Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
Yuxarı Kanada rəsmi olaraq Qərbi Kanada, Aşağı Kanada isə Şərqi Kanada olaraq adlandırıldı.
Şərqi Kanada 450.000, Qərbi Kanadanın isə 650.000 əhaliyə sahib idi. Şərqi Kanada qanunvericilik məclislərində 42 yerlə təmsil olunurdu.
Yuxarı Kanadada Lui Josef Papino tələb etdi ki, birləşmiş Kanadanın yeni parlamenti ləğv olunsun və əhali tərəfindən nümayəndəlik yaradılsın.
Qərbi Kanadanın ingilisdilli ikitirəlik salarkən, Şərqi Kanadanın fransızdilli əhalisi Qanunverici Assambleyada birləşmiş frankokanadalıların varlığını güclü qarantiya edirdilər.
Lafonteyn-Baldvin hökuməti, məclisdə, məhkəmələrdə və vətəndaş rəhbərliyində fransız dili əleyhinə olan tədbirləri qüvvədən qaldırmağı bacardı.
İkili əksəriyyət prinsipi ilə Qərbi və Şərqi Kanada yenidən ayrıldı və qısa bir idarə üçün hər iki tərəf də, müstəqil idarə olunmağa başladı.
Onu da qeyd edək ki, bu akt 1867-ci ilə kimi hökm sürən siyasi qeyri-sabitliyin əsas səbəbi idi. Sonda vəziyyət daha dözülməz hala gəldi və 1864-cü ildə Böyük Koalisiyaya və 1867-ci ildə Konfederasiyaya (Kanada Dominionu) keçdi.
1840-cı il İttifaq haqqında akt — İngilis Parlamenti aktı 1840-cı il iyulun 23-də kraliça Viktoriya tərəfindən təsdiqləndi və 1841-ci ilin fevralında qüvvəyə mindi və Aşağı, Yuxarı Kanadanın bir hökumət daxilində birləşdiyini elan etdi.
Bu aktın əsas müddəaları aşağıdakılar idi: hər bir qurucu seqmentdən bərabər olaraq təmsil edilən tək bir parlamentin qurulması; borc konsolidasiyasının əsasının qoyulması; daimi bir vətəndaş siyahısının olması; rəsmi sənədləşmədə, danışıqlarda fransız dilindən istifadənin qadağan olunması; təhsil və mədəni hüquqla əla...
Milli fikrin ilk zəif həyəcanları 1812-ci il müharibəsində yaranmışdı.
Bruk, Tekumseh, Laura Sekurd kimi qəhrəmanlarla yarım milyonluq xalq, cənubda 8 milyonluq bir ölkənin istismarına qarşı özünü müdafiə etdi.
İngiltərədə sənaye inqilabı, okeanın hər iki tərəfinə də siyasi düşüncəni inkişaf etdirən yeni bir orta sinif yaratdı.
Bu, iqtisadi inkişaf yerini dəyişən insan qrupu yaratdı və onların əksəriyyəti yeni dünyaya miqrasiya etdilər və həmçinin, "Şato Klik" və "Fəmili Kompakt" tərəfindən yaradılan monopoliyaya qarşı üsyan etdilər.
(Fəmili Kompakt- Yuxarı Kanadanı idarə edən oliqarxlara verilən addır, Şako Klik isə Aşağı Kanadada hökuməti idarə edən və əksəriyyəti ingilislərdən təşkil olunan kiçik, yuxarı sinifdir.)
Baxmayaraq ki, 1837-ci il üsyanları tez yatırıldı, ingilislər başqa bir koloniya qrupunu itirmək riski istəmirdi.
Darem hesabatı ittifaq haqda akt olaraq adlanan sənəd probleminin həllini və islahat proseslərini özündə ehtiva edirdi.
Lakin, eyni zamanda bu sənəd elə bir çıxılmaz vəziyyət yaratdı ki, 27 il sonra bu cəsarətli təcrübə tərəfindən qırıldı.
İttifaq müflisləşən Yuxarı Kanadada təcili maddi məsələlərin həlli üçün yaradıldı.
Onlar ümid edirdi ki, bura Aşağı Kanada ilə birləşsə, buranın maliyyə problemi həll edilə bilər.
Yeni təşkil olunan hökumət forması, bugünkü Kanada hökumətinin təməlini təşkil edir.
İcraedici şura Kabinet oldu.
Qanunvericilik şurası qanun və qaydalar üzərindəki səlahiyyətlərini itirdi.
İki Kanada birləşməsi, Lord Sidenxem tərəfindən Monrealda 1841-ci ildə reallaşdı.
Yeni birləşmiş koloniya Kanada əyaləti olaraq seçildi və hökumət Sidenxem tərəfindən Kinqstona daşındı.
Yuxarı Kanada rəsmi olaraq Qərbi Kanada, Aşağı Kanada isə Şərqi Kanada olaraq adlandırıldı.
Şərqi Kanada 450.000, Qərbi Kanadanın isə 650.000 əhaliyə sahib idi. Şərqi Kanada qanunvericilik məclislərində 42 yerlə təmsil olunurdu.
Yuxarı Kanadada Lui Josef Papino tələb etdi ki, birləşmiş Kanadanın yeni parlamenti ləğv olunsun və əhali tərəfindən nümayəndəlik yaradılsın.
Qərbi Kanadanın ingilisdilli ikitirəlik salarkən, Şərqi Kanadanın fransızdilli əhalisi Qanunverici Assambleyada birləşmiş frankokanadalıların varlığını güclü qarantiya edirdilər.
Lafonteyn-Baldvin hökuməti, məclisdə, məhkəmələrdə və vətəndaş rəhbərliyində fransız dili əleyhinə olan tədbirləri qüvvədən qaldırmağı bacardı.
İkili əksəriyyət prinsipi ilə Qərbi və Şərqi Kanada yenidən ayrıldı və qısa bir idarə üçün hər iki tərəf də, müstəqil idarə olunmağa başladı.
Onu da qeyd edək ki, bu akt 1867-ci ilə kimi hökm sürən siyasi qeyri-sabitliyin əsas səbəbi idi. Sonda vəziyyət daha dözülməz hala gəldi və 1864-cü ildə Böyük Koalisiyaya və 1867-ci ildə Konfederasiyaya (Kanada Dominionu) keçdi.
1840-cı illər — Qriqori təqvimində 1840-cı il yanvarın 1-də başlayan və 1849-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
19 fevral - Paraqvayda hərbi çevriliş nəticəsində mülki tpiumviratın devrilməsi və hakimiyyətə ordu komandanı Mariano Roke Alonsonun gəlməsi.
4 mart - ABŞ prezidenti vəzifəsinə 9-cu prezidenti general Vilyam Henri Harrisonun gəlməsi.
4 aprel - ABŞ-nin yeni prezidenti general Vilyam Henri Harrisonun sətəlcəmdən vəfat etməsi və vitse-prezident Con Taylerin ABŞ-nin 10-cu prezidenti kimi and içməsi.
11 iyun - General Xose Migel Velasko Frankonun Boliviya prezidenti vəzifəsini tərk etməsi.
25 noyabr - Birinci ingilis-əfqan müharibəsinin gedişində Kabul çayı üzərindəki körpüdə ingilis komandanlığı ilə Dost Məhəmmədin oğlu Əkbər xanın başçılığı ilə üsyançılar arasında danışığların başlanması.
İngilis eskadrasının İran körfəzinə daxil olaraq Xərək adasını ələ keçirməsi.
oktyabr - İngiltərə ilə İran arasında ticarət müqaviləsinin imzalanması.
1 yanvar - Çar I Nikolayın imzaladığı inzibati islahat qanununa (10.04.1840) əsasən, Cənubi Qafqaz paytaxtı Tiflis olmaqla Gürcüstan-İmeretiya quberniyasına və paytaxtı Şamaxı olmaqla Kaspi (Xəzər) vilayətinə bolünməsi.
25 aprel - Qazax, Şəmşəddil və Borçalı nahiyələrində yaşayan ağaların torpaq sahibliyindən və həmin torpaqları becərən kəndlilər üzərindəki hüquqlarından məhrum edilməsi barədə qanun qəbul olunması.
28 may - Xəzər vilayəti bəylərinin torpaq sahibliyindən və həmin torpaqları becərən kəndlilər üzərindəki hüquqlarından məhrum edilməsi barədə qanun qəbul olunması.
Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Gülüstani-İrəm" əsərini yazması.
Fransanın siyasi və dövlət xadimi Corc Klemanso Rus şairi Mixail Yuryeviç Lermontov.
19 fevral - Paraqvayda hərbi çevriliş nəticəsində mülki tpiumviratın devrilməsi və hakimiyyətə ordu komandanı Mariano Roke Alonsonun gəlməsi.
4 mart - ABŞ prezidenti vəzifəsinə 9-cu prezidenti general Vilyam Henri Harrisonun gəlməsi.
4 aprel - ABŞ-nin yeni prezidenti general Vilyam Henri Harrisonun sətəlcəmdən vəfat etməsi və vitse-prezident Con Taylerin ABŞ-nin 10-cu prezidenti kimi and içməsi.
11 iyun - General Xose Migel Velasko Frankonun Boliviya prezidenti vəzifəsini tərk etməsi.
25 noyabr - Birinci ingilis-əfqan müharibəsinin gedişində Kabul çayı üzərindəki körpüdə ingilis komandanlığı ilə Dost Məhəmmədin oğlu Əkbər xanın başçılığı ilə üsyançılar arasında danışığların başlanması.
İngilis eskadrasının İran körfəzinə daxil olaraq Xərək adasını ələ keçirməsi.
oktyabr - İngiltərə ilə İran arasında ticarət müqaviləsinin imzalanması.
1 yanvar - Çar I Nikolayın imzaladığı inzibati islahat qanununa (10.04.1840) əsasən, Cənubi Qafqaz paytaxtı Tiflis olmaqla Gürcüstan-İmeretiya quberniyasına və paytaxtı Şamaxı olmaqla Kaspi (Xəzər) vilayətinə bolünməsi.
25 aprel - Qazax, Şəmşəddil və Borçalı nahiyələrində yaşayan ağaların torpaq sahibliyindən və həmin torpaqları becərən kəndlilər üzərindəki hüquqlarından məhrum edilməsi barədə qanun qəbul olunması.
28 may - Xəzər vilayəti bəylərinin torpaq sahibliyindən və həmin torpaqları becərən kəndlilər üzərindəki hüquqlarından məhrum edilməsi barədə qanun qəbul olunması.
Abbasqulu ağa Bakıxanovun "Gülüstani-İrəm" əsərini yazması.
Fransanın siyasi və dövlət xadimi Corc Klemanso Rus şairi Mixail Yuryeviç Lermontov.
6 yanvar — Birinci ingilis-əfqan müharibəsinin gedişində ingilis ordusunun Əfqanıstandan çıxarılmağa başlanılması, general Vilyam Elfinstonun başçılığı ilə qoşunların Kabuldan Cəlilabada doğru hərəkət etməsi.
Kazan quberniyasında çuvaş və mari kəndlilərinin çıxışlarının baş verməsi.
13 aprel — Fransisko Morasanın başçılığı ilə onun tərəfinə keçmiş ordu ilə birlikdə Kosta-Rikanın paytaxtı San Xose şəhərinə daxil olması 29 avqust- Nankində Çinlə İngiltərə arasında "Sülh, dostluq, ticarət və zərərin ödənilməsi" barədə sülh müqaviləsinin imzalanması.
11 sentyabr — Kosta-Rikada hərbi çevriliş nəticəsində Fransisko Morasanın devrilməsi.
15 sentyabr — Kosta-Rikanın paytaxtı San-Xose şəhərinin mərkəzi meydanında Mərkəzi Amerika federal Respublikasının keşmiş rəhbəri Fransisko Morasanın güllələnməsi.
İngilis fiziki D. Coul və alman fiziki R. Mayer tərəfindən təcrübələr yolu ilə enerjinin itməməsi və çevrilməsi qanununun kəşf edilməsi.
Azərbaycanda ilk rus köçkünləri tərəfindən Yelizavetpol qəzasında Rus Borisi kəndinin salınması.
15 yanvar — Pol Lafarq, fransız iqtisadçı və siyasi xadim.
17 yanvar — Vasili Qriqoryeviç Avseyenko, rus yazıçısı, ədəbi tənqidçi və publisist.
25 fevral — Karl May, alman yazıçısı 26 fevral — Kamil Flammarion, fransız aair-simvolisti 18 mart — Fransız simvolizminin başçısı, şair — Stefan Mallarme.
1 aprel — Əhməd Orabi-paşa, Misir hərbi və siyasi xadimi, 1882-ci ildə İngilis-Misir müharibəsi dövründə ingilislərə qarşı mübarizənin rəhbəri.
25 aprel — Fyodor Nikiforoviç Plevako, rus vəkili və məhkəmə natiqi.
23 may — Mariya Konolnitskaya — Polşa yazıçısı 24 iyun — Ambroz Birs — Amerika yazıçısı 11 sentyabr — Varfolomey Zaytsev, rus publisisti və ədəbi tənqidçisi 21 sentyabr — II Əbdülhəmid, 34-cü Osmanlı sultanı və 113-cü İslam xəlifəsi.
26 oktyabr — Vasili Vasilyeviç Vereşagin, rus rəssamı.
27 noyabr — Nikolay Konstantinoviç Mixaylovski, rus publisisti, sosioloq, ədəbi tənqidçi.
9 dekabr — Pyotr Kropotkin, rus anarxizminin nəzəriyyəçisi, tarixçi.
12 dekabr — Alfred Parland, rus arxitektoru.
Ayətullah Seyid Əli İrəvani 27 oktyabr – Colitti Covanni, dövlət və siyasi xadimi Cənubi Azərbaycan şairi — Fazil xan Şeyda.
6 yanvar — Birinci ingilis-əfqan müharibəsinin gedişində ingilis ordusunun Əfqanıstandan çıxarılmağa başlanılması, general Vilyam Elfinstonun başçılığı ilə qoşunların Kabuldan Cəlilabada doğru hərəkət etməsi.
Kazan quberniyasında çuvaş və mari kəndlilərinin çıxışlarının baş verməsi.
13 aprel — Fransisko Morasanın başçılığı ilə onun tərəfinə keçmiş ordu ilə birlikdə Kosta-Rikanın paytaxtı San Xose şəhərinə daxil olması 29 avqust- Nankində Çinlə İngiltərə arasında "Sülh, dostluq, ticarət və zərərin ödənilməsi" barədə sülh müqaviləsinin imzalanması.
11 sentyabr — Kosta-Rikada hərbi çevriliş nəticəsində Fransisko Morasanın devrilməsi.
15 sentyabr — Kosta-Rikanın paytaxtı San-Xose şəhərinin mərkəzi meydanında Mərkəzi Amerika federal Respublikasının keşmiş rəhbəri Fransisko Morasanın güllələnməsi.
İngilis fiziki D. Coul və alman fiziki R. Mayer tərəfindən təcrübələr yolu ilə enerjinin itməməsi və çevrilməsi qanununun kəşf edilməsi.
Azərbaycanda ilk rus köçkünləri tərəfindən Yelizavetpol qəzasında Rus Borisi kəndinin salınması.
15 yanvar — Pol Lafarq, fransız iqtisadçı və siyasi xadim.
17 yanvar — Vasili Qriqoryeviç Avseyenko, rus yazıçısı, ədəbi tənqidçi və publisist.
25 fevral — Karl May, alman yazıçısı 26 fevral — Kamil Flammarion, fransız aair-simvolisti 18 mart — Fransız simvolizminin başçısı, şair — Stefan Mallarme.
1 aprel — Əhməd Orabi-paşa, Misir hərbi və siyasi xadimi, 1882-ci ildə İngilis-Misir müharibəsi dövründə ingilislərə qarşı mübarizənin rəhbəri.
25 aprel — Fyodor Nikiforoviç Plevako, rus vəkili və məhkəmə natiqi.
23 may — Mariya Konolnitskaya — Polşa yazıçısı 24 iyun — Ambroz Birs — Amerika yazıçısı 11 sentyabr — Varfolomey Zaytsev, rus publisisti və ədəbi tənqidçisi 21 sentyabr — II Əbdülhəmid, 34-cü Osmanlı sultanı və 113-cü İslam xəlifəsi.
26 oktyabr — Vasili Vasilyeviç Vereşagin, rus rəssamı.
27 noyabr — Nikolay Konstantinoviç Mixaylovski, rus publisisti, sosioloq, ədəbi tənqidçi.
9 dekabr — Pyotr Kropotkin, rus anarxizminin nəzəriyyəçisi, tarixçi.
12 dekabr — Alfred Parland, rus arxitektoru.
Ayətullah Seyid Əli İrəvani 27 oktyabr – Colitti Covanni, dövlət və siyasi xadimi Cənubi Azərbaycan şairi — Fazil xan Şeyda.
20 yanvar - Birinci ingilis-əfqan müharibəsinin gedişində Əfqanıstan əmiri Dost Məhəmmədin ingilislərdən azad edilmiş Lahorda təntənəli şəkildə qarşılanması və Kabula doğru hərəkət etməsi.
14 mart - Haiti prezidenti Jan-Pyer Buayenin devrilməsi.
13 oktyabr - Nyu-Yorkda Bnay Brit yəhudi təşkilatının əsasının qoyulması.
30 dekabr - Haiti Pespublikasının yeni Konstitusiyasının qəbul edilməsi.
Almaniyanın Hamburq şəhərində müasir tipli ilk kanalizasiyanın inşa edilməsi.
Nuxa şəhərində "Təcrübə ipəkçilik məktəbi"nin fəaliyyətə başlaması.
10 mart - Rusiya çarı I Nikolayın fərmanına əsasən "Ali müsəlman silki"nin təsis edilməsi.
30 mart - Konsstantin Mixayloviç Stanükoviç, rus yazıçısı.