text large_stringlengths 20 1.7k | lang large_stringclasses 1
value | source large_stringclasses 1
value | register large_stringclasses 1
value | date large_stringclasses 0
values | id large_stringlengths 27 200 |
|---|---|---|---|---|---|
КҮШ-АЖЫЛДЫҢ БҮДҮРҮКЧҮЛҮҮН БЕДИДЕРИ – КОЛ СОРУЛГА | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Баш миннир айтырыгларның федералдыг төвү «Восток» КХН-ниң чижээнге “Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү” национал төлевилелдиң үре-түңнелдииниң дугайында илеткээн. Бүдүрүлге рыногунда «Восток» КХН ажылдаа-ла 23 чыл болуп турар. Кижи бодаарга, бо үениң дургузунда республиканың башкарыкчы бүдүрүлгези продукция кылырының чорудулгазы... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
“Алды айның дургузунда бүдүрүлге чериниң ажылдакчылары чиик тууйбунуң хумагалалдыг бүдүрүлгезиниң арга-хоргаларын өөренип келгеннер” – деп, Баш миннир айтырыгларның федералдыг төвү төлевилелдиң удуртукчузу Александр Сутурин чугаалап турар. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
«Тывага “Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү” национал төлевилелдиң бүгү негелделеринге дүгжүп турар бүдүрүлге черин шилип алган – ол болза «Восток» КХН болган. Эскертинмейн азы бүрүткеттинмейн турган чидиг айтырыглар баштайгы дээрезинде бүдүрүлге черинге турган. Бистиң төлевилел ук четпестерни бүдүрүлге боду көрүп, илередип, ола... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Александр Сутуринниң санап турары-биле алырга, чиик тууйбу бүдүреринге «Восток» КХН ажылдың бүдүрүкчүлүүн 70 хуу бедиткен. Бир эвес мооң мурнунда бүдүрүлгеге бир ээлчегде 600 хире тууйбуну кылып турган болза, бөгүн ол-ла курлавырларны хаара тудуп тургаш, бүдүрүлгени ийи катап улгаттырган. Ажылчын үениң чидириин 17 хуу ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Ол ышкаш компания брак кылыгларның санын 10 хуу турганындан тикке чедирген. Бракты төдү шиитпирлээр арга-хорга чүгле ук бүдүрүлге черинге эвес, а бүгү чуртка ажыктыг болур деп түңнелге Баш миннир айтырыгларның федералдыг төвүнүң эксперттери келгеннер. Бодунуң ээлчээнде, «Восток» КХН-ниң чиңгине директору Сергей Уюсов ө... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
«Бөгүн Россияда эң кол сорулга - күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн бедидери. Бистер бо угланыышкында дыка хөй чурттардан хожудап калган бис. Ынчангаш РФ-тиң чазаа күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн бедидериниң дугайында шиитпирни хүлээп алган. Бо айтырыг база бистиң компианияда чидии-биле тургустунган. Көргүзүглеривисти улам бедидериви... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
«Восток» КХН 1998 чылда үндезилеттинген. Ажыл-чорудулгазының кол-кол хевирлери: автомобиль оруктарының, кудумчуларның, көвүрүглериниң болгаш суг эрттирер хоорзаларның тудуу, демир-бетон кылыгларының бүдүрүлгези, а ол ышкаш хамааты тудуг. Бүдүрүлгеде 1200 кижи ажылдап турар. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Бөгүн республиканың тудуг адырында «Восток» КХН улуг бүдүрүлгелерниң бирээзи. Тудуг-монтаж ажылдарын күүседиринге ниитилелде чеди асфальт-бетон заводу, көжүп чоруур болгаш чаңгыс черге ажылдаар бетон хоюдар дериглер, а ол ышкаш үүрмектээр дериг-херекселдерлиг 5 сай уургайы бар. «Восток» КХН-ниң автопарыгында 600 кезек ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Националтөлевилел Күш ажылдыңбүдүрүкчүлүү Уюсов Восток Шынсолун Тыва Тывамедээ Тывадыл Тывамедиагрупп Тува Tuva TMG TMGNEWS Tuvanews | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
- 19 марта Частың чараш үезинде төрүттүнген | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/kush-azhyldyn-budurukchuluun-bedideri-kol-sorulga |
Национал төлевилел “Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү” | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
РФ-тиң Президентизиниң май чарлыктары бодунуң салдарын чедирбишаан хевээр. Тывада Россияның президентизиниң база бир даалгазын – чиг-эттиг эвес адырга күчүлерни мөөңнээриниң дугайында – күүседип дооскан. Бөгүн «Тываэнергосбыт» АН-ге күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн бедидериниң талазы-биле төлевилелди күүседип хагганының дугай... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
Национал төлевилелдерниң дөгерези бистиң амыдыралывысты экижидеринче угланган. Шак ынчалдыр, республикада хөйге шоолуг билдинмес “Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү” нацтөлевилелдиң сорулгазы база ындыг – ачы-дузаның шынарынга салдар чедирери. Тывага ук национал төлевилелге чүгле ийи компания киришкен - «Восток» КХН болгаш «Тыва... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
«Ажылдың барык шупту чорудулгаларынга четчелээшкинни чоруткан бис. Ынчангаш, бодунуң ажыл-чорудулгазын сайгарып көргеш, компания ажылда частырыгларны илередип тыпкан болгаш эткен” деп, «ББК\+» КХН-ниң чиңгине директору Руслан Жамилов чугаалап турар. - Хумагалалдыг бүдүрүлгениң чорудулгалары-биле таныжып көргеш, ол бүгү... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
«Мооң мурнунда бистиң ажылывыска артык чүүлдер-ле хөй турган – кевин-херек чок саазыннар эмгелели, артык хөделииишкиннер дээш-ле баар. Ооң түңнелинде дыка хөй чүүлдерни катап кылыр ужурга таваржып турдувус, а экижидилгениң соонда хамык чүүлдер өскерилген» деп, Алла Крылова дыңнаткан. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
Түңнелинде компания 17 ажык-дүжүү чок айтырыгдан адырылган. Өскерлиишкиннерниң түңнелинде ажылдакчыларның клиентилер-биле харылзажып ажылдаары дүргедээн. Ынчап кээрге, ам олар энергия хереглекчилеринге хөй кичээңгейни углап болур апарганнар. Юридиктиг организацияларга тускайлаң байдалдарны саналдаан. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
«Бир-ийи ай болгаш ындыг сервис өске арткан хереглекчилерге база чедингир апаар, — деп, «Тываэнергосбыт» АН-ниң чиңгине директорунуң хүлээлгелерин күүседип турар, “Россети Сибирь» хөйнүң акционерлиг ниитилелиниң чиңгине директору Павел Акилин чугаалап турар. — Ийиги чартык чылды түңнеп тура, бистиң өскертилгелеривисти ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
2018 чылда компанияны “Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү” нацтөлевилелче киирерин эгелээн кижи Владислав Ховалыг болган. Ынчан ол «Тываэнергосбыт» АН-ниң чиңгине директорунуң албан-дужаалынга ажылдап турган. Чогум-на ол төлевилелдиң боттанылгазының эге-бажынга турган. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
«Улус өскерлиишкиннерни доп-дораан хүлээп албаан. Чай чок болганының ужун чамдык улус өскерлирин безин күзевээн. Дадагалзаашкыннар база улуг турган – деп, Владислав Ховалыг төлевилелдиң боттанылгазының эгезиниң дугайында чугаалап турар.— Ам кээп, ооң эки түңнелдиг доозулганынга өөрүүр-дүр мен. Шуптувустуң өскерлири, аж... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/chaarttyngan-tyvaenergosbyt |
ШИРОКОВ: «СИЛЕРГЕ БИСТИҢ СҮМЕВИС ЧАҢГЫС – ЭГЕЛЕП АЛГАН ҮҮЛЕ-ХЕРЕКТИ ЭЧИЗИНГЕ ЧЕДИРЕРИ» | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Россия – делегейде эң-не улуг чурт. Ында регион бүрүзүнүң девискээри аңгы күрүнении-биле дең. РФ-тиң субъектилери янзы-бүрү агаар-бойдустуг девискээрлерде турар, оларже чедип алыры база аңгы-аңгы, хөгжүлдези база аңгы-аңгы. Эрткен чылын Россияның чазаа хожудап турар 10 регионнуң социал-экономиктиг хөгжүлдезинге дузалаж... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Бо хүннерде социал-экономиктиг хөгжүлдениң амы-хууда программазынче кирген объектилерни шинчилээри-биле Федерация Чөвүлелиниң экономиктиг политика талазы-биле комитединиң чөвүлекчизи Заур Шурдумов, Федерация Чөвүлелиниң бюджет болгаш саң-хөө рыногунуң талазы-биле комитединиң кежигүнү Дина Оюн база Федерация Чөвүлелиниң... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Эки өскерлиишкиннер көскү-дүр. Демир-бетон кылыглары бүдүрер заводту ажыглалга кииргени безин чүү-дүр. Чыл эгезинден тура чамдык хууда сайгарлыкчылар ооң ажык-дүжүүн көре бергеннер. «Тывада ажылдаксап турар, ынчалза-даа ажыл чок кижилер хөй. Планның төлевилелдери ажылчын туруштарның элээн немерээрин көрүп турар. Силерг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Тыва парламентиниң даргазы, республикада «Чаңгыс демниг Россия» партиязының секретары Каң-оол Даваа чүгле Широков эвес, а комиссияның өске арткан кежигүннери база социал-экономиктиг хөгжүлдениң амы-хууда программазының планының талазы-биле ажылдарны бедии-биле үнелээнин медеглээн. «Өске регионнарда бо талазы-биле ажыл-... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Ооң шала бетинде ук комиссия Тываның Чазааның Баштыңының албан-хүлээлгелерин күүседип турар Владислав Ховалыг-биле ужурашкан. Аңаа энергетика айтырыгларын, хөмүрге өртектерни база регионнуң байдалын чугаалашкан. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Федерациячөвүлели Делегация Дээдихурал Каң оолдаваа Шынсолун Тыва Тывамедээ Тывадыл Тывамедиагрупп Тува Tuva TMG TMGNEWS Tuvanews | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/shirokov-silerge-bistin-sumevis-changys-egelep-algan-uule-kherekti-echizinge-chedireri |
Социал ажылдакчының хүнүнде, Тыва Республиканың социал башкыларның база социал ажылдакчыларның бирги съездизи болуп эрткен. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Беш аңгы шөлдерге ооң ажылын организастаан. Кызыл хоорайга ийи шөлге, Чадаана хоорайга чеди кожууннуң, Шагаан-Арыгга үш, Самагалдайга беш кожууннуң социал ажылдакчылары чыылган. Съездиниң ажылынга социал башкылар, социал ажылдакчылар, психологтар, чоннуң социал камгалал болгаш деткимче ажылын харыылап турар тус чер чаг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Тыва Республтиканың күш-ажыл болгаш социал политика сайыдының илеткелинден алырга, республикада 127 муң ажы-төл кижизиттинип турар 98126 өг-бүле бар. Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелерниң саны 38620, 2901 өг-бүледе бештен хөй ажы-төл бар. Амыдыралы чегей байдалдыг 5817 өг-бүлени республиканың социал албан черлериниң учеттарында... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Тываның Баштыңының албан-хүлээлгезин түр үеде күүседип турар Владислав Ховалыг съездиниң киржикчилеринге Социал ажылдакчының хүнү-биле байырны чедирген. “Социал адырда ажылдап, сеткилиниң чылыын улуска харам чокка өргүп чоруур кижилерге профессионал байырлалы-биле байыр чедирип тур мен. Хандырылгазы кошкак, назыдап-кыр... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Тыва Республиканың Баштыңының Өөрүп четтириишкин бижиин Барыын-Хемчик кожууннуң чонну ажылга хаара төвүнүң кол специализи Алдынай Кестик-ооловна Ооржакка, “Поддержка” республиканың социал хандырылга комплекстиг төптүң консультантызы Яра Болат-ооловна Сарыгларга, Кызылдың уруглар бажыңының эмчи сестразы Раиса Сундуйовна... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Съездиниң ажылында социал камгалал болгаш хандырылга шынарын бедидери, үениң аайынга дүүштүр социал камгалал системазының инфраструктуразын хөгжүдери, социал ажылдакчыларның ат-алдарын бедидери, оларга социал магадылалдарны база чиигелделерни көргүзериниң дугайында айтырыглар көдүрүлген. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Социалажылдакчыныңхүнү Съезд Күрүнешаңналдары Владиславховалыг Шынсолун Тыва Тывамедээ Тывадыл Тывамедиагрупп Тува Tuva TMG TMGNEWS Tuvanews | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/sotsial-azhyldakchylarny-shannap-maktaan |
Эрткен чүс чылдың бежен чылдарында Совет чурттуң улуг хоорайларынга телетөптер, телестудиялар тургустунуп ажылдап эгелээн. 1960 чылдар ортаа үезинде, ылаңгыя Сибирьниң улуг хоорайларынга телевидение массалыг калбак хөгжүлдени ала берген үе. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
1966 чылда Азия диптиң төвүнде чурттап чоруур бурунгу көшкүн тыва чоннуң амыдыралынга телевизорларның ак-көк экраннарындан тыва орус дылдарга чергелештир медээлерни номчуп, дамчыдып олурар кижилерни боттарын көрбүшаан, үнүн дыңнаары телекөрүкчүлерге элдептиг солун болуушкун болуп турганы чугаажок. Тыва чуртка телевиден... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Алды чыл ажылдааш хагдынган Алтай крайның Бийск телевидениезиниң ажылдакчылары солун-сеткүүлде чарлалдардан Тыва чуртунда телевидение ажыттынар деп турарын билип, дыңнап алгаш, ынчангы телерадио комитединиң даргазы Н. Д. Шиирипей, оралакчызы С.Д. Маады олар-биле харылзажып дугурушкаш, алды чыл телевидениеге ажылдапкан ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Дөргүл-төрели, таныш-көрүштери чагыдып турар хире, аъш-чемни, идик-хепти ол үеде модага турган кремплен материалды рулон-рулону-биле посылкалап турган. Комитет даргазы Н.Д. Шиирипей аэропорттан машиналыг уткуп алганын бо-ла сактып, өөрүп чугаалажыр улус. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Кезек када ийи ай хире Кондинкиннерниң, Клиндуховтарның, Конушкиннерниң – өг-бүлелери ажы-төлү-биле телевидениеге чурттап турган, оон удаваанда, он айда, квартираларны алгылаан. Ол үеде Тывага тудуг индустриязы шапкын хөгжүлдеге турган. Оларның аразындан мээң коллегам С.Д. Кондинкинге Кочетов кудумчузунда ЗАГС турар ба... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
С.Д. Кондинкин – хүндүлээчел аажы-чаңныг, үнү аянныг чараш, арай семирип эгелей берген, ынчан-на чигир аарыындан эмнерни ижип чоруур кижи. Артында-ла "Телевидение, радиога катай дикторлап ажылдаары – мээң эң-не чырык күзелим" – дээр, ажылынга езулуг бердинген кижи болган. «Телевидение, радиога катай ажылы-биле чергелеш... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Дикторларга чондан экини күзээн чагаа, открыткалар черле келир боор чораан. Оларга канчаар харыылаар-харыылавазы диктор кижиниң бодунуң хууда херээ. 1960-1970 чылдарда Сергей Дмитриевич чон ортузунга дыка солун, сураглыг, аянныг диктор турган чүве. «Бир ашак экран дамчыштыр Кондинкинге кадайын хүннээш, телевизорунуң эк... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
1970 чылдар турган боор, бир-ле катап коллегавыска аъш-чем суп каан бичежек посылка келген, кызыл балык баштаан аъш-чемни Оля, мен үжелээн амырап «дойлапкан» бис. Кайыын кым чорутканын коллега ыыттаваска, айтырбас-даа бис. База бир катап бичежек посылкажыгаш даштын эрттирилге пунктузун дамчыштыр (почта эвес) чедип келг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Сергей Дмитриевичини көөрүмге, «аяс-кааң хүнде чаңнык дүшкен» дээн ышкаш, сактырымга, олурган столунуң артынче чавызап бады баргаш, арай бичелей берген-даа ышкаш, ыыт чок олурза-ла, олур... Оля-биле бис «сугга дүшкенде бызаа сугжу» дээн ышкаш, белиңней аарак тура халышкаш, шаавыс-биле кара-даа болза шайывысты хайындырг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Ол аразында бо келген кижини каяа, канчаар бис база үе орайтай берген-дир дээн үн чок айтырыглар Оля-биле карактарывыста билдинип турган. Сергей Дмитриевич чонаада улус-чон-биле эвилең-ээлдек чугаакыр боду, ыыт чок олуруп-ла берген, элээн үе эрткенде, удааш, чаа оттуп келген кижи-даа ышкаш, шаг чогу кончуг, хөөннүг-хөө... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Ол үеде Оля мени коридорже үндүр имнепкеш: «Ол-дур ам, мен база чугаалаан болдур мен ийин, та кандыг кижи чүве посылка ээзи деп, ам канчаар бис че, бо киживис өлүг-диригниң аразында олуруп берди ышкажыл» – дээш, дедир-ле өрээлче ыңай болду. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Харын-даа дамчыдылгалар доосту бергенде, келген аалчывыс олургаш: «Че, Сергей Дмитриевич, силерге борщ хайындырып бээр дээш келдим ийин» – дээш, ийи сумказынче көре-дир. Коллегавыс олургаш: «Мен силерни бажыңымга аппарып шыдавас-тыр мен, чүге дээрге …” – дээш-ле, оон адырлып алырын бодап «чогаалын чогаадып» олуруп-олур... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Бажыңымга танывазывыс «чаавайны» эдертип эккелгеш, хире шаам-биле хүндүлеп хондурган мен. Элдептиг, та чүнү бодап алгаш келген кижи ыйнаан. Ол ояар Сергей Дмитриевич посылкалардан-даа хөңнү калган, херээженнерден байыр чедирген чагаа, открыткаларга-даа харыылавас апарган ийин. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
1970 чылдар ортаа үези эртип турда Сергей Дмитриевич кырган иези-биле артып калган, өөнүң ишти уруу-биле тос-он чыл иштинде соңгаар чоруй барган. Ооң ынак ажылы, кырган-иези, коллегалары, даргалары (А.С. Серен, В.В. Журавлев) – бис шупту эки-бакты деңге үлежип, аңаа улуг деткимче, чөленгииш болуп чордувус. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
1987 чылда Чүлдүм кудумчузунда 44 дугаар бажыңдан делгем квартираны Сергей Дмитриевич алган. Михаил Норбу баштаан телевидение хоочуннары көжүржүп каан, ол үеде-ле коллегавыстың кадыы элээн кошкап эгелээн, өөнүң ишти харын-даа чедип келген. Чаа алган делгем бажыңынга беш чыл ажыг чурттап чорааш, эмнелгеге-ле чок болган. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Тыва телевидение, радионуң хөгжүлдезинге 26 чыл ажылдааш, балалбас исти арттырган, Тыва АССР-ниң алдарлыг артизи, ССРЭ-ниң телевидение радиозунуң тергиини демдектиң эдилекчизи, “XX чүс чылда Тываның алдарлыг кижилери” деп номда ады кирген. Сергей Дмитриевич Кондинкин 1993 чылда 55 харлап алгаш, «Тува – это рай на земле... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Тыва телевидениениң бир дугаар хүнүнден тура кады ажылдаан коллегам С.Д. Кондинкин дугайында долу эвес кыска сактыышкыным амдыызында доозулду. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
КТРК-ның хоочуну, телевидениениң тыва дылга бирги диктору. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/tyva-delegeide-dyvaazhan-orany |
Петербургтуң бүгү-делегей чергелиг экономиктиг шуулганының үезинде Тываның Баштыңының албан-хүлээлгезин түр үеде күүседип турар Владислав Ховалыг “Ажыл-ишчи Россия” хөй-ниити организациязының президентизи Павел Титов база “Россияның үндезини” хөй-ниити организацияның президентизи Александр Калинин-биле ужурашканын соци... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/azhyl-ishchi-rossiia-bile-kereeni-chargan |
- “Ажыл-ишчи Россия” хөй-ниити организациязының президентизи-биле кады ажылдажылга дугайында дугуржулгага атты салдывыс. Республиканың инвестициялыг байдалын экижидер болгаш доктаамал байдалын сайзыраңгайжыдар талазы-биле ажылче ажыл-ишчи климатты үнелеп хевирлээринге дорт киришкен эксперттерни хаара тудар бодалдыг бис... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/azhyl-ishchi-rossiia-bile-kereeni-chargan |
Чуртаарынга таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
«Чурттаарынга таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» регионалдыг төлевилдиң онлайн бадылаашкыны май 30-де доозулган. Бо үеге чедир тус черлерде комиссия кежигүннери бадылаашкынның түңнелдерин үндүрген. Кожуун бүрүзүнүң чурттакчы чону кайы суурга, кайы төлевиледи боттандырып, акшаландырыышкын-биле хандырарын бадылаар... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
Тес-Хем кожууннуң чонунуң «Чурттаарынга таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» регионалдыг төлевилелдиң бадылаашкынынга кайы кире киришкенин база кайы төлевилел дээш эң хөй үн бергенин көрүп көрээлиңер. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
Тес-Хем кожууннуң чагырга даргазының чуртталга хандырылга талазы-биле оралакчызы Чингис Тогаачының удуртулгазы-биле комиссия кежигүннери түңнелдерни үндүрген. Ук кожуундан ниитизи-биле 9 төлевилел бадылаашкынга киришкен. Бирээде, 1065 үннү Белдир-Арыг суурнуң Оюн Калзаңмай аттыг хөй ниити дыштанылга шөлүн чаартыр төлев... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
Кожуун бүрүзүнден эң хөй үн алган чаңгыс төлевилел келир 2022 чылда «Чуртаарынга таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» төлевилелче киргеш, акшаландырыышкынны алыр. Бо кожууннуң үстүнде адааным ийи суурнуң төлевилелдери барык дең чыгыы, чүгле 1 сан ылгалдыг болган. Ынчалза-даа төлевилелдиң дүрүмү-биле Белдир-Арыг су... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
Чуртаарынгатаарымчалыгхоорайхүрээлеңинхевирлээри» Төлевилел Чаагайжыдылга Тес хемкожуун Шынсолун Тыва Тывамедээ Тывадыл Тывамедиагрупп Тува Tuva TMG TMGNEWS Tuvanews | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/beldir-arygzhylar-idepkeiin-korgusken |
“Шаг шаа-биле турбас, чавылдак көгү-биле турбас”, “Кижи өзер, кидис шөйлүр” деп тыва улустуң үлегер домактары бар болгай. Чуртталгам аайы-биле Кызыл хоорайда чурттап чоруур мен. Авам, ачам Аяңгаты чурттуг улус. Бодум Аяңгатыга төрүттүнгеш, школаны Кызыл-Мажалыкка доостум. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Бир катап кадыым аайы-биле эмчиге чыдар ужурга таварыштым. Республиканың эмнелгезиниң бир салбырынга эмнедип чыдыр мен. Аарыг улус ындыг болгай, палата аайы-биле солун чугаалажыр. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Бир хүн хөөрежип олурувуста, кожа палатадан аныяк оол Аяңгаты дугайында хөөреп, боду ынаар четпээн хирезинде хөлчок бактап чугааланды. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
– Аяңгаты ындыг эвес дийин, дуңмам. Аяңгаты өскерилген – деп, шыдажып чадааш чугааландым. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Ооң соонда бо чайын өскен-төрээн суурумга чедип, суурнуң чагырыкчызы Артур Орланович Саая-биле ужуражып, суурнуң хөгжүлдезин айтырып сонуургадым. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Корум-чурум, мал-маган өзүлдезиниң талазы-биле Аяңгаты суму кожууннуң баштайгы одуруунда чоруп турар. Бүгү Тывада ышкаш сумунуң аныяктары “Кыштаг”, “Инек – чемгерикчи малым” деп төлевилелдерде эки киржип турарлар. Сумунуң чону огород, картофель дээш ногаа аймаан тарып өстүрүп турары өөрүнчүг. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Бажың бүрүзүнге кирерге, столга варенье, дузаан ногаа аймаа салыр болду. Честек-кат, көк-кат, инек-караа, мөөгүнү күзүн элбек чыып алыр дээрзи оон-на көскү. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Сумунуң социал ажыл-агый специализи Айсуу Алексеевна Ооржак эки ажыл-агыйлыг төлевилелдер киржикчилерин таныштырды. “2016 чылдың “кыштагжызы” Оксана Оюнзаевна Монгуш, 2017 чылдың “Инек – чемгерикчи малым” төлевилелдиң киржикчизи Аян Экер-оолович Монгуш, 2018 чылда бызаалыг инек хүлээнип алган Аян Алдын-оолович Монгуш, ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Барган кижи мактап чанар. Ынчангаш Барыын-Хемчик кожууннуң Аяңгаты сумузунга кээрин сүмеледим. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
А эмнелгеге кады чытканым аныяк оолга “Дидир-дидир чугаага бүзүреве, дуңмам! Караам-биле көрбээн шаамда, кайыын аңаа бүзүрээр мен” деп ыр-шоорда бижээн болгай” – деп сагындырып чугааладым. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/novosti/aiangaty-oskerilgen |
Чаа чыл уткууру улуг-биче назылыг хөй-хөй кижилерниң ынак байырлалы. Бо байырлал-биле холбашкан чаңчылдар-ла көвей: Чаа чылды өре чокка уткуур, стол кырынга хөй аъш-чем турарга эки, канчаар уткуур сен, бүдүн чыл ындыг болур дээш оон-даа өске. Ол бүгү солун чаңчылдарның аразындан Чаа чылды уткуурда, арага ижер багай чаң... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Бистиң наркология диспансери өске бүгү эмнелгелер, чонга ачы-дуза чедирер албан черлери-биле дөмей чоннуң ынак Чаа чыл байырлалдарынга баш бурунгаар белеткенип эгелээн: эм-таңны белеткеп, аарыг улус чыттырар орун-дөжек санын немей курлавырлап дээш оон-даа өске. Улуг кичээнгейни байырлалдар уткуй, чонну арага-дарыдан ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Араганы хоралыг деп кижи төрелгетен бурун шагдан тура билир хирезинде чүге, кандыг чылдагааннар ужун араганы ижиптер болуп турар ирги? | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Кайы-даа чонда араганы аза-четкерниң кижи амытанны узуткаар дээш чогааткан дугайында тоолчургу чугаалар бар болур. Бистиң өгбелеривис араганы хоран деп дыка эки билир турганын, эр улуска 45 хар чедир, херээжен улуска 40 хар чедир, а өг-бүле тутпаан улуска бүгү назыда арага ижерин хоруп турганы бадыткап турар – ол дээ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ие-Бойдус кижиниң мага-бодун дыка-ла “мерген угаанныг” кылдыр чаяап каан – мага-бот боду-ла хоралыг бүдүмелдерни хүлээвейн баар, аас дамчып кирип келген хоранны үндүрүп кааптарын кызыдып, ажылдап эгелээр болур. Араганы кортук-пөрүк кижи дидимненип алыр дээш, чугаакыр, хөөремик, хөглүг-омак апаар дээш ижип алыры чажыт э... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ынчангаш кижи араганы ижиптерге, мага-бот хоран кирип келгенин билип кааш, ол хоранны дашкаар үндүр октаптар дээш, бар шаа-биле ажылдап эгелээр: барык шупту органнарның ажылдаары дүргедээр, күштелир... Шак бо байдалга кижиниң сагыш-сеткили хөлзеп, эрези хайнып, шалыпкын-дүрген апарып, элээр байдалга кылып диттикпес хир... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ынчангаш арага ижиптерге, аңаа дыка эки апарган ышкаш сагындырар. Оон катап база шак ол аянныг байдалды эгидип алыры-биле дараазында араганы саат чокка иже тыртып алыр. Ол хевээр арага ижери уламчылаан тудум, кижиниң мага-боду улуг күжениишкинниг ажылдаарындан могап-шылап, элеп-түреп эгелээрге, аарыг-аржык кижини үглеп... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Арагага хораннанган байдалдар дугайында чугаалап көрүңерем. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Улус колдуунда арагадан хораннаныры дээрге-ле, дуу ол шынар чок арага, “технарь”, өске спирт холумактыг үен-даян бүдүмелдер ишкениниң түңнели кылдыр санап чоруур. А херек кырында арагага хораннанган таварылгаларның көвей кезиинде шынары багай арага ишкенинден эвес, а араганы эмин эрттир хөйнү азы хөй үе дургузунда иш... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Бо чылдың 10 айының дургузунда арагага хораннанганының түңнелинде республикага 45 кижи амы-тынындан чарылган. Оларның аразындан 3 кижиниң ханындан кижиниң организминге айыылдыг метилдиг спирт илереттинген. Арткан 42 кижи араганы эмин эрттир хөйнү ишкениниң түңнелинде иштики органнары ол дорамчылаашкынны угбайн барган б... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ооң кадында шак ол мөчээн кижилерниң көвей кезии бажыңынга азы арага ижип турган черинге амы-тынындан чарылган, чүгле 1 кижи эмнелгеге мөчээн. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ол ышкаш чүгле алкоголик чадада чеде берген аарыг улус арагага хораннангаш мөчүүр деп санап чоруур кижилер база бары чугаажок, херек кырында нарколог эмчилерниң хайгааралынче кире берген, арагадан аарый берген кижилер арагадан хораннангаш мөчээн улус аразында аргажок эвээш болур – бо 45 кижиниң аразындан 6 кижи нарколо... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Арагадан аарываан кижилер база арагага хораннанып болур дээрзин билип алыры чугула. Араганы базынган херээ чок, ол улуг күштүг хоран-дыр. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Шак бо Чаа чыл дээн хевирлиг байырлалдар уткуй бис, эмнелге ажылдакчылары база өске-даа профилактика кылып чорудуп турар кижилер, чонувуска араганы ижериниң хоразының дугайында катап-катап сагындырып турзувусса-даа, чылдың-на ол-ла байдалдың катаптаттынып турары муңгаранчыг. Чаа чылдың дыштаныр хүннериниң ортузундан эг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Арага ижип турганының соонда кижи черле аргажок баксыраар, “чүдээр” болгай. Дыка хөй таварылгаларда, чоок улузу арагалаан кижиге хорадааш, “шорузу ыйнаан” деп бодал-биле ол кижиниң амы-тынын айыылга таварыштырып турар деп безин бодавас. Ол “чүдеп” баксыраан кижиге эмчи дузазы херек деп чүвени канчап билип каап болуру... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– “Чүдеп” баксыраары дээрге-ле мага-боттуң араганы угбайн барганы ол. Ынчангаш шак мындыг байдалда кижиге эмчи дузазы хереглеттине бээри чугаажок. Бажыңынга үен-даян физрастворлар, витаминнер дамырынче киир дамдыладып тургаш, амы-тынындан чарылган таварылгалар эвээш эвес. “Чүдээш чок болган” деп чугааны база болганчок ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Кандыг им-демдектер турарыл дээр болза, баш аарыыр, куску кээр, аргажок суксадыр, дидиреп-доңар ийикпе азы изиргенип-деридер, суларап-шагзырап каар. Өске кижиниң дузазы чокка туруп азы олуруп шыдавас, медерелин ышкынып турар байдалда бооп болур. Берге байдалда кижиге дарый эмчи дузазын кыйгырар азы эмнелге черинге дүрг... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
ооң соонда бичиилеп 1 стакан ишти дыңзыг кылдыр хайындырып каан шайны ижиртир; | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Амдыызында бистиң ниитилеливис арагадан шуут ойталаарынга чедир сайзыраваан, ынчангаш байырлалдарда араганы черле ижиптер таварылгалар тургустунуп келир. “Чүдеп” баксыравас дизе, чүнү канчаар ужурлугул, эмчилер чүнү сүмелеп болурул? | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Арага ишпезин кызыдар. Бирээде ол. Арага чокка байырлап-хөглеп болурунуң хөй-хөй аргалары бар болгай, сөөлгү үеде арага чокка хөглеп-байырлап билир, кадык-сергек амыдырал тудуп чоруур кижилерниң көвүдеп турары өөрүнчүг-дүр. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
арага-биле катай чигирзиг чем аймаа чивес, чигирзиг суксуннар ишпес, чүге дизе кижиниң мага-боду арага биле чигирни эзилдирип-хайылдырарда, хары угда ажылдап шыдавас, кайы-бирээзин шилип алыр болуп турар. Ынчангаш баштай чигирни эзилдирер дээш ажылдап турда, арага ол үе дургузунда хан эргилдезинге каш катап маңнап каа... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
аңгы-аңгы арага аймаан холуй ижип болбас; | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
арага ишкениниң даартазында чеже-даа баксырап турза, катап база арага-биле “баш аарыы эмнеп” болбас, ооң орнунга ажыг хойтпак дээн хевирлиг суксун ишкени чүс катап дээре. Араганың салдарынче кирбээн кадык кижи даартазында арага ижиксевес болур, а араганың аспаанче кире берген, аарыгның эге чадазында кижи даартазында б... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Ылаңгыя ажы-төлүвүс арага чокка уткаан байырлалга кымдан артык өөрүүр болур. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Ол арга-сүмелерни сагывайн барган, арага ижипкеш, чүдеп-баксыраан кижиге чүнү сүмелеп болур силер? | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
– Аргажок баксыраан кижиге чүнү сүмелеп болурул дизе, огурец дузаан суун ижер, ажыдып каан капуста чиир, квас, сүт, томат хандызы азы анаа сугну хөйнү ижер. Оон аңгыда, баш аарыын намдадыптар азы мага-боттан хоранны үндүрер эмнер база бар болгай, оларны ижип болур. Херек апарган таварылгада, ыядып-эгенип олурбайн, нарк... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Чаа чыл байырлалдарында Кызыл хоорайның адаанда Калинин кудумчузу, 29/1 деп адресте турар чыдып эмнедир салбырывыска хондур-хүнзедир кайы-даа үеде келгеш, эмчи дузазын ап болур. А январь хонуктарында хоорай иштинде Оюн Күрседи кудумчузу, 157А деп адресте диспансер салбырывыска хүндүс эмнедир салбыр база ажылдаар. Бүгү ... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Кел чыдар Чаа чыл таварыштыр чонувуска аас-кежикти, чедиишкиннерни, тайбың амыдыралды база быжыг кадыкшылды күзевишаан, арагадан ойталаарының бүгү-ле аргаларын хайдынып көөрүн дилээр-дир бис. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/uliana-biche-ool-chaa-chyldy-sergek-utkuulunar |
Чеди-Хөл кожуунда Хову-Аксының уругларның уран чүүл школазы Тыва Республикада база бир эки көргүзүглерлиг школаларның бирээзи. Ооң иштинде “Тыва Республиканың уругларның үлегерлиг чогаадыкчы уран чүүл коллективи” деп атка каш удаа төлептиг болуп турар “Эдельвейс” бөлүү республиканың болгаш кожуун, сумузунуң адын тудуп,... | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/khovu-aksynda-ulegerlig-syldystar-boluu |
– Амыр-менди, Марита Борисовна! Удуртуп турарыңар “Эдельвейс” бөлүүнүң дугайында таныштырып көрүңерем. | tyv | shyn.ru-tyv | news | null | https://shyn.ru/interviu/khovu-aksynda-ulegerlig-syldystar-boluu |
spellman LID corpus — tyv
182,189 rows / 65.9M chars of tyv-language text with provenance, built for training and evaluating the spellman language detector. Rows are single-line texts: news articles and library works (paragraph/sentence-group sized) plus Telegram/VK community posts and comments (wild register — emoji, hashtags, code-switching artefacts, folk spellings kept on purpose).
Row length: median 173 chars (p10 48, p90 743).
Configs
| config | contents | rows |
|---|---|---|
moderated (default) |
news · library · wiki — edited, published sources |
59,816 |
wild |
tg-post · tg-comment · vk-post · vk-comment — Telegram and VK community posts and comments |
122,373 |
all |
union of both | 182,189 |
from datasets import load_dataset
moderated = load_dataset("vpermilp/lid-tyv") # default config
wild = load_dataset("vpermilp/lid-tyv", "wild")
Columns
| column | meaning |
|---|---|
text |
the row (single line, whitespace-flattened) |
lang |
ISO 639-3 (tyv) |
source |
site store or Telegram channel handle |
register |
news · library · wiki · tg-post · tg-comment · vk-post · vk-comment |
date |
publication date when the source exposed one (YYYY-MM-DD) |
id |
source URL (crawl) or message/post id (Telegram, VK) |
Registers
| register | rows |
|---|---|
| vk-post | 118,270 |
| news | 59,816 |
| tg-post | 3,460 |
| tg-comment | 643 |
Sources
| source | register | rows |
|---|---|---|
| choon_hemchik_kojuun | vk-post | 62,930 |
| shyn.ru-tyv | news | 59,816 |
| hemhcik | vk-post | 20,113 |
| erzin_podslushano2025 | vk-post | 17,951 |
| tmgnews17 | vk-post | 7,065 |
| tmgnews | tg-post | 3,107 |
| tuva24 | vk-post | 2,986 |
| tuva_khuresh_official | vk-post | 2,850 |
| erzinkozhuun2022 | vk-post | 2,103 |
| tyvvam | vk-post | 1,612 |
| tmgnews | tg-comment | 618 |
| tovsp_tuva | vk-post | 603 |
| Tuva_Accordtar | tg-post | 197 |
| tuvinskiepesni | tg-post | 140 |
| vtuve17rus | vk-post | 57 |
| Tuva_Accordtar | tg-comment | 25 |
| tyva_dyl | tg-post | 10 |
| tuvayrylar | tg-post | 6 |
How it was built and cleaned
- Orthographic gate — every row carries letters that never occur in Russian orthography (e.g. Sakha ө ү ҥ ҕ һ), with a per-language marker-density floor; Russian-function-word share gates code-switched rows, which are split into native sentence runs rather than dropped.
- Structural cleaning — site chrome and per-channel boilerplate (lines repeated across ≥8 posts), self-promo tails, TV schedules, Telegram thread roots (auto-forwarded post copies) removed.
- Structural repairs — soft hyphens removed and print-layout splits rejoined (hyphenated / lowercase-continued paragraphs merged in page order); site breadcrumbs, TV schedules, weather tables, chord sheets, sponsor tails and letter-spacing artefacts dropped; Latin h/x homoglyphs inside Cyrillic words normalized (744 rows dropped); long rows must carry marker letters in ≥2 tokens (1,030).
- Content-free filter — emoji/URL/number-only rows, Latin-dominant or mojibake rows, HTML-entity leftovers dropped (204).
- Cross-source dedup on a normalized key (casefold; URLs, handles, hashtags, punctuation, digits stripped) — catches site↔channel cross-posts and reposts (5,268 removed).
- PII masking — phone numbers and e-mails replaced by
<phone>/<email>; no author identities were ever stored. - Model judge — rows the current spellman model contradicts at ≥0.9 confidence outside the language's close-pair group are dropped (9).
No train/validation/test split is shipped: the spellman pipeline assigns splits content-addressed (crc32) at mix time.
License
The compilation, cleaning and annotations are released under the MIT
license. Row texts are redistributed from the public sources listed above
(newspapers, libraries, public Telegram channels and VK communities) for
language-identification research; each row carries its source and id
so upstream attribution is always recoverable.
Built 2026-08-30T12:26:54+00:00.
- Downloads last month
- 14