Datasets:

mmkan
/

Turkmen-Academic-Parallel-Corpus-800K

id int64 1 821k	sentence large_stringlengths 25 600	word_count int64 4 285	category large_stringclasses 6 values	source_book large_stringclasses 293 values
1	Türkmenistanyň etnologiýasy boýunça terminleriň sözlügi Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
2	Türkmen dili we edebiýaty fakulteti.	5	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
3	1715-1717-nji ýyllar-A.B.Çerkasskiý 3 gezek Türkmenistanyň çäginde ekspedisiýa geçirýär.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
4	1819-1821-nji ýyllarda Hazaryň türkmen kenarlaryna uly ekspedisiýalar geçirilipdir.Şol ekspedisiýalara maýor M.I.Panomarýow we kapitan N.N.Murawýow ýolbaşçylyk edipdirler.	16	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
5	1819-1821-nji ýyl-Ponomarýow,Murawýewiň ýolbaşçylygynda Hazaryň kenaryna gurnalan ekspedisiýa.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
6	1832-nji ýyl-Kareliniň baştutanlygynda Hazar deňziniň gündogar kenarlaryny gözden geçirmek üçin gurnalan ekspedisiýanyň ýyly.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
7	1836-njy ýyl 2nji ekspedisiýa- bu ekspedisiýada Karelin deňziň kenarynda ýaşaýan türkmenleriň taryhyna, etnografiýasyna degişli birnäçe materiallar toplaýar.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
8	1884-nji ýylda A.W.Komarow Änewiň demirgazygyny öwrenýär.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
9	Onuň işine nemes arheolygy Gubert Şmidt gatnaşýar.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
10	Ol Maşat-Misseriany, Köne we Täze Nusaýy öwrenýär.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
11	1890-njy ýylda gadymy Mary ýadygärligini prifesor W.A.Žukowskiý öwrenipdir.1904-nji ýylda R.Pampelliniň ýolbaşçylygynda amerikan ekspedisiýasy Änewde gazuw-agtaryş işlerini geçirýär.Olaryň neşir eden ylmy işleri türkmen taryhyny,etnografyny öwrenmekde uly ähmiýete eýe boldy.	28	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
12	1897-nji ýylda Aşgabatda “Türkmenleriň ýönekeý hukugy.Adat”(“Обычное право муркмен”) adaty kitap çykýar.Onuň awtory Aleksandr Aleksandrowiç Lomakin.	15	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
13	Bu kitap Merkezi Aziýanyň taryhyny öwrenijileriň ünsüni özüne çekipdir,onuň içindäki maglumatlar köp adamlar üçin açyş bolupdyr.	16	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
14	1917-nji ýylyň 18-nji dekabry-dekret kanunynyň kabul edilmegi 1923-nji ýyl-Aşgabatda türkmen halkynyň taryhyny we durmuşyny öwrenýän gurnak döredildi.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
15	1926-njy ýyl-şol ýylyň 19-njy aprelinden 19-njy iýun aralygynda ilkinji gezek etnografik ekspedisiýalar gurnalypdyr.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
16	1930-njy ýyl-Türkmen medeniýeti instituty Merw oazisine etnografiklingwistik ekspedisiýa guralýar.	9	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
17	1936-njy ýylda Kopengagenda muzeý açylýar.Alihan Awarskiý ruslaryň içalysy dagystanly türkmen.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
18	1945-1960-njy ýyllar-Sowet Soýuzynyň düzümindäki döwletleriniň birnaçe alymlarynyň Türkmenistanyň ýerlerinde etnografik ekspedisiýalarda bolan ýyllary.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
19	1945-1960-njy ýyl--Sowet Soýuzynyň düzümindäki döwletleriň birnäçe alymlarynyň Türkmenistanyň ýerkerinde etnografik ekspedisiýalarda bolan ýyllary.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
20	1945-nji ýyl-Günorta Türkmenistan arheologik kompleksleýin ekspedisiýa döredilýär.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
21	1951-nji ýyl- Türkmenistanyň ylymlar akademiýasynyň ylmy žurnalynda etnografik maglumatlar çap edilip başlaýar.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
22	1957-nji ýyl –Türkmenistanyň Ylymlar Akademiýasynda taryh,arheologiýa we etnologiýa institutynda etnografiýa bölümçesi işläp başlaýar.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
23	1979-njy ýylda Hlopin mazarlary gazyp öwrenýär.Iňňe,keser,ik baş tapýar. “Türkmenistanda b.e.öň II müňýyllykda halyçylyk sungaty bilen meşgullanypdyr” 1982-nji ýylda çap edilen “Etnografiýa” diýen okuw kitabynda Ý.W.Bromleý we G.Ý.Markow dagylar şeýle ýazýar: “Etnografiýa ylmyny öwrenýän esasy obýekti dünýä halklarydyr...	59	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
24	2015-nji ýyl- 28-nji fewral Türkmenistanyň ''Milli maddy däl medeni mirasy gorap saklamak A.Orazow-türkmen halkynyň etnik taryhyna,etnogenezini öwrenmäge saldamly goşant goşan türkmen alymy,onuň,,Türkmenleriň maldarçylyk hojalygy,, ,egin-eşikleri,, yaly işleri örän ähmiýetli.	29	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
25	A.Oşanin,W.W.Ginzburg antropologlar adamlaryň kelleçanak süňklerini barlapdyr.Olar adam süňklerini öwrenip süýri kelleli ýewropeid jynsyna degişlidigini subut etdi.Tapylan ýadygärlikler şaýseple, aýal heýkeljikleri, gadymy parfiýa bedew şekilleri we beýleki mysallar ata-babalarymyzyň döreden medeni baýlyklarynyň şaýady...	32	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
26	Aga-özüňden uly erkek dogan,kakaň,ataň erkek dogany,ýaşy özüňden uly erkek doganoglan.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
27	Agaran –gorküýzedäki düýe çalynyň üstüne täze süýt guýlanda,çalyň ýüzüne galýan goýy galdyrym. Agtyk – öz ogluňdan ýa-da gyzyňdan bolan çaga Agtyk-öz ogluňdan ýa-da gyzyňdan bolan çaga.	26	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
28	Agyl-mal saklamak üçin çöp-çalamdan,agaçdan we beýleki zatlardan edilýän aýmança,töwerekleýin gurulýan germew.	11	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
29	Ahalteke aty-dünýäde owadanlygy,ýyndamlygy bilen tapawutlanýan arassa tohumly,sap ganly türkmen aty.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
30	Ak aş – süyde bişirilýän tüwi ritual tagama degişli bolup, ol goýnuň piri Musa pygamberiň hatyrasyna edilip, çarwalar mallarynyň sagdyn bolmagy üçin edipdirler.	23	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
31	Ak çyrpy – ak nah matadan ýa-da ýukajyk ýüpek, daraýy matadan tikilýär.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
32	Ak ekin – bugdaý, arpa, jöwen ýaly däneli ekinler.	9	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
33	Akademik W.W.Bartold:”Orhon türküleri we oguzlar şol örän aýdyň belleýär.Gadymy türki kagan ýazgysy “Meniň halkym tokuz oguz “.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
34	Özlerini “türk”diýip altandyran etnik topar gelip çykyşy boýunça öguz bolupdyr.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
35	Ala düzi – Ak öýlerde gyzyl düziniň ýokarsyndan berklik üçin her ugra saralýan insiz ala ýüp.	16	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
36	Alaça - tarada ýüplükden dokalýan mata.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
37	Aýal köýnekligi üçin gyzyl, gök reňde bolup, gyrasary hem goýberilip dokalýar.	11	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
38	Alaja – Akly-garaly sapaklardan işilip ýa-da örülip taýýarlanylýan ýüp.	9	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
39	Aňňal – bugdaý, arpa ormak üçin uzyn saply, orak görnüşindäki oba hojalyk guraly.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
40	Argaç – hemme dokalýan önümlerde erşiň içinden geçirilýän sapak, ýüp, içgeçir.	11	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
41	Arwana-düýäniň bir görnüşi,arassa tohumdan bolan bir örküçli düýe.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
42	Aryk – suwaryş ulgamynyň uly ýaby.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
43	Aşyktorba – oglanlaryň aşyk salyp, gapdallaryndan asýan torbajyklary.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
44	At keçe – atyň gulagyndan guýrugyna çenli ýapyp goýar ýaly taýýarlanylýan ak, boz ýa-da gara keçe.	16	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
45	Aşgabat 2018 ý. Atadaş-golaý garyndaş,atalary bir bolan adanlar.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
46	Atbaşçy- gelin edinilende gyzy getirmäge gidýän atlylar, öňatly.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
47	Atgulak - Gelin edilýän ýere eltilýän jübüt ýaglyk, mata ATLYK -gowlukda bolan çaga,6-njy arka.	14	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
48	Atlyk ýer-gadymy döwürde esgerlere berlen ýer.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
49	Atyz – ekin ekilýän meýdan.	5	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
50	Aýakçylar – toýda hyzmat edýänler.	5	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
51	Aýakçylar- toýda hyzmat edýänler.	4	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
52	Aýal gyzlaryň köýnekleriniň görnüşleri-ýeňliýanly,ýagyrnişlikli,begeýikli; Aýal-gyzlaryň aýakgaplarynyň görnüşleri-hokga,gyrma,çepek,galoş; Aýal-gyzlaryň başgaplarynyň görnüşleri-tahýa,gyňaç,ýaglyk,topby yada börük; Aýal-gyzlaryň donlarynyň görnüşleri-begres,çabyt,küleçe; Aýallaryň başyna atýan geýimleri-kürte,çyrpy,ba...	27	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
53	Azman-dört ýaşyna ýeten teke.	4	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
54	Babadaş-asly ata-babalary bir bolan adamlar,daşgynrak garyndaşlar.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
55	Babadaýhan-türkmen ekerançylarynyň esasy hemaýatkäri,piri Babadaýhanyň gawuny-adatça haýsy maşgalanyň bakja ekinleri -gawun garpyz gowy hasyl berse,şolary ýetişdiren adam Babadaýhanyň hormatyna il-güne dadyrmaly eken,dadyrmak üçin dokuz gawundan üç gezek 27 gawuny ýolup almalywe ähligeçenlere we obadaşlaryna hödürlemel...	42	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
56	Bag goýun-ýörite bakylýan goýun görnüşi Bagana –täze bolan guzynyň soýlup alnan buýraly derisi we onuň eýlenen görnüşi.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
57	Baldyz – gelniň adamsynyň kiçi aýal dogany we şoňa degişlilikde ulanylýan söz Başatgyç – aýallaryň başlaryna atynýan çabytlary.	18	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
58	Begeýik – daşky eşik tikilende, ýan bilen ýeňiň birleşýän ýerindäki üçburçluk Begeýik-ýanyň ýokary başynda urulýan mata bölegi; Begres – daşky geýim tikilýän gaty galyň bolmadyk ýüň mata.	27	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
59	Bent – derýalarda, kanallarda suwuň derejesini ýokary galdyrmak, çişirmek, bölüşdirmek üçin gurulýan desga.	13	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
60	Bentler toprakdan, daşdan, betondan, demir-betondan, agaçdan we garyşyk materialdan gurulýan görnüşlere bölünýärler.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
61	Berre-guzynyň görnüşi(3-4 aýlyk) Bijebaşy – öňki döwürlerde suw bölünişiginde suw nobatyny ilkinji bolup alyp başlaýan adam. Botlamak-düýäniň köpelmegi,botlamagy Boý suwy – ekiniň boý almagy üçin berilýän ikinji, üçünji suw.	29	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
62	Boýag – mata, ýüň, ýüplük, ýüpek, ýaly zatlary reňklemek üçin ulanylýan reňk.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
63	Boýagçy – boýag boýaýjy, reňkleýji.	5	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
64	Boz keçe – çalrak ýa-da onçakly ak bolmadyk ýüňden basylýan gülsüz keçe.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
65	Üzük, durluk etmek üçin hem ulanylýar.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
66	Börek –ýaýylyp kesilen hamyryň içine et, ýumurtga ýa-da gök önümleri salnyp, bükülip bişirilýän nahar.	14	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
67	Börük-gyňajyň içinden geýilýän başgap,ýokarlygyna uzyn silindr görnüşinde(ahal tekelerinde),ýokarsy giňelýän görnüşde(mary saryklarynda)bolupdyr; Böwet – ýer suwarylanda, akyp duran suwuň öňüne edilýän bent.	21	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
68	Böwediň kömegi bilen suwuň derejesi ýokary göterilýär.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
69	Ol toprakdan, çöp-çalamdan, agaçdan, daşdan, kerpiçden, betondan we ş.m. edilýär.	10	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
70	Böwürçiler- toýda ýörite saçak edýän aýallar.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
71	Böwürçiler – toýda ýörite saçak edýän aýallar.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
72	Buhara don-iri gülli matadan edilipdir,buhara emirligindäki türkmenler geýipdir; Burkut baba-ýeliň piri,türkmenleriň gadymy dessurlaryna laýyklykda ýyl gurak gelen mahaly haraý islaäp ekinleriň guramazlygy üçin Burkyt babany çagyrypdyrlar,eger özleriniň dilegi amala aşyp, ýagyş ýagsa onyň ýoluna janly soýup,sadaka beri...	37	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
73	Çabyt-ak,sary,gyzyl reňkde bolup,ähli ýeri nagyşlanan,aşagy seçekli görnüşinde bolan başatgyç; Çaga at dakmak dessury-täze dünýä inen çaga at dakmak bilen baglanşykly dessur Çaga geýimleri-köýnek,balak,kürtekçeler,ýeňsizler we kirliker; Çaga terbiýesi-maşgaladaky çagalaryň ene-atadan alýan edep – terbiýesi Çapar- harma...	63	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
74	Çarwa-maldarçylyk bilen meşgul bolup, öri gözleginde göçüp-gonup ýören adam. Çebiş-alty aýdan geçen bir ýaşa golaýlan geçiniň çagasy Çekdirme –täze öldürilen dowaryň,uly malyň bagry,öýkeni hem-de eti gazanda gowrulyp,şorsuw emele gelenden soň, üstüne suw guýlup bişirilýän çorba,nahar Çäç – bugdaý hasyly, harman.	40	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
75	Çäkmen – düýe ýüňünden inçe dokalyp tikilýän eşik.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
76	Çäşew-gyzyň başyna atylýan kürte gelin tarapyndan getirilipdir.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
77	Günbatar sebitlerde gyzyň başyna atylýar.	5	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
78	Çil – ekin ekmek üçin çekilýän peller.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
79	Çile dessury-çaga doglup tä kyrk gün geçýänçä ol çaga çileli hasaplanypdyr,kyrk günden soň çaga çileden çykarylypdyr ýagny suwa çile suwa düşürilipdir.	21	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
80	Birahat bolsa çile wagtynda sallançak gurlup,şoňa salnypdyr,sallançagy ýörite sähetli gün gurupdyrlar.	11	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
81	Çile-türkmençilikde toý bilen ýasyň ya-da beýleki zatlaryň halanmaýan zatlar bilen utgaşmagy, türmençilikde iň halanmaýan zatlaryň biri Çilik- ujy egri taýak bilen süňk urlup oýnalýan oýun we şol süňkiň ady.	29	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
82	Çokaý-düýäniň dersinden taýýarlanylan galyň galoşa derek geýilen aýakgap; Çoluk-çopanlaryň kömekçisi,hojalyk işlerini ýerine ýetiriji adam. Çopan taýagy-çopanyň zähmet guraly hem-de gorag serişdesi,adatça bu taýak miwe agajyndan ýasalamndyr,ony ýeňil we berk baglardan ýada gyrymsy agaçdan ýasapdyrlar.	34	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
83	Çopan-mallary bakýan seretýän adamyň ady Çorba -içine et, gowurdak, kartoşka, sogan we ş.m. Zatlar atylyp bişirilýan nahar.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
84	ÇOWLUK -agtygyňdan bolan çaga,çagny 3-nji arka.	6	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
85	Çöregin görnüsleri – hamyrly, petir hili, külçe-süytli.	7	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
86	Çöwürme ýada şypyrtma-gytyk tüýli goýunyň dersinden edilen,iki tarapyna geýip bolýan erkekleriň baş gaby; ÇYKAN -iki aýal doganyň çagalarynyň biri-birine bolan garyndaşlyk gatnaşygy.	22	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
87	Daýhan-ekerançylyk bilen meşgullanýan adam Daýy- öz ejeň erkek doganlaryna we beýleki ýakyn adamlaryna degişlilikde garyndaşlyk gatnaşygyny aňladýan söz.	18	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
88	Daýza- öz ejeň aýal doganlaryna we onuň erkek doganlarynyň aýallaryna degişlilikde garyndaşlyk gatnaşygyny aňladýan söz Degirmen – bugdaýdan un almak üçin ulanylýan gural.	23	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
89	Degsin etmek – däp-dessura görä,merhumyň hatyrasyna, hormatyna bişirilen tagamy dadyp, kabul bolsun diýmek, doga okamak.	15	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
90	Dessegül Ýomudskaýa-Burunowa “Gadymy türkmenlerde zenan” atly işini ýazýar.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
91	Bu kitapda türkmeniň maşgala gatnaşyklary türkmen maşgalasynda zenanyň tutýan orny,gaýtarma dessury, nika gatnaşyklary hakynda giňişleýin beýan edýär.	17	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
92	Däne suwy – bugdaý başlanda berilýän hasyl suwy.	8	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
93	Dänäni arassalamak we halallamak dessury- däne döwlende öý haýwanlarynyň güýji ulanylanlygy sebäpli bu dessur ýerine ýetirilipdir,bu yrym ,,hakgulla,, ,,hakgulla çykmak,, diýip atlandyrylypdyr Dogan-bir ata-eneden bolan çagalaryň biri-birine bolan garyndaşlygyny aňladýan söz Doganoglan-kakalary dogan bolan oglanlar we ...	42	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
94	Dograma -dogralan çörek, bişen et, sogan garylyp, üstüne çorba guylup iýilýän nahar.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
95	Dolak-erkek adamlaryň aýakgaplarynyň içinden dolaýan matasy,nah we ýüň matadan bolupdyr; Donlaryň görnüşlerigyrmyzy,garma,daraýy,hywaly,buhara,çäkmen,ýektaý; Dowar-goýunlatyň köplügi,maldarçylygyň bir görnüşi Dudin 1928-nji ýylda Türkmenistana gelip surat çekýär. “Dudiniň fotokolleksiýasynda türkmenler” işinde Аня Моро...	33	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
96	Dutar-saz guraly gamdan saplanmak üçin ulanylýan gural Duz torba-mukaddesligiň üstünden ätlemezligiň alamaty Duztorba – duz salmak üçin goýun ýa-da düýe ýüňünden inçe egrilip dokalýan torba.	25	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
97	Düme – sepme görnüşinde ekilip, tebigy suw bilen ideg edilmän hasyl almaklyk.	12	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
98	Düme ekerançylygy-dag eteklerinde,çölde esasan suwsuz ýerlerde ýagşyň,kakyň suwundan suwarylyp ekilýän ekerançylyk.	11	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
99	Düwe çitim – Iki sany erşi alyp, çitiljek ýüpi ikisiniň hem daşyndan aýlap, soňra iki erşiň arasyndan çykaryp kesilýän çitimiň bir görnüşi.	22	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU
100	Egin eşikleri biçmekde sähetli günler- Çarşenbe,anna günleri,“Annada biçme,şenbede göçme”diýlipdir.	9	01_Sozluk	TÃ¼rkmenistanyÅ etnologiÃ½asy boÃ½unÃ§a terminleriÅ sÃ¶zlÃ¼gi-2018_TDU

End of preview. Expand in Data Studio

📚 Turkmen Academic Parallel Corpus & Dictionary (800K+)

The most comprehensive verified academic text corpus and linguistic dictionary for the Turkmen language (Türkmen dili).

🌟 Overview

The Turkmen language (tk / tuk_Latn) is traditionally categorized as a low-resource language in the global NLP community. Existing multilingual datasets often rely on degraded automated translations containing severe semantic calques.

This repository provides 820,736 verified academic sentences and 129,692 linguistic and terminological dictionary entries extracted, cleaned, and normalized from authoritative academic literature, monographs, dictionaries, and textbooks published in Turkmenistan (State University named after Magtymguly, National Academy of Sciences, Veyisov, Begmyradov).

📊 Dataset Structure & Statistics

File	Records	Format	Description
`train.parquet`	820,736	Apache Parquet	Primary corpus of cleaned, deduplicated academic sentences and parallel structures.
`turkmen_academic_dictionary.parquet`	129,692	Apache Parquet	Exhaustive bilingual and explanatory terminology dictionary with lemmas, definitions, and categories.

Schema for `train.parquet`:

id (int): Unique sentence identifier.
sentence (string): Clean normalized sentence in contemporary Turkmen Latin orthography.
word_count (int): Total word count in sentence.
category (string): Thematic domain (01_Sozluk, Edebiýat, Taryh, Ylym, etc.).
source_book (string): Academic source monograph or textbook reference.

Schema for `turkmen_academic_dictionary.parquet`:

source_term (string): Headword / lemma.
target_term (string): Parallel translation or morphological equivalent.
definition (string): Full explanatory definition and contextual usage.
category (string): Subject classification.

🚀 Quick Start (Hugging Face Datasets)

from datasets import load_dataset

# Load the 820K sentences corpus
dataset = load_dataset("mmkan/Turkmen-Academic-Parallel-Corpus-800K")
print(dataset["train"][0])

# Load specific parquet dictionary
import pandas as pd
df_dict = pd.read_parquet("hf://datasets/mmkan/Turkmen-Academic-Parallel-Corpus-800K/turkmen_academic_dictionary.parquet")
print(df_dict.head())

🏛️ Sources & Methodology

Academic Lexicography: Official dictionaries of Magtymguly Turkmen State University (TDU), National Institute of Manuscripts.
Grammar & Phonology: Linguistic foundations based on academic works of A. Veyisov and O. Begmyradov.
Data Cleaning: Strict morphological normalization, deduplication, removal of corrupted characters, modern Turkmen Latin alphabet compliance (a, ä, e, y, i, o, ö, u, ü, ň, ž, ş, ç, ý, w).

📜 Citation & License

Distributed under the Creative Commons Attribution 4.0 International (CC-BY 4.0) license.

Downloads last month: 45