ismiyle kaydedilmiştir. Nesih hattıyla kaleme alınmış olan eser,
+
+63 İtkânî, *Mukaddime fî terki refi‘l-yedeyn fi’s-salât* (Fatih, 2269/03), 106a-106b.
+64 İtkânî, *Mukaddime fî terki refi‘l-yedeyn fi’s-salât* (Fatih, 2269/03), 111b.
+
+<footer>15</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1382405_3.md

@@ -0,0 +1,13 @@
+<header>İlkokul Öğrencilerinin Matematik Kaygılarına Yönelik Yapılan Tezlerin İncelenmesi</header>
+
+# GİRİŞ
+
+Kaygı günümüz toplumunda bireylerin sıklıkla tecrübe ettiği duygu durumlarından biridir. Kaygıyı kişinin yaşadığı endişe ve huzursuzluk hissi olarak tanımlayabiliriz (Aydın vd., 2009). Kaygı, bireylerin iç ve dış dünyalarından kaynaklanan bir tehlike veya tehlike olasılığıyla karşılaştıklarında deneyimledikleri duygusal bir durumdur (Tezelli ve Dilmaç, 2021). Türk Dil Kurumu (t.y.) ise kaygı kelimesini “üzüntü, endişe duyulan düşünce, gam, tasa” olarak açıklamıştır. Eğitim ortamlarında öğrenciler sınav kaygısı, matematik kaygısı gibi farklı kaygı durumlarını yaşayabilirler. Bu kaygılar arasında en yaygını matematik kaygısı olarak karşımıza çıkmaktadır (Blazer, 2011). Matematik öğrenmeye özgü kaygı türü genellikle matematik kaygısı olarak bilinir. Richardson ve Suinn’e (1972) göre “matematik kaygısı çok çeşitli sıradan yaşam ve akademik durumlarda sayıların manipülasyonuna ve matematik problemlerinin çözümüne müdahale eden gerginlik ve endişe duygularını içerir” (s. 551). Matematik kaygısını, matematik problemi çözmeleri gerektiğinde bazı insanlarda ortaya çıkan panik, çaresizlik ve zihinsel düzensizlik olarak da tanımlayabiliriz (Tobias, 1978). Matematik kaygısı, Byrd (1982, s. 38) tarafından ise "bireyin herhangi bir şekilde matematikle karşılaştığında kaygı yaşadığı herhangi bir durum" olarak tanımlanmıştır.
+
+Matematik kaygısı basit teşhis ve çözüm yollarına meydan okuyan birçok neden ve etkiye sahip karmaşık bir yapıdır (Martinez & Martinez, 1996). Matematik kaygısı genellikle matematikle ilgili bir konuda başarısızlık veya yetersizlik hissiyle ilişkilidir. Bu his, matematik performansını olumsuz etkileyebileceği gibi matematikle ilgili uğraşlardan kaçınmayla da sonuçlanabilmektedir. Matematik kaygısı olan kişiler matematiğin zor olduğunu ve öğrenemeyeceklerini düşünürler. Bu nedenle matematik kaygısını öğrencinin matematik başarısını etkileyen önemli bir değişken olarak ele alabiliriz (Clute, 1984; Lim ve Chapman, 2015; Peker ve Ertekin, 2011).
+
+Matematik kaygısı, matematiğin kendisi, ebeveyn tutumları, değerler, eğitim ve öğretim programıyla ilgili konular ve matematiğe yönelik beklentiler de dâhil olmak üzere birçok faktörün etkileşimidir (Lazarus, 1974). Araştırmacılar, matematik kaygısının öğrenci ile ilgili, öğretmen ile ilgili ve öğretim ile ilgili çeşitli nedenlerini tanımlamışlardır (Byrd, 1982; Harris & Harris, 1987). Nedeni ne olursa olsun, matematik kaygısının üstesinden gelmek mümkündür (Dellens, 1979).
+
+Alan yazında matematik kaygısı üzerine birçok araştırma olduğu görülmektedir. Bunlardan bazıları matematik kaygısını belirlemeye yönelik ölçek geliştirme, uyarlama ya da inceleme çalışmaları iken (ör. Baloğlu ve Zelhart, 2007; Bindak, 2005; Carey vd., 2017; Hopko vd., 2003) bir kısmı ise öğrencilerin matematik kaygı düzeylerini belirlemeye yönelik çalışmalardır (ör. Dede ve Dursun, 2008; Dursun ve Bindak, 2011; Harari vd., 2013). Ayrıca alan yazında matematik kaygısının çeşitli değişkenlerle ilişkisini belirlemeyi amaçlayan çalışmaların (ör. Bursal ve Paznokas, 2006; Casad vd., 2015; Cates ve Rhymer, 2003; Skaalvik, 2018; Taşdemir, 2015; Yenilmez ve Özabacı, 2003; Yüksel-Şahin, 2008; Zettle ve Raines, 2000) yanı sıra matematik kaygısının üstesinden gelme yöntemlerini ve stratejilerini belirlemeye yönelik çalışmalara da rastlamak mümkündür (ör. Blazer, 2011; Brunyé vd., 2013; Karbeyaz, 2018). Bunların yanı sıra bazı çalışmalar ise mevcut çalışmalar ile sistematik derlemeler yapmayı amaçlamıştır (ör. Kara, 2021; Toptaş ve Gözel, 2018). Benzer şekilde alan yazında matematik eğitimi alanında birçok sistematik derleme çalışmasına rastlamak mümkündür (ör. Aksungur & Aydın, 2023; Batmaz ve Toptaş, 2021; Çiltaş vd., 2012; Geçici ve Türnüklü, 2020; Yorulmaz vd., 2021). Ancak ilkokul öğrencilerinin matematik kaygısını konu alan çalışmalarla ilgili betimsel içerik analizine yönelik bir sistematik derleme çalışmasına rastlanmamıştır. Matematik kaygısıyla her yaş seviyesinde karşılaşılabilir. Öğrencilerin zorunlu eğitim döneminde formal matematikle ilk karşılaştıkları yılları kapsayan ilkokul dönemi, matematik kaygısına yönelik çalışmalar açısından da önemlidir. Çünkü matematik kaygısının, bireylerin eğitime başladıkları ilk yıllarda ortaya çıktığı bilinmektedir (Ünlü vd., 2017). Matematik kaygısı; matematik başarısı ve matematiğe yönelik özgüven
+
+<footer>219</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1390362_6.md

@@ -0,0 +1,30 @@
+<header>ESOGÜ Müh. Mim. Fak. Dergisi 2023, 31(4), 1077-1086 J ESOGU Eng. Arch. Fac. 2023, 31(4), 1077-1086</header>
+
+şüpheli bölgelerin tespiti ve bu bölgelerin meme kanseri açısından değerlendirilmesi, X-Işını (X-Ray), Manyetik Rezonans (MR), Bilgisayarlı Tomografi (CT) ve EEG sinyallerinin analiz ve sınıflandırılması şeklindedir. Laboratuvarımızda taşınabilir EKG ölçüm cihazı, EKG elektrot setleri, EEG kafa başlığı ve elektrotları, Elektromekanik film ve sensörleri (algılayıcı) bulunmaktadır. Bu laboratuvarda çalışan akademik personel, ESOGÜ Tıp Fakültesi Radyoloji, Nöroloji ve Kardiyoloji bölümleri ile çeşitli ortak proje ve akademik makale çalışmaları yürütmektedir.
+
+### 3.2.3. Makine ile Öğrenme ve Bilgisayarlı Görü Laboratuvarı
+
+Bu laboratuvarda makine öğrenmesi ve bilgisayarlı görü ile ilgili teorik ve uygulamalı araştırmalar yapılmaktadır. Laboratuvarda öğretim elemanları, yüksek lisans ve doktora çalışması yapan Elektrik-Elektronik Mühendisliği ve Bilgisayar Mühendisliği öğrencileri çalışmaktadır. Lisans öğrencileri de proje ve bitirme ödevi çalışmalarını burada yapabilmektedir. Laboratuvarda 6 adet çalışma istasyonu, gömülü sistem donanımları, web kameraları, gelişmiş IP kameralar, ışık kaynakları, fotoğraf makineleri ve veri toplama amacıyla kullanılan bir stüdyo mevcuttur.
+
+### 3.2.4. Güç Elektroniği Araştırma Laboratuvarı
+
+Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin uygulamalı tez çalışmaları yapmalarına olanak sağlamaktadır. Laboratuvarımızda, IGBT ve SiC gibi modern yarı iletken anahtarlama elemanlarının kullanıldığı yüksek giriş güç faktörlü doğrultucu, yüksek frekans trafo tasarımı ve uygulamaları, yüksek performanslı kesintisiz güç kaynağı, 400 Hz frekans dönüştürücü ve kompakt Solar invertör gibi birçok konuda araştırma ve geliştirme faaliyetleri yapılmaktadır.
+
+Laboratuvarımızda hassas güç analizörü, ayarlı DC güç kaynağı, dijital osiloskop, multimetre, LCR metre gibi test ve ölçüm cihazları mevcuttur.
+
+### 3.2.5. Elektromanyetik Araştırma Laboratuvarı
+
+Araştırma laboratuvarında genel olarak elektromanyetik dalgaların saçılması kapsamında uygulamalar üzerine çalışılmaktadır. Bunların arasında, halen yürümekte olan “beyin görüntüleme”, “anten tasarımı”, “SIW uygulamaları” araştırmaları sayılabilir. Bunların yanı sıra, akustik dalgaların yayılımını ilgilendiren jet motor gürültüsü gibi bazı uygulamalar ve kuantum kodlama konularında çalışmalara da yer verilmektedir. Bu çalışmalarda hem Wiener-Hopf ve Mod-Eşleştirme tekniği gibi analitik yöntemler hem de nümerik yöntemler kullanılmaktadır. Şekil 2’de akışkanlı ortamda akustik dalgalar, Şekil 3’te Radar kesit alanı ve Şekil 4’te Bir SIW anteninin ışıma diyagramı gösterilmektedir.
+
+Araştırma grubu hâlihazırda 3 öğretim üyesi ve 3'ü doktora olmak üzere 12 lisansüstü öğrenciden oluşmaktadır. Kurulduğu 2015 yılından bugüne kadar 2 doktora ve 7 yüksek lisans mezunu verilmiştir
+
+<figure/>
+Şekil 2. Akışkanlı ortamda akustik dalgalar
+
+<figure/>
+Şekil 3. Radar kesit alanı
+
+<figure/>
+Şekil 4. Bir SIW anteninin ışıma diyagramı
+
+<footer>1082</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1421954_7.md

@@ -0,0 +1,40 @@
+<header>36</header>
+
+Bütün olarak bakıldığında kesri sayı doğrusu üzerinde gösterme görevinin belirgin bir ağırlığının olduğu görülmektedir (%60). Az olmakla birlikte önemli sayılabilecek oranda sayı doğrusu görselinde öğrenciden sayı doğrusundaki yeri verilen kesri ifade etmesi (%22,1) ve bir bütünü doğru parçası olarak alması ve üzerinde kesirlerle işlem yapması (%17,1) beklenmektedir. Bu öne çıkan görevlerde (G3, G1 ve G2) ders kitaplarını ayrı olarak ele alacak olursak, G3’de hiçbir ders kitabının %50’nin altına düşmediği, %79,2 ile Öğün’ün başı çektiği görülmektedir. G1 görevine yer vermeyen tek ders kitabı MEB1 iken G2 görevine en çok yer veren de aynı ders kitabıdır. G4 görevine ise sadece Hachette ders kitabı yer vermiştir.
+
+Ülkeler bazında ders kitaplarının sonuçlarına bakıldığında, Tablo 3’teki Fransız ders kitaplarına ait sonuçlara göre tüm sayı doğrusu görselinin yarıdan fazlası kesri sayı doğrusunda gösterme göreviyle ilgili olduğu görülmektedir (%55). Bu oran sayı doğrusundaki gösterimi verilen kesri ifade etme görevinde neredeyse yarıya düşmektedir. G3 görevi hiçbir ders kitabında %50’nin altına düşmezken en yüksek orana Didier ders kitabında ulaşmaktadır. Bir kesrin sayı doğrusu üzerindeki aralığını belirlemek (G4) görevi çok az bir oranla bile olsa (%3,6) sadece Hachette özgü bir görev olarak kalırken yine aynı ders kitabının G1 görevine en çok yer veren kitap olma noktasında diğerlerinden ayrıldığı görülmektedir.
+
+<figure/>
+Didier Ders Kitabı, 2017 (s. 59)
+
+Görselin yer aldığı etkinlikte öğrenciden beklenen görev sayı doğrusu üzerindeki E, F ve G noktalarına karşılık gelen kesirleri bulmasıdır. (G1)
+
+<figure/>
+Hachette Ders Kitabı, 2017 (s. 95)
+
+Sayı doğrusu üzerinde A noktası verilmiş ve bu noktaya karşılık gelen kesrin bulunması istenmektedir. (G1)
+
+<figure/>
+Nathan Ders Kitabı, 2016 (s. 61)
+
+Reçel yapabilmek için Djibril’in 5 kilogramlık bir torba şekerin dörtte üçüne ihtiyacı olduğunu, söz konusu miktarın tüm şeker miktarını gösteren 4 eşit parçaya bölünmüş bir doğru parçasından hareketle nasıl bulunacağı yöntem olarak ifade edilmektedir. (G2)
+
+<figure/>
+Didier Ders Kitabı, 2017 (s. 54)
+
+Burada aynı amaca hizmet eden iki farklı görsel yer almaktadır. Birincisinde 16 cm uzunluğundaki bir ip kullanılarak bir kare yapılmak istenmektedir. Karenin bir kenarı ve yine aynı ip ile eşkenar üçgen yapılmak istenir üçgenin bir kenarının bulunması istenmektedir. (G2)
+
+<figure/>
+Nathan Ders Kitabı, 2016 (s. 62)
+
+7/3 kesrinin sayı doğrusu üzerinde gösterilmesi isteniyor. 7/3 ün farklı şekillerdeki ifadelerinin kullanılabileceği öğrenciye hatırlatılmaktadır. (G3)
+
+<figure/>
+Hachette Ders Kitabı, 2017 (s.94)
+
+123/17 kesrinin ardışık iki tamsayı arasında olduğu ifade edilerek bu sayıların nasıl bulunacağı örnek üzerinden gösterilmektedir. (G4)
+
+# Şekil 1.
+*Fransız Ders Kitaplarında Kullanılan Sayı Doğrusu/Doğru Parçası Temsili Ve Beklenen Görevlerle Ilgili Örnekler*
+
+<footer>Educational Academic Research, 52: 30-44 | doi: 10.33418/education.1421954</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1421954_9.md

@@ -0,0 +1,26 @@
+<header>38</header>
+<figure/>
+Yanda verilen görselde A, B ve C noktalarına karşılık gelen kesirlerin bulunması istenmektedir. (G1)
+MEB 2 Ders Kitabı, 2019 (s. 64)
+<figure/>
+Yandaki görselde öğrencilerden verilen kesirleri sayı doğrusunda göstererek karşılaştırmaları istenmiştir. (G1-G3)
+Öğün Yayınları Ders Kitabı, 2019 (s. 93)
+<figure/>
+4/5 kg elma 2 kişi arasında eşit olarak paylaştırılırsa bir kişinin payına düşen elma miktarının ne kadar olacağını bulalım. Bunun için bütünü ifade eden bir doğru parçası veriliyor ve bunun yarısının esir olarak ifadesi istenmektedir. (G2)
+MEB 1 Ders Kitabı, 2019 (s. 134)
+<figure/>
+Yandaki görselde öğrencilerden öncelikle sayı doğrusu üzerinde belirtilen noktalarda yer alan kesirleri bulmaları ardından verilen işlemi sayısal olarak ifade etmeleri istenmektedir. (G1-G2)
+Öğün Yayınları Ders Kitabı, 2019 (s. 136)
+<figure/>
+2/14, 6/14 ve 13/14 kesirlerinin yuvarlanması istenmiştir. Bu amaçla bu kesirlerin sayı doğrusu üzerinde gösterimi sağlanmıştır. (G3)
+MEB 1 Ders Kitabı, 2019 (s. 142)
+<figure/>
+$\frac{4}{5}$, $\frac{5}{3}$ ve $2\frac{3}{4}$ kesirlerinin sayı doğrusu kullanarak sıralanması istenmektedir. (G3)
+MEB 2 Ders Kitabı, 2019 (s. 63)
+# Şekil 2.
+*Türk Ders Kitaplarında Kullanılan Sayı Doğrusu/Doğru Parçası Temsili ve Beklenen Görevlerle İlgili Örnekler*
+Sonuç olarak, ders kitaplarında sayı doğrusu görseliyle ağırlıklı olarak kesri sayı doğrusu üzerinde gösterme, sayı doğrusu üzerinde yeri belirtilen kesri ifade etme ve bir bütünü doğru parçası olarak alma ve üzerinde kesirlerle işlem yapma görevleri öğrencilerden beklenmektedir. Bir kesrin sayı doğrusu üzerindeki aralığını belirleme görevi çok az bir oranla bile olsa Türk ve Fransız ders kitaplarını birbirinden ayırmakta ve sadece Fransızlara özgü bir görev olarak kalmaktadır.
+# Sonuç, Tartışma ve Öneriler
+Bu araştırmada Türk ve Fransız 6. sınıf matematik ders kitaplarında kesirler kavramıyla ilgili kullanılan sayı doğrusu/doğru parçası temsilinin sayıları, nitelikleri ve bu görsellerde öğrenciden beklenen görevler kapsamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.
+Ders kitaplarının analizi var olan görsellerin üç ana kategoride ele alınabileceğini göstermiştir. Bunlar resimler, geometrik şekiller ve sayı doğrusudur. Özellikle geometrik
+<footer>*Educational Academic Research, 52: 30-44 | doi: 10.33418/education.1421954*</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1432248_2.md

@@ -0,0 +1,27 @@
+<header>36</header>
+
+# GİRİŞ
+
+İlaç molekülleri, hedeflenen terapötik etkinin yanında istenmeyen etkilere ve özelliklere sahiptir. İstenmeyen etkiler, ilaçların klinik etkisinin önüne geçebilmekte veya etkisini azaltabilmektedir. Sudaki düşük çözünürlük, düşük permeabilite, metabolik instabilite, yan etkiler¹, yüksek düzeyde ilk geçiş etkisi, kötü tat, formülasyon zorlukları, toksisite, hedefe yönelik seçiciliğin zayıflığı, yarılanma ömrünün kısa olması gibi sebepler istenmeyen etkilere ve özelliklere örnek olarak verilebilir. İstenmeyen özelliklerin bertaraf edilmesi, birçok araştırmanın hedefi olmakla birlikte medisinal kimya araştırmalarının da başlıca hedefleri arasında yer almaktadır. Bu amaçla, ön ilaç yaklaşımı, istenen terapötik etkiyi ortaya çıkarırken birçok istenmeyen ilaç özelliğini çözmek için yıllar önce geliştirildi.²
+
+Prodrug, proajan veya ön ilaç terimi ilk kez 1958’de medisinal kimyacı Adrien Albert tarafından, ‘Selektif Toksisite’ adlı kitabında ortaya atıldı³ ve terapötik aktivite sağlamak için vücutta metabolizma veya biyotransformasyona uğrayarak aktif olan bileşikler olarak tanımlandı.² İlaçların, ana ilaçlardan enzimatik saldırı ile yeniden üretildiği türevlere dönüştürülmesi konusunda çalışma yapan N. J. Harper⁴ gibi diğer bilim insanları da bu kavramı destekledi. Ancak Harper, vücutta biyotransformasyona uğramak üzere kasıtlı olarak tasarlanmış ön ilaçları içeren ve alternatif bir terim olan ilaç latensiyonu kavramını 1959 yılında tanımladı.²
+
+Ön ilaçlar, farmakolojik etkinlik açısından inaktif ancak *in vivo* olarak aktif forma dönüşebilen bileşiklerdir.⁵ Bu inaktif bileşikler, vücuda alındıktan sonra tasarlanma amacı doğrultusunda emilmeden önce, emilme bölgesinde veya etki edeceği spesifik bölgede kimyasal veya enzimatik biyotransformasyona uğrayarak farmakolojik olarak aktif hale dönüşürler (Şekil 1)⁶,⁸. Bu sebeple, Ayanoğlu ön ilaç için, ilacın “saklanmış şekli” tabirini kullandı.⁷
+
+<figure/>
+
+**Şekil 1.** Ön ilaç kavramı illüstrasyonu.⁸
+
+Amaca yönelik olarak geliştirilen ilk ön ilaç, Schering ilaç firması tarafından 1899 yılında çıkarılan metanamindir. Yine bu dönemde, Bayer ilaç şirketinden bilim insanı Felix Hoffman, yaygın olarak kullanılan antienflamatuvar bir ilaç olan salisilik asitten daha az mide tahrişi ve ülserasyon özellikleri ile ortaya çıkaran aspirini (asetilsalisilik asit) buldu. Bununla birlikte, aspirinin gerçek bir ön ilaç olup olmadığı tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Roche ilaç firması ise, aspirinin keşfinden 40 yıl sonra, antitüberküloz etkinlikte bir ilaç olan izoniazidin ön ilaç aktivitesini keşfetti.⁹
+
+Ön ilaçlara olan ilgi, keşfedildiği ilk zamanlardan günümüze artarak devam etmektedir. Dünya çapında pazarlanan ilaçların yaklaşık onda biri ön ilaç olarak sınıflandırılır.¹⁰ 2008-2017 yılları arasında Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanan toplam 249 yeni ilaç bileşiğinin 31 tanesi (% 12,5) ön ilaçtır.² Ön ilaçlara dikkat çeken bir örnek olarak 2015 yılında en çok satan ikinci ilaç, hepatit C tedavisinde kullanılan antiviral ajan Harvoni’nin aktif maddesi olan sofosbuvir sayılır.¹¹ Bu veriler ön ilaçların ilaç pazarındaki konumunu önemle vurgulamaktadır.
+
+## Ön ilaç tasarımı
+
+Ön ilaç tasarımı, ilacın tedavide kullanılmasına engel olan sebeplerden bir veya birkaçına sahip bir ana ilaç molekülüne, uyumlu olan fonksiyonel grubun kovalan bağ ile bağlanarak terapötik etkisinin arttırılması esasına dayanmaktadır.¹⁰,¹² İlacın bu modifikasyonu, hedeflenen mekanizmaya uygun olarak seçilmektedir. Tasarımda dikkat edilmesi gereken ana hedeflerden biri, aktif ilacı etkili ve iyi tasarlanmış olarak serbest bırakabilen bir aktivasyon mekanizmasıdır.¹³ Bu mekanizmalar enzimatik veya kimyasal (non-enzimatik) olabilmektedir. Tasarım stratejisinde ana ilaç molekülünün özelliklerinden sonra önemli olan husus, ilaç salımının biyolojik dönüşüm mekanizmalarıdır. İlacın biyoaktivasyonu çoğunlukla enzimatik bir süreç aracılığıyla meydana gelmektedir.
+
+Ön ilaçların biyolojik dönüşümünde en önemli enzimler arasında amidler (örn. tripsin, kimotripsin, elastaz, karboksipeptidaz ve aminopeptidaz) ve ester bazlı (örn. karboksilesteraz, asetilkolinesteraz ve butirilkolinesteraz) enzimler bulunur. Bu enzimlerin çoğu hidrolitik enzimlerdir ancak hidrolitik olmayan enzimler de (tüm sitokrom P450 enzimleri dahil) ester ve amid bazlı ön ilaçların biyolojik dönüşümünü kataliz etme yeteneğine sahiptir (Şekil 2).¹⁴
+
+Spesifik dokuların hedeflendiği ön ilaç stratejilerine bir örnek, ön ilacı aktifleştirmek için vücuda verilen enzimleri kullanan yönlendirilmiş enzim ön ilaç tedavisidir. ADEPT (antikora yönelik enzim ön ilaç tedavisi) ve GDEPT (gene yönelik enzim ön ilaç tedavisi), genler, virüsler veya polimer yönelimli enzim ön ilaç tedavisi, *Clostridia* yönelimli enzim ön ilaç tedavisi yaklaşımları hipoksik
+
+<footer>J Ata-Chem</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1432248_5.md

@@ -0,0 +1,78 @@
+<header>39</header>
+
+# Ön ilaçlarda hedefleme
+
+# Dermal hedeflendirme
+
+Cilt bariyeri, kendisini oluşturan hücrelerin arasındaki çok katmanlı çift tabakadan oluşmaktadır.²² Stratum corneum (SC), doğası gereği lipofiliktir ve lipofilik ilaçların nüfuz etmesini destekler ancak SC'nin altındaki katmanların sulu yapısı, ilaçların içinden geçmesi için bazı hidrofilik özellikler içermesini gerektirir. Çoğu zaman, bir ilacın tuz oluşumu veya esterleşme gibi küçük yapısal değişiklikleri, sulu veya lipid çözünürlüğünün arttırılmasını sağlayabilir.²³ Esterler, yüksek lipofilitelerinden dolayı optimal deri geçirgenliği eğilimindedirler, bu nedenle ester sentezi deri geçirgenliğini arttırmanın önemli bir yoludur.²² Örneğin, morfinin iki N-alkil esteri, morfin propiyonat ve morfin enantatın, transdermal uygulama için potansiyel ön ilaç olarak sentezlendi. Her iki ön ilaç da ana ilaçlardan daha fazla lipofiliktir. Bu da morfinin transdermal iletimini sırasıyla 2 ve 5 kat arttırmaktadır.²³
+
+# Oküler hedeflendirme
+
+Göz kırpma, zayıf kornea penetrasyonu, gözyaşı döngüsü, gözdeki enzimlerin metabolizasyonu ve nazolakrimal kanaldan sistemik dolaşıma geçme gibi sınırlamalar sebebiyle oküler hedefe ulaşan ilaç miktarı azalabilmektedir. Ön ilaç tasarımı bu sınırlamaların engellenmesi ve oküler biyoyararlanımın arttırılması konusunda önem taşımaktadır.¹⁹ Kataraktla ilişkili ağrı ve iltihabın tedavisi için onaylanmış oküler süspansiyon örneği nepafenak (2-amino-3-benzoilbenzenasetamid), amfenak ve aril-asetik asit türevleri kullanılarak geliştirilmiş bir ön ilaçtır.²¹
+
+# Lokal hedeflendirme
+
+Hedeflendiği organda aktive olan ön ilaçlar, FDA tarafından iki sınıfa ayrıldı (Tablo 1). Ön ilaçlar beyin, karaciğer, tümör gibi organlara hedefli olabileceği gibi gastrointestinal sıvılar ya da sistemik dolaşımı da hedefleyebilmektedir.
+
+İlacın böbrek dışı toksisitesini azaltmak ve böbrek hastalıklarında terapötik etkinliği arttırmak için böbreğin hedeflenmesi önemlidir. Proksimal tübüler hücreler en yaygın hedeftir.¹⁹ Örneğin, N-asetillenmiş düşük molekül ağırlıklı kitozan ile konjuge prednizolonun, böbrekte serbest prednizolondan 13 kat daha yüksek dağılımda olduğu bulundu.¹⁹
+
+Tablo 1. FDA’nın aktive olduğu bölgeye göre ön ilaç sınıflandırması.²⁴
+
+<table>
+<tr>
+<th>Sınıf</th>
+<th>Dönüşüm bölgesi</th>
+<th>Alt tip</th>
+<th>Dönüşüm yeri</th>
+<th>İlaç örneği</th>
+</tr>
+<tr>
+<td rowspan="4">I</td>
+<td rowspan="4">Hücre içi</td>
+<td rowspan="2">IA</td>
+<td>Terapötik hedef</td>
+<td>Zidovudin</td>
+</tr>
+<tr>
+<td>Doku ve hücreler</td>
+<td>5-Florourasil</td>
+</tr>
+<tr>
+<td rowspan="2">IB</td>
+<td rowspan="2">Metabolik dokular (karaciğer, akciğer)</td>
+<td>Kaptopril</td>
+</tr>
+<tr>
+<td>Siklofosfamid</td>
+</tr>
+<tr>
+<td rowspan="4">II</td>
+<td rowspan="4">Hücre dışı</td>
+<td rowspan="2">IIA</td>
+<td rowspan="2">Gastrointestinal sıvılar</td>
+<td>Loperamid oksit</td>
+</tr>
+<tr>
+<td>Sülfasalazin</td>
+</tr>
+<tr>
+<td rowspan="2">IIB</td>
+<td rowspan="2">Sistemik dolaşım</td>
+<td>Fosfenitoin</td>
+</tr>
+<tr>
+<td>Bambuterol</td>
+</tr>
+</table>
+
+# Kanser tedavisinde ön ilaçlar
+
+Kanser, büyüme özelliği bozulmuş hücrelerin klonal yayılımıdır.²⁵ Kanserin en önemli semptomu, vücudun çeşitli bölgelerinde oluşan ve diğer organlara yayılabilen anormal bölünen hücrelerin, çevresindeki dokunun veya organın fonksiyonunu yerine getirmesini engellemesidir.²⁶
+
+Kanser oluşumunda kritik durumu oluşturan olay, vücudun bağışıklık hücrelerinin henüz az sayıda olan ve yeni oluşan kanser hücrelerini tanıyıp yok edememesidir. Kronik stres, yaşlanma, kronik zayıflatıcı hastalık, daha önce kemoterapi kullanımı, analjezik, antibiyotik, kortikosteroid gibi ilaç gruplarının suistimali gibi herhangi bir sebeple bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde kanser riski artmaktadır.²⁷
+
+Kanserin sekiz ayırt edici özelliği (tümör büyümesini ve metastatik yayılımı sağlayan ayırt edici ve tamamlayıcı yetenekler) ve iki etkinleştirici özelliği, kanserin biyolojisini anlamak için sağlam bir temel hazırlamaktadır (Şekil 6).$^{28,29}$
+
+Her insanın farklı DNA’ya sahip olması, her tedavinin kendine göre avantaj ve dezavantajlarının olması sebepleriyle kanser tedavisinin standart bir kuralı yoktur. Hastaya özgü seçilen tedavide; radyoterapi, kemoterapi, cerrahi yöntemler, kemik iliği transplantasyonu, periferik kök hücre transplantasyonu, fotodinamik terapi, kriyocerrahi immünoterapi, hormon terapisi, hedeflenmiş terapiler ve gen terapisi gibi biyolojik terapiler tek başına veya kombine kullanılabilmektedir.$^{27,31}$
+
+<footer>J Ata-Chem</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1440468_20.md

@@ -0,0 +1,27 @@
+<header>ADAM AKADEMİ / Sosyal Bilimler Dergisi
+ADAM ACADEMY / Journal of Social Sciences</header>
+
+Tablo 2'de ise, BIST Turizm Sektöründe faaliyet gösteren firmaların kümülatif ortalama anormal getirilerinin Rusya-Ukrayna savaşının ilanına verdiği tepkiyi olay penceresi içerisinde farklı günler ile göstermektedir. En uzun etkinlik günleri olan [-20, +20] ve [-15, +15] günleri için kümülatif ortalama anormal getiri (CAAR) değerlerinin %27,09 ve %23,28 oranlarında düşüş yaşandığı ve söz konusu düşüşün sırasıyla % 10 ve % 5 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Diğer etkinlik günleri civarında yer alan etkinlik pencerelerinde de düşüş tespit edilmiş ancak bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı değildir. Etkinlik öncesi günler olan [-20,0] ve [-15, 0] günlerinde CAAR değerlerinin % 24,93 ve %18,49 oranlarında ve sırasıyla % 1 ve % 5 anlamlılık seviyesinde düşüş yaşanmıştır. Olay anına yakın diğer etkinlik öncesi günlerde yer alan etkinlik pencerelerinde düşüş tespit edilmiş ancak bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı değildir. Etkinlik sonrası günler incelendiğinde, etkinlik sonrası günler olan [0, 15) ve [0, 20] etkinlik pencerelerinde negatif, diğer etkinlik pencerelerinde pozitif CAAR değerleri tespit edilmiştir. Ancak etkinlik sonrası günlerde, farklı etkinlik günlerini içeren kümülatif ortalama anormal getirilerde anlamlı ilişki belirlenememiştir. Pandey ve Kumar (2023) Avrupa turizm sektörünün savaştan negatif, Asya turizm sektörlerinin ise pozitif yönde etkilendiği sonucundan hareketle, Türkiye turizm sektörünün etkinlik günleri civarı ve etkinlik öncesi günler için negatif ve etkinlik sonrası günler için pozitif yönde etkilendiği sonucunu desteklemektedir. Çünkü Avrupa'ya girişleri engellenen Rus turistlerin tatil rotasının Türkiye ve Asya ülkelerine kayacağı düşüncesiyle, yatırımcılar, turizm sektörüne olan yatırımlarını artırma pozisyonuna geçmiş olduğu söylenebilir.
+
+**Tablo 2.** BİST Turizm Sektörü Kümülatif Ortalama Anormal Getiri (CAAR).
+
+<table>
+<tr><td>Etkinlik Pencereleri</td><td>GÜN</td><td>CAAR</td><td>p değeri</td></tr>
+<tr><td rowspan="5">Etkinlik Günleri Civarında</td><td>[-20,20]</td><td>-27.09%*</td><td>(0.0514)</td></tr>
+<tr><td>[-15,15]</td><td>-23.28%**</td><td>(0.0472)</td></tr>
+<tr><td>[-10,10]</td><td>-5.67%</td><td>(0.5440)</td></tr>
+<tr><td>[-5,5]</td><td>-0.14%</td><td>(0.9831)</td></tr>
+<tr><td>[-1,1]</td><td>1.59%</td><td>(0.6322)</td></tr>
+<tr><td rowspan="4">Etkinlik Öncesi Günler</td><td>[-20,0]</td><td>-24.93%***</td><td>(0.0077)</td></tr>
+<tr><td>[-15,0]</td><td>-18.49%**</td><td>(0.0212)</td></tr>
+<tr><td>[-10,0]</td><td>-8.58%</td><td>(0.1897)</td></tr>
+<tr><td>[-5,0]</td><td>-1.74%</td><td>(0.7144)</td></tr>
+<tr><td rowspan="5">Etkinlik Sonrası Günler</td><td>[0,2]</td><td>2.09%</td><td>(0.5294)</td></tr>
+<tr><td>[0,5]</td><td>1.69%</td><td>(0.7219)</td></tr>
+<tr><td>[0,10]</td><td>2.99%</td><td>(0.6470)</td></tr>
+<tr><td>[0,15]</td><td>-4.70%</td><td>(0.5581)</td></tr>
+<tr><td>[0,20]</td><td>-2.07%</td><td>(0.8251)</td></tr>
+<tr><td colspan="4">*** p-value < .01, ** p-value <.05, * p-value <.1</td></tr>
+</table>
+
+<footer>52</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1440468_6.md

@@ -0,0 +1,14 @@
+<header>ADAM AKADEMİ / Sosyal Bilimler Dergisi
+ADAM ACADEMY / Journal of Social Sciences</header>
+
+# Giriş
+
+Dünya son 20 yıldır büyük bir ekonomik kriz ve tüm toplumları etkisini altına alarak küresel ticareti durma noktasına getiren önemli bir salgın yaşamıştır. Türkiye, tüm bu küresel risklerin yanında darbe girişimi, terör olayları, bölgesel çatışmalar ve uluslararası siyasi krizler ile baş etmek zorunda kalmıştır. Yaşanan tüm bu krizler belirli seviyelerde finans piyasalarını etkilemiştir. Son olarak başlayan Rusya-Ukrayna savaşı, finans piyasalarında yaşanan tüm olumsuzlukların üzerine eklenecek olan yeni bir sıkıntı olarak kendini göstermiştir.
+
+Jones vd.’ne (2021) göre, Rusya-Ukrayna savaşı, Rusya’nın Ukrayna’yı bir parçası olarak kabul etmesi ile 2014 yılında Kırım’ı ilhakına dayanmaktadır. 2021 yılının sonlarından itibaren Rusya’nın Ukrayna sınırlarında askeri yığınak yapmaya başlaması 24 Şubat 2022 tarihinde tam kapsamlı işgale dönüşmüştür. O gün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, işgali “özel bir operasyon” olarak tanımlamıştır (Chowdhury & Khan, 2023:1-2).
+
+Finans literatürü, hisse senedi piyasalarının savaş, terör gibi jeopolitik risklere karşı sert tepkiler verdiğini ortaya koymaktadır (Berkman & Jacobsen, 2006: 4). Leigh, Wolfers ve Zitzewitz (2003) çalışmasında, savaşların dünya ekonomisinde ve hisse senedi piyasalarında etkisini belirlemiş ve silahlı çatışmaların sonuçlarını ortaya koymuştur. Cam’a (2008) göre, Savaşların hisse senedi piyasalarına etkileri sektörler bazında farklılık gösterebilmektedir. Boungou ve Yatié, (2022)’ye göre savaşın sektörler bazında etkisinin farklı olduğu gibi savaş sebebiyle ülkelerin borsalarından heterojen etkiler de görülmektedir. Rusya ve Ukrayna, dünyanın tahıl deposu olarak insanlığın ihtiyacı olan en temel besin maddelerini karşılarken, Rusya enerji üretiminde dünyada üçüncü sırada yer almaktadır (FAO, 2023; EIA, 2023). Rusya ve Ukrayna, tahıllar ve bitkisel yağlarda dünyanın tedarikçisi konumundadır. 2022 yılı verilerine göre dünya tahıl ihtiyacının; Rusya % 27 ve Ukrayna ise % 17’sini karşılamaktadır (FAO, 2023). Dünya bitkisel yağ ihtiyacının ise iki ülke yaklaşık olarak % 5,6’sını karşılamaktadır (Hamulczuk at al., 2023: 2). Dolayısıyla Rusya-Ukrayna çatışmasının küresel gıda fiyatlarını etkileyebilir ve hatta gıda güvenliği açısından olumsuz sonuçlara yol açabilir. Grant at al. (2023) çalışmalarında, Mısır, Sudan ve Yemen’in de içinde bulunduğu Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinin gıda güvenliği riski çekecek ülkeler içinde olduğunu ifade etmiştir.
+
+Oral at al.’ne (2023) göre, gıda fiyatları ulusal ve uluslararası etkilere açık olan ve bu etkilerin önemli seviyede çarpan oluşturduğu bir emtiadır. Gıda Tarım
+
+<footer>38</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1448696_3.md

@@ -0,0 +1,19 @@
+<footer>3</footer>
+
+<figure/>
+**Şekil 3.** DTPA ve DTPOA Ligandları.
+
+Dört ve altılı koordinasyonlu DTPOA kompleksleri nötr olabildiği gibi, iyonik yapılıda olabilir.¹⁶
+DTPOA ligandlarında olduğu gibi ditiyofosfinat türündeki ligandlarda (DTPA) şelat özelliği taşır (Şekil 3). Bu ligandlarda DTPOA'ler gibi benzer yapılarda koordinasyon bileşikleri yapar.¹⁸
+DTPA anyonları ayrıca fosfin içerikli nötr yapıda¹⁹ veya arilboratlarla fosfin içerikli tuz formunda²⁰ kompleksleri vardır. Ancak iyonik yapılı fosfin grubu içeren ferrosenil ditiyofosfonik asit komplekslerine literatürde rastlanmamıştır.
+Bu çalışmada; köprülü bir fosfin ligandının, bilinen dört koordinasyonlu Ni(II) ditiyofosfonato kompleksiyle (*trans*-[O-1-fenil-1-propil (ferrosenil) ditiyofosfonato] nikel(II); [Ni(FcL)₂]) reaksiyonundan¹⁵ iyonik yeni bir kompleksi sentezlenmiştir (*bis*-(difenilfosfino)metan [*O*-1-fenil-1-propil (ferrosenil) ditiyofosfonato] Ni(II) tetrafenilborat, ([Ni(FcL)(DPPM)]⁺[BPh₄]⁻) sentezlendi (Şekil 4). Kompleksin anyon kısmı [BPh₄]⁻ ile oluşturuldu. Kompleksin yapısı; element analizi, FT-IR spektroskopisi, Raman, ³¹P- NMR yöntemleriyle aydınlatıldı.
+
+<figure/>
+**Şekil 4.** Yeni [Ni(FcL)(DPPM)]⁺[BPh₄]⁻ kompleksinin sentezi.
+
+# YÖNTEMLER
+# Kimyasallar ve Cihazlar
+Ferrocene, 1-fenil-1-propanol, metanol, kloroform, bis(difenilfosfino)metan ve Na[B(Ph)₄] Merck firmasından temin edildi. [Ni(FcL)₂] kompleksi¹⁶ literatürdeki yönteme göre sentezlendi. [Ni(FcL)(DPPM)]+[BPh₄]- kompleksi için literatürdeki yöntem uygulanarak sentezlendi.
+Bileşiklerin erime noktası (EN), Electrothermal 9200 cihazında yapıldı. Element analizi, LECO 932 CHNS-O Elementel Analiz cihazında yapıldı. Kütle ölçümleri MALDI-
+
+<footer>*J Ata-Chem*</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1466327_6.md

@@ -0,0 +1,23 @@
+<header>Artuklu Akademi Dergisi | Journal of Artuklu Akademi 11 (1) 2024</header>
+
+Corci Zeydân, Abbâsîler döneminin Emevîlerden oldukça farklı olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte Abbâsîler devri dil, İslâmî ilimler, felsefe ve tıp gibi birçok alanda önemli gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Zeydân, Abbâsîler dönemini devletin kurulduğu hicri 132 yılından başlatmış ve Bağdat’ın Moğollar tarafından işgal edildiği 656 yılına kadar götürmüştür. O, Abbâsîler devrini yaşanan edebî, siyâsî ve kültürel dönüşüm nedeniyle dört ayrı dönemde ele almıştır. Birinci Abbâsî çağı, 132’den 232 yılına kadar olan dönemdir. İkinci Abbâsî çağı, 232-334 yılları arasını kapsamaktadır. Üçüncü Abbâsî çağı, 334 ile Selçuklular’ın Bağdat’a girdiği 447 yılları arasıdır. Dördüncü Abbâsî çağı ise 447 ile Moğollar’ın Bağdat’a girdiği 656 yılları arasına karşılık gelmektedir.³⁶ Corci Zeydân birinci Abbâsî çağını İslâm’ın altın çağı olarak nitelemiştir. Bu dönemde birçok eser Arapçaya tercüme edilmiştir. Dönemin halifeleri ilme ve edebiyata büyük önem vermiştir. Birinci Abbâsî çağında Bağdat önemli bir edebiyat ve kültür merkezi olmuştur.³⁷ Bu asırda birçok alana dair Arapça ilmî ve edebî terimler ortaya konmaya çalışılmıştır.³⁸ Şiir bu dönemde bedevî kültürden hadarî kültüre doğru evrilmiş ve yerleşik kültürün duygularını yansıtmıştır.³⁹ Dönemin şiiri hayali unsurlar taşımakla birlikte vezinli ve kafiyeli bir yapıya sahiptir.⁴⁰ Hayal gücünün genişlemesine bağlı olarak yeni anlamlar ve üslup tarzları ortaya konulmuştur.⁴¹ Bu dönemde Nahiv, Sarf, Lügat, Aruz ve Kâfiye gibi dil ilimlerinin kavramlarının belirginleşmeye başladığını ve bu ilimlerle uğraşanlara edip dendiğini zikretmiştir.⁴²
+
+Corci Zeydân, Abbâsîler’in ilk asrında Farslar etkili iken bu dönemde Türklerin etkili olduğunu söylemiştir.⁴³ Bu dönemde Arap yazısının kuralları netleşmiş, bazı Arapça kelimeler yeni anlamlar kazanmış ve birçok eser Arapçaya tercüme edilmiştir.⁴⁴ Zeydân’a göre bu dönemde şiirin ruhları canlandıran, umutları diri tutan yapısı yok olmaya başlamış ve bu durum şairler arasında serzenişe neden olmuştur.⁴⁵ Bu yönüyle Corci Zeydân, şiir ve edebiyattaki donuklaşma tezahürlerini hicri üçüncü asrın ikinci çeyreğine kadar götürmüştür. Bedî’ denilen üslup tarzının bu dönemde ortaya çıktığını ifade etmiştir.⁴⁶ Bu dönemde daha önceden sık rastlanmayan ve kuralları belirlenmemiş olan şiir tenkidi yaygınlık kazanmıştır. Bu durumda Aristo’nun şiir tenkidiyle ilgili eserlerinin Arapçaya çevrilmesi de etkili olmuştur.⁴⁷ Zeydân, üçüncü Abbâsî çağını İslâm’ın altın çağı olarak nitelemiştir. Bu dönemde Araplar kendilerine kadar var olan ilimlere tamamıyla vakıf olmuşlar ve ilimleri detaylarıyla tartışmışlardır. Zeydân burada toplumların gelişmişlikleriyle dil ve edebiyatın gelişmesi arasında ilişki kurmuştur.⁴⁸ Devlet adamlarının aynı zamanda ilim adamı olmasının ve ilme destek vermesinin bu dönemdeki gelişmelerde oldukça önemli olduğu belirtilmiştir.⁴⁹ Yerleşik hayat ve saray edebiyatı dönemin şiirlerine de yansımıştır.⁵⁰ Bu dönem ayrıca -o zamana kadarki- en fazla şairin yetiştiği dönem olarak görülmüştür.⁵¹ Selçuklular’ın etkili olduğu dördüncü Abbâsî çağında Araplar birçok farklı toplumla karşılaşmış ve bu durum edebiyatlarına yansımıştır. Haçlı ve Moğol saldırılarının başladığı, Endülüs’ün birliğini kaybettiği bu asır, siyasî açıdan da oldukça hareketli bir döneme denk gelmektedir.⁵² İslâmî ilimler büyük oranda neşet ettiği için bu ilimlerin sistematik bir şekilde okutulacağı medreselere ağırlık verilmiştir. Nizâmiye başta olmak üzere birçok medrese bu dönemde
+
+<footer>³⁶ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 385-386.
+³⁷ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 395-396.
+³⁸ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 417-418.
+³⁹ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 423.
+⁴⁰ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 424.
+⁴¹ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 426-427.
+⁴² Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 489. Mecaz ve kinaye gibi belâgat terimlerinin teşekkülü için bk. Fetullah Yener, Hicri VII. Asra Kadar Arap Dilbilimcilerinde Mecaz ve Kinaye (Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2018), 62-151.
+⁴³ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 553.
+⁴⁴ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 555.
+⁴⁵ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 557.
+⁴⁶ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 557-558.
+⁴⁷ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 558.
+⁴⁸ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 633.
+⁴⁹ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 637.
+⁵⁰ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 653.
+⁵¹ Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 665.
+⁵² Zeydân, Târîhu ‘âdâbi’l-luğa, 797-798.

dogru_metin/akademik/dp_1476096_6.md

@@ -0,0 +1,23 @@
+<header>The Banalization of Evil: A Psychological Analysis in the Context of the Gaza Genocide
+
+Orhan GÜRSU | 134</header>
+
+konumundakilerin otoriteyi kötüye kullanmasını içeren bu deneysel çalışmalar, sonraları pek çok Yahudi sosyal bilimci tarafından farklı deneysel metotlarla uygulanmıştır.
+
+Bu alandaki öncü çalışmalardan birisi de 1971 yılında Philip Zimbardo’nun ‘Stanford Hapishanesi’ deneyi olarak görülebilir. Stanford’daki psikoloji binasının bodrum katında oluşturulan sahte bir hapishanede karışık bir biçimde "tutuklu" ve "gardiyan" olarak seçilen deneklerin yer aldığı araştırmada gardiyan rolündeki deneklerin rollerini abartarak baskı ve tacize varan davranışlar sergilemeleri neticesinde deney planlanandan erken sonlandırılmıştır. Zimbardo netice olarak, içinde bulunduğumuz koşulların davranışlarımız üzerinde oldukça güçlü bir etkiye neden olabileceği düşüncesini dile getirmiştir.⁸ Zimbardo, Stanford Hapishanesi deneyindeki katılımcıların davranışları ile Ebu Gureyb de Amerikalı askerler tarafından Müslüman mahkumlara sergilenen tacizler, tecavüzler arasındaki çarpıcı benzerlikler üzerine durmuş ve tespitlerini *The Lucifer Effect* adıyla kitaplaştırmıştır.⁹ Zimbardo'ya göre, işkenceye dolaylı olarak göz yuman ve Ebu Gureyb hapishanesinde olup bitenlerden gözlerini kaçıran askeri liderler, işlenen suçların başlıca sorumlularıdır. O, tahlillerinde, Amerikan askerlerini yozlaştıran ve bu kötü sistemi yaratanların askeri komuta kademesi ve Bush yönetimi olduğunu açıkça ortaya koymuştur.¹⁰
+
+Bu çalışmanın amacı Holokost’la birlikte 1948 yılından itibaren uzun bir zamana yayılmış, genelde Filistin özelde ise Gazze topraklarında benzer bir soykırımın olduğu gerçeğini ortaya koymaktır. Açıklamamız gereken bir diğer husus ise çalışma boyunca ele alınan Yahudi kimliğine yönelik görüşlerin bütün Yahudileri kapsamadığı, sadece Siyonist kesim ile sınırlı olduğudur. Nitekim Gazze’ye yapılan soykırım sürecinde Siyonist olmayan Yahudi topluluklarının İsrail aleyhine gösteri düzenledikleri ve Siyonist Yahudilerin görüşlerine karşı çıktıkları bilinmektedir. Çalışmamızın geri kalan kısmında Reicher, Haslam ve Rath tarafından oluşturulan “Kolektif Nefretin Gelişmesinde Beş Aşamalı Kimlik Modeli”nde yer alan *özdeşleşme, dışlama, tehdit, erdem ve yok etmenin kutsanması* aşamalarının¹¹ İsrail tarafından Gazze’deki Müslümanlara uygulanan soykırımda nasıl vuku bulduğu analizine yer verilmiştir.
+
+# 1. Kolektif Nefretin Gelişmesinde Beş Aşamalı Kimlik Modeli
+Reicher, Haslam ve Rath,¹² beş aşamalı kimlik modellerinin analizini büyük oranda Holokost üzerinden örnekler vererek yürütmüşlerdir. Buna gerekçe olarak da 20. yüzyıla damgasını vuran en önemli olgunun Holokost olduğu görüşünü ileri sürmüşlerdir. Bu düşünce sadece adı geçen yazarlara ait değildir. Soykırıma yönelik literatür incelendiğinde çalışmaların neredeyse tamamında bu iddianın dile getirildiğine, bir anlamda bilimin araçsallaştırıldığına şahit oluruz. Aynı şekilde Siyonist Yahudiler, Holokost’un eşsiz olduğunu, bu zulmün sadece kendilerine uygulandığını her fırsatta dillendirmekten vazgeçmezler. Oysa Yahudi kökenli akademisyen Norman Finkelstein (2010) *Holokost Endüstrisi: Yahudilerin Çektiği Çilelerin İstismarı* adlı kitabında¹³ bu görüşün ne kadar temelsiz ve ranta çevrili olduğunu delilleriyle ortaya koymaktadır. Hatta kendisi de bir Yahudi olan Bauman, Holokost’a yönelik
+
+8 Detaylı bilgi için bkz. URL-2, https://web.archive.org/web/20141007120927/http://documentaryheaven.com/the-stanford-prison-experiment/
+9 Philip G. Zimbardo, *The Lucifer Effect: Understanding How Good People Turn Evil* (New York: Random House Trade Paperbacks, 2008).
+10 Eric Wargo, “Bad Apples or Bad Barrels? Zimbardo on ‘The Lucifer Effect’”, *APS Observer* 19 (2006).
+11 Stephen Reicher vd., “Making a Virtue of Evil: A Five-Step Social Identity Model of the Development of Collective Hate”, *Social and Personality Psychology Compass* 2/3 (Mayıs 2008), 1313-1344.
+12 Reicher vd., “Making a Virtue of Evil”.
+13 Norman Finkelstein. G., *Holokost Endüstrisi: Yahudilerin Çektiği Çilelerin İstismarı* (İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınevi, 2010).
+
+<footer>Burdur Theology Journal · Issue: 8
+
+e-ISSN: 2980-2407</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1476096_9.md

@@ -0,0 +1,20 @@
+<header>137 | Orhan GÜRSU
+Kötülüğün Sıradanlaştırılması: Gazze Soykırımı Bağlamında Psikolojik Bir Analiz</header>
+
+nedenlerimiz var” düşüncesini oluşturmakta ve hayatın anlamını bulmasına yardımcı olmaktadır.³² Houghton’a³³ göre bu ise bazen, intikam için haklı olduğumuza dair bir algıyı ortaya çıkaran mağduriyet duygusu ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Özdeşleşme sadece makul düzeyde bir özgüvenin oluşmasına yardımcı olmakla kalmaz bazen narsisizme³⁴ hatta kolektif bir narsisizme de yol açabilir. Bir anlamda kolektif narsisizm, üstün olduğunu düşünen iç grubun daha ayrıcalıklı olduğu inancını da beraberinde getirmektedir. Seçilmiş üstün grup büyüklenmeci inançları nedeniyle dış grup tarafından anlaşılmadıklarını, takdir edilmediklerini düşünmekte ve bu nedenle dış gruba karşı öfke ve kaygı duyguları yaşamaktadırlar.³⁵ Irk esasına dayanan sınıf ayrımcılığı ve sosyal baskı türü grup temelli bir hiyerarşik yapının kurulmasına katkıda bulunmaktadır. Sosyal Baskınlık Kuramı’na göre ise kişinin ya da topluluğun kendi grubunu üstün görmesi neticesinde baskı ve ayrımcılık ön plana çıkmaktadır. Psikanalitik kuram ise bu tarz grupların eğilimlerini “küçük farklılıkların narsisizmi” şeklinde adlandırmaktadır.³⁶ Aktardığımız bilgilerin ışığında Yahudilerin Holokost sonrası sinema, akademi, edebiyat, sanat vb. birçok alanda mağduriyet psikolojisi bağlamında acılarını kullandıklarına tanık olmaktayız.³⁷ Finkelstein, bunu ironik bir şekilde Yahudi taraftarların ifadeleriyle şöyle dillendirmektedir: “Yahudiler, üstün olduklarını ortaya koymasalardı, insan yerine konmayacaklardı… Ne kadar bastırmaya çalışsalar da Amerikan Yahudileri için üstünlüklerini gizlemek olağanüstü zordur.”³⁸
+
+Yahudilerdeki seçilmişlik inancı ırk, inanç düzeyinde kolektif narsisizmi ortaya çıkarmaktadır. Bu düşünce mağduriyet psikolojisi ile birleşince vadedilmiş topraklarda kendilerine engel gibi gözüken Gazze’li Müslümanları yerlerinden etme, topyekûn yok etme, baskı ve ayrıma tabi tutma girişimleri kendileri açısından “kendimizce haklı nedenlerimiz var” savunmasıyla haklılaştırılmaktadır. Bu baskı, yıldırma, ayrımcılık ve neticede şiddet yoluyla öldürme, yok etme işlemleri her ne kadar 7 Ekim 2023’te zirveye çıksa da 76 yıllık tarihsel süreç içerisinde sistematik bir şekilde uygulanagelmiştir. Nitekim 1948’de, Siyonist liderlerin öncülüğü ve Amerikan yönetiminin desteğiyle Filistin topraklarında İsrail Devleti kurulmuş ve bu gelişme yarım milyonun üzerinde Filistinlinin topraklarından çıkarılmasına yol açmıştır. İsrail devletinin toplam nüfusu ilk kurulduğunda 650.000 (toplam nüfusun % 33’ü) iken günümüzde toplu göçler ve işgalci Siyonistler eliyle 6.500.000 civarında bir sayıya ulaşmıştır. 2017 yılı verilerine göre Yahudi nüfusu toplam ülke nüfusunun % 74,7’sini oluşturmaktadır.³⁹ Özdeşleşme gruba aidiyet duygusunu vererek grubun inançları için öldürme, öldürülme teslimiyetini oluşturmaktadır. İsrail ordusunun haricinde işgalci yerleşimcilerin de katliamlara dahil olmalarının temelindeki motivasyonu buna dayandırmak mümkündür. Çünkü kolektif narsisizmde grupla özdeşim kuran üyeler için grubun olumlu imajının olması ve devam etmesi önemlidir.⁴⁰
+
+# 1.2. Dışlama - Hedefleri İç Grubun Dışına Yerleştirmek
+
+³² Joshua Searle-White, “Identity—The Consistent Feature”, The Psychology of Nationalism, kitap editörü Joshua Searle-White, 47-66 (New York: Palgrave Macmillan US, 2001), 47-66.
+³³ David Patrick Houghton, Siyaset psikolojisi, 192.
+³⁴ Orhan Gürsu - Fatmana Semiha Önce Özokudan. "Ergenlerde Dindarlık, Narsizm ve Özgüven." Turkish Academic Research Review 4.4 (2019): 449.
+³⁵ İrem Eker, “A review on the outcomes of comes narcissism regarding political psychology”, Nesne Psikoloji Dergisi 11/28 (30 Haziran 2023), 312.
+³⁶ David Patrick Houghton, Siyaset psikolojisi, 193-194.
+³⁷ Norman Finkelstein. G., Holokost Endüstrisi: Yahudilerin Çektiği Çilelerin İstismarı, 22,41,126.
+³⁸ Norman Finkelstein. G., Holokost Endüstrisi: Yahudilerin Çektiği Çilelerin İstismarı, 42.
+³⁹ Gürkan Salime Leyla, “‘Yahudilik’”, 196.
+⁴⁰ Aleksandra Cichocka vd., “Globalization is Associated With Lower Levels of National Narcissism: Evidence From 56 Countries”, Social Psychological and Personality Science 14/4 (Mayıs 2023), 437-447.
+
+<footer>Burdur İlahiyat Dergisi · Sayı: 8 https://dergipark.org.tr/tr/pub/burdurilahiyat</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1495423_11.md

@@ -0,0 +1,10 @@
+<header>Osmanlı Uç Toplumu: Kuruluş Döneminde Osmanlı'da Sınırlara Sosyolojik Bir Bakış</header>
+verilen çevrelerde yaşayan halk, sürekli bir sınır savaşıyla karşı karşıyaydı. Sınır beyliklerinin savaşçıları düşman akınını durdurmaya hazırdılar, onlar da aynı şekilde akınlar yaparak sık sık düşmanlarının topraklarına girerlerdi. İslam sınır beyliklerinin savaşçılarına Gazi unvanı verilirken, Bizans sınırında bulunan sınır beyliklerinin savaşçılarına Akritoi unvanını verilmiştir.⁴⁵ Sınırlardaki mücadeleler süreklilik arz ettiği için, sınırın güvenliğini sağlayacak çeşitli askeri ve idari teşkilatlanmalar oluşturulmuştur. Selçuklu-Osmanlı uçlarında Gaziler-Alplar'in teşkilatından oluşan uç beyliği yer alırken, Bizans tarafında ise Akritoi adındaki sınır savaşçıları yer almıştır. Sınırlardaki mücadeleler Gaziler-Alplar ile Bizans'ın sınır savaşçıları Akritoiler arasında gerçekleştirilmiştir.
+Uç beyliği, Osmanlı'nın sınır bölgelerindeki askeri-idari bir teşkilatlanma olarak kurulmuş olup, bu beyliğin idaresinden sorumlu kişiler ise uç beyleridir. Türkmen aşiretlerinden oluşan uç beyleri, uçları hem düşmana karşı korumak hem de düşmana karşı akınlar düzenlemek maksadıyla uçlarda teşkilatlanmışlardır. Köprülü'nün ifadesiyle, Anadolu'nun Doğu ve Batı hudutlarında meydana gelen uç teşkilatı, bir yandan serhadlerin düşman tecavüzlerinden korunmasını, diğer yandan da düşman sahasına akınlar düzenleyerek ganimete sahip olmak amacıyla ortaya çıkmıştır.⁴⁶ İnalcık'ın altını çizdiği gibi uç teşkilatının ilk görevi, gelecek istilaları karşılamak, ikincisi ise devamlı şekilde düşman tarafına akınlar yaparak düşmanı zayıflatmak ve onun lojistik imkanlarını bozmaktır. Osmanlı Devleti bir komşu ülkeye savaş açtığı zaman hudutlar ötesindeki bölge daha önceden zayıflamış haldedir. Uçların fonksiyonlarından birisi budur.⁴⁷ Bu açıdan Türkmen aşiretleri, yani Oğuz boyları olan uç beyleri, savaşçı kimlikleriyle öne çıkmışlardı, sınırlarda hazır bulunurlar, sınırları korur ve düşman komşularına akınlar yaparlardı.⁴⁸ Böylece, uç beyleri, Osmanlı sınırlarında askeri-idari teşkilatlanma oluşturarak sınırların da güvenliğini sağlıyorlardı.
+# Sonuç
+Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminde sınırların anlamını ve önemini anlamayı amaçlayan bu çalışmada, geleneksel devletlerdeki sınır anlayışının Osmanlı'da nasıl inşa edildiğine odaklanılmıştır. Osmanlı'nın kuruluş döneminde sınırlar farklı kavramlarla ifade edilmiştir. Bunların başında uç kavramı yer almaktadır. Uçlar, Osmanlı'nın devletleşme sürecinde sınır boylarını ifade etmek amacıyla ifade edilen bir kavramdır. Osmanlı sınırlarına etrak-i uç ve Türkmen uç'u, sınırdaki yöneticilere de uç beyi adı verilmiştir. Osmanlı'nın uçlarda ortaya çıkması, uç bölgelerde örgütlenmesi ve uçlara özgü toplumsal ve kültürel değerlerle iç içe olması, Osmanlıyı bir uç toplumuna dönüştürmüştür. Osmanlı uç toplumu, uçlardaki Türkmen aşiretlerinin, gazilerin ve Alplerin Bizans'a karşı yapmış olduğu akınlar neticesinde gerçekleşmiştir. Osmanlı'nın kuruluş dönemi, önemli ölçüde Anadolu'nun Türkleşme ve İslamlaşma sürecinin hız kazandığı bir dönem olduğundan, sınırlara yüklenen anlamlar da bu çerçevede şekillenmiştir. Bu açıdan Osmanlı'nın doğuşu aynı zamanda Osmanlı uç toplumunun oluşumu olarak değerlendirilebilir. Uçlarla birlikte, Osmanlı'da sınırlar, serhat kavramıyla da nitelendirilmiş, Osmanlı'nın sınır bölgelerine serhat, bu bölgelerde yaşayanlara da serhadliler adı verilmiştir. Serhadler, Osmanlı-Bizans ucunu ifade eden, düşmana karşı savaşların yapıldığı, geniş toprakları içeren bir bölgedir. Serhadlar, bir çizginin çok ötesinde bir bölgeyi kapsamaktadır. Uçlar ve serhadlerden sonra Osmanlı'da sınırlar, sınır boylarını ifade eden hudut kavramıyla da ifade edilmiştir. Osmanlı sınırlarında
+⁴⁵ Wittek, Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluşu, 29-31.
+⁴⁶ Köprülü, Osmanlı İmparatorluğu'nun Kuruluşu, 124.
+⁴⁷ İnalcık, Osmanlılar: Fütühat, İmparatorluk, Avrupa ile İlişkiler, 59.
+⁴⁸ Gordlevskiy, Anadolu Selçuklu Devleti, 271.
+<footer>- 565 - <figure/></footer>

dogru_metin/akademik/dp_1574381_2.md

@@ -0,0 +1,15 @@
+<header>93</header>
+
+# Giriş
+Kolonyalizm kavramı Türkçe literatüre ‘sömürgecilik’ olarak geçmiştir. Ancak sömürgecilik kavramı, kolonyalizme göre daha geniş bir anlam ifade etmektedir. Kavramsal açıdan kolonyalizm; kolonyalist güçlerin kendi sınırları dışında bulunan toprakları ele geçirme ve o topraklarda egemenlik tesis etme anlamına gelmektedir. Tesis edilen egemenlik doğrultusunda o topraklara halk topluluklarından oluşan ve adına koloni denilen bu toplulukları bölgeye yerleştirmek ve o bölgede hüküm sürmek anlamlarını da karşılamaktadır (Loomba, 1998, s. 19).
+Sömürgecilik; sömürgeci güçlerin egemenliklerini tesis ettikleri bölgelerde o bölge halklarının sosyokültürel değerlerinden eko-politik sistemlerine, coğrafi zenginliklerinden yerel ve dini inançlarına kadar müdahale etme bunları yönetme biçimidir. Bölgenin hem coğrafi yapısının değişmesine hem de toplumsal hayatın dönüşmesine önayak olunmasıdır (Başkaya, 2010: 9). Kısacası sömürgecilik; sömürge altında yaşayan halkların dinsel ve dilsel açılardan asimile edilerek öz değerlerinden arındırılması, aynı sınırlarda birlikte yaşayan halkların bölünmesi, ayrı sınırlarda olması gereken halkların sömürgecilik faaliyetleri kapsamında bir arada tutulması sürecidir (Mazrui, 1993, s. 11-13).
+Sömürgeciliğin etkin olduğu bölgelerden biri de Afrika coğrafyası olmuştur. Sömürgecilik faaliyetleri kapsamında sömürge bölgelerindeki iktisadi kaynaklar maksimum düzeyde sömürgecilerin egemenliğinde denetim altına alınmıştır. Söz konusu bu denetimler sömürgeci güçlerin izledikleri ve uyguladıkları politik faaliyetlere göre değişmiştir. Portekiz, Fransa ve Belçika çok katı bir sömürü politikası yürütürken İngiltere ise bu sömürgeci güçlere kıyasla daha ılımlı bir sömürü politikası yürütmüştür. Sömürgecilik faaliyetleri 19. yüzyılın sonlarında en zirve noktasına ulaşmıştır. Bu yüzyılın sonlarında neredeyse Avrupa’daki tüm sömürgeci güçler, Afrika’nın çeşitli bölgelerinde egemenliklerini inşa etmiş ve bayraklarını dalgalandırmayı başarabilmişlerdir (Rodney, 2013, s. 226).
+Bazı sömürgeci güçler kısa vadeli planlar yaparak hüküm sürdüğü toprakların zengin ham madde kaynaklarını alarak kendi ülkelerine götürmüşlerdir. Bazıları ise uzun vadeli planlar doğrultusunda elde ettikleri ham madde kaynaklarının gelirlerinden bir kısmını hem sömürge coğrafyalarına hem de toplumlarına ayırarak yatırımlarda bulunmuştur. Bu yatırımların hedefinde ise bölgenin siyasi yönetimini ele geçirme politikası etkili olmuştur. Başka bir ifadeyle işgal etmekten ziyade yönetme politikası ön planda tutulmuştur (Gilbert-Reynolds, 2016, s. 477).
+Sömürgeci güçlerin Afrika kıtası üzerindeki nihai hedefleri, her ne kadar ekonomik sömürü, siyasi veya kültürel üstünlük sergileme isteğini içerse de sömürgeci güçler genellikle bu amaçlarını gizlemek için, sömürgeciliği yardımseverlik bağlamında meşrulaştırmayı amaçlamışlardır. ‘Beyaz adamın yükü’¹ anlamındaki İngiliz nosyonu ya da ‘medeniyet misyonu’² anlamındaki Fransız konsepti, aslında sömürge bölgelerinde yaşayan halklara ‘geri kalmışlık’ seviyelerini Batı kültürünü ve teknolojisini uygulatarak değiştirmeyi hedefledikleri iddia edilebilir. Bu hedefin İngiltere tarafından iyi bir şekilde işlediğinden bahsedilebilir (Gilbert-Reynolds, 2016, s. 478).
+Sömürgecilik faaliyetleri süresince İngiltere³’nin uyguladığı en iyi sistem hem ‘imtiyazlı şirketler’ aracılığıyla hem de ‘denetimli-dolaylı yönetim’ sistemiyle sömürge bölgelerindeki egemenliğini uzun süre koruyabilmiştir. Bilhassa 19. yüzyıl çağında ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ haline gelen İngiltere, ılımlı sömürü politikaları doğrultusunda Afrika kıtasında uzun süreli kalmayı başarabilmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında çalışma, ağırlıklı olarak 19. yüzyıl Afrika’sında İngiltere’nin sömürgecilik faaliyetlerinin nasıl bir etki oluşturduğunu ve kıtada ne gibi eylemlerde bulunarak yayıldığını aktarmaktadır. Bu açıdan genel olarak Afrika’da sömürgecilik faaliyetlerinin nasıl başladığına kısaca değinilmiş, ardından da sömürgeci Avrupa devletleri arasında İngiltere’nin kıta üzerindeki sömürgecilik faaliyetlerine odaklanılmıştır. Bu doğrultuda İngiltere’nin sömürgelerdeki yönetim yapısı ve yönetim sistemindeki politikalarından da bahsedilmiştir. Çalışmanın amacı ise İngiltere’nin Afrika’daki hedeflerini gerçekleştirmek için diğer sömürgeci Avrupa devletlerinden farklı olarak nasıl bir siyaset uyguladığını ve buna bağlı olarak nasıl farklı bir sömürge ve yayılma stratejisini izlediğini ortaya koymaktır.
+# Sömürgecilik Üzerine Kısa Bir Anlatım
+Sömürgecilik denilen olgunun tarihsel yolculuğu milattan öncesine kadar etkin bir şekilde gidebilmektedir. Sömürgeciliğin etkili olduğu coğrafyalarda çok sayıda olumsuz durumlar meydana gelmiştir. Zira sömürgecilik faaliyetlerinden
+¹ Easterly, 2000, s. 3.
+² Petitjean, 2005, s. 3-4.
+³ Bu çalışmada ‘İngiltere’ ismi ‘Britanya İmparatorluğu’ isminin yerine kullanılmıştır.
+<footer>Journal of International Relations Studies / 2024 4(2): 92-107 / DOI10.62425/jirs.1574381</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1579627_2.md

@@ -0,0 +1,15 @@
+<header>Z Aşıcıoğlu ve ark.</header>
+
+durumlarda retansiyona katkı sağlayabilmektedirler. Ayrıca diyabet gibi sistemik hastalık veya ilaç tedavisi ya da radyoterapinin yan etkisinden dolayı ağız kuruluğu olan hastalarda sert protez kaidesinin oluşturacağı kronik hassasiyeti elimine etmek için tercih edilebilirler.³,⁶
+Yumuşak astar materyallerinin klinikte en yaygın olarak kullanılan tipleri akrilik rezin yapılı olan yumuşak astar materyalleri ve silikon elastomer yapılı olanlardır. Akrilik rezinler, yapılarında bulunan plastizerler sayesinde yumuşaklık sağlarlar. Ancak bu plastizerler zamanla kaybolarak akriliğin sertleşmesine neden olur. Silikon elastomerlerde ise dışsal bir plastizere gerek yoktur ve bu nedenle uzun süre yumuşak kalırlar.⁷ Her iki materyalin de otopolimerizan ve ısı ile polimerize olan çeşitleri vardır. Otopolimerizan materyaller, oda sıcaklığında kendiliğinden polimerize olurken, ısı ile polimerize olanlar dışarıdan ısı uygulanarak polimerize edilir.⁸
+Yumuşak astarların olumlu özellikleri uzun ömürlü ve esnek olmaları ve protez kaidesine iyi bir adezyon sağlamaları olarak sayılabilir.⁹ Akrilik rezin esaslı yumuşak astarların zamanla yumuşaklığını kaybedebilmeleri, *Candida albicans* kolonizasyonu, gözenekli yapıları ve düşük yırtılma dayanımları ise materyalin dezavantajları arasındadır.¹⁰ Bu dezavantajlara ilaveten, su emilimi, bakteri ve mantar oluşumuna yatkın olmaları ve renk stabilitelerinin düşük olması klinik kullanımı sırasında karşılaşılan başlıca sorunlardır.¹¹
+Silikon yapılı yumuşak astar materyalleri viskoz bir sıvı olan dimetilsiloksan polimerinin çapraz bağlanmaları sonucu oluşur.¹¹ Hareketli protezlerin kaidesi ise polimetilmetakrilat yapısındadır.¹¹ Dolayısıyla farklı yapıya sahip bu iki malzeme arasında kimyasal bağ oluşmaz.⁸ Silikon esaslı yumuşak astar materyallerinde en önemli sorunlardan birisi de iki materyal arasındaki adezyon kaybıdır.¹² Literatürde bu sorunun üstesinden gelmek için yapılan pek çok araştırma bulunmaktadır.¹³⁻¹⁵
+Araştırmacılar, rezin kaide ve silikon esaslı yumuşak astar materyalleri arasındaki bağlanmayı artırmak için kaide rezininin kumlanması tekniklerinin yanı sıra çeşitli yöntemler önermişlerdir. Bu yöntemlerden bazıları, akrilik yüzeyine lazer uygulaması, frez, taş ve döner uçlu aletlerle kullanılan aşındırıcılar yardımıyla pürüzlendirme veya kimyasal ajan uygulaması gibi yöntemleri kapsamaktadır.¹⁶ Bununla birlikte günümüzde bu bağlantının ideal bir şekilde oluşmasını ve korunmasını sağlayan yöntemi içeren bir rapora rastlanamamıştır.
+Bu çalışmanın amacı, farklı yüzey işlemlerinin silikon yapılı yumuşak astar materyalinin akrilik kaide rezinine bağlanma dayanımına etkisini incelemektir. Çalışmanın sıfır hipotezi “farklı yüzey işlemlerinin silikon esaslı yumuşak astar materyalinin akrilik rezine bağlanma dayanımına etkisi yoktur” şeklindedir.
+# GEREÇ VE YÖNTEM
+Bu çalışmada öncelikle ISO 4823:2015¹⁷ standardına uygun boyutta örneklerin hazırlanabilmesi amacıyla politetrafloroetilen (PTFE) levhadan frezeleme yöntemiyle bir kalıp üretildi. Daha sonra bu kalıp kullanılarak toplam 72 örnek hazırlandı.
+Akrilik kaide rezin örnekler hazırlanırken dambıl şeklindeki kalıplara damlatma yöntemiyle pembe mum yerleştirildi. Elde edilen mum örnekler tam ortadan ikiye kesildi. Daha sonra kayıp mum tekniği ile 100°C sıcaklıkta mumların eliminasyonu sağlandı. Oluşan mum boşlukları ve alçı yüzeyler lak ile izole edildi. Isı ile polimerize olan akrilik rezin polimeri ile monomeri (Lead Dent, İzmir, Türkiye), üretici firmanın talimatlarına uygun olarak 24 g/10 ml oranında karıştırıldı. Karıştırma kabının üzeri temiz bir cam ile örtülerek, hamur kıvamına gelmesi beklenildi. Hamur kıvamına gelen akrilik rezin muflaya yerleştirildikten sonra preslendi. Preslemeyi takiben muflalar polimerizasyon işlemi için soğuk su dolu kaynatma ünitesine yerleştirildi. Su kaynadıktan sonra 30 dk süresince kaynatma işlemi uygulandı ve soğumaya bırakıldı. Daha sonra akrilik rezin örnekler mufladan çıkarıldı.
+Çalışmanın devamında yumuşak astar materyalinin geleceği kısmı açmak için akrilik rezin örnekler kalıp içerisine yeniden yerleştirilerek örneklerin tam ortası 3 mm açıklık oluşturacak şekilde separe ile kesildi. Blokların karşılıklı gelecek yüzeyleri #4000 grit silikon karbit zımpara kâğıdı kullanılarak su altında pürüzsüz yüzeyler elde edilinceye kadar zımparalanarak standardize edildi. Daha sonra örnekler yıkandı ve kurutuldu. Elde edilen bloklar rastgele olarak altı gruba (n=12) ayrıldıktan sonra numaralandırıldı ve aşağıdaki işlemler uygulandı.
+<figure/>
+Resim 1. Test örneklerinin hazırlanması.
+<footer>© 2026 Aşıcıoğlu ve ark. Acta Odontol Turc 2026;43(2):60-6</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1598256_5.md

@@ -0,0 +1,16 @@
+<header>Çev. Cemal Dursun</header>
+
+IMOLA, AB Tüzüklerinin medeni ve ticari konularda etkin bir şekilde uygulanmasını kolaylaştırma amacını taşımaktadır. Bu girişim, yabancı mülkiyet hakları, taşınmaz kayıt sistemleri ve ilgili mevzuat hakkında daha fazla bilgiye sahip olması gereken sicil memurları, hâkimler, akademisyenler, avukatlar, noterler, hukukçular ve vatandaşlar gibi paydaşların yeni talepleri üzerine bina edilmektedir. Projenin ilk safhası olan IMOLA I’de, Avrupa Taşınmaz Kayıt Belgesi (*European Land Registry Document, ELRD*) sisteminin kurulabilmesi amacıyla:
+- Tüm Avrupa taşınmaz sicilleri için uygun bir yapı tanımlandıktan,
+- Sisteme ilişkin semantik çevirilerle uğraşıldıktan,
+- Esas terimler tanımlandıktan,
+- Projenin sonraki iki takibinde taksonomiler oluşturulduktan
+sonra, bu defa geliştirilmiş bir ELRD ve yapay zekâ (*artificial intelligence, AI*) kullanımının odakta olduğu IMOLA IV safhasına geçilmiştir¹⁸.
+# B. CROBECO (*Cross-Border e-Conveyancing*)
+ELRA tarafından üstlenilen bir diğer önemli girişim, yabancı arazi sicillerinde sınır ötesi devir/ferağ kayıtlarını kolaylaştırmaya adanmış olan CROBECO (Sınır Ötesi e-Tapu Devri) projesidir¹⁹. Taşınmazın bulunduğu ülkeden başka bir ülkede, o ülkenin kurallarına göre elektronik olarak yapılan taşınmaz devir/ferağ sözleşmelerinin taşınmazın bulunduğu ülkedeki ilgili taşınmaz kayıt kuruluşu tarafından sicile kaydının mümkün olup olmadığını konu edinen CROBECO projesi, ister akdî ister akit dışı şekilde üstlenilen yükümlülükler için iki tarafın hukuk seçimine ve dijital araçların kullanımına dayalı bir hukuki işlem süreci için çerçeve Avrupa kuralları ve ilkeleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçeveye “*Sınır Ötesi Devir Referans Çerçevesi* (*Cross Border Conveyancing Reference Framework, CCRF*)” adı verilmektedir. CCRF, ilgili ülkelerin cari mevzuatına saygı göstererek esas itibarıyla ülkeler arasındaki ikili anlaşmalara odaklanır. Farklı sistemlerin varlığı farklı süreçlere ve taleplere yol açsa da farklı hukuk sistemlerine sahip üye devletlerde CCRF’nin uygulanabilirliğini göstermeye çalışmaktadır²⁰.
+<table><tr><td>DECLARATION OF THE EUROPEAN LAND REGISTRY ASSOCIATION</td><td>AVRUPA TAPU SİCİLİ DERNEĞİ BEYANNAMESİ</td></tr><tr><td>WHEREAS: The European Union has as one of its essential purposes the constitution and development of a single market that guarantees the free movement of persons, goods, services, capital and data. In order to achieve this end, an adequate normative environment is established. Regardless of national institutions and legislation, this normative environment guarantees the correct</td><td>MADEMKİ: Avrupa Birliği’nin temel amaçlarından biri, kişilerin, malların, hizmetlerin, sermayenin ve verilerin serbest dolaşımını garanti eden bir tek pazarın oluşturulması ve geliştirilmesidir. Bu amaca ulaşmak için yeterli bir normatif ortam tesis edilmektedir. Ulusal kurumlar ve mevzuattan bağımsız olarak, bu normatif ortam hem vatandaşlar hem de şirketler için serbest piyasa ve hukuki</td></tr></table>
+
+¹⁸ 24 Kasım 2024’te projenin dördüncü safhasına geçilmiştir. Bkz. https://www.elra.eu/imola-iv-kick-off-conference-1st-training-session/, erişim tarihi: 05.12.2024.
+¹⁹ 2010 yılında başlayan proje 2012 yılında tamamlanmıştır.
+²⁰ Bu amaçla, negatif sisteme dahil Hollanda ve İspanya seçilerek projede somut uygulanabilirlik gösterilmeye çalışılmaktadır. Projenin o zamanki bilimsel danışmanları Maastricht Avrupa Özel Hukuk Enstitüsü’den (*The Maastricht European Private Law Institute, M-EPLI*), (şimdiki) Prof. Dr. Sjef van Erp ile Prof. Dr. Bram Akkermans’dır.
+<footer>KAHD2025 – C.3-S.1 61 | S a y f a</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1637810_9.md

@@ -0,0 +1,13 @@
+<header>E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu</header>
+olduğunu gösterir. Negatif değerler, örneğin yanlış kümeye atanmış olabileceğini gösterir. Silhouette katsayısı eşitlik 2'deki formülle hesaplandı.
+$$S(i) = \frac{b(i)-a(i)}{max(a(i),b(i)} \tag{2}$$
+S(i): Silhouette katsayısı
+a(i): Küme bütünleşmesi (aynı küme içindeki ortalama mesafe)
+b(i): Küme ayrışması (en yakın diğer kümedeki ortalama mesafe)
+Silhouette yöntemi ile elde edilen k değeri Şekil 2'de verilmiştir.
+Şekil 2. Optimum k Değeri İçin Silhouette Yöntemi
+<figure/>
+Bu veri setinde en iyi küme sayısını belirlemek için her iki yöntem de kullanıldı. Sonuçlar, k = 2'nin en uygun küme sayısı olduğunu gösterdi. Böylece veri setindeki örüntüler daha anlamlı ve doğru bir şekilde gruplandırılmış oldu.
+### 2.3.3. K-Means Kümeleme
+K-Means algoritması, bölme tabanlı bir kümeleme yöntemi olup basitliği, verimliliği ve hızı ile avantajlıdır. Ancak, bu algoritma başlangıç noktalarına oldukça bağımlıdır ve ilk örneklerin seçimi sonuçların farklı olmasına neden olabilir (Ahmed ve diğerleri, 2020, s.4). Algoritma, iki ayrı aşamadan oluşur. İlk aşamada, her bir küme için bir merkez nokta tanımlanır. Bu, toplamda k adet merkez noktası belirlenmesi anlamına gelir. İkinci aşamada ise veri setindeki her bir nokta, en yakın merkez noktası ile ilişkilendirilir. Noktalar ile merkez noktaları arasındaki mesafe genellikle Öklid mesafesi (Euclidean distance) kullanılarak hesaplanır (Nazeer ve Sebastian, 2009, s.1). Kümeleme sonucunda elde edilen kümeler ve üye sayıları Şekil 3'te verilmiştir.
+<footer>Hitit Journal of Social Sciences • Volume 18 • Issue 2 • 2025 322</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1669852_16.md

@@ -0,0 +1,15 @@
+<header>16</header>
+
+<figure/>
+
+**Şekil 9.** *Tüm çalışma sahası ve antropo-jeomoroflojik ayak izinin yüksek olduğu sahalardaki belli etki kritelerinin normalleştirilmiş karşılaştırma grafiği*
+
+**Sonuç ve Öneriler**
+
+Çalışmada Muğla ilinin kuzeybatı kesiminin insan kaynaklı rölyef değişimi ve antropo-jeomorfolojik ayak izi modellenmiştir. Model, 5 temel alan, 10 ana kriter ve birçok alt parametrenin etkileşim korelasyonu ile ortaya konmuştur. Uygulanan model sonucunda araştırma sahasının %4,7'sinde (270,35 km²) yüksek düzeyde antropo-jeomorfolojik ayak izi yoğunluğunun olduğu saptanmıştır. Topografyadaki insan kaynaklı değişim ve etkinin en yüksek olduğu alanları, Muğla-Yatağan arasındaki maden sahaları, yerleşmeler ve ana yol ağı, Milas ilçe merkezi ile kuzeyindeli farklı lokasyonlarda bulunun madenler, Kocadağ'ın kuzeydoğusundaki maden sahası, Kumlu koyu doğu kıyıları, Bodrum Yarımadası'nın bütün kıyıları ile Bodrum ilçe merkezi oluşturur. Çalışma sahası yüzölçümünün yarısında ise antropo-jeomorfolojik ayak izinin düşük olduğu saptanmıştır. Bu alanları özellikle yoğun bitki örtüsüne sahip dağlık sahalar oluşturmaktadır. Ancak madencilk, sanayi ve gelişen yerleşim alanları ile birlikte birçok doğal alanının son 40 yılda (1984-2024) antropojenik stres altına girdiği saptanmıştır. Model verisinde kullanılan birçok kriter sayesinde sadece topografyaki insan etkisinin yüksek olduğu alanlar tespit edilmemiş, aynı zamanda orta düzey yoğunluğa sahip alanlardaki antropojenik baskı durumuda ortaya konmuştur. Sonuçta özellikle Yatağan ve Muğla polyesi, Alıcıova çevresi ve özellikle Beşparmak Dağları ile Kocadağ kuzey kesiminin antropo-jeomorfolojik değişim stres yoğunluğunu yaşayacağı düşünülmektedir.
+
+Antropo-jeomorfolojik ayak izi modelinin etkileşim analizine göre birçok parametresinin yüksek yoğunluklu alanlarla bağlantısal yapılarının olduğu saptanmıştır. Çalışmada sahasındaki yükselti ve eğim verileri antropojenik kökenli topografik değişim ve baskı yoğunluğunun daha alçak yükselti seviyelerinde ancak daha eğimli, engebeli alanlarda yoğunlaştığını ortaya koymuştur. Çalışmadaki analizlere göre inceleme sahasının tamamında ortalama rölyef değişimi 3,1 m'dir. Bu değer antropo-jeomorfolojik ayak izinin yüksek düzeyde olduğu alanlarda 4 kat artış göstererek 12,4 m olarak tespit edilmiştir. Özellikle maden sahalarında 20-78 m arasında değişen yapay aşındırma faaliyeleri rölyefin görünüm ve boyutunu değiştirirken insan faaliyetlerinin doğal koşullara etki düzeyini de arttırmaktadır.
+
+Araştırmadaki diğer etkileşim analizi sonucuna göre 1984-2024 yılları arasında çalışma sahasının birçok yerinde Arazi Yüzey Sıcaklığı (AYS) değişim göstermiştir. AYS değişim analizine göre çalışma sahasının tamamında ortalama -4,6°, maksimum 17,6° ve minimum -27,7°'lik değişimlerin olduğu tespit edilmiştir. Antropo-jeomorfolojik ayak izinin yüksek olduğu sahalarda ise AYS değişim değeri ortalaması 3,7°, maksimum 12,8° ve minimum -19,3°'dir. Bu durum genel olarak antropojenik jeomorfoloji koşullarının olduğu sahalarda, 1984-2024 arasında ortalama olarak +8,3°'lik arazi yüzey sıcaklığı artışının olduğunu göstermektedir.
+
+<footer>*Journal of World Geography and Development Perspectives 2025 (7)*</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1669852_2.md

@@ -0,0 +1,7 @@
+<header>2</header>
+# Giriş
+Dünyanın varoluşundan itibaren doğal ortam koşulları iç ve dış etmenlerle daimi değişim ve gelişim süreci içerisindedir. Bu süreç doğal ortamdaki döngüler arasında yoğun bir etkileşim sürecini de ortaya koymaktadır. Ancak insanoğlunun Neolitik dönem ve sonrasındaki faaliyetlerinin artması, doğal ortam koşulları ve dinamik süreçlerinde farklı boyutlarda etkiler oluşturmuştur (Castree, 2014). Doğal koşullar ve beşerî faaliyetler arasındaki bu etkileşim süreci sanayi devrimi sonrası hızlanmış, son asırdaki nüfus artışı, insan ihtiyaçlarının karşılanma baskısı ve teknolojik gelişmelerle pik noktaya ulaşmıştır. Doğal ortam koşullarında artan ve yoğunlaşan antropojenik baskı birçok unsur içerisinde inorganik maddenin çoğalmasına, döngülerde sapmalara, ekstrem doğa olaylarının artmasına ve küresel iklim değişikliği gibi global ve lokal birçok hadiseye yol açmıştır (Cendrero vd., 2020; Rick vd., 2020; Tarolli ve Sofia, 2016 ). Bu durum, bazı bilim insanları tarafından yeni bir jeolojik dönemde olduğumuzu ve bu dönemin isminin Antroposen olması gerektiğini belirtmeleriyle dikkat çekici bir noktaya gelmiştir. Antroposen kavramı kullanımının 1800’lü yılların sonuna gitmesine rağmen bilim dünyasındaki popülerliği 2000’li yıllardaki çalışmalarla olmuştur (Crutzen ve Stoermer, 2000). Son 25 yıllık dönemde ise Antroposen ile ilgili birçok bilim alanında, farklı bölgeler ve boyutlarda çalışmalar ortaya konmuştur (Aguilar vd., 2020; Ellis, 2017).
+Antroposen kavramı, insanın doğal çevre üzerindeki etkisinin belirginleştiği bir dönemi ifade eder. Bu kavram, özellikle Sanayi Devrimi’nden itibaren insan faaliyetlerinin ekosistemler üzerindeki etkilerinin artmasıyla ilişkilendirilir. Antroposen, insanın doğayı şekillendirme çabası, süreçlere müdahalesi ve bunun sonucunda ortaya çıkan çevresel sorunları vurgulayan bir terimdir (Li vd., 2017). Marsh’ın insanın doğal çevre ve jeomorfolojik koşullardaki değişimleri incelediği araştırması (Marsh, 1864) antroposen ve antropojenik etki konusundaki ilk çalışma sayılmaktadır (Sümer vd., 2020). Ayrıca A. Stoppani ve A. Pavlov isimli bilim insanları da 19 yy. sonlarında antroposen kavramının ilk olarak ortaya çıkmasında büyük rol oynamıştır (Uzun, 2024). Ancak kavramın temel olarak doğal süreç ve unsurlardaki insan etkisi ile bir jeolojik döneme atfen kullanılması ilk kez 2000 yılında, Crutzen ve Stoermer tarafından olmuştur (Ertek, 2017; Crutzen ve Stoermer, 2000; Steffen vd., 2011; Sümer vd., 2020; Zalasiewicz vd., 2010). Bilim insanları temel olarak, insanın çevre üzerindeki etkisinin Holosen dönemiyle uyumlu olmadığını, jeolojik açıdan yeni bir çağın başlangıcını ifade ettiği ve bu dönemde insan etkilerinin iklim, biyosfer ve jeosfer üzerinde mevcut olduğunu belirtmektedir (Ertek, 2023; Szabó vd., 2010; Sümer vd., 2020; Syvitski vd., 2022). Bu dönemin başlangıcı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Dönemin başlangıç noktasının tarımın yaygınlaşması, Sanayi Devrimi veya 20. Yüzyıldaki teknolojik hızlanma, gelişme gibi olayların kabul edilebileceği düşünülmektedir (Head vd., 2022). Antroposen’in jeolojik zaman çizelgesinde yer edinebilmesi için insan etkisinin belirginleştiği jeolojik katmanların incelenmesi kritik bir öneme sahiptir (Verburg vd., 2016). Son yıllarda bilim camiasında tartışılan, bazı bilim insanlarının jeolojik dönem olarak önermesine rağmen Uluslararası Stratigrafi Komisyonu tarafından reddedilen antroposen kavramı bilimsel çalışmalarda ise en çok değinilen alan haline gelmiştir (Ellis, 2017).
+Uluslararası Stratigrafi Komisyonu'nun Antroposen'i bir jeolojik dönem olarak reddetme kararı, kavramın tanımına ilişkin tartışmaları bilim dünyasında yeniden alevlendirmiştir (Witze, 2024). Bu kapsamda, bazı bilim insanları, Antroposen’i belirli bir başlangıç noktası olmayan bir olay olarak savunmaktadır (Bauer vd., 2021). Başka görüşler ise Antroposeni olay kavramına indirgemenin birtakım eksiklikleri barındırdığını belirtmektedir. Bakış açılarının ortak temasında antroposenin jeolojik ve tarihsel bir sınırlama ile ifade etmek yerine multidisipliner ve ekolojik yaklaşımların temel alınması gerekliliği vurgulanmaktadır (Gibbard vd., 2022). Belirtilen durumun kanıtı olarak biyosferde antropojenik değişim ve yeniden şekillendirme, inorganiklerin artması, yapay deformasyonlar, parçalanmalar ve degredasyonlar, metamorfizmaya uğratma süreçlerinin yaygın kanıtları olduğu ve insanın gelecekte olması muhtemel kitlesel yok oluştaki (bilim dünyasında altıncı yok oluş olarak belirtilir) sorunlara artış açısından en büyük katkıyı sağlamasıdır (Chakraborty, 2024). Bu durumlar değerlendirildiğinde küresel iklim değişimi ile başlayan ve bütün doğal döngülerdeki ani sapmalara geçiş yapan devinimsel değişimler, antroposenin reddedilenin aksine kronostratigrafik bir dönem olarak sınıflandırmasını haklı çıkarmaktadır (Edgeworth vd., 2023). Ancak unutmamak gerekir ki meydana gelen değişimler sadece biyosfer ve litosferde etki göstermez. Bu durumun kentsel, endüstriyel, sosyo-ekonomik ve psikolojik olarak farklı boyutları vardır. Tüm bu hadiseler ile kavram üzerine olan bütün tartışmalara rağmen Antroposen, bir jeolojik döneme indirgenmekten daha geniş kapsamlı bir bakış açısı ortaya koymaktadır. Bu bakımdan kavram günümüzün doğal-beşerî etkileşim problemlerini ortaya koyması, yaşanan iklim değişikliği, afet etki ve frekansındaki artışın kapsamına alması, bütün döngülerdeki insan kaynaklı etki ve süreçleri modellemesi ve bütün değerlendirmelerde insanın yanlış kullanım ve yönetim etkilerini göze alması açısından disiplinler arası büyük önem taşıyan bir çalışma alanı haline gelmiştir (Kellner, 2024; Rosol vd., 2023; Waters vd., 2023; Zalasiewicz vd., 2024).
+Antroposen döneminde, insan kaynaklı baskıların bütün
+<footer>Journal of World Geography and Development Perspectives 2025 (7)</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1683881_8.md

@@ -0,0 +1,11 @@
+<header>132</header>
+
+beklenenin aksine orta düzeyde kaldığı sonucuna ulaşmışlardır. Ayrıca toplam farkındalık puanlarında cinsiyet, yaş, çevre etkinliklerine katılım gibi değişkenlere göre anlamlı bir farklılık bulunmasa da bazı alt boyutlarda küçük farklılıklar gözlenmiştir. Genel sonuca göre araştırmacılar, öğretmen adaylarının çevre sorunları farkındalığının istenen düzeyin altında kaldığını ve bu farkındalığın artırılması gerektiğini vurgulamışlardır. Benzer şekilde Kaya (2013) da sosyal bilgiler öğretmen adaylarıyla yapmış olduğu çalışmada, adayların “küresel ısınma” kavramını doğru bildiklerini ancak neden-sonuç ilişkilerini kurmakta zorlandıkları sonucuna ulaşmıştır. Yine karşıt sonuca ulaşan bir başka çalışma ise Boon (2016) tarafından yapılmıştır. Boom (2016), Avustralya’da yürütülen ve öğretmen eğitimi programlarının son yılındaki 87 öğretmen adayını kapsayan bir çalışma, iklim değişikliği konusundaki bilgi gelişiminin beklenen düzeyde olmadığını göstermiştir. Araştırmada adayların çevre eğitimine yönelik tutumları son derece olumlu bulunmakla birlikte, iklim değişikliğiyle ilgili bilimsel bilgilerinin eğitimleri boyunca anlamlı bir artış göstermediği saptanmıştır. Aynı şekilde Çolak (2015) sosyal bilgiler dersi bağlamında küresel vatandaşlık eğitimine dair yaptığı incelemede, öğretmen ve öğrencilerin küresel vatandaşlık kavramına yönelik tutumlarının genelde olumlu ancak bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu sonucuna ulaşmıştır. Verilen karşıt bulgular, öğretmen adaylarının küresel sorunlar konusundaki eğitiminde bazı boşluklar olabileceğine dikkat çekmektedir. Bir yandan adaylar küresel ısınma ve çevre sorunlarının varlığını ve önemini kabul etmekte, hatta bunlara karşı duyarlı ve istekli tutumlar sergilemektedir. Öte yandan, bu sorunların nedenleri, sonuçları ve çözümlerine ilişkin derinlemesine bilgi noktasında eksikliklerin olduğu da ifade edilebilir. Bu nedenle, eğitim fakülteleri ve öğretmen eğitim programlarında küresel sorunlara ilişkin hem teorik bilgiyi hem de alan eğitimini güçlendirecek düzenlemelere ihtiyaç olduğu söylenebilir. Nitekim Kaymakçı’ya (2012) göre küresel sorunların anlaşılmasında küresel eğitime ihtiyacın olduğunu dile getirmektedir.
+
+Araştırma sonucunda elde edilen bir başka sonuç ise sınıf öğretmeni adaylarının küresel sorunları, küreselleşme ve ideolojiler boyutu ile daha az ilişkilendirdikleri, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ise küresel sorunları, yerleşme boyutu ile daha az ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Son yıllardaki çalışmalar, öğretmen adaylarının küresel sorunlara dair algılarında benzer eğilimler gözlemlemiştir. Birçok araştırma, öğretmen adaylarının küresel sorunlar denildiğinde öncelikle çevresel ve insani sorunları vurguladığını, buna karşın “küreselleşme” veya ideolojik boyutlara daha az değindiğini ortaya koymuştur. Örneğin, Gürbüz ve Aydın’ın (2022) yaptıkları nitel çalışmada sosyal bilgiler öğretmen adayları küresel sorunlar arasında en çok iklim değişikliği, terör, savaş, şiddet, çevre kirliliği, açlık ve kıtlık gibi konuları dile getirmiştir. Elde edilen bu bulgu neticesinde, sınıf öğretmeni adaylarının küresel sorunları daha çok çevresel ve sosyal bağlamda gördüklerini, küreselleşme ve ideolojik çatışma boyutlarını arka planda bıraktıkları ifade edilebilir. Benzer şekilde, Uymaz’ın (2021) yaptığı çalışmada sosyal bilgiler öğretmen adayları küresel sorunları “dünya genelinde politik, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda ortaya çıkan sorunlar” şeklinde tanımlamış; en önemli sorun olarak ise küresel ısınmayı ilk sırada belirtmişlerdir. Dikkat çekici biçimde, bu çalışmada da küreselleşme olgusu veya ideolojik çatışmalar ön planda yer almamıştır. Şeyihoğlu ve arkadaşlarının (2018) zihinsel haritalar tekniğiyle gerçekleştirdiği araştırmada da benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmacılar, öğretmen adaylarının “günümüz dünya sorunları hakkında çok çeşitli bilgileri olduğunu” belirtmelerine rağmen ideolojik yaklaşımlar veya küreselleşme süreçlerinin bu listede belirgin olarak yer aldığı söylemek mümkün değildir. Bu bulgulardan hareketle, sınıf öğretmeni adaylarının küresel sorunlara ilişkin algılarında çevre ve insani sorunları önceliklendirdiğini, ideoloji ve küreselleşme boyutlarını ise görece arka planda bıraktığını desteklemektedir.
+
+Öte yandan, literatürde bazı çalışmalar bu duruma tezat sonuçlar ortaya koymaktadır. Özellikle farklı bağlam ve gruplarda, öğretmen adaylarının küresel sorunların ideolojik ve yerleşme boyutlarına da güçlü vurgu yapabildikleri görülmektedir. Gürbüz ve Aydın’ın (2022) bulgularında yer alan terör, savaş ve şiddet örnekleri aslında küresel sorunların ideolojik/siyasi boyutlarının öğretmen adaylarınca tamamen göz ardı edilmediğini göstermektedir. Nitekim sosyal bilgiler öğretmen adayları, küresel terörizm ve savaş gibi ideolojik temelli küresel sorunları önemli birer mesele olarak değerlendirmişlerdir. Bu durum, sınıf öğretmeni adaylarının ideoloji boyutuna düşük ilgisi bulgusuna ters düşen bir tablo sunar. Benzer biçimde, “yerleşme” boyutuna ilişkin küresel sorunların da bazı bağlamlarda vurgulandığı görülmektedir. Örneğin, Aktaş vd. (2021) tarafından yapılan ders kitabı analizinde, Fransa’daki sosyal bilgiler kapsamındaki ders kitaplarında şehirleşme (kentleşme) ve demografik sorunlar küresel meseleler arasında ele alınmıştır. Aynı çalışmada farklı ülkelerin müfredatlarında savaş, terör, insan hakları ihlalleri, adalet gibi ideolojik ve şehirleşme, çevre sorunları gibi coğrafi meselelerin küresel sorunlar olarak yoğun biçimde vurgulandığı belirtilmektedir. Bu bulgular, sosyal bilgiler öğretim içeriğinde ideolojik çatışmalar ve yerleşme sorunlarının da küresel boyutta önemsendiğini göstermektedir. Dolayısıyla, bazı araştırmalar öğretmen adaylarının ve eğitim materyallerinin küresel sorunlara yaklaşımında, küreselleşme ve ideoloji boyutlarını tamamen göz ardı etmeyip bunları da ele aldığını ortaya koymaktadır. Hatta uluslararası ölçekte yapılan çalışmalar, öğretmen adaylarının küresel konulara ilişkin tutumlarının genelde olumlu olduğunu ve birbirine bağımlılık, insan hakları, göç ve benzeri meselelere duyarlılık geliştirebildiklerini işaret etmektedir (Bourn ve Hunt, 2011; Cogan vd., 1988).
+
+Bununla birlikte ilk iki boyutun haricinde elde edilen bir başka sonuç ise sınıf öğretmeni adayları sağlık-hastalık boyutu, savaş-terör olayları ve ekonomi boyutu ile ilgili çeşitli kavramlar geliştirdikleridir. Yaklaşık son 10 yılda yapılmış çalışmalar, özellikle sınıf öğretmeni adaylarının (ve genel olarak öğretmen adaylarının) küresel sorunlara bakışında hangi boyutları vurguladığını ortaya koymuştur. Bu bağlamda, öğretmen adaylarının sağlık-hastalık, savaş-terör ve ekonomi boyutlarına ilişkin geliştirdikleri kavramlara odaklanan araştırmalar incelenmiştir. Birçok çalışma, öğretmen adaylarının küresel sorunlar denildiğinde savaş/terör, ekonomik sıkıntılar ve belirli
+
+<footer>Eastern Geographical Review 30(54): 125-136 / doi: 10.17295/ataunidcd.1683881</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1737217_10.md

@@ -0,0 +1,17 @@
+<header>Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi</header>
+
+● **2001 Medeni Kanun Değişikliği**: Bu düzenleme ile geleneksel patriyarkal hiyerarşiyi temsil eden "aile reisliği" kurumu ilga edilerek, eşitlik ilkesi evlilik hukukunun temel normu haline getirilmiştir. Kadınların boşanma, mülkiyet, miras ve velayet hakları bakımından daha adil ve eşit bir konuma getirilmesi hedeflenmiştir.
+
+● **2004 Türk Ceza Kanunu Reformu**: Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, toplumun genel ahlakına değil bireyin bedensel ve cinsel özerkliğine yönelik ihlaller olarak yeniden sınıflandırılmıştır. "Namus saiki"yle işlenen cinayetlerde ceza indirimi uygulamasına son verilmiş, mağdurun fail ile evlenmesi durumunda cezanın ertelenmesini öngören hükümler kaldırılmıştır.
+
+● **2012 tarihli 6284 Sayılı Kanun**: Bu yasa, kadına yönelik şiddetle mücadelede Türkiye'nin ilk kapsamlı yasal çerçevesi olarak öne çıkmaktadır. Yasa, koruyucu ve önleyici tedbirleri içeren çok katmanlı bir yaklaşım benimsemiş; elektronik kelepçe uygulaması, geçici uzaklaştırma kararları, kadın konukevleri ve psikososyal destek hizmetlerini kurumsal düzeyde düzenlemiştir.
+
+# 2. Kadına Yönelik Şiddetin Kültürel Arka Planı
+
+Kadına yönelik şiddet, basit bir bireysel davranış bozukluğu veya öfke kontrol sorununun ötesinde, toplumsal yapının derinliklerine kök salmış sistemik bir problemdir. Bu şiddet biçimi yalnızca fiziksel eylemlerle sınırlı kalmayıp psikolojik, ekonomik ve cinsel boyutları da içeren çok katmanlı bir gerçeklik olarak karşımıza çıkmaktadır. Şiddetin bu denli yaygın ve kalıcı hale gelmesinde, erkek egemen zihniyetin hukuk, eğitim, din ve medya gibi kurumlar vasıtasıyla sürekli olarak yeniden üretilmesi belirleyici bir rol oynamaktadır. Toplumda kadını ikincil konuma yerleştiren geleneksel kabullerin zamanla "doğal" ve "değiştirilemez" gibi sunulması, bu yapısal şiddetin süreklilik kazanmasının temel nedenlerinden birini oluşturmaktadır (Kadın Statüsü Genel Müdürlüğü, 2006, s. 8).
+
+Bu bağlamda, kadına yönelik şiddetin nedenlerini sağlıklı bir şekilde tahlil edebilmek için yalnızca görünen sonuçlara odaklanmak yeterli değildir. Sorunun arka planındaki tarihsel süreçlere, kültürel kodlara ve toplumsal mekanizmalara dair bütüncül bir bakış açısı geliştirmek elzemdir. İşte bu çalışma, İslam'ın özünde barındırdığı adalet, merhamet ve insan onuru gibi evrensel ilkeleri temel alarak konuyu ele almaktadır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin dinî söylemlerde nasıl meşrulaştırıldığını, geleneksel din yorumlarının ataerkil yapıları nasıl beslediğini ve tüm bu faktörlerin birbiriyle kesiştiği noktaları derinlemesine irdelemektedir (Kadın Statüsü Genel Müdürlüğü, 2006, s. 8).
+
+Toplumsal yapının en mahrem olarak kabul edilen katmanı olan aile, sadece özel ilişkilerin değil, aynı zamanda iktidarın yeniden üretildiği siyasal bir zemindir. Aile içi şiddetin "özel mesele" olarak çerçevelenmesi, devletin hukuk ve kolluk mekanizmalarının bu alana müdahalesini
+
+<footer>581</footer>

dogru_metin/akademik/dp_173799_3.md

@@ -0,0 +1,11 @@
+<header>Tanıtım ve Değerlendirmeler 193</header>
+
+sal ve metodolojik sorunlar ele alınmaktadır. Sorunlar ideal tipler olarak dört başlık altında toplanarak genel çerçeve içerisinde açıklanmaktadır.
+
+Bu bağlamda ilk olarak ontolojik sorunlardan bahsedilmektedir. Ontolojik sorun, toplumsal dünyanın doğası; özü, temel niteliği sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sorun karşısında ortaya çıkan tutumlardan biri “nominalizm”, diğeri de “realizm” olmaktadır ki, ilki toplum dünyasını bilinçlerin ürünü kabul ederken diğeri, bilinçten bağımsız olarak ”orada-var” kabul etmektedir. Toplum, dışta-varlık olarak kabul edildiği taktirde dışarıdan açıklama savunulacak, içte-varlık gibi görülüyorsa içeriden anlama müdafaa edilecektir.
+
+Ayrıca toplumsal bilimlerin inceleme konularının ontolojik durumunun yanı sıra inceleyenin ontolojik durumunun ne olduğu/olacağı sorunu da dile getirilmektedir. Bu sorun nesnellik tartışmalarını beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda “Kendimizi konumuzdan, konumuzu kendimizden tamamen ayrı tutarsak mı nesnelliği sağlayabiliriz, yoksa kendimizi bir tür konunun içine girme tutumuyla donatırsak mı nesnelliğe ulaşabiliriz?” sorusu sorulmaktadır.
+
+Yazar epistemolojiyi “her bilimin temelini ve yöntemini kurarak onların meşruluğunu sağlayan bilgi teorisi” şeklinde tanımlarken, epistemolojik sorunların da bilginin kaynakları, temelleri ve başkalarına iletilmesi konusundaki problemler; diğer bir ifadeyle, gerçekliği/dünyayı bilmeye ve anlamaya nasıl bir başlangıç yapabileceğimize, eğer varsa, elde ettiklerimizi bilgi olarak diğer insanlara nasıl aktarabileceğimize yönelik sorunlar olarak ele almaktadır. Bu bağlamda Çiftçi, “bilgiyi kesin, dışsal ve somut biçimde tespit ve ispat edilebilir olarak teşhis etmek, genelleştirmek ve kesin biçimde iletmek mümkün müdür, yoksa bilgi daha kesinliksiz, öznel, tekil hatta aşkın türden, biricik ve kişiye özel niteliğe sahip bir iç deneyime mi bağımlıdır?” sorusunu sormaktadır. Epistemolojik sorun çerçevesinde iki yönelim kendini göstermektedir. Bunlardan biri anti-pozitivizm, diğeri de pozitivizmdir.
+
+Ontolojik ve epistemolojik sorunların yanı sıra ama kavramsal olarak onlardan ayrı bir diğer sorun da insan doğası hakkında olandır. Bu, felsefi düzlemde insanın nasıl bir varlık olduğu ile ilgili olan ontolojik bir problemse de, sosyal bilimsel çerçeveden bakıldığında insanın nasıl bir varlık olduğu değil, insanlar ile çevreleri arasındaki ilişkiyle ilgilidir. Yani sorun, insan ve çevre

dogru_metin/akademik/dp_1739765_2.md

@@ -0,0 +1,18 @@
+<header>Efe ÇULHA</header>
+
+fortified town of Tutrakan, located between Ruse and Silistra, with the aim of diverting Ottoman attention from the main assault and disrupting Ottoman lines of communication along the Danube. This study examines the raids conducted against Tutrakan by Aleksandr Vasilyevich Suvorov, who had previously played a significant role in the First Partition of Poland through his victories against the Confederates and was subsequently appointed to Saltykov’s command within the First Army. As a result of the attacks carried out by Suvorov in May and June 1773, the Ottoman fortifications in Tutrakan sustained considerable damage. Moreover, during the second raid, the Ottoman governor of Tutrakan, Feyzullah Pasha, was killed in action. The primary sources employed in this study consist of Russian archival documents. In addition, Ottoman chronicles have been examined to provide a comparative perspective.
+
+**Keywords:** Ottoman Empire, Russia, Russo-Ottoman Wars, Alexander Vasilyevich Suvorov, Tutrakan
+
+# Giriş
+
+III. August’un 1763’te ölümü sonrasında Lehistan’da kral seçimi meselesine komşu devletlerin bilhassa Rusya’nın aktif müdahalesi, Lehistan’ı Avrupa’daki varlığının teminatı olarak gören Osmanlı Devleti’ni rahatsız etmişti. Bununla birlikte gerek Kırım hanına gerekse Eflak ve Boğdan beylerine Lehistan’daki meseleye karışmamaları emredildi.¹ Bu sırada Osmanlı sadaretinde Muhsinzâde Mehmed Paşa bulunuyordu. Mehmed Paşa, ordunun ve serhatlerin ahvalini bildiğinden sulh yanlısı olup en azından savaşın geciktirilmesi taraftarıydı. Ancak Lehistan’daki çatışmaların Osmanlı sınırına taşınmasıyla Babıali, kendisini olayların içerisinde buldu. Rus birlikleri tarafından krallığın güney kısmı boyunca oluşturulan kordonu aşarak sınırı geçen konfederatlar, Kodıma Nehri üzerinde bulunan Balta kasabasına geldiler. Zaporog Kazakı Semen Şilo, Kazaklar ve Ortodoks haydamaklarla² onları takip ederek kasabaya girdi, buradaki Yahudileri ve Türkleri öldürdü. Rusların eylemleri bununla sınırlı kalmadı. Rusya bu dönemde Balkanlar ve Kafkasya’da halkı isyana teşvik etmiş, Kırım taraflarında kale inşa etmiş, bu suretle Osmanlı Devleti’ni her taraftan çevrelemeye çalışmıştır. Birkaç yıldır süren bu faaliyetler mevcut barışı bozan taraf olmamak için Osmanlı Devleti tarafından görmezden gelinmiştir. Fakat Lehistan meselesindeki sınır ihlali barışın sürdürülemeyeceğinin bir göstergesiydi. Neticede 8 Ekim’de Rusya’ya savaş ilan edildi.³ Bununla birlikte Serdar-ı Ekrem Mehmed Emin Paşa, kapıkulu ocaklarıyla ancak 22 Mart 1769’da İstanbul’dan hareket etti.⁴
+
+Osmanlı Devleti’nin sonbaharda harp ilan etmesi üzerine Rusya kış boyunca savaş hazırlıklarını tamamlamaya çalıştı. Nihayetinde Aleksandr Mihailoviç Golitsın komutasında 65.000 kişiden oluşan 1. Ordu Dinyeper boyunca savunma hattının kurulması ve Podolya yolunun kapatılması; Pyotr Aleksandroviç Rumyantsev komutasında yarısı düzensiz birliklerden oluşmakla birlikte 60.000 kişiden müteşekkil 2. Ordu ise Dinyeper’den Donetsk’e kadar ki sınırların muhafazasına memur edildi. Tuğgeneral Johann Friedrich von Medem,
+
+1 Selâhattin Tansel, “Osmanlı-Leh Münasebetleri (1764-1768)”, *AÜDTCF Dergisi*, IV/1 (1946), s. 73.
+2 XVIII. yüzyılda Leh egemenliğine ve soylulara karşı çeşitli dönemlerde isyan eden ve Zaporog Kazakları, köylüler, serfler ve kaçaklardan oluşan silahlı gruplara verilen ad.
+3 Osman Köse, *1774 Küçük Kaynarca Andlaşması*, Türk Tarih Kurumu Yayınevi, Ankara 2020, s. 11.
+4 İsmail Hakkı Uzunçarşılı, *Osmanlı Tarihi*, IV, 1. Kısım, Türk Tarih Kurumu Yayınevi, Ankara 2023, s. 375.
+
+<footer>58</footer>

dogru_metin/akademik/dp_1739765_4.md

@@ -0,0 +1,12 @@
+<header>Efe ÇULHA</header>
+# Aleksandr Vasilyeviç Suvorov’un Tutrakan’a Düzenlediği Baskınlar
+İmparatoriçe II. Katerina, İsveç ile yaşanabilecek bir savaş durumunda gerekli tedbirlerin erkenden alınması maksadıyla Finlandiya’ya gönderdiği Aleksandr Vasilyeviç Suvorov’u nihayet Osmanlı Devleti ile devam eden savaşta görevlendirmeye karar verdi. Bu çerçevede Askerî Kurul Başkanı Zahar Çernışev, Golitsın’a 6 Nisan’da gönderdiği emirle Suvorov’un Tuna boyundaki 1. Ordu’ya tayin edildiğini bildirdi.¹¹ Yıllardır bu anı bekleyen Suvorov derhâl yola koyuldu ve önce Bükreş’e, Rumyantsev’in karargâhına ulaştı. Rumyantsev, barış görüşmelerinin yapıldığı sırada Tuna boyuna yığınak yapıyordu. Maksadı müzakerelerin akamete uğraması durumunda Tuna’yı aşarak saldırıya geçmekti. Bu nedenle Suvorov’u İvan Petroviç Saltıkov’un kolordusuna tayin etti. Saltıkov, Tutrakan hattı üzerindeki Argeş Nehri boyunda bulunan Negoeşti’de konuşlu 2.300 kişiden müteşekkil müfrezeyi Suvorov’un komutasına verdi¹² ve Suvorov’a Tutrakan’a baskın yapmasını emretti. Bundan maksat, esas saldırının gizlenerek dikkati dağıtmasıydı.
+Suvorov 6 Mayıs’ta Saltıkov’a mektup yazarak görev yerine ulaştığının bilgisini verdi.¹³ Vakit kaybetmeden Tutrakan’a düzenleyeceği baskın için hazırlıklara girişti. Bu bağlamda ilk olarak Tutrakan’daki Türk varlığı hakkında bilgi topladı. Argeş Nehri’nin mansabının karşı cenahında toplarla müsellah Türk gemilerinin bulunması nedeniyle teknelerin Argeş’in mansabına gelmeden hedeflenen yere taşınması için arabalar toplamaya başladı. Albay Baturin’e gerekli olan teknelerin temin edilmesini ve teknelerin kullanımı için Astrahan piyadelerinden kürekçiler seçmesini emretti. Suvorov’un müfrezesindeki asker sayısı 1.950 civarındaydı. Ancak piyadelerin büyük çoğunluğunun kürekçi olarak ayrılması nedeniyle muharip sayısı yalnızca 500 idi.¹⁴ Baskın için 8 Mayıs gününü seçti. Fakat baskından bir gün evvel o sırada Yayık boyunda isyan başlatan Pugaçev’in dostu Stepan adında bir Don Kazak’ı, Tuna’yı geçerek Türkleri baskın konusunda uyardı.¹⁵
+Suvorov baskının deşifre olduğundan habersizce 8 Mayıs’ta Argeş Nehri mansabına doğru yola çıktı. Suvorov, Oltenita Köyü’ne yaklaştıklarında geçiş için şafağı beklemek üzere Tuna sahili yakınlarında uyumaya gittiği sırada 1.000 kişilik bir Türk birliği Tuna’yı geçmişti. Henüz şafak sökmemişken Suvorov birkaç Türk atlısının kendisine doğru geldiğini gördü. Bu saldırıya hazırlıksız yakalanan Suvorov güçlükle uzaklaşmayı başardı.¹⁶ Baskına gelen Türk askerleri ilk olarak Kazak gözcüleri hedef almıştı. Bu nedenle Suvorov, Astrahan Karabinyer Alayı’ndan
+11 A. V. Suvorov: Pohodı i Srajeniya v Pismah i Zapiskah, red. N. F. Şahmagonov, Voenizdat, Moskva 1990, s. 190.
+12 Rossiyskaya Natsionalnaya Biblioteka, Otdel Rukopisey, Fond 755, Opis 1, Delo 2, Listok 16ob.
+13 A. V. Suvorov: Dokumentı, I, red. G. P. Meşeryakov, Voennoe İzdatelstvo Ministerstva Voorujennıh Sil Soüza SSR, Moskva 1949, s. 607.
+14 [Pötr Matveeviç] Sakoviç, Deystviya Suvorova v Turtsii v 1773 godu, Tipografiya K. Kray, Sankt Peterburg 1853, s. 36.
+15 V. Alekseev, Pisma i Bumagi Suvorova: Pisma 1764-1781, Tom I, Tipografiya V. D. Smirnova, Petrograd 1916, s. 249.
+16 İogann Fridrih Anting, Jizn i Voennıe Deyaniya Generalissimusa, Knyazya İtaliyskago Grafa Suvorova-Rımnikskago, Çast 1, Tipografiya Meditsinskaya Kollegiya, Sankt Peterburg 1799, s. 111-112; A. Petruşevskiy, Generalisimus Knyaz Suvorov, I, Sankt Peterburg 1884, s. 149.
+<footer>60</footer>