mbaza-model / penal_code.csv
mugwaneza's picture
Deploy Mbaza Legal AI Model with inference endpoint
fc1c893
Raw History Blame Contribute Delete
344 kB
Ubwoko,Category,Igice ,INTERURO,Umutwe,Ibyiciro by'ingingo,Akiciro,Itegeko,Discription,Ibihano
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA MBERE: ICYO IRI
TEGEKO RIGAMIJE
N’IBISOBANURO BY’AMAGAMBO",,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya mbere: Icyo iri tegeko rigamije,"Iri tegeko riteganya:
1º amahame rusange agenga ibyaha
n’ibihano;
2º ibyaha n’ibihano muri rusange.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA MBERE: ICYO IRI
TEGEKO RIGAMIJE
N’IBISOBANURO BY’AMAGAMBO",,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 2: Ibisobanuro by’amagambo,"Muri iri tegeko, amagambo akurikira afite
ibisobanuro bikurikira:
1º icyaha: igikorwa kibujijwe n’itegeko
cyangwa kwanga gukora igitegetswe ku
buryo bihungabanya umutekano mu bantu
kandi hari itegeko ribiteganyiriza igihano;
2º Ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda: ubusesure
bw’ubutaka, imigezi, inzuzi, ibiyaga
n’ikirere bya Repubulika y’u Rwanda
kugeza ku mbibi zayo na za Ambasade z’u
Rwanda mu bindi bihugu; 3º uwakoze icyaha: uwakoze igikorwa
gihanwa n’itegeko cyangwa uwanze gukora
igikorwa gitegetswe n’itegeko;
4º umufatanyacyaha: uwafatanyije ku buryo
butaziguye n’uwakoze icyaha;
5º icyitso: umuntu wafashije uwakoze icyaha
mu byagiteguye bigaragarira muri kimwe
mu bikorwa bikurikira:
a) utuma hakorwa icyaha akoresheje
igihembo, isezerano ry’igihembo,
iterabwoba, agakabyo k’ubutegetsi
cyangwa k’ububasha cyangwa
amabwiriza agamije gukoresha
icyaha;
b) ufasha uwakoze icyaha mu
byagiteguye, mu byoroheje imikorere
yacyo cyangwa mu byakinonosoye
kandi yarabikoze abizi, cyangwa
uwashishikaje uwakoze icyaha;
c) utuma undi akora icyaha akoresheje
imbwirwaruhame, urusaku
rushishikaza cyangwa iterabwoba,
bibereye ahantu hateraniye abantu
barenze babiri (2), inyandiko, ibitabo
cyangwa ibindi byanditswe n’icapiro,
biguzwe cyangwa bitangiwe ubuntu
cyangwa byatangarijwe ahantu
hateraniye abantu benshi, amatangazo
amanitse cyangwa yeretswe rubanda; d) uwahishe uwakoze icyaha,
umufatanyacyaha cyangwa uwahishe
icyitso kugira ngo ataboneka
cyangwa adafatwa, umufasha
kwihisha cyangwa gucika cyangwa
umuha aho kwihisha cyangwa
uwamufashije guhisha ibintu
byakoreshejwe cyangwa byagenewe
gukoreshwa icyaha;
e) uwahishe abizi ikintu cyangwa
ibikoresho byakoreshejwe cyangwa
byagenewe gukoresha icyaha;
f) uwiba, uhisha cyangwa wonona
nkana ku buryo ubwo aribwo bwose
ibintu byagombye gufasha kugenza
icyaha, gutahura ibimenyetso
cyangwa guhana abakoze icyaha;
6º kugambirira icyaha: umugambi umuntu
yiyemeje mbere yo gukora icyaha;
7º gutega igico: gutegera umuntu ahantu
hamwe cyangwa henshi ugambiriye
kumwica cyangwa kumugirira nabi;
8º umwana: umuntu utarageza ku myaka
cumi n’umunani (18) y’amavuko; 9º uruhame: ahantu hateraniye abantu
barenze babiri (2). Ibintu bitangajwe kuri
interinete, ku rubuga nkoranyambaga, mu
bitangazamakuru cyangwa byohererejwe
undi nabyo bifatwa nk’ibikorewe mu
ruhame.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 3: Nta gihano hatari itegeko,"Nta muntu ushobora guhanwa kubera
gukora ikibujijwe cyangwa kwanga gukora
igitegetswe bitari icyaha hakurikijwe
amategeko y’igihugu cyangwa
mpuzamahanga mu gihe byakorwaga.
Nta muntu ushobora guhanishwa igihano
kiruta icyari giteganyijwe n’itegeko mu
gihe icyaha cyakorwaga.
Nta cyaha gihanishwa igihano kitari
giteganyijwe n’itegeko ryatangajwe mbere
y’uko gikorwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 4: Ikoreshwa ry’amategeko ahana,"Amategeko ahana agomba gufatwa uko
ateye, ntashobora gukoreshwa ku buryo
butandukira.
Inkiko zibujijwe guca imanza ku buryo
bugenekereje.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 5: Itegeko rikoreshwa igihe
hari amategeko menshi ahana icyaha
kimwe","Iyo hari amategeko menshi ahana icyaha
kimwe, itegeko ryihariye ni ryo rikoreshwa
mu mwanya w’itegeko rusange, keretse
iyo hari itegeko ribiteganya ukundi.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 6: Itegeko rikurikizwa igihe
hari impurirane y’amategeko ahana","Mu gihe hari amategeko ahana, rimwe
ryariho mu gihe icyaha cyakorwaga, irindi
ryaratangajwe nyuma y’uko icyaha
gikorwa, ariko urubanza rutaracibwa
burundu, itegeko rishya ni ryo rikurikizwa
iyo riteganya igihano cyoroheje.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 7: Kudahanirwa icyaha kimwe inshuro irenze imwe,Nta muntu ushobora guhanwa inshuro zirenze imwe ku cyaha kimwe nyir’izina yakoze.,
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 8: Igihe itegeko rireka gukurikizwa,"Itegeko rireka gukurikizwa ku cyaha
cyakozwe rikiriho iyo ryavuyeho urubanza
kuri icyo cyaha rutaracibwa burundu,
keretse iyo itegeko rishya ribiteganya
ukundi.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 9 : Icyaha gikorewe mu ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda,"Icyaha cyitwa ko cyakorewe mu ifasi
y’Igihugu cy’u Rwanda, iyo nibura kimwe
mu bikorwa bihamya imwe mu ngingo
z’ishingiro z’icyo cyaha, ari zo kuba
cyagambiriwe, cyashyizwe mu bikorwa
kandi gihanwa n’amategeko, cyakorewe
mu Rwanda.
Icyaha cyitwa kandi ko cyakorewe mu
ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda, iyo cyakozwe
n’Umunyarwanda cyangwa cyakorewe
Umunyarwanda, gikorewe ahantu hatagira
igihugu kihategeka cyangwa gikozwe
n’umuntu wese uri mu bwato bw’u
Rwanda kandi buri mu mazi atagira igihugu kiyategeka cyangwa uri mu ndege
ifite icyapa cy’u Rwanda iyo iri mu ifasi
itagira igihugu kiyitegeka.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 10: Itegeko rikurikizwa mu
guhana icyaha gikorewe mu ifasi
y’Igihugu cy’u Rwanda","Icyaha cyose gikorewe mu ifasi y’Igihugu
cy’u Rwanda, cyaba gikozwe
n’Umunyarwanda cyangwa
umunyamahanga, gihanishwa itegeko ry’u
Rwanda.
Icyakora, ibivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo ntibikurikizwa ku bafite
ubudahangarwa burengerwa
n’amasezerano mpuzamahanga u Rwanda
rwemeje burundu cyangwa umuco
amahanga yose ahuriyeho.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 11: Ihanwa
ry’Umunyarwanda wakoreye icyaha
hanze y’ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda ","Umunyarwanda wakoreye icyaha
cy’ubugome cyangwa gikomeye hanze
y’ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda
ashobora
guhanwa hakurikijwe amategeko y’u
Rwanda nk’aho icyo cyaha cyakorewe mu Rwanda mu gihe icyo cyaha gihanwa
n’amategeko y’u Rwanda",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 12: Ihanwa ry’icyaha
kibangamira inyungu z’u Rwanda
gikorewe hanze y’ifasi y’Igihugu cy’u
Rwanda ","Umunyarwanda wese cyangwa umunyamahanga wese wakoreye hanze
y‘ifasi y’Igihugu cy’u Rwanda, icyaha
cy'ubugome cyangwa gikomeye
kibangamiye inyungu z’u Rwanda cyangwa
umunyarwanda, ashobora gukurikiranwa
no gucirwa urubanza hakurikije itegeko
ry’u Rwanda nkaho icyaha cyaba
cyarakorewe mu Rwanda.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 13: Ihanwa ry’icyitso ku cyaha cyakorewe mu mahanga,"Umuntu wese wabaye icyitso ku cyaha cy’ubugome cyangwa icyaha gikomeye
cyakorewe mu mahanga, uri ku ifasi
y’Igihugu cy’u Rwanda ashobora guhanwa
n’inkiko z’u Rwanda, iyo icyo cyaha
gihanwa n’itegeko ry’igihugu
cyakorewemo n’itegeko ry’u Rwanda.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 14: Icyaha mpuzamahanga n’icyaha cyambuka imbibi,"Icyaha mpuzamahanga ni icyaha
giteganywa gutyo n’Amategeko
Mpuzamahanga. Ibyaha mpuzamahanga ni ibi bikurikira:
1º icyaha cya jenocide;
2º icyaha cyibasira inyokomuntu;
3º ibyaha by’intambara.
Icyaha cyambuka imbibi iyo kimwe mu
bikorwa bikigize gikorewe hanze
y’imipaka y’u Rwanda.
Umuntu wese, yaba Umunyarwanda
cyangwa umunyamahanga, imiryango ya
Leta cyangwa itari iya Leta yo mu Rwanda
cyangwa mu mahanga, ukoreye ku ifasi
y’Igihugu cy’u Rwanda cyangwa mu
mahanga icyaha mpuzamahanga cyangwa
icyaha cyambuka imbibi ashobora, iyo
afatiwe ku ifasi y’Igihugu cy‘u Rwanda,
guhanwa hakurikijwe amategeko y’u
Rwanda. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA MBERE: AMAHAME RUSANGE,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 15: Isuzumwa ry’ubwenegihugu nyarwanda,"Umunyarwanda uvugwa mu ngingo ya 9,
iya 10, iya 11, iya 12, iya 14, iya 191 n’iya
192 z’iri tegeko ni uwari ufite
ubwenegihugu nyarwanda igihe icyaha
cyakorwaga.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA II: IBYICIRO BY’IBYAHA,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 16: Ubusumbane bw’ibyaha,"Ibyaha bisumbana hakurikijwe uburemere bwabyo ku buryo bukurikira: 1º icyaha cy’ubugome;
2º icyaha gikomeye;
3º icyaha cyoroheje.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA II: IBYICIRO BY’IBYAHA,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 17: Icyaha cy’ubugome,"Icyaha c y’ u bu go me ni icyaha itegeko rihanisha igihano cy’iremezo cy’igifungo
kirenze imyaka itanu (5) cyangwa igifungo
cya burundu. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA II: IBYICIRO BY’IBYAHA,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 18: Icyaha gikomeye,"Icyaha gikomeye ni icyaha itegeko rihanisha igihano cy’iremezo cy’igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze imyaka itanu (5). ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA",UMUTWE WA II: IBYICIRO BY’IBYAHA,Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 19: Icyaha cyoroheje,"Icyaha cyoroheje ni icyaha itegeko rihanisha gusa igihano cy’iremezo
cy’igifungo kitageze ku mezi atandatu (6),
icy’ihazabu cyangwa igihano cy’imirimo
y’inyungu rusange. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA","UMUTWE WA III: GUCURA
UMUGAMBI WO GUKORA ICYAHA
N’UBWINJIRACYAHA",Icyiciro cya mbere: Gucura umugambi,,Ingingo ya 20: Gucura umugambi wo gukora icyaha,"Gucura umugambi wo gukora icyaha ni
ubwumvikane hagati y’abantu babiri (2)
cyangwa benshi bugamije gukora icyaha
cyakorwa n’umwe cyangwa benshi muri bo.
Gucura umugambi wo gukora icyaha
bihanishwa igihano giteganyirijwe icyaha
cyacuriwe umugambi.
Umuntu wese uri mu mugambi wo
gutegura, akabimenyesha ubutegetsi
bw’igihugu, inzego z’ubutabera cyangwa
iz’umutekano, ko hategurwa ibyaha,
akabumenyesha n’amazina y’abagome
n’ay’ibyitso byabo, asonerwa igihano
giteganyirijwe icyaha cyo gucura
umugambi mu gihe ibyo abikoze mbere
y’uko icyaha gicurirwa umugambi
gikorwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA","UMUTWE WA III: GUCURA
UMUGAMBI WO GUKORA ICYAHA
N’UBWINJIRACYAHA",Icyiciro cya 2: Ubwinjiracyaha,,Ingingo ya 21: Ihanwa ry’ubwinjiracyaha,"Ubwinjiracyaha buhanirwa iyo umugambi
wo gukora icyaha wagaragajwe n’igikorwa
kimwe cyangwa byinshi biboneka,
bidashidikanywa by’intangiriro y’icyaha
biganisha ku ikorwa ryacyo, nyuma
bigahagarikwa, bikabuzwa kugera ku
cyifuzo cyangwa bikazitirwa n’impamvu
zidakomoka ku bushake bwa nyir’ugukora
icyaha.
Ubwinjiracyaha burahanirwa n’ubwo
icyari kigambiriwe kitashoboraga
kugerwaho bitewe n’impamvu
nyir’ugukora icyaha atashoboye kumenya.
Ubwinjiracyaha bw’icyaha cy’ubugome
cyangwa icyaha gikomeye buhanishwa
kimwe cya kabiri (1/2) cy’igihano
giteganyirijwe icyo cyaha. Ku cyaha
gihanishwa igifungo cya burundu,
ubwinjiracyaha buhanishwa igihano
cy’igifungo kingana n’imyaka
makumyabiri n’itanu (25).
Ubwinjiracyaha bw’icyaha cyoroheje
ntibuhanirwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ","INTERURO YA II: AMAHAME
RUSANGE, IBYICIRO BY’IBYAHA,
GUCURA UMUGAMBI WO GUKORA
ICYAHA N’UBWINJIRACYAHA","UMUTWE WA III: GUCURA
UMUGAMBI WO GUKORA ICYAHA
N’UBWINJIRACYAHA",Icyiciro cya 2: Ubwinjiracyaha,,Ingingo ya 22: Kwigarura k’uwari ugambiriye gukora icyaha," Iyo uwari ugambiriye gukora icyaha yigaruye ku bushake bwe ntahanwa, keretse
iyo ibyo yamaze gukora ubwabyo ari
icyaha. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO",Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,Ingingo ya 23: Ibihano by’iremezo bihabwa abantu ku giti cyabo,"Ibihano by’iremezo bihabwa abantu ku giti cyabo ni ibi bikurikira: 1º igifungo;
2º ihazabu;
3º imirimo y’inyungu rusange.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO",Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 24: Ibihano by’ingereka
bihabwa abantu ku giti cyabo","Ibihano by’ingereka bihabwa abantu ku giti cyabo ni ibi bikurikira: 1º ubunyagwe bwihariye;
2º kubuzwa cyangwa gutegekwa kuba ahantu;
3º kwamburwa uburenganzira mboneragihugu
umuntu afite mu gihugu;
4º gutangaza icyaha cyakozwe n’igihano
cyatanzwe n’urukiko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO",Icyiciro cya mbere: Ibyiciro by’ibihano,,"Ingingo ya 25: Ibihano bihabwa ibigo
n’imiryango bya Leta cyangwa
imiryango itari iya Leta ifite
ubuzimagatozi","Ibihano bihabwa ibigo bya Leta, imiryango
ya Leta, amasosiyete, amakoperative,
imiryango itari iya Leta bifite
ubuzimagatozi ni ibi bikurikira:
1º ihazabu;
2º kubuzwa mu gihe runaka gukora kimwe
cyangwa byinshi mu bikorwa yiyemeje;
3º kunyagwa ikintu cyifashishijwe cyangwa
cyari kigenewe gukora icyaha cyangwa
icyagikomotseho;
4º gutangaza igihano cyatanzwe. Amasosiyete, amakoperative, imiryango
itari iya Leta ifite ubuzimagatozi ishobora
no guhanishwa kandi ibi bihano bikurikira:
1° iseswa;
2° gufunga burundu ibyakorewemo cyangwa
ibyifashishijwe mu gukora ibikorwa
bibujijwe;
3° guhezwa burundu mu masoko ya Leta
cyangwa mu gihe giteganywa n’amategeko
abigenga;
4° kubuzwa gutanga sheki, ikarita ihesha
amafaranga cyangwa impapuro
mvunjwafaranga;
5° gushyira ku bugenzurwe bw’ubucamanza",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka mbere: Igihano cy’igifungo,Ingingo ya 26: Igihe igihano cy’igifungo kimara,Igihano cy’igifungo gishobora kumara igihe kizwi cyangwa kikaba icya burundu.,
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka mbere: Igihano cy’igifungo,Ingingo ya 27: Igifungo kimara igihe kizwi,"Igifungo kimara igihe kizwi, kimara nibura umunsi umwe (1) ) kandi ntikirenza imyaka
makumyabiri n’itanu (25), keretse iyo
itegeko ribiteganya ukundi. Igifungo kimara igihe kizwi kibarirwa ku
minsi, amezi cyangwa imyaka bya
kalendari isanzwe.
Igifungo cy’umunsi umwe ni amasaha
makumyabiri n’ane (24), icy’ukwezi
kumwe (1) ni iminsi mirongo itatu (30),
icy’umwaka umwe (1) ni amezi cumi n’abiri
(12). ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka mbere: Igihano cy’igifungo,Ingingo ya 28: Ibarwa ry’igifungo kimara igihe kizwi,"Igihe cy’igifungo gitangira kubarwa kuva
ku munsi urubanza ruhana umuntu rwabaye
ndakuka.
Igihe umuntu amaze afunzwe n’inzego
zabiherewe ububasha n’itegeko kivanwa
mu gihe cy’igifungo urukiko rwategetse. Mu kubara igihe igifungo cyategetswe
kizamara, ntihitabwa ku gihe uwakatiwe
yihungishije ubwe igihano. Iyo umuntu akatiwe ibihano by’igifungo
birenze kimwe, igifungo gikurikira
gitangira kubarwa ikikibanziriza kirangiye",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka mbere: Igihano cy’igifungo,Ingingo ya 29: Igihano cy’igifungo cya burundu,"Igihano cy’igifungo cya burundu ni
igifungo kimara ubuzima bwose
uwagikatiwe asigaje kubaho.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 2: Igihano cy’ihazabu,Ingingo ya 30: Ingano y’ihazabu,Ihazabu igizwe nibura n’ifaranga rimwe (1) ry’u Rwanda.,
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 2: Igihano cy’ihazabu,Ingingo ya 31: Itangwa ry’igihano cy’ihazabu,"Igihano cy’ihazabu gihabwa buri muntu ku
giti cye mu bakatiwe, hakurikijwe uburemere
bw’icyaha.
Urukiko rushyiraho igihe ntarengwa
ihazabu itangirwamo. Icyo gihe
ntigishobora kurenga umwaka umwe (1)
kuva urubanza rubaye ndakuka.
Urukiko rushobora kwemeza ko ihazabu
yishyurwa mu byiciro cyangwa isimbuzwa
imirimo y’inyungu rusange. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 2: Igihano cy’ihazabu,Ingingo ya 32: Impurirane y’ihazabu n’ibindi byishyurwa,"Iyo umutungo w’uwakatiwe udashobora
kuvamo ihazabu, gusubiza iby’abandi
n’indishyi z’akababaro, habanza
gusubizwa iby’abandi no kwishyura
indishyi z’akababaro. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 2: Igihano cy’ihazabu,"Ingingo ya 33: Ubufatanye
bw’abahamwe n’icyaha mu kwishyura
ibisubizwa, indishyi z’akababaro
cyangwa amagarama y’urubanza ","Abantu bose bahaniwe icyaha kimwe
bafatanya kwishyura ibisubizwa, indishyi
z’akababaro n’amagarama y’urubanza.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 2: Igihano cy’ihazabu,"Ingingo ya 34: Gusubiza ibyarigishijwe,
ibyibwe, ibyambuwe cyangwa
ibyatanzwe bitari ngombwa","Mu rubanza rw’inshinjabyaha rugennye
igihano, iyo hari ibyarigishijwe, ibyibwe,
ibyambuwe ku buryo bw’uburiganya
cyangwa ibyatanzwe bitari ngombwa
urukiko rugomba gutegeka kubisubiza.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 3: Igihano cy’imirimo y’inyungu rusange,"Ingingo ya 35: Itangwa ry’igihano
cy’imirimo y’inyungu rusange","Ingingo ya 35: Itangwa ry’igihano
cy’imirimo y’inyungu rusange
Iyo igihano cy’imirimo y’inyungu rusange
gitanzwe nk’igihano cy’iremezo, urukiko
rugena igihe ntarengwa kizamara. Icyo gihe
ntigishobora kurenga amezi atandatu (6).
Igihano cy’imirimo y’inyungu rusange
gishobora gutangwa gisimbura ikindi
gihano cy’iremezo. Muri icyo gihe,
gitangwa ku buryo bukurikira:
1º iyo icyaha gihanishwa igifungo kirenze
amezi atandatu (6) ariko kitarenze imyaka
itanu (5), urukiko rushobora gutegeka
uwagikatiwe kurangiza icya kabiri (1/2)
cy’igihano akora igihano cy’imirimo
y’inyungu rusange;
2º iyo icyaha gihanishwa igifungo kitageza ku
mezi atandatu (6), urukiko rushobora
kumutegeka gukora igihano cy’imirimo
y’inyungu rusange mu gihe kidashobora
kurenga igihe ntarengwa cyo hejuru
cy’igifungo giteganywa n’itegeko kuri icyo
cyaha.
Iyo uwahamwe n’icyaha adakoze neza
igihano cy’imirimo y’inyungu rusange,
ahatirwa kurangiriza muri gereza igihano
gisigaye yakatiwe.
Iteka rya Perezida rigena uburyo bwo
gukora igihano cy’imirimo y’inyungu
rusange.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 3: Igihano cy’imirimo y’inyungu rusange,"Ingingo ya 36: Igihano cy’imirimo
y’inyungu rusange igihe uwakatiwe
adashoboye kubahiriza ibyo yategetswe
n’urukiko ","Mu gihe urukiko ruciye ihazabu,
amafaranga y’urubanza, ubwishyu ubwo ari
bwo bwose bugenewe isanduku ya Leta
n’ibintu bigomba gusubizwa cyangwa
indishyi z’akababaro bigenewe uwakorewe
icyaha, rugena igihe cyo gukora igihano
cy’imirimo y’inyungu rusange mu gihe
uwakatiwe adashoboye kubahiriza ibyo
yategetswe n’urukiko.
Iyo urukiko rutegetse isubizwa ry’ibintu
cyangwa indishyi z’akababaro bigenewe
uwakorewe icyaha, imirimo y’inyungu
rusange ntabwo ikuraho uburenganzira
bw’uwakorewe icyaha kuri iryo subizwa
cyangwa indishyi.
Uwakatiwe igihano cy’imirimo y’inyungu
rusange ntakomeza kugikora iyo yishyuye.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 4: Ubunyagwe,Ingingo ya 37: Ubunyagwe bwihariye,"Igihe hakozwe icyaha cy’ubugome
cyangwa icyaha gikomeye, kunyagwa
kw’ibintu bigize icyaha, ibyagikoreshejwe,
ibyagenewe kugikora cyangwa
ibyagikomotseho, cyangwa igihembo
kijyanye no gukora icyaha byemezwa mu
icibwa ry’urubanza, bikongerwa ku gihano
cy’iremezo, iyo ibyo bintu ari
iby’uwakatiwe. Iyo atari iby’uwakatiwe
cyangwa iyo icyaha cyakozwe ari
icyoroheje, ubunyagwe bwemezwa gusa
mu bihe biteganywa n’amategeko. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 4: Ubunyagwe,Ingingo ya 38: Ibuzwa ry’inyagwa rusange,"Inyagwa rusange ry’ibintu byose
uwahanwe atunze n’ubw’ibyo ashobora
kuzatunga, rirabujijwe. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 4: Ubunyagwe,Ingingo ya 39: Imicungire y’ibintu byanyazwe,"Ibintu byanyazwe bishyirwa mu maboko
ya Leta.
Iteka rya Minisitiri ufite ubutabera mu
nshingano ze rigena uburyo ibintu
byanyazwe bicungwa",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 5: Kubuza cyangwa gutegeka kuba ahantu,"Ingingo ya 40: Itangwa ry’igihano cyo
kubuza cyangwa gutegeka kuba ahantu ","Uretse igihe itegeko ribiteganya ukundi,
urukiko rushobora kubuza cyangwa
gutegeka umuntu kuba ahantu mu bihe
bikurikira:
1º iyo umuntu yahanishijwe igifungo kirenze
imyaka itanu (5);
2º iyo umuntu wigeze guhanishwa igifungo
kingana cyangwa kirenze amezi atandatu
(6), yongeye guhanishwa igifungo kingana
cyangwa kirenze amezi atandatu (6) mu
myaka itanu (5) kuva arangije icyo gihano
cyangwa igihe cyo gukurikirana irangiza
ryacyo cyararenze.
Kubuza kuba ahantu cyangwa gutegeka
kuba ahantu ntibishobora kurenza igihe
cy’umwaka umwe (1). ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 5: Kubuza cyangwa gutegeka kuba ahantu,"Ingingo ya 41: Ibarwa ry’igihano cyo
kubuza cyangwa gutegeka kuba ahantu
n’uburyo gishyirwa mu bikorwa","Igihano cyo kubuza cyangwa gutegeka
kuba ahantu gitangira ku itariki uwahamwe
n’icyaha arangirijeho igihano cy’igifungo.
Iyo uwakatiwe afunguwe by’agateganyo,
igihano cyo kubuza cyangwa gutegeka
kuba ahantu gitangira ku munsi
afunguriweho.
Iyo uwakatiwe afunguwe by’agateganyo
yongeye gufungwa, igihe yamaze mu
gihano cyo kubuzwa cyangwa gutegekwa
kuba ahantu gikurwa mu gihano yakatiwe
n’urukiko.
Iteka rya Minisitiri ufite ubutabera mu
nshingano ze rigena uburyo bwo gushyira
mu bikorwa igihano cyo kubuza cyangwa
gutegeka kuba ahantu. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 6: Kwamburwa uburenganzira mboneragihugu,"Ingingo ya 42: Kwamburwa
uburenganzira mboneragihugu","Kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu ni:
1º gukurwa mu murimo wa Leta cyangwa
kubuzwa kuwujyamo;
2º kubuzwa uburenganzira bwose cyangwa
bumwe umuntu afite mu gihugu
bwerekeye politiki;
3º kubuzwa uburenganzira bwo kwambara
impeta z’ishimwe;
4º kutemererwa gutanga ubuhamya
nk’umuhanga cyangwa
nk’umutangabuhamya mu byemezo no mu
manza, uretse kuba yatanga amakuru;
5º kutemererwa kuba mu bagize inama
y’umuryango, umwishingizi, gushingwa
ibintu, gusimbura umwishingizi,
kureberera abadafite ubwenge buhagije,
uretse gusa kubigirira abana be bwite;
6º kubuzwa uburenganzira bwo gutunga
intwaro; 7º kubuzwa gukoresha urupapuro
mvunjwafaranga cyangwa ikarita iguhesha
amafaranga;
8º guhezwa mu masoko ya Leta;
9º kubuzwa uburenganzira bwo kujya mu
mahanga;
10º kubuzwa imirimo imwe n’imwe yagenwa
n’urukiko. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 6: Kwamburwa uburenganzira mboneragihugu,"Ingingo ya 43: Itangwa ry’igihano cyo
kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu","Nta muntu ushobora kwamburwa
icyarimwe uburenganzira mboneragihugu
keretse ku bakatiwe igihano cy’igifungo
cya burundu.
Uretse ku bakatiwe igifungo cya burundu,
kwamburwa uburenganzira mboneragihugu
ntibishobora kurenga igihe cy’imyaka
icumi (10).
Kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu bishobora guhagarikwa,
gukurwaho cyangwa kugabanywa,
hakurikijwe ibiteganywa ku gihano
cy’igifungo. Kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu, bishobora kuvanwaho iyo
uwakatiwe yagiriye igihugu akamaro
gahebuje cyangwa yaritangiye gutsura
amajyambere y’abaturage. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 6: Kwamburwa uburenganzira mboneragihugu,"Ingingo ya 44: Iyamburwa
ry’uburenganzira mboneragihugu ku
wakatiwe igihano cy’igifungo cya
burundu ","Igihano cy’igifungo cya burundu kijyana
no kwamburwa ku buryo buhoraho
uburenganzira mboneragihugu.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 6: Kwamburwa uburenganzira mboneragihugu,"Ingingo ya 45: Igihe igihano cyo
kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu gishobora gutangwa","Kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu buteganywa mu ngingo ya
42 y’iri tegeko bishobora gutangwa
bikongerwa ku gihano cy’iremezo
cy’igifungo kingana cyangwa kirenze
imyaka itanu (5). ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA MBERE: IBYICIRO
BINYURANYE BY’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Ingingo zihariye ku bihano
bimwe na bimwe",Akiciro ka 7: Gutangaza igihano cyatanzwe,"Ingingo ya 46: Uburyo bw’itangazwa
ry’igihano","Urukiko rushobora gutegeka gutangaza
igihano cyatanzwe bikongerwa ku gihano cy’iremezo cy’igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5).
Urukiko rugena uburyo bwo gutangaza
igihano cyatanzwe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya mbere: Ibikurikizwa mu ica
ry’urubanza no mu itangwa ry’ibihano",,"Ingingo ya 47: Iyubahirizwa ry’itegeko
mu ica ry’urubanza ","Urukiko ruca urubanza rukurikije ibyo
itegeko riteganya, kandi rugomba
kugaragaza impamvu rwashingiyeho mu
gufata icyemezo.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya mbere: Ibikurikizwa mu ica
ry’urubanza no mu itangwa ry’ibihano",,Ingingo ya 48: Igabanyagihano,"Nta cyaha gishobora kugabanyirizwa
igihano keretse mu bihe no mu buryo
buteganywa n’itegeko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya mbere: Ibikurikizwa mu ica
ry’urubanza no mu itangwa ry’ibihano",,"Ingingo ya 49: Ibyo umucamanza
akurikiza mu gutanga igihano","Umucamanza atanga igihano akurikije
uburemere bw'icyaha, ingaruka icyaha
cyateye, impamvu zatumye agikora, uko
uwagikoze yari asanzwe yitwara, imibereho
ye bwite n’uburyo icyaha cyakozwemo. Iyo hari impurirane z’impamvu
zashingirwaho, umucamanza agomba kwita
ku rutonde rukurikira mu kugena igihano:
1º impamvu nkomezacyaha;
2º impamvu nyoroshyacyaha. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 2: Impamvu nkomezacyaha,,"Ingingo ya 50: Igenwa ry’impamvu
nkomezacyaha","Impamvu nkomezacyaha ziteganywa gusa
n’itegeko. Umucamanza ubwe ntashobora
kuzigena. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 2: Impamvu nkomezacyaha,,"Ingingo ya 51: Inkurikizi z’impamvu
nkomezacyaha ","Impamvu nkomezacyaha zongera
uburemere bw’igihano mu buryo
buteganywa n’itegeko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Isubiracyaha,,"Ingingo ya 52: Isubiracyaha n’uko
rihanwa","Ku byaha by’ubugome, isubiracyaha ribaho
igihe cyose umuntu yongeye gukora icyaha nyuma yo gukatirwa mu rubanza rwabaye
ndakuka.
Ku byaha bikomeye, isubiracyaha ribaho
iyo, kuva igihe umuntu yakatiwe mu
rubanza rwabaye ndakuka kugeza mu gihe
cy’imyaka itanu (5), ibarwa uhereye igihe
igihano cyarangirijwe cyangwa se nyuma
y’ubusaze bwacyo, yongeye gukora icyaha.
Umuntu wese ugaragaweho isubiracyaha
ahanishwa igihano ntarengwa
cyateganyijwe n’itegeko kandi icyo gihano
gishobora kongerwa kugeza ku nshuro
ebyiri zacyo.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Isubiracyaha,,Ingingo ya 53: Igihe hatabaho isubiracyaha,"Nta subiracyaha ribaho iyo:
1 º icyaha cya mbere ari icyaha cyoroheje;
2 º igihano cyahanishijwe icyaha cya mbere
cyahanaguwe n’imbabazi zitangwa
n’itegeko cyangwa n’ihanagurabusembwa;
3 º umuntu wahaniwe icyaha cya gisirikare,
yongeye gukora icyaha cy’ubugome
cyangwa gikomeye, keretse iyo igihano cya
mbere cyatangiwe icyaha gishobora
guhanishwa amategeko asanzwe y’ibihano.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 4: Impamvu
nyoroshyacyaha ziteganywa n’itegeko",Akiciro ka mbere: Ubutoya,"Ingingo ya 54: Ihanwa ry’umuntu ufite
imyaka iri hagati ya cumi n’ine (14) na
cumi n’umunani (18) y’amavuko ","Iyo uwahamwe n’icyaha yari afite nibura
imyaka cumi n’ine (14) y’amavuko ariko
atarageza ku myaka cumi n’umunani (18)
mu gihe icyaha cyakorwaga, ibihano
bitangwa ni ibi bikurikira:
1º igifungo cy’imyaka itari munsi y’icumi
(10) ariko itarenga cumi n’itanu (15) iyo
yari guhanishwa igifungo cya burundu;
2º igihano kidashobora kurenga kimwe cya
kabiri (1/2) cy’igihano yagombaga
guhanishwa, iyo yari guhanishwa igifungo
kimara igihe kizwi cyangwa igihano
cy’ihazabu.
Ibihano bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo ni nabyo bihabwa icyitso iyo cyari
gifite nibura imyaka cumi n’ine (14)
y’amavuko ariko kitarageza ku myaka cumi
n’umunani (18) mu gihe icyaha
cyakorwaga.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 4: Impamvu
nyoroshyacyaha ziteganywa n’itegeko",Akiciro ka 2: Ubusembure,"Ingingo ya 55: Ibihano mu gihe
cy’ubusembure","Ibihano ku cyaha biragabanywa, iyo
uwagikoze yasembuwe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 4: Impamvu
nyoroshyacyaha ziteganywa n’itegeko",Akiciro ka 2: Ubusembure,"Ingingo ya 56: Kugaragaza mu rubanza
ko habaye ubusembure","Igihe habaye ubusembure, umucamanza
agaragaza mu cyemezo cy’urukiko ingingo
zerekana ko imyitwarire y’uwakorewe
icyaha ari yo yatumye icyo cyaha gikorwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 4: Impamvu
nyoroshyacyaha ziteganywa n’itegeko",Akiciro ka 2: Ubusembure,"Ingingo ya 57: Igabanya ry’igihano mu
gihe habaye ubusembure ","Iyo umucamanza yemeye impamvu
zishingiye ku busemburwe bw’uwakoze
icyaha, ibihano bigabanywa ku buryo
bukurikira :
1º ku cyaha cy’ubugome gihanishwa igifungo
cya burundu, igihano kiragabanywa kikaba
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itanu (5);
2º ku cyaha cy’ubugome gihanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu
(25), igihano kiragabanywa kikaba igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2);
3º ku cyaha gikomeye, igihano kiragabanyuka
kikaba igifungo kitari munsi y’iminsi
umunani (8) ariko kitageze ku mezi
atandatu (6);
4º ku cyaha cyoroheje, nta gihano gitangwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 5: Impamvu
nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza ",,"Ingingo ya 58: Iyemerwa ry’impamvu
nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza ","Umucamanza ubwe ni we ugena niba
impamvu nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza zahabwa agaciro.
Kwemeza impamvu nyoroshyacyaha
bigomba gusobanurwa mu cyemezo
cy’urukiko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 5: Impamvu
nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza ",,"Ingingo ya 59: Zimwe mu mpamvu
nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza","Umucamanza ashobora kugabanya ibihano
nk’iyo: 1º ushinjwa, mbere yo gukurikiranwa, yemeye
icyaha akagisabira imbabazi uwo yakoreye
icyaha n’umuryango nyarwanda mu buryo
budashidikanywa, akicuza kandi akishyura
ibyo yangije nk’uko bari babimutegerejeho;
2º ushinjwa yishyikirije urwego rw’ubutabera
rubifitiye ububasha, mbere y’uko
akurikiranwa cyangwa se mu gihe
hatangiye ibikorwa by’ikurikirana;
3º mu ntangiriro z’iburanisha ku rwego rwa
mbere, ushinjwa yireze akemera icyaha mu
buryo budashidikanywa;
4º icyaha cyakozwe nta ngaruka zikomeye
cyateje. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO","Icyiciro cya 5: Impamvu
nyoroshyacyaha zemezwa
n’umucamanza ",,"Ingingo ya 60: Igabanya ry’igihano mu
gihe hari impamvu zigabanya ububi
bw’icyaha zemezwa n’umucamanza","Iyo hari impamvu zigabanya ububi
bw’icyaha, ibihano bishobora kugabanywa
ku buryo bukurikira:
1º haseguriwe ibiteganywa mu ngingo ya 107
igihano cyo gufungwa burundu gishobora
kugabanywa ariko ntikijye munsi y’imyaka
makumyabiri n’itanu (25);
2º igihano cy’igifungo kimara igihe kizwi
cyangwa ihazabu bishobora kugabanywa
ariko ntibijye munsi y’igihano gito ntarengwa giteganyirijwe icyaha
cyakozwe. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 6: Impurirane y’ibyaha,,"Ingingo ya 61: Igisobanuro
cy’impurirane y’ibyaha","Haba impurirane y’ibyaha iyo umuntu
umwe (1) yakoze ibyaha byinshi kandi nta
na kimwe muri byo cyaciriwe urubanza
rwabaye ndakuka.
Impurirane y’ibyaha ishobora kuba
mbonezamugambi cyangwa
mbonezabyaha.
Impurirane mbonezamugambi ibaho iyo:
1 º igikorwa kimwe ubwacyo gikubiyemo
ibyaha byinshi;
2 º ibikorwa bitandukanye bigize ubwabyo
ibyaha bitandukanye, bihujwe n’uko
bigamije umugambi w’icyaha kimwe.
Impurirane mbonezabyaha ibaho iyo
ibikorwa bitandukanye ubwabyo byakozwe
bikurikirana kandi bikabyara ibyaha
bidafitanye isano. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 6: Impurirane y’ibyaha,,"Ingingo ya 62: Ibihano mu gihe habaye
impurirane y’ibyaha","Mu gihe cy’impurirane mbonezamugambi
ivugwa mu gace ka mbere k’igika cya 3
cy’ingingo ya 61 y’iri tegeko, umucamanza
atanga ibihano byateganyirijwe icyaha
kirushije ibindi gukomera.
Mu gihe cy’impurirane mbonezamugambi
ivugwa mu gace ka 2° k’igika cya 3
cy’ingingo ya 61 y’iri tegeko, umucamanza
atanga igihano ntarengwa cyo hejuru
giteganyirijwe icyaha kirusha ibindi
gukomera.
Mu gihe cy’impurirane mbonezabyaha,
umucamanza atanga ibihano kuri buri
cyaha maze akabiteranya, ariko akubahiriza
ibi bikurikira:
1 º igihano cy’igifungo cya burundu
kiburizamo ibindi bihano byose
by’igifungo;
2 º igiteranyo cy’ibihano by’igifungo kimara
igihe kizwi ntigishora kurenga inshuro
ebyiri (2) z’urwego ntarengwa rw’igihano
kirushije ibindi gukomera;
3 º igiteranyo cy’imirimo y’inyungu rusange
ntikigomba kurenga imyaka ibiri (2); 4 º igiteranyo cy’ibihano by’ihazabu
ntigishora kurenga inshuro ebyiri (2)
z’urwego ntarengwa rw’igihano kirushije
ibindi gukomera;
5 º igiteranyo cy’ibihano byo kubuza cyangwa
gutegeka kuba ahantu, cyangwa icy’ibihano
byo kubuza uburenganzira mboneragihugu
ntigishobora kurenga imyaka makumyabiri
n’itanu (25).
Igihano cyose cy’ingereka kiratangwa
n’ubwo cyaba giteganyijwe ku cyaha
kimwe mu bigize impurirane",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 6: Impurirane y’ibyaha,,Ingingo ya 63: Uko ibihano birutana,"Igihano kiruta ibindi ni igifite urwego
ntarengwa rwo hejuru rusumba urw’ibindi
bihano.
Iyo ibihano bibiri (2) bihwanyije urwego
ntarengwa rwo hejuru, igihano kiruta ikindi
ni icyisumbuye mu rwego ntarengwa rwo
hasi.
Iyo ibihano byombi binganya urwego
ntarengwa rwo hejuru n’urwego ntarengwa
rwo hasi, igihano kiruta ikindi ni
icyongereweho igihano cy’ihazabu.
Igihe cyose, igihano cy’igifungo kiruta
igihano cy’imirimo y’inyungu rusange
n’icy’ihazabu. Igihano cy’imirimo y’inyungu rusange
kiruta icy’ihazabu.
",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 7: Isubikagihano,,Ingingo ya 64: Igihe habaho isubikagihano,"Isubikagihano ni icyemezo cy’urukiko
gihagarika irangizarubanza ku gihano
itegeko riteganyiriza igifungo kitarengeje
imyaka itanu (5). Isubikagihano ritangwa
hashingiwe ku buremere bw’icyaha.
Icyemezo cy’urukiko gisubika igihano
kigomba kuba kigaragaza impamvu
zashingiweho kandi gifatwa mu rubanza
rumwe n’urw’icyaha ruburanisha.
Gishobora gutegeka isubika ry’igifungo
cyose cyangwa igice cyacyo.
Igihano cy’ihazabu n’icy’imirimo
y’inyungu rusange ntibishobora
gusubikwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 7: Isubikagihano,,"Ingingo ya 65: Guta agaciro kw’igihano
gisubitswe ","Igihano gitanzwe kandi kigasubikwa kiba
gitaye agaciro, iyo mu gihe cyemejwe kandi
kidashobora kujya hasi y’umwaka umwe
(1) no kurenga imyaka itanu (5), uwakatiwe
atongeye guhamwa n’icyaha cy’ubugome
cyangwa icyaha gikomeye yakoze kuva ku munsi icyemezo gihagarika
irangizarubanza cyabaye ndakuka.
Iyo bitabaye bityo, igihano cyari
cyarasubitswe kimwe n’igihano ku cyaha
gishya birateranywa kandi bikarangirizwa
rimwe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA II: ITANGWA
RY’IBIHANO",Icyiciro cya 7: Isubikagihano,,"Ingingo ya 66: Inkurikizi
z’isubikagihano ku bindi byemezo
byafashwe n’urukiko","Isubikagihano ntirisonera uwakatiwe
kwishyura amagarama y’urubanza, indishyi
z’akababaro no kwamburwa uburenganzira
mboneragihugu. Icyakora, kwamburwa
uburenganzira mboneragihugu bivaho iyo
igihano cyataye agaciro nk’uko biteganywa
mu ngingo ya 65 y’iri tegeko. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",,,Ingingo ya 67: Impamvu zituma igihano kizima,"Igihano kizima kubera irangizwa ryacyo,
urupfu rw’uwakatiwe, imbabazi zitanzwe
n’itegeko, imbabazi za Perezida wa
Repubulika cyangwa ubusaze bwacyo. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO","Icyiciro cya mbere: Imbabazi zitangwa
n’itegeko",,"Ingingo ya 68: Igisobanuro cy’imbabazi
zitangwa n’itegeko","Imbabazi zitangwa n’itegeko ni imbabazi
zitangwa mu nyungu rusange zihabwa
abantu ku bihano bari barakatiwe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",,,"Ingingo ya 69: Inkurikizi z’imbabazi
zitangwa n’itegeko","Imbabazi zitangwa n’itegeko zivanaho
igihano cyatanzwe hamwe n’ingaruka zose
z’icyaha.
Icyakora, imbabazi zitangwa n’itegeko
ntizibuza uwakatiwe gutanga indishyi
zikomoka ku cyaha yategetswe n’icyemezo
cy’urukiko kimukatira igihano. Ntizibuza
kandi ko hatangwa ikirego
cy’imbonezamubano gishingiye ku cyaha.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika",,"Ingingo ya 70: Imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika","Imbabazi zitangwa na Perezida wa
Repubulika zitangwa mu bushishozi bwe
kandi ku nyungu rusange z’Igihugu. Zishobora guhabwa umuntu umwe
cyangwa benshi.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika",,"Ingingo ya 71: Ibihano bishobora
gutangirwa imbabazi za Perezida wa
Repubulika","Imbabazi zishobora gutangirwa ibihano
byose by’iremezo n’iby’ingereka kandi
bikomoka ku rubanza rwaciwe burundu.
Iyo igihano cyarangijwe kuri bimwe,
imbabazi zishobora gutangirwa igihano
cyose gisigaye cyangwa igice cyacyo.
Igihano giteganya isubikagihano
ntigishobora gutangirwa imbabazi igihe
cyose isubikagihano ritaravanwaho.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika",,"Ingingo ya 72: Inkurikizi z’imbabazi
zitangwa na Perezida wa Repubulika","Imbabazi zitanzwe na Perezida wa
Repubulika zivanaho ibihano byose
cyangwa bimwe uwakatiwe yaciwe
cyangwa zikabisimbuza ibindi bihano bito
ugereranyije n’ibyo yari yahawe.
Imbabazi zitangwa na Perezida wa
Repubulika ntizivanaho ibihano
by’ingereka bitavuzwe mu cyemezo
kizitanga cyangwa inkurikizi z’ikatirwa, nk’izerekeye isubiracyaha, ubusubike
bw’irangizagihano mu gihe habayeho
ikurikiranwa ry’ibyaha bishya
n’ugutsindirwa kuriha, nko gusubiza
iby’abandi no gutanga indishyi
z’akababaro. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO","Icyiciro cya 2: Imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika",,"Ingingo ya 73: Guhagarika irangiza
ry’igihano ","Iyo irangizwa ry’igihano cy’ihazabu
cyangwa icy’igifungo kingana n’amezi
atatu (3) cyangwa kiri hasi yayo
ritaratangira, rirahagarikwa mu gihe cyose
cy’iperereza rya dosiye kugeza ku munsi
icyemezo cy’imbabazi zitangwa na
Perezida wa Repubulika gishyiriweho.
Icyakora, mu bihe byose Minisitiri ufite
ubutabera mu nshingano ze, ashobora
gutegeka ko irangiza ry’ibihano rihagarara
muri icyo gihe, ari ku byerekeye ibihano
byose bitaratangira ari no ku byerekeye
ibihano byatangiye kubahirizwa. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 74: Igisobanuro cy’ubusaze
bw’igihano","Ubusaze bw’igihano ni igihe gishira
igihano kikaba kitagishoboye gushyirwa
mu bikorwa.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 75: Ubusaze bw’igihano
cy’igifungo","Igihano cy’igifungo kitageze ku mezi
atandatu (6) gisaza mu gihe cy’imyaka
ibiri (2).
Igihano cy’igifungo kingana cyangwa
kirenze amezi atandatu (6) ariko
kitarenze imyaka itanu (5) gisaza mu gihe
cy’imyaka icumi (10).
Igihano cy’igifungo kirenze imyaka itanu
(5) ariko kitari icya burundu gisaza mu gihe
cy’imyaka makumyabiri (20).
Igihano cy’igifungo cya burundu ku byaha
bisaza, gisaza mu gihe cy’imyaka mirongo
itatu (30). ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 76: Ubusaze bw’igihano
cy’imirimo y’inyungu rusange","Igihano cy’imirimo y’inyungu rusange
gisaza mu gihe cy’imyaka icumi (10)",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 77: Ubusaze bw’igihano
cy’ihazabu","Igihano cy’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atarenze ibihumbi magana atanu (500.000 FRW) gisaza mu gihe cy’imyaka
ibiri (2), naho igihano cy’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda ari hejuru
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
gisaza mu gihe cy’imyaka icumi (10)",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 78: Ubusaze bw’ibihano
by’ingereka","Ibihano by’ingereka bisazira rimwe
n’ibihano by’iremezo. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 79: Ibarwa ry’igihe
cy’ubusaze bw’ibihano","Ibihe by’ubusaze bw’ibihano bitangira
kubarwa ku munsi icyemezo gitanga
igihano cyangwa gikuraho isubikagihano
cyabaye ndakuka.
Icyakora, iyo uwakatiwe yihungishije
irangiza ry’urubanza, ibihe by’ubusaze
bibarwa iyo yigaragarije inzego zishinzwe
gushyira mu bikorwa ibyemezo by’inkiko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 80: Ikurwaho ry’ibihe
by’ubusaze bw’ibihano","Ifatwa cyangwa ifungwa ry’uwakatiwe
rikuraho ibihe by’ubusaze bw’ibihano
uwakatiwe yari amaze adafunze.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 81: Ihagarikwa ry’ibihe
by’ubusaze bw’ibihano","Ibihe by’ubusaze bw’igihano bihagarikwa
igihe cyose irangizarubanza ridashoboka ku
mpamvu zikomoka ku itegeko cyangwa ku
nzitizi itigobotorwa. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA III: IBIHANO MURI RUSANGE,"UMUTWE WA III: UBUZIME
BW’IBIHANO",Icyiciro cya 3: Ubusaze bw’ibihano,,"Ingingo ya 82: Ubusaze bw’ibihano ku
byaha bidasaza","Ibihano ku byaha bidasaza, ntibisaza.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"UMUTWE WA MBERE: ABANTU KU
GITI CYABO",Icyiciro cya mbere: Uburyozwacyaha,,"Ingingo ya 83: Uburyozwacyaha n’igihe
bubaho","Icyaha kiryozwa uwagikoze ubwe,
uwafatanyije na we kugikora cyangwa
icyitso cye.
Umuntu ukora icyaha abishaka ni we
uhanwa. Icyakora, iyo itegeko ribiteganya habaho icyaha iyo umuntu yagize
ubushishoze buke, ububuraburyo,
uburangare, umwete muke cyangwa ubundi
buteshuke.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"UMUTWE WA MBERE: ABANTU KU
GITI CYABO",Icyiciro cya mbere: Uburyozwacyaha,,"Ingingo ya 84: Ihanwa
ry’umufatanyacyaha n’iry’icyitso","Umufatanyacyaha ahanwa nk’uwakoze
icyaha.
Icyitso ntigihanwa kimwe n’uwakoze
icyaha keretse igihe:
1 º itegeko ribiteganya ukundi;
2 º umucamanza abona ko uruhare rw’icyitso
mu gukora icyaha rungana cyangwa ruruta
urw’uwakoze icyaha.
Icyitso gishobora gukurikiranwa n’ubwo
icyaha kitashoboye gukurikiranwa ku
wagikoze kubera impamvu zimureba ku giti
cye nk’urupfu, uburwayi bwo mu mutwe
cyangwa kutamenyekana.
Icyakora, iyo abantu bavugwa mu gace ka
5 d), aka 5 e) n’aka 5 f) tw’ingingo ya 2 y’iri
tegeko ari uwashyingiranywe n’uwakoze
icyaha cyangwa uwo bafitanye isano
kugera ku rwego rwa kane (4) bashobora
gusonerwa n’urukiko ibihano bigenewe
icyitso. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"UMUTWE WA MBERE: ABANTU KU
GITI CYABO",Icyiciro cya mbere: Uburyozwacyaha,,"Ingingo ya 85: Impamvu zituma
hatabaho uburyozwacyaha","Nta buryozwacyaha bubaho iyo:
1 º ushinjwa ari umwana utarageza ku myaka
cumi n’ine (14) y’amavuko;
2 º ushinjwa yari afite uburwayi bwo mu
mutwe mu gihe yakoraga icyaha;
Uwitesheje ubwenge yabishatse mu gihe
cyo gukora icyaha aryozwa icyaha yakoze
n’ubwo yaba yaritesheje ubwenge
atagambiriye gukora icyaha. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"UMUTWE WA MBERE: ABANTU KU
GITI CYABO",Icyiciro cya mbere: Uburyozwacyaha,,"Ingingo ya 86: Impamvu zikuraho
uburyozwacyaha","Impamvu zikuraho uburyozwacyaha
zishingiye ku wakoze icyaha zibaho iyo:
1º umuntu yakoreshejwe icyaha ku ngufu
cyangwa ku gahato atashoboraga
kwigobotora;
2º umuntu akoze igikorwa ategetswe
n’umuyobozi wemewe n’amategeko, uretse
igihe icyo gikorwa bigaragara ko
kinyuranye n’amategeko; 3º umuntu ukoze icyaha kubera kwibeshya
bidashidikanywaho haba ku ngingo
y’itegeko cyangwa ku gikorwa iyo uko
kwibeshya gukuraho burundu ubushake
bwo gukora icyaha;
Impamvu zikuraho uburyozwacyaha
zishingiye ku gikorwa zibaho iyo:
1º umuntu yitabara mu bihe bikurikira:
a) yirukana uwinjiye ahantu hatuwe aciye
icyuho, yakoresheje ingufu cyangwa
uburiganya;
b) ahanganye n’abajura cyangwa abandi
bagizi ba nabi;
2º umuntu akoze ibi bikurikira:
a) igikorwa cyo kwirwanaho yugarijwe
n’amakuba;
b) igikorwa cyo kurwana ku wundi muntu
wugarijwe n’amakuba;
c) igikorwa cyo guhagarika icyaha cyo
konona umutungo awurwanaho.
Kugira ngo hakurweho uburyozwacyaha,
kubera impamvu zivugwa mu gika cya 2 cy’iyi ngingo, uwakoze icyaha agomba
kuba yakoresheje uburyo butarenze kure
uburemere bwo kwitabara cyangwa
ubw’amakuba yari amwugarije cyangwa
yari yugarije undi muntu yarwanagaho
cyangwa bwo guhagarika konona
umutungo yarwanagaho.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"UMUTWE WA MBERE: ABANTU KU
GITI CYABO",Icyiciro cya mbere: Uburyozwacyaha,,"Ingingo ya 87: Inkurikizi z’impamvu
zituma hatabaho uburyozwacyaha
n’izikuraho uburyozwacyaha","Impamvu zituma hatabaho
uburyozwacyaha n’izikuraho
uburyozwacyaha zishingiye ku wakoze
icyaha ubwe ntizikurikizwa ku bafatanyije
na we kugikora cyangwa ku byitso bye.
Izo mpamvu ntizibuza kandi, iyo bibaye
ngombwa, ko habaho uburyozwe
bw’indishyi.
Ibivugwa mu gika cya mbere n’icya 2
by’iyi ngingo ntibikurikizwa igihe
habayeho impamvu zikuraho
uburyozwacyaha zishingiye ku gikorwa. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"]UMUTWE WA II: INZEGO ZA LETA,
AMASOSIYETE, AMAKOPERATIVE,
IBIGO BYA LETA CYANGWA
BYIGENGA CYANGWA
IMIRYANGO ITARI IYA LETA
BIFITE UBUZIMAGATOZI",nta cyiciro gihari,,"Ingingo ya 88: Uburyozwacyaha
bw’inzego za Leta cyangwa imiryango
ifite ubuzimagatozi","Inzego za Leta, amasosiyete,
amakoperative, ibigo bya Leta cyangwa
byigenga cyangwa imiryango itari iya Leta
bifite ubuzimagatozi biryozwa ibyaha
byakozwe mu izina ryabyo n’inzego zabyo
cyangwa ababihagarariye.
Ubwo buryozwacyaha bubaho iyo ababikoze
bari bashingiye kuri ibi bikurikira:
1º ububasha bwo kubihagararira;
2º ububasha bwo gufata ibyemezo;
3º ububasha bwo kugenzura.
Uburyozwacyaha bw’inzego za Leta,
amasosiyete, amakoperative, ibigo bya Leta
cyangwa byigenga cyangwa imiryango
itari iya Leta bifite ubuzimagatozi
ntibukuraho uburyozwacyaha
bw’ababihagarariye, abari mu nzego z’ubuyobozi bwabyo cyangwa
ubw’abafatanyacyaha n’ubw’ibyitso byabo
kuri icyo cyaha.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"]UMUTWE WA II: INZEGO ZA LETA,
AMASOSIYETE, AMAKOPERATIVE,
IBIGO BYA LETA CYANGWA
BYIGENGA CYANGWA
IMIRYANGO ITARI IYA LETA
BIFITE UBUZIMAGATOZI",nta cyiciro gihari,,"Ingingo ya 89: Itangwa ry’ibihano
bihabwa inzego za Leta cyangwa
imiryango ifite ubuzimagatozi","Mu gihe habaye uburyozwacyaha bw’inzego
za Leta, amasosiyete, amakoperative, ibigo
bya Leta cyangwa byigenga cyangwa
imiryango itari iya Leta bifite
ubuzimagatozi, urukiko rushobora gutanga
igihano kimwe cyangwa byinshi mu bihano
biteganyijwe mu ngingo ya 25 y’iri tegeko,
bitewe n’icyaha cyakozwe. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA MBERE: INGINGO
RUSANGE ",INTERURO YA IV: ABAHANWA,"]UMUTWE WA II: INZEGO ZA LETA,
AMASOSIYETE, AMAKOPERATIVE,
IBIGO BYA LETA CYANGWA
BYIGENGA CYANGWA
IMIRYANGO ITARI IYA LETA
BIFITE UBUZIMAGATOZI",nta cyiciro gihari,,"Ingingo ya 90: Itangwa ry’igihano cyo
gushyirwa ku bugenzurwe
bw’ubucamanza","Icyemezo cy’urukiko cyo gushyira ku
bugenzurwe bw’ubucamanza isosiyete,
koperative, ikigo cyangwa umuryango
bitari ibya Leta bifite ubuzimagatozi
gishyiraho n’intumwa ibihagararira,
yishyurwa na byo, urukiko rukanayigenera
inshingano. Izo nshingano zirebana gusa
n’ibikorwa byari icyaha cyangwa byatumye
habaho icyaha.
Ashingiye kuri raporo y’intumwa ivugwa
mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, umucamanza ashobora gutanga ikindi
gihano cyangwa agahagarika igihano cyari
cyaratanzwe cyo gushyira mu bugenzurwe
bw’ubucamanza, abisabwe
n’Ubushinjacyaha",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya mbere: Icyaha cya Jenoside
n’ibihano byacyo",,"Ingingo ya 91: Igisobanuro cy’icyaha cya
Jenoside","Icyaha cya Jenoside ni kimwe mu bikorwa
bikurikira, gikozwe kigambiriwe, kigamije
kurimbura abantu bose cyangwa bamwe
muri bo, bahuriye ku bwenegihugu, ku
bwoko, ku ibara ry’uruhu cyangwa ku idini,
bazira icyo bari cyo, haba mu bihe
bisanzwe cyangwa mu bihe by'intambara:
1º kwica abo bantu;
2º kubatera ubumuga bw'umubiri cyangwa
bwo mu mutwe; 3º kubashyira, ubigambiriye, mu mibereho
ishobora gutuma barimbuka bose cyangwa
harimbuka igice cyabo;
4º gufata ibyemezo bibabuza kubyara;
5º kubambura ku ngufu urubyaro rwabo
ukaruha abandi bantu badahuje. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya mbere: Icyaha cya Jenoside
n’ibihano byacyo",,"Ingingo ya 92: Ihanwa ry’icyaha cya
Jenoside",,"Umuntu wese ukoze kimwe mu bikorwa
bivugwa mu ngingo ya 91 y’iri tegeko aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko
ahanishwa igifungo cya burundu
kidashobora kugabanywa kubera impamvu
nyoroshyacyaha.
"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya mbere: Icyaha cya Jenoside
n’ibihano byacyo",,"Ingingo ya 93: Ibindi bikorwa bihanwa
nk’icyaha cya Jenoside","Bitabangamiye ibiteganywa n’izindi
ngingo z’iri tegeko ku byerekeye
ubwinjiracyaha, gucura umugambi wo
gukora icyaha n’ubufatanyacyaha,
ibikorwa bikurikira bihanishwa ibihano
biteganyirijwe icyaha cya Jenoside:
1º gucura umugambi wo gukora Jenoside;
2º gutegura Jenoside; 3º gushishikariza ku buryo buziguye cyangwa
ku buryo butaziguye abantu gukora
Jenoside ;
4º kugerageza gukora Jenoside ;
5º ubufatanyacyaha muri Jenoside.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 2: Ibyaha byibasira
inyokomuntu n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 94: Igisobanuro cy’icyaha
cyibasiye inyokomuntu","Icyaha cyibasiye inyokomuntu ni kimwe
mu bikorwa bikurikira gikozwe mu bitero
rusange cyangwa bya simusiga byibasiye
abaturage batari abasirikare:
1º kwica;
2º kurimbura;
3º gushyira mu bucakara;
4º gutwara bunyago cyangwa kubimura ku
ngufu aho bari batuye;
5º gufunga umuntu cyangwa kumwambura
uburenganzira bwe bwo kujya aho ashaka
mu buryo bunyuranyije n'amategeko;
6º kwica urubozo; 7º gusambanya ku gahato, ubucakara
bushingiye ku gitsina, gukoresha uburaya
ku gahato, guhagarika urubyaro ku gahato
cyangwa ikindi gikorwa icyo ari cyo cyose
cy'ihohotera rishingiye ku gitsina risa
n'ibimaze kuvugwa;
8º gutoteza umuntu umuziza ibitekerezo bye
bya politiki, ubwoko, idini cyangwa se
ushingiye ku rindi vangura iryo ari ryo
ryose;
9º kurigisa abantu;
10º ivangura rishingiye ku ibara ry’uruhu;
11º ibindi bikorwa birenze kamere-muntu bisa
n'ibimaze kuvugwa bikozwe ku bushake
bigamije kubabaza cyangwa kwangiza
bikabije umubiri cyangwa ubwenge.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 2: Ibyaha byibasira
inyokomuntu n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 95: Ihanwa ry’icyaha
cyibasiye inyokomuntu",,"Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gace ka 1°,
aka 2°, aka 3°, aka 6°, aka 7°, aka 9° n’aka
11° tw’ingingo ya 94 y’iri tegeko,
ahanishwa igihano cy’igifungo cya
burundu.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gace ka 4°,
aka 5°, aka 8° n’aka 10° tw’ingingo ya 94
y’iri tegeko, ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu
(25).
Iyo ibikorwa bigize icyaha cyibasiye
inyokomuntu, bivugwa mu gika cya 2
cy’iyi ngingo, byakozwe biherekejwe
n’agashinyaguro, igihano kiba igifungo cya
burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 96: Igisobanuro cy’icyaha
cy’intambara","Icyaha cy'intambara ni igikorwa icyo ari
cyo cyose mu bikorwa bikurikira gikozwe
mu mirwano ikoreshejwe intwaro gikorewe
abantu cyangwa umutungo, birengerwa
n'Amasezerano Mpuzamahanga y'i Genève
yo ku wa 12 Kanama 1949 n’amasezerano
y’inyongera, aya I n'aya II, yo ku wa 8
Kamena 1977 n’aya III yo ku wa 8 Ukuboza
2005:
1º kwica umuntu ubishaka;
2º kwica umuntu urubozo cyangwa kumufata
nabi birenze kamere muntu, harimo
kumukoreraho ubushakashatsi;
3º kubabaza cyane ku bushake cyangwa
kubangamira bikomeye ubusugire
bw'umubiri n'ubuzima; 4º gusenya no kwigabiza ibintu by'abantu
bidashingiye ku mpamvu za gisirikari kandi
bikorewe ahantu hanini ku buryo
bunyuranyije n'amategeko kandi
burenganya, nk'amazu yagenewe amadini,
ay'abagiraneza cyangwa ay'inyigisho,
inyubako ndangamateka z'ibikorwa
by'ubugeni n'ibikorwa by'ubumenyi;
5º gutegeka imfungwa y'intambara cyangwa
umusiviri kurwanirira ingabo z'umwanzi,
kuzikorera mu biro by'iperereza cyangwa
mu butegetsi;
6º kubuza ku bushake imfungwa y'intambara,
yaba umusirikari cyangwa umusiviri,
uburenganzira bwe bwo kuburanishirizwa
igihe kandi mu mucyo;
7º gutwara ku gahato, kwimura abaturage
b'abasiviri cyangwa kubohereza no
kubafungira mu bigo by'imbohe cyangwa
ibigo bikorerwamo imirimo y'uburetwa;
8º gufata abantu bunyago no kubashyiraho
iterabwoba; 9º kugaba igitero ku baturage b'abasiviri
cyangwa ku mitungo yabo, uzi neza ko
bazakigwamo, bazahakomerekera cyangwa
imitungo yabo ikangirika ku buryo bukabije ugereranyije n'inyungu yari iteganyijwe ku
rwego rwa gisirikari;
10º gukoresha mu buriganya ibimenyetso
biranga imiryango itabara imbabare
cyangwa ibindi bimenyetso birengera
abantu cyangwa ibintu byemewe
n'amategeko mpuzamahanga kugira ngo
wice, ukomeretse cyangwa ufate uwo
murwana;
11º kugaba igitero, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, mu turere tutarinzwe cyangwa
tutagomba kurangwamo intambara ku
buryo buzwi;
12º ivangura rishingiye ku ibara ry’uruhu n'indi
mikorere irenze kamere muntu kandi itesha
umuntu icyubahiro ishingiye ku ivangura
ry'amoko bibangamiye icyubahiro cye;
13º kwimurira abaturage cyangwa bamwe muri
bo ahafashwe n'uruhande rumwe mu
barwana, kubimurira ku butaka bwafashwe
cyangwa inyuma yabwo ku ngufu kandi
bitari mu nyungu z'abaturage;
14º gutinda uko ari ko kose kudasobanutse mu
gucyura imfungwa z'intambara cyangwa
z'abasiviri nyuma y'irangira ry'imirwano; 15º guhanisha umuntu igihano no kukirangiza
hatabanje kubaho urubanza rwaciwe
n'urukiko rubifitiye ububasha kandi
hatubahirijwe uburenganzira bwe;
16º kwica cyangwa gukomeretsa umuntu uzi
neza ko atari mu mirwano cyangwa mu gihe
yarwanaga yashyize intwaro hasi cyangwa
atagifite uburyo bwo kwirengera",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 97: Abantu barengerwa
n’Amasezerano y’i Jeneve","Abantu barengerwa n’Amasezerano y’i
Jeneve yo ku wa 12 Kanama 1949
n’amasezerano y’inyongera, aya I n’aya II,
yo ku wa 8 Kamena 1977 ni aba bakurikira:
1º abaturage b’abasiviri;
2º abasiviri baherereye mu bice by’abarwana;
3º inkomere, abarwayi, abari mu ngorane zo
kurohama b’abasiviri cyangwa abasirikari;
4º abanyamadini, abavuzi n’abakozi b’ibitaro
batari mu mirwano;
5º imfungwa z’intambara n’abasiviri
bafungiwe ahantu; 6º abasiviri n’abasirikari bafungiye impamvu
zifitanye isano n’intambara;
7º abasirikari batakiri mu mirwano ku
mpamvu iyo ari yo yose.
Abasiviri bitwara gisirikare ntibarebwa
n’iyi ngingo. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 98: Ihanwa ry’ibyaha
by’intambara ",,"Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
icyaha giteganyijwe mu ngingo ya 96 y’iri
tegeko, ahanwa ku buryo bukurikira:
1º igifungo cya burundu iyo yakoze kimwe
mu bikorwa biteganyijwe mu gace ka 1°,
aka 2°, aka 3°, aka 9°, aka 11° n’aka 16o
;
2º igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)
iyo yakoze kimwe mu bikorwa
biteganyijwe mu gace ka 6°, aka 7°, aka 8°,
aka 10° n’aka 12o
;
3º igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5)
ariko kitarenze imyaka icumi (10) iyo
yakoze kimwe mu byaha biteganyijwe mu
gace ka 4°, aka 5°, aka 13°, aka 14° n’aka
15°. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 99: Ibindi bikorwa byitwa
ibyaha by’intambara","Igikorwa cyose mu bikurikira gikozwe mu
mirwano ikoreshejwe intwaro cyitwa kandi
icyaha cy’intambara:
1º gukoresha intwaro z'ubumara cyangwa
izindi ntwaro zibabaza abantu bitari
ngombwa;
2º gusahura ibintu bya Leta cyangwa
by'abantu ku giti cyabo;
3º guhana abantu ikivunge udakurikije ibyaha
bya buri muntu;
4º gutesha umuntu icyubahiro, by'umwihariko
kumusambanya ku gahato, kwangiza
imyanya ndangagitsina, gushora umuntu
mu buraya ku gahato n'ubundi buryo bwose
bw'icyaha cy'urukozasoni;
5º gushyira abantu mu bucakara no
kubacuruza nk'abacakara, ibikorwa bijyana
na byo n'imirimo y'uburetwa y'uburyo
ubwo ari bwo bwose;
6º gushyira abantu b'abasiviri imbere ku
rugamba bituma baba agakingirizo
k'amasasu;
7º ibikorwa bya kiboko bigamije gutera
ubwoba abaturage cyangwa bamwe muri
bo; 8º gushyira igitugu ku basiviri barimo
n’abana, ngo bajye mu mirwano cyangwa
ngo bakore imirimo ijyanye n'inshingano za
gisirikare;
9º kwicisha abaturage inzara no kubabuza ko
imfashanyo zagenewe kubagoboka
zibageraho;
10º gutandukanya ubigambiriye abana
n'ababyeyi babo cyangwa n'abandi
bashinzwe umutekano n'imibereho myiza
byabo;
11º kutavura inkomere, abarwayi, abarohamye
n'abandi bantu babujijwe uburenganzira
bwabo ku mpamvu zifitanye isano
n'intambara;
12º gufata nabi imfungwa cyangwa abantu
bahurijwe ahantu hamwe. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 100: Ibihano ku bindi
bikorwa byitwa ibyaha by’intambara",,"Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu byaha biteganyijwe mu ngingo
ya 99 y’iri tegeko ahanwa ku buryo
bukurikira:
1º igifungo cya burundu iyo akoze kimwe mu
bikorwa biteganyijwe mu gace ka 1°, aka
4°, aka 5°, aka 6°, aka 9° n’aka 10°; 2º igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)
iyo yakoze kimwe mu byaha biteganyijwe
mu gace ka 3°, aka 8°, aka 11° n’aka 12°;
3º igihano cy’igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka icumi (10)
iyo yakoze kimwe mu byaha biteganyijwe
mu gace ka 2° n’aka 7°. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 3: Ibyaha by’intambara
n’ibihano byabyo",,"Ingingo ya 101: Gukoresha ku mwanzi
uburyo cyangwa intwaro bibujijwe",,"Umuntu wese ukoresha cyangwa utegeka
gukoresha ku mwanzi uburyo cyangwa
intwaro bibujijwe n'amategeko n'imico
bikurikizwa mu bihe by'intambara
n'amasezerano mpuzamahanga u Rwanda
rwemeje burundu, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka cumi n’itanu (15)
ariko kitarenze imyaka makumyabiri (20).
Iyo uburyo n'intwaro byakoreshejwe
cyangwa byategetswe gukoreshwa byateye
urupfu rw'umuntu, igihano kiba igifungo
cya burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 4: Ibyaha bibangamira
imiryango itabara imbabare",,"Ingingo ya 102: Ihanwa ry’ibyaha
bibangamira imiryango itabara
imbabare mu gihe cy’intambara",,"Umuntu wese:
1º ubangamira abakozi b’imiryango itabara
imbabare mu mirimo yabo y’ubutabazi;
2º usenya cyangwa wangiza ku bushake mu
gihe cy’imirwano, ibikoresho, inyubako
cyangwa ububiko bw’ibintu by’iyo
miryango cyangwa bicungwa na yo;
aba akoze icyaha.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500,000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 4: Ibyaha bibangamira
imiryango itabara imbabare",,"Ingingo ya 103: Gukoresha ikirango
cy’umuryango utabara imbabare mu
buryo bunyuranyije n’amategeko",,"Umuntu wese, abigambiriye, ukoresha,
wambara cyangwa witwaza ikirango cy’imiryango itabara imbabare mu buryo
bunyuranyije n’amategeko cyangwa ikindi
kirango cy’icyiganano gishobora gutera
urujijo, aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500,000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW) "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 5: Ingingo zihuriweho
n’icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara",,"Ingingo ya 104: Icyaha cya Jenoside
n’icyaha cyibasira inyokomuntu
bikozwe n’inzego zigenga zifite
ubuzimagatozi ",,"Amasosiyete, amakoperative, ibigo
byigenga bifite ubuzimagatozi
bishyigikiye, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, icyaha cya Jenoside n’icyaha
cyibasira inyokomuntu bivugwa mu ngingo
ya 91, iya 93 n'iya 94 z'iri tegeko,
bihanishwa guseswa cyangwa kwamburwa
uburenganzira bwo gukorera mu Rwanda."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 5: Ingingo zihuriweho
n’icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara",,"Ingingo ya 105: Uburyozwacyaha
bw’umuyobozi n’ubw’uyoborwa",,"Icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara
bikozwe n’uyoborwa, ntibibuza umuyobozi
we kubiryozwa mu gihe azi cyangwa
yagombaga kumenya ko uwo ayobora yari
yiteguye kubikora cyangwa ko yabikoze
ntabe yarafashe ibyemezo bya ngombwa
kandi bishyize mu gaciro kugira ngo abuze
ko icyo cyaha gikorwa cyangwa ngo afatire
ibyemezo uwagikoze kandi abimenyeshe
inzego zibishinzwe.
Kuba ushinjwa yarakoze icyaha yubahiriza
amabwiriza ya Guverinoma cyangwa
y’umuyobozi we ntibimuhanaguraho
uburyozwacyaha mu gihe byagaragaraga
ko kubahiriza ayo mabwiriza byashoboraga
gutuma hakorwa kimwe mu byaha bivugwa
mu gika cya mbere cy’iyi ngingo."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA MBERE:IBYAHA BYA
JENOSIDE, IBYAHA BYIBASIYE
INYOKOMUNTU N’IBYAHA
BY’INTAMBARA ","Icyiciro cya 5: Ingingo zihuriweho
n’icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara",,"Ingingo ya 106: Ukudasaza kw’icyaha
cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara",,"Icyaha cya Jenoside, ibyaha byibasiye
inyokomuntu n’ibyaha by’intambara
kimwe n’ibihano byatanzwe kuri ibyo
byaha ntibisaza."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya mbere: Ubwicanyi buturutse
ku bushake n’ubwicanyi budaturutse ku
bushake",,"Ingingo ya 107: Ubwicanyi buturutse ku
bushake n’uko buhanwa",,"Umuntu wica undi abishaka, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igihano cy’igifungo cya
burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya mbere: Ubwicanyi buturutse
ku bushake n’ubwicanyi budaturutse ku
bushake",,"Ingingo ya 108: Kwica umwana
wibyariye",,"Umugore wese, abishaka cyangwa
biturutse ku kudakora ikigomba gukorwa,
wica umwana yabyaye utarengeje amezi
cumi n’abiri (12) ariko mu gihe cyo gukora
icyaha ubwenge bwe bukaba budakora neza
bitewe n’inkurikizi zituruka ku kubyara
cyangwa guhembera k’umubyeyi aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya mbere: Ubwicanyi buturutse
ku bushake n’ubwicanyi budaturutse ku
bushake",,Ingingo ya 109: Guhuta umurwayi,,"Umuntu wese wica umuntu urwaye
hagamijwe kurangiza ububabare bukabije
bwe butewe n’uburwayi budakira kandi
bisabwe na nyir’ukwicwa nta gahato, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya mbere: Ubwicanyi buturutse
ku bushake n’ubwicanyi budaturutse ku
bushake",,Ingingo ya 110: Kuroga,,"Umuntu uha undi ibintu bishobora kwica
bwangu cyangwa bitinze, hatitawe ku
byakoreshejwe cyangwa uko byahawe
nyir’ukubigirirwa n’inkurikizi zabyo aba
akoze icyaha .
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya mbere: Ubwicanyi buturutse
ku bushake n’ubwicanyi budaturutse ku
bushake",,"Ingingo ya 111: Ubwicanyi budaturutse
ku bushake n’uko buhanwa",,"Umuntu wica undi bw’ububuraburyo,
uburangare, ubushishozi buke, umwete
muke, kudakurikiza amabwiriza cyangwa
ubundi buteshuke bwose ariko adafite
umugambi wo kumwica, aba akoze icyaha. Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora icyaha
cyo kwica bidaturutse ku bushake
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 2: Iyicarubozo no kwangiza
imyanya ndangabitsina ",,Ingingo ya 112: Iyicarubozo,"Muri iri tegeko, iyicarubozo risobanura
igikorwa icyo ari cyo cyose gitera uburibwe
cyangwa ububabare haba ku mubiri
cyangwa ku bwenge, gikorewe umuntu ku
bushake hagamijwe kumushakaho amakuru
cyangwa kuyashaka ku wundi muntu
cyangwa ukwemera icyaha, kumuryoza
igikorwa yakoze cyangwa cyakozwe
n’undi muntu cyangwa akekwaho kuba
yarakoze, cyangwa kumukangisha
cyangwa kumuhatira we ubwe cyangwa
undi muntu, cyangwa kubera impamvu iyo
ariyo yose ishingiye ku ivangura iryo ari
ryo ryose.
Umuntu wese ukora kimwe mu byaha
bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo
aba akoze icyaha.
Icyaha cy’iyicarubozo ntigisaza",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 2: Iyicarubozo no kwangiza
imyanya ndangabitsina ",,"Ingingo ya 113: Igihano ku cyaha
cy’iyicarubozo ",,"Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
icyaha cy’iyicarubozo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20)
ariko kitarenze imyaka makumyabiri
n’itanu (25).
Iyo iyicarubozo riteye urikorewe indwara
idakira, ubumuga buhoraho butuma atagira
icyo yikorera, kubuza burundu umwanya
w’umubiri gukora, gutakaza igice
cy’umubiri gikomeye, urupfu cyangwa
rikozwe n’umuntu ukora umurimo wa Leta
mu mirimo ashinzwe, igihano kiba igifungo
cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 2: Iyicarubozo no kwangiza
imyanya ndangabitsina ",,"Ingingo ya 114: Kwangiza imyanya
ndangagitsina",,"Umuntu wese wangiza imyanya
ndangagitsina y’undi muntu aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 3: Kubabaza umubiri,,"Ingingo ya 115: Guha umuntu ikintu
gishobora kwica cyangwa gushegesha
ubuzima",,"Umuntu wese utera undi indwara cyangwa
kudashobora kwikorera umurimo, amuhaye
mu buryo ubwo aribwo bwose abishaka,
ariko atagendereye kwica, ikintu gishobora
kwica cyangwa ibintu n’ubwo bitagira
ubushobozi bwo kwica, bifite nyamara
ubushobozi bwo gushegesha ubuzima, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW).
Iyo ikintu cyatanzwe giteye indwara
idakira, ukudashobora kugira icyo umuntu
yikorera burundu cyangwa ukudashobora
gukoresha na busa urugingo rw’umubiri,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze
imyaka makumyabiri n’itanu (25)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
arenze ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 3: Kubabaza umubiri,,"Ingingo ya 116: Gushishikariza no
gufasha kwiyahura",,"Umuntu wese ushishikariza undi
kwiyahura, umufasha kwiyahura cyangwa
utuma yiyahura kubera kumutoteza agamije
ko yiyahura, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko
kitarenze imyaka itanu (5)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 3: Kubabaza umubiri,,Ingingo ya 117: Kwanduza undi indwara,,"Umuntu wese abishaka wanduza undi
indwara ishobora gutera ubumuga aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
ibiri (2) ariko kitarenze imyaka itatu (3)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW).
Iyo indwara yandujwe ari indwara idakira,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze
imyaka makumyabiri n’itanu (25)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
arenze ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 3: Kubabaza umubiri,,"Ingingo ya 118: Kubabaza umubiri
bidaturutse ku bushake",,"Umuntu wese ubabaza umubiri w’undi
muntu ku buryo buke, ubwitonzi buke
uburangare, umwete muke, ubuteshuke
n’ubuteganye buke ariko adafite umugambi
wo kumugirira nabi, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitarenze amezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Iyo icyaha kivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo giteje urupfu, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 3: Kubabaza umubiri,,"Ingingo ya 119: Gutera undi ikintu
gishobora kumubangamira cyangwa
kumwanduza",,"Umuntu wese, ku bw’inabi, utera undi
ikintu icyo ari cyo cyose gishobora kumubangamira cyangwa kumwanduza,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa
ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana abiri (200.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atatu (300.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 4: Gukubita cyangwa
gukomeretsa umuntu",,"Ingingo ya 120: Gukubita cyangwa
gukomeretsa umuntu bidaturutse ku
bushake ",,"Umuntu wese ukubita cyangwa ukomeretsa
undi biturutse ku buryo buke, ubwitonzi
buke, uburangare, umwete muke,
ubuteshuke n’ubuteganye buke, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’iminsi umunani (8)
ariko kitarenze amezi abiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana abiri (200.000
FRW).
Iyo uwakoze icyaha yakomerekeje abantu
benshi, ahanishwa igifungo kirenze amezi
abiri (2) ariko kitageze ku mezi atatu (3)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 4: Gukubita cyangwa
gukomeretsa umuntu",,"Ingingo ya 121: Gukubita cyangwa
gukomeretsa ku bushake ",,"Umuntu wese, abishaka, ukomeretsa undi,
umukubita cyangwa umusagarira ku buryo
bwa kiboko bubabaje aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW). Iyo icyaha cyakorewe umwana,
umubyeyi, uwo bashyingiranywe cyangwa
umuntu udashoboye kwitabara kubera
imiterere ye ku mubiri cyangwa mu
bwenge, ahanishwa igifungo kirenze
imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
umunani (8) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenga miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW).
Iyo gukubita cyangwa gukomeretsa
byateye indwara cyangwa kudashobora
kugira icyo umuntu yikorera ku buryo
budahoraho, igihano kiba igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze
imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW). Iyo byateye indwara idakira,
ubumuga buhoraho butuma ntacyo
yikorera, kubuza burundu urugingo
rw’umubiri gukora no gutakaza igice
cy’umubiri, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze
imyaka cumi n’itanu (15) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW).
Iyo gukubita cyangwa gukomeretsa
byagambiriwe, byategewe igico, uwakoze
icyaha ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW).
Iyo gukubita cyangwa gukomeretsa
byateye urupfu, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka cumi n’itanu (15) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri (20)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni zirindwi (7.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA","Icyiciro cya 5: Kutita ku muntu
ushinzwe no guhutaza undi",,"Ingingo ya 122: Kutita ku muntu
ushinzwe gucungira ubuzima",,"Umuntu wese ufite inshingano yo kwita ku
mibereho y’umuntu, ku bw’inabi,
umwicisha inzara, inyota, utamuvuza
cyangwa umwima ikintu cyose
cyashoboraga kurinda ubuzima bwe
guhungabana ariko atagambiriye kwica,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7).
Iyo icyaha kivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo gikorewe umwana cyangwa
umuntu udashoboye kwirwanaho kubera
imiterere y’umubiri cyangwa y’ubwenge,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’itanu (15).
Iyo uwakoze icyaha yari afite ubushake
bwo kwica, igihano kiba igifungo cya
burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 6: Gukuramo inda,,Ingingo ya 123: Kwikuramo inda,,"Umuntu wese wikuyemo inda, aba akoze
icyaha.Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana abiri (200.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 6: Gukuramo inda,,Ingingo ya 124: Gukuramo undi inda,,"Umuntu wese ukuramo undi muntu inda,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5).
Umuntu wese, ku bw’uburangare cyangwa
umwete muke, utuma umuntu akuramo
inda, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi y’ibihumbi magana
atatu (300.000 FRW) ariko atarenze
ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.
Iyo gukuramo inda biteye ubumuga
byemejwe n’umuganga ubifitiye ububasha,
uwakoze icyaha ahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu
(25).
Iyo gukuramo inda biteye urupfu,
uwakuriwemo inda yaba yabyemeye
cyangwa atabyemeye, uwakoze icyaha
ahanishwa igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 6: Gukuramo inda,,"Ingingo ya 125: Ukutaryozwa icyaha cyo
gukuramo inda",,"Nta buryozwacyaha bubaho iyo gukuramo
inda byakozwe kubera impamvu zikurikira:
1º kuba utwite ari umwana;
2º kuba uwakuriwemo inda yarakoreshejwe
imibonano mpuzabitsina ku gahato;
3º kuba uwakuriwemo inda yarayitwaye
nyuma yo kubanishwa n’undi nk’umugore
n’umugabo ku gahato;
4º kuba uwakuriwemo inda yaratewe inda
n’uwo bafitanye isano ya hafi kugera ku
gisanira cya kabiri;
5º kuba inda ibangamiye ubuzima bw’utwite
cyangwa ubw’umwana atwite.
Gukurirwamo inda bikorwa na muganga
wemewe na Leta.
Ibigomba kubahirizwa kugira ngo muganga
akuremo inda bigenwa n’iteka rya
Minisitiri ufite ubuvuzi mu nshingano ze. Iyo nyuma yo gukurirwamo inda
bigaragaye ko uwayikuriwemo yabisabye
nta mpamvu yemewe n’itegeko ashingiraho
ahanwa nk’uwikuyemo inda."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 6: Gukuramo inda,,"Ingingo ya 126: Uko umwana asabirwa
gukurirwamo inda","Iyo ushaka gukurirwamo inda ari umwana,
abisabirwa n’abamufiteho ububasha bwa
kibyeyi nyuma yo kubyumvikanaho.
Iyo abafite ububasha bwa kibyeyi ku
mwana batumvikanye hagati yabo cyangwa
se batumvikanye n’umwana, icyifuzo
cy’umwana nicyo kitabwaho.
Usaba ko umwana afiteho ububasha bwa
kibyeyi akurirwamo inda, abisaba
umuganga wemewe na Leta yitwaje
inyandiko y’ivuka igaragaza igihe umwana
yavukiye.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA II: UBWICANYI,
GUKUBITA CYANGWA
GUKOMERETSA, KUBABAZA
UMUBIRI NO GUKURAMO INDA",Icyiciro cya 6: Gukuramo inda,,"Ingingo ya 127: Kwamamaza ibikoresho
byo gukuramo inda",,"Umuntu wese wamamaza, akoresheje
uburyo ubwo ari bwo bwose, imiti, ibikoresho cyangwa ibindi bivugwaho
ubushobozi bwo gukuramo inda, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni ebyiri (2.000.000) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA III: IBIKANGISHO
BYO KUGIRIRA NABI UMUNTU",,,Ingingo ya 128: Gukoresha ibikangisho,,"Umuntu wese ukoresha ibikangisho
agamije kugirira nabi undi, ibyo bikangisho
byaba mu magambo, mu marenga, mu
bimenyetso, mu mashusho cyangwa mu
nyandiko, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW).
Iyo ibyo bikangisho biherekejwe
n’agahato, bikozwe kugira ngo habeho
kwigura ku wabikorewe cyangwa
kumuvutsa ibye, igihano kiba igifungo kirenze imyaka ibiri (2) ariko kitarenze
imyaka itatu (3) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni ebyiri
(2.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshatu (3.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA III: IBIKANGISHO
BYO KUGIRIRA NABI UMUNTU",,,Ingingo ya 129: Gukangisha gusebanya,,"Gukangisha gusebanya ni igikorwa cyo
gusaba umuntu umukono ku nyandiko,
ukwemera cyangwa uguhakana inshingano,
ugutangaza ibanga, uguhabwa amafaranga,
inyandiko mvunjwafaranga cyangwa ikindi
kintu icyo ari cyo cyose hakoreshejwe
gukangisha uwo muntu cyangwa undi
muntu ikangwa rye ryagira ingaruka ku
wakorewe icyaha, kumurega, gutangaza
cyangwa kumuvugaho ibintu bishobora
kumutesha agaciro cyangwa icyubahiro,
byaba ari ukuri cyangwa se atari ukuri.
Umuntu wese ukangisha gusebanya, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana atatu (300.000
FRW).
Iyo uwakoze icyaha cyo gukangisha
gusebanya ashyize ibikangisho bye mu
bikorwa, igihano kiba igifungo kirenze imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA IV: IBINDI BIKORWA
BIBUJIJWE",,,"Ingingo ya 130: Guhisha cyangwa
gutaburura umurambo w’umuntu,
kuwucaho umwanya w’umubiri
cyangwa kuwushinyagurira",,"Umuntu wese uhisha cyangwa utaburura ku
bugome umurambo w’umuntu cyangwa
uwucaho umwanya w’umubiri cyangwa
uwushinyagurira ku buryo ubwo ari bwo
bwose, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA IV: IBINDI BIKORWA
BIBUJIJWE",,,Ingingo ya 131: Kurya inyama z’umuntu,,"Umuntu wese urya cyangwa ugaburira
abandi inyama z’umuntu, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA IV: IBINDI BIKORWA
BIBUJIJWE",,,"Ingingo ya 132: Gutanga amakuru
atariyo",,"Bitabangamiye ibihano byo mu rwego
rw’ubutegetsi cyangwa byo mu rwego
rw’akazi, umuntu usabwa, kubw’imirimo
ashinzwe, gutanga amakuru yifashishwa
mu igenamigambi ry’Igihugu, utanga
amakuru azi cyangwa yashoboraga
kumenya ko ayo makuru anyuranyije
n’ukuri, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni (1,000,0000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bishingiye ku
gitsina ",,Ingingo ya 133: Gusambanya umwana,,"Umuntu wese ukorera ku mwana kimwe
mu bikorwa bishingiye ku gitsina
bikurikira, aba akoze icyaha:1º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno
cyangwa mu kanwa k’umwana;
2º gushyira urugingo urwo arirwo rwose
rw’umubiri w’umuntu mu gitsina, cyangwa
mu kibuno cy’umwana;
3º gukora ikindi gikorwa cyose ku mubiri
w’umwana hagamijwe ishimishamubiri.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25).
Iyo gusambanya umwana byakorewe ku
mwana uri munsi y’imyaka cumi n’ine (14),
igihano kiba igifungo cya burundu
kidashobora kugabanywa kubera impamvu
nyoroshyacyaha.
Iyo gusambanya umwana ufite cyangwa
urengeje imyaka cumi n’ine (14)
byamuteye indwara idakira cyangwa
ubumuga, igihano kiba igifungo cya
burundu.
Iyo gusambanya umwana byakurikiwe no
kubana nk’umugabo n’umugore, igihano
kiba igifungo cya burundu kidashobora
kugabanywa kubera impamvu
nyoroshyacyaha.
Iyo icyaha cyo gusambanya umwana
cyakozwe hagati y’abana bafite nibura imyaka cumi n’ine (14) nta kiboko
cyangwa ibikangisho byakoreshejwe, nta
gihano gitangwa. Icyakora, iyo umwana
ufite imyaka cumi n’ine (14) ariko
utarageza ku myaka cumi n’umunani (18)
asambanyije umwana uri munsi y’imyaka
cumi n’ine (14), ahanwa hakurikijwe
ibiteganywa mu ngingo ya 54 y’iri tegeko."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bishingiye ku
gitsina ",,"Ingingo ya 134: Gukoresha undi
imibonano mpuzabitsina ku gahato ",,"Umuntu wese ukoresha undi kimwe mu
bikorwa bikurikira nta bwumvikane
bubayeho, hakoreshejwe imbaraga,
iterabwoba, uburiganya, ububasha
amufiteho cyangwa abikoze ku bw’intege
nke z’uwakorewe icyaha, aba akoze icyaha:
1º gushyira igitsina mu gitsina, mu kibuno
cyangwa mu kanwa k’undi muntu;
2º gushyira urugingo urwo arirwo rwose
rw’umubiri w’umuntu cyangwa ikindi
kintu icyo aricyo cyose mu gitsina cyangwa
mu kibuno by’undi muntu.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko
gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’itanu (15) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW).
Iyo gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato byakozwe ku muntu ufite hejuru
y’imyaka mirongo itandatu n’itanu (65), ku
muntu ufite ubumuga cyangwa uburwayi
butuma adashobora kwirwanaho, igihano
kiba igifungo kirenze imyaka cumi n’itanu
(15) ariko kitageze ku myaka makumyabiri
(20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000
FRW) ariko atarenze miliyoni ebyiri
(2.000.000 FRW).
Iyo gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato byateye indwara idakira cyangwa
ubumuga, uwabikoze ahanishwa igifungo
kirenze imyaka makumyabiri (20) ariko
itarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW).
Igihano kiba igifungo cya burundu iyo
gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato:
1° byakozwe n’abantu barenze umwe;
2° byateye urupfu uwabikorewe;
3° byakozwe ku muntu bafitanye isano kugeza
ku gisanira cya kabiri;4° byakozwe hagamijwe kumwanduza
indwara idakira."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bishingiye ku
gitsina ",,Ingingo ya 135: Urukozasoni,,"Umuntu wese ukora igikorwa gikoza isoni
mu buryo ubwo aribwo bwose ku mubiri
w’undi, nyiri ukubikorerwa atabishaka, aba
akoze icyaha.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
icyaha cy’urukozasoni, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana atatu (300.000
FRW).
Iyo icyaha cy’urukozasoni cyakorewe mu
ruhame, uwakoze icyaha ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Ibihano biteganyijwe mu gika cya 2 n’icya
3 by’iyi ngingo byikuba kabiri iyo uwakoze
icyaha:
1º ari ukomoka cyangwa ukomokwaho
n’umuntu wakorewe icyaha; 2º ari mu rwego rw’abamutegeka;
3º ari umwigisha;
4º ari umukozi wa Leta, uhagarariye
ubutegetsi cyangwa uhagarariye idini
yishingikirije iyo mirimo ye kugira ngo
agikore cyangwa umuganga cyangwa
umukozi wo kwa muganga, abigiriye ku
muntu ashinzwe k’ubw’umwuga we;
5º yagifashijwemo n’umuntu umwe cyangwa
benshi;
6º yakoresheje agahato cyangwa ibikangisho."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 136: Ubusambanyi, uko
buhanwa n’uko bukurikiranwa",,"Umuntu wese washyingiwe ukorana
imibonano mpuzabitsina n’uwo
batashyingiranywe, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1).
Gukurikirana icyaha cy’ubusambanyi
ntibishobora kuba hatareze uwahemukiwe
mu bashyingiranywe ku buryo bwemewe
n’amategeko. Muri icyo gihe, hakurikiranwa uwarezwe n’uwakoranye
icyaha na we.
Uwahemukiwe ashobora gusaba
guhagarika ikurikirana ry’urubanza, aho
rwaba rugeze hose, iyo yisubiyeho akareka
ikirego cye.
Icyakora, iyo dosiye yarangije kuregerwa
urukiko cyangwa gufatwaho icyemezo,
kwisubiraho ntibihita bihagarika isuzumwa
ry’urubanza cyangwa irangiza ryarwo.
Umucamanza arabisuzuma akaba
yabyemera cyangwa akabyanga
akanasobanura impamvu.
Iyo umucamanza yemeye ukwisubiraho
k’uwahemukiwe, kureka urubanza
cyangwa irangiza ryarwo bigira ingaruka
no kuwakoranye icyaha n’uregwa."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 137: Guhohotera bishingiye
ku gitsina uwo bashyingiranyw",,"Umuntu ukorera uwo bishyingiranywe
igikorwa cy’ihohotera kibabaza umubiri
kandi gishingiye ku gitsina, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,Ingingo ya 138: Ubushoreke,,"Umuntu ubana nk’umugabo n’umugore
n’uwo batashyingiranywe umwe muri bo
cyangwa bombi bafite uwo
bashyingiranywe, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kirenze umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,Ingingo ya 139: Guta urugo,,"Umwe mu bashyingiranywe uta urugo rwe
mu gihe kirenze amezi abiri (2) nta
mpamvu zikomeye akihunza ibyo
ategetswe, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitarenze amezi atandatu (6).
Ibihano bivugwa mu gika cya 2 cy’iyi
ngingo nibyo bihabwa umugabo utaye
umugore we ku bushake, nta mpamvu
ikomeye, mu gihe kirenze ukwezi kumwe
(1) azi ko atwite.
Icyakora, kutabana bitewe n’uko umwe mu
bashyingiranywe afashwe nabi ntabwo
byitwa guta urugo mu gihe yagiye
abimenyesheje ubuyobozi bumwegereye
bigakorerwa inyandiko. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 140: Ikurikirana ry’icyaha
cy’ubushoreke n’icyo guta urugo","Gukurikirana icyaha cy’ubushoreke n’icyo
guta urugo ntibishobora kuba hatareze
uwahemukiwe mu bashyingiranywe.
Uwahemukiwe ashobora gusaba
guhagarika ikurikirana ry’urubanza, aho
rwaba rugeze hose, iyo yisubiyeho akareka
ikirego cye.
Icyakora, iyo dosiye yarangije kuregerwa
urukiko cyangwa gufatwaho icyemezo,
kwisubiraho ntibihita bihagarika isuzumwa
ry’urubanza cyangwa irangiza ryarwo.
Umucamanza arabisuzuma akaba
yabyemera cyangwa akabyanga
akanasobanura impamvu. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 141: Gukora amasezerano yo
gushyingirwa andi ataraseswa cyangwa
kwakira bene ayo masezerano",,"Umuntu wese:
1º ukora amasezerano yo gushyingirwa aya
mbere agifite agaciro; 2º ushyingirwa azi neza ko uwo
bashyingiranwa afite amasezerano yo
gushyingirwa ataraseswa;
3º uwakira amasezerano yo gushyingirwa azi
neza ko ushyingirwa afite andi masezerano;
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igihano
cy’igifungo kitari munsi y’umwaka umwe
(1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 142: Gukora igikorwa
gishingiye ku gitsina ku nyamaswa ",,"Umuntu wese ukora igikorwa gishingiye ku
gitsina ku nyamaswa, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1).
Umuntu wese, mu buryo ubwo ari bwo
bwose, utuma undi akora igikorwa
gishingiye ku gitsina ku nyamaswa,
ahanishwa igihano cy’igifungo kitari munsi
y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze imyaka icumi (10) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA V: IBYAHA
BISHINGIYE KU GITSINA
N’IBYAHA BINYURANYIJE
N’IMYIFATIRE MYIZA","Icyiciro cya 2: Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza",,"Ingingo ya 143:Gukora ibiterasoni mu
ruhame
",,"Umuntu wese ukora ibiterasoni mu ruhame
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko ahanishwa igihano cy’igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VI: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU
BADASHOBOYE KWIRWANAHO",,,"Ingingo ya 144: Guta umuntu ushinzwe
udashoboye kwirwanaho ",,"Umuntu wese uta ahantu hagaragara
cyangwa utererana umuntu ashinzwe
udashoboye kwirwanaho kubera imiterere
ku mubiri cyangwa mu bwenge kimwe
n’umuntu utuma undi amuta, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi ijana (100.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana abiri
(200.000 FRW). Iyo umuntu udashoboye kwirwanaho
yatawe ahantu hatagaragara agamije
kumuhisha, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze
imyaka itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi y’ibihumbi magana
atatu (300.000 FRW) ariko atarenze
ibihumbi magana atanu (500.000 FRW).
Iyo guta cyangwa gutererana umuntu
byatumye arwara bikomeye, atakaza umwe
mu myanya y’umubiri cyangwa amugara,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10).
Iyo guta cyangwa gutererana umuntu
byamuviriyemo urupfu, igihano kiba
igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VI: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU
BADASHOBOYE KWIRWANAHO",,,Ingingo ya 145: Guha akato umuntu urwaye,,"Umuntu wese uha akato umuntu urwaye,
atagamije kurinda umurwayi cyangwa
abandi bantu, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’ukwezi kumwe (1) ariko
kitageze ku mezi atandatu (6) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 146: Kugira uruhare mu
kubanisha umuntu n’undi nk’umugabo
n’umugore ku gahato",,"Umuntu wese ugira uruhare mu kubanisha
umuntu n’undi nk’umugabo n’umugore ku
gahato, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana abiri (200.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atatu
(300.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 147: Guhoza ku nkeke uwo
bashyingiranywe ",,"Umuntu wese uhoza ku nkeke uwo
bashyingiranywe hagamijwe kumubuza
kubaho mu mudendezo, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 148: Kubuza ubwisanzure mu
kuboneza urubyaro",,"Umuntu wese witwaza ubushyingirane,
agahohotera uwo bashyingiranywe
cyangwa akamuhoza ku nkeke kubera
icyemezo yafashe ku birebana no kuboneza
urubyaro, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi abiri (2) ariko
kitarenze amezi atandatu (6)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 149: Guhoza undi ku nkeke
bifitanye isano n’imibonano
mpuzabitsina",,"Guhoza undi muntu ku nkeke ni igikorwa
kibangamye cyo kubwira umuntu
amagambo cyangwa gukora ibikorwa ku
buryo buhoraho bifitanye isano n’igitsina,
bishobora kwangiza icyubahiro cye bitewe
n’uko bitesha agaciro cyangwa icyubahiro
nyir’ukubikorerwa cyangwa kumutera
ubwoba cyangwa ikimwaro.
Umuntu ukora kimwe mu bikorwa bivugwa
mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko kitarenze umwaka (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi ijana (100.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi mangana abiri
(200.000 FRW).
Iyo uwakoze icyaha ari umukoresha
cyangwa undi wese witwaza imirimo
ashinzwe agahoza uwo akuriye mu kazi ku
nkeke akoresheje amabwiriza, ibikangisho
cyangwa iterabwoba agamije kwishimisha
bishingiye ku gitsina, ahanishwa igifungo
kirenze umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi y’ibihumbi magana
abiri (200.000 FRW) ariko atarenze
ibihumbi magana atatu (300.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 150: Gukoresha umutungo
w’urugo ku buryo bw’uburiganya",,"Umuntu wese utanga, ugurisha, ugwatiriza
cyangwa ukoresha umutungo w’urugo
ariganyije uwo bashyingiranywe, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atatu (3) ariko kitageze ku mezi atandatu
(6).
Iyo ukurikiranyweho icyaha kivugwa mu
gika cya mbere cy’iyi ngingo agaruye
umutungo mbere y’uko urukiko rumuhamya icyaha, ikurikiranacyaha
rirahagarara."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,"Ingingo ya 151: Itwarwa n’ifungiranwa
ry’umuntu bitemewe n’amategeko",,"Umuntu wese, akoresheje kiboko,
ubushukanyi cyangwa ibikangisho, utwara
cyangwa utuma batwara, ufungirana
cyangwa utuma bafungirana umuntu uwo
ari we wese mu buryo butemewe
n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7).
Iyo uwakorewe kimwe mu bikorwa
bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo
ari umwana, igihano kiba igifungo kirenze
imyaka irindwi (7) ariko kitarenze imyaka
icumi (10). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya mbere: Ibyaha bibangamira
uburenganzira bwa muntu",,Ingingo 152: Kurega undi umubeshyera,,"Umuntu wese urega undi ku
mugenzacyaha, ku mushinjacyaha cyangwa
ku mucamanza kandi azi neza ko
amubeshyera, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi abiri (2)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bibangamira
uburenganzira mu bijyanye
n’iyobokamana",,"Ingingo ya 153: Kubangamira
imigendekere myiza y’imihango y’idini",,"Umuntu wese:
1º ukoresha kiboko, ibitutsi cyangwa
ibikangisho, agahatira cyangwa akabuza
umuntu umwe cyangwa benshi gukurikiza
imihango y’idini cyangwa guteranira mu
mihango y’idini ryemewe n’amategeko;
2º utera impagarara cyangwa akajagari,
ubuza, utinza cyangwa uhagarika imihango
y’idini ikorewe mu ruhame mu buryo
bwemewe n’amategeko;
aba akoze icyaha.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) cyangwa ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW). Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe n’abantu benshi
bishyize hamwe, igihano kiba igifungo
kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko
itarenze imyaka itanu (5) cyangwa ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VII: IBYAHA
BIBANGAMIRA UBURENGANZIRA
BWA MUNTU N’UBURENGANZIRA
BUJYANYE N’IYOBOKAMANA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bibangamira
uburenganzira mu bijyanye
n’iyobokamana",,"Ingingo ya 154: Gusebya mu ruhame
imihango y’idini",,"Umuntu wese usebya mu ruhame imihango
y’idini, ibimenyetso byaryo n’ibikoresho
by’imihango yaryo akoresheje ibikorwa,
amagambo, ibimenyetso, inyandiko,
amarenga cyangwa ibikangisho abigiriye
aho imihango y’idini igenewe gukorerwa
cyangwa isanzwe ikorerwa, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’iminsi cumi n’itanu
(15) ariko kitageze ku mezi atatu (3)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi ijana (100.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana abiri
(200.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 155: Kwinjira aho umuntu
atuye mu buryo butemewe",,"Uretse mu bihe biteganywa n’amategeko,
umuntu wese winjira mu rugo, mu nzu, mu
cyumba cyangwa mu icumbi rituwemo
n’undi muntu, atabyemerewe n’uhatuye aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW).
Iyo kwinjira aho umuntu atuye
byakoreshejwe ibikangisho, guca icyuho
cyangwa gufunguza imfunguzo
zidakoreshejwe na nyirazo, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni
imwe (1.000.000 FRW) ariko atageze kuri
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) cyangwa
kimwe gusa muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 156: Kumviriza ibiganiro,
gufata amashusho cyangwa kubitangaza",,"Umuntu wese, ku bw’inabi, mu buryo ubwo
ari bwo bwose, wivanga mu mibereho
bwite y’undi akoresheje:
1º kumviriza cyangwa gutangaza amagambo
abantu bavugiye mu muhezo atabiherewe
uruhushya;
2º gufata ifoto, amajwi cyangwa amashusho
cyangwa kubitangaza nyirayo atabitangiye
uruhushya;
aba akoze icyaha.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo byabaye bene byo babibona
kandi babizi, ntibabyamagane kandi
bashoboraga kubyamagana, bifatwa nk’aho
babyemeye.
Ibihano bivugwa mu gika cya 2 cy’iyi
ngingo ni byo bihabwa umuntu, ku
bw’inabi, usakaza hakoreshejwe uburyo
ubwo ari bwo bwose, ifoto, amajwi
n’amashusho, ifatamajwi cyangwa
inyandiko yabonywe hakoreshejwe
igikorwa kimwe mu bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 157: Gutangaza amagambo
cyangwa amashusho binyuranye n’uko
byafashwe",,"Umuntu wese utangaza, ku bw’inabi
hakoreshejwe uburyo ubwo ari bwo bwose,
amagambo yahinduwe agatangazwa uko
atavuzwe cyangwa amashusho n’amafoto
by’umuntu byagaragajwe uko bitafashwe,
ntagaragaze ko binyuranyije n’uko
byafashwe, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,Ingingo ya 158: Kumena ibanga ry’akazi,,"Umuntu wese umena ibanga kandi
ashinzwe kuribika, ku mpamvu z’akazi,
z’umwuga cyangwa z’idini, yaba akiri mu kazi cyangwa yarakavuyemo, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW).
Icyakora, ntibyitwa kumena ibanga:
1 º iyo itegeko riteganya cyangwa ryemera
kumena ibanga ry’akazi;
2 º ku muntu uha amakuru inzego z’ubutabera"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 159: Ibyaha bikorerwa
ubutumwa mu nzira zitandukanye
z’itumanaho",,"Umuntu wese ukoresha uburiganya, mu
buryo ubwo ari bwo bwose, mu gufungura,
kurigisa, gutinza, kuyobya amabaruwa
cyangwa izindi nyandiko byageze iyo bijya
cyangwa bitaragerayo aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW).
Ibihano bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo ni byo bihanishwa igikorwa cyo
gufata, kumviriza, kuyobya cyangwa
gutangaza ubutumwa, bwoherejwe
cyangwa bwakiriwe hakurikijwe inzira
z’itumanaho izo ari zo zose cyangwa
gushyiraho ibyuma byagenewe kumviriza
nta burenganzira butanzwe n’urukiko
cyangwa ubushinjacyaha. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 160: Gukusanya amakuru
yerekeye abantu muri za mudasobwa",,"Umuntu wese ku bw’inabi ufata amajwi,
ukusanya amakuru yerekeye umuntu,
ushyingura cyangwa ukoresha ubundi
buryo bwo kubika muri za mudasobwa
n’ibindi byuma kabuhariwe amakuru
y’umuntu cyangwa ibiranga umuntu ku
buryo byagira ingaruka mbi ku cyubahiro
cyangwa ku mibereho ye bwite, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW).
Ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe mu rwego
rw’umwuga cyangwa rw’akazi byemewe
n’amategeko ntibyitwa icyaha. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,Ingingo ya 161: Gutukana mu ruhame,,"Umuntu wese utuka undi mu ruhame aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’iminsi
cumi n’itanu (15) ariko kitarenze amezi
abiri (2); ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi y’ibihumbi ijana
(100.000 FRW) ariko atarenze ibihumbi
magana abiri (200.000 FRW); imirimo
y’inyungu rusange mu gihe kitarenze iminsi
cumi n’itanu (15) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Gutukana bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo ni ikimenyetso,
imigenzereze, ijambo cyangwa inyandiko
bigambiriye gukomeretsa umuntu ku
bushake kandi ku buryo butaziguye. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA VIII: IBYAHA
BIBANGAMIRA IMIBEREHO BWITE
Y’ABANTU",------,,"Ingingo ya 162: Ikurikirana ry’ibyaha
bibangamira imibereho bwite y’abantu ",,"Ibyaha bivugwa muri uyu mutwe
ntibishobora gukurikiranwa bidasabwe
n’uwahemukiwe, umuhagarariye mu buryo bwemewe n’amategeko cyangwa
umufiteho uburenganzira. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA IX: ICYAHA
CY’IVANGURA N’ICYO GUKURURA
AMACAKUBIRI ",------,,Ingingo ya 163: Icyaha cy’ivangura,,"Umuntu wese ukoze kimwe mu bikorwa
bikurikira:
1 º igikorwa kibangamira umuntu umwe
cyangwa abantu benshi cyangwa
gitandukanya umuntu cyangwa abantu
benshi hashingiwe ku isano muzi, ubwoko,
inkomoko, umuryango, inzu, ibara
ry’uruhu, igitsina, akarere, ubwenegihugu,
idini, ibitekerezo bya politiki, ibyiciro
by’ubukungu, umuco, ururimi, imibereho
muri sosiyete, ubumuga bw’umubiri
cyangwa bwo mu mutwe cyangwa isura
y’umubiri;
2 º igikorwa kigamije kuvutsa umuntu umwe
cyangwa benshi uburenganzira bwabo
buteganywa mu mategeko y’u Rwanda
cyangwa mu masezerano mpuzamahanga u
Rwanda rwemeje hashingiwe ku isano
muzi, ubwoko, inkomoko, umuryango,
inzu, ibara ry’uruhu, igitsina, akarere,
ubwenegihugu, idini, ibitekerezo bya
politiki, ibyiciro by’ubukungu, umuco,
ururimi, imibereho muri sosiyete, ubumuga bw’umubiri cyangwa bwo mu mutwe
cyangwa isura y’umubiri;
3 º igikorwa cyose gishishikariza umuntu
kuvutsa undi muntu cyangwa abantu benshi
uburenganzira bwabo buteganywa mu
mategeko y’u Rwanda cyangwa mu
masezerano mpuzamahanga u Rwanda
rwemeje hashingiwe ku isano muzi,
ubwoko, inkomoko, umuryango, inzu, ibara
ry’uruhu, igitsina, akarere, ubwenegihugu,
idini, ibitekerezo bya politiki, ibyiciro
by’ubukungu, umuco, ururimi, imibereho
muri sosiyete, ubumuga bw’umubiri
cyangwa bwo mu mutwe cyangwa indi
miterere y’umubiri,
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA MBERE: IBYAHA
BIKORERWA ABANTU","UMUTWE WA IX: ICYAHA
CY’IVANGURA N’ICYO GUKURURA
AMACAKUBIRI ",------,,"Ingingo ya 164: Icyaha cyo gukurura
amacakubiri",,"Umuntu ukoresha imvugo, inyandiko,
cyangwa igikorwa icyo ari cyo cyose
gitanya abantu, byatuma abantu bashyamirana, cyangwa bigatera intugunda
mu bantu, bishingiye ku ivangura aba akoze
icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya mbere: Ibisobanuro
by’amagambo",,"Ingingo ya 165: Ibisobanuro
by’amagambo","ibisobanuro bikuriki
ra:
1º kwiba: gutwara ikintu cy’undi
atabiguhereye uburenganzira
nyir’ukugitwara agamije kukigira icye
cyangwa kugikoresha; 2º kwiba witwaje intwaro: kwiba witwaje
igikoresho icyo ari cyo cyose, imbunda,
icyuma cyangwa ikindi kintu cyose gitema,
gitobora cyangwa gisekura, gishobora
kwica, gukomeretsa cyangwa gukubitishwa
kigaragara cyangwa gihishe cyangwa
kibonetse hafi y’aho icyaha cyakorewe;
3º ubujura bwa nijoro: ubujura bubaye
hagati ya saa kumi n’ebyiri za nimugoroba
na saa kumi n’ebyiri za mu gitondo;
4º inzu ituwemo: inyubako yose, inzu yose,
icyumba cyose, inzu yimukanwa cyangwa
ahandi hantu hatuwe cyangwa haba abantu;
5º ibikikije inzu ituwemo: ibibuga, ubusitani,
inzu z’amatungo n’ibihubatse ibyo ari byo
byose n’iyo byaba bifite urugo rwabyo;
6º guca icyuho:
a) uguhata, konona, kumena, gucukura,
gusenya uruzitiro, urukuta, amadirishya,
inzugi, igisenge by’inzu cyangwa inyubako
izo ari zo zose, cyangwa bikozwe ku
modoka, ubwato, indege cyangwa
gariyamoshi;
b) ugukingura ku gahato utubati cyangwa
ibintu byose bikinze, bibikwamo ibintu ibyo ari byo byose n’aho icyo cyuho cyaba
kitaciriwe aho ibintu byari biri. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA",Icyiciro cya 2: Icyaha cyo kwiba,,"Ingingo ya 166: Igihano ku cyaha cyo
kwiba ",,"Umuntu wese uhamijwe n’urukiko icyaha
cyo kwiba, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) ,ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW), imirimo
y’inyungu rusange mu gihe cy’amezi
atandatu (6) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA",Icyiciro cya 2: Icyaha cyo kwiba,,"Ingingo ya 167: Impamvu
nkomezacyaha ku cyaha cyo kwiba",,"Ibihano ku cyaha cyo kwiba byikuba kabiri
(2) iyo:
1° uwibye yakoresheje guca icyuho, kurira
cyangwa yakoresheje igikoresho icyo
aricyo cyose gifungura aho utemerewe
kwinjira;
2° kwiba byakozwe mu nzu ituwemo cyangwa
isanzwe ibamo abantu cyangwa mu
nyubako ziyikikije; 3° kwiba byakozwe n’umukozi wa Leta
yishingikirije imirimo ye cyangwa umuntu
ushinzwe imirimo iyo ari yo yose ifitiye
abaturage akamaro;
4° uwakoze icyaha yiyitiriye izina cyangwa
yitwaje ibimenyetso biranga umukozi wa
Leta cyangwa by’umuntu ushinzwe
umurimo rusange ufitiye abaturage
akamaro abeshya ko yabitumwe n’urwego
rwa Leta;
5° kwiba byakozwe nijoro;
6° kwiba byakozwe n’abantu barenze umwe
(1). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA",Icyiciro cya 2: Icyaha cyo kwiba,,"Ingingo ya 168: Ibihano ku bujura
bukoreshejwe kiboko cyangwa
ibikangisho",,"Kwiba hakoreshejwe kiboko cyangwa
ibikangisho bihanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze
imyaka irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW).
Iyo kiboko cyangwa ibikangisho
byakoreshejwe ubujura byateye indwara
cyangwa kubuza umuntu kugira icyo
yikorera ku buryo budahoraho, uwakoze
icyaha ahanishwa igifungo kirenze imyaka irindwi (7) ariko kitarenze imyaka icumi
(10).
Iyo kiboko cyangwa ibikangisho byateye
indwara idakira, ubumuga buhoraho
butuma umuntu atagira icyo yikorera
cyangwa byateye kubura burundu
umwanya w’umubiri, uwakoze icyaha
ahanishwa igifungo kirenze imyaka icumi
(10) ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu
(15).
Iyo kiboko cyangwa ibikangisho
byakoreshejwe hatagamije kwica ariko
bigatera urupfu, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu
(25)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA",Icyiciro cya 2: Icyaha cyo kwiba,,"Ingingo ya 169: Kwiba ikinyabiziga
hagamijwe kukijyana mu kindi gihugu",,"Umuntu wese wiba ikinyabiziga gifite
moteri agamije kukijyana mu kindi gihugu
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kirenze
imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu
(5.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
icumi (10.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA",Icyiciro cya 2: Icyaha cyo kwiba,,"Ingingo ya 170: Kwiba hakoreshejwe
intwaro ",,"Umuntu wese wiba akoresheje intwaro, aba
akoze icyaha cyo kwiba hakoreshejwe
intwaro.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni zirindwi (7.000.000
FRW).
Igihano kiba igifungo kirenze imyaka cumi
n’itanu (15) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu
(5.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
zirindwi (7.000.000 FRW) iyo:
1 º kwiba byakozwe n’abantu barenze umwe
(1);
2 º intwaro yitwajwe yakoreshejwe;
3 º kwiba byakorewe mu nzu ituwemo
cyangwa mu biyikikije, kabone n’iyo yaba
ituwemo by’agateganyo cyangwa mu nzu
ikorerwamo. Iyo kwiba hakoreshejwe intwaro byateje
urupfu cyangwa iyo byakozwe n’agatsiko
kishyize hamwe, igihano kiba igifungo cya
burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 3: Ubwambuzi no guhamana
ku bw’uburiganya ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 171: Ubwambuzi
bukoreshejwe kiboko cyangwa agahato",,"Umuntu wese ukora ubwambuzi akoresheje
kiboko cyangwa agahato agasinyisha undi,
akamuteza igikumwe cyangwa agahabwa
inyandiko iyo ari yo yose irimo cyangwa
iturukaho umwenda, uburonke cyangwa
ubwishyu, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 3: Ubwambuzi no guhamana
ku bw’uburiganya ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 172: Kugumana ku
bw’uburiganya ikintu cy’undi
cyatoraguwe",,"Umuntu wese utoragura ikintu cy’undi
cyimukanwa cyangwa wakibonye ku buryo
bumugwiririye, akakigumana kubw’uburiganya cyangwa akagiha abatari
bene cyo k’ubw’uburiganya, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) cyangwa imirimo
y’inyungu rusange mu gihe kitari munsi
y’iminsi cumi n’itanu (15) ariko kitarenze
iminsi mirongo itatu (30). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 3: Ubwambuzi no guhamana
ku bw’uburiganya ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 173: Kwigana cyangwa
guhindura imfunguzo",,"Umuntu wese, mu buryo bw’uburiganya,
wigana cyangwa uhindura imfunguzo
cyangwa ukoresha urufunguzo rufungura
hose, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Iyo uwakoze icyaha ari umunyamwuga wo
gukora amaserire, imfunguzo cyangwa
ibindi byose bishobora gufungura,
ahanishwa igifungo kirenze umwaka umwe
(1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
arenze miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 3: Ubwambuzi no guhamana
ku bw’uburiganya ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 174: Kwihesha ikintu cy’undi
hakoreshejwe uburiganya",,"Umuntu wese wihesha umutungo w’undi,
imari ye yose cyangwa igice cyayo mu
buryo bw’uburiganya yiyitiriye izina ritari
ryo cyangwa umurimo adafitiye ububasha
cyangwa akizeza icyiza cyangwa
agatinyisha ko hari ikibi kizaba, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW).
Iyo icyo cyaha gikozwe n’umuntu kugira
ngo atange impapuro z’inyemezamigabane,
z’inyemezamyenda, inyandiko
zigereranywa n’amafaranga, imigabane
cyangwa indi nyandiko yose ifite agaciro
k’ifaranga ari ibya sosiyete y’ubucuruzi,
iby’ikigo gicuruza cyangwa iby’uruganda,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda arenze miliyoni eshanu (5.000.000FRW) ariko atarenze miliyoni zirindwi
(7.000.000 FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 3: Ubwambuzi no guhamana
ku bw’uburiganya ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 175: Kwaka ikitari
bwishyurwe",,"Umuntu wese, uzi neza ko adashobora
kwishyura, waka ikintu cyose gikoreshwa
ntikibe kicyongeye gukoreshwa cyangwa
gusubizwa, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’iminsi cumi n’itanu
(15) ariko kitarenze amezi abiri (2), ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana abiri (200.000
FRW) n’imirimo y’inyungu rusange mu
gihe kitarenze iminsi cumi n’itanu (15)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano .
Ubwishyu bw’ibyatwawe
n’ibyakoreshejwe mu kubigaruza
n’ubw’amagarama y’urubanza cyangwa
ukureka ikirego k’uwahemukiwe
bihagarika ikurikiranarubanza.
Icyaha giteganyijwe mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo gikurikiranwa gusa iyo
kiregewe n’uwahemukiwe."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 4: Ubuhemu, kurigisa
cyangwa kugwatiriza ikintu cy’undi",,Ingingo ya 176: Icyaha cy’ubuhemu,,"Umuntu wese wahawe ikintu cyangwa
wakirindishijwe kandi agomba kugisubiza
cyangwa kugikoresha umurimo abwiwe,
akacyigarurira, akakirigisa, akagitagaguza
cyangwa akagiha undi muntu, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 4: Ubuhemu, kurigisa
cyangwa kugwatiriza ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 177: Kugurisha ikintu
cy’undi cyangwa kugitangaho ingwate",,"Umuntu wese ugurisha cyangwa utangaho
ingwate ikintu cyimukanwa cyangwa
kitimukanwa azi ko atari icye aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA MBERE:
KWIGARURIRA IBY’ABANDI MU
BURYO BW’UBURIGANYA","Icyiciro cya 4: Ubuhemu, kurigisa
cyangwa kugwatiriza ikintu cy’undi",,"Ingingo ya 178: Kurigisa cyangwa
kwangiza ibyatanzweho ingwate",,"Umuntu wese urimo umwenda, uwagujije
cyangwa undi muntu wese watanze
ingwate, wangije cyangwa warigishije
ibintu yatanzeho ingwate, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000) ariko atarenze
miliyoni ebyiri (2.000.000)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya mbere: Itwika,,Ingingo ya 179: Kwitwikira,,"Umuntu wese ku bw’uburiganya witwikira
inyubako, ibigenewe gutwara abantu
cyangwa ibintu cyangwa ibindi bintu bifite
agaciro, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya mbere: Itwika,,"Ingingo ya 180: Gutwikira undi ku
bushake inyubako, ibigenewe gutwara
abantu cyangwa ibintu cyangwa ahandi
hantu ",,"Umuntu wese utwikira undi abishaka,
inyubako, ibigenewe gutwara abantu
cyangwa ibintu cyangwa gutwika ahandi
hantu hose hashobora kuba hari abantu, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshatu (3.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW).
Iyo itwika ryateye urupfu rw’umuntu
nyamara uwabikoze atari azi ko aho
yatwitse harimo umuntu washoboraga
gupfiramo, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
arenze miliyoni zirindwi (7.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni icumi (10.000.000
FRW). Iyo ikintu cyatwitswe gihaye inkongi icyo
atashakaga gutwika, uwabikoze ahanwa
nkaho byose yashakaga kubitwika."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya mbere: Itwika,,"Ingingo ya 181: Gutwikira undi ibindi
bintu",,"Umuntu wese utwikira undi ku bushake
ibindi bintu bitavuzwe mu ngingo ya 180
y’iri tegeko, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.
Iyo gutwikira undi byatewe n’uburangare
cyangwa ubwitonzi buke, ububuraburyo,
igihano kiba igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW).
(500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya 2: Isenya,,"Ingingo ya 182: Gusenya cyangwa
konona inyubako ku bushake utari
nyirayo",,"Umuntu wese usenya cyangwa wonona ku
bw’inabi, ku buryo ubwo ari bwo bwose,
inyubako yose cyangwa igice kimwe
cyayo, inzu, iteme, urugomero, uruhombo
rw’amazi n’inzira yarwo, inzira ya gari ya
moshi cyangwa ibikoresho ibyo ari byo
byose by’itumanaho cyangwa by’ingufu
z’amashanyarazi, amariba cyangwa izindi
nyubako zose bitari ibye, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW).
Iyo gusenya cyangwa konona inyubako
zivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo
byakozwe ku bushake, hakoreshejwe
urutambi, ibisasu, intwaro cyangwa ikindi
kintu giturika, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu
(5.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
zirindwi (7.000.000 FRW). Iyo uko gusenya cyangwa konona ku
bushake byateje urupfu, ariko nyir’ugukora
icyaha atari agambiriye kwica, igihano kiba
igifungo kirenze imyaka cumi n’itanu (15)
ariko kitarenze imyaka makumyabiri (20). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya 2: Isenya,,Ingingo ya 183: Gusenya amashusho,,"Umuntu wese usenya, uhirika, umanyura
cyangwa wonona amashusho cyangwa
ibindi bintu byashyiriweho umuteguro
rusange, byubakishijwe n’ubuyobozi
bubifitiye ububasha cyangwa
bwarabitangiye uruhushya, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni eshatu (3.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano.
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
bikozwe ku mashusho afitanye isano
n’amateka, umuco w’igihugu cyangwa
agamije inyigisho, igihano kiba igifungo
kitari munsi y’imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshanu (5.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni zirindwi (7.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya 2: Isenya,,"Ingingo ya 184: Gusenya imva,
ibimenyetso by’urwibutso cyangwa
gukorera ku mva cyangwa ku irimbi
ibikorwa bihatesha agaciro",,"Umuntu wese usenya, uhirika, umanyura
cyangwa wonona imva, ibimenyetso
by’urwibutso mu buryo bunyuranyije
n’amategeko cyangwa ukorera ku mva
cyangwa ku irimbi ibikorwa bihatesha
agaciro, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW) cyangwa kimwe
gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU",Icyiciro cya 2: Isenya,,"Ingingo ya 185: Gucuruza cyangwa
gukoresha ibintu bikomoka ku byaha
bivugwa muri iki cyiciro",,"Umuntu wese ufatanywe ibintu
bikomokoka ku byaha bivugwa muri iki
cyiciro, ubicuruza cyangwa ubikoresha mu
bikorwa bye cyangwa ubiha undi mu nzira
iyo ari yo yose, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko ahanishwa ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Iyo gucuruza, kugura cyangwa gukoresha
bikozwe ku mashusho afitanye isano
n’amateka, umuco w’igihugu cyangwa
agamije inyigisho, igihano kiba igifungo
kitari munsi y’imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshanu (5.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni zirindwi (7.000.000
FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU","Icyiciro cya 3: Kwangiza ibintu, gufata
nabi amatungo, kubangamira
abaturanyi cyangwa inyungu rusange",,"Ingingo ya 186: Kwangiza cyangwa
konona ikintu cy’undi ",,"Umuntu wese ku bw’inabi, wangiza
cyangwa wonona ikintu cy’undi
cyimukanwa cyangwa kitimukanwa, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
Rwandan francs) ariko atarenze ibihumbi
magana atanu (500.000 Rwandan francs)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU","Icyiciro cya 3: Kwangiza ibintu, gufata
nabi amatungo, kubangamira
abaturanyi cyangwa inyungu rusange",,"Ingingo ya 187: Kwangiza cyangwa
konona ibiti, imyaka n’ibikoresho
by’ubuhinzi n’ubworozi",,"Umuntu wese, ku bw’inabi, wangiza
cyangwa wonona, ibiti, imyaka, ibikoresho
by’ubuhinzi n’ubworozi n’ibindi bintu
by’undi cyangwa bye ariko bifite ingaruka
ku bandi, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW) cyangwa kimwe
gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU","Icyiciro cya 3: Kwangiza ibintu, gufata
nabi amatungo, kubangamira
abaturanyi cyangwa inyungu rusange",,"Ingingo ya 188: Kuvanaho cyangwa
kwimura ibimenyetso cyangwa
ibirangabutaka",,"Umuntu wese, utabiherewe uburenganzira,
uvanaho cyangwa wimura ibimenyetso
cyangwa ibirangabutaka cyangwa uhindura
isura yabyo, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU","Icyiciro cya 3: Kwangiza ibintu, gufata
nabi amatungo, kubangamira
abaturanyi cyangwa inyungu rusange",,"Ingingo ya 189: Gukuraho, kwimura
imbibi cyangwa kuzonona",,"Umuntu wese, atabifitiye uburenganzira,
ukuraho, wimura cyangwa wonona, ku
bw’inabi, imbibi cyangwa ibiti byaterewe
cyangwa byemeweho kuba imbago, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi y’ibihumbi mirongo
itanu (50.000 FRW) ariko atarenze
ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
cyangwa imirimo y’inyungu rusange mu
gihe kitari munsi y’iminsi cumi n’itanu (15)
ariko kitarenze iminsi mirongo itatu (30). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA II: IBYAHA
BIKORERWA KU MITUNGO","UMUTWE WA II: ITWIKA, ISENYA
N’IYANGIZA RY’IBINTU","Icyiciro cya 3: Kwangiza ibintu, gufata
nabi amatungo, kubangamira
abaturanyi cyangwa inyungu rusange",,"Ingingo ya 190: Gufata nabi amatungo
yororerwa mu rugo, kuyakomeretsa
cyangwa kuyica",,"Umuntu wese, ku bw’inabi, ufata nabi
amatungo cyangwa inyamaswa zororerwa
mu rugo cyangwa uyatwara nabi ku buryo
bubangamira ubuzima bwayo, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’iminsi
umunani (8) ariko kitarenze amezi abiri (2),
ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi mirongo itanu (50.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi ijana
(100.000 FRW) n’imirimo y’inyungu
rusange mu gihe kitarenze iminsi cumi
n’itanu (15) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano.
Iyo gufata amatungo nabi cyangwa
kuyatwara nabi byayaviriyemo
gukomereka cyane cyangwa urupfu,
igihano kiba igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitarenze amezi atandatu (6).
Umuntu wese, ku bw’inabi wica cyangwa
ukomeretsa bikomeye amatungo ye
cyangwa ay’undi, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,Ingingo ya 191: Ubugambanyi,"Umunyarwanda wese:
1º ukoresha iterabwoba, imvururu, igitero
cyitwaje intwaro cyangwa gukangisha
kugira nabi, ashaka komeka u Rwanda
cyangwa igice cyarwo ku gihugu
cy’amahanga;
2º ugerageza gushyira Repubulika y’u
Rwanda cyangwa igice cyayo mu bucakara
bw’igihugu cy’amahanga;
3º urwanya Leta akoresheje intwaro;
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25)",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 192: Ibyaha bifatwa
nk’ubugambanyi cyangwa ubutasi
n’ibihano byabyo",,"Umuntu wese:
1 º umena ibanga rya Leta abishaka, ku buryo
ubwo ari bwo bwose kandi agendereye
kugirira nabi Repubulika y’u Rwanda ;
2 º ushakisha ibanga rya Leta akaribona,
abigiriye kurimena;
3 º wangiza ikintu cyose kibitsweho ibanga rya
Leta cyangwa ureka undi akacyangiza,
agamije gushyira imbere inyungu z’ikindi
gihugu;
4 º ufite uburenganzira bwo kumenya ibanga
rya Leta akarikoresha mu buryo
bunyuranyije n’amategeko;
5 º umenera utabigenewe ku bwende bwe,
ibanga rya Leta yaheshejwe cyangwa
yamenyeshejwe ku bw’umurimo ashinzwe
cyangwa inshingano yahawe;
6 º ugirana, unoza cyangwa ukomeza umubano
na Leta y’amahanga, umutwe wa politiki,
umuryango, inzego za Leta byo mu
mahanga cyangwa akawugirana
n’ubakorera ashaka kumena amabanga ya
Leta;
7 º ukora ibikorwa by’ubugambanyi
agambiriye kugirira nabi ubwirengere bwa
Leta y’u Rwanda, umubano wayo
n’amahanga cyangwa ubukungu shingiro
bw’igihugu;
aba akoze icyaha cy’ubugambanyi iyo
gikozwe n’umunyarwanda cyangwa
cy’ubutasi iyo gikozwe n’umunyamahanga.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa, mu
gihe cy’intambara, igifungo kitari munsi
y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze
imyaka makumyabiri n’itanu (25). Mu gihe
cy’amahoro, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka icumi (10) kugeza ku
myaka cumi n’itanu (15).
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe
kubw’ububuraburyo, ubushishozi buke
cyangwa uburangare, igihano kiba mu gihe
cy’intambara, igifungo kirenze imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7).
Mu gihe cy’amahoro, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka itatu (3).
Muri iri tegeko, amabanga ya Leta ni
igikorwa cyangwa ibintu byose, ubumenyi,
inyandiko izo ari zo zose aho zaba ziri hose
cyangwa ibisobanuro bibujijwe
n’amategeko kubera akamaro ko kurengera
igihugu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 193: Kugirana umubano na
Leta y’amahanga bigiriwe gushoza
intambara",,"Umuntu wese ugirana umubano na Leta
cyangwa inzego za Leta byo mu mahanga
cyangwa abakozi babyo mu buryo ubwo
aribwo bwose, abigiriye gushoza cyangwa
gushyigikira intambara, igitero cyangwa
ibikorwa bikomeye birwanya Repubulika
y’u Rwanda, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa, mu
gihe cy’intambara, igifungo cya burundu.
Mu gihe cy’amahoro, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20)
ariko kitarenze imyaka makumyabiri
n’itanu (25). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 194: Gukwiza amakuru
atariyo cyangwa icengezamatwara
bigamije kwangisha Leta y’u Rwanda
mu bihugu by’amahanga ",,"Umuntu wese ukwiza amakuru atari yo
cyangwa icengezamatwara bigamije
kwangisha rubanda Leta y’u Rwanda
cyangwa ayo makuru cyangwa
icengezamatwara byatera cyangwa
bishobora gutera rubanda cyangwa
amahanga kwanga Leta y’u Rwanda, aba
akoze icyaha. Iyo abihamije n’urukiko, ahanishwa, mu
gihe cy’intambara, igifungo cya burundu.
Mu gihe cy’amahoro, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 195: Gushyira mu maboko
y’amahanga ifasi, ingabo cyangwa
ibikoresho by’intambara",,"Umuntu wese:
1º ushyira mu maboko y’ubutegetsi
bw’amahanga cyangwa ababukorera
ingabo, ifasi, imijyi, ingerero, ibyubakiwe
intambara, ibigo, amangazini, uruganda
n’ububiko bw’intwaro, ibikoresho,
amasasu, amato, amazu cyangwa indege,
ibikoresho byo kugendera mu kirere bya
Leta y’u Rwanda cyangwa byagenewe
kuyirwanirira;
2º usenya cyangwa wiba ubwato, indege,
ibikoresho byo kugendera mu kirere,
ingemu, amazu cyangwa imashini izo ari zo
zose cyangwa ubyangije ku buryo bitera
amakuba, agamije gutambamira
ubwirengere bw’igihugu;
aba akoze icyaha.
Iyo ahamijwe n’urukiko gukora kimwe mu
bikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo, ahanishwa, mu gihe cy’intambara, igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25). Mu gihe
cy’amahoro, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze
imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 196: Gushyigikira igihugu
cy’amahanga kirwana na Leta y’u
Rwanda ",,"Umuntu wese:
1º woshya ingabo z’u Rwanda kurwanirira
igihugu cy’amahanga, uzifasha kujyayo
cyangwa ushakira abasirikare igihugu
kirwana na Leta y’u Rwanda;
2º wumvikana n’igihugu cy’amahanga
cyangwa abakozi bacyo agira ngo agifashe
mu mirwano gifitanye na Leta y’u Rwanda;
3º ukora igikorwa abizi gica intege ingabo z’u
Rwanda cyangwa abaturage bacyo, ashaka
gutambamira ubwirengere bw’igihugu;
aba akoze icyaha.
Iyo ahamijwe n’urukiko gukora kimwe mu
bikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo, ahanishwa, mu gihe cy’intambara,
igifungo kitari munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25). Mu gihe
cy’amahoro, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze
imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 197: Gutuma u Rwanda
rushorwa mu ntambara cyangwa
rushyamirana n’ikindi gihugu",,"Umuntu wese:
1º ukora ibikorwa bitemewe na Leta, agatuma
u Rwanda rugirana intambara n’igihugu
cy’amahanga;
2º ukora ibikorwa bitemewe na Leta bituma u
Rwanda rushyamirana n’ikindi gihugu;
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa, mu
gihe cy’intambara, igifungo kuva ku myaka
icumi (10) kugeza ku myaka cumi n’itanu
(15), mu gihe cy’amahoro, agahanishwa
igifungo kirenze imyaka itanu (5) kugeza
ku myaka icumi (10)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 198: Itangwa n’iyemerwa
ry’ikiguzi kugira ngo uteze intambara
mu Rwanda",,"Umuntu wese utanga ikiguzi cyangwa
ugisezeranya kugira ngo hakorwe ibikorwa bivugwa mu ngingo ya 195 y’iri tegeko,
uwemera icyo kiguzi cyangwa ayo
masezerano, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa, mu
gihe cy’intambara, igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko itarenga imyaka
icumi n’itanu (15). Mu gihe cy’amahoro,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka icumi (10)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 199: Kubangamira
ubwirengere bw’Igihugu",,"Umuntu wese, mu gihe cy’intambara, ukora
abizi, igikorwa gishobora kubangamira
ubwirengere bw’igihugu, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 200: Kurema umutwe
w’ingabo utemewe cyangwa kuwujyamo",,"Umuntu wese urema umutwe w’ingabo
utemewe, ushishikariza abandi
kuwujyamo, utuma uremwa cyangwa
ugirana amasezerano na wo, abikoresheje
impano, igihembo, iterabwoba, igitugu
cyangwa kwizezwa izindi nyungu abigirira
gushyigikira igitero cy’intambara
cy’ingabo zindi zitari izemewe z’igihugu, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’itanu (15).
Umuntu wese wemera, ku bushake,
kwinjira cyangwa gutorerwa kujya mu
mutwe w’ingabo zitari ingabo zemewe
z’igihugu, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10).
Ibyaha bivugwa mu gika cya mbere n’icya
2 by’iyi ngingo bikurikiranwa biregewe
cyangwa bitangiwe uruhushya
n’Umushinjacyaha Mukuru cyangwa
Umushinjacyaha Mukuru wa Gisikare
bitewe n’uwakoze icyaha."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya mbere: Ubugambanyi,
ubutasi n’ibyaha bihungabanya
umudendezo wa Leta n’ibindi bihugu",,"Ingingo ya 201: Ihanwa ry’ibyaha
byakorewe ibihugu bifatanyije n’u
Rwanda kurwanya umwanzi",,"Iyo ibikorwa bivugwa mu ngingo ya 192,
iya 193, iya 194, iya 195, iya 196, iya 197,
iya 198, iya 199 n’iya 200 bikorewe
igihugu cy’inshuti ya Leta y’u Rwanda mu
gikorwa ifatanyije na yo kurwanya
umwanzi rusange, uwabikoze ahanishwa
ibihano bimwe nk’aho byakorewe u
Rwanda."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 202: Kugirira nabi ubutegetsi
buriho cyangwa Perezida wa Repubulika",,"Umuntu wese:
1º ukora igikorwa cyo kugirira nabi ubutegetsi
buriho cyangwa cyo kubuhirika akoresheje
intambara cyangwa izindi mbaraga zose;
2º ukora igikorwa kigamije kugirira nabi
Perezida wa Repubulika agamije kugirira
nabi ubutegetsi buriho cyangwa cyo
kubuhirika ;
aba koze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa
igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 203: Ubugambanyi ku cyaha
cyo kugirira nabi ubutegetsi buriho
cyangwa Perezida wa Repubulika",,"Umuntu wese ukora ubugambanyi
bugamije ibyaha bivugwa mu ngingo ya
199 y’iri tegeko, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukuko ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko itarenze makumyabiri n’itanu (25), niba hari
icyakozwe icyo ari cyo cyose gitegura
ubwo bugambanyi.
Iyo habayeho ubwoshye bw’ubugambanyi
buvugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo,
ariko ntibwemerwe, uwoheje ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka cumi
n’itanu (15) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri (20)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 204: Guteza imvururu
cyangwa imidugararo muri rubanda",,"Umuntu wese, mu ruhame, ukoresha
imvugo, inyandiko z’ubwoko bwose,
amashusho cyangwa ibimenyetso
by’amoko yose, bimanitswe, bitanzwe,
biguzwe cyangwa bigurishijwe cyangwa
bitangajwe mu bundi buryo bwose,
uwangisha rubanda ubutegetsi buriho, utera
imvururu mu baturage ashaka ko
basubiranamo cyangwa utera rubanda
intugunda ashaka kubyutsa imidugararo
muri Repubulika y’u Rwanda, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 205: Kurwanya ububasha
bw’amategeko",,"Umuntu wese ushishikariza abandi
kwigomeka kubyo amategeko ateganya,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kirenze imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7).
Ibihano bivugwa mu gika cya kabiri cy’iyi
ngingo, bikubwa kabiri iyo uko
gushishikariza kwagize ingaruka mbi."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 206: Kuyogoza igihugu,
kugisahura cyangwa koreka imbaga",,"Umuntu wese ugerageza kuyogoza
Igihugu, wica bitsemba imbaga cyangwa
usahura, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka cumi n’itanu (15) ariko kitarenze
imyaka makumyabiri n’itanu (25).
Ubugambanyi bugamije ibyaha bivuzwe
mu gika cya mbere cy’iyi ngingo
buhanishwa igifungo kuva ku myaka icumi
(10) kugeza ku myaka cumi n’itanu (15)
niba hari icyakozwe gitegura imikorere
y’icyo cyaha Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo byateje urupfu rw’abantu,
igihano kiba igifungo cya burundu"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 207: Kwigira umugaba
w’igitero cy’abagome",,"Umuntu wese wigira umugaba w’igitero
cy’abagome cyangwa akakigiramo itegeko
cyangwa umurimo uwo ari wo wose
agamije gukora kimwe mu bikorwa
bikurikira:
1° kwiba amafaranga y’Igihugu;
2° gutera ibigo, amangazini, uruganda
n’ububiko bw’intwaro, ibyambu, indege,
amato, amazu cyangwa ibindi bintu bya
Leta;
3° gusahura cyangwa kwigabagabanya ibintu
by’Igihugu;
4° gutera cyangwa kurwanya abashinzwe
umutekano bahagurukira kurwanya
abakora ibyo byaha;
5° kuyobora igitero cy’abagome cyangwa
kugira umurimo uwo ari wo wose muri
icyo;
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15) "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 208: Ibihano bihabwa
uwafatiwe mu gaco k’ubwigomeke ",,"Umuntu wese ufatiwe mu gaco
k’ubwigomeke bugambiriye kugirira nabi
ubutegetsi buriho cyangwa Perezida wa
Repubulika n’iyo yaba atari mu bagize
ubuyobozi bwako cyangwa ngo abe afite
umurimo ashinzwe muri ako gaco, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka cumi
n’itanu (15) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri (20).
Umuntu wese uyobora ako gaco, ufite
umurimo cyangwa ugira uruhare urwo ari
rwo rwose mu butegetsi bw’ako gaco n’aho
yaba atagafatiwemo, ahanishwa igifungo
kirenze imyaka makumyabiri (20) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri n’itanu
(25). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 209: Kuba mu bagize agaco
cyangwa ibitero by’ubwigomeke",,"Uretse igihe agaco k’ubwigomeke kari
kuba kagamije cyangwa se kagambiriye gukora icyaha giteganyijwe mu ngingo ya
202 y’iri tegeko, umuntu wagize ibitero
bivugwa mu ngingo ya 207 n’iya 208 z’iri
tegeko kandi agafatirwa mu gaco, nta
ruhare yagize mu buyobozi bwako cyangwa
se ngo agiremo urundi ruhare, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10).
Ibihano biteganyijwe mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo byikuba kabiri ku muyobozi
w’agaco cyangwa undi wese ufite umurimo
ashinzwe muri ako gaco."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 210: Guha icumbi cyangwa
ubwihisho ibitero by’ubwigomeke",,"Umuntu wese umenya imigambi cyangwa
amatwara y’ibitero by’ubwigomeke agaha
inteko yabyo cyangwa imitwe yabyo
amacumbi, ubwihisho, aho baremera inama
cyangwa akagira ikindi abifashaho, ahanwa
kimwe n’icyitso."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 211: Ubwigomeke
budahanirwa",,"Umuntu uri mu mutwe w’ubwigomeke
akivanamo ku bushake bwe cyangwa
akimara kuburirwa cyangwa kubitegekwa
n’abategetsi b’abasiviri cyangwa
b’abasirikare ntahanirwa icyaha
cy’ubwigomeke. Ni nako bigenda igihe ufatiwe ahatari mu
mutwe w’ubwigomeke adateye amahane
kandi adafite intwaro. Icyakora, ahanirwa
gusa ibyaha bindi yakoze ku bwe. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 212: Ibisobanuro
by’amagambo ubugande bwo
kwivumbagatanya n’abashinzwe
umutekano",,"Abantu bose, mu gihe cy’ubugande bwo
kwivumbagatanya baba:
1º ku bushake bwo gutera cyangwa kurwanya
abashinzwe umutekano, bigaruriye intwaro cyangwa amasasu ku mugaragaro cyangwa
rwihishwa;
2º babigiriye impamvu zimwe n’izivugwa mu
gace ka 1º k’iki gika, bafashe ku ngufu
cyangwa bigaruriye amazu ya Leta,
cyangwa amazu atuwemo cyangwa
adatuwemo, imihanda, ahagenewe
igiterane cy’abantu cyangwa ahandi hantu
hose;
3º bashyizeho, bashyirishijeho cyangwa
bafashije gushyiraho cyangwa
gushyirishaho inzitiro cyangwa inkomyi
zindi zose, bagendereye gutambamira
ubugobotsi bw’abashinzwe umutekano
cyangwa kubuza abaturage gutambuka;
4º ku bw’igitugu cyangwa ibikangisho,
babujije itumirwa cyangwa iterana
by’abashinzwe umutekano;
5º basembuye cyangwa bafashije gukoranya
ibyigomeke, babikoresheje ari agahato
k’igitugu cyangwa ibikangisho, ari
ugutanga amategeko cyangwa amatangazo,
ari uguserukana amabendera cyangwa
ibindi bimenyetso byo kwikoranya, ari
ubundi buryo bwose bwo guhamagarana;
6º batwayeho iminyago intwaro cyangwa
amasasu, ari ku bw’imbaraga cyangwa
ibikangisho, ari ku bw’isahura
ry’amangazini cyangwa ry’amazu ya Leta, ari ukwambura intwaro abashinzwe
umutekano;
7º binjiye, ku bw’imbaraga cyangwa
ibikangisho mu nzu ituwemo cyangwa
idatuwemo;
8º babujije, ku buryo ubwo ari bwo bwose,
abashinzwe umutekano gutabara cyangwa
basuzuguje amategeko y’abategetsi
b’igihugu;
baba bakoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka cumi n’itanu (15)
ariko kitarenze imyaka makumyabiri (20)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 2: Ibyaha bivutsa
umudendezo mu gihugu",,"Ingingo ya 214: Abagaba b’ubugande
bwo kwivumbagatanya",,"Abagaba b’ubugande bwo
kwivumbagatanya buvugwa mu ngingo ya
213 y’iri tegeko, bahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka makumyabiri (20) ariko
itarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 3: Ingingo zihuriweho ku
cyiciro cya mbere n’icya 2 by’uyu mutwe",,"Ingingo ya 215: Kutamenyekanisha
imigambi y’ubugambanyi, ubutasi
cyangwa ikindi gikorwa gishobora
gutambamira ubwirengere bw’igihugu",,"Umuntu wese umenya, mu gihe
cy’intambara, imigambi cyangwa ibikorwa
by’ubugambanyi, by’ubutasi cyangwa
ibindi bikorwa bishobora gutambamira
ubwirengere bw’igihugu, ntabimenyeshe
abashinzwe umutekano cyangwa ubundi
buyobozi bwa Leta, kabone n’iyo yaba ari
mu bemerewe kubika ibanga, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 3: Ingingo zihuriweho ku
cyiciro cya mbere n’icya 2 by’uyu mutwe",,"Ingingo ya 216: Impamvu
nyoroshyacyaha ku byaha byo
guhungabanya umudendezo wa Leta","Umuntu wese ukoze icyaha cyo
guhungabanya umudendezo wa Leta
agabanyirizwa ibihano iyo:
1 º kuvananamo bibaye icyaha cyakozwe ariko
anketi y’icyaha itaratangira; 2 º anketi imaze gutangira, umwe mu bakoze
icyaha, afatishije abo bagikoranye n’ibyitso
byabo cyangwa abakoze ibindi byaha
nk’ibyo cyangwa bihwanyije ubugome.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 4: Ibikorwa by’ubugizi bwa
nabi bikorewe abakuru b’ibihugu
by’amahanga n’abandi bayobozi bakuru",,"Ingingo ya 217: Kugirira nabi abakuru
b’ibihugu by’amahanga cyangwa
ababihagarariye cyangwa
abahagarariye imiryango
mpuzamahanga mu Rwanda",,"Umuntu wese ugirira nabi mu buryo
bubabaza umubiri:
1 º Umukuru w’igihugu cy’amahanga;
2 º abahagarariye ibihugu byabo cyangwa
imiryango mpuzamahanga mu gihe bari mu
Rwanda mu rwego rw’akazi;
aba akoze icyaha.
Iyo ahamijwe n’urukiko gukora kimwe mu
bikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10), bitabujije ibihano
birushijeho gukomera biteganyijwe
n’izindi ngingo z’iri tegeko.Umuntu wese uhamijwe n’urukiko guteza
umutekano muke cyangwa kwangiza
abigambiriye amazu abantu bavugwa mu
gika cya mbere cy’iyi ngingo bakoreramo,
ayo batuyemo cyangwa ibyo bagenderamo,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7)
bitabujije ibindi bihano birushijeho
gukomera biteganywa n’iri tegeko. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 4: Ibikorwa by’ubugizi bwa
nabi bikorewe abakuru b’ibihugu
by’amahanga n’abandi bayobozi bakuru",,"Ingingo ya 218: Gusebya cyangwa
gutuka umwe mu bavugwa mu ngingo ya
217",,"Umuntu wese usebya cyangwa utuka mu
ruhame, umwe mu bavugwa mu ngingo ya
217 y’iri tegeko, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 4: Ibikorwa by’ubugizi bwa
nabi bikorewe abakuru b’ibihugu
by’amahanga n’abandi bayobozi bakuru",,"Ingingo ya 219: Gutesha agaciro
ibendera cyangwa ibimenyetso biranga
ubutegetsi bw’ikindi gihugu",,"Umuntu wese utwara, ushwanyaguza,
wangiza cyangwa usuzugura ibendera
cyangwa ibimenyetso biranga ubutegetsi
bw’ikindi gihugu, bizamuwe cyangwa
bishyizwe ahagaragara, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 4: Ibikorwa by’ubugizi bwa
nabi bikorewe abakuru b’ibihugu
by’amahanga n’abandi bayobozi bakuru",,"Ingingo ya 220: Ikurikirana ry’ibyaha
bikorewe ibindi bihugu","Ibyaha bivugwa muri iki cyiciro
bikurikiranwa gusa biregewe n’uwakorewe
icyaha, inzego zibifitiye ububasha mu
Rwanda, Leta cyangwa umuryango
mpuzamahanga ahagarariye.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 5: Ibyaha bikorewe ifaranga
ry’igihugu",,"Ingingo ya 221: Kugayisha agaciro
k’ifaranga ry’igihugu",,"Umuntu wese, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, ukwiza impuha muri rubanda
abishaka, zigayisha, ku buryo bweruye
cyangwa buteruye, agaciro k’ifaranga
ry’Igihugu cyangwa ibishobora
kuvunjwamo ifaranga, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 5: Ibyaha bikorewe ifaranga
ry’igihugu",,"Ingingo ya 222: Gushishikariza rubanda
guhungabanya urwego rw’imari",,"Umuntu wese, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, ushishikariza rubanda
guhungabanya urwego rw’imari, hakorwa
ibikorwa bikurikira:
1º kubikuza amafaranga yabo mu isanduku ya
Leta, mu masanduku y’ibigo bya Leta
cyangwa ibigo by’imari bishinzwe kubika
amafaranga;
2º kugurisha ibintu bifite agaciro k’ifaranga,
kubuza kubigura cyangwa kubuza
iyubahiriza ry’amasezerano yo kubigura;
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka ibiri (2) ariko
kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa buri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA MBERE: IBYAHA
BIHUNGABANYA LETA","Icyiciro cya 5: Ibyaha bikorewe ifaranga
ry’igihugu",,"Ingingo ya 223: Gucuruza cyangwa
kuvunja amafaranga mu buryo
butemewe n’amategeko",,"Umuntu wese, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, ucuruza cyangwa uvunja
amafaranga y’Igihugu cyangwa
amafaranga y’amahanga, mu buryo
bunyuranyije n’amategeko, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana abiri (200.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni eshatu (3.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa buri ibyo
bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE","Icyiciro cya mbere: Umutwe w’abagizi
ba nabi",,"Ingingo ya 224: Gushyiraho umutwe
w’abagizi ba nabi cyangwa kuwujyamo",,"Umuntu wese urema umutwe ugamije
kugirira nabi abantu cyangwa ibyabo,
hatitawe ku mubare w’abawugize cyangwa
igihe uzamara, ufasha kuwushyiraho. uwuyobora, uwutunganya, uwujyamo,
uwoshya abandi kuwujyamo, uwushyiramo
abantu ku gahato, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10).
Bitabangamiye ibiteganywa mu ngingo ya
52 y’iri tegeko, mu gihe habaye
isubiracyaha, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka cumi n’itanu (15) ariko
kitarenze imyaka makumyabiri (20)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE","Icyiciro cya 2: Imyigaragambyo mu
nzira nyabagendwa cyangwa inama
ikoreshejwe ku mugaragaro mu buryo
bunyuranyije n’amategeko",,"Ingingo ya 225: Kwigaragambya
cyangwa gukoresha inama mu buryo
bunyuranyije n’amategeko ",,"Umuntu wese wigaragambya cyangwa
ukoresha inama mu buryo bunyuranyije
n’amategeko cyangwa wigaragambya mu
nzira nyabagendwa atabiherewe
uburenganzira, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’iminsi umunani (8)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Mu gihe ibikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo byahungabanyije
umutekano, ituze cyangwa ubuzima,
igihano kiba igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
atari munsi ya miliyoni eshatu (3.000.000
FRW) ariko atarenze miliyoni eshanu
(5.000.000 FRW).
Kwigaragambya bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ni igikorwa
cy’agatsiko k’abantu bateraniye ahantu
hahurirwa n’abantu benshi, kugirango
berekane ikibari ku mutima cyangwa icyo
batekereza, bavuga, bagira icyo bakora
cyangwa basakuza. Naho Inama
ikoreshejwe ku mugaragaro ni inama yose
rubanda rwemerewe kuzamo cyangwa
rwatumiwemo. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE","Icyiciro cya 3: Ugutoroka kw’imfungwa
cyangwa abagororwa ",,"Ingingo ya 226: Ibisobanuro
by’amagambo","Muri iki cyiciro, amagambo akurikira afite
ibisobanuro bikurikira: 1º imfungwa: umuntu wese uri mu maboko
y’inzego zibifitiye ububasha yaba ari muri
kasho cyangwa atarayigeramo, kubera
icyemezo cy’ubugenzacyaha cyangwa
cy’ubushinjacyaha cyangwa umuntu wese
uri muri gereza kubera icyemezo cyafashwe
n’urukiko kandi utaraburana ngo akatirwe;
2º umugororwa: umuntu wakatiwe n’urukiko
urimo kurangiza igihano cy’igifungo;
3º gutoroka: igikorwa cy’imfungwa cyangwa
cy’umugororwa cyo kuva ahantu yari
afungiwe, akoresheje uburyo ubwo ari bwo
bwose butemewe n’amategeko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE","Icyiciro cya 3: Ugutoroka kw’imfungwa
cyangwa abagororwa ",,"Ingingo ya 227: Ibihano ku cyaha cyo
gutoroka kw’imfungwa cyangwa
umugororwa",,"Imfungwa cyangwa umugororwa utoroka,
aba akoze icyaha. Iyo ibihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5).
Bitabangamiye ibindi bihano biteganyijwe
muri iri tegeko, imfungwa cyangwa
umugororwa wese utoroka abanje guca
icyuho, gutanga ruswa cyangwa akoresheje
kiboko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi y’ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) ariko atarenze
miliyoni imwe (1.000.000 FRW).
Iyo hakoreshejwe intwaro iturika, ikintu
giturika cyangwa igisinziriza, igihano kiba
igifungo kirenze imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE","Icyiciro cya 3: Ugutoroka kw’imfungwa
cyangwa abagororwa ",,"Ingingo ya 228: Gufasha imfungwa
cyangwa umugororwa gutoroka",,"Umuntu wese ushinzwe gucunga imfungwa
cyangwa umugororwa, akamufasha
gutoroka cyangwa akamufasha mu
myiteguro yo gutoroka n’iyo yaba
yakoresheje kwifata ntagire icyo akora, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5)
ariko kitarenze imyaka irindwi (7)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA II: IBYAHA
BIHUNGABANYA UMUTEKANO
RUSANGE",Icyiciro cya 4: Uburengambibi,,"Ingingo ya 229: Ihanwa ry’icyaha
cy’uburengambibi",,"Umuntu wese urukiko rwahanishije igihano
cyo kubuza cyangwa gutegeka kuba ahantu,
ntabyubahirize, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kingana nibura n’igihe yari asigaje
kugira ngo arangize igihano cyo kubuza
kuba ahantu cyangwa gutegeka kuba
ahantu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya mbere: Kwigomeka ku
buyobozi ",,Ingingo ya 230: Kwigomeka ku buyobozi,,"Umuntu wese urwanya ku buryo ubwo ari
bwo bwose, unanirana bya kiboko,
usagarira cyangwa ukoresha ibikangisho
bikorewe abayobozi cyangwa abakozi ba
Leta cyangwa abikorera, abashinzwe
umutekano mu gihe bubahiriza amategeko,
amabwiriza, ibyemezo by’ubutegetsi
cyangwa ibyemezo by’urukiko, aba akoze
icyaha cyo kwigomeka ku buyobozi. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1).
Iyo uwigometse ku buyobozi yari afite
intwaro, igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka ibiri (2) ariko kitarenze imyaka
itatu (3).
Iyo kwigomeka ku buyobozi byakozwe
n’abantu benshi batari bafite intwaro kandi
batabanje kubijyamo inama, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitageze ku myaka ibiri (2).
Iyo kwigomeka ku buyobozi byakozwe
n’abantu benshi bitwaje intwaro kandi
batabanje kubijyamo inama, igihano kiba
igifungo kirenze imyaka itatu (3) ariko
kitarenze imyaka itanu (5).
Ibihano bivugwa mu gika cya 2 n’icya 3
by’iyi ngingo, ntibihabwa umuntu waretse
ibikorwa byo kwigomeka akimara
kubisabwa n’ubuyobozi iyo nta ruhare yari
afite mu buyobozi bw’ibyo bikorwa. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya mbere: Kwigomeka ku
buyobozi ",,"Ingingo ya 231: Gutambamira ishyirwa
mu bikorwa ry’imirimo yategetswe",,"Umuntu wese, ku bw’urugomo, ubuza
imirimo yategetswe cyangwa yemewe
n’ubuyobozi bubigenewe gukorwa, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano.
Iyo kubuza imirimo gukorwa biturutse ku
bantu baremye agatsiko kandi bakoresha
kiboko, urugomo cyangwa ibikangisho,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka ibiri (2) ariko kitarenze imyaka
itatu (3)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya mbere: Kwigomeka ku
buyobozi ",,"Ingingo ya 232: Gusuzugura ibimenyetso
by’umurimo ",,"Umuntu wese usuzugura ibimenyetso
by’umurimo byashyizweho n’ubuyobozi
kugira ngo birange umwanya umuntu
ashinzwe, inyandiko cyangwa ibindi bintu
bitangirwa kubahiriza amategeko cyangwa
ubuyobozi, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 2: Gukoza isoni no
gusagarira abayobozi n’abashinzwe
umutekano",,"Ingingo ya 233: Gukoza isoni abayobozi
b’igihugu n’abashinzwe umurimo
rusange w’Igihugu",,"Umuntu wese ukoza isoni mu magambo,
mu bimenyetso cyangwa ibikangisho,
inyandiko cyangwa ibishushanyo, umwe
mu bagize Inteko Ishinga Amategeko mu
gihe akora umurimo yatorewe cyangwa
biturutse kuri uwo murimo, umwe mu
bagize Guverinoma, abashinzwe
umutekano cyangwa undi wese ushinzwe
umurimo rusange w’igihugu mu gihe akora
umurimo ashinzwe cyangwa ari wo
biturutseho, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitageze ku myaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW) ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Niba gukoza isoni byabereye mu nama
y’Inteko Ishinga Amategeko cyangwa
byakorewe umwe mu bayobozi b’ikirenga
b’Igihugu, ibihano biteganyijwe mu gika
cya mbere cy’iyi ngingo byikuba kabiri. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 2: Gukoza isoni no
gusagarira abayobozi n’abashinzwe
umutekano",,"Ingingo ya 234: Gukubita cyangwa
kugirira urugomo abayobozi mu nzego
za Leta",,"Umuntu wese ukubita cyangwa ugirira
urugomo urwo ari rwo rwose umwe mu
bagize Inteko Ishinga Amategeko, ugize
Guverinoma, ushinzwe umutekano wa Leta
cyangwa undi muyobozi, mu gihe akora
umurimo ashinzwe cyangwa ari wo
biturutseho, aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko
kitarenze imyaka itanu (5).
Iyo gukubita byateye ibikomere, igihano
kiba igifungo kirenze imyaka itanu (5)
ariko kitageze ku myaka irindwi (7).
Iyo urwo rugomo rwakozwe byagambiriwe
cyangwa byategewe igico, igihano kiba igifungo kirenze imyaka irindwi (7) ariko
kitarenze imyaka icumi (10).
Iyo urwo rugomo rwakozwe rugamije
kwica, igihano kiba igifungo cya burundu"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 2: Gukoza isoni no
gusagarira abayobozi n’abashinzwe
umutekano",,"Ingingo ya 235: Kugirira urugomo
cyangwa gusagarira Perezida wa
Repubulika",,"Umuntu wese ugirira urugomo cyangwa
usagarira Perezida wa Repubulika, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
icumi (10) ariko kitarenze imyaka cumi
n’itanu (15).
Iyo kugirira urugomo cyangwa gusagarira
Perezida wa Repubulika, byateguriwe
umugambi cyangwa se byategewe igico,
igihano kiba igifungo kirenze imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25).
Iyo kugirira urugomo cyangwa gusagarira
Perezida wa Repubulika biteye urupfu
cyangwa byakozwe hagamijwe kwica,
uwakoze icyaha ahanishwa igifungo cya
burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 2: Gukoza isoni no
gusagarira abayobozi n’abashinzwe
umutekano",,"Ingingo ya 236: Gutuka cyangwa
gusebya Perezida wa Repubulika",,"Umuntu wese utuka cyangwa usebya
Perezida wa Repubulika, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5)
ariko itarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW) ariko atarenze
miliyoni zirindwi (7.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 3: Ibyaha bibangamira
imikorere y’inzego nkuru z’Igihugu
zashyizweho n’Itegeko Nshinga",,"Ingingo ya 237: Kubangamira
imigendekere myiza y’imirimo y’Inteko
Ishinga Amategeko",,"Umuntu wese usembura, ushora cyangwa
ufasha abandi mu midugararo, mu kurema
uduco, mu myigaragambyo itemewe
n’amategeko mu ngoro y’Inteko Ishinga
Amategeko cyangwa mu mpande zayo,
abigiriye kubangamira imirimo y’Inteko
Ishinga Amategeko, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.
Umuntu wese, anyuranyije n’amategeko
kandi akoresheje ingufu cyangwa
ibikangisho, ubuza umwe mu bagize Inteko
Inshiga Amategeko kujya mu mirimo
y’Inteko Ishinga Amategeko, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 3: Ibyaha bibangamira
imikorere y’inzego nkuru z’Igihugu
zashyizweho n’Itegeko Nshinga",,"Ingingo ya 238: Kwinjira mu Nteko
Ishinga Amategeko hagamijwe kugira
nabi ",,"Umuntu wese winjira mu nyubako
zikorerwamo imirimo y’Inteko Ishinga
Amategeko, agamije kugira nabi, ukora
ibikorwa, uvuga amagambo cyangwa
akagira imigenzereze iyo ari yo yose
ishobora guhungabanya imirimo y’Inteko
Ishinga Amategeko, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko
itarenze imyaka itanu (5)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 3: Ibyaha bibangamira
imikorere y’inzego nkuru z’Igihugu
zashyizweho n’Itegeko Nshinga",,"Ingingo ya 239: Kubangamira imirimo
ikorerwa muri Perezidansi ya
Repubulika cyangwa mu Nama
y’Abaminisitiri ",,"Umuntu wese ukorera ibyaha biteganyijwe
mu ngingo ya 237 n’iya 238 z’iri tegeko,
mu mpande y’inyubako za Perezidansi ya
Repubulika cyangwa aho Inama
y'Abaminisitiri iteraniye, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igihano ntarengwa kivugwa muri izo
ngingo.
Iyo ibyaha biteganyijwe mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bibereye aho izindi nzego
z’ubutegetsi bwa Leta zisanzwe zikorera
cyangwa ahandi hose irimo gukorera,
uwabikoze ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW) cyangwa kimwe
gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 4: Kuvanaho ibimenyetso
bibuza gufungura",,"Ingingo ya 240: Ikurwaho
ry’ibimenyetso bibuza gufungura
ritemewe n’amategeko",,"Umuntu wese ubigira nkana akavanaho
ibimenyetso bibuza gufungura kandi itegeko ritabimuhereye ububasha, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000
FRW) ariko atarenze miliyoni ebyiri
(2.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Mu gihe ibimenyetso bibuza gufungura
byashyizweho n’ubuyobozi bikuweho,
kubera uburangare bw’abarinzi, abo barinzi
bahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitarenze amezi atandatu (6)
ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano.
Iyo uwavanyeho ibimenyetso ari umurinzi
ubwe cyangwa umukozi w’urwego
rwabishyizeho, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi y’ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) ariko atarenze
miliyoni imwe (1000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 4: Kuvanaho ibimenyetso
bibuza gufungura",,"Ingingo ya 241: Kuvanaho ibimenyetso
byashyizweho n’inzego z’ubutabera
cyangwa abahesha b’inkiko ku
byafatiriwe",,"Umuntu wese uvanaho ibimenyetso
byashyizweho n’inzego z’ubutabera
cyangwa abahesha b’inkiko ku byafatiriwe,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW) cyangwa kimwe muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 242: Kwanga kwitaba
ubugenzacyaha, ubushinjacyaha
cyangwa ubundi buyobozi",,"Uretse igihe cy’inkomyi ntarengwa,
umuntu wese wanga kwitaba, yahamagajwe
ku buryo bwemewe n’amategeko kandi yahamagajwe mu rwego rw’akazi, atumiwe
n’umushinjacyaha, umugenzacyaha
cyangwa ubundi buyobozi, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’ukwezi kumwe (1)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana abiri (200.000
FRW) ariko itarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 243: Kutamenyekanisha
icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye",,"Umuntu wese umenya ko icyaha
cy’ubugome cyangwa gikomeye kigiye
gukorwa cyangwa cyakozwe ntahite
abimenyesha kandi abishoboye inzego
zishinzwe umutekano, iz’ubutabera
cyangwa iz’ubuyobozi kandi byari
kukibuza gukorwa cyangwa kugabanya
ingaruka zacyo, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi ijana (100.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atatu
(300.000 FRW) Iyo kutamenyekanisha icyaha byatumye
gikorwa cyangwa kutamenyekanisha ko
icyaha cyakozwe byagize ingaruka igihano
kiba igifungo kirenze umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda arenze ibihumbi
magana atutu (300.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana atanu (500.000
FRW).
Iyo icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye
kigiye gukorwa cyangwa cyakozwe ku
mwana, ibihano bivugwa mu giha cya 2
n’icya 3 by’iyi ngingo byikuba kabiri."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 244: Kwirengagiza gutabara
umuntu uri mu kaga",,"Umuntu wese wirengagiza gutabara
umuntu uri mu kaga kandi yashoboraga
kumutabara ubwe cyangwa kumutabariza
ntibigire ingaruka kuri we cyangwa ku
bandi, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 245: Kuzimanganya
ibimenyetso",,"Umuntu wese ukora kimwe mu bikorwa
bikurikira, agamije kuzimanganya
ibimenyetso:
1º guhindura imiterere y’ahakorewe icyaha
akoresheje uburyo ubwo aribwo bwose;
2º gutwika, kurigisa, guhisha cyangwa
kwangiza ku buryo ubwo ari bwo bwose
ibimenyetso cyangwa ikindi kintu
cyashoboraga koroshya itahurwa ry’icyaha,
imenyekana ry’abatangabuhamya cyangwa
ihanwa ry’abakoze icyaha;
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka ibiri (2) ariko
kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Iyo ibikorwa bivugwa muri iyi ngingo
byakozwe n’uwari wiyambajwe n’inzego
z’ubutabera kugira ngo ukuri kugaragare
kubera ubumenyi bwe cyangwa umukozi
wese wo mu rwego rw’ubutabera, igihano kiba igifungo kitari munsi y’imyaka itatu
(3) ariko kitarenze imyaka itanu (5)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshatu (3.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 246: Guhisha ibintu
byakoreshejwe cyangwa byagenewe
gukoreshwa icyaha",,"Umuntu wese, uretse nyir’ugukora icyaha
cyangwa icyitso cye ukora kimwe mu
bikorwa bikurikira, aba akoze icyaha:
1º uhisha abizi ikintu cyangwa ibikoresho
byakoreshejwe cyangwa byagenewe
gukoreshwa icyaha cy’ubugome cyangwa
gikomeye;
2º wiba, uhisha, uhindura cyangwa wonona
nkana ku buryo ubwo ari bwo bwose ibintu
byagombye gufasha kugenza icyaha
cy’ubugome cyangwa gikomeye, gutahura
ibimenyetso cyangwa guhana;
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ahanwa nk’icyitso
cy’uwakoze icyaha.
Urukiko rushobora gusonera igihano cyari
gikwiye uwashyingiranywe n’uwakoze icyaha n’abafitanye isano nawe kugeza ku
rwego rwa kane (4). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 247: Guhisha ibintu
bikomoka ku cyaha",,"Umuntu wese uhisha ibintu cyangwa igice
cyabyo, azi ko byambuwe, byarigishijwe
cyangwa bikomoka ku cyaha gikomeye
cyangwa icyaha cy’ubugome, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana atatu (300.000
FRW).
Ibihano bivugwa mu gika cya 2 ni nabyo
bihanishwa umuntu wese, ubizi, ubona
inyungu, ku buryo ubwo ari bwo bwose,
ituruka ku kintu cyahishwe gikomoka ku
cyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 248: Kwangiza cyangwa
kurigisa nkana ibyafatiriwe cyangwa
ibyanyazwe",,"Umuntu wese ushinzwe kurinda
ibyafatiriwe cyangwa ibyanyazwe
ubirigisa, ubyonona cyangwa ubyangiza
nkana, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 249: Guhisha umurambo
w’umuntu wishwe",,"Umuntu wese uhisha umurambo w’umuntu
wishwe, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 250: Gukoresha ibikangisho
bigamije guha umurongo uyu n’uyu
ikirego ",,"Umuntu wese akoresheje amayeri, ikiguzi
cyangwa ibikangisho ku muntu ku buryo
ubwo ari bwo bwose bigamije guha
umurongo uyu n’uyu ikirego, kumutegeka
cyangwa kumubuza kurega cyangwa
kureka ikirego, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW) ariko atarenga miliyoni imwe (1.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 251: Kwanga gutanga
ubuhamya ",,"Umuntu wese uzi akarengane k’umuntu
ukurikiranywe cyangwa wakatiwe kubera
icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye,
wanga ku bushake bwe, gutanga ubuhamya
mu nzego z’ubutabera, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW).
Umuntu wese ufite ibimenyetso ku ikorwa
ry’icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye,
wanga ku bushake bwe gutanga ubuhamya
mu nzego z’ubutabera, ahanishwa ibihano
bimwe n’ibiteganyijwe mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 252: Kwanga gusubiza
ibibazo by’inzego z’ubutabera",,"Umuntu wese uzi uwakoze icyaha cyangwa
uzi imikorerwe cy’icyaha cy’ubugome cyangwa gikomeye, akanga gusubiza
ibibazo by’abacamanza, abashinjacyaha
n’abagenzacyaha birebana n’icyo cyaha,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 253: Kwanga gusubiza
ibibazo by’inzego zishinzwe iperereza
cyangwa iz’umutekano ",,"Umuntu wese wanga gusubiza ibibazo
abajijwe n’abakozi b’inzego zishinzwe
iperereza cyangwa iz’umutekano mu gihe
bakora imirimo yabo cyangwa agasubiza
ibinyoma abishaka ku bibazo abajijwe, aba
akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’ukwezi kumwe (1)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 254: Kwanga gusubiza
ibibazo kudahanirwa","Kwanga gusubiza ibibazo by’inzego
z’ubutabera, iz’iperereza cyangwa
iz’umutekano ntibifatwa nk’icyaha iyo
usabwa kubisubiza abona ko byamuviramo
kwishinja. ",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 255: Gutanga ubuhamya
bw’ibinyoma",,"Umuntu wese utanga, abigambiriye,
ubuhamya bw’ibinyoma mu nzego
z’ubutabera, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Iyo ubuhamya bw’ibinyoma bwatanzwe
mu rubanza rw’inshinjabyaha uregwa
yakatiwemo igifungo kirenga imyaka itanu
(5), uwamutanzeho ubuhamya
bw’ibinyoma abigambiriye ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 256: Kuyobya
abatangabuhamya cyangwa
abacamanza ",,"Umuntu wese utangaza ibitekerezo agamije
kuyobya abatangabuhamya cyangwa
icyemezo cy’umucamanza mbere y’uko
urubanza rucibwa, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kuva ku mwaka umwe (1) kugeza
ku myaka ibiri (2) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda kuva kuri miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) kugeza kuri miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 257: Kwanga kurahira
imbere y’inzego z’ubutabera cyangwa
iz’iperereza ",,"Umuntu wese wasabwe kurahira mu nzego
z’ubutabera cyangwa iz’iperereza
akabyanga, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa
igihano cy’igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 258: Koshya abitabajwe mu
nzego z’ubutabera",,"Umuntu wese woshya umutangabuhamya,
umuhanga cyangwa umusemuzi witabajwe
n’inkiko kuvuga ibinyoma, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka mbere: Kubangamira
ubutabera n’umutekano mu gihugu","Ingingo ya 259: Kuvuga ibinyoma
k’umuntu witabajwe mu nzego
z’ubutabera nk’umuhanga",,"Umuntu wese witabajwe mu nzego
z’ubutabera nk’umuhanga gusobanura
cyangwa gusemura cyangwa guhindura
inyandiko kubera ubumenyi bwe, akavuga
cyangwa akandika ibinyoma, abigambiriye,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka 2: Gutesha agaciro ubutabera
no gusagarira abakora mu nzego
z’ubutabera","Ingingo ya 260: Gutuka cyangwa
gusagarira abari mu nzego z’ubutabera",,"Umuntu wese utuka cyangwa usagararira
umugenzacyaha, umushinjacyaha,
umucamanza, uwunganira abandi mu
nkiko, intumwa ya Leta, umwanditsi
w’inkiko, umuhesha w’inkiko, umwunzi
cyangwa umukemurampaka mu kazi ke
cyangwa se ku bw’akazi ke bigamije
kumwandagaza cyangwa kumutesha
icyubahiro ahabwa n’akazi ke,
hakoreshejwe amagambo, amarenga,
ibimenyetso, ibikangisho, inyandiko,
ishusho iyo ari yo yose, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW).
Iyo gutukana cyangwa gusagarira bikozwe
mu gihe cy’iburanisha, ibihano biba
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko itarenze imyaka itatu (3). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka 2: Gutesha agaciro ubutabera
no gusagarira abakora mu nzego
z’ubutabera","Ingingo ya 261: Gushyira ibikangisho ku
bantu bakora umurimo w’ubutabera",,"Umuntu wese ushyira ibikangisho ibyo ari
byo byose ku mugenzacyaha,
umushinjacyaha, umucamanza,
umukemurampaka, uwunganira abandi mu
nkiko, umuhesha w’inkiko, umwunzi,
umuhanga witabajwe n’ubucamanza,
uhindura inyandiko n’undi muntu wese
ukora umurimo yatumwe n’inzego
z’ubutabera, agamije kumukoresha ibyo
ashatse mu kazi ke, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 5: Gutambamira
imigendekere myiza y’ubutabera
n’umutekano by’Igihugu","Akiciro ka 2: Gutesha agaciro ubutabera
no gusagarira abakora mu nzego
z’ubutabera","Ingingo ya 262: Gutesha agaciro
icyemezo cy’inzego z’ubutabera",,"Umuntu wese utesha agaciro igikorwa
cyangwa icyemezo cy’inzego z’ubutabera
mu buryo busagarira ububasha cyangwa
ubwigenge bwazo, hakoreshejwe
amagambo, ibyanditse, amashusho
cyangwa ibikorwa ibyo ari byo byose, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 6: Ikoreshwa
ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo n’ibindi bibujijwe",,"Ingingo ya 263: Gukora ibikorwa
byerekeranye n’ibiyobyabwenge
cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa
nka byo ",,"Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa,
witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo
ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge bito
cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka
byo, aba akoze icyaha.
Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo
y’inyungu rusange.
Umuntu wese ukora, uhinga, uhindura,
utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu
gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe
rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo
bunyuranije n’amategeko, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa:
1 º igifungo cya burundu n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni
makumyabiri (20.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni mirongo itatu
(30.000.000 FRW) ku byerekeye
ibiyobyabwenge bihambaye;
2 º igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 FRW)
ariko atarenze mililiyoni makumyabiri
(20.000.000 FRW) kubyerekeye
ibiyobyabwenge bikomeye;
3 º igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 FRW)
ariko atageze kuri miliyoni icumi
(10.000.000 FRW) ku byerekeye
ibiyobyabwenge byoroheje.
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya 2 n’icya
3 by’iyi ngingo bikorewe ku mwana
cyangwa bikozwe ku rwego
mpuzamahanga, igihano kiba igifungo cya
burundu n’ihazabu y’amagaranga y’u
Rwanda arenze miliyoni mirongo itatu
(30.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
(50.000.000 FRW) mirongo itanu. Iteka rya Minisitiri ufite ubuzima mu
nshingano ze rishyiraho urutonde
rw’ibiyobyabwenge bigize buri cyiciro. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 6: Ikoreshwa
ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo n’ibindi bibujijwe",,"Ingingo ya 264: Korohereza umuntu
gukoresha ibiyobyabwenge cyangwa
urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo",,"Umuntu wese ufasha undi kubona uburyo
bumworoheye bwo gukoresha
ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW).
Ibihano bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo nibyo bihabwa umuntu wese utanga
ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo ashingiye ku mpapuro
abona ko zitarimo ukuri. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 6: Ikoreshwa
ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo n’ibindi bibujijwe",,"Ingingo ya 265: Inyagwa
ry’ibiyobyabwenge cyangwa urusobe
rw’imiti ikoreshwa nkabyo",,"Mu gihe hakozwe ibyaha biteganywa mu
ngingo ya 263 n’iya 264, urukiko rutegeka
inyagwa ry’ibiyobyabwenge cyangwa
urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo,
ibibikomokaho n’ibyo bikomokaho
n’inyagwa ry’ibikoresho n’inyubako
byafashije kubikora, kubihindura,
kubikoresha, kubicuruza, kubibika,
kubitwara no guhinga ibiyobyabwenge.
Igihano cy’ubunyagwe gishobora
gutangwa n’iyo nyir’ugukora icyaha yaba
atari nyir’ibintu byavuzwe mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, mu gihe nyirabyo yari
azi icyo bikoreshwa. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 6: Ikoreshwa
ry’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti
ikoreshwa nka byo n’ibindi bibujijwe",,"Ingingo ya 266: Gukora, kugurisha,
gutanga ibintu bibujijwe mu buvuzi",,"Umuntu wese ukora, ugurisha, utanga
ibintu bibujijwe bikurikira:
1 º umuti;
2 º ibintu bihumanya;
3 º ibintu binoza cyangwa bisukura umubiri; 4 º ibindi bikomoka ku bimera;
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshanu (5.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 7: Guteza urusaku no
gusinda ku mugaragaro",,Ingingo ya 267: Gutera urusaku,,"Umuntu wese utera urusaku ku buryo
bihungabanya umutuzo w’abaturage nta
mpamvu igaragara cyangwa atabiherewe
uburenganzira, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW).
Iyo habaye isubiracyaha, ibihano biba
igifungo kitari munsi y’iminsi umunani (8)
ariko kitarenze ukwezi kumwe (1)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
arenze miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA III: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBUTEGETSI","Icyiciro cya 7: Guteza urusaku no
gusinda ku mugaragaro",,Ingingo ya 268: Gusinda ku mugaragaro,,"Umuntu wese usinda ku mugaragaro, mu
muhanda, mu kibuga, mu nzira, mu kabari,
mu nzu y’imikino cyangwa ahandi hose
hateranira abantu, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’iminsi umunani (8) ariko
kitarenze amezi abiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi makumyabiri (20.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi ijana (100.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano.
Iyo nyir’akabari n’abakozi be bemeye
kwinjiza mu kigo cyabo abantu
bigaragaraho ko basinze ku buryo bukabije
bakabaha ibisindisha, bahanishwa igifungo
kitari munsi y’iminsi umunani (8) ariko
kitarenze amezi abiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi mirongo itanu (50.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana abiri
(200.000 FRW) cyangwa kimwe gusa muri
ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya mbere: Kwigana no
guhindura ibimenyetso by’amafaranga",,"Ingingo ya 269: Kwigana, guhindura
amafaranga cyangwa ibyitiranywa nayo
cyangwa kubikwirakwiza",,"hindura amafaranga y’ibiceri cyangwa
inoti akoreshwa mu Rwanda cyangwa mu
mahanga, ibyakwitiranywa nayo, impapuro
zifite agaciro k’amafaranga y’igihugu
zashyizweho umukono n’inzego zibifitiye
ububasha, ziriho tembure yayo cyangwa
ikirango cyayo, cyangwa izindi mpapuro
zikoreshwa mu Rwanda cyangwa mu
mahanga, uzana cyangwa ukwiza mu
Rwanda izo mpapuro n’izo noti azi ko
ziganywe cyangwa ko zahinduwe, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7).
Iyo icyaha kivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo gikozwe ku rwego
mpuzamahanga, igihano kiba igifungo
kirenze imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni
zirindwi (7.000.000 FRW) ariko atarenze
miliyoni icumi (10.000.000 FRW). Umuntu wese wihesheje cyangwa wakiriye
amafaranga y’ibiceri cyangwa y’inoti azi
neza ko yiganywe cyangwa yahinduwe,
nubwo ataba umwe mu bakoze ayo
mafaranga cyangwa abayinjije mu gihugu,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka itatu (3)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya mbere: Kwigana no
guhindura ibimenyetso by’amafaranga",,Ingingo ya 270: Konona amafaranga,,"Umuntu wese ku bw’inabi wonona
amafaranga, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi abiri (2)
ariko kitarenze amezi atatu (3)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya mbere: Kwigana no
guhindura ibimenyetso by’amafaranga",,"Ingingo ya 271: Guhimba impapuro
zivunjwamo amafaranga, kuzikoresha
cyangwa kuzikwirakwiza ",,"Umuntu wese uhimba, ukoresha cyangwa
ukwirakwiza mu buryo ubwo ari bwo
bwose impapuro zivunjwamo amafaranga,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda yikubye inshuro kuva kuri ebyiri
(2) kugeza ku icumi (10) z’agaciro
k’amafaranga y’amahimbano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya mbere: Kwigana no
guhindura ibimenyetso by’amafaranga",,"Ingingo ya 272: Inyagwa ry’amafaranga
y’amahimbano",,"Ku byaha biteganyijwe mu ngingo ya 269
n’iya 271 z’iri tegeko, urukiko rutegeka
inyagwa ry’amafaranga cyangwa ry’ibindi
bimenyetso bihwanye na yo
n’iry’ibikoresho byifashishijwe mu gukora
icyaha."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 2: Kwigana cyangwa
guhindura za kashe, tembure n’ibindi
birango",,"Ingingo ya 273: Guhindura ibirango bya
Leta, iby’umuntu ku giti cye, iby’ibigo
cyangwa imiryango bitari ibya Leta
bifite cyangwa bidafite ubuzima gatozi",,"Umuntu wese:
1º wigana ikirango cya Leta;
2º wigana cyangwa uhindura tembure,
impapuro zifite agaciro k’amatembure
n’ibirango bikoreshwa mu izina rya Leta;
3º wigana kashe, tembure cyangwa ikirango
bikoreshwa n’umuyobozi uwo ari we wese; 4º wigana impapuro ziranga aho zigenewe
gukoreshwa cyangwa impapuro
z’ubuyobozi;
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW).
Mu gihe ibyiganywe cyangwa
ibyakoreshejwe mu buryo bunyuranyije
n’amategeko ari iby’umuntu ku giti cye,
iby’ibigo cyangwa imiryango bitari ibya
Leta bifite cyangwa bidafite ubuzima
gatozi, igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
ebyiri (2.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 2: Kwigana cyangwa
guhindura za kashe, tembure n’ibindi
birango",,"Ingingo ya 274: Gukoresha ibirango mu
buryo butari bwo",,"Bitabangamiye ibindi bihano birushijeho
gukomera, umuntu wese ukoresha cyangwa
ukwiza mu buryo ubwo ari bwo bwose
inyandiko cyangwa ikimenyetso cyose ku bw’imiterere yazo zisa n’izikoreshwa
n’inzego za Leta, bikaba byatera rubanda
kuzemeraho ukuri, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 2: Kwigana cyangwa
guhindura za kashe, tembure n’ibindi
birango",,"Ingingo ya 275: Inyagwa ry’ibirango
byiganywe, byahinduwe cyangwa
byononwe ",,"Ku byaha biteganywa mu ngingo ya 273
n’iya 274 z’iri tegeko, urukiko rutegeka
inyagwa ry’ibirango byiganywe,
byahinduwe cyangwa byononwe. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo ya 276: Guhimba, guhindura
inyandiko cyangwa gukoresha inyandiko
mpimbano",,"Umuntu wese uhimba cyangwa uhindura
mu buryo ubwo ari bwo bwose inyandiko
cyangwa ikindi kintu cyanditseho
igitekerezo, ashyiraho umukono cyangwa
igikumwe bitari byo, yonona inyandiko
cyangwa imikono, asimbuza abantu abandi,
ahimba amasezerano, imiterere y’ingingo
zayo, igitegetswe gukorwa cyangwa icyarangije kwemeranywa, aba akoze
icyaha.
Umuntu wese, ku bw’uburiganya, wandika,
wandikisha ibintu bidahuye n’ukuri
cyangwa ukora imenyekanisha ritari ryo
afatwa nk’uwakoze icyaha cyo gukora
ibihimbano.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5)
ariko kitarenze imyaka irindwi (7)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshatu (3.000.000 FRW)
ariko atarenga miliyoni eshanu (5.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano.
Umuntu wese uzi ko inyandiko ari
impimbano, akayikoresha ku buryo ubwo
ari bwo bwose, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa ibihano
biteganyijwe mu gika cya 3 cy’iyi ngingo.
Iyo guhimba byakozwe n’umukozi wa Leta
mu murimo ashinzwe cyangwa n’undi
ushinzwe umurimo w’igihugu, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni eshatu (3.000.000
FRW) cyangwa kimwe gusa muri ibyo
bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo ya 277: Guhabwa ku
bw’uburiganya cyangwa gukora no
gukoresha inyandiko n’impapuro
bitangwa n’inzego zabigenewe",,"Umuntu wese ku bw’uburiganya wihesha,
ukora cyangwa ukoresha atabikwiye,
impapuro z’inzira zikoreshwa mu gihugu
cyangwa ku bajya mu mahanga,
impamyabumenyi cyangwa
impamyabushobozi, urupapuro
rw’amanota, impushya zo gutwara
ibinyabiziga n’izindi mpapuro cyangwa
inyandiko cyangwa ibyemezo bitangwa
n’inzego zabigenewe;
aba akoze icyaha.
Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko
kitarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo ya 278: Guha umuntu inyandiko
udakwiye kuyihabwa",,"Umuntu wese uha cyangwa uhesha undi
muntu imwe mu nyandiko ziteganyijwe mu
ngingo ya 277 y’iri tegeko, azi ko adakwiye
kuyihabwa, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.
Iyo bikozwe n’umukozi wa Leta, ibihano
biba igifungo kitari munsi y’imyaka itanu
(5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo ya 279: Kwiha ububasha ku
mirimo itari iyawe no kwambara
umwambaro utagenewe ugamije
kuyobya rubanda",,"Umuntu wese utabigenewe, wivanga mu
mirimo y’ubutegetsi ya gisivili cyangwa iya
gisirikare cyangwa wiha gukora umwe muri
iyo mirimo, wiyita umukozi wa Leta atari
we cyangwa wambara ku mugaragaro
umwambaro w’ubutegetsi, umwambaro
uhuriweho n’abahuje umurimo, urwibutso
cyangwa ikimenyetso, agambiriye kuyobya
rubanda, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atatu (300.000 FRW)
ariko atarenze ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW).
Iyo umwambaro w’ubutegetsi cyangwa
w’abahuje umurimo, urwibutso cyangwa
ikimenyetso bitagenewe ubwabyo
kugaragaza umurimo wa Leta umuntu
ashinzwe ariko kubera kugira ishusho imwe
bikaba byatera rubanda kubyitiranya
n’iby’ubutegetsi, ubyambara ku
mugaragaro, ureka uwo akoresha cyangwa
ayobora akabyambara cyangwa
akamutegeka kubyambara ku mugaragaro,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitarenze amezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo 280: Kwambara amapeti
n’ibindi bimenyetso utabigenewe",,"Uretse mu mikino yigana ikinirwa mu
ruhame, umuntu wese wambara ku mugaragaro ipeti cyangwa ibindi
bimenyetso by’urwego atarimo cyangwa
wagize icyo abikoresha, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’ukwezi kumwe (1)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 3: Gukora ibihimbano no
kwiha ububasha",,"Ingingo ya 281: Kwiyitirira urwego
rw’umwuga, impamyabushobozi,
impamyabumenyi cyangwa ubushobozi
buhabwa umuntu wujuje ibyangombwa",,"Umuntu wese wiyitirira urwego
rw’umwuga wemewe n’ubutegetsi,
impamyabushobozi, impamyabumenyi
zitangwa n’urwego rubifitiye ububasha
cyangwa ubushobozi buhabwa umuntu
wujuje ibyangombwa bashyizweho
n’urwego rubitiye ububasha, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’ukwezi
kumwe (1) ariko kitageze ku mezi atandatu
(6) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
atari munsi y’ibihumbi magana atanu
(500.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
imwe (1.000.000 FRW) cyangwa kimwe
gusa muri ibyo bihano. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 4: Ibindi bikorwa
binyuranyije n’amategeko bikorwa
n’abakora imirimo ya Leta",,"Ingingo ya 282: Gufata icyemezo kibuza
iyubahirizwa ry’itegeko",,"Umuntu wese, wahawe ububasha
n’igihugu, ufata mu kazi ke icyemezo
kigamije kuburizamo iyubahirizwa
ry’itegeko, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko
kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW).
Iyo icyaha kivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo cyageze ku mugambi, igihano
kiba igifungo kirenze imyaka itanu (5)
ariko kitarenze imyaka irindwi (7)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi ya miliyoni eshatu (3.000.000 Frw)
ariko atarenze miliyoni eshanu (5.000.000
FRW)"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 4: Ibindi bikorwa
binyuranyije n’amategeko bikorwa
n’abakora imirimo ya Leta",,"Ingingo ya 283: Gukomeza gukoresha
ububasha nyuma y’ihagarika
ry’imirimo mu buryo buteganywa
n’amategeko",,"Umuntu wese, wahawe ububasha n’igihugu
cyangwa wahawe ubutumwa mu rwego
rw’umurimo rusange w’igihugu cyangwa
wahawe inshingano ku bw’amatora,
ukomeza imirimo nyuma yo kumenyeshwa
ko atakiri muri iyo mirimo cyangwa nyuma
yo kurangiza manda ye, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000
FRW)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 4: Ibindi bikorwa
binyuranyije n’amategeko bikorwa
n’abakora imirimo ya Leta",,"Ingingo ya 284: Gukora igikorwa
kibangamira ubwisanzure bwa muntu",,"Umuntu wese, wahawe ububasha mu
gihugu cyangwa wahawe ubutumwa mu
rwego rw’umurimo rusange w’igihugu, mu
kazi ke cyangwa ku bw’imikorere y’akazi
ke, utegeka cyangwa ukora ubwe igikorwa
kibangamira uburenganzira bwo kwishyira
ukizana bwa muntu, uretse igihe
biteganywa n’amategeko, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA III: IBYAHA
BIKORERWA IGIHUGU","UMUTWE WA IV: IBYAHA
BIHUNGABANYA UBWIZERE
BW’IGIHUGU","Icyiciro cya 4: Ibindi bikorwa
binyuranyije n’amategeko bikorwa
n’abakora imirimo ya Leta",,"Ingingo ya 285: Gushyira umuntu mu
buroko cyangwa kumurekeramo mu
buryo bunyuranyije n’amategeko",,"Umukozi wa Leta wese ushyira umuntu
muri kasho cyangwa muri gereza cyangwa
akamurekeramo binyuranyije n’amategeko,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kingana
n’icyo uwo yarenganyije yamazemo
kinyuranye n’amategeko n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni imwe (1.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 286: Ibisobanuro
by’amagambo","Muri iyi nteruro, amagambo akurikira afite
ibisobanuro bikurikira:
1º umukuru: umusirikare urusha undi ipeti
cyangwa umurusha inshingano mu kazi
igihe banganya ipeti cyangwa umurusha uburambe mu kazi igihe banganya
inshingano;
2º umurinzi: umusirikare wahawe umurimo
wo kurinda ahantu hazwi;",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 287: Uko ibihano bitangwa ku
byaha byakozwe n’abasirikare","Mu guhana ibyaha byakozwe n’abasirikare,
hatangwa ibihano ku buryo bukurikira:
1º ku byaha bya gisirikare, ibihano bitangwa
biteganywa mu ngingo zihana ibyaha bya
gisirikari;
2º inkiko za gisirikare zihanisha ibyaha
bisanzwe byakozwe n’abasirikare hagati
yabo cyangwa babikoreye abandi, ibihano
biteganywa n’iri tegeko n’andi mategeko
ahana asanzwe;
3º igihe cy’imidugararo gifatwa nk’igihe
cy’intambara ku byerekeranye no guhana
ibyaha bya gisirikare. Inkiko za gisirikare
zihanisha ibyaha bikozwe mu gihe
cy’imidugararo ibihano biteganyirijwe
ibyaha bikozwe mu gihe cy’intambara.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 288: Ubwoko bw’ibihano
bihabwa abasirikare","Ibihano by’iremezo bihabwa abasirikare ni
ibi bikurikira:
1º igifungo;
2º ihazabu.
Ibihano by’ingereka bihabwa abasirikare ni
ibi bikurikira:
1º kunyagwa amapeti ya gisirikare;
2º gusubizwa inyuma mu ntera.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,Ingingo ya 289: Igihano cy’igifungo,"Umusirikare wakatiwe igihano cy’igifungo
arangiza igihano cye muri gereza yemewe
n’amategeko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 290: Itangwa ry’igihano
cy’ihazabu","Ihazabu igenwa kandi igatangwa mu buryo
buteganyijwe mu ngingo ya 30, iya 31, iya
32, iya 33 n’iya 34 z’iri tegeko.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 291: Kunyagwa amapeti ya
gisirikare","Igihano cyo kunyagwa amapeti ya
gisirikare gihabwa umusirikare iyo: 1º yakoze icyaha cy’ubugambanyi;
2º yeguriye umwanzi ikigo cyangwa ahantu
ashinzwe cyangwa yatereranye abandi
basirikare ku rugamba;
3º yakoze ubugande cyangwa ubwivumbure
mu gihe cy’intambara;
4º yahurujwe mu gihe cy’intambara ntajye aho
ahamagarirwa kuba ari;
5º yatorotse igisirikare;
6º yakoze icyaha cya Jenoside;
7º yakoze ibyaha byibasiye inyokomuntu;
8º yakoze icyaha cyo gukoresha imibonano
mpuzabitsina ku gahato;
9º yakoze icyaha cyo gusambanya umwana;
10º yakatiwe igifungo kiri hejuru y’imyaka
itanu (5).",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 292: Inkurikizi zo kunyagwa
amapeti ya gisirikare","Inyagwa ry’amapeti ya gisirikare rigira
inkurikizi zikurikira: 1 º ukwakwa ipeti n’uburenganzira bwo
kwambara ibimenyetso byaryo
n‟umwambaro wa gisirikare;
2 º ukudashobora kubona umurimo uwo ari wo
wose mu Ngabo z’u Rwanda;
3 º ukwamburwa uburenganzira bwo kubona
umwanya mu mirimo rusange y’Igihugu;
4 º ukwamburwa uburenganzira bwerekeye
gutora no gutorwa;
5 º ukwakwa uburenganzira bwo kwambara
impeta cyangwa ikindi kimenyetso
cy’ishimwe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 293: Ibyaha bihanishwa
ugusubizwa inyuma mu ntera","Urukiko rushobora guha umusirikare
wakoze ibyaha bya gisirikare cyangwa
kimwe mu byaha bisanzwe bikurikira
igihano cyo gusubizwa inyuma mu ntera:
1º gusinda mu kazi;
2º ibyaha by’urukozasoni;
3º gukubita cyangwa gukomeretsa bikabije;
4º ubwambuzi bushukana; 5º ubujura;
6º ubuhemu",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA MBERE: INGINGO
RUSANGE",,,"Ingingo ya 294: Inkurikizi z’ugusubizwa
inyuma mu ntera","Gusubizwa inyuma mu ntera, bituma
umusirikare wakatiwe icyo gihano
yamburwa ipeti yari agezeho, agasubizwa
ku ipeti ribanziriza iryo yari afite, mu gihe
kiri hagati y’amezi atandatu (6) n’imyaka
itatu (3).
Uburambe ku ipeti umusirikare yari
asanganywe burasubikwa mu gihe
yasubijwe inyuma mu ntera.
Igihano cyo gusubizwa inyuma mu ntera
ntigihabwa abasirikare bafite ipeti rya
Soluda na Suliyetona.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,"Ingingo ya 295: Kwegurira umwanzi
ikigo cyangwa ahantu cyangwa
gutererana abandi basirikare ku
rugamba ",,"Umusirikare wese, ku rugamba, wegurira
umwanzi ikigo cyangwa ahantu ashinzwe bidatewe no kurushwa imbaraga, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
makumyabiri (20) ariko kitarenze imyaka
makumyabiri n’itanu (25).
Ibihano bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi
ngingo, ni nabyo bihabwa umusirikare
wese utererana abandi basirikare ku
rugamba. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,"Ingingo ya 296: Guta izamu cyangwa
kudakurikiza amabwiriza y’izamu",,"Umurinzi wese uri ku izamu akarita
cyangwa udakurikiza amabwiriza y’izamu
yahawe, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’amezi abiri (2) ariko kitageze ku mezi
atandatu (6).
Iyo abikoze mu gihe cy’intambara,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2).
Iyo abikoze umwanzi yugarije, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,Ingingo ya 297: Gusinzirira ku burinzi,,"Umusirikare wese usinzira ari ku burinzi
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’iminsi umunani (8) ariko kitarenze amezi
abiri (2), iyo icyaha gikozwe mu gihe
cy’amahoro.
Iyo gusinzira ku burinzi byakozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’amezi atandatu (6) ariko kitarenze
umwaka umwe (1).
Iyo gusinzira ku burinzi byakozwe mu gihe
cy’intambara kandi umwanzi yugarije,
igihano kiba igifungo kirenze umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,Ingingo ya 298: Gusindira ku burinzi,,"Umusirikare wese usinda ari ku burinzi, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’ukwezi
kumwe (1) ariko kitageze ku mezi atandatu
(6) iyo gusinda byakozwe mu gihe
cy’amahoro.
Iyo icyaha cyakozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’amezi atandatu (6) ariko kitarenze
umwaka umwe (1). Iyo icyaha cyakoze mu gihe cy’intambara
kandi umwanzi yugarije, igihano kiba
igifungo kirenze umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,Ingingo ya 299: Guta umurimo,,"Umusirikare wese utari umurinzi, uta
umurimo, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’ukwezi kumwe (1) ariko
kitageze ku mezi atandatu (6), iyo bikozwe
mu gihe cy’amahoro. Iyo bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2).
Iyo guta umurimo bikozwe n’umusirikari
ushinzwe ubuyobozi bw’umurimo,
uwakoze icyaha ahanishwa igihano
ntarengwa cyo hejuru.
Iyo guta umurimo byakozwe mu gihe
cy’intambara kandi umwanzi yugarije,
uwakoze icyaha wese yaba ari umuyobozi
w’umurimo cyangwa atariwe, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka icumi (10)
ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya mbere: Kwica akazi
nshinganwa ka gisirikare",,"Ingingo ya 300: Kubura ku murimo mu
gihe cy’intambara cyangwa igihe ingabo
zihurujwe",,"Umusirikare wese, mu gihe cy’intambara
cyangwa igihe ingabo zihurujwe, ubura ku
murimo ashinzwe, mu gihe yahawe cyo
kuba ahari, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 2: Ubugande, ubwivumbure
no kwigaragambya",,Ingingo ya 301: Ubugande,,"Umusirikare wese wanga kumvira
amabwiriza y’umutegeka cyangwa uwanga
nkana gukurikiza amategeko yahawe
yerekeye akazi, aba akoze icyaha
cy’ubugande. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1).
Mu gihe cy’intambara, iyo uwahamijwe
n’urukiko gukora icyaha atari Ofisiye,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2). Iyo ari Ofisiye, igihano
kiba igifungo kitari munsi y’imyaka itanu
(5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7). Iyo ubugande bukozwe imbere y’umwanzi,
Ofisiye ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’itanu (15), utari Ofisiye
agahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5).
Icyakora, ntibyitwa ubugande ku muntu
utubahirije amabwiriza anyuranyije
n’amategeko."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 2: Ubugande, ubwivumbure
no kwigaragambya",,Ingingo ya 302: Ubwivumbure,,"Iyo abasirikare babiri (2) cyangwa barenga
bangiye rimwe amabwiriza yerekeye akazi
atanzwe n’ubategeka, baba bakoze icyaha
cy’ubwivumbure.
Iyo babihamijwe n’urukiko bahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6), mu
gihe cy’amahoro. Iyo kwivumbura
byakozwe mu gihe cy’intambara, igihano
kiba igifungo kitari munsi y’umwaka umwe
(1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2).
Abasirikare bahamijwe n’urukiko gukora
icyaha cyo kwimvubura bikomotse ku
kagambane, bahanishwa igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka itatu (3 ) iyo babikoze mu gihe
cy’amahoro. Iyo kwivumbura bikomotse ku kagambane bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze
imyaka irindwi (7).
Aboheje ubwivumbure cyangwa
ababutegetse bahanishwa igihano
ntarengwa giteganyirijwe icyo cyaha,
bitewe n’igihe n’uburyo cyakozwemo.
Ofisiye uhamijwe n’urukiko gufatanya
n’abandi basirikare kwivumbura,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5).
Iyo yabikoze mu gihe cy’intambara,
igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10)
Iyo ubwivumbure bukozwe imbere
y’umwanzi, uwakoze icyaha wese, yaba
Ofisiye cyangwa atari Ofisiye, ahanishwa
igifungo kirenze imyaka icumi (10) ariko
kitarenze imyaka cumi n’itanu (15). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 2: Ubugande, ubwivumbure
no kwigaragambya",,Ingingo ya 303: Kwigaragambya,,"Umusirikare wese wigaragambya, yaba ari
kumwe n’abandi basirikare cyangwa ari
kumwe n’abasivili, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1). Iyo umusirikare ari we woheje abandi,
wategetse cyangwa wayoboye iyo
myigaragambyo, igihano kiba igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 3: Gukoza isoni no guhutaza
umukuru cyangwa umurinzi",,Ingingo ya 304: Gukoza isoni umukuru,,"Umusirikare wese ukoza isoni umukuru,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’amezi abiri (2) ariko kitageze ku mezi
atandatu (6).
Iyo umusirikare akojeje isoni umukuru mu
gihe cy’akazi cyangwa ku mpamvu z’akazi,
igihano kiba igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 3: Gukoza isoni no guhutaza
umukuru cyangwa umurinzi",,"Ingingo ya 305: Guhutaza umurinzi
cyangwa kumukoreshaho ibikangisho",,"Umusirikare wese uhutaza umurinzi
cyangwa umukoreshaho ibikangisho, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1). Iyo guhutaza umurinzi cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byamuteye
indwara, gukomereka cyangwa ubumuga
cyangwa kutagira icyo yikorera mu buryo
budahoraho, igihano kiba igifungo kirenze
umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka
ibiri (2).
Iyo guhutaza umurinzi cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byamuteye
indwara idakira, ubumuga buhoraho
butuma ntacyo ashobora gukora, kubuza
burundu umwanya w’umubiri gukora
cyangwa gutakaza igice cy’umubiri
gikomeye, igihano kiba igifungo kirenze
imyaka irindwi (7) ariko kitarenze imyaka
icumi (10).
Iyo guhutaza umurinzi cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byakozwe mu
gihe cy’intambara, ibihano ntarengwa byo
hejuru bivugwa muri iyi ngingo byikuba
kabiri.
Iyo guhutaza umurinzi cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byateye
umurinzi urupfu, igihano kiba igifungo cya
burundu. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 3: Gukoza isoni no guhutaza
umukuru cyangwa umurinzi",,"Ingingo ya 306: Guhutaza umukuru
cyangwa kumukoreshaho ibikangisho ",,"Umusirikare wese uhutaza umukuru
cyangwa umukoreshaho ibikangisho aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2).
Iyo guhutaza umukuru cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byamuteye
indwara, gukomereka cyangwa ubumuga
cyangwa kutagira icyo yikorera mu buryo
budahoraho, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze
imyaka itanu (5).
Iyo guhutaza umukuru cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho byamuteye
indwara idakira, ubumuga buhoraho
butuma ntacyo ashobora gukora, kubuza
burundu umwanya w’umubiri gukora
cyangwa gutakaza igice cy’umubiri
gikomeye, igihano kiba igifungo kirenze
imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7).
Iyo guhutaza umukuru cyangwa
kumukoreshaho ibikangisho
byamuviriyemo urupfu, igihano kiba
igifungo cya burundu."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 3: Gukoza isoni no guhutaza
umukuru cyangwa umurinzi",,"Ingingo ya 307: Guhutaza umukuru
cyangwa kumukoreshaho ibikangisho
mu gihe cy’intambara",,"Umusirikare wese uhutaza umukuru
cyangwa umukoreshaho ibikangisho mu
gihe cy’intambara, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2) ariko
kitarenze imyaka itanu (5).
Iyo umusirikare ahutaje umukuru cyangwa
amukoreshejeho ibikangisho mu gihe
cy’akazi cyangwa ku mpamvu z’akazi, mu
gihe cy’intambara, igihano kiba igifungo
kirenze imyaka itanu (5) ariko kitarenze
imyaka irindwi (7).
Iyo guhutaza umukuru cyangwa
kumukoreshejeho ibikangisho mu gihe
cy’intambara byamuviriyemo indwara
cyangwa kutabasha kugira icyo akora mu
buryo budahoraho, igihano kiba igifungo
kirenze imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10).
Iyo byamuteye indwara idakira, ubumuga
buhoraho butuma ntacyo akora, kubuza
burundu umwanya w’umubiri gukora
cyangwa gutakaza igice cy’umubiri
gikomeye, igihano kiba igifungo kirenze
imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka
cumi n’ibiri (12). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 3: Gukoza isoni no guhutaza
umukuru cyangwa umurinzi",,Ingingo ya 308: Kwica umukuru,,"Umusirikare wese wica umukuru amuhoye
akazi cyangwa ku mpamvu z’akazi, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko
ahanishwa igifungo cya burundu"
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 309: Gutoroka bikozwe na
Ofisiye",,"Ofisiye wese:
1º ubura mu mutwe agomba kubamo, mu gihe
kirenze ukwezi kumwe (1) cyangwa uva
mu Rwanda nta ruhushya, akabura iminsi
irenga cumi n’itanu (15), mu gihe
cy’amahoro;
2º ubura mu mutwe agomba kubamo mu gihe
kirenze iminsi itandatu (6) cyangwa uva mu
Rwanda atabifitiye uruhushya, mu gihe
cy’intambara;
aba akoze icyaha.
Ofisiye uhamijwe n’urukiko gukora kimwe
mu bikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari
munsi y’imyaka ibiri (2) ariko kitarenze
imyaka itatu (3).
Iyo Ofisiye:
1º yacikanye imbunda, indege, ubwato,
imodoka cyangwa ibindi bikoresho bya
gisirikare;
2º yatorotse ari ku kazi k’irondo, k’izamu, ko
kurinda ahantu cyangwa yari ku kandi kazi
gakoranwa imbunda;
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 310: Kwiha ikiruhuko
cyangwa uruhushya birenze iminsi
ofisiye yahawe",,"Ofisiye wese ujya mu kiruhuko cyangwa
uhabwa uruhushya, ntagaruke mu mutwe
agomba kubamo, bikarenga iminsi itandatu
(6) mu gihe cy’intambara cyangwa ukwezi
kumwe (1) mu gihe cy’amahoro, kuva
ikiruhuko cye cyangwa uruhushya
birangiye cyangwa kuva igihe abonye
itegeko ryo kugaruka ku kazi, aba akoze
icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 311: Gutoroka mu gihe
cy’amahoro bikozwe n’utari Ofisiye",,"Umusirikare wese utari Ofisiye, mu gihe
cy’amahoro:
1º umara iminsi irenga cumi n’itanu (15)
yarabuze mu mutwe agomba kubamo cyangwa mu gice cy’abasirikare bajyanye
ku kazi atabifitiye uruhushya;
2º wahawe uruhushya akarenza ukwezi
kumwe (1) kubarwa uhereye igihe
uruhushya cyangwa ikiruhuko yahawe
byarangiriye cyangwa igihe yaherewe
itegeko ryo kugaruka ku kazi ataragaruka
mu mutwe agomba kubamo;
aba akoze icyaha.
Umusirikare uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 312: Gutoroka bikozwe
n’utari Ofisiye mu gihe cy’intambara",,"Mu gihe cy’intambara, umusirikare wese
utari Ofisiye umara iminsi itandatu (6)
cyangwa ufite uruhushya cyangwa uri mu
kiruhuko umara iminsi itandatu (6) ibarwa
uhereye igihe uruhushya cyangwa
ikiruhuko yahawe byarangiriye cyangwa
igihe yaherewe itegeko ryo kugaruka ku
kazi ataragaruka mu mutwe agomba
kubamo, aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 313: Gutoroka bikozwe
n’utari Ofisiye igihe hari impamvu
nkomezacyaha",,"Iyo umusirikare utari Ofisiye ahamijwe
n’urukiko gukora icyaha cyo gutoroka:
1º yigeze guhanirwa gutoroka;
2º yarenze imipaka y’u Rwanda;
3º yitwaje konji cyangwa uruhushya
bishingiye ku nyandiko y’inyiganano
cyangwa yahinduwe;
4º yarengeje amezi atandatu (6) yaratorotse;
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, igihano kiba
igifungo kirenze imyaka itatu (3) ariko
kitarenze imyaka itanu (5).
Iyo umusirikare utari Ofisiye watorotse:
1º yacikanye imbunda, indege, ubwato,
imodoka cyangwa ibindi bikoresho bya
gisirikare; 2º yari ari ku kazi k’irondo, k’izamu, ko
kurinda ahantu cyangwa yari ku kandi kazi
gakoranwa imbunda;
igihano giteganijwe mu gika cya 2 cy’iyi
ngingo cyikuba kabiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,Ingingo ya 314: Gutoroka ku kagambane,,"Iyo ugutoroka uko ari ko kose kugiriwe
umugambi n’abasirikare barenze umwe (1),
byitwa gutoroka ku kagambane.
Umusirikare wese utoroka ku kagambane,
aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kirenze imyaka ibiri (2) ariko
kitarenze imyaka itatu (3), iyo ari mu gihe
cy’amahoro. Iyo ari mu gihe cy’intambara,
ahanishwa igifungo kirenze imyaka itatu
(3) ariko kitarenze imyaka itanu (5).
Umuyobozi w’akagambane ko gutoroka
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwui
(7) iyo ari mu gihe cy’amahoro. Iyo abikoze
mu gihe cy’intambara, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 4: Ugutoroka,,"Ingingo ya 315: Gutoroka mu gihe
umwanzi yugarije",,"Umusirikare wese utoroka mu gihe
umwanzi yugarije, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kirenze imyaka itanu (5) ariko kitarenze
imyaka irindwi (7).
Iyo gutoroka byakozwe na ofisiye, igihano
kiba igifungo kirenze imyaka irindwi (7)
ariko kitarenze imyaka icumi (10).
Umusirikare wese utoroka agana umwanzi,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
icumi (10) ariko kitarenze imyaka cumi
n’itanu (15). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 5: Kwiyononera umubiri ku
bushake",,"Ingingo ya 316: Kwiyononera umubiri
ku bushake mu gihe cy’intambara",,"Umusirikare wese utari Ofisiye wiyononera
umubiri ku bushake mu gihe cy’intambara,
utuma bamwononera umubiri cyangwa
ukoresha ubundi buryo ubwo ari bwo
bwose bwamumugaza kugira ngo adakora
akazi n’iyo haba ari mu gihe gito, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka
umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2). Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe na Ofisiye, igihano
kiba igifungo kitari munsi y’imyaka itatu
(3) ariko kitarenze imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 5: Kwiyononera umubiri ku
bushake",,"Ingingo ya 317: Kwimugaza bikozwe
umwanzi yugarije",,"Umusirikare wese wimugaza umwanzi
yugarije, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5).
Iyo kwimugaza umwanzi yugarije bikozwe
na Ofisiye, igihano kiba igifungo kuva ku
myaka irindwi (7) kugeza ku myaka icumi
(10). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 6: Gukoresha nabi
ibikoresho bya gisirikare ",,"Ingingo ya 318: Gukoresha intwaro
bidategetswe n’umukuru",,"Umusirikare wese ukoresha intwaro,
atabitegetswe n’umukuru, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 6: Gukoresha nabi
ibikoresho bya gisirikare ",,"Ingingo ya 319: Kwangiza, kugurisha,
kurigisa, kwiba, kuzimiza ku bushake
igikoresho cya gisirikare ",,"Umusirikare wese wangiza, ugurisha,
uzimiza ku bushake igikoresho
cy’itumanaho rya gisirikare, urigisa,
ugurisha cyangwa wiba intwaro, amasasu
cyangwa ibindi bikoresho bya gisirikare,
aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) mu gihe cy’amahoro.
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze
imyaka icumi (10)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 320: Ikoreshwa ry’andi
mategeko","Ingingo zigize iki cyiciro ntizibuza
ikoreshwa ry’ingingo z’amategeko ku
byaha bihungabanya umutekano wa Leta
n’ibindi byaha biteganyijwe mu yandi
mategeko",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 321: Itumanaho rya
gisirikare","Muri iri tegeko, itumanaho rya gisirikare ni
uburyo bwose bukoreshwa mu gutanga
cyangwa kwakira amakuru yerekeye
ingabo, hakoreshejwe ibikoresho
bitandukanye birimo ibyuma bifata
n’ibisohora amajwi, imizindaro,
elegitoroniki n’ibindi.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 322: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare bikozwe
n’umusivili","Umuntu wese utari umusirikare ukoze
ibyaha biteganyijwe muri iki cyiciro
aburanishwa n’inkiko zibifitiye ububasha
kandi ahanishwa ibihano bimwe
nk’ibihabwa abasirikare kuri ibyo byaha",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 323: Kumenyekanisha
urufefeko cyangwa ijambo ry’ibanga
rikoreshwa mu itumanaho rya gisirikare",,"Umusirikare wese uzi urufefeko cyangwa
ijambo ry’ibanga rikoreshwa mu itumanaho
rya gisirikare akabimenyesha abigambiriye
undi muntu utagomba kubimenya cyangwa
agahishurira, ku buryo ubwo ari bwo
bwose, undi utabigenewe uburyo
itumanaho rikoreshwa, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) mu gihe
cy’amahoro. Iyo abikoze mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kirenze
imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka
irindwi (7).
Igihe abikoze ku bw’ububuraburyo,
uburangare, ubushishozi buke, umwete
muke, kudakurikiza amabwiriza cyangwa
ubundi buteshuke bwose, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’amezi abiri (2)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6) mu gihe
cy’amahoro. Iyo abikoze mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 324: Kwinjira mu miyoboro
y’itumanaho rya gisirikare nta
burenganzira",,"Umuntu wese, abishaka kandi nta
burenganzira abifitiye, winjira mu
miyoboro irinzwe y’itumanaho rya
gisirikare, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 325: Gukoresha itumanaho
rya gisirikare ukavugana n’umuntu
utemerewe kuvugana na we",,"Umuntu wese, wemerewe gukoresha
umuyoboro cyangwa kuvugira mu buryo
bukoreshwa mu itumanaho rya gisirikare
uvugana n’undi muntu atemerewe
kuvugana na we, aba akoze icyaha. Iyo
abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 326: Kubuza imikorere
y’itumanaho rya gisirikare",,"Umuntu wese, ku bw’uburiganya, ufunga
cyangwa ubuza itumanaho rya gisirikare
gukora, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka
itanu (5) iyo abikoze mu gihe cy’amahoro.
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka icumi (10) ariko kitarenze
imyaka cumi n’itanu (15)."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 7: Guhungabanya
itumanaho rya gisirikare",,"Ingingo ya 327: Kubangamira
itumanaho rya gisirikare",,"Umuntu wese ukoresha uburyo
bubangamira itumanaho rikoreshwa mu
gisirikare avanaho cyangwa ahindura
amakuru, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe
n’urukiko, ahanishwa igifungo kitari munsi
y’imyaka itanu (5) ariko kitageze ku myaka
irindwi (7), iyo abikoze mu gihe
cy’amahoro.
Iyo abikoze mu gihe cy’intambara, igihano
kiba igifungo kitari munsi y’imyaka icumi
(10) ariko kitarenze imyaka cumi n’itanu
(15).
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe kubera uburangare
cyangwa ububuraburyo, igihano kiba
igifungo kitari munsi y’amezi abiri (2)
ariko kitageze ku mezi atandatu (6) mu gihe
cy’amahoro. Iyo bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kitari
munsi y’imyaka ibiri (2) ariko kitarenze
imyaka itanu (5). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 8: Ibyaha by’uburangare,,"Ingingo ya 328: Kwangiza cyangwa guta
ibikoresho bya gisirikare ku burangare",,"Umusirikare wangiza cyangwa uta
ibikoresho bya gisirikare ku burangare, aba
akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1).
Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
cy’iyi ngingo bikozwe mu gihe
cy’intambara, igihano kiba igifungo kirenze
umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka
ibiri (2). "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE",Icyiciro cya 8: Ibyaha by’uburangare,,"Ingingo ya 329: Uburangare butuma
hakomereka cyangwa hapfa umuntu ",,"Umusirikare ugira uburangare mu kazi
agatuma hakomereka umuntu, aba akoze
icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe
(1).
Iyo uburangare buvugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo bwatumye hapfa
umuntu, igihano kiba igifungo kitari munsi
y’imyaka ibiri (2) ariko kitarenze imyaka
itatu (3). Iyo ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere
n’icya 2 by’iyi ngingo bikozwe mu gihe
cy’intambara, ibihano ntarengwa byo
hejuru nibyo bitangwa. "
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 9: Ukwica amategeko
y’amahanga n’agaciro k’inyandiko
z’ubutegetsi bw’igihugu cy’amahanga",,"Ingingo ya 330: Kwica amategeko
cyangwa amabwiriza amwe n’amwe
y’ibindi bihugu kandi uri umusirikare",,"Umusirikare uri ku kazi mu kindi gihugu
akica amategeko yacyo, akurikiranwa kandi
agacibwa urubanza n’inkiko za gisirikari
z’u Rwanda, hakurikijwe amategeko y’u
Rwanda nk’aho icyo cyaha cyakorewe mu
Rwanda, mu gihe icyo cyaha gihanwa
n’amategeko y’u Rwanda.
Igihe igikorwa yakoze kidafatwa nk’icyaha
n’amategeko y’u Rwanda, ahanwa mu
rwego rw’imyitwarire."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA IV: IBYAHA BYA
GISIRIKARE","UMUTWE WA II: IHANWA
RY’IBYAHA BYA GISIRIKARE","Icyiciro cya 9: Ukwica amategeko
y’amahanga n’agaciro k’inyandiko
z’ubutegetsi bw’igihugu cy’amahanga",,"Ingingo ya 331: Agaciro k’inyandiko
zerekeranye n’ibyaha byakozwe
n’abasirikare b’u Rwanda mu mahanga",,"Inyandiko zerekeranye n’ibikorwa byica
amategeko byakozwe n’abasirikire b’u
Rwanda bari mu mahanga zigira agaciro mu nkiko z’u Rwanda hakurikijwe
amategeko y’u Rwanda."
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA V: INGINGO
ZINYURANYE, IZ’INZIBACYUHO
N’IZISOZA",,,,"Ingingo ya 332: Iyandikwa ry’ibihano
ku rutonde rwabigenewe","Ibihano byose byatanzwe n’inkiko kandi
byabaye ndakuka byandikwa ku rutonde
rwabugenewe.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA V: INGINGO
ZINYURANYE, IZ’INZIBACYUHO
N’IZISOZA",,,,"Ingingo ya 333: Itegurwa, isuzumwa
n’itorwa by’iri tegeko","Iri tegeko ryateguwe, risuzumwa kandi
ritorwa mu rurimi rw’Ikinyarwanda.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA V: INGINGO
ZINYURANYE, IZ’INZIBACYUHO
N’IZISOZA",,,,"Ingingo ya 334: Ivanwaho ry’ingingo
z’amategeko zinyuranyije n’iri tegeko","Ingingo zose z’amategeko abanziriza iri
kandi zinyuranyije na ryo zivanyweho.
Icyakora, icyaha cyakozwe mbere y’uko iri
tegeko ritangazwa mu Igazeti ya Leta ya
Repubulika y’u Rwanda gihanwa
hakurikijwe itegeko ryakigengaga keretse
mu gihe iri tegeko riteganya ibihano
byoroheje.",
"ITEGEKO Nº68/2018 RYO KU WA
30/08/2018 RITEGANYA IBYAHA
N’IBIHANO MURI RUSANGE ",INTEKO ISHINGA AMATEGEKO,"IGICE CYA II: IBYAHA N’IBIHANO
BYABYO","INTERURO YA V: INGINGO
ZINYURANYE, IZ’INZIBACYUHO
N’IZISOZA",,,,"Ingingo ya 335: Igihe iri tegeko ritangira
gukurikizwa ","Iri tegeko ritangira gukurikizwa ku munsi
ritangarijweho mu Igazeti ya Leta ya
Repubulika y’u Rwanda.
Icyakora, ibyaha bya Jenoside yakorewe
Abatutsi n’ibindi byaha byibasiye inyoko
muntu byakozwe hagati y’itariki ya mbere
Ukwakira 1990 n’iya 31 Ukuboza 1994
bihanwa hakurikijwe ibihano biteganyijwe
muri iri tegeko uretse ibiteganyijwe ukundi
n’itegeko. ",
"
Sexual offence: Child
Defilement ",NA,NA,Felony,133,"Insertion of sexual organ/body
part/object into a child's sexual
organ, anus, or mouth; any act
for bodily pleasure. ","20-25 years’ imprisonment.
Life imprisonment if the
child is under 14 or if it
results in incurable
illness/disability.",,,
"
sexual offence: Aggravated
Child
Defilement",NA,NA,Felony,133,"Committed on a child under 14
years. Either Resulting in an
incurable illness or disability.
Or followed by cohabitation as
husband and wife.",Life imprisonment,,,
sexual offence:Rape,NA,NA,Felony,144,"Forced sexual intercourse or
penetration by force, threats,
trickery, authority, or victim's
vulnerability.","10-15 years’ imprisonment
+ fine (FRW 1,000,000 -
FRW 2,000,000). Higher
penalties for specific
circumstances. ",,,
Sexual offences: Aggravated Rape,NA,NA,Felony,134,"Rape of a person over 65,
disabled, or unable to defend
themselves.","15-20 years’ imprisonment,
FRW 1M-2M fine ",,,
Sexual offences: Aggravated Rape,NA,NA,Felony,134,"Rape resulting in an incurable
illness or disability. ","
20-25 years’ imprisonment,
FRW 500K-1M fine ",,,
Sexual offences: Aggravated Rape,NA,NA,Felony,134,"Rape committed by multiple
persons, resulted in death, on a
second-degree relative, or
intended to infect with an
incurable illness. ",Life imprisonment,,,
"Sexual offence:Indecent
Assault ",NA,NA,Misdemeanour,135,"Any indecent act on another
person’s body without their
consent.","1-2 years’ imprisonment +
fine (FRW 100,000 - FRW
300,000). Doubled penalties
for certain offenders. ",,,
"
Sexual offence: Aggravated
Indecent
Assault ",NA,NA,Misdemeanour,135,"
Committed in public.","2-3 years’ imprisonment,
FRW 500K-1M fine ",,,
"
Sexual offence: Indecent Assault
(with aggravating factors)",NA,NA,Misdemeanour,135,"
Offender is a relative, teacher,
authority figure, medical
personnel, or used
threats/force. ","
Double the penalty of base
offence ",,,
offence against moralityAdultery,NA,NA,Misdemeanour,136,"Sexual intercourse with
someone other than one’s
spouse. ","6 months - 1 year
imprisonment. Only
prosecuted upon the
spouse’s complaint. ",,,
"
Offence against morality:Sexual Violence
Against a Spouse ",NA,NA,Misdemeanour,137,"
Committing physical and
sexual violence against their
spouse.
Committing physical and
sexual violence against their
spouse.",3-5 years’ imprisonment.,,,
Offence against morarity Concubinage,NA,NA,Misdemeanour,138,"Living as husband and wife
with someone other than a
legal spouse while being
married.",1-2 years’ imprisonment.,,,
"Offences against morality: Desertion of
Marital
Home ",NA,NA,Petty Offence,139,"
Leaving the marital home for
more than 2 months without
serious reasons or
Husband deserts pregnant wife
for more than one month
without serious reason.","
3-6 months imprisonment.
If the wife is pregnant, the
husband is penalized for
desertion after 1 month. ",,,
Offence against morality: Bigamy,NA,NA,Misdemeanour,141,"Entering a new marriage while
still legally married. ","1-2 years’ imprisonment +
fine (FRW 300,000 - FRW
500,000). ",,,
"
sexual offence: Bestiality ",NA,NA,Misdemeanour,142,"
Engaging in a sexual act with
an animal. ","6 months - 1 year
imprisonment ",,,
"Sexual offence:Aggravated
Bestiality",NA,NA,Felony,142,"Causing another person to
engage in a sexual act with an
animal.","
7-10 years’ imprisonment,
FRW 3M-5M fine",,,
"Offence against morality:Public
Indecency ",NA,NA,Misdemeanour,143,"Performing an indecent act in
public. ",6 months - 2 years’ imprisonment.,,,
"
Privacy offence: Violation of
Domicile ",NA,NA,Petty Offence,155,"
Unauthorized entry into
another person's home, house,
room, or accommodation.","
2 to 6 months
imprisonment, fine between
FRW 500,000 and FRW
1,000,000",,,
"Privacy offence: Aggravated
Violation of
Domicile ",NA,NA,Misdemeanour,155,"
Unauthorized entry using
threats, housebreaking, or false
keys. ","
3 to 5 years imprisonment,
fine between FRW
1,000,000 and FRW
2,000,000 or one of these
penalties.",,,
"
Privacy offence: Secretly Listening to
Conversations",NA,NA,Misdemeanour,156,"
Secretly listening to or
disclosing confidential
statements without
authorization. ","
6 months to 1 year
imprisonment, fine between
FRW 1,000,000 and FRW
2,000,000 or one of these
penalties.",,,
"
Privacy offence: Unauthorized Recording and
Disclosure ",NA,NA,Misdemeanour,156,"
Taking a photo, audio, or video
recording and disclosing them
without authorization.","
6 months to 1 year
imprisonment, fine between
FRW 1,000,000 and FRW
2,000,000 or one of these
penalties.",,,
"Privacy offence: Publication of Edited
Statements or Images ",NA,NA,Misdemeanour,157,"Publishing an edited version of
a person's statements or images
without stating it is edited. ","6 months to 1 year
imprisonment, fine between
FRW 1,000,000 and FRW
2,000,000. ",,,
Privacy offence: Breach of Professional Secrecy,NA,NA,Misdemeanour,158,"Revealing professional secrecy
entrusted by virtue of function,
occupation, or mandate. ","
1 to 2 years imprisonment,
fine between FRW
2,000,000 and FRW
3,000,000. ",,,
"
Privacy offence: Offences Against
Correspondences",NA,NA,Misdemeanour,159,"Fraudulently removing,
delaying, or diverting
correspondences or documents. ","
1 to 2 years imprisonment,
fine between FRW
1,000,000 and FRW
3,000,000.",,,
"Privacy offence: Unauthorized
Interception of
Communication",NA,NA,Misdemeanour,159,"Intercepting, recording,
diverting, or disclosing
telecommunications without
authorization. ","
1 to 2 years imprisonment,
fine between FRW
1,000,000 and FRW
3,000,000.",,,
"Privacy offence: Unauthorized Collection of Personal
Data ",NA,NA,Misdemeanour,160,"Collecting, recording, or
archiving personal information
in a way that affects privacy or
honor.","6 months to 1 year
imprisonment, fine between
FRW 1,000,000 and FRW
2,000,000. ",,,
Defamation offence: Public Insult,NA,NA,Petty Offence,161,"
Publicly insulting another
person using signs, practices,
statements, or written
documents. ","15 days to 2 months
imprisonment, fine between
FRW 100,000 and FRW
200,000, or community
service for up to 15 days. ",,,
"Prosecution
for Intimate
Privacy
Offences ",NA,NA,"Legal
procedure ",162,"Privacy offences are only
prosecuted at the request of the
victim or their legal
representative. ","Based on victim’s request
for prosecution.",,,
Theft,NA,NA,Misdemeanour,166,Unlawful taking of property belonging to another.,"1–2 years imprisonment, fine of FRW 1,000,000–2,000,000, 6 months community service or only one of these",,,
Aggravated Theft,NA,NA,Misdemeanour,167,"Theft committed under aggravating circumstances (e.g. burglary, night, multiple offenders).",Penalty for theft doubles as per base in Article 166.,,,
Theft with Violence or Threats,NA,NA,Felony,168,Theft involving violence or threats.,"5–7 years imprisonment + FRW 3,000,000–5,000,000 fine. Higher penalties if it causes injury or death",,,
Motor Vehicle Theft Across Borders,NA,NA,Felony,169,Stealing vehicle to transfer it to another country.,">5–7 years imprisonment, fine FRW 5,000,000–10,000,000.",,,
Armed Robbery,NA,NA,Felony,170,Theft committed with a weapon.,"10–15 years imprisonment, FRW 5,000,000–7,000,000 fine.",,,
Aggravated Armed Robbery,NA,NA,Felony,170,"Armed robbery by multiple persons, with used weapon or in dwelling.","15–20 years imprisonment + FRW 5,000,000–7,000,000 fine.",,,
Armed Robbery causing death/organized gang,NA,NA,Felony,170,Armed robbery leading to death or committed by gang.,Life imprisonment.,,,
Extortion,NA,NA,Misdemeanour,171,Forcing someone through violence/coercion to give gain/signature/fingerprint,"3–5 years imprisonment + FRW 3,000,000–5,000,000 fine.",,,
Fraudulent Retention of Found Property,NA,NA,Petty Offence,172,Keeping lost item intentionally or giving it to someone else.,"Fine FRW 300,000–500,000 or 15–30 days community service.",,,
Forging/Altering Keys,NA,NA,Misdemeanour,173,Fraudulent key forging or using master key.,"6 months–1 year imprisonment + FRW 500,000–1,000,000 fine or only one of these.",,,
Forging/Altering Keys by Locksmith,NA,NA,Misdemeanour,173,Fraudulent key forging or using master key committed by a locksmith.,">1–2 years imprisonment + FRW 1,000,000–2,000,000 fine.",,,
Fraud,NA,NA,Misdemeanour,174,Deceiving someone to obtain money/property via false identity or promises.,"2–3 years imprisonment + FRW 3,000,000–5,000,000 fine.",,,
Fraud by Issuing Securities,NA,NA,Misdemeanour,174,"Fraud related to issuing shares, securities, vouchers, etc.","3–5 years imprisonment + FRW 5,000,000–7,000,000 fine.",,,
Non-payment of Bills,NA,NA,Petty Offence,175,Ordering non-returnable items knowingly unable to pay.,"15 days–2 months imprisonment + FRW 100,000–200,000 fine or max 15 days community service.",,,
Breach of Trust,NA,NA,Misdemeanour,176,"Misuse of entrusted property (embezzling, misusing, giving it away).","3–5 years imprisonment + FRW 500,000–1,000,000 fine.",,,
Selling or Pledging Another Person’s Property,NA,NA,Misdemeanour,177,Selling/pledging property one does not own.,"1–2 years imprisonment + FRW 500,000–1,000,000 fine.",,,
Destruction of Mortgaged Property,NA,NA,Misdemeanour,177,Debtor/creditor destroys/embezzles mortgaged property.,"1–2 years imprisonment + FRW 1,000,000–2,000,000 fine.",,,
Genocide,NA,NA,Felony,91,"Acts committed with intent to destroy a national, ethnic, racial, or religious group. Includes killing, serious harm, destruction of life conditions, preventing births, or forcible transfer of children.",Life imprisonment without possibility of mitigation.,,,
Conspiracy to Commit Genocide,NA,NA,Felony,93,Agreement between persons to commit genocide.,Life imprisonment.,,,
Planning of Genocide,NA,NA,Felony,93,Pre-arranged design to commit genocide.,Life imprisonment,,,
Direct or Indirect Incitement to Genocide,NA,NA,Felony,93,Provoking or encouraging others to commit genocide.,Life imprisonment,,,
Attempt to Commit Genocide,NA,NA,Felony,93,Taking steps towards the execution of genocide without completing it.,Life imprisonment,,,
Complicity in Genocide,NA,NA,Felony,93,Assisting or aiding in the commission of genocide.,Life imprisonment,,,
Crime Against Humanity: Murder,NA,NA,Felony,94,Intentional killing as part of a widespread or systematic attack on civilians.,Life imprisonment,,,
Crime Against Humanity: Extermination,NA,NA,Felony,94,Mass killing of peaple,Life Imprisonment,,,
Crime Against Humanity: Enslavement,NA,NA,Felony,94,Exercising powers of ownership over a person.,Life imprisonment.,,,
Crime Against Humanity: Deportation/Transfer,NA,NA,Felony,94,Forcibly removing persons from their lawful homes.,20–25 years imprisonment; Life imprisonment if with degrading treatment.,,,
Crime Against Humanity: Unlawful Imprisonment,NA,NA,Felony,94,Severe deprivation of liberty contrary to law.,20–25 years imprisonment; Life imprisonment if with degrading treatment.,,,
Crime Against Humanity: Torture,NA,NA,Felony,94,Severe pain or suffering inflicted intentionally.,Life imprisonment,,,
Crime Against Humanity: Sexual Violence,NA,NA,Felony,94,"Acts such as rape, sexual slavery, forced prostitution, or sterilization.",Life imprisonment.,,,
Crime Against Humanity: Persecution,NA,NA,Felony,94,"Severe deprivation of rights due to politics, religion, or ethnicity.",20–25 years imprisonment; Life imprisonment if with degrading treatment.,,,
Crime Against Humanity: Enforced Disappearance,NA,NA,Felony,94,Abduction with refusal to disclose fate or whereabouts.,Life imprisonment.,,,
Crime Against Humanity: Apartheid,NA,NA,Felony,94,Inhuman acts committed to establish and maintain domination by one racial group.,20–25 years imprisonment; Life imprisonment if with degrading treatment.,,,
Crime Against Humanity: Other Inhumane Acts,NA,NA,Felony,94,Similar acts causing great suffering or serious injury.,Life imprisonment,,,
Gusambanya umwana,NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 133(1)," Kwinjiza imyanya ndangagitsina / igice
cyumubiri / ikintu mu gitsina cyumwana,
anus, cyangwa umunwa; igikorwa icyo
aricyo cyose cyo kwishimira umubiri.","Igifungo cy'imyaka 20-25.
Igifungo cya burundu niba umwana
ari munsi yimyaka 14 cyangwa
niba biviramo uburwayi /
ubumuga budakira.",,,
" Byiyongereye
gusambanye
umwana birenze",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 133 (2),"iyo byakorewe umwana uri munsi yimyaka 14.
bikaba byamuviramo uburwayi budakira
cyangwa ubumuga.
Cyangwa ugakurikirwa no kubana
nkumugabo numugore.",uhanishwa Igifungo cya burundu,,,
" Gukoresha undi
imibonano mpuzabitsina ku gahato ",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 134(1),"Guhuza ibitsina ku gahato cyangwa
kwinjira ku gahato, iterabwoba, amayeri,
ubutware, cyangwa intege nke
z'uwahohotewe."," Iyo uhamwe niki cyaha uhanishwa Igifungo cyimyaka 10-15 + ihazabu
(FRW 1.000.000
FRW 2.000.000). Ibihano bihanitse
kubintu byihariye.",,,
"Gukoresha undi
imibonano mpuzabitsina ku gahato ariko kuburyo bukabije",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 134(2),"Iyo gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato byakozwe ku muntu ufite hejuru
y’imyaka mirongo itandatu n’itanu (65), ku
muntu ufite ubumuga cyangwa uburwayi
butuma adashobora kwirwanaho","igihano
kiba igifungo kirenze imyaka cumi n’itanu
(15) ariko kitageze ku myaka makumyabiri
(20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda
atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000
FRW) ariko atarenze miliyoni ebyiri
(2.000.000 FRW). ",,,
"Gukoresha undi
imibonano mpuzabitsina ku gahato ariko kuburyo bukabije cyane",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 134(3),"Iyo gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato byateye indwara idakira cyangwa
ubumuga, "," uwabikoze ahanishwa igifungo
kirenze imyaka makumyabiri (20) ariko
itarenze imyaka makumyabiri n’itanu (25)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW).",,,
"Gukoresha undi
imibonano mpuzabitsina ku gahato ariko kuburyo bukabije cyane",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 134(4)," Iyo byakozwe n’abantu barenze umwe;
byateye urupfu uwabikorewe;
byakozwe ku muntu bafitanye isano kugeza ku gisanira cya kabiri;
byakozwe cyangwa hagamijwe kumwanduza indwara idakira","Igihano kiba igifungo cya burundu iyo
gukoresha imibonano mpuzabitsina ku
gahato:",,,
Urukozasoni,NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 135 (1),"Umuntu wese ukora igikorwa gikoza isoni
mu buryo ubwo aribwo bwose ku mubiri
w’undi, nyiri ukubikorerwa atabishaka, ","Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora
icyaha cy’urukozasoni, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko
kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi ijana (100.000 FRW) ariko
atarenze ibihumbi magana atatu (300.000
FRW).",,,
"Urukozasoni ariko
birenze urugero",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 135 (2),"Iyo icyaha cy’ urukozasoni
Cyakorewe mu ruhame","ahanishwa
igifungo kitari munsi y’imyaka ibiri (2)
ariko kitarenze imyaka itatu (3) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi
y’ibihumbi magana atanu (500.000 FRW)
ariko atarenze miliyoni imwe (1.000.000 FRW)",,,
"Urukozasoni
(hamwe
nimpamvu
zongera ububi)",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,ingingo ya 135 (2),"Uwakoze icyaha ni mwene wabo,
umwarimu, umuntu ufite
ububasha, abaganga,
cyangwa ibikangisho / imbaraga.","ibihano byavuzwe haruguru
byikuba Inshuro ebyiri ",,,
Ubusambanyi,NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",ingingo ya 136,"Imibonano mpuzabitsina
nundi muntu utari uwo uwo
mwashakanye."," Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1).
Gusa Gukurikirana icyaha cy’ubusambanyi
ntibishobora kuba hatareze uwahemukiwe
mu bashyingiranywe ku buryo bwemewe
n’amategeko. ",,,
"Guhohotera bishingiye
ku gitsina uwo bashyingiranywe ",NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",ingingo ya 137,"
Umuntu wese ukorera uwo bishyingiranywe
igikorwa cy’ihohotera kibabaza umubiri
kandi gishingiye ku gitsina, aba akoze
icyaha","Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka
itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5). ",,,
Ubushoreke,NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",Ingingo ya 138,"Umuntu ubana nk’umugabo n’umugore
n’uwo batashyingiranywe umwe muri bo
cyangwa bombi bafite uwo
bashyingiranywe, aba akoze icyaha.","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kirenze umwaka umwe (1) ariko kitarenze
imyaka ibiri (2).
",,,
Guta urugo,NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",Ingingo ya 139,"Umwe mu bashyingiranywe uta urugo rwe mu gihe kirenze amezi abiri (2) nta mpamvu zikomeye akihunza ibyo ategetswe, cyangwa umugabo utaye
umugore we ku bushake, nta mpamvu
ikomeye, mu gihe kirenze ukwezi kumwe (1) azi ko atwite.aba akoze icyaha. Icyakora, kutabana bitewe n’uko umwe mu bashyingiranywe afashwe nabi ntabwo byitwa guta urugo mu gihe yagiye abimenyesheje ubuyobozi bumwegereye bigakorerwa inyandiko. ","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atatu (3)
ariko kitarenze amezi atandatu (6).",,,
"
Gukora amasezerano yo gushyingirwa andi ataraseswa cyangwa
kwakira bene ayo masezerano ",NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",Ingingo ya 141,"
Umuntu wese ukora amasezerano yo gushyingirwa aya mbere agifite agaciro; ushyingirwa azi neza ko uwo
bashyingiranwa afite amasezerano yo
gushyingirwa ataraseswa; uwakira amasezerano yo gushyingirwa azi
neza ko ushyingirwa afite andi masezerano; aba akoze icyaha.","Umuntu uhamijwe n’urukiko gukora
kimwe mu bikorwa bivugwa mu gika cya
mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igihano
cy’igifungo kitari munsi y’umwaka umwe
(1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atatu (300.000
FRW) ariko atarenze ibihumbi magana
atanu (500.000 FRW).",,,
" Gukora igikorwa
gishingiye ku gitsina ku nyamaswa ",NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,Ingingo ya 142(1),"Umuntu wese ukora igikorwa gishingiye ku gitsina ku nyamaswa, aba akoze icyaha.","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1).",,,
gukora imibonano mpuzabitsina kunyamaswa bitewe n' undi muntu,NA,NA,ibyaha bishingiye kugitsina,Ingingo ya 142(2),"Umuntu wese, mu buryo ubwo ari bwo
bwose, utuma undi akora igikorwa
gishingiye ku gitsina ku nyamaswa, ","ahanishwa igihano cy’igifungo kitari munsi
y’imyaka irindwi (7) ariko kitarenze imyaka icumi (10) n’ihazabu y’amafaranga
y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshatu
(3.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni
eshanu (5.000.000 FRW)",,,
"Gukora ibiterasoni mu
ruhame ",NA,NA,"Ibyaha binyuranyije
n’imyifatire myiza ",Ingingo ya 143,Umuntu wese ukora ibiterasoni mu ruhame aba akoze icyaha.,Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa igihano cy’igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko kitarenze imyaka ibiri (2).,,,
" Kwinjira aho umuntu
atuye mu buryo butemewe ",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",Ingingo ya 155 (1),"Uretse mu bihe biteganywa n’amategeko,
umuntu wese winjira mu rugo, mu nzu, mu
cyumba cyangwa mu icumbi rituwemo
n’undi muntu, atabyemerewe n’uhatuye aba
akoze icyaha.","Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi
abiri (2) ariko kitageze ku mezi atandatu (6)
n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari
munsi y’ibihumbi magana atanu (500.000
FRW) ariko atarenze miliyoni imwe
(1.000.000 FRW).",,,
" Kwinjira aho umuntu
atuye mu buryo butemewe (Kugahato)",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",Ingingo ya 155 (2),"Iyo kwinjira aho umuntu atuye byakoreshejwe ibikangisho, guca icyuho cyangwa gufunguza
imfunguzo zidakoreshejwe na nyirazo."," igihano kiba
igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3)
ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda arenze miliyoni
imwe (1.000.000 FRW) ariko atageze kuri
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) cyangwa
kimwe gusa muri ibyo bihano. ",,,
" Kumviriza ibiganiro,
gufata amashusho cyangwa kubitangaza ",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",Ingingo ya 156 (1),"Umuntu wese, ku bw’inabi, mu buryo ubwo
ari bwo bwose, wivanga mu mibereho
bwite y’undi akoresheje:
1º kumviriza cyangwa gutangaza amagambo
abantu bavugiye mu muhezo atabiherewe
uruhushya;
2º gufata ifoto, amajwi cyangwa amashusho
cyangwa kubitangaza nyirayo atabitangiye
uruhushy. aba akoze icyaha"," uwo iki cyaha gihamye ahanishwa igifungo
kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko
kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW)
cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano. ",,,
" Gutangaza amagambo
cyangwa amashusho binyuranye n’uko
byafashwe ",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",Ingingo ya 157,"Umuntu wese utangaza, ku bw’inabi
hakoreshejwe uburyo ubwo ari bwo bwose,
amagambo yahinduwe agatangazwa uko
atavuzwe cyangwa amashusho n’amafoto
by’umuntu byagaragajwe uko bitafashwe,
ntagaragaze ko binyuranyije n' uko byafashwe, aba akoze icyaha. ","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW).",,,
Kumena ibanga ry’akazi,NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",Ingingo ya 158,"Umuntu wese umena ibanga kandi
ashinzwe kuribika, ku mpamvu z’akazi,
z’umwuga cyangwa z’idini, yaba akiri mu kazi cyangwa yarakavuyemo, aba akoze
icyaha. ","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya
miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW).",,,
" Ibyaha bikorerwa
ubutumwa mu nzira zitandukanye
z’itumanaho ",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",ingingo ya 159,"Umuntu wese ukoresha uburiganya, mu
buryo ubwo ari bwo bwose, mu gufungura,
kurigisa, gutinza, kuyobya amabaruwa
cyangwa izindi nyandiko byageze iyo bijya
cyangwa bitaragerayo aba akoze icyaha","cyangwa bitaragerayo aba akoze icyaha.
Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1)
ariko kitarenze imyaka ibiri (2) n’ihazabu
y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko
atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW). ",,,
" Gukusanya amakuru
yerekeye abantu muri za mudasobwa ",NA,NA,"IBYAHA BIBANGAMIRA
IMIBEREHO BWITE Y’ABANTU",ingingo ya 160,"Umuntu wese ku bw’inabi ufata amajwi,
ukusanya amakuru yerekeye umuntu,
ushyingura cyangwa ukoresha ubundi
buryo bwo kubika muri za mudasobwa
n’ibindi byuma kabuhariwe amakuru
y’umuntu cyangwa ibiranga umuntu ku
buryo byagira ingaruka mbi ku cyubahiro
cyangwa ku mibereho ye bwite, aba akoze
icyaha.","Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa
igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6)
ariko kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW). ",,,
Gutukana mu ruhame,NA,NA,gusebanya,Ingingo ya 161,"Umuntu wese utuka undi mu ruhame aba
akoze icyaha. gutukana bivugwa ni ikimenyetso, imigenzereze, ijambo cyangwa inyandiko bigambiriye gukomeretsa umuntu ku
bushake kandi ku buryo butaziguye. "," Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa igifungo kitari munsi y’iminsi
cumi n’itanu (15) ariko kitarenze amezi
abiri (2); ihazabu y’amafaranga y’u
Rwanda atari munsi y’ibihumbi ijana
(100.000 FRW) ariko atarenze ibihumbi
magana abiri (200.000 FRW); imirimo
y’inyungu rusange mu gihe kitarenze iminsi
cumi n’itanu (15) cyangwa kimwe gusa
muri ibyo bihano. ",,,
" Ikurikirana ry’ibyaha
bibangamira imibereho bwite y’abantu ",NA,NA,NA,Ingingo ya 162,"Ibyaha bivugwa muri uyu mutwe
ntibishobora gukurikiranwa bidasabwe
n’uwahemukiwe, umuhagarariye mu buryo bwemewe cyangwa umufiteho uburenganzira n’amategeko ",NA,,,
Kwiba,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 166,"Gutwara ikintu cy’undi atabiherewe uburenganzira, agamije kukigira icye cyangwa kugikoresha"," Iyo abihamijwe n’urukiko,
ahanishwa Igifungo cyitari mwaka 1 ariko kitarenze 2 imyaka; Ihazabu: 1,000,000–2,000,000 FRW; Imirimo y’inyungu rusange: amezi 6 cyangwa kimwe muri ibyo",,,
Kwiba hakoreshejwe intwaro,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,ingingo ya 169,Kwiba witwaje intwaro ishobora kwica cyangwa gukomeretsa,"Igifungo: 10–15 imyaka; Ihazabu: 5,000,000–7,000,000 FRW",,,
Kwiba nijoro,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 167,Kwiba hagati ya saa 6:00 z’umugoroba na saa 6:00 z’igitondo,"Igihano cyikuba kabiri: Igifungo: 2–4 imyaka; Ihazabu: 2,000,000–4,000,000 FRW",,,
Kwiba hakoreshejwe kiboko cyangwa ibikangisho,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,ingingo ya 168,Kwiba ukoresheje imbaraga cyangwa ibikangisho,"Igifungo: 5–7 imyaka; Ihazabu: 3,000,000–5,000,000 FRW",,,
Kwiba ikinyabiziga kigamije kukijyana mu kindi gihugu,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 169,Kwiba ikinyabiziga gifite moteri agamije kukijyana mu kindi gihugu,"Igifungo: 5–7 imyaka; Ihazabu: 5,000,000–10,000,000 FRW",,,
Kwihesha ikintu cy’undi hakoreshejwe uburiganya,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 174,Kwihesha umutungo w’undi mu buryo bw’uburiganya,"Igifungo: 2–3 imyaka; Ihazabu: 3,000,000–5,000,000 FRW",,,
Kwaka ikitari bwishyurwe,NA,NA,Icyaha cyoroheje,ingingo ya 175,Kwaka ikintu uzi neza ko utazishyura,"Igifungo: iminsi 15–amezi 2; Ihazabu: 100,000–200,000 FRW; Imirimo y’inyungu rusange: iminsi 15 cyangwa kimwe muri ibyo",,,
Kugumana ku bw’uburiganya ikintu cy’undi cyatoraguwe,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 172,"Kugumana cyangwa guha abandi ikintu cy’undi wabonye ku buryo bumugwiririye, ku bw’uburiganya","Igifungo: 6 amezi–2 imyaka; Ihazabu: 50,000–300,000 FRW",,,
Kwigana cyangwa guhindura imfunguzo,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 173,Kwigana cyangwa guhindura imfunguzo mu buryo bw’uburiganya,"Igifungo: 6 amezi–1 mwaka; Ihazabu: 500,000–1,000,000 FRW",,,
Kugurisha ikintu cy’undi cyangwa kugitangaho ingwate,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 177,Kugurisha cyangwa gutangaho ingwate ikintu uzi ko atari icyawe,"Igifungo: 1–2 imyaka; Ihazabu: 500,000–1,000,000 FRW",,,
Kurigisa cyangwa kwangiza ibyatanzweho ingwate,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 178,Kurigisa cyangwa kwangiza ibitanzweho ingwate,"Igifungo: 1–2 imyaka; Ihazabu: 1,000,000–2,000,000 FRW",,,
Ubuhemu,NA,NA,Icyaha gikomeye,ingingo ya 176,"Gukoresha nabi ikintu cyahawe cyangwa yakirindishijwe, akacyigarurira cyangwa akagitagaguza","Igifungo: 3–5 imyaka; Ihazabu: 500,000–1,000,000 FRW",,,
Icyaha cya Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,91,Gukora kimwe mu bikorwa 5 bigamije kurimbura igice cyangwa abantu bose b'itsinda runaka,uhamwe niki cyaha ahanishwa Igifungo cya burundu kidashobora kugabanywa,,,
Icyaha cyo Gucura umugambi wa Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,93,Gucura umugambi wo gukora Jenoside,Uhamwe niki cyaha ahanisha Igifungo cya burundu,,,
Gutegura Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,93,Gushyira mu bikorwa imyiteguro ya Jenoside,Uhamwe niki cyaha ahanisha Igifungo cya burundu,,,
Gushishikariza Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,93,Gushishikariza abantu gukora Jenoside ku buryo ubwo ari bwo bwose,uhamwe niki cyaha ahanishwa igifungo cya burundu.,,,
Gugerageza Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,93,Kugerageza gukora Jenoside itaragerwaho,uhamwe niki cyaha ahanishwa igifungo cya burundu.,,,
Ubufatanyacyaha muri Jenoside,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,93,Kuba mu itsinda cyangwa gufasha mu bikorwa bya Jenoside,uhamwe niki cyaha ahanishwa igifungo cya burundu.,,,
"Icyaha cyibasiye inyokomuntu: kwica, kurimbura, ubucakara, gukubita/torture, gusambanya ku gahato, kurigisa, ibikorwa birenze kamere muntu",NA,NA,Icyaha cy’ubugome,94,"Ibyaha bikorwa ku baturage batari abasirikare, bigaragaramo ubugome",uhamwe na kimwe muri ibi byaha ahanishwa igifungo cya burundu.,,,
"Icyaha cyibasiye inyokomuntu: gutwara bunyago, gufunga binyuranyije n’amategeko, gutoteza cyangwa ivangura rishingiye ku ruhu",NA,NA,Icyaha gikomeye,94,"Ibyaha bikorerwa abaturage batari abasirikare, ariko bitarimo ubwicanyi cyangwa ihohotera rikabije",uhamwe nakimwe muri ibi byaha ahanishwa Igifungo kitarenze imyaka 25,,,
Icyaha cyibasiye inyokomuntu bikozwe biherekejwe n’agashinyaguro,NA,NA,Icyaha cy’ubugome,95,Iyo ibikorwa bivugwa hejuru byakozwe bifite agashinyaguro,uhamwe niki cyaha ahanishwa igifungo cya burundu.,,,