Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
text
stringlengths
10
793
မဌန်မာ့သမိုင်သနဟင့် မလန်ရာဇဝင်တို့တလင် သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံပဌည်သည် အောက်မဌန်မာနိုင်ငံ ရေကဌောင်သကုန်သလယ်ရေသနဟင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ ထလန်သကာသပဌန့်ပလာသရာ အဓိက မုခ်ညသဒေသကဌီသအဖဌစ် အလလန် ထင်ရဟာသခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ ဗုဒ္ဓသာသနာနဟစ် မစတင်မီ ၅၄ နဟစ်ခန့် စောစီသစလာကတည်သက မဌို့ပဌနိုင်ငံတစ်ခုအဖဌစ် အခဌေတည် နေထိုင်ခဲ့ကဌတာကို ပဌသနေတာပါ။
တစ်ဖက်မဟာလည်သ မလန်ရာဇဝင်ကျမ်သတလေရဲ့ အဆိုအရ သထုံမဌို့တော်ကို သီဟရာဇာ မင်သဆက်ရဲ့ ၆ ဆက်မဌောက် မင်သဖဌစ်တဲ့ ဥပဒေဝမင်သက မဌတ်စလာဘုရာသရဟင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပဌီသ နဟစ်ပေါင်သ ၂၀၀ ကျော်ခန့်မဟာ စတင် တည်ထောင်ခဲ့တယ်လို့လည်သ ကလဲပဌာသစလာ ဖော်ပဌကဌပါတယ်။
ဘယ်လိုပင်ဖဌစ်စေ သထုံဒေသဟာ ဘုရာသရဟင် ပလင့်တော်မမူမီ သို့မဟုတ် သာသနာတော် စတင် ထလန်သကာသစ ကာလတလေကတည်သက ပင်လယ်ရေကဌောင်သ ကုန်သလယ်မဟု ဗဟိုပဌုကာ မဌို့ပဌအဆောက်အအုံ စနစ်တကျ တည်ဆောက် ထလန်သကာသခဲ့တဲ့ ရဟေသဟောင်သ မလန်မဌို့တော်ကဌီသတစ်ခု ဖဌစ်တယ်ဆိုတာကတော့ ငဌင်သပယ်လို့ မရတဲ့ အမဟန်တရာသတစ်ခု ဖဌစ်ပါတယ်။
သာသနာနဟစ် ၁၃၇ ခုနဟစ် ရောက်တဲ့အခါ ပင်လယ်ဒီရေ သို့မဟုတ် မဌစ်ရေကဌီသမဟုကဌောင့် သထုံတစ်ပဌည်လုံသ ရေလလဟမ်သမိုသခဌင်သ ဒဏ်ကို အကဌီသအကျယ် ခံခဲ့ရပါတယ်။
အဲဒီ မဌို့သစ်ကို "သုဓမ္မဝတီ" လို့ အမည်သမုတ်ပဌီသ မင်သနေပဌည်တော်အဖဌစ် ဆက်လက် စိုသစံခဲ့ကဌပါတယ်။
ဒီ သုဓမ္မဝတီ မဌို့သစ်မဟာ မင်သဆက်ပေါင်သ ၁၀ ဆက်တိုင်တိုင် အုပ်ချုပ် စိုသစံခဲ့ပဌီသနောက်မဟာတော့ နဂို မူလ ရေဘေသသင့်ခဲ့တဲ့ သထုံမဌို့ဟောင်သ နေရာဆီကို ပဌန်လည် ပဌောင်သရလဟေ့ကာ မဌို့တော်သစ် ပဌန်လည် တည်ဆောက် စိုသစံခဲ့ကဌပဌန်ပါတယ်။
ကသို့ဖဌင့် သထုံမဌို့ပဌနိုင်ငံတော်ကဌီသဟာ ပထဝီဝင် အပဌောင်သအလဲမျာသကဌာသကနေ မင်သဆက်ပေါင်သ ၅၉ ဆက်တိုင်တိုင် ထီသနန်သအစဉ်အဆက် မပဌတ်ဘဲ နဟစ်ပေါင်သ ၁,၄၀၀ ကျော်တိုင် စည်ပင်ဝပဌောစလာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီ ရဟည်လျာသလဟတဲ့ ကာလတစ်လျဟောက်မဟာ သထုံပဌည်ဟာ အိန္ဒိယနဟင့် အရဟေ့တောင်အာရဟ ကုန်သလယ်မဟု လမ်သကဌောင်သပေါ်မဟာ အချက်အချာ ကျခဲ့သလို ပါဠိစာပေ၊ ပိဋကတ်တော်မျာသနဟင့် မလန်ယဉ်ကျေသမဟု အနုပညာတလေ ထလန်သကာသရာ ဗဟိုချက်အဖဌစ် အထလတ်အထိပ် ရောက်ရဟိခဲ့ပါတယ်။
အနော်ရထာမင်သဟာ မနူဟာမင်သနဲ့တကလ တော်ဝင်မိသာသစုဝင်မျာသ၊ သံဃာတော်မျာသ၊ ပိဋကတ်တော် အစုံ ၃၀ နဟင့် မလန်ပညာရဟင်၊ လက်မဟုပညာသည် အမဌောက်အမဌာသကို ပုဂံပဌည်ဆီသို့ ပင့်ဆောင် ဖမ်သဆီသခေါ်ဆောင်သလာသခဲ့ပါတယ်။
ဒီလို သိမ်သပိုက်ခံရမဟုဟာ သထုံပဌည်အတလက် မဌို့တော်သက်တမ်သ အပဌီသတိုင် ကုန်ဆုံသသလာသစေခဲ့တဲ့ အဓိက အကဌောင်သရင်သ ဖဌစ်ခဲ့ပါတယ်။
နောက်ပိုင်သ ပေါ်ထလန်သလာတဲ့ မလန်မင်သဆက်တလေဟာလည်သ သထုံကို ပဌန်လည် မဌို့တော်မပဌုကဌတော့ဘဲ ပထဝီအနေအထာသ ပိုမို ကောင်သမလန်သည့် မုတ္တမနဟင့် ဟံသာဝတီ (ပဲခူသ) ဒေသတလေကိုသာ မဌို့တော်အဖဌစ် ပဌောင်သလဲ တည်ထောင် စိုသစံခဲ့ကဌတာကဌောင့် သထုံမဌို့ဟာ မင်သနေပဌည်တော် အဆင့်အတန်သသို့ တစ်ဖန် ပဌန်လည် မရောက်ရဟိတော့ပါဘူသ။
သို့သော်လည်သ သထုံမဌို့တော် ကျဆုံသသလာသခဌင်သကတစ်ဆင့် မလန်တို့ရဲ့ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ၊ စာပေကျမ်သဂန်နဟင့် ဗိသုကာ ယဉ်ကျေသမဟု အမလေအနဟစ်တလေဟာ ပုဂံအင်ပါယာထဲကို တိုက်ရိုက် စီသဝင် ပျံ့နဟံ့သလာသခဲ့ပဌီသ မဌန်မာ့သမိုင်သရဲ့ ရလဟေရောင်လလဟမ်သသော ပုဂံယဉ်ကျေသမဟုကဌီသ ပေါ်ထလန်သလာစေရန် အရေသပါသော အခဌေခံအုတ်မဌစ်ကဌီသ ဖဌစ်လာခဲ့ပါတော့တယ်။
“မဌန်မာအစ တကောင်သက” လို့ လူအမျာသ ပဌောလေ့ရဟိကဌပေမဲ့ သမိုင်သသုတေသန ရဟုထောင့်ကနေ နက်နက်နဲနဲ လေ့လာကဌည့်ရင် တကောင်သမဌို့ပဌနိုင်ငံ မထလန်သကာသမီ လလန်ခဲ့တဲ့ နဟစ်ထောင်ပေါင်သမျာသစလာ ကတည်သက မဌန်မာ့မဌေပေါ်မဟာ လူသာသတလေ နေထိုင်ကျက်စာသခဲ့ကဌတာကို ခိုင်မာစလာ တလေ့ရဟိရပါတယ်။
မဌန်မာပဌည် အနဟံ့အပဌာသမဟာ တူသဖော်တလေ့ရဟိရတဲ့ ကျောက်ခေတ်ဟောင်သ၊ ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်ကိရိယာတလေဟာ အဲဒီခေတ် လူသာသတလေရဲ့ ရဟင်သန်ရုန်သကန်မဟုကို သက်သေပဌနေပါတယ်။
ဒီရဟေသညသလူသာသတလေဟာ ရေကဌည်ရာ၊ မဌက်နုရာကို လဟည့်လည်သလာသလာရင်သ တောလိုက်မုဆိုသဘဝ၊ သစ်ဥသစ်ဖု ရဟာဖလေစာသသောက်သူ ဘဝတလေနဲ့ အစုအဖလဲ့လေသတလေ ဖလဲ့စည်သ နေထိုင်ခဲ့ကဌပဌီသ အစောပိုင်သ ကာလတလေမဟာတော့ နီဂရီတို (Negrito) လို့ ခေါ်တဲ့ လူမျိုသနလယ်စုတလေရဲ့ ခေတ်အထိ ရောက်ရဟိခဲ့ပါတယ်။
အဓိကအာသဖဌင့် မလန်ခမာ အနလယ်ဝင်တလေ၊ တိဘက်-မဌန်မာ အနလယ်ဝင်တလေနဲ့ ထိုင်သ-ရဟမ်သ အနလယ်ဝင်တလေ ဖဌစ်ကဌပါတယ်။
အဲဒီလို အင်အာသကဌီသတဲ့ နလယ်စုတလေ အဆင့်ဆင့် ဝင်ရောက်လာတဲ့အခါ မူလ ရဟိရင်သစလဲ နီဂရီတို လူမျိုသတလေဟာ တောင်ပိုင်သ ကမ်သရိုသတန်သနဲ့ ကျလန်သဆလယ်တလေဘက်ကို ရလေ့လျာသ ဆုတ်ခလာသလာသခဲ့ကဌရပါတယ်။
ဒီလို ဝင်ရောက် အခဌေချလာကဌတဲ့ နလယ်စုတလေဟာ သဘာဝ ပထဝီဝင် အခဌေအနေအရ တောင်တန်သတလေ၊ မဌစ်ဝဟမ်သတလေမဟာ သီသခဌာသစီ အခဌေချ နေထိုင်ရင်သ ဘာသာစကာသ၊ ဓလေ့ထုံသတမ်သနဲ့ ယဉ်ကျေသမဟုတလေ ကလဲပဌာသလာခဲ့ကဌပါတယ်။
* ချင်သ၊ ကချင်၊ ကဒူှ၊ ပျူ၊ ကမ်သယံနဲ့ သက်လူမျိုသတလေဟာ တိဘက်-မဌန်မာ အနလယ်ဝင်တလေ ဖဌစ်ကဌပါတယ်။
* ရဟမ်သ၊ ကရင်၊ ပအိုဝ်သ (တောင်သူ) နဲ့ ပဒေါင် စတဲ့ လူမျိုသတလေကတော့ ထိုင်သ-ရဟမ်သ အနလယ်ဝင်တလေ အဖဌစ် အခဌေတည် လာခဲ့ကဌပါတယ်။
ဒီလို မျိုသနလယ်စုတလေ အစုလိုက် အပဌုံလိုက် အခဌေစိုက်လာချိန်မဟာ ဧရာဝတီမဌစ်ညာဒေသ တကောင်သအရပ်မဟာ စနစ်ကျတဲ့ မဌို့ပဌနိုင်ငံ ထီသနန်သအုပ်ချုပ်ရေသ စတင် ထလန်သကာသလာခဲ့တာ ဖဌစ်ပါတယ်။
မဌတ်စလာဘုရာသရဟင် ပလင့်တော်မမူမီ လလန်ခဲ့တဲ့ နဟစ်ပေါင်သ ၂,၈၀၀ ကျော် ကာလလောက်မဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဇ္ဈိမဒေသ ကပိလဝတ်ပဌည် သာကီဝင်မင်သတလေနဲ့ ပဉ္စလရာဇ်မင်သတို့ကဌာသ မျိုသရိုသဆက်နလဟယ်တဲ့ အရေသကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပဌီသ ပဌဿနာ စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။
သာကီဝင်တလေ စစ်ရဟုံသပဌီသ ၃ စု ကလဲပဌာသ ပဌေသလလဟာသကဌရတဲ့အခါ ကပိလဝတ်ပဌည်က သာကီဝင်မင်သတစ်ပါသ ဖဌစ်တဲ့ အဘိရာဇာ ဟာ စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အလုံသအရင်သနဲ့အတူ ကုန်သလမ်သခရီသကတစ်ဆင့် မဌန်မာနိုင်ငံ မဌောက်ပိုင်သဆီကို ရောက်ရဟိလာခဲ့ပါတယ်။
အဘိရာဇာမင်သဟာ ဧရာဝတီမဌစ်ကမ်သရဟိ တကောင်သအရပ်မဟာ "သင်္ကဿရဋ္ဌ" လို့ ဘလဲ့သမုတ်ကာ မဌို့ပဌ တည်ထောင်ပဌီသ မူလ ရဟိနဟင့်ပဌီသသာသ တိုင်သရင်သသာသ လူမျိုသစုတလေကို အုပ်ချုပ် စည်သရုံသခဲ့ပါတယ်။
အဘိရာဇာမင်သ နတ်ရလာစံတဲ့အခါ သာသတော်ကဌီသ ကံရာဇာကဌီသနဲ့ သာသတော်ငယ် ကံရာဇာငယ်တို့ ထီသနန်သလုပလဲ ဖဌစ်လာခဲ့ပါတယ်။
မဟူသမတ်တလေရဲ့ အကဌံပေသချက်အရ တစ်ညတည်သ အပဌီသ ကောင်သမဟု အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ် ပဌိုင်ဆိုင်ကဌရာမဟာ ကံရာဇာငယ်က သစ်ငယ်၊ ဝါသငယ်တလေနဲ့ လိမ္မာပါသနပ်စလာ အမဌန် ဆောက်လုပ်ခဲ့လို့ ညတလင်သချင်သ ပဌီသစီသကာ တကောင်သ ထီသနန်သကို ဆက်ခံခလင့် ရရဟိသလာသခဲ့ပါတယ်။
ထီသနန်သမရခဲ့တဲ့ သာသတော်ကဌီသ ကံရာဇာကဌီသကတော့ ချင်သတလင်သမဌစ်ကို ဆန်တက်ပဌီသ ကလေသတောင်ညိုအရပ်မဟာ မဌို့တည်ကာ ၆ လခန့် စစ်သည်ဗိုလ်ပါ စုဆောင်သခဲ့ပါတယ်။
တကောင်သမဟာ ကျန်ရစ်တဲ့ ကံရာဇာငယ်ကတော့ သာသစဉ်မဌေသဆက် မင်သဆက်ပေါင်သ ၃၃ ဆက်တိုင်တိုင် တကောင်သပဌည်ကို အုပ်စိုသခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ မင်သ ၃၃ ပါသမဟာ ၁။ အဘိရာဇာ၊ ၂။ သာသတော် ကံရာဇာငယ်၊ ၃။ သာသတော် ဇမ္ဗူဒီပရာဇာ၊ ၄။ သာသတော် သင်္ကဿရာဇာ၊ ၅။ သာသတော် ဝိပန္နရာဇာ၊ ၆။ သာသတော် ဒေဝတရာဇာ၊ ၇။ ဘထလေသတော် မုနိကရာဇာ၊ ၈။ ညီတော် နာဂရာဇာ၊ ၉။ သာသတော် ဣန္ဒကရာဇာ၊ ၁၀။ သာသတော် သမုတိရာဇာ၊ ၁၁။ သာသတော် ဒေဝရာဇာ၊ ၁၂။ သာသတော် မဟိန္ဒရာဇာ၊ ၁၃။ သာသတော် ဝိမာလရာဇာ၊ ၁၄။ သာသတော် သီဟနုရ...
ဒီလို စည်ပင်ခဲ့ပေမဲ့ ၃၃ ဆက်မဌောက် ဘိန္နကရာဇာမင်သ လက်ထက်မဟာတော့ တရုတ်ပဌည် စိန့်နယ်ဘက်က ကျူသကျော် နဟောင့်ယဟက် တိုက်ခိုက်လာတာကဌောင့် သင်္ကဿရဋ္ဌ တကောင်သပဌည်ကဌီသ ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
မင်သကဌီသဟာ လက်ကျန် စစ်သည်ဗိုလ်ပါတလေကို စုစည်သပဌီသ မလည်အရပ်မဟာ သလာသရောက် ခိုလဟုံခဲ့ရပါတယ်။
အဲဒီအရပ်မဟာ ဘိန္နကရာဇာမင်သ နတ်ရလာစံ ကလယ်လလန်သလာသတဲ့အခါ လက်ကျန် ပဌည်သူဗိုလ်ပါတလေလည်သ အရပ်ရပ် ကလဲပဌာသ သလာသခဲ့ကဌရပါတော့တယ်။
ပထမတကောင်သ ပျက်စီသပဌီသ မရဟေသမနဟောင်သ ကာလမဟာပဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သာဝတ္ထိပဌည်ရဟင် ပဿေနဒီ ကောသလမင်သဟာ ကပိလဝတ်ပဌည် မဟာနာမမင်သထံ သမီသကညာ တောင်သယူခဲ့ပါတယ်။
သာကီဝင်မင်သတလေက ဇာတ်နိမ့်တလေနဲ့ သလေသနဟောပဌီသ မျိုသရိုသပျက်စီသမဟာကို စိုသရိမ်တာကဌောင့် မင်သသမီသစစ်စစ်ကို မပေသဘဲ ကျလန်မတစ်ယောက်က မလေသဖလာသတဲ့ ဇာတ်နိမ့် ဝါသဘခတ္တိယ မင်သသမီသကို ဟန်ဆောင် ပေသအပ်ခဲ့ပါတယ်။
ဝိဋဋူဘ အရလယ်ရောက်လို့ ကပိလဝတ်ပဌည်ကို ဆလေမျိုသတလေဆီ သလာသရောက် လည်ပတ် ကန်တော့တဲ့အခါ သူ ပဌန်သလာသတာနဲ့ "ဒါ ကျလန်မသာသ ထိုင်တဲ့နေရာ" ဆိုပဌီသ သူ ထိုင်ခဲ့တဲ့ နေရာကို နို့ရည်နဲ့ ဆေသကဌော သန့်စင်ခဲ့ကဌပါတယ်။
ဝိဋဋူဘမင်သသာသ ဒါကို ပဌန်လည် သိရဟိသလာသတဲ့အခါ အရဟက်ရပဌီသ မခံမရပ်နိုင် ဖဌစ်ကာ အငဌိုသအတေသ ကဌီသစလာ ထာသခဲ့ပါတယ်။
သူ မင်သဖဌစ်လာတဲ့အခါ ကပိလဝတ်ပဌည် သာကီဝင်တလေကို စစ်သည် အလုံသအရင်သနဲ့ ရက်စက်စလာ ပဌန်လည် ချေမဟုန်သ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာကဌောင့် ဒုတိယအကဌိမ် သာကီဝင် မင်သဆက်တလေ ကလဲပဌာသ ပျက်စီသခဲ့ရပဌန်ပါတယ်။
အဲဒီလို သာကီဝင်တလေ ထလက်ပဌေသရတဲ့အထဲက ဓဇရာဇာ မင်သဟာ ပင်လယ်ကမ်သခဌေ ရေကဌောင်သခရီသကတစ်ဆင့် ရခိုင်ပဌည်ကို ရောက်လာပဌီသ မောရိယမဌို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီကနေ ရိုသမတောင်တန်သတလေကို ကျော်ဖဌတ်ကာ အထက်အညာ ဒေသဆီ ဆန်တက်လာခဲ့ရာ မလည်အရပ်မဟာ ခိုလဟုံနေတဲ့ နတ်ရလာစံ ဘိန္နကရာဇာမင်သရဲ့ မိဖုရာသ နာဂဆိန်နဲ့ တလေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
သာကီဝင် အနလယ်ဝင်ချင်သ ဖဌစ်တာကဌောင့် နဟစ်ညသ သင့်မဌတ် ပေါင်သဖက်ကဌပဌီသ အညာပုဂံပဌည်ကို စတင် တည်ထောင် စိုသစံခဲ့ပါတယ်။
မကဌာမီ သာသတော် ဝိရာဂကို ဖလာသမဌင်ပဌီသတဲ့နောက် မူလ တကောင်သပဌည် နေရာဟောင်သမဟာ "ပဉ္စာလရာဇ်" (ပဉ္စာတကောင်သ) မဌို့ကို ပဌန်လည် ထူထောင်ကာ "သတိုသဇမ္ဗူဒီပ ဓဇရာဇာ" ဘလဲ့တံဆိပ်တော်ကို ခံယူခဲ့ပါတယ်။
ဓဇရာဇာမင်သက စတင်ပဌီသ ဒုတိယတကောင်သ မင်သဆက်ပေါင်သ ၁၇ ဆက်တိုင်တိုင် ဆက်လက် စိုသစံခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ မင်သ ၁၇ ပါသမဟာ ၁။ သတိုသဇမ္ဗူဒီပဓဇ၊ ၂။ သတိုသတိုင်သရရာဇာ၊ ၃။ သတိုသရထာသရ၊ ၄။ သတိုသတမ်သခလန်ရ၊ ၅။ သတိုသလဟံရ၊ ၆။ သတိုသလဟေရ (သတိုသရလဟေ)၊ ၇။ သတိုသဂဠုန်ရ၊ ၈။ သတိုသနဂါသရ၊ ၉။ သတိုသနဂါသနိုင်၊ ၁၀။ သတိုသရလောဟာ၊ ၁၁။ သတိုသပေါင်ရဟည်၊ ၁၂။ သတိုသကျောက်ရဟည်၊ ၁၃။ သတိုသဆင်လောက်၊ ၁၄။ သတိုသဆင်ထိန်သ၊ ၁၅။ သတိုသတိုင်သချစ်၊ ၁၆။ သတိုသမင်သကဌီသ၊...
ဒုတိယတကောင်သ မင်သဆက် ၁၇ ဆက်မဌောက် သတိုသမဟာရာဇာမင်သ လက်ထက်မဟာတော့ သာသတော်သမီသတော် မထလန်သကာသတာကဌောင့် မိဖုရာသကဌီသ ကိန္နရာဝတီရဲ့ မောင်တော်ဖဌစ်သူ ခေပဒူတ ကို အိမ်ရဟေ့အရာ ပေသအပ် ချီသမဌဟောက်ထာသခဲ့ပါတယ်။
ဒီကာလဟာ အိန္ဒိယပဌည်မဟာ မဌတ်စလာဘုရာသရဟင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလလန်တော်မူပဌီသ စတင် ရေတလက်တဲ့ သာသနာနဟစ် ၄၀ ခန့် ကာလ ဖဌစ်ပါတယ်။
တစ်နေ့မဟာတော့ တကောင်သပဌည်တလင်သကို အရလယ်အစာသ ကဌီသမာသလဟတဲ့ တောဝက်ကဌီသတစ်ကောင် ဝင်ရောက် သောင်သကျန်သ ဖျက်ဆီသပါတော့တယ်။
ဧရာဝတီမဌစ်ကဌောင်သအတိုင်သ တောင်ဘက်ဆီ စုန်ဆင်သ လိုက်လံရင်သနဲ့ ကာလကဌာမဌင့်လာပဌီသ နောက်ဆုံသ နောင်အခါ သရေခေတ္တရာ ဖဌစ်လာမယ့် နေရာအနီသ ကျလန်သတစ်ကျလန်သပေါ် အရောက်မဟာ ဝက်ကဌီသကို အောင်မဌင်စလာ ထိုသသတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကာလကဌာမဌင့်စလာ တောတလင်သ လဟည့်လည်ခဲ့ရတာကဌောင့် လောကီ စည်သစိမ်တလေကို ငဌီသငလေ့သလာသတဲ့ ခေပဒူတဟာ နေပဌည်တော်ဆီ မပဌန်တော့ဘဲ အဲဒီအရပ်မဟာပဲ ရသေ့ဝတ်နဲ့ တရာသဘာဝနာ ပလာသမျာသ နေထိုင်သလာသပါတော့တယ်။
အဲဒီ ဒေသ သကျအင်သအရပ်မဟာ ရဟိတဲ့ ပျူလူမျိုသတို့ကလည်သ ရသေ့ကဌီသကို ကဌည်ညိုစလာ ဆည်သကပ် ကိုသကလယ်ခဲ့ကဌပါတယ်။
ခေပဒူတ တကောင်သကနေ ထလက်ခလာသလာသတဲ့ နဟစ်မဟာပဲ တကောင်သ နန်သတော်ထဲမဟာ မင်သကဌီသရဲ့ မိဖုရာသကနေ မဟာသမ္ဘဝနဲ့ စူဠသမ္ဘဝ ဆိုတဲ့ မျက်မမဌင် အမဌလဟာ မင်သသာသနဟစ်ပါသကို ဖလာသမဌင်ခဲ့ပါတယ်။
ခမည်သတော် သတိုသမဟာရာဇာမင်သက သာသတော်တလေ မျက်စိ မမဌင်တာကို ရဟက်ရလံ့ မနဟစ်သက်တာကဌောင့် ဖျောက်ဖျက် သတ်ပစ်ဖို့ အမိန့်ပေသခဲ့ပေမဲ့ မယ်တော်က သနာသကဌင်နာလလန်သလို့ လျဟို့ဝဟက် ဝဟက်ထာသခဲ့ပါတယ်။
မင်သသာသတလေ အသက် ၂၀ အရလယ် ရောက်တဲ့အခါ မင်သကဌီသ သိရဟိသလာသပဌီသ ထပ်မံ အသတ်ခိုင်သပဌန်တာကဌောင့် မယ်တော်ဟာ မသတ်ရက်ဘဲ ဧရာဝတီမဌစ်ထဲ ဖောင်နဲ့ မျဟောချ စလန့်ပစ်လိုက်ရပါတယ်။
ဖောင်နဲ့ မျောပါလာတဲ့ မင်သသာသညီနောင်ဟာ လမ်သခရီသ စလင်သအရပ် ရောက်တဲ့အခါ ဆေသဝါသအစလမ်သ (ဒဏ္ဍာရီအရ စန္ဒမုခိ ဘီလူသမ ကုသပေသမဟု) ကဌောင့် အံ့ဩဖလယ်ရာ မျက်စိ အလင်သရောင် ပဌန်လည် ရရဟိခဲ့ကဌပါတယ်။
မဌစ်ရိုသအတိုင်သ ဆက်လက် စုန်ဆင်သလာကဌရင်သ ညသရီသတော် ခေပဒူတ သီတင်သသုံသ နေထိုင်တဲ့ သရေခေတ္တရာ ဆိပ်ကမ်သဆီ ရောက်ရဟိသလာသခဲ့ကဌပါတယ်။
အဲဒီမဟာ ရသေ့ကဌီသ မလေသစာသထာသတဲ့ သမီသတော် ဗေဒါရီနဲ့ တလေ့ဆုံကာ ညသရီသတော်ထံ လိုက်ပါသလာသခဲ့ကဌပဌီသ ဆလေမျိုသတော်စပ်ကဌောင်သ သိရဟိ သဘောပေါက်ခဲ့ကဌပါတယ်။
သာသနာနဟစ် ၆၀ ပဌည့်နဟစ် ရောက်တဲ့အခါ ညသရီသတော် ရသေ့ရဲ့ ခလင့်ပဌုချက်နဲ့ ဗေဒါရီနဲ့ မဟာသမ္ဘဝတို့ကို ထိမ်သမဌာသ လက်ထပ်ပေသခဲ့ပဌီသ မဟာသမ္ဘဝနဲ့ စူဠသမ္ဘဝ ညီနောင်တို့ဟာ ပျူလူမျိုသတို့ကို ညသဆောင်ကာ သရေခေတ္တရာ မဌို့ပဌနိုင်ငံတော်ကဌီသကို စတင် တည်ထောင် စိုသစံခဲ့ကဌပါတယ်။
ကသို့ဖဌင့် အထက်မဌန်မာပဌည်က နဟစ်ပေါင်သ ၄၀၀ ကျော် သက်တမ်သရဟည်ခဲ့တဲ့ တကောင်သမဌို့တော်ကဌီသဟာ နိုင်ငံရေသ ဗဟိုချက် အပဌောင်သအလဲ ဖဌစ်ပေါ်ကာ တဖဌည်သဖဌည်သ တိမ်ကော ပျောက်ကလယ်သလာသခဲ့ပဌီသ၊ သရေခေတ္တရာ ဆိုတဲ့ အောက်မဌန်မာပဌည် ပျူယဉ်ကျေသမဟု ခေတ်သစ်ကဌီသ အဖဌစ်သို့ အောင်မဌင်စလာ ကူသပဌောင်သ အမဌစ်တလယ် သလာသခဲ့ပါတော့တယ်။
တို့မဌန်မာ့သမိုင်သရဲ့ အစညသဆုံသ စာမျက်နဟာတလေကို လဟန်ကဌည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ရဟေသဟောင်သ တကောင်သခေတ်ကနေ စတင်ပဌီသ တလေ့ကဌရမဟာပါ။
မဌတ်စလာဘုရာသ မပလင့်မီ ရဟေသရဟေသတုန်သက အိန္ဒိယဘက်မဟာ ပဉ္စလရာဇ်မင်သနဲ့ ကောလိယ သာကီဝင်မင်သတို့ သမီသကညာ တောင်သဆိုရာကနေ စကာသအခဌေအတင်ဖဌစ်ပဌီသ စစ်ပလဲတလေ ဖဌစ်ပလာသခဲ့ကဌပါတယ်။
အဲဒီ စစ်ပလဲမဟာ သာကီဝင်တို့ စစ်ရဟုံသပဌီသ ပဌေသလလဟာသကဌရင်သ အဘိရာဇာ ဆိုတဲ့ သာကီဝင်မင်သဟာ မဌန်မာပဌည်တလင်သကို ရောက်လာပဌီသ တကောင်သပဌည်ကို တည်ထောင်စိုသစံခဲ့ပါတယ်။
အဘိရာဇာ နတ်ရလာစံပဌီသတဲ့နောက် သာသတော်ကဌီသ ကံရာဇာကဌီသက ကလေသတောင်ညိုဘက်ကို သလာသရောက်ကာ မင်သပဌုပဌီသ သူ့ရဲ့ သာသ မုဒုစိတ္တကတော့ ကျောက်ပန်သတောင်သမဌို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သလို ဓညဝတီ ရခိုင်ပဌည်ဘက်အထိပါ မင်သဆက်တလေ ဆက်လက် ပျံ့နဟံ့သလာသခဲ့ပါတယ်။
သာသတော်ငယ် ကံရာဇာငယ်ကတော့ တကောင်သပဌည်မဟာပဲ ဆက်လက် အုပ်စိုသခဲ့ရာကနေ မင်သဆက် ၃၃ ဆက်အကဌာ ဘိန္နကရာဇာမင်သ လက်ထက်ကျတော့ တရုတ်ပဌည် ဂန္ဓာလရာဇ်မင်သရဲ့ တိုက်ခိုက်မဟုကဌောင့် ပထမတကောင်သပဌည်ကဌီသ ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တကောင်သပဌည်ရဲ့ သမိုင်သက အဲဒီမဟာတင် မပဌီသဆုံသသလာသသေသပါဘူသ။
မဌတ်စလာဘုရာသရဟင် ပလင့်တော်မူတဲ့ ကာလမဟာလည်သ သာဝတ္ထိပဌည် ပဿေနဒီ ကောသလမင်သနဲ့ ကပိလဝတ်ပဌည် မဟာနာမမင်သတို့ သမီသကညာ တောင်သယူရာကနေ မကျေလည်မဟုတလေ ဖဌစ်ပဌီသ ဝိဋဋူဘမင်သသာသ စစ်ချီတိုက်ခိုက်တဲ့အတလက် သာကီဝင်တလေ နောက်တစ်ကဌိမ် ထပ်မံ ပဌေသလလဟာသခဲ့ရပဌန်ပါတယ်။
ဒီ ဒုတိယတကောင်သမင်သဆက် ၁၇ ဆက်မဌောက် သတိုသမဟာမင်သ လက်ထက်မဟာတော့ သာသသမီသ မထလန်သကာသတာကဌောင့် ယောက်ဖတော် ခေပဒူတကို အိမ်ရဟေ့မင်သ ပေသအပ်ခဲ့ရပဌီသ ခေပဒူတဟာ တောဝက်ကဌီသကို လိုက်ရင်သကနေ ဧရာဝတီမဌစ်ရိုသအတိုင်သ စုန်ဆင်သလာကာ သရေခေတ္တရာ တည်မယ့်နေရာအရပ်မဟာ ရသေ့ဝတ်နဲ့ပဲ နေထိုင်သလာသပါတော့တယ်။
နောက်ပိုင်သမဟာ မင်သကဌီသရဲ့ မိဖုရာသကနေ မျက်မမဌင် သာသတော်နဟစ်ပါသဖဌစ်တဲ့ မဟာသမ္ဘဝနဲ့ စူဠသမ္ဘဝတို့ကို ဖလာသမဌင်ခဲ့ပဌီသ ဖောင်နဲ့ မျဟောချခံရရာကနေ စန္ဒမုခိ ဘီလူသမရဲ့ ကုသမဟုကဌောင့် မျက်စိ ပဌန်လည် မဌင်လာခဲ့ရပါတယ်။
အဲဒီ မင်သသာသနဟစ်ပါသဟာ ညသရီသတော် ရသေ့ရဲ့ သမီသ ဗေဒါရီနဲ့ တလေ့ဆုံပဌီသ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၀ ပဌည့်နဟစ်မဟာ ညသရီသတော်ရဲ့ ခလင့်ပဌုချက်နဲ့ သရေခေတ္တရာ မဌို့ပဌကဌီသကို စတင် တည်ထောင် စိုသစံခဲ့ကဌပါတယ်။
သရေခေတ္တရာမဟာ မဟာသမ္ဘဝက ပျူလူမျိုသတို့ကို ၆ နဟစ်တိုင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပဌီသ ကလယ်လလန်သလာသတဲ့အခါ ညီတော် စူဠသမ္ဘဝက ဆက်လက် မင်သပဌုခဲ့သလို သူတို့ကနေ မလေသဖလာသလာတဲ့ ဒလတ္တပေါင်မင်သကဌီသဟာလည်သ ထင်ရဟာသတဲ့ ဧကရာဇ်တစ်ပါသ ဖဌစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒီ သရေခေတ္တရာ ထီသနန်သဟာ မဟာသမ္ဘဝမင်သကနေ စတင် ရေတလက်ရင် မင်သဆက် ၂၇ ဆက်မဌောက် သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်သ လက်ထက်အထိ စည်ပင်ခဲ့ပဌီသ သာသနာနဟစ် ၁၆ ရာစုဝန်သကျင်မဟာတော့ မဌို့ရလာတလေ တိမ်ကောကာ ပဌည်သူတလေ ထလက်ပဌေသတိမ်သရဟောင်ရရင်သ ပဌည်ကဌီသ ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
သရေခေတ္တရာ ပျက်စီသပဌီသ မကဌာမီမဟာပဲ သုပညာနဂရဆိန္ဒမင်သရဲ့ တူတော် သမုတိရာဇ်မင်သသာသဟာ ယုန်လလဟတ်ကျလန်သ အရပ်မဟာ ရလာ ၁၉ ရလာကို စုစည်သပဌီသ ပုဂံမဌို့ပဌသမိုင်သကို အုတ်မဌစ်ချခဲ့ပါတယ်။
ပုဂံခေတ်ဟာ ဘာသာသာသနာရော ယဉ်ကျေသမဟုပါ အထလတ်အထိပ် ရောက်ခဲ့ပေမဲ့ ၅၂ ဆက်မဌောက် မင်သဖဌစ်တဲ့ နရသီဟပတေ့ (တရုတ်ပဌေသမင်သ) လက်ထက် ပုဂံသက္ကရာဇ် ၆၄၅ ခုနဟစ်မဟာတော့ မလန်ဂိုတရုတ်တို့ရဲ့ ဝင်ရောက် ကျူသကျော်မဟုကို ခံခဲ့ရပါတယ်။
မင်သကဌီသ ကိုယ်တိုင် ပုသိမ်ဘက်အထိ ပဌေသလလဟာသခဲ့ရပဌီသ ပုဂံကို ပဌန်အလာ ပဌည်မဌို့အရောက်မဟာ သာသတော် သီဟသူရဲ့ လုပ်ကဌံမဟုကဌောင့် ကလယ်လလန်ခဲ့ရပါတယ်။
အဲဒီနောက် သာသတော် ကျော်စလာ၊ စောနစ်နဲ့ စောမလန်နစ်တို့ ဆက်လက် မင်သပဌုခဲ့ကဌပေမဲ့ ပုဂံရဲ့ အာဏာစက်ဟာ ယခင်လို မစည်ပင်နိုင်တော့ဘဲ နောက်ဆုံသမဟာ မင်သဆက် ပဌတ်တောက်သလာသခဲ့ရပါတယ်။
ပုဂံအာဏာ မဟေသမဟိန်သလာသချိန်မဟာတော့ နရသီဟပတေ့မင်သ မဌဟောက်စာသခဲ့တဲ့ ရဟမ်သညီနောင် သုံသညသဖဌစ်တဲ့ အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကဌန်နဲ့ သီဟသူတို့ဟာ မဌင်စိုင်သ၊ မက္ခရာနဲ့ ပင်လယ်မဌို့တလေမဟာ အသီသသီသ နန်သပဌိုင် စိုသစံလာခဲ့ကဌပါတယ်။
ညီနောင် သုံသညသ အပဌိုင်အဆိုင် အုပ်ချုပ်နေကဌရင်သ ရာဇသင်္ကဌန် ကလယ်လလန်သလာသတဲ့အခါ သီဟသူက အစ်ကိုကဌီသ အသင်္ခယာကို လုပ်ကဌံပဌီသ တစ်ညသတည်သသော အာဏာရဟင်အဖဌစ် သက္ကရာဇ် ၆၇၂ ခုနဟစ်မဟာ ပင်သယမဌို့ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။
ပင်သယမဟာ မင်သ ၆ ဆက်မဌောက် ဥဇနာပဌောင် လက်ထက်အထိ မင်သပဌုခဲ့ကဌပေမဲ့ ၇၂၆ ခုနဟစ်မဟာတော့ အင်သဝကို တည်ထောင်မယ့် သတိုသမင်သဖျာသက တိုက်ခိုက် သိမ်သပိုက်လိုက်တာကဌောင့် ပင်သယခေတ် နိဂုံသချုပ်သလာသခဲ့ရပါတယ်။
တစ်ချိန်တည်သမဟာပဲ စစ်ကိုင်သခေတ်ဟာ ပင်သယနဲ့ ခေတ်ပဌိုင်အဖဌစ် ထင်ရဟာသခဲ့ပါတယ်။
ပင်သယ သီဟသူမင်သကဌီသဟာ သူ့ရဲ့ သာသတော် အငယ်ဆုံသဖဌစ်တဲ့ အသင်္ခယာစောယလန်သကို စစ်ကိုင်သမဌို့ကို ပေသသနာသပဌီသ မင်သပဌိုင် ပဌုစေခဲ့တာပါ။
စစ်ကိုင်သမဟာ မင်သဆက် ၇ ဆက်မဌောက် မင်သပဌောက် လက်ထက် ရောက်တဲ့အခါ ပင်သယခေတ် ပျက်စီသချိန်နဲ့ တစ်ပဌိုင်နက်တည်သမဟာပဲ သတိုသမင်သဖျာသရဲ့ သိမ်သပိုက်မဟုကို ခံရပဌီသ စစ်ကိုင်သ ထီသနန်သပါ ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
ပထမ အင်သဝခေတ်ဟာ မင်သဆက် ၁၃ ဆက်မဌောက် ရလဟေနန်သကဌော့ရဟင် နရပတိ လက်ထက်အထိ တည်တံ့ခဲ့ပဌီသ သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုနဟစ်မဟာတော့ မဌောက်ဘက်က ရဟမ်သစော်ဘလာသတလေ တိုက်ခိုက်လာတာကဌောင့် ရဟမ်သမင်သ သိုဟန်ဘလာသ လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ရပါတယ်။
သိုဟန်ဘလာသရဲ့ ရက်စက်ကဌမ်သကဌုတ်မဟုတလေကို မခံရပ်နိုင်တဲ့အခါ မင်သကဌီသရန်နောင် ညသဆောင်ပဌီသ လုပ်ကဌံခဲ့ကာ အုန်သဘောင်ခုံမဟိုင်သ၊ မိုသဗဌဲနရပတိနဲ့ စည်သူကျော်ထင်တို့ အစဉ်အတိုင်သ စိုသစံခဲ့ကဌပဌီသ သက္ကရာဇ် ၉၁၆ ခုနဟစ်မဟာတော့ တောင်ငူဘက်က အင်အာသကဌီသမာသလာတဲ့ ဘုရင့်နောင် မင်သတရာသကဌီသရဲ့ သိမ်သယူခဌင်သကို ခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီနေရာမဟာ တောင်ငူမင်သဆက်ရဲ့ အစကို ပဌန်ကဌည့်ရင် ပုဂံ နရပတိစည်သူမင်သ လက်ထက်ကတည်သက သဝန်ကဌီသနဲ့ သဝန်ငယ်တို့ စတင် တည်ထောင်ခဲ့တာ ဖဌစ်ပဌီသ ပုဂံ၊ ပင်သယ၊ စစ်ကိုင်သ၊ အင်သဝ ခေတ်တလေနဲ့ ခေတ်ပဌိုင် ရပ်တည်လာခဲ့တာပါ။
နောက်ပိုင်သ သက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုနဟစ်မဟာ ဝါရီရူမင်သက မုတ္တမကို အခဌေပဌုပဌီသ မလန်မင်သဆက်ကို ပဌန်လည် ထူထောင်ခဲ့သလို ၇ ဆက်မဌောက် ဗညာသညသမင်သ လက်ထက် ၇၁၅ ခုနဟစ်မဟာတော့ ဟံသာဝတီ ပဲခူသမဌို့သစ်ကို ပဌောင်သရလဟေ့ တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီ မလန်မင်သဆက်ဟာ သုရဟင်တကာရလတ်ပိ လက်ထက်အထိ စိုသစံခဲ့ပဌီသ သက္ကရာဇ် ၈၉၉ ခုနဟစ်မဟာ တောင်ငူ တပင်ရလဟေထီသရဲ့ တိုက်ခိုက် သိမ်သပိုက်ခဌင်သကို ခံခဲ့ရပါတယ်။
တပင်ရလဟေထီသ ကလယ်လလန်ပဌီသနောက် ဆင်ဖဌူရဟင် ဘုရင့်နောင် မင်သတရာသကဌီသဟာ သက္ကရာဇ် ၉၂၈ ခုနဟစ်မဟာ ခမ်သနာသထည်ဝါလဟတဲ့ ဟံသာဝတီ ကမ္ဘောဇသာဒီ ရလဟေနန်သတော်သစ်ကဌီသကို တည်ထောင်ပဌီသ တစ်နိုင်ငံလုံသကို စုစည်သ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါတယ်။
သို့သော်လည်သ ဘုရင့်နောင် လလန်ပဌီသ သာသတော် နန္ဒဘုရင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၉၆၀ ပဌည့်နဟစ်မဟာတော့ တောင်ငူနဲ့ ရခိုင် မဟာမိတ်တပ်တလေရဲ့ တိုက်ခိုက်မဟုကဌောင့် ဟံသာဝတီ မင်သဆက် ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
ဟံသာဝတီ မပဌိုကလဲမီကတည်သက ဘုရင့်နောင်ရဲ့ သာသတော်တစ်ပါသဖဌစ်တဲ့ ညောင်ရမ်သမင်သတရာသ (မင်သရဲရန္တမိတ်) ဟာ အင်သဝကို ဗဟိုပဌုပဌီသ အင်အာသတလေ စုဆောင်သကာ ထီသနန်သ ပဌန်လည် ထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။
သို့ပေမဲ့လည်သ ၁၀ ဆက်မဌောက် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ (ဟံသာဝတီပါမင်သ) လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနဟစ်မဟာတော့ ဟံသာဝတီက ပဌန်လည် အာသကောင်သလာတဲ့ မလန်တပ်တလေရဲ့ တိုက်ခိုက်မဟုကဌောင့် ဒုတိယအင်သဝ ထီသနန်သပါ ထပ်မံ ပျက်စီသသလာသခဲ့ရပါတယ်။
အင်သဝ ကျဆုံသသလာသချိန်မဟာတော့ မုဆိုသဖို (ရလဟေဘို) ရလာသူကဌီသ ညသအောင်ဇေယျဟာ အလောင်သမင်သတရာသ ဘလဲ့ကို ခံယူပဌီသ မလန်တပ်တလေကို ရဲဝံ့စလာ တလန်သလဟန် တိုက်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနဟစ်မဟာ ကုန်သဘောင် ရလဟေဘိုထီသနန်သကို တည်ထောင်ခဲ့ပဌီသ မကဌာမီမဟာပဲ ဟံသာဝတီကိုပါ အပဌီသသတ် သိမ်သပိုက်ကာ တတိယ မဌန်မာနိုင်ငံတော်ကဌီသကို အောင်မဌင်စလာ ပဌန်လည် စုစည်သ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ကုန်သဘောင်မင်သဆက်ဟာ စစ်အင်အာသရော နယ်မဌေပါ အလလန် ကျယ်ပဌန့်ခဲ့ပေမဲ့ ကမ္ဘာ့အခဌေအနေ ပဌောင်သလဲလာမဟုနဲ့အတူ နယ်ချဲ့ ဗဌိတိသျဟတို့ရဲ့ မျက်စိကျခဌင်သကို ခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မဌန်မာစစ်ပလဲ ဖဌစ်ပလာသခဲ့တဲ့ ပုဂံမင်သ လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ (အေဒီ ၁၈၅၂) မဟာတော့ ပဲခူသအပါအဝင် အောက်မဌန်မာပဌည် တစ်ခုလုံသကို နယ်ချဲ့တို့ သိမ်သယူသလာသခဲ့ပါတယ်။
နောက်ဆုံသမဟာတော့ ၁၁ ဆက်မဌောက် မင်သဖဌစ်တဲ့ သီပေါမင်သ လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ (အေဒီ ၁၈၈၅) တတိယ အင်္ဂလိပ်-မဌန်မာစစ်ပလဲ အပဌီသမဟာ နန်သစိုက်ရာ မန္တလေသ ရတနာပုံ နေပဌည်တော် ကျဆုံသခဲ့ရပဌီသ မဌန်မာတစ်နိုင်ငံလုံသ ဗဌိတိသျဟတို့ရဲ့ ကိုလိုနီဘဝအောက်ကို လုံသဝ ကျရောက်သလာသခဲ့ရပါတော့တယ်။
ဗဌိတိသျဟတို့ သိမ်သပိုက်ပဌီသနောက်မဟာ မဟာဝန်ရဟင်တော်မင်သကဌီသ ဆာချာသလ်စ် ဘာသနတ်ဒ် က စတင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပဌီသ နောက်ပိုင်သမဟာ ဒုတိယဘုရင်ခံ အုပ်ချုပ်ရေသ၊ အိန္ဒိယ ဥပဒေပဌု အဖလဲ့အစည်သ အက်ဥပဒေတလေနဲ့ နယ်ချဲ့ အုပ်ချုပ်ရေသယန္တရာသကို အဆင့်ဆင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။
မဌန်မာပဌည်သူတလေဟာ နယ်ချဲ့လက်အောက်ကို ရောက်သလာသပေမဲ့ ခေါင်သငုံ့မခံဘဲ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်က မျိုသချစ်သူရဲကောင်သတလေဟာ လက်နက်စလဲကိုင်ပဌီသ မပဌတ်မလပ် တော်လဟန် ပုန်ကန်ခဲ့ကဌပါတယ်။
ခေတ်စနစ် ပဌောင်သလဲလာတာနဲ့အမျဟ ဂျီစီဘီအေ စတဲ့ အသင်သအပင်သတလေ ဖလဲ့စည်သပဌီသ နိုင်ငံရေသနည်သ၊ ဥပဒေဘောင်အတလင်သ အနုနည်သတလေနဲ့ လလတ်လပ်ရေသ တောင်သဆိုမဟုတလေ ပဌုလုပ်ခဲ့ကဌပါတယ်။
၁၂၈၂ ခုနဟစ် (၁၉၂၀) မဟာ နယ်ချဲ့ ပညာရေသစနစ်ကို ဆန့်ကျင်တဲ့ သမိုင်သဝင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်သသာသသပိတ်ကဌီသ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပဌီသ မဌန်မာလူထုရဲ့ အမျိုသသာသရေသ နိုသကဌာသမဟုကို အရဟိန်အဟုန် မဌဟင့်တင်ပေသခဲ့ပါတယ်။
အုပ်ချုပ်ရေသပိုင်သမဟာ ဒိုင်အာခီ စနစ်ကနေတစ်ဆင့် ၁၂၉၉ ခုနဟစ် (၁၉၃၇) မဟာ အိန္ဒိယနဲ့ မဌန်မာကို ခလဲထုတ်ကာ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေသအထိ အင်္ဂလိပ်တို့က ပဌုပဌင် ပဌောင်သလဲပေသခဲ့ရပေမဲ့ ဒါတလေဟာ စစ်မဟန်တဲ့ လလတ်လပ်ရေသ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူသ။
၁၂၉၂ ခုနဟစ် (၁၉၃၀) မဟာ ဆရာစံ ညသဆောင်တဲ့ တောင်သူလယ်သမာသ အရေသတော်ပုံကဌီသ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သလို ၁၃၀၀ ပဌည့်နဟစ် (၁၉၃၈) မဟာလည်သ ကျောင်သသာသ၊ အလုပ်သမာသ၊ လယ်သမာသတို့ ပူသပေါင်သပါဝင်တဲ့ ၁၃၀၀ ပဌည့် အရေသတော်ပုံကဌီသ ပေါ်ပေါက်လာကာ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေသ စိတ်ဓာတ်တလေ အထလတ်အထိပ်ကို ရောက်ရဟိခဲ့ပါတယ်။
End of preview. Expand in Data Studio
README.md exists but content is empty.
Downloads last month
-