Datasets:
LocalDoc
/
AzTC

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
Search is not available for this dataset
text
stringlengths
10
518k
18 iyun - Referendumun nəticələrinə əsasən İtaliyanın respublika elan edilməsi.
23 iyun - Fransada Jorj Bidonun başçılığı ilə yeni müvəqqəti hökumətin təşkil olunması.
11 iyul - Rumıniyada aqrar qanunun qəbul edilməsi.
29 iyul - İkinci Dünya müharibəsinin yekunlarına dair Paris sülh konfransının işə başlaması.
1 sentyabr - Yunanıstanda keçirilən plebisitin nəticələrinə əsasən ölkədə monarxiya quruluşunun bərpa olunması.
10 sentyabr - Tokioda Amada kompaniyasının əsasının qoyulması.
1 oktyabr - Misirdə fövqəladə vəziyyətin elan edilməsi.
25 oktyabr - Misirin Baş Naziri İsmail Sidqi Londonda yeni ingilis- misir müqaviləsinin imzalanması.
8 noyabr - Vyetnam Demokratik Respublikasının ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi.
28 noyabr - Fransada Jorj Bido hökumətinin istefa verməsi.
2 dekabr - ABŞ və Böyük Britaniya arasında Almaniyadakı öz işğal zonalarının birləşdirilməsinə dair sazış imzalanması.
Bu sazişə əsasən Bizoniya yaradıldı.
16 dekabr - Fransada Leon Blüm hökumətinin təşkil olunması.
31 dekabr - ABŞ prezidenti Harri Trumen tərəindən hərbi əməliyyatların başa çatmasına dair bəyannamə imzalanması.
6 yanvar - Cənubi Azərbaycan milli hökumətinin qərarı ilə Azərbaycan dilinin dövlət dili elan olunması.
İyun - Təbriz Universitetinin açılması.
26 avqust — Azərbaycan müəllimlərinin VI qurultayının keçirilməsi.
2 yanvar - Əli Nəzmi (Əli Məhəmməd oğlu Məmmədzadə) - şair, publisist, tərcüməçi.
9 fevral – Ələsgər Məmmədoğlu – Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
23 fevral — Anatoli Banişevski – SSRİ-nin əməkdar məşqçisi.
22 aprel — Allahverdi Bağırov – Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
19 may - Mikele Plaçido - italyan aktyoru.
6 iyul - Silvestr Stallone - amerika aktyoru, kinorejissor və ssenarist 20 iyul — Rafiq Dadaşov - Azərbaycan rejissoru.
1 avqust — Afiyəddin Cəlilov – Azərbaycanın dövlət və siyasi xadimi.
5 sentyabr — Freddi Merkuri (Fərrux Bülsara) – Britaniyalı rok ifaçısı, məşhur Kuin (Queen) rok qrupunun ifaçısı və yaradıcısı.
2 dekabr — Canni Versaçe - italiyalı geyim dizayneri.
15 dekabr — Ramiz Rövşən – şair, yazıçı, esseist, kino-dramaturq, tərcüməçi.
20 dekabr — Heybət Hörmət - Azərbaycan aktyoru və rejissoru.
23 may — Məmməd Şirzad - rəssam-boyakar.
10 iyun — Səfa Abasov — Azərbaycan kimyaçısı, kimya üzrə elmlər doktoru (1993), professor (2009).
18 avqust - Kamil Vəli Nərimanoğlu - tənqidçi, ədəbiyyatşünas, türkoloq, filologiya elmləri doktoru (1988), professor (1989), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1981), Azərbaycan-Avrasiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri.
3 iyun - Kalinin Mixail İvanoviç - sovet dövlət və partiya xadimi.
13 avqust- Herbert Uells - ingilis yazıçısı və publisisti.
11 yanvar - Albaniya Xalq Respublikasının yaradılması.
Fevral - ABŞ-də "Məşğulluq haqqında" qanunun qəbul edilməsi.
15 mart - SSRİ-də Stalin dövrünün ən böyük inzibati islahatı keçirildi: Yeni qəbul olunan qanuna əsasən SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin SSRİ Nazirlər Soveti adlandırılması, xalq komissarları sistemi ləğv olundu, onun əvəzində nazirliklərin yaradılması.
18 mart - SSRİ ilə İsveç arasında diplomatik münasibətlərin bərpa edilməsi.
7 aprel — Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının fəaliyyətə başlaması.
BMT-nin üzvü olan 26 dövlət təşkilatın nizamnaməsini ratifikasiya edib və sənəd qüvvəyə minib.
7 aprel Dünya səhiyyə günü kimi qeyd olunur.
May - ABŞ-də iki il ərzində veteranlar üçün 2,7 milyon mənzil tikilməsini nəzərdə tutan xüsusi fövqəladə qanun qəbul edilməsi.
7 may - Tokioda Soni kompaniyasının əsasının qoyulması.
9 may - İtaliya kralı III Viktor Emmanuilin öz oğlu II Umbertonun xeyrinə taxtdan əl çəkməsi.
18 iyun - Referendumun nəticələrinə əsasən İtaliyanın respublika elan edilməsi.
23 iyun - Fransada Jorj Bidonun başçılığı ilə yeni müvəqqəti hökumətin təşkil olunması.
11 iyul - Rumıniyada aqrar qanunun qəbul edilməsi.
29 iyul - İkinci Dünya müharibəsinin yekunlarına dair Paris sülh konfransının işə başlaması.
1 sentyabr - Yunanıstanda keçirilən plebisitin nəticələrinə əsasən ölkədə monarxiya quruluşunun bərpa olunması.
10 sentyabr - Tokioda Amada kompaniyasının əsasının qoyulması.
1 oktyabr - Misirdə fövqəladə vəziyyətin elan edilməsi.
25 oktyabr - Misirin Baş Naziri İsmail Sidqi Londonda yeni ingilis- misir müqaviləsinin imzalanması.
8 noyabr - Vyetnam Demokratik Respublikasının ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi.
28 noyabr - Fransada Jorj Bido hökumətinin istefa verməsi.
2 dekabr - ABŞ və Böyük Britaniya arasında Almaniyadakı öz işğal zonalarının birləşdirilməsinə dair sazış imzalanması.
Bu sazişə əsasən Bizoniya yaradıldı.
16 dekabr - Fransada Leon Blüm hökumətinin təşkil olunması.
31 dekabr - ABŞ prezidenti Harri Trumen tərəindən hərbi əməliyyatların başa çatmasına dair bəyannamə imzalanması.
6 yanvar - Cənubi Azərbaycan milli hökumətinin qərarı ilə Azərbaycan dilinin dövlət dili elan olunması.
İyun - Təbriz Universitetinin açılması.
26 avqust — Azərbaycan müəllimlərinin VI qurultayının keçirilməsi.
2 yanvar - Əli Nəzmi (Əli Məhəmməd oğlu Məmmədzadə) - şair, publisist, tərcüməçi.
9 fevral – Ələsgər Məmmədoğlu – Azərbaycan teatr və kino aktyoru.
23 fevral — Anatoli Banişevski – SSRİ-nin əməkdar məşqçisi.
22 aprel — Allahverdi Bağırov – Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
19 may - Mikele Plaçido - italyan aktyoru.
6 iyul - Silvestr Stallone - amerika aktyoru, kinorejissor və ssenarist 20 iyul — Rafiq Dadaşov - Azərbaycan rejissoru.
1 avqust — Afiyəddin Cəlilov – Azərbaycanın dövlət və siyasi xadimi.
5 sentyabr — Freddi Merkuri (Fərrux Bülsara) – Britaniyalı rok ifaçısı, məşhur Kuin (Queen) rok qrupunun ifaçısı və yaradıcısı.
2 dekabr — Canni Versaçe - italiyalı geyim dizayneri.
15 dekabr — Ramiz Rövşən – şair, yazıçı, esseist, kino-dramaturq, tərcüməçi.
20 dekabr — Heybət Hörmət - Azərbaycan aktyoru və rejissoru.
23 may — Məmməd Şirzad - rəssam-boyakar.
10 iyun — Səfa Abasov — Azərbaycan kimyaçısı, kimya üzrə elmlər doktoru (1993), professor (2009).
18 avqust - Kamil Vəli Nərimanoğlu - tənqidçi, ədəbiyyatşünas, türkoloq, filologiya elmləri doktoru (1988), professor (1989), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1981), Azərbaycan-Avrasiya Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri.
3 iyun - Kalinin Mixail İvanoviç - sovet dövlət və partiya xadimi.
13 avqust- Herbert Uells - ingilis yazıçısı və publisisti.
1946-cı il İran böhranı və ya Azərbaycan böhranı — İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsindən dərhal sonra İran ərazisinin işğalının dəyandırılması bəyanatlarına baxmayaraq Sovet İttifaqı tərəfindən başladılmış böhran.
İranın işğalı 1941-ci ildə Sovet ordusu tərəfindən şimaldan və Britaniya ordusu tərəfindən mərkəz və cənub hissədən başladılmışdır.
İran müharibə dövründə amerikalılar və britaniyalılar tərəfindən Sovet İttifaqının mübarizə apardığı müharibə ilə əlaqədar mühüm ləvazimatların təchizatı üçün daşıma yolu kimi istifadə olunurdu.
1941-ci ilin avqustunda Amerika Birləşmiş Ştatları bu məsələdə neytral mövqedə dəyanırdı və İkinci Dünya Müharibəsinə döyüşən tərəf kimi hələki qoşulmamışdır.
Buna görə də müttəfiqlər kimi tanınan blok prinsip olaraq (Polşa və Fransanın 1939-1940 cı illərdə alman ordusu tərəfindən işğalına müvafiq olaraq) Birləşmiş Krallıq və Sovet İttifaqından ibarət idi. Blok 1941-ci ilin iyun ayında SSRİ-nin qərb ərazilərinin almanlar tərəfindən işğalına cavab olaraq yaradılmışdır.
İranın işğalı sonrasında müttəfiqlər qarşıdakı 6 ay ərzində bir-birləri ilə müvcud olan düşmənçiliklərinə son verəcəkləriylə bağlı razılığa gəldilər.
Amma 1946-cı ildə bu razılaşmanın bitməsinə az qalmış İosif Stalinin rəhbərliyi altında sovet ordusu İranda qaldı və onun İrandakı tərəfdarları Azərbaycan Milli Hökumətini yaratdı.1945-ci ilin sonlarında Azərbaycan Milli Hökumətinin ardınca Mahabad Cümhuriyyəti yarandı.
Tezliklə kürd və Azərbaycan Hökuməti qüvvələri birlikdə Sovet İttifaqı tərəfindən dəstək alaraq hərbi təlimlərə başladı.
Bu dönəmdə artıq onlar İran qüvvələri ilə döyüşürdülər və nəticədə 2000 nəfər itki verdilər.
İranın baş naziri olmuş Əhməd Qəvam ilə aparılan danışıqlar və ABŞ-nin Sovet İttifaqına qarşı etdiyi təzyiqlər nəticəsində SSRİ geri çəkilməyə məcbur qaldı.
Bu böhranın qığılcımları görünən Soyuq müharibənin ilk münaqişələrindən biri kimi qəbul edilir.
Almanniyanın Sovet İttifaqı ilə mövcud olan müqaviləni pozduqdan və 1941-ci ilin iyununda SSRİ-yə hücumundan sonra avqustun iyirmi beşi Böyük Britaniya və SSRİ profilaktik tədbir kimi İrana hücum edərək onu birlikdə işğal etdilər və bu işğala Lend-liz müqaviləsinə görə SSRİ-yə çatdırılacaq ləvazimatlara qarşı bir müdaf...
Nəticədə Rza şah Pəhləvi öz taxtından geri çəkilərək Mavrikiyə sürgün olundu.
Onun oğlu, Məhəmməd Rza Pəhləvi isə yeni monarx kimi taxta çıxdı.
1942-ci ilin yanvar ayında aralarında imzalanan Üçlər paktı sayəsində bəyan edilirdi ki, ordularının İrandakı mövcudluğu heç bir işğal xarakteri daşımır, İran onların müttəfiqi sayılır və müharibə başa çatacağı gündən etibarən yalnız 6 ay burada qalacaqları ilə bağlı söz verirdilər.
Müharibənin davam etdiyi müddətdə Böyük Britaniya və SSRİ İranı Üçüncü Reyxə qarşı vuruşan SSRİ-nin lazımi ləvazimatlarla təmin edilməsinə kömək edən xətt olaraq istifadə etdilər.
Həmçinin ABŞ-nin otuz üçüncü qeyri-döyüş qoşunları bu ləvazimatların ötürülmsəi üçün İrana çatdı və sonradan bu İran vasitəsi ilə olan tranzit "Qələbəyə aparan körpü" kimi adlandırılmağa başladı.
1943-cü ildə baş tutmuş Tehran konfransında böyük üçlük birlikdə İranın gələcək suverenliyi ilə bağlı yeni təminatlar verdilər.
Həmçinin savaşdan sonrakı yenidənqurma və inkişafla bağlı öz dəstəklərini vəd etdilər.
Baxmayaraq ki Almaniyanın Potsdam konfransında təslim olma aktını imzalamasından sonra İranın işğalı başa çatdı amma Stalin Çörçilin 1943-cü ildə baş tutmuş Tehran konfransında sonra təklif etdiyi, müttəfiqlərin konfransdan sonra İrandan geri çəkilməsi təklifinə qarşı olmuşdur.
1945-ci ilin sentyabr ayında Yaponiya üzərində qələbədən sonra ilk olaraq ABŞ daha sonra isə Böyük Britaniya müqavilədə nəzərdə tutulduğu kimi qoşunlarını geri çəkdi.
Sovet İttifaqı anlaşmanın şərtlərinə pozan tək tərəf deyildi; bu zaman onlar qoşunlarını cənuba tərəf yönəltdi.
1945-ci ilin dekabrın ortalarından etibarən qoşunların və gizli polisin xidmətlərindən istifadə edərək İran ərazisində 2 "Xalqların Demokratik Respublikaları"nın əsasını qoydular.
Bunlar Seyid Cəfər Pişəvərinin başçılıq etdiyi Azərbaycan Milli Hökuməti və Qazi Muhəmmədin başçılıq etdiyi Mahabad Cümhuriyyəti idi. Azərbaycan Milli Hökuməti Azərbaycan Demokratik Firqəsi (ADF) 1945-ci ilin sentyabrında yaradılmış və rəhbəri uzun zaman Gilan bölgəsində inqilabi hərəkatında rəhbəri olmuş Seyid Cəfər P...