| # calque_map.tsv — Chinese-calque terminology normalization | |
| # PASS 1 of 3. ORDER: calque_map -> era_map -> imla_loan_map | |
| # Right-hand sides do NOT need to be in correct 2009/2011 imla — passes 2 and 3 | |
| # normalize them. (زۇڭتۇڭ -> پىرېزىدېنت is already correct, so nothing to fix.) | |
| # | |
| # calque_normalize.py matches a STEM at a word boundary and re-attaches the | |
| # original suffix, and sorts rules longest-first automatically. So list STEMS | |
| # only. Inflected forms are needed ONLY where suffix concatenation gives the | |
| # wrong result — those are marked EXPLICIT below. | |
| # | |
| # 107 rules. Sources: hand-seeded (incl. the web) + calque_pinyin_miner over | |
| # prc-laws-bilingual and prc-primary-documents (51); 34 added on 2026-10-18 | |
| # and 22 on 2026-10-23 from the dictionaries, each with its evidence row in a comment above it | |
| # ([4] imla 2009 = / [1] izahliq 2011 ← / [2] izahliq 1990s ← cross-references, | |
| # or the definition of a [خەن] entry), reviewed against the scans. | |
| # ---- ethnonyms / language names ---- | |
| خەنزۇچە خىتايچە | |
| خەنزۇ خىتاي | |
| پۇتۇڭخۇا خىتاي تىلى | |
| # ---- place names ---- | |
| جۇڭگو خىتاي | |
| جۇڭگولۇق خىتاي | |
| شياڭگاڭ خوڭكوڭ | |
| شىزاڭ تىبەت | |
| شىزاڭدىمۇ تىبەتتىمۇ | |
| تىيانشان تەڭرىتاغ | |
| كوئېنلۇن قۇرۇم | |
| # ---- state organs ---- | |
| # 国务院 — corpus spelling is گوۋۇيۈەن (with ۈ); گوۋۇيەن also occurs | |
| گوۋۇيۈەن دۆلەت ئىشلىرى مەجلىسى | |
| گوۋۇيەن دۆلەت ئىشلىرى مەجلىسى | |
| ئامېرىكا گوۋۇيۈەن ئامېرىكا دۆلەت ئىشلىرى مەھكىمىسى | |
| گۇڭچەنداڭ كوممۇنىستىك پارتىيە | |
| گۇڭئەن جامائەت خەۋپسىزلىكى | |
| گوڭئەن جامائەت خەۋپسىزلىكى | |
| گۇڭئەنجۈ جامائەت خەۋپسىزلىكى ئىدارىسى | |
| زۇڭبۇ باش شتاب | |
| بەنزە تەشكىل | |
| پەيچۇسو ئامانلىق ساقلاش پونكىتى | |
| # ---- civil / party titles ---- | |
| زۇڭتۇڭ پىرېزىدېنت | |
| زۇڭلى باش مىنىستىر | |
| شۇجى باش كاتىپ | |
| # ---- military ranks ---- | |
| # longest-first sorting is automatic, so جۈنشىجاڭ resolves before جۈنشى | |
| جۈنشىجاڭ باش سېرژانت | |
| جۈنشىنجاڭ باش سېرژانت | |
| جۈنشجاڭ باش سېرژانت | |
| شاڭجياڭ ئالىي گېنېرال | |
| # 2026-10-23: لېيتېنانت corrected to لېيتېنات, as printed in [2] D90-4-10128 and [1] D01-11860 | |
| شاڭۋېي كاپىتان | |
| جۇڭۋېي لېيتېنات | |
| شاۋۋېي كىچىك لېيتېنات | |
| شاڭشى يۇقىرى سېرژانت | |
| جۇڭشى ئوتتۇرا سېرژانت | |
| جۈنشى سېرژانت | |
| تۇەنجاڭ پولك كوماندىرى | |
| جىياڭجۈن گېنېرال | |
| جياڭجۈن گېنېرال | |
| # ---- other terminology ---- | |
| جۇڭيى تېبابىتى خىتاي تېبابىتى | |
| فاڭجېن يۆنىلىش | |
| داشۆ ئالىي مەكتەپ | |
| # 公社 — 2011 imla dictionary p.910 gives كوممۇنا as the genuine term | |
| گۇڭشې كوممۇنا | |
| گۇڭشېدە كوممۇنادا | |
| # `raise`: مۇساپە is an ordinary ە-final noun, so the final vowel raises to ى | |
| # before a suffix (مۇساپىسى، مۇساپىدە). Not the ـىيە class, which must NOT raise. | |
| لۇشيەن مۇساپە raise | |
| ياڭيۈ بەرەڭگى | |
| لازا قىزىلمۇچ | |
| بەندىڭ ئورۇندۇق | |
| # ---- EXPLICIT inflected forms ---- | |
| # needed because plain suffix concatenation would be ungrammatical | |
| # فاڭجېن+ىغا would give يۆنىلىشىغا; after ى the dative is گە | |
| فاڭجېنىغا يۆنىلىشىگە | |
| # ---- ADDED v14 (2026-08-05) ---- | |
| # چەتئەل -> چەت ئەل : orthographic SPLIT, one token -> two. | |
| # calque_map is the only map that supports a multiword RHS, which is why this | |
| # lives here rather than in the imla layer despite not being a calque. | |
| # Suffix-capturing: چەتئەلدىكى -> چەت ئەلدىكى, چەتئەلگە -> چەت ئەلگە. | |
| # No collision: چەتئەل has no competing parse. | |
| چەتئەل چەت ئەل | |
| # ئورۇن -> ئورگان : CONTEXTUAL — only for state/administrative apparatus. | |
| # A bare ئورۇن -> ئورگان rule would corrupt خىزمەت ئورنى, ئولتۇرۇش ئورنى, etc. | |
| # Keyed on the collocation instead. Add further collocations as they are | |
| # confirmed in real documents; do NOT generalize to the bare word. | |
| ئىستىخبارات ئورۇنلىرى ئىستىخبارات ئورگانلىرى | |
| قانۇن ئىجرا قىلىش ئورۇنلىرى قانۇن ئىجرا قىلىش ئورگانلىرى | |
| # NotebookLM-confirmed variant: ئورۇن = physical workplace; state apparatus takes ئورگان | |
| قانۇن ئىجرا قىلغۇچى ئورۇنلار قانۇن ئىجرا قىلىش ئورگانلىرى | |
| دۆلەت بىخەتەرلىك ئورۇنلىرى دۆلەت بىخەتەرلىك ئورگانلىرى | |
| # ==== 2026-10-18: from the dictionaries (34 rules) ==== | |
| # ---- military ranks, units and organs ---- | |
| # [2] D90-3-07010; [1] D01-19904 | |
| سىلىڭبۇ قوماندانلىق شىتابى | |
| # [4] D_18950 | |
| سىلىڭجاڭگۇەن باش قوماندان | |
| # [4] D_18951 | |
| سىلىڭگۇەن قوماندان ئوفىتسېر | |
| # [4] D_18953; [2] D90-3-07012 | |
| سىلىڭيۇەن قوماندان | |
| # [4] D_14579; [1] D01-15399 | |
| دايۇەنشۇەي ئالىي قوماندان | |
| # [4] D_27472 | |
| يۈەنشۇەيلىك مارشاللىق | |
| # [1] D01-12266; [4] D_11893 | |
| جياڭگۇەن ھەربىي ئەمەلدار | |
| # [1] D01-11860 (target corrected 2026-10-23 to the printed گېنېرال لېيتېنات) | |
| جۇڭجياڭ گېنېرال لېيتېنات | |
| # [4] D_06452 | |
| شاڭشياۋ پولكوۋنىك | |
| # [4] D_06317 | |
| جۇڭشياۋ پودپولكوۋنىك | |
| # [2] D90-3-05082; passes 2-3 give ئىستارشىي, as [1] D02-15598 | |
| داشياۋ ستارشىي پولكوۋنىك | |
| # [2] D90-3-08315; [4] D_19881 | |
| شىتۇەن دىۋىزىيە | |
| # [4] D_11903 | |
| جىيەندۈي دېڭىز فىلوتى | |
| # [1] D01-12007 | |
| جۈنۋېي ھەربىي ئىشلار كومىتېتى | |
| # ---- food, plants and household ---- | |
| # [4] D_03775 | |
| بەسەيلىك يېسسىۋېلەكلىك | |
| # [4] D_03774; [1] D01-03900 | |
| بەسەي يېسسىۋېلەك | |
| # [4] D_13425 (target corrected 2026-10-23: يېشىللۈك was an OCR misspelling) | |
| چىڭسەي يېشىلكۆك | |
| # [4] D_11613; [2] D90-2-05957 | |
| جۈسەي كۈدە | |
| # [4] D_06988; [1] D01-07199 | |
| چەيزە پىدىگەن | |
| # [2] D90-2-07096; [1] D01-12967 | |
| چەيدو بەكە | |
| # [4] D_28409 | |
| موگۇ قوزىقارنى | |
| # [1] D02-17347 | |
| خاسىڭ يەر ياڭىقى | |
| # [4] D_31441 | |
| ئوسۇڭ غولكۆك | |
| # [1] D02-17017 (definition); target spelled as [4] D_03719 | |
| ياڭيۇ بەرەڭگى | |
| # [1] D01-11408 (definition) | |
| جاڭدۇ باقلا | |
| # [2] D90-2-06292 (definition) | |
| جياڭيۇ سويا سۈيى | |
| # [2] D90-3-05839 (definition) | |
| سۇلياۋ پىلاستىكا | |
| # [2] D90-5-03000 | |
| مېيخۇا چىللىگۈل | |
| # reviewer; primary-school textbook fruit list, seen in a Douyin video, Oct 2026 | |
| شاڭجاۋ بانان | |
| # reviewer; primary-school textbook fruit list, seen in a Douyin video, Oct 2026 | |
| ساۋمېي بۆلجۈرگەن | |
| # ---- society, history and places ---- | |
| # [2] D90-2-03080; [1] D01-09782 | |
| تۇخاۋ-لېيشېن پومېشچىك ۋە زومىگەر | |
| # [2] D90-5-01452 | |
| مەنچىڭ چىڭ سۇلالىسى | |
| # reviewer; [4] D_15130 lists دۇنخۇاڭ, no dictionary has دۇھان | |
| دۇنخۇاڭ دۇھان | |
| # reviewer; variant of شياڭگاڭ above | |
| شىياڭگاڭ خوڭكوڭ | |
| # ==== 2026-10-23: from the dictionaries (22 rules) ==== | |
| # ---- military ranks and units ---- | |
| # [4] D_11894 | |
| جياڭلىڭ ھەربىي قوماندان | |
| # [4] D_11682 | |
| جىتۇەنجۈن ئارمىيە گۇرۇپپىسى | |
| # [4] D_11634; target [4] D_24416 | |
| جۈنتۈەن كورپۇس | |
| # [1] D01-12004, the spelling printed there; target [4] D_24416 | |
| جۈنتۇەن كورپۇس | |
| # [4] D_11635; target [4] D_24416 | |
| جۈنجاڭ كورپۇس كوماندىرى | |
| # [4] D_11686 | |
| جىداۋيۈەن يېتەكچى | |
| # ---- Korea: the state is شىمالىي كورېيە; Korea in general (peninsula, language, script, people, war, plants) is كورېيە ---- | |
| # [4] D_12363; [1] D01-12777; the PRC country tables of 2006 and 2011 use it for North Korea | |
| چاۋشيەن شىمالىي كورېيە | |
| # reviewer | |
| چاۋشيەن يېرىم ئارىلى كورېيە يېرىم ئارىلى | |
| # [2] D90-2-06878 | |
| چاۋشيەن تىلى كورېيە تىلى | |
| # [4] D_12364 | |
| چاۋشيەنچە كورېيەچە | |
| # raised stem of چاۋشيەنچە before a suffix (چاۋشيەنچىدە) | |
| چاۋشيەنچى كورېيەچى | |
| # [4] D_12363 (sub-entry) | |
| چاۋشيەن يېزىقى كورېيە يېزىقى | |
| # reviewer | |
| چاۋشيەن مىللىتى كورېيە مىللىتى | |
| # reviewer | |
| چاۋشيەن ئۇرۇشى كورېيە ئۇرۇشى | |
| # [4] D_12365; [1] D01-12779 | |
| چاۋشيەنشۇناس كورېيەشۇناس | |
| # [4] D_12363 (sub-entry) | |
| چاۋشيەن سۆگىتى كورېيە سۆگىتى | |
| # [2] D90-2-06879 | |
| چاۋشيەن مالىنىسى كورېيە مالىنىسى | |
| # [2] D90-2-06880; [1] D01-12778 (朝鲜族); target: reviewer | |
| چاۋشيەنزۇ كورېيەلىك | |
| # ---- food and plants ---- | |
| # [4] D_07416; target spelled as [4] D_03719 | |
| تاتلىقياڭيۇ تاتلىق بەرەڭگى | |
| # [1] D01-16007; target [4] D_06577 (sub-entry) | |
| دۇفۇ پۇرچاق ئۇيۇتمىسى | |
| # ---- other ---- | |
| # 办公厅, as against 办公室 = ئىشخانا ([4] D_34884); reviewer. raise: باش ئىشخانىسى, باش ئىشخانىدا | |
| بەنگۇڭتىڭ باش ئىشخانا raise | |
| # [4] D_07210; target [1] D02-05242 | |
| پىڭفاڭ كىۋادرات | |