Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
17 yanvar — Sovet qoşunları tərəfindən Varşava şəhərinin azad edilməsi.
19 yanvar — Sovet qoşunları tərəfindən Lodz şəhərinın azad edilməsi.
23 mart — Rumıniyada aqrar islahat haqqında qanunun qəbul olunması.
27 mart — Argentinanın Almaniyaya və Yaponiyaya müharibə elan etməsi.
4 aprel — Macarıstanın azad ediməsinin başa çatması.
12 aprel — ABŞ prezidenti Franklin Ruzveltin vəfat etməsi.
16 aprel — Sovet qoşunlarının Berlin əməliyyatına başlaması.
24 aprel — Müttəfiq qoşunlarının Po çayını keçərək İtaliya ərazisinə daxil olması.
San-Fransiskoda Millətlər Birliyinin konfransının açılması.
Sovet və Amerika qoşunlarının Elba çayı sahilində Torqau şəhəri yaxınlığında görüşü 3 may — İngilis-hind qoşunları tərəfindən Birmanın paytaxtı Ranqun şəhərini yapon qoşunlarından azad etməsi.
5 may — Danimarkadakı faşist qoşunlarının təslim olması 14 may — Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin rəsmi fəaliyyətə başlaması.
24 iyun — Moskvada Qızıl Meydanda Alman faşizmi üzərində qələbə münasibətilə parad keçirilməsi.
ABŞ tərəfindən Yaponiyanın Xirosima şəhərinə atom bombasının atılması.
SSRİ ilə Rumıniya arasında diplomatik münasibətlərin yaradılması.
8 avqust — SSRİ tərəfindən Yaponiyaya müharibə elan edilməsi.
9 avqust — ABŞ tərəfindən Yaponiyanın Naqasaki şəhərinə atom bombasının atılması.
19 avqust — Vyetnam kommunistlərinin qüvvələri tərəfindən Hanoy şəhərini ələ keçirməsi.
sentyabr — ABŞ prezidenti Harri Trumen tərəfindən "Ədalətli xətt" proqramının irəli sürülməsi.
BMT Nizamnaməsinin qüvvəyə minməsi.
SSRİ ilə Avstriya arasında diplomatik əlaqələrin tamamilə bərpa edilməsi.
Suriyanın BMT-yə qəbul olunması.
27 dekabr — 28 dövlətin iştirakı ilə Dünya Bankının yaradılması.
28 noyabr – Ermənistan rəhbəri H. Arutinov Stalinə müraciət edərək etnik Azərbaycan torpağı olan Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsini xahiş edir.
23 mart- SSRİ Xalq Sovetinin qərarı ilə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının bazasında Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası yaradıldı.
2 yanvar — Səməndər Rzayev, Azərbaycan SSR Xalq Artisti 14 may – Yohanan Vollax — İsrail futbolçusu.
30 may – Antonino Leftiy, ukraynalı aktrisa, 15 iyun — Amaliya Pənahova — Azərbaycanın xalq artisti, Prezident təqaüdçüsü 25 iyun — Hüseynbala Mirələmov — yazıçı, professor.
18 oktyabr – Yıldo — Türkiyə futbolçusu, şoumen, serial oyunçusu 21 oktyabr – Nikita Mixalkov, rus kino rejissoru.
30 mart — Şəfiqə Məmmədova — aktrisa, Azərbaycan SSR xalq artisti 8 fevral — İtalo Santelli — Qılıncoynatma idmançısı.
12 aprel — Franklin Ruzvelt — ABŞ prezidentı.
28 aprel — Benito Mussolini, Faşist İtaliyasının rəhbəri, duça.
30 aprel — Adolf Hitler, Faşist Almaniyasının rəhbəri, fürer.
25 may — Demyan Bednı — rus və sovet yazıçısı və şairi.
Lloyd Corc Devid — Böyük Britaniyanın dövlət və siyasi xadimi
Berlin Qələbə Paradı — 7 sentyabr 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından qısa müddət sonra məğlubiyyətə uğramış nasist Almaniyasının paytaxtı Berlində antihitler koalisiyasının iştirakı ilə keçirilmiş parad.
Paradda SSRİ, ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Fransa iştirak edirdi.
1945-ci ilin iyununda təşkil edilmiş Moskva Qələbə Paradının ardından SSRİ bənzər paradın müttəfiq qoşunları ilə birlikdə keçirilməsini təklif edir.
Hələ iyul ayında Berlində Britaniya parad keçirmişdi.
Sentyabr paradı Reyxstaq binası və Brandenburq qapısı yaxınlığında baş tutur.Paradda yüksək rütbəli zabitlərdən SSRİ-dən Sovet İttifaqı Marşalı Georgi Jukov, ABŞ-dən General Corc Smit Patton, Birləşmiş Krallıqdan General Brayan Robertson və Fransadan General Mari-Pyer Köniq iştirak edirdi.
General Dvayt Eyzenhaver və Feldmarşal Bernard Montqomeri parada az müddət qalmış dəvəti rədd etmiş və Patton və Robertsonu nümayəndə qismində göndərmişdilər.
SSRİ, ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Fransadan ümumilikdə 5,000 nəfərlik qoşun heyəti iştirak edirdi ki, onların təkcə 2,000 nəfəri Sovetləri təmsil edirdi.
Şəxsi heyətin keçidi ilə başlanan parad zirehli texnikaların nümayişi ilə davam etdirildi.
Hərbi heyətə SSRİ 248-ci Piyada Diviziyası, Fransanın 2-ci Piyada Diviziyası, İngilis 131-ci Piyada Briqadası və ABŞ-nin 82-ci Hava-desant Diviziyası daxil idi; mövcud qüvvələr ilk növbədə yerli qarnizonlardan gəlirdi.
Zirehli kontingent isə Britaniya 7-ci Tank Diviziyası, Fransanın 1-ci Tank Diviziyası və ABŞ-nin 16-cı Mexanikləşdirilmiş Süvari Qrupu ilə təmsil olunurdu.
Qızıl Ordu fürsətdən istifadə edərək paradda IS-3 tankının ilk nümayişini reallaşdırır.
Sovetlərin zirehli texnikası bununla yanaşı 2-ci Tank Qvardiya Ordusundan 52 tankla təmsil edilmişdi.Qərb mediyasında bu parad çox da işıqlandırılmadığına görə Rusiyada "unudulmuş parad" kimi adlandırıldı.
Qərbdə parada əhəmiyyət verilməməsi Soyuq müharibənin ilk əlamətlərindən biri hesab edilə bilər.
Bu dörd müttəfiq dövlətin qoşunları bir neçə ay sonra başqa bir Berlin paradında da iştirak etdilər.
Həmin parad almanların təslim olmasının birinci ildönümündə — 8 may 1946-cı ildə Brandenburq qapısı önündə Şarlottenburq küçəsində keçirildi.
Parad Tirqartendə Sovet əsgərlərinin xatirəsinə ucaldılmış memorial abidənin açılış mərasimi ilə əlaqələndirilirdi.Sovet qoşunları 1946-cı ildə Londonda keçirilmiş və daha məşhur olan bir digər qələbə paradında isə iştirak etməmişdilər.
Həmçinin bax 1945 Moskva Qələbə Paradı Xarici keçidlər Müttəfiq qoşunların 7 sentyabr 1945-ci il paradı (səssiz film) Unudulmuş parad
1945–1949-cu illərdə Almaniya" və ya "İşğal altındakı Almaniya" — Almaniyanın İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Müttəfiq Dövlətlər tərəfindən idarə olunduğu dövrdür.
Amerika, Böyük Britaniya, Sovet və Fransa qüvvələrindən ibarət olan Müttəfiq Sınaq İdarəsi ölkəni 1945–1949-cu illərdə idarə etdi.
Onun ərazisində sonralar Qərbi Almaniya, Şərqi Almaniya, Qərbi Berlin və Saar Protektoratı yaradılmışdır.
Almaniyanın işğalı 1945-ci ilin ilk aylarında İngilislər, Kanadalılar, Amerikalılar və Fransızlar Reyndən keçərək Qərbi və Cənubi Almaniyanı işğal etdilər.
Sovet ordusu Berlinə Polşa, Macarıstan və Çexoslovakiyanı alaraq daxil oldu.
Berlin 16 aprel – 2 may 1945-ci illər arasında olan ağır döyüşlərdən sonra təslim oldu.
Bu vaxt Adolf Hitler intihar etdi.
Bir neçə gün sonra, 8 may 1945-ci ildə Fransadakı Alman ordusu, general Dvayt Eyzenhaverə təslim oldu.
Almaniyanın hamısı müttəfiqlər tərəfindən işğal edildi.
İngilislər Reyn bölgəsində, Hannover, Şlezviq-Holşteyn və Hamburqda idi; Amerikalılar Mərkəzi və Cənubi Almaniya və Bremen; Fransızlar Saarland və Yuxarı Reyn; Elba və Köniqsberqdən şərqdəki bölgələri sovet qüvvələri (bu gün Kalininqrad adlanır); Polyaklar Şərqi Prussiyanın, Pomeraniyanın, Brandenburqun qalan hissəsini...
ABŞ, İngiltərə və Sovet İttifaqının 1945-ci il 17 iyul – 2 avqust tarixləri arasındakı Potsdam konfransında qəbul etdiyi qərara görə, Almaniya vahid bir ölkə kimi idarə ediləcəkdi.
Lakin bu qərar heç vaxt yerinə yetirilmədi və Müttəfiqlərin hər biri işğal olunmuş əraziləri öz qaydaları ilə idarə etdi.
İngiltərə, ABŞ, Fransa və Sovet İttifaqı arasında fikir ayrılıqları getdikcə kəskinləşməyə başladı.
Sonda birlikdə işləmək imkanı tamamilə itirildi.
Almaniya şərq və qərbə bölündü.
Berlinin bir hissəsi Sovet ərazisində qaldı.
İki Almaniya Respublikası İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Almaniya viran qaldı.
Milyonlarla insan ac qaldı və milyonlarla alman viran qalmış evlərdə, xarabalıqlarda yaşamağa çalışırdı.
Fabriklərin əksəriyyəti dağıdılmışdı.
Salamat qalmış fabriklər isə yanacaq çatışmazlığı və ya xammal çatışmazlığı səbəbindən iş görə bilmirdilər.
Onları kənardan almaq üçün pul da yox idi. Bir çox körpü, lokomotiv, yük maşını dağıdılmış, dəmir yolları yararsız hala düşmüşdü.
Nəticədə ağır işsizlik oldu.
Müttəfiqlər bu problemləri həll etməklə məşğul olduqları bir dövrdə, 1948-ci ilin iyun ayında yeni bir böhran baş verdi.
Sovet İttifaqı Berlin ilə Qərbi Almaniya arasında nəqliyyat əlaqəsini kəsdi.
İngiltərə və ABŞ daha sonra doqquz ay hava yolu ilə Berlin şəhərinin ərzaq və digər ehtiyaclarını qarşılamışdı.
Bu vaxt ABŞ, İngiltərə və Fransa Almaniyanın yeni hökumətinin yaradılması üzərində işləməyə başladılar.
Qərbi Almaniyanın federal bir respublika olmasına qərar verildi.
1949-cu il avqust seçkilərindən sonra Bonn şəhərində yeni parlament işə başladı.
Konrad Adenauer Almaniya Federativ Respublikasının ilk kansleri olur.
Sovet İttifaqı da Almaniya Demokratik Respublikasının qurulmasına səbəb oldu.
1954-cü ildə ABŞ, İngiltərə və Fransa bir il ərzində Almaniya Federativ Respublikasının işğalına son qoymağa və ölkənin müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müqaviləsi olan Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına (NATO) üzv olmağa razılıq verdilər.
Elə həmin il Sovetlər Almaniya Demokratik Respublikasının müstəqil bir dövlət olduğunu elan etdilər.
Nasizmdən təmizlənmə müddəti Almaniyanın işğalı zamanı müttəfiqlər Nasional Sosializmin bütün izlərini ölkədən silmək üçün çalışdılar.
Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyası cinayətkar təşkilat elan edildi və yenidən qurulması qadağan edildi.
Nasional sosializmi simvolizə edən hər şey çıxarıldı, svastika "qadağan simvolu" kimi elan edildi.
Nasistlərin hakimiyyəti dövründə istifadə olunan bayraq ləğv edildi və onu bu gün də istifadə olunan qara-qırmızı-qızılı rənglərdən ibarət bayraq əvəz etdi.
Hitlerin adını daşıyan yüzlərlə küçə nişanları çıxarıldı və bu küçələrin adları dəyişdirildi.
Reyx" anlayışı, yəni dövlət mexanizminin əsasını təşkil edən "İmperiya" ləğv edildi.
Müttəfiq qoşunlarının əsgərləri Alman xalqını ölüm düşərgələrinə apararaq öldürülən yəhudilərin cəsədlərini göstərdilər.
Bu və buna bənzər digər işlər Almaniya cəmiyyətinin düşüncə baxımdan yenidən təşkilatlanması üçün aparılmışdır.
11 yanvar - Albaniya Xalq Respublikasının yaradılması.
Fevral - ABŞ-də "Məşğulluq haqqında" qanunun qəbul edilməsi.
15 mart - SSRİ-də Stalin dövrünün ən böyük inzibati islahatı keçirildi: Yeni qəbul olunan qanuna əsasən SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin SSRİ Nazirlər Soveti adlandırılması, xalq komissarları sistemi ləğv olundu, onun əvəzində nazirliklərin yaradılması.
18 mart - SSRİ ilə İsveç arasında diplomatik münasibətlərin bərpa edilməsi.
7 aprel — Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının fəaliyyətə başlaması.
BMT-nin üzvü olan 26 dövlət təşkilatın nizamnaməsini ratifikasiya edib və sənəd qüvvəyə minib.
7 aprel Dünya səhiyyə günü kimi qeyd olunur.
May - ABŞ-də iki il ərzində veteranlar üçün 2,7 milyon mənzil tikilməsini nəzərdə tutan xüsusi fövqəladə qanun qəbul edilməsi.
7 may - Tokioda Soni kompaniyasının əsasının qoyulması.
9 may - İtaliya kralı III Viktor Emmanuilin öz oğlu II Umbertonun xeyrinə taxtdan əl çəkməsi.